diff options
Diffstat (limited to 'old/66977-0.txt')
| -rw-r--r-- | old/66977-0.txt | 41681 |
1 files changed, 0 insertions, 41681 deletions
diff --git a/old/66977-0.txt b/old/66977-0.txt deleted file mode 100644 index 6409c19..0000000 --- a/old/66977-0.txt +++ /dev/null @@ -1,41681 +0,0 @@ -The Project Gutenberg eBook of Descriptio Graeciae, by Pausanias - -This eBook is for the use of anyone anywhere in the United States and -most other parts of the world at no cost and with almost no restrictions -whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it under the terms -of the Project Gutenberg License included with this eBook or online at -www.gutenberg.org. If you are not located in the United States, you -will have to check the laws of the country where you are located before -using this eBook. - -Title: Descriptio Graeciae - -Author: Pausanias - -Editor: Ludwig Dindorf - -Release Date: December 20, 2021 [eBook #66977] - -Language: Latin - -Character set encoding: UTF-8 - -Produced by: Carolus Raeticus - -*** START OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK DESCRIPTIO GRAECIAE *** - -This version of the text cannot represent certain typographical effects. -Italics are delimited with the ‘_’ character as _italic_. - -The _Tabula Contentorum_ at the end has been added to provide an -overview of the work's content. See _Transcriber's Notes_ at the end of -the book for more information about this transcription, errors fixed, -etc. - - - - - PAUSANIÆ - - DESCRIPTIO GRÆCIÆ. - - - - - RECOGNOVIT ET PRÆFATUS EST - =LUDOVICUS DINDORFIUS.= - - - - - PARISIIS, - EDITORE AMBROSIO FIRMIN DIDOT, - INSTITUTI REGII FRANCIÆ TYPOGRAPHO, - VIA JACOB, 56. - - - M DCCC XLV. - - - - ------------------------------------------------------------------------- - - - - - ● Descriptio Græciæ - ○ Liber I. Attica. - ○ Liber II. Corinthiaca. - ○ Liber III. Laconica. - ○ Liber IV. Messeniaca. - ○ Liber V. Eliaca Priora. - ○ Liber VI. Eliaca Posteriora. - ○ Liber VII. Achaica. - ○ Liber VIII. Arcadica. - ○ Liber IX. Bœotica. - ○ Liber X. Phocica. - - ● Index Nominum et Rerum - ● Tabula Contentorum - - - - ------------------------------------------------------------------------- - - - - - PAUSANIÆ DESCRIPTIONIS GRÆCIÆ ATTICA. - - - - - CAPUT I. - - -_ De Sunio, Laurio promontoriis — Piræeo, templis ac signis in eo — de - Munychio et Phalero portubus — Veneris cultu apud Gnidios — aris - Deorum ignotorum, aliisque signis et templis. _ - -In ea continentis Græciæ parte, quæ Cycladas insulas et Ægæum mare -spectat, Sunium prominet Atticæ promontorium: in cujus ora portus, in -vertice Suniadis Minervæ templum est. Hinc porro navigantibus Laurium -ubi olim argenti metalla Atheniensibus fuere, et parva ac deserta -insula; Patrocli dicitur, quod Patroclus præfectus Ægyptiarum triremium, -quas Ptolemæus [Ptolemæi] Lagi filius Atheniensibus auxilio misit, muro -eam et vallo muniit, quum Antigonus Demetrii filius ipse cum exercitu -agrum popularetur et maritimam partem classe obsessam teneret. - -2. Piræeus vero, antequam Themistocles ad rempublicam accederet, non -navale, sed curia fuit: nam Phalerum (ab ea enim parte ut minimum urbs -distat a mari) navale fuerat: unde et Menestheum cum aliquot navibus ad -Trojam et ante eum Theseum in Cretam, Minoi ob Androgei mortem pœnas -daturum, solvisse, memoriæ proditum est. At Themistocles, posteaquam -summæ rerum præfuit, quod multo opportuniore loco nautis Piræea situm -putaret, quum pro unico Phaleri triplex ejus portus esset, in eo navale -ædificavit: et navium quidem stationes ad meam usque ætatem stetere: et -non longe a maximo portu Themistoclis sepulcrum: siquidem Athenienses -sui aliquando facti in Themistoclem pœnituisse tradunt, atque ejus ossa -ex Magnesia sublata ab ipsius propinquis et in patriam reportata. -Themistoclis sane liberos constat reduces in Parthenone tabulam eam -dedicasse, in qua etiam ipse inest pictus Themistocles. (3) In Piræeo -vero spectatu dignissima sunt Jovis et Minervæ templum. Ænea sunt deorum -signa. Jupiter sceptrum et Victoriam, Minerva hastam tenet. Eodem in -loco Leosthenem ejusque liberos pinxit Arcesilaus. Hic ille est -Leosthenes, qui Atheniensium et ceterorum Græcorum dux Macedonas duobus -prœliis vicit, uno in Bœotia, altero ultra Thermophylas, et Lamiam ex -adverso Œtæ sitam compulsus oppido inclusit. Longa ibidem quædam -porticus est, qua pro foro utuntur, qui proxime ad mare habitant: nam -qui longius a portu absunt, forum et ipsi suum habent. Verum pone -porticum ad mare Leocharis exstant opera, Juppiter et Populus. Veneris -vero ædem, quæ mari proxima est, Lacedæmoniorum triremibus ad Gnidum in -Cariæ Chersoneso profligatis, Conon erexit. Gnidii enim Venerem in -primis colunt: cujus templa apud eos sunt vetustissimum omnium -Doritidis; Acrææ alterum; postremum, quam Gnidiam plerique, at Gnidii -Euplœan Venerem, appellant. - -4. Sunt et alii Atheniensibus portus. In Munychia unus, cum Munychiæ -Dianæ templo: in Phalero, de quo jam diximus, alter, cui adhæret Cereris -ædes. Ibidem Sciradis quoque Minervæ templum est, et Jovis paulo -longius. Aræ præterea et deorum, qui ignoti vocantur, et heroum, et -Thesei filiorum et ipsius Phaleri eodem in loco sunt: hunc autem -Phalerum Athenienses Iasoni Colchicæ expeditionis comitem fuisse dicunt. -Exstat et Androgei Minois filii ara, sub herois nomine: sed Androgei eam -esse norunt qui priscas patriæ res diligentius exquirunt. (5) Hinc -viginti ferme stadia Colias promontorium abest: quo, Persarum classe -deleta, navium fragmenta æstu delata sunt. Illic et Veneris Coliadis et -dearum, quibus Genetyllides nomen, signa sunt. Has ego, quæ in Coliade -coluntur, easdem cum illis esse suspicor, quas Phocæenses Ioniæ populus -Gennaidas nominant. In via vero, quæ ex Phalero Athenas ducit, Junonis -sine foribus et tecto ædes est. Incendisse eam Mardonium Gobryæ filium -fama prodidit; si vero deæ signum, quod adhuc in ea exstat, Alcamenis -opus est, ut esse aiunt, id quidem a Persis non potest esse violatum. - - - - - CAPUT II. - - -_ De Antiope Amazone — muris portus Piræei — poetis, qui cum regibus - familiariter vixerunt — templis, porticibus et simulacris in urbe — - regibus Atticis. _ - -Urbem ingressis Antiopes Amazonis monumentum in conspectu est. Hanc -Antiopen a Theseo e Pirithoo raptam ait Pindarus. Trœzenius vero Hegias -hæc de ea scripsit: Herculem Themiscyran ad Thermodontem obsidione -capere non potuisse, sed Antiopen Thesei amore captam (nam expeditionis -Herculi socium fuisse Theseum) oppidum tradidisse. Hæc Hegias. -Athenienses vero, quum ad urbem Amazones adventarent, a Molpadia sagitta -confixam Antiopen memorant, Molpadiam a Theseo occisam; estque etiam -Molpadiæ apud Athenienses sepulcrum. - -2. Sunt in via, quæ ex Piræeo ducit ad urbem, ruinæ murorum, quos Conon -post navale ad Gnidum prœlium restituit. Illi enim, quos post repulsos -Persas Themistocles exstruxerat, triginta tyrannorum temporibus dejecti -fuere. Viæ adjuncta sunt celeberrima sepulcra Menandri Diopithis filii, -et Euripidis, hoc quidem cenotaphium: nam Euripides, quum in Macedoniam -ad Archelaum profectus esset, illic sepultus est. Mortis vero genus, -quale a multis vulgatum est, tale per me fuerit. - -3. Ac tum etiam cum regibus poetæ vixerunt. Ante Euripidem cum Polycrate -Sami tyranno vixit Anacreon: et ad Hieronem Syracusas Æschylus et -Simonides se contulere. Dionysio posteriori Siciliæ tyranno Philoxenus, -Antigono Macedonum regi Antagoras Rhodius et Aratus Solensis familiares -fuere. Hesiodus vero et Homerus regum familiaritates aut fortunæ invidia -nacti non sunt, aut consulto spreverunt: ille, quod agrestem vitam -amplexus, ab erroribus abhorruerit: hic, quod in ultimas terras -peregrinatione suscepta, potentium hominum opes gloriæ, quam sibi apud -plurimos comparavit, posthabuerit: quum alioqui et Demodocum Alcinoo -familiarem inducat, et Agamemnonem poetam apud uxorem reliquisse -commemoret. Non longe vero a porta sepulcrum videas, cujus insigne miles -equo adstans: ipsum quidem equitem, quis sit, non novi: verum tam -equitem quam equum fecit Praxiteles. - -4. In primo urbis ingressu cella est, pomparum, quas alias statis diebus -quotannis, alias vero incertis temporum intervallis transmittunt, -apparatibus deserviens. Prope est Cereris templum, in quo signa sunt deæ -ipsius, et filiæ, Iacchi etiam facem præferentis. Inscriptum in pariete -Atticis literis, opera esse Praxitelis. Non longe ab hoc templo Neptunus -est, ex quo Polybotem gigantem, ad quem apud Coos de Chelones -(_testudinis_) promontorio fabula pertinet, hasta petens: sed -inscriptio, quæ nostra ætate exstat, alium eum esse, quam Neptunum, -dicit. A porta ad Ceramicum porticus aliquot sunt: et ante ipsas virorum -et feminarum, quorum non obscura gloria est, ænea signa. (5) Habet -altera quidem earum sacella quædam, et Mercurii (sic enim appellatur) -gymnasium: in eademque est Pulytionis domus, in qua ad Elusiniorum -accedentia ritum initia ab hominibus inter ceteros Athenienses minime -obscuris agitari solita traditum est. Sed ea, quum ibi adessem, Baccho -consecrata erat, ei quidem, quem Canentem eadem sane de causa vocant, -qua Musarum ducem Apollinem. Eodem etiam in loco Pæoniæ Minervæ, Jovis, -Mnemosynes, Musarumque signa sunt, et Apollinis postremo, quod et -dedicavit et fecit Eubulides. Ad hos Acratus genius, unus de Bacchi -comitibus, cujus facies sola e pariete exstans ficta est. A Bacchi -templo cella est, in qua multæ sunt fictiles statuæ, Atheniensium rex -Amphictyon, tum alios deos, tum Bacchum convivio accipiens. Adest et -Eleutherensis Pegasus, qui primus Bacchi religiones Atheniensibus -tradidit, atque id ex Delphico oraculo, memorante deum Icarii temporibus -adventurum. - -6. Regnum autem ad hunc modum ad Amphictyonem pervenit: Actæum, quo in -loco nunc Attica est, memorant primum regnasse. Ei successit Cecrops, -quicum Actæi filia nupta erat. Huic filiæ fuere Herse, Aglauros, et -Pandrosos: filius Erysichthon, qui ad Atheniensium regnum non accessit: -forte enim ita accidit, ut vivente patre e vita decederet: quo factum -est ut Cecrope mortuo Cranaus, qui opibus et potentia Atheniensibus -præstabat, regno potiretur. Cranao vero et alias fuisse filias ferunt et -Atthidem, a qua regio, quæ prius Actæa dicebatur, Attica nominata est. -Sed Cranaum Amphictyon, quamquam ejus filiam in matrimonio habebat, per -seditionem regno expulit. Verum et ipse postea ab Erichthonio, facta -conjuratione, oppressus est. Patrem certe Erichthonio mortalium neminem -fuisse aiunt, sed Vulcano ex Terra genitum putant. - - - - - CAPUT III. - - -_ De Ceramico ejusque porticibus, statuis, picturis et templis — de - Gallis. _ - -At Ceramicus urbis locus a Ceramo heroe, Bacchi et Ariadnes filio (id -enim de eo quoque prædicant), nomen accepit: in quo quæ prima ad -dexteram se ostendit porticus, Regis dicitur: nam illic tribunal ejus -est, qui annuum magistratum gerit, quod Regnum appellant. Circa ejus -porticus tectum fictiles sunt aliquot statuæ, Theseus Scironem in mare -abjiciens, Aurora Cephalum rapiens. Est enim in fabulis, egregia specie -juvenem Cephalum ab Aurora raptum, quod ejus amore capta esset: Cephali -satu Phaethontem natum, quem [_Venus_] templi ædituum fecerit: sic enim -et ab aliis, et ab Hesiodo in eo, quod de mulieribus scripsit, carmine -traditum est. (2) Prope porticum eam Cononi ejusque filio Timotheo -positæ sunt statuæ. Cypriorum etiam regi Evagoræ, cujus suasu Artaxerxes -Phœnissas triremes Cononi tradidit: quod sane tanquam civis -Atheniensibus officium præstitit, quippe qui originis suæ primordia ad -Salamina, Teucrumque et Cinyræ filiam referebat. Ibidem Juppiter stat -cognomento Eleutherius, et Imperator Adrianus, vir quum de aliis quibus -imperabat gentibus, tum de Atheniensium urbe optime meritus. (3) -Porticus altera, quæ a tergo hujus exstructa est, picturas habet: deos -qui duodecim appellantur; et in extremo pariete Theseum, cumque eo una -Democratiam et Populum. Ea sane pictura argumento est, Theseum æquabilem -reipublicæ administrationem Atheniensibus constituisse. Inolevit tamen -et alias apud vulgus fama, Theseum summam rerum multitudini tradidisse: -ex eo popularem administrationem ad id usque tempus mansisse, quo -republica oppressa tyrannidem Pisistratus invaserit. Sunt vero etiam -alii minus veri hominum sermones, eorum nempe, qui priscarum rerum (quod -eas scilicet ex literarum monumentis non didicerunt) ignari, quæcunque a -pueris ex choris ac tragœdiis acceperunt, vera esse existimant. Non -defuerunt, qui memoriæ prodiderint, ipsum etiam regnasse Theseum, et -post Menesthei mortem regnum ad quartum usque posteritatis gradum in -familia ejus permansisse. Quod si mihi de gentilitate esset historia -instituta, etiam eos, qui a Melantho ad Clidicum usque Æsimidæ filium, -enumerassem. (4) In eadem porticu est pictura navatam ab Atheniensibus -in prœlio ad Mantineam Lacedæmoniis, quibus auxilio venerant, operam -præferens. Belli autem ejus totius ordinem, Cadmeæ oppressionem, -Leuctricam Lacedæmoniorum cladem, Bœotiorum in Peloponnesum irruptionem, -quæ Lacedæmoniis Athenienses auxilia miserint, tum alii, tum Xenophon -conscripsere. Picturæ argumentum illud habet equestre prœlium, in quo ex -Atheniensibus Grylli Xenophontis filii, in Bœotio equitatu Thebani -Epaminondæ virtus enitet. Atque hæc omnia pinxit Atheniensibus -Euphranor. Idem in proxima æde Apollinem fecit, cognomine Patroum: pro -foribus vero Apollinem unum Leochares, alterum Alexicacon (_Averruncum_) -cognomento fecisse Calamis dicitur. Deo cognomen narrant inde -exstitisse, quod Peloponnesiaci belli temporibus omnia fœdantem -pestilentiam, e Delphico oraculo responso edito, is deus sedasset. (5) -Deorum etiam Matris, quam Phidias fecit, ibi sacellum est: et in proximo -Quingentorum curia: sic enim appellantur, qui apud Athenienses per annum -unum summæ rei præsunt: qua quidem in curia et Apollinis sunt, et Jovis -Bulæi (_Consiliarii_) simulacra, Pisiæ arte perfecta; et Populus, -Lysonis opus. Nam thesmothetas Caunius Protogenes pinxit, Olbiades vero -Callippum, qui irruentibus in Græciam Gallis ducem se Atheniensium -præsidio ad Thermopylarum ingressum præbuit. - -6. Galli vero, de quibus nunc incidit mentio, in extremis Europæ oris ad -vastum mare accolunt, cujus fines adiri posse navibus negant. Est enim -gurgitis æstu, scopulis et belluarum immanitate, quam mare aliud omne, -multo importunius. Horum regionem amnis Eridanus perlabitur, cujus in -ripis Phaethontis casum Solis filiæ, illius sorores, collacrimari -creduntur. Verum ut Galli appellarentur, non nisi sero usus obtinuit. -Celtas enim quum ipsi se antiquitus, tum alii eos nominarunt. - - - - - CAPUT IV. - - -_ De Gallorum expeditione in Græciam facta — in Asiam trajectu — de - Pergamenis. _ - -Hi contractis undecunque copiis, ad Ionium mare conversi, omnes Illyrici -populos et quicquid gentium ad Macedonicum usque nomen patet, quin et -ipsos Macedonas oppressere. In Thessaliam denique impetu facto, quum -proxime ad Thermopylas accessissent Græcorum sane plerique in invasione -illa barbarorum manebant quieti; quippe qui magnis cladibus ab Alexandro -et Philippo etiam prius affecti, postremo ab Antipatro et Cassandro pæne -deleti, nulli sibi crimini datum iri ducerent, si propter imbecillitatem -auxilium quique suum desiderari sinerent. (2) At vero Athenienses, -tametsi et Macedonici belli diuturnitate debilitati et adversis aliquot -prœliis prope fracti erant, collectis voluntariis aliorum Græcorum -copiis, ad Thermopylas contendere. Quo quidem tempore Callippum ejus -expeditionis ducem ceperunt. Occupato autem quam angustissimo montis -aditu, barbaros accessu prohibebant: at illi tramitem eum nacti, per -quem Persas olim Ephialtes Trachinius duxerat, Phocensiumque inde -præsidio deturbato, in Œta superanda Græcos impune fefellerunt. (3) Ibi -Athenienses, barbarorum multitudine utroque latere circumventi, fortiter -pugnando, Græcis se maxime faciendos præbuerunt. At qui ex ipsis in -navibus remanserant, graviter laborarunt. Nam quum Lamiacus sinus ad -ipsas Thermopylas maxime cœnosus sit, propter aquas, ut opinor, calidas, -quæ ea parte in mare influunt, difficile dictu est, quanto labore -receptis in foros Græcis, graves viris et armis naves ex ea cœni -voragine exemerint. Et ab Atheniensibus quidem ad hunc modum Græci -servati sunt. (4) At Galli montis angustiis superatis, nihil sua -magnopere existimantes interesse reliqua oppida capere, in Delphos et -Apollinis donaria cupiditatis suæ omnem conatum converterunt. Et illis -quidem et Delphi, et Phocensium qui Parnassi urbes incolebant, assumtis -Ætolorum copiis (quæ gens per ea tempora juventutis robore præstabat), -instructa acie occurrerunt. Ut vero ad manus ventum est, et fulmina, et -sponte avulsa de Parnasso saxa Gallorum aciem perculisse memorant, -armatosque viros terribili specie contra eos stetisse: quorum duos -Hyperochum et Amadocum (_Laodocum_) ab Hyperboreis venisse; tertium -Pyrrhum fuisse aiunt Achillis filium. Quo factum ut annua parentatione -ex eo Delphi gratiam auxilii Pyrrho referant, quum antea vel sepulcrum -ejus tanquam hostis nullis honoribus unquam dignum putassent. (5) Sed -Gallorum magna pars in Asiam classe transvecti, ad illud usque tempus -maritimam ejus partem populationibus infestam reddiderunt, quo -Pergameni, qui eam, quæ olim Teuthrania appellata est, regionem tenent, -eos a mari fugatos, in Galatiam quæ nunc dicitur compulerunt: ubi illi, -Ancyra Phrygum oppido occupata, ultra Sangarium amnem consederunt. Eam -urbem Midas Gordii filius condiderat: et ad meam sane usque ætatem -permansit ancora ab eo inventa in Jovis æde, et fons ille, quem Midæ -nominant, in quem vinum infudisse Midam, ut Silenum captaret, vulgo -creditum est. Neque vero Ancyram solum ceperunt, verum et Pessinuntem ad -montem * Agdistin, ubi et Atten sepultum ferunt. (6) Sunt adhuc apud -Pergamenos Gallorum spolia et pictura eorum testis, quæ in Gallos -gessere. Quam vero Pergameni incolunt terram, eam Cabiris sacram olim -fuisse perhibent. Se ipsi ex eo Arcadum numero esse volunt, qui cum -Telepho in Asiam trajecerint. Bellorum vero, si qua forte alia -gesserunt, ad omnes gentes fama fortassis non pervasit. Tria certe -præclara rerum gestarum monumenta reliquerunt: quorum illud primum fuit, -quod inferioris Asiæ imperium adepti sunt: alterum, quod Gallos ex eo, -quem prius occuparant, loco cedere coegerunt: tertium, quod Telepho duce -cum Agamemnonis copiis manum conserere ausi sunt, quum Græci ab Ilio -aberrantes, e Mysorum agro, Trojanum illum esse rati, prædas agere -aggressi essent. Sed ad id redeo, unde est historia ab initio digressa. - - - - - CAPUT V. - - -_ De Tholo — Heroibus Eponymis — Adriani donariis. _ - -Quingentorum curiæ proximus locus est, qui Tholus dicitur, ubi Prytanes -rem divinam facere consueverunt: quo in loco non sane magna sunt aliquot -ex argento signa. Paulo vero superius heroum eorum statuæ positæ sunt, a -quibus recentiora nomina Atheniensium tribus acceperunt. Qui certe -tribuum numerum auxerit, ut decem pro quattuor essent, novaque nomina -pro priscis imposuerit, id sane ab Herodoto traditum est. (2) Ex -Eponymis autem (sic enim eos appellant) unus est Hippothoon Neptuni -filius ex Alope Cercyonis filia: alter Antiochus Heraclida, Herculi e -Medea Phylantis filia genitus: tertius Ajax Telamonis filius: tum ex -Atheniensibus Leo, quem filias ex oraculo pro salute publica devovisse -ferunt. Habet et inter Eponymos locum suum Erechtheus, qui Eleusinios -prœlio vicit eorumque ducem Immaradum Eumolpi filium interfecit. Ad hos -Ægeus, et Pandionis nothus filius Œneus, et ex Thesei liberis Acamas. -(3) Vidi etiam Cecropis statuas et Pandionis inter eos, a quibus tribuum -sunt cognomina: sed quinam sint quibus honorem habeant, non dixerim. -Regnavit enim et Cecrops major, quicum Actæi filia nupta fuit: et minor, -Erechthei filius, Pandionis nepos, pronepos Erichthonii, a quo est in -Eubœam colonia deducta. Regnavit etiam Pandion Erichthonii, et alter -minoris Cecropis filius, qui cum filiis a Metionidis regno pulsus, quum -ad Pylam Megarensium regem, cujus filiam in matrimonio habebat, -confugisset, morbo confectus illic diem suum obiisse dicitur: estque -ejus mari vicinum monumentum eo in loco Megarensis agri, qui Minervæ -Æthyiæ scopulus est appellatus. (4) At filii, rursus ejectis Metionidis, -Megaris Athenas reversi sunt: ubi regnum maximus natu Ægeus obtinuit. Et -Pandion quidem non satis æquo fato eduxit filias; neque filii, qui suas -persequerentur injurias, ex illis relicti sunt: quamquam Thraciæ regem, -quo opes suas firmaret, sibi affinitate devinxerat. Sed fati vim -effugere nulla possunt homines ratione. Nam quum Tereus, cui nuptum -Progne data fuerat, Philomelæ ejus sorori, contemptis Græcorum legibus, -vitium intulisset et puellæ insuper corpus ferro violasset, mulieres ad -sceleris pœnam expetendam provocavit. Pandionis vero et altera spectatu -digna est in arce statua. (5) Et hi quidem sunt prisci illi, a quibus -Athenienses tribubus nomina indiderunt. Natu autem multo inferiores et -alii sunt, Attalus scilicet Mysus, et Ptolemæus Ægyptius, et penes quem -ætate mea imperium erat, Adrianus, qui et deos unus omnium -religiosissime colebat, et populorum ipsi subjectorum felicitati maxime -consuluit. Is bellum omnino nullum, nisi invitus, suscepit. Hebræorum -duntaxat, qui supra Syros sunt, defectionem ultus est. Quæ vero diis -templa vel erexerit, vel donariis et operibus exornarit, quæ item ultro -Græcis urbibus, quæque rogatus etiam barbaris dona dederit, Athenis in -communi deorum omnium templo conscriptum est. - - - - - CAPUT VI. - - -_ De Ptolemæo Lagi ejusque rebus gestis. _ - -Attali vero et Ptolemæi rerum gestarum memoriam quum vetustas magna ex -parte abolevit, tum eorum negligentia interiit, qui, ut eam literis -mandarent, cum illis vixere. Quamobrem mihi in mentem venit, et quas hi -res gesserint, et quemadmodum ad eorum majores Mysorum et Ægyptiorum -finitimarumque gentium imperium pervenerit, exponere. (2) Ptolemæum -quidem Macedones Philippi esse Amyntæ filii, verbo Lagi filium -existimant: ejus enim matrem uterum ferentem a Philippo Lago uxorem -datam ferunt. Hunc et alia in Asia præclara facinora gessisse memorant: -et Alexandro in Oxydracis periclitanti, præ cunctis regis amicis, -auxilio fuisse. Eundem etiam, Alexandro mortuo, iis, qui ad Aridæum -Philippi filium regnum universum deferebant, restitisse, regnumque in -plura imperia dividendi auctorem in primis exstitisse. (3) Quo tempore -ipse in Ægyptum profectus, Cleomenem, quem Ægypto præfecerat Alexander, -quod Perdiccæ studeret, sibi suspectum occidit: atque iis Macedonibus, -quibus negotium datum erat, ut Alexandri cadaver Ægas reportarent, ut -sibi illud traderent, persuasit, acceptumque Macedonico ritu Memphi -condidit; nihilque omnino dubitans, bellum sibi Perdiccam illaturum, -Ægyptum præsidiis firmavit. Perdiccas vero quo speciosiorem expeditioni -causam prætexeret, secum adduxit Aridæum Philippi filium, et Alexandrum -puerum, Alexandro ex Rhoxane Oxyartæ filia genitum: quum re tamen Ægypti -regnum Ptolemæo eripere conaretur. Verum ex Ægypto pulsus, amissa magna -ex parte existimatione, quam in bellicis rebus consecutus fuerat, et jam -ante in magnam apud Macedones invidiam adductus, a satellitibus suis -interfectus est. (4) Ptolemæum vero Perdiccæ cædes ad res gerendas -excitavit: Syriam igitur statim et Phœnicen imperio suo adjecit: mox -Seleucum Antiochi filium ab Antigono ejectum, ad se confugientem, in -fidem recepit. Ad hæc in Antigonum, armis se insolentiam ejus -persecuturum professus, bellum movit. Cassandrum Antipatri filium et -Lysimachum Thraciæ imperantem ad societatem induxit, quum et Seleuci -fugam commemoraret, et Antigoni opes cunctis formidolosas fore, si quid -amplius crevissent, moneret. (5) Interea Antigonus bellum utique -apparabat, belli tamen fortunam tentare prius non est ausus, quam audita -Cyrenæorum defectione Ptolemæum in Libyam movisse renuntiatum est; tunc -enim et Syros et Phœnices primo impetu in potestatem suam redegit. -Quibus quum Demetrium filium, illum quidem peradolescentem, verum summa -virtute et spe juvenem, præfecisset, ipse in Hellespontum profectus est. -Sed antequam eo perveniret, quum audisset a Ptolemæo Demetrium prœlio -superatum, retro copias egit. Demetrius non prorsus tota provincia hosti -cesserat; quin et Ægyptiorum non magnam utique manum insidiis -oppresserat. Appropinquantem Antigonum Ptolemæus non exspectandum ratus, -in suum se regnum recepit. (6) Hieme vero acta, Demetrius in Cyprum cum -classe profectus, Menelaum primum Ptolemæi præfectum navali prœlio, -deinde Ptolemæum ipsum propius accedentem vicit: mox in Ægyptum -fugientem persecutus terra Antigonus, mari Demetrius urgebat. Ptolemæus -omni ex parte periculo circumventus, præsidio tamen ad Pelusium -constituto, et triremibus e flumine in hostem deductis, ita restitit, ut -suum sibi regnum facile tutatus sit. Antigonus quidem ex præsentium -rerum difficultate occupandi Ægyptum spem omnem abjecerat: Demetrium -tamen cum ingenti exercitu et navibus multis contra Rhodios misit, ut -qui se redacta in potestatem suam insula opportuno adversus Ægyptios -propugnaculo usurum speraret. Sed Rhodii quum ipsi per se bellica -virtute et operibus ac machinis acriter obsistebant, tum illos Ptolemæus -omni ope copiisque suis juvabat. (7) Antigonus igitur æque Rhodiensi ac -prius Ægyptiaca expeditione infeliciter tentata, non ita multo post -contra Lysimachum, Cassandrum, et Seleucum acie dimicare ausus, magnam -exercitus partem amisit: ac postea belli adversus Eumenem diuturnitate -confectus e vita decessit. Ex omnibus autem, qui Antigonum oppugnarunt, -regibus summa fuisse impietate Cassandrum judico: qui quum Antigoni -opera Macedoniæ regnum conservasset, non dubitavit viro optime de se -merito bellum inferre. (8) Antigono vero mortuo, Ptolemæus Syriam et -Cyprum iterum subegit, Pyrrhumque in Thesprotidem Epiri reduxit, et per -Magam, Berenices, quam tunc in matrimonio habebat, filium, Cyrenen, quæ -a se desciverat, quinto post defectionem anno recepit. Quod si Ptolemæus -revera Philippo Amyntæ filio genitus est, intemperantem usque ad -insaniam in mulieres amorem a patre nimirum ei quasi hæreditarium -fuisse, facile credi potest. Quum enim Eurydicen Antipatri filiam uxorem -duxisset, ex eaque liberos etiam suscepisset, Berenices nihilominus, -quam Eurydicæ comitem in Ægyptum Antipater miserat, amore captus, filios -ex ea quoque genuit. Ex iis Ptolemæum, non ex Antipatri filia, sed ex -Berenice genitum, jam prope moriens sibi regni successorem declaravit, a -quo Atheniensibus tribus una est. - - - - - CAPUT VII. - - -_ De Ptolemæo Philadelpho et Maga. _ - -At hic etiam Ptolemæus Arsinoes uterinæ pariter et germanæ sororis amore -victus, eam sibi matrimonio adjunxit: atque id non sane ex Macedonum, -sed Ægyptiorum, quibus imperabat, lege fecit. Deinde fratrem Argæum -insidias sibi comparantem, ut fama est, interfecit. Idem etiam Alexandri -cadaver e Memphi deportandum curavit. Alterum quoque fratrem, ex -Eurydice natum, quum ab eo Cyprios ad defectionem sollicitari -persensisset, de medio sustulit. At Magas, ejus ex eadem quidem matre -frater, patre vero Philippo, Macedone illo quidem, sed ignobili et -plebeio genitus, quum Cyrenæis, quibus a Berenice matre præfectus -fuerat, ut a Ptolemæo deficerent, persuasisset, in Ægyptum cum exercitu -movit. (2) Ptolemæus, quum aditus ex omni parte munisset, se ad -Cyrenæorum impetum sustinendum comparabat: sed ubi Magæ in itinere de -Marmaridarum (ea Libyum nomadum gens est) defectione est allatum, -Cyrenas agem retroagere cœpit. Quo quum illum persequi Ptolemæus -conaretur, id ei fuit impedimento, quod, quum ad sustinendum Magæ -impetum et alios mercenarios milites, et Gallorum quattuor ferme millia -conducta haberet, et eam manum comperisset de Ægypto occupanda consilia -inire, eos in desertam insulam per Nilum deduxit: quo in loco ad unum -omnes quum mutuis confossi vulneribus, tam fame enecti periere. (3) -Magas vero quum Apamen uxorem duxisset, Antiochi filiam, socero -persuadet, ut violato fœdere, quod ejus patri Seleuco cum Ptolemæo ictum -fuerat, in Ægyptum invadat. Quod quum Antiochus comparato exercuit -moliretur, Ptolemæus in omnes populos, quibus imperabat Antiochus, -copias dimisit, quæ imbecilliores excursionibus prædonum more ac -populationibus infestos redderent, validiores acie adorirentur. Quod -sane consilium omnem in Ægyptum Antiocho proficiscendi facultatem -eripuit. Hic ille Ptolemæus est, qui, ut ante exposui, auxiliarem -classem Atheniensibus contra Antigonum et Macedonas misit: qua tamen non -magnopere ad salutem Atheniensium profectum est. Huic filii ex Arsinoe, -non sorore, sed ea, quæ Lysimachi filia fuit, nati sunt. Nam soror, quam -sibi matrimonio junxerat, antequam pareret, diem suum obiit: a qua -Arsinoitis præfectura Ægypti cognomen accepit. - - - - - CAPUT VIII. - - -_ De Attalo — variis signis — Demosthene — templis et signis deorum ac - hominum — theatro Odeo dicto. _ - -Postulat autem locus, ut etiam, quæ ad Attalum pertinent, exponantur, -quum et ipse ex eorum numero sit, a quibus Atticis tribubus cognomina -indita sunt. Vir fuit Macedo, Docimus nomine, unus de Antigoni ducibus, -qui se postea opesque suas omnes Lysimacho tradidit. Hic Philetærum -Paphlagonem eunuchum habuit: a quo quæ gesta fuerint, usque dum -defecisset a Lysimacho, et quemadmodum Seleucum in partes pertraxerit -suas, inter ea inseram, quæ de Lysimacho erunt commemoranda. Hic autem -Attalus Attali quidem filius fuit, fratris Philetæri; regno vero, quo -Eumenes, (et ipse frater Philetæri) cesserat, sui patruelis potitus est. -Is omnium quæ gessit, maximum illud fuit, quod Gallos in eam, quam etiam -nunc tenent, terram a mari confugere coegit. - -2. Jam secundum eorum, unde tribus appellatæ sunt, statuas signa deorum -spectantur, Amphiaraus, et Pax Plutonem puerum ferens. Ibidem Lycurgus -ex ære, Lycophronis filius, positus est; et Callias, qui pacem Græcis, -ut Atheniensium plerique memorant, ab Artaxerxe Xerxis filio confecit. -Demosthenes etiam, quem in Calauream, ea insula juxta Trœzenem est, -Athenienses exilii causa concedere coegerunt: revocatumque paulo post, -iterum post Lamiacam cladem in exilium misere: (3) quo tempore in eandem -insulam reversus hausto veneno interiit. Hunc ex omnibus Græcis exulibus -unum ad Antipatrum et Macedonas non traxit Archias. Thurius erat Archias -patria. Negotium is nefarium susceperat: nam omnes, qui ante cladem a -Græcis acceptam in Thessalia Macedonibus adversati fuerant, captos ad -Antipatrum pœnas daturos trahebat. Huc igitur Demosthenis nimius in -patriam amor evasit. Quo mihi illud præclare dictum videtur, hominem -nimis reipublicæ administrationi deditum et populari aura fidentem haud -unquam feliciter diem extremum claudere. (4) Prope Demosthenis statuam -Martis est ædes, in qua duo sunt Veneris signa. Martis Alcamenes, -Minervæ signum Parius vir fecit, Locrus nomine. Ibidem est etiam Enyûs -(_Bellonæ_) signum, Praxitelis filiorum opus. Ad templum adstant -Hercules, et Theseus, et Apollo tænia comam redimitus. Virorum autem -statuæ sunt Calades (?), quem legumlatorem (?) Athenienses perhibent, et -Pindarus, qui, quod Athenienses carmine laudavit, et statuam et alia -meruit præmia. (5) Neque longe sunt Harmodius et Aristogiton Hipparchi -interfectores: cujus facinoris causam et modum alii explicarunt. Ex his -statuis aliquot Critius, antiquiores fecit Antenor. Ac quum has Xerxes, -urbe Athenarum capta, quam cives deseruerant, cum alia præda -asportasset, Antiochus postea Atheniensibus remisit. - -6. In theatri vero quod Odeum vocant ipso vestibulo Ægyptiorum regum -sunt statuæ: quibus est omnibus idem Ptolemæi nomen, inter eos discrimen -faciente cognomine. Namque alium Philometora, Philadelphum alium -appellarunt: at Lagi filio Soteris (_Servatoris_) cognomentum Rhodii -dedere. Quorum unus Philadelphus est, cujus a nobis mentio, quum sermo -de iis esset, a quibus tribubus sunt nomina, facta est. Huic Arsinoes -sororis apposita est statua. - - - - - CAPUT IX. - - -_ De Ptolemæo Philometore et matre Cleopatra — Lysimacho et Thracibus — - Hieronymo Cardiano. _ - -At qui Philometor est dictus, octavus est a Ptolemæo Lagi filio. Id -autem cognominis per illusionem nactus est. Neque enim regum quisquam -fuit unquam ex omnibus, quem majori mater odio prosecuta fuerit: hunc -enim, majorem quamvis natu, ad regnum vocari non est passa, et, ut in -Cyprum vivente patre ablegaretur, effecit. Cujus in filium acerbitatis -quum alias fuisse causas Cleopatræ memorant, tum quod Alexandrum natu -minorem sibi obsequentiorem fore sperabat: (2) ob eamque rem primum, ut -eum Ægyptii regem crearent, suadebat: deinde, quum repugnante plebe id -assequi nequisset, in Cyprum Alexandrum misit, prætoris quidem nomine, -re vero, ut per eum Ptolemæo formidolosior esset ipsa. Postremo ex omni -eunuchorum numero, quos amantissimos esse sui putabat, saucios in -concionem produxit, Ptolemæum insimulans et insidias sibi fecisse, et -eunuchos vulneribus fœdasse. Qua re Alexandrini commoti, non multum -abfuit, quin Ptolemæum impetu facto opprimerent: sed quum ille navi se e -periculo proripuisset, haud ita multo post e Cypro reversum Alexandrum -regem appellant. (3) Digna autem facinore pœna Cleopatram consecuta est: -eam enim Alexander, quem suis ipsa consiliis ad regnum evexerat, -peremit. Quo scelere detecto, quum civium metu aufugisset Alexander, -Ptolemæus in Ægyptum rediit: atque iterum regno potitus Thebanis, quod -ab ipso defecerant, bellum intulit: ac tertio a defectione anno in -potestatem suam redactos tam graviter multavit, ut, qui ante Græciæ -ditissimos quosque, templum Delphicum et Orchomenios, opibus superarent, -nullum pristinæ fortunæ vestigium retinuerint. Ipsi quidem Ptolemæo, non -ita multo post suo fato defuncto, pro multis ejus erga se meritis, quæ -nihil necesse est exponere, Athenienses posuerunt æneam statuam tam ipsi -quam Berenicæ, quæ liberorum sola illi e legitimo toro suscepta fuerat. -(4) Post Ægyptios vero reges Philippo et ejus filio Alexandro statuæ -positæ sunt: quorum res gestæ majores fuere, quam ut aliis de rebus -susceptæ historiæ inseri debeant. Ægyptiis quidem regibus ad veri -honoris monumentum, utpote bene de se meritis, præmia sunt constituta: -Philippo vero et Alexandro adulatione potius multitudinis, quandoquidem -etiam Lysimacho, non tam ejus ducti studio quam temporibus consulentes, -eundem honorem habuerunt. - -5. Fuit Lysimachus natione Macedo, Alexandri satelles, quem rex ira -incensus in eandem cum leone cavam conjici jusserat: sed quum ab eo -bestiam exanimatam intellexisset, viri perpetua admiratione virtutem -prosecutus, eodem illum, quo optimum quemque e Macedonibus, loco esse -voluit. Mortuo vero Alexandro, ei Thraciæ parti, quæ Macedoniæ finitima -est, imperavit, quam Philippus etiam ante et Alexander tenuerant. Est -autem ea regio non sane magna: sed reliqua Thracia adeo hominum -multitudine abundat, ut, nisi forte Galliam excipias, cuivis nationi -hominum frequentia anteponi posse videatur: quod in causa fuit, ut -universam ante Romanos nemo imperio suo adjecerit. Nunc autem et Thracia -tota, et quicquid Gallici nominis est, Romano imperio paret: sed Galliæ -bene cultas tantum partes, quibus imperarent, dignas judicantes, -reliquas, quæ nulli usui visæ sunt, quod aut immodicis frigoribus aut -soli sterilitate laborarent, consulto missas fecerunt. (6) Tum igitur -Lysimachus, e finitimis primos Odrysas bello est aggressus: deinde in -Dromichæten et Getas profectus, quum prœlium initum esset cum hominibus -et rei bellicæ nequaquam imperitis et numero multo superioribus, fuga se -e summo periculo, in quod res suas omnes deduxerat, eripuit. In ea pugna -Agathocles ejus filius, paterno ductu militaris disciplinæ rudimentis -tunc primum assuescens, a Getis captus est. Quare Lysimachus aliis etiam -prœliis nihilo secundioribus belli fortunam expertus, et, quod filius in -hostium potestatem venisset, minime levem cladem numerans, cum -Dromichæte pace facta, temporum maxime necessitati obtemperans, ei et -filiam despondit, et ea Thraciæ parte cessit, quæ trans Istrum est. Sunt -qui non Agathoclem, sed ipsum Lysimachum ab hostibus captum fuisse -dicant, deinde ab Agathocle iis conditionibus, quas diximus, fœdere cum -Getis icto, liberatum. Ut vero rediit, Agathocli Lysandram, Ptolemæi -ejus, qui Lagi filius erat, et Eurydices filiam, uxorem duxit. (7) -Classe etiam in Asiam trajecit, et cum sociis Antigoni regnum destruxit. -Præterea eam, quam nunc quoque Ephesii mari proximam incolunt, urbem -condidit: in quam Lebedios et Colophonios, eorum urbibus eversis, -deduxit. Eas vero urbium excisiones Phœnix iamborum scriptor deplorat. -Nam Hermesianactem, qui elegos scripsit, ad illud usque tempus -superstitem fuisse non crediderim: neque enim is in aliqua carminum -suorum parte excisam Colophonem non deflesset. At Lysimachus Pyrrhum -quoque Æacidæ filium bello est adortus. Ejus namque ab Epiro profectione -observata, quum sæpe ille domo abesse consuesset, et reliquam Epirum -hostilem in modum populatus est, et ad regum sepulcra pervenit. (8) His -addit Hieronymus Cardianus, quod ut credam, adduci non possum: -Lysimachum, eductis e terra defunctorum conditoriis, ossa dissipasse. -Sed hic ipse Hieronymus et alioquin eo quo in reges flagrabat odio -ductus scripsisse creditur, quum unum tamen Antigonum multis idem et -haudquaquam debitis laudibus exornet; et hæc illum de regum Epiri -monumentis a Macedone viro destructis ad calumniam commentum, omni modo -apparet. Nesciebat fortasse Lysimachus, eos non Pyrrhi solum, sed -Alexandri etiam majores eosdem fuisse, quum Alexander maternum genus ab -Epiro, atque adeo ab Æacidis duceret. Argumento est præterea inter -Pyrrhum et Lysimachum non multo post conciliata societas, nulla per -bellum injuria fuisse inter ipsos ad reditum in gratiam spem -interclusam. Sed Hieronymus et alias forsan habuit cum Lysimacho -simultatis causas, et eam procul dubio maximam, quod ille, Cardianorum -urbe eversa, pro ea Lysimachiam in Isthmo Thraciæ Chersonesi condiderat. - - - - - CAPUT X. - - -_ De Lysimachi bellis cum Demetrio et Pyrrho gestis — de Lysimachi - infelici matrimonio et morte. _ - -Et Lysimachus quidem, quantisper Aridæus, et post eum Cassander ejusque -liberi regnarunt, a Macedonum amicitia non discessit: ubi vero Demetrius -Antigoni filius regnum adeptus est, ne se ille bello provocaret, -metuens, prior contra eum arma movit. Noverat enim paternum ei esse, de -promovendo imperio semper cogitare. Ut primum igitur illum in Macedoniam -profectum, Alexandro Cassandri filio, a quo accersitus fuerat, -interempto, ejus regno potitum comperit, probabilem belli causam nactus, -(2) ad Amphipolim cum Demetrio congressus, parum abfuit quin Thraciæ -quoque regno excideret. Verum Pyrrhi auxiliis confirmatus et regnum -retinuit, et Nestiis deinde ac Macedonum parti imperavit. Nam Pyrrhus -cum exercitu veniens ex Epiro, dum Lysimachi rebus pro tempore studeret, -majorem Macedoniæ sibi partem vindicaret. Ac quum in Asiam Demetrius -contra Seleucum trajecisset, quantisper nihilo inferior armis fuit -Demetrius, in Lysimachi societate Pyrrhus perstitit: ubi vero Demetrius -in Seleuci potestatem venit, dissoluta est inter hos amicitia. Bello -itaque utrinque comparato, Lysimachus, Antigono Demetrii filio et Pyrrho -ipso multo superior discessit, et Macedonia potitus est, et Pyrrhum in -Epirum redire coegit. (3) Multæ vero solent ex amore hominibus exsistere -calamitates. Hic enim Lysimachus quum natu jam grandior esset, et quum -ipse susceptis liberis fortunatus haberetur, tum vero Agathocli filio ex -Lysandra liberi geniti essent, Arsinoen tamen Lysandræ sororem sibi -matrimonio adjunxit. Eam, quum timeret, sui ne filii, mortuo Lysimacho, -in Agathoclis potestate essent, de Agathoclis cæde consilia inisse -ferunt. Sunt qui scriptum reliquerint, Arsinoen Agathoclis amore captam, -quumque ad obsequium adolescens pellici non potuisset, ab ea per -insidias de medio sublatum. Narrant etiam Lysimachum postea tam audax -facinus uxorem ausam cognovisse, sed nihil ei profuisse amicis penitus -orbato. (4) Ejus itaque permissu ab Arsinoe interempto Agathocle, -Lysandra ad Seleucum profugit, secum ducens et filios et fratres suos, -qui * ad Ptolemæum confugerunt. Fugientibus vero se comitem addidit -Alexander, Lysimachi ille quidem, sed ex Odrysiade uxore filius. Hi quum -Babylonem pervenissent, a Seleuco, ut bellum contra Lysimachum -susciperet, supplices contenderunt. Eodem vero tempore et Philetærus, -cui omnis Lysimachi pecunia commissa erat, Agathoclem interfectum -dolens, et quæ ab Arsinoe exspectari poterant metuens, Pergamum supra -Caicum occupat, atque inde per legatum se pecuniamque omnem Seleuco -tradit. (5) Quod ubi Lysimacho nunciatum fuit, statim in Asiam trajicit, -ac bellum prior Seleuco infert: collatis vero signis cum eo congressus -in ipso prœlio, magna clade accepta, occubuit. Ejus cadaver a Lysandra -multis cum precibus impetratum Alexander Lysimachi filius ex Odryside -(ut ante dixi) sustulit, et in Chersonesum deportatum sepulturæ -mandavit, eo in loco, quo nunc etiam inter Cardiam vicum et Pactyam -insignis ei tumulus exstat. Et hæc quidem a Lysimacho gesta sunt. - - - - - CAPUT XI. - - -_ De Pyrrhi genere — Epirotarum regno — Pyrrhi expeditionibus. _ - -Apud Athenienses autem Pyrrhi etiam conspicitur effigies, cui cum -Alexandro Magno sola generis propinquitas intercessit. Nam Pyrrhus -Æacida Arybbæ filio, Olympiade vero Neoptolemi filia Alexander genitus -est. Neoptolemo et Arybbæ pater fuit Alcetas Tharypi filius. A Tharypo -autem retro ad Pyrrhum Achillis quindecim sobolis gradus numerantur. Is -enim primus Ilio exciso, omisso in Thessaliam reditu, in Epirum appulit, -atque ibi Heleni vatis monitu consedit. Cui quum nulla ex Hermione -proles esset, ex Andromache tres suscepti sunt filii, Molossus, Pielus, -et natu minimus Pergamus. Ex eadem vero Cestrinum Helenus genuit, quum -ei Andromache, Delphis Pyrrho interfecto, nupsisset. (2) Quum autem -Helenus moriens Molosso Pyrrhi filio regnum reliquisset, Cestrinus, -collecta Epirotarum manu voluntaria, quæ supra Thyamin fluvium est, -regionem tenuit. At Pergamus quum in Asiam trajecisset, Arium in -Teuthrania dominantem, singulari de imperio certamine dimicans, occidit, -et urbi, quod etiam nunc manet, ex suo nomine cognomentum dedit. Ceterum -Andromachæ, quæ filium secuta est, ibidem in urbe adhuc exstat heroum. -Pielus vero in Epiro mansit, ad quem, minime vero ad Molossum, Pyrrhus -Æacidæ et majores ejus originem referunt. (3) Fuit autem etiam Epiri -imperium usque ad Alcetam et Tharypum in unius regis potestate. Sed -Alcetæ filii inter se dissidentes non prius concorditer regnarunt, quam -æqualiter inter se regnum diviserunt. Postea vero Alexandro Neoptolemi -filio in Lucania exstincto, Antipatri metu in Epirum reversam Olympiadem -Æacides Arybbæ filius quum aliis est officiis prosecutus, tum vero eam -suis copiis juvit ad bellum cum Aridæo et Macedonibus gerendum, atque id -invitis etiam ac sequi recusantibus Epirotis. (4) Olympias victoriam -adepta, multa in morte Aridæo inferenda, pluraque ac magis nefaria, dum -Macedonas insectatur, immanitatis exempla edidit: quorum paulo post -graves quidem, sed meritas videtur Cassandro pœnas dedisse. Hujus igitur -feminæ invidia Æacidæ, quo minus statim ab initio in regnum ab Epirotis -reciperetur, maxime obfuit. Nam quum postea æquis jam et placatis -uteretur, Cassander illi iterum est adversatus quin in Epirum rediret. -Ac pugna quidem inter Philippum Cassandri fratrem et Æaciden ad Œniadas -commissa, Æacides ex vulnere non ita multo post de vita decessit. (5) -Alcetam deinde Arybbæ quidem filium, et Æacidæ fratrem natu grandiorem, -Epirotæ regnare jusserunt, hominem plane impotentis iracundiæ, ob eamque -causam a patre ejectum. Hunc, quum regnum inisset, more ingenii sui -denuo furentem cives noctu adorti cum filiis opprimunt. Quo de medio -sublato, Pyrrho Æacidæ filio regnum restituunt. Ei ad regnum primum -accedenti Cassander bellum intulit, homini peradolescenti et qui -imperium suum nondum firmiter instruxisset. At Pyrrhus Macedonibus in -fines suos jam invadentibus, in Ægyptum ad Ptolemæum Lagi filium se -contulit; a quo filiam ex eadem, qua ceteri Ptolemæi liberi, matre -susceptam in matrimonium accepit et cum classe Ægyptiorum est in regnum -reductus. (6) Regno igitur jam constituto, in Corcyræos primum arma -movit: quorum quum insulam finibus suis ex adverso sitam videret, ne -aliquando hostibus pro statione esset, metuebat. Quas autem post captam -Corcyram a Lysimacho clades acceperit et quemadmodum pulso Demetrio -Maconedoniæ ad illud usque tempus imperarit, quo rursus a Lysimacho -pulsus est, quæ rerum a Pyrrho usque ad illud tempus gestarum fuerint -maximæ, quum de rebus Lysimachi ageremus, exposuimus. (7) Græcorum vero -neminem ante Pyrrhum bellum Romano imperio intulisse satis constat. Nam -a Diomede quidem et Argivis, qui Diomedem secuti sunt, Æneas nulla -narratur esse pugna lacessitus. Atheniensibus certe et alias orbis terræ -partes et universam Italiam armis opprimere cogitantibus, Syracusana -clades, quo minus cum Romanis belli fortunam experirentur, impedimento -fuit. Denique Alexander Neoptolemi filius, Pyrrhi gentilis, natu eo -grandior, in Lucanis ante e vita excessit, quam poteruit cum Romanis -signa conferre. - - - - - CAPUT XII. - - -_ De Pyrrhi bello contra Romanos — de elephantis et ebore — de Pyrrhi - bello contra Carthaginienses. _ - -Pyrrhus itaque primus omnium e Græcia adversus Romanos ultra Ionium mare -copias transportavit, a Tarentinis ille quoque accersitus. Ii enim quum -bellum diuturnum cum Romanis gessissent, jamque se illis impares -intelligerent, devincta sibi prius beneficiis Pyrrhi voluntate, quod eum -Corcyræos oppugnantem navalibus copiis juverant, per legatos regi, ut -socia arma secum jungeret, persuaserunt, maxime eo quod docebant Italiam -toti Græciæ felicitate præstare, nec esse satis æquum, se amicos et -supplicum more auxilia rogantes, iniquissimis temporibus suis deseri. -Hæc exponentibus legatis, Trojani belli eventus Pyrrho in mentem -veniebat, ex animi sententia omnia eventura, quando ipse ab Achille -originem ducens adversus Trojanorum coloniam arma sumturus esset. (2) Ut -vero primum in Italiam trajicere statuit, quæ hominis erat in rebus -gerendis alacritas, naves statim longas instruxit, navigiaque opportuna -ad equos et milites transvehendos, ut præsto essent, curavit. Libri -exstant non sane illustrium auctorum, qui RERUM GESTARUM COMMENTARII -inscripti sunt: quos dum lego, Pyrrhi quum alacritatem, quam in prœliis -præ se tulit, tum providentiam, qua se ad futuras dimicationes -comparavit, non possum non magnopere admirari. Nam priusquam Romani -rescierint, in Italiam classe transmisit: et quum jam appulisset, non -prius adesse eum Romani animadvertere, quam, commissa cum Tarentinis -pugna, se ille cum exercitu inopinato ostendit, factoque repente impetu, -hostium, ut par fuit, agmen turbavit. (3) Ac tunc quidem, quum se -Romanis haudquaquam acie parem esse intelligeret, elephantos compararat, -quos inter prœliandum in illos immitteret. Belluas autem has primus ex -Europæ principibus Alexander, Poro et Indis devictis, in potestate -habuit. Quo mortuo, et alii reges, et plurimas Antigonus sibi -comparavit. Pyrrhus vero in pugna, quam cum Demetrio commisit, -elephantos aliquot cepit. Ii quum ad Tarentum in mediam irrupissent -aciem, non parum Romanos exterruere, plerisque aliud quam belluas esse -existimantibus. (4) Ebur enim hominum opere et arte priscis temporibus -expoliri solitum norant haud dubie multi: bestias autem ipsas, priusquam -Macedones in Asiam trajicerent, præter Indos et Libyas finitimosque -illis populos, nulli viderant. Quod ipsum ex Homero quoque apparet, qui -quum regum lectos et opulentiorum inter hosce domos ebore ornatas -dixerit, belluæ tamen nusquam mentionem facit. Quod si autem elephantem -vidisset aut de eo quicquam audisset, antiquius opinor duxisset hoc, -quam Pygmæorum et gruum pugnam commemorare. (5) Pyrrhum post hæc in -Siciliam Syracusanorum avocavit legatio. Nam quum Carthaginienses classe -in Siciliam invasissent jamque omnes Græci nominis urbes ad vastitatem -redegissent, ac postremo ipsas Syracusas, quæ sola civitas adhuc -incolumis erat, circumsederent, Pyrrhus, de Syracusanorum legatis re -cognita, Tarentum Italicamque omnem oram missam fecit. In Siciliam vero -quum transisset, barbaris repulsis Syracusas obsidione liberavit. Deinde -quamvis Carthaginienses navali disciplina, quippe qui essent e Tyro -Phœnices oriundi, barbaris plane ceteris præstare intelligeret, cum -illis tamen, solis Epirotarum copiis fretus, confligere navibus non -dubitavit. Epiri certe ne post captum quidem Ilium maxima pars aut mare -norat, aut salsis escis vescebatur: cujus mihi rei Homerus in Odyssea -testis est: - - Nec norunt cærula ponti, - nec dapibus vescum salis admiscere saporem. - - - - - CAPUT XIII. - - -_ De Pyrrhi expeditione contra Antigonum, et duce Cleonymo contra - Spartanos — de Pyrrhi morte — de simili vitæ Æacidarum exitu. _ - -At enim victus navali prœlio, cum iis, quæ a clade superfuerant, navibus -Tarentum se recepit: ubi rebus suis vehementer attritis, de fuga, quum -sibi per Romanos sine pugna discedere minime liciturum speraret, tale -cepit consilium. Quum e Sicilia reversus cladem accepisset, legatos cum -literis ad Asiæ reges, et ad ipsum Antigonum dimisit, ab aliis pecuniam, -ab aliis auxilia, ab Antigono veru utrumque exposcens. Quum legati -revesi literas ei reddidissent, Epirotarum et Tarentinorum principes in -concionem vocat: ibi quas acceperat literas non recitavit, sed propediem -affutura auxilia affirmavit. Quum percrebuisset igitur fama in Romanorum -etiam exercitu, et e Macedonia et ex Asia magna Pyrrho auxilia -adventare, nihil illi novi moliri ausi sunt. Pyrrhus vero ea, quæ -consuta est, nocte ad montes, quæ Ceraunia vocant, classe transvectus -est. (2) Mox ab Italica clade quum paululum conquiesset, milite -confirmato, Antigono statim bellum indixit, quum et alia ei crimini -daret, et illud maxime, quod suam, dum in Italia cum exercitu esset, -nullis missis auxiliis, spem frustratus esset: atque Antigoni quidem -quum proprias copias, tum Gallorum mercenarias, fudit fugavitque, et ad -maritimas usque urbes persecutus est. Ex ea victoria superiorem -Macedoniam et Thessaliam in ditionem suam redegit. Prœlii certe -magnitudinem et Pyrrhi victoriam, quanta fuerit, declarant Gallorum -scuta in Itoniæ Palladis templo, quod inter Pheras et Larisam est, -dicata, cum epigrammate hujusmodi: - - (3) Hos tibi Gallorum clypeos rex donat, Itoni, - Pyrrhus ab audaci rapta tropæa acie, - viribus Antigoni fractis. Haud res ea mira: - pugnaces et nunc et prius Æacidæ. - -Hæc quidem illic. In Dodonæi autem Jovis templo ipsorum Macedonum scuta -suspendit, cum inscriptione tali: - - Ditibus hæc Asiæ terris opibusque potita, - jam premere audebant Hellada servitio; - sacra Jovi templo pendent quæ affixa columnis, - erepta Emathiis scuta cruenta viris. - -(4) At enim quum parum abesset quin totam Pyrrhus Macedoniam subigeret, -etsi unus erat omnium ad præsentes occasiones arripiendas paratissimus, -Cleonymus tamen eum a Macedonia in Peloponnesum avocavit. Patria quidem -Spartanus fuit Cleonymus; cum exercitu tamen in Lacedæmoniorum fines -hostiliter invasit. Ejus rei causam, quum Cleonymi genus percensuero, -exponam. Pausanias, qui Græcis ad Platæam dux fuit, Plistoanactem filium -reliquit. Hic alterum Pausaniam genuit: cujus Cleombrotus filius fuit, -is qui in Leuctrica pugna dimicans adversus Thebanorum ducem Epaminondam -occubuit. Huic duo fuere filii, Agesipolis et Cleomenes. Mortuo autem -sine liberis fratre, Cleomenes regnum obtinuit: (5) qui Acrotatum -majorem, et Cleonymum natu minorem genuit. Quum autem Acrotatus prius, -nec multo post Cleomenes diem suum obissent, inter Areum Acrotati filium -et Cleonymum de regno orta est contentio. * quocumque demum modo sibi -Cleonymus vindicaturus, Pyrrhum in patrios fines induxit. Lacedæmonii -quidem ante Leuctricam cladem nullum unquam belli adversum casum experti -fuerant, eoque se nunquam pedestri pugna victos gloriabantur. Nam -Leonidæ, parta fere victoria, quo minus Persas ad internecionem deleret, -fatigati longa pugna militis robur defuisse asserebant: et quæ -Athenienses Demosthene duce ad Sphacteriam insulam gessissent, belli -potius furtum quoddam, quam victoriam fuisse. (6) Prima illis illata est -in Bœotiis clades: alteram, qua majorem in modum opes eorum afflictæ -sunt, ab Antipatro et Macedonibus acceperunt. Jam tertiam eorum finibus -calamitatem intulit insperantibus a Demetrio concitatum bellum. Quum -vero jam quarto Pyrrhum cum infesto exercitu fines ingressum viderent, -obviam illi, assumtis in societatem Argivis et Messeniis, venere. Quos -quum Pyrrhus prœlio vicisset, parum omnino abfuit quin eodem impetu -urbem caperet: sed quum agrum populationibus infestum reddidisset, -prædamque inde magnam egisset, paululum temporis requieti dedit. Interea -Lacedæmonii ad sustinendam oppugnationem se confirmabant, quum Sparta -jam ante, Demetrio oppugnante, præaltis fossis et validissimis quibusque -operibus munita esset: quaque facilior aditu erat, propugnacula etiam -excitata erant. (7) Dum hæc aguntur, Pyrrho Spartano bello occupato, -Antigonus, quum Macedonum urbes præsidiis et munitionibus firmasset, in -Peloponnesum copias duxit, quippe qui sciret, Pyrrhum Lacedæmone et -Peloponnesi parte subacta in Epirum non statim rediturum, sed in -Macedoniam ad persequendum ibi bellum esse reversurum. Quum autem ex -Argis in Laconicum agrum Antigonus exercitum esset immissurus, ipse -Pyrrhus ad Argos jam accesserat. Ibi inito prœlio victor Pyrrhus -fugientes in urbem persecutus est. Ubi, quum ejus exercitus, ut fere -fieri solet, in diversa abisset, (8) repugnantibusque acriter hostibus -pro templis, ædibus, angiportis, aliisque urbis locis, Pyrrhus a suis -relictus est et in capite vulnus accepit. Ferunt eum tegulæ ictu, a -muliere dejectæ, interiisse. Argivi vero non mulierem illam, sed Cererem -assumta mulieris forma fuisse, affirmant. Et hæc quidem illi de Pyrrhi -morte: quod et Lyceas prodidit, qui carminibus epicis indigenarum res -conscripsit. Est præterea Argis, quo loco Pyrrhus cecidit, ex oraculo -Cereri erectum fanum: et in eo Pyrrhus ipse sepultus est. (9) Illud vero -maxime mihi mirandum videri solet, (_tres?_) ex Æacidarum gente et -nomine divinitus oblata nece occubuisse: Achillem siquidem Homerus -memoriæ prodidit ab Alexandro Priami filio et Apolline interfectum; -Pyrrhus vero, ejus filius, Pythiæ jussu Delphis occisus est; huic -denique Æacidæ filio, quale et Argivi dicunt et Lyceas cecinit, mortis -genus obtigit. De ejus tamen cæde non satis congruunt quæ scripsit -Hieronymus Cardianus: quem scilicet cum rege viventem in ejus gratiam -scribere maxime fuit necesse. Nam si Philistus venia dignus habetur, qui -quum Syracusas se restitutum iri speraret, multa Dionysii flagitia -dissimulavit, Hieronymo certe multa ad Antigoni gratiam scribenti venia -danda. Et huc quidem Epirotarum potentia evasit. - - - - - CAPUT XIV. - - -_ De memorandis artis operibus in Odeo — Triptolemo — Epimenide et - Thalete — Æschyli epitaphio — Minerva — cultu Veneris Cœlestis. _ - -Quum vero Athenis Odeum introieris, et alia spectatu digna et Bacchum -conspicies. Juxta quod fons est, quem Enneacrunon (_novem scaturiginum_) -vocant, ita a Pisistrato exornatum. Putei quidem passim in urbe multi, -hic autem unicus est fons. Templa vero supra fontem duo sunt: unum -Cereris et Proserpinæ: in altero Triptolemi signum est; de quo quæcunque -dicuntur, omissis quidem, qui de Deiope jactantur sermonibus, exponam. -(2) Inter Græciæ populos maxime de antiquitate et deorum muneribus sibi -concessis cum Atheniensibus certant Argivi, non aliter atque inter -barbaros cum Phrygibus Ægyptii. Memoriæ itaque proditum est, Cererem -Argos venientem a Pelasgo hospitio acceptam: ibi ex Chrysanthide de -filiæ raptu cognovisse. Post hæc Trochilum sacrorum antistitem ab -Agenore sibi infesto Argis pulsum in Atticam venisse: quumque Eleusine -uxorem duxisset, Eubuleum et Triptolemum genuisse. Hæc Argivi. -Athenienses vero et qui apud eos norunt ** Triptolemum Celei filium -fuisse, qui primus sationem et frugum cultum tradiderit, dicunt. (3) At -Musæus carminibus, si modo ea Musæi sunt, Triptolemum Oceani et Terræ -filium prodidit: et Orpheus (quanquam et ea Orphei esse ut credam, -adduci non possum), Eubuleo et Triptolemo Dysaulen patrem fuisse; eos a -Cerere frumenta serendi rationem accepisse, quod ex illis primum Ceres -filiæ raptum cognovisset. Chœrilus autem Atheniensis in ea fabula, cui -Alope nomen est, Cercyonem et Triptolemum fratres fuisse, ex -Amphictyonis filia natos, scripsit: et Triptolemo quidem Rarum, Cercyoni -Neptunum patrem fuisse. Longiore vero oratione conantem singula persequi -et omnia, quæ de templo, cui Eleusinio nomen est, commemorari possent, -planius explicare, quædam me visa per somnum species deterruit. Ad ea -igitur redeo, quæ palam narrare nulla religione prohibeor. (4) Pro ejus -templi foribus, quo loco etiam Triptolemi signum est, bos ænea -spectatur, ita ornata ut victimæ quæ ad aram trahuntur. Ibidem sedentem -videas Epimenidem Gnosium: quem, quum in agrum exisset, in spelunca -somno oppressum memorant, neque prius experrectum, quam annos -quadraginta obdormivisset: postea vero et heroicos versus fecisse, et -quum alias urbes, tum Athenas lustrasse. Quod ipsum apud Lacedæmonios -sedata pestilentia fecit Thales, Epimenidis tamen neque propinquus, -neque civis, quum illum Gnosium, hunc Gortynium fuisse dicat Polymnastus -Colophonius in eo carmine, quod de Thalete Lacedæmoniis fecit. (5) Paulo -hinc longius Eucleæ delubrum, de Persarum, qui Marathonem occuparant, -manubiis dicatum. Nullam autem fuisse victoriam, qua sint magis -Athenienses gloriati, quam ea, quam ex Marathonia pugna sunt adepti, -hinc præcipue ut credam adducor, quod Æschylus, quum prope jam esset ut -e vita decederet, vir tanta in poesi nominis celebritate, cujus virtus -navalibus prœliis ad Artemisium et Salaminem enituerat, de ceteris -quidem nihil memoravit, sed suum et paternum patriæque nomen inscripsit, -et Marathonium saltum Persasque, qui illuc descenderint, suæ testes -virtutis citat. - -6. Supra Ceramicum et porticum, quæ regia dicitur, Vulcani est fanum: in -quo quod Minervæ positum sit signum, nihil sane mirabar, quum ad ea, quæ -de Erichthonio vulgo traduntur, animum referrem. Deæ vero signum quod -glaucos habeat oculos, Libycam de ea re fabulam comperio: Minervam -Neptuni et Tritonidis Paludis filiam esse, atque ideo glaucos illi -itidem, ut Neptuno, oculos esse. (7) Non longe abest Cœlestis Veneris -templum; quam primi omnium hominum Assyrii coluere: deinde Paphii in -Cypro, et Phœnicum qui in Palæstina Ascalonem urbem incolunt; Phœnices -cum Cytheriis communicarunt. Athenis vero eam religionem induxit Ægeus, -quum Veneris ira et sibi problem non obtigisse et sororibus calamitatem -immissam putaret: nam illo tempore prolem nondum habebat. Quod ætate -nostra exstat deæ signum ex Pario lapide, Phidiæ opus est. Sed -Athmonensium apud Athenienses curia est: cujus curiales multo ante -Actæum Porphyrionem regnasse ferunt, ab eoque, quod apud ipsos est, -Cœlestis Veneris templum dedicatum. Sed et alia longe diversa ab iis, -quæ communi urbis opinione recepta sunt, per curias jactantur. - - - - - CAPUT XV. - - -_ De porticu Pœcile dicta et de picturis in ea. _ - -Pergentibus vero ad eam porticum, quæ a picturæ varietate Pœcile -dicitur, Mercurius æneus in conspectu est, quem Forensem vocant. Prope -porta est, ad quam tropæum ab Atheniensibus erectum, iis nempe, qui -Plistarchum Cassandri fratrem, cui ille equitatum suum et conductitium -militem commiserat, equestri certamine fuderunt. In ipsa autem porticu -Atheniensium primum acies in Œnoe, Argivi agri vico, adversus -Lacedæmonios instructa. Expressa vero res est non ad pugnæ jam -effervescentis effigiem, quum quisque pro se virtutis documenta dare -contendit, sed accedere adversæ acies videntur et jam cominus congredi. -(2) In medio autem pariete Athenienses sunt Theseo duce cum Amazonibus -dimicantes. Hæ vero solæ ex omnibus feminis nulla unquam clade deterreri -potuerunt, quin belli novam semper aleam subirent: siquidem Themiscyra -expugnata ab Hercule, et copiis, quas contra Athenienses miserant, -deletis, nihilominus ad Trojam cum Atheniensibus ipsis et universis -Græcis pugnaturæ venerunt. Post Amazones Græcos cernas Ilium -exscindentes, et reges ob Ajacis in Cassandram nefarium facinus in unum -congregatos: quo in loco tum ipse Ajax, tum captivarum agmen mulierum, -et inter ceteras Cassandra ipsa picta est. (3) In extremo picturæ loco -sunt, qui in Marathone pugnarunt: ex Bœotis Platæenses, et item Attici -nominis omnes cum barbaris congrediuntur. Spectatur autem hic quidem in -pugnando par in utraque acie alacritas: ubi vero in pugnæ veluti -penetralia intratum est, fugientes videas barbaros et se in paludem -trudentes. In ipso operis fine Phœnissæ naves sunt, et barbarorum, qui -in eas se conjecerant, a Græcis facta cædes. Ibidem et Marathon heros -est pictus, a quo campus nomen habet. Theseus quoque tanquam ex terra -prodiens; Minerva item et Hercules: a Marathoniis enim Herculi primis, -ut ipsi memorant, honores habiti sunt. Inter pugnantium imagines maxime -illustres sunt, Callimachus, qui ab Atheniensibus Polemarchus electus -fuerat; inter duces, Miltiades; et Echetlus heros, cujus posterius -mentionem faciam. (4) Eodem in loco ænei clypei infixi sunt cum -inscriptione, Scionæorum eos et auxiliariorum esse. Qui vero pice obliti -contra temporis et rubiginis injurias sunt, eos clypeos de Spartanis -esse dicunt in Sphacteria insula captis. - - - - - CAPUT XVI. - - -_ De signis ante porticum Pœcilen dictam — Seleuci signo, rebus gestis - ac morte. _ - -Ante porticum statuæ sunt æneæ, Solon qui Atheniensibus leges dedit, nec -procul ab eo Seleuci statua, cui haud obscura prodigia futuram -felicitatem significarunt. Quum enim ex Macedonia cum Alexandro -profecturus Pellæ Jovi sacrificaret, ligna aris imposita ultro ad dei -simulacrum accesserunt, nullisque subjectis ignibus accensa sunt. Mortuo -vero Alexandro, hic ipse Seleucus Antigonum Babylona advenientem timens, -ad Ptolemæum Lagi filium confugit. Mox Babylona reversus, Antigoni -exercitum fudit, ipsumque Antigonum occidit: ac deinde victum prœlio -Demetrium Antigoni filium cepit. (2) Quæ quum illi omnia prospere -evenisset, ac non ita multo post Lysimachi opes corruissent, omne Asiæ -imperium Antiocho filio tradidit, ipse magnis itineribus in Macedoniam -rediit. Et exercitus Seleuci tam Græcorum quam barbarorum copiis -constabat. At Ptolemæus Lysandræ frater, qui a Lysimacho ad Seleucum -confugerat, vir tanta in rebus gerendis alacritate, ut Ceraunus -(_Fulmen_) sit cognomento appellatus, quum Seleuci exercitus Lysimachiam -attigisset, eum dolo occidit. Omnem vero ejus pecuniam quum regibus -(_militibus?_) diripiendam tradidisset, Macedoniæ regno ipse potitus -est: deinde primus ex omnibus, quos novimus, regibus acie cum Gallis -congredi ausus, a barbaris illis interfectus est: Macedoniæ vero regnum -Antigonus Demetrii filius recuperavit. (3) Seleucum quidem justitia et -pietate erga deos reges omnes antecelluisse facile credo: quippe qui -Apollinem æneum Milesiis a Xerxe ademptum et Ecbatana in Medis -asportatum, in Branchidas reportandum curavit. Et quum condita Seleucea -ad Tigrin fluvium, in eam Babylonios inquilinos deduceret, neque muros -Babylonis demolitus est, neque Beli templum evertit, et Chaldæis, ut -proxima templo loca inhabitarent, permisit. - - - - - CAPUT XVII. - - -_ De Misericordiæ ara in foro — aliis hujusmodi virtutum aris — gymnasio - Ptolemæi et signis in eo — Thesei templo et picturis in eo — Minoe - et Theseo — varia de Thesei morte narratione. _ - -In foro et alia sunt opera non omnibus nota et Misericordiæ ara: cujus -numini, quod magna habeat in hominum vita et casuum varietate momenta, -soli Græcorum honorem habent Athenienses. Neque vero illi majorem quam -ceteri in homines humanitatem, ac non in deos etiam religionem præ se -ferunt. Est enim sua apud illos Pudori, et Famæ, et Alacritati ara. Id -ex eo luculenter potest perspici, quod qui ceteros homines pietatis -studio superant, eos par fortunæ benignitas comitari solet. (2) In -gymnasio, quod Ptolemæi a conditore nuncupatum a foro non longe abest, -lapidei sunt (Hermæ, qui spectentur, sane digni: Ptolemæi quoque ex ære -statua: Jubæ etiam Libys, et Solensis Chrysippi ibi sunt statuæ. Prope -ad gymnasium Thesei templum, in quo hæc picta sunt: Atheniensium contra -Amazones pugna, quæ et in Minervæ clypeo et in Olympii Jovis basi incisa -est. Picta in eodem Thesei templo est etiam Centaurorum et Lapitharum -rixa, ubi Theseus Centaurum jam occidit, quum inter alios æquo Marte -pugna committi videatur. Quæ in tertio inest pariete pictura, non satis -iis, qui, uti res gesta sit, non didicerint, cognita esse potest, quum -et vetustas aliqua aboleverit, et Micon non fuerit pingendo totam rem -persecutus. (3) Minos quum Theseum ceteramque puerorum manum in Cretam -abduceret, amore Peribœæ captus est: cujus quum Theseus maxime libidini -adversaretur, et alia ille in eum ira incensus maledicta contulit, et -Neptuni filium esse negavit, quod, quam habebat ipse cælatam gemmam, in -mare si abjecisset, non esset eam ad se reportaturus. Vix ea locutus, -gemmam dicitur abjecisse. Theseum vero memorant cum ea et corona, quam -ab Amphitrite dono acceperat, e mari emersisse. (4) De Thesei autem -morte multa plane inter se discrepantia traduntur. Aiunt enim eum _a -Plutone_ vinctum, non prius dimissum, quam ab Hercule solveretur. Illa -veri simillima eorum quæ audivi: Theseum in Thesprotidem, ut regis -uxorem raperet, venisse cum Pirithoo (is enim quærendæ sibi uxoris -cupiditate nimia impulsus arma ceperat), exercitus vero magna parte -amissa, a Thesprotorum rege in vincula ad Cichyrum conjectos esse. (5) -In Thesprotide quidem et alia valde, quæ spectentur, digna sunt, et -Jovis in Dodona templum sacraque ei deo fagus. Ad Cichyrum Acherusia est -palus et Acheron amnis. Fluit ibidem Cocytus quoque, aqua insuavissima. -Quæ loca quum vidisset, ut opinor, Homerus, tum alia de rerum apud -inferos statu in suo poemate configere est ausus, tum nomina -infernalibus fluviis a Thesprotiæ fluviis desumta imposuit. Quum vero in -vinculis adhuc Theseus detineretur, Aphidnam cum exercitu Tyndari filii -adorti, capta urbe Menestheum in regnum restituerunt. (6) Et Menestheus -quidem Thesei liberorum, qui se ad Elephenorem in Eubœam receperant, -nullam habuit rationem: sed quum se Theseo, si unquam e Thesprotide -redisset, viribus multo inferiorem fore intelligeret, multis obsequiis -populo sibi conciliato, obtinuit, ne rediens ille reciperetur. Missus -itaque Theseus ad Deucalionem in Cretam, quum adversa tempestate in -Scyron insulam delatus esset, a Scyriis, tum ob generis claritatem, tum -ob rerum præclare gestarum magnitudinem, benigne acceptus est. Quæ res -effecit ut eum Lycomedes per insidias de medio tollendum curaret. Theseo -vero templum Athenis dicatum est posterius quam Marathone Persæ -appulerant: eo quidem tempore quo Cimon Miltiadis filius, Thesei mortem -ultus, Scyron incolis orbavit, ejusque ossa Athenas reportavit. - - - - - CAPUT XVIII. - - -_ De templo Castoris et Pollucis — Aglauro ejusque sororibus — Prytaneo - — templo Serapidis, Lucinæ (Εἰλειθυίας) — Adriani imperatoris - aliorumque signis ante templum Jovis Olympii — Isocrate — templo - Jovis Olympii — Adriani operibus Athenis exstructis. _ - -Castorum templum perantiquum est, in quo ipsi stantes ac filii equis -insidentes spectantur. Hic eorum res gestas Polygnotus pinxit et -Leucippi filiarum nuptias: Micon vero eos qui Colchos cum Iasone -navigarunt; omnium autem accuratissime Acastum ejusque equos fecit. (2) -Supra Castorum Aglauri templum est, cui, et Hersæ ac Pandroso sororibus, -Minervam aiunt Erichthonium in cistam abditum commisisse, admonitis, ne, -quid intus esset, curiose inspicerent. Pandroson quidem paruisse ferunt, -sorores vero cistam resignasse, visoque Erichthonio, furiis agitatas, se -de arcis maxime prærupto loco præcipites misisse: ea quidem parte, qua -Persæ irruptione facta ex Atheniensibus eos, qui se quam Themistoclem -oraculum acutius intellexisse arbitrati, arcem ligneis operibus -munierant, occiderunt. (3) Proxime abest Prytaneum, in quo Solonis leges -perscriptæ adservantur. Signa verum deorum ibi posita, Pacis et Vestæ. -Virorum imagines, quum aliorum, tum Autolyci pancratiastæ. Nam Miltiadis -et Themistoclis statuas, priori abolita inscriptione, Romano et Thraci -homini attribuerunt. (4) Hinc ad inferiores urbis partes descendentibus -Sarapidis fanum se ostendit, cujus religionem a Ptolemæo Athenienses -acceperunt. Apud Ægyptios autem ejus dei templum omnium clarissimum -habent Alexandrini, antiquissimum Memphitici, quo neque exteris -hominibus, neque sacerdotibus ipsis aditus patet, nisi Apim humantibus. -A Sarapidis fano non longe abest locus, ubi Pirithoum et Theseum, -societate inita, memoriæ traditum est Lacedæmonem, et deinde in -Thesprotidem profectos. (5) Proximo loco erectum fuit Ilithyiæ sive -Lucinæ templum, quam ex Hyperboreis Delum venisse memorant, ut -parturienti Latonæ opem ferret: e Delo vero ad alias gentes Lucinæ nomen -pervasisse. Ac Delii quidem Lucinæ divinam rem faciunt, et hymnum Olenis -cantant. Cretenses vero incolæ Gnosiæ regionis ad Amnisum eam genitam -putant et Junonis filiam esse. Soli autem Athenienses deæ signa usque ad -imos pedes velant. Eorum duo e Creta advecta Phædram dedicasse, tertium, -omnium antiquissimum, ab Erysichthone e Delo deportatum feminæ aiebant. - -6. Priusquam vero ad Jovis Olympii templum venias (Adrianus Imperator -Romanus et templum dedicavit et signum spectatu dignum, cui præter -Rhodiorum et Romanorum colossos reliqua omnia simulacra magnitudine -cedunt, ex auro et ebore elaboratum et elegante artificio, si -magnitudinem spectes;) duæ sunt Adriani statuæ ex Thasio, totidem ex -Ægyptio lapide: ad templi vero columnas urbium, quas colonias -Athenienses appellant, ex ære erecta sunt simulacra. Est autem totius -templi ambitus stadiorum fere quattuor, neque ejus ulla pars statuis -vacat: singulæ enim urbes in eo Adriano statuam posuerunt: quas omnes -Athenienses longo intervallo superarunt, erecto eidem mirandi operis -colosso in postica templi parte. (7) In eodem ambitu vetera sunt, -Juppiter æneus, Saturni et Rheæ delubrum, et templum quod Terræ Olympiæ -nuncupant. Ibi in cubiti fere latitudinem solum subsidit, qua post -Deucalionis eluvionem aquam defluxisse memorant. In eum hiatum quotannis -e melle et triticea farina polentam projiciunt. (8) In columna est -Isocratis statua. Is tria reliquit præclara actæ vitæ monumenta: primum -perseverantiæ, quod, quum octo et nonaginta annos vixisset, nunquam -discipulos habere desiit: alterum modestiæ, quod semper fuit a publicis -negotiis et curis sejunctus: tertium, quo sibi libertatem carissimam -rerum omnium fuisse declaravit: post acceptum enim de pugna ad Chæroneam -nuncium præ animi ægritudine voluntariam mortem oppetiit. Ibi etiam -positi sunt e marmore Phrygio Persæ, æneum tripodem sustinentes, tam -ipsi, quam tripus, qui spectentur, digni. Olympii quidem Jovis -vetustissimum templum Deucalionem ædificasse narrant: nam Athenis -habitasse Deucalionem, pro valde perspicuo signo habent sepulcrum ejus, -quod ab hoc ipso templo non longe abest. (9) Adrianus vero et alia -Atheniensibus opera exædificavit, et Junonis ac Jovis Panhellenii -templum, communemque omnibus diis ædem. Spectantur inter cetera opera, -ut quæ maxime, columnæ centum et viginti ex Phrygio marmore, et ex eadem -materia parietes in porticibus exstructi: et in iis cellæ, quæ inaurato -lacunari et alabastro præfulgent, signis ipsæ et picturis undique -exornatæ. Bibliotheca est in eodem templo, et gymnasium Adriani -cognomento, in quo columnæ centum ex Libycis lapicidinis. - - - - - CAPUT XIX. - - -_ De templo Apollinis Delphinii — Venere in Hortis — Cynosarge — Lyceo — - de Niso rege — de Ilisso et Eridano fluviis — de Diana Agrotera — de - stadio Herodis. _ - -Post Olympii Jovis templum Apollinis signum est: et alia item Apollinis, -quem Delphinium appellant, ædes. Ea quum ad fastigium perducta jam -esset, aiunt incognitum adhuc Theseum urbem introiisse talari palla, et -coma eleganter plexa: atque ubi ad Delphinii templum accessit, rogatum -per illusionem ab iis, qui fastigium erigebant, quid ita nubilis virgo -sola erraret: eumque nihil alius illis significasse, sed disjunctis a -plaustro, quod in proximo erat, bobus, illud supra culmen templi -projecisse. (2) De ea vero urbis regione, quam Hortos vocant, et Veneris -in ea templo signoque, quod templo adsistit, figura, ut Hermæ, quadrata, -nihil fide dignum est ab Atheniensibus traditum. Epigramma autem -indicat, Cœlestem Venerem esse, earum, quæ Parcæ appellantur, natu -maximam. Sed quod in Hortis signum Veneris est, Alcamenis opus est, et -inter ea, quæ Athenis cum admiratione spectantur, suum obtinet locum. -(3) Est etiam Herculis templum, quod Cynosarges dicitur: ac quæ de alba -cane dicuntur, scire licet iis, qui oraculum legerint. Ibi aræ sunt -Herculis, et Hebes, quam Jovis filiam et cum Hercule nuptam fama -vulgavit. Alcmenes etiam ara est et Iolai, qui multorum Herculis laborum -comes fuit. Lyceum a Lyco quidem Pandionis filio nomen habet. Apollinis -autem illud templum fuisse, et olim, et his etiam temporibus creditum -est, Lyciumque inde primum Apollinem dictum. Termilas quoque, ad quos -Ægeum fugiens Lycus se recepit, ab eo Lycios appellatos memorant. (4) -Est pone Lyceum Nisi Megarensium regis monumentum: quem quum Minos -interemisset, sublatum Athenienses eo in loco sepelierunt. De hoc quidem -Niso fabula vulgata est, capillum purpureum habuisse; quo salvo, mori se -non posse ex oraculo cognorat. Ita vero accidit, ut, quum Cretenses ejus -fines hostilem in modum adorti, et alia in Megaride oppida subitis -incursionibus cepissent, et ipsum intra Nisææ mœnia compulsum -obsiderant, Nisi filia Minois amore capta, crinem patri detonderit. Et -hæc quidem in hunc modum narrantur. (5) Amnes in Attica nobiles sunt, -Ilissus, et in eum cadens Eridanus, eodem cum Gallico Eridano nomine. -Ilissus vero ille est, ad quem ludentem Orithyiam Boream ventum -rapuisse, sibique matrimonio adjunxisse memorant, ob eamque cum -Atheniensibus affinitatem barbarorum multas triremes demersisse. Ilissum -Athenienses et aliis diis sacrum putant, et Musarum in ejus ripis ara -est, Ilissiadum Musarum dicta. Ibi etiam locus ostenditur, ubi -Peloponnesii Codrum Melanthi filium, Atheniensium regem, interfecerunt. -(6) Ubi Ilissum trajeceris, locum offendas, qui Agræ dicitur, et -Agroteræ Dianæ ædem: ibi enim primum, quum ex Delo venisset, -venationibus operam dedisse Dianam ferunt, ob eamque causam ejus -simulacro arcus additur. Quod jam dicam, non facile, qui audierint, ut -credant, adduci poterunt; mirantur, qui viderint: stadium est e candido -marmore, ea magnitudine, quam facile hinc conjicias: supra Ilissum mons -est; is lunata forma ad amnis ripam recta duplici muro pertendit. Hoc -stadium vir Atheniensis Herodes erexit, atque plurimum ex Pentelicis -lapicidinis in eo consumsit. - - - - - CAPUT XX. - - -_ De via quæ Tripodes dicta est — Praxitele et Phryne — Bacchi templo - ejusque in altera æde picturis — excidio Athenarum et Sulla. _ - -E Prytaneo in viam descendas, quam Tripodas appellant: in qua surgunt -deorum delubra, hoc quidem respectu magna, et in his tripodes dicati, -unde nomen viæ est. Ænei ii sunt, in quibus insunt memoratu digna -illustrium artificium opera. Inter ea Satyrus, quo Praxitelem magnopere -gloriatum ferunt. Nam quum Phryne, cujus erat amator, ab eo sibi -depoposcisset, quod esset ejus operum pulcherrimum, non sane renuit: -verum quod ipse de suis operibus judicium facere pertinaciter recusarat, -hoc astu mulier expressit. Ejus servus accurrens nunciat, Praxitelis -officinam igni correptam flagrare, bonamque ejus operum partem jam -periisse, non tamen adhuc omnia exusta. (2) Praxiteles foras exsiluit, -et, Actum est, inquit, de laboribus meis, si Satyro et Cupidini flammæ -non pepercerunt. Tum Phryne eum manere ac bono esse animo jubet: nihil -enim triste accidisse, sed illum dolo cogere voluisse, ut, quod -pulcherrimum operum suorum esse judicaret, confiteretur: atque ita sibi -illa Cupidinem delegit. Baccho vero in proximo templo dicatus est -Satyrus puer, poculum porrigens. Amorem Baccho assistentem, et Bacchum -ipsum Thymilus fecit. (3) Est etiam Bacchi juxta theatrum antiquissimum -templum: intra cujus ambitum duo sunt delubra, et totidem Bacchi signa: -alterum ejus qui Eleuthereus dicitur, alterum Alcamenes ex ebore et auro -fecit. Picturæ eodem in loco hæ sunt: Bacchus Vulcanum in cœlum -reducens; qua de re hæc Græcorum fabulis vulgata: Vulcanum recens natum -ab Junone abjectum, nihil vero illum injuriæ oblitum, dono matri auream -sellam misisse cum occultis quibusdam vinculis: deam, quum assedisset, -statim vinculis implicitam: quum vero præterquam Baccho fidem deorum -nemini haberet Vulcanus, vino delinitum Bacchus in cœlum eum reduxit. -Picti sunt præterea Pentheus et Lycurgus, suæ in Bacchum temeritatis -pœnas dantes. Ad hæc Ariadna dormiens, Theseus in patriam solvens, et -Bacchus ad rapiendam Ariadnam descendens. (4) Non procul a Bacchi templo -theatroque ei proximo ædificium est, quod exstructum ferunt ad -similitudinem Xerxis tabernaculi. Instauratum id quidem est: vetustius -enim illud Sulla captis Athenis cremavit. Sullanæ illius Athenarum -expugnationis causa hæc fuit. Mithridates barbaris Ponti Euxini accolis -imperavit: quo vero nomine Romanis bellum intulerit, quoque modo, quum -Asiam invasisset, alias ejus urbes vi in suam potestatem redegerit, -alias societate sibi devinxerit, qui cupiunt res a Mithridate gestas -cognoscere, exquirant accuratius: ego ea tantum, quæ ad Athenarum -calamitatem pertinent, exponam. (5) Aristion quidam erat Atheniensis, -quem consueverat Mithridates ad Græcas civitates legatum mittere. Hic -cum Atheniensibus egit, ut in amicitia Romanis Mithridatem præferrent: -nemini tamen id præterquam de plebe seditiosissimo cuique persuasit. Nam -qui aliqua ferunt existimatione, se ad Romanos ultro contulerunt. -Commissa vero pugna multo superiores Romani fuere: nam in fugam versos, -Aristionem et Athenienses ad urbem, Archelaum vero et barbaros in -Piræeum persecuti sunt. Erat hic Archelaus unus ex Mithridatis ducibus, -quem non multo ante Magnetes Sipyli incolæ incursionibus fines suos -vastantem, plurimis ex barbarorum agmine cæsis, vulneraverant. (6) -Obsidione Athenienses quum urgerentur, Taxilus Mithridatis dux, qui tunc -forte Elateam in Phocide circumsedebat, excitus rerum earum nuncio, in -Atticam copias suas traduxit. Id quum audisset dux Romanus, copiarum -partem ad urbem obsidendam reliquit, ipse cum multo majore Taxilo in -Bœotis occurrit. Triduo post in Romana castra ultro citroque missi -nuncii venere. Sullæ quidem, Athenarum muros captos; obsidentibus vero, -Taxilum prœlio ad Chæroneam victum. Sulla igitur ubi Athenas rediit, -omnes, quos sibi adversatos noverat, in Ceramicum conclusos, sorte -decimum quemque ad supplicium duci imperavit. (7) Quumque nihil omnino -de sua in Athenienses iracundia remitteret, clam fugientes nonnulli -Delphos venere: quibus consulentibus, num quid fato deleri Athenas -decretum esset, respondit Pythia illa de utre. Post hæc in illud morbi -genus Sulla incidit, quo Pherecydem quoque Syrium consumtum accepimus. -Ejus multa sane immania et Romano homine indigna in Athenienses facinora -memorantur: ex quibus tamen illi non existimo calamitatis causam -exstitisse, sed violati supplicis vindicem deum fuisse, quod Aristionem, -qui in Minervæ templum confugerat, vi extractum interfici jussisset. -Athenæ in hunc modum Romanorum bello affectæ imperante Adriano denuo -floruerunt. - - - - - CAPUT XXI. - - -_ De comicorum et tragicorum poetarum imaginibus in Theatro — Niobe saxo - — Calo et Dædalo — Æsculapii templo — Sarmatarum armis — Gryneo - Apollinis templo. _ - -In theatro Athenis sunt tragicorum poetarum et comicorum, eorum tamen -minime illustrium, statuæ multæ: neque enim præter Menandrum quisquam -ibi, cujus celebre fuerit nomen, aspicitur. Ex tragicis vero nobiles -positi sunt Euripides et Sophocles. (2) Fama est, sub idem tempus, quo -supremum diem clauserit Sophocles, in Atticam irrupisse Lacedæmonios: -eorumque ducem sibi visum Bacchum videre, mandantem, ut novam Sirenem -omnibus, qui mortuis haberi consueverunt, honoribus prosequeretur. Id -vero in quiete visum ad Sophoclem et ejus spectabat poesin. Obtinuit -certe consuetudo, ut nunc etiam poemata et orationum quodvis genus, in -quo insit adducendi et persuadendi vis, cum Sirene conferatur. Æschyli -imaginem multo post ejus mortem et picturam eam, qua ejus ad Marathonem -virtus expressa est, factam puto. Hoc autem ipse Æschylus dixit: puero -sibi olim, dum uvas custodiret, in agro dormienti Bacchum visum -imperasse, ut tragœdiam scriberet: seque, quum primum illuxisset, dicto -audientem, periclitatum, quid in ea re posset, omniaque se minimo -negotio consecutum. (3) In muro, quem australem vocant, qui ab arce ad -theatrum excurrit, Gorgonis Medusæ inauratum caput dedicatum est: ægis -circa id facta. In theatri vertice specus e saxis arcem subit. In eo est -tripus, in quo Apollo et Diana cernuntur Niobes filios de medio -tollentes. Hanc Nioben ego conspexi, postquam in Sipylum montem ascendi. -Silex et prærupta crepido imminet: quæ prope assistenti neque mulieris, -neque lugentis formam ostentant: qui vero procul aspexerit, mulierem -lacrimantem et mœrentem videre sibi videatur. - -4. In ea via, quæ a theatro in arcem ducit, Calos sepultus est: quem -sororis filium et discipulum quum Dædalus interfecisset, in Cretam -aufugit, atque inde postea ad Cocalum in Siciliam. Æsculapii vero ædes, -quum ob plurima ejus et liberorum simulacra, tum ob picturas, quæ -spectetur, dignissima. In ea fons est, ad quem Halirrhothium Neptuni -filium a Marte, cujus filiæ Alcippæ vitium obtulerat, interfectum -tradunt: deque ea cæde primum capitis judicium factum. (5) Ibidem et -alia complura, et Sarmatica dicata est lorica: quam qui intueatur, -nihilo quam Græcos ad artes excolendas barbaros minus sollertes putabit. -Nam Sarmatis nulla sunt ferri metalla, neque ad eos aliunde ferrum -importatur. Sunt enim hi præ cunctis earum regionum barbaris ab hominum -commerciis alienissimi. Ob eam igitur ferri penuriam osseis hastarum -cuspidibus uti pro ferreis excogitarunt. Arcus et sagittas ex corno -habent, et earum item osseas cuspides. Catenas vero in quemcunque -assecuti fuerint hostium injicientes, aversis ita equis, laqueis -implicatos subvertunt. (6) Loricas autem hoc modo faciunt. Magna equarum -armenta singuli habent. Neque enim in partes terra descripta privatorum -usibus servit, aut quicquam præter agrestem silvam fert. Quare incolæ -nomades sunt. Equabus non ad belli munia solum utuntur, sed iisdem et -hostias diis suis cædunt, et sibi cibum comparant. Ungulas ubi -collegerunt, perpurgatas ac dissectas ad similitudinem squamarum -draconis expoliunt. Quod si quis draconem non viderit, pineæ certe -fructum adhuc viridem vidit: haud errarit igitur, si opus illud ungulis -consertum incisuris in illo conspicuis simile esse putarit. Has itaque -squamulas perforant, et equinis vel bubulis nervulis consuunt. Inde sibi -loricas concinnant, quæ neque elegantia neque firmitate loricis Græcorum -inferiores sunt. Eæ namque tum cominus, tum eminus percussæ, ictus -sustinent. (7) Nam linteæ loricæ haudquaquam pugnantibus utiles, quod -ferro vehementius immisso perviæ sunt: sed venatoribus certo præsidio -sunt: in illis namque leonum et pardorum dentes retunduntur. Et linteas -quidem loricas quum in aliis, tum Grynei in Apollinis templo dicatas -videas; ubi pulcherrimus lucus tam ex sativis arboribus est, quam ex -iis, quæ sine frugibus odore aut specie delectant. - - - - - CAPUT XXII. - - -_ De Hippolyto et Phædra — Telluris et Cereris Chloes templis — - memorandis in vestibulo arcis — Ægei morte — æde variis picturis - exornata — Musæo poeta — Mercurio et Gratiis a Socrate factis. _ - -Post Æsculapii fanum, qua ad arcem iter est, Themidis delubrum surgit, -et ante ipsum Hippolyti monumentum, quem diris confixum e vita -excessisse memorant. Norunt autem vel barbari, qui Græcæ linguæ expertes -non sunt, quæ de Phædræ amore et nutricis audaci obsequio vulgata sunt. -Est vero etiam apud Trœzenios Hippolyti tumulus: de quo hæc ipsi -tradunt: (2) Theseum, quum Phædram ducturus esset, veritum ne qui -gignerentur liberi, aut ipsi Hippolyto, aut illis Hippolytus imperaret, -ob eam rem Hippolytum Trœzenem ad Pittheum amandasse, tum ut apud illum -educaretur, tum vero ut in ejus regnum succederet. Post hæc Theseum, -quum Pallantem et ejus filios res novas molientes occidisset, Trœzenem, -ut de cæde purgaretur, venisse. Ibi tunc primum Phædræ visum Hippolytum: -adolescentisque amore insanientem de morte sibi consciscenda consilium -cepisse. Myrtus adhuc apud Trœzenios ostenditur, perterebratis undique -foliis. Eam sane talem ab initio crevisse negant, sed ex amoris -ægrimonia Phædram crinali acu folia transfixisse. (3) Veneris Popularis -et Suadelæ cultum induxit Theseus, quum in unam civitatem ex agris -Atheniensem populum coegisset. Eorum numinum vetera simulacra, mea -quidem ætate, nulla exstabant: quæ nunc exstant, artificium haudquaquam -ignobilium opera sunt. Est et Telluris puerorum nutricis, et Cereris -Chloes templum. Cognominum vero causas a sacerdotibus qui sciscitati -fuerint, discent. - -4. Ad arcem unicus est aditus: nam ex aliis partibus aut præruptis -rupibus aut valido muro cincta non admittit. Vestibula, quæ Propylæa -appellant, e candido marmore fastigia habent. Quo sane opere hac ipsa -ætate nihil aut ornatu aut lapidum magnitudine præstantius. Equestres -statuæ quorumnam sint, non habeo dicere, Xenophontisne filiorum sint, an -vero ad decorem duntaxat positæ. Ad vestibuli dexteram involucris -Victoriæ sacellum est. (5) Qua ad mare prospectus patet, inde se Ægeum -abjecisse ferunt. Nam liberos vehens in Cretam navis solvit pullis velis -intensis: Theseus autem, quum ad Minotaurum proficisceretur, virtuti suæ -fidens, patri affirmavit, candidis velis usurum se, interemto si -Minotauro rediisset. Quod quum ob raptum Ariadnæ esset oblitus, Ægeum, -nigris velis conspectis, quum filium periisse existimasset, in mare se -præcipitem dedisse. Et Ægei quidem apud Athenienses heroum est, quod -Ægei heroum dicunt. (6) Ad lævam vestibuli cella quædam est ornata -picturis: e quibus quæ temporis injuria non sunt obscuratæ, Diomedes -erat e Lemno Philoctetæ sagittas reportans, et Ulysses ex Ilii arce -Palladium surripiens. Ibidem picti sunt Orestes Ægisthum, et Pylades -Nauplii filios obtruncans, qui Ægistho in auxilium venerant. Ad Achillis -etiam tumulum prope stat mactanda Polyxena: quod consulto, tanquam -immane facinus, prætermisisse videtur Homerus. Nam et idem, quum eversam -ab Achille Scyron memoriæ prodidisset, vixisse tamen in ea insula cum -virginibus non dixit, quod alii poetæ plerique omnes scriptum -reliquerunt, et Polygnotus picta tabella expressit. Pinxit etiam Ulyssem -Nausicaæ et lavantibus cum ea vestes puellis ad flumen assistentem, -secutus nempe illa ipsa quæ de ea re finxit Homerus. (7) Sunt et picturæ -aliæ, et Alcibiades cum equestris ad Nemeam victoriæ monumentis. Perseus -etiam in Seriphon ad Polydecten Medusæ caput portans. Quæ vero de Medusa -fabulis prodita sunt, ea mihi de Atticis rebus scribenti commemorare non -libet. Inter eas picturas, ut puerum omittam hydrias portantem et -palæstriten, quem Timænetus fecit, Musæus est: quem ex carminibus -cognovi Boreæ dono (_a Borea sublatum?_) volitasse: quæ Onomacritum -fecisse arbitror: nam Musæi nihil exstat certi, præter hymnum in -Cererem, quem Lycomidis fecit. (8) In ipso vero arcis aditu Mercurii -statua, quam Propylæam appellant, et Gratias fecisse dicunt Socratem -Sophronisci: cui inter homines sapientiæ primas Delphici Apollinis -oraculum detulit, quum id Anacharsi quidem non tribuerit, qui tamen ejus -laudis cupiditate ductus Delphos venit. - - - - - CAPUT XXIII. - - -_ De septem sapientibus Græciæ — Hippia et Leæna — Diitrephe — Silenis - et Satyrorum insulis — memorandis in arce Athenarum et inter ea equo - ligneo — Thucydide — Phormione. _ - -Græci de se quum alia jactant, tum vero septem fuisse sapientes: inter -quos Lesbium tyrannum, et Periandrum Cypseli filium connumerant: sed -profecto Periandro Pisistratus, et filius ejus Hippias, humaniores et -sapientiores, omni etiam bellica et civili laude superiores fuere; -præsertim vero priusquam Hippias, Hipparcho interempto, et in alios -cædis conscios et in Leænam meretricem tam acerbe iracundiam exerceret -suam. (2) Eam etenim (dicam, quæ ante literis mandata non fuerunt, ab -Atheniensibus tamen vulgo credita), mortuo Hipparcho, Hippias tamdiu -fœdis cruciatibus laceravit, dum animam efflaret; quod scilicet, -Aristogitonis quum amica fuisset, conjurationis ejus ignaram non fuisse -suspicabatur. Verum Athenienses Pisistrati filiorum tyrannide liberati, -tanquam de se bene meritæ mulieri, æneam leænam posuere: cui adjunctum -est Veneris simulacrum, quod Calliæ quidem donum, Calamidis opus esse -dicunt. (3) Proxime est Diitrephis ænea statua sagittis confixa. Hic -Diitrephes et alia, quæ fama celebrant Athenienses, gessit, et -conductitios Thracas, qui, Demosthene Syracusas jam cum classe profecto, -serius, quam oportuerat, venerant, reduxit: quumque ad Chalcidicum -Euripum venisset, Mycalessum (ea Bœotiorum mediterranea urbs est) -navibus expugnavit: oppido vero capto, non tantum militaris ætatis -viros, sed feminas etiam ac pueros Thraces trucidarunt. Argumento mihi -est, quod ætate nostra, quæ Bœotorum oppida olim Thebani everterant, ab -iis jam restituta sunt, qui ex clade profugerant: ut dubitandum non sit -Mycalessios etiam redituros fuisse, nisi cuncta plane civitas fuisset a -barbaris deleta. (4) Illud certe non possum plurimum mirari, Diitrephis -statuam sagittis confixam: quum satis constet, eo tempore solis ex -omnibus Græcis Cretensibus gentilitium telum sagittas fuisse. Locros -quidem Opuntios novimus Persico bello gravi armatura usos, quos ad -Trojam cum arcu et funda venisse scribit Homerus. Sed neque Malienses -sagittarum usum retinuerunt, quem ipsum ante Philocteten ignorasse eos -crediderim, et non multo post eum intermisisse. Proxime ad statuam -Diitrephis posita sunt (neque enim libet minus clara persequi) deorum -signa, Hygieæ, quam filiam Æsculapii fuisse dicunt, et Minervæ, cui -itidem Hygieæ cognomentum. (5) Ibidem est lapis non major, quam ut parvi -hominis sedile esse possit. Super eo, quum primum Bacchus in Atticam -venit, quievisse Silenum memorant: maximos enim natu Satyrorum Silenos -nuncupant. De Satyris autem, quinam sint, ut aliquid certius, quam ab -aliis traditum sit, cognoscerem, singula ex multis sum percunctatus. -Narravit autem mihi Euphemus Car, se, quum in Italiam navigaret, -ventorum impetu in Oceani extremas oras delatum. Ibi desertas esse -insulas multas, quas agrestes homines incolant: (6) et ad alias quidem -noluisse nautas appellere, quum et ante appulissent, et a quibus incolis -tenerentur, non ignorarent: tunc vero tempestate appulsos. Insulas a -nautis appellari Satyridas; incolas lascivos esse, et caudas haud multo -equinis minores infra clunes habere. Eos, ubi primum hospites senserunt -prope adesse, ad navim concursu facto, nulla emissa voce, in mulieres, -quæ in navi erant, manus injecisse: nautas vero ad extremum pavefactos, -barbaram feminam exposuisse: in eam Satyros irruentes, non eam tantum, -quæ a natura viris exposita est, partem, sed aliam quamlibet -petulantissime appetivisse. - -7. In Atheniensium arce et alia memoratu digna spectavi, et Lycium -Myronis æneum puerum, aquiminale tenentem: Myronis præterea Perseum, -suum in Medusam facinus exsecutum. Ibidem est Brauroniæ Dianæ sacellum. -Deæ simulacrum Praxitelis opus est: Brauronia vero ipsa a Braurone curia -dicta, ubi ejus prisci operis signum est, quam Tauricam Dianam esse -dictitant. (8) Equus etiam Durius ex ære ibi positus: quem machinam -fuisse bellicam ab Epeo factam ad muros dejiciendos, fateatur necesse -est, qui Trojanos nolit stuporis ac stultitiæ condemnare. Verum quoniam -traditum est, Græcorum fortissimum quemque in equum illum se abdidisse, -convenit equi ænei forma cum iis, quæ de Trojano memoriæ prodita sunt. -Menestheus enim, Teucer, Thesei etiam filii, ex equo prospectant. (9) -Inter ceteras vero statuas, quæ positæ secundum equum sunt, Epicharini, -qui se in armatorum cursu exercuit, imaginem videas a Critio factam. -Œnobii quoque egregiæ actioni suus honos est. Hic enim scitum fecit, ut -in patriam Thucydides Olori filius restitueretur: cujus, quum post -reditum dolo fuisset peremtus, ad Melitidem portam sepulcrum est. (10) -De Hermolyco vero pancratiaste, et Phormione Asopichi filio, quæ ab -aliis scripta sunt, omitto. Hoc unum de Phormione habeo addendum. Is -quum et vitæ integritate et majorum splendore Atheniensium cuivis par -esset, accidit ut ære alieno obrutus, in Pæaniensem curiam secederet: -ubi quum a republica sejunctus degeret, est ei tamen ab Atheniensibus -classis imperium decretum. At enim Phormio se illud non suscepturum, -quod apud milites, nondum ære alieno dissoluto, nihil esset auctoritatis -habiturus: sed quum eum classi imperare Athenienses omnino vellent, -omnem quam debuit pecuniam dissolverunt. - - - - - CAPUT XXIV. - - -_ De Minerva Silenum Marsyam cædente, aliisque signis deorum et hominum - in Acropoli — cultu Jovis Poliei — templo Parthenone — Grypibus et - Arimaspis — Minervæ simulacro in Parthenone — Apolline Parnopio. _ - -Eodem in loco Minerva est Marsyam Silenum cædens, quod tibias, quas ipsa -perpetuo ejectas volebat, sustulisset. Ultra ea, quæ hactenus recensui, -Thesei pugna est contra eum, qui est Minois taurus appellatus, sive is -homo, seu monstrum (quod jam fama obtinuit) fuerit. Multo certe -mirabiliora ætate nostra mulieres monstra pepererunt. (2) Ibidem Phrixus -est Athamantis filius, arietem, a quo est in Colchos delatus, immolans, -incertum, cui deo: verum conjicere possis, eundem esse, quem Laphystium -nuncupant Orchomenii. Succisa Phrixus Græcorum ritu femora dum -torrentur, intuetur. Sunt et alia signa, et Hercules angues, ut fabulis -vulgatum est, strangulans, Minerva etiam de Jovis vertice prodiens: et -taurus, Areopagitarum donum. Quæ vero dedicationis causa fuerit, multa -quivis suspicari possit. (3) Diximus autem superius, Athenienses deorum -cultu studioque religionis ceteras omnes civitates anteire. Primi enim -Minervam Erganen cognomento appellarunt: primi mutilos Mercurios -(coluerunt): iidemque primi Spudæon (_Judæorum?_) numini templum -dedicarunt. Qui vero artificiose elaborata vetustis anteponit, ei hæc -quoque spectare licet. Vir quidam est, cui imposita galea, Cleœtæ opus, -cui artifex idem ungues argenteos fecit. Est etiam Terræ, a Jove imbres -implorantis, simulacrum, vel quod Athenienses aliquando pluvias -desiderarint, vel quod tota Græcia soli siccitate laborarit. Ibi et -Timotheus Cononis filius, et ipse Conon positus est. Procnen filium -tollere meditantem, et Ityn ipsum dicavit Alcamenes. Primam etiam oleæ -plantam Minerva, et Neptunus undam proferens ibi spectantur. (4) Est et -Jovis simulacrum, tum id quod a Leochare factum est, tum is Juppiter qui -Polieus nominatur: cujus sacrorum ritus quum exposuero, causam tamen quæ -de iis affertur non scribam. In Poliei Jovis ara hordeum tritico -permistum apponunt, neque custodes adhibent. Bos ad sacrum comparata, -dum ad aram accedit, fruges eas attingit. Ex sacerdotibus is, quem -buphonum (_bovis occisorem_) nominant, securim in illum jaculatus (hic -enim sacri ritus est) fugiens abit: qui adstiterunt, tanquam eum, qui -bovem percusserit, non viderint, securim in judicium ream citant. Et hæc -quidem, quo diximus modo, peraguntur. - -5. In eo vero templo, quem Parthenonem appellant, ac fastigii ea parte, -qui aquilæ dicuntur, signa posita sunt ad Minervæ omnia natales -pertinentia. In postico Minervæ et Neptuni de Attica certamen: deæ -signum ex ebore et auro factum in galeæ cono Sphinx eminet: de ea, quæ -memoriæ prodita sunt, tunc exponam, quum ad Bœotorum res ventum fuerit. -Utramque galeæ partem Grypes tenent. (6) Hos cum Arimaspis, qui supra -Issedones sunt, auri causa bellare, Aristeas Proconnesius carminibus -testatus est: et aurum quidem, quod custodiunt Grypes, e terra nasci: -Arimaspos ipsos unico singulos oculo nasci, et Grypes, belluas leonibus -similes, rostrum et pennas habere aquilinas. Hæc de Grypibus. (7) -Minervæ signum recto statu est, cum tunica talari. In ejus pectore -Medusæ caput ex ebore factum: et Victoria cubitorum fere quattuor: manu -hastam tenet: jacet ad pedes scutum, ad imam hastam draco, quem -Erichthonium esse existimare possis: in basi statuæ, quæ de Pandoræ ortu -traduntur, elaborata sunt. Hesiodus quidem et alii poetæ prodiderunt, -Pandoram primam feminam fuisse, neque, priusquam illa gigneretur, -exstitisse muliebrem sexum. Eo in loco videre memini statuam Adriano -imperatori positam, unicam: unam item in templi aditu, Iphicrati, qui -multa et sane admirabilia virtutis documenta edidit. (8) Extra templum -est æneus Apollo, quem a Phidia factum dicunt: Parnopium appellant, quod -se deus bruchos, qui totum agrum magna afficiebant calamitate, extra -fines pulsurum dixisset: et pulsos quidem sciunt, quo autem modo non -tradunt. Scio equidem, ter in Sipylo monte deletos bruchos, non uno -tamen modo. Nam vehemens aliquando procella ingruens eos ejecit: iterum -acri æstus vapore, qui statim est imbres consecutus, enecti sunt: jam -tertio repentino frigore oppressi perierunt. Atque hæc quidem, quæ de -abolitis bruchis memoravi, ætate mea acciderunt. - - - - - CAPUT XXV. - - -_ De aliis signis in Acropoli, inter ea Anacreontis — Olympiodoro — - Græcorum clade ad Chæroneam — bello post Alexandri mortem cum - Antipatro, Cassandro et Demetrio gesto, Athenisque expugnatis. _ - -In Atheniensium arce Periclis Xanthippi filii statua est, ipsius etiam -Xanthippi, qui ad Mycalen cum Persis navali prœlio conflixit. Sed -Periclis sejuncta est a ceteris: Xanthippo vero adstat Anacreon Teius, -qui primus post Lesbiam Sappho magnam carminum suorum partem in -exprimendis amoribus consumsit. Habitus ejus est veluti hominis per -ebrietatem cantantis. Feminas eas, quæ prope sunt, Io Inachi, et -Callisto Lycaonis filias, fecit Dinomenes. Eadem fere omni ex parte de -utraque narrantur, amor scilicet Jovis, Junonis ira, et mutatio -utriusque, Ius in bovem, Callistus in ursam. (2) In eo arcis muro, qui -ad austrum conversus est, Gigantum, qui Thraciam olim et Pallenes -angustias incoluere, vulgo celebratum bellum, Atheniensium contra -Amazones pugnam, ad Marathonem in Persas magnum facinus, Gallorum in -Mysia internecionem Attalus dedicavit, singula duûm fuere cubitûm spatio -contenta. Inter ceteras statuas locum suum obtinet Olympiodorus: quem -honorem consecutus est, quum ob rerum, quas gessit, magnitudinem, tum -quod iniquissimis temporibus, inter homines continuis cladibus afflictos -ac jam spem omnem posteri temporis abjicientes fidentem animum servarit. - -3. Illa enim ad Chæroneam plaga Græcis universis malorum exstitit -initium. Nam et qui communem causam neglexerant, et qui cum Macedonibus -in acie steterant, in servitutem simul omnes redacti sunt. Urbes quidem -tum Philippus quamplurimas cepit: Athenienses vero per simulationem -pacis quam gravissimis affecit detrimentis, quum et insulas illis et -maris imperium ademisset. Ac quantisper deinde regnavit Philippus, ac -post eum Alexander, nihil omnino novi moliri Athenienses ausi sunt: quum -vero Macedones mortuo Alexandro Aridæo regnum detulissent, commissa -tamen Antipatro imperii administratione, non ferendum esse amplius visum -est, Græcorum res tamdiu a Macedonibus oppressas teneri. Quare et ipsi -statim arma ceperunt, et ad bellum alios etiam excitarunt. (4) Quæ vero -urbes cum Atheniensibus societatem coierunt, hæ propemodum fuere: ex -Peloponneso Argi, Epidaurus, Sicyon, Trœzen, Elei, Phliasii, Messene: ex -iis, qui extra Corinthiorum Isthmum sunt, Locri, Phocenses, Thessali, -Carystus, Acarnanes, qui cum Ætolis censentur: at Bœotii, qui Thebis -deletis Thebanum agrum tenebant, quum veriti essent ne Athenienses -Thebas, eo colonia deducta, adversus se restituerent, non modo in eam -societatem nomen suum non ediderunt, sed etiam opes suas omnes in -Macedonum studia contulerunt. (5) Quum vero civitates, quæ tunc belli -gerendi causa conspirarant, singulos duces dedissent, ab universis -imperator declaratus est Leosthenes Atheniensis, quum propter patriæ -dignitatem et militaris rei scientiam, tum quod præclara ejus viri in -omnes Græcos merita exstabant. Nam quum Alexander Græcos, qui Dario -stipendia fecerant, in Persidis urbes dividere statuisset, hic eos, -antequam id fieret, classe in Europam reportavit: et plane quum hominum -de se spem virtute vinceret, fuit ejus mors non magis luctuosa cunctis, -quam calamitosa. Tunc enim demum Macedonum præsidia, impetu in -Athenienses facto, Munychiam primum, Piræeum deinde, et longos muros -occuparunt. (6) Verum Antipatro mortuo, Olympias ex Epiro profecta, -sublato Aridæo, non diu regnum tenuit. Neque enim multo post a Cassandro -per obsidionem capta, multitudini tradita est. Regno vero inito -Cassander (ut cetera, quæ ad Athenienses non pertinent, missa faciam) -Panactum Atticæ castellum et Salaminem cepit, tyrannumque Atheniensibus -imposuit Demetrium Phanostrati filium, hominem ex patre sapientiæ laude -præstantem. Hunc Demetrius Antigoni filius adolescens, e singulari -quodam in Græcos studio gloriam captans, non ita multo post dejecit: (7) -sed rursus Cassander, pro acerbissimo quo in Athenienses laborabat odio, -Lachari, qui ad illud usque tempus principem in republica locum -tenuerat, in fidem suam recepto, ut tyrannidem invaderet, persuasit: et -is quidem omnes, de quibus aliquid literis mandatum sit, acerbitate in -homines, in deos impietate superavit. At Demetrius Antigoni filius, etsi -nonnihil ab Atheniensibus dissidebat, evertit tamen et Lacharis -tyrannidem. Is ubi captos vidit muros, ad Bœotios confugit. Quo quum -aurea scuta ex arce direpta, et Minervæ ipsius, quæ demi poterant, -ornamenta omnia asportasset, valde dives opum esse credebatur: (8) -propter quam de ipsius divitiis opinionem a Coronæis est interemptus. -Liberatis vero Atheniensibus tyrannorum dominatu, non statim Demetrius -post Lacharis cædem Piræeum reddidit: quin postea, quum bellica vi urbem -in potestatem redegisset, præsidio et munitionibus eum ejus locum -firmavit, quod Museum appellant. Est autem hic intra vetus pomœrium, e -regione arcis, collis, in quo Musæum vatem canere solitum, atque ibidem -senectute consumtum humatum ferunt. Eodem postea in loco Syro homini -monumentum est erectum. Eum igitur collem Demetrius tum occupatum -munivit. - - - - - CAPUT XXVI. - - -_ De Olympiodori felici contra Macedones expeditione — honore Leocrito - et Olympiodoro habito — Diana Leucophryene — æde Erechthei ejusque - memorandis — Minervæ simulacro e cœlo delapso in Acropoli — - Callimacho χαχιζοτέχνῳ. _ - -Aliquot post annis excitavit non multos Atheniensium rerum a majoribus -suis gestarum memoria. Quare quum viderent, quorsum evasisset reipublicæ -decus, confestim Olympiodorum ducem deligunt. Is habito delectu, in quo -neque senibus neque pueris vacatio fuit, exercitum contra Macedones -eduxit, non robore magis quam militum alacritate confisus, pristinam se -belli gloriam patriæ vindicaturum. Prœlio itaque Macedones fudit; ac -fugientes in Museum persecutus, loco capto, Athenienses Macedonum -dominatu liberavit. (2) Quo tempore quum omnes reipublicæ egregiam -operam navassent, Leocriti tamen Protarchi filii virtus excelluit. Is -enim primus muros adscendit, primusque intra Museum irrupit: atque ei -quidem in pugna cæso et alii ab Atheniensibus honores habiti sunt, et -ejus clypeum Jovi Eleutherio (_Liberatori_) dedicarunt, cum -inscriptione, nominis et præclari facinoris indice. (3) At Olympiodorus -non unum hoc virtutis suæ, quod paulo superius commemoravimus, specimen -dedit: sed, præterquam quod Piræeum et Munychiam recepit, idem Macedones -Eleusinem invadentes, collecta Eleusiniorum manu, vicit: et ante, quum -in Atticam Cassander esset hostiliter ingressus, navibus in Ætoliam -profectus, ab Ætolis, ut auxilia mitterent, impetravit. Quæ maxime res, -bello illo impendente, saluti Atheniensibus fuit. Sunt igitur illi apud -Athenienses sua, quum in arce, tum in Prytaneo monumenta: et Eleusine -picturæ res ejus gestæ sunt mandatæ. Quin et e Phocensibus qui Elateam -incolunt, ex ære statuam Olympiodoro Delphis posuerunt, quod illis, quum -a Cassandro defecissent, opem tulerat. (4) Prope Olympiodori statuam -Dianæ ex ære simulacrum stat, Leucophryenes cognomento: Themistoclis -filii dedicarunt. Magnetes enim, quibus ex regis liberalitate imperavit -Themistocles, Leucophryenen Dianam colunt. Sed enim mihi non est, -universæ Græciæ historiam contexenti, in hac parte diutius immorandum. -Endœus patria fuit Atheniensis, Dædali discipulus, qui fugientem Dædalum -ob cædem Cali est in Cretam secutus: hic sedentem fecit Minervam, cujus -est inscriptio, dedicasse Calliam, Endœum fecisse. (5) Est ibidem ædes, -quod Erechtheum appellant. In vestibulo Jovis Supremi ara est: ad quam -victimas non cædunt, sed liba duntaxat apponunt: ac vino quo minus -utantur, religione prohibentur. In ipso aditu aræ sunt, Neptuni una, ad -quam ex oraculo etiam Erechtheo rem divinam faciunt: Butæ herois altera: -tertia Vulcani. In parietibus picta sunt quæ ad Butadarum gentem -pertinent. Ædes ipsa duplex est. In ea marinæ aquæ puteus: quod certe -miraculo non adscripserim. Nam et ex iis, qui mediterranea incolunt, -alii, et in primis in Caria Aphrodisienses, talem puteum habent. Sed -quod literis mandandum sit, id nempe est, quod flante austro undarum -sonitum reddit: quodque in saxo tridentis forma incisa est. Quæ esse -monumenta dicunt ejus, quod Neptuno fuit de Attica, certaminis. - -6. Et sacra quidem Minervæ quum urbs, tum regio est universa. Curiæ enim -et suos quæque deos privatim colunt, et Minervæ communiter divinam rem -faciunt. Omnium vero sanctissimum Minervæ signum illud est, quod multis -ante annis de communi omnium oppidulorum consilio, quum in unam omnes -urbem coirent, dedicatum est eo in loco, qui nunc Acropolis (_arx_), tum -vero Polis (_urbs_) nominabatur. Delapsum quidem de cœlo fama vulgavit: -sed mihi id neque affirmare, neque refellere in præsentia in animo est. -Lucernam ex auro deæ Callimachus fecit: (7) in quam oleum infusum (id -quod semel quotannis faciunt) non consumitur, nisi exacto demum anno, -quum tamen lucerna dies noctesque ardeat. Id ideo evenit, quod lucernæ -inest e lino Carpasio funiculus, quod linum unum ex omnibus igni non -conficitur. Eminet supra lucernam palma ænea: quæ quum ad lacunar -consurgat, exceptum vaporem facile dissipat. Callimachus vero ipse, qui -lucernam fecit, etsi multo est infra summos artifices, sollertia tamen -ceteris longe præstitit: primus enim lapides terebravit: nomen vero -Cacizotechnos (_quasi dicas_, sui in arte calumniator) aut sibi ipse -imposuit, aut ab aliis impositum usurpavit. - - - - - CAPUT XXVII. - - -_ De donariis in templo Poliadis Minervæ — de ejus olea — virginibus - Canephoris in sacris Minervæ — Tolmidis signo ejusque rebus gestis — - aliis signis — de quibusdam ad Herculem et Theseum pertinentibus — - de Minoe et Minotauro. _ - -Erectus est autem in Poliadis delubro Mercurius ligneus (fuisse aiunt -Cecropis donarium), per myrti ramos non conspicuus. Inter vetustissima -donaria, quorum mentio fiat digna sunt lecticaria sella compactilis, -Dædali opus, et de Persarum spoliis Masistii, qui ad Platæas equitum dux -fuit, lorica, et acinaces, qui Mardonii fuisse dicitur. Masistium quidem -ab Atheniensium equitatu interemptum scimus: Mardonius vero in acie -contra Lacedæmonios dimicans, a Spartano milite est interfectus; ejus -igitur acinacen aut omnino non sustulissent Lacedæmonii, aut certe -sublatum Athiensibus non concessissent. (2) De olea vero aliud nihil -memorant, nisi esse eam Minervæ de Attica certaminis monumentum. Addunt, -incensa a Persis urbe conflagrasse oleam, sed eodem die in duûm cubitûm -proceritatem germinasse. Cum Minervæ templo Pandrosi ædes conjuncta est, -quæ sola ex sororibus fidem in deposito servavit. (3) Jam vero, quæ -magnæ mihi sunt admirationi neque apud omnes vulgata, ea, uti se habent, -exponam. Virgines duæ non longe a Poliados templo habitant: eas -Athenienses _arrhephoros_ (Cistiferas) appellant. Hæ certum tempus apud -deam commorantur: deinde ubi festus ejus dies advenit, per noctem capite -tollunt, quæ illas Minervæ sacerdos ferre jusserit, quum neque ipsa, -quid ferendum det, neque virgines, quid ferant, sciant. Est in urbe -septum quoddam, non longe a Veneris, quæ in Hortis dicitur, et per idem -in nativam specum quandam descensus: ibi descendentes virgines illæ onus -deponunt, et pro eo aliud item velatum et occultum tollunt: et has -quidem in posterum ex eo tempore missas faciunt: sed pro illis totidem -alias, quas in arcem adducant, capiunt. (4) Ad Minervæ templum anus est -Eueris, cubitali fere altitudine: quam inscriptio Lysimachæ ministram -esse dicit. Sunt etiam ex ære signa duo grandia, virorum ad pugnam -distantium: eorum alterum Erechtheum appellant, alterum Eumolpum: neque -tamen ignorant Atheniensium qui res priscas norunt, Immaradum esse hunc -Eumolpi filium, quem Erechtheus occiderit. (5) In basi etiam statuæ -sunt, Entus (_?_), qui vates Tolmidæ fuit, Tolmides etiam ipse, qui -Atheniensium classis dux et alios magnis affecit incommodis, et in -primis Peloponnesiorum maritimum agrum excursionibus infestum reddidit. -Idemque Lacedæmoniorum ad Gytheum navalia incendit; finitimos dein -adortus, Bœas et Cytheriorum insulam cepit. Quum in Sicyoniorum deinde -finibus escensionem fecisset eos, qui armis, quominus agrum popularetur, -impedire conati sunt, ad urbem repulit. Inde Athenas reversus, in Eubœam -et Naxum cleruchos (_colonos_) Athenienses deduxit. Idem, cum exercitu -in Bœotos impetu facto, agros late depopulatus est. Capta mox per -obsidionem Chæronea, in Haliartiorum fines excurrit: ubi et ipse -dimicans cecidit, et copiæ ejus omnes fusæ fugatæque sunt. Atque hæc -quidem de Tolmide comperta habeo. (6) Exstant prisca Minervæ signa, quæ -sane integra manserunt, decolorata tamen fumo, et quæ ictum omnino -nullum valeant sustinere. Ad ea enim flamma pervasit, quo tempore, quum -naves conscenderent Athenienses, urbem, quam militaris ætas deseruerat, -Xerxes occupavit. Spectatur et apri venatio: parum vero mihi liquet, an -is Calydonius aper sit. Cycni etiam cum Hercule pugna. Ab hoc quidem -Cycno et alios interemptos ferunt, et Lycum Thracem, propositis de -singulari certamine præmiis: ad Peneum autem amnem ab Hercule est ipse -interfectus. - -7. Atque eorum quidem, quæ de Theseo Trœzenii commemorant, hoc est: -Herculem Trœzenem ad Pittheum venisse: quumque accumbere vellet, leonis -pellem deposuisse: accessisse et alios Trœzeniorum pueros, et Theseum -annum agentem ferme septimum: ceteros, ut leonis pellem viderunt, -perterritos aufugisse: Theseum, nihil magnopere metuentem, paulisper -egressum esse, abreptaque de servorum manibus bipenni, quod viventem -leonem esse putaret, invadere illum voluisse. (8) Et hæc quidem de -Theseo prima apud Trœzenios historia vulgata est. Alteram adjiciunt: -crepidas Ægeum sub saxo et ensem deposuisse, quibus signis filium postea -agniturus esset; ac deinde Athenas reversum: Theseum, quum jam sextum -decimum ætatis annum attigisset, amoto saxo depositum sublatum Ægeo -attulisse. Res tota ex ære, præter saxum, in arce expressa est. (9) -Etiam aliud Thesei facinus memoriæ commendarunt, de quo hujusmodi -narratur historia. Cretensium agrum quum alium, tum eum, qui Tethrini -(_?_) amni adjacet, taurum infestum reddidisse. Fuerunt autem priscis -temporibus belluæ hominibus formidolosiores. Cui rei testimonio sunt -Nemeæus et Parnassius leo: dracones in pluribus Græciæ locis: apri -etiam, Calydonius atque Erymanthius, et in Corinthiorum finibus -Crommyonius. Eadem de causa feras illas dicebant partim terram -protulisse, partim diis fuisse sacras; nonnullas etiam ad homines -plectendos exstitisse. Taurum igitur hunc Cretenses Neptuni ira immissum -in suos agros memorant, quod Minos late mari toti, quod Græciam alluit, -imperans nihilo quam ceteris diis Neptuno majorem honorem habuisset: -(10) e Creta vero eundem taurum in Peloponnesum transportatum esse, -unumque fuisse hunc de duodecim Herculis laboribus. In Argivorum vero -campos dimissum, per Corinthiacum Isthmum in Marathoniam Atticæ regionem -fugisse: ibi inter alios multos quos casus obtulerat, Minois etiam -filium Androgeum interemisse; Minoem vero, quum id Atheniensium fraude -accidisse sibi persuaderet, comparata classe Athenas oppugnatum venisse, -ac non prius Athenienses vexare desiisse, quam se pacti essent pueros -septem ac totidem virgines in Cretam missuros, qui Minotauro, quem Minos -in Labyrinthio Gnosi incluserat, traderentur. Marathonium vero taurum -postea Theseum fama est in arcem egisse, atque ipsi deæ mactasse: cujus -rei imaginem Marathoniorum populus dedicavit. - - - - - CAPUT XXVIII. - - -_ De Cylone — Minervæ signo ex bellica præda — muris Acropolis — Panis - cultu — Areopago et memorandis in eo — aliis dicasteriis - Atheniensium eorumque originibus. _ - -At Cylonem cur dignum putarint cui æneam statuam ponerent, comperti -nihil habeo, quum de tyrannide eum consilia inisse constet. Habitum -tamen hunc illi honorem conjicio, quod et formæ dignitate præstiterit, -et gloria fuerit minime vulgari: nam in Olympia victor de iterato stadio -renunciatus est, et Theagenis Megarensium tyranni filiam in matrimonio -habuit. (2) Præter ea vero, quæ adhuc recensui, duo sunt ex bellicæ -prædæ decimis insignia apud Athenienses opera: de Persarum, qui in -Marathoniorum fines invaserant, manubiis Minervæ ex ære signum, quod -Phidias fecit: in cujus clypeo Lapitharum et Centaurorum pugnam Mys -cælavit, quum eam Myi, et quæ in clypeo spectantur reliqua, Parrhasius -Euenoris filius pinxisset. Hastæ cuspis et in summa galea crista hujus -Minervæ a Sunio usque adnavigantibus conspicua est. De Bœotiorum vero et -Chalcidensium, qui in Eubœa sunt, decimis æneus currus positus est. Duo -præterea dona dedicarunt, Periclem Xanthippi filium, et, quæ omnium -Phidiæ operum spectatu dignissimum, Minervam: quam, quod a Lemniis -dedicata est, Lemniam appellant. (3) Arcem ipsam, præter eam partem, -quam Cimon Miltiadis filius exstruxit, muris cinxisse Pelasgos homines -tradunt, qui sub arce quondam habitarunt: Agrolam enim et Hyperbium ** -de quibus quum sciscitarer, aliud nihil comperi quam e Sicilia eos in -Acarnaniam (_?_) migrasse. - -4. Quum jam descenderis, non tamen ad inferiores urbis partes, sed paulo -infra propylæa, fontem videas, et illi propinquum Apollinis et Panos -fanum in specu, in quo cum Creusa Erechtei filia Apollinem concubuisse -fama vulgavit. De Pane vero hæc memoriæ prodita sunt: nuncium ad -Lacedæmonios de Persarum in Atticam irruptione Phidippidem missum: hunc, -quum rediisset, retulisse, Lacedæmonios minus mature copias educere, -quod religione impedirentur cum exercitu exire, antequam luna orbem -complesset: sibi vero ad Parthenium saltum Panem obvium factum, qui se -Atheniensibus pro sua erga eos benevolentia in pugna ad Marathonem -præsto futurum pollicitus fuerit. Ex eo nuncio deo honores haberi -cœptos. (5) In qua parte est etiam Areopagus (_Martis collis_): inde -autem nomen accepit, quod Mars in eo loco primus capitis causam dixerit. -Nam et Halirrhothium ab eo occisum, et qua de causa, ante exposuimus. -Sed et postea Oresti de matris cæde judicium constitutum ferunt, -exstatque adhuc Minervæ Areæ ara, quam absolutus dicitur dedicasse. -Lapides ibidem duo sunt rudes, quibus accusatores et rei insident; -alterum Contumeliæ, Impudentiæ alterum vocant. (6) Proxime dearum est -ædes, quas Athenienses Semnas (_severas_), Hesiodus in Theogonia Erinyes -nominat. Earum serpentibus esse crinem implicitum, primus omnium finxit -Æschylus. Nihil tamen vel harum, vel ceterorum, quæ illic posita sunt, -inferorum numinum simulacra quicquam horribile præ se ferunt. Sunt vero -Plutonis, Mercurii et Telluris signa: ad quæ rem divinam faciunt -quicunque in Areopagi judicio capitis periculo fuerint liberati: sed -alii etiam, quum hospites, tum cives. (7) Intra septum Areopagi Œdipi -quoque monumentum est, de quo quum sedulo quærerem, ejus ossa Thebis eo -deportata comperi. Quæ enim de Œdipi morte Sophocles finxit, Homerus -facit quo minus vera fuisse credam: ab eo enim traditum scimus, -Mecisteum Thebas profectum, iis ludis, qui ad Œdipi tumulum facti sunt, -decertasse. - -8. Sunt apud Athenienses etiam alia judicia, sed minus illustria: eorum -unum Parabystum (_absconsum_), alterum Trigonum (_triquetrum_) nominant. -Illud ab obscuro urbis loco, in quo levissimæ prorsus causæ -cognoscuntur: hoc a loci forma nomen assumsit. Batrachii vero et Punicei -a coloribus in hunc usque diem nomina permansere. Maximum vero omnium, -et quo frequentissimi conveniunt, Heliæam vocant. Eorum quæ de cæde sunt -unum «ad Palladium» appellant, ubi involuntariæ quoque cædis causæ -agitantur. Atque in eo quidem primum Demophontem causam dixisse nemo -ambigit: cujus vero is criminis reus fuerit, non satis inter omnes -convenit. (9) Diomedem quidem tradunt, Ilio capto, quum in patriam -reveheretur, per noctem ad Phalerum appulisse. Ubi quum Argivi, qui cum -eo erant, in agrum tanquam hostilem excurrerent, ut qui aliam quam -Atticam terram inter tenebras crederent, Demophontem aiunt, et ipsum -nescientem Argivorum eam classem esse, ad propulsandas populationes -accurrisse. Quumque, aliquot interfectis, Palladio erepto, domum abiret, -ab ejus equo Atheniensem hominem, quum parum is prospiceret, subversum -elisumque interiisse. Demophontem itaque alii ab ejus, qui interfectus -fuerat, propinquis, alii vero ab Argivorum republica reum factum -memorant. (10) In Delphinio causam dicunt qui se jure occidisse -defendunt: quo judicio et Theseus, quum Pallantem ejusque filios res -novas molientes interemisset, absolutus est. Ante Theseum autem -interfectorem necesse erat exilii causa solum vertere, aut talionis -pœnam suscipere. In Prytaneo denique de ferro aliisque inanimis judicium -fit: cujus rei hoc initium fuisse arbitror. Erechtheo Athenis regnante, -primum bovem sacerdos is, qui Buphonus (_bovis occisor_) est appellatus, -ad Poliei Jovis aram occidit, statimque relicta bipenne e finibus -excessit: bipennis judicio absoluta est. Et eum quidem ritum quotannis -servant. (11) Dicuntur autem alia quoque inanima sua sponte hominibus -justam inflixisse ultionem: et Cambysis acinaces pulcherrimum ac -nobilissimum perpetravit facinus. In Piræei maritima parte Phreattys -est, ubi rei, si semel elapsi alio implicentur crimine, e navi judicibus -in littore consistentibus causam dicunt: ac Teucrum aiunt primum omnium -eo se modo Telamoni purgasse, quum de Ajacis cæde culpa vacaret. Et hæc -quidem de judiciis commemoravimus eorum causa, quibus ut illa cognoscant -curæ est. - - - - - CAPUT XXIX. - - -_ De nave ad Panathenæorum pompam ducendam constructa — Deliæ navis - magnitudine — templis et sepulcris extra urbem in pagis et viis — - Academia et Dianæ templo prope illam — sepulchris fortium et - illustrium virorum in via ad Academiam. _ - -Non longe ab Areopago navis ostenditur ad Panathenæorum pompam -fabricata, qua fortasse major alia facile inveniatur: ea vero, quæ Deli -est, omnes, quas ego norim, magnitudine superat; e foris enim ejus -novenis eminent remigibus transtra. - -2. Athenienses etiam extra urbem in demis sive pagis et in viis passim -deorum templa, heroumque et hominum habent sepulcra. Proxime ad urbem -Academia est, privati olim hominis ager, nunc gymnasium: in illam -descendentibus septum quoddam est Dianæ, et simulacra Optimæ ac -Pulcherrimæ: esse vero ea Dianæ cognomina, et ipse conjicio, et Sapphus -carmina testantur; sed traditur de iisdem alia quoque fabula, quam -sciens præteribo. Est etiam ædes non magna, in quam Bacchi Eleutherensis -simulacrum quotannis statis diebus portant. Et tot quidem ipsis ea parte -sunt ædes sacræ. (3) Jam vero inter sepulcra primum obtinet locum -Thrasybuli Lyci filii, viri Atheniensium omnium, qui ante ipsum fuere -quique post ejus ætatem laudabiles, omni laudum genere præstantissimi: -de quo, quum nihil nunc necesse sit omnia commemorare, unum tamen, ex -quo sit ejus virtus testata, non prætermittam. Is triginta tyrannorum -dominatum initio cum sexaginta non amplius sociis, Thebis profectus, -evertit, et Atheniensibus diuturnis seditionibus pæne afflictis, -compositionis et concordiæ auctor fuit. Hujus primum sepulcrum: alia -deinceps sunt Periclis, Chabriæ, et Phormionis. (4) Est etiam suum -omnibus Atheniensibus, qui aut navalibus aut terrestribus prœliis mortem -oppetiere, monumentum, iis exceptis, qui ad Marathonem ceciderunt. Illis -enim eodem, quo occubuerunt, loco sepulcra ad virtutis memoriam erecta. -Ceteri in via sunt, quæ ad Academiam ducit, sepulti ac pilæ tumulis -impositæ cum elogiis nomen cujusque et pagum testantibus. Primi eo loco -sepulti sunt quos, quum Thraciam jam omnem ad Drabescum usque -occupassent, Edoni de improviso adorti interemerunt: quos etiam -fulminibus ictos periisse dicunt. (5) Duces et alii fuerunt, et Leagrus, -cui copiæ omnes fuerant commissæ: et Decelensis Sophanes, qui Eurybaten -Argivum de quinque in Nemea certaminibus victorem Æginetis opem ferentem -occidit. Et hunc quidem extra Græciam tertium exercitum Athenienses -misisse constat. Nam Priamo et Trojanis Græci omnes communi consensu -bellum intulerunt: Athenienses vero privatim cum Iolao in Sardiniam -primum, deinde in Ioniam quæ nunc dicitur, tertio in Thraciam arma -promovere. (6) A fronte monumenti columna est, in qua pugnantes equites -duo cernuntur, quorum uni Melanopo, alteri Macartato nomen: qui adversus -Lacedæmonios et Bœotios dimicantes, in ipsis Eleoniorum et Tanagræorum -finibus cecidere. Exstant et Thessalorum equitum tumuli, qui pro vetere -amicitia Atheniensibus auxilio venerunt, quum in Atticam Peloponnesii, -duce Archidamo, invasissent: ac secundum eos Cretensium sagittariorum: -Atheniensium rursus, Clisthenis primum, qui eam tribuum rationem -instituit, quæ etiamnum observatur. Equitum deinde eorum, qui -occubuerunt in eo prœlio, in quo Thessali cum Atheniensibus periculum -adiere. (7) Eodem etiam in loco Cleonæi jacent, qui cum Argivis in -Atticam venerant: qua autem de causa venerint, tunc exponam, quum ad -Argivorum res descenderit historia. Sunt et eorum Atheniensium ibi -tumuli, qui ante Persicum bellum cum Æginetis pugnarunt. Æquitatis autem -plenissimum illud populi decretum fuit, quo Athenienses publicæ -sepulturæ honorem cum servis communicarunt: eorumque nomina columnis -incisa sunt, quo fideliter et strenue dominis eos in prœlio operam suam -navasse apparet. Sunt et aĺiorum virorum monumenta, qui diversis in -locis pugnantes ceciderunt: probatissimorum quidem ex iis, qui ad -Olynthum pugnarunt, et Melesandri, qui navibus adverso Mæandro in -superiorem Cariam contendit. (8) Ibidem conditi sunt qui Cassandri bello -occubuerunt, et qui ex Argivis tum belli fuerunt socii. Hujus vero -societatis cum Argivis hanc fuisse causam tradunt. Sparta terræ motu -concussa, Helotes in Ithomen secesserunt. Fecit ea defectio, ut -Lacedæmonii et ab aliis et ab Atheniensibus auxilia poscerent. Missi -sunt itaque lectissimi viri cum Cimone Miltiadis filio: sed eos -Lacedæmonii, quod suspectos haberent, remiserunt. (9) Ubi igitur illi -domum rediere, Athenienses ea contumelia graviter commoti, cum Argivis, -Lacedæmoniorum hostibus perpetuis, fœdus fecerunt. Postea quum ad -Tanagram cum Bœotiis et Lacedæmoniis essent Athenienses prœlium -commissuri, auxilia illis quidem Argivi miserunt: neque multum abfuit -quin ex acie superiores discederent: verum nox, quo minus, utri -vicissent, cerni posset, obstitit. Postero deinde die Thessalorum -proditione a Lacedæmoniis Athenienses victi sunt. (10) Sed hi quoque -mihi recensendi sunt: Apollodorus mercenariorum dux, qui quum -Atheniensis esset, ab Arsita ejus Phrygiæ, quæ ad Hellespontum est, -satrapa missus, Perinthiorum civitatem, ejus fines Philippo cum exercitu -ingresso, servavit. Hic igitur illic sepultus est: item Eubulus -Spinthari filius: alii etiam viri, quorum virtuti fortuna fuit iniquior. -Eorum enim alii, quum in Lacharem tyrannum conjurassent, alii vero, quum -de ejiciendo ex Piræeo Macedonum præsidio consilia iniissent, priusquam -negotium conficerent, consciorum indicio oppressi sunt. (11) Siti etiam -ibi sunt qui ad Corinthum ceciderunt: ubi maxime declaravit deus, -quemadmodum in Leuctrica pugna iterum, eos, qui a Græcis viri fortes -appellantur, sine fortuna nihil esse: nam Lacedæmonii, qui Corinthios -ante, Athenienses, Argivos, et Bœotios armis domuerant, ad Leuctra tam -ingenti clade a solis Bœotiis afflicti sunt. Post eorum tumulos, qui ad -Corinthum periere, columnam unam multis erectam esse, inscripti elegi -testantur: hos enim in Eubœa, et in Chio, illos in extremis continentis -Asiæ finibus, alios in Sicilia cecidisse indicant. (12) Duces etiam -adscripti sunt præter Niciam; et Platæenses milites una cum oppidanis. -Niciam quidem præteritum non aliam ob causam, quam quæ a Philisto -proditur, crediderim. Scribit enim ille, Demosthenem in deditione -facienda se unum excepisse; ac quum in hostium potestatem veniret, sibi -ipsi manus consciscere conatum: Niciam vero ultro deditionem fecisse; -eamque ob rem nomen ejus in columna inscriptum non est, quod, se quum -hostibus ultro dedisset, quod imperatore ac forti viro dignum esset, non -fecerat. (13) Sunt in alia columna inscripti qui in Thracia et ad Megara -pugnarunt; quique cum Alcibiade fuerunt, quum ejus auctoritatem secuti -Arcades, qui Mantineam tenent, et Elei a Lacedæmoniis defecissent; et -qui ante Demosthenis in Siciliam adventum Syracusanos vicerunt. Sepulcra -etiam eorum visuntur, qui ad Hellespontum navali prœlio conflixerunt, et -qui steterunt contra Macedonas in Chæronea, quique sub Cleone ad -Amphipolim meruerunt. Ad hos, qui ad Delium in Tanagræorum finibus -ceciderunt, et quos in Thessaliam Leosthenes duxit, et qui cum Cimone in -Cyprum navigarunt: illi etiam, qui Olympiodorum secuti, tredecim non -amplius viri, præsidium ejecerunt. (14) Ferunt Athenienses, Romanis -aliquando se finitimum quoddam bellum gerentibus auxilia non sane magna -misisse: triremes etiam quinque Atticas posterius navali prœlio contra -Carthaginienses interfuisse. Sua igitur iis etiam militibus sunt -monumenta. Tolmidæ vero, et militum ejus res gestas, quoque modo -interierint, superius exposuimus: eorum etiam, si quis forte id nosse -aveat, in eadem via sepulcra sunt. Siti præterea illic sunt, quorum -magnum exstiti Cimone duce facinus, eodem die hostes ad Eurymedontem -terrestri prœlio navalique superantium. (15) Conon exinde, et Timotheus -ibidem sepulti: qui post Miltiadem et Cimonem primi, pater et filius, -res magnas et præclaras gesserunt. Conditi ibi etiam sunt Zeno Mnaseæ -filius, Chrysippus Solensis, Nicias Nicomedis filius, in pingendis -animalibus ætatis suæ longe præstantissimus: Harmodius et Aristogiton, -qui Pisistrati filium Hipparchum occiderunt. Oratores vero Ephialtes, -qui Areopagi instituta, ut qui maxime, pervertit; et Lycurgus -Lycophronis filius, (16) qui in cogenda in publicum ærarium pecunia -Periclem Xanthippi filium superavit talentis sexies mille et quingentis -(?): idemque ad Minervæ pompas ornamenta multa, et aureas Victorias -comparavit, ac virginibus centum mundum, ad belli autem usus scuta et -jacula, et quadringentas ad navales pugnas triremes. Inter opera vero, -quæ exædificavit, theatrum est, quod quum alii inchoatum reliquissent, -ipse absolvit: ac dum reipublicæ præesset, navale in Piræeo, et ad -Lyceum quod dicitur gymnasium erexit. Atque opera quidem ex auro et -argento confecta Lachares tyrannus sustulit: ædificia ad nostram ætatem -permanent. - - - - - CAPUT XXX. - - -_ De dæmonis ᾿Aντέρως dicti ara in urbe — cursu cum facibus ad aram - Promethei — aliis aris in Academia — Platonis monumento — Cycno — - turri Timonis — aliis memorandis in hac urbis regione. _ - -In primo Academiæ aditu Amoris est ara cum inscriptione: Charmum -Atheniensium primum Amori dedicasse. Eam vero aram, quæ intra urbem est, -quam appellant Anterotis, inquilinorum donum fuisse dicunt, ac -dedicationis hujusmodi causam exstitisse: Meles Atheniensis amatorem -suum Timagoram inquilinum hominem fastidiens, ut de summo saxo se -præcipitem abjiceret, jussit. Timagoras, qui semper omnia, quæ puer -imperaret, facienda putasset, animam etiam ipsam facile profudit: unde -enim jussus erat, se præcipitem dedit. Meletem vero re cognita adeo -pœnituit, ut ex eodem se ipsum etiam de saxo dejiceret atque ita -periret. Ex eo ab inquilinis, ut Anteros genius, Timagoræ Amoris vindex, -coleretur, institutum. (2) In Academia Promethei ara est; a qua homines -in urbem accensas lampades præferentes currunt. In eo autem certamen -est, ut in cursu accensæ conserventur. Cujus enim fax exstincta fuerit, -is victoria successori cedit: eademque ratione ille tertio. Quod si -nulli ardentem perferre licitum fuerit, palma in medio relinquitur. Est -etiam Musarum ara, Mercurii alia; interius Minervæ; etiam Herculis aram -fecerunt. Olea inter hæc spectatur, quæ secunda fertur prodiisse. (3) -Non longe ab Academia Platonis est monumentum, cui futuram in -philosophiæ studio præstantiam divinitus significatam tradunt, hoc modo: -Socratem enim ea nocte, quam dies ille est consecutus, quo se Plato in -ejus disciplinam tradidit, vidisse per quietem, cygnum sibi in sinum -advolasse. Cygnum autem canoram maxime avem esse, vulgo creditur. Cygnum -enim Ligurum, qui in Gallia Transpadana sunt, regem musicæ laude clarum -fuisse memorant, eumque, quum decessisset, ab Apolline in sui nominis -avem mutatum. Ego vero, apud Ligures regnasse in musicis sollertem -hominem, ut credam, facile adduci possum: sed hominem in avem mutatum, -minime fide dignum videri potest. (4) In hac agri parte Timonis eminet -turris, illius nempe, qui solus dixit, felicitatis compotem esse non -posse qui hominum aliorum consuetudinem non defugiat. Ostenditur etiam -locus, quem Colonum Equestrem appellant: in quam Atticæ partem Œdipum -primum venisse ferunt, qui de eo diversa ab Homeri carminibus memoriæ -prodiderunt: sed produnt ita. Ibi et Equestris Neptuni et Equestris -Minervæ aras, ac Pirithoi, Thesei Œdipi, Adrasti, videas sacella. Lucum -autem Neptuni ac templum Antigonus, quum incursionem faceret, incendit, -alias quoque Atticam exercitu depopulatus. - - - - - CAPUT XXXI. - - -_ De memorandis in parvis Atticæ pagis — Hyperboreorum primitiis — - Diana, unde Colænis et Amarysia dicta. _ - -Parvi Atticæ demi sive pagi, uti fors tulit, incolis frequentati, -singuli, hæc nobis, quæ literis mandemus, præbent. Apud Alimusios -Cereris Legiferæ et Proserpinæ fanum est. In Zostere prope mare Minervæ, -Apollinis, Dianæ et Latonæ templa sunt: ac Latonam quidem hic peperisse -negant: sed quum non longe pariundi tempus abesset, zonam ibi solvisse -dicunt: inde loco nomen inditum. Prospaltii et ipsi Cereris et -Proserpinæ ædem habent: Anagyrasii Matris Deûm delubrum. Apud -Cephalenses Castores præcipua quadam coluntur religione: magni enim dii -ab iis appellantur. (2) In Prasiensibus Apollinis est templum, quo -Hyperboreorum primitias mitti tradunt. Eas enim Hyperborei Arimaspis -committere feruntur, Arimaspi Issedonibus: ab iis acceptas Scythæ -Sinopen, inde ad Prasienses Græci deportare: eas denique Delon -Athenienses mittere. Absconditæ illæ quidem in triticea stipula esse -dicuntur, neque a quoquam cognosci. Apud eosdem Prasienses Erysichthonis -monumentum est, qui quum e Delo, quo cum sacris iverat, domum -reveheretur, in ipso navigationis cursu e vita decessit. (3) Cranaum -vero Atheniensium regem ab Amphictyone genero regno pulsum, ante -diximus. Confugientem illum quidem cum suis partibus ad Lamptrenses diem -suum obiisse, et eodem in loco sepultum tradunt. Cranai certe monumentum -in Lamptrensibus etiamnum exstat. Ionis quoque Xuthi filii (in Attica -enim is habitavit, et in bello adversus Eleusinios Atheniensium dux -fuit) in eo Atticæ pago cui Potami nomen, tumulus est. Et hæc quidem -vulgata. (4) Phlyenses vero Apollinis Dionysodoti et Dianæ Selasphori -(_Luciferæ_) aras ostendunt, Bacchi Anthii (_Floridi_), Ismenidum -Nympharum, et Telluris, quam magnam deam appellant. In altero vero -templo, Cereris Anesidoræ (_dona summittentis_), Jovis Ctesii -(_Penatis_), Minervæ Tithrones, et Proserpinæ Primigeniæ, et dearum quas -nuncupant Semnas (_Severas, Eumenidum_). Myrrhinunte Colænidis est -signum antiquum. Athmonenses Amarysiam Dianam colunt: (5) de qua -percunctatus, neminem ex interpretibus monumentorum nancisci potui, qui -liquidam ejus nominis causam explicaret. Quantum vero ipse conjectura -assequor, Amarynthus Eubœæ oppidum est; ibi Amarysia Diana colitur: et -ipsi etiam Athenienses Amarysiæ Dianæ festum diem agitant nihilo quam -Eubœenses minore celebritate. Inde igitur ad Athmonenses nomen manasse -crediderim. Colænidem vero, quæ Myrrhinunte est, a Colæno dictam -existimo. Diximus autem et alibi, in Atticæ pagis multos esse, qui -Athenis ante Cecropem regnatum affirment. Colænus itaque, ut Myrrhinusii -dicunt, nomen est viri qui ante Cecropem in Attica rex fuit. (6) Est et -Acharnæ Atticæ pagus. Hi Agyieum (_Viarium_) Apollinem, et Herculem -venerantur, et iidem Minervæ Hygieæ (_Sospitæ_) aram habent. Equestrem -quoque Minervam, et Melpomenum (_Canentem_) cognomine Bacchum vocant, -eundemque deum Cissum (_Cissea? Hedereum_) eo enim primum in loco hederæ -plantam visam tradunt. - - - - - CAPUT XXXII. - - -_ De montibus Atticæ ac signis arisque deorum in iis — Marathone pago et - memorandis in eo — fonte ibi Macaria. _ - -Montes in Attica sunt, Pentelicus, ubi lapicidinæ: Parnes, qui aprorum -et ursorum venatoribus copiam præbet: Hymettus pastiones habet apibus -omnium aptissimas, quæque solis cedunt Alazonum pascuis. Apud Alazones -certe adeo mansuetæ sunt apes, ut cum aliis una pabulatum exeant, ac -libere vagentur, quippe quæ alvearibus nullis contineantur: passim vero -opus faciunt, illudque ita concretum, ut mel a cera nequeas sejungere. -Hæc quidem ita se habent. (2) Deorum quoque signa in Atticæ montibus -sunt. In Pentelico Minervæ: in Hymetto Hymetti Jovis statua est, Ombrii -(_Pluvii_) etiam Jovis, et Apollinis Proopsii (_Præsagi_) aræ: in -Parnethe Parnethius Juppiter ex ære, et Semalei Jovis ara. Est item ara -ibidem alia, ad quam Jovi, quem modo Pluvium modo Apemium (_Innoxium_) -appellant, rem divinam faciunt. Anchesmus etiam mons est non sane -magnus, et Jovis Anchesmii signum. - -3. Sed antequam ad insulas stilum convertam, quæ ad Atticæ pagos -pertinent, rursus persequar. Marathon pagus pari spatio ab Athenis abest -et Carysto Eubœæ oppido. Ad hanc Atticæ partem Persæ primum appulerunt: -ac prœlio fusi, non paucas in ipsa fuga naves amiserunt. In prato -tumulus est Atheniensium, qui in pugna ceciderunt: et ex eo pilæ -eminent, in quibus cæsorum nomina et tribus inscriptæ sunt. Alter -erectus est Platæensibus Bœotis et servis: tunc enim primum servi -stipendia fecerunt. (4) Seorsum vero monumentum est Miltiadis Cimonis -filii: cujus virtuti quum non satis secunda fortuna, dum Paron -obsideret, respondisset, non ita multo post, quam ab Atheniensibus -damnatus est, e vita decessit. In his campis audiuntur singulis noctibus -equorum hinnitus, et pugnantium etiam virorum species cernuntur. Atque -hæc quidem qui de industria distincte auditum spectatumve venerunt, male -multati omnes abierunt; is vero, qui fortuito id animadverterint, ex ira -numinum nihil omnino triste accidit. Honorem Marathonii et illis habent, -qui in pugna occubuerunt, heroasque eos appellant, et Marathoni, a quo -est pago nomen, et Herculi, cujus sacra se primos Græcorum instituisse -dictitant. (5) Accidit autem ut in ea pugna (ut illi memorant) vir -quidam specie atque habitu agresti opem tulerit: qui quum ex barbaris -quamplurimos aratro interemisset, repente evanuit: neque vero -quærentibus, quisnam ille fuisset, Atheniensibus aliud respondit -oraculum, quam ut Echetlæum (_Stivarium_) heroem colerent. E candido -vero lapide eo in loco tropæum erexerunt. Ac Persæ quidem ut humarentur, -se curasse dicunt Athenienses: quod semper pium esse existimarint -mortuos terræ mandare. Verum ego neque aggerem ullum, nec aliud -sepulturæ vestigium offendi. Eos itaque suspicari possum in foveam -quampiam, ut fors tulit, abjectos. (6) In Marathone Macaria fons est, de -quo hæc memoriæ prodita sunt: Herculem, quum e Tirynthe Eurystheum -fugeret, ad Ceycem Trachiniorum regem, amicum sibi hominem, venisse: -quumque ex hominum consortio excessisset Hercules, Eurystheum ejus sibi -liberos tradi postulasse: Trachinium vero Athenas eos misisse, -memorantem et suam imbecillitatem, et quod Theseus non impar esset -ulciscendis. Quum igitur liberi illi supplicum habitu venissent, -Peloponnesiis in causa erant ut Atheniensibus tunc primum bellum -inferrent, quod Theseus petenti Eurystheo pueros dedere recusasset. -Dicunt autem Athenienses oraculum monuisse, victoriam in spe fore, si se -unus ex Herculis liberis ultro devovisset. Ibi Macariam, Herculis ex -Deianira filiam, quum sibi mortem conscivisset, et victoriæ compotes -Athenienses fecisse, et fonti nomen dedisse. (7) Est etiam in Marathone -lacus, magna ex parte cœnosus: in quem per viarum errorem fugientes -Persas irruisse, et quamplurimos in ipsa fugæ trepidatione cæsos dicunt. -Supra eum lacum lapidea præsepia Artaphernis equorum sunt, et in saxo -tabernaculi vestigia. E lacu amnis effluit: ad cujus caput aquæ pecori -aptissimæ sunt; non longe vero a mari salsæ et marinis piscibus -refertissimæ. Modico a campis intervallo mons est Panis: in quo hæc -sunt, quæ spectentur, dignissima: specus, cujus est ingressus -perangustus: ubi vero penetraris, et cellas videas et lavacra, caprarum -etiam stabulum, quod Panos appellant: sunt saxa, caprarum propemodum -forma. - - - - - CAPUT XXXIII. - - -_ De pago Braurone et Dianæ Tauricæ signo — pago Rhamnunte et Nemesi - Rhamnusia — Æthiopum variis gentibus et Atlante monte — Nemesis - signo non alato et reliquis in ejus basi signis. _ - -A Marathone non multum abest Brauron: quo Iphigeniam Agamemnonis filiam -cum Taurica Diana primum appulisse, eaque ibi relicta, Athenas, et -deinde Argos venisse perhibent. Eo quidem in loco vetus est Dianæ -signum. Qui vero e barbaris populis Tauricæ Dianæ signum habeant, -sententiam ea de re meam in alia historiæ parte exponam. (2) A Marathone -stadia ferme sexaginta Oropum versus per litus progressis Rhamnus -occurrit: hominibus ibi domicilia sunt ad mare; paululum vero a mari -adscendentibus occurrit fanum Nemesis. Hæc se deorum una maxime -insolentioribus hominibus implacabilem præbet: et ejusdem iram etiam -barbaros, qui ad Marathonem escensionem fecerant, afflictos putant. Quum -enim Athenas facile se capturos opinarentur, Parium marmor, ac si hostem -jam vicissent, tropæi erigendi causa secum ferebant. (3) Ex eo Phidias -Nemesis signum fecit: in cujus capite corona cervos habet, et Victoriæ -sigilla: ipsa læva fraxini ramum, dextera phialam tenet. In phiala -Æthiopes cælati sunt: de quibus Æthiopibus neque, quid ipse conjiciam, -habeo, neque eorum tamen, qui se rem intelligere profitentur, opinioni -assentior: eos in phiala factos ad Oceanum amnem significandum: ad ipsum -enim Æthiopas accolere, et eundem Nemesis patrem esse. (4) Nam ad -Oceanum, non sane flumen, sed extremum mare, quo navibus scilicet -pervadi possit, accolunt Hispani et Galli: et in eo Britannia insula -est. At Æthiopum supra Syenen ad mare Rubrum extremi habitant -Ichthyophagi (_populi piscibus vescentes_): a quibus sinus is, quem -circumquaque tenent, Ichthyophagus appellatur. Hominum vero justissimi -Meroen et campos, qui Æthiopici vocantur, incolunt. Mensam hi Solis -ostentant: sed neque mare, neque flumen omnino aliud quam Nilum habent. -(5) Sunt et alii Mauris finitimi Æthiopes, ad Nasamonas usque -pertinentes. Nasamones enim, quos Atlantas Herodotus nominat, illi -autem, qui orbis terræ spatia nosse profitentur, Lixitas appellant, -Libyum extremi Atlantem accolunt: serunt autem omnino nihil, sed -agrestium tantum vitium fructu aluntur. Verum neque hi Æthiopes, neque -Nasamones, ullos habent amnes: quæ enim Atlanti vicina est aqua, etsi in -alveos tres discedit, nullus tamen ex hisce in modum justi fluminis -crescit, sed quicquid aquæ exstitit, statim arena absorbet. Ita Æthiopes -fluvii nullius aut Oceani accolæ sunt. (6) Et aqua quidem, quæ ex -Atlante descendit, turbulenta est, circaque ejus fontes crocodili -gignuntur nihilo bicubitalibus minores: qui ubi propius homines accedere -senserint, in fontem se demergunt. Quæ res effecit ut non pauci -suspicarentur, ab hac ipsa aqua e mediis arenis emergente Nilum Ægyptiis -oriri. Atlas autem mons adeo celsus est, ut vertice cœlum tangere -dicatur: inaccessus ille quidem, viam undique aquis et arborum -crebritate intercludente. Ab eo itaque duntaxat parte, quæ Nasamonas -spectat, cognoscitur: ad martimam enim ejus oram neminem adhuc navibus -accessisse comperimus. (7) Sed ut, unde digressa est, redeat oratio, -Nemesis neque hoc, neque aliud vetus signum alas habet. Apud Smyrnæos -vero, quæ maxima cum religione coluntur signa, alas habere postea -animadverti. Cujus rei eam esse causam suspicor, quod ejus numen ad -amatores maxime pertineat: idcirco ei, ut Cupidini, alas addunt. Nunc -jam, ea quæ in signi basi sunt, exponam, si unum prius, quo res tota -clarior fiat, explicavero. Helenæ matrem fuisse Nemesin, Græci dicunt, -Ledam vero nutricem; patrem autem Helenæ similiter omnes Jovem, non -Tyndarum perhibent. (8) Quæ quum Phidias nosset, Ledam ea specie fecit, -ut Helenam ad Nemesin adducere videatur. Addidit Tyndarum et filios, -hominem præterea cum equo assistentem, quem Equitem appellant. Adsunt -Agamemnon, Menelaus et Pyrrhus Achillis filius, qui primus Hermionen -Helenæ filiam in matrimonium duxit. Orestes vero ob impium in matrem -facinus præteritus est: quem tamen Hermione nunquam deseruit, quum -filium etiam ei peperisset. In basi deinceps est, quem Epochum dicunt, -et alter item adolescens: de quibus aliud accepi nihil, nisi eos Œnoes -fratres fuisse, a qua est pago illi nomen. - - - - - CAPUT XXXIV. - - -_ De Oropo urbe — Amphiarai templo, cultu et aliis ad eum pertinentibus. - _ - -Oropium autem agrum, qui medius est inter Atticam et Tanagræos, olim -tenebant Bœoti: ætate nostra in Atheniensium potestate est. Nam quum -omni tempore Athenienses de eo dimicassent, non ante potiti sunt, quam -eum a Philippo, quum Thebas ille expugnasset, acceperunt. Urbs quidem -ipsa, cui Oropus nomen, ad mare sita est, nihil vero historia dignum præ -se fert. Ab ea circiter duodecim stadia Amphiarai templum abest. (2) -Amphiaraum Thebis fugientem cum curru absorptum terræ hiatu ferunt. Sunt -tamen qui id accidisse dicant in via, qua Thebis Chalcidem iter est, qui -locus Harma (_currus_) dicitur. In deorum vero numerum Amphiaraum primi -omnium Oropii retulerunt, quos deinde reliqui Græci secuti sunt. Possum -etiam alios recensere, quibus, quum homines ante fuissent, Græci divinos -honores habuerunt, aliis etiam urbes dedicatæ sunt, ut Elæûs in -Chersoneso Protesilao, in Bœotia Lebadea Trophonio: apud Oropios templum -Amphiarao et eidem e candido lapide signum est. (3) Ara quidem ejus in -partes distributa est: quarum una Herculi, Jovi et Apollini Pæoni: -altera heroibus, eorumque uxoribus: sacrata tertia Vestæ, Mercurio, -Amphiarao et Amphilochi filiis (nam Alcmæon propter Eriphyles cædem in -nullam aut Amphiarai aut Amphilochi honorum partem receptus est): at -quarta aræ pars Veneri, Panaceæ, Iasoi, Hygieæ, Minervæ Pæoniæ: quinta -Nymphis, Pani, Acheloo et Cephiso amnibus sacra est. Amphilocho in ipsa -urbe apud Athenienses ara sua est; in Ciliciæ vero urbe Mallo ejusdem -oraculum, quod omnium est, quæ ætate mea exstant, minime fallax. (4) Est -etiam apud Oropios fons templo propinquus, quem Amphiarai nuncupant, in -quem neque divinam rem faciunt, neque aut ad lustrandum, aut ad manus -lavandas, aqua ea uti fas putant: sed qui morbo oraculi monitu levati -fuerint, signatum aurum argentumve more majorum in fontem abjiciunt. -Hinc enim jam deum Amphiaraum ascendisse tradunt. Iophon autem Gnosius, -vatum oracula heroicis versibus exposuit dixitque Amphiaraum -consulentibus Argivis, quum Thebas profecturi essent, responsum dedisse. -Isti versus habebant quod multitudinem mirifice alliceret. Præter eos -vero, quos Apollinis afflatu futura prædixisse antiquitas testata est, -nemo omnino fatidicus fuit: nam reliqui aut somniorum interpretes fuere, -aut avium volatus et exta inspiciendi peritiam profitebantur. (5) -Amphiaraum igitur conjectandis somniis in primis sollertem fuisse -suspicor. Constat enim, illum, somniorum divinatione tradita, tum demum -in deorum numerum relatum. Consulendi quidem causa qui accedunt, -lustrantur omnes. Pro piaculo res divina est: quam quum Amphiarao ipsi -faciunt, tum ceteris, quibus * nomina. His ante peractis arietem -immolant; cujus substrata pelle, dormientes nocturna visa exspectant. - - - - - CAPUT XXXV. - - -_ De insulis Atticæ, Patrocli, Helena, Salamine — memorandis in Salamine - — Ajace ejusque corporis magnitudine — aliis grandium corporum - ossibus — Geryone et Hyllo. _ - -Insulæ terræ Atticæ non longe ab ipso litore distant. Earum una Patrocli -dicitur: de qua jam exposui. Altera supra Sunium est, ad lævam in -Atticam navigantibus: ad quam post Ilii eversionem Helenam appulisse -ferunt, et idcirco Helenen appellatam. (2) Salamis e regione Eleusinis -sita, ad Megarici etiam agri fines pertinet. Primum autem * _nomen_ -insulæ imposuisse hunc (_Cychreum_) a matre Salamine Asopi filia: -Æginetas postea in eam a Telamone deductos: traditam postea -Atheniensibus a Philæo, Eurysacis filio, Ajacis nepote, quum ab ipsis -fuisset civitate donatus. Salaminios vero multis post annis Athenienses -eo nomine damnatos, quod dissimulanter male rem geri concupissent, dum -bellum cum Cassandro gereretur, et in Macedonas propenso animo fuissent, -urbe deleta, e suis sedibus ejecerunt. Ascetaden etiam, qui prætor -insulam obtinuerat, capitis damnarunt, ac jurejurando ejus proditionis -memoriam Salaminiis apud se fore sempiternam sanxerunt. (3) Spectantur -hac etiamnum ætate fori ruinæ, et Ajacis templum cum statua ex ebeno. -Decreti quidem Ajaci et Eurysaci ejus filio ab Atheniensibus honores -adhuc manent: et Eurysacis etiam Athenis ara est. Ostenditur Salamine -non longe a portu saxum, super quo Telamonem consedisse aiunt, quum -navem, qua Aulidem filii ad Græcorum classem vecti sunt, oculis -prosequeretur. (4) Tradunt incolæ, post Ajacis interitum apud se primum -florem enatum, candidum, rubentem modice, lilio quum ceteris partibus -tum foliis minorem, inscriptum vero iisdem, quibus hyacinthum, literis. -Audivi quidem, quæ Æoles, qui Ilium post tenuerunt, de armorum judicio -produnt, post Ulyssis naufragium arma ad Ajacis sepulcrum delata. (5) De -Ajacis vero magnitudine narravit mihi Mysus quidam, sepulcrum ejus, qua -parte ad litus conversum est, maris alluvione multo aditu facilius -effectum. Inde vero, aiebat, de Ajacis magnitudine me conjecturam capere -posse, quod genuum vertebræ, quas molas medici appellant, disci instar -essent ejus, quo athletæ ii, qui sunt quinquertiones appellati, utuntur. -Equidem Gallorum, qui in extremis partibus habitant, finitimi desertis -præ nimio frigore regionibus, quos Cabares nominant, nihil sum -magnitudinem admiratus: neque enim apud eos cadavera videas major iis, -quæ ostendunt Ægyptii. Quæ vero admiratione digna mihi visa sunt, ea -commemorare non gravabor. (6) Apud Magnesios, qui ad Lethæum sunt, -quidam fuit Protophanes, qui de pancratio et lucta eadem die in Olympia -victor est renunciatus. In hujus sepulcrum aliquando latrones prædæ spe -ducti penetrarunt: post illos alii, ut cadaver duntaxat spectarent. Ejus -costæ non discretæ fuerunt: sed pro illis continens os habuit ab humeris -ad eas costas, quas medici nothas nuncupant. Apud Milesios vero ante -ipsam urbem est Lade insula. Ea rursus in parvas scinditur insulas, -quarum alteram Asterii dicunt, quod fuerit in ea sepultus Asterius -Anactis filius: Anactem autem Terræ filium fuisse tradunt: cadaver ejus -nihilo est decem cubitis brevius. (7) Quod vero mihi magnæ fuit -admirationi, in superiori Lydia non magna urbs est Temeni porta. Ibi, -ambeso tempestatibus sepulcro, ossa detecta sunt, quæ nisi humanorum -ossium figuram retinuissent, propter magnitudinem nemo ea hominis -fuisse, ut crederet, adduci facile potuisset. In vulgus repente sermo -manavit, Geryonæ illud cadaver esse Chrysaoris filii: soliumque ejus -fuisse, quod in montis fragmento excisum cernebatur, torrentemque -Oceanum appellari aiebant: addebant etiam, agricolas boum cornua sæpe -inter arandum eruisse, quod scilicet Geryonem eximia specie boves -aluisse fama vulgasset. (8) Quorum opinioni quum ego neutiquam -assentirer, Gadibus habitasse Geryonem demonstrabam, neque ullum ejus -monumentum exstare, arborem tantum ostendi, cujus admodum esset varia -species. Ibi e Lydis antiquitatis periti homines, quæ vere narrentur, -disseruerunt: Hylli cadaver illud esse: fuisse vero Hyllum Terræ filium, -a quo regionis fluvius nomen acceperit: et Herculem propter Omphales -olim consuetudinem filium de fluminis nomine appellasse. - - - - - CAPUT XXXVI. - - -_ De aliis in Salamine memorandis — insula Psyttalia — monumentis in via - sacra versus Eleusinem — Anthemocrito — Sciro vate — Cephisodoro — - bello Atheniensium contra Philippum Demetrii filium. _ - -Salamine (ut, unde fueram digressus, redeam) Dianæ templum est, et -tropæum in memoriam ejus victoriæ, cujus Themistocles Neoclis filius -Græcis omnibus auctor fuit. Erectum Cychreo etiam templum. Commisso enim -cum Persis prœlio, draconem inter naves conspectum memorant: de quo -Atheniensibus Cychreum fuisse heroem Apollo respondit. (2) Ante -Salaminem insula est, cui Psyttalia nomen: in eam ex Persarum exercitu -quadringentos descendisse proditum est; deleta vero Xerxis classe, quum -eodem Græci transmisissent, etiam hos ad internecionem cæsos. Signum in -insula nullum quidem exstat arte expolitum: Panos tantum quædam statuæ -sunt ut fors ferebat confectæ. - -3. Qua Eleusinem Athenis iter est, per eam viam, quam sacram appellant, -Anthemocriti monumentum conspicitur: quem per summum nefas Megarenses -occidere, quum caduceator edictum missus fuisset, ne porro terram -colerent. Sed in hunc usque diem læsi numinis pœnas dederunt. Solos enim -ex omnibus Græcis ne Adrianus quidem Imperator sublevavit. (4) Post -Anthemocriti cippum Molossi tumulus est: cui imperium Athenienses -decrevere, quum in Eubœam Plutarcho auxilia mittenda censuerunt. Vicus -prope est, cui Scirum nomen. Appellationis hujusmodi causa prodita est. -Dum Eleusinii bellum cum Erechtheo gererent, vate usi sunt Dodonæo, cui -Sciro nomen. Is Sciradis Minervæ vetustum templum in Phalero dedicavit, -quumque in pugna cecidisset, sepultus est non longe a torrenti amne. -Locus itaque et amnis ab heroe nomen habent. (5) Prope Cephisodori -monumentum structum est: qui quum populo præesset, Philippo Demetrii -filio Macedonum regi vehementer restitit: et cum Atheniensibus Mysorum -regem Attalum, et Ægyptiorum Ptolemæum, ex liberis vero gentibus Ætolos -ac insularum incolas Rhodios et Cretenses amicitia et societate -conjunxit. (6) Verum quum e Mysia, Ægypto et Creta plerumque serius -auxilia mitterentur, ac Rhodii, qui alias quam navales copias non -haberent, contra gravem Macedonum armaturam parvo omnino essent præsidio -futuri, tunc Cephisodorus cum aliis Atheniensium in Italiam nave vectus, -a Romanis auxilia impetravit. Ii vero exercitu et imperatore misso -Philippi et Macedonum vires adeo fregerunt, ut non multo post Perseum -Philippi filium non regno tantum ejecerint, sed captivum etiam Romam -pertraxerint. Fuit Philippus Demetrii filius: qui Demetrius primus ex -hac familia, quemadmodum ante exposui, Alexandro Cassandri filio -interfecto, Macedoniæ regnum obtinuit. - - - - - CAPUT XXXVII. - - -_ De aliis monumentis clarorum virorum ad Viam sacram — Acestio — - Phytalo — de memorandis trans Cephisum — templo Cyamitæ — Harpalo — - Apollinis templo — Cephalo ejusque posteris. _ - -Secundum Cephisodori Heliodori Haliensis (?) sepulcrum est: cujus pictam -imaginem et in magno Minervæ templo videas. Sepultus ibidem est -Themistocles Poliarchi filius, Themistoclis ejus pronepos, qui navale -prœlium cum Xerxe commisit. Hujus quidem posteros, præter Acestium, -reliquos commemorare omittam. Hæc Acestium Xenoclis, Sophoclis filii, -Leontis nepotis, filia fuit, ac vivens suos omnes a Leonte proavo -daduchos vidit: etiam eodem sacerdotio honestatos, Sophoclem fratrem, -Themistoclem deinde maritum, et eo mortuo Theophrastum filium. Atque -illa quidem ejusmodi fortuna usa est. (2) Longius progressis Lacii -herois lucus in conspectu est, et Laciadarum ab eo nominatus pagus. -Nicoclis etiam Tarentini monumentum est, cujus supra omnes citharœdos -celebre nomen fuit. Est eodem in loco ara Zephyro erecta, Cereri et -Proserpinæ templa: quibus cum Minerva et Neptuno communes honores -habentur. In hac ipsa regione a Phytalo aiunt Cererem hospitio acceptam, -eique fici stirpe donata gratiam relatam. Id versus testantur in Phytali -sepulcro incisi: - - Hic Cererem tectis Phytalus susceperat heros, - cui primum sacri largita est semina pomi, - quam mortale genus ficum vocat. Illius ergo - muneris æterno hic Phytali gens floret honore. - -(3) Priusquam Cephisum amnem transeas, Theodori monumentum est, cui in -tragœdia agenda primas ætas sua detulit. Juxta fluvium simulacra sunt -alterum Mnesimaches, alterum filii, Cephiso crinem suum detondentis. -Fuisse vero patrium Græcis omnibus, crinem fluminibus tondere, ex iis -Homeri versibus conjicias, in quibus est, Peleum Sperchio pro felici -Achillis a Troja reditu crinem suum vovisse. - -4. Trans Cephisum Milichii Jovis vetus ara est: ad quam Theseus a -Phytali posteris de cæde purgatus dicitur, quum et alios latrones, et -Sinin a Pittheo sibi propinquum occidisset. Sepulcra ibidem sunt: -Theodectis Phaselitæ, et Mnesithei, quem medendi arte claruisse -accepimus, ac signa multa dedicasse, atque ex iis Iaccho unum. In ipsa -via ædes non magna visitur: Cyamitæ (_Fabarii_) templum appellant. -Compertum autem non habeo, fabarumne hic sationem primus docuerit, an -vero heroum alicui sit id nominis tributum neque enim fabarum inventum -Cereri adscribere possunt. Qui vel initiis illis, quæ Eleusine fiunt, -interfuerint, vel ea, quæ Orphica appellantur, legerint, facile id, quod -dico, intelligent. (5) Monumenta et magnitudine et operis magnificentia -præstantia sunt, alterum Rhodii cujusdam viri qui se Athenas contulit: -alterum Harpalus Macedo excitavit, is qui Alexandrum fugiens ex Asia in -Europam classe trajecit; quumque Athenas venisset, ab Atheniensibus -captus, corruptis quum aliis, tum ipsius Alexandri amicis, periculum -effugit. Sed is ante Pythonicen uxorem duxerat, cujus neque genus neque -patriam novi: tantum scio, Athenis eam et Corinthi corpus vulgasse. Eam -vero tam perdite amavit Harpalus, ut mortuæ monumentum posuerit, omnium, -quæ in Græcia sunt, veterum operum, quod spectetur, dignissimum. (6) -Templum etiam ibi spectes, in quo Cereris, Proserpinæ, Minervæ et -Apollinis signa sunt. Ab initio fuit ædes uni Apollini dicata. Cephalum -enim aiunt Deionis filium cum Amphitryone primum ad Teleboas, in eam -insulam, quæ nunc de ipsius nomine Cephallenia dicitur, profectum: nam -Thebas ante, Athenis ob Procridis uxoris cædem exul, migrarat. Ejus -Cephali posteros, decem jam exactis ætatibus, Chalcinum et Dætum, quum -Delphos navigassent, ac deum de reditu in antiquam patriam -consuluissent, (7) responsum accepisse, ut in Atticam reversi, quo in -loco humi currentem triremem vidissent, ibi Apollini rem divinam -facerent. Quum itaque ad montem, quem Pœcilum appellant, -appropinquassent, draconem offendisse celeri se lapsu in latebras -demittentem: ibi eos rem divinam Apollini fecisse, ac mox ab -Atheniensibus in civitatem receptos. Post hoc templum Veneris ædes est: -cujus in fronte paries exstructus est e rudi lapide, opere tamen -insigni. - - - - - CAPUT XXXVIII. - - -_ De Rhitis alveis — Crocone — Eumolpo — Celeo ejusque filiabus — Ceryce - — Zarece — memorandis apud Eleusinios — Rario campo — Eleusine heroe - — Platæensi agro et Eleutherensibus — Antiope ejusque liberis. _ - -Jam alvei, qui Rhiti appellantur, solo cursu fluminibus similes sunt: -nam eorum aqua maris saporem refert. Quæ res alicui fortasse -persuaserit, e Chalcidico eos Euripo manantes e terra in depressius mare -delabi. Rhetos quidem Cereri ac Prosperinæ sacros esse tradunt: neque -eos, qui in illis nascuntur, pisces cuiquam licet præterquam -sacerdotibus capere. Atque hi quidem veteres Eleusinii sunt et Attici -agri fines, uti accepi. (2) Agrum vero, qui trans Rhetos est, primus -tenuisse dicitur Crocon; et locus ille Croconis nunc etiam Regia -appellatur. Cum hoc Crocone Celei filiam Sæsaram nuptam fuisse, -Athenienses memorant, neque tamen hæc omnes, sed ii tantummodo, qui e -Scambonidarum sunt pago. Croconis tamen sepulcrum invenire nunquam -potui. Eumolpi vero tumulum et Eleusinii et Athenienses agnoscunt. -Venisse Eumolpum istum e Thracia, filiumque Neptuni et Chiones fuisse, -traditum est: Chionem vero Boreæ vento ex Orithyia genitam. De illius -quidem parentibus nihil omnino Homerus prodidit: in quadam tantum -carminum suorum parte animi præstantem appellat Eumolpum. (3) Enimvero -commissa inter Eleusinios et Athenienses pugna, hinc Erechtheus rex -Atheniensium, illinc Eumolpi filius Immaradus ceciderunt. Arma inde his -conditionibus posita ut Eleusinii se suaque cetera omnia in Atheniensium -potestatem traderent, initia tamen ipsi tanquam propria retinerent. Sic -Cereri et Proserpinæ Eumolpus et Celei filiæ sacra faciunt. Eas iisdem -nominibus Pamphos et Homerus appellant, Diogeneam, Pammeropen, tertiam -Sæsaram. Ex Eumolpi vero filiis natu minimus Ceryx patri superstes fuit: -quem tamen Ceryces ipsi ex Aglauro Cecropis filia et Mercurio, non -Eumolpo, procreatum dicunt. (4) Est sacellum Hippothoontis, a quo tribus -nomen habet: atque illi proximum Zarecis, quem tradunt musicam apud -Apollinem didicisse: ego vero Atticæ inquilinum fuisse, patria -Lacedæmonium, et ab eo maritimam Laconiæ urbem Zaraca appellatam -existimo. Quod si quis fuit Atticæ indigens heros Zarex, de eo quod -dicam, plane nihil habeo. (5) Cephisus vero amnis ad Eleusinem cursu -multo, quam quovis alio in loco, concitatiore defertur. Prope locus est, -cui Erineo (_caprifico_) nomen: unde Plutonem rapta Proserpina -descendisse, fama vulgavit. Ad hunc Cephissi alveum Theseus latronem -Polypemonem, Procrusten cognomine, occidit. (6) Apud Eleusinios -Triptolemi ædes est, Propylææ Dianæ, et Neptuni Patris: puteus, quem -Callichorum appellant, ubi primum chorum Eleusiniorum feminæ -instituerunt et deam cantu veneratæ sunt. In campo vero, quem Rarium -vocant, frugum primum jacta semina adolevisse ferunt: in cujus rei -memoriam hordeum ex eo ipso solo demessum in sacris ad molas et liba -adhibent. Ostenditur ibidem area, quæ Triptolemi dicitur, et ei dedicata -ara. (7) At quæ intra sacrum parietem servantur, scribere somnio -prohibemur. Iis enim, qui initiati non fuerint, non tantum eorum -adspectu interdictum est, verum etiam ne percontari quidem aut audire -fas quicquam est. Eleusinem vero heroem, unde oppidum nomen habet, -nonnulli Mercurio et Daira Oceani filia genitum putant; alii Ogygum -Eleusinis patrem fuisse fabulati sunt. Nam priscæ traditiones, quum -genealogiis carerent, et alia fingendi locum dederunt et maxime circa -heroum genera. - -8. Qua ab Eleusine in Bœotiam iter est, Atheniensibus Platæensis ager -finitimus est. Nam Atticam olim et Bœotiam Eleutherenses dirimebant: sed -posteaquam Eleutherenses in Atheniensium potestatem venerunt, Cithæron -mons finis utriusque regionis haberi cœptus est. Attico vero nomini non -illi quidem bello subacti se adjunxerunt, sed quod eam in primis -reipublicæ formam, qua Athenienses utebantur, expetiverunt, quodque -capitali in Thebanos odio semper laborarunt. In iisdem campis Bacchi -templum est: atque inde est Athenas olim signum ejus deportatum. Nam -quod Eleutheris hac etiam ætate exstat, ad illius est similitudinem -factum. (9) Non procul specus abest, modica quidem magnitudine: fons -proximus frigidæ aquæ. In eo specu Antiopen narrant, quos pepererat -geminos, exposuisse, pastoremque sublatos pueros fasciis exemtos illis -aquis primum lavisse. Eleutherarum quum muri, tum ædium etiam vestigia -remanent. Ea res planum facit, oppidum ipsum non multum supra campos -Cithæronem versus fuisse. - - - - - CAPUT XXXIX. - - -_ De memorandis in via ex urbe Eleusine Megara versus — puteo Anthino — - Metaniræ templo — sepulcris ad Thebas occisorum — Alope et Cercyone - — Theseo luctandi artis inventore — de Megarici agri et urbis - originibus ac fatis narratio. _ - -Altera ab Eleusine via Megara ducit: per eam qui ingrediuntur, puteum -offendunt, cui nomen Anthio. Super eo Pamphos versibus mandavit Cererem -post raptum Proserpinæ, anus facie sumta, consedisse: atque inde illam -Celei filias, quod nempe esse anum putassent, ad matrem deduxisse: -Metaniram vero ei filium educandum tradidisse. (2) Non longe a puteo -Metaniræ sacellum est, et eorum, qui ad Thebas ceciderunt, tumuli. Quum -enim Creon, qui Laodamantis Eteoclis filii tutela suscepta Thebis -imperabat, non sineret cæsorum cadavera tolli a propinquis et humari, -Thesei opem Adrastus imploravit. Commissa itaque inter Athenienses et -Thebanos pugna, victor Theseus in Eleusinium agrum deportanda cadavera -atque ibi sepelienda curavit. Thebani tamen neque se, quin humarentur, -prohibuisse, neque ullum sibi cum Atheniensibus certamen fuisse dicunt. -(3) Post Argivorum sepulcra Alopes monumentum est: quam, quum Neptuno -Hippothoontem peperisset, eo ipso in loco a Cercyone patre interfectam -ferunt. Cercyonem ipsum traditum est in omnes hospites immanem fuisse, -præcipue tamen in eos, qui in luctæ certamen descendere recusassent. Et -ætate quidem mea locus ille, qui ab Alopes tumulo non longe abest, -Cercyonis palæstra appellatur. Dicitur autem Cercyon omnes, qui lucta -secum certassent, occidisse, præter Theseum tamen, a quo arte inprimis -luctandi est superatus. Palæstricen enim Theseus primus invenit: et ab -eo profecta palæstritarum disciplina, posterius magistris celebrari -cœpta, quum ante sola corporis magnitudine et robore in lucta -certaretur. Hæc sunt quæ apud Athenienses, uti ego sentio, aut -prædicantur, aut cum admiratione spectantur, quum ea ab initio missa -fecerim, quæ leviora sunt quam ut ullam institutæ historiæ possint -dignitatem afferre. - -4. Eleusini finitima est Megarica terra: cujus imperium Pylæ regi a -Pandione relictum Athenienses olim habebant. Ejus rei testimonia mihi -sunt, quod in ipsis Megarensium finibus exstat Pandionis sepulcrum, -quodque, quum Ægeo, qui in ea familia natu maximus erat, Atheniensium -regno Nisus concessisset, Niso Megara obtigerunt et quicquid agri ad -fines usque Corinthiorum pertinet: manet autem apud Megarenses adhuc -navale, quæ Nisæa ab ipso appellatur. Regnante vero Codro, quum -Peloponnesii bellum Atheniensibus intulissent ac nihil omnino insigne ad -gloriam in eo aliud gessissent, dum se domum reciperent, Megara -Atheniensibus ademerunt, Corinthiosque ac ceteros auxiliarios, qui -nomina dedissent, illic habitare siverunt. (5) Quæ res effecit ut -Megarenses, lingua cum moribus mutata, Dores fierent. Urbem vero eo -nomine appellatam putant Care Phoronei filio regnante. Tunc enim primum -Cereris templa apud se erecta, eaque Megara appellata, Megarenses ipsi -commemorant in iis, quos de rebus suis habent, sermonibus. At Bœotii -Megareum dicunt Neptuni filium Onchesti sedem habentem cum Bœotiorum -manu Niso contra Minoem auxilio venisse: quumque in prœlio cecidisset, -eo ipso, in quo ceciderat, loco sepultum urbi, quæ ante Nisa -appellabatur, nomen dedisse. (6) Ad hæc addunt Megarenses, Lelegem, -duodecim post Carem Phoronei filium ætatibus, ex Ægypto venisse: eoque -regnante indigenas Lelegas appellatos. Clesone vero Lelegis filio Pylan -ortum, Pyla Scironem, cum quo nupta Pandionis filia fuerit. Hunc -Scironem et Nisum Pandionis filium postea de regno disceptantes judicem -Æacum habuisse: adjudicasse illum Niso regnum, ejusque posteris; Scironi -vero totius rei bellicæ imperium. Megareum deinde Neptuni filium, cui -Nisus Iphinoen filiam nuptum dederat, socero in regnum successisse. Nam -de Cretico bello et urbe regnante Niso capta omnia Megarenses -dissimulant. - - - - - CAPUT XL. - - -_ De memorandis in urbe Megaris — Sithnidibus Nymphis — signis - Imperatorum Romanorum et Dianæ Sospitæ — signis duodecim deorum — - Olympieo et templo Jovis — Megarensium certamine cum Atheniensibus - de Salamine — memorandis in via ad Megarensium arcem Cariam dictam. - _ - -In oppido aquæductus est ab Theagene exstructus, quem jam ante memoravi -filiam Cyloni Atheniensi nuptum dedisse. Hic itaque Theagenes in -tyrannide aquæductum illum erexit, opus quum magnitudine, tum ornatu et -columnarum numero valde præclarum. Aquam influentem Sithnidum Nympharum -appellant: et eas quidem Nymphas indigenas esse dicunt suas, atque ex -earum una [filia] Jovi Megarum natum: ac Megarum quidem Deucalionis -diluvium in Geraniæ verticem effugisse, quum nondum mons ille id nominis -haberet. Nam quod Megarus gruum prætervolantium vocem secutus illuc -natando evasisset, inde monti inditum nomen tradunt. (2) Non longe ab -aquæductu vetus est quædam ædes: in qua exstant ætate etiam nostra -Imperatorum Romanorum imagines, et signum ex ære, quod Dianæ Sospitæ -appellant. Hanc esse cognominis causam dicunt: quum Persæ, vexato -excursionibus Megarico agro, se Thebas ad Mardonium ducem suum -reciperent, obortis Dianæ numine tenebris, per errorem viarum ad -montanam eos regionis partem deflexisse; ibi ut tentarent, an hostilis -exercitus prope esset, sagittas misisse, ad quarum ictus proxima saxa -tanquam gemitus imaginem redderent; eos vero iterum majori studio -sagittas misisse, ita ut in hostes se jaculari opinantes omnia tela -profunderent. (3) Quum vero illuxisset, Megarenses armatos, contra -inermes et ne jacula quidem habentes impetu facto, magnam ejus agminis -partem trucidasse, atque ex eo Dianæ Sospitæ signum dedicasse. In eodem -templo duodecim deorum signa sunt, Praxitelis, ut ferunt, opus. Dianam -autem Strongylion fecit. (4) Jam vero Jovis lucum ingressus, quem -Olympieum dicunt, templum videas plane insigne, etsi Jovis signum -expolitum non est. Opus enim Peloponnesiacum bellum interpellavit: per -quæ sane tempora Athenienses terrestribus maritimisque copiis quotannis -fere Megarensium publicas et privatas opes vehementer attriverunt et in -extremam miseriam adduxerunt. Ipsius quidem Jovis os auro et ebore -constat: reliquum vero corpus e gypso et fictili est materia. Opus hoc -fecisse dicunt Theocosmum civem suum, adjuvante Phidia. In Jovis capite -Horæ et Parcæ insistunt. Fata enim Jovi parere, et ejus nutu temporum -vicissitudines describi, nemo est qui nesciat. In templi postica parte -ligna quædam sunt duntaxat informata: quæ Theocosmus auro et ebore -fuisset ornaturus ad signum Jovis absolvendum. (5) In ipso vero templo -triremis æneum rostrum positum est. Eam vero se triremem cepisse -Megarenses dicunt in prœlio navali, quod cum Atheniensibus de Salamine -certantes fecerunt. Neque Athenienses infitiantur, defecisse aliquando a -se ad Megarenses Salaminem: Solonis vero elegis excitatos de insula -prius disceptasse, deinde eam se bello recepisse. At Megarenses dicunt -viros quosdam profugos, quos Dorycleos nominant, a se ad colonos, qui -sorte ducta in Salaminem ante missi fuerant, abiisse, ac Salaminem -Atheniensibus prodidisse. (6) A Jovis luco quum in arcem adscenderis, -quam a Care Phoronei filio ætate etiam nostra Cariam nominant, Bacchi -Nyctelii (_Nocturni_) ædem videas, et Veneris Epistrophiæ -(_Verticordiæ_) sacellum. Noctis præterea oraculum, et Jovis Conii -(_Pulverei_) delubrum sine tecto. Æsculapii vero et Hygieæ signa Bryaxis -fecit. Eodem in loco est Cereris quod dicitur Megaron: quod ædificasse -Carem, dum regnaret, memorant. - - - - - CAPUT XLI. - - -_ De Alcmenæ sepulcro — loco Rhun dicto — aliis sepulcris et templis — - Alcathoo et leone Cithæronio — Pandionis heroo — Hippolyte Amazone — - Tereo, Procne et Philomela. _ - -Ab ea arcis parte, quæ ad septentriones est, descendentibus Alcmenes se -ostendit monumentum, proxime ad Olympii Jovis ædem. Proficiscentem enim -eam Argis Thebas in Megarensium finibus in ipsa via mortuam ferunt: -inter Herculis vero filios disceptatum, partim ejus cadaver Argos -reportare, partim Thebis sepelire volentibus, quum Herculis ex Megara -filiorum et Amphitryonis Thebis essent sepulcra. Sed respondit Delphicus -Apollo de ea re consulentibus, eam in Megarico agro sepeliri satius -esse. (2) Hinc me rerum patriæ suæ peritus interpres in vicum deduxit, -quem Rhun (_Fluxum_) appellari dixit, ob eam videlicet causam, quod ex -imminentibus oppido montibus quondam in eum aqua defluebat: eam vero -aquam alio Theagenes tyrannus derivavit, et in eo ipso, unde aquam -deduxerat, loco Acheloo aram dedicavit. Prope est Hylli Herculis filii -monumentum, qui cum Echemo Arcade Aeropi filio singulari certamine -depugnavit. Quis vero hic Echemus fuerit, qui Hyllum occidit, in alia -historiæ parte exponam. Hyllus ipse Megaris sepultus est: ut recte -quidem hæc Heraclidarum expeditio appellari possit, in Peloponnesum -suscepta, Oreste regnante. (3) Non longe ab Hylli monumento est Isidis -ædes, et secundum eam Apollinis ac Dianæ. Hanc dedicasse Alcathoum, -leone, quem Cithæronium appellarunt, confecto; et ab eo leone quum -alios, tum Megarei regis sui filium Euippum laniatum fuisse tradunt. -Quum enim natu major filiorum, cui Timalco nomen, cum Castore et Polluce -Aphidnam oppugnatum venisset, fuissetque a Theseo interfectus, Megareum -aiunt, orbatum filiis, et filiæ nuptias et regnum ei spopondisse, qui -Cithæronium leonem confecisset. Alcathoum igitur Pelopis filium, ausum -cum bellua congredi, ex eo certamine victorem discessisse. Regno itaque -potitum, Agroteræ Dianæ et Agræi Apollinis templum dedicasse. (4) Et hæc -quidem ad hunc modum facta dicunt. Ego vero velim quidem ea scribere, -quæ Megarensium sermonibus congruant, id tamen qui fieri possit ut in -omnibus faciam, non reperio. Nam leonem Cithæronium ab Alcathoo -confectum ut credam, facile adducor: Timalcum vero Megarei filium quis -unquam literis prodidit cum Castore et Polluce Aphidnam venisse? Sed ut -maxime venerit, quî potuit a Theseo interfici, quum Alcman carmine, quod -in Castoras fecit, scriptum reliquerit, eo tempore, quo illi expugnatis -Athenis Thesei matrem captivam abduxerunt, Theseum ipsum domi non -fuisse? (5) Neque etiam, quæ Pindarus scripsit, ab illis diversa sunt: -qui addit, Theseum affinitatem Castorum sibi expetisse: quare domo -profectum, ut Pirithoum prius, celebres illas fama nuptias affectantem, -adjuvaret. Sed quicunque ille fuerit, qui gentilitates persecutus est, -eadem nimirum fuit, qua Megarenses, inscitia, si utique Theseus a Pelope -genus duxit. Sed nimirum Megarenses de industria veritatem non tam -ignorant, quam ambagibus involvunt. Quod enim fateri prorsus nolunt, -Niso regnante urbem captam, successisse ei Megareum generum, Megareo -Alcathoum comminiscuntur. (6) Verum Niso jam mortuo, et eversis -Megarensium rebus, constat ab Elide Alcathoum venisse. Testimonio mihi -fuerit, quod muros ipse de integro erexit, quorum fuerant veterem -ambitum Cretenses demoliti. Sed de Alcathoo ac leone, sive is eum in -Cithærone, sive quo alio in loco occiderit, deque Dianæ Agroteræ et -Apollinis Agræi dedicatione hæc hactenus. Jam vero ex hoc templo -descendentibus in conspectu est Pandionis sacellum. Sepultum quidem -Pandionem eo loco, qui scopulus Æthyiæ Minervæ appellatur, ante diximus. -Sed eidem parentant intra urbem etiam Megarenses. (7) Propinquum est -Pandionis sacello Hippolytæ monumentum, de qua quæ Megarenses dicunt, -non prætermittam. Quum Amazones ob captam Antiopen bello Athenienses -lacessissent, a Theseo superatæ sunt. Quumque earum multæ in prœlio -cecidissent, Hippolyten tradunt, Antiopes sororem, cui feminarum ille -parebat exercitus, Megara cum paucis aufugisse: ibi quum re male gesta -animum despondisset, præsertim quod se Themiscyram in patriam suam -redire posse desperasset, præ animi angore e vita excessisse: sepultam -vero eo, quo diximus, loco, et ejus sane monumentum Amazonici clypei -formam præ se fert. (8) Ab eo non longe abest Terei sepulcrum, ejus qui -Prognen Pandionis filiam uxorem duxit. Regnavit, autem Tereus, ut -Megarenses dicunt, circa Pagas (_Fontes_) quæ Megaridis appellantur: uti -vero ego existimo, atque indicant quæ adhuc exstant vestigia, Daulide -supra Chæroneam. Ejus enim Græciæ, quæ nunc Hellas appellatur, multas -olim partes barbari tenuerunt, quas post allatam Philomelæ vim, et -interemptum a mulieribus Ityn, Tereus in potestatem redigere non potuit. -(9) Atque ille quidem sibi ipse Megaris manum intulit, quo in loco ei -statim tumulum struxerunt, ad quem annuum faciunt sacrum, et in eo -calculis pro farre utuntur: atque eo quidem primum in loco upupam avem -visam memorant. Mulieres quum Athenas confugissent, præ luctu et mœrore -ob ea, quæ et passæ fuerant, et fecerant, contabuerunt. Vulgatam certe -de eis fabulam, earum alteram in lusciniam, in hirundinem alteram -mutatam, ex eo existimo ortam, quod avis utraque miserabiles et -luctuosos cantus edunt. - - - - - CAPUT XLII. - - -_ De altera Megarensium arce et de memorandis prope illam — Apolline in - muris exstruendis Alcathoo operam præstante — lapide citharæ instar - sonante — simili in Ægypto Memnonis simulacro sonante — templis - Minervæ in vertice arcis, inprimis Minervæ Æantidis — Apollinis - templo et signis — ebeni ligni natura — Alcathoi filiorum occasu — - heroo Inus, et quæ de ea referunt Megarenses. _ - -Habent Megarenses et arcem, alteram cui ab Alcathoo nomen est: ad quam -qui ascenderint, ad dexteram Megarei monumentum videant, qui Cretico -bello ab Onchesto Megarensibus auxilio venit. Ostenditur etiam deorum -focus, quos Prodomeos vocant, quibus rem divinam fecisse tradunt -Alcathoum, quum esset murorum fundamenta jacturus. (2) Juxta eum focum -lapis exstat, super quo citharam deposuisse Apollinem tradunt, quum -muros facienti Alcathoo operam esset suam navaturus. Ac censu olim -Atheniensium comprehensos fuisse Megarenses, id mihi argumento est, quod -satis constat, ab Alcathoo filiam Peribœam una cum Theseo in Cretam -tributi nomine missam. Tum igitur in fabricandis muris ab Apolline -adjutum Megarenses affirmant, atque in eo, quem dixi, lapide citharam -deposuisse: reddit is, calculo si quis eum percusserit, eundem, quem -pulsæ fides, sonum. (3) Quæ mihi res plane admirabilis visa est: magis -etiam Ægyptiorum colossus, qui Thebis Ægyptiis est. Nam Nilum -transgressis, non longe ab eo loco, quæ Syringes appellantur, statua est -sonans sedentis hominis, Memnonem vulgo nominant, quem ex Æthiopia in -Ægyptum venisse ac Susa etiam usque penetrasse tradunt. At ipsi Thebani -Memnonem esse negant, nam Phamenophem esse indigenam hominem dicunt. -Audivi etiam, qui Sesostris illam statuam esse dicerent. Eam Cambyses -diffidit: et nunc etiam superior pars a vertice ad medium truncum humi -neglecta jacet: reliquum adhuc sedere videtur ac quotidie sub ipsum -solis ortum sonum edit, qualem vel citharæ vel lyræ nervi, si forte -rumpantur. (4) Apud Megarenses curia est, olim Timalci sepulcrum, quem -paulo ante dixi non videri mihi a Theseo interfectum fuisse. In ipso -arcis jugo Minervæ templum est, et in eo deæ signum inauratum, præter -manus tamen et imos pedes; quæ, uti ipsum os, ex ebore sunt. Alterum -ibidem est delubrum Minervæ, cui Victoriæ cognomentum: aliud etiam -Æantidis, de quo quum nihil ab interpretibus monumentorum Megaricorum -prolatum sit, ego ex opinione mea pauca adscribam. Telamon Æaci filius -Alcathoi filiam Peribœam uxorem duxit. Ejus igitur filium Ajacem, quum -Alcathoo in regnum successisset, signum Minervæ dedicasse existimo. (5) -Apollinis vero ædes prisca fuit laterculis exstructa: quam Adrianus -princeps e candido lapide restituit. Apollinis vero Pythii et Decumani -simulacra nihil fere ab Ægyptiorum ligneis signis differunt: sed ejus, -quem Archegeten nuncupant, Ægineticis operibus persimile est, totumque -ebeno constat. Audivi autem Cyprium hominem oppido quam peritum in -herbarum generibus ad medendi usum notandis, quum diceret, ebenum nulla -folia, nullumque omnino fructum ferre; nec stirpem esse soli expositum: -radices terra occultari, quas eruant Æthiopes, atque in his esse homines -qui, quo maxime loco ebenus reperiatur, norint. (6) Est ibi etiam -Legiferæ Cereris fanum; unde qui descenderunt, Callipolidis Alcathoi -filii monumentum vident. Sed et alterum habuit natu majorem filium -Alcathous, Echepolin: quem in auxilium Meleagro misit in Ætoliam contra -aprum. Quum vero a fera fuisset adolescens interemtus, atque id primus -rescisset Callipolis, ad patrem, qui sacrum Apollini tunc forte -faciebat, in arcem accurrit ac ligna e sacris focis disturbavit. Quem -quum piaculum commisisse Alcathous, qui filium periisse ignoraret, -judicasset, ira incitatus, stipite ex iis ipsis, quæ ille disjecerat, -lignis capiti impacto, filium interfecit. (7) In via vero, quæ ad -Prytaneum ducit, Inus sacellum est. Id lapidum maceria incingitur, et -sponte natis oleis convestitur. Soli enim ex omnibus Græcis Megarenses -Inûs cadaver in maritimam agri sui oram ejectum ferunt; atque illud -Cleso et Tauropolin, Clesonis filias, Lelegis neptes, sublatum sepulturæ -mandasse: ipsamque Ino apud se primos Leucotheam appellatam eique se -quotannis rem divinam facere. - - - - - CAPUT XLIII. - - -_ De Iphigenia — Adrasto — sepulcris in prytaneo Megarensium et petra - prope illud Anaclethra dicta — sepulcris in urbe — Æsymnio — - Iphinoes cultu — sepulcris ad Bacchi templum — Bacchi templo et - signis — Veneris templo et signis in eo — Fortunæ templo et aliis - signis — Corœbo ejusque sepulcro in foro Megarensium. _ - -Sed iidem Iphigeniæ quoque sacellum monstrant, atque eam Megaris mortuam -aiunt. Ego vero etiam, quæ longe secus de Iphigenia Arcades narrant, -audivi. Neque ignoro, Hesiodum eo poemate, quo illustres feminas -recenset, scripsisse, non esse cæsam Iphigeniam, sed Dianæ numine -Hecaten factam. A quibus nihil discrepant quæ scripsit Herodotus, Tauros -in Scythia habitantes naufragos virgini immolare: virginem vero eam esse -Iphigeniam Agamemnonis filiam. Habent Adrasto etiam Megarenses honorem: -quem, dum exercitum a Thebarum expugnatione domum reduceret, mortuum -apud se tradunt. Mortis vero ei causam fuisse senectutem, et animi -angorem ob Ægialei filii interitum. Exstat et Dianæ templum, quod -Agamemnon erexit quum ad Calchantem, qui Megaris habitabat, venit, ei, -ut se ad bellum Trojanum sequeretur, persuasurus. (2) In Prytaneo -Euippum Megarei filium, et Alcathoi Echepolin sepultos dicunt. Est ad -Prytaneum saxum: Anaclethra appellant, quod ibi Ceres post longos -errores (id si fide hominum cuiquam dignum videri potest) filiam -evocarit. Nostra quidem etiamnum ætate Megarensium feminæ similia ei -fabulæ faciunt. (3) Sunt intra oppidum Megarensibus sepulcra: et unum -quidem eorum, qui cum Persis pugnantes mortem oppetierunt. Æsymnium vero -quod appellant, heroum et ipsum est monumentum. Nam quum Hyperion -Agamemnonis filius, qui postremus Megaris regnavit, propter avaritiam et -insolentiam a Sandione occisus esset, non esse amplius uni parendum -censuerunt, sed magistratus, qui per vices summæ rerum præessent, -creandos. Quo tempore quum Æsymnus, auctoritate nemini inter Megarenses -secundus, Delphos veniens oraculum dei consuluisset, quî fieri posset ut -patria secundis rebus uteretur: et alia accepit responsa, et illud in -primis, bene eventurum, si plurium consilio civitas usa fuisset. Quod -quum ad mortuos oracalum pertinere interpretati essent, curiam ibi -ædificandam, intraque ejus parietes heroum sepulcrum includendum -curarunt. (4) Hinc ad Alcathoi sacellum progredientibus, quo Megarenses -meo tempore ad publicas tabulas asservandas utebantur, occurrunt duo -monumenta: alterum dicebant esse Pyrgûs, quæ uxor Alcathoi fuerat, -antequam Euæchmen Megarei filiam duxisset, alterum Iphinoes, quam -Alcathoi filiam dicebant fuisse ac mortuam, quum esset adhuc virgo. Ad -ejus tumulum patrio ritu puellæ ante nuptias inferias mittunt, crinisque -primitias detondent, non aliter quam Hecaergæ et Opidi olim crines -ponebant Deliorum filiæ. (5) Juxta introitum in templum Bacchi sepulcrum -est Astycrateæ et Mantûs filiarum Polyidi, Cœrani filii, Abantis -nepotis, Melampodis pronepotis. Polyidus quidem ipse venit Megara, ut -Alcathoum de cæde Callipolidis filii lustraret: et Bacchi templum -ædificavit simulacrumque dedicavit, quod ætate nostra præter os -occultatur. Id enim unum est in conspectu. Adsistit Satyrus e Pario -lapide, Praxitelis opus. Atque hunc quidem Patrium Bacchum appellant: -alterum vero, Dasyllium cognomento, Euchenorem Cœrani filium, Polyidi -nepotem, dedicasse ferunt. (6) Secundum Bacchi templum Veneris delubrum -est, cujus signum ex ebore: deæ cognomen Praxis: atque hoc signum in eo -delubro vetustissimum. Pithus (_Suadelæ_) et ejus deæ, quam Paregoron -(_Consolatricem_, an _Persuadentem_) nuncupant simulacra Praxitelis -opera sunt. Visuntur ibidem et Scopæ Amor, Himerus (_Appetitus_) et -Pothus (_Cupido_), si quidem, ut nomina, ita opera horum numinum sunt -diversa. Juxta Veneris Fortunæ ædes est: hæc quoque dea a Praxitele -elaborata. In proximo delubro Musas et æneum Jovem fecit Lysippus. (7) -Est apud Megarenses etiam Corœbi sepulcrum: de quo quæ versibus mandata -sunt, hic loci exponam, etsi eadem ab Argivis celebrantur. Regnante -Argis Crotopo, ejus filiam Psamathen tradunt puerum, quem ex Apolline -pepererat, ut patrem, a quo sibi plurimum metuebat, celaret, exposuisse: -quumque ita accidisset, ut a canibus regii pecoris custodibus -dilaceraretur, Apollo Argivis in urbem immisit Pœnam, quæ e matrum -gremiis infantes rapiebat, donec Corœbus Argivorum gratia eam perimeret. -Perpetrata vero cæde, quum non cessaret pestilentia, quæ post hæc -Argivos invaserat, Corœbus ultro Delphos adiit, ut de Pœnæ cæde Apollini -satisfaceret. (8) Quem Argos quidem redire Pythia vetuit, sed ut e -templo tripodem tolleret, imperavit, quoque loco excidisset, ibi templo -Apollini ædificato consideret et ipse. Quum itaque tripos illo -imprudente lapsus ad Geraniam montem excidisset, eum ibi vicum, cui -Tripodisco nomen est, condidisse. Corœbi vero sepulcrum Megaris est in -foro, in quo inscripti elegi rem totam de Psamathe et Corœbo testantur. -Tumuli insigne est Corœbus Pœnam conficiens. Hæc signa omnium, quæcunque -in Graecia e lapide facta viderim, antiquissima esse scio. - - - - - CAPUT XLIV. - - -_ De Orsippo — Apollinis Prostaterii templo et signis in eo — memorandis - in gymnasio Megarensium — memorandis in navali Megarensium dicto - Nisæa — arce Nisæa — urbe Pagis et memorandis in ea — Ægialei - sepulcro — Melampodis cultu — Antonoes sepulcro in vico Erinea — - sepulcro Telephanis tibicinis — lapide conchite — via Scirone et - petra Moluride — Ino et Melicerte — Scirone latrone a Theseo in mare - dejecto — templo Jovis Aphesii et aliis signis — Eurysthei sepulcro - — templo Apollinis Latoi. _ - -Non longe a Corœbi monumento sepultus est Orsippus, is qui, quum veteri -athletarum more cum subligaculo ludos obire consuesset, in Olympico -tamen curriculo nudus vicit: idemque postea, quum exercitus imperator -esset, finitimis agri partem ademisse dicitur. Non invito crediderim -Olympiæ subligaculum delapsum, nempe qui nosset, sine eo multo quemvis -esse ad cursum expeditiorem. (2) E foro quum redeas in viam, quæ Recta -dicitur, si paululum diverteris a via ad dextram, ad Apollinis -Prostaterii (_Præstitis_) templum accedas. Ibi est Apollinis nobile -signum, Dianæ et Latonæ et alia signa, quorum Praxiteles fecit Latonam -cum liberis. Ad portam, quam Nymphadem appellant, in veteri Gymnasio -lapis est, qui non magnæ pyramidis formam præ se fert. Eum Apollinem -Carinum (_?_) nominant. Est ibidem Ilithyiarum (_Lucinarum_) ædes. Atque -hæc quidem, quæ ostentare possint, Megara habent. (3) Ad navale vero, -quam ætate etiam mea Nisæam vocant, si descendas, Cereris Malophori -(_Oviferæ_) templum videas. Cognomen vero deæ, præter alia, quæ de eo -prodita sunt, ab iis inditum deæ censent, qui primi oves in ea regione -aluerunt. Fastigium quidem templi vetustate collapsum quivis conjiciat. -Eadem fere in parte arx consurgit, quæ et ipsa Nisæa dicitur. In imo -arcis clivo ad maritimam partem Lelegis monumentum est. Hunc ex Ægypto -appulsum regnasse aiunt: filium vero fuisse Neptuni et Libyes Epaphi -filiæ. Finitima est Nisææ insula non magna, Minoa: quo Creticam classem -appulisse ferunt in bello contra Nisum. (4) Montana Megarici agri pars -Bœotis finitima est. In ea habitantur oppida Pagæ et Ægosthena. A via -militari, quæ Pagas ducit, si paulum divertas, saxum est sagittis -confixum. Eas per noctem Persas ejaculatos quondam tradunt. Pagis Dianæ -cognomento Sospitæ signum restat æneum, magnitudine ei par, quod Megaris -est, neque ipsa figura dissimile. Est etiam Ægialei Adrasti filii -sacellum: qui quum eo prœlio, quod commissum est, quum Argivi iterum ad -Thebas venissent, in primo conflictu ad Glisantem occidisset, propinqui -eum sublatum Pagas in Megaricum agrum deportarunt: ac monumentum ejus -etiam nunc Ægialeum appellatur. (5) Ægosthenis Melampodis Amythaonis -filii templum est, et in eo non magni utique viri signum columnæ -insistit. Melampodi sacrum faciunt et festum diem quotannis celebrant. -Futura vero prædicendi neque e somniis, neque ex alia ulla ratione, ei -scientiam tribuunt. Audivi etiam in Erenea (_?_) Megarici agri vico -Autonoen Cadmi filiam ex Actæonis casu, qui acciderit quemadmodum -narrant, et reliquis paternæ domus calamitatibus, mœrore et luctu -confectam, huc Thebis transmigrasse. Autonoes quidem in eo vico -monumentum ostenditur. (6) In via quæ Megaris Corinthum ducit, et alii -tumuli sunt, et Telephanis Samii tibicinis: quem faciundum curasse -dicitur Cleopatra, Philippi ejus, quem Amyntas genuit, filia. Visitur et -Caris Phoronei filii monumentum. Id quum initio terræ tantum agger -esset, post ex oraculo conchite lapide exornatum est. Et is quidem lapis -apud solos e Græcis omnibus Megarenses cæditur, quibus ex eo multa sunt -in ipsa etiam urbe opera. Est ile quidem insigni candore, et alio quovis -lapide mollior. Marinæ in eo conchæ undique cernuntur. Talis quidem hic -lapis est. Viam vero, quæ nunc quoque a Scirone nomen habet, primus, -quum Megarensium copiis præesset, munisse dicitur Sciron, ita ut -expeditis hominibus æqua esset. Adrianus vero Imperator eandem eo usque -dilatavit, ut per eam agi possent duo obvii currus. (7) De saxis vero, -quæ in viæ angustiis eminent, fabula prodita est hujusmodi: Ino se cum -Melicerte, natu minore filio, de saxo, quam Moluridem petram appellant, -in mare præcipitem dedisse, quum natu majorem Learchum pater occidisset. -Et Athamantem quidem in uxorem et liberos furore impulsum sunt qui -dicant ita sævisse: alii vero ira vehementissima incensum, quod uxoris -nefario facinore immissam rescisset Orchomeniis famem, ac simul ab illa -de medio sublatum Phrixum putaret: atque omnino hæc accidisse omnia non -divinitus, sed Inûs novercæ dolo, interpretaretur. (8) Illam igitur tunc -aiunt arrepta fuga se cum filio in mare de Moluride petra abjecisse: -puerum quidem a delphine exceptum, quum in Corinthiorum Isthmum fuisset -expositus, mutato nomine, ex Melicerte Palæmonem appellatum: eique quum -alios habitos honores, tum vero Isthmicos ludos decretos. Moluridem -certe petram Leucotheæ et Palæmoni sacrarunt: sed alia saxa, quæ -Moluridi adjacent, infamia et conscelerata putant, quod, quum ea -accoleret Sciron, inde, quoscunque nactus esset hospites, in mare -detruderet. Eos vero adnatans saxis marina testudo conficere dicebatur. -Sunt autem marinæ testudines magnitudine tantum et pedibus terrestribus -dissimiles: pedes enim habent quales vituli marini. Sed eodem postea -Sciron mortis genere scelus luit, a Theseo in idem abjectus mare. (9) In -montis jugo Jovis Aphesii cognomento fanum est. Esse vero ita appellatum -tradunt, quod, quum ad deprecandam squalidam agri siccitatem Æacus in -Ægina divinam rem, ex quodam oraculo, Panhellenio Jovi faceret, ** -portantem vero dimisisse et ob hoc Aphesium (_Dimittentem_) Jovem -dictum. Ibidem Veneris quoque, Apollinis et Panis signa sunt. (10) Qui -longius processerint, Eurysthei monumentum offendent: quem ab Herculis -liberis prœlio superatum, quum ex Attica fugeret, quo loco sepultus est, -ibi fuisse ab Iolao occisum dicunt. Jam vero ab hac via descendentibus -in conspectu est Latoi Apollinis ædes, et cum ea fere conjuncti -Megarensium et Corinthiorum fines, ad quos Hyllum Herculis filium -singulari certamine cum Arcade Echemo congressum, hominum sermone -percrebuit. - - - - - PAUSANIÆ DESCRIPTIONIS GRÆCIÆ CORINTHIACA SEU LIB. II. - - - - - CAPUT I. - - -_ De terræ Corinthiacæ appellatione et originibus — incolis Corinthi — - Achæorum bello contra Romanos — Corintho a Mummio eversa et a Cæsare - restituta — Cromyone vico et memorandis in eo — Isthmo — Sini, - Pityocampte — Isthmi perfodiendi conaminibus factis — certamine - Neptuni cum Sole de Corintho — memorandis in Isthmo — templo Neptuni - et signis in eo. _ - -Corinthiaca quidem regio ad Argivorum fines pertinet; a Corintho vero -nomen accepit, quem Jovis fuisse filium, nondum inveni qui serio -tradiderit, præter Corinthiorum multitudinem. Nam Eumelus Amphilyti -filius e gente Bacchiadarum, qui carmina dicitur fecisse, in Corinthiaca -scriptione testatum reliquit (si modo Eumeli illud opus est), Ephyram -Oceani filiam primam in iis finibus consedisse: Marathonem deinde Epopei -filium, Aloei Solis filii nepotem, patris iniquitatem et contumeliam -fugientem, in maritimam Atticæ partem coloniam deduxisse: audita vero -Epopei patris morte, in Peloponnesum reversum, ac mox inter filios regno -distributo, in Atticam redisse, atque ab Sicyone quidem Asopiam, a -Corintho vero Ephyræam nomen accepisse. (2) Corinthum vero habitant -veterum quidem nemo amplius Corinthiorum, sed coloni ab Romanis missi. -Hujus rei causa fuit Achæorum concilium: in quo quum Corinthii -censerentur, et ipsi una cum ceteris bellum Romanis intulerunt, Critolai -auctoritatem secuti. Is enim, quum belli dux ab Achæis esset designatus, -et Achæos et ex iis, qui sunt extra Peloponnesum, plerosque ad -defectionem sollicitavit. Romani vero rerum potiti, et ceteræ Græciæ -arma eripuerunt, et munitarum omnium urbium muros demoliti sunt: -Corinthum vero a Mummio, Romanorum in illa expeditione duce, deletam, -posterius a Cæsare (a quo Romana respublica eam, quam nunc etiam -retinet, formam accepit) restitutam ferunt. Carthaginem etiam idem, dum -reipublicæ præerat, restituisse dicitur. (3) In Corinthiaco agro est qui -Cromyon dicitur, a Cromo Neptuni filio. In eo altam fabulantur Phæam -suem et eum quem Pityocampten nominant, cui suus est inter Thesei -ærumnas locus. Operis index est pinus, quæ ad meam usque ætatem in -litore se progredientibus ostendit, et Melicertæ ara. Eo enim a delphine -evectum puerum memorant: quem quum offendisset expositum Sisyphus, et -humarit in Isthmo, et Isthmicos in ejus honorem ludos instituerit. (4) -In prima Isthmi fronte locus est, ubi Sinis latro, curvatis ad terram -diversarum pinorum ramis, ad eos, quos pugnando vicisset, arctis -utrinque vinculis alligabat, ut, quum in suam naturam arbores redirent, -illi distraherentur, vinculis in neutram partem cedentibus, sed pariter -utrinque adstringentibus. Tali etiam ipse postea supplicii genere Sinis -a Theseo affectus est. Theseus enim eam viam, quæ Athenas a Trœzene -duxit, a latrociniis perpurgavit, et lis, quos ante nominavi, -interemptis, et in Epidauro sacra (_?_) Periphete, quem Vulcano natum -putabant, quique in pugna ænea clava utebatur. (5) Isthmus autem ipse -Corinthiacus mari utrinque alluitur. Duobus ejus latera promontoriis -terminantur, Cenchreis et Lechæo. Ea res interiorem regionem continentem -facit. Nam quicunque Peloponnesum insulam facere conatus est, morte -oppressus, opus imperfectum reliquit. Qua sane Isthmus fodi cœptus -fuerit, operis exstant vestigia: sed saxosa ejus pars omnino tentata non -fuit. Quare situs adhuc sui naturam servat. Alexandro quidem Philippi -filio id unum ex animi sententia non cessit, quod Mimantem fodere non -potuit. Gnidios vero ad Isthmum fodiendum aggressos oraculum Pythii -Apollinis deterruit. Tam scilicet difficile est, divinitus attributam -certis rebus naturam humana arte superare. (6) Quod vero Corinthii de -terra sua prædicant, non ipsi, opinor, primi commenti sunt. Nam ante eos -Athenienses ad Atticam ornandam deorum contentionem memoriæ prodiderunt. -Ipsi quidem Corinthii Neptunum narrant in certamen cum Sole de regione -descendisse: disceptatorem inter eos Briareum fuisse: qui quum Isthmum -Neptuno, Solis vero promontorium, quod urbi imminet, adjudicasset, ex eo -Isthmum Neptuni fuisse. (7) Insignia vero illic opera sunt theatrum et -stadium e candido lapide. Qua ad ipsum dei templum aditus est, una in -parte athletarum positæ sunt statuæ, qui victores in Isthmiis renunciati -fuere: in altera pinus consitæ, et earum multæ quasi ad rectam lineam. -In templo, quod modica sane magnitudine est, ænei stant Tritones: et in -antica ejus parte Neptuni signa duo, tertium Amphitrites, et Thalassæ -(_Maris_) ipsum quoque æneum. Quæ intus sunt, dedicavit ætate nostra -Herodes Atheniensis, equos quattuor inauratos, præter ungulas tamen, quæ -ex ebore sunt: (8) et juxta equos Tritones duos aureos ad pubem usque: -nam reliqua eburna sunt. In curru stant Amphitrite et Neptunus: et -rectus delphini insistit Palæmon puer: ebore et auro hæc etiam expolita. -In media basi, quæ currum sustinet, expressa Thalassa, quæ filiam tenet -Venerem. Adsistunt utrinque quæ Nereides appellantur: quibus et in aliis -Græciæ locis aras dedicatas novi, quum lucos illis Pœmænisi (_?_) -consecrarint; ubi et Achilli honores habentur. Dotûs in Gabalis -sanctissimum est templum. Exstat in eo peplus, quem ob filium Alcmæonem -accepisse Eriphylen Græci dicunt. (9) In eadem basi Neptuni insculpti -sunt etiam Tyndari filii, quod ipsi quoque salutaria creduntur navibus -et vectoribus numina. Galenes (_Malaciæ_) præterea et Thalassæ assunt -simulacra; et equus, cujus, quæ sunt infra pectus partes, ceti figuram -præferunt. Ino ad hæc, Bellerophontes, et equus Pegasus. - - - - - CAPUT II. - - -_ De templo Palæmonis — ara Cyclopum — sepulcris Sisyphi et Nelei — - Isthmicis ludis — Cenchreis et Lechæo, navibus Corinthiorum — Helenæ - balneo — sepulcris prope viam — Craneo et memorandis in eo — Laide — - memorandis in urbe Corintho — Pentheo. _ - -Intra templi septum ad sinistram est Palæmonis ædes: in qua signa sunt -Neptunus, Leucothea, et ipse Palæmon. Est et cella, quod Adytum -(_penetrale_) appellant: aditus est ad eam subterraneus. Ibi vero -Palæmonem latere aiunt: ac si quis vel civis vel hospes eo in loco -pejerarit, quin perjurii pœnas det, effugere nulla ratione queat. (2) -Est etiam vetus sacellum, quam Cyclopum appellant aram, ad quam -Cyclopibus rem divinam faciunt. Sepulcra vero Sisyphi et Nelei (nam -etiam Neleum tradunt, quum Corinthum venisset, morbo obiisse et circa -Isthmum sepultum), ne quæsierit quidem qui Eumeli carmina legerit: Nelei -enim monumentum ne Nestori quidem a Sisypho monstratum ait: ac plane -ignotum esse omnibus expedire. Sisyphum vero sepultum quidem in Isthmo, -sed ejus sepulcrum paucis vel æqualium ei Corinthiorum notum fuisse. -Isthmici ludi ne excisa quidem a Mummio Corintho intermissi sunt: sed -quamdiu urbs deserta erat, Sicyoniis ut eos faciundos curarent, datum -negotium fuit: restituta vero Corintho, ad eos, qui nunc sunt, -inquilinos honos rediit. (3) Corinthiorum navalibus Leches et Cenchrias -nomina dedere: quos Neptuno ex Pirene Acheloi filia genitos credunt: -quamquam iis carminibus, quæ Magnæ Eœæ sunt appellatæ, Œbali fuisse -filiam Pirenen proditum est. In Lechæo Neptuni templum est cum signo -æneo. In via, quæ ab Isthmo Cenchreas ducit, Dianæ templum est, signum -pervetus ligneum. In ipsis Cenchreis Veneris delubrum, et marmoreum -signum. Post hoc in maris fere alluvie Neptuni ex ære. In altero vero -portus cornu Æsculapii et Isidis fana. Cenchreis e regione est Helenæ -balneum. Aqua e saxo in mare defluit, multa illa quidem et salsa, calida -ut quæ igni primum intepescit. (4) Qua vero adverso clivo ad Corinthum -acceditur, et alii sunt in via tumuli, et ad ipsam portam Diogenis -Sinopensis, quem cognomento Græci Canem appellarunt. Maxime suburbanus -est cupressorum lucus, cui Craneo nomen. In eo Bellerophontis fanum est, -et Veneris Melænidis delubrum: Laidis etiam sepulcrum, cui leæna -insculpta est, prioribus pedibus arietem tenens. (5) Ostenditur etiam in -Thessalia Laidis monumentum. Venisse enim et in Thessaliam dicitur, -Hippostratum amatorem suum secuta. Primum quidem Hycaris (Siciliæ id -oppidum est) a Niciæ militibus captam, quum adhuc puella esset; -Corinthum deinde ab eo, cui vendita est, adductam, meretrices aiunt -ætatis suæ omnes corporis forma longe anteisse. Tantæ vero fuit -Corinthiis admirationi, ut nunc etiam de Laide certent. - -6. Multa in urbe præclara opera, quæ partim reliquiæ sunt antiquitatis, -major vero eorum pars florente posterioribus ætatibus Corinthiorum -civitate facta est. In foro, ubi plurima sunt templa, Diana est Ephesia -cognomento, et Bacchi signa duo lignea, inaurata, præter ora tamen, que -minio oblita sunt: Lysium alterum, alterum Baccheum nominant. (7) Quæ de -iis signis pervagata sunt vulgi sermonibus, et ipse scribam. Pentheum -aiunt, quum Bacchum multis contumeliis vexaret, et alia insolenter -facere ausum, et postremo, ut feminarum sacra specularetur, ad -Cithæronem profectum, in arborem ascendisse, atque inde quæ agerentur -conspicatum. Quod quum Bacchæ animadvertissent, impetu facto viventem -eum lacerasse ac membratim discerpsisse. Corinthii redditum sibi postea -oraculum narrant, ut eam arborem quærerent, et inventæ divinos honores -haberent. Illius igitur oraculi monitu se imagines illas faciundas -curasse. (8) Est præterea Fortunæ ædes, cujus signum recto statu, e -Pario lapide. Templum adjunctum est diis omnibus dicatum. Proxime -erectus est aquæductus, cui insistit Neptunus ex ære, sub cujus pedibus -delphinus aquam profundit. Est etiam ex ære Apollo cognomento Clarius: -et Venus, Hermogenis Cytherii opus. Sunt et Mercurii signa duo, et ipse -ex ære, et recto statu: et eorum alterum cellam suam habet. Jovis vero -sub divo posita signa tria: quorum unum cognomen non habet, alterum -Chthonium (_terrestrem_ s. _inferorum_), tertium Celsissimum nuncupant. - - - - - CAPUT III. - - -_ De memorandis in urbe Corintho continuatio — Octaviæ templo — Pirene - fonte — ære Corinthio — balneis Corinthiorum et fontibus — Medeæ - liberorum sepulcro — Medea et Iasone, et primis Corinthi regibus. _ - -In medio foro est Minerva ex ære: in cujus basi Musæ insculptæ sunt. -Ultra forum Octaviæ ædes est Augusti sororis, qui Cæsari in imperium -Romanum successit, ei quidem a quo est Corinthus restituta. (2) Quum e -foro exieris Lechæum versus, propylæa videas, ac super ipsis inauratos -currus duos: quorum altero Phaethon Solis filius, altero Sol ipse vehi -videtur. Ultra propylæa ingressis, ad dexteram est Hercules æneus. Ab eo -aditus est ad Pirenen fontem: de quo fabulis vulgatum, Pirenen nympham, -quum filium Cenchriam lugeret, quem Diana per imprudentiam occiderat, -tantam profudisse lacrimarum vim, ut in fontem ex humana forma conversa -fuerit. (3) Ornatus fons est candido marmore: in eo cellulæ ad -speluncarum similitudinem factæ, e quibus aqua in subdialem fontem -profluit gustatu suavis, et qua æs Corinthium candens immergi autumant, -quum alioqui nullum habeant æs Corinthii. Est autem et Apollinis ad -Pirenen signum, et septum, in quo pictum Ulyssis in procos facinus. (4) -Rursus in via, qua ad Lechæum recta iter est, Mercurius ex ære sedens -visitur: cui adsistit aries, quod præ ceteris diis Mercurius greges -tueri et augere existimatur, ut Homerus in Iliade significat: - - Hic tibi natus erat, pecoris ditissime Phorba, - quem sibi præ cunctis carum Cyllenia proles - ditarat Teucris. - -Quæ cognita in Magnæ Matris initiis mihi sunt de Mercurio et ariete, -consulto reticeo. Post Mercurii signum Neptunus est, et Leucothea, et -delphino insistens Palæmon. (5) Balneæ vero passim Corinthiis, et aliæ e -publica pecunia exstructæ, et quas de suo Adrianus Imperator ædificavit. -Quæ vero omnium sunt nobilissimæ prope Neptuni, eas Eurycles Spartanus -condidit, et quum aliis lapidibus, tum vero eo, qui in Croceis Laconici -agri vico exciditur, exornavit. Ad lævam aditus Neptunus; secundum eum -venatricis habitu Diana stat. Fontes multi per omnem sunt urbem, quum -luculenta Corinthiis aquarum copia sit, etiam e Stymphelo eductarum ab -Imperatore Adriano, maxime vero spectatu dignus qui est ad signum Dianæ, -habetque impositum Bellerophontem et aquam ex ipsa Pegasi equi ungula -manantem. (6) Aliam a foro Sicyoniam versus euntibus hæc videre licet a -dextra Apollinis ædes cum æneo signo, et modico hinc intervallo fons qui -Glauces dicitur, quod in illum se Glauce abjecit, salutarem sibi aquam -fore sperans contra Medeæ veneficia. Supra fontem hunc constructum est -quod Odeum appellant. Proximum ei Medeæ filiorum sepulcrum, quorum -nomina Mermerus et Pheres. Lapidibus vero a Corinthiis obrutos memorant, -propter ea quæ Glaucæ munera attulisse dicuntur. (7) Sed enim quod per -vim oppressi innocentes fuere, nece sua illis Corinthiorum liberi -infantes pœnas dederunt usquedum ex oraculo et annua illis sacra fieri -cœpta, et Pavoris imago dedicata. Exstat illa hac etiam ætate, muliebri -habitu ad terrorem quammaxime efficta. Deleta vero a Romanis Corintho et -priscis incolis exstinctis, illum sacrificandi morem coloni non -retinuerunt: neque amplius illis pueri aut crinem tondent, aut atram -vestem induunt. (8) Medeam quidem ipsam, quum Athenas venisset, Ægeus in -matrimonio habuit: sed insidiis, quas Theseo fecerat, detectis, in Asiæ -eam partem, quæ tunc Aria vocabatur, profugit; ubi de se Medis nomen -dedit. Jam filium, quem secum in Arios abduxit, Ægeo genitum tradunt, -Medoque ei nomen fuisse: Hellanicus tamen Polyxenum nuncupat, et patrem -ei Iasonem fuisse scribit. (9) Carmina Græci habent, quæ Naupactia -nominant. In his scriptum exstat, Iasonem post Peliæ mortem Corcyram -migrasse: ibique Mermerum ejus filium natu majorem, in continenti ea quæ -e regione est venantem, a leæna interfectum: de Pherete autem nihil in -eis est memoriæ proditum. Cinæthon vero Lacedæmonius (nam et is genera -versibus recensuit) Medum et Eriopin filiam suscepisse Iasonem ex Medea -scriptum reliquit, neque hic amplius quicquam, quod ad pueros pertineat. -(10) At Eumelus Solem dicit Aloeo Asopiam terram, Ephyræam Æetæ -tradidisse: Æeten deinde Colchos profectum Buno regnum suum commendasse: -Bunum ipsum Mercurio ex Alcidamea genitum: qui quum e vita decessisset, -Epopeum Aloei filium Ephyræorum imperium obtinuisse: deinde vero quum -Corinthus Marathonis filius nullos reliquisset liberos, Corinthios ex -Iolco Medeam in regnum vocasse: (11) eam vero Iasonem regni compotem -fecisse, ac filios quidem peperisse, sed in lucem quicquid edidisset, in -Junonis fano occultare solitam, quod nempe eo immortales futuros sibi -persuaserat. Verum quum neque id ex voto evenisset, et, re comperta, -Iason non modo deprecanti veniam non dedisset, sed ea relicta Iolcon -revertisset, et ipsam Corintho profectam Sisypho imperium tradidisse. -Hæc perinde, ut mihi comperta sunt, exposui. - - - - - CAPUT IV. - - -_ De templo Minervæ Chalinitidis — Bellerophonte — Sisyphi posteris - Corinthi regibus — Bacchidis Corinthi regnum obtinentibus et a - Cypselo expulsis — Cypseli stirpe — Dædali artis operibus — templo - Jovis Capitolini seu Coryphæi — fonte Lerna ac templis et signis - prope illum — templis et signis in via ad Corinthi arcem. _ - -A sepulcro non multum distat Chalinitidis (_quasi dicas_ Frenatricis) -Minervæ fanum. Minervam etenim aiunt præ ceteris diis Bellerophonti quum -aliis in rebus opitulatam, tum vero a se domitum, freno jam imposito, -Pegasum dedisse. Ligneum est deæ signum: os tamen, manus et imi pedes e -candido lapide sunt. (2) Neque vero Bellerophontem regnum Corinthiorum -unquam possedisse, sed in Prœti Argivorum regis potestate fuisse, et -ipse, ut credam, facile adduci possum, ac nihilo minus, qui Homeri -carmina non indiligenter legerit. Satis etiam constat, tenente jam -Lyciam Bellerophonte, Corinthios perpetuo iis, qui aut Argis aut Mycenis -rerum summæ præessent, paruisse: quando privatim ipsi nullum ad Trojam -ducem miserunt, sed Agamemnonis signa et auspicia secuti, ejus -expeditionis participes fuere. (3) Sisyphus quidem non Glaucum duntaxat -Bellerophontis patrem genuit, sed præter eum Ornytionem etiam, et post -hunc Thersandrum, et Almum suscepit. Ornytione Phocus natus, Neptuni -tamen creditus. Is Tithoream in ea regione, quæ nunc Phocis dicitur, -coloniam deduxit: Thoas ejus frater natu minor Corinthi mansit: eo -Demophon, Demophonte Propodas, Propoda Doridas et Hyanthidas geniti -sunt. His regnantibus Dores exercitum duce Alete Hippotæ filio, -Phylantis nepote, Antiochi pronepote, et Herculis abnepote, contra -Corinthum duxerunt. Ibi Doridas et Hyanthidas, regno Aletæ tradito, ipsi -Corinthi manserunt: at populus Corinthiorum prœlio victus a Doribus ex -sedibus suis pulsus est. (4) Aletes ipse et ejus posteritas ætates -quinque usque ad Bacchin Prumnidis filium regnum tenuit: ætates totidem -Bacchidæ, usque ad Telesten Aristodemi filium: quo ab Arieo et Peranta -de medio sublato, regno finis impositus. Prytanes enim deinceps ex -Bacchidarum gente annuum imperium tenuerunt. Hos, tyrannide occupata, -Cypselus Eetionis filius expulit. Nepos Cypselus fuit Melanis, Antasi -filii. Melana quondam ex Gonussa, quæ supra Sicyonem est, Dores ad -oppugnandam Corinthum secutum, Aletes primum ex quodam oraculo in aliam -Græciæ partem dimisit: deinde vero, oraculo neglecto, eum sibi -contubernalem adscivit. Atque hac casuum varietate Corinthiorum reges -jactatos comperi. (5) Templum vero Minervæ Chalinitidis juxta theatrum -est: et ei proximum Herculis nudo corpore ligneum signum, quod a Dædalo -factum tradunt. Ac Dædali quidem opera rudia et abnormia fere sunt -aspectu, attamen divinum quiddam præ se ferunt. Supra theatrum templum -est Jovis, quem Capitolinum Romanorum voce, Græca lingua Coryphæum recte -appellaris. Ab hoc theatro non multum distat priscum gymnasium, et fons, -quam Lernam vocant. Incingitur is columnis atque sedilibus ad eos -excipiendos, qui æstate frigus captatum veniant. Conjuncta sunt cum ipso -fere gymnasio deorum delubra duo, Jovis alterum, alterum Æsculapii. -Æsculapius ipse et Hygiea e candido lapide sunt: at Juppiter æneus est. - -6. Jam qui in Acrocorinthum ascendant (montis id jugum est urbi -imminens, quod Soli in disceptatione Briareum dedit, Solem vero Veneri -concessisse narrant Corinthii), templa duo Isidis videant, alterum -Pelagiæ (_marinæ_), alterum vero Ægyptiæ cognomento: totidem Sarapidis, -quorum alterum «in Canobo» appellant. Sunt deinceps Solis aræ, -Necessitatis et Violentiæ ædes, in quam ingredi fas esse negant. (7) -Supra eam Matris Deûm est delubrum: columna item et solium, utrumque -lapideum. In Parcarum vero, Cereris et Proserpinæ æde signa aperta non -sunt. Eadem in parte est etiam Bunææ Junonis templum, a Buno, Mercurii -filio dedicatum, a quo et dea cognomen accepit. Jam in ipso ad -Acrocorinthum aditu delubrum est Veneris: signa in eo ipsa dea armata, -Sol et Amor arcum tenens. - - - - - CAPUT V. - - -_ De Sisyphi indicio de Ægina a Jove rapta et illius pœna apud inferos — - Asopo fluvio ejusque progenie — Mæandro, Inopo, Nilo fluviis — Tenea - urbe — templo Apollinis incenso — Sicyonia terra — Ægialeo ejusque - posteris, Ægialeæ imperium obtinentibus. _ - -Fontem vero eum, qui a tergo delubri est, aiunt ab Asopo concessum -Sisypho, quod, quum raptam a Jove sciret Æginam Asopi filiam, tum demum -indicaturum dixerit, quum in ipsa Acrocorintho perennem aquam haberet. -Quare quum Asopus fontem dedisset, indicavit ille: et ejus indicii, si -satis id credi potest, pœnas aiunt apud inferos dare. Audivi etiam qui -dicerent, eum fontem Pirenen esse, et aquam ex eo in oppidum defluere. -(2) Asopus hic suos habet in Phliasiorum finibus ortus; atque inde per -Sicyonium agrum lapsus, in mare juxta Corinthum exit. Filias vero Asopo -Phliasii fuisse dicunt, Corcyram, Æginam, Theben: et a prioribus duabus -insulas eas, quarum altera ante Scheria, Œnone altera sit appellata, -novum nomen accepisse: a tertia Thebas, quæ sub Cadmea sunt, nominatam. -Thebani tamen id minime confitentur: eam enim Theben Bœotii fuisse, non -Phliasii Asopi, contendunt. (3) De flumine vero Asopo eadem a Phliasiis -et Sicyoniis traduntur, esse non indigenam, sed advenam amnem: Mæandrum -etenim a Celænis per Phrygiam et Cariam delapsum, in mare ad Miletum -erumpere, inde in Peloponnesum subterfluere, atque illic Asopum fieri. -Neque vero ab hac opinione dissident quæ a Deliis me audisse memoria -teneo: Inopum amnem quem dicunt e Nilo ad se pervenire. (4) Quin et -ipsum Nilum fama est Euphraten esse, qui, ubi paludi immersus latuerit, -supra Æthiopas Nilus evadat. Ηæc de Asopo mihi audita sunt. Ab -Acrocorintho, qua in montanam partem divertitur, est porta Teneatica, et -Ilithyiæ (_Lucinæ_) fanum. Tenea quæ dicitur oppidum stadia ferme -sexaginta distat. Oppidani se Trojanos fuisse affirmant, qui captivi e -Tenedo a Græcis abducti, eum locum ab Agamemnone acceptum teneant: et ob -hoc quidem Apollinem maxime deorum omnium venerantur. - -5. A Corintho vero qui non in mediterraneam partem, sed Sicyonem versus -contendant, non longe ab urbe templum ad viæ lævam incensum videant. -Fuerunt Corinthiorum fines multis aliis bellis infesti, per quæ veri -potest videri simile, quum sacra, tum profana ædificia in suburbanis -igni fuisse consumta: hoc vero templum Apollinis esse, et a Pyrrho -Achillis filio exustum ferunt. Audivi autem et aliud de eo quiddam -hujusmodi: ædem hanc Jovi Olympio Corinthios erexisse, eamque subito -incendio, incertum unde igni immisso, conflagrasse. - -6. Sicyonii (sunt enim in hac parte Corinthiis finitimi) hæc de -originibus suis commemorant: exstitisse primum in ea regione Ægialeum -indigenam: atque eo regnante, eam Peloponnesi partem, quæ Ægialus hoc -etiam tempore nuncupatur, nomen sumsisse: ac illum quidem plano loco -oppidum, cui Ægialea nomen, condidisse: fuisse vero ibi arcem, quo loco -eis nunc Minervæ templum est: Ægialeo patre Europem natum, Europe -Telchinem: huic filium Apin fuisse: (7) cujus ante Pelopis in Olympiam -adventum eo usque opes creverint, ut ea tota regio, quæ intra Isthmum -est, ab eo fuerit Apia nuncupata. Jam vero Apis Thelxionem suscepit: -Thelxione ortus Ægyrus, Ægyro Thurimachus, Thurimacho Leucippus: -Leucippo virilis proles non fuit, filia unica Calchinia: eam e Neptuno -puerum peperisse, quem Leucippus sublatum eductumque regni successorem -moriens reliquerit: nomen huic Perato fuisse: (8) de cujus filio Plemnæo -quæ memoriæ prodita sunt, plane miraculo mihi adscribenda videntur. Nam -quum omnes, qui ei nascebantur, filii in primo vagitu animam agerent, -postremo Plemnæi vicem miseratam Cererem peregrinæ ornatu Ægialeam -venisse memorant, Plemnæoque Orthopolin recens natum educasse. -Orthopolidi filia fuit Chrysorthe: quam ex Apolline peperisse filium -Coronum nomine pro certo habent. Corono ortus Corax, et eo natu minor -Lamedon. - - - - - CAPUT VI. - - -_ De Epopei adventu e Thessalia — Antiopes raptu et Epopei bello cum - Nycteo gesto — Lamedonte — Sicyone ejusque natalibus et posteris — - reliquis Sicyoniorum regibus et rebus. _ - -Corace vero sine liberis mortuo, Epopeus, qui id temporis e Thessalia -venerat, imperium sibi vindicavit. Hoc primum regnante hostilem -exercitum tradunt in fines suos invasisse, quum ante perpetua pace usi -fuissent. Ejus vero belli hujuscemodi causa perhibetur. Antiopes Nyctei -filiæ celebre fuit ob formæ excellentiam apud Græcos nomen: quam fama -proditum etiam est non Nycteo, sed Asopo amne, qui Thebani et Platæensis -agri fines intersecat, genitam. (2) Eam Epopeus, sive uxorem sibi ante -petiverit, sive audacia consultrice impulsus initio fuerit (incertum -enim est), rapit. Hanc injuriam quum armis Thebani persequerentur, -commisso prœlio, Nycteus vulnus accepit. Ipse etiam Epopeus saucius ex -acie, victoria tamen potitus, discessit. Nycteus, quum sui eum Thebas -ægrum reportassent, non ita multo post moriens regni administrationem -Lyco fratri ad tempus reliquit, Labdaco Polydori filio, Cadmi nepote, -cujus ipse ante tutor fuerat, in ejus tutelam tradito: a quo multis -precibus contendit, ut majore exercitu in Ægialeam ducto Epopeum -ulcisceretur, atque ipsam etiam Antiopen, si capere posset, male -mulctaret. (3) Epopeus interea pro victoria ludis sacrisque peractis, -Minervæ templum erexit: ac opere jam absoluto deam est precatus, sibi -signum aliquod ut daret, num ei accepta fuisset fani dedicatio. Statim -itaque oleum tradunt ante templum fluxisse. Verum et ipse Epopeus paulo -post ex vulnere negligentius curato diem suum obiit. Quo factum est ut -belli causa remota fuerit: siquidem Lamedon, qui in regnum ei successit, -Antiopen Lyco dedidit. Quæ quum Thebas reduceretur, in ipsa, quæ -Eleutheras ducit, via partu levata est. (4) Qua de re versus hosce fecit -Asius Amphiptolemi filius: - - Antiope peperit Zethum atque Amphiona dium, - Asopo celeri currenti vortice nata: - Juppiter hos genuitque simul regnator Epopeus. - -Sed hos ad augustiores natales retulit Homerus, et Thebas ab illis -primum conditas dicit, quippe qui, uti mihi videtur, inferiorem urbem a -Cadmea distinguat. (5) Porro Lamedon regno inito uxorem Atheniensem -duxit Pheno Clytii filiam. Bello mox contra Achæi filios Archandrum et -Architelem suscepto, ex Attica belli gerendi sibi socium Sicyonem -adscivit, data ei in matrimonium Zeuxippe filia: a quo postea jam regnum -adepto et regio tota Sicyonia, et urbs, quæ ante Ægialea fuit, Sicyon -nuncupata est. Ac Sicyonem quidem ipsum non Marathone Epopei filio, sed -Metione Erechthei genitum ferunt: quibus Asius assentitur. Nam Hesiodus -Erechtheo Sicyonem, Ibycus Pelopi filium attribuit. (6) E Sicyone vero -Chthonophyle gignitur: quæ Mercurio Polybum peperisse narratur: ex -eademque et Phliante Bacchi filio, qui habuit eam in matrimonio, -Androdamas nascitur. At Polybus Lysianassam filiam Talao Biantis filio -Argivorum regi locavit. Ad Polybum Adrastus Argis ejectus Sicyonem -confugit: mortuoque Polybo, regnum ipse adiit. Post Adrasti deinde in -patriam reditum Ianiscus Clytii ejus nepos, cujus filia cum Lamedonte -nupta fuerat, ex Attica veniens regnum iniit: a cujus obitu Phæstus e -filiis Herculis, ut vulgo ferebatur, unus regnat. (7) Sed quum is ex -oraculi responso in Cretam migrasset, Zeuxippus Apollinis e Syllide -(_Hyllide?_) nympha filius regnum dicitur obtinuisse. Qui quum -decessisset, Agamemnon Sicyoniis et regi Hippolyto Rhopali filio, Phæsti -nepoti, bellum intulit. Is opibus diffisus suis, Agamemnonis et -Mycenæorum se imperata facturum spopondit. Hippolyto huic Lacestades -filius fuit. Phalces autem Temeni filius cum Doribus Sicyonem nocturno -impetu occupavit: in eum tamen, quod ex Herculis nepotibus esset, nihil -acerbe aut crudeliter commisit, quin imo imperium cum eo communicavit. -Ex eo Sicyonii Dores facti, et inter Argivos censeri cœpti. - - - - - CAPUT VII. - - -_ De Demetrio Sicyonis arci urbem adstruente — terræ motu Sicyonem - vastante — Sicyoniorum sepulcris et mortuos humandi more — - Eupolidis, comici poetæ, et aliorum sepulcris — memorandis in arce - Sicyoniorum — theatro sub arce — templo Bacchi ejusque signis - Baccheo et Lysio — templo Dianæ Limnæ — templo Suadæ ejusque cultus - origine — templo Apollinis et Marsyæ tibiis ibi conditis. _ - -Ægialei vero urbem in campis sitam quum Demetrius Antigoni filius -evertisset, vetustæ arci urbem, quæ nunc permanet, adjunxit. Et causam -quidem, quamobrem tantopere Sicyoniorum opes attritæ fuerint, si quis -exquirere velit, haud recte fecerit: sed eo contentus sit, quod ab -Homero dictum est de Jove: - - Urbes qui multas a celso culmine vertit. - -Jam vero magnis quum cladibus Sicyonii afflicti essent, ipsam urbem -terræ motus ferme ad solitudinem et vastitatem redegit: ac tunc multa, -quæ admirationi fuerant, opera interierunt. Eodem vero casu Cariæ quoque -et Lyciæ urbes magnis calamitatibus affectæ: et Rhodus inprimis insula -tam vehementer concussa est, ut Sibyllæ vaticinatio Rhodi sit calamitate -comprobata. - -2. Qua ex Corinthiaco agro in Sicyonium iter est, Lyci Messenii -monumentum exstat, quicunque Lycus ille fuerit. Neque enim Lycum ego -ullum Messenium reperio, qui vel in quinquertio se exercuerit, vel in -Olympicis ludis palmam tulerit. Est hoc quidem monumentum terræ tumulus. -Ad hunc autem ferme modum suorum cadavera condunt Sicyonii: corpus terra -contegunt, deinde lapidea basi exstructa columnas erigunt, iisque -fastigium imponunt, eo fere modo quo aquilas in templis. Inscribunt vero -sepulcris aliud nihil nisi defuncti nomen, omissa patris mentione, et -valere eum jubent. (3) Jam vero post Lyci monumentum trans Asopum ad -dexteram Olympieum est. Ad viæ lævam modico intervallo si procedas, -sepulcrum Eupolidis Atheniensis, comœdiarum scriptoris. Hinc qui -progressi fuerint, ad ipsam quasi urbem a diverticulo redituri, -Xenodices, quæ e partu mortua est, monumentum videant. Illud quidem non -ea est forma, qua sepulcra faciunt Sicyonii, sed peculiari, quæ picturæ -sit quam maxime accommoda: et pictura sane, si qua alia, est, quæ -spectetur, dignissima. (4) Porro hinc qui processerint, sepulcrum -invenient Sicyoniis exstructum iis, qui ad Pellenen, ad Dymen Achæorum, -ad Megalopolim, et ad Sellasiam mortem oppetierunt: de quibus ego in -sequentibus exponam accuratius. Ad portam fons est in specu; cujus aqua -non e terra scaturit, sed e specus fastigio manat: quamobrem Stazusan -(_stillantem_) nuncupant. (5) In arce, quæ nunc exstat, Fortunæ Acrææ -est ædes; et secundum eam Castorum: numinum ipsorum e ligno utrobique -signa sunt. In theatri, quod infra arcem ædificatum est, scena viri -scutum tenentis statua visitur: quam Arati, Cliniæ filii, esse dicunt. -Non longe a theatro Bacchi templum est. Dei signum ex auro et ebore; -juxta adstant ei Bacchæ e candido lapide. Has quidem sacras feminas esse -dicunt, Bacchi instinctu afflatas. Alia signa Sicyonii in sacrario -condita habent. Hæc quotannis stata nocte in Bacchi templum deportant ex -eo loco, quod Cosmeterium (_cellam ornatoriam_) nuncupant, facibus -accensis et patriis cantibus pompam prosequentes. (6) Pompæ dux est, -quem Baccheum nominant, ab Androdamante, ut ipsi dicunt, Phliantis filio -dicatus. Portatur post eum Lysius, quem Thebis Pythiæ monitu Phanes, huc -dicitur transtulisse. Venit quidem Phanes Sicyonem eodem tempore, quo -Aristomachus Cleodæi filius, ab oraculo ipsi edito quum aberrasset, -reditus in Peloponnesum excidit. Qua a Bacchi templo in forum -descenditur, ad dexteram Dianæ templum Limnææ (_Palustris_) est, cujus -tectum vetustate collapsum esse, facile est aspicienti cognoscere: de -signo vero deæ neque, fueritne alio deportatum, neque, quo casu -perierit, quicquam afferre possunt. (7) In foro Pithus (_Suadelæ_) ædes -est. Suadelam vero hac de causa colere instituerunt: Apollinem et -Dianam, Pythone cæso, ut se expiarent, Ægialeam venisse tradunt: sed -incusso terrore, eo ipso in loco, qui nunc quoque Phobus (_Terror_) -dicitur, in Cretam ad Carmanorem divertisse: ac statim pestilentem -morbum Ægialensibus esse immissum: quem depelli non posse vates -monuerunt, ni Apollo et Diana placarentur. (8) Missos itaque pueros -septem ac totidem virgines ad Sythan amnem supplicum ornatu: quorum -precatione persuasos deos in arcem quæ tum erat venisse. Eo itaque in -loco, quo primum venere, Suadelæ ædem dicatam. Idem vero ritus hoc etiam -tempore servatur. Pueri enim festo Apollinis die ad Sythan veniunt, ac -deorum signa in ædem Suadelæ deportant, deinde in templo Apollinis ea se -reponere dicunt. Templum vero istud in eo quidem quod nunæ est foro -cernitur: initio autem a Prœto conditum dicitur, quod ejus filiæ eo in -loco furore fuerant liberatæ. (9) Addunt, Meleagrum in hoc ipso templo -hastam posuisse, qua aprum confecerat. In eodem etiam templo dedicatas -fuisse Marsyæ tibias. Post adversum enim Sileni casum eas Marsyan amnem -in Mæandrum detulisse; emersisse deinde in Asopo, et hinc in agrum -Sicyonium ejectas pastorem quendam invenisse et Apollini dicasse. Ex iis -donariis nullum sane incendium illud, quo templum conflagravit, reliquum -fecit. Nam quæ exstant ætate mea, quum templum, tum signum, Pythocles -dedicavit. - - - - - CAPUT VIII. - - -_ De templo Imperatoribus Romanis consecrato, antea Cleonis domo — - Sicyoniorum tyrannis et republica ab Arato restituta — Arato - Achæorum duce ejusque magnis rebus gestis. _ - -Quod vero fanum juxta Suadelæ ædem Romanis Imperatoribus consecratum -est, fuit olim Cleonis tyranni domus. Nam Clisthenes Aristonymi filius, -Myronis nepos, tyrannidem tenuit eorum qui inferiorem urbem incolebant -Sicyoniorum: Cleonis vero in ea, quæ nunc manet, urbe dominatus fuit. -Ante Cleonis domum sacellum est Arati, qui rerum gestarum gloria in -Græcia æquales omnes vicit suos: de quo hæc potissimum commemorari -possunt. (2) Post Cleonis mortem tam effrenata civitatis principes -incessit dominandi cupiditas, ut eorum duo eodem tempore tyrannidem -invaserint, Euthydemus, et Timoclidas: quibus ejectis, populus summæ -rerum Clinian Arati patrem præfecit. Verum non multis post annis, quum -Clinias e vita jam excessisset, ad tyrannidem accessit Abantidas. Ab hoc -Aratus in exilium ejectus est, vel etiam voluntate sua patria cessit. -Ipsum deinde Abantidam cives trucidarunt. Dominatum tamen ejus pater -Paseas statim occupavit: quem mox quum Nicocles sustulisset, ipse sibi -tyrannidem vindicavit. (3) Hunc Aratus, comparata exulum Sicyoniorum et -Argivorum conductitiorum militum manu, pellere adortus, quum ad muros -nocte accessisset, præsidium partim fefellit, partim vi superavit: atque -ita oppido potitus, quum jam illucesceret, assumta plebe, summa cum -celeritate ad tyranni domum accurrit: quam non magno utique negotio -cepit; sed Nicocles furtim est elapsus. Tum Aratus civitatis liberam -administrationem Sicyoniis tradidit. Domos et prædia, quæ divendita -fuerant, emptoribus pretio dissoluto, exulibus quum reddidisset, -dissidiorum et controversiarum causas concordia constituta sustulit. (4) -Idemque, quum Macedones, Antigono Philippi acceptam a Demetrio ejus -patre tutelam gerente, Græcis omnibus formidolosi essent, Sicyonios, -tametsi Dores erant, cum Achæorum concilio conjunxit. Dux vero ab Achæis -delectus, exercitum contra Amphissenses Locros duxit: et Ætolorum fines -ingressus, agrum populatus est. Quumque Corinthum Antigonus imposito -Macedonum præsidio teneret, subito impetu Macedonum animos perculit; et -pugna commissa, quum alios, tum ipsum præsidii ducem Persæum, Zenonis -Mnaseæ filii philosophi auditorem, occidit, (5) Corinthum itaque quum -Aratus liberasset, addiderunt se ad Achæorum concilium Epidaurii ac -Trœzenii, qui Argolicam Actam (_Argolicum litus_) incolunt, quique extra -Isthmum sunt Megarenses. Quare cum Achæis Ptolemæus societatem coiit. -Lacedæmonii vero Agidem Eudamidæ filium regem suum secuti, subita -incursione Pellenen occuparunt: verum Arato superveniente, prœlio victi, -relicta Pellene domum se certis conditionibus receperunt. (6) Ibi -Aratus, quum Peloponnesiacæ res prosperos habuissent successus, indignum -ratus negligenter ferre, Piræeum, Munychiam, Salaminem et Sunium a -Macedonibus teneri, quia spes non erat, per vim inde eos ejici posse, -Diogenem præsidiorum præfectum adduxit ut, talentis centum quinquaginta -acceptis, ea loca dederet: ipseque ejus pecuniæ sextantem Atheniensibus -dedit. Persuasit etiam Aristomacho Argis dominanti, ut popularem -rempublicam Argivis redderet, eamque cum Achæorum concilio conjungeret. -Idem Mantineam a Macedonibus occupatam cepit. Sed enim hominibus -haudquaquam ex animi sententia cuncta eveniunt: quandoquidem etiam -Aratum necessitas impulit ut se ad Antigoni Macedonum regis societatem -adjungeret. Res ita gesta est. - - - - - CAPUT IX. - - -_ De Cleomene Lacedæmoniorum rege Achæis bellum inferente — cum Antigono - societatem ineunte — Cleomenis fuga et morte — Arati cæde a Philippo - facta — Philippi morte — de memorandis in foro Sicyoniorum - continuatio — Apolline Lycæo. _ - -Cleomenes Leonidæ filius, Cleonymi nepos, Spartæ regnum adeptus, -Pausaniam sibi imitandum proposuit, ut qui et tyrannidem appetiit, et -legibus ante sancitis sibi standum non putavit. Verum quum Pausania -esset fervidior, vitæque retinendæ minus cupidus, per animi elationem et -audaciam celeriter omnia confecit. Nam et ex altera familia Eurydamidam -regem adhuc impuberem per Ephoros veneno de medio sustulit ad fratremque -suum Euclidam imperium transtulit: et senatus auctoritate eversa, -Patronomos (_quasi dixeris paterno animo in reipublicæ administratione -affectos_) pro eo ordine, quoad ipsum duntaxat nomen, instituit. Mox -rerum utique majorum, et toti Græciæ imperandi cupiditate incitatus, -Achæis primum bellum intulit, quod victos fore sibi auxilio sperabat, -maxime vero, quod suis eos conatibus impedimento esse nolebat: (2) atque -Achæos, quibus tum quoque Aratus dux præerat, ad Dymen supra Patras -prœlio vicit. Hæc res itaque Aratum coegit, Achivis et Sicyoni ipsi -metuentem, Antigonum in auxilium accersere. Cleomenes autem, pace -Antigoni violata, quum alia multa aperte præter fœderis conditiones -fecerat, tum vero Megalopolitanos sedibus expulerat. Quare quum -Antigonus in Peloponnesum transisset, Achæi ad Sellasiam cum Cleomene -signa contulerunt. Quo victo, et Sellasiam diripuerunt, et ipsam etiam -Lacedæmonem expugnarunt. Lacedæmoniis vero Antigonus et Achæi pristinam -reipublicæ formam reddiderunt. (3) De Leonidæ liberis Euclidas in pugna -cecidit: Cleomenes vero, quum in Ægyptum fugisset, honorificentissime -primum est a Ptolemæo tractatus: at deinde in vincula conjectus, eo -crimine damnatus, quod adversus regem Ægγptios concitasset. Verum tunc -quidem effugit: sed mox quum Alexandrinis novi tumultus auctor -exstitisset, iterum comprehensus, mortem sibi conscivit. Quo Lacedæmonii -non inviti sane liberati regium quidem imperium abdicarunt: reliqua -tamen ejus reipublicæ, quæ tum constituta fuerat, forma in hoc usque -tempus permanet. Arato Antigonus, ut de se bene merito viro et rerum -gestarum gloria tam insigni, perpetuam præstitit benevolentiam. (4) At -eum Philippus, quum jam regnare cœpisset, quod multa, quæ ille in eos, -quibus præerat, agebat iracundius, Aratus non probabat, ac sæpe etiam -animi impetu vehementius concitatum coercebat, nihil tale timentem -veneno dato necavit. Ejus quidem cadaver Ægio, ubi supremum diem -clauserat, Sicyonem relatum, sepultum est: et Arateum etiam nunc ejus -sacellum nuncupant. Ceterum Philippus eodem necis genere oratores duos -Athenienses, Eurycliden et Miconem, qui apud populum dicendo non parum -valebant, de medio tollendos curavit. (5) Sed ipsi etiam Philippo -mortiferum poculum perniciem erat allaturum: nam quum alterum ex ejus -filiis, Demetrium, natu minor [_immo_ major] Perseus veneno peremisset, -ipse animi ægritudine consumtus est. Quod obiter exposui ad sententiam -illam divinitus ab Hesiodo versu prolatam animum referens: malum -consilium in ipsummet primum auctorem vertere. - -6. Post Arati sacellum ara est Isthmio Neptuno dicata. Sunt item -Milichii Jovis, et Dianæ, cui Patroæ cognomentum, sine ulla arte facta -signa. Milichius pyramidis, Patroa columnæ figuram habet. Eodem in loco -curiam ædificarunt, et porticum, cui a conditore nomen Clistheniæ. Eam -enim de manubiis exstruxit Clisthenes, quum belli contra Cirrham gesti -socius Amphictyonibus fuisset. In subdiali fori parte Juppiter æneus -spectatur Lysippi: prope eum Diana inaurata. (7) Nec longe abest -Apollinis sacellum, Lycei cognomento: quod vetustate jam collapsum, -nihil omnino spectandum præbet. Cognominis hujusmodi causa fuit: quum -lupi ovilia tantopere vexarent, ut nullus jam ex illis capi fructus -posset, indicavit Apollo, quo loco aridum quoddam lignum jaceret: cujus -corticem carnibus permistum quum ex eodem oraculo lupis apposuissent, -illi, simulatque gustaverunt, interemti sunt. Lignum quidem ipsum in æde -Lycei Apollinis positum est: sed qua sit ex arbore, ne ipsi quidem -norunt civitatis antiquitatum interpretes. Continenter posita sunt ænea -signa: filias esse Prœti dicunt: verum inscriptio alias feminas nominat. -Ibidem Hercules est ex ære, a Lysippo Sicyonio factus. Proxime stat -Mercurius Forensis. - - - - - CAPUT X. - - -_ De templo Herculis ejusque sacrorum ratione — templo Æsculapii cum - duplici æde et signis in iis Somni et Somnii — signis in Æsculapii - delubro — templo Veneris, signis in eo, mulieribus sacerdotibus et - sacris — herba Pæderote — gymnasio Sicyoniorum. _ - -In gymnasio, quod a foro non longe abest, Hercules e marmore, Scopæ -opus. Est et alibi Herculis ædes. Hujus vero loci conseptum ambitum -omnem Pædizen (_?_) nominant: in cujus medio templum; et in eo ligneum -signum prisci operis Laphaes Phliasius fecit. In Herculis quidem sacro -traditam a Phæsto morem retinent: is enim quum in ᾿ Sicyoniam venisset, -animadvertit Herculi tanquam heroi parentari: indigne vero ferens, -divinos illi honores non haberi, instituit, quod adhuc a Sicyoniis -servatur, ut jugulati agni ad aram pernas adurerent; carnium vero parte -una, non aliter quam victimarum soliti essent, vescerentur, altera -Herculi tanquam heroi parentarent. Festorum vero dierum, quos in -Herculis honorem agitant, priorem Onomata (_?_), Herculeum alterum -vocant. (2) Hinc via ad Æsculapii templum ducit. Accedentibus ad septum, -duplex se læva in parte cella ostendit. In antica Somni signum positum, -cujus præter caput nihil est reliquum: posticum est Apollini Carneo -dicatum, quo nulli præterquam sacerdotibus fas est penetrare. In porticu -balænæ os ingenti magnitudine locatum est. Post hoc Somnii signum est, -et leonem sopiens Somnus, Epidotes cognomento. Qua patet ad Æsculapii -accessus, in altera Panis, Dianæ in altera parte signa visuntur: illud -sedentis, hoc stantis habitu. (3) Ingressus ipsum videas Æsculapium -imberbem, ex auro et ebore a Calamide factum, altera sceptrum, altera -vero sativæ pinus fractum tenentem. Deum ipsum aiunt, draconis induta -specie, Nicagoræ, Sicyoniæ mulieris, Agasiclis matris, Echetimi uxoris, -opera Epidauro ad se mulorum bigis deportatum. De templi lacunari quædam -non magna signa pendent: e quibus, quæ draconi insidet, Aristodamam esse -dicunt Arati matrem. Aratum enim ipsum Æsculapii filium autumant. Atque -ille quidem ambitus nihil habet aliud memoratu dignum. (4) Post eum -alius est Veneri sacer, in quo primum se Antiopes signum offert: ejus -enim filios perhibent Sicyonios fuisse, et eorum causa cum Antiope -volunt sibi affinitatem intercedere. Post quod jam Veneris est templum. -Ingrediuntur illud æditua mulier, cui viri consuetudine uti non amplius -licet, et virgo, quæ annuo fungitur sacerdotio, Lutrophoron (_balneum -ferentem_) appellant, ceteris ab limine deam aspicere pariter atque -adorare. (5) Ejus effigiem sedentem fecit Canachus Sicyonius, is qui et -Didymeum Milesiis, et Thebanis Ismenium Apollinem fecit. Venus ipsa ex -auro et ebore facta, capite polum gestat: manu altera papaver, altera -malum tenet. Victimarum illi femora, præterquam suum, consecrant: -ceteras partes juniperi lignis adolent: verum et dum femora torrentur, -cum illis una pæderotis folia incendunt. (6) Nascitur pæderos herba ibi -intra septum sub dio: neque alibi uspiam terrarum provenit, ne in ipsa -quidem Sicyonia. Folia ei minora fagi, ilicis majora; forma eadem fere -cum quercus folio: altera pars subnigra, alba altera; neque omnino -dissimilis color ei, qui in albæ populi foliis cernitur. (7) Hinc ad -gymnasium adeuntibus, ad dexteram Pherææ Dianæ se ædes ostendit. Deæ -ligneum signum Pheris huc deportatum dicunt. Gymmnasium id Clinias -Sicyoniis ædificavit: in quo puberes hac ipsa etiam ætate erudiuntur. In -eo Dianæ quoque signum positum est e candido marmore pube tenus -expolitum: et Hercules inferiore trunci parte quadratorum Mercurii -signorum in modum fictus. - - - - - CAPUT XI. - - -_ De memorandis ad portam sacram — templo Minervæ — diis Apotropæis — - aliis templis ad viam versus Phliuntem et Titanen — templo Eumenidum - earumque festo annuo — Titane — Æsculapii templo in Titane ejusque - et Hygieæ signo — Alexanore et Euamerione — reliquis signis in - templo Æsculapii — Minervæ templo. _ - -Jam qui hinc ad portam, quæ Sacra dicitur, diverterint, templum Minervæ -non longe ab ipsa porta videant: Epopeus olim dedicavit: id magnitudine -et ornamentis omnibus ejus temporis templis præstitit. Verum et hujus -famam vetustas oblivione obruit: de cœlo tactum conflagravit: ara -tantum, quod illi uni fulmen pepercit, qualem Epopeus fecit, adhuc -manet. Ante aram Epopeo monumentum, aggesta in tumulum terra, -exstructum. Prope sepulcrum visuntur Dii Averrunci, quibus eodem ritu, -quo Græci solent mala deprecari, rem divinam faciunt. Epopeum e proximis -templis unum Dianæ et Apollini ædificasse dicunt, alterum Junoni -Adrastum: in eorum neutro signum ullum reliquum. In Junonis recessu aram -alteram Pani, alteram e candido lapide Soli Adrastus idem statuit. (2) -Jam vero qua in campos fere descenditur, Cereris templum est: quod -Plemnæum dedicasse ferunt, quo gratiam deæ pro filii nutricatione -referret. A templo, quod Junoni dedicavit Adrastus, paululum abest -Carnei Apollinis ædes, cujus solæ stant columnæ; parietes vero, tectum -etiam nullum omnino invenias. Neque plus quicquam de Prodromiæ -(_Præcurrentis_) Junonis æde exstat. Hane Phalces dedicarat Temeni -filius, ducem sibi deam Sicyonem proficiscenti fuisse putans. - -3. A Sicyone recta Phliuntem contendentibus, in diverticulo, quod a via -stadia ferme decem abest ad sinistram, lucus occurrit, cui Pyrææ nomen: -sacrum id Prostasiæ (_Præstiti_) Cereri, et Proserpinæ, una cum templo. -Ibi viri seorsum festos illis dies agitant; Nymphonem vero qui dicitur -feminis, ubi sacra facerent, concesserunt: suntque in eo Nymphone -Bacchi, Cereris, et Proserpinæ signa, os ostendentia. Jam quæ Titanen -ducit via, stadia ferme sexaginta procedit, ob angustias vehiculis -invia. (4) At qui per eam stadia, opinor, viginti promoverint, et ad -lævam Asopum transmiserint, ad lucum accedant ilicibus condensum: ubi -fanum dearum, quas Athenienses Semnas (_Severas_), Sicyonii Eumenidas -nominant. Iis die stato quotannis sacrum facientes, prægnantes oves -mactant, ac mulso pro libamine, pro corollis floribus uti solenne -habent. Eodemque propemodum ritu ad Parcarum aras, quæ in subdiali -ejusdem luci parte sunt, sacra faciunt. (5) Hinc in viam reversus, quum -rursum Asopum trajeceris et in montis verticem perveneris, ibi Titanem -incoluisse indigenæ ferunt: fuisse vero eum Solis fratrem, a quo Titanes -regiunculæ nomen inditum. Fuit autem Titan hic (nisi mea me conjectura -fallit) in observandis anni temporibus admodum sollers, quibus semina -atque arborum fructus sol augere et coquere soleat. Quocirca Solis illum -fuisse fratrem commenti homines sunt. Posterius Alexanor Machaone -Æsculapii filio genitus, in Sicyoniam profectus, in Titane Æsculapii -fanum erexit. (6) Id et alii accolunt, maximam vero partem dei ipsius -supplices tenent. Intra septum cupressetum est, ex vetustis admodum -arboribus. Signum e quo sit vel ligno, vel metallo, neque quis ejus -fuerit artifex, quisquam omnino potuit cognoscere: nisi quis forte ad -ipsum Alexanora opus referat. Signi ipsius sola se facies, manuum et -pedum partes anteriores ostendunt; nam lanea tunica alba et pallio -cetera velantur. Eodem ferme habitu est Hygieæ signum; nam et hoc non -facile conspicias: velatum enim undecunque est, partim comis, quas deæ -mulieres detonderunt, partim vero Babyloniæ vestis fasciis. Qua vero -cunque re litare quis voluerit, eadem traditum est illud etiam numen -placari, cui est Hygieæ nomen. (7) Alexanori vero, et Euamerioni (sua -enim et ipsis signa sunt) alteri tanquam heroi post solis occasum -parentant, Euamerioni autem divinos honores habent. Atque hunc quidem -Euamerionem, si recte conjicio, Pergameni ex quodam oraculo Telesphorum, -Acesium Epidaurii nominant. At Coronidis quod exstat ligneum signum, -nulla est in ædis parte constitutum: verum ubi deo ipsi tauro, agno, sue -faciunt, Coronidem ipsam in Minervæ templum transportant, ibique eam -colunt. Neque vero victimarum femora succidere satis habent, sed humi -adurunt, præter aves: eas enim aris imponunt. (8) In iis fastigii -partibus, quas aquilas vocant, Hercules insistit; in extremis Victoriæ -signa. In porticu signa posita Bacchi et Hecates: Venus præterea, Mater -Deorum et Fortuna, lignea omnia: e marmore vero Æsculapius, cognomento -Gortynius. Ad angues quidem deo sacros quominus accedant homines, terror -obstat: cibum illis in primo aditu apponunt, neque amplius quicquam -eorum causa satagunt. Intra septum statua posita est Graniani Sicyonii, -qui in Olympicis palmas tulit de quinquertio duas, de stadio unam, de -iterato stadio (diaulon dicunt) duplicem, quod et nudus et cum scuto -cucurrisset. In Titane Minervæ quoque ædes visitur, quo Coronidis signum -deportant: et in ea Minervæ ligneum signum vetustum, quod ipsum etiam de -cœlo tactum ferunt. - - - - - CAPUT XII. - - -_ De ventorum ara eorumque sacris — Helissone et Sytha fluminibus — - Phliasia — Arante, urbis Arantiæ conditore — Asopo — Aræthyrea — - Phliante. _ - -E vertice descendentibus (in vertice enim templum situm est) ara se -Ventorum ostendit: ad quam nocte una quotannis sacerdos sacrum facit. -Facit etiam ad foveas quattuor arcana alia nescio quæ, apposita ad -ventorum sævitiam placandam. Accinit præterea, uti narrant, magica -quædam Medeæ carmina. (2) A Titane qua iter est Sicyonem, qui ad mare -descendant, Junonis templum videant ad lævam: quod neque signum amplius, -neque lacunar habet: dedicasse ferunt Prœtum Abantis filium. Jam qua -descenditur ad portum, qui Sicyoniorum dicitur, si ad Pelleneorum -navale, Aristonautas (_Argonautas?_) flexeris, paulum supra viam Neptuni -delubrum videas ad lævam. At secundum ipsam viam militarem Helisson, et -post eum Sythas amnes in mare decurrunt. - -3. Phliasius ager Sicyoniis finitimus. Urbs ipsa ferme quadraginta -stadia distat a Titane: a Sicyone Phliuntem recta via ducit. Phliasios -quidem non esse Arcadici nominis, declarant Homeri versus, quibus -Arcades enumerantur: neque enim ipsi eo delectu comprehenduntur. Argivos -vero ab initio fuisse, tum Dores factos post Herculis liberorum in -Peloponnesum reditum, ipse historiæ progressus declarabit. Ac de -Phliasiis quum pleraque inter se discrepantia memoriæ prodita non -ignorem, ea duntaxat persequar, in quæ maxime consensum est. (4) Primum -omnium in his finibus Arantem exstitisse tradunt indigenam hominem, qui -oppidum condiderit in eo colle, qui nostra etiamnum ætate Arantinus -dicitur: neque ita longe abest ab altero vertice, in quo Phliasiorum arx -est, et (_Juventæ_) ædes. Hic igitur Aras urbem condidit: ab eoque olim -et urbs et regio Arantia est appellata. Eo regnante Asopus Celusæ et -Neptuni (sic enim creditum est) filius amnem eum adinvenit, quem ab ipso -inventore Asopum vocant. Arantis vero sepulcrum est in vico, quæ Celænæ -nominantur: quo etiam in loco Dysaulen hominem Eleusinium sepultum -dicunt. (5) Aras filium Aorin, et filiam Aræthyream habuit. Hos Phliasii -et venandi peritia, et bellica virtute præstitisse memorant. Mortua -autem Aræthyrea, Aoris, quo testatam sororis memoriam relinqueret, -regionem totam Aræthyream nominavit, quam Homerus inter eos populos -numeravit, qui Agamemnonis imperio continebantur: - - Orneasque colunt, et Aræthyrean peramœnam. - -Arantis quidem filiorum sepulcra non in alia regionis parte quam in -Arantino colle esse arbitror. Stant enim illis ibi insignes pilæ, et -ante initia quæ Cereri agunt, Arantem et filios ejus ad libamina vocant, -ad ipsa monumenta conversi. (6) Phliantem ipsum, a quo tertium accessit -regioni nomen, Ciso Temeni filio natum, quod est in Argivorum historiis, -neutiquam, ut credam, adduci possum; quippe qui eum Bacchi filium -habitum norim, et ex iis unum, qui navem Argo conscenderunt: cui rei -Rhodii poetæ versus testimonio sunt: - - Venit Aræthyrea Phlias Bacchi inclyta proles, - dives opum, stabili tenuit dum sede penates, - arvaque, quæ vitreis Asopus perfluit undis. - -Phliantis vero matrem fuisse Aræthyream, non Chthonophylen: quum -Chthonophyle uxor ejus fuerit, ex qua Androdamam suscepit. - - - - - CAPUT XIII. - - -_ De Phliuntis statu Heraclidarum adventu turbato — Pythagoræ majoribus - — Ganymedis vel Hebes luco et cultu — templis et signis in arce - Phliasiorum — capræ sacræ cultu — Aristia et Pratina, dramatum - satyricorum scriptoribus — domo fatidica Amphiarai — umbilico - Peloponnesi — de Hercule et Cyatho narratio. _ - -Herculis autem liberis redeuntibus tota Peloponnesus præter Arcadas est -turbata, ita ut multæ urbes Dorici nominis homines in civitatem recipere -cogerentur, pluresque insuper mutationes incolis acciderent. Quæ vero ad -Phliuntem pertinent, ita se habent: Rhegnidas Doriensis, Phalce Temeni -filio genitus, ab Argis et Sicyonia cum exercitu Phliuntem venit: ac -ceteri quidem Phliasii non recusabant, quod ille postulabat, ut sedes -quique suas retinerent, ipsi regnum deferrent, sociis Doribus agrum -assignarent: (2) at Hippasus, totaque ejus factio, obsistendum -censebant, neque omnino sine pugna tam multa ac præclara bona Doribus -esse concedenda. Sed enim quum ejus sententiam populus repudiasset, -Hippasus cum iis, qui sequi voluerunt, Samum exilii causa concessit. -Hippasi hujus pronepos fuit Pythagoras, cui sapientiæ laus attributa est -e Mnesarcho Euphronis filio Hippasi nepote procreatus. Hæc de rebus suis -narrant Phliasii, quibus Sicyonii in plerisque assentiuntur. - -3. Addentur jam, quæ apud Phliasios in primis ostenduntur, quæque -memoratu dignissima videri possint. In arce cupressorum lucus est, in -quo templum exstat antiqua religione sacrosanctum. Deam, cui id est -dedicatum, prisci Ganymedam, recentiores Heben nominant, cujus et -Homerus mentionem fecit, ubi Alexandri et Menelai singulare certamen -exponit: eam quidem vini ministram deorum appellans. Idem in Odyssea quo -libro descendentem facit ad inferos Ulyssem, uxorem eam Herculis esse -dixit. At Olen poeta hymno in Junonem ab Horis educatam Junonem scriptum -reliquit: liberos vero eam habuisse Martem et Heben. (4) Habent huic deæ -Phliasii honores multos, summum vero omnium, quod, qui supplices huc -confugerint, cujusvis criminis impunitatem consequuntur. Quin et, qui -vincti ante fuerunt, ad eas arbores, quæ in luco sunt, compedes -suspendunt. Dies etiam festos quotannis celebrant, quos cissotomos -(_quasi_ hederisecos _dicas_) appellant. Signum quidem neque in operto -custodiunt, neque in aperto ullum ostenditur: atque ejus rei religione -sancitam rationem quandam referunt. Exeuntibus e foro ad lævam delubrum -est Junonis cum signo e marmore Pario. (5) In arce septum aliud, Cereri -sacrum. In eo templum cum Cereris et Proserpinæ signis. At Dianæ (exstat -enim et Dianæ ex ære eodem in loco signum) per mihi antiquum esse signum -videbatur. Qua ex arce descenditur, Æsculapii ædes ad dextram est, in -qua signum imberbe. Infra ædem theatrum structum est. A quo non longe -Cereris templum, et prisca in eo signa sedentia. (6) In ipso foro capra -dedicata est ex ære, magna sui parte inaurata, cui ob eam causam honos -est a Phliasiis habitus, quod sidus, quam Capram vocant, ortu suo -vitibus perniciem afferre consuevit. Ne itaque cœlestis Capra vinetis -noceat, forensem illam ex ære quum aliis afficiunt honoribus, tum vero -auro eam exornant. Est eodem in loco Aristiæ Pratinæ filii monumentum: -uterque Satyris faciundis omnibus, præterquam Æschylo, præstiterunt. (7) -In postica fori parte domus est, quam Phliasii Fatidicam nuncupant. In -eam enim ingressus Amphiarus, quemadmodum narrant Phliasii, quum noctem -unam obdormisset, statim divinare cœpit, quum ante (hoc enim addunt) -indoctus et minime fatidicus fuisset. Id quum ita evenisset, in reliquum -omne tempus occlusæ illæ ædes fuerunt. Non longe est qui Umbilicus -dicitur, medius totius Peloponnesi locus, si modo ita se habet res, uti -ipsi dicunt. Ab Umbilico progressus Bacchi vetustum templum videas: -Apollinis etiam unum, et aliud Isidis. In eis Bacchi et Apollinis signa -exposita omnium oculis sunt: Isidis vero solis sacerdotibus conspicere -fas est. (8) Pervagata est inter Phliasios fama, Herculem e Libya -redeuntem abreptis Hesperidum malis Phliuntem venisse sui cujuspiam -negotii causa: ad eum vero ibi commorantem Œneum ex Ætolia, qui socer -ejus esset, accessisse. Ibi quum vel Œneus Herculem ad cœnam vocasset, -vel ipse apud eum accumberet, dicitur Hercules digito uno Cyathi pueri, -qui erat Œneo a calice, ejus in fundendo ministerio offensus, tam -graviter caput percussisse, ut ex eo ictu puer diem suum statim obierit. -In ejus facti memoriam Phliasii ad Apollinis templum cellam ædificarunt, -in qua e marmore signa sunt, Cyathus Herculi poculum porrigens. - - - - - CAPUT XIV. - - -_ De vico Celeæ dicto — Cereris initiis — Dysaule — Arante. _ - -A Phliunte stadia ad summum quinque Celeæ absunt: quo in loco quarto -duntaxat quoque anno, non singulis annis, Cereris initia referuntur: -quibus præest hierophanta, cui non est perpetuum sacerdotium illud, -verum alius et alius legitur singulis initiis: et is quidem, quin, si -velit, uxorem ducat, nulla religione impeditur. Atque in his rebus -diversus Eleusine mos obtinet; ceterum ipsa initia ad Eleusiniorum -imitationem aguntur, quod ipsi etiam Phliasii fatentur. (2) Aiunt enim -Dysaulen Celei fratrem, quum ad ipsos venisset, initiorum ritum -monstrasse: pulsum autem illum Eleusine ab Ione Xuthi filio, quum illum -Athenienses bello contra Eleusinios suscepto prætorem delegissent. At -ego Phliasiis nunquam assentiar, quenquam ex Eleusiniis pugna victum in -exilium abisse, quum bellum ante pugnam induciis compositum sit, et -Eumolpus ipse Eleusine manserit. (3) Potuit hic quidem Dysaules alia de -causa, quam ob eam, quæ a Phliasiis prodita est, Phliuntem venisse. -Neque vero, uti ego sentio, aut ulla ei fuit cum Celeo cognatio, aut -omnino claro fuit inter Eleusinios loco. Neque enim eum suis versibus -præterisset Homerus. Is enim quo carmine Cererem celebrat, recensens eos -omnes, qui initia a dea docti sunt, nullum omnino Dysaulen Eleusinium -nosse videtur. Sunt autem hi versus ejus: - - Mystica sacrorum diva didicere magistra - Triptolemus, Dioclesque simul frenator equorum, - Eumolpus, Celeusque, duces populique parentes. - -4. Hic igitur Dysaules, uti Phliasii memorant, et initia illic tradidit, -et vico idem Celeis nomen imposuit. Exstat igitur ibi, ut ante dixi, -Dysaulæ monumentum: quo tamen vetustius est Arantis sepulcrum. Neque -enim eo regnante, sed multo post, ut Phliasii testantur, Dysaules venit. -Æqualem enim Prometheo Iapeti filio Arantem fuisse asserunt, tribusque -hominum: ætatibus superiorem Pelasgo Arcadis filio, et iis, qui apud -Athenienses Aborigines sunt appellati. In eo templo, quod Anactorum -appellant, de tholo currus pendet, quem Pelopis fuisse tradunt. Et hæc -quidem præ ceteris historia digna apud Phliasios sunt. - - - - - CAPUT XV. - - -_ De urbe Cleonæ appellata, in via versus Argos, et memorandis in ea — - vico Nemea et templo Jovis Nemei — Opheltæ sepulcro et Nemea Asopi - filia — urbis Mycenarum reliquiis — de Phoroneo et Inacho fluvio - narratio. _ - -Media est inter Corinthum et Argos urbs non magna Cleonæ, a Cleone, quem -Pelopis fuisse filium tradunt, appellata. Non desunt tamen qui Cleonen -unam ex Asopi amnis, qui Sicyonem præterfluit, filiabus dicant fuisse. -Nomen certe urbi ab horum alterutro impositum est. In ea ædes Minervæ -signum habet Scyllidis et Dipœni arte factum: fuisse eos aiunt Dædali -discipulos. Sunt qui Dædalum velint uxorem duxisse Gortyne oriundam, e -qua sint ei Dipœnus et Scyllis geniti. Præter hanc ædem Cleonis Euryti -et Cteati monumenta sunt: quos, quum Elide ludos Isthmicos spectatum -ivissent, Hercules sagittis confixit, indigne ferens, illos Augeæ bello -contra se in acie stetisse. (2) A Cleonis Argos viæ duæ ducunt: -expeditis altera commodior, et compendiaria: altera quæ est ad Tretum -quod dicitur, angusta et ipsa, quum undique montibus concludatur, verum -facilius multo vehicula transmittit. In illis ipsis montibus leonis -Nemeæi specus adhuc ostenditur: a quo vicus Nemea non longius quam -stadia abest quindecim. Ibi Nemei Jovis templum est dignum spectatu, -quanquam testudo collapsa est, neque ullum in eo reliquum jam signum. -Circa templum cupressorum est lucus: quo in loco quum nutrix Ophelten in -herba posuisset, a dracone peremptum memorant. (3) Sacra Jovi Nemeo -Argivi in Nemea faciunt, eique certum sacerdotem capiunt: et armatis -viris cursus certamina proponunt in ipso Nemeorum conventu, qui per -brumæ dies celebratur. Est ibidem Opheltæ sepulcrum lapidea maceria -incinctum: intra cujus ambitum aræ sunt: est etiam e cespite tumulus -Lycurgi, Opheltæ patris. Proximum fontem Adrastean appellant, vel alia -quavis de causa, vel quod eum Adrastus monstrarit. Regionem vero -appellatam dicunt a Nemea Asopi filia. Est supra Nemeam Apesas mons: in -quo Perseum primum Jovi Apesantio rem divinam fecisse tradunt. (4) Jam -qui redeant ad Tretum Argos accessuri, ad lævam Mycenarum ruinas -videant. Et Mycenarum quidem conditorem Perseum Græci agnoscunt: causam -vero urbis condendæ, et qua postea re impulsi eam everterint Argivi, -ipse exponam. Neque enim in ea regione, cui nunc Argolidi nomen, res -ulla vetustior hominum est memoriæ commendata, sed Inachum aiunt, quum -regnaret, præterfluentem amnem de suo nomine nuncupasse, et Junoni -sacrum fecisse. (5) Verum est etiam narratio hujusmodi: Phoroneum primum -in ea terra exstitisse, cui pater Inachus, non vir, sed fluvius fuerit: -quem cum Cephiso et Asterione inter Neptunum et Junonem de regione -disceptantes arbitrum fuisse, et quum litem secundum Junonem dedissent, -Neptunum aquam illis omnem ademisse. Unde neque Inachus, neque alius -eorum amnium aquam suppeditant, nisi imbribus adjuti: per æstatem vero -in magna soli siccitate sola Lerna aquam habet. Phoroneus quidem Inachi -filius primus dispersos ante homines et seorsum habitantes in unius -civitatis jus compulit: et ab eo oppidum illud, quo congregati sunt, -Phoronicum est nuncupatum. - - - - - CAPUT XVI. - - -_ De denominatione regionis Argivæ et primis ejus regibus — Prœto, - Acrisio et Perseo — urbis Mycenarum ejusque nominis origine — - Mycenarum excidio et reliquiis memorandis. _ - -Regio ab Argo, Phoronei ex filia nepote, qui post Phoroneum regnavit, -nomen accepit. Ex Argo Pirasus et Phorbas, Phorbante Triopas, Triopa -geniti sunt Iasus et Agenor. Io quidem, Iasi filia, vel quo scripsit -Herodotus modo, vel ut Græci narrant, in Ægyptum pervenit: Crotopus vero -Agenoris filius Iaso in imperium successit, e quo natus Sthenelas. -Postea Danaus ex Ægypto veniens, pulso Gelanore Sthenelæ filio, Agenoris -nepotes regno submovit. Et Danai sane casus, ejusque filiarum audax in -patrueles facinus, æque Græcis omnibus notum: notum etiam, Danao vita -functo, Lynceum regnum tenuisse. (2) Jam vero Abantis filii, Lyncei -nepotes, ita regnum inter se partiti sunt, ut Acrisius Argis manserit, -Prœtus Heræum, Mideam, Tiryntha et Argolici agri maritimam oram -possederit: cujus imperii adhuc Tirynthe exstant monumenta. Interjecto -dein tempore Acrisius quum vivere etiamnum Perseum, et virtutis multa -documenta dare cognovisset, Larisam ad Peneum amnem concessit. At -Perseus quum visendi avi materni, eumque sibi tum oratione tum factis -conciliandi cupiditate esset incensus, Larisam venit. Ubi et ætatis -robore, et disci a se inventi gloria elatus, dum artem in hominum -conventu ostentat, Acrisium adverso fato intervenientem disci impetu -occidit: (3) atque ita dati olim Acrisio responsi vocem ratam fecit, -quem a fati certo eventu vindicare non potuit vel in filiam, vel in -nepotem excogitata crudelitas. At Perseus Argos reversus, quum ejus -parricidii infamiam magno sibi duceret dedecori, Megapenthi Prœti filio -persuasit, ut secum regnum commutaret. Tunc ipse illius imperio suscepto -Mycenas condidit: quam urbem eo nomine appellavit, quod eo in loco ei -ensis fungus (_capuli capitulum, quod_ mycetem _Gæaci vocant_) -excidisset. Audivi etiam qui dicerent, sitientem humo fungum (_quem et -ipsum Græci_ mycetem _vocant_) sustulisse, ac repentinis aquæ scatebris -siti magna cum voluptate depulsa, ex eo casu urbem Mycenas nominasse. -(4) Homerus quidem in Odyssea Mycenes mulieris hoc versu mentionem -fecit: - - Tyro atque Alcmene sertisque ornata Mycene. - -Ac Mycenen quidem Inachi filiam Arestoris uxorem fuisse, illis versibus -conscriptum est, quas Græci Eœas magnas appellant. Eam itaque nomen -aiunt urbi dedisse. Quem vero Acusilao tribuunt sermonem, Myceneum -Spartonis fuisse filium, Spartonem Phoronei, mihi utique non probant; -siquidem ne Lacedæmoniis, quidem ipsis, apud quos Amyclis est Spartæ -mulieris effigies: Spartonem vero Phoronei filium fuisse si audiant, ex -ipsa nominis, opinor, novitate non parva admiratione afficiantur. (5) -Mycenas autem Argivi malevola quadam obtrectatione ducti everterunt, -quod, ipsis in Persici exercitus irruptione cessantibus, ea civitas -octoginta homines ad Thermopylas misisset, qui Lacedæmoniis præclari -facinoris socii fuere. Ille itaque præreptæ quasi gloriæ dolor Argivos, -ut Mycenas exscinderent, sollicitavit. Restant tamen ambitus quum aliæ -partes, tum porta una, cui leones insistunt. Cyclopum vero et hæc opera -esse aiunt, et eosdem Prœto Tirynthis muros fecisse. (6) Inter Mycenarum -autem ruinas fons est, Persea nomine, Atreique et filiorum subterraneæ -cellæ, in quibus eorum fuere thesauri: sepulcrum etiam Atrei, et eorum -item omnium, quos eum Agamemnone a Troja reversos in convivio Ægisthus -occidit. Nam de Cassandræ sepulcro inter Mycenæos et Lacedæmonios eos -qui circa Amyclas habitant, disceptatur. Est ibidem et ipsius -Agamemnonis monumentum, tum Eurymedontis aurigæ: unum etiam idemque -Teledami et Pelopis, quos peperisse geminos Cassandram dicunt, infantes -vero adhuc parvulos ad parentum tumulum ab Ægistho jugulatos; (7) -Electræ etiam: ea enim ab Oreste Pyladæ nuptum data est: e qua -Hellanicus scriptum reliquit Medontem et Strophium Pyladæ genitos. At -Clytæmnestra et Ægisthus modico a muris intervallo sepulti: neque enim -digni sunt habiti qui intra muros humarentur, quo loco Agamemnon situs -erat et ceteri, qui cum eo occisi sunt. - - - - - CAPUT XVII. - - -_ De Heræo (Junonis templo) prope Mycenas — monte Eubœa et Asterione - fluvio — ornamentis Heræi et signis ante illud — Junonis et Hebes - signis in illo — Chryseide sacerdote Junonis. _ - -Ad lævam Mycenarum stadia quindecim abest Junonis templum. Præter viam -aqua fluit, quæ dicitur Eleutheria. Ea ad expiationes et arcana -sacrificia utuntur templi et sacrorum antistitæ. Templum ipsum in -planiore Eubœæ parte situm est. Eubœan vero montem appellant. Asterionis -etenim amnis filias, Eubœan, Prosymnam, et Acræam, Junonis nutrices -fuisse dictitant: (2) et ab earum una Acrææ montem appellatum, qui ex -adverso Junonis est: ab Eubœa eum montem, in quo templum est: Prosymnam -vero vocatam aream, quæ Junonis templo subjacet. Asterion ipse supra -Junonis templum fluit, ac deinde in specum demersus absconditur. Ad ejus -ripas herba nascitur, quam Asterionem nominant: eam herbam Junoni quum -integram offerunt, tum e foliis coronamenta contexunt. (3) Fani -architectum Argivum Eupolemum produnt. Quæ supra columnas opera sunt, ea -partim ad Jovis natales, partim ad Gigantum cum diis pugnam, partim -etiam ad Trojanum bellum et Ilii eversionem pertinent. Statuæ pro -vestibulo stant, quum feminarum, quæ sacerdotio Junonis functæ fuerint, -tum heroum tam aliorum quam Orestis. Nam quæ nomine Augusti Imperatoris -inscripta est, Orestem illum fuisse asserunt. In pronao sive templi -parte antica ad lævam Gratiarum prisci operis signa exstant: ad dexteram -Junonis lectus. Ibi etiam dedicatum scutum illud, quod Euphorbo quondam -Menelaus in bello Trojano eripuit. (4) Deæ signum in solio sedet eximia -magnitudine, auro et ebore fabricatum, Polycleti opus. Corona capiti -imposita, quæ Gratias et Horas egregie factas habet. Dea manu altera -Punicum malum, altera vero sceptrum tenet. Quæ de malo Punico arcanis -referuntur sacris, silentio prætereo. Cuculum vero avem idcirco sceptro -aiunt impositum, quod virginis Junonis amore captus Juppiter in eam se -avem verterit, quam puella tamquam ludicrum captarit. Hæc ego, et quæ -his sunt similia de diis vulgata, etsi vera neutiquam existimo, non -putavi tamen negligenda. (5) Adstitisse etiam tradunt Junoni Hebes -(_Juventatis_) signum Naucydis arte factum, ipsum etiam ex auro et -ebore. Prope eam est super columna vetus Junonis signum: omnium vero -vetustissimum, e piro silvestri factum: quod quum Pirasus Argi filius -Tirynthem asportasset, Argivi oppido everso in Junonis reportarunt. Ipse -illud vidi sedentis forma, et modica magnitudine. (6) Dona quidem digna -quæ historiæ mandentur, in eo templo sunt: primum ara, in qua cælatæ -Herculis et Hebes nuptiæ, argentea omnia. Deinde pavo ex auro et -fulgidis lapidibus, quem dedicavit Adrianus Imperator. Ea enim Junoni -sacra avis habetur. Aurea deinde corona est, et purpurea palla, Neronis -dona. (7) Sunt autem supra templum hoc antiquioris templi fundamenta, et -si quid aliud reliquum flamma fecit. Crematum illud quidem est, quum -somnus Chrysidem Junonis sacerdotem oppressisset, incensis proximæ -lucernæ lumine coronamentis. Ipsa quidem Chrysis Tegeam ad Aleæ Minervæ -aram supplex confugit: neque tamen ea calamitas Argivos usque eo -commovit, ut ejus statuam dejiciendam putarent. Manet ea adhuc in priore -parte ejus templi, quod conflagrasse diximus. - - - - - CAPUT XVIII. - - -_ De Persei heroo — Thyeste et Atreo — templo Cereris Mysiæ — tribus - Argivorum regnis eorumque regibus — Oreste ejusque sobole — - Heraclidarum adventu in Peloponnesum et Argorum, Lacedæmonis ac - Messeniæ expugnatione. _ - -Qua Mycenis Argos iter est, ad lævam Persei juxta ipsam viam sacellum -exstat. Nam Perseo hoc etiam in loco honores a finitimis habentur, multo -vero maximi in Seripho. Est et apud Athenienses Persei fanum, et in eo -Dictyis et Clymenes, qui Persei servatores appellati sunt, ara. At in -Argivorum finibus, qui paululum a Persei monumento progressi fuerint, ad -dexteram Thyestæ sepulcrum videant: cui aries e marmore impositus est. -Aurei enim velleris agnum fratri Thyestes subripuit, quum ejus uxorem -stupri consuetudine sibi conciliasset. Atreus vero nulla potuit adduci -ratione, ut par duntaxat pari referret: verum Thyestæ liberorum cæde et -decantatis illis epulis pœnas a fratre expetivit. (2) De Ægistho utique -et Agamemnone non habeo pro comperto dicere, injuriamne Ægisthus prior -intulerit, an vero ulcisci voluerit Tantali Thyestæ filii cædem, cui -Clytæmnestra a patre Tyndaro virgo desponsa fuerat. Ego sane innatæ -ipsos malitiæ condemnare nolim. Sed si Pelopis scelus et Myrtili vindex -genius usque adeo eos est persecutus, congruunt nimirum his casibus quæ -Glauco Epicydis filio Spartano, quum ille de perjurio faciendo -cogitaret, Pythia respondit, perjurii hujus pœnam in nepotes -redundaturam. (3) Ab Arietibus (sic enim Thyestæ monumentum vocant) qui -aliquantulum processerint, ad lævam cernent regiunculam, cui Mysia -nomen: in qua est Mysiæ Cereris ædes. Nomen id sumtum a quodam Mysio, -quem Cereris hospitem fuisse Argivi dicunt. Ejus ædis tectum collapsum -est: sed in eo delubrum aliud e coctilibus laterculis erectum, in quo e -ligno Proserpinæ, Plutonis et Cereris signa. Hinc progressus ad Inachum -amnem pervenias. Quem ubi transieris, ad aram primum Solis accedes; -deinde ad portam, quæ de proximo templo nominatur, quod est Ilithyiæ. -(4) Et Argivos quidem solos ex omnibus Græcis in tria regna divisos -novi. Quo enim tempore regnum tenuit Anaxagoras Argi filius, Megapenthis -nepos, is furor feminas invasit, ut, quum intra domesticos parietes -contineri non possent, per totum agrum palantes vagarentur. Inventus -tandem est Melampus Amythaonis filius, qui eas sanaret, ea conditione ut -Anaxagoras æquis cum ipso et fratre Biante partibus regnum communicaret. -A Biante regnarunt deinceps viri quinque per ætates quattuor, usque ad -Cyanippum Ægialei filium, a Neleo genere materno originem ducentes, a -Melampode vero sex viri per totidem ætates, usque ad Arnphilochum -Amphiarai filium. (5) At indigenarum gens, Anaxagoræ nepotes, regnum -longiore multo tempore retinuerunt. Iphis enim Alectoris filius, -Anaxagoræ nepos, Sthenelo Capanei fratris filio imperium reliquit. Ac -deinde quum post eversum Ilium Amphilochus in eum locum migrasset, qui -nunc Amphilochi appellantur, et Cyanippus sine liberis obisset, solus -Cylarabes Stheneli filius regnum obtinuit. Verum neque is liberos ullos -reliquit. Orestes itaque Agamemnonis filius Argos occupavit, quippe qui -non tantum in propinquo habitaret, sed etiam præter paternum imperium -majorem Arcadiæ partem sibi adjunxisset, accepisset etiam regnum -Spartanum, ac socios e Phocensibus paratos haberet, quandocunque -necessitas auxilia postularet. (6) Lacedæmoniis vero regnum ipsi -committentibus Orestes regnavit. Illi enim Tyndari ex filia nepotes, -quibus parerent, digniores putarunt, quam Nicostratum et Megapenthem, -quos Menelaus e serva genuerat. Quum e vita excessisset Orestes, ei in -regnum successit Tisamenus filius, quem ex Hermione Menelai filia -susceperat. Nam Penthilum nothum ei filium Erigonen Ægisthi filiam -peperisse, Cinæthon in carmine epico testatus est. (7) Tisameno regnante -Herculis posteri in Peloponnesum rediere, Temenus et Cresphontes -Aristomachi filii, quique eos secuti sunt, Aristodemi, qui jam e vita -decesserat, tertii eorum fratris filii. Ac de Argis quidem, eorumque -regno, jure optimo, uti mihi videtur, certabant. Erat enim Tisamenus -Pelopis nepos, ut Heraclidæ a Perseo originem ducebant. Jam vero -Tyndarum ipsum ejectum ostendebant fuisse ab Hippocoonte: Hippocoontem -ejusque filios ab Hercule interfectos, regnum apud Tyndari liberos -depositum. Eodemque jure Messeniæ regnum repetierunt, quod Hercules, -Pylo excisa, regionem hanc apud Nestorem depositam reliquisset. (8) His -igitur adducti rationibus, Argis et Lacedæmone Tisamenum, ex Messenia -Nestoris posteros expulere, Alcmæonem Silli filium, Thrasymedis nepotem, -et Pisistrati filium Pisistratum: ad hos Pæonis, qui ex Antilocho natus -est, liberos: cumque his Melanthum Andropompi filium, Bori nepotem, -Penthili pronepotem, abnepotem Periclymeni. Tisamenus itaque cum suis -copiis, ejusque filii cum eo in eam Græciæ partem, quæ nunc Achaia -dicitur: (9) Nelei posteri, præter Pisistratum (hic enim ad quos se -contulerit, compertum non habeo), reliqui omnes Athenas venere: a quibus -Pæonidarum et Alcmæonidarum gens nomen accepit. Nam Melanthus regnum -etiam, pulso Thymœte Oxyntæ filio, qui postremus de Thesidis regnavit, -Athenis obtinuit. Ceterum de Cresphonte et Aristodemi liberis nihil -attinebat hoc loco dicere. - - - - - CAPUT XIX. - - -_ De Temeno et Deiphonte — Argivis regnum cum republica mutantibus — - templo Apollinis Lycii a Danao exstructo — Bitone — Phoroneo ignis - inventore — Hypermnestra et Venere Nicephoro — Linorum sepulcris — - aliis memorandis. _ - -Temenus vero Deiphonte Antimachi filio, Thrasyanoris nepote, pronepote -Ctesippi, abnepote Herculis, suis ipsius filiis præteritis, quum ad -bella omnia tum ad res ceteras gerendas socio et consiliario utebatur. -Quem quum sibi etiam generum ante adscivisset, ac Hyrnethoni filiæ plus -multo quam ceteris liberis studeret, in suspicionem venit, ne regnum -quoque in ipsam et Deiphontem esset translaturus. Quare insidiis illum -filii de medio sustulerunt. Eorum deinde natu maximus Cisus regnum -tenuit. (2) At Argivi, qui ex antiquissimis temporibus libertatis et -juris æquabilis perstudiosi erant, regiam potestatem usque eo in ordinem -coegerunt, ut Medoni Cisi filio ejusque posteris nihil omnino aliud quam -nomen regni reliquerint. Meltam vero Lacedis filium, decimum Medonis -posterum, damnatum populus imperio prorsus exuit. (3) Apud Argivos in -urbe longe omnium templorum est nobilissimum Apollinis Lycii, in quo -quod ætate nostra exstat dei signum, Attali fuit Atheniensis opus. -Antiquissimum e ligno Danaus dedicavit cum ipsa æde. Fuisse vero illis -temporibus signa omnia e ligno, et inprimis quæ Ægyptii fecissent, -crediderim. Ac Lycium quidem Apollinem hujusmodi de causa dedicavit -Danaus. Quum Argos venisset, de regno cum Gelanore Sthenelæ filio -contendit: ac quum eorum uterque ad populum multa, et ea maxime -probabilia et juri consentanea dixisset, neque omnino, quæ Gelanor -afferebat, minus æqua viderentur, causa a populo, ut ferunt, ampliata -est in crastinum. (4) Postero die prima luce in boum gregem pro muris -pascentium lupus impetum fecit; atque is taurum ipsum gregis ducem -adortus est. Visum est Argivis, Gelanori cum tauro, cum lupo esse Danao -aptissimam convenientiæ rationem: quod scilicet, uti lupus animal est -homini minime familiare, sic propemodum ad id temporis nulla fuisset -Danaus Argivorum usus consuetudine. Quare quum taurum lupus confecisset, -e re nata Argivi Danao imperium adjudicarunt. Tunc Danaus lupum ab -Apolline immissum arbitratus, Lycii (_Lupini_) Apollinis ædem condidit. -(5) In ea dedicatum est Danai ipsius solium, et Bitonis posita statua, -vir humeris taurum portans. Versibus enim Lyceas testatum reliquit, quum -sacra Jovi destinata solenni pompa Nemeam ab Argivis deducerentur, -Bitonem eo fuisse corporis robore, ut sublatum taurum portaret. Non -longe ab hac statua ignem accendunt: Phoronei ignem appellant. Neque -enim iis assentiuntur, qui traditum a Prometheo ignem hominibus dicunt, -quum ignis inventum ad Phoroneum referre velint. (6) Lignea Veneris et -Mercurii simulacra, alterum Epei opus, Hypermnestræ donum fuisse alterum -dicunt. Hypermnestram enim Danaus in judicium vocavit eo crimine, quod -una ex omni filiarum numero patris imperata facere neglexisset. Nam qui -ex Lyncei salute se periculo carere non posse putaret, ab ea, quæ -mandatum facinus, uti sorores, non perpetrasset, insigni se notatum -infamia interpretabatur. At Argivorum illa sententiis absoluta, in ejus -judicii memoriam Venerem Nicephoron (_Victricem_) dedicavit. (7) In ipso -templo Ladas est, qui pedum celeritate cunctos anteivit ætatis suæ -homines. Mercurius etiam, e sublata testudine lyram facere meditans. Pro -æde solium est, in quo incisa est tauri et lupi pugna: incisa etiam -virgo, quæ lapidem in taurum mittit. Dianam illam virginem esse putant. -Hæc Danaus dicavit, et loco proximo columnas cum ligneis Jovis et Dianæ -signis. (8) Sepulcra ibidem sunt Lini Apollinis filii ex Psamathe -Crotopi filia, et Lini, ut ferunt, ejus qui carmina fecit. Verum quæ ad -hunc magis pertinent, in alium historiæ locum aptiorem differo. Nam de -Psamathe satis multa, qua in parte Megarensium res persecuti sumus, -exposuimus. Præter illa est ibidem Apollinis Agyiei (_Vialis_) signum, -et Hyetii (_Pluvii_) Jovis ara: ad quam, qui fœdus de Polynice in regnum -Thebarum restituendo percusserunt, conjurationem fecere, si Thebas -exscindere non potuissent, mortem omnino se oppetituros. De Promethei -autem monumento minus quam Opuntii, quæ veritati sint consentanea, mihi -videntur Argivi dicere. - - - - - CAPUT XX. - - -_ De signo Jovis Milichii ejusque origine — Cleobi et Bitone — templo - Jovis Nemei et Fortunæ — Choriæ Mænadis sepulcro — Horarum templo — - Polynicis et septem ad Thebas ducum aliorumque signis — templo Jovis - Servatoris et templo Cephisi — theatro ac signis in eo — templo - Veneris ac Telesillæ signo — Telesillæ fortibus factis. _ - -Si omiseris Creugæ pugilis effigiem, et tropæum de Corinthiis erectum, -simulacrum conspicitur Jovis Milichii, e candido marmore, Polycleti -opus. Dedicatum vero ob hujusmodi causam audivi. Lacedæmonii, suscepto -semel contra Argivos bello, nullum belligerandi finem fecerunt, -priusquam utrosque Philippus Amyntæ filius definitis jam tum ab initio -agrorum terminis circumscripsit. Nam superioribus temporibus Lacedæmonii -de iis, quæ extra Peloponnesum essent, nihil laborantes, de Argivorum -semper aliquid finibus carpebant, aut Argivi, si quando Lacedæmonii ad -bellum extra fines gerendum se convertissent, tali tempore et ipsi -Lacedæmonios urgebant. (2) Quare vehementer exacerbatis utrinque animis, -Argivi sibi statuerunt lectissimorum mille hominum præsidium alendum, -quibus dux præfectus Bryas Argivus. Is et alia insolenter multa in -populum fecit, et virgini cuidam, dum ad virum duceretur, iis ipsis, qui -ducebant, ereptæ vitium obtulit. At illa eadem nocte Bryantem somno -oppressum oculis orbavit: deprehensa, ubi illuxit, supplex ad populum -confugit. Enimvero populus eam non dedere ad supplicium deposcentibus -mille viris: quare ad pugnam re utrinque deducta, victor populus in -persequendis hostibus iræ indulgens, nullum supplicii genus prætermisit. -Interjecto dein tempore et alia expiandi civilis sanguinis causa facta -sunt, et Milichii (_quasi Placantis_) Jovis signum dedicatum. (3) Prope -sunt in marmore sculpti Cleobis et Biton, qui impositam plaustro matrem -ipsimet in Junonis templum trahunt. Eorum e regione Nemei Jovis ædes -est: in qua simulacrum dei recto statu ex ære, Lysippi opus. Hinc ad -dexteram progressis ostendit se Phoronei sepulcrum. Phoroneo quidem -nostra etiamnum ætate parentant. Supra Nemei Jovis Fortunæ fanum est -perantiquum, si quidem inventas a se tesseras Palamedes in eo dedicavit. -(4) Proximum monumentum Choriæ Mænadis appellant. Bacchi enim castra et -alias feminas, et hanc secutam, quum ille Argos exercitum duceret, -memorant: at Perseum, dum victoria potiretur, ex illis feminis plurimas -occidisse: ac ceteris commune monumentum, huic vero, quod dignitate -anteibat, suum est separatim positum. Non longe hinc Horarum est ædes. -(5) Illinc rediens positas videas statuas Polynicis Œdipodis filii, et -eorum omnium ducum, qui cum illo sub Thebarum muris in acie pugnantes -ceciderunt. Eos in septem duntaxat numerum redegit Æschylus, quum plures -tamen e primariis viris Argivorum, et ex Messene, nonnulli etiam ex -Arcadia, in ejus belli societatem venissent. Prope hos septem (nam et -Argivi eum numerum, quem in suo carmine Æschylus expressit, sequuntur) -statuæ positæ sunt eorum qui Thebas cepere, Ægialeus Adrasti filius, -Promachus Parthenopæi, Talai nepos; Polydorus Hippomedontis, et -Thersander; Amphiarai præterea liberi, Alcmæon et Amphilochus: Diomedes -ad hos, et Sthenelus: quin et Euryalus Mecistei, et Polynicis filii -Adrastus et Timeas. (6) A statuis hisce non longe ostenditur Danai -monumentum, et cenotaphium eorum Argivorum, qui aut ad Ilium cecidere, -aut jam reduces morte oppressi sunt. Est ibidem Servatoris Jovis ædes. -Quam ubi præterieris, domus est ubi Argivorum matronæ Adonin lugent. Ad -dexteram viæ templum Cephiso flumini dicatum est. Ejus fluminis aquam -non semel a Neptuno exhaustam fuisse dicunt, quum tamen eo ipso in loco, -ubi templum est, pro comperto habeant sub terram fluere. (7) Juxta -Cephisi templum Medusæ e marmore caput. Cyclopum hoc etiam opus esse -dictitant. Vicum, qui a tergo est, Criterium (_Judicium_) in hoc usque -tempus nominant, quod in eo de Hypermnestra a Danao judicium factum -memoriæ proditum sit. Ab hoc non longe theatrum est. In eo et alia digna -sunt quæ spectentur, et vir virum cædens, Othryadam Spartanum Perilaus -Argivus Alcenoris filius. Et is quidem Perilaus jam ante de lucta victor -in Nemeis renunciatus fuerat. (8) Supra theatrum Veneris fanum: ante -cellam aut signum deæ in columna ficta est Telesilla, quæ cantica fecit. -Ad pedes ejus carminum illorum volumina jacent: ipsa galeam aspicit, -quam capiti jam impositura manu tenet. Fuit Telesilla hæc et aliis de -causis inter feminas illustris, et honorem ampliorem etiam ex poetica -meruit. Quo tempore Argivi majore, quam dicendo explicari possit, clade -a Cleomene Anaxandridæ filio et Lacedæmoniis afflicti sunt, aliis in -prœlio cæsis, iis, qui supplices in Argi lucum confugerant, pessumdatis -et ipsis, quum primum de pacto convento exiissent, deinde, ubi -circumventos se senserunt, una cum luco concremati sint reliqui: ita -Cleomenes, consumta Argivorum militari ætate et robore, ad Argos -oppugnandum confestim Lacedæmoniorum copias duxit. (9) Ibi Telesilla, ad -murorum præsidia servitiis et iis omnibus, qui per ætatem arma ferre non -possent, amandatis, e domibus et templis armis, quæ reliqua fortuna -belli fecerat, refixis, omnes, quæ integra ætate erant, feminas armavit, -et ibi eas collocavit, qua hostes accessuros esse exploratum habebat. -Quum * (_prope?_) essent Lacedæmonii, mulieres, bellico clamore minime -exterritæ, fortiter et præsenti animo pugnantes, hostium impressionem -sustinuerunt. At Lacedæmonii quum cogitare cœpissent, si feminas -perdidissent, invidiosam fore eam victoriam; sin victi essent, se -turpissime discessuros, mulieribus concesserunt. (10) Atque hoc quidem -facinus multo ante Delphici oraculi vox prædixit, quam Herodotus vel -aliter vel hoc, quo ego, modo intellectum memoriæ mandavit: - - Namque animosa viros quum vincet femina et omnem - auferet Argolicæ pubi Mavortis honorem, - Argivûm multæ lacerabunt unguibus ora. - -Hæc igitur de præclaro feminarum facinore oraculi verba erant. - - - - - CAPUT XXI. - - -_ De memorandis ad forum Argivorum — Æneæ signo et loco Delta dicto — - sepulcris memorandis — templo Minervæ Salpingos — Epimenide — Pyrrhi - monumento — de Medusa Gorgone et Perseo variæ narrationes — de - Gorgophone — Laphae — Latonæ templo et Chlori Niobes filia. _ - -Jam vero qui a Veneris fano descenderint et ad forum flexerint, Cerdûs -Phoronei uxoris monumentum offendant. Sunt ibidem templa Æsculapii, et -Dianæ cognomento Pithûs (_Suadæ_). Hoc quoque Hypermnestra dicavit, -postquam in judicio patrem vicit, quum ille ejus criminis ream egisset, -quod Lynceo pepercisset. Est ibidem Æneæ ex ære statua, et vicus, cui -Delta nomen. Nominis quæ fuerit causa, quoniam, quæ vulgo prodita sunt, -mihi non probantur, consulto prætereo. (2) Ante eum vicum ara erecta est -Phyxii (_Liberatoris_) Jovis, et prope Hypermnestræ monumentum Amphiarai -matris: aliud etiam alterius Hypermnestræ, Danai filiæ. Sepultus in -eodem tumulo Lynceus est. E regione exstat sepulcrum Talai Biantis -filii: de Biante autem ejusque posteris jam ante egimus. (3) Minervæ -Salpingis (_Tubæ_) cognomento ædem Hegelaum exstruxisse aiunt: fuisse -autem eum Tyrseni filium: ac Tyrsenum Hercule et Lyda muliere genitum -primum tubam invenisse: cujus postea cantum Hegelaus Tyrseni filius -Dores eos docuerit, qui Temenum secuti sunt. Quocirca nominasse eum -Minervam Salpingem. Ante ædem Minervæ sepulcrum videas, quod esse dicunt -Epimenidis. Lacedæmonios enim, dum bellarent cum Gnosiis, Epimenidem -vivum cepisse: ac, quum eum occidissent, quod minime læta ipsis -prædiceret, ab ipsis deinde sublatum cadaver eo in loco humasse. (4) At -ædificium e candido marmore, quod in medio ferme se foro attollit, non -tropæum est de Pyrrho Epirotarum rege, ut ipsi prædicant Argivi, sed -cadaveris eo in loco cremati monumentum esse deprehenditur: in quo quum -alia, quibus in prœliis utebatur Pyrrhus, insculpta, tum vero elephanti. -Atque hoc quidem opus ad ejus bustum erectum est; ossa vero sunt in -Cereris æde condita, ad quam occubuisse eum, est a me in libro de -Atticis rebus expositum. Et in primo quidem aditu hujus templi Cereris -licet adhuc videre in supero forium limine Pyrrhi affixum scutum. (5) -Non longe vero ab eo opere, quod in foro Argivorum est, tumulus terræ -consurgit, in quo conditum ferunt Medusæ Gorgonis caput: de qua, præter -fabulam, hæc quoque alia memoriæ prodita sunt. Phorci eam filiam fuisse: -patre mortuo, acceptum ab illo regnum eorum populorum, qui Tritonidem -paludem accolunt, tenuisse. Solitam in venationes et pugnas exire cum -Libyum, quibus imperabat, manu. Quare quum Persei copiis, quas ille -lectissimas ex Peloponneso adduxerat, acie occurrisset, noctu per -insidias oppressam. Mortuæ pulchritudinem admiratum Perseum, præcisum -caput, ut spectaculo esset, in Græciam reportasse. (6) At Procli -Carthaginiensi, Eucratis filio, veri fere similior illa priore historia -hæc videbatur. In Africæ desertis bestias gigni multas mirabili specie -atque incredibili, feros inter eas viros et feminas feras: ac virum se -Romam illinc deportatum vidisse testatur. Conjiciebat itaque, ex illis -feminis unam fuisse Medusam: quæ quum a suis gregibus aberrans venisset -ad Tritonidem paludem, ejus accolas male mulctarit, usque dum a Perseo -esset occisa. Adjutricem vero Perseo Minervam fuisse idcirco esse -proditum, quod, qui Tritonidem lacum accolunt homines, Minervæ sacri -sunt. (7) Juxta hoc Gorgonis monumentum est Argis Gorgophones (_Gorgonis -interfectricis_) Persei filiæ tumulus: cui quare sit id nominis -impositum, omnibus, ad quorum aures pervenerit, per se statim perspicuum -esse potest. Hanc primam mulierum fuisse aiunt, quæ, Periere Æoli filio, -quicum virgo nupta fuerat, mortuo; alteri viro Œbalo nupserit; quum ante -sanctum et solenne feminis fuisset, viro mortuo, viduam manere. (8) Ante -hoc sepulcrum tropæum erectum est lapideum de Laphae Argivo homine. Hunc -(scribo quæ ipsi Argivi de se memorant) dominatu, facto impetu, populus -ejecit. Quumque is ad Lacedæmonios confugisset, conati illi quidem sunt -in pristinam eum tyrannidem reducere: at Argivi prœlio victos -rejecerunt, multosque de Lacedæmoniorum numero, atque ipsum etiam -Laphaem, interemerunt. Ab hoc tropæo non longe abest Latonæ ædes: -simulacrum Praxitelis opus est. (9) Ejus, quæ deæ adsistit, virginis -effigiem Chlorin vocant: filiam Niobes fuisse dicunt, eique ab initio -Melibœæ nomen fuisse. Peremptis vero a Diana et Apolline Amphionis -liberis, de eo fratrum ac sororum numero hanc solam et Amyclam, quod -Latonam fuerint deprecati, servatos fuisse: ac Melibœam quidem præ -terrore statim pallidam factam: qui quum ei inde color perpetuus -fuisset, pro Melibœa, sumto ex rei eventu nomine, Chlorin (_Pallidam_) -appellatam. (10) Et ab his quidem initio templum Latonæ factum Argivi -asserunt. At ego, qui Homerum auctorem sequor studiosius aliquanto quam -ceteri, nullum omnino relictum de Niobes liberis existimo. Testimonio -mihi versus ille est: - - Hos jaculis cunctos illi duo confecere. - -Homerus igitur totam funditus Amphionis domum excisam fuisse scivit. - - - - - CAPUT XXII. - - -_ De templo Junonis Antheæ et sepulcro feminarum, quæ cum Baccho contra - Perseum pugnarunt — templo Cereris Pelasgidis — Jovis Mechanei signo - — duobus Tantalis — templo Neptuni Prosclystii — templo Castoris et - Pollucis — templo Lucinæ ab Helena condito — templo Hecates — Sacada - — gymnasio Cylarabi et signo Minervæ Paniæ in eo. _ - -Ad Latonæ templi dexteram est Junonis Antheæ (_Floridæ_) ædes, et pro -æde earum mulierum tumulus, quæ ab Ægæi maris insulis Bacchi castra -secutæ, contra Argivos eorumque ducem Perseum pugnantes ceciderunt. A -maritimis quidem, unde venerant, locis Halias (_Marinas_) eas nominant. -Ex adverso ei monumento Cereris est fanum cognomento Pelasgidis, quod -illud dedicarit Pelasgus Triopæ filius. Prope adest Pelasgi ipsius -sepulcrum. (2) Quod ubi præterieris, æneum cippum videas modica -magnitudine: is vetusta sustinet simulacra, Dianæ, Jovis, Minervæ. -Lyceas versibus mandavit, Mechanei (_Machinatoris_) Jovis signum illud -esse. Et hoc in loco Argivos tradit ad Trojam ituros conjurasse, non -ante se ab eo bello discessuros, quam aut Ilium expugnassent, aut in -pugna mortem oppetissent. Alii in eo cippo Tantali ossa condita esse -dicunt. (3) Eum Tantalum si intelligunt, sive Thyestæ, seu Brontei -filium (utrumque enim traditur), cui nupta fuit Clytæmnestra, priusquam -Agamemnoni nuberet, non refragabor in hoc eum loco esse sepultum. At -enim qui Jovis et Plutûs est habitus, ejus ego monumentum, valde illud -quidem insigne, Sipyli vidi. Sed neque ulla eum vis adegit, ut e Sipylo -fugeret, sicuti postea Pelopem, quem armis et exercitu ejecit Ilus -Phryx. Sed hæc hactenus satis a nobis quæsita fuerint. Quæ vero rite ad -proximum scrobem peraguntur, ea indigenam hominem Nicostratum -instituisse aiunt. Mittunt autem in eam foveam hoc etiam tempore -ardentes Cereris filiæ Proserpinæ faces. (4) Exstat eodem in loco -Neptuni cognomento Prosclystii (_Alluentis_) templum. Mersisse enim -maximam partem agri Neptunum memorant, quod Inachus, quique ei in -consilio adfuerunt, terram eam Junonis, non Neptuni esse debere -pronunciassent. At deinde, quum Juno eum exorasset, ut mare deduceret; -per quem locum unda refluxit, in eo Prosclystio Neptuno templum Argivi -erexerunt. (5) Ubi aliquantulum processeris, Argi sepulcrum offendes, -quem Jove et Niobe Phoronei filia genitum ferunt. Exinde Castoris et -Pollucis templum: in quo simulacra quum ipsorum, tum liberorum, Anaxidis -et Mnasinoi: atque eorum utriusque matrum, Hilairæ et Phœbes, Dipœni et -Scyllidis arte facta e ligno ebeni; equis eorum major pars ex ebeno -facta; reliqua, exigua quidem, ex ebore. (6) Prope Castorum Ilithyiæ -fanum dicavit Helena, quo tempore, Theseo eum Pirithoo in Thesprotos -profecto, a Castore et Polluce Aphidna capta, Helena Lacedæmonem -reportata est: fuisse eam aiunt gravidam, et Argis enixam templum -Ilithyiæ erexisse: puellam vero, quam peperit, Clytæmnestræ educandam -tradidisse (fuisse enim jam tum cum Agamemnone Clytæmnestram), ipsam -vero postea Menelao nuptam. (7) Qua de re et Euphorion Chalcidensis, et -Alexander Pleuronius, et ante eos Stesichorus Himeræus, idem, quod -Argivi celebrant, versibus testati sunt, Iphigeniam Theseo ex Helena -genitam. (8) Ultra Ilithyiæ fanum est Hecates delubrum: deæ signum Scopæ -opus, e marmore. Atque e regione sunt duo ejusdem deæ signa ex ære; -alterum Polycletus, Polycleti frater alterum, Naucydes Mothonis filius, -fecit. (8) Qua per viam rectam iter ad gymnasium, quod a Stheneli filio -Cylarabi nuncupatur, sepulcrum exstat Licymnii Electryonis filii, quem -dixit Homerus a Tlepolemo Herculis filio cæsum: cujus cædis causa Argis -exulavit Tlepolemus. Qui paululum a Cylarabi gymnasio, et ea porta, quæ -proxima est, diverterint, Sacadæ monumentum inveniant, qui primus -Pythicum cantum tibia Delphis cecinit. (9) Per hunc Sacadam placatus -Apollo, rediit cum tibicinibus in gratiam, quum ante eos male odisset -propter Marsyæ et Sileni certamina. In Cylarabi gymnasio signum est -Minervæ, cui Paniæ [_Capaniæ?_] cognomen. Stheneli ibidem tumulum, -ipsius etiam Cylarabi ostendunt. Præterea exstructum est non longe a -gymnasio commune monumentum iis Argivis, qui cum Atheniensibus classe, -ut Syracusas et Siciliam in potestatem redigerent, profecti sunt. - - - - - CAPUT XXIII. - - -_ De templo Bacchi ejusque signo — aliis memorandis et Batonis templo - inter illa — Hyrnethûs sepulcro — nobilissimo Æsculapii templo et - signo — Dianæ Pherææ signo et Argivis Palladium sibi vindicantibus — - Heleno Priami filio — Acrisii æneo thalamo — templo Bacchi Cresii - (Cretici) et Veneris Cœlestis — arce Argivorum Larisa. _ - -Hinc ea contendentibus via, cui nomen Cœle (_Cava_), ostendit se ad -dexteram Bacchi ædes: cujus signum delatum tradunt ex Eubœa. Nam quum, -Græcis ab Ilii expugnatione redeuntibus, ad Caphareum fractis navibus -Argivii ii qui e naufragio terram prensare potuerunt, frigore prope et -fame consumti, precati dicuntur, ut quis deorum se in tantis rerum -difficultatibus salvos vellet. Quum itaque processissent, specum Bacchi -animadverterunt, et dei in eo signum. In eum vero specum multæ se capræ -silvestres frigus fugientes gregatim immiserant: quibus Argivi mactatis, -carnibus famem, pellibus frigus repulerunt. Deinde vero, quum hiems -remisisset, reparatis navibus in patriam vecti, signum, quod tunc e -specu asportarunt, hac etiam ætate religiose colunt. (2) Proxime ad -Bacchi templum videas Adrasti domum, et paulo longinquius Amphiarai -fanum: ultra fanum Eriphyles monumentum: deinceps Æsculapii delubrum -est, et post hæc Batonis ædes. Fuit hic Baton Amphiarai gentilis, et -ipse de Melampodidarum genere: qui quum Amphiarao in prœlio aurigæ -operam navaret, rejectis a Thebarum muris Argivis, eodem terræ hiatu, -quo ille, cum curru haustus evanuit. (3) Jam vero a Cœle redeuntibus, -qui in conspectu est tumulus, Hyrnethûs esse dicunt. Quod si cenotaphium -velint esse atque in ejus feminæ memoriam modo exstructum, non absurda -dicunt: sin Hyrnethûs ipsius cadaver ibi conditum credunt, mihi id nullo -pacto persuaserint. Persuadeatur de hac re illis quibus Epidauriorum res -ignotæ sunt. (4) De Æsculapii vero templis quod apud Argivos -nobilissimum est, habet dei signum, quod ætate nostra exstat, sedens, e -candido lapide. Assidet ei Hygiea: assident qui signa ipsa fecerunt, -Xenophilus et Straton. Templum dedicavit initio Sphyrus Machaonis -filius, Alexanoris illius, cui apud Sicyonios Titanæ honores habentur, -frater. (5) Pherææ vero Dianæ (Pheræam enim Argivi etiam venerantur -Dianam æque ac Athenienses et Sicyonii) signum hi quoque, ut illi, ad se -Pheris (quæ civitas est in Thessalia) deportatum tradunt. Jam vero quod -apud se in urbe Argivi esse dicunt Deianiræ Œnei filiæ monumentum, et -Heleni Priami filii; Minervæ etiam signum post Ilii eversionem ad se -translatum, illud scilicet per quod fieri potuit ut expugnaretur Ilium: -illis ego neutiquam assentior. Nam Palladium (sic enim est Minervæ -signum appellatum) satis manifestum est Æneam in Italiam deportasse. Ac -Deianiram Trachine scimus, non Argis, finem vivendi fecisse, et ejus -tumulus juxta Heracleam sub Œta monte adhuc exstat. (6) Quæ vero ad -Helenum Priami filium pertinent, ea sunt a me superius exposita: venisse -illum in Epirum cum Pyrrho Achillis filio; cujus liberorum tutelam -suscepisse et Andromachen duxisse uxorem: porro Cestrinen Epiri partem a -Cestrino Heleni filio nomen accepisse. Neque vero ignorant qui res -veteres Argivorum explicant non omnia se ad historiæ fidem commemorare: -commemorant tamen, quoniam scilicet vulgus concepta semel opinione in -contrariam persuadendo traducere, promtum non est. (7) Habent Argivi -alia quoque, quæ spectentur, digna: inter ea subterraneum ædificium: in -quo fuit thalamus ex ære, quem fecisse dicitur Acrisius ad filiæ -custodiam: verum eum evertit Perilaus, dum tyrannide oppressam urbem -teneret. Nunc Crotopi in eo monumentum est, et Cresii (_Cretici_) Bacchi -templum. (8) Baccho enim, quum, exstincto bello, quod cum Perseo -gerebat, inimicitias posuisset, et alios magnos utique ac præclaros -honores decretos memorant, et nominatim hoc ei delubrum dicatum: (8) -Cresius vero postea nuncupatus est, quod eo in loco mortuam Ariadnam -sepulturæ mandaverant. Tradit Lyceas, quum templum instauraretur, -fictilem urnam inventam, in qua Ariadna condita fuisset: spectasse illam -se, et Argivorum alios. Prope Bacchi est etiam Cœlestis Veneris fanum. - -Arcem Larisam appellant de Pelasgi filiæ nomine: a qua duæ etiam eodem -nomine nuncupatæ sunt urbes in Thessalia: quarum altera est ad mare, -altera vero ad Peneum amnem. - - - - - CAPUT XXIV. - - -_ De memorandis in via ad arcem Argivorum, templo Junonis Acrææ - Apollinis Diradiotæ, ejusque oraculo — Minervæ Perspicacis templo et - stadio — sepulcro Ægypti filiorum — memorandis in arce — templo - Jovis Larisæi in summa arce et Minervæ templo — ligneo signo Jovis - tres oculos habente — memorandis in via ad Tegeam — templo Dianæ - Orthiæ et signis in vertice montis Lycones — monte Chaone, Erasini - fluvii emersu in montis radice et Bacchi festo Tyrba dicto — - Cenchræis — reliquiis urbis Hysiarum. _ - -Ascendentibus in arcem ostendit se Acrææ Junonis fanum: Apollinis etiam -ædes, quam primus omnium Pythæus Delphis veniens erexisse dicitur. Quod -nunc exstat in eo signum, ex ære est, recto statu, Diradiotes Apollo -cognomento. Nam et locus ipse, in quo templum, Diras (_Jugum_) vocatur. -Oraculum in eo templo (nam nostra quoque ætate in eo responsa -consulentibus redduntur) hoc modo editur: femina, cui viri consuetudine -interdictum est, respondet: ea noctu agna facit singulis mensibus, ac -statim victimæ sanguine libato, furore divinitus afflatur. (2) Diradiotæ -Apollinis templo proximum est Perspicacis Minervæ, a Diomede dicatum, -quod pugnanti ad Ilium caliginem dea ab ejus oculis removisset. His -stadium adjunctum est, in quo Jovi Nemeo et Junoni ludos faciant. Qua ad -arcem iter, ad viæ lævam Ægypti filiorum monumentum hoc etiam in loco -est. Sunt enim hic abscissa a reliquo corpore condita capita, sicuti in -Lerna sine capitibus corpora. Nam et eorum cædes ad Lernam commissa: -adolescentes vero quum feminæ trucidassent, capita absciderunt, quo -certum facinoris indicium ad patrem deferrent. (3) In extrema arce, cui -Larisa nomen, ædes est Jovis cognomento Larisæi. Fastigium ea jam nullum -habet; neque dei signum, quod ligneum est, basi amplius insistit. Jam -Minerve ædes proxima valde digna est quæ spectetur. In ea quum alia -signa posita sunt, tum Jovis ligneum oculos habens duos, qua in parte -homini eos natura locavit, tertium vero in fronte. Hunc illum esse Jovem -Patrium tradunt, qui in Priami Laomedontis filii aula sub divo positus -fuit, ad cujus aram dicitur Priamus capto Ilio confugisse: (4) obtigisse -vero eum in divisione prædæ Sthenelo Capanei filio, hocque ipso in loco -ab eo in rei memoriam dicatum. Habere autem eum tres oculos idcirco -conjicere quis possit? quod communis omnium hominum sermo regnare in -cœlo Jovem prædicat: sed et eum deum, qui sub terra imperare dicitur, -Homeri quidam versus Jovem nominat: - - Juppiter infernus, atque inclyta Persephonea. - -Æschylus porro Euphorionis filius ipsum maris etiam regem Jovem -appellat. Quare hac ductus ratione, quicunque illum fecit, tres ei -oculos attribuit, unum et eundem significans deum tribus, quas dii tres -sortiti inter se dicuntur, mundi partibus imperare. - -5. Jam viæ Argis et in alia Peloponnesi loca ducunt et ad Tegeam Arcadiæ -urbem. Ad ejus dexteram est Lycone mons, in quo pulcherrimæ arbores -cupressi. Erectum est in montis vertice Orthiæ Dianæ templum: ubi signa -Apollini, Latonæ et Dianæ dicata ex candido marmore, Polycleti esse -opera aiunt. Qua ex monte descenditur, ad publicæ viæ lævam alia est -Dianæ ædes: (6) a qua non longe ad dexteram viæ mons, qui Chaon dicitur: -cujus imæ partes sativis arboribus vestiuntur. Erumpunt hic manifesto -emersu Erasini aquæ, a Stymphelo illæ quidem Arcadiæ ortum ducentes, -haud aliter quam scatebræ illæ, quæ Rhiti appellantur, ab Euripo ad -Eleusinem, inde vero in mare illic profluentes. Ad ipsam hanc Erasini e -monte Lycone eruptionem Baccho et Pani sacra faciunt. Baccho quidem -festos etiam dies agunt, quam Tyrben (_Turbam_) nominant. (7) Jam vero -ad eam viam, quæ Tegeam ducit, si redeas, ad dexteram vici ejus, quem -Trochon appellant, Cenchreæ sunt. Cui castello unde sit nomen, memoriæ -non est traditum: videri tamen possit et ipsum a Cenchreo Pirenes filio -nuncupatum. Busta eo in loco sunt Argivorum qui Lacedæmonios ad Hysias -vicerunt: quod prœlium inter ipsos factum invenio Pisistrato archonte -apud Athenienses, anno quarto Olympiadis (_vigesimæ septimæ?_) qua -Eurybotus (_Eurybates?_) Atheniensis victor de curriculo renunciatus -est. Qua certe parte ad planiora descenditur, ruinæ se ostendunt -Hysiarum, oppidi in Argolide quondam siti: quo in loco cladem -Lacedæmonios accepisse tradunt. - - - - - CAPUT XXV. - - -_ De templo cum duplici aditu in via, quæ Argis Mantineam ducit — vico - Œnoe ab Œneo nominato — monte Artemisio et fontibus Inachi — vico - Lyrcea et facium festo — vico Orneæ dicto ejusque memorandis — - memorandis in via Epidaurum versus et Prœti cum Acrisio pugna — - Tirynthis reliquiis, muris a Cyclopibus exstructis — vico Midea — - vico Lessa et monte Arachnæo. _ - -Quæ vero Argis Mantineam ducit via, non est omnino eadem, qua Tegeam -iter est: verum hæc a porta initium habet, loco ei, quam Dirada diximus -appellari, proxima. In hac via templum erectum est aditu duplici, quorum -alter ad orientem, alter ad occasum conversus est: in illo Veneris -ligneum simulacrum; in altero ad occasum Martis positum est. Utrumque -Polynicis et Argivorum qui auxilio ei fuerunt in persequenda fratris -injuria, dona fuisse aiunt. (2) Hinc progressus quum torrentem -trajeceris, cui nomen Charadro, ad vicum accedas qui Œnoe dicitur, ab -Œneo (ut Argivi dicunt) nuncupata. Œneum enim aiunt Ætoliæ regno pulsum -ab Agrii filiis ad Diomedem Argos confugisse: illum vero, ducto in -Calydoniam exercitu, Œnei quidem injurias ultum, negasse tamen se posse -illic permanere. Hortatum itaque esse, ut se Argos sequeretur: quod quum -fecisset, tum alios ei honores perinde atque æquum fuit paterno avo, -habuisse, tum vero vicum eum, in quo e vita excessit, Œnoen vocasse. -Hinc igitur Argivis est Œnoe. (3) Supra Œnoen Artemisium mons est, et in -ejus jugo Dianæ templum. In eodem monte sunt etiam Inachi amnis fontes, -haudquaquam illi dubii, etsi aqua minime longum per spatium supra terram -est. Illic nihil aliud visitur, quod quemquam possit magnopere detinere. -(4) Ab eadem porta, quæ ad Diradem est, via altera Lyrcean deducit. In -hoc oppidum confugisse dicitur Lynceus, quum de quinquaginta fratribus -unus est necis periculo liberatus; atque hinc face prolata signum -dedisse. Ita enim ei cum Hypermnestra convenisse, ut, quum Danai -insidias effugiens in tutum se aliquo recepisset, inde facem ostentaret. -Ipsam etiam vicissim Hypermnestram aiunt a Larisa facem protulisse, quo -se significaret periculum omne evasisse. In cujus rei memoriam Argivi -quotannis facium festum celebrant. (5) Oppidum quidem ante Lyncea -vocabatur: verum quum Lyrcus idem postea tenuisset nothus Abantis -filius, ab eo Lyrcea nomen accepit. In ejus ruinis et alia exstant nihil -omnino digna, quorum fiat mentio, et pila cum Lyrci statua. Argis Lyrcea -abest stadia ferme sexaginta: totidem ab Orneis. Ac Lyrceæ mentionem in -Græcis, qui sunt ad Trojanum bellum profecti, percensendis nullam omnino -fecit Homerus: nam ea jam tum ætate desertum id oppidum fuit. Orneæ vero -incolumes erant, et ab Homero, proinde ut loco priores in Argivorum -finibus sunt, ita prius quam aut Phlius aut Sicyon nominantur. (6) Nomen -habuere ab Orneo Erechthei filio: cui Peteus genitus est filius, Peteo -Mnestheus is, qui Agamemnonem cum Atheniensibus in evertendo Priami -regno juvit. Ejecti vero postea sedibus suis Orneatæ ab Argivis, eorum -civitatis inquilini facti sunt. Est Orneis Dianæ fanum: in eo ligneum -stat signum. Exstat et ædes altera, diis eadem omnibus dicata. Ultra -Orneas sunt Phliasiorum et Sicyoniorum fines. - -7. Qua Argis in Epidauriorum agrum iter est, ad dexteram ædificium -surgit pyramidis forma. In eo scuta, ea figura, qua sunt Argolici -clypei. Commissam eo ipso in loco inter Prœtum et Acrisium pugnam de -regno æquo Marte memorant: pacem postea inter eos conciliatam, quod -neutrius satis firmum sine alterius opibus esse posset imperium: -congressos autem tunc primum cum scutata utrinque acie. Atque iis -quidem, qui ex utroque exercitu ceciderant, quod res inter cives et -propinquos gesta fuerat, commune ibi sepulcrum est erectum. (8) Hinc -progressis ad dexteram se Tirynthis ruinæ ostendunt. Etiam Tirynthios -ejecerant Argivi, quod, iis in civitatem suam receptis, augeri civium -multitudine suam urbem voluerunt. Tiryntha quidem heroem, a quo urbi -nomen, Argi filium, Jovis nepotem fuisse perhibent. Urbis muros, qui -soli inter ruinas reliqui sunt, Cyclopum sunt opus: exstructi vero sunt -e rudibus lapidibus, quorum singuli ea magnitudine sunt, ut ne minimus -quidem eorum loco moveri possit jumentorum bigis. Parvi vero inserti -sunt olim lapides, ut per eos majores aptiore structura coagmentarentur. -(9) Qua ad mare descenditur, Prœti filiarum thalami sunt. Quodsi in -militarem viam redeas, ad Mideam, quæ ad ejus lævam est, venias. -Regnasse hic ferunt Electryonem Alcmenæ patrem: ætate quidem nostra ita -deleta est Midea, ut sola area restet. (10) Qua Epidaurum recta -contenditur, vicus est Lessa, in quo Minervæ delubrum, et deæ ligneum -signum, nihil omnino ab eo differens, quod in Larisa arce est. Supra -Lessam Arachnæus mons: Sapyselaton quum ante diceretur, regnante Inacho -ita cœptus est appellari. In eo aræ Jovis et Junonis, ad quas in magna -soli siccitate immolant. - - - - - CAPUT XXVI. - - -_ De Epidauriorum et Argivorum finibus — primis Epidauri dominis — - Epidauro, a quo Epidauria regio nomen accepit — de Epidauria terra - Æsculapio sacra et Æsculapii natalibus varia narratio — de Epidauro, - Æsculapii patria, et variis locis, ubi Æsculapius colitur. _ - -Ad Lessan cum Argivorum agro Epidauriorum fines junguntur: in quorum -priusquam urbem introeas, in Æsculapii templum venias. Hanc regionem qui -ante Epidauri in eam adventum tenuerint, non habeo dicere: quin Epidauri -etiam ipsius qui posteri fuerint, non potui de incolis cognoscere. -Regnasse illi quidem ante Dorum in Peloponnesum adventum Pityreum -memorant, Ionis nepotem, Xuthi pronepotem: ab eoque sine pugna traditam -Deiphonti et Argivis regionem: (2) venisse vero eum cum civibus suis -Athenas, ibique domicilium constituisse: Deiphontem Epidauriam terram -occupasse cum ea manu Argivorum, qui a reliquis Argivis Temeno mortuo -desciverant. Deiphontes enim et Hyrnetho Temeni liberos oderant: et quæ -secuta est eos multitudo, plus illis multo, quam Ciso et fratribus -studebat. Epidaurus ipse, a quo regioni nomen, uti Elei tradunt, Pelope -natus est: sed si Argivorum famam sequimur et eorum carminum, quas Eœas -magnas appellant, Epidauro pater fuit Argus Jovis filius. Ipsi enimvero -Epidaurii Apollini Epidaurum filium tribuunt. (3) Causam vero hujusmodi -afferunt, quare sacra sit Æsculapio potissimum regio. Venisse in -Peloponnesum Phlegyam visendæ ejus terræ studio simulato, re ipsa vero, -ut specularetur, quam frequens ea esset incolarum multitudine, quidque -militaris ætatis ac roboris haberet. Fuit enim Phlegyas omnium sui -temporis bellator acerrimus: quippe qui, in quamcumque partem -excursiones fecisset, ex ea quum frumenta, tum reliqua omnia agebat et -rapiebat. (4) Is quum jam Peloponnesum intrasset, filia, quæ patrem -sequebatur, quum adhuc se uterum ex Apolline ferre patrem celasset, in -Epidauriorum finibus puerum enixa, illum in monte exponit, cui hac ipsa -etiam ætate Titthion nomen, quum ante Myrgion appellaretur. Exposito -enim ibi infanti lac præbuit capra, quæ cum ceteris in eo saltu -pascebat, dum interea eum canis custodiret. (5) Ibi Aresthanas (fuit -enim hoc caprario nomen) quum a reliquo grege in pecore recensendo -capellam unam, cumque ea canem aberrasse animadvertisset, totum eum -saltum studiose quæritans peragravit: inventum vero puerum quum tollere -cuperet, ac jam propius accederet, effulsisse aiunt cœlestem ab illo -ignem: quo deterritum pastorem, quum divinum quiddam id esse, uti erat, -suspicaretur, retrocessisse. Mox fama per terras ac maria omnia -vulgavit, sanari ab illo quovis morbo laborantes, mortuos etiam -excitari. (6) Alia etiam eadem de re prodita est historia: Coronidem -Æsculapio jam gravidam cum Ischye Elati filio concubuisse: ob id -interemptam a Diana, quod illa Apollini factam contumeliam ulcisci -voluit, ardente vero rogo, e media flamma puerum a Mercurio ereptum. (7) -Sed et tertia quædam de Æsculapii natalibus fabula vulgata est, quæ mihi -quam longissime a veritate abhorrere videtur: Æsculapium Arsinoe -Leucippi filia natum. Etenim Apollophani Arcadi, quum Delphos venisset -ex deo quæsiturus, genitusne ex Arsinoe esset Æsculapius, et civisne -esset Messeniorum, responsum a Pythia his versibus datum: - - Asclepi, auxilium cunctis mortalibus almum, - filia quem Phlegyæ peperit mihi juncta cubili - in campis, Epidaure, tuis, formosa Coronis. - -Quod sane oraculum luculenter declarat, non esse natum ex Arsinoe -Æsculapium: verum id aut Hesiodus, aut ex iis aliquis qui Hesiodi -carminibus versus suos interposuere, in Messeniorum gratiam finxerunt. -(8) Testimonio vero mihi etiam hoc est Epidauri genitum Æsculapium, quod -ejus templa et festa splendidissima quæque ex Epidauro derivantur. Nam -et Athenienses se Æsculapium mysteriis initiavisse eo die quem hinc -Epidauria nuncupant, atque ab illo se divinos honores habere Æsculapio -cœpisse tradunt: et Archias Aristæchmi filius a convulsione membrorum, -qua inter venandum apud Pindasum correptus fuerat, in Epidauria sanatus, -inde dei religionem Pergamum traduxit: (9) acceptam a Pergamenis deinde -Smyrnæi templo consecrarunt, quod nostra ætate Æsculapiei nomine ad mare -est. Quin et, qui colitur Balagris apud Cyrenenses Æsculapius, Medici -cognomento, ex Epidauro sumtus est. A Cyrenaico est id Æsculapii -templum, quod Lebenæ (quæ est Cretensium urbs) exstat. Dissimilis in eo -sacri ritus, quod Cyrenaici capras mactant, quum apud Epidaurios -institutum hoc omnino non sit. (10) Deum vero statim ab initio habitum -Æsculapium, neque ejus religionem solo temporis progressu et fama -hominum profecisse, et aliis argumentis colligo, et ex Homeri versibus, -quibus hæc ille de Machaone dicentem facit Agamemnonem: - - Talthybie, huc propera, magnumque Machaona nobis - duc, hominem Asclepi genitum de semine. - -Idem est enim, ac si dixisset hominem dei filium. - - - - - CAPUT XXVII. - - -_ De Æsculapii sacro apud Epidaurios — Æsculapii signo — æde Tholo et - picturis in ea, ac pilis, quibus morbi et nomina sanatorum inscripta - sunt — Hippolyto ab Æsculapio in vitam revocato — theatro - Epidauriorum — aliis templis et memorandis in luco Æsculapii — - templis et operibus ab Antonino senatore Epidauri exstructis — - montibus luco imminentibus et memorandis ibi. _ - -Æsculapii lucum circumquaque termini cingunt: intra cujus ambitum mori -quenquam aut nasci religio est: eodem scilicet ritu, qui et in Delo -insula servatur. Jam vero quicquid civis peregrinusve immolavit, id -totum intra eundem ambitum consumitur: quem ritum Titanæ etiam servari -novimus. (2) Æsculapii simulacrum dimidio ferme minus est eo, quod -Athenis est Jovis Olympii: auro illud quidem et ebore perfectum. -Testatur inscriptio, opus esse Thrasymedis, Arignoti filii, Parii -hominis. Sedet in solio scipionem tenens: altera manu draconis caput -premit, cane ad pedes decumbente. In solio Argivorum heroum opera cælata -sunt: Bellerophontes Chimæram conficit, Perseus Medusæ caput abscissum -tenet. Supra templum loci sunt in quibus, qui precatum deum venerunt, -dormiunt. (3) In propinquo ædificium est rotunda figura, atque e candido -marmore, Tholum appellant, dignum quod visatur. In eo Pausiæ pictoris -opus, Amor abjecto arcu et sagittis, eorum loco lyram sublatam tenens. -Ebrietas etiam ab eodem artifice facta. Bibit ea e vitrea phiala. -Expressa ita est in tabula vitrea phiala, ut per ejus perspicuitatem -muliebre se os ostendat. Pilæ vero intra ambitum priscis temporibus -multæ steterunt, e quibus sex ætate mea reliquæ. In iis virorum et -feminarum, quæ a deo sanatæ sunt, nomina incisa, morborum etiam, quo -quisque laborarat: addita est curationis ratio. Scripta vero sunt omnia -Dorica lingua. (4) Seorsum est ab aliis antiqua pila. In ea incisum, -dicasse Æsculapio Hippolytum equos viginti. Hujus pilæ inscriptioni -consentanea Aricini dicunt, discerptum ob Thesei imprecationes -Hippolytum in vitam ab Æsculapio revocatum: neque postea patri unquam -ignoscere voluisse, verum, omni ejus deprecatione spreta, in Italiam -venisse ad Aricinos, ibique dicato Dianæ templo regnasse. Mea quidem -etiamnum ætate iis, qui ad templum singulari certamine vicerint, præmium -deæ sacerdotium propositum, est. Sed in certamen istud ingenuus nemo -descendit: servi duntaxat, qui fuga se dominis subduxerint. (5) In ipso -templo apud Epidaurios theatrum est omnium mea sententia spectatu -dignissimum. Nam Romanorum quidem theatra quum ornamentis longe superant -cetera, ubicunque locorum reperiantur, tum magnitudine antecellunt id, -quod Megalopoli visitur in Arcadia: de arte vero, partium convenientia -ac pulchritudine, quis Polycletum audeat in certamen provocare? -Polycletus enim etiam theatro huic ædificando præfuit, idemque rotundam -ædem fecit. In luco ædes est Dianæ, et simulacrum Epiones, Veneris item -templum, ac Themidis. Curriculum præterea, qualia Græcis sunt pleraque, -terræ agger; denique aquæ ductus, quum testudine, tum reliquo opere ita -exornatus, ut mereatur spectari. (6) Quæ vero opera Antoninus vir -senatorius ætate nostra fecit, hæc sunt: Æsculapii balneæ, deorum -templum, quos Epidotas nominant. Dicavit præterea ædem Hygieæ, Æsculapio -et Apollini cognomento Ægyptiis. Porticam præterea idem vir restituit, -quæ Cotyos est appellata: ea vero collapso tecto tota jam corruerat, ut -quæ e crudis fuerat exstructa laterculis. Quumque Epidaurii fani accolæ -ægerrime ferrent, quod et feminæ eorum sub tecto non parerent et ægri -sub dio animam agerent: Antoninus domo ædificata, hoc quoque incommodum -removit. Fuit itaque in posterum et ad moriendum ægris, et ad pariendum -mulieribus consecratus religione locus. (7) Montes supra lucum sunt duo: -Titthion alter, alter vero Cynortium, in quo Maleatæ Apollinis templum, -quod solum de antiquis operibus exstat. Nam quæ circa templum hoc -Maleatæ sunt cetera et aquæductus castellum, cum receptaculo depluentis -aquæ, ea omnia Epidauriis fecit Antoninus. - - - - - CAPUT XXVIII. - - -_ De draconibus, quum iis, quos regio Epidauria alit, tum aliis - Æsculapio sacris — monte Coryphæo et templo Dianæ Coryphææ — loco - Hyrnethio dicto, ac de Deiphonte et Hyrnetho — sepulcris Melissæ et - Proclis. _ - -Dracones quidem quum ceteri (_?_) tum aliud quoddam genus fulvo magis -colore conspicuum Æsculapio sacri habentur; suntque illi hominibus -cicures. Eos sola Epidauriorum terra alit: quod in certis animalium -generibus aliis etiam regionibus video contigisse. Siquidem sola Africa -terrestres crocodilos gignit, duûm cubitûm nihilo minores: ab Indis vero -solis quum alia, tum vero aves psittaci afferuntur. At serpentes illos -magnos, supra triginta cubitum magnitudinem excrescentes, quales et -India et Africa nutrit, non dracones, sed ex alio quodam genere -Epidaurii esse affirmant. (2) Qua ad montem ascenditur, secundum viam -est olea, quæ Strepta (_intorta_) nominatur. Manu eam ab Hercule in -orbem circumductam eam figuram memorant accepisse. An vero idem hanc -terminum Asinæis statuerit iis qui in Argolica terra sunt, non possim -ego facile judicare: nam neque alio ullo in loco, eorum tota regione ad -vastitatem redacta, ulla se ostendunt satis manifesta finium monumenta. -In summo monte eminet Coryphææ Dianæ templum, cujus in cantico quodam -suo Telesilla mentionem fecit. (3) Qua in ipsam Epidauriorum urbem -descensus est, agrum videas undique agresti olea convestitum. Eum vocant -Hyrnethium. De Hyrnethone autem, quæ ab Epidauriis accepi, quæque maxime -probabilia videntur, ea scribam. Cisus et Temeni reliqui filii -intelligebant, non mediocri dolore Deiphonten affectum iri, si quo modo -ab eo possent Hyrnethonem abducere. Venerunt itaque Epidaurum Cerynes et -Phalces; nam minimo eorum natu Agræo fratrum consilium minime -probabatur. Constiterunt illi cum curru pro muro, evocata per -caduceatorem videlicet ad colloquium sorore: (4) quæ quum morem -gessisset vocantibus, primum omnium adolescentes Deiphonten criminari, -deinde illam obnixe orare, ut Argos reverti vellet, pollicentes quum -alia multa, tum viro se eam nuptum daturos, et rebus omnibus multo, quam -Deiphontes esset, meliori, et quum hominum numero, tum agri felicitate -longe superiori. Quæ audiens Hyrnetho indignissime tulit, ac, ut par -pari referret, Deiphonten respondit sibi merito placere plurimum, -fuisseque eum Temeno generum minime pœnitendum: at illos Temeni -percussores potius quam filios appellari posse. (5) Ad hæc illi nihil -respondentes, feminam comprehensam atque in currum impositam abduxere. -Quum vero Epidauriorum quidam ad Deiphonten detulisset, a Ceryne et -Phalce invitam abduci Hyrnethonem, et ille quam potuit celerrime -fugientes est insecutus, et Epidaurii, re audita, præsto fuere. -Deiphontes quidem homines assecutus, Cerynen jaculo transfixit: at -Phalcen, quum Hyrnethonem arcte complexus teneret, jaculari veritus, ne -illam, si forte aberrasset, interimeret, cominus cum eo congressus, -abstrahere a muliere conabatur. At Phalces pertinacius et violentius -retinens ac trahens, mulierem gravidam exanimavit. (6) Atque ille -quidem, quum se in sororem tam impium facinus commisisse -animadvertisset, incitato vehementius curru sese in fugam dedit, quo -anteverteret, priusquam Epidauriorum concursu opprimeretur. Deiphontes -cum liberis (erant enim ei jam filii Antimenes, Xanthippus, et Argeus, -filia vero Orsobia, quam postea Pamphylus Ægimii filius uxorem duxisse -fertur) sublatum Hyrnethûs cadaver in locum hunc deportarunt, qui ab ea -Hyrnethium vocatur: (7) condito vero sacello, et alios illi honores -habuere, et sanxerunt ne, quæ aut ex oleis, aut alia ulla arbore in eo -agro enata, vi aliqua abscissa avulsave forent, a quoquam domum -asportari ad ullum usum possent, sed, quod sacra essent Hyrnethoni, -omnia illic ut relinquerentur. (8) Non longe ab urbe est Melissæ -monumentum, quæ Periandro Cypseli filio nupta fuit. Aliud ibidem est -Proclis Melissæ patris, qui Epidauriis imperavit, quemadmodum et gener -ejus Periander Corinthiis. - - - - - CAPUT XXIX. - - -_ De memorandis in urbe Epidauro templis et signis — Ægina insula e - regione Epidauri, antea Œnone dicta — Phocide — Æacidis — Æginetarum - fatis — Æginæ memorandis — Æaceo et siccitate Græciæ Æaci precibus - sublata — Phoci certamine cum Telamone et Peleo ejusque nece — - theatro et stadio Æginæ. _ - -Ipsa quidem Epidauriorum urbs hæc habet, quæ monumentis literarum -mandentur, dignissima. Templum est Æsculapii, in quo ipsius dei, et -Epiones signa. Epionen uxorem fuisse Æsculapii, memorant. Hæc sub dio -sunt e lapide Pario. Intra muros templa sunt Bacchi, et Dianæ lucus. -Diana ad imaginem venantis facta est. Veneri etiam templum exstructum. -At quod est apud portum in projecto in altum promontorio situm, id -Junonis esse aiunt. Jam Minervæ ligneum quod in arce signum est, valde -illud quidem insigne, Cissæam Minervam nominant. - -2. Æginetæ insulam incolunt, quæ e regione Epidaurii agri est: in qua ab -initio nullos fuisse incolas dicunt; sed in eam vacuam et desertam a -Jove Æginam Asopi filiam deportatam: a qua, quum Œnone ante vocaretur, -nomen acceperit. Verum quum Æacus jam adolevisset, rogasse Jovem aiunt, -ut inquilinos sibi daret. Illum itaque e terra homines, a quibus insula -teneretur, protulisse. Neminem vero præter Æacum, qui in ea insula -regnarit, nominare possunt. Ac satis quidem scimus, neminem omnino de -Æaci filiis in Ægina permansisse. Peleus enim et Telamon ob Phoci cædem -solum verterunt; Phoci autem filii circa Parnassum tenuerunt eam -regionem, cui nunc Phocidi nomen est. (3) Una tamen ante hunc ætate hoc -ei regioni nominis est inditum a Phoco Ornytionis filio, qui illuc -venerat. Hoc sane Phoco regnante, ea duntaxat regio Phocis est -nuncupata, quæ est circa Tithoream et Parnassum. Postea vero ab Æaci -filio proxima etiam loca omnia hoc nomen acceperunt quum eorum qui -Minyis Orchomeniis finitimi sunt, tum qui ad Scarpheam Locrorum urbem -pertendunt. (4) Et a Peleo quidem Epiri reges fuere oriundi: quod vero -ad Telamonis filios attinet, minus fuit ab Ajace, quum privatam ille -semper vitam egisset, illustre genus: præterquam quod Miltiades, cujus -ductu ad Marathonem ab Atheniensibus pugnatum est, et Cimon ejus filius, -insignem gloriam adepti sunt. At Teucri posteri Cypriorum regnum usque -ad Euagoram obtinuere. Jam Phoco Asius poeta filios fuisse memoriæ -prodidit Panopeum et Crisum. E Panopeo natus est Epeus, qui Durium equum -fecit, uti Homerus memorat. Crisi nepos fuit Pylades, Strophio Crisi -filio et Anaxibia Agamemnonis sorore genitus. Hæc fuit gentis, qui sunt -Æacidæ appellati, omnis posteritas: ea autem stirps ab initio usque alio -commigravit. (5) Interjectis deinde temporibus Argivorum pars ea, quæ -Epidaurum cum Deiphonte occupavit, in Æginam transmisit, atque ejus -insulæ indigenis permista, Dorum in eam quum mores, tum linguam -importavit. Post hæc vero eousque auctæ sunt Æginetarum opes, ut -navalibus copiis Atheniensibus ipsis fuerint potentiores: et Persico -quidem bello secundum Athenienses maximum navium numerum deduxere. Verum -non fuit hæc ipsis potentia diuturna: siquidem ejecti sedibus suis ab -Atheniensibus, Thyream ab Lacedæmoniis acceptam in Argivorum finibus -incoluerunt. Ac licet insulam, oppressis ad Hellespontum Atheniensium -triremibus, receperint: ad pristinas tamen opes atque copias nunquam eis -licitum est adspirare. (6) Est ipsa insula e mari longe omnium, quæ in -Græcia sunt, aditu difficillima. Incingitur enim undique latentibus -cautibus ac cæcis dorsis. Hoc autem contra prædonum incursiones et omnem -hostilem impetum de industria machinatus esse dicitur Æacus, ut non sine -periculo sit appulsus. (6) Prope portum eum, quo maxime appellitur, -Veneris templum est. Celeberrimo autem urbis loco situm est, quod Æaceum -appellant. Septum id est quadratum e candido lapide. (7) In primo aditu -eorum statuæ sunt, qui ad Æacum a Græcis quondam missi venere. Ejus -legationis causam eandem, quam Æginetæ, reliqui etiam Græci fuisse -narrant. Quum diuturna siccitate Græcia laboraret, ac non minus reliqua, -quæ extra Isthmum est, Græcia, quam tota Peloponnesus cœlestium aquarum -penuria affecta esset, missi Delphos sunt, qui ex oraculo calamitatis -causam ac remedium cognoscerent. Ibi respondit Pythia, Jovem placandum: -utendum vero, modo ut velit obsequi, Æaco deprecatore. (8) Ex eo itaque -responso missi ex singulis urbibus ad Æacum, ut deprecationem -susciperet, oratum. Ille, Panhellenio Jovi sacris rite peractis, et -votis nuncupatis, imbrium Græciam compotem fecit. Ad rei memoriam -legatis Æginetæ statuas istas posuerunt. Intra septum oleæ sunt -antiquitus consitæ, et ara paulum supra aream eminens. Eam aram simul -monumentum esse Æaci, narratur in arcanis. (9) Juxta Æaceum Phoci -tumulus est, incinctus in ambitum crepidine. Incumbit asperum et rude -saxum: quo, quum Phocum ad quinquertium fratres Peleus et Telamon -invitassent, pro disco usi sunt: ac eodem Peleus consulto Phocum, quum -loco ei suo lapis esset mittendus, dicitur percussisse. Quod illi -facinus, ut matri gratificarentur, dicuntur commisisse. Ipsi enim e -Scironis filia, Phocus e Thetidis sorore, si Græcorum est sermonibus -fides habenda, natus fuerat. Quare non solum ob Orestis amicitiam, sed -ut proavum ulcisceretur, videtur mihi Pylades ejus cædis, qua -Neoptolemus occisus est, particeps fuisse. (10) Ac tunc quidem quum -disci ictu Phocus concidisset, statim fratres Endeide nati navi ex -insula profugerunt. Telamon non ita multo post caduceatorem ad patrem -mittit, qui suis verbis neget cogitato Phoci cædem admissam. At Æacus -illum descendere in insulam vetuit: tantum de navi, vel, si ita mallet, -ab exstructo in mari aggere jussit causam dicere. Ille igitur noctu -intra portum, qui Occultus dicitur, navi vectus, aggerem exstruxit: et -is quidem agger nostra etiamnum ætate exstat. Damnatus vero eo crimine, -quod de Phoci nece culpa non caruisset, Salaminem eum classe iterum -abiit. (11) Non longe ab Occulto portu theatrum est, quod spectetur sane -dignum, magnitudine ac reliquo opere proximum ei, quod est apud -Epidaurios. A tergo exstructum est stadium uno latere, quod et theatrum -sustinet, et vicissim illo veluti fulcimine utitur. - - - - - CAPUT XXX. - - -_ De templo et signis deorum apud Æginetas — cultu Hecates et Hecate - tribus corporibus apud Athenienses, Epipyrgidia dicta — Aphææ seu - Britomartis cultu — Panhellenio — Auxesia et Damia — Trœzeniorum - terra, Oro et primis Trœzeniorum regibus — Sarone, Diana et lacu - Saronide — Trœzene et Pittheo — Heraclidarum regno et Diomede. _ - -Ædes sacræ non multum inter se distant, Apollinis una, Dianæ altera, -Bacchi earum tertia. In Apollinis dei signum nudum e ligno, arte factum -patria: at Diana et Bacchus veste velati: cum barba Bacchus effictus -est. At Æsculapii templum in diversa regione est, non illa cum simulacro -sedenti e marmore. (2) Præ ceteris vero diis inprimis Hecaten colunt -Æginetæ, cujus initia quotannis celebrant. Initiorum auctorem sibi -fuisse Thracem Orpheum perhibent. Templum ambitu cinctum est. In eo -signum ligneum factum a Myrone, cujus unicum os, ut corporis truncus -unicus. Nam primus, uti ego existimo, Alcamenes Atheniensibus triplex -fecit junctis corporibus Hecates signum, quam Epipyrgidiam Athenienses -appellant, juxta Involucris Victoriæ ædem positum. (3) Apud eosdem -Æginetas contendentibus ad Panhellenii Jovis montem est Aphææ fanum, in -quam Pindarus Æginetis canticum fecit. Cretenses quidem (his enim patria -sunt quæ narrantur de hac dea) Carmanoris, ejus qui de Pythonis cæde -Apollinem purgavit, Eubulum filium fuisse aiunt: Jove et Carme Eubuli -filia Britomartin genitam: quæ quum se totam in currendi venandique -studia tradidisset, fuisse eam Dianæ multo carissimam. Verum quum Minoem -præ amore se insequentem fugeret, abjecit se in retia, quæ ad pisces -capiendos in mare missa fuerant. Hinc a Diana in deorum numerum relata. -Colunt eam non solum Cretenses, sed etiam Æginetæ, quod in insula sibi -apparere Britomartin autumant. Et cognomen ejus apud Æginetas Aphæa est, -apud Cretenses Dictynna. (4) Panhellenium, præter Jovis ædem, nihil -habet mons aliud memoratu dignum: illam vero ab Æaco Jovi dicatam -tradunt. Quæ vero de Auxesia et Damia, quemadmodum scilicet quum -Epidaurii diu imbres desiderassent, atque ex oraculo quodam signa hæc ex -olea ab Atheniensibus accepta fecissent: tum vero quemadmodum, quum -Epidaurii tributum imperatum Atheniensibus non penderent, quod ea signa -penes Æginetas essent, Athenienses, qui insulam ad ea repetenda -transmiserant, omnes perierint: hæc omnia quum subtiliter persecutus -fuerit Herodotus, non est libitum ab eo luculenter perscripta referre. -Id unum addam, vidisse me ea simulacra, remque illis divinam fecisse -eodem, quo sacra fiunt Eleusinia, ritu. (5) Atque hæc de Ægina ob Æacum -et res ab eo gestas dicta sufficiant. - -Finitimi sunt Epidauriis Trœzenii. Ηi de regionis suæ rebus, si qui -alii, magnifice ac gloriose prædicant. Orum aiunt primum in sua terra -genitum. Mihi tamen Ægyptiacum, non Græcum nomen Orus esse videtur. At -illum regnasse dicunt, et ab eo regionem Oræam nuncupatam. Postea vero -Althepum, Neptuno ex Leide Ori filia genitum, accepto ab avo regno, -Althepiam eam nominasse. (6) Interea dum hic regnum teneret, disceptasse -Neptunum et Minervam de loci tutela: ita ex eo certamine discessisse, ut -ex Jovis arbitrio communis utrique is honos esset. Eam ob rem Minervam -venerantur Poliadem et Stheniadem, duobus eandem cognominibus, et -Neptunum Regem cognomento. Quin et vetustus ejus populi nummus tridentis -nota et Minervæ capite signatus est. (7) Successit Althepo Saron. Hunc -aiunt Saronidi Dianæ templum ædificasse ad mare palustre et præcipue in -locis vadosis; quam ob rem etiam Phœbæam paludem appellatam esse. -Saronem ipsum narrant, quum venandi studio plurimum delectaretur, cervum -usque ad mare persecutum; atque inde quum fugientem acrius urgeret, se -in eam alluviem demisisse: nantem vero longius jam a litore feram quum -prædæ cupiditate captus non dimitteret, in pelagus provectum; ibi et -labore confectum, et maris æstu jam prope submersum diem suum obisse. -Ejus cadaver ad Phœbæam paludem in Dianæ luco, atque adeo intra ædis -maceriam conditum. Æstuarium illud ab eo casu pro Phœbæa Saronidem -paludem appellatum perhibent. (8) Posteriorum vero regum usque ad -Hyperetem et Anthan neminem norunt. Hos quidem Neptuni ferunt et -Alcyones Atlantis filiæ satu ortos; ab illisque Hypeream et Antheam in -ea regione oppida condita: quorum alterum Aetius Anthæ filius, accepto a -patre patruoque imperio, priore nomine mutato, Posidoniadem appellarit. -At enim quum Trœzen et Pitheus ad Aetium venissent, tres jam pro uno -reges fuerunt. Firmiores certe Pelopis filiorum opes fuisse, ea res -argumento esse potest, (9) quod, quum Trœzen decessisset e vita, -Pittheus Hypeream et Antheam in jus ac formam unius civitatis redactas, -ex utraque in unum coacta multitudine, Trœzena de fratris nomine -nuncuparit. At Trœzene multis quidem post annis, qui ab Aetio Anthæ -filio originem ducebant, in coloniam missi, Myndum et Halicarnassum in -Caria deduxerunt: Trœzenis autem filii Anaphlystus et Sphettus in -Atticam migrarunt; a quibus curiæ Atheniensium duæ nomina acceperunt. -Hoc loco de Theseo Pitthei ex filia nepote, quod satis sunt omnibus ejus -res notæ, nihil scribo; (10) sed hæc certe nunc addenda censeo: -Heraclidis in Peloponnesum reversis, receperunt et Trœzenii in urbem -suam Dores, qui Argis venerunt, quum etiam antea Argivis paruissent. Nam -et Homerus in exercitu Græcorum recensendo Diomedem illis imperasse -dicit: siquidem Diomedes et Euryalus Mecistei, suscepta Cyanippi Ægialei -filii tutela, Argivos ad Trojam deduxere. Sthenelus vero, uti ante -exposui, et natalibus multo fuit clarioribus, nempe qui de eorum esset -gente, qui sunt Anaxagoridæ appellati, et ipsi inprimis Argivorum -debebatur imperium, Hæc de Trœzeniorum rebus historiæ mandata sunt: -quamquam etiam, de iis, quæ ab ipsis se deductas fatentur, coloniis dici -potest. Jam vero templorum ornamenta, et alia maxime insignia apud eos -opera persequar. - - - - - CAPUT XXXI. - - -_ De templo et signis Dianæ Sospitæ in foro Trœzeniorum a Theseo post - Asterionis cædem dedicatis — aris deûm inferorum — Pitthei monumento - — templo Musarum et Ardalidis (Musis) — Musei ara ac somno Musis - amico — templo Dianæ Lyceæ — sacro lapide et Oreste ibi a cæde - purgato — aris Bacchi Saotæ, Themidum et Solis Eleutherii — templo - Apollinis Thearii — signis mulierum Atheniensium — Orestis - tabernaculo ejusque lustratione — Hippocrene — signo Mercurii - Polygii et Herculis clava — templo Jovis Servatoris et fonte - Chrysorrhoa. _ - -In Trœzeniorum foro Dianæ cognomento Sospitæ templum cum signis est. -Dicatum id a Theseo tradunt, deamque ipsam ita nominatam, quum ille e -Creta, interempto Asterione Minois filio, redisset. Fuisse autem omnium -Thesei factorum hoc memoratu dignissimum existimo, non ob id solum, quod -Asterion viribus longe fuit omnibus iis, quos Theseus confecerit, -superior: verum multo ob eam causam magis, quod, quum ex Labyrintho clam -patrato facinore effugerit, omnesque loci difficultates superarit, -certum dederit documentum, quum se tum socios vi divinæ providentiæ -servatos. (2) In eadem sunt æde Deûm Inferûm aræ. Hac enim a Baccho -Semelen ab inferis reductam, hac item ab Hercule extractum Orci canem, -fama vulgavit. Ego vero Semelen ne mortuam quidem omnino arbitror, quæ -Jovis uxor fuerit. De Orci vero cane quæ sunt fabulis vulgata, -quemadmodum ea accidisse putem, alia in parte disseram. (3) A templi -tergo est Pitthei monumentum. Solia super eo tria e candido lapide. In -iis Pittheum cum duobus viris, qui ei aderant in consilio, jus dicere -solitum aiunt. Non longe abest Musarum cella. Fecisse eam dicitur -Ardalus Vulcani filius: a quo tibiam inventam putant, et ab illo Musas -has Ardalidas nominant. In ea cella dicendi artem docuisse Pittheum -tradunt: ac librum adeo a Pittheo scriptum, ab Epidaurio homine editum, -ipse legi. Seorsum ab hoc Museo ara est vetus, ab eodem Ardalo, uti -aiunt, dicata: ad eam aram Musis et Somno sacra faciunt, Musis omnium -deorum maxime amicum Somnum esse censentes. (4) Juxta theatrum Lyceæ -Dianæ ædem exstruxit Hippolytus. Cur ita fuerit nuncupata, adhuc neminem -reperi de iis, qui antiquitatis memoriam profitentur, qui me docuerit. -Illud mihi in mentem venit conjicere, eam fuisse cognominis causam, quod -lupos, qui agrum Trœzeniorum infestum redderent, Hippolytus confecisset; -vel quod apud Amazonas, a quibus maternum genus ducebat Hippolytus, hoc -est Dianæ cognomentum: vel alia fortasse prodi possit caussa, mihi -ignota. Lapidem vero eum, qui ante ædem jacet, et sacer dicitur, illum -esse dicunt, super quo novem viri de Trœzeniorum civitate Oresten a -matris cæde purgarunt. (5) Non procul a Lyceæ Dianæ templo aræ sunt -modicis distantes intervallis. Earum una est Bacchi ex quodam oraculo -Saotæ (_Servatoris_) cognomento; Themidum altera nominatur. Hanc -Pittheus dicitur dedicasse. Soli vero Eleutherio (_Liberatori_) jure -optimo aram mihi videntur erexisse, metu Xerxi et Persis serviendi -liberati. (6) Thearii Apollinis templum ædificasse Pittheum et exornasse -dicunt. Est illud quidem templorum omnium, quæ ego novi, vetustissimum. -Nam etsi pervetus est Minervæ apud Phocæenses in Ionia, quod Harpagus -olim Medus exussit; pervetus et Pythii Apollinis apud Samios: multo -tamen serius, quam hoc Trœzeniorum, ædificata illa fuerunt. Signum, quod -nunc exstat, ab Aulisco dedicatum, Trœzenii Hermonis opus est. Ejusdem -Hermonis arte elaborata Castorum quoque simulacra lignea. (7) In fori -porticu feminarum et puerorum statuæ positæ sunt, utræque e marmore. -Sunt autem feminæ illæ, quas cum filiis Athenienses Trœzeniis servandas -commiserunt, quo tempore statuerunt ipsi urbem deserere, quod Persarum -impetum non esse sibi terrestribus copiis sustinendum censuerunt. Neque -vero omnibus statuas, quæ non multæ sunt, positas putant, sed iis -tantum, quæ dignitate ceteras anteibant. (8) Ante templum Apollinis -ædificium quoddam est, quod Orestis tabernaculum appellant. Prius enim -quam materni sanguinis maculam expiationibus Orestes elueret, de -Trœzeniis nemo eum tecto recipere voluit: sed in ea ipsa cella illum -consistere jusserunt, ibique, qui ei lustrationi præfuerunt, epulas ei -præbuerunt, quantisper rite expiatus est. Manet adhuc ritus, ut illorum -qui lustraverunt posteri statis diebus eodem in loco cœnitent. Defossis -autem non longe ab ea taberna piaculis, laurum eam enatam tradunt, quæ -adhuc viret, proximo ei tabernæ loco. (9) Ad lustrandum vero Orestem et -alia februorum genera adhibita dicunt, et aquam ex Hippocrene (_Equi -fonte_). Habent enim ipsi quoque Trœzenii Hippocrenen: de qua non alius -quam a Bœotis proditus est sermo. Nam et ipsi dicunt, Pegasi equi ungula -effosso solo e terra fontem manasse, adduntque, Trœzenem venisse -Bellerophontem, uxorem sibi a Pittheo Æthran postulatum: verum ita -accidisse, ut ante nuptias Corintho in exilium mitteretur. (10) Est -ibidem Mercurii signum, qui cognomento Polygius dicitur. Ad hoc signum -clavam ab Hercule positam perhibent, factam ex oleastro. Quod adjiciunt -miraculum, haud scio an cuiquam fide dignum videri possit, eam clavam -radicibus actis regerminasse. Oleaster certe ille hac etiam ætate -monstratur. Clavam vero Herculem ab oleastro, quem ad Saronidem paludem -invenerit, abscidisse ferunt. Visitur præterea Jovis fanum, cui Servator -cognomentum est: erectum dicunt ab Aetio, postquam Anthæ patri in regno -successerat. Amnem habent Chrysorrhoan (_Aurifluum_) dictum. Hunc amnem -solum suam aquarum perennitatem servasse narrant, quum in magna -siccitate, desideratis per annos novem imbribus, nullæ aquarum venæ non -exaruissent. - - - - - CAPUT XXXII. - - -_ De Hippolyti cultu et sacris apud Trœzenios. — templo Apollinis - Epibaterii — Damia et Auxesia, virginibus Creticis — templo Veneris - Speculatricis ac Phædræ Hippolytique sepulcris — templo Minervæ - Stheniadis in arce — templo Panis Lyterii — templo Isidis in urbe - Trœzeniorum. — memorandis in via Hermionem versus, in via ad portum - Celenderis et in via ad mare Psephæum. _ - -Hippolyto etiam Thesei filio lucus eximia pulchritudine dedicatus est, -cum templo et prisci operis simulacro: quæ omnia Diomedem tradunt -faciunda curasse, eundemque Hippolyto primum omnium rem divinam fecisse. -Hippolyti apud Trœzenios sacerdos eo honore, quamdiu vivit, fungitur. -Sacra ipsa anniversaria sunt. Præter ceteros sacrorum ritus virgines -ante nuptias succisum sibi capillum in Hippolyti templo consecrant. -Neque vero iis assentiuntur Trœzenii, qui distractum ab equis Hippolytum -memoriæ prodiderunt, nec omnino, quo loco sepultus fuerit, monstrant, -quum sciant tamen: verum eum esse illi a diis habitum honorem affirmant, -ut in siderum numerum relatus idem ipse sit, qui Auriga cœlestis -dicitur. (2) In eadem area delubrum est Apollinis Epibaterii (_quasi -dicas Conscendentis navem_). Ab eodem Diomede dedicatum aiunt, quum -tempestatem effugisset, quæ Ilio redeuntibus Græcis immissa est. Quin et -Pythicos ludos in Apollinis honorem Diomedem primum omnium instituisse. -De Damia vero et Auxesia (nam suus etiam illis apud Trœzenios honos est) -longe alius eorum est quam Epidauriorum et Æginetarum sermo: venisse -enim virgines ex Creta, quumque civitas tota seditionibus laboraret, a -concitata et discordi multitudine ipsas etiam lapidibus obrutas. Festum -quidem diem in ipsarum memoriam Lithobolia (_Lapidationem_) nominant. -(3) Adhæret maceriæ septo ab altera parte curriculum quod Hippolyti -nuncupant: supraque ipsum Veneris Catascopiæ (_Speculatricis_) est -delubrum: inde enim Phædra in Hippolytum, si quando se in stadio -exerceret, despectabat amore capta. Est hic (quod jam ante scripsi) -myrtus illa perterebratis foliis, quod amore furens Phædra, quum nullam -malo levationem nancisci posset, in hujus myrti foliis insaniam suam -oblectabat. (4) Est ibidem Phædræ sepulcrum, quod non longe ab Hippolyti -monumento abest: illud vero proximo myrto ipsi loco eminet. Æsculapii -signum fecit quidem Timotheus, verum Trœzenii non Æsculapii eam, sed -Hippolyti effigiem esse narrant. Hippolyti domum ipse vidi. Ante eam -fons est qui Herculeus dicitur, quod aquam illam ab Hercule inventam -Trœzenii memorant. (5) In arce delubrum est Minervæ, quam Stheniadem -appellant. Simulacrum deæ e ligno fecit Callon Æginetes. Fuit autem -Callon hic Tectæi et Angelionis discipulus, qui Deliis simulacrum -fecerunt Apollinis: illi vero artem eam a Dipœno et Scyllide didicerant. -(6) Qua ex arce descenditur, Panos Lyterii (_Solutoris_) cella est. Deus -enim hic per somniorum visa monstrasse dicitur iis, qui rerum summæ apud -Trœzenios præerant, famis levationem, qua afflictabantur*, maxime vero -Athenienses. In Trœzeniorum agrum descendens, templum Isidis videas, et -superiore loco Veneris Ascrææ. Templum quidem ipsum Trœzene, ut suæ -civitatis matre, faciendum curarunt Halicarnassenses: signum vero Isidis -Trœzeniorum populus dedicavit. (7) Contendentibus per montes Hermionen -versus, fons se ostendit Hyllici amnis, cui Taurio ante nomen fuit. -Saxum etiam illud Thesei nominatum, mutato nomine, quod crepidas et -ensem Ægei sub ipso abditum sustulerit Theseus: Sthenii Jovis ara ante -appellabatur. Prope saxum Veneris Nymphiæ cella, a Theseo, quum Helenam -uxorem duxisset, ædificata. (8) Extra oppidi muros delubrum est -Phytalmii Neptuni: iratum enim ipsis Neptunum, immissis in semina et -plantarum radices aquis salsis, effecisse ne ullos terra fructus -proferret, quoad sacrificiis et votis permotus aquas salsas terræ -immittere desiit. Supra Neptuni est Legiferæ Cereris fanum, ab Althepo, -uti hominum sermo vulgavit, dedicatam. (9) Qua ad portum descenditur -(est is apud vicum, qui Celenderis nominatur) regiuncula exstat, quæ -Genethlium (_Natalitia_) appellatur, quod eo in loco Theseum natum -ferunt. Ante eam regiunculam Martis delubrum, quia eo etiam in loco -prœlio sunt Amazones a Theseo superatæ. Fuerint vero illæ ex eodem -agmine, quod in Attica cum Theseo et Atheniensibus pugnavit. (10) Ad -Psiphæum (_?_) mare progressis, offert se oleaster, quem Rhacum intortum -vocant. Rhachos enim Trœzenii vocant omnes eas oleas, quæ nullum fructum -ferunt, ut sunt qui peculiari nomine χóτινος, φυλíας, ἔλαιος vocantur. -At intortum idcirco nominarunt, quod ad ejus arboris truncum implicatis -habenis subversi fuerint Hippolyti currus. Hinc non longe abest Saroniæ -Dianæ ædes, de qua quæ dici oportuit, superius a me sunt exposita. Unum -illud nunc adjicio, Dianæ quotannis festos dies celebrari, quæ Saronia -nuncupant. - - - - - CAPUT XXXIII. - - -_ De insulis Trœzeniorum, Hiera, ante Sphæria dicta — Calauria et - memorandis in ea — Demosthenis monumento et Homeri cæcitate ac - paupertate — Demosthene et Harpalo. _ - -Jam vero de iis insulis, quæ ad Trœzeniorum ditionem pertinent, una est -continenti terræ adeo propinqua, ut pedibus in eam transiri possit. Quæ -quum ante diceretur Sphæria, ea, quam subjiciam, de causa Hiera nominata -est. Sphærus in ea, quem Pelopis fuisse aurigam dicunt, sepulcrum suum -habet. Huic Æthra facto per somnium Minervæ monitu inferias missura, -quum in eam insulam transisset, cum ea Neptunum congressum dicunt. Eam -ob rem Æthram Minervæ Apaturiæ (_Fallacis_) delubrum dedicasse -insulamque, Sphæria quæ ante dicebatur, Hieram nominasse. Instituisse -eandem, ut Trœzeniorum virgines ante nuptias zonam Apaturiæ Minervæ -dicarent. (2) At Calauriam Apollini dicunt ab initio sacram fuisse, quo -scilicet tempore Delphi Neptuni erant. Narratur etiam, permutasse deos -inter ipsos ea loca. Qua de re oraculum etiam quoddam proferunt: - - Par fuerit Delonque Calaureamque habitare, - et Pytho sacram, et patientem Tænaron auræ. - -Est itaque in Calauria regione sanctissimum Neptuni fanum, in eoque -sacerdotio fungitur virgo usque ad nuptiarum maturitatem. (3) Inter fani -septum Demosthenis sepulcrum est, in quo mihi videtur, uti in Homero -multo ante, quam iniqua bonis fortuna sit, ostendisse. Neque enim -contenta, oculis Homerum privasse, ut priori malo aliud calamitatis -genus adderet, inopia oppressum, victum sibi emendicantem, errare per -omnes prope terras coegit. Demostheni vero jam grandi natu exilii -experiundi et consciscendæ sibi mortis necessitatem obtulit. Ac de -Demosthene quidem multa quum ab aliis, tum ab ipsomet dicta sunt, ex -quibus satis liquet, non cepisse ipsum ullam ejus pecuniæ partem, quam -ex Asia attulerat Harpalus. Sed qui fuerit hac de re postea sermo, hoc -loco commemorabo. (4) Harpalus Athenis fugiens quum in Cretam navibus -trajecisset, non multo post a servis, quorum opera utebatur, occisus -est. Sunt tamen qui dicant, Pausaniæ Macedonis eum dolo interfectum. -Deinde Harpali dispensatorem Rhodum fugientem Philoxenus item Macedo -comprehendit, idem, qui et Harpalum ab Atheniensibus sibi dedi -postularat. Habita itaque quæstione de iis omnibus, qui ab Harpalo -pecuniam cepissent, eorum omnium nomina in literis perscripta Athenas -misit. (5) In his literis omnes qui acceperant percensuit, quantumque -singuli accepissent: Demosthenis tamen, etsi fuerat Alexander in eum -animo offensissimo, et Philoxenus ipse privatim cum illo simultates -exercuerat, nullam prorsus mentionem fecit, Honores certe Demostheni -adhuc et in aliis Græciæ partibus, et apud Calauriæ incolas habentur. - - - - - CAPUT XXXIV. - - -_ De oppido Methanis in isthmo Trœzeniorum — balneis calidis — remedio - contra Africi venti noxios flatus — parvis insulis, quæ Pelopis - insulæ dicuntur — urbe Hermione et memorandis in via ad illam — - promontorio Scyllæo — promontorio Bucephala et insulis Haliussa, - Pityussa, Aristeris, Tricrana, et monte Buporthmo — insulis Aperopia - et Hydrea — reliquiis priscæ urbis Hermionensium — monte Prone et - templis Veneris ejusque cultu in urbe Hermione. _ - -Trœzenii agri pars isthmus est, qui per longum spatium in mare -porrigitur. In eo non magnum oppidum supra mare Methana incoluntur. -Isidis fanum habet, et in foro Mercurii signum et alterum Herculis. Ab -eo oppido stadia ferme triginta absunt calidarum aquarum balneæ. Aquas -eas e scatebris primum erupisse aiunt, Antigono Demetrii filio in -Macedonibus regnante: non autem primo statim impetu aquas illas -erupisse, sed primum copiosum ignem e terra exæstuasse, deinde igni -exstincto aquas illas se ostendisse, quæ usque ad nostram ætatem inde -scatent, calidæ, et vehementer salsæ. Ei, qui hic laverit, non est in -propinquo aqua frigida, neque in proximum mare se immittere ibique sine -periculo natare licet; nam id tum alias ibi belluas, tum canes præbet -plurimos. (2) Quod vero mihi magnæ Methanis admirationi fuit, id jam -scribam. Africus e Saronico sinu agrum et vineas perflans, novos -pampinos acriter torret. Id quoties accidit, vento etiamnum spirante, -viri duo gallum gallinaceum pennas per totum corpus albas habentem in -contrarias partes distractum lacerant, ac deinde dimidiam uterque galli -partem præferens cum cursu vites ambiunt: mox in eum ipsum locum, unde -currere cœperunt, rursus congressi, avem ibi defodiunt. (3) Hoc ab illis -excogitatum est contra Africi flatus. Jam parvas illas insulas, quæ ante -continentem terram sitæ sunt, novem numero, Pelopis appellant: quarum -unam, quum pluit, a pluvia rigari negant: quod an ita sit, perspectum -non habeo: id certe, qui circa Methana colunt, affirmant. Equidem ipse -vidi homines, qui sacris et incantamentis grandinem averterent. (4) -Methana ipsa Isthmus Peloponnesi est. Isthmo vero Trœzenis finitima est -Hermione. Priscæ urbis conditorem Hermionenses ipsi fuisse aiunt -Hermionem Europis filium. Ipsum Europem, ut maxime Phoronei fuerit, -nothum certe filium fuisse, Trœzenius Herophanes scriptum reliquit: non -enim ad Argum Phoronei e Niobe filia nepotem Argivorum imperium fuisse -perventurum, si legitimum Phoroneus filium habuisset. (5) Ego tamen, si -vel legitimum filium Europem ante Phoroneum fata abstulissent, affirmare -posse mihi videor nunquam illum Niobes filio parem potestate futurum -fuisse, quum hic Jovis esse putaretur. Posterioribus temporibus etiam -Hermionem Dores Argis veluti coloni habitatum venerunt; nec ullum eis -bellum intercessisse opinor; id enim si fuisset, diceretur utique ab -Argivis. (6) Via quæ a Trœzene Hermionem ducit, in eadem est parte, in -qua saxum illud, quod, quum Sthenii Jovis ara ante diceretur, postquam -agnitionis monumenta sustulit Theseus, Thesei cœptum est nuncupari. Ab -eo itaque saxo montanam viam tenentes ad Apollinis Platanistii -cognomento ædem perveniant. Ibi vicus Ilei, et in eo Cereris et -Proserpinæ cellæ. Ad mare, ubi Hermionensis agri fines, Cereris templum, -cui Thermasiæ cognomentum. (7) Abest hinc octoginta maxime stadia -promontorium Scyllæum, cui a Nisi filia nomen. Nam posteaquam per ejus -proditionem Nisæam et Megara Minos cepit, non modo uxorem eam non duxit, -verum etiam suis, ut in mare illam abjicerent, imperavit. Mortuam æstus -ad promontorium hoc detulit: neque vero ejus uspiam sepulcrum -ostenditur; nam cadaver insepultum jacuisse aiunt, usquedum a marinis -volucribus discerptum est. (8) A Scyllæo urbem versus navigantibus -alterum se promontorium ostendit, Bucephala nomine. Juxta aliquot -insulæ. Earum prima Haliussa portum habet ad navium appulsum perquam -idoneum. Proxima Pityussa: tertiam Aristeras nominant. Has prætervecti -aliud promontorium offendant e continenti prominens: Colyergiam -appellant. Succedit Tricrana insula; et mons se in mare de Peloponneso -attollens, Buporthmus. In eo Cereris et Proserpinæ templum, Minervæ -aliud, cui Promachorma cognomentum. (9) Ex adverso Buporthmi insula est, -Aperopia nomine. Ab ea non longe abest alia insula, quæ Hydrea dicitur. -Post hanc per continentem lunari specie pertenditur litus planum: inde -salebris ac rupibus præceps est litus usque ad templum Neptuni. Hoc -incipiens, qua parte mari ab ortu alluitur, protenditur ad occasum. In -eo portus aliquot. Longitudo ejus oræ stadium circiter septem: latitudo, -qua maxima, stadium trium, nihilo plus. (10) In hac prisca fuit -Hermionensium urbs. Exstant ibidem aliquot fana: Neptuni in ipso oræ -principio. Unde vero a mari ad altiores oræ partes ascenditur, Minervæ -delubrum: et in proximo loco stadii manent fundamenta, in quo exercere -se solitos fuisse Tyndari filios dicunt. Altera etiam est Minervæ ædes -non magna, cujus tectum collapsum est. Solis præterea templum, et -Gratiarum aliud. Porro erectum et Serapidi et Isidi fanum: ambiunt -maceriæ e prægrandibus et lectis lapidibus. In eo septo sacra Cereri -arcana faciunt. (11) Hæc in ea ora habent Hermionenses. Quæ ætate nostra -exstat eorum urbs, a promontorio, in quo Neptuni illud fanum, abest ut -maxime stadia quattuor; et e plano primum loco molliter surgente clivo -se erigit. Collem, in quem se attollit, Pronem (_Jugum_) nominant. Muro -undique urbs ambitur. Multa illa quidem, qua literarum monumentis -ornentur, habet: sed quorum in primis mentionem faciendam censui, -Veneris ædes est, cui Pontiæ (_Marinæ_) eidem et Limeniæ (_Opportunæ_) -cognomina. Signum ejus e candido lapide, quum magnitudine insigne, tum -opere reliquo dignum spectatu. (12) Est et aliud Veneris templum. Inter -ceteros qui habentur huic deæ ab Hermionensibus honores ea religio -observatur, ut virgines, quin et viduæ, qui in viri manum conventuræ -sunt, omnes rem ei divinam ante nuptias in hoc templo faciant. Cereri -vero Thermasiæ templa duo dicata: alterum in finibus Trœzeniorum, quum -pagi adhuc essent: alterum vero in ipsa urbe. - - - - - CAPUT XXXV. - - -_ De musico ac navigandi urinandique certamine in honorem Bacchi - Melanægidis ab Hermionensibus instituto — aliis templis et signis - deorum in urbe Hermione — templo Cereris (Chthoniæ) in monte Prone — - sacrorum, quæ Chthonia dicuntur, ratione — templo Clymeni — Echus - porticu — locis Clymeni, Plutonis, et palude Acherusia — templo - Lucinæ in via Masetem versus. _ - -Juxta id Bacchi Melanægidis ædes. Huic quotannis musici ludi fiunt, et -urinandi certatim navigandique præmia proponuntur. Sua item ædes Dianæ, -Iphigeniæ cognomento, ubi ex ære Neptunus, pede altero delphinum -premens. Jam qui in Vestæ transierint, ibi signum nullum videant: nihil -ibi nisi ara, et super ea sacra Vestæ faciunt. (2) Apollinis tria sunt -delubra, ac totidem signa. Eorum unum sine cognomine, alterum Pythaea, -tertium Horion nominant. Et Pythæi quidem nomen ab Argivis acceperunt. -Ad eos enim primos ex omnibus Græcis venisse Pythæum Apollinis filium, -Telesilla memoriæ prodidit. Horium vero quam ob rem appellent, nihil pro -certo habeo dicere. Conjectura adducor, finibus vel armis vel jure -potitos Apollini Horio (_quasi Terminatoris_) vota solvisse. (3) Fortunæ -ædem omnium, quæ apud se sunt, recentissimam esse dicunt. Stat deæ -colossus e Pario lapide. E duobus aquarum ductibus alterum valde priscum -esse aiunt: in cujus alveum occulto meatu aqua profluit, neque unquam -deficiat, etiamsi tota civitas aquatum eo descendat. Alterum vero ætate -nostra munierunt: loco, ex quo in eum aqua defluit, nomen est Limon -(_Pratum_). (4) In collis jugo, quem Prona appellari diximus, est, quod -historiæ mandetur, dignissimum Cereris templum. Id Clymenum Phoronei -filium, ejusque sororem Chthoniam ædificasse, memorant Hermionenses. At -Argivi Cererem, quum fines agri sui esset ingressa, ab Athera et Mysio -hospitio acceptam tradunt: Colontan vero non modo eam domum suam non -invitasse, sed ne alium quidem ullum deæ honorem habuisse, quum id fieri -Chthonia ejus filia indigne ferret. Colontan itaque cum ipsis ædibus -crematum: puellam vero Hermionem a Cerere deportatam ibi illi templum -dedicasse. (5) Chthonia autem et dea ipsa appellatur, et stati festi -dies, qui æstate anni in ejus honorem agitantur, Chthonia dicuntur. In -iis hoc ritu supplicatio fit. Pompæ agmen ducunt sacerdotes, et -quicunque annuos magistratus gerunt: sequuntur feminæ ac viri. Ipsis -etiam pueris solenne est deam cum pompa deducere. Incedunt autem ii cum -albis vestimentis, capitibus coronas ferentes. Sunt eæ corollæ e flore -contextæ, quem Cosmosandalum incolæ appellant. Hyacinthum illum ego esse -existimo. Est enim ei tum magnitudine, tum colore persimilis: habet -præterea easdem luctus indices literas. (6) In extremo agmine sequuntur -qui eximiam de armento bovem vinculis distentam et ferociter reluctantem -ad templum trahunt. Eo ut advenerunt, solutam retinaculis intro agunt. -Alii interim, qui ad fores apertas steterant, ubi bovem intromissam -vident, fores obdunt. (7) Eam aniculæ quattuor de industria intus -relictæ falcibus exceptam conficiunt. Collum earum una, ut casus -tulerit, hostiæ præsecat. Rursus patefactis foribus, ii, quibus id -negotii datum est, bovem alteram, mox tertiam et quartam intrudunt: ac -singulæ deinceps eodem modo ab illis aniculis mactantur. Atque in hoc -sacro miraculum evenit: in quod latus prima bos conciderit, in idem et -reliquas procumbere necesse est. (8) Et hic quidem est apud Hermionenses -sacri ejus ritus. In templi vestibulo statuæ feminis Cereris sacerdotio -perfunctis positæ sunt, non ita multæ. Intus sellæ erectæ iis aniculis, -quæ boves, usque dum intromittantur, opperiuntur. Signa præterea non -admodum prisca Minervæ et Cereri. Id vero, quod religiosius multo quam -cetera colunt, neque ipse vidi, neque vir quisquam, sive peregrinus, -sive civis fuerit. Quid id, aut quale sit, vetulæ illæ scierint. (9) -Aliud item templum, undique statuis exornatum, e Chthoniæ regione situm -est: Clymeni dicitur: in quo Clymeno ipsi sacra fiunt. Ego vero hoc -nomine nullum Argivum hominem venisse Hermionem arbitror: sed esse hoc -unum de ejus dei, qui apud inferos regnare dicitur, cognominibus. Est -prope hoc aliud delubrum Martis, et in eo signum. (10) Ad dexteram -templi Chthoniæ porticus est, quam Echûs incolæ vocant. Ejus ea est -natura, ut missa vox ut minimum imaginem triplicet. A tergo Chthoniæ -areæ tres sunt. Earum unam Clymeni, Plutonis alteram, Paludem Acherusiam -tertiam Hermionenses appellant. Omnes lapideis maceriis sepiuntur. In -ea, quæ Clymeni est, terræ hiatus visitur, per quem Orci canem extraxit -Hercules, sicuti ipsi dictitant Hermionenses. (11) Ad portam, a qua via -recta Masetem ducit, in pomœrio interiore est Ilithyiæ fanum. Deam certe -quotidie summa cum religione, quum hostiis, tum odoribus ac donis -quamplurimis venerantur: ejus tamen signum nemini omnino, præterquam iis -quæ rem divinam faciunt, feminis conspicere fas est. - - - - - CAPUT XXXVI. - - -_ De Halice urbe — monte Coccygio, antea Thornace — Masete navali — - Didymis — Asine urbe, Asinæorum cum Argivis certamine et Asines - excidio — Lerna, ac fluviis Erasino et Phrixo — loco, ubi Pluto - rapta Proserpina ad inferos descendisse fertur — monte et fluvio - Pontino. _ - -In ea ipsa via, qua recta Masetem iter, progressos stadia ferme septem, -et ad lævam divertentes via excipit, quæ Halicen ducit. Halice ipsa -ætate mea deserta est, quum tamen olim habitaretur. Halicensis certe -narratio est in Epidauriorum pilis, in quibus incisa sunt prodita ægris -ab Æsculapio morborum remedia. Neque alibi uspiam scriptum ullum fide -dignum vidi, in quo vel de Halicensi civitate, vel de Halicensi quodam -homine ulla fieret mentio. Via tamen est, quæ Halicen ducit, media illa -inter Pronem collem, et eum, qui prisco nomine Thornax dicitur: nam -postea ex Jovis ibi in cuculum avem mutatione, ut Coccygius -appellaretur, accidisse aiunt. (2) Sacræ quidem ædes exstant etiamnum in -summis montibus: in Coccygio Jovis, in Prone Junonis. Ad hæc in extrema -Coccygii parte templum est sine foribus, sine tecto, sine simulacro. -Apollinis id esse dicebatur. Hinc qui a recta via digressi fuerint, in -viam eant, quæ Masetem ducit. Fuit olim Mases oppidum, cui locum tribuit -suum Homerus, ubi Argivorum civitates enumerat: ætate vero hac pro -navali utuntur Hermionenses. (3) A Masete quæ via ad dexteram est, ea ad -Struthuntem promontorium ducit: a quo promontorio per montium juga iter -est stadiûm ducentorum et quinquaginta ad Philanorium quod dicitur et ad -Boleos. Sunt Bolei lectorum lapidum strues. At vicus, quos Didymos -(_Geminos_) nominant, a Boleis distat stadia viginti. Ibi cellæ sunt -Apollinis, Neptuni, præterea Cereris. Signa e candido lapide, recto -statu. (4) Proximum his locis est oppidum Argivorum, quod Asine olim -appellabatur. Ejus nunc ruinæ ad mare jacent. Nam quo tempore -Lacedæmonii cum rege Nicandro Charilli filio, Polydectis nepote, -pronepote Eunomi, Prytanidis abnepote, atnepote vero Eurypontis, in -Argolidem hostiliter invaserunt, Asinæi suas cum illis copias -conjunxere, ac simul Argivorum agrum populati sunt. Ubi vero Lacedæmonii -domum exercitum reportarunt, Argivi Eratum regem suum secuti obsessum -venere Asinen. (5) Asinæi aliquamdiu de muris hostis impetum -sustinuerunt; ac de Argivis quum alios, tum Lysistratum, de iis unum, -qui cumprimis bellica virtute enitebant, ceciderunt. Occupato tandem -muro, Asinæi, uxoribus ac liberis clam in naves impositis, urbe et agro -cessere. Argivi oppidum solo æquarunt et agrum suis finibus addidere. -Pythæi tantum Apollinis templo pepercerunt, ut etiamnum videre est: ac -proxime id Lysistratum humarunt. (6) Distat ab Argivorum urbe stadia -nihilo plus quadraginta mare quod ad Lernam est. Qua ad Lernam -descenditur, primum in ipsa fere via est Erasinus. Influit is in -Phrixum: Phrixus in mare illud exit, quod inter Temenium est et Lernam. -Ab Erasino ad lævam stadia ferme octo digressis Castorum se, qui Anactes -(_reges_) vocantur, templum ostendit. Lignea sunt eorum signa, haud alia -forma, quam quæ in ipsa urbe facta sunt. (7) Jam si in rectam viam -redieris, Erasinum trajicies, et ad Chimarrhum (_torrentem_) amnem -pervenies. Juxta est e lapidibus septum. Hac Plutonem fama est, rapta -Proserpina, ad ea, quæ sub terris esse homines putant, regna -descendisse. Lerna ipsa, uti superius dixi, ad mare est: quo in loco -initia Cereri peraguntur, quæ Lernæa vocantur. (8) Lucus in ea sacer a -monte, quem Pontinum dicunt, incipit. Mons Pontinus exceptam e cœlo -pluviam aquam non effundit, sed ipse eam absorbet. Profluit ab eo amnis, -cui a monte Pontino nomen. In montis vertice ædes est Minervæ Saitidis, -cujus sola manent rudera. Fundamenta etiam manent domus Hippomedontis, -qui Polynici Œdipodis filio in bello Thebano auxilio venit. - - - - - CAPUT XXXVII. - - -_ De luco platanis consito ad montem Pontinum et Amymone fluvio — signis - et templis in hoc luco — Philammone initiorum Lernæorum auctore — - hydra Lernæa — lacu Alcyonia, ubi Bacchus ad inferos descendit, - ejusque profunditate immensa. _ - -Ab hoc igitur monte lucus ille maxima ex parte platanis condensus ad -mare excurrit: terminatur autem una ex parte Pontino amne, ex altera -Amymone, qui fluvius a Danai filia nomen accepit. In luco signa sunt -Cereris Prosymnæ, Bacchi: ac Cereris simulacrum non magnum, ad sedentis -imaginem. (2) Hæc e marmore facta sunt. In altero templo Bacchus ipse -cognomento Saotes (_Servator_) signum e ligno habet, sedentis itidem -forma. Est ibidem Veneris ad mare e marmore signum. Dicatum aiunt hoc a -Danai filiabus, ipsum autem Danaum ædem Minervæ ad Pontinum erexisse. -Initia vero Lernæorum Philammon instituisse dicitur. Ceterum quæ de -ritibus eorum narrantur, non esse antiqua perspicuum est. (3) Et ne ea -quidem quæ in corde ex orichalco fabricato inscripta audivi, esse -Philammonis, Arrhiphon deprehendit, origine quidem Triconiensis ex -Ætolia, nostra vero ætate Lyciorum ex spectatissimis, ac sollers ad ea -invenienda, quæ nemo ante vidit; is hoc quoque deprehendit eo quod dicam -argumento: versus et quæcunque soluta oratione his versibus immista -erant, hæc omnia Dorica dialecto scripta erant. Verum ante Heraclidarum -in Peloponnesum reditum eadem Argivi lingua, qua Athenienses, utebantur. -Philammonis certe temporibus ne Dorum quidem nomen, uti ego existimo, -fuit omnino Græcis omnibus notum. Hæc igitur ille sic se habere -demonstravit. (4) Ad Amymones fontem platanus exsurgit. Sub ea platano -hydram educatam narrant. Ego enimvero facile adducor, belluam illam, tam -multo maximam ceterarum fuisse, tum vero tam insanabili veneno, ut ejus -felle spicula sagittarum Hercules infecerit. Caput vero, uti ego opinor, -unicum, et non plura habuit. At Pisander Camirensis, quo et fera -terribilior, et carmina sua plus dignitatis habere viderentur, pro uno -illi plura capita dedit. (5) Vidi etiam fontem qui Amphiarai dicitur, et -stagnum Alcyonium, per quod Bacchum ad inferos Semelen reducturum -descendisse tradunt Argivi; monstratam autem ipsi a Polymno viam hanc. -Ejus stagni infinita est altitudo, neque est a me adhuc hominum quisquam -repertus, qui imum ejus solum ullo machinæ genere consequi potuerit. -Quin ipse Nero, junctis ad multorum stadiorum spatium funibus, ad eosque -plumbo religato, additis eo aliis inventis ad hoc experimentum -instrumentis, nullum tamen potuit altitudinis terminum deprehendere. (6) -Audivi præterea aliud hujusmodi: aquam illam, etsi quieta est specie -ipsa et tranquilla, ea tamen esse natura, ut, qui innare ausi fuerint, -ad imum eos fundum trahat, Est paludis ejus ambitus minime amplus, sed -nihilo stadii unius triente major. Margines herba et juncis vestiuntur. -Quæ circa illam quotannis Baccho nocturna sacra fiunt, ea mihi nefas -scribendo in vulgus efferre. - - - - - CAPUT XXXVIII. - - -_ De Temenio, urbe Argivorum — urbe Nauplia et fonte Canatho — de asino - palmitum amputationem monstrante — Genesio et Apobathmis — Thyrea, - et pugna Argivorum cum Spartanis ibi commissa — Athene, Neri, Eva, - vicis, et Polemocrate — monte Parnone et Tano fluvio. _ - -Jam a Lerna Temenium contendentibus (pertinet Temenium ad Argivorum -fines, ac nomen a Temeno Aristomachi filio accepit: ille enim quum vicum -eum occupasset ac munivisset, exinde bello cum Doribus contra Tisamenum -et Achæos suscepto, tanquam e castello ad præliandum exibat) huc igitur -contendentibus visitur Phrixus erumpens in mare; et Neptuno est in -Temenio una, et item Veneri altera ædes erecta. Est ibidem et Temeni -sepulcrum, ad quod parentant Dores Argivi. (2) Distat a Temenio Nauplia -quinquaginta, uti mihi videtur, stadia; desertum hac ætate oppidum. Ejus -conditor fuit Nauplius, quem Neptuno et Amymone genitum crediderunt. -Exstant murorum rudera, Neptuni templum, portus aliquot, et fons, cui -nomen Canathus. In eo fonte vulgo apud Argivos proditum Junonem, ubi -quotannis laverit, denuo virginem fieri. Manavit hic sermo ab arcanis -initiorum, quæ Junoni solenni ritu fiunt. (3) Hoc loco, quod a Naupliæ -incolis de asino dicitur, abroso palmite vitem multo feraciorem -redditam, et asellum, quod sarmentorum putationem monstrarit, propterea -in saxo effictum esse: hoc tanquam minime, quod historiæ mandetur, -dignum prætermitto. (4) Ducit a Lerna altera etiam via secundum mare ad -vicum, quem Genesium vocant: ubi in littore Neptuni Genesii ædes, non ea -sane magna. Conjunctus fere est cum eo vico alter, cui nomen Apobathmi -(_Exscensus_), quia hic Argolicæ regionis primus esse locus dicitur, in -quem Danaus e navi cum liberis suis exscenderit. Hinc iis, qui Anigræa -superaverint (angustus hic et pene invius trames), ad lævam terra ad -mare patet, quæ quum ad alias arbores, tum ad oleas educandas maxime -opportuna est. (5) Qua vero parte in continentem terram a littore -ascenditur, ibi Thyrea vicus est: quo in loco de agri finibus lectissimi -viri ex Argivis trecenti, totidemque itidem lecti ex Lacedæmoniis inter -se pugnarunt: quumque omnes præter Spartanum unum et Argivos duos -occidissent, eodem, quo occubuerunt, loco tumuli sunt illis congesti. -Agro Thyreate Lacedæmonii, victis Argivis prœlio, quod universo agmine -utriusque populi commissum fuerat, potiti, Æginetis postea ex insula ab -Atheniensibus ejectis illum tradiderunt. Ætate mea Argivi eum colebant, -disceptatione et judicio, uti ipsi aiunt, receptum. (6) A sepulcretis -progressi Anthenen veniant, quam olim Æginetæ incoluerunt. Proximus -alter vicus, Neris: tertius Eua, pagorum illorum maximus. In eo est ædes -Polemocratis. Fuit is et ipse Machaonis filius, Alexanoris frater. -Medelas morborum et hic incolas docet: quare illi accolæ honores habent. -(7) Supra pagos mons eminet, in quo termini finium sunt inter -Lacedæmonios, Argivos ac Tegeatas. Erecti sunt pro terminis lapides -Hermæ, a quibus loco nomen est. Tanaus qui dicitur fluvius, unus ex -Parnone defluens, post cursum per Argivorum fines in Thyreaten sinum -exit. - - - - - PAUSANIÆ DESCRIPTIONIS GRÆCIÆ LACONICA SIVE LIBER III. - - - - - CAPUT I. - - -_ De Lelege, rege Spartanorum indigena, et reliquis priscæ ætatis - regibus eorum — Eurota — Lacedæmone et Sparta — Tyndareo ejusque - propinquis regnum Laced. obtinentibus — duplicis regiæ domus apud - Laced. origine et Aristodemi morte — de Aristodemi filiis, Procle et - Eurysthene, ac Thera eorum tutore — colonia in insulam Theram - deducta. _ - -Post Hermas illos ad occasum Laconica terra est. In ea regnasse primum -Lelegem indigenam, et ab eo Leleges, quibus imperabat, populos -nominatos, ipsi testantur Lacedæmonii. Lelege Myles et natu minor -Polycaon geniti. Quo vero gentium et quam ob causam Polycaon secesserit, -alio exponemus loco. Mylete mortuo Eurotas filius ei in regnum -successit. Is quum stagnantem in campis aquam ad mare alveo deduxisset, -quod fuit aquarum reliquum, in justi amnis morem defluens de se Eurotan -nuncupavit. (2) Hic quum e vita decessisset nulla suscepta virili -sobole, regnum Lacedæmoni reliquit. Erat hic matre Taygeta genitus, a -qua mons nomen accepit, patrem vero Jovem habuit, ut fama prædicat. -Uxorem autem duxerat Spartam Eurotæ filiam: ac ut primum ad regnum -accessit, regioni et incolis omnibus de se nomen indidit: urbem deinde, -quam condidit, de uxoris nomine, quod nostra etiam ætate retinet, -Spartam appellavit. (3) Hujus filius Amyclas, quum aliquod et ipse -cuperet nominis sui monumentum relinquere, in agro Laconico Amyclas -oppidum fundavit. Is quum filios plures suscepisset, Hyacintho natu -minimo, egregia forma puero, morte erepto, superstes fuit. Pueri tumulus -Amyclis est sub Apollinis signo. Amycla mortuo Argalus, ejus liberorum -natu maximus, regnavit: et hoc defuncto, ad Cynortan regnum pervenit. -Cynorta Œbalus nascitur. (4) Is e Gorgophone Argiva uxore, Persei filia, -Tyndareum suscepit. Fuit huic cum Hippocoonte, imperium sibi ætatis -causa vindicante, certamen. Verum Hippocoon adscito in societatem Icario -ejusque factione, longo intervallo superior discessit. Quare sibi male -metuens Tyndareus Pellanam, uti Lacedæmonii commemorant, aufugit. -Messenii vero narrant Tyndareum ad Aphareum in Messeniam confugisse: -fuisse autem Aphareum, Perieris filium, Tyndareo ipsi ex eadem matre -fratrem: ac tunc quidem Thalamis, quod est Messeniæ oppidum, domicilium -habuisse: quo in loco liberos etiam ipsum suscepisse. (5) Interjecto -dein tempore in regnum ab Hercule restitutus est Tyndareus. Regnarunt -etiam filii ejus, porro Menelaus Atrei filius, gener Tyndarei, et -Orestes, quod Menelai filiam Hermionen uxorem duxerat. Quum vero -Heraclidæ postliminio redissent, Tisameno Orestis filio regnante, -Messeniorum et Argivorum altera factio Temenum, altera vero Cresphontem -regem habuit. Quumque Lacedæmone gemini filii essent Aristodemi, regiæ -familiæ duæ exortæ sunt, atque id Delphici Apollinis oraculo approbante. -(6) Aristodemus enim e vita excessisse narratur Delphis, priusquam Dores -in Peloponnesum redirent. Hunc Lacedæmonii de rebus suis magnificentius -loquentes sagittis ab Apolline confixum tradunt, quod consulendi causa -non venisset ad oraculum, sed Herculem, in quem forte prius inciderat, -qui Doribus in Peloponnesum reditus confici posset, consuluisset. Verior -autem fama est, a Pyladæ et Electræ filiis, Tisameni Orestis filii -consobrinis, Aristodemum occisum. (7) Ejus Aristodemi filiis nomina -Procles et Eurysthenes indita: qui quam gemini essent, voluntate nihilo -minus magnopere dissidebant. Non obfuit tamen odii, quo inter se -laborarunt, acerbitas, quominus communi consilio Theran, Autesionis -filium, matris Argiæ fratrem, tutorem vero suum, in colonia deducenda -sequerentur. Coloniam deduxit Theras in insulam eam, quæ illis -temporibus Calliste vocabatur: e cujus regno ultro sibi Membliari -posteros decessuros speravit, (8) proinde atque illi etiam fecerunt, ea -scilicet ratione adducti, quod ad Cadmum Theræ genus referendum esset, -quum ipsi a Membliaro descendissent, quem plebeia stirpe natum Cadmus in -ea insula colonorum ducem reliquisset. Theras itaque insulam mutato -nomine de se appellavit, et ei quidem Theræi hac etiamnum ætate tanquam -coloniæ conditori quotannis parentant. Procli autem et Eurystheni in -Theræ mandatis duntaxat obeundis par fuit et concors alacritas, in -ceteris voluntatum ac consiliorum omnium summa dissensio. Verum si etiam -optime inter se convenientes fuissent, non tamen eorum posteros -potuissem una et eadem rerum gestarum expositione comprehendere: non -enim in unam eandemque prorsus ætatem inciderunt, ita ut patrueles -patruelibus et patruelium inter se liberi, ac qui deinceps ex his -descenderunt posteri, numero essent æquales. De utraque itaque familia -separatim agam, neque ullo pacto in unum confundam. - - - - - CAPUT II. - - -_ De Eurysthenis domo et Agidis — Echestrato regnante Lacedæmonii - ejiciunt Cynurenses — Labota regnante primum bellum Argivis inferunt - — de Lycurgo et Minoe legislatoribus — Lacedæmonii Archelao regnante - Ægyn urbem subigunt — Teleclo regnante finitimas urbes Pharin, - Amyclas et Geranthras expugnant — Alcamene regnante Charmidan in - Cretam mittunt, urbem Helos evertunt et Argivos vincunt. _ - -Eurysthene Aristodemi filio natu grandiore Agin genitum ferunt: a quo -sunt omnis Eurysthenis posteritas Agidæ appellati. Agide regnante, -Patreum Preugenis filium in condenda urbe in Achaia, quam de nomine -Patrei nostra etiam ætate Patras vocant, adjuverunt Lacedæmonii: comites -etiam ac socios cum Grai Echelæ filio, Penthili nepote, Orestis -pronepote, in coloniam classe transmittenti, miserunt. Et ille quidem -regionem eam, quæ inter Ioniam et Mysos est, cui ætate nostra Æolidi -nomen, occupaturus erat, quum avus ejus Penthilus multo ante Lesbon, -insulam Æolidis hujus continenti adjacentem, cepisset. (2) At Echestrato -Agidis filio Spartæ regnum obtinente Lacedæmonii Cynurenses omnes, qui -militari essent ætate, sedibus suis expulerunt. Crimini datum, quod -prædones e Cynuriaco agro Argivorum, qui sibi consanguinei essent, fines -populationibus infestos redderent, ipsique adeo Cynurenses in eundem -agrum aperte excursiones facerent. Cynurenses quidem ab Argivis oriundos -esse et in coloniam a Cynuro Persei filio deductos memoriæ proditum est. -(3) Non multis post annis Echestrato Labotas filius in regnum succedit. -Hunc Labotan Herodotus in historia, ubi de Crœso scripsit, in Lycurgi, -qui Lacedæmoniis leges tulit, tutela fuisse scribit: sed Leobotan eum, -non Labotan, nominat. Hoc regnante, Lacedæmonii tunc primum Argivis -bellum indicunt. Crimini eis datum est, quod Cynurensem agrum, quem -armis ipsi cepissent, invaserint, quodque finitimos socios suos ad -defectionem sollicitarint. In eo tamen bello ab neutris quicquam memoria -dignum gestum est. (4) Jam qui in regnum ex hac familia successerunt -Labotæ, videlicet Doryssum et Doryssi filium Agesilaum, mors brevi -utrumque oppressit. Agesilao regnante Lycurgus Lacedæmoniis leges tulit: -quas eum nonnulli ab oraculo Delphico accepisse, alii autem Cretensium -scita eum ascivisse tradidere. Cretenses ipsi istas Minoi leges acceptas -referunt, de quibus illum ferunt non sine deo consuluisse: quod ipsum -his versibus videtur Homerus de Minois legibus significare voluisse: - - Quas inter magni Minois regia Cnosos, - quem Jovis alloquium ter terna æstate beavit. - -Verum de Lycurgo in iis quæ posterius sequuntur memorabo. (5) Agesilaus -Archelaum filium sibi successorem reliquit. Dum hic regnaret, -Lacedæmonii unam de finitimis urbibus, Ægyn nomine, bello subactam -exciderunt, Ægytarum ad Arcadas defectionem metuentes. In ea urbe -evertenda opem tulit Archelao Charillus ex altera familia rex: cujus -ductu quæ gesserint Lacedæmonii, tunc exponemus, quum eorum res gestas -stylo persequemur, qui Eurypontidæ sunt appellati. (6) Archelao Teleclus -nascitur. Hujus temporibus Lacedæmonii finitima oppida, Amyclas, Pharin, -Geranthras, quas Achæi occuparant, bello captas everterunt. Ex his -Pharitæ et Geranthratæ Dorum adventu territi, certis conditionibus e -Peloponneso decesserant: Amyclæenses vero non sunt illi quidem primo -impetu ejecti, sed acriter resistentes, belli diuturnitate superati, -quum multa prius virtutis documenta dedissent. Id ipsi Dores tropæo de -Amyclæensibus erecto testati sunt, quod nihil scilicet illis temporibus, -quod memoriæ consecrarent, dignius gessisse ipsi sibi visi sunt. Non ita -multo post Teleclus a Messeniis in Dianæ occiditur. Templum id in vico -fuit, quæ Limnæ appellatæ sunt, inter Laconici et Messeniaci agri fines. -(7) Teleclo demortuo successit Alcamenes filius. Eo regnante Lacedæmonii -Charmidam Euthyis filium, Spartanorum de optimatibus unum, in Cretam -mittunt, qui ortas inter Cretenses seditiones comprimat, persuadeatque -ut oppidis, quæ a mari longius sita vel alioquin invalida essent, -relictis in ea, quæ navibus appellendis essent opportuna, demigrarent. -Eodem tempore maritimum etiam oppidum, quod ab Achæis tenebatur, Helos -nomine, everterunt; et Helotis auxilia ferentes Argivos prœlio vicerunt. - - - - - CAPUT III. - - -_ Polydoro regnante Lacedæmonii colonias in Italiam deducunt — bellum - Messeniacum acriter geritur — Eurycrate regnante Messenii - Lacedæmoniorum imperio parent — Anaxandro regnante Messenii a - Lacedæmoniis deficiunt et denuo opprimuntur — Eurycrate minore et - Leonte regnantibus Lacedæmonii bellum cum Tegeatis infeliciter - gerunt, Anaxandrida vero regnante superiores evadunt — Orestis ossa - a Spartanis reperiuntur et ab Atheniensibus Thesei ossa — de - Anaxandrida digamo — Cleomene rege et Dorieo. _ - -Alcamene mortuo, ejus filius Polydorus regnum adiit. Hoc regnante -Lacedæmonii colonias duas in Italiam deduxerunt, Crotonem et Locros ad -Zephyrium promontorium. Bellum etiam, quod Messeniacum est appellatum, -hoc ipso tempore exarsit. Neque vero easdem ejus belli causas -Lacedæmonii et Messenii referunt: (2) sed quæ utrinque dicantur, et -qualem exitum hoc bellum habuerit, infra suo loco explicabimus. Hoc -interim non omittemus, primum Messeniacum bellum ex parte maxima -Theopompi Nicandri filii ex altera gente regis ductu gestum. Confecto -autem bello ac Messeniis jam in potestatem Lacedæmoniorum redactis -Polydorum spectatæ virtutis Spartæ habitum et Lacedæmoniorum populo -maxime carum, quod nihil unquam aut per vim egisset aut dixisset cum -alterius contumelia, justitiam in tota jurisdictione cum summa -humanitate conjunxisset, (3) ob easque res gloria in cuncta Græcia -florentem, Polemarchus occidit, Lacedæmonius homo minime obscuro loco -natus, insigni vero, ut res ipsa indicavit, audacia. Mortuo Polydoro -Lacedæmonii honores multos nec vulgares habuerunt. Est autem et -Polemarchi Spartæ monumentum, vel quod ante vir bonus habitus fuerit, -vel quod propinqui eum clam sepelierint. (4) Eurycrate Polydori filio -regnum tenente Messenii Lacedæmoniis æquo satis animo paruerunt, neque -Argivorum multitudo in rerum novarum studium incubuit. Jam vero -Eurycratis filio Anaxandro regnante, Messenios fata sua extra -Peloponnesum ejecerunt. Quum enim a Lacedæmoniis defecissent, pares -illis aliquamdiu bello fuere: postremo superati, ex pacto convento e -Peloponneso excesserunt: qui relicti sunt, omnes servi facti sunt -Lacedæmoniis, præter eos tamen, qui maritima oppida incolebant. (8) Quæ -in eo bello evenerint, quod gestum est post Messeniorum defectionem, non -videntur mihi satis apte in hac historiæ parte tractari. Anaxandro -Eurycrates gignitur, Eurycrate minore Leon. His regnantibus Lacedæmonii -a Tegeatis clades complures acceperunt. Iidem sub Anaxandrida Leontis -filio secundiore multo, quam Tegeatæ, belli fortuna usi sunt. Res autem -sic propemodum gesta est. Lichas Lacedæmonius Tegeam venit: erant enim -tunc fœderis jure inter eas civitates pacata omnia. (6) Eodem tempore, -quo Lichas adveniebat Orestis ossa ex quodam oraculo jussi quærebant -Spartani. Ea intellexit Lichas in ærarii fabri officina defossa, ad -oraculi scilicet verba referens instrumenta singula ærariæ fabricæ. -Ventos enim folles, quod ipsi etiam conceptas auras vi expellunt, pulsum -malleum, repercussum incudem, hominum perniciem ferrum (quod in prœliis -jam usurpari cœptum fuerat) interpretatus est: nam si ad heroicum -seculum respexisset Apollo, hominum perniciem non ferrum, sed æs -dixisset. (7) Huic autem responso, quod Lacedæmonii acceperunt de -ossibus Orestis, persimile fuit quod Atheniensibus postea redditum est, -ut ossa Thesei e Scyro Athenas deportarent: non posse enim, id ni factum -esset, Scyron capi. Invenit tum Cimon Miltiadis filius, eodem usus in -conjiciendo acumine, Thesei ossa, neque ita multo post insula potitus -est. (8) Ex ære autem heroum temporibus omnia pariter arma fuisse, -Homerus testatur, quum securim Pisandri et Merionæ sagittam describit. -Argumento est etiam Achillis hasta Phaselide in Minervæ templo dedicata, -et apud Nicomedenses in Æsculapii Memnonis ensis totus ex ære, quum -hastæ illius ima tantum et summa cuspis ærea sit. Hæc ita esse pro -comperto habemus. (9) Anaxandrides, Leontis filius, unus ex omnibus -Lacedæmoniis uxores duas eodem tempore habuit; unde illi soboles duplex. -Nam quum priorem, optimam illam quidem, sed sterilem, ut dimitteret, -Ephori jussissent, id ut faceret in animum inducere non potuit: eatenus -tamen paruit, quod alteram cooptavit, e qua Cleomenem suscepit. Tunc -prior, quæ adhuc uterum non tulerat, Dorieum peperit, deinde Leonidam, -mox Cleombrotum. (10) Mortuo Anaxandrida, quum longe præstare consilio -et belli artibus Dorieum existimarent, Cleomeni tamen, quod natu esset -maximus, regnum inviti sane detulerunt. At Dorieus, quum adduci non -potuisset ut in patria permanens Cleomeni pareret, in coloniam est -ablegatus. - - - - - CAPUT IV. - - -_ Cleomenes cum Lacedæmoniis et sociis fines Argivorum invadit, eosque - vincit — contra Athenas exercitum ducit et Orgadem, terram diis - Eleusiniis sacram, devastat — in Æginam trajicit — Demaratum fraude - regno privat — furore correptus mortem sibi infert — Leonidas rex - Xerxi Græciam invadenti ad Thermopylas occurrit — de Pausania, - Plistarchi, Leonidæ filii, tutore, ejusque honeste factis. _ - -Cleomenes ut primum regnum iniit, comparato ex Lacedæmoniis et sociis -exercitu, in Argivorum fines invasit: Argivos vero ipsos obviam cum -armis egressos prœlio fudit. Eorum quum ad quinque millia in proximum -Argi Niobes filii lucum confugissent, Cleomenes (quippe qui plerumque -mentis compos non esset) per Helotas in lucum ignem immisit: quo -incendio et lucus et qui se illuc receperant supplices exusti sunt. (2) -Hinc Athenas bis duxit. Primum Atheniensibus Pisistrati filiorum -dominatu liberatis, ingentem quum Lacedæmoniis, tum sibi apud cunctos -Græcos gloriam peperit. Deinde Atheniensis cujusdam Isagoræ gratia -ductus, quum Atheniensibus illum tyrannum imponere conatus esset, ac -libertatem suam fortiter tuentibus Atheniensibus ea de spe decidisset, -et reliquum Atticæ agrum populatus est, et regionem Orgadem appellatam, -diis, qui Eleusine coluntur, sacram vastasse dicitur. In Æginam deinde -transmisit: ubi insulæ ejus principes qui Medis studentes civibus suis, -ut terram et aquam Dario Hystaspæ filio dederent, persuaserant, in -vincula conjecit. (3) Dum in Ægina Cleomenes tempus terit, Demaratus eum -ex altera familia rex ad populum criminatur. Ea re commotus Cleomenes, -ut primum rediit, rationem iniit, per quam Demaratum e regno ejiceret. -Delphicam enim vatem pretio corruptam subornat, ut, quod ipse -præscriberet, consulentibus Lacedæmoniis responderet. Idemque -Leotychiden Demarati propinquum, e regia item domo, instigat, ut de -regno Demarato litem intendat. (4) Ibi Leotychides institit iis verbis, -quæ Ariston ejus pater temere effuderat, quum natum Demaratum dixit a se -genitum non credere. Eam disceptationem quum ad Delphicum oracalum, -sicuti alia omnia consueverant, Lacedæmonii retulissent, respondit -Pythia, quæ Cleomenes jusserat. (5) Quo factum ut Demaratus non æquo -judicio, sed adversarii oppressione regno fuerit spoliatus. Cleomenes -post hæc diem suum obiit, quum arrepto gladio per furorem sibi ipsi -manus consciscens totum corpus fœdissimis vulneribus lacerasset. Argivi -igitur, ea mortis acerbitate dedisse eum pœnas supplicibus, qui in Argum -confugerant: Athenienses, quod Orgadem vastasset: Delphi, quod -interpretem Apollinis, ut Demaratum falso insimularet, corrupisset, id -ei accidisse interpretati sunt. (6) Heroum autem et deorum in homines -iræ, præter hoc Cleomenis, alia etiam reperiuntur exempla. Siquidem et -Protesilaus, cui honores ad Elæuntem habentur, heros Argo nihilo -clarior, per se ipsum Persen Artaycten graviter est ultus. Neque unquam -Megarenses, posteaquam sacrosanctum agrum colere ausi sunt, deorum, qui -Eleusine coluntur, iram plane lenire potuerunt. Sollicitatum vero pretio -oraculum, præterquam tunc a Cleomene, ab nemine unquam scimus. (7) Ubi e -vita excessit Cleomenes, quod nullam reliquit virilem sobolem, ad -Leonidam Anaxandridæ filium, Doriei germanum et uterinum fratrem, regnum -pervenit. Quo tempore Xerxes cum populo suo Græciam invasit, ei Leonidas -cum trecentorum Lacedæmoniorum cohorte ad Thermopylas occurrit. Bella -quidem multa quum a Græcis contra barbaros, tum inter ipsos barbaros -gesta memorantur: sed ea pauca fuere, in quibus unius virtus eximie -enituit, ut Achillis ad Ilium, Miltiadæ in Marathone. Sed profecto -præclarum illud Leonidæ facinus, meo quidem judicio, omnia cujusvis -temporis exempla vicit. (8) Hic enim Xerxi, regum omnium, qui post Medis -et Persis imperarunt, animi elatione et operum magnificentia longe -præstantissimo, in Græciam irruenti tam acriter cum paucis, quorum dux -erat, ad Thermopylas restitit, ut ne visurus ille quidem Græciam, nedum -Athenas fuisset incensurus, nisi a Trachinio homine Hydarnis copiæ per -Œtæ montis tramites circumductæ Græcos oppressissent. Atque ita Leonida -interempto barbari in Græciam irruperunt. (9) Post hunc Pausanias -Cleombroti filius non certe regnavit, verum quum Plistarchi Leonidæ -filii tutor esset, ad Platæas Lacedæmonios duxit, atque inde in -Hellespontum classe transmisit. Hujus in Coam mulierem factum non possum -non magnopere collaudare. Is enim Coi hominis non ignobilis uxorem, -Hegetoridæ filiam, Antagoræ neptem, quam Pharandates Persa Teaspidis -filius invitam in pellicum numero habebat, (10) Mardonio ad Platæas et -Persis ad internecionem cæsis, Coon ad suos cum omni muliebri mundo -donisque omnibus, quæ a Pharandate acceperat, remisit. Idem Mardonii -cadaver contra Lamponis Æginetæ sententiam violari vetuit. - - - - - CAPUT V. - - -_ Pausanias minor, Atheniensibus ad Piræeum victis, triginta tyrannorum - imperium non adjuvare vult, sed domum redit — ideo ab inimicis - accusatur, et judicio absolvitur — Lacedæmonii Lysandro duce - Thebanos invadunt — Lysandro cæso, Pausanias supervenit et cum - Thebanis paciscitur — Pausanias denuo accusatus a Tegeatis in templo - Minervæ Aleæ supplex recipitur — de Aristodemo, Pausaniæ filiorum - tutore — Agesipolis, rex Lacedæmoniorum, Argivis bellum infert, sed - terræ motu et tonitru recedere cogitur — contra Olynthios exercitum - ducit et subito moritur. _ - -Jam vero Plistarchus Leonidæ filius in ipsis regni initiis diem suum -obiit. Cui Plistoanax successit, ejus ipsius Pausaniæ filius, cujus -ductu prœlium ad Platæas factum. Plistoanacte natus Pausanias. Hic -Pausanias in Atticam exercitum duxit, verbo cum Thrasybulo et -Atheniensibus bellum gesturus, atque ut triginta tyrannorum, qui a -Lysandro impositi fuerant, dominatum firmaret. Superato tamen ad Piræeum -Atheniensium præsidio, domum exercitum reportare statuit, quod scilicet -non esse eam Spartanorum reipublicæ maculam omnium turpissimam -adspergendam putaret, ut impurissimorum hominum tyrannidem confirmasse -dicerentur. (2) In patriam re infecta reversus, ab inimicis in judicium -est deductus. Apud Lacedæmonios de rege judicium hoc ritu constitui -solet. Consident qui seniores appellantur, duodetriginta numero: cum iis -Ephori, nec non alterius familiæ rex. Is erat tunc Agis. Ac -quattuordecim seniores et Agis rex Pausaniam condemnarunt: absolverunt -reliquæ ejus consilii partes. (3) Neque ita multo post delectum -Lacedæmonii contra Thebanos habuerunt. Cujus belli quæ causa fuerit, -quum Agesilai res gestas commemorabimus, exponetur. Ac tunc quidem -Lysander, quum in Phocidem pervenisset, universis Phocensibus assumtis, -cunctatione omni sublata, in Bœotiam invasit, et Haliartiorum oppidum -aggressus est oppugnare, quum adduci non possent ut a Thebanis -deficerent. Thebanorum jam et Atheniensium auxiliis clam intra urbem -receptis eruptionem fecere. Cum iis Lysander acie ante ipsa urbis mœnia -congressus cum magna Lacedæmoniorum manu dimicans occubuit. (4) Interea -Pausanias a Tegeatis et reliqua Arcadia comparatis auxiliis confecto jam -prœlio supervenit. Is ubi primum Bœotiam attigit, eorum qui cum Lysandro -fuerant et ipsius Lysandri cædem cognovit: nihilo tamen secius Thebas -perrexit, urbem oppugnaturus. Verum quum Thebani se ad omnem impetum -sustinendum confirmarent jamque Thrasybulus cum Atheniensium auxiliis -adventare nunciaretur, qui id unum exspectabat, ut prœlium Lacedæmonii -inirent, quo illos a tergo adoriretur: (5) Pausanias veritus ne medius -inter duos hostium exercitus ancipiti periculo circumveniretur, icto cum -Thebanis fœdere eorum, qui sub Haliartiorum muris ceciderant, cadavera -ad sepulturam tollenda curavit. Ea sane res neutiquam Lacedæmoniorum -judicio comprobata est: ego vero Pausaniæ consilium rectum fuisse -existimo. Nam quum probe nosset, Lacedæmoniis inter medios hostes -circumclusis semper aliquam accidere cladem, ut ad Thermopylas et in -Sphacteria insula, metuebat ne tertiæ ipse cladis auctor haberetur. (6) -Verum quum longe aliter ipsius cives judicarent, quippe qui ei, quod -tardius in Bœotiam venisset, crimini dabant, non putavit ille sibi -committendum, ut causam dicere cogeretur. Tegeatæ supplicem in Aleæ -Minervæ receperunt. Templum illud fuit antiqua religione Peloponneso -universæ sacrosanctum, neque violari eos fas erat, qui illuc -confugissent. Ea sane religio tunc a Lacedæmoniis in Pausania, antea -vero in Leotychide, et in Chryside est ab Argivis conservata. Quum illi -enim supplices se in illud templum recepissent, ne postulatum quidem -est, ut dederentur. (7) Pausania exulante, impuberes ejus filii, -Agesipolis et Cleombrotus, sub tutela Aristodemi, qui erat genere -proximus, fuerunt. Hujus Aristodemi ductu Lacedæmonii ad Corinthum -prospere pugnarunt. (8) Jam vero Agesipolis ut regnum per ætatem adiit, -Argivis primum ex omnibus Peloponnesiis bellum intulit. Is quum per -Tegeatas in Argivorum fines duceret, Argivi obviam illi caduceatorem -miserunt, quo patria quædam fœdera sanciret jam inde ab initio inter -omnes Dores mutuo percussa. At ille non modo fœdus nullum cum -caduceatore instauravit, sed agrum etiam immisso exercitu depopulatus -est: neque quum terra etiam movisset, retro agmen egit, etsi alias præ -ceteris Græciæ populis Lacedæmoniis et Atheniensibus hujusmodi prodigia -religioni ac terrori fuerint. (9) Castra, jam fixerat Agesipolis sub -ipsis Argivorum muris, neque interim desita est divinitus terra moveri: -quin et milites aliquot de cœlo tacti, nonnullos etiam tonitrua -lymphatos atque attonitos reddidere. Invitissimus itaque ille ex -Argivorum finibus castra movit. Rursus contra Olynthios fecit -expeditionem. Ibi satis secunda belli fortuna usus, quum urbes -Chalcidensium multas cepisset, ac ipsam postremo Olynthum se in -potestatem redacturum speraret, subito morbo oppressus diem suum obiit. - - - - - CAPUT VI. - - -_ Cleombrotus rex in prœlio cum Bœotis ad Leuctra commisso cadit — - Cleonymus cum Areo de regno certat, eoque privatus Pyrrhum in - patriam inducit — Areo regnante Antigonus Demetrii fil. - Atheniensibus bellum infert, quibus Lacedæmonii Areo duce opem - ferunt — Leonidas senex, cui regnum Lacedæm. obtigit, a Cleombroto - illo privatur, et iterum rex creatur — de Cleomene Leonidæ filio, - ultimo Eurysthenis domus rege. _ - -Agesipolide sine liberis mortuo ad Cleombrotum regnum pervenit. Eo duce -Lacedæmonii cum Bœotiis ad Leuctra prœliati sunt: et ipse quidem -Cleombrotus fortiter dimicans initio prœlii occubuit. Plerumque sane in -magnis cladibus numen exercitus ducem ante alios e medio tollere solet, -sicuti et Atheniensibus Hippocratem Ariphronis filium ad Delium, postea -in Thessalia Leosthenem eripuit. (2) E Cleombroti liberis natu major -Agesipolis nihil omnino gessit memoratu dignum. Eo mortuo natu minor -Cleomenes regnum adiit. Qui quum filios duos Acrotatum et juniorem -Cleonymum suscepisset, ita forte accidit ut Acrotatus patrem sibi -superstitem reliquerit. Quumque postea Cleomenes e vita decessisset, -inter Cleonymum Cleomenis filium et Areum filium Acrotati de regno -coorta lis est. Ibi quum senatus paternum regnum Areo adjudicasset, (3) -Cleonymus sibi illum prælatum tam indigne tulit, ut eum Ephori et aliis -præmiis decretis et exercitus imperio delato placare studuerint, -quominus hostili esset in Spartam animo. Nihilominus ille et alia multa -hostilia in patriam designavit, et Pyrrhum Æacidæ filium intra fines -induxit. (4) Areo vero Acrotati filio Spartæ regnante, Antigonus -Demetrii filius Athenas terrestribus maritimisque copiis oppugnare -aggressus est. Atheniensibus subsidio missus cum classe Patroclus ex -Ægypto: Lacedæmonii quoque cum omnibus copiis, Areum regem secuti, -præsto fuere. (5) Quum Antigonus autem urbem undique ita obsessam -teneret, ut aditu omni sociorum auxilia prohiberentur, Patroclus per -nuncios Areum et Lacedæmonios monuit, ut prœlium cum Antigono inirent; -se interim Macedonum terga invasurum, quod sui nequaquam pedestri acie -pares essent Macedonibus, quippe qui Ægyptii et nautæ essent. Eo nuncio -commoti Lacedæmonii, iidemque quum Atheniensium amicitia, tum vero -nominis sui gloriam ad posteros propagandi studio ducti, prœlii aleam -subire nihil recusabant. (6) Verum Areus, commeatu jam consumto, -exercitum domum reportavit, quippe qui desperatam pugnandi audaciam ad -patriæ usus conservandam neque temere sociorum causa profundendam -censeret. Atenim quum Athenienses diu acriter restitissent, Antigonus -pace facta præsidium illis in Museo imposuit, quod tamen non multo post -ultro deduxit. Areo Acrotatus gignitur: Acrotato minor Areus. Is annum -agens fere octavum morbo consumtus est. (7) Jam vero, abolita propemodum -Eurysthenis posteritate mascula, restabat Leonidas Cleonymi filius, -grandis admodum natu. Huic Lacedæmonii imperium deferunt. Graves cum eo -inimicitias Lysander Lysandri filius, Aristocratis nepos, exercebat. Hic -sibi associat Cleombrotum, qui Leonidæ filiam habebat in matrimonio: -eoque in familiaritatem pellecto, Leonidæ tum alia intendit crimina, tum -eum, quum puer adhuc esset, Cleonymo patri de exitio Spartæ conciliando -juramentum dedisse dictitavit. (8) Quum igitur regno se Leonidas -abdicare coactus esset, in ejus locum Cleombrotus invasit. Quodsi animi -præ ira impotens Leonidas fuisset, ac, ut olim Demaratus Aristonis -filius, vel ad Macedonum, vel ad Ægyptiorum regem confugisset, nihil eum -omnino, quod facti postea Spartanos pœnituerit, juvisset. Nunc vero quum -a civibus suis e patria pulsus in Arcadiam exilii causa abisset, non ita -multis post annis ab iisdem in patriam, et pristinum etiam regnum -revocatus est. (9) De Cleomenis autem Leonidæ filii audacia et animi -magnitudine, et quemadmodum in eo defecerit Spartiatarum regnum, quum de -Arati Sicyonii rebus gestis ageremus, affatim multa diximus. Narravimus -vero in superioribus etiam quonam mortis genere Cleomenes in Ægypto e -vita excesserit. Ex Eurysthenis igitur gente regum, qui etiam Agidæ sunt -appellati, postremus Cleomenes Leonidæ filius fuit. - - - - - CAPUT VII. - - -_ De altera regum Lacedæmoniorum domo, Proclidarum, dein Eurypontidarum - — Prytanide regnante inter Lacedæmonios et Argivos primæ inimicitiæ - exoriuntur — Charillo regnante Lacedæmonii fines Argivorum devastant - et Tegeatas invadunt — Nicandro regnante iterum vastatur Argolis — - Theopompo regnante Lacedæmonii cum Argivis pugnant de Thyreatide — - Anaxidama rege Messenii denuo victi ex Peloponneso ejiciuntur — de - Aristone rege, ejusque septem mensium filio Demarato — Leotychide - rege — Archidamo rege Atheniensibus maxima mala inferente — - Sthenelaida belli Peloponnesiaci præcipuo auctore. _ - -Quæ vero de altera regum familia accepimus, ita se habent. Procles -Aristodemi filius habuit filium, cui Soo nomen dedit: Soo Eurypon -genitus. Hunc tantum esse gloriæ consecutum narrant, ut ea tota familia -qui Proclidiæ ante sunt appellati, Eurypontidarum ab eo cognomentum -acceperit. (2) Euryponte nascitur Prytanis. Eo regnante inter -Lacedæmonios et Argivos inimicitiæ ortæ: et jam ante quam Argivis -quicquam crimini daretur, cum Cynurensibus bellatum fuerat. Ac proximas -quidem deinceps ætates, Eunomo scilicet Prytanidis, et Polydecte Eunomi -filio regnantibus, perpetua pax Spartanis fuit. (3) Charillus autem -Polydectis filius in Argivorum agrum invasit et igne ferroque vastavit: -eodemque duce paucis post annis contra Tegeatas exiere Spartani, quum -ambigui et perplexi oraculi auctoritatem secuti Lacedæmonii in spem -venerunt, capturos se Tegeatas, Tegeatarumque campos Arcadibus -adempturos. (4) Charillo mortuo, Nicander filius in regnum successit. -Hoc regnante facinus in Teleclum ex altera familia regem a Messeniis -commissum est in Limnadis fano. Idem vero Nicander Argivorum fines -hostiliter ingressus magnam terræ partem vastavit. Ejus facinoris quum -participes fuissent Asinæi, graves Argivis pœnas paulo post deleta -patria profugi dedere. (5) De Theopompo vero Nicandri filio, qui post -patrem regnavit, rursus erit mihi mentio facienda, quum ad res -Messeniorum historia descenderit. Eo regnante inter Argivos et -Lacedæmonios de Thyreatarum quoque finibus dimicatum. Ei prœlio -Theopompus senio et animi ægritudine implicitus non interfuit: nam eo -vivente Archidamus filius moritur. (6) Neque tamen sine liberis obiit -Archidamus, sed filium reliquit Zeuxidamum. Huic Anaxidamus item filius -successit. Eo imperante a Lacedæmoniis Messenii iterum bello victi e -Peloponneso abierunt. Anaxidamo Archidamus, Archidamo Agasiclen -nascitur. Utriusque vita omnibus belli molestiis vacua, perpetua -tranquillitate insignis erat. (7) Aristo vero Agasiclis filius uxorem -duxit puellam, quam Spartanarum omnium virginum fuisse tradunt -turpissimam, mulierum vero omnium Helenæ beneficio pulcherrimam. Ex ea -quum filius natus esset mense ipso septimo, eique in consilio Ephororum -sedenti servus nunciasset puerum natum, eorum, qui de Eurysthei natali -sunt, versuum Iliadis oblitus, vel quod illos omnino non satis -intellexisset, negavit puerum eum, qui non esset legitimo mensium numero -natus, a se genitum. (8) Cujus eum postea effusæ vocis pœnituit. -Demaratum enim spectata virtute virum, qui cum Cleomene Athenienses -Pisistratidarum dominatu liberarat, Aristonis inconsiderata oratio et -suscepta cum Cleomene simultas regno privavit. Quum autem in Persas ad -Darium profectus esset, in longum tempus ejus propagatam in Asia -posteritatem ferunt. (9) Leotychides vero rex in Demarati locum creatus. -Is Athenienses et ducem eorum Xanthippum Ariphronis filium in pugna ad -Mycalen juvit: idemque posterius in Thessaliam contra Aleuadas profectus -facile totam Thessaliam armis subigere potuit, quum semper ei prœliis -omnibus vincere contigisset: sed ab Aleuadis donis est corruptus. (10) -Quare domi accusatus, Tegeam indicta causa ad aram Minervæ Aleæ supplex -confugit. Leotychidæ filius Zeuxidamus patre adhuc vivo, et ante exilium -ejus, morbo absumtus est. Zeuxidami vero filius Archidamus avo jam Tegeæ -exulante regnavit. Hic Atheniensium agros vehementer vexavit, quum in -Atticam quotannis excursiones faceret et omnia populabundus ageret ac -raperet. Idem etiam Platæensium, qui socii et amici Atheniensium erant, -urbem per obsidionem cepit. (11) Verumtamen hic Peloponnesiorum in -Athenienses bellum neutiquam concitarat; quin, ut pax inter eos maneret, -quantum eniti potuit, elaborabat. Sed Sthenelaidas, vir quum alias -potens, tum vero de Ephoris unus, suscipiendi belli cumprimis auctor -fuit: quod sane bellum Græciam satis adhuc firmo innixam fundamento de -gradu excussit: nec multo post Philippus Amyntæ filius ruinosam et plane -ægram aggressus penitus collabefecit. - - - - - CAPUT VIII. - - -_ De Cynisca, Archidami filia — Agide regnante Lacedæmonii ab Eleis - Olympicis ludis prohibiti iis bellum inferunt, quod tertio anno - componitur — Athenienses invadunt et ad Ægospotamos vincunt — Agis - Leotychiden non agnoscit filium — Agesilaus regno privat - Leotychiden. _ - -Quum decessisset Archidamus filiis duobus relictis, Agis, qui Agesilao -major natu erat, regnare cœpit. Habuit Archidamus et filiam, Cyniscam -nomine, quæ ad Olympicas victorias virili propemodum animo adspiravit. -Prima hæc feminarum omnium equos aluit, prima Olympicam palmam tulit. -Post eam enim quoque, aliæ inprimis vero e Lacedæmone nonnullæ, sunt -victrices in Olympicis renunciatæ: quibus tamen illa longe gloria -præstitit. (2) Spartani vero et poeticen et omnem, quæ ex ea hominibus -contingere possit, gloriam omnium minime admirati mihi videntur. Nam -nisi quod Cyniscæ epigramma fecit nescio quis, et ante Pausaniæ in -tripodem Delphis dedicatum epigramma exaravit Simonides, aliud nihil a -poeta quidem ullo de Laconicis regibus est memoriæ proditum. (3) Agide -Archidami filio regnante et alia Eleis Lacedæmonii crimini dederunt, et -illud inprimis acriter expostularunt, quod Olympicis ludis et Jovis -templo Olympico ab ipsis prohibiti fuissent. Caduceatore itaque misso -Eleis imperant, ut Lepreatas, et alios finitimos, qui ipsis parerent, -suis uti sinerent legibus. Qui quum respondissent, simulac finitimas -Spartæ civitates liberas vidissent, nihil sibi causæ fore, quin et ipsi -sociis suis libertatem redderent: eo responso commoti Lacedæmonii, sub -Agide rege in Eleorum fines invaserunt: (4) verum in Olympiam usque et -ad Alpheum amnem progressi, terræ motibus conterriti, retro agmen egere. -Anno autem insequenti Eleorum agrum Agis populatus magnam ex eo prædam -egit. Tum Xenias Eleus, et privatim Agidis et publice Lacedæmoniorum -hospes, adversus populum insurrexit una cum ditioribus. Verum priusquam -cum exercitu Agis præsto esset, Thrasydæus, cui rerum summa a populo -commissa fuerat, Xeniam totamque ejus manum pugna superatos urbe pellit. -(5) Agis vero domum cum exercitu reversus Lysistratum Spartanum cum -parte copiarum et Eleorum exules relinquit, qui cum Lepreatis agrum -eorum populationibus vexarent. Tertio demum ejus belli anno, quum Agis -exercitu comparato denuo esset in Eleorum fines invasurus, Thrasydæus de -populi sententia, affecta jam malorum diuturnitate et prope consumta -civitate, pacem his conditionibus accepit: In posterum finitimis non -imperaturos: urbis [_immo Pheæ et Cyllenes, non Elidis, ut librorum -Xenophontis H. Gr._ 3, 2, 30 _vitiis_ σφέας _et_ Κυλλήνην _deceptus -opinatur Pausanias_] muros demolituros: Lacedæmoniis Olympiæ Jovis -sacrum sacrosque ludos celebrare, et in eorum ludorum certamina -descendere liciturum. (6) Etiam in Atticam Agis bellum continuo intulit: -idemque ad Deceleam contra Athenienses castellum munivit. Deleta vero ad -Ægospotamos Atheniensium classe, Agis cum Lysandro, Aristocriti filio, -fœderis, quod inter Athenienses et Lacedæmonios sancitum fuerat, quum id -tamen Spartani non jussissent, religionem violavit. Illi enim suo -duntaxat ipsorum arbitrio, non auctoritate publica Spartanorum, scitum -cum sociis fecerant de Atheniensium civitate radicitus exscindenda. (7) -Hæ fuere Agidis res bellicæ maxime illustres. Cujus non alia fuit de -Leotychide filio quam Aristonis de Demarato futilitas: siquidem et hic -audientibus Ephoris, fortunæ quadam malignitate impulsus, non putare se -dixit, ex se Leotychiden natum. Cujus eum levitatis postea pœnituisse -constitit. Quum enim morbo implicitus ex Arcadia domum reportaretur, -apud Heræam testes fecit, qui cum eo erant, omnes, nihil se dubitare, -Leotychiden ex se genitum esse: totique isti multitudini multis cum -precibus et lacrimis injunxit, ut hoc apud Lacedæmonios testimonium -dicerent. (8) Verum Agide mortuo Leotychiden Agesilaus regno pellere -studebat, ea populo in memoriam redigendo, quæ de eo aliquando Agis -dixisset. Præsto tamen et Leotychidæ ipsi ab Heræa Arcades fuere, qui -morientis jam Agidis verba renunciarunt. (9) Auxit inter Agesilaum et -Leotychiden disceptationem Delphicum oraculum his illi versibus: editum: - - Sparta cave, quamvis te maxima gloria tollat, - heu tibi ne claudus recti cruris noceat rex: - tunc inopinatos longum patiere labores, - letiferique undam miscentem cuncta duelli. - -(10) Hæc in Agesilaum dixisse Apollinem, contendebat Leotychides, quod -altero ille pede claudicaret: at Agesilaus in Leotychiden retorquebat, -quod non legitimus ab Agide esset genitus. Eam disceptationem -Lacedæmonii ad oraculum, quum id arbitratu suo facere possent, non -retulerunt tamen; auctoritatem scilicet Lysandri Aristocriti filii -secuti, qui vehementer, ut (Agesilao) regnum decerneretur, contendebat. - - - - - CAPUT IX. - - -_ Agesilao regnante Lacedæmonii in Asiam contra Artaxerxem trajicere - decernunt, et ceteras Græciæ civitates in societatem belli vocant — - Agesilaus Aulidem devehitur, dein Lydiam invadit ac Persas prœlio - vincit — Artaxerxes Timocratem in Græciam cum pecunia mittit, ut - Græcos ad bellum contra Lacedæmonios suscipiendum sollicitet — - Lacedæmonii bellum contra Thebanos decernunt — bellum Corinthiacum - geritur et Agesilaus exercitum ex Asia reducit — Thebanos ad - Coroneam vincit. _ - -Regnum ubi adeptus est Agesilaus Archidami filius, classem Lacedæmoniis -placuit in Asiam transmitti, qua bellum contra Artaxerxem Darii filium -transportaretur. Cognoverant enim quum a ceteris civitatis principibus, -tum inprimis a Lysandro, in bello adversus Athenienses non ab Artaxerxe, -sed a Cyro se fuisse pecunia in naves adjutos. Agesilaus exercitum in -Asiam traducere jussus ac terrestrium copiarum imperator declaratus -dimisit legatos, qui Peloponnesi populos omnes, præter Argivos, Græcos -item ceteros, qui extra Isthmum sunt, ad belli ejus societatem -adhortarentur. (2) Corinthii quidem tunc, etsi nihil cupiebant -impensius, quam ejus transmissionis esse participes, everso tamen -repentina maris eluvione Jovis templo, cui apud ipsos Olympii cognomen -fuit, tanquam prodigio perterrefacti, inviti illi quidem se domi -continuere. Athenienses Peloponnesiaci belli calamitates reliquas et in -primis pestilentiam causati, ex quibus ad pristinam fortunam vixdum -redirent, re vero ipsa, quod nuncium acceperant, Cononem Timothei filium -ad regem venisse, plane cessarunt. (3) Missus est etiam ad Thebanos -Aristomenidas, quod et Agesilai maternus avus erat, et ipsis Thebanis -minime alienus: siquidem eorum judicum unus fuerat, qui, expugnatis -Platæensium muris eos, qui intus capti fuerant, occidendos censuerant. -At illi non aliter, quam Athenienses, auxilia se missuros negarunt. -Agesilaus statim domi habito delectu, sociorum auxiliis in unum -contractis, classeque ædificata et instructa, Aulidem rem divinam Dianæ -facturus venit, quod illinc Agamemnon etiam dea placata ad Trojam -solvisset. (4) Se certe intelligebat beatioris, quam Agamemnon olim -fuisset, civitatis regem esse, neque minus, quam olim ille, cunctæ -Græciæ imperare. Quodsi Artaxerxem vinceret et Persarum opibus -potiretur, multo majus et clarius facinus hoc videri posse sperabat, -quam fuisse Priami regnum evertere. Rei divinæ operam dantem Thebani cum -armis adorti accensa jam super aris. femora disjiciunt, ipsum e templo -expellunt. (5) Hic ille etsi disturbatum sacrum, priusquam litatum -esset, molestissime ferebat, in Asiam tamen transmisit ac Sardes primum -appulit. Erat enim tunc inferioris Asiæ pars maxima Lydia, et in ea -Sardes opibus et omni copiarum genere ceteras urbes longe anteibat et -ejus, qui maritimam præfecturam obtinebat, satrapæ regia erat, uti Susa -regis ipsius. (6) Congressus vero cum Tissapherne, Ioniæ satrapa, in -Hermi campis vicit Persarum non modo equitatum, sed etiam peditatum, qui -tanto tum numero erat collectus, ut post eum exercitum, quem Xerxes -adversus Athenas duxit, et ante illum Darius contra Scythas, esset -maximus. Agesilai itaque in bellicis rebus alacritatem admirati -Lacedæmonii classis etiam imperium ei detulerunt. At ille quum studium -curamque omnem ad res magnas terrestribus copiis gerendas contulisset, -rebus navalibus Pisandrum uxoris suæ fratrem præfecit. (7) Verum -quominus voti fieret compos, deorum nescio quis invidit. Ubi enim primum -audivit Artaxerxes, Agesilaum, aliquot jam prœliis prospere factis, -novos semper vincendo rerum progressus facere et ulteriora appetere, -Tissaphernem apud se prius illustri gratia hominem, capitis damnatum, -occidendum curat, eique successorem, qui oræ maritimæ præesset, -Tithrausten mittit, hominem quum in rebus gerendis sollertem, tum vero -odio in Lacedæmonios flagrantem. (8) Hic ut primum Sardes attigit, -rationem excogitavit, per quam efficeret ut Lacedæmonii imperatorem suum -cum exercitu ex Asia revocare cogerentur. Rhodium enim Timocratem cum -pecunia in Græciam mittit, qui Græciæ populos ad bellum contra -Lacedæmonios suscipiendum concitet. Qui pecuniam cepere, fuisse dicuntur -ex Argivis Cylon et Sodamas: e Thebanis Androclides, Ismenias et -Amphithemis. Ejus etiam largitionis participes Athenis fuere Cephalus et -Epicrates: et simul e Corinthiis quotcunque cum Argivis faciebant, -inprimis Polyanthes et Timolaus. (9) Sed qui belli aperte initium -fecerunt, erant Locri ex Amphissa. Nam quum inter ipsos et Phocenses de -agri finibus esset controversia, Thebanorum, et inprimis Ismeniæ, -impulsu frumenta, appropinquante jam messis tempore, succiderunt et cum -reliqua præda asportarunt. Excursiones etiam in Locrorum agrum Phocenses -cum omnibus militum copiis populabundi fecere. (10) Quare Locri, -adscitis in societatem Thebanis, vicissim Phocensium agros vastarunt. -Jam Phocenses, missis Lacedæmonem legatis, Thebanos urgebant, docentes -quæ passi ab iis essent. Horum commoti expostulationibus Spartani bellum -in Thebanos sciverunt. Inter alia crimina et illud querebantur, quod per -contumeliam in Agesilaum rei divinæ operam dantem Aulide impetum -fecissent. (11) Cognito Lacedæmoniorum decreto Athenienses per legatos -rogant Spartanos, armis abstineant, jure et disceptatione res repetant. -At illi eam legationem infestis atque iratis animis acceptam statim -remiserunt. Quæ deinde sunt consecuta, Lacedæmoniorum expeditio et -Lysandri mors, exposuimus, quum de Pausaniæ rebus gestis ageremus. (12) -Et sane bellum illud, quod est Corinthiacum appellatum, a Lacedæmoniorum -in Bœotiam expeditione sumto initio, majores in dies et graviores habuit -progressus. Atque hæc quidem causa Agesilaum perpulit, ut exercitum ex -Asia reportaret. Quum itaque navibus ex Abydo Seston transmisisset, -atque inde per Thraciam in Thessaliam contenderet, Thessali, ut eam a -Thebanis gratiam inirent, viam ei intercludere conati sunt: quod pro -veteri etiam cum Atheniensibus amicitia sibi faciendum putarunt. (13) At -ille, fuso hostium equitatu, iter sibi per Thessaliam aperuit: ac mox -Thebanis et eorum auxiliis ad Coroneam superatis, per Bœotios sibi viam -fecit. Ipsi quidem Bœotii e prœlio in Minervæ templum cognomento Itoniæ -confugerunt. Agesilaus vero, etsi vulnus in pugna acceperat, neutiquam -sibi tamen in supplicibus violandis religionem contemnendam censuit. - - - - - CAPUT X. - - -_ Agesilaus denuo cum exercitu Corinthum venit, et Amyclæenses dimissi - ad Hyacinthia celebranda ab Iphicrate opprimuntur in itinere — - Agesilaus Ætolis opem fert — in Ægyptum trajicit et in itinere - moritur — Archidamo regnante Phocenses Delphici Apollinis templum - occupant et a Lacedæmoniis contra Thebanos adjuvantur — Archidamus - Tarentinis auxilio proficiscitur et ibi in pugna interficitur — - Agis, rex, contra Antipatrum pugnans occumbit — Laconici agri - descriptio incipit a regione Scotitas dicta — de vico Caryæ dicto et - Dianæ Caryatidis cultu — reliquiis Sellasiæ — Apollinis Pythaei - signo in monte Thornace. _ - -Non ita multo post Isthmicos ludos fecerunt Corinthiorum ii, qui domo eo -nomine effugerant, quod Spartanorum partes secuti essent. Oppidani -quidem tunc Agesilai metu intra urbem se continebant. At ubi ille castra -movit Spartam rediturus, una cum Argivis et ipsi Isthmia agitarunt. Sed -Corinthum rursus cum exercitu Agesilaus rediit: quod tamen Hyacinthia -adventarent, Amyclæenses domum dimisit, quo ludos Apollini et Hyacintho -patrio ritu facerent. Eam cohortem Athenienses Iphicrate duce in via -adorti trucidarunt. (2) Agesilaus in Ætoliam deinde venit, Ætolis contra -Acarnanas, a quibus bello premebantur, auxilium laturus: et Acarnanas -quidem ipsos ab armis discedere coegit, quum jam parum tamen abesset -quin et Calydonem et reliqua Ætolorum oppida expugnarent. Insequenti -postea tempore in Ægyptum navigavit, ut eos armis persequeretur, qui ab -Ægyptiorum rege defecerant. Ac multæ res præclare ab eo in Ægypto gestæ -possunt commemorari. Erat tum jam senex Agesilaus: quare in itinere -fatum ilum oppressit suum. Cadaver ejus in patriam reportatum -Lacedæmonii majore multo, quam aliorum regum, sepulturæ et funeris -honore decorarunt. (3) Archidamo deinde Agesilai filio regnante -Phocenses Delphici Apollinis fanum occupaverunt. Ad bellum igitur contra -Thebanos gerendum Phocensibus tum privatis pecuniis conducta auxilia -venerunt, tum illis Lacedæmonii et Athenienses publico decreto auxilia -misere: hi quidem veterum erga se meritorum recordatione adducti; -Lacedæmonii vero, prætexentes et ipsi amicitiam Phocensium, sed revera, -ut mea fert opinio, ob odium Thebanorum. At Theopompus, Damasistrati -filius, Archidamum narravit ejus belli gerendi causa pecuniam accepisse; -atque adeo Dinicham, Archidami uxorem, ab iis, qui rerum apud Phocenses -potiebantur, corruptam muneribus Archidamum ad opem illis ferendam -effecisse promtiorem. (4) Enimvero et sacram pecuniam cepisse et auxilio -iis venisse, a quibus est orbis terræ clarissimum oraculum vastatum, -nunquam ego in laude posuerim: at illud merito in Archidamo collaudarim, -quod, quum Phocenses Delphorum militarem ætatem omnem trucidare, liberos -et uxores in servitutem abducere, ipsam denique urbem funditus evertere -in animo haberent, unus tam insignem est cladem deprecatus. (5) Idem -postea in Italiam trajecit, quo tempore Tarentinos in bello contra -finitimos barbaros auxiliis juvit. Ibi vero quum in pugna interfectus -fuisset, quod sepulturæ honore caruerit, Apollinis, quem læserat, ira -factum est. Hujus Archidami natu major filius Agis contra Macedonum -regem Antipatrum pugnans occubuit. Minor Eudamidas rebus maxime pacatis -Spartæ regnavit. Agidis vero Eudamidæ, et Eurydamidæ Agidis filiorum res -gestas pridem persecuti sumus, quum in Sicyoniorum rebus nostra -versaretur oratio. - -6. Ab Hermis descendentibus locus occurrit quercetis condensus: Scotitas -(_quasi Tenebrius_) ei nomen. Illud quidem non ab arborum continenti -umbra, sed ab Jove cognomento Scotita, cujus templum a recta via ad -lævam abest decem ferme stadia. In ipsa via paulo longius progressis ad -lævam itidem ostendit se Herculis signum et tropæum. Erectum ab ipso -esse proditum est memoriæ, quum Hippocoontem ejusque filios occidisset. -(7) Tertium a recta via diverticulum ad dextram Caryas et ad Dianæ -templum perducit: siquidem vicus ille Dianæ est et Nymphis sacer. Et -Caryatidis Dianæ sub divo signum stat: quo in loco Lacedæmoniorum -virgines anniversarium festum obeunt, patrioque ritu saltationem -celebrant. Reversus in viam militarem et aliquantulum progressus -Sellasiæ ruinas videas: quam victis Lacedæmoniis eorumque rege Cleomene -Leonidæ filio captam et destructam ab Achæis ante scripsi. (8) In -Thornace, quo hinc profectus non multo post pervenies, Pythaei Apollinis -signum visitur, eadem figura, qua Amyclæum est, fictum; illud autem -cujusmodi sit, suo loco exponam. Est autem Lacedæmoniis clarior multo et -ipsa religione insignior Amyclæus ille Apollo: quare aurum illud omne, -quod Apollini huic Pythaeo miserat dono Crœsus Lydorum rex, ad Amyclæi -Apollinis signum exornandum transtulerunt. - - - - - CAPUT XI. - - -_ De urbe Sparta seu Lacedæmone — memorandis in foro Spartæ, ædibus - senatorum et magistratuum in eo, senatu, Ephoris et Bidiæis — - porticu Persica — templo Cæsaris et Augusti Imperatoris — Agia vate - et Tisameno ejusque de quinque victoriis vaticinio — regione fori - Choro dicta — reliquis templis, signis ac memorandis in foro. _ - -A Thornace descendentibus urbs ipsa se ostendit, initio Sparta, posteris -deinde temporibus etiam Lacedæmon nuncupata, quum antea regionis nomen -hoc esset. Quod autem in Attica historia professus sum, me non omnia -persecuturum, sed habito delectu ea duntaxat, quæ memoria digna visa -essent, literis mandaturum: idem nunc mihi, antequam ad eorum quæ de -Sparta dicenda sunt commemorationem aggrediar, profitendum: siquidem -instituti operis initio e multis, quæ populi ipsi de se fama vulgarunt, -ea mihi seligenda duxi, quæ maxime memoratu digna visa essent: cujus -certe minime improbandi consilii, nihil profecto est, quamobrem fines -transgrediar. (2) Apud Lacedæmonios, qui Spartam tenent, digna, quæ -spectentur, sunt: forum primum; in eo curia, quo seniorum ordo ille -convenit, quam ipsi Gerusiam (_senatum_) vocant: Ephororum deinde, et -Nomophylacum (_custodum legum_) et qui Bidiæi appellantur, basilicæ. Ac -Gerusia quidem consessus est, penes quem apud Lacedæmonios summa civilis -administrationis est auctoritas, reliqui vero sunt magistratus. Ephori -et Bidiæi sunt quini utrique. Atque inter hos Bidiæi quidem in -Platanista tum alia tum epheborum certamina curant. Ephori autem -gravioribus prosunt negotiis: atque hi de suo numero Eponymum, cujus -nomine annus designatur, præbent, perinde atque apud Athenienses ex -novem Archontibus unus est Eponymus. (3) In foro omnium est operum -nobilissimum porticus ea, quam Persicam appellant, quod de Persarum -manubiis est ædificata: insequentibus autem temporibus ad eam, quam nunc -præ se fert, magnitudinem et ornamentorum speciem illam traduxerunt. -Insistunt columnis et alii Persarum duces, et inter eos Mardonius Gobryæ -filius, candido lapide facti. Est etiam illic statua Artemisiæ, -Lygdamidis filiæ, Halicarnassi reginæ. Hanc aiunt ultro contra Græcos -Xerxi auxilium tulisse, et præclara bellicæ virtutis navali ad Salamina -prœlio documenta dedisse. (4) In eodem foro templa sunt, Cæsari alterum, -ei nempe, qui primus apud Romanos solus imperare concupivit, et novam -hanc constituit reipublicæ formam: alterum ejus filio Augusto dicatum, -qui et imperium confirmavit, et quum dignitate tum opibus paternam -gloriam facile superavit. Cognomen vero Augusti idem significat quod -Græcorum lingua σεβαστός. (5) Ad Augusti templum ænea est Agiæ effigies. -Agian hunc divinasse ferunt Lysandro, classe Atheniensium apud -Ægospotamos esse potiturum, præter triremes decem: quæ e fuga se in -Cyprum recepere, quum Lacedæmonii ceteras una cum militibus cepissent. -Fuit Agias Agelochi filius, Tisameni nepos. (8) Tisameno patria Eleo, ex -Iamidarum familia, oraculum redditum est, e quinque ipsum maxime -illustribus certaminibus victorem discessurum. Sed enim, quum ab -Olympicis ludis de quinquertio victus abiisset, quippe qui in duobus -quidem Andrium Hieronymum (cursu scilicet et saltu) superasset, in lucta -vero eidem succubuisset, intellexit oraculum, dari videlicet a numine in -quinque certaminibus bellicis victoriam sibi obtinere vaticinanti. (7) -Lacedæmonii enimvero, quibus ignotum non erat, quid ex oraculo Tisameno -promissum fuisset, homini persuadent, ad se ex Elide migret, et in -vaticinando Spartanorum reipublicæ operam navet. Id quum ille fecisset, -prœliorum quinque ei victoriam acceptam Spartani retulerunt. Primum fuit -ad Platæas contra Persas: alterum in Tegea, quum adversum Tegeatas et -Argivos pugnatum est a Lacedæmoniis: tertium in Dipæensibus, quo tempore -Arcades omnes, Mantineensibus exceptis, signa cum Lacedæmoniis -contulerunt. Sunt autem Dipæenses Arcadum in Mænalia civitas. (8) Jam -vero quartum ejusdem auspiciis factum est prœlium contra eos Helotas, -qui in Ithomen secesserant. Ipsi quidem Helotæ non universi defecerant, -sed Messenici tantum, qui se a priscis Helotis sejunxerant. Verum non -multo post etiam quæ huc pertinent, exponam. Tunc quidem Lacedæmonii -eos, a quibus facta fuerat defectio, Delphici Apollinis oraculo et -Tisameni monitis adducti, icto cum illis foedere, incolumes dimisere. -Postremo quintam victoriam prædixit Tisamenus, quum ad Tanagram -Lacedæmonii cum Argivis et Atheniensibus conflixerunt. (9) Hæc de -Tisameno audita habeo. Spartanis in foro Pythaei Apollinis, Dianæ et -Latonæ signa sunt. Chorus autem tota ea fori pars dicitur ob eam causam, -quod gymnicis ludis, quos Gymnopædias nominant (quod festum, si ullum -aliud, magno studio celebrant) puberes Apollini choros agitant. Non -longe Telluris ædes et Agoræi (_Forensis_) Jovis: Agorææ item Minervæ et -Neptuni, quem cognominant Asphalium (_quasi Tuentem_). Apollinis aliud -ibidem est et Junonis. (10) Visitur et Spartanorum populi virili habitu -signum ingenti magnitudine. Est item apud Lacedæmonios Parcarum fanum: -cui proximum est Orestis Agamemnonis filii sepulcrum. Tegea enim huc -deportata Orestis ossa oraculi jussu eo in loco sepeliere. Prope Orestis -sepulcrum est Polydori regis Alcamenis filii effigies: cui præ cunctis -regibus aliis tantum honoris Lacedæmonii tribuerunt, ut, quæ publice -obsignari necesse sit, ea Polydori imagine magistratus obsignent. (11) -Est ibidem Agoræus Mercurius Bacchum infantem portans. Sunt ibidem -archiva, quæ Ephorea nominant. In iis est Epimenidis Cretensis -monumentum, et Apharei Perieris filii. Veriora autem existimo, quæ a -Lacedæmoniis, quam quæ ab Argivis de Epimenide commemorantur. Quo in -loco Parcæ sunt, * et Lacedæmoniis. Est etiam Hospitalis Juppiter et -Hospitalis Minerva. - - - - - CAPUT XII. - - -_ De via Aphetais dicta — Icarii et Danai cursus certamine filiarum - procis proposito — domo Polydori Booneta dicta — templo et signo - Dianæ Celeutheæ et memorandis herois — luco Neptuni Tænarii, Dianæ - signo et regione Hellenium dicta — Talthybii monumento — aliis - memorandis sepulcris et templis etc. in hac urbis regione — Sciade, - ubi conciones habentur — signis Jovis et Veneris Olympiæ. _ - -E foro quum discedas per eam viam, cui nomen Aphetæ, ad eum locum -venias, quæ Booneta nuncupant. Res postulare videtur, ut, quare fuerit -via ita appellata, prius exponam. Icarium aiunt Penelopes patrem cursus -certamen procis proposuisse. In iis ludis Ulyssem victorem fuisse, -dubitari nihil potest. Missi vero in curriculum dicuntur per Aphetaidem -(_Demissoriam_) viam. (2) Icarium quidem ipsum cursorios istos ludos -exemplo Danai celebrasse crediderim: siquidem Danaus, quum nancisci non -posset qui ipsius filias ducerent pollutas, dimisit qui nunciarent sine -sponsalibus se daturum cujus cuique maxime esset forma complacita. Verum -quum non sane multi convenissent, cursus certamine proposito, ei, qui -ceteros prævenisset, quam ille maluisset, secundo alteram, eodemque modo -ceteras usque ad extremum locavit. Jam vero quæ viros nactæ non essent, -exspectare jubebat usquedum novi proci in cursus certamen descenderent. -(3) In hac ipsa via (uti jam dictum est) sunt apud Lacedæmonios quæ -Booneta (_quasi dicas Bubus empta_) vocantur. Domus ea fuit olim -Polydori regis: quæ, eo mortuo, de ejus uxore empta est. Boves pretium -fuere. Nondum enim tunc erat nummus argento aurove signatus: sed priscus -fuit mos, uti sibi, quæ quisque vellet, per commutationem, bubus, -servitiis, rudi argento et auro ultro citroque datis et acceptis, -compararet. (4) Quin hodieque ab Indis referunt qui ad ea loca -navigarunt, pro Græcorum, quæ illuc comportatæ fuerint, rebus reponi -Indicas merces, nummum vero illos plane ignorare, etsi abundat regio -ipsorum auro et ære. Supra Bidiæorum archivum Minervæ ædes est. In ea -dedicasse Ulysses dicitur deæ signum, et Celeutheam appellasse, victis -cursu Penelopes procis. Ternas vero ille ædes Celeutheæ diversis locis -dedicavit. (5) In ulteriore Aphetaidis parte sacella sunt: Iopis, qui -vixisse videtur circa Lelegis vel Myletis tempora: item Amphiarai Œclis -filii, quod Tyndari filium ei velut patrueli fecisse existimant: ipsius -etiam Lelegis. Nec procul hinc templum Neptuni [Tænarii]; Tænarium -nuncupant. Nec multo longius Minervæ signum, quod dedicatum ferunt ab -iis, qui in Italiam et Tarentum in coloniam deducti sunt. (6) Vicum vero -eum, quod Hellenium appellant, ex eo nominatum tradunt, quod in eo loco, -quo tempore Xerxes in Europam trajecit, eæ Græcorum civitates, quæ -contra illum arma ceperunt, qua maxime ratione obsisterent, -consultarunt. Alii vero duces eos, qui Menelaum ad Trojam secuti sunt, -ibi memorant de tota transmissionis ratione deque Helenæ raptu in Paride -vindicando consilia inisse. (7) Prope Hellenium Talthybii monumentum -ostenditur. Monstrant et Ægienses in Achivis monumentum in foro, quod -esse Talthybii affirmant. Et Talthybius quidem iram ob violatos Darii -caduceatores, qui terram et aquam petitum venerant, in Lacedæmonios -publico, in Athenienses privato malo exercuit, quum male scilicet -Miltiadæ Cimonis filii domum multasset, quod is auctor Atheniensibus -fuisset, ut caduceatores, qui in Atticam venerant, interficerentur. (8) -Est etiam Lacedæmoniis Acritæ Apollinis ara: est item Telluris ædes, -Gaseptum nomine. Supraque eam dicatus est Apollo Maleatas. In extrema -Aphetaide jam prope muros est Dictynnæ ædes et regia sepulcra eorum, qui -sunt Eurypontidæ nuncupati. Proximum Hellenio est Arsinoes templum, -Leucippi filiæ, Pollucis et Castoris uxorum sororis. Qua vero in parte -sunt, quæ Phruria (_Custodum castella_) appellantur, Dianæ delubrum, -pauloque longius progressus monumentum videas, quod iis erectum est -vatibus, qui ex Elide venerunt et Iamidæ sunt appellati. (9) Maronis -præterea et Alphei templum, quorum virtus in prœlio Lacedæmoniorum ad -Thermopylas post Leonidam maxime enituit. Tropæi vero Jovis ædem -fecerunt Dores, bello superatis quum aliis Achæis, qui tunc Laconicum -solum tenebant, tum ipsis etiam Amyclæensibus. Magnæ quidem Matris fanum -præcipua colitur religione. Post ipsum Hippolyti Thesei filii, et -Aulonis Arcadis, Tlesimenis filii, sunt sacella. Hunc Tlesimenem -Parthenopæi Melanionis filii fratrem nonnulli, filium alii fuisse -dixerunt. (10) Alter est foro exitus, circa quem locum ædificata est, -quæ Scias vocatur, in quo hac ipsa etiam ætate conciones habent. Hanc -Sciadem opus esse memorant Theodori Samii, qui et ferrum fundere primus -docuit et ex eo signa fingere. Eodem in loco Timothei Milesii citharam -suspenderunt Lacedæmonii, quum ei multam eo crimine irrogassent, quod -septem veterum nervis quattuor ipse in citharæ cantu addidisset. (11) -Adjuncto Sciadi ædes est rotunda, in qua Jovis et Veneris signa -cognomento Olympiorum posita sunt. Eam ædem erexisse ferunt Epimenidem, -de quo quæ ab Argivis memorantur, neutiquam ipsi comprobant, nempe qui -neque cum Gnosiis bellum unquam se gessisse dicant. - - - - - CAPUT XIII. - - -_ De memorandis prope Sciadem: templo Proserpinæ Sospitæ et Carneo - domestico dicto — Apolline Carneo — signo Aphetæ et aris deorum - Ambuliorum — templis Jovis Coloniatæ et Euanemi ac Pleuronis heroo — - templis Junonis Argivæ et Hyperchiriæ ac signo Junonis Veneris — - Hetœmocle et Hipposthene. _ - -Prope est Cynortæ Amyclæ filii sepulcrum; Castoris etiam monumentum, ad -quod ædes quoque condita est. Quadragesimo enim post pugnam adversus -Idan et Lynceum anno Tyndarei filii, nihilo omnino maturius, in deos -relatos asserunt. Monstratur ad Sciadem Idæ etiam et Lyncei sepulcrum. -Verisimilius tamen traditur, illos in Messenia, non autem hoc in loco -sepultos. (2) Verum magnitudo calamitatum et diuturnitas temporis, quo -extra Peloponnesum Messenii exularunt, effecit ut multa antiquitatis -monumenta reversis essent prorsus ignota: quumque illi hæc ignorent, -controversari de hisce licet quibuslibet. Jam vero contra Olympiæ -Veneris ædes est Sospitæ Proserpinæ, quam Thracem Orpheum condidisse -ferunt; alii Abarin eum, qui venit ex Hyperboreis. (3) At Carneus, quem -appellant cognomento Domesticum, coli est cœptus apud Spartanos, -antequam Heraclidæ redirent, et cum sacris constitutus in Crii, Theoclis -filii, vatis domo. Quum enim hujus Crii filiam offendissent Dorum -speculatores, ut forte aquam haustum ibat, cum ea in colloquium -venerunt: moxque quum ad Crium venissent, ab eo capiendæ Spartæ rationem -didicerunt. (4) Habuit quidem Carnei Apollinis religio, quæ apud Dores -universos obtinuit, a Carno originem: qui patria fuit Acarnan, ab -Apolline vero divinandi artem accepit. Hunc enim Carnum quum -interfecisset Hippotes Phylantis filius, iratus Apollo Dorum castra male -mulctavit. Quumque Hippotes ob eam cædem exulatum profugisset, Dores -Acarnanem vatem ex eo tempore statuerunt sacris et cæremoniis placandum. -Sed enim hic prædictus Apollo Carneus Lacedæmoniis non est ille Carneus -cognomento Domesticus, verum Carneus cognomento Domesticus est is, qui -in Crii vatis ædibus colebatur, quum Achæi adhuc Spartam tenerent. (5) -Praxilla quidem versibus prodidit, Europæ filium Carneum fuisse, -educatum vero ab Apolline et Latona. Alius etiam de cognominis hujus -causa sermo vulgatus est: cornos a Græcis in Ida Trojæ monte ex -Apollinis luco ad Durium equum fabricandum excisas quumque dei numen -læsum scirent, ad ejus iram leniendam sacra instituisse, et ab arboris -nomine χρανεἱᾳ, litera ρ transposita ex prisca quadam consuetudine, -Carneum Apollinem nuncupasse. (6) Non longe a Carneo est signum, quod -Aphetæi dicitur: a quo loco in cursum missos e carceribus tradunt -Penelopes procos. Prope vicus est, in quo aliquot sunt porticus forma -quadrata, ubi priscis temporibus scruta venibant. Proxima ara est Jovis -Ambulii, Minervæ Ambuliæ, Castorum item Ambuliorum. (7) E regione est -locus, quæ Colona dicitur, et Bacchi Colonatæ ædes. Juxta eam lucus est -illi heroi sacer, quem viæ ducem Baccho Spartam contendenti fuisse -perhibent. Heroi huic prius, quam deo ipsi, sacra faciunt Dionysiades et -Leucippides. Feminis vero aliis undecim, quæ et ipsæ nominantur -Dionysiades, cursus certamen proponunt: quod ex Delphico quodam responso -facere jussi sunt. (8) Non longe a Bacchi templo est Jovis ædes Euanemi. -Ad ejus dexteram est Pleuronis sacellum. Fuit Tyndarei filiis maternum -genus a Pleurone. Thestium etenim Ledæ patrem Areus (_Asius?_) -carminibus prodidit Agenore Pleuronis filio genitum. Ab eo sacello non -longe abest tumulus, in quo est Junonis Argivæ ædes. Dedicatam aiunt ab -Eurydice Lacedæmonis filia, Acrisii Abantis filii uxore. Hyperchiriæ -vero Junonis delubrum ex oraculo ædificatum, quum agrum Eurotas late -diluisset. Operis antiqui signum ligneum Veneris Junonis appellant. (9) -Ad eam pro filiarum nuptiis sacra facere matres solenne est. In via -tumuli, quæ dextrorsum fert, Hetœmoclis (_Etymoclis?_) est effigies. -Huic et ejus patri Hippostheni evenit ut victores de lucta in Olympicis -ludis declararentur, ad palmam undecimam uterque: una tamen victoria -fuit pater filio superior. - - - - - CAPUT XIV. - - -_ De memorandis in via a foro solis occasum versus, theatro ac Pausaniæ - et Leonidæ sepulcris — regione Theomelida dicta et memorandis ad eam - — Anchione — templo Thetidis — Cerere Chthonia — loco Dromo dicto et - memorandis ad eum — templo Æsculapii Agnitæ, et Dioscurorum - Apheteriorum signis — de loco Platanista dicto et certaminibus - epheborum ibi institutis — Phœbæo et sacris, quæ ibi sunt. _ - -E foro in eam partem, quæ ad solis occasum est, contendentibus ostendit -se Brasidæ Tellidis filii cenotaphium. Prope abest theatrum e candido -lapide erectum, insigni valde et spectando opere. Ex adverso theatri est -Pausaniæ, qui Platæensi prœlio prætor fuit, sepulcrum; et ei proximum -Leonidæ. Ad ea quotannis orationes habentur, et ludi fiunt, in quibus -est solis certandi locus Spartanis. Et Leonidæ quidem ossa quadraginta -post ejus cædem annis a Pausania e Thermopylis deportata * * Erecta -etiam pila est, in qua nomina incisa sunt, et paterna item nomina eorum, -qui ad Thermopylas Persarum impetum sustinuerunt. (2) Est Spartæ etiam -vicus, qui Theomelidæ dicitur. In eo sepulcra regum sunt, qui Agiadæ -appellantur; et proxime, quæ Lesche Crotanorum dicitur. Sunt autem -Crotani Pitanatarum tribus pars. Haud procul ab hac Lesche est Æsculapii -templum, quod In Agiadarum dicitur. Paulo hinc longius Tænari visitur -monumentum; a quo promontorium in mare prominens appellatum fama -vulgavit. Deorum ibidem sunt ædes, Neptuni Hippocurii et Dianæ Æginææ. -Verum si ad Leschen pedem referas, ad Issoriæ Dianæ templum venias. -Eandem vero et Limnæam vocant. Non est illa quidem Diana, sed -Britomartis Cretensium; cujus est a me facta mentio, qua in parte res -Æginetarum exposui. (3) Proxime ea monumenta, quæ Ægiadis posita sunt, -pilam aspicias, in qua inscriptæ sunt quas de cursu tulit palmas Chionis -vir Lacedæmonius, tum aliæ, tum vero Olympicæ, quæ septem numerantur, de -stadio scilicet, quattuor, reliquæ de iterato curriculo. At cum scuto -currere, peractis jam prope ludis, nondum invaluerat. Hunc Chionin cum -Batto Theræo classe profectum coloniam Cyrenen deduxisse eique in -ejiciendis finitimis Libybus socium fuisse tradunt. (4) Thetidis vero -templum hanc memorant erigendi causam fuisse. Quum armis ulciscerentur -Messeniorum defectionem, regem suum Anaxandrum in hostilem agrum -invasisse et multas inde feminas, et inter eas Cleo, quæ Thetidis fuit -sacerdos, in servitutem adduxisse: eam Cleo Anaxandri uxorem Læandridem -[_s. Leandridem_] a viro poposcisse: quumque signum illam ligneum habere -deæ comperisset, templum illi dedicasse quodam monitam somnio. Signum -quidem ipsum Thetidis in operto diligenter et religiose servant. (5) At -Cererem Chthoniam (_Terrestrem s. Inferam_) colere se accepta ab Orpheo -religione affirmant. Ego hujus deæ cultum ab Hermionensibus sumtum -arbitror, apud quos Chthoniæ Cereris nobile visitur fanum. Est apud -eosdem Lacedæmonios recentissimum Serapidis delubrum; et fanum Jovis -cognomento Olympii. (6) Est apud eosdem Dromus (_curriculum_) dictus: -qui locus mea quoque ætate adolescentibus ad cursus meditationes est -attributus. Dromum ab ea parte, in qua est Agiadarum sepulcrum, -ingressis ad lævam Eumedis monumentum se ostendit. Fuit et hic Eumedes -unus de Hippocoontis filiis. Est ibi etiam pervetus Herculis signum, ad -quod sacra Sphærei faciunt. Sic enim appellantur apud Spartanos, qui, -quum ex ephebis excesserint, inter viros jam censeri cœpti fuerint. Sunt -in ipso Dromo gymnasia, quorum alterum fuit a Spartano Eurycle -dedicatum. Extra Dromum prope Herculis signum domus est, nunc privati -hominis, olim Menelai. Paulo longius a Dromo progressus templa videas -Castorum, Gratiarum, Ilithyiæ, Apollinis Carnei et Dianæ Hegemones. (7) -Ad dexteram Dromi Agnitæ templum est. Æsculapii hoc est cognomentum, -quod simulacrum ejus ex agno erat: agnus vero vitex est e viminum genere -perinde ut rhamnus. Non longe ab Æsculapii tropæum exstat, quod a -Polluce de Lynceo victo erectum memorant. Id ipsum facile eorum mihi -opinionem probat, qui Apharei filios negant Spartæ sepultos. Circa ipsa -Dromi principia Castores sunt Apheterii. Paululum progressis offert se -Alconis sacellum. Hunc Alconem Hippocoontis dicunt filium fuisse. -Proxime est Neptuni templum, quem Domatitam cognomine appellant. (8) -Vicina regiuncula ab arboribus appellata Platanistas: proceris enim -platanis condensa est. Campus is, in quo suas committunt ephebi pugnas, -euripo circumquaque, non aliter quam mari insula, cingitur. Ad eum per -pontes aditus patent. In eorum pontium parte altera est Herculis signum, -in altera vero Lycurgi effigies: leges siquidem Lycurgus tulit quum ad -universam rempublicam pertinentes, tum etiam ad epheborum exercitationes -et pugnas. (9) Atqui et alia quædam ex vetere instituto ephebi faciunt. -Ante pugnam enim sacrificant in Phœbæo. Est autem Phœbæum extra urbem -situm, non procul a Therapne. Eo in loco utraque epheborum classis -caninum catulum Enyalio mactant, fortissimo scilicet deorum victimam ex -eo animalium genere illi acceptam existimantes, quod mansuetis omnibus -fortitudine præstat. Catulos quidem caninos haud scio an alii Græcorum -ulli immolare soleant præter Colophonios. Mactant etenim et Colophonii -deæ, quam Enodion appellant, nigrum catulum. Fiunt autem quum apud ipsos -Colophonios, tum Lacedæmone inter ephebos nocturna de more sacra. (10) -Iidem ephebi ad pugnam in illis sacris committunt apros cicures duos. -Solet vero usu evenire ut, utrius classis aper victor discesserit, ea ut -plurimum in Platanista palmam auferat. Hæc ab illis in Phœbæo -peraguntur. Postero vero die paulo ante meridiem transeunt pueri per -pontes in eum locum, quem euripo circumdatum diximus. Nocte superiore, -qua aditus parte alterutrum agmen ingrediatur, sorti permittitur. Ita -pugnant, ut infestis manibus et calcibus insultent, morsibus etiam -corpora fœdent, et oculos hi vicissim eruant. Ac bini quidem ad hunc -modum congrediuntur: sed totis etiam agminibus impressionem faciunt, -atque una acies alteram in aquam detrudere omni nisu contendit. - - - - - CAPUT XV. - - -_ De Cyniscæ heroo ad Platanistam — aliis herois, fonte Dorcea, Sebrio - vico et Alcmanis poetæ monumento — templo Helenæ et Herculis ejusque - odii in Hippocoontis domum causis — memorandis in viis a Dromo - ducentibus, templo Minervæ Axiopœnæ — Hipposthenis luctatoris - templo, et Martis signo compedibus vincto — lesche, Pœcile dicta, et - memorandis ad eam — Junonis Ægophagæ et Neptuni Genethlii templo — - Veneris Morphûs dictæ templo, ejusque signo compedibus vincto. _ - -Ad Platanistam est etiam Cyniscæ Archidami regis filiæ sacellum. Ea -prima feminarum omnium equos alere instituit et prima ludis Olympicis de -quadrigis palmam meruit. A tergo porticus, quæ prope Platanistam erecta -est, sacella sunt Alcimi et Enaræphori: neque magno intervallo Dorcei; -supraque hoc Sebri. Filios eos fuisse aiunt Hippocoontis. (2) A Dorceo -quidem proximum sacello fontem Dorceam nuncupant: a Sebro Sebrium vicum. -Ad Sebrii dexteram est Alcmanis tumulus, cui in canticis pangendis nihil -gratiæ detrivit Laconica lingua, cujus alioqui voces perexiguam auribus -afferunt suavitatem. (3) Sunt ibi Helenæ etiam et Herculis ædes: illa -prope Alcmanis sepulcrum: hæc sub ipsis urbis muris, in qua est Herculis -armati signum. Esse eo habitu Herculem aiunt propter pugnam cum -Hippocoonte et ejus liberis. Et Herculi quidem odii causam in -Hippocoontis domum exstitisse, quod quum, ut de Iphiti cæde purgaretur, -Spartam venisset, indignum illi putarint quem voti compotem facerent. -(4) Aliud præterea, quod ad arma rem deduxit, fuit hujusmodi. Œonus, -Herculis consobrinus, Licymnii Alcmenæ fratris filius, quum -adolescentulus adhuc esset, cum Hercule Spartam venit: quumque visendæ -urbis causa obambulans ad Hippocoontis ædes forte accessisset, in eum -canis domus custos invasit: at Œonus lapide canem percussit. -Hippocoontis filii cursim egressi puerum fustibus conficiunt. (5) Ea res -Herculem vehementer commovit. Subito itaque animi impetu impulsus -Hippocoontis filios est armis adortus. Verum in ea dimicatione vulnere -accepto se clam subduxit. Posterius vero cum copiis Spartam ingressus, -patre et filio male mulctatis, probe Œoni cædem ultus est. Et Œoni -quidem monumentum juxta Herculis templum visitur. (6) E Dromo ad solis -ortum progressus ad dexteram in diverticulum venias, in quo Minervæ -Axiopœnæ cognomento ædes est. Dedicasse Herculem ferunt, quum -Hippocoontem et ejus liberos pro iis, quibus lacessitus fuerat, injuriis -satis ultus esset. Cognomen Axiopœnæ (_condignas pœnas sumentis_) inde -ductum, quod hominum supplicia veteres pœnas appellarunt. Est ejusdem -Minervæ ædes altera in via, quæ e Dromo ad lævam fert. Dicatam tradunt a -Thera Autesionis filio, Tisameni nepote, pronepote Thersandri, quo -tempore coloniam deduxit in eam insulam, quæ de ipsius nunc nomine Thera -nuncupatur, priscis vero temporibus Calliste fuit. (7) Proximum -Hipposthenis templum, qui multas illas de lucta palmas tulit. Ei oraculi -monitu divinos habent honores, Neptuno eos haberi censentes. Ex adverso -hujus templi visitur prisci operis signum Enyalii in compedibus. Eadem -vero est ratio in hoc simulacro Lacedæmoniis, quæ Atheniensibus in ea -Victoria, quam Involucrem appellant. Hi enim vinculis impeditum a se -nunquam Martem aufugiturum: illi semper mansuram secum, quæ pinnis -careat, Victoriam interpretantur. Has secuta rationes urbs utraque, quo -diximus habitu, signa statuit. (8) Est præterea Spartæ lesche quam -Pœcilen (_Variam_) nuncupant: et proxima illi sacella Cadmi Agenoris -filii et Œolyci Theræ filii posterorum, atque Ægei Œolyci filii. Fecisse -vero illa memorant Mæsin, Læan et Europan: quos Hyræi filios, Ægei -nepotes fuisse ferunt. Iidem et Amphilocho sacellum fecere, quod horum -atavus major Tisamenus matre ortus est Demonassa Amphilochi sorore. (9) -Soli e Græcis omnibus Lacedæmonii solenne habent, Junonem colere quam -Ægophagam (_quasi Caprivoram_) nominant, eidemque capræ immolare. -Herculem quidem produnt templum dedicasse et deæ capras mactasse primum, -quod contra Hippocoontis filios pugnanti nihil Juno adversi objecerit, -quum proinde atque in aliis certaminibus contra pugnaturam putasset. -Capris vero fecisse, quod alius generis victimæ non suppeterent. (10) -Non procul a theatro ædes est Neptuni Genethlii (_Natalitii_) et sacella -Cleodæi Hylli filii et Œbali. De Æsculapii fanis nobilissimum res apud -Lacedæmonios ad Booneta: ad cujus lævam Telecli sacellum. De hoc etiam -post agam, quum ad Messeniorum res oratio pervenerit. Non longe -progressis collis est non utique magnus. In eo pervetus ædes et ex ligno -signum armatæ Veneris. Unum hoc ex omnibus, quæ viderim, templis alteram -habet superstructam ædem, tanquam tabulatum alterum, quæ est Morphûs. -(11) Veneris hoc est cognomen. Sedens ea conspicitur cum galericulo et -compedibus. Addidisse aiunt Tyndareum compedes, quo innueret vinculorum -similitudine, quam firma esse fide erga viros suos feminas oporteret. -Nam deam ulcisci voluisse Tyndareum compedibus (sunt enim qui hoc etiam -memoriæ prodiderint) exprobrantem illi filiarum adulteria, ut credam, -adduci non possum. Quam enim ridiculum, si putasset facta e cedro -effigie et imposito Veneris nomine, pœnas ab dea expeti posse! - - - - - CAPUT XVI. - - -_ De templo ac signis Hilairæ et Phœbes, earumque sacerdotibus, quæ - Leucippides dicuntur — ovo, quod Leda peperit, ibi servato, atque - ædificio Chitone — domo Tyndarei filiorum — herois nonnullis et - Herculis lucta cum Eryce — Lycurgi legislatoris templo et sepulcris - quibusdam — vico Limnæo, templo Dianæ Orthiæ ac signo Dianæ Tauricæ - — Dianæ cultu sanguineo et puberum Lacedæmoniorum flagellatione. _ - -Proxime est Hilairæ et Phœbes delubrum. Eas Apollinis fuisse filias -Cypriorum carminum auctor scriptum reliquit. Sacerdotes earum sunt -virgines, quæ eodem, quo deæ, nomine Leucippides appellantur. Et alterum -quidem signorum quum e sacris virginibus una exornandum suscepisset, pro -vetere facie reposuit aliam, eo artificio factam, quo nunc simulacra -fieri solent. Idem vero factura etiam in altero, per visum in quiete -deterrita. est. E templi lacunari pendet ovum tæniis religatum: illud -esse memorant, quod Leda peperit. (2). Texunt ei, qui Amyclis est, -Apollini quotannis mulieres tunicam: et domum, in qua texunt, Chitonem -(_Tunicam_) appellant. Prope domus est, quam initio inhabitasse tradunt -Tyndarei filios. Interjecto dein tempore, eam Spartanus comparavit -Phormio. Ad hunc hospitum ornatu Castores venisse dicuntur; ac e Cyrene -se venire simulantes rogasse, ut hospitio se acciperet: eam vero sibi -cellam depoposcisse, qua maxime delectabantur, dum inter homines ætatem -agerent: (3) At illum, in quam mallent ædium partem, divertere eos -jussisse, cellam illam unam excepisse, quod filia virgo in ea habitaret. -Postero die et virginem et ejus famulatum omnem evanuisse. In cubiculo -tantum signa Castorum, et mensam, ac super ea laserpitii fruticem -repererunt. Hæc ita evenisse memorant. (4) A Chitone fere ad portas -eunti sacellum est Chilonis, sapientiæ nomine clari hominis: et ** ri -Atheniensis, unius de illis, qui cum Dorieo Anaxandridæ filio in -Siciliensem coloniam classe trajecerunt. Deducendæ vero coloniæ ea fuit -causa, quod Erycinum agrum ad Herculis posteros, non ad eos, a quibus -tenebatur, barbaros, pertinere putabant. Herculem enim aiunt cum Eryce -luctatum, propositis certaminis conditionibus, ut, si ipse vicisset, -Erycis regione potiretur, sin victus esset, Geryonæ boves illi -concederet: (5) eas enim tum præ se agebat Hercules: quumque in Siciliam -tranassent, ad Eleum Cyphum (_scypho secundum fabulam?_) transiit etiam -ipse, ut eas repeteret. Has igitur boves, Hercule victo, Eryx abducere -poterat. Verum non eadem, qua Herculem, multo post Dorieum Anaxandridæ -filium dii sunt benevolentia prosecuti. Erycem enim Hercules occidit, -Dorieus ab Egestanis est cum exercitu prope ad internecionem deletus. -(6) Lycurgo etiam legum suarum latori tanquam deo templum Lacedæmonii -erexerunt. Est in postica templi parte Eucosmi Lycurgi filii sepulcrum, -juxta aram Lathriæ et Anaxandræ. Fuerunt hæ sorores geminæ, quas uxores -duxere Aristodemi filii, quum ipsi itidem gemini essent, Thersandri -filiæ, neptes Agamedidæ, qui regnavit in Cleestonæis (_Cleonæis?_), -quique ex Ctesippo Herculis abnepote genitus est. Ex adverso templi -monumentum est Theopompi Nicandri filii: Eurybiadæ etiam ejus, qui -Lacedæmoniorum triremibus præfuit, quum ad Artemisium et Salaminem -classe cum Persis pugnatum est. Proximum his Astrabaci (sic enim -appellatur) sacellum. (7) At vicus is, quod Limnæum dicitur, Orthiæ -Dianæ sacer est. Deæ ligneum signum aiunt id esse, quod olim e Taurica -Orestes et Iphigenia sustulerunt. Deportatum illud intra fines suos -Lacedæmonii affirmant, quippe qui et regem suum agnoscunt Oresten. Atque -id mea sententia multo est probabilius, quam quod Athenienses vulgarunt. -Qua enim de causa Braurone signum illud reliquisset Iphigenia? vel quum -mœnibus excedere pararent Athenienses, cur et ipsam in naves non -imposuissent? (8) Ceterum adhuc adeo illustre est Tauricæ Dianæ nomen, -ut Cappadoces Euxini accolæ penes se deæ signum esse contendant, et Lydi -etiam illi, apud quos Anæitidis Dianæ fanum est, illud sibi vindicare -studeant. Athenienses enimvero commiserunt, Persis ut prædæ esset: quod -enim Braurone fuit, Susa prius asportatum, Seleuci deinde concessu hac -ætate habent Laodicenses e Syria. (9) Et Dianæ quidem Orthiæ signum, -quod apud Lacedæmonios est, esse illud ipsum, quod barbaris ademptum -est, satis perspicua sunt indicia. Primum quod Astrabacus et Alopecus -Irbi filii, Amphisthenis nepotes, pronepotes Amphiclis, Agidis -abnepotes, simulacro reperto statim mente capti sunt. Deinde, quod -Limnatæ in Spartanis et Cynosurenses, quique ex Mesoa et Pitane erant, -dum sacrum deæ facerent, ad jurgium et rixam, mox etiam ad cædes -conversi sunt: quumque ad ipsam aram multi occubuissent, reliquos exorta -morbi vis absumsit. (10) Inde oraculum acceptum est, aram eam humano -sanguine aspergi oportere. Quare quum ante sorte duceretur immolandus, -sacri ritum Lycurgus ad puberum plagas transtulit. Quo fit ut hoc etiam -ritu nihilo fere minus sanguine humano ara imbuatur. Sacris præest -femina. Ea tantisper, dum cæduntur pueri, signum præfert, (11) quod est -alioqui propter brevitatem levissimum: verum si, quibus cædendi negotium -datum est, cum quopiam eorum qui cæduntur epheborum, vel ob speciem, vel -ob natalium claritatem, agant parcius, tunc eousque signum aiunt grave -fieri, ut sacerdos illud sustinere nequeat. Quod ubi animadvertit, in -cædentes scilicet causam confert, seque eorum culpa queritur onere -opprimi. Adeo est ei signo e Taurico sacrorum ritu tralatitium, hominum -sanguine lætari. Eandem deam non Orthiam modo, sed Lygodesmam (_lygo -vinctam_) etiam nominant, quod in lygorum (_viticis id genus_) fruticeto -reperta sit. Sic erat autem vitice undecunque involuta, ut nihil a recto -statu declinaret (_unde Orthiæ nomen inditum_). - - - - - CAPUT XVII. - - -_ De templo Ilithyiæ — arce Lacedæmoniorum — templo Minervæ Poliuchi seu - Chalciœci ejusque signo in arce — templo Minervæ Erganes ibidem, ac - Jovis Cosmetæ — Musarum et Veneris Areæ templis — Jovis antiquissimo - signo æneo — Pausaniæ binis signis, ejus proditione ac Cleonices - cæde ab eo facta. _ - -Non longe ab Orthiæ abest Ilithyiæ (_Lucinæ_) templum: ædificatum illud -et Lucinam pro dea coli cœptam ex oraculo Delphico memorant. (2) -Lacedæmonii arcem in excelso exstructam loco, uti Cadmeam Thebani aut -Argivi Larisam, non habent: sed quum in urbe multi sint colles, eorum -eminentissimum arcem appellant. (2) In eo Minervæ ædes est, cui -Poliuchos (_Urbis præses_) et Chalciœcos (_æneum templum habens_) eidem -cognomen. Ejus ædificationem Tyndareus, ut ferunt, est orsus: eoque -mortuo ejus liberi opus ad fastigium perducere aggressi sunt, destinatis -in eam exædificationem Aphidnæorum manubiis: verum illis quoque -deficientibus, multis post annis Lacedæmonii et Minervæ delubrum et -ejusdem deæ signum ex ære fecerunt. Opifex fuit Gitiadas, homo indigena. -Is et alia cantica fecit Doricis modis, et in ipsam deam hymnum. (3) -Expressæ in ære sunt multæ de Herculis ærumnis, multi etiam ejusdem -herois voluntarii et feliciter quidem suscepti labores: Castorum quum -alia facta, tum vero Leucippi filiarum raptus: Vulcanus matrem e -vinculis eximens (expositum est a me, qualia hæc fuisse dicantur, in eo, -qui de Atticis rebus est, libro): Perseo etiam in Libyam contra Medusam -moventi dant Nymphæ cassidem ac talaria, quibus in sublime feratur. -Elaborata sunt etiam quæ ad Minervæ natales pertinent, porro Amphitrite -et Neptunus: quæ mihi amplissima et spectatu cumprimis digna esse -videbantur. (4) Est ibidem etiam aliud Minervæ templum Erganes. In -porticu ea, quæ in meridiem excurrit, delubrum est Jovis Cosmetæ -cognomento, et ante ipsum Tyndarei monumentum: at quæ in occasum -procedit porticus, habet aquilas duas, quibus Victoriæ singulæ vehuntur, -Lysandri donum cum duplicis victoriæ monumentis, de victo scilicet -Antiocho, Alcibiadis gubernatore, et oppressis Atheniensium triremibus -apud Ephesum; tum vero eorundem Atheniensium classe ad Ægospotamos -deleta. (5) Ad lævam Chalciœci Musarum ædem dicarunt, quod Lacedæmonii -in prœlia exeunt non ad tubæ cantus, verum ad tibiarum modos et lyræ -citharæque pulsum. In postico Chalciœci ædes est Veneris Areæ: signa -sunt ejus e ligno tam vetusta, quam alia quævis in Græcia. (6) In -dextera Chalciœci parte Jovis Supremi signum factum est, omnium, quæ ex -ære sunt, vetustissimum. Neque enim una et eadem fuit universi operis -fabricatio, sed particulatim membra excusa, inter se deinde sunt apte -clavis confixa, atque ita, ne dissolvi possint, coagmentata. Fecisse -aiunt Clearchum hominem Rheginum, quem Dipœni et Scyllidis nonnulli, -alii ipsius Dædali discipulum dicunt fuisse. Ad Scenoma, quod ita -nominant, mulieris est imago. Lacedæmonii eam Euryleonida, quæ equorum -bigis in Olympicis vicit, esse dicunt. (7) Ad ipsam Chalciœci aram duæ -sunt imagines Pausaniæ illius, qui prætor Platæense prœlium commisit. -Quæ vero ejus fortunæ eventa fuerint, quod satis nota omnibus sunt, in -præsentia non commemorabo. Sufficiunt enim ea quæ priores scriptores de -illis accuratissime scripserunt: addere autem satis habebo ea, quæ de -Byzantio homine audivi, Pausaniam proditionis reum factum solum ex -omnibus, qui supplices ad Chalciœci confugissent, impunitatem non -meruisse, neque vero aliam ob causam, quam quod cædis piaculum eluere -non potuisset. (8) Is enim quum ad Hellespontum Spartanæ et sociorum -classis dux castra haberet, virginis Byzantiæ cupiditate incensus est: -quum vero prima nocte, quibus negotium datum erat, Cleonicen ad eum -perduxissent (id enim erat puellæ nomen), somnum jam capiens repente -strepitu est excitatus. Forte enim illa accedens accensam lucernam -dejecerat invita. Ibi Pausanias, qui suorum de Græcia prodenda sibi -consiliorum conscius perpetua animi conturbatione et pavore, agitari -solitus erat, perterrefactus virginem acinace transverberat. (9) Hoc -illud fuit facinus, cujus fraudem nunquam effugere, nullis -expiationibus, nullis Jovi Phyxio (_Absolutori_) deprecationibus -susceptis, quum in Arcadiam ad lustratores eos, qui Psychagogi -appellantur, Phigaleam venisset, luere potuit. Dedit itaque ille -Cleonicæ et deo meritas pœnas. At Lacedæmonii Delphici Apollinis jussu -et æneas imagines posuerunt, et genium venerantur Epidoten nomine, -Hicesii Jovis iram ob Pausaniæ facinus accensam ab hoc Epidota dicentes -averti. - - - - - CAPUT XVIII. - - -_ De signo Veneris Ambologeræ et templo Minervæ Ophthalmitidis — templo - Ammonis — Diana Cnagia — via Amyclas versus, Tiasa fluvio et templo - Gratiarum, Phaennæ et Cletæ — memorandis Amyclarum — throni Amyclæi - descriptio. _ - -Prope Pausaniæ statuas est Ambologeræ Veneris simulacrum ex oraculo -dicatum. Sua etiam sunt Somno et Mori. Esse vero fratres ex Homeri, qui -in Iliade sunt, versibus creditur. (2) Euntibus prope Alpîum quod -dicitur, Minervæ est Ophthalmitidis (_quasi Oculariæ_) ædes. Dedicatam a -Lycurgo ferunt. Nam quum alterum ei oculum excussisset Alcander, cui ab -illo latæ leges minime placebant, in hunc vicum confugit: ubi -Lacedæmoniorum concursu servatus, quominus et alterum oculum perderet, -Ophthalmitidi Minervæ templum fecit. (3) Hinc progressis Ammonis templum -est. Ac Libyco quidem oraculo omnium Græcorum maxime initio usos constat -Lacedæmonios. Quin et Lysandrum Aphytin in Pallene oppidum oppugnantem, -per nocturnum visum monitum ab Ammone, melius et ipsi et Lacedæmoni -eventurum, si Aphytæos desissent bello vexare, et obsidionem solvisse et -Ammonis religiosius colendi auctorem fuisse tradunt. Venerantur certe -Ammonem Aphytæi cultu nihilo minore, quam Ammonii ipsi in Libya. (4) De -Cnagia vero Diana hæc sunt memoriæ prodita: Cnageum hominem indigenam ad -oppugnandam Aphidnam cum Castore et Polluce venisse: in pugna vero -captum et venumdatum in Cretam, servitutem ibi servisse, ubi Cretensibus -erat Dianæ fanum: verum exacto temporis curriculo effugisse illum, et -una ipsam Dianæ sacerdotem, deæ signo ablato: inde exstitisse Dianæ -Cnagiæ cognomen. (5) Sed enim Cnageum hunc in Cretam alio ego casu, quam -quo dicunt Lacedæmonii, venisse crediderim; quippe qui neque pugnam -commissam ad Aphidnam puto, quum eo tempore et Theseus in Thesprotis -detineretur, neque addicti ei essent omnes Athenienses, sed in Menesthei -partes multo propensiores. Atqui neque facto prœlio veri satis fuerit -simile, quenquam de iis, qui vicerant, captum: præsertim quum tam longo -intervallo superiores discesserint Lacedæmonii, ut ipsam etiam Aphidnam -ceperint. Verum hactenus de his disceptatum esto. (6) A Sparta Amyclas -venientes excipit Tiasa amnis. Nomen ei a Tiasa puella, quæ fuisse -putatur Eurotæ filia. Proxima amni est Gratiarum ædes, Phaennæ et Cletæ, -quæ sunt Alcmanis versibus nobilitatæ. Lacedæmonem heroem putant Gratiis -ædem eam dedicasse, nomina etiam imposuisse. (7) Inter illustria opera, -quæ Amyclis visuntur, columnæ insistit Ænetus quinquertio: qui in -Olympia victor declaratus, interea quum coronaretur, e vita excessisse -dicitur. Ejus itaque illic est effigies et ænei tripodes. Nam alios -antiquiores esse aiunt decimam dedicatam ex eo bello, quod cum Messeniis -gestum est. (8) Sub eorum primo stat Veneris simulacrum, Dianæ sub -altero. Quum ipsos tripodes, tum quæ sunt in iis efficta, Gitiadas -fecit: tertius est ab Ægineta Callone factus; sub eo Proserpina -insistit. At Parius Aristander et Polycletus Argivus, feminam ille cum -lyra, Spartam scilicet ipsam, hic Venerem, quæ ad Amyclæum vocatur, -fecerunt. Præstant hi tripodes ceteris magnitudine, et de victoriæ ad -Ægospotamos manubiis dedicati fuere. (9) Bathyclis vero Magnesii, qui -sellam Amyclæi fecit, opera et dona sunt perfectæ sellæ addita, Gratiæ, -et Leucophryenes Dianæ signum. A quo vero Bathycles hic artem didicerit, -vel quo Spartæ regnante sellam elaborarit, nihil est necesse hoc loco -commemorare. Sellam ipsam ego vidi: quare ejus jam omnem ornatum literis -mandabo. (10) Sustinent eam a fronte et a tergo Gratiæ duæ et Horæ -totidem. In læva parte Echidna stat et Typhon: in dextera Tritones. -Quodsi, quæ in eo efficta sunt, singula exactius consecter, facile nimis -multum iis, qui hæc legerint, negotii exhibuero. Ut igitur paucis -comprehensa exponam (quum alioqui pleraque non sint incognita), Taygeten -Atlantis filiam et ejus sororem Alcyonen asportant Neptunus et Juppiter. -Insculptus est etiam Atlas, et Herculis cum Cycno pugna: præterea pugna -apud Pholum Centaurorum.(11) Jam vero quare Minotaurum ita fecerit -Bathycles, ut vinctus trahi a Theseo vivens videatur, non sane novi. Est -in eadem sella Phæacum chorus, et Demodocus cantans: Persei etiam in -Medusam facinus cernitur. Ut missum vero faciam Herculis cum Thurio -gigante certamen et Tyndarei cum Euryto, visitur illic Leucippi filiarum -raptus. Bacchum, puerum adhuc, in cœlum portat Mercurius: Minerva -Herculem deducit, de cœlitibus unum in posterum omne tempus futurum. -(12) Jam Peleus Achillem Chironi alendum tradit, qui eum instituisse -dicitur. Cephalus ob formæ præstantiam rapitur ab Aurora: ad Harmoniæ -nuptias dona conferunt dii. Venit in operis partem Achillis cum Memnone -dimicatio: Diomedem præterea Thraciæ regem Hercules, et ad Euenum amnem -Nessum interficit: Mercurius deas in judicium ad Alexandrum deducit. Ad -hæc Adrastus et Tydeus pugnam dirimunt, in quam descenderant Amphiaraus -et Lycurgus Pronactis filius. (13) Tum Juno Io Inachi filiam jam bovem -factam aspicit: at Minerva insectantem Vulcanum fugitat. Inter hæc est -Herculis in Hydram, quo ordine gestum est, facinus: idem etiam Hercules -ex Orco canem raptat: Anaxis et Mnasinûs equis uterque insident: -Megapenthes Menelai filius et Nicostratus eodem vehuntur equo: -Bellerophontes Lyciæ monstrum conficit: Hercules Geryonæ boves abigit. -(14) In sellæ superiore margine utrinque Tyndarei filii equis insident: -infra eos equos Sphinges sunt, supra feræ decurrunt, pardalis contra -Castorem, in Pollucem vero leæna. Summa solii tenet Magnetum chorus, -quod hi Bathyclem in solio elaborando juverunt. (15) Ad interiora throni -si quis descendat, intus ab ea parte, ubi Tritones sunt efficti, visitur -apri Calydonii venatio: Hercules Actoris filios trucidat: Calais et -Zetes a Phineo Harpyias arcent: Helenam rapuerunt Pirithous et Theseus: -Hercules leonem strangulat: Tityum Apollo et Diana sagittis configunt. -Herculis etiam cum Oreo Centauro pugna, et Thesei cum Minotauro expressa -est: Herculis rursus cum Acheloo lucta; quæque de Junone sunt fabulis -prodita, vinctam scilicet a Vulcano fuisse: ludi deinde, quos in honorem -patris fecit Acastus: quæ de Menelao et Ægyptio Proteo in Odyssea -commemorantur. Postremo vero Admetus ad currum aprum et leonem jungit, -et Trojani Hectori inferias mittunt. - - - - - CAPUT XIX. - - -_ Descriptio signi Amyclæi et eorum quæ in illius basi expressa sunt — - de memorandis Amyclarum — Dionyso Psila dicto — via quæ Therapnen - ducit, et templo Æsculapii Cotylei — Marte Therita dicto — Therapne, - et Menelai templo — de Helenæ nece Rhodiorum narratio — - Crotoniatarum narratio de Helena. _ - -Solium ipsum ea parte, qua deo sessio parata est, non illud quidem -æqualiter planum, verum sedilia habet multa, atque inter singula satis -ampla intervalla: medium omnium latissime patet: ibi simulacrum -collocatum est. (2) Qua id magnitudine sit, nemo, quod sciam, compertum -tradidit: quantum conjectura assequi possis, haud brevius cubitûm -triginta videatur. Non fuit ejus opifex Bathycles. Est enim priscum et -sine arte factum, nempe quod præter os, manus et imos pedes cetera æneæ -columnæ persimile sit. Capite galeam, lanceam manibus et arcum præfert. -(3) Simulacri basis aræ formam habet. In ea Hyacinthum sepultum tradunt. -Et in Hyacinthiorum celebritate, prius quam sacrum Apollini faciant, in -aram istam per æneum ostiolum, quod in aræ parte est, inferias Hyacintho -mittunt. In ara illa insculpta sunt, hic Biridis, illic Amphitrites et -Neptuni signa: tum vero Juppiter et Mercurius inter se colloquentes. -Prope adsistunt Bacchus et Semele: huic proxima Ino. (4) Sunt in eadem -ara Ceres, Proserpina, Pluto: una cum his Parcæ et Horæ; et illis -adjunctæ Venus, Minerva, Diana: in cœlum autem hæ tollunt Hyacinthum et -sororem ejus Polybœam, quam e vita virginem decessisse narrant. Atque -illud quidem Hyacinthi signum cum barbula est. Nicias vero, Nicomedis -filius, eum supra modum eleganti forma pinxit, quum Apollinis in illum -amorem tecte significet. (5) In ea ipsa ara Herculem quoque Minerva et -ceteri dii in cœlum deducunt. Ibidem et Thestii filiæ sunt, Musæ, et -Horæ. De Zephyro vero, et quemadmodum ab Apolline sit Hyacinthus -imprudenter peremptus, aut de flore quæ narrantur, longe se fortasse -aliter habent: perinde vero fuisse censeatur, ac vulgatum est. (6) -Amycla a Doribus deleta vici jam formam servat. Insignia illic sunt -Alexandræ templum et simulacrum. Alexandram quidem Amyclæenses -Cassandram Priami filiam esse dicunt. Est ibidem Clytæmnestræ effigies -et Agamemnonis statua, quo loco ejusdem credunt fuisse monumentum. -Venerantur horum locorum incolæ præ ceteris Amyclæum et Bacchum, -cognomento Psilan eum appellantes: apposite illi quidem mea sententia. -Psila enim Dorienses pinnas nuncupant. Nempe vinum homines perinde, ac -aves pinnulæ, incitat et sublevat. Et Amyclæ quidem hæc memoratu digna -obtulerunt. - -7. Altera ab urbe Therapnen ducit via. In ea via signum est Aleæ -Minervæ. Et antequam Eurotam transeas, paulo supra ripam Jovis Plusii -(_Opulenti_), fanum monstratur. Ubi transieris, templum videas Cotylei -Æsculapii, quod Hercules dedicavit; deoque id cognominis indidit a -vulnere sanatus, quod in pugna priore contra Hippocoontem ejusque -liberos acceperat in cotyle (_cavitate in quam caput femoris insertum_). -Maxime vero eorum, quæ in hac via exstant, operum priscum est Martis -fanum. Exstat hoc ad viæ lævam, simulacrum autem e Colchis a Castore et -Polluce deportatum ferunt. (8) Theritan cognomine appellant de nutricis -Therûs nomine. Ac forsitan istud Theritæ nomen Colchicum est; neque enim -Græci ullam norunt Thero Martis nutricem. Mea fert opinio, non esse a -nutrice Marti cognomen Theritæ (_quasi Ferini_), sed a feritate, quod -bellicosum hominem, pugna cum hoste inita, nihil mite præ se ferre -oporteat, proinde ac de Achille dixit Homerus: - - Ut leo funestas agitans animo feritates. - -(9) Therapne a Lelegis filia nomen accepit. In ea Menelai delubrum est: -eoque in loco Menelaum et Helenam sepultos tradunt. At Rhodii -Lacedæmoniis neutiquam assentiuntur: aiunt enim Helenam Menelao mortuo, -errante etiamnum Oreste, a Nicostrato et Megapenthe pulsam ad Polyxo -Tlepolemi uxorem, necessariam suam, Rhodum venisse: (10) fuisse vero et -ipsam Polyxo Argivam; et quum ante multo cum Tlepolemo fuisset, virum in -exilium secutam esse Rhodum: ac tunc quidem insulæ imperasse, suscepta -parvuli filii tutela. Hanc itaque Polyxo ulcisci in Helena Tlepolemi -necem volentem, ubi in potestate Helenam habuit, immisisse in eam -lavantem ancillas Furiarum habitu: quæ illam comprehensam, quum ad -arborem suspendissent, laqueo necarunt. In ejus rei memoriam dedicasse -Rhodios Helenæ Dendritidis (_Arboreæ_) fanum. (11) Quæ vero de Helena -Crotoniatæ narrant, assentientibus Himeræis, ea jam commemorabo. Est in -Euxino circa Istri ostia insula Achilli sacra, cui Leuce nomen. Patet ea -stadiûm viginti ambitu, silvis undique condensa et quum feris tum -mitibus animalibus referta. In ea Achillis delubrum et simulacrum est. -(12) Navigasse in eam primus omnium Crotoniates Leonymus dicitur. Quum -bellum enim inter Crotoniatas et Locros in Italia gereretur, ac Locri ob -eam, quæ ipsis erat cum Opuntiis, propinquitatem Ajacem Oilei filium, -ejus ductu et auspiciis prœlium commissuri, invocassent, Leonymum -Crotoniatarum ducem, in eam hostilis aciei partem impressione facta, -quam cum imperio obtinere Ajacem audierat, vulnus aiunt in pectore -accepisse. Ex eo quum vehementer laboraret, Delphos esse profectum: eo -quum advenisset, missum esse a Pythia in Leucen insulam: ibi Ajacem ei -vulneris remedium monstraturum. (13) Quum vero jam sanatus domum -revertisset, commemorasse, Achillem se, Ajacem Oilei filium, et -Telamonis item Ajacem vidisse, cumque illis una Patroclum et Antilochum, -et Achilli quidem nuptam Helenam: mandasse eam sibi, ut Himeram appulsus -nunciaret Stesichoro, oculorum calamitatem ob Helenæ ei iram accidisse: -ex eo factum ut palinodiam Stesichorus fecerit. - - - - - CAPUT XX. - - -_ De memorandis Therapnes, fonte Messeide et Polydeucea — templo Neptuni - Gæaochi et vico Alesiis — urbe Phari — urbe Bryseis — Taygeti montis - verticibus, Taleto, Euora, Theris et templo Cereris Eleusiniæ — urbe - Helo ad mare et Helotis — Lapithæo, Derrhio et Harpleis — memorandis - in via Arcadiam versus, templo Achillis — equi monumento et - planetarum signis — Pudoris signo. _ - -Ad Therapnen fontem sum conspicatus Messeidem: quum non desint tamen e -Lacedæmoniis, qui non hunc, sed fontem eum, qui ætate hac Polydeucea -nuncupatur, Messeidem a priscis vocatum affirment. Est vero Polydeucea -fons et Pollucis fanum ad ejus viæ dexteram, quæ Therapnen ducit. (2) -Non procul a Therapne Phœbæum est, et in eo Castorum delubrum: quo in -loco puberes sacrum Enyalio faciunt. Non multum hinc abest Neptuni -templum cognomento Gæaochi (_Terram tenentis_). Ab eo Taygetum versus -procedenti vicus est: Alesias (_moletrinas_) nominant; eo in loco molam -primum omnium reperisse et fruges molere docuisse Myletem Lelegis filium -tradunt. Ibidem Lacedæmoni Taygetæ filio exstructum est sacellum. (3) -Ubi vero amnem Phelliam trajeceris, [præter Amyclas] recta mare versus -contendenti, Pharis olim urbs in Laconico agro habitabatur. A Phellia -abeuntibus ad dexteram via est, quæ ad Taygeton montem ducit. In ea -planitie Jovis Messapei templum est. Id ei cognominis inditum tradunt de -sacrificuli nomine. Jam vero a Taygeto abeuntes vicus excipit, ubi olim -Bryseæ urbs incolebatur. Exstat ibi Bacchi templum, et signum sub divo -positum. Nam quod intus est, solis fast est mulieribus aspicere. Solæ -quoque mulieres in operto sacra faciunt. (4) Summus Taygeti vertex, -Taletum, supra Bryseas eminet. Sacrum Soli appellant: ibique et alias -hostias et equos Soli cædunt. Idem autem sacrum et Persis patrium esse -novimus. Non procul a Taleto saltus est qui Euoras dicitur. Is et -ferarum alia genera et inprimis silvestres capras alit. Facit vero -qualibet sui parte Taygetus venatoribus luculentam caprearum, aprorum, -cervorum et ursorum copiam. (5) Quod interest spatii inter Taletum et -Euoram, Theras nuncupant. Ibi Latonam dicunt a Taygeti jugis ** Cereris -delubrum, cui cognomen Eleusiniæ. In eo occultatum memorant Herculem ab -Æsculapio, dum vulnus sanaretur. Est ibidem et Orphei signum e ligno -positum: Pelasgorum opus fuisse aiunt. Sed hoc etiam præterea ibi fieri -scio. (6) Ad mare oppidum fuit Helos, cujus est apud Homerum quoque in -enumeratione navium Lacedæmoniarum mentio: - - Quisque mari vicinum Helos, et quis patria Amyclæ. - -Huc deducit coloniam Helius Persei liberûm natu minimus. Postea Dores -per obsidionem sunt oppido potiti: ex quo primum publici exstitere -Lacedæmoniorum servi, ac primi sunt Helotes nuncupati, sicut etiam -erant. Obtinuit deinde usus, ut ceteri etiam, qui ad servitiorum numerum -accessissent, quamvis Dores Messenii essent, Helotes tamen et ipsi -appellarentur: quemadmodum et Hellenes ab Hellade, quæ fuit olim -Thessaliæ pars, Græcorum universa natio dicti. (7) Ex eo ipso oppido, -quod Helos diximus vocari, Proserpinæ simulacrum statis diebus in -Eleusinium deportant. Ab Eleusinio stadia quindecim distat quod -Lapithæum appellant a Lapitha homine indigena. Est vero et ipsum in -Taygeto: propeque abest Derrhion, ubi sub divo Dianæ signum -Derrhiatidis. Proximum fontem Anonum nominant. A Derrhio ad stadia -circiter viginti Harplea sunt ad campos usque pertinentia. (8) Jam vero -a Sparta in Arcadiam recta contendentibus monstrat se Minervæ cognomento -Pareæ signum sub divo. Dehinc Achillis fanum est, quod recludi religio -est. At puberibus omnibus, quotcunque in Platanistam pugnaturi -descendunt, solenne est Achilli ante pugnam rem divinam facere. -Ædificasse fanum dicunt Spartani Pracem pronepotem Pergami ejus, qui e -Neoptolemo est genitus. (9) Progressis paulo longius est Equi quod -dicitur monumentum: Tyndareus enim equo ibi mactato Helenæ procos ad -exsecta equi exta jussit assistere ac juramento super iis adstrinxit: -jusjurandum istud erat, eos Helenæ et cui Helenæ connubium præ ceteris -esset adjudicatum, opem laturos, si quando injuria lacesserentur. Quum -hoc illos sacramento adegisset, equum eo ipso in loco defodit. Prope -absunt pilæ septem, priscorum (opinor) ritu erectæ, quas errantium -septem stellarum signa esse aiunt, Juxta viam Cranii lucus est -cognomento Stemmatii. Est et Mysiæ Dianæ delubrum. (10) Abest ab urbe -stadia circiter triginta Pudoris simulacrum. Icarii donum esse ferunt, -et hanc narrant dedicationis causam. Quum Icarius Ulyssi Penelopen -nuptum dedisset, Ulyssis animum tentavit, numquid Lacedæmone domicilium -habere vellet. Quæ spes ubi hominem fefellerat, filiam orare cœpit, ut -secum permaneret. Quin et Ithacam jam proficiscentem, currum prosecutus, -multis sollicitabat precibus. (11) Ulysses tandem victus hominis -importunitate puellæ optionem dedit, vel se ut lubens sequeretur, vel, -si id mallet, cum patre Lacedæmonem rediret: ibi illam aiunt nihil sane -respondisse, sed faciem tantum velasse: Icarium, quum intelligeret illam -in animo habere ut cum Ulysse abiret, dimisisse: signum vero Pudoris ea -in viæ parte dedicasse, quo Penelope, quum faciem velavit, pervenerat. - - - - - CAPUT XXI. - - -_ De Eurota fluvio et Ladæ cursoris monumento — urbe Pellana et - memorandis in ea — agro Belbina dicto — vico Croceis — oppido Ægiis - et stagno Neptuni — Gytheo et Eleutherolaconibus eorumque urbibus — - memorandis in Gytheatarum urbe — Sene (Nereo). _ - -Qui stadia fere viginti processerint, ad Eurotam amnem accedent, qui -prope ad ipsam viam decurrit. Ibi Ladæ monumentum est, qui pedum -celeritate suos omnes æquales vicit. Is in Olympicis ludis de longiore -curriculo est coronatus; atque inde (uti ego opinor) statim post -victoriam æger huc reportatus, quum diem suum obisset, supra militarem -viam humatus est. Cognominem vero huic alterum, qui et ipse ludis -Olympicis victor, non tamen de longiore curriculo, verum de stadio, est -renunciatus, Achivum ex Ægio fuisse, Eleorum de iis, qui ex Olympia -victores discesserunt commentarii testantur. (2) Hinc Pellanam versus -contendentibus vicus est, cui Characoma (_Vallum_) nomen. Proxima -priscis temporibus fuit Pellana urbs, in qua Tyndareum habitasse -tradunt, quum e Sparta, Hippocoontem ejusque filios fugiens, -excessisset. Hic, quæ conspicerentur digna, Æsculapii fanum et Pellanida -fontem vidi. In eum fontem virginem aquam haurientem incidisse narrant: -ejus vero capitis velamen in alio fonte, cui Lancea nomen, repertum. (3) -Abest a Pellana stadia ferme centum quæ Belbina dicitur. Locus is est -Laconici agri maxime irriguus, quem nempe Eurotæ aqua interluit. Multis -præterea ac perennibus scatet fontibus. (4) Qua vero Gytheum ad mare -descenditur, vicus est Lacedæmoniis, cui Croceæ nomen: in eo lapicidinæ -perpetuo ac nusquam interrupto saxo. Cæduntur inde lapides fluvialibus -haud absimiles, qui cælo sane nonnihil repugnant; elaborati tamen et -expoliti suam habent etiam in deorum cellis exornandis gratiam: multum -iidem et piscinis et aquarum ductibus afferunt decoris. Stat ante vicum -lapide elaboratum Croceatæ Jovis simulacrum: proxime ad lapicidinas -Castores ex ære. (5) A Croceis divertens ad dextram de recta, quæ -Gytheum ducit, ad oppidum venias, quæ vocantur Ægiæ. Id esse putant, -quod Homerus in carminibus Augeas appellarit. Est eo in loco stagnum, -quod Neptuni dicitur. In ejus ferme ripa ejusdem delubrum dei et -simulacrum. E stagno pisces metuunt extrahere, quod, qui eos ceperit, -eum in halieum piscem (_qui pisces tanquam piscator captat_) mutari -dictitant. - -6. Ab Ægiis distat Gytheum stadia triginta. Ad mare situm est, atque -incolitur jam ab Eleutherolaconibus, quos Imperator Augustus servitutis -jugo liberavit, quum ante Lacedæmoniis Spartanis parerent. Mari vero -tota incingitur Peloponnesus, parte ea excepta, ubi Corinthiorum Isthmus -est. Fert autem Laconicum mare conchylia, ex quibus ad infecturam -vestium purpura comparatur nobilitate solis iis, quæ in Phœnicum mari -capiuntur, inferiora. Urbes quidem Eleutherolaconum duodeviginti sunt -numero: (7) quarum prima ab Ægiis ad mare descendentibus est Gytheum, -deinceps Teuthrone, Las, Pyrrhichus: ad Tænarum Cæne polis (_Nova -urbs_), Œtylos, Leuctra, Thalamæ, Alagonia, Gerenia: et ad mare ultra -Gytheum Asopus, Acriæ, Bœæ, Zarax, Epidaurus cognomento Limera, Brasiæ, -Geronthræ, Marios. Atque hæ quidem reliquæ sunt Eleutherolaconum urbes, -quum ante quattuor et viginti fuissent. Ceteras, quas jam persequar, in -curias eas descriptas esse sciat qui hæc leget, quæ Spartana civitate -continentur et cum ea censentur, neque suis legibus utuntur, uti quæ jam -enumeratæ sunt. (8) Gytheatæ nemini omnino mortalium origines suas -acceptas referunt, sed Herculem et Apollinem memorant, quum in certamen -de tripode descendissent, jam lite diremta oppidum communi ope atque -consilio condidisse. Et in foro sua sunt diis illis posita simulacra, -Apollini scilicet et Herculi. Proxime est Bacchus, et in diversa fori -parte Apollo Carneus. Est item Ammonis ædes et Æsculapii statua ex ære: -ædes ipsa est sine tecto: tum ei deo dicatus fons, et Cereris -sacrosanctum delubrum: præterea Neptuni Gæaochi signum. (9) Quem vero -Gytheatæ Senem nominant et in mari habitare dicunt, Nereum esse -inveniebam; et e versibus iis Homeri, in quibus Thetidi sermonem -tribuit, nomen hoc illi duxerunt: - - Vos agite interea ponti vada lata subite, - visuræ æquoreumque senem et penetralia patris. - -Sunt hac in regione portæ quæ Castorides nuncupantur: in arce Minervæ -ædes et signum. - - - - - CAPUT XXII. - - -_ De Argo lapide — insula Cranae et memorandis in ea — Trinasi muris et - reliquiis urbis Helus — urbe Acriis ejusque memorandis — Geronthris - et ibi memorandis — Mario urbe — Asopo urbe ejusque memorandis — - promontorio Asini maxilla dicto — urbe Bœis, ejusque origine et - memorandis. _ - -A Gytheo stadia ferme tria distat lapis rudis. Orestem aiunt, quum in eo -consedisset, insania liberatum. Ex rei eventu lapis ille Juppiter -vocatus est Cappotas (_quasi Sedator_) Dorum lingua. Ante Gytheum Cranae -insula est: in qua Alexandrum, rapta Helena, cum ea primum congressum -Homerus dixit. Quare in continentis terræ adverso litore Veneris est -Migonitidis ædes; ac regio illa tota Migonium vocatur. Templum quidem -Alexandrum tradunt faciundum curasse. (2) At Menelaus octavo ferme post -Trojæ eversionem anno domum incolumis reversus proxime ad Migonitidis -signum Thetidis et deas Praxidicas (_Vindices_) dedicavit. Baccho autem -supra Migonium sacer mons est, quem vocant Larysium: eo in loco vere -ineunte festos agitant Baccho dies. Sacri quum alias referunt causas, -tum quod ibi primum uvam maturam reperiant. (3) Ad Gythei lævam, stadia -circiter triginta progressis, in continenti terra muri sunt Trinasi: sic -enim appellatur locus ille; quem ego quondam castellum, non oppidum, -fuisse arbitror. Ac nomen ei inditum reor a parvis insulis, quæ contra -litus sunt numero tres. A Trinaso stadia circiter octoginta ruinæ mœnium -absunt, Helos ubi olim urbs fuit. (4) Hinc stadia triginta ubi -processeris, oppidum est maritimum Acriæ. Illic, quæ spectentur, digna -Matris Deûm ædes et e marmore signum. Et hoc quidem operum omnium -vetustissimum eorum, quæ exstant apud Peloponnesios Matri Deûm dicata, -prædicant qui Acrias incolunt. Nam Magnesii, qui in Sipyli parte ea -sunt, quæ ad Aquilones conversa est, super saxo, quod appellant Coddini, -signum ejusdem deæ habent longe omnium antiquissimum: Brotean vero illud -Tantali filium fecisse perhibent. (5) Acriatæ Olympiorum quoque victorem -ediderunt Nicoclem, qui binis ludis de cursu palmas quinque tulit. -Monumentum Nicocli erectum est inter gymnasium et eam murorum partem, -quæ cum portu conjuncta est. (6). Ab eadem maritima parte supra Acrias -ad stadia ferme centum et viginti absunt Geronthræ. Eam urbem frequentem -ante Heraclidarum in Peloponnesum adventum Dores, quorum erat in -potestate Lacedæmon, everterunt, pulsisque veteribus incolis, ex suis -coloniam eo deduxerunt. Ætate quidem mea hæc quoque civitas in -Eleutherolaconum censum refertur. In ipsa via, qua Geronthras ab Acriis -iter, pagus est, qui Priscus dicitur. Geronthris Martis delubrum et -lucus. (7) Sacra ibi faciunt anniversaria, quibus interdictum est -feminis lucum ingredi. Circa forum dulcium aquarum fontes sunt. In arce -Apollinis ædes et signi ex ebore caput: quod, reliquum fuit signi, una -cum vetustiore templo ignis abolevit. (8) At Marios, aliud -Eleutherolaconum oppidum, a Geronthris distat stadia centum. Priscum ibi -est diis omnibus commune templum quod circumdat lucus multis irriguus -fontibus. Sunt et in Dianio fontes. Perennibus quidem aquis, si qua alia -regio, Marios abundat. Pagus est supra oppidum Glyppia, et hic interior -a mari. Et ad alterum a Geronthris pagum, Selinuntem nomine, via est -stadiûm viginti. Atque hæc loca interius sita sunt, si ab Acriis in -continentem adscendatur. (9) Rursum mare versus Acriis sexaginta stadia -distat oppidum Asopus. In eo Romanorum Imperatorum templum: et supra -oppidum stadia ferme duodecim Æsculapii fanum est. Deum ipsum Philolaum -(_Populi amantem_) nominant. Ossa ea, quibus in gymnasio honos habetur, -sunt illa quidem insigni magnitudine, hominis tamen fuerunt. Est et -Minervæ in arce ædes, cognomento Cyparissiæ. Ad imam arcis partem ruinæ -sunt oppidi, quod Achivorum Paracyparissiorum nuncupatur. (10) In his -item finibus est Æsculapii fanum, quod ab Asopo distat stadia ferme -quinquaginta. Regiunculam eam, in qua Æsculapii fanum est, Hyperteleaton -vocant. Excurrit in mare procul ab Asopo stadia ducenta promontorium, -quam Asini maxillam nominant. Est in ipso Minervæ templum sine signo et -tecto: factum tradunt ab Agamemnone. Est et Cinadi monumentum. Fuit et -hic Menelai gubernator. (11) Infra promontorium aperit se Bœaticus -sinus, in cujus extremo cornu Bœæ urbs est. Ejus fuit conditor Bœus, -unus de Heraclidis: e tribus ille civitatibus, Etiade, Aphrodisiade et -Sida, colonos eo deduxisse fertur. Illarum vero priscarum urbium duas in -hunc sinum tempestate delatum Ænean, dum in Italiam fugeret, condidisse -ferunt, et alteram de filiæ Etiadis nomine appellasse. Tertiæ a Sida -Danai filia nomen esse datum. (12) Ex his civitatibus profugi, quum -quærerent ubi consisterent, responsum acceperunt, Dianam, quo loco urbem -conderent, monstraturam. In terram expositis se lepus ostendit. Quem -secuti, tanquam viæ ducem, quum ille se ad myrtum recepisset, eo ipso in -loco, ubi myrtus illa fuit, oppidum munierunt. Stirpem myrti eandem nunc -etiam colunt, et Dianam nuncupant Servatricem. (13) In Bœensium foro -Apollinis delubrum est; et alia in regione Æsculapii et Sarapidis -Isidisque. Rudera absunt Bœis haud amplius stadia septem. Ad lævam huc -euntibus adstat Mercurii e marmore simulacrum. Et inter rudera facile -conspici potest Æsculapii et Hygieæ templum. - - - - - CAPUT XXIII. - - -_ De insula Cytheris, ejus navali Scandea, Veneris Cœlestis templo et - aliis memoraridis — Apolline Epidelio et Delo insula a Menophane - Mithridatis duce funditus eversa — Menophanis et Mithridatis morte — - Epidauro Limera dicta — Inûs aquæ portendendi vi, eademque Ætnæ - crateris — memorandis in urbe Epidauro — promontorio Minoa. _ - -Contra Bœas Cythera sita sunt. Ad Platanistuntem (ab ea enim parte ut -minimum distat a continenti insula hæc), ad Platanistuntem igitur, -promontorium ab eo promontorio, quod in ora Asini maxillam diximus -appellari, navigatio interest stadiûm quadraginta. Habent maritima -Cytherorum Scandean navale. A Scandea ad ipsa Cytherorum mœnia -ascenditur stadiûm ferme decem via. Est illic Uraniæ sive Cœlestis -Veneris fanum, eorum omnium, quæ apud Græcos Veneri dicata sunt, maxime -priscum et sacrosanctum. Deæ signum ligneum est et armatum. (2) A Bœis -ad Maleam promontorium navigantibus portus est, quem Nymphæum nominant. -Ibi est Neptuni signum recto statu, et mari vicina spelunca, in qua -dulcis aquæ fons. Frequens est locus circumquaque incolentium hominum -multitudine. Maleam prætervectis ad centum fere stadia, vicus est -Apollini sacer in ipsis Bœatarum finibus, cui nomen Epidelium. Quod enim -eo in loco nunc visitur Apollinis ligneum signum, idem est quod olim -Deli dedicatum fuit. (3) Nam quum esset Delos totius olim Græciæ -emporium eaque sola religione munita contra omnes omnium injurias -incolas tueretur, exortus est Menophanes quidam Mithridatis copiarum -dux, qui vel suapte insolentia vel regis imperio impulsus (homini enim -ad pecuniam omnia referenti facile divina quæstu inferiora sunt), (4) in -insulam quum murorum, tum armorum præsidio carentem cum classe invasit: -ubi et peregrinis, qui illic tunc forte erant, et civibus cæsis, -negotiatorum pecunia direpta, donariis compilatis, conjugibus Deliorum -et liberis sub corona venditis, ipsam etiam urbem solo æquavit. In ea -populatione barbarorum quidam effigiem petulanter in mare abjecit. Ea -maris æstu in hos Bœatarum fines delata loco nomen dedit Epidelium. (5) -Verum dei iram neque Menophanes neque Mithridates ipse effugit. Mox enim -post Deli calamitatem, quum in altum proveheretur Menophanes, qui ejus -manus effugerant negotiatores, navibus ex insidiis adorti, hominem -submerserunt: Mithridatem vero coegit deus ipsum manus sibi consciscere, -quum amisso jam regno a Romanis huc illuc pulsus nusquam posset -consistere. Sunt qui illum dicant ab uno de barbaris mercenariis magni -beneficii loco impetrasse, ut se conficeret. Has violati numinis pœnas -impii homines dederunt. (6) Finitima est Bœatis Epidaurus, Limera -cognomento. Abest ab Epidelio stadia circiter ducenta. Esse vero eam -coloniam aiunt non Lacedæmoniorum, sed Epidauriorum, qui intra Argivorum -fines sunt. Quum enim legati ab Epidauriis publice in Coon insulam ad -Æsculapium missi ad hanc agri Laconici oram appulissent, somniis -quibusdam monitos sedem eo in loco statuisse memorant. (7) Quin anguem -etiam, quem secum Epidauro abduxerant, e navi elapsum non procul a mari -se in cavernam demersisse. Quare et visis per quietem et eo prodigio -adductos ibi constitisse, et sibi oppidum communisse. Exstant, quo loco -se anguis condiderat, aræ Æsculapio dedicatæ, et oleæ circa eas enatæ. -(8) Progressi ad dexteram stadia circiter duo aquam videant, qui Inûs -dicitur. Magnitudine quidem parvam paludem refert, sed in terræ fundum -descendit altius. In eam festo Inûs die solenne est panificia porricere. -Ea si demersa retinuerint aquæ, secunda ei, qui porrecerit, promitti -autumant: contra vero adversa, quoties illa aqua rejecerit. (9) Eandem -habere portendendi vim dicuntur Ætnæ montis crateræ. Abjiciunt enim in -eas homines quum sigilla argentea et aurea, tum vero cujusvis generis -victimas. Ea si absorpserit ignis, læta sibi nunciari: contra si -regesserit, male eventurum ei, a quo illa missa fuerint, interpretantur. -(10) Prope viam, quæ Bœis ad Limeram Epidaurum ducit, in Epidauriorum -finibus Dianæ Limnatidis delubrum est. Oppidum ipsum non procul a mari -in eminenti loco surgit. Quæ spectentur digna illic sunt Veneris fanum; -et Æsculapii, in quo simulacrum marmoreum stantis habitu, tum in arce -Minervæ ædes; et ad portum Jovis cognomento Servatoris. (11) -Promontorium in pelagus sub ipsa urbe excurrit, cui nomen Minoa. Sinus -nihil ibi quidem a ceteris differt maris in Laconiæ latus irruptionibus: -sed litus ejus calculis abundat figura et colorum varietate speciosis. - - - - - CAPUT XXIV. - - -_ De Zarace — Cyphantum reliquiis, et Brasiis — Brasiatarum de Semele, - Baccho et Ino narratio — de Achillis templo et festo — urbe La, - ejusque reliquiis et memorandis, Dianæ Asiæ templo et fonte Galacone - — regione Hypsis et fluvio Smeno — regione Araino, La urbis - conditore et Achille Helenæ proco. _ - -Ab Epidauro stadia ferme centum Zarax abest. Hæc ora portum habet valde -appellentibus idoneum. Sed enim ex omnibus Eleutherolaconum civitatibus -hæc inprimis magnis afflicta est cladibus. Nam et Cleonymus Cleomenis -filius [Agesipolidis nepos], hoc unum Laconici nominis oppidum delevit. -De Cleonymo, quæ res postulavit, alio loco dixi. Zarace aliud quidem -nihil insigne est: in portus duntaxat extremis finibus Apollinis -delubrum est, et simulacrum citharam tenens. (2) Hinc secundum mare -stadia circiter sex (_centum?_) progressis atque inde ad mediterranea -reversis stadia prope decem Cyphantum (sic enim populi illi sunt -appellati) ruinæ se ostendunt: et inter eas Stethæum, Æsculapii fanum, -cum simulacro marmoreo. Est ibidem saliens frigidissimæ aquæ e saxo -prorumpentis. Atalantam a venatione siti laborantem, quum saxum illud -cuspide percussisset, aquam elicuisse ferunt. (3) Brasiæ extremum hac in -parte Eleutherolaconum ad mare oppidum est: distat a Cyphantibus -ducentorum stadiûm navigatione. Incolæ ea sermonibus vulgarunt, quæ -nulli Græcorum alii confitentur: Semelen quidem Jovi Baccham peperisse; -a Cadmo vero deprehensam cum puero recens nato in arcam conjectam: eam -arcam æstu jactatam in fines suos ejectam: ibi Semelen, quæ jam mortem -obierit, a se magnifice sepultam; superstitem Bacchum educatum. (4) Eam -fuisse causam, ut urbs sua, quæ ad illud usque tempus Oreatæ appellata -fuerat, jam mutato vocabulo Brasiæ dicerentur, sumto nomine ab arcæ in -eam oram ejectione: quando ætate etiam nostra, quæ maris æstu ad terram -extruduntur, ἐχβεβράσθαι (_maris æstu ejectari_) a multis dicuntur. -Addunt et alia hujusmodi Brasiatæ: Ino profugam in agrum suum venisse; -ibi Bacchum voluisse alendum suscipere. Antrum monstrant, ubi illa -infantem enutrierit; et campum appellant Bacchi hortum. (5) Templa illic -sunt, Æsculapii unum, Achillis alterum. Festos etiam dies Achilli -quotannis agitant. Est Brasiis parvum et molliter in mare excurrens -promontorium. In eo sigilla pileata videas ex ære, nihilo pedalibus -majora. Non facile dixerim, Castorumne an Corybantum ea nominibus -sanxerint. Tria certe sunt ea figura: quibus quartum accedit Minervæ -simulacrum. (6) Ad Gythei dexteram Las est, citra mare stadia decem, a -Gytheo quadraginta stadiis remota. Habitatur nunc oppidum in medio -montium trium intervallo, Ilii (sic enim ex ipsis unum appellant), Asiæ -et Cnacadii. Priscis quidem temporibus in Asiæ montis vertice situm -fuit: veterisque urbis hac ipsa etiamnum ætate ruinæ monstrantur, et -ante muros signum Herculis, et de Macedonibus erectum tropæum. Pars fuit -ea Philippi copiarum, quum in Laconiæ ille fines invasit. Palantes hi a -cetero exercitu digressi oram maritimam populationibus infestam -reddiderant. (7) Inter eas ipsas ruinas templum exstat Minervæ -cognomento Asiæ. Pollucem et Castorem erexisse tradunt quo tempore e -Colchica expeditione incolumes reverterunt: Fuisse enim et Colchis Asiæ -Minervæ fanum. Profectos quidem cum Iasone Tyndarei filios satis habeo -cognitum: quod vero Minervam Asiam Colchi colant, id scilicet a -Lacedæmoniis acceptum scribo. Prope urbem eam, quæ nunc incolitur, fons -est, quem ab aquæ colore Galaconem nominant. Proximum illi fonti -gymnasium; in quo priscum Mercurii signum. (8) In eo monte, quod Ilium -diximus appellari, delubrum est Bacchi; et in summo jugo Æsculapii. In -Cnacadio Carneus Apollo. A Carneo stadia circiter triginta abest vicus -intra ipsos jam fines Spartanorum, Hypsa nomine: ubi est Æsculapii -sedes, et Dianæ cognomento Daphnææ. (9) Ad mare in promontorio ædes est -Dianæ Dictynnæ, cui festos quotannis dies agitant. Ad sinistram -promontorii exit in mare amnis Smenos, dulcem potantibus aquam, si -quisquam alius, fundens. Habet fontes suos in Taygeto monte. Ab urbe -abest haud plus quinque stadia. (10) In vico, cui Araino nomen, Læ -sepulcrum, et super monumento statua. Ab eo La oppidum conditum tradunt -incolæ; interemptum vero ab Achille; quem huc venisse credunt, quum a, -Tyndareo Helenam sibi nuptum deposceret. At enim verius quis dixerit, -Lan a Patroclo interfectum, quum unus hic fuerit de Helenæ procis. Nam -Achillem Helenam nunquam petisse, ut leve habeatur argumentum, quod in -eo carmine, quo illustres feminæ enumerantur, nulla fit Achillis mentio: -(11) Homerus certe in ipso ferme operis sui initio Achillem scripsit, -pro suo in Atrei filios studio, non Tyndarei sacramento ullo adactum, ad -Trojam venisse. Jam vero idem poeta, quo loco ludos exponit, dicentem -facit Antilochum, natu esse se grandiorem Ulyssem; atque ipsum Ulyssem, -dum, quæ apud inferos viderat, narraret Alcinoo, inter cetera videre se -voluisse Pirithoum et Theseum, viros ætate sua superiores. Et Helenam -quidem a Theseo raptam scimus. Quo fit ut quadrare neutiquam possit, -Achillem unum de Helenæ procis fuisse. - - - - - CAPUT XXV. - - -_ De fluvio Scyra — Pyrrhicho oppido, Sileno, Diana Astratea — Teuthrone - Oppido, Diana Issoria — promontorio Tænaro, portu Achilleo et - Psamatho, atque inferorum cane ab Hercule protracto — Arionis - delphino insidentis signo et fonte olim miro — Cænopoli — Messa - oppido et portu, atque Œtylo urbe. _ - -Progressi longius a monumento fluvium videant in mare influentem, cui -Scyras nomen. Sine nomine ante fuerat: hoc vero nominis tum accepit, -quum illum classe intravit Pyrrhus Achillis filius, ad Hermiones nuptias -e Scyro proficiscens. Trans amnem eum vetus delubrum est seorsum ab ara -Jovis. Ab isto fluvio quadraginta stadiis abest oppidum Pyrrhichus in -mediterranea continente. (2) Ab eodem Pyrrho Achillis filio nuncupatum, -non defuerunt qui dicerent: alii vero a Pyrrhicho, uno de Curetum deorum -numero. Sunt etiam qui Silenum e Malea profectum hic habitasse dicant. -In Malea quidem educatum Silenum declarant hi versus e Pindari cantico: - - Ille robustus, strenuus choreis, - quem Maleæ civis et vir Naidis aluit - Silenus. - -Quod vero Silenus etiam Pyrrhichi sit nomine appellatus, nuspiam dixit -Pindarus; sed ejus rei Maleæ incolæ auctores fuere. (3) In ipso -Pyrrhichi foro puteus est. Monstratum sibi a Sileno aiunt. Quodsi puteus -is exaresceret, aquæ penuria valde laborarent. Habent Pyrrhichii intra -fines suos templum Dianæ Astrateæ: causa nominis, quod Amazonum -exercitum hoc aiunt in loco progrediendi finem fecisse. Est etiam -Apollinis Amazonii. Utriusque dei lignea signa sunt. Dedicasse dicuntur -feminæ quæ a Thermodonte venerunt. (4) A Pyrrhicho ad mare descendentes -Teuthrone oppidum excipit. Conditorem produnt incolæ Teuthrantem -Atheniensem. Colunt hi præ ceteris diis Issoriam Dianam. Fontem habent -Naiam. A Teuthrone stadia procul centum et quinquaginta excurrit in mare -Tænarum promontorium, et portus Achilleus et Psamathus. In ipso -promontorio templum est speluncæ in modum ædificatum: in cujus primo -aditu Neptuni signum. (5) Hac Græcorum nonnulli versibus prodiderunt ab -Hercule Orci canem extractum, quum neque meatus omnino ullus per eam -specum subter terram subeat, neque veri omnino cuiquam simile videri -possit, deorum ulla esse subterranea regna, quo animæ conveniant. -Hecatæus quidem Milesius rem non absurdam commentus est: in ea caverna -immanem ac tetrum serpentem lustrum habuisse, qui sit idcirco inferorum -canis dictus, quod, quem morsu impetisset, subita eum veneni vi mori -statim necesse esset. Eum serpentem esse ab Hercule ad Eurystheum -pertractum. (6) Homerus vero (is enim primus Ditis canem, quem Hercules -extraxisset, appellavit) neque nomen ei proprium imposuit, neque de ejus -figura quicquam est fabulatus, uti de Chimæra. Posteriores et Cerberum -appellarunt, et quum cetera cani fecissent similem, tria dixerunt capita -habere, quum tamen Homerus nihilo magis homini illud familiare animal -canem dixerit quam si eum, qui draco esset, Orci canem appellasset. (7) -In Tænaro et alia sunt dedicata monumenta, et ex ære Arion citharœdus -delphino insidens. De Arione quidem et delphino quæ audierat, retulit -Herodotus, ubi res Lydorum exponit. Ego sane in Poroselene delphinum -vidi, qui puero, a quo sanatus fuerat, quum a piscatoribus vulnus -accepisset, quasi mercedem curationis penderet, dicto se audientem -præbebat et eundem, quocunque ille jussisset, dorso transvehebat. (8) -Est in eodem Tænaro fons, qui nihil jam, quod cum admiratione intueamur, -habet: olim introspicientibus portus et naves aiunt spectandas -præbuisse. Aquæ miraculum illud femina quædam sustulisse dicitur, quum -in ea pollutam vestem abluisset. (9) Ab ipso promontorio mari stadia -circiter quadraginta prætervectos excipit Cæne polis (_urbs nova_), -Tænarum et ipsa ante appellata. Est in ea Cereris fanum, et ad mare -Veneris ædes, et ejusdem deæ stantis habitu signum e marmore. Illinc -digressis stadia procul triginta [Tænari] vertex, Thyrides dicuntur; et -Hippolæ urbis ruinæ monstrantur. Inter eas Minervæ Hippolaitidis -sacellum exstat. Non magno abest intervallo civitas Messa et portus. -(10) Ab hoc portu ad Œtylum stadia intersunt centum et quinquaginta. -Heros, a quo civitas nomen habet, ortu Argivus fuit, Amphianacte -Antimachi filio genitus. Sunt in Œtylo quæ spectentur digna, Sarapidis -templum, et in ipso foro Carnei Apollinis simulacrum ligneum. - - - - - CAPUT XXVI. - - -_ De Inûs fano et oraculo in via ad Thalamas, signis Pasiphaes et Solis - — Pephno ad mare, et insula hujus nominis, solo natali Dioscurorum — - Leuctris et memorandis ibi — signo Jovis Ithomatæ — Cardamyle et - Nereidum templo — Enope oppido, postea Gerenia dicto, Nestoris sede, - ejusque memorandis — Machaone ejusque cultu ac Podalirio — monte - Calathio et Alagonia urbe. _ - -Ab Œtylo ad Thalamas via in longitudinem stadia prope octoginta patet. -In via Inûs fanum et oraculum visitur. In eo futura dormientes -provident. Consulentibus enim per somniorum visa, quæ opus est, dea -denunciat. Erecta sunt ex ære signa in ea fani parte, quæ sub divo est, -Pasiphaes unum, Solis alterum. Quod in delubro ipso est, non satis se -illud aperte ostendit, coronamentis omni ex parte velatum: ex ære et -ipsum esse dicunt. Fluit e sacro fonte suavis haustu aqua: Lunæ -nuncupant. ** Thalamatis Pasiphae non est utique patrium numen. (2) -Distat a Thalamis stadi viginti Pephnos maritima civitas. Parva adjacet -insula, nihilo omnino ingenti saxo major. Ei quoque Pephnos nomen est. -In ea Castores primum in lucem editos Thalamatæ memorant: quod ipsum in -cantico quodam suo dixisse Alcmanem, me non fugit. Enutritos autem -Pephni negant, sed a Mercurio Pellanam deportatos. (3) In parva hac -insula sub divo ænea sunt ipsorum Castorum sigilla, nihilo pedalibus -majora. Ea, etsi hibernis undis vehementer saxum verberatur, loco tamen -nihil movet fluctus marinus: quod miraculo est: et illud fere haud multo -minori, quod formicæ ibi conspiciuntur vulgaribus albicante colore -dissimiles. Eam insulam suorum fuisse olim finium, contendunt Messenii: -eapropter Castores ipsos majore se quam Lacedæmonios propinquitate -attingere. (4) A Pephno stadia viginti absunt Leuctra. Quæ civitati -nominis origo, non habeo dicere. Quodsi a Leucippo, uti Messeniis -placet, Perieris filio nuncupata est, hoc illud esse arbitror, quod præ -diis ceteris Æsculapium colunt, quum Arsinoe eum Leucippi filia natum -putent. Marmorea sunt quum Æsculapii ipsius, tum Inûs diversa in parte -signa. (5) Ædes ibi erecta est Cassandræ Priami filiæ, cujus simulacrum -ab incolis Alexandræ nomine colitur. Sunt et Apollinis Carnei ligneæ -statuæ. Huic enim deo honorem ritu eodem habent, quo e Lacedæmoniis -Spartiatæ. Leuctris in arce Minervæ templum et simulacrum est. Cupidinis -in ipso oppido ædes et lucus, qui perenni aqua hieme irrigatur. Folia -vere ex arboribus quæ decidunt, ne exuberante quidem aqua alio -deferuntur. (6) Quod vero in maritima Leuctrici agri parte novi -accidisse ætate mea, scribere non gravabor. Immissus in silvam ignis -ventorum vi magnum arborum numerum exussit. In ea tunc parte, quæ -stirpibus maxime erat denudata, repertum est Ithomatæ Jovis signum ita -locatum, uti quæ dedicantur locari solent. Eo maxime testimonio nituntur -Messenii, dum Leuctra contendunt olim ad fines suos pertinuisse. Sed -nihil omnino prohibet quin, ut priscis etiam temporibus Leuctra -Lacedæmonii tenuerint, ab ipsis potuerint Ithomatæ Jovi honores haberi. -(7) Cardamyle quidem, cujus fecit mentionem Homerus, ubi dona -pollicentem Agamemnonem facit, Lacedæmoniis Spartanis paret, quum a -Messeniis eam sejunxerit Cæsar Augustus. Abest a mari Cardamyle stadia -octo, Leuctris autem sexaginta. Est ad Cardamylen non procul a litore -sacer Nerei filiarum lucus. In eum enim locum illas e mari narrant -prodiisse, ut Pyrrhum Achillis filium ad Hermiones nuptias Spartam -contendentem spectarent. In ipso oppido Minervæ ædes est et Carneus -Apollo, ut patrium est Doribus. (8) At quam urbem Enopen Homerus in -carminibus appellat, et ipsa Messenii nominis est. Facit autem nunc cum -Eleutherolaconibus: ætate nostra Gereniam nominant. In ea Nestorem sunt -qui educatum dicant; alii vero huc confugisse, capta ab Hercule Pylo. -(9) Gereniæ Machaonis Æsculapii filii monumentum et ejusdem religione -nobile fanum visitur. Nam et ab ipso Machaone morbis hominum medelas -monstrari putant. Sacram ei regiunculam Rhodon nuncupant. Simulacrum est -ex ære statu recto: caput corona cingitur, quam Ciphos patria lingua -vocant Messenii. Inferfectum ab Eurypylo Telephi filio dixit Machaonem, -qui carmina ea fecit, quæ Ilias parva dicitur. (10) Quare non ab re -illud in sacris, quo Pergami in Æsculapii fiunt, servari scio, ut, quum -hymnos a Thelepho exordiantur, nihil Eurypylo laudationis impertiant: -quin et illum in eo templo nominari nefas habent, quod scilicet eum -sciant interfectorem Machaonis fuisse. Ossa quidem Machaonis a Nestore -servata dicunt. At Podalirium, quum Ilio deleto redirent Græci, -tempestate Syrnum Cariæ incolumem delatum, ibi consedisse tradunt. (11) -In Gereniorum agro mons est Calathion, et in eo Clææ (_Calathiæ?_) -sacellum: cui specu proximum, angusto admodum aditu: sed qui -introierint, quæ admirentur, spectare possunt. A Gerenia ad superiora -jam mediterranea triginta procul stadia venientes excipit Alagonia -oppidum, annumeratum jam a me in Eleutherolaconum civitatibus. Quæ ibi -spectentur digna sunt Bacchi et Dianæ templa. - - - - - PAUSANIÆ DESCRIPTIONIS GRÆCIÆ MESSENIACA SIVE LIBER IV. - - - - - CAPUT I. - - -_ De Messeniorum finibus, saltu Chœrio — Messene Triopæ filia, quæ - regioni nomen dedit — regia Messeniorum urbe Andania — primis - Messeniæ regibus et magnarum dearum initiis a Caucone allatis et a - Lyco, Pandionis filio, perfectis — Methapo, omnis generis sacrorum - auctore. _ - -Messenii regionis suæ ab ea parte, quam ad Lacones pertinere Imperator -voluit, ad Gereniam fines habent saltum qui nunc Chœrius dicitur. Eam -regionem, quum esset deserta, primos incolas hoc modo tenuisse proditum -est. Mortuo Lelege, qui in ea Græciæ parte, quæ nunc Laconia dicitur, ab -ipso vero Lelegia appellabatur, imperavit, e filiis natu major Myles ei -in regnum successit: Polycaon, quod erat minor, privatam egit vitam ad -illud usque tempus, quo Argivam uxorem duxit Messenen Triopæ filiam, -Phorbantis neptem. (2) Ea, patris dignitate et opibus, quibus ille tunc -præ ceteris Græcis maxime florebat, elata, privatam viri conditionem -ferre non potuit. Comparatis itaque ab Argis et Lacedæmone auxiliis, in -hanc ipsam regionem Polycaon invasit, deque uxoris nomine Messenen -universam nominavit. Urbes vero et alias condidit, et in qua regni sedem -esse voluit, Andaniam. (3) Nam antequam Thebani ad Leuctra prœlium eum -Lacedæmoniis commisissent, atque inde Messenen, quæ hac etiam ætate -exstat, sub Ithome condidissent, nullam omnino existimo urbem eo nomine -nuncupatam. Adducor autem non minimum Homeri versibus. Nam ille in -populis enumerandis, qui ad Ilium venerunt, Pylon, Arenen et alias -nonnullas recensens, nullam prorsus Messenes mentionem fecit. Satis vero -aperte idem in Odyssea significat, populum fuisse, non civitatem unam -Messenios: - - Nam pecus ex Ithaca rapuit Messenia pubes. - -(4) Apertius vero ubi de Iphiti arcu loquitur: - - Illi in Messena sibi in sedibus occurrerunt - Ortilochi. - -Ortilochi domum in Messene parvum oppidum Pheras innuit: quod ipsemet -exponit, quo loco de Pisistrati ad Menelaum adventu agit: - - Jam Pheras veniunt magni sub tecta Dioclis, - qui satus Ortilocho. - -(5) Primi igitur hujus regionis imperium Polycaon Lelegis filius, et -uxor ejus Messene tenuerunt. Ad hanc ipsam Messenen magnarum dearum -initia Caucon Eleusine veniens deportavit. Fuit Caucon Celæni (_Clini?_) -filius, Phlyi nepos. Phlyum ipsum Athenienses e Terra genitum memorant: -quibus assentitur Musæi hymnus Lycomidis factus in Cererem. (6) Magnarum -vero dearum initia, multis post Cauconem annis, Lycus, Pandionis filius, -quam augustissima quamque celeberrima ut essent, effecit. Hac etiam -ætate Lyci Saltum nominant, ubi ille antistites mysteriorum lustravit. -Et esse in Messeniaco agro saltum qui Lyci dicitur, testatur hoc versu -Cretensis Rhianus: - - Horrentemque Lyci saltum, jugaque aspera Elæi. - -(7) Quod autem hic Lycus Pandionis fuerit filius, aperte declarant -versus, qui sunt ad Methapi effigiem. Nam et Methapus quosdam initiorum -ritus reformavit. Fuit hic quidem Atheniensis patria, initiorum -orgiorumque et cujusvis modi sacrorum designator. Idem vero et Cabirorum -Thebanis initia constituit, et juxta Lycomidarum septum imaginem cum -inscriptione dedicavit. Ea inscriptio quum alia, tum inprimis, quæ -nostræ narrationi fidem faciant, testatur: - -(8) - - Mercuriique domos lustravi, ** viasque - Primigenæ gnatæ Cereris cum matre, ubi dicunt - Messenen magnis festa instituisse deabus, - quam Caucon Clini Phlyidæ gnatus amavit. - Miror, cuncta Lycus quare Pandione cretus - Andaniam magnis portarit mystica Athenis. - -(9) Indicat inscriptio, ad Messenen venisse Cauconem Phlyi nepotem: alia -præterea de Lyco, et illud inprimis, veterem initiorum sedem Andaniam -fuisse. Et consentaneum mihi hoc quoque videbatur, Messenen et -Polycaonem, in qua urbe suam sibi regiam posuissent, in eadem sacrorum -etiam religionem constituere voluisse. - - - - - CAPUT II. - - -_ Polycaonis filiorum nulla a veteribus fit mentio — de Periere, Melaneo - et Œchalia — Perieris filiis Messeniæ imperium obtinentibus et Arene - urbe — Lyco, qui magnarum dearum initia tradidit, et Apharei filiis - — tribus feminis, quæ ad tumulos maritorum sese interfecerunt. _ - -Equidem non mediocre adhibui studium, ut discerem, ecquinam Polycaoni e -Messene liberi geniti essent. Evolvi itaque et librum, quæ Magnæ Eœæ -inscriptæ sunt, et Naupactia carmina; omnia præterea, quæ versibus -Cinæthon et Asius de Gentilitatibus perscripserunt: neque omnino -quicquam, huc quod pertineret, comperi. Nam quum Magnæ testentur Eœæ, -cum Polycaone Butæ filio fuisse nuptam filiam Hylli Herculis filii -Euæchmen, in illis certe nulla prorsus vel de Messenes viro vel de ipsa -Messene mentio. (2) Jam vero ætatibus ferme quinque, non amplius, uti -mea fert opinio, exactis, quum nullus jam omnino de Polycaonis posteris -esset superstes, accersiverunt sibi in regnuri Messenii Perierem Æoli -filium: ad eum venisse Messenii dicunt Melaneum, præstantem arcu et -sagittis virum, quique ob artis ejus excellentiam ab Apolline genitus -credebatur. Huic a Periere partem eam regionis attributam, quæ Carnasium -nunc, Œchalia tunc dicta est, accepto scilicet ab uxore Melanei nomine. -(3) Thessali vero et Eubœenses (ut plerumque est de Græciæ rebus -controversa historia) ita inter se dissident, ut illi Eurytium (vicus -est hic ætate nostra desertus) Œchaliam priscis temporibus urbem dicant -fuisse. Ab iis, quæ hac de re sunt Eubœensium sermonibus prodita, nihil -fere dissentit Creophylus in Heraclea sua. At Milesius Hecatæus in Scio -Eretrici agri parte Œchaliam esse scripsit. Verum Messenii quum alias ob -rationes probabiliora quam ceteri mihi dicere videntur, tum inprimis ob -ossa Euryti, de quibus etiam posterius commemorabimus. (4) Perieri -geniti sunt e Gorgophone, Persei filia, Aphareus et Leucippus. Hi patre -mortuo in Messenia regnarunt: auctoritate tamen superior fuit Aphareus. -Hic dum regnaret, Arenen urbem condidit, nomenque ei imposuit a filia -Œbali, uxore sua et eadem sorore ex una et eadem matre genita. Etenim -cum Œbalo nupta fuit Gorgophone: ac bis quidem jam de ea nobis sermo -fuit in superioribus libris, iis quos de Argolica et de Laconica terra -conscripsimus. (5) Hic itaque Aphareus et urbem in Messenia Arenen -condidit, et Neleum, qui erat filius Crethei, filii Æoli, nomine vero -Neptuni, patruelem suum, Peliæ ex Iolco minas fugientem, domo recepit -sua, et agri ei partem maritimam assignavit: qua in parte et aliæ erant -urbes, et Pylos, in qua regiam suam constituit Neleus. (6) Venit autem -Arenen et Lycus, Pandionis filius, quo tempore et ipse Ægei, fratris -sui, metu Athenis profugit: atque hic quidem magnarum dearum orgia -Aphareo et ejus liberis et Arenæ uxori tradidit Andaniam deportata, quod -eodem in loco Messenen Caucon initiaverat. (7) Aphareo filii duo fuere: -natu major et virtute præstantior erat Idas, minor Lynceus. Is (si cui -credi possint, quæ Pindarus dixit) oculis fuit tam perspicacibus, ut in -quercetis per medios arborum truncos cerneret. Hic an liberos -reliquerit, compertum non habeo: Idas quidem filiam habuit Cleopatram ex -Marpessa, quæ Meleagri uxor fuit. Is qui Cypria carmina fecit, ait -Protesilai, qui, quum ad Troadem appulissent Græci, primus exscensionem -facere ausus est: Protesilai inquam hujus uxorem, Polydoram nomine, -filiam fuisse Meleagri, Œnei neptem. Si ergo verum est, tres hæ -mulieres, initio a Marpessa facto, amissis viris semetipsas jugularunt. - - - - - CAPUT III. - - -_ Apharei domo exstincta, Messeniorum regnum ad Nestorem pervenit — de - Æsculapii filiorum expeditione contra Ilium — Nelei posteri ab - Heraclidis ejiciuntur et Cresphontes cum Aristodemi filiis de - Messenia sortitus fraude illa potitur — de Cresphontis et ceterorum - regum urbibus regiis, atque illius nece — Cresphontis filius - superstes, Æpytus, ab Arcadibus in regnum restituitur, ejusque - posteri Æpytidæ appellantur — de Glauco, Æpyti filio, ejusque - posteris regnum Messeniæ obtinentibus. _ - -At enim posteaquam Apharei liberi cum Dioscuris patruelibus suis de -bubus dimicarunt, et Lynceum Pollux occidit, Idas vero fulmine ictus -fato suo perfunctus est, Apharei domus tota, maribus omnibus consumtis, -deleta est: tunc Messeniorum imperium ad Nestorem Nelei filium delatum: -penes quem quum cetera omnia, tum vero quæ Idæ regno continebantur, -fuerunt: iis tamen populis exceptis, quibus Æsculapii liberi imperarunt. -(2) Æsculapii enim filios e Messenia tradunt ad obsidendum Ilium -venisse: natum siquidem Æsculapium Arsinoe Leucippi filia, non Coronide. -Ac Triccam sane desertum quendam in Messenia vicum appellant, et versus -Homeri in testimonium afferunt, quibus Machaonem Nestor sagitta -percussum benigne consolatur. Neque enim, inquiunt, tantam omnino -benevolentiæ significationem ille dedisset, nisi et vicini et gentilis -casu regis commotus fuisset. Confirmantur hæc, quæ de Æsculapii filiis -dicuntur, eo quod et Machaonis monumentum Gereniæ ostenditur, et Pheris -fanum Machaonis liberûm. (3) Jam vero confecto bello Trojano, quum diem -suum post reditum Nestor obiisset, Dorum expeditio et Heraclidarum -reditus duabus post ætatibus e Messenia Nelei posteros ejecit. Verum hæc -quasi cumulus quidam iis accedunt, quæ de Tisameni rebus narravi. Sed et -illud restat exponendum. Quum Temeno Dores Argos assignassent, ab illis -Cresphontes terram sibi Messeniam depoposcit, quippe qui Aristodemo natu -fuit major. (4) Aristodemus enim ipse e vita jam excesserat: Theras vero -Autesionis filius majorem in modum Cresphonti adversabatur, Thebanus -ille quidem origine et Polynicis Œdipi filii atnepos. Tutelam enim is -tunc Aristodemi filiorum gerebat, quod eorum erat avunculus ex matre: -uxorem siquidem duxerat Aristodemus Autesionis filiam nomine Argiam. -Cupiebat Cresphontes omni modo Messeniam sibi assignari: quare Temenum -precibus adit, et ubi eum sibi conciliavit, tum scilicet ei committit -sortitionem. (5) Ille in situlam, quum eam jam aqua complesset, sortes -Aristodemi filiorum et Cresphontis mittit, re ita constituta, ut sors -utra prior exiisset, illi Messenia adjudicaretur: et quidem Aristodemi -liberûm sortem e siccata sole argilla, Cresphontis e coctili laterculo -fecit. Quo factum est ut, illa soluta, hæc constiterit, et per eam -Cresphonti Messenia obtigerit. (6) Neque vero prisci Messenii a Doribus -ejecti sunt. Nam facile illi et Cresphonti, novo regi, paruerunt, et -Dores in agri partem receperunt: atque eo libentius, quod invidiosa jam -erat apud ipsos regum superiorum potentia, qui erant Minyæ ab Iolco -oriundi. Uxorem vero Cresphontes Meropen duxit, Cypseli filiam, Arcadum -tunc regis; e qua quum alios suscepit filios, tum vero qui natu minimus -fuit, Æpytum. (7) Ac sibi quidem et liberis regiam Stenycleri -ædificavit, quum ante reges alii ab initio, et ipse etiam Perieres, -Andaniæ habitassent. Aphareus quoque posteaquam Arenen munivit, in ea -cum liberis imperii domicilium habuit. At Nestori ejusque posteris Pylos -regia fuit. Postremo Cresphontes Stenycleri regem habitare voluit. Hunc -opulenti, quod populariter nimis plebem esset amplexus, ejusque liberos -occiderunt, (8) Æpytus vero solus, quod apud Cypselum maternum avum -adhuc puer educabatur, parenti et fratribus superstes fuit. Illum jam -adultum Arcades in Messeniorum regnum, et una cum Arcadibus Dorum reges, -Aristodemi videlicet filii, et Isthmius (_?_) Temeni filius, -restituerunt. Æpytus paterno regno recepto patris primum interfectores, -quique ejus fuerant cædis auctores, ultus est: deinde conciliata sibi -obsequiis nobilitate, plebe largitionibus delinita, eo pervenit honoris, -ut Æpytidæ posteri jam omnes appellati sint, quum ante Heraclidæ -dicerentur. (9) Hujus filius Glaucus, a patre accepto imperio, par illi -fuit in omnes ordines officio et æquitate, deorum vero cultu multo -superior. Etenim quum Jovis templum, quod in Ithomes vertice fuit, -præterquam a Polycaone et Messene, nullis per Dores afficeretur -honoribus, Glaucus his quoque auctor exstitit ut illum colerent. Idem -Machaoni Æsculapii filio primus in Gerenia rem divinam fecit, et Messenæ -Triopæ filiæ solita heroibus decerni munera dedicavit. Glauci filius -Isthmius Gorgaso etiam et Nicomacho Pharis templum erexit. (10) Isthmio -Dotadas genitus: qui ad cetera navalia, quæ tunc in Messenia fuerunt, -unum Mothonæ munivit. Succedit Dotadæ filius Sybotas. Is ut reges Pamiso -amni anniversaria sacra facerent jussit, et ut ante magnarum dearum (quæ -ipso etiam regnante Andaniæ celebrabantur) initia Euryto Melanei filio -parentaretur Œchaliæ. - - - - - CAPUT IV. - - -_ Phinta regnante Messenii primum chorum in Delum mittunt et prima inter - Messenios et Lacedæmonios discordia exoritur — ejus causa narratur — - Phintæ filiis regnantibus primum bellum Messeniacum suscipitur — de - bubus Polycharis ab Euæphno venditis, causa belli, narratio. _ - -Jam vero Phinta regnante, Sybotæ filio, Apollini primum Messenii sacrum -cum virorum choro Delum miserunt. Iis canticum quo deum salutarent -(Prosodium appellant), fecit Eumelus: et hæc certe carmina sola sunt, -quæ Eumelum fecisse pro comperto habetur. Hujus ipsius Phintæ temporibus -discordiarum semina inter Messenios et Lacedæmonios exstitere. Causa in -dubio est; hujusmodi tamen fuisse narratur. (2) In Messeniorum finibus -Dianæ Limnatidis cognomento templum est, commune solis Dorum Messeniis -et Lacedæmoniis, nulli præterea civitati. Ad illud templum missas a se -sacrorum causa virgines violatas a Messeniis Lacedæmonii commemorant, ac -regem etiam suum Teleclum Archelai filium, Agesilai nepotem, Dorysso, -Labota, Echestrato, Agide, proavis oriundum, injuriam propulsare -conantem, interemptum: et ipsas quidem virgines dedecus voluntaria morte -redemisse. (3) At Messenii narrant, ad templum venientibus primoribus -suis a Teleclo insidias factas. Nam quum Messeniam Lacedæmonii propter -agri bonitatem inprimis appeterent, disposuisse illum impuberes -Spartanos in morem virginum ornatos cum pugionibus, qui illos ex -improviso sedentes adorirentur. Ibi Messenios ad vim arcendam -accurrisse, et quum Teleclum ipsum, tum vero impuberes illos omnes -occidisse. Lacedæmonios quidem, quod esset facinus publico consilio -patratum, conscios a se injuriam profectam, ob Telecli cædem ut pœnas -repeterent in animum non induxisse. Hæc ab utrisque prodita sunt: credat -vero quisque proinde atque in alterutram sit studiis civitatem -propensior. - -4. Post hæc, exacta ferme ætate una, Alcamene Telecli filio Spartæ -imperante, ex altera vero regia familia Theopompo Nicandri filio, qui -per posteritatis gradus sex a Charillo, Polydecte, Eunomo, Prytanide, -Euryponte descendit, in Messeniis vero Antiocho et Androcle Phintæ -filiis, utriusque populi simultas in apertum bellum erupit. Priores -Lacedæmonii arma cepere, quum causa accessisset ejusmodi, ut ad -permovendos qui jam essent odio exulcerati et belli omni modo cupidi, -non solum sufficeret, sed specie quoque honestissima esset: jure tamen -et disceptatione controversiam omnem dirimere potuissent, si animi ad -pacem fuissent propensiores. Res in hunc modum gesta est. (5) Polychares -quidam Messenius fuit, quum cetera minime obscurus, tum vero Olympica -palma nobilitatus. Quarta enim Olympiade, quum apud Eleos unicum esset -de stadio certamen, victor renunciatus est. Is boves habuit multas: -quibus alendis quum propria non suppeditarent pascua, locavit eas -Spartano homini Euæphno in ipsius agro pascendas, ea mercede, ut esset -fructus, qui e bubus perciperetur, particeps. (6) Erat autem Euæphnus -ejusmodi homo, ut lucro injusto fidem posthaberet: alioqui disertus et -blandus. Is mercatoribus, qui in Laconiam navibus venerunt, armenta -venundedit; atque inde ipse nuncius ultro ad Polycharem venit, prædones -excursione in eum agrum compascuum facta extortaque sibi per vim præda -boves et simul bubulcos abegisse. Interea dum is fallaciter commentum -Polychari persuadet, de bubulcis unus a mercatoribus aufugit. Qui -reversus Euæphnum ibi apud dominum deprehendit et coram Polychare -redarguit. (7) Convictus is quum pernegare non posset, ad preces -confugit, supplexque id sibi ut ignosceret quum Polycharem ipsum tum -ejus filium rogabat: magnam enim vim in hominum natura quum alia habere -multa, tum nihil esse lucri cupiditate ad animos cogendos valentius. -Indicavit Euæphnus, quanti boves venditæ essent; ac se pretium -repositurum, si Polycharis filius secum isset, repromisit. In Laconiam -ubi venerunt, fœdius multo addidit Euæphnus sceleri scelus: adolescentem -interficit. (2) Ejus rei immanitate commotus Polychares, Lacedæmonem -ventitans ad reges et Ephoros de filii cæde assidue multisque cum -lacrimis ad tædium usque querebatur: exponobat insuper, quas ab eo -homine, quem sibi hospitem adsciverat cuique præ cunctis Lacedæmoniis -fidem habuerat, injurias accepisset. Verum quum eadem apud omnes -magistratus iterando nihil omnino ad rei pœnam profecisset, jam mentis -parum compos furorique suo nimis indulgens, spreta sua salute, in -quemcunque incidisset Lacedæmoniorum, eum tanquam hostem morte multabat. -Ejus belli itaque causas Lacedæmonii præ se ferunt, tum quod Polychares -sibi deditus non esset, tum quod Teleclum Messenii oppressissent: præter -antiquas simultates ob commissam a Cresphonte in sortitione fraudem -susceptas. - - - - - CAPUT V. - - -_ De iis, quæ Messenii contradicentes narrant et quibus Lacedæmoniorum - avaritiam coarguunt — Messenii de Polychare tradendo deliberantes in - partes et pugnam discedunt, in qua Androcles interficitur — Euphae - Messeniorum regnum obtinente Lacedæmonii, bello haud indicto, clam - Ampheam, Messeniorum urbem, oppugnant et capiunt — de Atheniensium - illius temporis magistratibus. _ - -Contra de Teleclo dicunt Messenii, quæ a me jam sunt exposita. Æpytum -etiam ostendunt Cresphontis filium ab Aristodemi filiis restitutum. Non -fuisse id facturos, si quid illis cum Cresphonte fuisset dissidii. (2) -Deditum a se in pœnam non fuisse Polycharem, quod neque ipsi sibi -dedidissent Euæphnum: voluisse tamen se, vel apud Argivos, qui utriusque -civitatis essent consanguinei, vel in Amphictyonum consilio causam -cognosci; voluisse rem eandem Areopagitarum sententiis committere, quod -judicium illud de cæde apud Athenienses jam pridem fuerat constitutum. -(3) Verum non eam bellandi causam Lacedæmoniis dicunt fuisse, sed -immodica illos avaritia inflammatos, et se opprimere insidiis voluisse -et alia multa designasse. In exemplum Arcadas et Argivos adducunt, -quorum fines carpendi finem nullum illi fecerint. Commemorant præterea -Crœsi donis delinitos, primos e Græcis cum barbaris amicitiam iniisse: -quo sane tempore Crœsus quum alios Asiæ populos Græcanicos, tum Cariæ -continentem terram, quam Dores incolunt, imperio suo adjecerit. (4) -Addunt, Delphici Apollinis templo a Phocensium ducibus direpto ejus -sacrilegii non privatim solum Spartæ reges et optimates, verum et ipsum -publice Ephororum magistratum ac senatum participem fuisse. Denique quo -eximie arguant, Lacedæmonios nihil lucri causa non semper ausos, -societatem iis cum Apollodoro Cassandriæ tyranno initam exprobrant. (5) -Sed cur postremum hoc factum tam acriter incessant Messenii, non est -mihi propositum hoc loco afferre. In Apollodori quidem tyrannide -tollenda, etsi neque tam diu neque tanto animi ardore bellatum est, -Cassandrensium tamen calamitates facile Messeniorum infortunia -adæquerunt. Et ad hujusmodi sane causas uterque populus belli initia -refert. - -6. Venere tunc ad Messenios Lacedæmoniorum legati, qui dedi sibi -Polycharem postularunt: at Messeniorum reges relaturos ea de re se ad -populum responderunt, ac deinde per publicas literas, quod populus -jussisset, Spartanos rescituros. Quare quum profecti jam essent legati, -concione vocata, sententiæ dictæ sunt valde diversæ. Androcles enim -Polycharem auctorem impii et nefarii facinoris dedendum omnino censebat; -Antiochus vero quum alia contra dixit, tum illud inprimis miserrimum, si -Polychares ante oculos Euæphni pœnas penderet: et enumerabat, quam multa -et quam gravia essent futura, quæ perpeti illum necesse foret. (7) -Postremo eo contentio evasit, ut a sua alterutrius factione arma -caperentur. Verum brevi finem habuit ea dimicatio: nam qui cum Antiocho -erant, multo superiores numero quum essent, et Androclem ipsum et earum -partium potentissimum quemque interemerunt. Antiochus quum solus regnum -occupasset, per literas Spartanis denunciat, se iis judicum consiliis, -quæ ante nominavimus, totam controversiam commissurum. At illi nihil -omnino tabellariis respondisse dicuntur. (8) Paucis post mensibus quum -in demortui Antiochi locum regnare cœpisset ejus filius Euphaes, -Lacedæmonii neque per legatum indixerunt bellum Messeniis, neque omnino -aperte eorum amicitiæ renunciarunt, verum quam maxime potuerunt -clandestinis consiliis bello apparato jusjurandum conceperunt, non esse -arma se posituros, neque bellandi diuturnitate, si forte bellum in -longinquum tempus duceretur, neque ullius cladis magnitudine, priusquam -agros et urbes Messeniorum vi captas imperio adjecissent suo. (9) Hæc -ante jurati noctu copias Ampheam versus eduxerunt; Alcamene, Telecli -filio, exercitus duce constituto. Fuit Amphea in Messenia Laconiæ -finitimum oppidum, non magnum illud quidem, sed in præcelso colle situm, -circumfluens aquarum perennium copia. Opportunus alioquin visus est -locus, unde omnis se belli apparatus effunderet. Oppidum itaque capiunt -patentibus portis nec ullo obstante præsidio. Messenii, qui sunt intus -deprehensi, omnes ad unum interfecti, in ipsis cubilibus alii, alii -vero, quum animadversa calamitate ad templa et aras deorum supplices -confugissent; pauci omnino periculum effugerunt. (10) Hc prima fuit -Lacedæmoniorum adversus Messenios expeditio, altero anno nonæ -Olympiadis, qua Messenius Xenodocus de stadio victor renunciatus est, -quum Athenis nondum sorte annui magistratus ducerentur, quod scilicet -civitas ea Melanthi posteros, qui sunt Medontidæ appellati, regia -potestate exuit et pro ea magistratum gerere jussit legibus constitutum: -deinde cavit ne ultra annos decem imperium continuarent. Quo itaque -tempore Amphea capta est, Æsimides, Æschyli filius, apud Athenienses -quintum annum summæ reipublicæ præerat. - - - - - CAPUT VI. - - -_ De belli Messeniaci denominatione ejusque scriptoribus — de Aristomene - ejusque ætate — Messenii, Amphea capta, ad Stenyclerum concionem - populi habent, et bellum parant. _ - -Sed antequam bellum conscribam et quæ utrique bellantium parti divinitus -patienda aut facienda obvenerunt, statui Messenii hominis res gestas et -ætatem exquirere. Hoc igitur bellum, quod a Lacedæmoniis eorumque sociis -cum Messeniis et iis populis, qui auxilia Messeniis miserunt, gestum -est, non ab iis, qui. priores arma ceperunt, nomen duxit, uti Medicum -vel Persicum et Peloponnesiacum, sed a Messeniorum clade Messeniacum est -appellatum, sicuti et illud, quod ad Ilium Græci gesserant, pervicit -usus ut Trojanum, non Græcum, appellaretur. Hoc ipsum Messeniacum. -bellum perscripsere Rhianus Benæus versibus, soluta oratione Prienensis -Myron: (2) sed eorum neuter a belli initio ad finem perpetua serie est -omnia persecutus. Nam arbitratu uterque suo partem ejus belli, sibi quam -voluit, assumsit. Myron ab Ampheæ eversione exorsus, omnia deinceps -conscripsit, quæ usque ad Aristodemi mortem consecuta sunt: atque eum -historiæ suæ finem præscripsit. At Rhianus primum bellum prorsus non -attigit, verum ea duntaxat, quæ Messeniis post defectionem a -Lacedæmoniis evenerunt. Sed neque hæc omnia singillatim literis -mandavit: verum quæ post pugnam gesta sunt eam, quæ ad Fossam Magnam quæ -dicitur commissa est. (3) Messenium igitur Aristomenem, cujus maxime -causa hanc feci de Rhiano et Myrone mentionem, quod is scilicet primus -et omnium maxime Messeniorum nomen virtute sua illustrarit: eum, inquam, -virum Myron Prienensis inseruit quidem ille historiæ suæ; verum Rhiano -in suo poemate Aristomenes nihilo est obscurior, quam Homero in Iliade -Achilles. Quum itaque inter illos plane non conveniat, reliquum mihi -illud est ut eorum alterius, non utriusque, auctoritatem rejiciam. -Rhianus quidem majorem veritatis de Aristomenis ætate rationem habuisse -videtur: (4) Myron vero, quod facile ex aliis ejus scriptis cognoscas, -atque ex hoc inprimis Messeniaco ejus opere, parum omnino, quam -probabilia diceret, attendit. Scriptum enim reliquit, Lacedæmoniorum -regem Theopompum ab Aristomene interfectum, paulo antequam e vita -decederet Aristodemus: quum Theopompum neque in prœlio neque alio quovis -mortis genere occidisse compertum habeamus ante confectum plane bellum, -quando hic ille Theopompus fuit, qui bello finem imposuit. (5) Ejus rei -testimonio sunt Tyrtæi elegi: - - Regi olim nostro divum curæ Theopompo, - per quem Messene lata choris capitur. - -Viguit itaque mea quidem opinione Aristomenes posteriore bello: cujus -res gestas, quum ad eam belli partem nostra oratio pervenerit, -accuratius persequar. - -6. Messenii ubi primum captam Ampheam cognoverunt ex eorum sermone, qui -cladem effugerant, ex omnibus civitatibus Stenyclerum in unum -convenerunt. Ubi vocato ad concionem populo optimi quique priori loco ac -postremo rex ipse exterritos hominum animos confirmarunt, quum dicerent, -non esse protinus ob Ampheæ oppressionem de universi belli exitu ex isto -casu judicium faciendum, neque omnino esse ad id bellum gerendum quam se -apparatiores Lacedæmonios. Illos quidem ad res bellicas longioris -temporis afferre exercitationem; sibi vero necessitatem impositam ad -excitandos ad virtutem animos acriorem. Causam præterea suam fore diis -ipsis favorabiliorem, quum et fines suos defenderent et hostes ipsi -nulla injuria lacessissent. - - - - - CAPUT VII. - - -_ Lacedæmonii in Messeniam incursiones faciunt, et prædam agunt — - Euphaes, rex Messeniorum, exercitum una cum servis contra hostes - educit, et prœlium conseritur — anno proximo Lacedæmonii denuo - exercitum contra Messenios ducunt, et hi adversa acie in hostes - contendunt — utriusque exercitus duces oratione suos exhortantur. _ - -Hæc et alia hujusmodi quum dixisset Euphaes, concionem dimisit: et -exinde Messenios omnes in armis habuit. Nam et tirones ad belli munia -erudiendos curabat, et veteranum militem assidua exercitatione -confirmabat. Interea Lacedæmonii in hostilem quidem agrum incursiones -faciebant: verum (quippe qui suum illum jam esse credebant) neque -arbores succidere neque villas demoliri; prædam tantum, si quam nacti -essent, agere, frumenta fructusque alios asportare. (2) Urbes præterea -aliquot oppugnare aggressi nullam omnino expugnarunt, quum et -propugnaculis et firmioribus præsidiis munitæ essent: quin per irritos -conatus acceptis vulneribus retrocedere coacti postremo oppidorum -oppugnationibus prorsus abstinuerunt. Populabantur rursus Messenii -maritimos Laconiæ fines et quæ circa Taygetum erant arva omnia. (3) -Quartus jam annus exierat post captam Ampheam, quum Euphaes Messeniorum -alacritate confisus, quorum animos ira in Lacedæmonios ardere videbat, -ac simul satis jam ratus per assiduas exercitationes ad rei militaris -scientiam profectum, educturum se exercitum edixit, servisque ut se -sequerentur imperavit cum materia et omni jaciendi valli instrumento. Id -quum Lacedæmonii rescissent ex iis, qui ad Ampheam in præsidio erant, -(4) et ipsi copias eduxerunt suas. Erat in Messeniorum finibus campus ad -signa conferenda et alioqui idoneus, et quod profundior eum alveus -dividebat. Ad eum alveum suam instruxit aciem Euphaes. Ducem Cleonnin -declaravit. Equites et levem armaturam, pauciores utrique quingenis, -Pytharatus et Antander ducebant. (5) Ubi in unum acies concurrere, -gravem armaturam utrinque præcipiti animi ardore pro inveterato odio -impressionem facientem medius alveus cohibuit. Equites vero et levis -armatura, quæ numero et virtute utrinque fere par fuit, supra alvei -intervallum prœlium inierunt. Anceps id certamen erat. (6) Interea autem -dum hi pugnant, jubet Euphaes servos jacto vallo primum tergum, deinde -et latera sui agminis aggere munire. Quum vero nox ingrueret et pugna -esset soluta, tunc et frontem castrorum circa alveum Messenii munierunt. -Quare cum prima luce consilio Euphais animadverso facile intellexerunt -Lacedæmonii, neque sibi pugnandi potestatem fore cum Messeniis, qui jam -e castris non prodirent, et ad ea obsidenda, quum imparati ad id -venissent, nullam in promptu esse facultatem. Domum itaque reverterunt. -(7) Deinde qui consecutus est anno, quum juventuti seniores ignaviam et -jurisjurandi contemptum exprobrantes grave convicium facerent, aperte -altera in Messenios expeditio suscepta est. Rex uterque Theopompus -Nicandri filius et Alcamenis Polydorus (decesserat enim Alcamenes ipse) -exercitum eduxerunt. His cum agmine suo occurrerunt Messenii: ad -pugnamque lacessiti adversa acie in Spartanos contenderunt. (8) Lævo -Lacedæmoniorum cornu Polydorus, Theopompus dextero præerat: mediam aciem -ducebat Euryleon, tum quidem Lacedæmonius, sed Thebis a Cadmo oriundus. -Nam ad Ægeum, Œolyci filium, Theræ nepotem, Autesionis pronepotem quinto -posteritatis gradu origines suas referebat. Jam vero contra dexterum -Lacedæmoniorum cornu Antander et Euphaes; adversus sinistrum, quod -Polydorus regebat, stetit Pytharatus; in media acie Cleonnis. (9) Quum -prope jam esset ut signa conferrent, progressi in medium duces suos -utrinque ad rem strenue gerendam cohortati sunt. Ac Theopompus quidem -suos perbrevi Lacedæmoniorum more oratione adhortatus memores esse -jussit concepti contra Messenios jurisjurandi; pulcrum, præclarum et -honestum fore, si patribus, qui finitimos in servitutem redegissent, -splendidiora edidisse facinora et feliciorem suis finibus adjecisse -regionem viderentur. At Euphaes longiore quidem quam Spartanus usus est -oratione: nihilo plura tamen et hic dixit, quam tempus pati posse -videretur. (10) Non esse de agro tantum et fortunis propositum certamen -dixit: habere se præ oculis, quæ victos maneret sors: conjuges et -parvulos liberos in servitutem abductum iri; iis vero, qui jam -adolevissent, levissimam pœnam mortem fore, ea modo si absque contumelia -et cruciatu contigisset: futurum ut deorum templa diriperentur, sua -cujusque patria incendio deleretur. Neque vero se hæc ex conjectura -dicere; minime obscura unicuique documenta esse posse calamitates eas, -quas qui Ampheæ oppressi sunt, passi fuerant: (11) tali eventorum -atrocitati honestam mortem esse præferendam. Facilius esse multo, quum -invicti adhuc sint et animorum audacia hostibus pares, promta alacritate -adversarios superare, quam abjecto prius animo post in clade sarcienda -laborare. Talia locutus est Euphaes. - - - - - CAPUT VIII. - - -_ De prœlio a Messeniis cum Lacedæmoniis commisso et fortiter utrinque - factis narratio. _ - -Ubi vero duces utrinque signum dederant, cursu Messenii in Lacedæmonios -effusi impressionem fecerunt: quippe qui ira concitati mortem cupidius -oppeterent et pro se quisque prior pugnæ aleam experiri festinarent. -Lacedæmonii et ipsi gressum contra alacriter tulerunt: caverunt tamen -quammaxime, ne turbatis ordinibus acies solveretur. (2) Quum jam prope -esset ut congrederentur, primum minis, armorum motu ac trucibus se -invicem oculis lacessebant; contumeliæ etiam utrinque jactatæ: -Lacedæmonii servos esse suos Messenios dicere, nihilo illos quidem -Helotis liberiores: at contra Messenii ad impium illos facinus -aggressos, qui incensi dominandi cupiditate cognatis suis negotium -facesserent et quum aliorum qui Dorico nomini patrii essent dii, tum -vero Herculis ipsius numina læderent. Jam vero quum a probris ad manus -ventum esset, acriter se vicissim impellere. Majore vero impetu hostem -Lacedæmonii trudebant. Urgebat jam vir virum cominus. (3) Et bellandi -quidem arte atque exercitatione superiores erant Lacedæmonii, quin etiam -numero. Erant enim in eorum potestate finitimi jam prope omnes iidemque -ejus belli socii Asinæi: porro Dryopes, ab Argivis ætate una ante -sedibus suis pulsi, quum Lacedæmonem supplices venissent, jam -necessitate adducti arma conjunxerant. Contra levem vero Messeniorum -armaturam Cretenses venerant sagittarii, mercede conducti. (4) Messenios -quidem quum desperatio tum pariter mortis contemptus incitabat: quum et -quæ paterentur omnia iis, qui patriam suam maxime illustrem esse -vellent, necessaria potius quam gravia ducerent, quæ vero facerent, quo -alacritatis essent pleniora, eo magis ad hostis conatus debilitandos -apposita. Et eorum sane multi extra agmen suum prosilientes præclara -edebant summæ virtutis facinora: quin et in iis, qui letalibus acceptis -vulneribus jam prope animam agerent, vigor ille apparebat, qui solet a -desperatione proficisci. (5) Audiebantur mutuæ cohortationes. Viventes -namque et integri saucios hortabantur, ut priusquam fato suo -defungerentur se dignum aliquid gererent, quo possent mortem cum -voluptate oppetere. Saucii rursus, quum dilabi jam vires sentirent neque -possent amplius spiritum retinere, superstites monebant, ne se -deteriores essent neve committerent, sua ut mors nihil omnino patriam -juvisse videretur. (6) At Lacedæmonii pugnæ initio neque se vicissim -adhortabantur neque ad inopinata audaciæ specimina tam promti erant quam -Messenii: verum, qui a pueris bellicas artes essent edocti, se intra -densiorem phalangem continebant, quod hostem sperabant neque tam diu in -acie persistere neque in armis laborem nec vulnera perpeti posse. (7) -Propria hæc in utraque acie quum quod ad facinora tum quod ad animos -pugnantium attinet fuere. Commune illud fuit utrisque, quod nemo vel -cædem deprecabatur vel in pecunia salutis spem repositam habebat. -Diffidebant enim fortasse propter odii magnitudinem, se quicquam -profecturos: et, quod caput fuit, priora facta nolebant dehonestare. Jam -qui hostem interficiebant, neque se gloriose jactabant neque probra -omnino ulla jaciebant: in neutram enim erat partem spes propensior, utri -essent utris e certamine superiores discessuri. Accidebat in primis -insignis illis mors, qui jacentem spoliare aggrediebantur: vel enim -nudata aliqua parte corporis missilibus figebantur, vel de improviso -quum aliud agerent cædebantur; vel ab iis ipsis etiam, quibus spolia -detrahebant, adhuc spirantibus confodiebantur. (8) Fuit et regum ipsorum -illustris dimicatio. Theopompus intemperantius se in Euphaem infesto -telo intulit. Euphaes in se vadentem conspicatus, Antandrum appellans: -«Non sunt, inquit, quæ Theopompus molitur, diversa a Polynicis, a quo -oriundus est, ausis. Ille enim quum adversum patriam ab Argis exercitum -duxisset, sua manu fratrem occidit, et ab eo vicissim est interemptus. -Iste etiam quærit Herculis posteritatem eodem parricidii scelere -contaminare, quo Laii et Œdipodis familia se polluit. At enim non -discedet ille satis lætus a prœlio.» Hæc dicens et ipse in hostem -invasit. (9) Ibi totum prœlium, quod fatigatis in utraque acie militibus -jam prope elanguescebat, confirmatis corporibus et aucto mortis -contemptu acrius exarsit. Quare primis congressibus primæque signorum -collationi instaurata pugna prope similis, si quibus forte spectare -licitum fuisset, videri potuit. Postremo Euphais globus, qui -electissimis viris constabat, versa jam prope immodica illa audacia in -furorem, virtute etiam sua usus, in adversum hostem impetu facto -Theopompum ipsum loco deturbant et Lacedæmonios sibi oppositos in fugam -vertunt. (10) Sed alterum, cœpit Messeniorum cornu graviter laborare. -Quum enim Pytharatus cecidisset, qui in ea agminis parte steterant, duce -jam amisso et ordines deseruerunt [et turbulentius pugnaverunt, neque -tamen] animum desponderunt. Non tamen aut fugientes Messenios Polydorus, -aut Lacedæmonios est Euphaes insecutus. Satius enim Euphaes et -Messeniorum principes esse putarunt, laborantibus suis opem ferre. Non -tamen cum Polydoro ejusve cohorte manum conseruerunt. (11) Nox enim jam -omnia tenebris obduxerat. Ipsos etiam Lacedæmonios, quominus abeuntem -hostem insequerentur, plurimum quidem locorum ignoratio deterruit. Erat -præterea etiam patria ipsis disciplina, qua in fugam versos hostes non -urgebant cupidius: quod providentius curandum putabant ne turbarentur -ordines, quam ut fugientem unum et alterum cæderent. Media utrinque -acies, hinc Euryleonte, illinc Cleoni duce, æquo Marte pugnavit. Nox -superveniens horum quoque certamen diremit. (12) Dimicatum in hoc prœlio -est ex utraque parte gravi maxime peditum armatura. Equestres enim copiæ -et parvæ fuere et nihil omnino memoria dignum gesserunt: nondum enim -illo tempore Peloponnesii equitandi peritiam fuerant adepti. Expediti -vero Messeniorum et Lacedæmoniorum Cretenses sagittarii ne congressi -quidem sunt, quod more majorum utrique in pedestris aciei subsidiis -steterant. (13) Postero die sub primam lucem neutri pugnam aggredi aut -erigere tropæum occuparunt. Ubi jam processit dies, de cadaveribus -tollendis per caduceatores pactis induciis ad suos se uterque exercitus -humandos convertit. - - - - - CAPUT IX. - - -_ Messenii post hanc pugnam calamitatibus afflicti in montem et urbem - Ithomen secedunt — Delphos mittunt ad oraculum consulendum — ad - oraculi effatum exsequendum virginem ex Æpytidarum genere quærunt — - Aristodemus filiam immolandam tradit, ac dein ipse illam interficit. - _ - -Post eam pugnam Messeniorum res multis cœptæ calamitatibus affligi: -primum quidem, quod immodica in urbium præsidia erogata pecunia, jam -unde exercitum alerent, non habebant: deinde et servitia ad Lacedæmonios -perfugiebant: postremo morbus quidam pesti assimilis etsi non ad omnes -est grassatus, magnam tamen rebus cunctis perturbationem attulit. De -summa rerum consulentibus placuit pleraque oppida, quæ in meditullio -sita essent, deserere, in Ithomen vero montem secedere. (2) Erat in eo -oppidum non ita magnum, cujus factam esse ab Homero in Græcorum copiis -recensendis mentionem credunt, quum «Ithomen salebrosam» dicit. Facta -huc secessione vetera mœnia, quatenus sat esset toti quæ illuc -convenerat multitudini tuendæ, ampliarunt. Erat locus ceteroqui natura -egregie munitus. Nam et mons ipse nulli est eorum, qui intra Isthmum -sunt, magnitudine inferior: et in illa præsertim parte, ubi urbs erat, -aditu difficillimus. (3) Statuerunt etiam Delphos mittere legatos qui -oraculum consulerent. Missus itaque est Tisis Alcidis filius, vir quum -ceteris laudibus præstans, tum vero divinandi sollertiæ maxime deditus. -Hunc Delphis redeuntem ex insidiis Lacedæmoniorum aliquot de præsidio ab -Amphea adoriuntur: sed enim acriter se defendentem et repugnantem capere -non potuerunt: hominem certe urgendi finem non prius fecerunt, quam vox -audita, a quo missa incertum, ORACULI NUNCIUM DIMITTE. (4) Ac Tisis -quidem Ithomen reversus regi responsum exponit, neque ita multo post ex -illis vulneribus diem obiit suum. Convocatis in concionem Messeniis -oraculum Euphaes recitat: - - Nescia viri puella geniis inferis - Æpytidûm ab alto sorte ducta sanguine - det colla nocturnis secanda cædibus. - Si spes fefellit, vos ab alio sumite - libenter offerente virginem neci. - -Oraculi voce audita, virgines statim omnes ex Æpytidarum familia sorti -commissæ. Quumque Lycisci filia ducta fuisset, eam Epebolus vates -sacrari vetuit, quod diceret non esse e Lycisco genitam; verum uxorem -Lycisci eam sibi, quum sterilis esset, supposuisse. Interea dum vates -hæc ad populum agit, Lyciscus abducta puella Spartam transfugit. (5) Quæ -res ubi vulgata est, quum Messeniorum mentes vehementer commovisset, -Aristodemus, et ipse ex eadem Æpytidarum gente, vir et ceteris vitæ -ornamentis et bellica virtute Lycisco clarior, ultro filiam immolandam -obtulit. Verum hominum plerumque in rebus gerendis alacritatem nihilo -fere minus Fatum, quam calculos fluviorum limus, obruit. Nam patriam -præclaro facinore servare cupienti Aristodemo objecit se hujusmodi -offensio. (6) Messenius civis, cujus nomen non proditur, forte -Aristodemi filiam amabat ac propediem erat uxorem ducturus. Is itaque -statim cum Aristodemo disceptare, negans, quæ sibi desponsa esset, in -patris eam amplius esse potestate: suum esse, qui sponsus sit, in illam -jus omne. Qua ratione quum parum proficeret, deinde impudenti mendacio -vitiatam a se puellam et gravidam jam esse affirmat. (7) Qua pertinacia -eo furoris Aristodemum impulit, ut filiam statim occideret et ejus utero -exciso plane omnibus ostenderet non fuisse prægnantem. Ibi alium jussit -Epebolus vates filiam devovere; nam Aristodemi filiæ cædem nihil ipsis -prodesse: interfectam enim eam a patre, non diis illis, quibus Pythia -jusserat, mactatam. (8) Hæc populum docente vate, Messeniorum multitudo -ad interficiendum procum puellæ ruebat: quippe qui et Aristodemum -parricidii obligasset et ipsis salutis suæ spem in dubium revocasset. -Erat ille Euphai ut qui maxime amicus. Persuadet itaque Euphaes -Messeniis, consummatum esse oraculum puellæ cæde; quæque ab Aristodemo -patrata sint, sufficere ipsis debere. (9) Ei vehementer Æpytidæ omnes -assensi sunt, quod nihil malebant eorum unusquisque, quam liberari se -devovendæ filiæ metu. Atque regis orationi obtemperantes concionem -solvunt, ad sacraque deorum et festos ludos se convertunt. - - - - - CAPUT X. - - -_ Sexto anno post Lacedæmonii contra Ithomen exercitum ducunt — cum - Messeniis æquo Marte pugnant — in hac pugna Euphaes rex vulneribus - confectus moritur — Aristodemus rex a Messeniis electus bellum - continuat. _ - -Lacedæmonii de oraculo illo certiores facti, rebus suis magnopere -diffidebant tam ipsi quam reges, quum ad reliqua tum ad pugnam -capessendam segniores facti. - -Anno demum post Lycisci ex Ithome fugam sexto Lacedæmonii, quum -perlitassent, Ithomen duxerunt. Sed Cretenses aberant; et Messeniis -etiam socii minus præsto fuerunt. Suspecti enim jam tum erant Spartani -quum aliis Peloponnesiis, tum vero Arcadibus et Argivis maxime. Ac -Argivi quidem clam auxilia ad id bellum decreverunt, privatæ militiæ -nomine potius quam de communi consilio. (2) Arcadibus aperte expeditio -indicta: sed neque hi satis mature venerunt. Nam oraculi fiducia facile -Messenios adduxit, ut belli aleam experirentur sociorum copiis non -expectatis. Fuit hoc secundum prœlium eventu ipso non valde diversum a -superiore. Pugnantes etiam tum lux defecit: sed neutrum in hac pugna -cornu nec manipulum vi repulsum memorant. Neutra enim acies, quem ab -initio instituerat, ordinem servavit, verum fortissimi quique in medium -agmen ab utraque parte prodierunt: ibique multo acerrimum exstitit -certamen. (3) Ipse enim Euphaes audacior, quam regem decebat, et -intemperantius in Theopompi cohortem invectus vulnera multa et ea -letalia accepit. Humi stratum et animam prope agentem, paululum tamen -etiamnum spirantem, ad se rapere Lacedæmonii conati sunt. Ibi exarsere -in pugnam Messeniorum animi. Incitabat eos in regem suum pristina -benevolentia, neque minus retinendi decoris studium: atque animas quidem -suas manifesto periculo objicere et ad unum omnes pro rege cædi satius -ducebant, quam deserto eo quenquam superstitem esse. (4) Euphais casus -et pugnæ tempus produxit et utriusque exercitus virtutem incendit. -Relatus in castra Euphaes ac paululum recreatus suos ex eo certamine -sensit non inferiores discessisse. Paucis vero post diebus e vita -excessit, quum annos regnasset tredecim ac totum regni tempus eum -Lacedæmoniis bellando consumsisset. (5) Is quum sine liberis moreretur, -regnum populi arbitrio permisit. Cleonnis et Damis cum Aristodemo -contendere, quod se quum cetera vitæ dignitate, tum rebus belli gestis -præstantiores putarent. Antander enim in pugna ceciderat morte pro -Euphae oppetita. Adversabantur præterea vatum duorum, Epeboli et -Ophionei, sententiæ, non esse dicentium Æpyti et ejus posterûm imperium -homini filiæ cæde polluto decernendum. Nihilominus obtinuit per -suffragia regnum Aristodemus. (6) Ophioneus hic Messeniorum vates, quum -ab ortu cæcus esset, hujusmodi divinationis genere utebatur: quærebat de -consultoribus suis, quid quisque vel privatim vel publice egisset; -exinde futura conjiciebat. Aristodemus autem regnum adeptus, et populi -in omni re æqua semper studiosissimus erat; et optimates quum ceteros, -tum inprimis Cleonnin et Damin quovis honore dignabatur. Idem etiam -studiose socios colens; per legatos Arcadum, Argivorum et Sicyoniorum -primoribus munera misit. (7) Enimvero bellum Aristodemo imperante -utrinque paucis in hostilem agrum populatoribus immittendis et -incursionibus sub ipsa messis tempora faciendis gestum. Et cum Messeniis -missi etiam ab Arcadibus milites in Laconicum agrum excurrere: quum -interea Argivi neutiquam ex professo Lacedæmonios lacessere auderent: -ita tamen omnia comparabant, ut contra eos, si pugna commissa esset, -omnino prœlium cum Messeniis inituros appareret. - - - - - CAPUT XI. - - -_ Quinto anno regni Aristodemi Lacedæmoniis et Messeniis socii auxilio - veniunt, et sic prœlium committitur — de hoc prœlio, quo Lacedæmonii - fugantur, narratio. _ - -Quintum jam annum regnabat Aristodemus, quum ad statum condictum prœlii -diem (belli enim diuturnitate et impensæ magnitudine fracti admodum -erant ac debilitati) sui utrisque socii præsto fuere: Lacedæmonios ex -omnibus Peloponnesiis Corinthii soli; Messeniis vero cum universo -exercitu Arcades et Argivorum ac Sicyoniorum lectissimi quique. -Steterunt in Lacedæmoniorum acie media Corinthii et Helotæ et finitimi -omnes: ipsi in cornibus, quibus reges imperarunt: phalange usi sunt tam -densa et conferta, quam antea nunquam. (2) Aristodemus copias suas in -hunc modum instruxit. Quicunque ex Arcadibus vel Messeniis corporibus -essent valentissimi quorumque virtus maxime eniteret, qui vero arma -minus firma haberent, his arma divisit optima et lectissima: quumque -martium opus urgeret, inter Argivos et Sicyonios hos quoque collocavit. -Phalangem suam laxatis ordinibus quam poterat longissime, ne posset ab -hoste circumdari, explicavit: providit etiam, ut dispositis jam signis a -tergo sui Ithomen montem haberent. (3) Ac gravi quidem armaturæ Cleonnin -præfecit: substitit ipse cum Dami, qua in parte levis fuit armatura, in -qua funditores et sagittarii pauci fuere: reliqua turba ad excursus -faciendos propter corporum agilitatem et armorum levitatem maxime idonei -erant, thorace aut scuto duntaxat armati. Ea si quibus defuit armatura, -hi caprarum et ovium, nonnulli etiam ferarum pellibus tegebantur: -maximeque Arcades montani luporum et ursorum exuviis. (4) Jacula singuli -plura, lanceas etiam nonnulli gestabant. In insidiis hi locati erant ea -Ithomes parte, qua minime possent ab hostibus conspici. Et gravis quidem -Messeniorum ac sociorum armatura quum primam Lacedæmoniorum impressionem -sustinuit, tum vero in omni prœliandi munere reliquo virtutem -exhibebant. Erant hi numero hostibus multo inferiores: verum lectissimi -quique cum promiscua multitudine et minime paribus virtute dimicabant. -Quare tam alacritate quam pugnandi usu facile restiterunt. (5) Jam -expeditæ etiam cohortes Messeniorum signo dato in hostem cursim undique -impressionem fecerunt, jaculis eminus latera petentes: nec defuerunt qui -audacia incitati majore, longius progressi, cum hoste cominus manum -consererent. At Lacedæmonii altero hoc periculo, eoque prorsus -insperato, circumventi, non tamen aciem turbarunt; quin contra levem -armaturam conversi magno conatu eam ut funderent conabantur: sed quum -velites facile, nempe quos nulla armorum impedimenta retardabant, -subterfugerent, trepidatio primum, tum ira vehemens Lacedæmoniis -incessit. (6) Est vero ita natura comparatum, ut homines ægerrime sibi -temperare queant, si quid præter dignitatem accidat. Quare tum et qui ex -Spartanis vulnera jam acceperant, et quicunque interfectis comitibus -expeditos adorti fuerant primi, in eam partem incumbebant, quo se -velites illi intulissent, ac retrocedentes longiore persequebantur -excursu. At Messeniorum levis armatura, quo ante cœperant modo, eos -ipsos, qui locum obtinerent suum, et cædebant et missilibus figebant: -jam vero si insequerentur illi, aversi cito elabebantur ac rursus ad -suos se recipientes a tergo urgebant. (7) Hæc passim faciebant etiam -alii in alias hostilis aciei partes. Interea gravior Messeniorum et -sociorum armatura Spartanos suæ aciei oppositos urgebant audacius, -Postremo Lacedæmonii prœliandi mora et vulneribus fatigati et a -velitibus novo quadam more disturbati solverunt ordines. Terga jam -vertentes iidem velites vel gravioribus affecerunt incommodis. (8) -Certum cæsorum Lacedæmoniorum numerum in ea fuga prodere non possum; -magnum tamen fuisse et ipse crediderim. Jam vero aliis domos cuique suas -reditus periculo carebat: at Corinthiis res fuit discriminis plenissima, -quum per hostilem agrum transeundum esset, sive per Argivorum sive per -Sicyoniorum fines reverterentur. - - - - - CAPUT XII. - - -_ Lacedæmonii hac pugna perculsi oraculum Delphicum consulunt — a - Messeniis socios abducere student — Messenii quoque Delphicum - oraculum consulunt — Lyciscus, qui Spartam aufugerat, ab Arcadibus - capitur, et absolvitur — Messenii denuo Delphos mittunt ad Pythiam - de belli eventu consulendam — Pythiæ effatum Spartanis indicatur, - qui Œbalo auctore fraudulenter in illo exsequendo prævertunt — - Ophioneus, vates cæcus, visum recipit. _ - -Lacedæmonios accepta quidem clades dolore afficiebat, quum tam multos et -eos quidem minime obscuros amisissent viros. Sed erat illud fere -indignius, quod spes reliqua omnis belli ejus ex animi sententia -conficiundi erepta videbatur. Miserunt tamen Delphos, qui deum -consulerent. Iis responsum hujusmodi Pythia dedit: - - Non Martis tantum suadet tibi munera Phœbus: - astu capta fuit quondam Messenia tellus, - prisca fraude novo rursus capietur ab hoste. - -(2) Quare ad astum regibus et Ephoris conversis, quum aliud nihil in -mentem venisset, quod Ulysses ad Ilium fecit, placuit imitari. Homines -enim centum, qui se perfugas esse simularent, ad Ithomen speculatum -hostium consilia misere: atque ut plane perfugisse viderentur, publico -decreto damnati sunt. Eos ad se venientes Aristodemus statim his verbis -dimisit: Novas esse Lacedæmoniorum injurias, vetera eorundem vafra -commenta. (3) Id quum minus, uti volebant, cecidisset, Lacedæmonii -conati deinde sunt a Messeniis socios abducere. Verum ab Arcadibus -rejecti (ad eos enim primum legati venere), quominus ad Argivos -proficiscerentur, deterriti sunt. Aristodemus cognitis Lacedæmoniorum -conatibus et ipse misit qui oraculum consulerent. His respondit Pythia: - -(4) - - Ecce manet fato longi te gloria belli: - at, Spartana phalanx te vincat fraude, caveto. - Nam bene compacta illorum si vasa habeat Mars, - sævum habitatorem feret alta corona chororum _(Sed - fraude cave ne Spartanorum dolosa cohors hostilis - (superiores enim sunt bello) scandat firma mœnia; habebitque - munita corona acerbos habitatores)_, - cum gemini e latebris erumpent forte sub auras. - Nec prius eventum rerum lux alma videbit, - quam, quæ sunt contra naturam, hæc ordine cedent. - -Aristodemus quidem et oraculorum interpretes, quid sibi vellet responsum -hoc, conjiciendo assequi nequierunt: non multis vero post annis vocem -suam exposuit et ipso eventu ratam fecit deus. (5) Eo autem tempore -forte accidit ut Lycisci, ejus, qui Spartam perfugerat, filia, quam -secum abduxerat, moreretur. Ad puellæ tumulum sæpe ventitantem patrem -Arcadum equites ex insidiis eruptione facta capiunt. Hinc Ithomen -pertractus et in concionem productus causam dixit: Non esse patriam a se -proditam; verum secedendum sibi putasse vatis oratione commotum, qui -puellam negasset legitimam esse. (6) Hæc quum dissereret, non ante est -ei habita fides, quam femina quædam, quæ Junonis sacerdotio tunc -fungebatur, in theatrum veniens, sponte puellam se illam peperisse -confessa est, et a se datam uxori Lycisci supponendam. Nunc itaque -venio, inquit, rem occultam indicatura, ac simul me ut sacerdotio -abdicem. Hæc eo dicebantur, quod sancitum apud Messenios erat, ut, si -quis e sacerdotio fungentis vel mulieris vel viri liberis ante illos e -vita excessisset, in alium transiret sacerdotium. Quare vera esse, quæ -mulier dixisset, arbitrati et aliam Junoni sacerdotem legerunt et -Lyciscum capitis periculo liberarunt. (7) Aderat jam vicesimus ejus -belli annus, quum Delphos de belli eventu consultores iterum mitti -placuit. Consulentibus ad hunc modum respondit Pythia: - - Primus Ithomæi tripodas circum Jovis aram - qui statuet decies denos, cum laude tenebit - Messenen; id enim Jovis immutabile numen - decrevit. Sed te fraus promovet arte dolosa, - et post ultio erit: nec fallere numina possis. - Fac ut fata volunt: nunc hos, nunc sors premit illos. - -(8) Hoc oraculo promitti sibi victoriam Messenii interpretabantur, eo -maxime, quod, quum ipsi intra muros Ithomatæ Jovis ædem haberent, nullo -pacto viderentur posse Lacedæmonii priores tripodas dedicare. Ligneos -certe tripodas faciendos curaturi erant, quod ad æneos pecunia non -suppetebat. Verum exceptam hanc oraculi vocem e Delphorum numero nescio -quis Spartam pertulit. (9) Ibi quum nihil omnino publico consilio -excogitari posset ad eam dedicationem occupandam, Spartanus quidam, -Œbalus nomine, homo genere haudquaquam claro, sed, uti res indicavit, -plane callidus et sollers; is, ut res tulit, tripodas centum e luto -finxit, et in peram abditos assumtis retibus cum venatoris ornatu -Ithomen agresti turbæ permistus introiit: et ignotus quidem (quippe qui -neque in patria sua vulgo esset omnibus notus), quum primum nox -supervenit, tripodas illos fictiles dicavit: atque inde Spartam -reversus, quod actum fuerat, Lacedæmoniis exposuit. (10) Re comperta -Messenii vehementer commoti sunt: et facile quidem Lacedæmoniorum se -astu delusos conjecerunt: multitudinis tamen sollicitudinem Aristodemus -quum ea, quam res tempusque ferebat, oratione, tum vero statuendis ad -Jovis aram ligneis tripodibus (fabricati enim jam fuerant) lenivit, -Accidit etiam eo tempore, ut Ophioneus vates, qui a primo statim ortu -cæcus fuerat, oculis uti cœperit mirabili admodum casu. Nam quum ingenti -capitis dolore laborasset, ab ea valetudine luminis compos fuit. - - - - - CAPUT XIII. - - -_ De iis quæ Messeniorum exitium portenderunt — Aristodemus de patriæ - salute desperans sese ipsum ad filiæ tumulum interficit — Messenii - non regem, sed Damin summum prætorem deligunt — obsidione et fame - coacti Ithomen relinquunt — de tempore hujus belli Messenici finiti. - _ - -Hinc aliis prodigiis, quum Messeniorum jam res inclinarent ac prope in -perniciem laberentur, suæ dii mentis haud dubias dedere significationes. -Dianæ erat Messeniis ex ære signum cum æneis armis: huic scutum sponte -excidit. Quum Aristodemus Jovi Ithomatæ immolaturus hostias adduxisset, -arietes sua sponte cornua aræ tanta vi illiserunt, ut ex ictus -vehementia morerentur. Ad hæc tertium prodigium accidit: canes globo -facto singulis noctibus ululatum dedere: mox iidem magno agmine ad -Lacedæmoniorum castra abierunt. (2) Non hæc solum prodigia, sed visum -etiam per quietem oblatum Aristodemum exterruit. Visus est in somnis -videre, quum esset armis jam sumtis ad pugnam exiturus, victimarum extis -in mensa appositis filiam in pulla veste assistentem pectusque ac -ventrem persecta ostentantem: deinde disturbatis e mensa extis, -detractis ab ipso armis, loco eorum auream coronam et alba vestimenta -imponere. (3) Dum anxio esset animo Aristodemus, quod mortem sibi haud -dubie somnium illud portendere interpretaretur (Messenii enim optimates -coronatos et candida veste velatos efferunt), nuncius ei advenit, -Ophioneum vatem videre desiisse, ac rursus, uti ab initio, oculis esse -captum. Est vero tunc oraculum intellectum, quum dixit, ex insidiis -erumpentes duos et eosdem in pristinum statum reversos, Ophionei oculos -Apollinem innuisse. (4) Aristodemus itaque partim domesticam calamitatem -animo reputens, quod sine ullo profectu filiam occidisset, partim nullam -patriæ salutis spem reliquam esse videns, ad filiæ tumulum sibi mortem -conscivit: vir, quantum humano consilio consequi potuit, patriæ -salutaris, sed cujus acta consultaque omnia fortuna eluserit. Regnavit -annos sex integros et aliquot septimi menses. (5) Messenios Aristodemi -casu perculsos tanta rerum omnium cepit desperatio, ut de mittendis ad -Lacedæmonios deprecatoribus cogitarent; verum quominus id facerent, -obstitit pertinax in hostem animus. Concione vocata regem quidem non -crearunt, sed prætorem cum potestate summa Damin surrogarunt. Hic -collegas Cleonnin sibi et Phyleum cooptavit: tum quasi mox prœlium -commissurus ex præsenti rerum copia omnia apparavit: urgebat enim -obsidio et ex obsidione victus inopia ejusmodi, ut jam nihil esset magis -metuendum, quam ne mox fame conficerentur. (6) Virtus certe et animi -præstantia ac bellandi pervicacia ne illo quidem tempore Messeniis -defuit. Ducibus postremo omnibus et optimis quibusque civibus amissis, -hinc etiam menses ferme quinque restiterunt. Sed belli ejus anno -vigesimo jam pæne exacto Ithomen deseruere: quod ipsum Tyrtæus versibus -testatus est: - - Anno bis decimo linquentes pinguia culta - montis Ithomæi deseruere juga. - -(7) Finem habuit bellum hoc anno primo quartæ et decimæ Olympiadis, qua -Dasmon Corinthius in stadio vicit, quum apud Athenienses Medontidæ -decennale adhuc imperium obtinerent, et Hippomeni quidem quartus jam -exactus esset imperii annus. - - - - - CAPUT XIV. - - -_ Messenii emigrantes in varias regiones discedunt — Lacedæmonii urbem - Ithomen funditus evertunt, et terram Messeniorum distribuunt — de - iis quæ Messeniis ipsis a Lacedæmoniis acciderunt — Messenii his - malis vexati defectionis consilia ineunt — de Aristomene ejusque - natalibus. _ - -Tunc Messenii, quibus vel Argis vel Sicyone vel in Arcadia hospitia -fuerunt, in eas urbes discesserunt. Eleusinem vero migrarunt, qui e -sacerdotum familiis oriundi essent et magnarum dearum initia agerent. -Multitudo reliqua in suas quisque priscas patrias dilapsi sunt. (2) At -Lacedæmonii primum Ithomen solo æquarunt: urbes deinde ceteras etiam -adorti expugnarunt: de manubiis vero Amyclæo (_Apollini_) tripodas æneos -dedicarunt: [quorum unus Veneris, Dianæ alter, tertius Cereris et -Proserpinæ signis sustinetur.] (3) His ibi dedicatis, agri Messeniaci -partem Asinæis, quos Argivi ante ejecerant, eam quam nunc etiam ad mare -tenent, assignarunt. Androclis autem posteris (nam superstes adhuc erat -Androcli filia et ex ea nepotes, qui Androcle mortuo se Spartam -contulerant) regionem donarunt, quæ Hyamia nuncupatur. (4) Porro ad hos -Messenios quod attinet, hæc ipsis a Lacedæmoniis fuerunt imposita. -Primum omnium jurejurando eos adigunt, nunquam a Lacedæmoniis -defecturos, rerum nihil novarum molituros. Deinde vero annui quidem -stipendii constitutum nihil imperarunt: sed illi ex omnibus arationibus -dimidiam frugum partem Spartam deportabant. Præterea ut viri pariter ex -Messenia et mulieres, sumpta veste pulla, regum et optimatum funera -prosequerentur, præceptum est; qui imperata non fecissent, pœna iis -constituta. (5) In injuriosas hasce Messeniorum pœnas hos versus fecit -Tyrtæus: - - Ut sub non æquo pondere pressi asini, - coguntur dominis miseri deferre superbis - dimidium frugum, quas sua terra parit. - -Cum lugubri etiam ornatu coactos fuisse interesse funeribus, in his ille -exposuit: - - Ipsi atque uxores dominos plorare coacti, - si quem horum e vita mors rapuisset atrox. - -(6) His malis circumventi, quum in posterum etiam nihilo Spartanorum -dominatum æquiorem sibi fore sperare possent, et pugnando mori satius -omnino ducerent, quam penitus e Peloponneso emigrare, defectionis -consilia inierunt. Acerrimi erant juvenes rerum novarum auctores; illi -quidem omnium belli artium imperiti, sed ea animi elatione, ut cadere -mallent liberam nacti patriam, quam servitutem vel omnium rerum copiis -circumfluentes perferre. (7) Educta jam juventus erat Messeniis quum in -aliis locis, tum vero numero et robore præstantissima Andaniæ: eminebat -vero inter omnes Aristomenes, qui apud Messenios hodieque inter heroas -colitur: et ejus etiam natales insigniores fuisse putant. Cum ejus enim -matre Nicotelea genium quendam seu deum sumta draconis forma concubuisse -memorant: qualia de Olympiade quoque Macedonas, et de Aristodama -Sicyonios novi memoriæ prodidisse: tantum interest, (8) quod Aristomenem -Messenii non Hercule aut Jove genitum prædicant, sicuti Ammone -Alexandrum Macedones, Aratum Æsculapio Sicyonii: verum quum Græcorum -multitudo Pyrrhum ei patrem fuisse dicat, Messenios ipsos Aristomenem -Nicomedis filium in sacrorum libationibus celebrare equidem novi. Hic -igitur ætate atque animis vigens, et alii ex optimatibus, instigabant ad -defectionem. Hæc autem non statim aperte agebantur, sed missis clam ad -Argivos et Arcadas certis hominibus explorabant, an illi sibi sine ullo -prætextu ac tergiversatione, nec ope minore, quam in priore bello, -auxilium laturi essent. - - - - - CAPUT XV. - - -_ De tempore belli Messeniaci secundi — prœlium committitur æquo Marte - ad Deras et Aristomenes prætor cum summa potestate eligitur — - Lacedæmoniis ex oraculo ab Atheniensibus belli ducem petentibus - Tyrtæus mittitur — Messeniis et Lacedæmoniis socii auxilio veniunt - et prœlium paratur. _ - -Quum omnia ad bellum ipsis parata essent ac spe quidem multo paratiores -socios animadverterant (jam enim Arcades et Argivi apertissimas eum -Lacedæmoniis inimicitias exercebant), defecerunt Messenii -undequadragesimo post Ithomes excidium anno, qui quartus fuit tertiæ et -vicesimæ Olympiadis, qua vicit in stadio Hyperesiensis Icarus: -Atheniensium vero respublica annuis jam erat magistratibus mandata; ac -tunc Tlesias (_?_) Athenis archon erat. (2) Qui autem tum essent Spartæ -reges, eos Tyrtæus non nominavit: sed Rhianus versibus mandavit, -Leotychide regnante bellum hoc alterum gestum. At enim Rhiano in hac ego -re neutiquam assentior: Tyrtæum vero id ipsum quod aperte non dixit, -significasse tamen facile videri possit. Elegi enim ipsius sunt de bello -priore: - - Obsessam decima hanc nonaque vidit hiems: - indomitique animos tam longi munia Martis - nostrorum patrum: sustinuere patres. - -(3) Quibus planum facit, ætate demum tertia post primum bellum iterum -Messenios arma cepisse. Declarat itaque annorum series, regem eo tempore -Spartæ fuisse Anaxandrum, Eurycratis filium, Polydori nepotem: ex altera -vero familia Anaxidamum, Zeuxidami filium, Archidami nepotem, pronepotem -Theopompi. Idcirco autem ad pronepotem Theopompi descendi, quod, -Archidamo Theopompi filio ante patrem mortuo, Zeuxidamum e filio nepotem -Theopompus imperii sibi successorem reliquit. At Leotychidem regnum -possedisse constat post Demaratum, Aristonis filium, quum Ariston ipse a -Theopompo septimus fuerit. (4) Eo ipso igitur tempore contulere cum -Lacedantemoniis signa Messenii ad Deras, qui vicus in Messenia est, anno -post defectionem primo. Neutris venere a sociis auxilia: neque penes -quos ejus fuerit certaminis victoria perspicuum fuit. Aristomerem eo -prœlio tradunt facinora majora multo, quam pro unius viri captu, -fecisse. Quare statim post pugnam rex est creatus: erat enim ex -Æpytidarum genere. Verum quum regnum recusasset, prætorem cum summa -potestate sibi esse jusserunt. (5) Is eo erat ingenio, ut facillime -pateretur suum iis etiam, qui aliquid in bello memoria dignum -gessissent, honorem haberi. Et antiquissima quidem ipsi cura fuit, -initio belli Lacedæmonios perterrefacere, quo esset illis in omne -reliquum tempus formidolosior. Hoc sibi quum propositum haberet, noctu -Lacedæmonem veniens, ad Chalciœci ædem scutum affixit, in quo inscriptum -fuit, Aristomenem deæ de Spartanorum manubiis dicasse. (6) Eodem tempore -Lacedæmoniis Delphicum Apollinem de belli exitu consulentibus responsum, -ut Atheniensem hominem consiliarium accerserent. Quare quum per legatos -de oraculo docuissent Athenienses ac simul Atheniensem sibi hominem, -cujus uterentur consilio, depoposcissent, ea res animi dubios tenuit -Athenienses. Nam et periculosum nimis fore reipublicæ suæ judicabant, si -Lacedæmonii parte Peloponnesi optima sine insignibus cladibus -potirentur; et rursus divinis vocibus non parere nefarium censebant. -Quare hoc excogitant. Erat Athenis Tyrtæus quidam ludi magister, qui -neque satis mente valere credebatur et altero claudicabat pede. Hunc ad -Spartanos misere. Ibi ille modo civitatis principes, modo plebem, -proinde ut locus aut tempus tulisset, cogens elegos suos et anapæstos -iis decantabat. (7) Anno uno post prœlium ad Deras, quum sui jam -utrisque socii præsto essent, ad Apri monumentum (id vico ei nominis -est) ad prœlium committendum parati convenere. Messeniis Elei, Arcades, -Argivi et Sicyonii auxilia miserant. Convolarant etiam qui sponte -profugerant e Messenia; et ab Eleusine, quibus a majoribus tradita -fuerant magnarum Dearum initia: Androelis præterea nepotes; ex iis enim, -qui Messenios maxime adjuvabant, hi fuerunt præcipui. (8) Lacedæmoniis -præsto fuere Corinihii, et e Lepreatis nonnulli Eleorum odio ducti. -Asinæis fœdus cum utrisque juramento sancitum fuit. Vicus quem Apri -diximus monumentum nuncupari, in Stenyclero Messeniaci agri est. Nomen -ex eo habet, quod Herculem memoriæ proditum est ibi super apri extis -fœdus cum Nelei liberis, fide ultro citroque data et accepta, icisse. - - - - - CAPUT XVI. - - -_ Sacris utrinque a vatibus factis, prœlium initur — de Aristomenis - rebus in hac pugna gestis — Spartanos clade perculsos Tyrtæus elegos - canendo excitat — de honore Aristomeni a feminis habito, et illius - clypeo — Aristomenes urbem Pharin expugnat et vulneratur — - Caryatides virgines comprehendit, et magna accepta pecunia reddit. _ - -Sacra rite a vatibus utrinque ante pugnam facta. Vates erat Lacedæmoniis -Hecas, nepos et cognominis Hecæ illius, qui cum Aristodemi filiis -Spartam venerat: Messeniis Theoclus. Oriundus hic Theoclus ab Eumantide -fuit. Eumantin ipsum, Eleum hominem de genere Iamidarum, Messenen -Cresphontes adduxerat. Quare quum suum utrique vatem haberent, majore -cum confidentia ad certamen properabant. (2) Sed et ceteri, pro sua -quidem quisque ætate ac virili parte, magnam præ se ferebant -alacritatem: omnes vero superabat ardore Anaxander Lacedæmoniorum rex, -quique circa ipsum erant Spartani. In Messeniorum exercita Androclis -nepotes Phintas et Androcles, totaque ea manus, quæ illorum ductum -sequebatur, egregie ad virtutis laudem et pari consensu adspirabant. -Tyrtæus et magnarum dearum antistites nulla ipsi belli munia obibant; -extremos tantum sui quique agminis cohortationibus ad pugnandum -accendebant. (3) Quod vero ad Aristomenem attinet, stipabant eum -octoginta e Messeniis, lectissimi juvenes, ejus æquales: quorum magno -sibi unusquisque honori ducebat, quod se ille, quem in suam cohortem præ -ceteris adscisceret, dignum putasset. Et poterant sane, sive mutuum -posceretur auxilium, sive ducis pugnam vel jam aggredientis vel prope -aggressuri significationes statim et sine mora observare. Steterunt hi -cum Aristomene primi in acie contra Anaxandri cohortem, in qua fuit -Spartani exercitus robur. Quare magno tandem negotio, quum ad multas -horas dimicassent multaque avide accepissent vulnera jamque prope nihil -esset spei reliquum, postremo pervicacia et impetu hostem fundunt. (4) -Fusum Aristomenes ut alia Messeniorum cohors persequatur imperat: ipse -cum suis ad integros et adhuc suum obtinentes locum conversus, ubi et -illos dare terga coegit, mox alios et subinde alios acrius adoritur, -donec totam Lacedæmoniorum atque sociorum aciem, quum modo in hanc, modo -in illam partem se inferret, terribilior multo quam ut hominis unius -illa videri posset audacia, dissipatis atque disturbatis ordinibus in -fugam vertit. Jam vero quum palantes ageret, qui neque in fugiendo modum -haberent ullum, neque tantisper consisterent, dum in unum convenirent, -(5) ad silvestrem pirum, in ea campi parte enatam, ventum. Ibi -Aristomenem a cursu Theoclus vates revocabat, quod in ea arbore Castor -et Pollux consedissent. Sed Aristomenes, cedens ardori suo, Theocli -vatis monitis, omnino non auscultans quum ad pirum accessisset, clypeum -amisit; ibi dum in eo quærendo cunctatur, spatium datum est elabendi -aliquot, qui se ante in fugam dederant, Lacedæmoniis. (6) Ea clade -perculsi Lacedæmonii ad belli finem spectabant: sed eos Tyrtæus de -sententia recitatis elegis deduxit; idemque milites, qui in cohortibus -desiderabantur, de Helotum delectu supplevit. Aristomenem Andaniam -reversum acceperunt matronæ tænias in eum, quacunque incederet, et ut -anni ferebat tempestivitas flores et fructus jacientes, carmen præterea -illud, quod nostra etiam cantatur ætate, in eum concinentes, - - Per Stenycleria plana secutus in ardua montium - victor Aristomenes est Lacedæmonios. - -(7) Clypeum postea recuperavit Aristomenes, quum Delphos primum -venisset, atque inde Pythiæ jussu in adytum Trophonio apud Lebadeam -sacrum descendisset: quem clypeum post Lebadeam detulit et ibi affixit, -egoque eum ibi positum vidi. Insigne ejus est aquila, passis ad extremos -clypei margines alis. Sed tunc e Bœotia rediens, clypeo apud Trophonium -invento ac recuperato, ad majora mox belli se opera comparavit. (8) -Collectis enim Messeniorum aliis, assumta insuper lectissimorum juvenum -manu, quos circum se habere solebat, sub crepusculum ad Laconicum -oppidum, quod in urbium enumeratione veteri nomine Pharin Homerus, -Pharas nuncupant Spartani et finitimi, contendit. Ibi occisis qui -resistere conati fuerant, ac oppido direpto, dum Messenen cum luculenta -præda redit, Anaxandrum, qui facta ex insidiis eruptione cum armatorum -globo tergum urgebat, conversus in hostem in ipsa via hos quoque fudit: -quin fugientem Anaxandrum acriter insequi non prius desiit, quam jaculo -natium altera trajecta retrocedere coactus est, quum nihil interea de -præda deperisset. (9) Modico dein tempore intermisso, quantum scilicet -curando vulneri sat fuit, quum Spartam ipsam adoriri in animo haberet, -objecta per visum Helenæ et Castorum specie est deterritus. Interim -Caryis virgines choros Dianæ agitantes interdiu ex occulto aggressus -parentum opibus et dignitate præstantissimam quamque comprehendit et ad -Messeniæ vicum quendam perduxit. Ibi virginum custodia certis hominibus -de sua cohorte mandata noctem unam quievit. (10) Interea juvenes, vino -(ut mea fert opinio) et libidine transversos rapiente, virgines eas -vitiandi cupiditate exarserunt, atque adeo, ut ne ipsius quidem -Aristomenis vocibus negantis id jus fasque Græcis esse conatu -absisterent. Quare ut eas ab injuria vindicaret, adolescentes aliquot, -quorum erat maxime vino incitata licentia, occidere coactus captivas tam -integras, quam ante fuerant, parentibus magna accepta pecunia reddidit. - - - - - CAPUT XVII. - - -_ Aristomenes, qui feminas Cereris sacra facientes comprehendere tentat, - ab iis capitur, sed eadem nocte salvus evadit — tertio belli anno - Lacedæmonii ad Magnam Fossam pugnaturi Aristocratem, regem Arcadum, - pecunia corrumpunt — de vindicta Neoptolemea dicta, qua Lacedæmonii - postea afficiuntur — Aristocrates prœlii initio Arcades ex acie - subducit, et per medios Messenios cum iis aufugit — Messenii magna - clade funduntur et fugantur — Aristomenes fugientes colligit, et cum - iis in montem Iram sese recipit, ubi per undecim annos - Lacedæmoniorum obsidionem sustinet. _ - -Est in Laconino agro vicus Ægila nomine, in quo templum Cereris veteri -religione consecratum. Huc matronas per festos dies more majorum sacra -ut facerent convenisse, Aristomenes quique cum eo erant exploratum -habebant. Eo itaque veniens opprimere eas conatus est: sed quum illæ non -sine numinis ope vim repulissent, gladiis etiam, quibus ad hostias -mactandas usæ fuerant, armatæ et verubus, quibus exta torrenda -transigebant, hostem invaserunt: multisque Messeniorum graviter sauciis -ipsum quoque Aristomenem facibus percussum ac male mulcatum in vincula -conjecerunt. Sed eadem nocte liberatus ad suos rediit. Dimisisse eum -dicitur antistita Cereris Archidamea, non pretio, sed amore adducta -(illum enim multo ante amare cœperat): simulavit vero effugisse -Aristomenem exustis vinculis. (2) Tertio anno quum prope esset ut ad -Magnam fossam (hoc loco nomen est) prœlium committeretur, et Messeniis -Arcades ex omnibus urbibus auxilium tulissent, Aristocratem Hicetæ -filium, patria Trapezuntium, Arcadum regem et eorum tunc exercitus -ducem, Lacedæmonii pecunia corrupere. Primi enim omnium Lacedæmonii ex -omni antiquitatis memoria hostem dicuntur muneribus sollicitasse et -venalem prostituisse victoriam in armis alioqui positam: (3) nam -antequam Lacedæmonii contra bellicas leges proditionem in Messenios -comparassent et Aristocrates Arcas proditionis facinus ausus esset, -virtute ac fortuna e diis comite pugnantes decernebant. Constat vero -Lacedæmonios eosdem et insequentibus deinde temporibus, quum ad -Ægospotamos classi Atheniensium in statione oppositi essent, et alios -hostium prætores et Adimantum inprimis mercede sibi devinxisse. (4) At -enim et ipsos Lacedæmonios oppressit aliquando vindicta quæ Neoptolemea -dicitur, ex eo scilicet, quod, quum ad Hercei Jovis aram Neoptolemus -Achillis filius Priamum jugulasset, et ipsi postea accidit ut ad -Apollinis Delphici aram interimeretur. Venit inde in proverbii -consuetudinem, at quoties, qua quis alterum affecisset injuria, eam ipse -passus esset, Neoptolemea vindicta diceretur. (5) Nam quum maxime opibus -florerent Lacedæmonii, deleta Atheniensium classe, magna Asiæ parte -Agesilai ductu occupata, tunc eis non licuit totum Persæ adimere -imperium, sed ipsorum arte rex Persarum usus, missa Corinthum, Argos, -Athenas, Thebas pecunia, bellum in Spartanos concitavit, quod est -Corinthiacum appellatum. Quæ fuit causa ut Agesilaus in Græciam omissa -Asiatica expeditione exercitum reportare cogeretur. (6) Lacedæmoniorum -itaque in Messenios dolum dii suo tempore in ipsorum vertere perniciem. -Aristocrates vero, accepta a Lacedæmoniis pecunia, Arcadas primum quid -moliretur celavit: deinde vero quum utraque acies signa collatura esset, -suis terrorem et trepidationem injecit, quasi iniquo in loco positis, -unde, si ad manus ventum esset, victis exitum nullum fore: et sibi -sacrificanti affirmavit nihil læti exta portendisse. Edixit itaque, ut -signo a se dato pro se quisque fuga saluti suæ consuleret. (7) Quare, -quum jam prœlium iniretur omnesque in hostem conversi essent Messenii, -Aristocrates abduxit Arcadas, Messeniisque lævum cornu et acies media -nudata est. In utraque enim agminis parte constiterant Arcades, quum -neque Elei neque Argivi nec Sicyonii pugnæ interessent, Præterea, quo -esset efficacior proditio, Aristocrates etiam aliud commisit: per medios -Messenios fugiens evasit. (8) Insperata ista præsentium mutatione -consternati Messenii simulque isto Arcadum per suum agmen transitu -turbati non multum abfuit quin ejus, quod in manibus erat, -obliviscerentur: omissis enim Lacedæmoniis, qui se magno impetu in ipsos -inferebant, ad Arcadas jam fuga sese proripientes respectabant, aliique -supplices orabant ut manerent, alii conviciis illos et maledictis -incessebant, proditores et fœdifragos appellantes. (9) Lacedæmonii -interea facile destitutos undique circumdato agmine cinxerunt, et minimo -labore ac periculo sibi obviam victoriam pararunt. Aristomenes tamen cum -cohorte sua locum tenuit et cominus incumbentis impetum hostis -aliquamdiu sustinuit: sed fuere tam pauci numero non magno utique -præsidio. Periit autem Messeniorum tanta multitudo, ut qui ante de -servis dominos Lacedæmoniorum se futuros rati fuerant, jam ne salutis -quidem reliquam spem ullam haberent. Occubuere etiam principum nonnulli, -interque eos Androcles, Phintas, et, cujus clarissime in eo prœlio -virtus eluxit, Phanas, Olympica de longiore curriculo victoria jam ante -illustris. (10) Aristomenes inde prœlii reliquias collegit: quumque -suis, ut Andania et oppidis, quæ a mari longius abessent, relictis se in -Iram montem reciperent, suasisset, eo in loco collectos obsidione -cinxerunt Lacedæmonii, eos hoc modo brevi expugnaturos rati. Nihilominus -Messenii post acceptam ad Fossam cladem annos undecim hostibus -restiterunt. (11) Testatur, tam longum illius obsidionis tempus fuisse, -etiam Rhianus his versibus: - - Montis ad albentis clivos tenuere Lacones - castra bis undenas herbas hiemesque in totum. - -Circumscripsit scilicet annos per hiemes et æstates: nam quum herbas -dixit, viridem segetem vel anni tempus, quod paulo ante messem est, -significavit. - - - - - CAPUT XVIII. - - -_ Messenii, Ira occupata, ex Laconico agro omnis generis prædas agunt — - de frugum inopia et seditione inde Spartæ orta — Aristomenes Amyclas - capit, vulneratur et vivus captus in Cæadam conjicitur — inde miro - modo evadit et in Iram redit. _ - -Ira occupata, reliquo omni agro exclusi Messenii, præter oram tamen -maritimam, quam illis integram et incolumem Pylii et Mothonæi -præstiterunt, prædas non magis ex Laconico, quam ex suo ipsorum agro -agebant, utrumque jam hostilem esse judicantes. Fiebant quum ab aliis -passim, ut fors ferret, excursiones; tum inprimis Aristomenes quum -comites sibi in unum ad trecentos lectissimos viros coegisset, (2) -agebant illi rapiebantque Lacedæmoniorum omnia, undecunque quis poterat: -fruges, vinum, pecora absumebant; mancipia et supellectilem dominis -æstimata reddebant. Coegit ea agrorum direptio Lacedæmonios edicto -cavere, (quod arva non sibi, sed iis, qui in Iram secesserant, seri -videbant,) ne colerentur, bello durante, Messenici et Laconici agri -finitimæ partes. (3) Ex eo frugum egestas Spartæ et inde seditio -consecuta, locupletibus ægre ferentibus sua latifundia inarata jacere. -Eum fremitum versibus suis Tyrtæus compressit. Interea Aristomenes cum -sua manu sera jam vespera egressus Amyclas magnis itineribus contendit: -quo quum primo diluculo pervenisset, subito impetu oppidum cepit ac -diripuit, atque inde ad suos se prius recepit, quam e Sparta subsidium -mitteretur. (4) Excursionibus ejusmodi hostilem agrum non prius destitit -infestum reddere, quam Lacedæmoniorum manipulos dimidia parte plures cum -ambobus regibus nactus, facto cum illis prœlio, præsentique se animo -defendens et vulnera alia accepit et percusso lapidis ictu capite, -caligantibus oculis, vertigine correptus, prope exanimis corruit. Vix -adhuc spirantem catervatim irruentes Lacedæmonii, et cum eo quinquaginta -de ipsius cohorte captivos Spartam pertraxere. Quos quum in Cæadam -abjiciendos censuissent, (sic foveam vocant, in quam maximis criminibus -capite damnatos præcipites mittunt), (5) ceteri quidem Messenii omnes -periere: Aristomenem, qui sæpe alias, idem et tunc servavit deus. Cujus -qui res gestas magnificentius extollunt, advolasse aquilam dicunt, quæ -cadentis corpus passis alis subiens ita illum libraverit, ut omni ex -parte illæsus ad ejus barathri ima delatus fuerit. Verum etiam exitum ei -ex illo hiatu monstraturum erat numen. (6) Nam quum in imo jam specu -constitisset, veste obvolutus decubuit, extremam, quam proxime abesse -putabat, vitæ horam exspectans. Triduum erat ibi jam commoratus, quum -audito strepitu quodam, retecta facie, per tenebras, quibus jam oculi -ejus adsueverant, vulpem vidit cadavera appetentem. Cogitans itaque per -accessum omnino aliquem bestiam illuc penetrasse, ea dum sibi -appropinquaret, opperiebatur. Id quum, uti volebat, accidisset, feram -manu altera prehendit; altera, quoties se illa convertisset, chlamydem -mordicus prensandam objiciebat: et currentem quidem, qua se via dabat, -cursu consequebatur; trahendum vero se belluæ per invia præbebat. Vidit -postremo cuniculum nihilo ampliorem, quam unde posset vulpes evadere, -per quem luminis se aliquid ostendebat. (7) Per illam quadrupes, ut -primum dimisit eam quasi manumissam Aristomenes, lustrum suum repetiit. -At Aristomenes angustam illam ac minime perviam cavernulam manibus -aperiens, in Iram ad suos tandem evasit. Fuit ejus fortuna, quum captus -est, mira et inopinata: (major enim viri spiritus erat, major ex rerum -gestarum magnitudine audacia, quam ut quisquam capi illum posse sperare -debuerit:) sed nihil fuit admirabilius, nullum certius, id non sine -divini numinis auxilio contigisse, argumentum, quam quod e Cæada elabi -potuerit. - - - - - CAPUT XIX. - - -_ Aristomenes Corinthios Lacedæmoniis opem laturos noctu opprimit — - sacra, quæ Hecatomphonia vocantur, facit — Lacedæmonii inducias - quadraginta dierum pangunt, per quos sagittarii Cretenses - Aristomenem incautum capiunt — Aristomenes a virgine quadam vinculis - liberatur. _ - -Ubi salvum Lacedæmoniis renunciarunt perfugæ quidam Aristomenem ad suos -rediisse, non plus credi posse visum est, quam si mortuum hominem -revixisse audissent. Ex hujusmodi vero eventu veritati fidem ipse -Aristomenes asseruit. Mittebantur a Corinthiis auxilia Spartanis ad Iram -expugnandam. (2) Eos milites Aristomenes quum per speculatores -comperisset agmine haud composito et incustoditis castris iter facere, -noctu dormientes adortus et alios complures et eorum duces Hypermenidem, -Achladæum, Lysistratum et Idectum (?) occidit; ac mox castrorum -prætorium diripuit. Id facile cognoscere Lacedæmonii potuerunt ab -Aristomene, neque ab alio quoquam Messeniorum esse gestum. (3) Fecit -post hæc Aristomenes Ithomatæ Jovi sacrum, quod Hecatomphonia vocant. Id -sacrum fieri patrio instituto veteri traditum ab iis Messeniis, qui in -pugna hostes centum occidissent. Prima itaque, quum ad Apri monumentum -pugnatum est, Hecatomphonia fecit Aristomenes: altera, quum oppressos -nocturna pugna Corinthios cecidisset: tertio ab eodem hæc peracta sacra -referunt de excursionibus quas post illa fecerat. (4) Lacedæmonii autem, -Hyacinthiis, quæ jam aderant, solenni ritu interfuturi dierum -quadraginta inducias cum Messeniis, qui in Ira sedem habebant, -pepigerunt. Ac dum illi quidem ludos celebrant, Cretenses sagittarii e -Lycto et aliis Cretæ urbibus evocati, interea in agrum Messeniorum -excursiones facere non desinebant. Aberat tum Aristomenes ab Ira et -securius induciarum fiducia vagabatur. Ita insidias ex illo -sagittariorum numero septem faciunt, captumque, ubi nox appeteret, -pharetrarum loris vinciunt. (5) Mox id ex illis duo gratulabundi Spartam -nunciant, captum Aristomenem; reliqui in tugurium quoddam Messeniaci -agri captivum pertrahunt. Habitabat ibi orba patre virgo una cum matre -sua. Ea superiore proxima nocte per somnium visa fuerat sibi videre, -pertrahi illuc a lupis leonem vinctum ereptis unguibus; illum se e -vinculis exemisse et inventos ungues illi reddidisse; atque ita ab leone -lupos esse laniatos. (6) Deducto itaque a Cretensibus ad eas Aristomene, -agnovit puella expressam vero eventu somnii imaginem: quæsivit ex matre, -quisnam ille esset, auditoque viri nomine confirmavit se; et quum in eum -intueretur, facile, quod sibi significatum esset, intellexit. Vinum -itaque largius Cretensibus fudit; quumque se vinolenti omnes -abjecissent, ei, quem graviore somno consopitum animadvertit, -pugiunculum eripuit; eo vincula abscidit Aristomenes, et sumto gladio -insidiatores suos jugulavit. Virginem illam, pro navata saluti suæ -opera, a filio suo Gorgo uxorem accipi voluit Aristomenes, quum tamen -non esset ille annorum major decem et octo; atque ita salutis pretium ei -persolvit. - - - - - CAPUT XX. - - -_ Ira undecimo post obsessionem anno expugnatur, et oraculi effatum sic - exitum habet — Aristomenes quoddam Messeniorum arcanum defodit in - monte Ithome — de exitio Messeniis adulterio et proditione - importato. _ - -Undecimo obsidionis anno et Iram capi et Messenios suis ejici sedibus -volebant fata. Et sane quæ de salutis ratione post cladem ad Fossam -acceptam sciscitantibus Aristomeni et Theoclo Delphicus Apollo responsa -dederat, ipso rei eventu comprobata sunt. His autem versibus respondit -tum fatidica virgo: - - Ipse, Nedes dum hircus bibat alta fluenta, nec ultra, - Messenen servo. Prope enim instant tristia fata. - -(2) Sunt autem Nedæ fontes in monte Lycæo: fluvius ipse per Arcadas -lapsus, verso in Messeniam alveo, Messeniorum et Eleorum fines maritimos -dividit. Ac tunc illi quidem ex oraculo providendum sibi putarunt, ne -hirci de Neda potarent. Aliud vero longe innuerat deus, quod fuit -hujusmodi. Caprifici stirpem Græci plerique _olynthen_, Messenii autem -ipsi _tragon_ sive caprum nominant. Eo quidem tempore caprificus forte -in ripa Nedæ enata, quum non in sublime se crescens erexisset, sed in -amnem prona inclinasset, extremis jam frondibus aquam contingebat. (3) -Id Theoclus vates conspicatus, conjecit illam caprifici plantam hircum -esse, qui de Neda, sicuti Pythia prædixerat, biberet; ac jam fatale -Messeniis exitium imminere. Re tamen apud alios dissimulata, uni -Aristomeni ad eum locum deducto oraculum explicat, eique, quod res erat, -persuadet, tempus quo reliquum quid spei erat effluxisse. Aristomenes -sic se rem habere et ipse concedit nec ullam jam esse perniciei -dilationem: itaque pro præsenti rerum statu consuluit. (4) Quum haberent -enim operta quædam Messenii, quæ si abolerentur, funditus in posterum -omne tempus Messene occasura erat; sin conservata illa fuissent, -redivivum olim imperium ex ipsis ruinis erupturum, Lyci, Pandionis -filii, vaticiniis prædictum fuerat; neque id ignoraret Aristomenes, -noctu egressus in maxime devia ac deserta Ithomes parte arcana illa -defodit, Jovi Ithomatæ et diis ceteris, quorum ope ad eum diem -Messeniorum res steterat, preces fundens, curarent ut incolume depositum -servaretur, neque omnino id in Lacedæmoniorum potestatem veniret, quod -jam solum ad posteri temporis spem Messeniaci nominis reliquiæ haberent. -(5) Post hæc Messenios, ut olim Trojanos, adulterium ad extremum exitium -perpulit. Ira occupata subjectos etiam monti campos usque ad Nedæ ripas -tenebant; et habitabant nonnulli etiam extra portas. Neque interea -quisquam e Laconia venit ad eos perfuga. Unus propius accessit Emperami, -clari hominis inter Spartanos, servus bubulcus. (6) Is quum domini -armenta pasceret, quotidie fere boves præ se prope Nedam agebat. Ibi -Messenii hominis extra muros habitantis uxorem aquatum venientem -conspicatus ejus amore captus est. Feminam primo ad colloquium, deinde -donis ad stupri consuetudinem pellexit. Dehinc observabat, quo tempore -ejus vir custodias obiret. Suam enim quæque vicem Messeniorum pars arcis -præsidium obtinebat. Nam ab ea maxime parte, ne intra mœnia se inferret -hostis, metuebant. Qua itaque hora domo ille discedebat, bubulcus ad -ejus uxorem ventitabat. (7) Forte ita accidit ut esset illi nocturna -vigilia cum præsidiariis aliis obeunda, per effusissimos vero ea nocte -imbres stationem deserere cogerentur qui excubabant. Ut enim in -festinatis munitionibus, neque projectum muri neque turres habebant, quo -cœli incommoda effugerent: et eo quidem securius tum abiere, quod pluvia -et hiberna nocte, insuperque illuni, negotium ne sibi hostis facesseret, -nihil verebantur. (8) Præterea Aristomenes vigilias pro more circumire -non poterat. Nam quum non multis ante diebus Lacedæmonii, assumtis -Apteræis jaculatoribus, Euryalo Spartano duce, Cephallenium mercatorem, -frumenta et alios, quibus opus erat, commeatus Iram solitum comportare, -intercepissent, illum Aristomenes sibi hospitem, omnemque ejus pecuniam -servarat, ipse autem vulnus in pugna acceperat. Ducis itaque metu soluti -vigiles eo licentius præsidium deseruere, (9) et suos quique domos -redierunt, in quorum numero Spartani pastoris amicæ vir fuit. Hæc -interea adulterum secum domi habebat, et ubi maritum adventantem sensit, -quam celerrime potuit, occultato amatore virum benignius etiam multo, -quam consueverat, accipit. Percontatur deinde, quamobrem celerius -redisset. Hic ille, qui neque corruptam uxorem neque mœchum domi suæ -latere poterat suspicari, veram exponit facti causam: tempestatis vi tam -se quam socios omnes e præsidio pulsos. (10) Subauscultabat dictis -pastor. Simulac itaque omnia accurate intellexit, quam raptim potuit, in -castra Lacedæmoniorum a Messeniis quasi transfuga pervenit. Aberant eo -tempore Lacedæmoniorum rex uterque; et bubulci dominus Emperamus copiis, -quæ Iram obsidebant, præfectus fuerat. Ad eum igitur accedens deprecatur -primum noxam fugæ bubulcus; deinde docet, appositum illud maxime esse ad -Iram capiendam tempus, quæ ex Messenii oratione exceperat, singula -totidem verbis referens. - - - - - CAPUT XXI. - - -_ De Ira proditione expugnata narratio. _ - -Habita est ejus verbis fides: ac mox eundem servum suum itineris ducem -secutus Emperamus cum Spartanis, via perdifficili, utpote per -densissimas tenebras et nihil remittente imbre, superatis tamen animi -alacritate difficultatibus, ad arcem Iræ agmen deduxit. Ibi scalis -admotis, et quo quisque eniti valuit modo, munimenta transcenderunt. -Messeniis imminens exitium et alia indicabant signa, et canum voces, non -quales latrantium esse consueverunt, sed vehementes et perpetui -ululatus. Quare quum in summum jam discrimen rem deductam viderent, non -undique contractis armis et apparatu universo, sed passim eo quisque -telo arrepto, quod casus obtulisset, terram eam, in qua sola jam ex omni -Messenia patriæ nomen remanserat, tutari conabantur. (2) Primi hostem -esse intra muros sensere primique cum armis occurrerunt Gorgus -Aristomenis filius et Aristomenes ipse, cumque illis Theoclus vates et -item Theocli filius Manticlus; præterea Euergetidas, vir quum per se -egregius et honoratus, tum per nuptias nobilitatus: nupta enim cum eo -erat Hagnagora, Aristomenis soror. Ac tunc quidem, quamvis se quasi -intra retia captos atque undique circumventos et oppressos -animadverterent, spei tamen adhuc aliquid, ut in perditis rebus, -habuere. (3) Aristomenes quidem et vates satis norant patriæ fata -differri amplius non posse: tenebant enim memoria, quid oraculi de capro -ambagibus significatum fuisset; neque id tamen prodendum esse vulgo -putarunt et occultum servarunt: sed festinanter per oppidum -discursantes, ac modo hos, modo illos prensantes, ut quisque obvius -esset factus, monere, hortari, a pristina virtute ne desciscerent, alios -etiam e suis ad rem gerendam domibus cunctantes evocare. (4) Atque ea -quidem nocte nihil ab alterutris memorabile gestum est. Illos enim quum -locorum inscitia, tum vero Aristomenis fortitudo reddebat segniores. -Messeniis autem neque vacarat accipere a ducibus tesseram; ac, si vel -faces vel aliud quodvis lumen accendissent, id statim vis hiemis -exstinguebat. (5) Ut primum illuxit et se mutuo conspexerunt, -Aristomenes et una Theoclus cives, ut extrema omnia auderent, -incitabant, et alia commemorantes et inprimis insigne illud Smyrnæorum -facinus, qui quum partem Ioniæ obtinerent, Gygen, Dascyli filium, qui -urbem magnis Lydorum copiis oppressam tenebat, virtute et animi -præsentia ejecerant. (6) Quibus auditis Messenii ipsa subnisi rerum -desperatione in hostes, qua cuique viam fortuna ostendebat, irruerunt. -Ipsæ etiam feminæ de superiori loco tegulas, et aliud quicquid missile -nancisci potuissent, ejaculari conabantur: sed quominus tecta scandere -possent, procellæ vis obstabat. Arma vero capere ausæ virorum -alacritatem inflammabant, quum has etiam illi facile viderent malle in -patria mortem oppetere, quam in servitutem Spartam trahi. Ea animorum -conspiratione potuissent fortasse fati iniquitatem superare, (7) nisi -effusi multo etiam præfractius essent imbres, et crebris cum tonitribus -et fragore fulgura adversa oculos præstrinxissent; contra vero -Lacedæmoniis hæc confidentiam addidissent, deos a se stare -interpretantibus, præsertim vero quum, fulgente ad dexteram Jove, læta -omnia Hecas vates nunciasset. (8) Idem ejusmodi consilii auctor fuit. -Lacedæmoniorum copiæ numero longe superiores fuere: verum quum non æquo -campo aut ordinato agmine, sed qua quisque in urbis parte congressus cum -hoste esset, manus consererentur, facile eveniebat ut postremi quique -prorsus essent inutiles. Hos ut in castra se reciperent, Hecas jussit, -ibique corpora cibo ac somno curarent: quum advesperasceret, adessent, -fessos levaturi. (9) Quo factum ut, quum fatigatis vicissim recentes -succederent, facile pugnæ labor sustineri potuerit. At contra Messeniis -fuere omnia misera et ærumnosa: tertium enim jam diem et noctem tertiam -iidem hosti resistebant. Tunc mane vigilia, cœlesti aqua, et gelu, fame -ad hæc et siti confecti prope erant: maxime vero feminas ex armorum -insolentia laborum assiduitas fregerat. (10) Ibi Theoclus vates -Aristomenem appellans, «Quid inanem, inquit, operam sumis? expugnari -Messenen fato omnino decretum est: atque imminentem calamitatem jam -pridem Delphici Apollinis vox nobis prænunciavit; atque id ipsum -caprificus nuper aperte ostendit: mihi fatum est una cum patria cadere: -tu vero, quantum potes, Messenios serva, serva et te ipsum.» Hæc locutus -in adversarios irruit; ac in Lacedæmonios hæc vociferatus est: «At vos -non in omne tempus e Messeniorum opibus fructum capietis læti.» (11) His -dictis in obvios quosque invadens, cecidit eos et ipse vulneratus est: -tandem quum animum cæde hostium explesset, animam efflavit. Aristomenes -viros, quorum virtus in ea pugna enitebat, adhuc præliantes reliquit, -ceteris e pugna revocatis, ut uxoribus et liberis in medios ordines -receptis, quacunque viam fecisset, se sequerentur imperat. (12) Horum -extremo agmini Gorgum et Manticlum præfecit. Ipse in primam aciem -provolans caputque quassans et hastam vibrans claram significationem -dedit, transitum et discessum quæri. Placuit Emperamo et Spartanis qui -aderant divisa acie fugientibus viam dare, homines tanquam rabie quadam -percitos et ad extremum jam desperationis progressos, non esse amplius -efferandos rati: atque id ut facerent, etiam Hecas vates jusserat. - - - - - CAPUT XXII. - - -_ Arcades Messenios Ira expulsos ad Lycæum montem benevole excipiunt — - Aristomenes, qui Spartæ invadendæ consilium capit et perficere - parat, ab Aristocrate denuo proditur — Aristocratis proditione - indicata, Arcades illum lapidibus conficiunt. _ - -Simulac de Ira capta certiores facti sunt Arcades, universi ab -Aristocrate postularunt, se ut educeret, quo vel servarent Messenios, -vel cum illis perirent. At ille, quippe qui delinitus esset -Lacedæmoniorum pecunia, plane recusavit, neminem superesse Messeniorum, -cui jam ferri auxilium posset, dictitans. (2) At enim quum liquido jam -constaret superstites esse Messenios et vi coactos Iram deserere, ultro -cum vestimentis et cibariis eos accepturi Lycæum montem Arcades -occurrere, præmissis civitatum principibus, qui socios consolarentur et -itinerum duces essent. Quum salvi accessissent jam ad Lycæum, hospitio -comiter accepti sunt ab Arcadibus et liberaliter invitati, ut per urbes -divisi secum manerent; se agros quoque in eorum gratiam denuo divisuros. -(3) Verum Aristomenes quum direptæ Iræ miseratione tum Lacedæmoniorum -odio instinctus tale consilium init. Seligit ex omni agminis sui numero -homines quingentos, quos omnium minime vitæ retinendæ cupidos norat. Ibi -tota Arcadum multitudine, ipso etiam Aristocrate audiente, quem nondum -rescierat patriæ proditorem esse (quod enim e pugna excessisset, non -scelere, sed metu et ignavia factum opinatus fuerat): ab eo itaque sibi -nihil cavens, quærit coram ipso etiam de suis, numquid patriam ultum -secum nihil recusent mortem oppetere. (4) Quum assensi essent omnes, -quid in animo haberet, aperuit, quod scilicet inclinante jam die Spartam -esset ducturus, quum magna pars ad Iram esset, alii agendis et rapiendis -Messeniorum rebus essent occupati. «Nam si ita (inquit) acciderit ut -volumus, et Sparta fuerimus potiti, licebit illis sua reddere, nostra -recipere: sin aliter evenerit, una cademus omnes, illustrem facinoris -nostri memoriam posteris relinquentes.» (5) Hæc quum dixisset, ex -Arcadibus ad trecentos in societatem se illius ausi obtulerunt. Verum -idcirco rem aggredi cunctati sunt, quod litantibus exta minus læta -fuere. At postero die Lacedæmoniis consilia sua patefacta seque iterum -ab Aristocrate proditos haud dubie deprehenderunt: Nam quum Aristocrates -in codicillis perscripsisset quæ consilia ceperat Aristomenes, cum iis -codicillis servum, cujus maxime benevolentiæ confidebat, Spartam ad -Anaxandrum misit. (6) Eum servum, dum Lacedæmone reverteretur, speculati -Arcadum nonnulli, quum alias de re publica dissidere ab Aristocrate -soliti, tum eo maxime tempore minimum illi fidei habentes, interceptum -in concilium Arcadum producunt. Ibi quæ ad Aristocratis epistolam -rescripta fuerant, frequenti conventu recitata. Memorabat Anaxander, tam -fugam a Magna Fossa Aristocrati a Spartanis lucrum attulisse, quam -præmium indicio recenti adfuturum. (7) Re in publicum prolata Arcades in -Aristocratem continuo lapides jecere, idemque ut facerent, Messenios -cohortabantur. At illi Aristomenem intuebantur: is vero humi defixis -oculis collacrimabat. Arcades obrutum lapidibus Aristocratem insepultum -extra fines abjecere; columellam autem in Lycæi templo erexerunt, his -versibus incisis: - - Ulta dies facile est dextro Jove longa tyrannum, - Messenen qui olim prodiderat miseram. - Difficile est hominem perjurum fallere divos. - Tu salve, et serva, Juppiter, Arcadiam. - - - - - CAPUT XXIII. - - -_ Messeniorum superatorum alii in Helotarum numerum referuntur, alii - Cyllenen se recipiunt, et coloniæ deducendæ consilium capiunt — de - tempore secundi belli Messeniaci finiti — Anaxilas, Rhegii in Italia - tyrannus, Messenios arcessit et in Siciliam traducit — Messenii cum - Rheginis Zanclæos superant, et cum his juncti urbem Zanclen incolunt - quam Messenen appellant — de Hercule Manticle. _ - -Messeniorum quotcunque aut ad Iram aut quocunque alio loco Messeniæ -deprehensi sunt, eos Lacedæmonii in Helotarum numerum conscripserunt. -Pylii et Mothonæi et ceteri e Messenico nomine maris accolæ, expugnata -Ira classibus se Cyllenen, quod Eleorum navale fuit, receperunt: atque -inde ad eos, qui in Arcadiam profugerant, contendere, quo communi classe -et consilio novas sibi terras ac sedes quærerent: ac coloniæ quidem -deducendæ auctorem et ducem cuncti Aristomenem poscebant. (3) At ille, -quamdiu vitæ compos esset, bellaturum se cum Lacedæmoniis affirmavit: -neque vero dubitare quin opera sua Spartæ novi semper aliquid mali -creari posset: illis Gorgum et Manticlum duces dedit. Euergetidas cum -reliqua Messeniorum manu ipse etiam ad Lycæum venit. Ibi quum -Aristomenis consilium de Sparta opprimenda fluxum atque irritum fuisse -comperisset, assumtis ad quinquaginta sociis ex omni agmine, contra -Lacedæmonios retro ad Iram duxit; (3) ubi quos prædæ reliquias -persequentes offendit, male mulcavit: quumque lætos ipsorum super -victoria triumphos in flebilem luctum convertisset, postremo super -hostium strage occubuit. Aristomenes ad duces suos Cyllenen ut -proficiscerentur edixit Messeniis, quicunque vellent coloniæ deducendæ -participes esse. Dederunt omnes nomen, præterquam quos aut senectus aut -viatici egestas a peregrinatione deterritos in Arcadia detinuit. (4) Ira -capta finem habuit Messeniorum et Lacedæmoniorum secundum bellum, quum -Athenis archon erat Autosthenes, anno primo octavæ atque vicesimæ -Olympiadis, cujus victor exstitit Chionis Laco. (5) Quum ad Cyllenen -convenissent Messenii hieme jam imminente, hibernandum eo in loco -censuerunt. Pecuniam et annonam Elei præbuere. Vere ineunte, quonam -dirigi cursum oporteret, consultare cœperunt. Censebat Gorgus Zacynthum -insulam supra Cephalleniam occupandam, unde insulani e continentis terræ -incolis facti, maritimis excursionibus oram omnem Laconicam infestam -redderent. At Manticlus neque Messenes neque injuriarum, quas a -Spartanis accepissent, memoriam retinendam; verum esse primo quoque -tempore in Sardiniam, magnam et copiis omnibus circumfluentem insulam, -transmittendum. (6) Interea Anaxilas ad Messenios misit, qui in Italiam -eos accerserent. Rhegii hic tyrannidem, quartus ab Alcidamida, e eujus -erat nepote genitus obtinebat. Commigrarat vero a Messene Alcidamidas -Rhegium, post Aristodemi regis mortem, Ithome expugnata. Hic igitur -Anaxilas Messenios arcessebat: quos, ubi advenerant, docuit, perpetuum -sibi esse cum Zanclæis bellum; possidere autem illos uberem ac -luculentum agrum, et urbem valde opportuno Siciliæ loco: quibus si -potiri posset, ea se iis traditurum. Quum esset omnibus id consilium -probatum, traduxit eos auxilio ipsorum Anaxilas in Siciliam. (7) Zanclen -ab initio prædones tenuere: nam quum ea terræ pars deserta adhuc esset, -muro incluserunt quidquid circa portum erat, inædificato castello, e quo -in mare involare possent, et rursum e marinis excursionibus eo se -recipere. Eorum duces fuere Cratæmenes Samius (_?_) et Chalcidensis -Perieres. Ii alios quoque postea e Græcis inquilinos adsciscendos -duxerant. (8) Ac tunc quidem Zanclæos Anaxilas navali, terrestri prœlio -Messenii fudere: qui quum jam terra marique hinc a Messeniis, illinc a -Rheginis obsiderentur, magna murorum parte dejecta, ad aras ac deorum -sedes confugere. Imperabat Anaxilas, ut supplices Zanclæorum -trucidarentur, reliqui cum uxoribus et liberis sub corona venderentur. -(9) At Gorgus et Manticlus deprecantes, Anaxilan rogarunt, ne, quæ per -summum nefas a cognatis passi essent, cogerentur ipsi adversus Græcos -homines committere. Ab aris igitur excitatis impunitas fuit; fideque -ultro citroque data et accepta rempublicam cum victis communicatam; -mutato tamen nomine Zanclen urbem Messenen placuit appellari. (10) Hæc -gesta sunt undetricesima Olympiade, qua iterum vicit Chionis Lacon, -archontis munere apud Athenienses fungente Miltiade. Manticlus Herculis -templum novæ coloniæ erexit. Exstat extra muros dei fanum, Herculis -Manticli vocant, sumto a conditore nomine: qua ratione etiam Ammon in -Africa dictus, et Babylone Juppiter Belus: hic ab Ægyptio Belo, Libyes -filio; ille a pastore, qui templum dedicavit. Hoc exules Messenii modo -errorum finem nacti sunt. - - - - - CAPUT XXIV. - - -_ Aristomenes, sorore et filiabus in matrimonium datis, Rhodum concedit - et ibi moritur — Messenii inter Helotas relati deficiunt et in - montem Ithomen secedunt — Messeniis certis conditionibus ex Ithome - abire jussis Athenienses Naupactum inhabitandam dant. _ - -Aristomenes interea quum novæ coloniæ imperium sibi deferri passus non -esset, sororem primum Hagnagoram Tharyci Phigaliensi, duas vero, quas -habebat, nubiles filias, majorem natu Damothoidæ Lepreatæ, minorem -Heræensi Theopompo matrimonio junxit. Delphos deinde consulendi causa -profectus est: quid acceperit responsi, non traditur. (2) Eodem vero -tempore venerat ad oraculum Damagetus Rhodius, Ialysi rex: ei Pythia -respondit sciscitanti, unde esset potissimum uxor ducenda: ejus, qui vir -esset Græcorum optimus, filiam ut duceret. Reliqua erat Aristomeni -tertia filia. Hanc sibi ille legitimis nuptiis conjugem adscivit, patrem -ipsius longe esse optimum Græcorum ejus ætatis omnium statuens. Et ipse -quidem Aristomenes filiam Rhodum ad virum deduxit. Inde quum Sardes ad -Ardyn, Gygæ filium, et Ecbatana in Medos ad Phraortem regem transmittere -cogitaret, (3) morbo oppressus diem suum extremum obiit. Neque enim -oportebat ullam Lacedæmoniis amplius cladem ab Aristomene inferri. -Mortuo Rhodii, auctore Damageto, insigne monumentum erexere et exinde -honores habuerunt. Porro quæ memorantur de iis, qui in Rhodo appellantur -Diagoridæ, oriundi illi a Diagora Damageti filio, Doriei nepote, -pronepote Damageti et Aristomenis filiæ, ea prætermisi, ne intempestiva -scribere viderer. (4) Lacedæmonii Messenia potiti agrum omnem, præter -Asinæorum fines, inter se diviserunt: Mothonen Naupliensibus paulo ante -e Nauplia ab Argivis ejectis tradiderunt. (5) At Messenii, in ipso agro -detenti, sunt, quum in Helotarum censum pro fortunæ suæ necessitate -venissent, a Lacedæmoniis denuo defecerunt, septuagesima nona Olympiade, -qua Corinthius Xenophon vicit, archontis munere Athenis fungente -Archidemide. Defectionis opportunitatem hujusmodi nacti sunt. -Lacedæmoniorum nonnulli ob noxam nescio quam capitis damnati, supplices -ad Tænarum confugerunt: unde eos Ephori ab ara abstractos interfici -jusserunt. (6) Hoc piaculum violatorum in templo Neptuni supplicum, -eversa funditus urbe, ex ira ejusdem numinis luerunt Spartani. Ejus -calamitatis tempore inter Helotas veterum Messeniorum reliquiæ in -Ithomen montem secessere. Adversus eos Lacedæmonii omnia sociorum -auxilia, et cum Atheniensium copiis Miltiadæ filium Cimonem, publice -sibi amicum et hospitem, accierunt. Sed quum in suspicionem rerum -novarum apud eos venisse videantur Athenienses, eos paullo post ab -Ithome Spartani avocarunt. (7) At illi, ubi fidem sibi non haberi -senserunt, cum Argivis amicitia conciliata, Messeniis iis, qui in -Ithomes obsidione certis fœderis conditionibus dimissi fuerant, -Naupactum Locris, qui ad Ætoliam Ozolæ nominantur, ademptam, dederunt -incolendam. Saluti fuit Messeniis ex Ithome decedentibus loci natura. -Præmoniti præterea fuerant Lacedæmonii Delphici Apollinis oraculo, -piaculum grave admissuros, si Jovis Ithomatæ supplices violassent. Sub -certis itaque conditionibus illi e Peloponneso dimissi sunt. - - - - - CAPUT XXV. - - -_ Messenii Naupactum incolentes Œniadis in Acarnania bellum inferunt, - eorumque urbem capiunt — proximo anno Acarnanes omnes aggrediuntur - Messenios qui Œniadis sunt — Messenii prœlium committunt cum - Acarnanibus — obsidentur et urbe relicta Naupactum se recipiunt. _ - -Neque vero accepta ab Atheniensibus Naupacto eique urbi circumjecto agro -acquieverunt. Vehemens enim incessit cupido suis rebus gestis ditionem -non spernendam acquirendi. Quare quum scirent Œniadas Acarnanum gentem -opimum agrum possidere, hostes vero sempiternos Atheniensium esse, -infesto eos exercitu adorti sunt. Numero erant hosti pares, virtute -multo superiores. Quare obvios acie fundunt, mox intra mœnia compulsos -circumsident. (2) Ibi nihil, quod ad urbes obsidendas homines -excogitarint, a Messeniis omissum: scalis admotis, desuper in urbem -descendere tentabant, et subtus muris ab ima parte subfossis: adhibitæ -machinæ omnes, quæ pro re ac tempore fabricari potuerunt. Dejecta itaque -muri parte, veriti oppidani, ne, si per vim urbs caperetur, ipsi -occiderentur, uxores et liberi sub corona venirent, icto fœdere urbem -reliquere. (3) Ea et agro simul toto Messenii annum unum potiti sunt. -Sequenti dehinc anno Acarnanes contractis omnibus ex urbibus copiis ad -Naupactum oppugnandam primum copias ducere in animo habuerunt. Verum id -postea consilium repudiarunt, quod iter sibi faciendum per Ætolos -videbant, quibuscum assiduas exercebant inimicitias. Præterea -Naupactiis, id quod res erat, in promptu classem esse suspicabantur: -pedestribus vero duntaxat copiis non satis fore se armatos videbant -contra eos, qui maritimas etiam opes haberent. (4) Mutato itaque -consilio, omnem belli impetum in Messenios, qui in Œniadis erant, -convertere. Ad oppidum igitur obsidendum omnia comparabant, quod adduci -non poterant ut crederent tantam hominum paucitatem contra universam -Acarnanum gentem pugnare ausuram. Ipsi quoque Messenii, etsi frumenta et -alia quæ ad longiorem obsidionem sustinendam usui forent, contraxerant, -(8) decreverunt non exspectata obsidione justo prœlio belli fortunam -experiri. Neque enim decere se arbitrabantur, qui Messenii essent, neque -virtuti, sed fortunæ Lacedæmoniorum succubuissent, Acarnanicæ turbæ -tumultu terreri. Memoria repetebant Atheniensium quoque in Marathonicis -campis strenuum facinus, qui trecenta Persarum millia deleverant, decem -ipsi millibus pauciores. (6) Acie itaque cum Acarnanibus decernendum -duxerunt. Pugnam memoriæ proditum hoc commissam modo. Quum essent -hominum multitudine longo intervallo superiores Acarnanes, facile -Messenios ex omni fere parte cinxerant præter tergum, qua portis -obverterant quaque de muris oppidani alacriter hostem arcebant. Hic -igitur cingi non poterant: sed frontem et latera circumdata Acarnanes -missilibus acriter urgebant. (7) At Messenii in quam partem conversi -incubuissent, hos cædentes, illos vulnerantes, hostium agmen turbabant. -Perrumpere et in fugam hostem vertere idcirco non potuerunt, quod qua -parte Acarnanes laxari manipulos videbant, concursu facto locum per vim -occupabant. (8) Quodsi repulsi Messenii alio impressionem fecissent, -itidem rejecti nihilo plus proficiebant. Præsto enim erant qui suis opem -ferentes penetrare hostem coarctata acie non paterentur. Eo fiebat ut ad -breve spatium loco Acarnanes pellerentur, Messenii vero irruente -multitudine concedere cogerentur. Anceps fuit usque ad extremum diei -prœlium. Nocte ea, quæ consecuta est, quum a proximis urbibus -supplementum Acarnanibus missum esset, recipientibus se intra mœnia -Messeniis, ad obsidionem res deducta. (9) Ac nihil illi quidem -metuebant, ne aut hoste muros transcendente aut a suis deserta statione -urbs vi expugnaretur: illud calamitati fuit, quod intra mensem octavum -omnis commeatuum copia exhausta fuerat. De muris tamen hostem -illudentes, ne si in decimum quidem annum obsidio traheretur, defutura -sibi cibaria jactabant. (10) Jam vero sub primæ quietis tempus clam -Œniadarum portis egressi hostem tamen fallere non potuerunt. Quare -conserere iterum manus coacti circiter trecentos de suo agmine amisere, -majorem ipsi hostium numerum cediderunt. Mox via sibi per medios -Acarnanas facta, Ætolorum regionem attingebant sibi amicorum, et per eam -salvi Naupactum pervenerunt. - - - - - CAPUT XXVI. - - -_ Messenii odium in Lacedæmonios præcipue in bello Peloponnesiaco - exserunt — a Lacedæmoniis Naupacto ejiciuntur et in Siciliam ac - Rhegium, plurimi ad Euesperitas Libyæ abeunt — Messeniis reditus in - Peloponnesum portenditur — post pugnam ad Leuctra Messenii a - Thebanis in Peloponnesum revocantur — Epaminondæ somnium de regione - Messeniis revocatis assignanda — Epiteles somnio monitus Aristomenis - depositum reperit. _ - -Et in posterum quidem omne tempus magno ac pertinaci in Lacedæmonios -odio Messenii ardebant, quod inprimis Peloponnesiaci belli temporibus -præ se tulerunt. Nam et Naupactum copiarum receptaculum, unde in -Peloponnesum incursiones fierent, Athenienses habuere; et oppressos in -Sphacteria Spartanos Messeniorum e Naupacto funditores una cum -Atheniensibus de medio sustulerunt. (2) Quamobrem superatis ad -Ægospotamos Atheniensibus, Messenios Naupacto quoque Lacedæmonii -ejecere, navali prœlio victos. Hi profugi partim in Siciliam, partim -Rhegium se ad propinquos suos contulere: maxima vero eorum pars ad -Euesperitas Libyæ populos profecti sunt: nam quum hi barbarorum -finitimorum bello premerentur, in civitatum suarum communionem omnes, -quæ Graci essent nominis, accersebant. Ad hos igitur pars major -Messeniorum abiit, quos ducebat Comon, quo item duce copiarum ad -Sphacteriam usi fuerant. (3) Deinde anno fere uno ante Leuctricam -Thebanorum victoriam divinitus Messeniis in Peloponnesum reditus -promissus est. Primum enim Messanæ ad fretum Herculis sacerdotem narrant -per somnium sibi visum videre Herculem Manticlum in montem Ithomen ab -Jove ad hospitium vocari. Porro in Euesperitis somniavit Comon, congredi -se cum matre jampridem mortua, et illam statim a congressu revixisse. Et -is quidem adhuc speraverat, quum jam multum possent Athenienses -navalibus copiis, Naupactum se recepturos: at enim Messenen restitutum -iri somnia promittebant. (4) Accidit enim non ita multo post, ut -Lacedæmonii ad Leuctra debita jam pridem fato clade affligerentur: -quandoquidem Aristodemo Messeniorum regi oraculum aliquando redditum -est, cujus hæc erat extrema clausula: - - Utere sorte tua: fatum hos nunc, nunc agit illos. - -Significabat scilicet, ipsum tunc et Messenios male rem gesturos; suum -vero fatale malum ipsam etiam Lacedæmonem olim esse experturam. (5) -Victores igitur Thebani, perculsis ad Leuctra Lacedæmoniis, in Italiam -et Siciliam, ad Euesperitas etiam usque, et quocunque Messenii profugi -venissent, dimisere legatos, qui eos in Peloponnesum revocarent. Atque -hi citius et alacrius quam potuit sperari quum pristinæ patriæ -desiderio, tum Spartanorum sempiterno odio incitati concurrerunt -universi. (6) Dubius erat animi Epaminondas, ubinam eos consistere -juberet. Neque enim facile videbatur urbem condere, quæ satis foret -contra Lacedæmoniorum opes munita: et simul non satis novæ urbi idoneum -in Messenico agro locum reperiebat. Ipsorum certe Messeniorum animus ab -Andania et Œchalia instauranda abhorrebat, quod in utroque loco -iniquissima fuissent usi fortuna. Hæc capiendi consilii difficultas quum -valde Epaminondam sollicitum haberet, adstitisse ei noctu in somnio -dicitur vir senex, antistitis ornatu, hac eum appellans oratione: «Tibi -quidem quodcunque armis expetiveris decus partum dabo; nomenque tuum et -gloriam, Thebane dux, quum hominum cœtus reliqueris, immortalitati -consecrabo: tu modo Messenios in patriam ad suos penates reduc. Placata -enim jam est Castorum ira, quam læsi in illos foverant.» (7) Hæc ille -Epaminondæ. Jam vero Epiteli, Æschinis filio, quem Argivi delegerant qui -et suis præesset copiis et Messenen restitueret, nocturnum illud idem -visum denuntiavit, ut, quo loco in Ithome smilacem et myrtum vidisset, -humum inter eas stirpes mediam fodiens, anum æreo clausam thalamo jam -graviter affectam et prope animam agentem eximeret. Epiteles ubi primum -illuxit, ad eum, qui indicatus fuerat, locum veniens æneam urnulam -effossa terra offendit. (8) Hanc ille statim ad Epaminondam detulit: cui -quum somnii imaginem exposuisset sui, jussit ille amoto operculo, quid -in ea reconditi esset, intueri. Ille sacris operatus, votisque ei -nuncupatis, a quo somnium exstitisset, vasculum aperuit. In eo volumen -reperit ex albo plumbo in tenuissimas laminas sparso, libri forma; in -quo perscripta erant magnarum Dearum initia. Hoc illud fuit depositum, -quod eo loco defoderat Aristomenes. Illum vero, qui dormientibus Epiteli -et Epaminondæ per nocturnum visum obversatus est, Cauconem fuisse aiunt, -qui Andaniam olim Athenis profectus ad Messenen Triopæ filiam venerat. - - - - - CAPUT XXVII. - - -_ De causa iræ Dioscurorum in Messenios — Bacidis vaticiniis et - initiorum ratione a sacerdotibus literis consignata — Epaminondas ad - urbem Messeniis condendam omnia parat — sacris solenniter factis - urbs exstruitur et Messene vocatur, aliaque oppida a Messeniis - restituuntur — de tempore reditus Messeniorum in Peloponnesum - eorumque exilii diuturnitate cum aliarum gentium exilio collata. _ - -Iræ quidem Castorum in Messenios, antequam ad Stenyclerum pugnatum est, -initium ex hujusmodi, quantum ego conjectura assequi possum, exstitit -causa. Adolescentuli duo, Panormus et Gonippus, Andanienses, ætate ac -forma florentes, a primis annis usu et consuetudine prope domestica -conjuncti in Laconiæ fines populandi causa simul excurrere soliti -fuerant. (2) Forte Lacedæmonii per festos Castoris et Pollucis dies, -post solenne epulum in ipsis castris compotationibus se ac lusibus -oblectabant. Ibi Gonippus et Panormus in albis tunicis et purpureis -lacernis, equis pulcherrimis invehentes, pileos capite gestantes, hastas -manibus tenentes, de improviso se Lacedæmoniis ostendere. (3) Illi -Castores esse rati, qui sacris interesse suis voluissent, adorabundi -occurrerunt, eorum sibi numen precibus implorantes. At juvenes ubi -primum in medios recepti sunt, tumultum et stragem, modo hos, modo illos -hastis ferientes, ediderunt; atque inde, violatis per contemptum et -contumeliam Castorum sacris, Andaniam reverterunt. Hinc orta, opinor, -Castorum in Messenios ira. Tunc vero, ut Epaminondæ nocturna illa imago -persuaserat, non amplius Castores Messeniorum reditui refragabantur. (4) -Inprimis vero Bacidis Epaminondam carmina moverunt ut Messenen -restitueret. Hujus Bacidis, quem Nympharum afflatu divinasse tradunt, et -aliis Græciæ populis edita vaticinia celebrantur, et hoc exstat de -Messeniorum reditu: - - Amittet florem imperii tunc Sparta nitentem, - atque omni rursus Messene habitabitur ævo. - -Quin et Iræ oppressionem, quo esset modo eventura, compertum habeo Bacin -prædixisse, cujus prædictionis hic exstat versus: - - Quique a Messene sonitu atque canalibus icta. - -Repertam initiorum rationem in commentarios retulerunt certi homines e -sacrificulorum gente. - -5. Epaminondas ubi condendæ urbi, quam nunc Messenii tenent, judicio suo -locum maxime idoneum cepit, vates consuluit, numquid esset ea regio diis -cordi futura. Qui quum renunciassent secunda esse exta, expediri ad -urbis exædificationem omnia jussit, lapides comportari, adesse homines -in metandis viis et angiportis, profanis ac sacris ædibus exstruendis, -murorum ambitu designando, murisque ipsis ædificandis sollertes. (6) -Posteaquam in promptu omnia fuere, quum hostias ad sacra facienda -exhibuissent Arcades, rem divinam Epaminondas ac Thebani omnes Baccho et -Apollini Ismenio patrio ritu fecerunt: Argivi Junoni Argivæ et Jovi -Nemeo; Messenii Jovi Ithomatæ et Castori ac Polluci; sacerdotes -Messeniorum magnas Deas et Cauconem coluerunt. Invocati etiam sunt ab -universis heroes, ut reverterentur sedesque cum ipsis haberent communes, -nominatim Messene Triopæ filia ante omnes: tum Eurytus et Aphareus -eorumque filii: de Herculis vero posteris Cresphontes et Æpytus: præ -ceteris consentiente omnium voce invocatus Aristomenes est. (7) Atque -eum quidem sacrorum cæremoniis et votorum nuncupationibus diem -transegere. In sequentibus murorum ambitum excitarunt. Intra eum domos -et templa erexere. Atque hæc quidem fecere, cantibus aliis repudiatis, -ad Bœotiæ et Argivæ tibiæ modos. Et tunc maxime in musicis certaminibus -Sacadæ et Pronomi cantica cœpta sunt usurpari. Urbi ipsi MESSENE nomen -inditum. Restituerunt alia etiam oppida. (8) Nauplienses Mothone non -sunt ejecti: Asinæis quoque sua finium jura conservata. His gratiam -habuere, quod Lacedæmoniis auxilia contra se non misissent: at -Naupliensibus, quod Messeniis in Peloponnesum reversis munera, quæ -suppetebant, obtulerant, et tum divinum numen assiduis votis pro -Messeniorum reditu, tum Messenios ipsos crebris precibus pro salute et -incolumitate sua sollicitarant. (9) Rediere in Peloponnesum Messenii, -resque suas postliminio recepere ducentis et octoginta septem annis post -Iræ expugnationem, Dyscineto Athenis magistratum archontis gerente, -Olympiadis centesimæ secundæ anno tertio, qua Damon Thuris victor iterum -renunciatus est. Non breve omnino tempus Platæenses etiam patria profugi -caruere; non breve Delii, quum suis ab Atheniensibus ejecti sedibus -Adramytteum coloniam deduxere. (10) Jam vero Orchomenii Minyæ post -Leuctricam pugnam a Thebanis Orchomeno expulsi a Philippo Amyntæ filio -in Bœotiam tandem reducti sunt; et ab eodem Platæenses. Thebanos ipsos, -quum Thebas evertisset Alexander, non multis post annis Cassander -Antipatri filius urbe instaurata restituit. Ex his, quos recensuimus, -populis etsi Platæenses diutissime omnium exularunt, duarum tamen ætatum -spatium non excesserunt. (11) Verum Messenii trecentos ferme annos -extorres e Peloponneso errarunt: quo temporis decursu et patrios ritus -constantissime retinuere et Doricam linguam nihil prorsus immutarunt, -quin ejus proprietatem omnium Peloponnesiorum accuratissime ad nostra -usque tempora conservarunt. - - - - - CAPUT XXVIII. - - -_ Lacedæmonii, Thebanis in bello Phocico occupatis, Messeniis denuo - bellum inferunt — Messenii cum sociis resistunt et tandem cum - Philippo Macedonum rege societatem jungunt — Messenii Elidem dolo - occupant — de simili et aliis in Homero strategematibus. _ - -Post reditum pacata aliquamdiu a Lacedæmoniis fuere Messeniis omnia, -quod scilicet Thebanorum metu et Messenen jam restitutam et Arcadas in -unam congregatos civitatem armis lacessere non sunt ausi. Postea vero -quam Phocense bellum (quod etiam Sacrum est appellatum) abduxit extra -Peloponnesum Thebanos, pristina confidentia subnisi a bello Messeniis -inferendo se continere non poterant. (2) At hi Argivorum et Arcadum -auxiliis freti bellantibus resistebant. Sed Atheniensium opem quum -implorassent, responderunt illi, non esse ullo pacto se cum illis in -Laconiæ fines invasuros: si priores arma intulissent in Messeniam -Lacedæmonii, ad sua defendenda se sociis non defuturos polliciti sunt. -Cum Philippo post hæc Messenii, Amyntæ filio, Macedonum rege, societatem -junxerunt. Quæ res, ut ipsi dicunt, effecit ut pugnæ ad Chæroneam, etsi -fuit illa Græcis omnibus communis, non interfuerint. Non tamen contra -Græcos ut bellarent, in animum sibi unquam induxerunt. (3) Jam vita -perfuncto Alexandro, quum iterum Græci contra Macedonas arma cepissent, -et ipsi sua in eo bello munia obiere, sicuti et ante, quum de -Atheniensium rebus ageremus, exposuimus. Contra Gallos autem, recusante -Cleonymo Lacedæmoniorum rege cum ipsis inducias pacisci, cum Græcis non -pugnaverunt. (4) Non multo post Elidem Messenii tum bellicis artibus, -tum aperta vi occuparunt. Nam quum Elei ab antiquissimo inde tempore -legum justitia et æquabilitate ceteros Peloponnesios anteissent, -postremo quum Philippus Amyntæ filius iis, quas ante enumeravimus, -calamitatibus reliquam Græciam afflixisset, Elidis etiam primores pretio -sollicitavit. Igitur seditionibus primum inter se Elei laborare -cœperunt, atque ad arma, ut fertur, processerunt. (5) Hinc proclivius -jam in majora odia invicem ruituri erant, quum et Lacedæmoniorum causa -inter se dissiderent et alioquin ad civile bellum res spectaret. De -Eleorum statu certiores facti Lacedæmonii, auxilia statim mittenda -partium suarum studiosis censuerunt. Ac dum illi quidem delectu habendo -et ordinibus describendis tempus terunt, interea e Messeniis lectissimi -quique ad mille ferme homines raptim, clypeis Laconica insignia -præferentes, Elidem veniunt. (6) Eos intra mœnia Spartanorum factio, -rati auxiliares suos adesse, receperunt. Sic oppido potiti Messenii eos, -qui Lacedæmoniis studuerant, urbe expulerunt, et iis, qui suarum erant -partium, urbem tradidere. (7) Usurparunt illi quidem sati opportune -commentum Homericum. Nam et ille in Iliade Patroclum memoravit arma -Achillis indutum, in hostium se aciem intulisse: quumque Trojani ad -pugnam redisse Achillem putassent, conturbatos esse qui in prima acie -steterant. Sunt et alia callide ab Homero excogitata militaria consilia: -uti quum duos pro uno speculatores narrat ex Græcorum castris noctu ad -Trojanos venisse; hominem postea specie transfugam, re speculatorem, -Ilium missum ad exploranda hostium consilia. (8) Ad hæc, dum militaris -Trojanorum ætas facto agmine esset ad prœlium exitura, ad urbis vel -juniores, vel grandiores natu, quam ut essent ad pugnandum idonei, -custodiam disponit. Idem vero in Græcorum castris jubet eos, qui -vulneribus acceptis pugna excesserint, ne omnino nihil agant, integros -armare. Sic Homeri carmina in omni re hominibus fuerunt utilia. - - - - - CAPUT XXIX. - - -_ Demetrius, Philippi filius, cum Macedonibus Messenen invadit — cur - Messenii Achæorum concilio sese non junxerint — Megalopoli a - Cleomene capta, Messenii Philopœmenem cum Arcadibus excipiunt ac - dein Spartam cum sociis expugnant — Nabis, Lacedæmoniorum tyrannus, - Messenen occupat et certis conditionibus discedit — Achæi de - Messeniis questi iis bellum inferunt — Philopœmenem vivum capiunt - Messenii et iterum Achæorum communi annumerantur. _ - -Non multis post captam Elidem annis Demetrius Macedonum rex, Philippi -filius, Demetrii majoris nepos, Messenen ditioni suæ subjecit. Multa nos -quidem, quæ insolenter egit Perseus in Philippum et Demetrium Philippi -filium commemoravimus qua in parte in Sicyoniorum rebus versata est -historia. Quemadmodum vero Messene a Demetrio occupata fuerit, nunc -exponam. (2) Laborabat Philippus pecuniæ egestate, qua carere nullo -pacto poterat. Eam ob rem cum aliquot navibus Demetrium in Peloponnesum -mittit. Is in portum quendam appulit Argivorum finium, non sane -celebrem: inde vero raptim itinere maxime compendiario ad Messenen -duxit; et collocato quidem in agminis fronte omni, quod forte habuit, -levis armaturæ genere, qui viarum Ithomen ducentium non erant ignari, -clam ante diluculum transcendit muros, qui medii inter arcem Ithomes et -urbem ipsam fuere. (3) Orta jam luce, quum sensissent Messenii se -oppressos, in tam gravi periculo trepidantes suspicari primum se -Lacedæmoniorum fraude captos. Quare veteri in Spartanos odio incitati, -nihil vitæ parcentes, acriter pugnam capessebant. Ubi vero ex ipsa -armorum specie et oris sono Macedonas et Demetrium ipsum agnoverunt, -ingenti sunt perculsi terrore. Cogitabant enim fore sibi jam negotium -cum gente ad omnes belli artes paratissima, quæque adversus quodvis -hostium genus fortuna semper usa fuisset secundissima. (4) Impendentis -tamen mali magnitudo virtutem ultra vires auxit; et simul ad bene -sperandum animos illud erexit, quod ex tam longo temporis intervallo non -absque deorum consilio redire sibi in Peloponnesum liciturum fuisse -judicabant. Et oppidani ergo ira ac robore impletis animis in Macedonas -tendebant, et arcis præsidia e superiore loco urgebant. (5) Et illi -quidem initio tum virtute, tum rei militaris scientia alacriter -resistebant: postremo, ut qui ex itinere fessi erant, hinc viris -urgentibus, illinc feminis tegulas et lapides ejaculantibus, fugam -effusissimam fecere. Multi e saxis pendentibus (ea enim parte maxime -prærupta est Ithome) præcipites periere: pauci abjectis armis incolumes -evaserunt. (6) In Achæorum concilium idcirco Messenii non iere, ut mea -fert opinio, quod quum ultro misissent auxilia bellantibus cum Pyrrho -Æacidæ filio Lacedæmoniis, eoque beneficio jam prope inter ipsos pacata -essent omnia, illud cavendum putabant, ne, si in Achæorum, qui aperti -erant Spartanorum hostes, concilium se conscribi postulassent, veteres -inimicitias renovasse viderentur. (7) Ac illud quidem Messenios, opinor, -non fefellit, quod ipsi in mentem mihi venire potuerit: cogitasse eos, -etiamsi cum Achæis non fecissent, per se tamen Achæos Lacedæmoniorum -hostes fore. In Achaico enim concilio Argivi et Arcades non parum -habebant loci. Verum et ipsi se cum Achæis Messenii post longi temporis -cunctationem conjunxere. Neque ita multo post Cleomenes Leonidæ filius, -Cleonymi nepos, per inducias Arcadum Megalopolin cepit. (8) In ea qui -deprehensi fuerunt partim sunt in expugnatione interempti. Qui vero cum -Philopœmene Craugidis filio effugere (quæ multitudo duæ amplius -Megalopolitanorum partes fuere), eos Messenii apud se recepere, quum ob -veterum erga se meritorum memoriam, quibus jam Aristomenis temporibus -fuerant ab Arcadibus provocati, tum vero ut gratiam parem referrent pro -eo, quod ab illis in Messene restituenda adjuti fuerant. (9) Est ita -comparatum natura, ut rerum humanarum vicissitudo huc illuc omnia -transferat. Nam et Arcadibus, Messenii vicissim salutis auctores fuere: -et (quod magis præter opinionem accidit) Arcadas rursus Spartæ capiendæ -Messeniis socios fortuna esse voluit. Quum enim collatis signis cum -Cleomene ad Sellasiam dimicassent, mox Aratum Achæorum ducem secuti -Spartam expugnarunt. (10) Vixdum erant Lacedæmonii Cleomenis dominatu -liberati, quum Machanidas tyrannus est exortus; quo sublato, Nabis -dominationem invasit. Is quum non privatas solum, sed etiam sacras ædes -spoliasset, brevi ingentem coegit pecuniam: et ex ea copias sibi -comparavit. Hic ipse Nabis quum Messenen occupasset, Philopœmen et -Megalopolitani eadem nocte præsto fuere; quorum interventu cedere -tyrannus coactus sub certis fœderis conditionibus abiit. (11) Achæi -postea injuria nescio qua se provocatos questi omni ope sua bellum -Messeniis intulere. Ac primum quidem agrum pervastarunt: deinde sub -ipsum messis tempus, collectis undique copiis, iterum irrumpere in -Messeniam conati sunt. At Dinocrates, qui summæ tunc reipublicæ præerat, -cuique populi suffragiis exercitus imperium decretum fuerat, occupatis -angustiis, qua aditus in Messeniam patebat Arcadibus, Lycortæ Achæorum -ducis inceptum effecit ut irritum esset: cum Messeniis enim et -finitimorum auxiliis occurrens hostem facile repulit. (12) Quin et -Philopœmenem, qui cum paucis equitibus multo post Lycortæ agmen tempore -venerat, nec adhuc de ipsorum rebus audisse quidquam poterat, pugna e -superiore loco prospere facta vicere ac vivum cepere Messenii. Quo autem -modo captus fuerit Philopœmen, et quis ejus vitæ finis, in eo, qui est -de Arcadum rebus, libro posterius enarrabimus. Ii certe e Messeniis, -quorum suasu est ille vir interfectus, meritas pœnas luere; ac rursus -ipsa Messene in Achæorum partes concessit. - -13. Adhuc varia Messeniorum infortunia stylo sum persecutus, et -quemadmodum eos fortuna sua procul a Peloponneso in ultimas terras actos -postliminio in pristinas reduxerit sedes, commemoravi: hinc ad agri -urbisque partes explicandas orationem convertam. - - - - - CAPUT XXX. - - -_ Descriptio Messeniacæ regionis et urbium — Abia urbs — Pharæ et quæ ad - ejus conditoris, Pharis, genus pertinent — de Fortunæ nomine primum - ab Homero commemorato — de primo Fortunæ signo, polo capiti imposito - et Amaltheæ cornu exornato. _ - -Ætate nostra in Messenia exstat Abia oppidum ad mare, a saltu Chœrio -stadia haud amplius viginti dissitum. Iren olim vocatam ferunt, et de -septem illis urbibus unam fuisse, quas Agamemnon apud Homerum se daturum -Achilli pollicetur. Hyllo autem et Dorieo ab Achæis bello superatis, -Abiam tradunt Gleni Herculis filii nutricem in hanc Iren commigrasse: -ibique domicilio suo constituto, Herculi templum dedicasse: quare -Cresphontem postea, quum grato pioque animo memoriam feminæ celebraret, -et alios ei honores habuisse, et urbem mutato nomine Abiam appellari -voluisse. Herculis quidem in ea urbe et Æsculapii templa valde illustria -exstant. (3) Abia distant Pharæ stadia octoginta. In ipsa via salsa aqua -est. Messenios, qui Pharas tenent, Augustus Imperator Laconico nomini -adjunxit. Ejus oppidi conditorem celebrant Pharin, Mercurio et -Phylodamea Danai filia genitum. Pharin nullam virilem sobolem, filiam -unicam Telegonen reliquisse aiunt. Ejus gentilitatis insequentem seriem -in Iliade percensuit Homerus: Diocli geminos fuisse, Crethonem et -Ortilochum: Dioclem ipsum Ortilocho Alphei filio ortum. De Telegone -mentionem prorsus nullam fecit. Ea, si Messenios audiamus, Ortilochum -Alpheo peperit. (3) Audivi etiam illud, quum Pharis essem: præter -geminos filiam Diocli fuisse Anticleam: ex ea et Machaone Æsculapii -filio Nicomachum et Gorgasum natos: Pharis eos permansisse et Diocle -mortuo regnum adisse. Creduntur illi hac etiamnum ætate morbis -laborantes et aliqua captos corporis parte sanare; eoque nomine in eorum -fanum victimas sacrorum causa et donaria mittunt. Habent etiam Fortunæ -fanum Pharætæ cum perveteri signo. (4) Ac Fortunæ quidem poetarum primus -(quod sciam) mentionem fecit Homerus hymno in Cererem, quum et alias -Oceani filias, et Tychen (_Fortunam_) etiam ipsam, tanquam Oceani -filiam, ludentes cum Proserpina fecit, his versibus: - - Una omnes vario per prata comantia flore, - candida Leucippe, Phænoque, Electra, et Ianthe, - Melobosis, Tyche et Ocyrhoe præsignis ocellis. - -(5) De ea nihil præterea memoravit, neque illam omnino dearum esse -maximam dixit, penes quam sint rerum humanarum momenta omnia, quum idem -tamen poeta in Iliade bellantibus Minervam et Enyo duces præfecerit; -Dianam feminis parturientibus verendam esse dixerit; Veneri autem -nuptiarum curam attribuerit. Verum de Fortuna nihil ille plus, quam ante -dictum est, memoriæ prodidit. (6) Bupalus autem, templis ædificandis et -simulacris fingendis admodum sollers, quum Smyrnæis Fortunæ signum -faceret, omnium, quos ipsi cognoverimus, primus capiti deæ polum -imposuit; altera vero manu Amaltheæ quod Græci appellant cornu tenentem -fecit. Ad hunc ille modum Fortunæ munera declaravit. Mandavit post hunc -et alia de Fortuna versibus Pindarus, et eam Pherepolin (_urbes -ferentem_) vocavit. - - - - - CAPUT XXXI. - - -_ De Apollinis luco Carnio — urbe Thuriatarum — vico Calamæ, loco Limnæ - dicto ac fontibus Pamisi fluvii — urbe Messeniorum sub Ithome sita — - Messenes muri cum aliarum urbium muris comparati, aliaque memoranda - — de Laphriæ Dianæ cultu et Diana Ephesia — Curetum æde — signis - memorandis in Æsculapii templo — Messenes templo et picturis in eo. - _ - -Non longe a Pharis lucus est Apollinis, Carnii nomine; et in eo perennis -aquæ fons. Absunt a mari Pharæ stadia ferme sex. Hinc ad ejusdem -Messeniæ mediterranea contendentes stadia procul circiter octoginta -Thuriatarum urbs excipit. Hanc ab Homero versibus Antheam appellatam -putant. Spartanorum autem civitati Thuriam subjecit Augustus. Nam quum -is cum Antonio civile bellum gereret, Antonii quidem sectam eum aliis -Græcis Messenii idcirco secuti sunt, quod Augusti partes juverunt -Lacedæmonii, (2) Quocirca victor Augustus e Messeniis et reliquis, qui -contra eum in acie steterunt, levius alios, alios gravius mulctavit. -Thuriatæ ipsi ex oppido, quod antiquitus in excelso fuit tumulo, in -planitiem descendere. Non tamen superiorem urbem omnino deseruere: nam -et collapsorum murorum adhuc reliquiæ cernuntur, et templum exstat, quod -deæ Syriæ dicitur. Campestrem urbem fluvius præterlabitur Aris nomine. -(3) In ora interiore Calamæ vicus et Limnæ regiuncula est. In hac -Limnatidis Dianæ ædes: quo loco Spartæ regem Teleclum occisum fama -prodidit. (4) Qua e Thuria Arcadiam fere versus iter est, fontes habet -Pamisus amnis; quorum aquæ infantium morbis medentur. Jam vero ab his -fontibus ad lævam digressis ad stadia ferme quadraginta, Messeniorum sub -Ithome urbs est: ea non Ithome solum, sed qua ad Pamisum excurrit, monte -Eua incingitur. Huic monti a bacchantium voce Euoe nomen inditum ferunt, -quum hoc primum in loco et ipse Bacchus, et quæ eum comitabantur feminæ -sic inclamasse credantur. (5) Qui urbem Messenen ambiunt muri, toti e -lapide structi sunt: ex iis turres et propugnacula eminent. Babylonis -quidem muros, aut qui Memmonii dicuntur Susis in Perside, neque vidi, -neque cujusmodi sint, de quoquam, qui ipse viderit, audivi: quas vero -urbes muris munitissimas ipse viderim, Ambrosos est Phocica, Byzantium -et Rhodos; eæ tamen murorum munitionibus cum ipsa Messeniorum urbe -comparandæ non sunt. (6) In foro Jovis est signum Servatoris, et aquæ -ductus, cui nomen Arsinoe, a Leucippi videlicet filia. Defluit in eum -aqua de fonte, quem Clepsydram vocant. Delubra deorum duo, Neptuni et -Veneris, et, quod memoria maxime dignum est, Deûm matris e Pario lapide -signum, Damophontis opus, qui Olympiæ etiam Jovem solutis jam eboris -compagibus ad unguem exactissime coagmentavit: quare sunt ei ab Eleis -honores habiti. (7) Fecit idem Damophon eam quam Laphriam Messenii -nuncupant: cujus ob hanc causam sancita est religio. Calydonii Dianam -inprimis colunt, apud eos cognomento Laphriam. Ejus cæremonias et -cognomen a Calydoniis recepere Messenii, quum, Naupacto ab Atheniensibus -accepta, Ætolis essent finitimi. Habitum deæ alio loco exponam. Laphriæ -autem nomen Messenii et ex Achæis Patrenses soli usurparunt. (8) -Ephesiam quidem Dianam urbes prope cunctæ eodem celebrant cognomine: et -privatim viri præ ceteris eam diis prosequuntur honoribus. Causæ vero -sunt ex mea opinione et Amazonum gloria, quas fama fert deæ simulacrum -erexisse, et quod ab antiquissimis temporibus templum illud fuerit -conditum. Tria præterea ejus celebritatem auxerunt: magnitudo primum -templi, quod cetera omnia hominum opera anteit; Ephesiorum deinde -civitatis splendor; et ipsa postremo dea claritas. (9) Habent Messenii -Lucinæ etiam delubrum cum marmoreo signo. Proximum est Curetum ædes, in -qua cujusvis generis animalia pariter immolant. Facto enim a bobus et -capris sacri initio ad aves descendunt, quas in flammas porriciunt. -Magna etiam cum religione Cereris ædes celebratur, et Castorum simulacra -Leucippi filias rapientium. Est vero superius jam a me expositum, -controversiam esse Messeniis cum Lacedæmoniis, ab utris Castores oriundi -sint, eosque utique sibi Messenios vindicare. (10) Plurima vero et quæ -spectentur dignissima habet signa apud Messenios Æsculapii fanum. -Seorsum enim dei ipsius et ejus liberorum simulacra; seorsum, Apollinis, -Musarum et Herculis posita sunt. Suum inter cetera locum habent urbs -Thebana, Epaminondas Cleommidis (_Polymnidis_) filius, Fortuna, et Diana -Lucifera. Horum quæ marmorea sunt, fecit Damophon, quem unum e Messeniis -statuarum artificem novimus non indignum cujus mentio fiat. Epaminondæ -effigies e ferro est: eam alius omnino opifex fecit, non Damophon. (11) -Templum etiam exstat Messenes Triopæ filiæ, cujus ex auro et Pario -marmore factum est signum. In postica templi ejus parte picti sunt qui -in Messenia regnarunt ante Dorum in Peloponnesum adventum, Aphareus -videlicet et filii. Post Heraclidarum vero reditum Cresphontes, unus et -ipse de Dorum ducibus. De iis vero, qui Pylum tenuerunt, Nestor et ejus -filii Thrasymedes et Antilochus. His enim, quod natu maximi fuere, honos -inprimis est habitus, eoque maxime, quod bello Trojano interfuerunt. -(12) Pictus est etiam Leucippus Apharei frater, et cum eo Hilaira, et -Phœbe: Arsinoe præterea, et ipse, Arsinoe quidem natus, uti prædicant -Messenii, Æsculapius, et Machaon et Podalirius. Nam et illorum clarum -fuit Trojano bello nomen. Has omnes imagines pinxit Omphalion, Niciæ -Nicomedis filii discipulus, quem et servisse Niciæ, eique in deliciis -fuisse nonnulli tradiderunt. - - - - - CAPUT XXXII. - - -_ De signis Hierothysii ita dicti a Messeniis ac gymnasio et signis in - eo — Æthida a Messeniis ut heroe culto — Aristomenis sepulcro et - sacris, quæ ibi fiunt — Aristomene mortuo ad Leuctra pugnante — - Thebanorum de Aristomenis clypeo narratio. _ - -Quæ vero ædes apud Messenios Hierothysion vocatur, habet deorum omnium -signa, quorum in Græcia sancitæ religiones sunt. Inter ea ænea est -Epaminondæ effigies. Dedicati etiam sunt tripodes vetusti, quos ἀπύρους -appellat Homerus. Jam vero quæ in gymnasio signa sunt, opera Ægyptiorum -(_?_) artificum sunt, Mercurius, Hercules, Theseus. Hos enim tum Græci -universi, tum barbaræ nationes multæ, circa gymnasia et in palæstris -colere solent. (2) Æthidam etiam reperi, hominem quam ego sum natu -majorem, cui tanquam heroi a Messeniis honores habentur, quod egregie -pecuniosus fuerit. Alii Messeniorum non negant quidem præclaram et -luculentam pecuniam Æthidæ fuisse, pernegant vero eum, cujus erecta -fuerit super columna statua, divitem illum Æthidam fuisse, sed avum ei -cognominem, quo duce Messenii olim Demetrium Philippi filium, quum noctu -insperatissimo impetu Messenen oppressisset, repulere. (3) In eodem -gymnasio Aristomenis visitur monumentum, quod minime esse dicunt -cenotaphium. Et percunctanti quidem mihi, quonam modo ejus ossa -obtinuerint, responsum est, Rhodo se ea arcessivisse et Pythii Apollinis -jussu esse reddita. Insuper sacri, quod ad eum tumulum solenni ritu -fiat, mihi cæremonias exposuerunt. Heroicis sacris destinatum taurum ad -pilam non procul a sepulcro alligant. Is quum ferox et vinculorum sit -insolens, evadere conatur: quodsi, dum tumultuatur et exsilit, pila -moveatur, secundum id est Messeniis omen; sin prorsus immota ea pila -steterit, calamitatem sibi aliquam portendi interpretantur. (4) -Interfuisse vero Aristomenem, quanquam ex hominum cœtu excesserat, etiam -Leuctricæ pugnæ, et auxilio Thebanis fuisse, et ejus maxime opera magna -ista clade afflictos Lacedæmonios prædicant. Enimvero primos omnium -Chaldæos et Indorum magos memoriæ prodidisse novi, esse hominum animos -immortales. Assensi deinde sunt eis tum alii Græcorum, tum omnium maxime -Aristonis filius Plato. Id si communi hominum opinione comprobetur, -etiam illud credi possit, Aristomenis in Lacedæmonios odium in omne -posterum tempus perdurasse. (5) Non alienum certe est a Messeniorum -oratione quod aliquando Thebis audivi, etsi non congruit omni ex parte -utriusque gentis sermo. Aiunt itaque Thebani, quum prope esset ut cum -hoste ad Leuctra congrederentur, missos qui et alia oracula et eum, qui -in Lebadea colitur, deum consulerent: et sane quæ ab Ismenio, a Ptoo, -Abis et Delphis missa sunt responsa commemorantur. Quæ vero senariis -heroicis vaticinatus fuerit Trophonius, hæc perhibentur: - - Ne petite ante hostem, sacrum quam cura tropæum - sit vobis posuisse. Hic scutum ornate, quod acer - fixit Aristomenes Messenius. Ipse inimicas - scutatorum acies infestaque tela refringam. - -(6) Accepto oraculo impetrasse a Xenocrate precibus Epaminondam tradunt, -ut Aristomenis clypeum accerseret; illumque ad tropæi, quod erexerat eo -loco, unde posset a Lacedæmoniis conspici, insignia atque ornamenta -addidisse, Norant Lacedæmonii omnes fixum in Lebadea scutum Aristomenis; -multi etiam per pacem ad Trophonii profecti illud fuerant conspicati. -Parta vero victoria suum Trophonio donum Thebani restituere. Est etiam -in stadio Messeniorum posita ex ære Aristomeni statua. A theatro non -procul Sarapidis et Isidis fanum est. - - - - - CAPUT XXXIII. - - -_ De acropoli Messeniorum et fonte Clepsydra — Messeniis incunabula - Jovis sibi vindicantibus, et Ithome ac Neda, nutricibus Jovis — - signo et cultu Jovis Ithomatæ — Mercurii signo Atticæ formæ, fluvio - Balyra et Thamyride — campis Stenyclericis, luco Carnasio et signis - in eo — reliquiis Andaniæ et Electra ac Cœo fluviis — reliquiis - urbis Dorii Thamyridis calamitate. _ - -Ascendentibus ad Ithomes jugum, ubi est Messeniorum arx, fons, cui -Clepsydra nomen, manat. Longum esset et arduum, ut maxime propositum id -quis haberet, populos enumerare omnes qui Jovem apud se natum et -educatum affirmant. Et in his sunt etiam Messenii: hi quoque Jovis -incunabula sibi vindicant, ejusque nutrices nominant Nedam, a qua -fluvius, et Ithomen, a qua mons nomen acceperit. Has quidem Nymphas -surreptum a Curetibus Jovem, ob patris metum, in hoc aiunt fonte -lavasse, et ab eo Curetum furto aquæ nomen inditum Clepsydræ. Ac -singulis diebus aquam ex eo fonte in Jovis Ithomatæ templum ferunt. (2) -Signum Jovis fecit Ageladas iis olim Messeniis, qui Naupacti -consederunt. Domi suæ illud servat sacerdos annuus. Agitant vero et -festos anniversarios dies: Ithomæa nuncupant. Ludos etiam priscis -temporibus musicos institutos fuisse, et aliunde et ex Eumeli versibus -licet conjicere, quos in Prosodio quod dicitur carmine in Delum -scripsit: - - Grata etenim semper tibi, Juppiter incola Ithomes, - Musa fuit, puro quæ gaudet libera gressu. - -Videtur ergo mihi Eumelus et versus istos fecisse, et musicum certamen a -Messeniis institutum nosse. (3) Qua ad Arcadiæ urbem Megalopolin -egressus patet, in ipsa porta est Mercurii signum, Attici operis. -Athenienses enim quadrangula figura Hermas faciunt, et eam ab illis alii -Græciæ populi acceptam formam in Mercurii sigillis usurparunt. Abest a -porta stadia ferme triginta Balyra amnis. Nominis eam dicunt fuisse -causam, quod ibi captus oculis Thamyris lyram abjecerit. Philammone et -Argiopa Nympha genitum Thamyrin fama vulgavit: Argiopam Parnassi fuisse -incolam; quum vero jam uterum ferret, in Odrysas migrasse, recusante -puellæ nuptias Philammone. Eo evenit ut Odrysen ac Thracem Thamyrin -vocent. In hunc fluvium alii duo confluunt, Leucasia et Amphitus. (4) -Trans eos amnes campi sunt qui Stenyclerici nominantur. Heroem aiunt -fuisse Stenyclerum. E campi ejus regione vicus est; prisci Œchaliam, -Carnasium lucum ætas nostra appellat, cupressis maxime consitum. Signa -deorum ibi posita, Apollinis Carnei, et Mercurius arietem portans. Est -et Proserpinæ Cereris filiæ, quæ cognomento Hagne (_Casta_) dicitur. -Prope illud simulacrum aqua e scatebris profluit. (5) Quo vero Deabus -magnis ritu operentur (nam in Carnasio sua illis quoque celebrantur -initia), facile in arcanis esse patior. Hæc certe initia secundum -Eleusinia præcipuam quandam mihi sanctimoniam habere videntur. In ea -tamen ærea urnula, quam dux Argivus a se repertam protulit, Euryti -Melanei filii ossa servari, nulla vel in vulgus prodere somnii religione -prohibeor. Labitur prope Carnasium amnis Charadrus. (6) Ad lævam ad -stadia ferme octo progressis Andaniæ sunt ruinæ. Ei sane urbi ab Andania -puella nomen impositum, est omnium antiquitatis interpretum consensu -receptum. Quibus vero orta sit parentibus, aut quicum nupta fuerit, non -habeo dicere. Ab Andania qui Cyparissias versus iter habent, per -Polichnen (_Oppidulum_) qui vocatur transeant. Electra ibidem et Cœus -fluvii præterfluunt. Hæc nomina vel ad Electram Atlantis filiam et ad -Cœum Latonæ patrem referri possint; vel forte sumta fuere ab indigenis -heroibus Electra et Cœo. (7) Qui Electram transierit fontem, cui nomen -Achaia, et rudera videat Dorii urbis. In hac urbe Thamyridi oculorum -calamitatem contigisse versibus testatum suis Homerus reliquit, quod -scilicet Musas ipsas cantu se superaturum fuisset gloriatus. At -Phocæensis Prodicus (hujus modo si sunt in Minyadem conscripta carmina) -pœnas Thamyridi suæ in Musas petulantiæ apud inferos inflictas scripsit. -Ego vero ex morbo luminibus captum Thamyrin crediderim, quum idem etiam -post Homero acciderit; qui tamen infortunio non ita succubuit, quin -carmina serere usque pergeret: at Thamyris malo victus poesin prorsus -deseruit. - - - - - CAPUT XXXIV. - - -_ De Pamiso fluvio et piscibus animalibusque variis fluviis peculiaribus - — urbe Corone, agro Inûs sacro, Biante fluvio et Plataneti fonte — - urbis Corones denominatione et memorandis — de prisco Apollinis - Corinthi templo ad mare — oppido Colonides dicto — Asinæis et - Dryopibus — Asine urbe et aliis locis. _ - -A Messene ad Pamisi ostium via excurrit ad stadia octoginta. Per arva -labitur Pamisus, purus ac limpidus, navesque e mari per eundem -adscendere possunt ad decem circiter stadia. Quin et marini eum subeunt -pisces, vere potissimum appetente: quod ipsum in Rheno et Mæandro -evenit. Maxime vero in Acheloi flumen innatant, qua circa Echinadas -insulas erumpit: (2) alia tamen longe forma sunt, quos Pamisus recipit, -et omnino quales esse par est, quos puræ alunt aquæ, neque omnino -lutulentæ, uti eorum amnium sunt, quos paulo ante nominavimus. Capitones -quidem, quum de genere sint in limo degentium, turbulentis amnibus -gaudent. Maleficas certe bestias non alunt Græciæ flumina, sicuti Indus, -Nilus Ægyptius, Rhenus, Ister, Euphrates, Phasis: hi enim ejusmodi alunt -belluas, quæ ut quævis aliæ devorandis hominibus inhiant, specie vero -accedunt ad eos, qui in Hermo et Mæandro degunt, siluros; sed colore -sunt nigriore ac robore majore; his enim duabus rebus siluri illis -belluis sunt inferiores. (3) Indus et Nilus crocodilos uterque habent: -sed Nilus fluviales etiam equos, haud minus illos quidem hominibus -infensos, quam crocodili sint. At Græciæ flumina hæc bestiarum portenta -non gignunt. Nam qui in Aoo, qui per Thesprotidem Epiri labitur, sunt -canes, advenæ e mari influunt. (4) Est ad Pamisi dexteram Corone urbs -maritima, sub Mathia monte. In hac eadem via vicus maritimus est, quem -Inûs sacrum putant. Hic enim e mari emersisse Ino dicunt, quum Leucothea -cœpta nominari in dearum jam fuisset numerum relata. Paulo hinc longius -Bias amnis in mare exit. Nomen ei impositum creditur a Biante Amythaonis -filio. Jam stadia prope viginti a via abest Plataneti fons: aqua e -patula profluit platano et intus cavernosa. Arboris latitudo similis -fere est speluncæ parvæ, et ab ea descendit aqua potu suavis ad Coronen -usque. (5) Urbs prisco nomine Æpea vocabatur: postea vero quam -Thebanorum ductu restituti sunt Messenii, Epimeliden tradunt, qui ad -urbem condendam fuerat missus, Coroneam appellasse: quod ipse ex Coronea -Bœotiæ urbe oriundus esset: sed ab initio Messenios non recte eam -nominasse, et eam nominis depravationem ipso tempore invaluisse. Est et -illud fama vulgatum: quum fossa locandis fundamentis duceretur, æream -cornicem, (_quæ Græcis est_ corone) repertam. (6) Delubra illic exstant -Dianæ Nutricis cognomento, Bacchi et Æsculapii: et hujus quidem -Bacchique signa e marmore. Jovis in foro Servatoris ex ære simulacrum -est. Æneum est et Minervæ in arce sub divo, cornicem manu tenens. Vidi -etiam Epimelidæ sepulcrum. Qua vero de causa portum Achæorum appellent, -compertum non habeo. (7) A Corone stadia prope octoginta progressis -Apollinis templum in ora maritima est magna religione percelebre. Nam et -antiquissimum esse autumant Messenii, et deus ipse (quem Corydum -(_Galeritam_) Apollinem nominant) certam laborantibus morborum opem -impertit. Hoc signum e ligno est: aliud, quod Argeotæ est, ex ære; et -hoc ab Argonautis dedicatum credunt. (8) Coronæorum urbi finitimæ sunt -Colonides. Negant vero qui illic habitant, se Messenios esse, sed ex -Attica se terra huc a Colæno deductos aiunt: ipsum Colænum, galeritam ex -oraculo secutum in ea loca venisse: procedente deinde tempore linguam et -mores Dorum accepisse. Sitæ sunt Colonides eminenti loco, modico spatio -procul a mari. (9) At Asinæi Lycoritis olim finitimi Parnassi accolæ -fuere. Nomen illis tunc fuit Dryopes, quod et in Peloponnesum postea -traducti retinuerunt, sumtum a Dryope conditore. Tribus vero post -ætatibus, quum, Phylante regnum obtinente, prœlio ab Hercule victi, -Delphos abducti et Apollini devoti fuissent, ex ejusdem dei responso in -Peloponnesum ab Hercule deducti Asinen primum prope Hermionem tenuerunt: -inde ab Argivis ejecti Messeniæ partem a Lacedæmoniis acceptam -habitarunt, et tum et postea, quum Messenii in Peloponnesum postliminio -reversi eorum civitatem incolumem esse passi sint. (10) De rebus vero -suis ita ipsi commemorant Asinæi, ut ab Hercule se fuisse prœlio -superatos fateantur et urbem suam in Parnasso captam; captivos vero se -ad Apollinis pertractos negant: muris enim expugnatis ab Hercule, -deserto oppido se diffugisse narrant ad Parnassi juga: ac mox quum in -Peloponnesum navibus transmisissent, Eurysthei opem supplicum in morem -ornatos implorasse: et ab illo quidem, quum in Herculem implacabili odio -laboraret, in Argolica terra Asinen sibi traditam. (11) Soli vero e -Dryopum gente Asinæi nostra etiamnum ætate istud Dryopum nomen sibi -gloriæ ducunt, multo certe secus quam in Eubœa Styrenses. Nam Styrorum -quoque incolæ sunt origine Dryopes ex eorum numero qui, quum paulo -longius ab urbe habitarent, pugnæ adversus Herculem non interfuerunt, -Dryopum tamen nomen aspernati sunt: sicuti et Delphi Phocenses nominari -se neutiquam sibi laudi duxerunt. Contra Asinæi Dryopum appellatione -maxime lætantur: idque religiosissima quæque apud ipsos templa maxime -declarant, eadem forma exædificata, qua illa olim fuerant in Parnasso -dedicata: habent enim Apollinis unum, Dryopis alterum cum pervetere -simulacro. Initia quoque Dryopi peragunt quotannis, eumque Apollinis -filium fuisse dictitant. (12) Sita et hæc urbs ad mare est, uti olim -fuit Argolica illa vetustior Asine. Ad eam a Colonidibus quadraginta -stadiûm via est. Tantundem ab Asine abest regio cui Acritæ nomen. -Excurrit in mare Acritas, et ante ipsum deserta est insula Theganussa. -Secundum Acritan portus est Phœnicûs, et ipsi proximæ insulæ Œnussæ. - - - - - CAPUT XXXV. - - -_ De Mothone, ejusque denominatione — Naupliensibus Mothonen - incolentibus et libertate a Trajano Mothonæis concessa — Epirotarum - imperio populari — calamitate Mothonæis ab Illyriis illata — - memorandis in urbe Mothone, templo Minervæ Anemotidis — de diverso - aquarum colore et natura. _ - -Mothone, antequam Græcorum adversus Trojam profecturus exercitus -colligeretur, Iliaci etiam belli temporibus Pedasos dicta est: mutato -deinde nomine, uti tradunt Mothonæi, ab Œnei filia est appellata. Œneo -etenim Porthaonis filio, quum post excisum Ilium cum Diomede in -Peloponnesum secessisset, e pellice Mothonen filiam genitam. Mea vero -fert opinio, a scopulo, qui Mothon dicitur, loco nomen datum. Is enim -portum ipsis efficit, dum et angustiorem navibus ipse e mari prominens -appulsum relinquit, et simul ab imo fluctibus obsistens maris impetum et -æstus concitatiores frangit. (2) Expositum est in superiore historiæ -parte, Lacedæmonios Naupliensibus in invidiam apud alios Græciæ populos -vocatis et eo nomine suis e sedibus ejectis, quod partis Laconum essent, -Damocratida Argis regnante, Mothonen tradidisse; nec ulla eos propter -Messeniorum reditum nova calamitate affectos. Fuere autem, sicuti ego -existimo, Nauplienses olim Ægyptii, ex ea classe quæ cum Danao ad -Argolicam terram appulit: ætatibus vero tribus post a Nauplio Amymones -filio in coloniam deducti sunt in ipsam Naupliam urbem. (3) At Trajanus -Imperator Mothonæis concessit ut cum liberis populis censerentur et suis -legibus uterentur. Sed ante ea tempora solis illis ex omnibus Messeniis, -qui ad mare sunt, hujusmodi accidit infortunium. Res Thesprotidis Epiri -per seditiones prope eversæ fuerant. Deidamia enim Pyrrhi filia orba -liberis diem obiit suum. Regnum illa quidem moriens populo commendavit. -(4) Pater ei Pyrrhus fuerat Ptolemæi filius, Alexandri nepos, majoris -Pyrrhi pronepos. De Pyrrho autem Æacidæ filio ante egimus, quum in -Atticarum rerum descriptione versaremur. Hunc Procles Carthaginiensis -fortuna et rerum gestarum splendore Alexandro Philippi filio inferiorem -fuisse testatur: in disponendis vero in acie peditum equitumque copiis -et item capiendi consilii, quo hostis caperetur, arte illo multo -meliorem. (5) Accepta libertate Epirotarum populus et aliis in rebus in -dies erat insolentior, et omnino se nihil magistratibus audientem -præbebat. Quare subito impetu ab Illyriis, qui supra Epirum ad mare -Ionium habitant, oppressi sunt. Neque vero ullam novimus popularem -rempublicam magnos habuisse progressus, præter eam quæ fuit -Atheniensium; sed hi per popularem statum summam potentiam adepti sunt: -nam præcipua quadam prudentia ceteris Græcis præstiterunt et suas -religiosissime omnium leges observarunt. (6) At Illyrii, gustata semel -dominandi dulcedine, quum augendi imperii cupiditate flagrarent, navibus -constructis piraticam exercebant, et alios aggressi populos -excursionibus infestos reddidere, uti quisque maxime fuit injuriæ -expositus; et amicitiæ specie ad Mothonæorum portum appulerunt, atque -inde in urbem misere qui vinum ad naves ut deportarent rogaret. Quumque -ab oppidanis non sane multis vinum comportatum esset, emerunt quanti -esset a Mothonæis æstimatum Illyrii, et vicissim de mercibus suis -aliquid illis vendiderunt. (7) Postero die quum ad portum urbani multo -plures descendissent, et illis lucri faciendi copia facta est: postremo -quum etiam feminæ et viri passim ad naves venissent, vinum et venderent -et de hospitum rebus mercarentur, ibi Illyrii confirmata audacia viros -multos, feminas plures vi correptas in naves imposuerunt, et prope ad -solitudinem Mothonæorum oppido redacto per Ionium mare intra suos se -fines recepere. (8) Est Mothonæ Minervæ Anemotidis cognomento delubrum -cum simulacro: a Diomede dicatum aiunt, et deæ nomen impositum. Nam quum -intempestivis et violentis tota regio ventis (_qui Græcis sunt_ anemi) -graviter laboraret, votis a Diomede Minervæ nuncupatis, omnis illa -ventorum sævitia in posterum etiam omne tempus conquievit. Exstat ibidem -etiam Dianæ ædes, ubi aquæ puteus pice permistæ, quæ quum odoris -suavitate, tum colore persimilis est Cyziceno unguento. (9) Omnium -quidem, quas aspexerim, aquarum maxime cærulea est in Thermopylis, neque -tamen tota, sed ea præcipue, quæ in natationem influit, quas incolæ -vocant Ollas muliebres. Rutila vero prope ad sanguinis colorem aqua per -Hebræorum terram proxime a mari, agro Iopæ urbi finitimo, labens -visitur. Perseum interemto ceto, cui Cephei filia fuerat exposita, in eo -fonte cruorem abluisse indigenarum sermo vulgavit. (10) Vidi etiam ex -fontibus scaturientem ad Astyra nigram aquam. Sunt Astyra calidarum -aquarum balneæ contra Lesbum, in ea regione, qui Atarneus appellatur. -Eam Chii mercedem a Persarum rege accepere, quum illi Pactyam hominem -Lydum, qui supplex ad ipsos confugerat, dedissent. Hæc aqua nigra est: -vicissim ostendunt Romani non longe ab urbe trans amnem Anienem aquam -albam. In eam qui descenderint, initio tam frigidam sentiunt, ut -exhorrescant; at si paululum fuerint immorati, nihil minus incalescunt, -quam si vehementer calidum medicamentum ebibissent. (11) Atque has ego -quidem aquas, ingenio fontium plane admirabili, ipse sum conspicatus: -nam vulgata prætereo aquarum miracula. Neque enim aut salsam aut acerbam -aquam e fontibus manare magni miraculi loco ducendum. Νon omittam duos -diversa admodum natura et loco fontes: in Cariæ campis qui Albi -nominantur, prope pagum qui Dascyli dicitur, aqua est calida, lacte -haustu suavior. (12) Jam vero ab Herodoto literis proditum memini, amaræ -aquæ rivum in Hypanim amnem influere: quod certe non video cur a -veritate abhorrere putemus, quum ætate nostra ad Dicæarchiam (sive -Puteolos) aqua exstiterit tam acuto calore effervescens, ut intra paucos -annos plumbeos, per quos fluit, tubulos resolverit. - - - - - CAPUT XXXVI. - - -_ De promontorio Coryphasio et urbe Pylo — memorandis in urbe Pylo — - Nestoris bobus et priscorum hominum pecoris et gregis studio — - Sphacteria insula — memorandis Cyparissiarum et Neda fluvio. _ - -A Mothone ad Coryphasium promontorium via interest haud minus stadiûm -centum. In ipso promontorio est Pylos, quam Clesonis filius Pylus -condidit, deductis in eam a Megaride Lelegibus, qui tum Megaridem -tenebant. Sed ei parum diuturnum illud fuit imperium: a Neleo siquidem -et Pelasgis ab Iolco venientibus pulsus est. Quare inde abiens in -proximos fines Pylon in Elea tenuit. Eo vero dignitatis Pylon perduxit -in regno suo Neleus, ut ab eo Neleam urbem versibus Homerus appellarit -suis. (2) Est Pyli Minervæ templum, cognomento Coryphasiæ; et domus quæ -Nestoris dicitur. In ea Nestor ipse pictus cernitur: et intra oppidum -ejusdem est monumentum. Nam quod extra est non longe a Pylo, id -Thrasymedis esse ferunt. Ostenditur in ipsa urbe spelunca, in qua -Nestoris et ante eum Nelei boum fuisse stabulum dicunt. (3) Boves illæ -Thessalicæ fuerint genere de grege Iphicli, Protesilai patris: eas -etenim Neleus a filiæ procis sponsalitium munus depoposcit, et horum -causa Melampus Biantis fratris adductus gratia, in Thessaliam venit et a -pastoribus quidem Iphicli in vincula primum conjectus, deinde vero pro -responsis, quæ roganti Iphiclo dedit, vates quum esset, mercedem boves -cepit. Fuit hoc præcipuum illis temporibus divitiarum studium, luculenta -habere equorum et boum armenta. Nam præterquam quod Iphicli boves Neleus -expetivit, Herculi etiam imperavit Eurystheus, ut ex Iberia Geryonæ -boves, quas eximia ibi specie esse fama vulgaverat, ad se abigeret. (4) -Armenti ex Erythea acerrima fuisse incensum cupiditate Erycem, in -Sicilia tum tyrannum, eo constat, quod, quum in luctæ certamen cum -Hercule descendisset, hinc Herculis boves, illinc Erycis regnum præmia -victori proposita fuerunt. Testatum etiam in Iliade reliquit Homerus, -Iphidamantem, Antenoris filium, inter sponsalia munera primo centum -boves socero suo dedisse. Quæ omnia satis perspicuo argumento sunt, -bobus inprimis priscos illos homines esse delectatos. (5) Pascebant -vero, ut mea fert opinio, Nelei armenta utplurimum extra fines. Nam quum -totus ferme Pyliorum ager arenosus sit, alendis armentis non satis est -herbosus. Hoc idem testatur Homerus de Nestore loquens, quum eum fere -ubique arenosæ Pyli regem appellat. (6) Ante portum Sphacteria insula -prominet, haud aliter quam ante Deliorum navalem stationem Rhenea. Est -vero ita comparatum, ut, quæ ante loca obscura fuerunt et ignota, ex -aliquo hominum casu et fortunæ momento fama celebrentur. Nam et -Caphareum Eubœæ promontorium Græcorum ab Ilio cum Agamemnone redeuntium -naufragium nobilitavit; et Psyttalia ante Salaminem insula, non aliunde -nota est, quam quod in eo loco Persæ deleti sunt. Pari ratione -Lacedæmoniorum ad Sphacteriam clades hoc quoque loco celebre ad posteros -nomen dedit; Athenienses vero etiam æneum Victoriæ signum ad -illustrandam rei ad Sphacteriam gestæ memoriam in arce dedicarunt. (7) A -Pylo ubi Cyparissias veneris, in suburbanis non procul a mari fons est, -quem percussa thyrso a Baccho terra exstitisse ferunt: eaque de causa -Dionysiada fontem ipsum nominant. Exstat ad Cyparissias Apollinis quoque -templum et Minervæ cognomento Cyparissiæ. Ad Aulonem delubrum est cum -signo Æsculapii Aulonii. Illinc proxime Messeniorum et Eleorum fines -Neda amnis interfluens dirimit. - - - - - PAUSANIÆ DESCRIPTIONIS GRÆCIÆ ELIACA PRIORA SIVE LIB. V. - - - - - CAPUT I. - - -_ De quinque Peloponnesi partibus — Eleorum origine, primis regibus, et - Endymione — Epeo et Epeis — Endymionis morte — Œnomao ac Dolope — - Ætolo, unde Ætoli, et Eleo, unde Elei dicti — Augea et Hercule — - Amarynceo et Actore ejusque filiis. _ - -Græcorum quicunque Peloponnesum in quinque partes neque plures dividunt, -ii fateantur necesse est, in ea parte, quæ est Arcadum, Eleos et Arcades -ipsos habitare; secundam vero Achæorum, tres deinde reliquas Dorum esse. -Nationes autem quæ Peloponnesum tenent, indigenæ Arcades et Achæi sunt. -Quorum Achæi a Doribus patria pulsi non tamen extra Peloponnesum abiere; -sed Ionibus ejectis, eam partem, quæ Ægialus veteri nomine dicebatur, -nunc ab ipsis Achæis nominata est, colunt: (2) Arcades vero primæ -originis terram in hoc usque tempus perpetuo incolunt. Sed reliqua ab -advenis habitantur. Atque hujus ætatis Corinthii omnium maxime novi in -Peloponneso sunt: abhinc enim annos ferme ducentos decem et septem -colonia hæc ab Imperatore _Romano_ deducta est. Dryopes quoque et Dores, -ex Parnasso illi, hi ex Œta in Peloponnesum advenerunt. (3) Eleos vero -scimus ex Calydone ceteraque Ætolia huc trajecisse: de quorum altiore -antiquitate, quæ comperimus, hæc propemodum sunt. Regnavit in hac terra -primum, ut ferunt, Aethlius, Jovis et Protogeniæ Deucalione natæ filius; -qui Endymionem genuit. (4) Hunc a Luna adamatum et ex hac dea filias -quinquaginta suscepisse narrant. Qui vero magis veritati consentanea -loquuntur, eorum Endymionem aiunt alii ex Asterodia uxore, alii ex -Chromia, Itoni filia, Amphictyonis nepte, alii denique ex Hyperippe, -Arcadis filia, genuisse filios Pæonem, Epeum et Ætolum; filiamque unam -Eurycyden. Proposuit autem in Olympia cursus certamen de imperio filiis -suis Endymion. Ex eo victor discessit Epeus, regnoque potitus est; ac -Epei primum, qui sub ditione ejus tunc erant, appellati. (5) Fratrum -vero alterum quidem in patria cum fratre regnante permansisse ferunt: -Pæonem se superatum ægre ferentem, quam longissime a domo peregre -profectum, super Axio flumine regionem de suo nomine Pæoniam appellasse. -De Endymionis autem morte non convenit inter Heracleotas, qui Milesiis -finitimi sunt, et Eleos. Elei enim Endymionis monumentum ostendunt, -Heracleotæ autem dicunt illum in Latmum montem secessisse: ** et est -quidem in Latmo Endymionis adytum. (6) Epeus ex Anaxirhoe Coroni filia, -quam uxorem duxerat, filiam suscepit Hyrminam, marem omnino prolem -habuit nullam. Accidit eo regnante, ut Œnomaus Alxionis vel, ut poetæ -canunt et vulgi fabula celebrat, Martis filius, qui regioni Pisææ dictæ -tunc imperitabat, regno expelleretur a Pelope Lydo, qui ex Asia illuc -transmiserat. (7) Occiso Œnomao Pelops et Pisæam obtinuit, et Olympiam -huic finitimam, quæ sub Epei ditione erat, huic ablatam imperio suo -adjecit. Hunc Pelopem dicunt Elei primum in Peloponneso fanum Mercurio -ædificasse et sacra ei deo fecisse, quo sibi ex Myrtili cæde infensum -placaret. (8) Ætolum, qui Epeo in regnum successit, ex Peloponneso -fugere oportuit, quod eum ob admissam imprudenter cædem Apidis filii ad -pœnam vocabant. Nam Apin Iasonis filium e Pallantio Arcadiæ oppido, in -funebribus ludis qui Azani fiebant, Ætolus incitatis quadrigis obvium -interemerat. Ab hoc Ætolo Endymionis filio Acheloi accolæ, quod in eam -continentis terræ partem profugerat Ætolus, Ætoli appellati sunt. -Epeorum imperium suscepit Eleus ex Eurycyda Endymionis filia et (si cui -id credibile videtur) Neptuno genitus. Ab hoc Eleo, qui prius -nominabantur Epei, nomen acceperunt. (9) Ex Eleo Augeas nascitur. Atenim -qui Augeæ res nobilitant, nomine paullum immutato, Augeam non Elei, sed -Helii filium fuisse dicunt. Et huic quidem Augeæ adeo magna boum armenta -caprarumque tanti greges fuisse dicuntur, ut eorum fimo obducta agri -pars maxima otiosa et inculta jaceret. Hercules igitur ab eo vel agri -Elei parte, vel alia quacunque mercede promissa, ut agrum a stercoribus -purgaret, adductus est: (10) quod ille immisso in stercora Menio flumine -perfecit. Sed Augeas Herculi mercedem et ipse abnegavit, quod eum -videret arte potius, quam ullo labore opus perfecisse; et filium natu -majorem, cui Phyleo nomen, domo ejecit, quod ejus in bene de se meritum -virum injuriam reprehendisset. Deinde ille quum alia comparabat ad -propulsandum, si cum exercitu Elidem invaderet, Herculem, tum filios -Actoris, e Amarynceum sibi in belli gerendi societatem adscivit. (11) -Erat autem Amarynceus rerum bellicarum usu maxime sollers, patre ortus -Pyttio, homine ex Thessalia oriundo, qui in Eleam ex Thessalia venerat. -Huic Amarynceo etiam partem imperii in Elea concessit Augeas. Actor -quoque, et ejus filii, qui indigenæ erant, regni fuere consortes: -siquidem Actor Phorbante Lapithæ filio, et Hyrmina Epei filia genitus -fuerat, denique suæ matris nomine urbem in Elea Hyrminen condiderat. - - - - - CAPUT II. - - -_ De Herculis expeditione adversus Augeam et Actoris filiorum cæde — - Elei hujus cædis pœnas expetunt ab Argivis — Molione Eleos ab - Isthmicis ludis diris arcet — de causis, cur Elei Isthmicos ludos - non frequentaverint, duplex narratio. _ - -Hercules, suscepto adversus Augeam bello, nihil memoratu dignum in ea -expeditione gerere potuit. Ejus enim auxilia ab Actoris filiis audacia -et ætate vigentibus semper rejiciebantur. Sed enim quum ludos Isthmicos -indixissent Corinthii, venissentque Actoris filii spectandi causa, eos -Hercules ex insidiis ad Cleonas occidit. Quum autem, a quo cædes facta -esset, ignoraretur, Molione, _Actoris uxor_, a quonam filii sui fuissent -interfecti, magna cura investigavit. (2) Re cognita, Elei ab Argivis -(nam tunc Tirynthe Hercules domicilium habebat) cædis pœnas -depoposcerunt. Id quum illi recusassent, a Corinthiis rursus -contenderunt, ut, quicquid Argolici nominis esset, pro violato fœdere -Isthmicorum ludorum celebritate interdicerent. Quod et ipsum quum -frustra petissent, Molione cives suos diris dicitur defixisse, -quotcunque in posterum Isthmicis ludis non abstinuissent. Illud Moliones -edictum tam religiose Elei observarunt, ut hoc etiam tempore, quicunque -ex Eleis ad certaminum palmas corpora exercent, ejus devotionis metu -Isthmicum neutiquam conventum celebrent. (3) De hac ipsa re aliæ -feruntur narrationes duæ. Ab aliis enim Cypselum proditum est -Corinthiorum tyrannum aureum Jovi in Olympia signum dedicasse; eoque -mortuo, priusquam nomen dono inscripsisset, ab Eleis Corinthios -contendisse, ut civitatis suæ nomen inscribi paterentur. Quod quum non -impetrassent, ira incensos, Eleos Isthmiorum aditu prohibuisse. Sed -quomodo tum Corinthiis ipsis Olympicorum conventu non esset interdictum, -si invitis Eleis, ne Isthmicis interessent, edixissent? (4) Illud item -alterum de eadem re hominum sermo vulgavit: Prolao, viro inter Eleos -nobili, ex Lysippe uxore Philanthum et Lampum genitos: hos, quum ad -Isthmia venissent, alter ut pancratio inter pueros, alter ut lucta -contenderet; priusquam in certamen descenderent, ab adversariis -strangulatos vel alio mortis aliquo genere confectos esse dicunt. Sic -Lysippes imprecationes in causa fuisse, si quidem Elei non ultro -abstineant Isthmiis. Facile vero eo argumento hoc ipsum refellitur, (5) -quod Timoni Eleo, qui de Græciæ certaminibus quinquertii palmas tulit, -in Olympia statua posita est, cum elegis omnes ejus viri victorias -testantibus. Eadem inscriptio, quare Isthmicæ non fuerit compos coronæ, -his versibus indicat: - - Sisyphiis juvenem vetuit succedere terris - dira Molionidum pœna secuta necem. - -At enim hactenus de ea re satis a nobis quæsitum esto. - - - - - CAPUT III. - - -_ Hercules cum sociis Elidem capit — Eleam terram Phyleo tradit — - Eleorum feminæ quam ob causam Minervæ cognomine Matri templum - dedicaverint — de Eleorum regibus post Augeæ mortem — Dores Eleo - regnante in Peloponnesum redeunt Oxylo duce. _ - -Post hæc Hercules, collecto ab Argivis, Thebanis et Arcadibus exercitu, -Elidem captam diripuit: quo tempore Eleis et Pyli, quæ in Elea terra -est, incolæ et Pisæi auxilia tulerunt: et alteros quidem ultus est -Hercules; Pisæis vero quominus bellum inferret, hujusmodi eum oraculo -prohibuit Apollo Delphicus: - - Pisa patri curæ, mihi Pytho donat habendam. - -Fuit hæc oraculi vox Pisæis saluti, Phyleo autem Eleam Hercules -verecundia potius quam bene merendi studio adductus tradidit. Eidem -captivos et Augeæ pœnam condonavit. (2) Eo tempore Eleorum feminæ -orbatam virili robore patriam videntes, Minervæ vota nuncuparunt, si -gravidæ ad primos virorum congressus fierent. Ejus voti damnatæ Minervæ -cognomento Matri templum dicarunt. Utrique, et viri et mulieres, summa -ex illo congressu percepta voluptate, locum in quo primo congressi sunt, -Bady vernacula voce nominarunt; deinde flumen etiam ipsum, quod -præterfluit, ex eodem argumento Bady aquam nuncuparunt. (3) Phyleus, -ordinatis Elidis rebus, quum Dulichium remigrasset et Augeas jam senio -confectus diem suum obiisset, exin Eleorum regnum Agasthenes, alter -Augeæ filius, cum Amphimacho et Thalpio suscepit. Nam quum Actoris filii -geminas Dexameni Oleni regis filias uxores duxissent, alteri quidem -eorum ex Theronice Amphimachus, Euryto vero ex Therophone Thalpius -nascitur. (4) Non tamen interea aut Amarynceus aut Amaryncei filius -Diores privatam vitam egerunt, quod et Homerus in Eleorum recensu -significat. Omnem enim eorum classem quadraginta navium fuisse dicit: -quarum dimidiæ parti Amphimachus et Thalpius imperarint; e reliquo -numero decem Amaryncei filius Diores, totidem Agasthenis Polyxenus -duceret. Polyxeno autem a Troja reduci filius natus est Amphimachus. Hoc -puero nomen, opinor, indidit Polyxenus ob amicitiam, quæ ei cum -Amphimacho Cteati filio, qui ad Ilium ceciderat, intercesserat. -Amphimacho Eleus oritur. (5) Hoc Eleo Elidis regnum tenente Dores cum -Aristomachi filiis comparata classe moliti sunt reditum in Peloponnesum. -Regibus oraculo denunciatum est, remigrationis ducem trioculum ut -facerent. Valde dubitantibus quidnam sibi responsum illud vellet, vir -forte, qui mulum altero captum oculo agebat, occurrit. (6) Tum nimirum -mente conjecit Cresphontes, oraculi vocem ad hunc hominem pertinere. Eum -itaque sibi Dores familiarem ac socium adsciverunt. Is in Peloponnesum -navibus transmittendum, non pedestri exercitu per Isthmum irruptionem -tentandam suasit. Neque tantum id fieri oportere monuit, sed ipse -navigationis a Naupacto ad Molycrium dux exstitit: quamobrem illi Dores -Eleum agrum petenti desponderunt. Fuit hic quidem vir Oxylus, Hæmone -Thoantis filio genitus: Thoas vero erat ille ipse Atrei filiorum ad -Priami regnum evertendum socius: a quo Thoante ad Ætolum Endymionis -filium ætates retro sex numerantur. (7) Erant autem Heraclidæ et alias -Ætoliæ regibus sanguine juncti, et eo maxime nomine, quod Thoantem -Andræmon et Hyllum Hercules e germanis sororibus genuerant. Acciderat -Oxylo, ut ex Ætolia abiret exsul, quod disco, uti narrant, ludens et -aberrans imprudenter hominem occiderit. Eum, qui ceciderat, alii -Thermium, Oxyli fratrem, tradidere; Alcidocum alii, Scopii filium. - - - - - CAPUT IV. - - -_ De Oxylo alia narratio — varia quæ ad Oxylum pertinent — post Oxylum - Laias regnum obtinet — dein Iphitus, qui Olympicum certamen - restituit — de bellis, quibus interfuerunt Elei. _ - -Proditum etiam memoriæ est aliud hujusmodi de Oxylo, veritum illum esse, -ne Aristomachi liberi, quum, quam esset fertilis et bene cultus omni ex -parte ager Eleus, cognovissent, eum sibi tradere recusarent: ejusque rei -causa per Arcadum fines, non per Eleorum agrum, Dores deduxisse. Et -Eleorum quidem imperium sibi sine armis vindicanti Oxylo non cessit -Dius. Facta is provocatione censuit non esse universo agmine inter ipsos -decernendum, verum singulos ex utroque exercitu deligendos, qui -singulari certamine de rerum summa dimicarent. Cujus quum pars utraque -sententiam comprobasset, (2) delatum hoc certamen Degmeno Eleo -sagittario, ex Ætolis vero Pyræchmæ funditori. Superior discessit -Pyræchmes: quare potitus regno est Oxylus. Et is quidem priscos Epeos -pristinas sedes obtinere passus est, et cum illis Ætolos conjunxit, agro -æquabiliter assignato. Ac tam Dio eximia munera concessit, quam sancitos -veteri religione honores et ceteris heroibus habuit, et Augeæ eum, qui -ætate nostra observatur, morem parentandi reliquit. (3) Eundem aiunt, e -propinquis muro vicis homines intra urbem vocasse atque Elin tum -multitudine incolarum frequentiorem tum opibus auctiorem reddidisse. -Huic quum Delphici Apollinis voce præceptum esset, ut de Pelopis genere -unum sibi imperii condendi socium adscisceret, magno undique studio -quæsivit, et Agorium tandem, Damosii filium, Penthili nepotem, Orestis -pronepotem, invenit, quem ab Helice Achaiæ urbe, cum non magna utique -Achæorum manu, in regni partem recepit. (4) Oxyli uxorem Pieriam nomine -fuisse tradunt, de qua nihil aliud quicquam memorant. Filios aiunt Oxylo -genitos Ætolum et Laiam: et Ætolum quidem immatura morte ereptum -condiderunt parentes exstructo monumento in ipsa porta, qua in Olympiam -ad Jovis templum iter est. Hoc ei monumentum ex oraculo posuere, quo -jussi sunt neque extra neque intra urbem illum sepelire. Parentat Ætolo -hac ipsa etiam ætate quotannis stato die gymnasii præfectus. (5) -Successit Laias in regnum patri. Non tamen uspiam reperi ejus posteros -regno potitos. Quare eos consulto prætereo: neque enim volui ad privatos -homines meam descendere orationem. Secundum hæc Iphitus, ab Oxylo quidem -oriundus, æqualis vero Lycurgi, a quo scriptæ Lacedæmoniis leges, ludos -in Olympia ordinavit, nundinas Olympicas denuo indixit et ludorum causa -inducias instituit, quum hæc omnia intermissa fuissent aliquandiu. Ejus -autem Olympiorum intermissionis causam tunc exponam, quum ad ea, quæ in -Olympia sunt, accessero. (6) Huic Iphito, quum Græcia illo tempore jam -prope deleta intestinis seditionibus et pestilenti morbo esset, -consulendum de remedio earum calamitatum Delphicum Apollinem esse -videbatur. Respondit deus, expedire ab Iphito et Eleis Olympicos ludos -instaurari. Suasit præterea Eleis Iphitus, ut Herculi immolarent, quum -illum ante hostem judicassent. Inscriptio, quæ in Olympia est, Iphitum -testatur Hæmonis filium fuisse: Græcorum plerique non Hæmonis eum, sed -Praxonidæ filium dixere, Prisca Eleorum monumenta ad cognominem patrem -referebant Iphitum. (7) Elei quum belli Trojani, tum vero suscepti -contra Persas in Græciam invadentes belli participes fuere. Ac ut missum -faciam, quoties, dum Olympicos ludos instaurant, cum Pisæis et Arcadibus -dimicarint, inviti quidem cum Lacedæmoniis in Atheniensium fines -irruperunt. Neque multo post adscitis in societatem Atheniensibus, -Argivis et Mantinensibus contra Lacedæmonios stetere. (8) Agide vero cum -exercitu intra fines per Xeniæ proditionem ingresso, ad Olympiam magno -prœlio hostes vicere et in fugam versos Lacedæmonios extra fani septa -ejecere: interjecto dein tempore arma posuere iis conditionibus, de -quibus ante scripsi, dum Lacedæmoniorum res commemorarem. (9) Jam vero -Philippo Amyntæ filio Græciæ imperium pervicaciter occupante, Elei -quidem ipsi intestinis discordiis jam pæne afflicti se cum Macedonibus -conjunxerunt: non tamen, ut ad Chæroneam cum Græcis acie confligerent, -adduci potuerunt. Philippum tantum Lacedæmonios adorientem prisco in eam -civitatem odio suo indulgentes juverunt: sed iidem mortuo Alexandro cum -Græcis bellum adversus Antipatrum, et Macedonas gessere. - - - - - CAPUT V. - - -_ Aristotimus, qui postea Elidis regnum obtinet, a Cylone interficitur — - de bysso, quæ in Eleo agro gignitur — regione Samico dicta, - Triphylia et urbe Lepreo — urbis Leprei conditore, nominis origine - et memorandis — fluvio Anigro ejusque malo odore — antro Anigridum - Nympharum. _ - -Insequenti postea tempore Aristotimus, Damareti filius, Etymonis nepos, -Eleorum tyrannide, ad quam invadendam ab Antigono Demetrii filio, -Macedoniæ rege, auxilia ei missa sunt, potitus est. Hunc Aristotimum, -ubi per sex menses dominationem exercuerat, adorti Chilon, Hellanicus, -Lampis et Cylon regno ejiciunt. Quin eum, quum ad Jovis Servatoris aram -supplex confugisset, sua manu Cylon is, quem ante nominavimus, occidit. -Hæ fuerunt bellicæ Eleorum res gestæ, quas modica in præsentia oratione -perstrinximus. (2) Inter Elei agri miracula byssus est: hic enim tantum, -nec alibi uspiam in tota Græcia nascitur. Admirationi porro fuerit illud -etiam, quod, quum in finitimis locis equæ ex asinis pariant, id intra -ipsos Eleæ terræ fines nunquam usu evenit. Cujus rei causam -exsecrationem quandam esse perhibent. Byssus autem in Elea nascens -tenuitate nihil cedit Hebræorum bysso, minus tamen flava est. (3) Ex -Eleo agro egredienti vicus ad mare est, cui Samicon nomen. Supra hunc ad -dexteram regio quæ Triphylia dicitur. In ea urbs Lepreos. Lepreatæ -volunt quidem illi Arcadum pars esse, sed liquido constat, antiquitus -Eleis paruisse; et quotcunque ex ea civitate in Olympicis vicerunt, eos -præco Eleos e Lepreo renunciavit: præterea Aristophanes versibus -testatus est, Lepreon Eleorum oppidum esse. Lepreon a Samico, relicto ad -lævam Anigro amne, via una ducit; eodem altera ex Olympia, tertia ex -Elide. Earum quæ longissima, unius diei est. (4) Inditum oppido nomen -tradunt a Lepreo conditore, Pyrgei filio, quem cum Hercule in edacitatis -certamen descendisse aiunt. Ubi quum uterque eodem tempore bovem -occidisset et in epulas parasset, ac plane se nihilo ad edendum Lepreus -(uti etiam spoponderat) Hercule inferiorem ostendisset, hujus eo -processit certandi cupido, ut Herculem ad singularis etiam certaminis -dimicationem ausus fuerit provocare. Interfectum quidem ab Hercule in ea -pugna Lepreum in Phigalensium finibus sepultum fuisse tradidere, quum -tamen non habeant Phigalenses ipsi, quo loco Leprei monumentum fuerit, -indicare. (5) Audivi vero et qui ad Lepream Pyrgei filiam oppidi -originem referrent. Sunt etiam qui primos urbis inquilinos lepram passos -dicant, atque ex ea incolarum calamitate urbem nomen accepisse. Narrant -autem Lepreatæ, fuisse in urbe sua Leucæi (_Lycæi?_) Jovis ædem, et -Lycurgi Alei filii sepulcrum, atque aliud Cauconis. Hujus monumenti -insigne fuisse virum lyram tenentem. (6) Sed ætate mea neque monumentum -ullum apud eos exstabat paulo insignius, neque cujusquam dei ædes, una -excepta Cereris, et ipsa e crudo latere exstructa, in qua ne signum -quidem ullum est. Non procul ab oppido Lepreatarum fons est Arene: nomen -ei ab Apharei uxore impositum ferunt. (7) Reversis ad Samicum, recta per -vicum eum contendentibus Anigrus fluvius in mare exit. Hunc fluvium -exeuntem sæpe violentiores ventorum flatus repellunt. Congesta enim e -pelago ad ostium fluminis arena aquam, quominus profluat, coercet. Quo -fit ut, quum exterius mare, interius amnis ipse arenam diluerit, non -sine periculo jumenta, multo etiam minus expediti homines in eam se -possint demittere. (8) Descendit hoc flumen e Lapitha Arcadiæ monte; ac -statim a fonte gravissime olentem aquam mittit: qua priusquam flumen -aliud, Acidantem nomine, accipiat, manifestum est ne pisces quidem in ea -ali. Quin et, quos ipse Acidas influens importat, esculentos esse -negant, quum tamen, antequam in Anigrum innatent, in Acidante capti ad -cibum expetantur. (9) Fuisse vero Acidanti nomen vetus Iardano, unde -ipse conjicerem, non habui, sed auditum ab Ephesio homine refero. Tetrum -vero illum aquarum odorem e terra, unde effluit, exsistere Anigro -crediderim, quemadmodum et supra Ioniam ex eadem causa aquæ tam mali -sunt odoris, ut halitu ipso nonnullæ exitium homini afferant. (10) E -Græcis vero Chironem alii, alii alium Centaurum Pylenorem, ab Hercule -sagitta percussum aiunt, quum vulneratus fugeret, hujus fluminis aqua -vulnus abluisse: inde Hydræ veneno infectum flumen fœdum odorem -contraxisse. Sunt qui in id causam referant, quod insaniæ morbo -liberatis Prœti filiabus Melampus Amythaonis filius piacula in hunc -amnem abjecerit. (11) In Samico non longe a flumine antrum est: -Anigridum Nympharum incolæ appellant. Huc qui cute vitiata aliquo -vitiliginis genere, nigro vel albo, intravit, ubi primum Nymphis rite -imploratis, nuncupatisque cujuscunque sacrificii votis, deinde -laborantes corporis partes defricuerit amnemque nando transmiserit, -fœditatem eam in aquis relinquere creditur, atque inde sanus emergere, -nativo cuti colore restituto omnique macula abolita. - - - - - CAPUT VI. - - -_ De urbe Samia et de Samico — Arene — Scilluntis reliquiis — - Xenophontis fuga et exilio in Scillunte — monte Typæo ad viam - Olympiam versus, et Callipatira seu Pherenice, femina in Olympico - certamine deprehensa. _ - -Anigro transmisso recta in Olympiam contendentibus modico intervallo ad -viæ dexteram est eminentior locus et Samia oppidum supra ipsum -[Samicum]. Hoc oppidum [Samicum] Polysperchonti Ætolo traditum est -adversus Arcadas propugnaculum fuisse. (2) Arenes vero vestigia neque -Messeniorum neque Eleorum quisquam, quo loco essent, poterat mihi -indicare. In diversas autem sententias, qui id conjicere conati fuerint, -distrahuntur. Veri mihi simillima ii dicere videbantur, qui Samicum -antiquioribus et heroum temporibus Arenen vocatam existimant. Hi -nituntur etiam Homeri, qui in Iliade sunt, versuum testimonio: - - Proximus Arenæ Minyeius in mare currens - est amnis. - -Et quæ se ostendunt ruinæ, proxime Anigrum sunt. (3) Atque contendere -quidem possis, Samicum non appellatum esse Arenen: Anigrum vero fluvium -Minyeium antiquitus fuisse nominatum, confitentur Arcades. Nedæ quidem -maritimam partem sub Heraclidarum reditum in Peloponnesum terminum -fuisse inter Messenios et Eleos facile deprehendi potest. (4) Jam -secundum Anigrum qui longius processerit per campos majori ex parte -arena coopertos, in quibus sunt agrestes pinus, retro ad lævam -Scilluntis rudera videat. Fuit una de Triphyliæ urbibus Scillus. Ac -belli quidem ejus tempore, quod inter Pisæos et Eleos gestum est, Pisæos -Scilluntii secuti, cum Eleis propalam inimicitias exercuere, qua de -causa postea ab Eleis deleti sunt. (5) Sed ereptam Eleis Scilluntem -Lacedæmonii post Xenophonti Grylli filio tunc Athenis exulanti donarunt. -Exagitatus vero est Xenophon a suis civibus, quod Cyro, qui fuit -Atheniensi populo inimicissimus, contra Persarum regem, quo maxime -benevolo utebantur, stipendia fecisset. Quum enim Sardibus esset Cyrus, -Lysandrum Aristocriti filium ad comparandum contra Athenienses classem -pecunia juverat. Hæc itaque Xenophonti exilii causa fuit. Constituto -autem ad Scilluntem domicilio agri partem consecravit Ephesiæ Dianæ et -templum exstruxit. (6) Abundat Scillus ferarum generibus variis ad -venationem, apris inprimis et cervis. Agrum perlabitur Scilluntium -Selinus amnis. Ex Eleis autem ii, quibus curæ est antiquitatis monumenta -explicare, receptam a suis Scilluntem memorant: et Xenophontem, quod -illam a Lacedæmoniis accepisset, in Olympico consilio postulatum causam -dixisse, eundemque ab Eleis absolutum Scillunte secure domicilium -habuisse. Et sane non longe a Dianio monumentum monstrabatur cum statua -e Pentelico marmore, quam Xenophontis esse accolæ dicunt. (7) In via quæ -Olympiam ducit cis Alpheum, Scillunte venienti celsa crepidine præruptus -mons occurrit: Typæum illum appellant. Hinc de saxo feminas dejicere -Eleorum lex jubet, quæ ad Olympicos ludos penetrasse deprehensæ fuerint, -vel quæ omnino Alpheum transmiserint quibus est eis interdictum diebus. -Non tamen deprehensam esse ullam perhibent præter unam Callipatiram, -quam alii non ita, sed Pherenicen nominant. (8) Hæc viro ipsius mortuo, -cum virili ornatu exercitationum se magistrum simulans, Pisirrhodum -filium in certamen deduxit Olympiam; jamque eo vincente sepimentum id, -quo magistros seclusos habent, Callipatira transiliens nudata est. -Feminam tamen agnitam omni crimine liberarunt, quod datum est ex judicum -æquitate patris, fratrum et filii reverentiæ, qui omnes ex Olympicis -ludis victores abierant. Ex eo lege sancitum, ut nudati adessent ad -ludicrum ipsi etiam magistri. - - - - - CAPUT VII. - - -_ De Alpheo et fluviis in eum influentibus — de Alpheo et Arethusa - fabula — de aliis fluviis paludem vel mare perlabentibus ac Maris - mortui mira ratione — Olympicorum ludorum origine et denominatione — - Hyperboreis. _ - -Qui in Olympiam pervenerint, hic jam Alpheum amnem videant, uberrima et -suavissima fluentem aqua: in quem tum alii fluvii tum septem inprimis, -nobiles amnes influunt. Per Megalopolin labens Helisson nomine Alpheo -miscetur; tum Brentheates ex agro Megalopolitano; et prope Gortynam, ubi -Æsculapii fanum, præterfluit Gortynius: ex Melænensibus inter -Megalopolitanæ et Heraitidis terræ fines Buphagus; e Clitoriorum agro -Ladon; ex Erymantho monti cognominis fluvius. Atque hi quidem ex Arcadia -omnes in Alpheum descendunt. Jam Cladeus ex Elea veniens eidem se -permiscet. Neque tamen Alphei ipsius in Eleo agro, sed in Arcadia fontes -sunt. (2) De eodem hæc vulgata est fabula, virum illum fuisse venatorem, -Arethusam amasse, et ipsam venandi studiosam. Quæ quum illius nuptias -recusasset, in insulam prope Syracusas, cui Ortygiæ nomen est, dicitur -transmisisse atque ibi ex humana forma in fontem conversa: ipsi etiam -Alpheo accidisse ut præ amore in amnem mutaretur. (3) Et hæc quidem de -Alpheo et Ortygia feruntur. Meantem vero subter mare amnem fonti apud -Syracusas immisceri, quid causæ sit quare non credam, non plane video, -quum Delphici Apollinis voce rei fidem factam meminerim. Is enim Archiam -Corinthium ad Syracusas condendas proficisci jubens, hujusmodi usus est -versibus: - - Trinacriam supra cano jacet insula ponto: - Ortygiam dixere: ubi læta fluenta refundit - Alpheus, pulchræ sese immiscens Arethusæ. - -Atque ex eo quidem, quod in Arethusam fontem illabitur Alpheus, fabulæ -de Alphei amore locum datum crediderim. (4) Et sane Græcorum quicunque -vel Ægyptiorum, in Æthiopiam supra Syenen vel ad Meroen, Æthiopum urbem, -profecti sunt, Nilum narrant, paludem quandam ingressum per eamque non -secus ac per continentem terram elapsum exinde per Æthiopiam inferiorem -in Ægyptum decurrere, ac postea in mare, quod ad Pharum est, erumpere. -In Hebræorum finibus amnem ipse vidi Jordanem, qui stagnum Tiberiadem -nuncupatum perfluit; ac deinde in alterum stagnum, cui Mare Mortuum -nomen est, ingressus, in ea ipsa palude consumptus evanescit. (5) Hoc -ipsum Mare Mortuum diversa admodum a ceteris aquis omnibus natura est. -In eo enim viventia, etiamsi nihil se moveant, supernatant; inanima vero -omnia in ima descendunt. Eo fit ut et piscibus orba sit palus: e -manifesto enim periculo se pisces ad aquas recipiunt naturæ suæ -congruentes. Idem quod Alpheo accidit etiam alii in Ionia flumini: cujus -quum in Mycale monte fontes sint, mare, quod in medio est, perlapsus -emergit rursus in Branchidis, prope portum cui Panormo nomen. Atque hæc -quidem ad hunc modum se habent. - -6. De Olympicorum vero ludorum origine inter Eleos ii qui ultimam -antiquitatem persequuntur, hæc commemorant: Saturnum primum omnium cœli -regnum obtinuisse: ei in Olympia homines eos, quod Aureum Genus -nuncupatum est, templum dedicasse. Post hæc recens natum Jovem Rheam -matrem Dactylis Idæis, qui Curetes alio nomine appellati sunt, -commendasse: venisse illos ab Ida Cretæ monte Herculem, Pæonæum, -Epimedem, Iasum et Idam. (7) Herculem, ut qui natu maximus erat, cursus -certamen fratribus per ludum proposuisse, victoremque oleastri corona -donasse. Magnam vero illos oleastri copiam habuisse, adeo ut sua etiam -cubilia ejus arboris viridi fronde substernerent. Stirpem eam fuisse ex -Hyperboreis ab Hercule primum ad Græcos deportatam. (8) Esse Hyperboreos -ipsos gentem supra Boream ventum, primus versibus mandavit Olen Lycius -in hymno, quem in Achæiam fecit, venisse Delum ex his Hyperboreis -Achæiam. Post Olenem canticum Melanopus Cumanus in Opin et Hecaergen -decantavit, quo et ipsas testatus est prius etiam quam Achæiam Delum ab -Hyperboreis venisse. (9) Aristæus vero Proconnesius (mentionem -Hyperboreorum hic quoque fecit) fortasse plura de illis cognoverit ab -Issedonibus, ad quos se pervenisse in carminibus prodidit. Auctor igitur -istorum ludorum Hercules Idæus celebratur, a quo sint Olympia appellati; -et ob eam rem quinquennales esse placuit, quod fratres quinque numero -fuere. (10) Sunt qui Jovem cum Saturno de imperio hoc ipso in loco -colluctatum dicant. Alii debellatis (_Titanibus?_) ab eodem ludos -institutos; quibus et alii dii vicisse narrantur, et Apollo Mercurium -cursu secum certantem prævertisse, pugilatu Martem superasse: cujus rei -causa traditum ut Pythii tibiarum modi salientibus quinquertionibus -præcinerentur, quod sacrum id carmen Apollini esset, et ipse Olympicas -tulisset palmas. - - - - - CAPUT VIII. - - -_ De variis regibus, qui post Herculem ludos Olympicos celebrarunt — - ludis Olympicis post Oxylum usque ad Iphitum cessantibus — primo - cursus certamine, reliquisque certaminis generibus institutis. _ - -Post hæc Clymenum Cardyis filium, quinquaginta ferme annis post -Deucalionis in Græcia diluvium, ab Idæo Hercule oriundum, e Creta -profectum aiunt ludos in Olympia fecisse, et tum reliquis Curetibus, tum -vero Herculi proavo suo aram dedicasse, et ipsum Herculem cognomento -Parastaten (_Adjutorem_) appellasse. Clymenum hunc Endymion Aethlii -filius regno exuit; ac suis deinde filiis in Olympia cursus certamen de -regno proposuit. (2) Dehinc una fere post Endymionem exacta ætate Pelops -omnium, qui ante se fuissent, maxime memorabiles Olympio Jovi ludos -fecit. Pelopis vero filiis ex Elide per ceteram Peloponnesum totam -dissipatis, Amythaon Crethei filius, Endymionis patruelis, (fuisse enim -Aethlium quoque Æoli, nomine vero Jovis filium dicunt) Olympia -instauravit; post hunc Pelias et Neleus communi opera. (3) Augeas -præterea ludos fecit, et Hercules Amphitryonis filius Elide capta. A quo -plures coronati sunt; primum Iolaus, qui equis Herculis in cursu ceteros -anteierat: et sane antiquitus more receptum fuit alienis quoque equis -certare: siquidem Homerus in funebribus Patrocli ludis Menelaum facit -Agamemnonis Ætha usum, altero vero suo ipsius: ceterum fuit etiam alias -Iolaus Herculis auriga. (4) Is igitur curru, Iasius vero Arcas -desultorio equo vicit. Ex Tyndarei filiis cursu alter, Pollux cæstibus. -Ipsum etiam Herculem fama vulgatum est de lucta et pancratio coronatum. -(5) Post Oxylum regem (nam et hic ludos fecit) Olympia intermissa sunt -usque ad Iphitum. Illa vero instaurante, ut supra dixi, Iphito prorsus -jam veterum ludorum obsoleverat memoria. Sed paulatim in eorum memoriam -redierunt: ac si quid reminiscerentur, id renovatis ludis adjecerunt -additamentum. (6) Id autem perspicuum est: ex eo enim tempore, quo -continua serie Olympiades memorari cœpta sunt, cursus primum proposita -sunt præmia, quæ Corœbus Eleus obtinuit. Neque tamen ulla Corœbi in -Olympia statua exstat, sed sepulcrum ejus in Eleorum finibus. Olympiade -deinde quarta et decima additus est diauli sive duplicati stadii cursus, -e quo accepta ex oleastro corona victor discessit Hypenus Pisæus; -Acanthus ea, quæ consecuta est, Olympiade. (7) Ac decima et octava -Olympiade quinquertii et luctæ certamen eis in mentem rediit: -quinquertii Lampidi, luctæ præmium Eurybato, utrique Lacedæmonio, -obtigit. Tertio dehinc et vicesima Olympiade cæstuum ludicrum -institutum: victor exstitit Onomastus Smyrnæus, quum jam tum Smyrna cum -Ionibus censeretur. Quinta supra vicesimam justæ ætatis equorum cursus -introductus: curru victor renuntiatus est Thebanus Pagondas. (8) Octava -secundum hanc Olympiade pancratiastes et desultorius equus in curriculum -recepti. Antevertit omnes equa Crauxidæ Crannonii; in pancratio -adversarios superavit Lygdamis Syracusanus. Hujus Syracusis prope -Latomias monumentum exstat. Numquid is corporis magnitudine par fuerit -Herculi Thebano, compertum equidem non habeo: a Syracusanis certe ipsis -ita traditum est. (9) Puerorum vero certamina nullo veteris memoriæ -exemplo, sed suo arbitratu instituerunt Elei, Ac primum quidem de cursu -et lucta septima et tricesima Olympiade pueris proposita præmia. Luctæ -Hipposthenes Lacedæmonius, cursus palmam accepit Polynices Eleus. Ac -prima et quadragesima Olympiade pueros in cæstuum pugna commiserunt. -Competitores superavit Sybaritanus Philetas. (10) Jam vero gravioris -armaturæ peditur cursus in stadium receptus est quinta et sexagesima -Olympiade, mea sententia, quod idonea visa est ad res bellicas -exercitatio. Qui cum scutis decurrerunt, eos primus vicit Damaretus -Heræensis. Bijugorum integra ætate equorum (συνωρίδα) vocant), cursus -institutus est Olympiade tertia et nonagesima: vicit Euagoras Eleus. -Undecentesima vero Olympiade junctis ad currum pullis certari placuit: -coronam de pullorum curru cepit Sybariades (_Eurybates_) Lacedæmonius. -(11) Receptæ deinde pullorum bigæ et pullus item desultorius. Bigarum -palmam Belistiche, femina e maritima Macedoniæ ora; desultorii equi -Tlepolemus Lycius abstulit: hic tricesima prima supra centesimam -Olympiade; Belistiche bigis Olympiade ante hanc tertia. Post hæc -Olympiade centesima et quadragesima quinta puerile institutum est -pancratium: in quo vicit Phædimus Æolensis ex urbe Troade -(_Alexandria_). - - - - - CAPUT IX. - - -_ Nonnulla Olympica certamina ab Eleis abolentur — de Calpes et - Anabatarum cursu — Olympicorum ludorum ordine — ludorum præfectis - (Agonothetis) — Hellanodicis. _ - -Sunt etiam antiquata nonnulla Olympiæ certamina, Eleisque mutata -sententia visum non amplius ea agitari. Puerorum enim quinquertium -octava et tricesima Olympiade institutum quidem fuit; et Lacedæmonius -Eutelidas eo victor oleastri coronam accepit; postea tamen non amplius -Eleis placuit ut in quinquertii certamen descenderent pueri. Quumque -apenen septuagesima Olympiade solenniter instituissent, et calpen, -Olympiade post eam proxima, decreto facto octogesima quarta Olympiade -utrumque abrogarunt certamen, ac vetuerunt ne in posterum vel calpes vel -apenes cursu contenderetur. Quum vero primum ea certamina sunt -instituta, Thersii Thessali apene, calpe autem vicit Patæci Achæi ex -urbe Dyma. (2) Utebantur vero in calpes certamine equabus: e quibus sub -extremam cursus metam desilientes sessores, prehenso suæ quilibet equæ -freno, cum equabus decurrebant: quod ad meam usque ætatem faciunt ii qui -dicuntur Anabatæ (_?_). Sed inter calpes cursum et anabatas hoc est -discriminis, quod peculiaribus anabatæ insignibus et masculis utuntur -equis. Porro apene neque inventum est antiquum, neque decoris habet -quicquam: et alioqui imprecatio est antiquitus in Eleos facta, ne omnino -in eorum terra coitus equarum esset ad mulos procreandos: mulos enim pro -equis apene bigarum in morem habebat. (3) Ludorum ætate mea ordo est, ut -mactatis deo victimis quinquertii primum et cursus, deinde equorum -certamina committantur, hic ab Eleis est septima et septuagesima -Olympiade institutus. Nam ante eadem die et equi et homines ad certamen -inducebantur. Pancratiastæ tunc sub noctem prodibant: neque enim satis -mature poterant accersiri, quum dies equiriis et potissimum quinquertio -consumeretur. De pancratiastis illa Olympiade palmam tulit Atheniensis -Callias. Sic in posterum cautum erat ne aut quinquertium aut equiria -pancratio impedimento essent. (4) At in ludorum præfectis a majorum more -ætatis nostræ institutum variavit. Iphitus enim solus a se editis ludis -præfuit; idemque post Iphitum ab Oxyli posteris est observatum. -Quinquagesima demum Olympiade duumviris ex ipsa Eleorum civitate sorte -ductis Olympiorum cura mandata est: atque ille quidem binorum -designatorum numerus ad multos post annos servatus est. (5) Quinta -(_post?_) et vicesima Olympiade _judices_ novem Hellanodicæ instituti -sunt. Eorum tres de equorum cursu, totidem alii de quinquertio, de -ceteris reliqui certaminibus cognoscebant. Secunda deinceps Olympiade -additus est decimus ludorum præfectus. At tertia supra centesimam in -tribus duodecim Elei descripti sunt; ac deinde tribus singulæ suum -dedere Hellanodicam. (6) Afflicti post hæc Arcadum bello et agri parte -multati, amissis insuper omnibus pagis qui adempta agri parte -continebantur, in tribus octo contracti sunt, quarta et centesima -Olympiade. Eo factum ut Hellanodicæ totidem legerentur quot essent jam -tribus. Octava postremo, quæ supra centesimam fuit, Olympiade pristinus -est virorum decem numerus restitutus, idemque ad nostram usque ætatem -permanit. - - - - - CAPUT X. - - -_ De Jovis luco, Alti dicto — templi Jovis Olympici descriptio. _ - -Multa sane habet Græcia, quæ vel spectentur vel audiantur cum -admiratione: sed omnium accuratissime, divinitus religione imbutis -animis, Eleusinia initia et Olympici ludi celebrantur. Jovis ἄλσος -(_lucus_) mutato nomine Altin antiquitus vocitant; atque etiam Pindarus -in iis versibus, quos in quendam fecit Olympiorum victorem, Altin illum -locum appellavit. (2) Templum et signum Jovi de manubiis Elei dicarunt, -Pisæis aliisque finitimis populis, qui cum illis defecerant, bello -superatis, ac Pisa ipsa direpta. Simulacrum a Phidia factum, inscriptio -etiam ad Jovis pedes posita testatur: - - PHIDIAS CHARMIDÆ FILIUS ATHENIENSIS ME FECIT. - -Templi Dorica constructio est. Ambitus exterior dispositas in orbem -columnas ostentat. (3) Ædificatus est autem e vernaculo lapide porino. -Surgit in altitudinem ad fastigium usque pedes octo et sexaginta; patet -in latitudinem nonaginta quinque, excurrit longitudo ad ducentesimum ac -trigesimum. Architectus operis fuit Libon, homo indigena. Tectum est non -coctili tegula, sed cæso ad tegulæ formam e lapicidinis Pentelicis -marmore. Inventum hoc Byzæ Naxio tribuunt, cujus opus statuas Naxi esse -dicunt, quæ hanc inscriptionem habent: - - Naxi hæc Latoidis fecit sollertia Byzæ, - cui primum secta est tegula de lapide. - -Vixisse Byzen hunc illis temporibus proditum est, quibus in Lydia -Alyattes et Astyages Cyaxaræ filius regnavit in Medis. (4) Olympici -templi in extremis tecti finibus eminent inaurati lebetes; in medio -fastigii apice inaurata item Victoria. Infra Victoriæ signum fixus est -aureus clypeus, in quo Medusa Gorgon cælata est. Clypei inscriptio et -qui dedicarint et qua de causa declarat his versibus: - - Ex auro phialam capta posuere Tanagra, - juverat hæc bello quod Lacedæmonios, - Cecropidæ Argivique duces, et Ionica proles - victores partis de spoliis decimam. - -Hujus ego pugnæ mentionem feci etiam in historia de rebus Atticis, -Atheniensium persequens monumenta. (5) In eodem Olympii Jovis templo -zonæ, quæ summas columnas supra ambit, extrinsecus clypei affixi sunt -inaurati viginti et unus, a Romani exercitus imperatore Mummio dedicati, -confecto Achaico bello, capta Corintho, et pulsis extra suos fines -Corinthiis qui Dorici nominis fuere. (6) In ipsis templi fastigiis in -antica parte signa sunt: paratur curule certamen inter Pelopem et -Œnomaum, quod in eo est ut utrinque committatur. Signo Jovis medius -imminet fastigii vertex: ad ejus dexteram galea imposita capiti Œnomaus -stat: adsistit ei uxor Sterope, una de Atlantis filiarum numero. Sedet -ante currum et equos Myrtilus, Œnomai auriga. Ipsi quidem equi numero -sunt quattuor. Myrtilo proximi sunt viri duo, quibus non sunt adscripta -nomina; sed et illis videri potest ab Œnomao demandata ipsius equorum -curatio. (7) In extremo fastigii latere Cladei _amnis_ effigies jacens -cernitur. Huic Elei alioquin etiam secundum Alpheum præcipuos habent -honores. Ad Jovis lævam expressi sunt Pelops et Hippodamia, Pelopis -auriga, equi ac viri duo, ipsi quoque Pelopis equisones. Hic se -fastigium rursus in angustum contrahit. Ea in parte Alpheus effictus -est. Hominem eum, quo auriga usus est Pelops, Trœzenii Sphærum nomine -prodidere: Olympicarum rerum interpres Cillam esse aiebat. (8) Quæ -igitur in antica fastigii parte visuntur, Pæonii opus sunt, cui genus e -Menda Thraciæ oppido. Postica vero pars Alcamenis est opus, Phidiæ -æqualis et in signorum fingendorum sollertia hoc tantum artifice -inferioris. Ejus est in fastigio Lapitharum cum Centauris in Pirithoi -nuptiis pugna. In media fastigii parte est Pirithous; prope Eurytion, -qui Pirithoo sponsam abripuit: auxilium Pirithoo fert Cæneus; altera ex -parte Theseus securi Centauros obtruncat: e Centauris vero virginem -alius, alius puerum rapuit ætate ac forma florentem. Fecit hæc, opinor, -Alcamenes, quod ex Homeri versibus didicerat Jovis Pirithoum filium -fuisse: ac Theseum sciebat generis ordine quartum esse a Pelope. (9) In -eodem templo pleræque ex Herculis ærumnis elaboratæ sunt. Supra fores -enim Arcadici apri venatio est, et quæ de Thrace Diomede tradita sunt, -porro quæ Hercules in Erythea insula contra Geryonem gessit; tum idem -Atlantis onus subiturus cernitur, et Eleorum agrum fimo purgans. At -supra postici fores Amazoni balteum eripit; tum, quæ de cervo et Gnosio -tauro commemorantur, quæ item de hydra deque Stympheliis volucribus et -Argivo leone, ibidem expressa sunt. (10) Jam per æneas fores ingressis -est ad dexteram ante columnam Iphitus ab Ecechiria (_quasi dicas -Inducia_) muliere coronam accipiens: nomina elegi inscripti significant. -Erectæ sunt etiam in templi parte interiore columnæ, quæ sublimes a -terra sustinent porticus, per quas ad Jovis signum aditus patet. -Attollit se inde etiam cochlea, per quam ad templi culmen scanditur. - - - - - CAPUT XI. - - -_ Simulacri Jovis Olympii ejusque throni in templo Olympico accuratior - descriptio. _ - -Sedet in solio deus ex auro et ebore factus. Corona capiti imposita est, -ad oleaginæ frondis similitudinem ficta. Dextera Victoriam, et ipsam ex -ebore et auro, præfert, tænia et corona in capite redimitam. Læva manu -sceptrum tenet deus omnium metallorum varietate distinctum. Quæ avis -sceptro incumbit, aquila est. Aurei sunt deo etiam calcei, pallium item -aureum. In eo tum diversæ imagines tum ex omnibus florum generibus lilia -inprimis cælata sunt. (2) Solium ipsum auro et pretiosis præfulget -lapidibus; neque in eo vel ebenum vel ebur desideratur: imagine quoque -tam pictæ quam cælo fictæ in eo cernuntur. Signa etiam in eo sunt, -Victoriæ quattuor saltantium specie ad singulos sellæ pedes. Duæ itidem -ad pedis utriusque calcem sunt: ac prioribus quidem pedibus utrinque -incumbunt Thebanorum pueri a Sphingibus rapti. Infra Sphingas Niobes -liberos Apollo et Diana sagittis configunt. (3) Inter pedes solii -discurrunt regulæ quattuor, mutua illos compage jungentes. In ea quæ in -fronte regula est septem se adhuc ostendunt sigilla: nam eorum octavum -quæ causa aboleverit, ignorant. Fuerint autem illa priscorum certaminum -simulacra. Nondum enim, qua Phidias viguit ætate, puerorum instituta -fuerant ludicra. Eum vero, qui tænia ipse sibi caput præcingit, corporis -specie Pantarcem referre narrant, Eleum puerum, amore Phidiæ devinctum. -Idem Pantarces in lucta puerorum palmam est adeptus Olympiade sexta -supra octogesimam. (4) In ceteris regulis exstat Herculis comitatus -adversus Amazonas pugnans. Numerus utriusque partis conjunctus accedit -ad novem et viginti. Inter Herculis socios est etiam Theseus. Non soli -autem pedes solium fulciunt, sed mediæ etiam inter binos pedes, pedibus -magnitudine pares, columnæ. In ea quæ sub solio sunt penetrari, ut -quidem Amyclis intra Apollinis solium subimus, hic non potest: nam -Olympiæ quominus propius accedant spectatores, sepimentis quibusdam in -parietum modum exstructis prohibentur. (5) Eorum sepimentorum pars ea -quæ ex adverso januæ est, cæruleo tantum oblita est; latera reliqua -Panæni picturas habent. Inter eas Atlas est cœlum ac terram sustinens: -adsistit Hercules jam prope illius onus excepturus. Cernitur etiam -Theseus cum Pirithoo; præterea Græciæ et Salaminis imagines, quæ -posterior navium applustria manu præ se fert; item ex Herculis ærumnis -cum leone Nemeæo certamen; Ajacis in Cassandram contumelia; (6) tum -Hippodamia Œnomai filia cum matre, et vinculis adhuc districtus -Prometheus, at Hercules jam ad eum erectus. Traditum enim est hoc etiam -negotii Herculem habuisse, ut Prometheum aquila, quæ illum male in -Caucaso mulcabat, interempta e vinculis exemerit. Postrema in pictura -sunt Penthesilea animam agens, eam sustinente Achille; et Hesperides duæ -mala ferunt, quæ ipsarum dicuntur fuisse commissa custodiæ. Panænus -quidem hic Phidiæ frater fuit; qui Atheniensibus etiam in Pœcile -Marathoniam pugnam pinxit. (7) In extrema solii altitudine, supra -simulacri caput, fecit Phidias Gratias una ex parte tres, totidem Horas -ex altera. Nam et has Jovis esse filias poetarum carminibus proditum. -Horas certe Homerus in Iliade nominavit, cœlique illis dixit, quasi -regiæ domus excubiis, custodiam attributam. In basi ea, quæ pedibus -Jovis subest (θρανίον hoc Attici appellant), leones aurei et contra -Amazones Thesei pugna cælata est. Fuit hæc prima pugna contra exteras -gentes suscepta, quæ Atheniensium nomen nobilitavit. (8) In eo vero -scamillo, qui universum solium cum Jove et ornatu omni sustinet, facta -sunt emblemata ex auro: in currum qui ascendit Sol, Juppiter et Juno; -prope Jovem Gratia; proxime huic adstat Mercurius, prope Mercurium -Vesta; post Vestam est Amor Venerem e mari emergentem excipiens; Veneri -Suada coronam defert. Adsunt Apollo cum Diana, Minerva, Hercules. In -extrema basi cernuntur Amphitrite et Neptunus; equum Luna, ut mihi -videtur, ad cursum incitans. Etsi mulis ferunt, non equis, hanc deam -vehi, futili quadam de mulo fabula vulgata. (9) Et Olympii quidem Jovis -signum quam alte lateque pateat, linearum descriptionibus qui -demonstrare conati fuerint, quum sciam non defuisse, eorum mihi certe -parum est in metiendo probata sollertia. Est enim ea tota dimensio -inferior multo prope aspicientium opinione. Tradunt certe ipsius dei -auctoritate Phidiæ artem comprobatam. Nam quum expolito jam opere Jovem -Phidias orasset, significationem ut sibi aliquam daret, numquid illud -ipsi acceptum esset et gratum opus, eam pavimenti partem repente de cœlo -tactam memorant, quo loco usque ad ætatem meam urna visitur ænea et -impositum ei operculum. (10) Et a signi quidem fronte quod est -pavimentum nigro, non candido marmore constratum est; ambit autem nigrum -marmor circumcirca crepido e Pario lapide. Ea cohibetur oleum quod -effunditur: oleum enim Olympico simulacro propterea adhibetur, quia -prohibet ne quam e paludosa Altis natura ebur contrahat noxam. At contra -in Atheniensium arce Virginem quæ vocatur non oleum, sed aqua, quantum -ad ebur, servat: nam quum arx illa valde sicca sit ob magnam eminentiam, -ebur, e qua materia factum est Minervæ signum, aquam et rorem ex aquæ -aspersu amat: (11) Epidauri vero quum percontarer cur neque oleum neque -aqua esset adhibita ab ipsis signo Æsculapii, docuerunt me æditui, -solium, cui signum insideret, puteo imminere. - - - - - CAPUT XII. - - -_ De ebore, elephanti cornu, non dente — velo laneo in templo Jovis - Olympii — donariis et signis hujus templi — Adriani et Trajani - Imperatorum statuis operibusque Trajani insignibus — Augusti - Imperatoris signo ex electro et Nicomedis ex ebore confecto — de - electro — Neronis et aliis donariis. _ - -Quod vero ad ebur pertinet, quicunque hominum ea, quæ ex elephantorum -ore exserta prominent, istarum belluarum dentes esse, non cornua, -existimant, ab alce illi, Gallica fera, et tauris Æthiopicis specimen -capiant. Alcæ enim, qui mares sunt (nam feminis nulla omnino prodeunt -cornua) e superciliis, Æthiopici tauri autem e naribus cornua extrudunt. -Quis igitur in magno ponat miraculo, esse animal cujus ex ore erumpant -cornua? (2) Argumento etiam illud esse potest, quo contrarium -demonstretur: quod bestiæ sunt quæ certo ratoque temporis ambitu cornua -abjiciant, rursusque illa, quoties amiserint, reponant. Hoc cervis, -capreis, et idem elephantis accidit. Verum dens nulli animalium jam -adulto, quum semel decidit, renascitur. Quare si dentes essent, et non -cornua, quæ ex ore prodeunt, quomodo renasci possent iterum? Ad hæc -dentes natura sua igni neutiquam cedunt: at boum et elephantorum cornua -sic igni emolliuntur, ut vel ex tereti planam vel aliam quamvis -accipiant figuram. Quid, quod ex inferiore mandibula fluviales equi et -apri sannas exserunt? cornua vero e maxillis exserta nusquam videmus. -(3) In elephantis vero, quum a superiore id, quod dentes multi esse -putant, descendat maxilla, me auctore dubitarit nemo cornua illa esse, -quæ a temporibus orta per os extrorsum resupinata sese efferant. Hæc ego -non auribus, sed ipsis accepta oculis scribo, elephanti calvam -conspicatus in Dianæ, quod templum in Campania nobile, a Capua (quæ -regionis Campanorum totius caput est) abest stadia ferme triginta. Est -igitur longe alia, quam ceteris quadrupedibus, elephanto cornuum -eruptio, sicuti ei et corporis vastitas et reliqua forma valde est a -reliquo belluarum genere diversa. Quam vero Græci splendidi et magnifici -ac minime omnium parci in colendis diis fuerint, magno illud documento -est, quod ab Indis et ex Æthiopia ebur ad signa deorum facienda -advehendum curarint. - -4. Et in Olympico templo laneum velum tum textili Assyriorum opere, tum -Phœnicum purpurea tinctura exornatum dedicavit rex Antiochus. Ejusdem -donum fuit ægis aurea et in ea Gorgo, quæ Athenis in theatri fastigio -locata est. Velum hoc non, quo more fit in Dianæ Ephesiæ templo, subter -lacunar sursum attollunt, sed ad pavimentum usque laxatis funibus -demittunt. (5) Inter ea vero donaria, quæ intus vel in atrio templi -posita sunt, est solium Arimnesti Tyrrhenorum regis, qui primus -exterorum donum Olympio Jovi misit: tum ænei equi, quos Cynisca dicavit, -Olympicæ victoriæ monumentum, veris illos quidem equis magnitudine -inferiores, locati sunt in primo templi aditu ingredientibus ad -dexteram. Exstat item tripus ære obductus, super quo victoribus, -priusquam mensa erigeretur, coronæ proponebantur. (6) Imperatoribus vero -statuas, Adriano quidem urbes Achaici conventus ex Pario lapide, Trajano -autem universi Græci erexerunt. Hic Imperator Getas, qui supra Thraces -sunt, imperio adjunxit, et cum Osroe Arsacis nepote Parthisque bellum -gessit. Operum autem quæ facienda curavit, maxime memorabilia sunt -thermæ quæ ab ipso nomen acceperunt, magno exstructum ambitu -amphitheatrum rotundum; ad hæc hippodromus, non breviore stadiûm duorum -spatio: tum forum Romanum, et reliquo ornatu dignissimum spectatu, et -maxime ex ære structo lacunari. (7) Statuarum autem quæ rotundis -insistunt scamillis, ex electro una Imperatoris Romanorum est Augusti; -altera ex ebore, Nicomedis Bithyniæ regis, de cujus nomine urbs Bithyniæ -maxima appellata est, quum ante Astacus nuncuparetur. Condita ea quondam -erat a Zypœte homine Thrace, quantum ex nomine conjicitur. Electrum vero -ex quo statuam Augusto fecerunt, in Eridani (_Padi_) fluminis arenis -rarum omnino repertu est, nec temere magni æstimatur ab hominibus. Est -alioqui electrum aliud nihil, quam argento permistum in metallis aurum. -(8) Sunt in Olympii fano, quas Nero donavit, coronæ. Earum tres -oleastri, quarta quercus frondem imitatur. Positi ibidem clypei sunt -viginti quinque ænei, cum quibus decurrunt, qui armati in curriculum -descendunt. Erectæ vero sunt et aliæ pilæ, et ea inter ceteras, qua -continetur jusjurandum, quo Elei cum Atheniensibus, Argivis et -Mantinensibus centum annorum fœdus et societatem firmarunt. - - - - - CAPUT XIII. - - -_ De Pelopio in Alti — sacris Pelopis in illo — Pelopis ossibus narratio - — Pelopis et Tantali sede in Asia — ara Jovis Olympii e cinere - congesta et sacrificiis, quæ in ea fiunt — ara e sanguine - constructa. _ - -Intra Altin Pelopi quoque area consecrata est. Pro ceteris enim heroibus -tam colitur apud Eleos Pelops, quam Juppiter præ cunctis diis. Est -igitur ad dexteram, qua patet ad Jovis templum aditus, ab Aquilone, -Pelopium, tanto spatio interjecto, ut in eo et statuæ et alia ornamenta -dedicata poni potuerint: porrigitur autem a media ad posticam templi -partem, circumvallante lapidea maceria. Tota area et arboribus -convestita et signis passim est conspicua. (2) Ingressus ad eam est a -solis occasu. Eum locum dedicasse Pelopi Herculem Amphitryonis filium -ferunt. Quartum enim hic a Pelope posteritatis gradum tenuit. Idem etiam -Hercules Pelopi dicitur ad eam scrobem sacrum fecisse, cui ætate etiam -nostra annui magistratus nigro ariete faciunt. Ac de ea quidem victima -vati portio nulla tribuitur: collum tantum more majorum lignatori datur. -(3) Sic enim appellatur unus de Jovis famulatu, cui negotium mandatum -est, ut certo pretio ligna ad sacrorum usum vel publice civitatibus vel -privatim cuivis homini suppeditet. Sunt autem non ex alia ulla arbore -ligna ea, quam de alba populo. Quod si quis, sive Eleus, sive hospes -fuerit, carnes ex ea Pelopis, victima comederit, ei templum Jovis -introire nefas est. Idem observatur ad Pergamum quod supra Caicum flumen -est; nam ibi qui Telepho immolarunt, religio est illis ante in Æsculapii -ascendere, quam corpus abluerint. (4) Sed quod ad Pelopem attinet, hoc -quoque memoriæ proditum est quum Trojanum bellum duceretur, monuisse -vates non ante expugnari Ilium posse, quam Græci Herculis sagittas et de -Pelopis ossibus unum apportari curassent. Quare et Philocteten tunc in -castra accersitum et Pisa omoplaten ex ossibus Pelopis deportatam. -Redeuntibus vero Græcis, ad Eubœam navim eam, in quam Pelopis illud os -fuerat impositum, naufragio perisse. (5) Multis deinde annis post Ilium -excisum Eretriensem piscatorem Damarmenum jacto everriculo os illud -extraxisse, et miratum magnitudinem in arenis id abdidisse. Venisse -eundem Delphos scitatum, cujusnam esset os et ad quem usum illud a se -conservari oporteret. (6) Tunc etiam providentia divina aderant quos -Elei consultum miserant, quæ foret depellendæ pestilentiæ ratio. Atque -his quidem responsum est, ut Pelopis ossa requirerent: Damarmeno vero, -ut, quæ reperisset, Eleis restitueret. Hoc ille quum fecisset, et alia -accepit ab Eleis munera, et ei ejusque posteris custodia ossis demandata -est. Omoplate ipsa Pelopis ætate mea jam evanuerat. Id eo accidisse -opinor, quod, quum alte absconditum fuisset, tum vestutate tum aquae -marinæ illuvie extabuit. (7) Et in Græcia quidem Tantalum et Pelopem -habitasse certa adhuc exstant indicia, portus qui Tantali dicitur, et -ejusdem sepulcrum non obscurum; Pelopis in Sipyli montis vertice visitur -solium, supra eum locum, ubi Plastenes (_?_) matris fanum est. Jam vero -ultra Hermum fluvium ad Temnum Veneris signum spectatur e virente a -radice sua myrto: quod faciendum curasse Pelopem ferunt, quum ut deam -coleret, tum vero ut Hippodamiæ nuptiarum se compotem faceret. - -8. Olympii quidem Jovis ara pari intervallo a Pelopio et a Junonis æde -distat, ante utriusque frontem sita. Erectam alii tradiderunt ab Idæo -Hercule, alii ab indigenis heroibus, duabus ætatibus post Herculem. -Congesta illa est e cinere collecto ex adustis victimarum femoribus. -Talis et Pergami ara est, Samiæ Junonis, nihilo illa quidem ornatior, -quam in Attica quos rudes appellant focos. (9) Aræ Olympicæ ima crepido, -quam πρόθυριν appellant, ambitum peragit pedum centum et amplius quinque -et viginti: graduum [singulorum] supra imam istam crepidinem ambitus -pedes explet binos ac tricenos. Universa aræ altitudo pedes conficit -duos prope et viginti, Ducuntur hostiæ ad imæ crepidinis stationem sive -πρόθυριν: ibi eas patrio more mactant: femora in summa ara adolent. (10) -Et ad stationem quidem ab utroque latere per lapideos, ad aræ altissimam -sedem per cineritios gradus scanditur. Et ad stationem quidem usque tam -virgines, quam mulieres, quum in Olympiam venire nulla prohibet religio, -possunt ascendere; longius in summam aram progredi solis viris fas est. -Sacrificatur autem Jovi etiam extra solennem nundinarum celebritatem, -tam a privatis hominibus quam quotidie ab Eleis. (11) Stato autem die -quotannis, Elaphii mensis nono supra decimum, vates cinerem ex Prytaneo -deportant: eoque aqua ex Alpheo amne diluto aram Jovis oblinunt. -Religione sancitum est cinerem sola Alphei aqua dilui, alia nulla, atque -ex eo tantum luto aræ tectorium superinduci. Eam ob rem Alpheus -fluviorum omnium Jovi maxime amicus creditur. Est etiam Didymis -Milesiorum ara, quam a Thebano Hercule victimarum sanguine exstructam -Milesii tradunt. Non fuit ea tamen victimarum insequentibus temporibus -copia, ut ara magnopere potuerit eminere. - - - - - CAPUT XIV. - - -_ De Jove Ἀπομυίῳ — cur Olympica sacra albæ duntaxat populi lignis - adoleantur — de arboribus, quas varii fluvii potissimum alunt — - reliquis Olympiæ aris et diis, quibus sacra ibi fiunt — ara - ignotorum deorum — Καιροῦ, Jovis filii — Telluris ejusque oraculo, - aliisque. _ - -Sed quod ad Olympicam aram attinet, illud etiam magno miraculo ducitur, -quod milvii, etsi avium hoc genus insigni est rapacitate, sacra tamen in -Olympia facientibus infensi non sunt. Quodsi forte exta vel carnium -partem aliquam illi appetierint, dira portendi immolanti creditur. Aiunt -etiam Herculi Alcmenes filio, quum Olympiæ sacrificaret, maximam muscas -exhibuisse molestiam: eum itaque vel proprio inventu vel monitu alieno -sacra fecisse Jovi Apomyio (_muscas arcenti_), atque ita muscas trans -Alpheum fuisse profligatas. Eodem modo dicuntur Elei quoque sacra facere -Apomyio Jovi, qui ex Elea [Olympia] muscas abigat. (2) Ex alba vero -duntaxat populo, neque ex alia ulla arbore, ad usum Olympicorum sacrorum -ligna cædi patrius est Eleis ritus. Credo hunc honorem huic arbori -præcipue habitum, quod eam Hercules e Thesprotide terra primus in -Græciam attulit. Atque ipsum etiam arbitror Herculem, quum Jovi Olympio -sacra fecit, non aliis quam ex alba populo lignis victimarum femora -cremasse. Eam vero arborem Hercules in Thesprotide propter amnem -Acherontem reperit. Et huc respexisse Homerum putant, quum Acheroidem -populum appellavit. (3) Varia autem semper natura fuerunt et nunc etiam -diversi sunt amnes ad gignenda herbarum et stirpium varia genera. -Mæandri ripæ myricas copiose et feliciter alunt. Asopus in Bœotia -insigni magnitudine juncum educat. Arbor persea sola gaudet Nili aqua. -Nihil igitur mirum, si ad Acherontem enata primum est alba populus: ad -Alpheum oleaster: populus vero nigra Celticæ terræ et Eridani in ea -amnis (_Padi_) alumna est. - -4. Age vero, quum circa aram maximam jam satis immorati simus, omnes quæ -Olympiæ sunt aras persequamur. Sequetur autem oratio mea ordinem eum quo -Eleis constitutum est illis aris sacra facere. Vestæ primum divinam rem -peragunt, secundo Olympio Jovi, ad aram intra templum euntes; tertio ** -hæc quoque in una eademque ara sacra fiunt: (5) quarto et quinto loco -Dianæ sacrificant et Minervæ Prædatrici; sexto loco Erganæ. Huic deæ -Phidiæ posteri, quibus publice negotium datum est, ut Jovis signum ab -adventitiis purgatum sordibus et detersum præstent (Phædryntæ ex eo -nuncupati), priusquam ad opus aggrediantur, sacra ibi faciunt. Est et -alia Minervæ ara prope templum; Dianæ etiam quadrangula forma in sublime -sensim fastigium ascendens. (6) Post eas aras, quas recensuimus, Alpheo -et Dianæ ad eandem aram faciunt. Ejus rei causam Pindarus in cantico -quodam innuit, et nos in Letrinæorum historia exponimus. Ab hac non -longe alia erecta est Alpheo ara, prope quam Vulcano sua item ara posita -est. Sed hanc Vulcani aram nonnulli ex Eleis Arei Jovis nominant. Aiunt -iidem Œnomaum, quoties Hippodamiæ filiæ procis curule certamen -proponeret, Areo Jovi super hac ara rem divinam facere solitum. (7) Post -has Herculi ara dicata est, cognomine Parastatæ (_Adjutori_): ejus etiam -fratribus, Epimedi, Idæ, Pæonæo et Iaso. Idæ aram ab aliis non ignoro -Acesidæ appellari. Quo vero loco area est Œnomai domus, duæ exstant -Jovis aræ; quarum unam Herceo (_Domestico_) ipsum Œnomaum dedicasse -apparebat: Ceraunio (_Fulguranti_) alteram post Œnomaum positam -conjicio, quum ejus domus de cœlo tacta fuisset. (8) Ac de maxima quidem -ara, quæ dici opus fuit, paulo superius a me dicta sunt. Vocatur ea -Jovis Olympii. Adjacet ei ignotorum deorum ara. Post eam Catharsii -(_Expiatoris_) Jovis et Victoriæ; exinde Jovis, cui cognomen Chthonio -(_terrestri_): tum vero deorum omnium et Junonis cognomento Olympiæ. Hæc -itidem e cineris congestu exstructa est: a Clymeno dedicatam tradunt. -Succedit communis Apollinis et Mercurii ara, ob eam præcipue causam, -quod lyræ inventum Mercurio, citharæ Apollini Græcorum sermo attribuit. -(9) Consequuntur Concordiæ, Minervæ, Matris Deûm aræ. Proxime ad eum -aditum, qua est ad stadium accessus, aræ duæ sunt. Earum alteram -Mercurii Enagonii (_Certaminum præsidis_), Καιροῦ (_Opportunitatis_) -alteram nuncupant. In hunc ab Ione Chio factum hymnum scio; in quo -illius natales memorans Jovis filiorum natu minimum esse dicit. Prope -Sicyoniorum thesaurum ara est vel Curetum [_Curetis?_] vel ejus qui -Alcmena matre natus est Herculis: dicitur enim utrumque. (10) Et qua -parte Gæum sive Telluris ædes est, Telluris ara cernitur, e cineris ipsa -etiam aggere. Jam tum priscis temporibus fuisse ibi Telluris oraculum -fama prodidit. In eo autem loco, quod nominant Stomium, aram Themis -habet. At Jovi Catæbatæ (_Fulguratori_) quæ dicata ara est, maceria -undequaque ambitur et modico a maxima ara cineritia intervallo distat. -Illud denique monendi sunt quicumque hæc legerint, aras me non quo sitæ -sunt ordine enumerasse, sed per eas ita me stylo vagatum, uti ad earum -quamque vel prius vel posterius Elei sacra faciunt. Pelopis areæ -adjuncta est ara Bacchi et Gratiarum communis. Dehinc duæ, Musis una, -altera Nymphis positæ. - - - - - CAPUT XV. - - -_ De reliquis memorandis in Alti, ædificio, Phidiæ officina dicto — - Leonidæo — Oleastro Callistephano — Mœragetæ et Jovis ὑψίστου - aliisque aris — Prytaneo — Eleorum prisco sacrificandi ritu — sacris - Junonis Ammoniæ et Parammonis — Doricis quæ in Prytaneo canuntur - carminibus. _ - -Extra Altin ædificium est, quæ Phidiæ officina nuncupatur. In illis -ædibus Phidias operis partes est fabricatus. Est in iisdem ara diis -omnibus communis, redeuntibus autem ad Altin e regione Leonidæi. (2) -Extra fani ambitum est id Leonidæum, prope eum ad Altin aditum, per quem -unum pompa sacrorum traducitur, et ex eo Pompica via est appellata. Est -hoc ab uno ex indigenis dedicatum, ætate vero mea diversorium fuit -Romanorum in Græcia magistratuum. Inter Pompicam viam et Leonidæum unica -media est Agyia: hoc enim nomine angiportum, quem Attici στενωπὸν, -vocant Elei. (3) Estetiam in Alti, si ultra Leonidæum ad sinistram -tendas, ara Veneris et post eam ara Horarum. Ubi posticum templi est, ad -dexteram oleaster se ostendit, quem Callistephanum (_pulchras s. -honestas coronas præbentem_) appellant. Ex ea enim arbore solenne est -Olympicis victoribus coronam decerpere. Proxima oleastro est Nymphis -sacra ara. Eas Nymphas Callistephanos et ipsas nuncupant. (4) Est etiam -intra Altin ara Agorææ (_Forensis_) Dianæ, ad Leonidæi dexteram. Habet -et dea, quam Dominam vocant, aram suam. Dominam vero quam dearum -nominent Græci, in rerum Arcadicarum commentario docebimus. Post hanc -ara est Jovis Forensis: et ante locum eum, quam Proedriam (_primam -sedem_) appellant, ara Pythii Apollinis; et post ea Bacchi ara. Hanc -postremam aram neque multis ante ætatibus positam et a plebeiis -hominibus dedicatam ferunt. (5) In ea, quæ ad equorum carceres via -ducit, ara est cum inscriptione MOERAGETÆ. Esse illud Jovis cognomen -dubitari non debet. Unus enim ipse quid sit vel non sit homini a Parcis -concessum novit. Adjuncta est Parcarum ara, oblonga figura: est post eam -Mercurii; et deinde Jovis, cui cognomen Altissimo, aræ duæ. Intra ipsos -carceres sub divo, medio fere loco, aræ se ostendunt Equestris Neptuni -et Equestris Junonis. Adhæret pilæ Castorum ara. (6) In primo ingressu -ejus loci, quem ἔμβολον (Rostrum) nominant, ab uno latere ara est Martis -Equestris, ab altero Minervæ Equestris. Jam vero intra rostrum ingressis -est Bonæ Fortunæ ara; Panis deinde et Veneris. In intimo rostri recessu, -Nympharum, quas Acmenas nuncupant. A porticu vero ea, quem Elei de -nomine architecti vocant Agnapti porticum, inde redeuntibus, ad dexteram -Dienæ se ara monstrat. (7) Rursus Altin per Pompicam viam intrantibus -secundum Junonium sunt Cladei amnis et Dianæ aræ: tum Apollinis post -eas; quarta Dianæ Coccocæ (hoc enim est deæ cognomen); quinta Apollinis -Thermii. Quid hoc Thermii cognomen sibi velit, mihi quoque conjectura in -mentem venit, esse eum Attica lingua Thesmium. Quamobrem vero Coccocam -Dianam appellent, nunquam adhuc discere potui. (8) Ante Theecoleonem, -quem vocant, ædificium est. In ejus ædificii angulo Panis ara dicata. -Prytaneum habent Elei intra Altin, prope ipsum exitum, qui est ultra -gymnasium. In hoc curricula sunt et athletarum palæstræ. Ante portam -Prytanei est Dianæ Agroteræ ara. (9) At in ipso Prytaneo, quum ad eam -accesseris cellam, ubi focum habent, ad primi ingressus dexteram Panis -aram videas. Focus ille quoque e cinere substructus est et perpetuo igni -tam interdiu quam nocte adoletur. Solenne est transportari ab hoc foco -cinerem ad Olympii aram eo ritu, quem suo loco exposuimus; neque illa -aliunde magis in altitudinem proficit. (10) Et ad earum, quas hactenus -enumeravimus, ararum singulas quolibet mense Elei sacra faciunt, prisco -quodam ritu, thura et melle subactum triticum in aris iilis adolentes: -et aras quidem oleagina fronde velant; vino in libando utuntur. Solis -tamen Nymphis et Dominæ ad communem etiam deorum omnium aram vino libare -religione prohibentur. Sacrificia curantur a theecolo, qui in singulos -menses honorem habet, a vatibus item, libationum ministris, sacrorum -interprete, tibicine et lignatore. (11) Quæ vero in Prytaneo inter -libandum effari consueverint, aut quos decantent hymnos, neutiquam his -censui commentariis inserendum. Neque illi Græcorum tantum diis libant, -verum etiam Libyco deo et Ammoniæ Junoni, et Parammoni, quod Mercurii -cognomen est. Satis enim constat usos olim Eleos Libyco oraculo: nam aræ -adhuc in Ammonis exstant ab illis dedicatæ; et in illis, de quo -consuluerint, et quid responsi acceperint, et qui ab Elide publice missi -fuerint ad Ammonem incisis literis testatum est. (12) Hæc in Ammonis. At -Elei heroibus etiam et eorum uxoribus libant, tum iis, qui passim in -Elea terra, tum et illis, qui apud Ætolos in honore sunt. Et carminum -quidem effata in Prytaneo Dorica enunciant lingua; sed quis eorum fuerit -auctor, non traditur. Est Eleis etiam Cœnatio intra Prytaneum e regione -illius cellæ, in qua focus est. In eo cœnaculo epulum præbetur iis, qui -Olympia vicerunt. - - - - - CAPUT XVI. - - -_ De Junonis templo — virginum cursus certamine, Heræa dicto — hujus - certaminis origine — sedecim feminarum collegio — Physcoa et Narcæo. - _ - -Postulat jam hic locus, ut ad Junonis templum accedam, et quæ in eo -memoratu digna sunt, stylo persequar. Primum omnium Elei tradunt -Scilluntios, quæ Triphyliæ civitas est, templum erexisse, annis ferme -octo posteaquam Elidis regnum Oxylus iniit. Totius quidem operis -ædificatio Dorica est, columnis circumquaque ambientibus: et earum -quidem, quæ in postico templi sunt, altera e quercu est. Porrigit se -templum in longitudinem pedes tres et sexaginta. ** Architectus, qui -operi præfuerit, certus nemo proditur. (2) Ac Junoni quinto quoque anno -peplum feminæ sedecim pertexunt, eædemque ludos faciunt Junonia. In his -cursus certamen virginibus proponitur, non omnibus simul, sed in classes -ex ætate descriptis. Primæ enim currunt impuberes puellæ, tum -grandiores, postremo natu maximæ. (3) Currunt autem hoc ornatu: passus -capillus, dimissa tunica ad genua, exsertus usque ad pectus dexter -humerus. Descendunt et ipsæ in Olympicum stadium; sed curriculum parte -fere sexta detracta minuitur. Accipiunt victrices ex olea coronam, et e -bove, qua Junoni litatum fuerit, partem. Et pictas quidem earum imagines -dedicare fas est. Feminis sedecim, quæ ludis præsunt, totidem ministræ -attributæ sunt. (4) Hoc ipsum etiam virginum ludicrum ad res priscas -referunt. Hippodamiam enim, Junoni de Pelopis nuptiis ut gratiam -referret, sedecim illas mulieres convocasse et cum eis primam Junonios -ludos instituisse perhibent. Memoriæ est etiam proditum, Chloridem -Amphionis filiam, solam cum unico de marium fratrum numero superstitem e -tota sobole de virginum cursu palmam tulisse. De Niobes equidem prole -quicquid compertum habui, quum Argivorum res persequerer, exposui. (5) -Quod attinet autem ad sedecim feminarum collegium, præter ea, quæ paulo -superius scripta sunt, hoc etiam amplius memorant: Demophontem Pisæ -tyrannum multis ac gravibus incommodis Eleos affecisse: eo mortuo, quod -ille nihil egerat de publico civitatis consilio, facile Elei adducti -sunt, ut de iis quas acceperant injuriis æquo jure cum Pisæis -disceptarent. Ac tunc sane inter ipsos convenit, ut, quum civitates id -temporis in Elea sedecim vigerent, singulæ feminam unam ederent, quæ tum -ætate, tum vitæ ac generis dignitate ceteras anteire videretur, atque ut -his omnium controversiarum arbitrium permitteretur. (6) Urbes vero, e -quibus feminas elegerunt, erant Elis ** Ex his urbibus ortæ feminæ -Pisæis et Eleis pacis conditiones tulere. Eisdem vero postea et ludos, -quæ Junonis sunt appellata, faciendi, et peplum Junoni pertexendi cura -mandata est. Duos eædem choros celebrant; Physcoæ unum, alterum -Hippodamiæ vocitant. Fuisse Physcoam tradunt ex Elide cui Cœlæ (_cavæ_) -cognomen: domicilium in curia Elidis habuisse, quæ Orthia dicta est: (7) -a Baccho adamatam, ei filium, cui Narcæi nomen, peperisse: Narcæum ipsum -jam adultum cum finitimis bellasse: magnas inde opes consecutum, et -Minervæ, quam de se Narcæam appellavit, ædem dedicasse; primumque omnium -a Narcæo et Physcoa Baccho honores decretos esse. Physcoæ et alii -honores habiti et chorus alter sedecim feminarum ab ea nomen sumsit. -Servant Elei nihilominus quum cetera * quamvis urbibus. In tribus enim -octo distributi, e singulis binas mulieres deligunt. (8) Neque vero aut -sedecim feminæ, aut Hellanodici Eleorum ullam attingunt munerum suorum -partem, priusquam se piaculari sue et aqua lustrarint. Eam lustrationem -ad Pieram fontem suscipiunt. Est fons ille in campis, per quos iter est -ex Olympia Elidem contendentibus. Hæc sane ita se habent, uti exposita -sunt. - - - - - CAPUT XVII. - - -_ De multis signis in templo Junonis — arca Cypseli — scribendi ratione - βουστροφηδὸν dicta — arcæ Cypseli accurata descriptio. _ - -Junonis est in templo Jovis **; tum Junonis signum est in solio sedens. -Adstat barbatus quidam et galeam capiti impositam ferens. Hæc rudis -cujusdam opificii opera sunt. Sedentes vero deinceps in soliis Horas -fecit Smilis Ægineta. Quod proximo loco Themidis (mater enim ea Horarum -est) signum positum est, fecit Doryclidas Lacedæmonius, Dipœni et -Scyllidis discipulus. (2) Hesperides vero quinque opus fuere Theoclis, -item Lacedæmonii, quem Hegyli filium fuisse, et ab iisdem magistris -Dipœno et Scyllide artem didicisse ferunt. At Minervam casside armatam, -hasta et scuto, Medontis Lacedæmonii esse opus memorant: fratrem hunc -Doryclidæ fuisse, et eosdem magistros habuisse. (3) Sedent e regione -Ceres et Proserpina: adversi sibi stant Apollo et Diana. Posita sunt -ibidem Latonæ, Fortunæ, Bacchi et volucris Victoriæ signa. Atque hæc -quidem cujus artificis opera sint compertum non habeo; valde autem mihi -prisca esse videntur. Et sunt, quæ hac in parte recensui, omnia ex ebore -et auro. Posteriorum ætatum et alia sunt dona in Junonis templo: e -marmore Mercurius infantem Bacchum portans, Praxitelis opus; et Cleonis -Sicyonii ex ære Venus. (4) Fuit Cleonis doctor Antiphanes. Hic a -Periclyto didicerat, Argivi Polycleti discipulo. Sedet ad Veneris pedes -inauratus pusio nudus; quem Chalcedonius elaboravit Boethus. Atque huc -transpositus est ex æde, quod Philippeum vocatur ** sunt hæc itidem ex -auro et ebore, Eurydice Philippi filia ** (7) Arca fabricata est e -cedro, cum aureis et eboreis emblematis, partim vero ex eadem cedro -cælatis. In arcam hanc Cypselum, qui Corinthi postea tyrannidem est -adeptus, mater sua abdidit, quum recens natum Bacchidæ magna cum -sollicitudine deposcerent. Arcam deinde in Olympia dedicarunt ipsius -posteri, qui Cypselidæ sunt appellati, ob servatum gentis suæ principem -et parentem. Fuisse vero hoc nominis Cypselo traditur, quod ejus ætatis -Corinthii arcas appellabant _cypselas_. (6) In arca incisæ sunt priscis -literis inscriptiones ad plerasque figuras. Earumque literarum aliæ in -rectum tendunt, alias earundem figuras Græci βουστροφηδὸν (a boum -arantium conversione) appellant. Id est hujusmodi: postquam exaratus est -versus unus, versus alter a fine præcedentis ducitur ordine converso, -perinde ut fit in diauli cursu. Inscriptiones in arca etiam alias -perplexis et inexplicabilibus flexibus scriptæ sunt. Quodsi ab ima arca -exorsus omnia oculis persequare, in primo latere hæc contineri videas: -(7) Œnomaum, qui Pelopem cum Hippodamia fugientem urget. Bigis uterque -invehitur, sed pinnati sunt Pelopis equi. Tum Amphiarai domus est, et -Amphilochum infantem portans anus nescio quæ. Pro foribus monile -præferens Eriphyle stat. Adsistunt filiæ, Eurydice, Demonassa, et nudus -puer Alcmæon. (8) Asius autem poeta suis carminibus Alcmenam etiam ex -Amphiarao et Eriphyle genitam memorat. Baton, Amphiarai auriga, equorum -habenas una, altera manu lanceam tenet. Amphiaraus ipse in currum -alterum jam pedem imponit, ensem vero stringit in uxorem conversus, ac -vix, quin ira incensus in eam irruat, satis animum in potestate -continens. (9) Post Amphiarai domum ludi ficti sunt Peliæ funebres: -circumstant spectatores certantium; et in solio sedens Hercules, cujus a -tergo stat mulier: eam quæ sit nulla significat inscriptio: ceterum -tibias non Græcas, sed Phrygias inflat. Bigas agitant Pisus Perieris, et -Asterion Cometæ filius, qui ipse quoque in numero fuisse Argonautarum -dicitur. Pollux præterea et Admetus: de hinc Euphemus, quem Neptuni satu -ortum poetæ vulgarunt, eundemque Iasonis in expeditione Colchica comitem -fuisse. Hic e bigarum curriculo victor discedit. (10) Descendit in -cæstuum certamen Admetus et Mopsus Ampycis filius. Stat inter eos -tibicen eo ritu tibiis canens, quo solent nostra quoque ætate modos -saltantibus præcinere quinquertionibus. Luctantur ibidem Iason et Peleus -æquo certamine: et Eurybotas discum ejaculatur, de quo incertum, quisnam -sit, haud dubie disci jaciendi olim fama florens. Cursus certamen qui -ineunt, sunt Melanion, Neotheus, Phalareus: quartus in eo numero est -Argius, quintus Iphiclus. Huic jam victoriam adepto coronam offert -Acastus. Fuerit is Protesilai pater, qui unus fuit de iis ducibus, qui -Ilium oppugnatum iere. (11) Expositi sunt victoribus præmia tripodes. -Adstant Peliæ filiæ. Ex illis uni adscriptum est nomen Alcestidi. Jam -vero Herculis laborum voluntarius comes Iolaus de quadrigis palmam -aufert. Atque hic extremus est actus eorum qui in honorem Peliæ facti -sunt ludorum. Post hæc Herculi adsistit Minerva, dum ille hydram belluam -ad Amymones flumen sagittis configit. Et ipsi quidem Herculi, quod nempe -facile ex operis argumento et corporis habitu ac figura agnosci potest, -nomen non est appositum. Adest etiam Phineus Thracum rex, et abigentes -Harpyias Boreæ filii. - - - - - CAPUT XVIII. - - -_ Descriptionis arcæ Cypseli continuatio. _ - -In altero vero arcæ latere, quod est a læva, ordinem operis in orbem -oculis persequenti femina primum expressa est puerum consopitum dextera -album sustinens; nigrum sinistra, et hunc dormientis effigie, distortis -ambobus pedibus. Indicant inscriptiones, quod facile tamen, ut nihil -scriptum sit, conjicere possis, eorum puerorum unum Mortem esse, alterum -Somnum, mulierem illam Noctem utriusque nutricem. (2) At formosa illa -mulier, quæ fœda facie alteram manu altera obstricto collo trahit, -altera fuste cædit, Justitiam significat, quæ Injuriam male mulcat. At -alteras duas feminas, quæ pistillis mortaria tundunt, medicamentorum -artem calluisse arbitrantur, sed nulla, quæ illæ fuerint, inscriptio -indicat. At quæ illa sit mulier, quæ virum sequitur, ex adscriptis -versibus hexametris facile colligas, qui sunt hujusmodi: - - Idas Marpessam formosam, quam sibi Apollo - eripuit, sacra redducit ab æde volentem. - -(3) Prope est tunica amictus vir, dextera calicem, altera torquem -tenens: et Alcmena quidem ea est, quæ de ejus manibus illa sumit. Et est -illud inter Græcos poetarum carminibus celebratum, Jovem simulata -Amphitryonis forma cum Alcmena congressum. Jam Menelaus loricam indutus -stricto gladio Helenam invadit, capto scilicet Ilio eam interempturus. -Sedenti in solio Medeæ a dextera Iason, a læva adsistit Venus. His -epigramma adscriptum hocce: - - Cypridos imperio Medeam ducit Iason. - -(4) Sunt et Musæ canentes, modos præeunte Apolline. Appositi versus sunt -hujusmodi: - - En pater hic vatum proles Latonia Apollo, - Musarumque chori circum, queis præcinit ille. - -Alas, uti fabulis vulgatum est, humeris cœlum et terram sustinet; -idemque Hesperidum mala fert. Ecquisnam vero ille sit, qui ense -accinctus ad Atlantem contendit, nulla indicat inscriptio peculiaris; -satis vero per se quisque conjecerit, Herculem eum esse. Id unum his -adscriptum est: - - Sustinet axem Atlas, idemque hic mala relinquet. - -(5) Mars arma indutus Venerem abducit. Inscriptio in eo est Enyalius. -Thetis virgo adhuc ibidem expressa est. Eam Peleus prensat: at Thetidis -e manu serpens in Peleum irruere parat. Medusæ sorores pinnatæ Perseum -volantem insectantur: sed uni Perseo est nomen adscriptum. - -6. In tertio latere arcæ militaria videas. Major exercitus pars pedestre -agmen est, equestrium tamen etiam copiarum aliquid in bigis fictum est. -Ac partim quidem manum jam conserturi videntur milites, partim vero se -consalutatione facta mutuo agnituri. Variat interpretum sermo. Sunt enim -qui dicant Ætolos, Oxylo duce, contra priscos Eleos instructos; utrosque -antiquæ consanguinitatis recordatione positis inimicitiis ad concordiam -spectare. At alii in prœlium descendere Pylios et Arcadas ad Pheam urbem -et amnem Iardanum. (7) Verum illud nemini probari possit, Cypseli -proavum, quum esset Corinthius, in arca, quam in suo esset instrumento -habiturus, consulto insculpi noluisse res patrias Corinthiorum, -exterorum vero res gestas, neque illas valde insignes, celebrandas in ea -curasse. Equidem hoc ipse possum conjectura assequi, quod quum Cypselo -ejusque majoribus origo fuerit e Gonussa supra Sicyonem sito oppido et -inter abavos eorum numeretur Melas Antasi filius, (8) hunc Melanem cum -agmine suo (uti ante in commentario de Corinthiorum rebus exposui) -recipere in civitatis ejusdem communionem recusabat Aletes, quod ex -Delphici Apollinis quodam responso fidem ei minus habebat. At enim, quum -ille omnibus Aleten modis sibi conciliare studuisset et rejectus multis -cum precibus redire non dubitasset, ab invito quidem Alete receptus -tamen est. Quare Melanis illas esse copias, quæ in ea parte arcæ -spectantur, facile existimari possit. - - - - - CAPUT XIX. - - -_ Descriptionis arcæ Cypseli continuatio. _ - -Quod quartum arcæ latus est, si a læva ambire eam cœperis, Borean habet -Orithyiam rapientem. Anguium illi caudæ pro pedibus sunt. Pugnat cum -Geryone Hercules; ex trinis virorum corporibus junctis compositus -Geryones. Est Theseus lyram tenens; cui adstat Ariadna coronam -præferens. Tum Achilli et Memnoni pugnantibus sua eorum utrique adest -mater. (2) Sunt ibidem Melanion; et juxta eum Atalanta, hinnulum tenens. -Ajaci præterea ex provocatione et Hectori singulari certamine congressis -adsistit Discordia, facie illa quidem fœdissima. Ad hujus exemplar -finxit Calliphon Samius Discordiam in templo Dianæ Ephesiæ, quum ad -Græcorum naves commissam pugnam pingeret. In eadem arcæ regione et -Castores sunt: eorum alter impuber, et media inter eos Helena. (3) Est -Æthra Pitthei filia abjecta humi ad Helenæ pedes cum pulla veste. -Apposita est inscriptio versu heroico una voce longiore: - - Tyndaridæ fratres Helenen atque Æthran Athenis - asportant. - -(4) Sic ille versus compositus est. Iphidamas præterea Antenoris filius -humi stratus. Pro eo contra Agamemnonem pugnat Coon. In Agamemnonis -clypeo Pavor expressus est leonis capite. Inscriptio est hujusmodi ad -Iphidamantis mortui corpus: - - Iphidamas, pro illoque Coon fera prœlia miscet. - -In Agamemnonis vero scuto: - - Hic Pavor est hominum, manibus gerit hunc Agamemnon. - -(5) Exin adducit ad Alexandrum Priami filium Mercurius in judicium de -forma deas. Rem indicat inscriptio: - - Mercurius Paridi ostentat spectanda dearum - corpora, Junonis, Tritonidis, atque Diones. - -Jam vero Dianam quam ob causam volucrem fecerint, nescio. Humeris certe -alæ applicatæ sunt; dextera pardalim præfert, leonem altera. Ad hæc Ajax -Cassandram a Minervæ signo divellit. Inscriptio super eo posita rem -prodit: - - Ajax Locrensis Cassandram a Pallade raptat. - -(6) Ex Œdipi filiis Polynicem in genu collapsum frater Eteocles urget. A -tergo Polynicis adsistit femina dentibus et aduncis manuum unguibus -quavis fera immanior. Testatur inscriptio Κῆρα (_Fatum_) illam esse: et -fati quidem vi Polynicem succubuisse, Eteoclem vero merito suo -cecidisse. In antro Bacchus jacet barbatus, auream præferens pateram, -talari amictus tunica: arbores antrum vestientes vites sunt, et mali, et -punicæ. - -7. Arcæ latus supremum (nam sunt quinque numero) nullam omnino -inscriptionem habet; ex ipsa vero emblematum facie argumenta conjicias. -Intra speluncam mulier cum viro in lectulo decumbit: Circen et Ulyssem -eos esse facile ut credamus adducimur, quum ad ancillarum præ foribus -numerum, tum vero ad earum opificia respicientes. Nam et quattuor sunt -mulieres, et iis intentæ operibus, quæ versibus de illis loquens Homerus -persequitur. Adstat Centaurus. Non omnes ei pedes equini sunt, sed -anteriores humani. (8) Equorum præterea bigæ insculptæ sunt, et in illis -insistentes feminæ. Equis aureæ sunt alæ, et earum feminarum uni vir -quidam arma tradit. Hæc ad Patrocli cædem pertinere ex re conjiciunt. Et -eas quidem, quæ bigis vehuntur, Nereidas esse: Thetin autem a Vulcano -arma accipere. Nam et vir ille non satis firmis esse videtur pedibus, et -famulus eum forcipem tenens sequitur. (9) Quin et Centaurum illum -Chironem esse dictitant, qui jam vitæ muneribus perfunctus ac in deorum -numerum receptus, præsto Achilli est, ejus luctum levaturus. Jam vero -insidentes mulis virgines duas, quarum altera habenas tenet, altera vero -velato capite sedet, Nausicaam Alcinoi filiam esse putant, cum ancilla -ad lavacra contendentem. At qui sagittis Centauros petit et ex iis -aliquot jam confecit, dubitari non potest quin sit Hercules. Nam et hoc -de Herculis certaminibus unum fuit. Arcæ opifex quisnam fuerit, -conjicere nunquam ego utique potui. Inscriptiones vero alius fortasse -fecit; ego tamen maxime adducor ut ab Eumelo Corinthio factas putem. -Hanc ego tum ex aliis ejus operibus, tum vero maxime ex eo carmine, quod -Prosodium in Delum fecit, conjecturam duco. - - - - - CAPUT XX. - - -_ De aliis donariis in æde Junonis Olympiæ, Iphiti disco, et mensa, in - qua coronæ victoribus positæ — de cadavere militis saucii reperto - narratio — de Œnomai columna — templo Matris Deorum, Matroo dicto, - et Philippeo. _ - -Spectantur et alia ibi dona, et inprimis modicus quidam lectus ebore -magna ex parte exornatus; Iphiti discus, et mensa, super qua victoribus -coronæ deponuntur. Et lectulum quidem Hippodamiæ ferunt ludicrum fuisse. -Iphiti vero disco induciæ, quas Olympicorum ludorum tempore provulgant -Elei, non recto versuum ductu inscriptæ sunt, sed literæ in ora disci -orbiculari textu exaratæ. (2) Mensa ipsa partim ex ebore, partim ex auro -fabricata est. Opificem fuisse aiunt Coloten, quem ab Heraclea oriundum -affirmant: etsi, quibus fictorum origines curiosius inquirere curæ fuit, -Parium essse, Pasitelis (_Praxitelis?_) vero discipulum testantur; -Pasitelem (_Praxitelem?_) autem per se ipsum artem didicisse. Juno -exinde, Juppiter, Deûm Mater, Mercurius, cum Diana Apollo ficti sunt. In -tergo tota ludorum descriptio. (3) In uno laterum Æsculapius, et -filiarum Æsculapii una Hygiea: Mars præterea, et prope ipsum Agon -(_Certamen_). At in altero Pluto est et Bacchus; tum Proserpina et -Nymphæ duæ, quarum altera pilam, clavem altera tenet. Est enim clavis -Plutonis insigne: eaque, ut fama est proditum, a Plutone inferorum sedes -ita clausa est, ut nemini inde reditus pateat. (4) Jam vero, quod -Aristarchus rerum Olympicarum interpres memoriæ prodidit, id nequaquam -præterierim. Sua igitur ille ætate, quum Elei Junonis ædem sartam -tectam, quod vitium templi lacunar fecisset, locassent, inter tabulatum, -quod ad speciem expolitum est, et contignationem, cadaver cum gravi -armatura saucii hominis repertum memorat. Hunc virum existimabamus -dimicasse pugna intra Altin ab Eleis contra Lacedæmonios commissa, (5) -et, quum propugnatores templis deorum et omnibus omnino excelsis locis -conscensis hostem repellerent, vulneribus confectum, jam moribundum -illuc perreptasse, cadaver autem ejus tam diu integrum permansisse, -quod, in illis latebris abditum, nec per æstatem vaporum, nec per hiemem -frigoris noxam contrahere potuerit. Addidit Aristarchus, elatum cadaver -extra Altin et cum iisdem armis humatum fuisse. (6) Œnomai quam -appellant ipsi etiam Elei columnam, ea exstat ab ara maxima ad Jovis -ædem contendentibus. Quattuor erectæ sunt ad lævam columnæ quibus -lacunar sustinetur. Fulciunt eadem ligneam columnam jam vetustate -ruentem et multis locis incinctam vinculis. Columnam eam fama -pervulgavit in Œnomai domo fuisse solamque stetisse, quum domus reliqua -fulmine conflagrasset. (7) In ænea tabella ante ipsam columnam incisi -elegi sunt hujusmodi: - - Una columna ex his, hospes, sum sola relicta, - in claris steterunt quæ ædibus Œnomai. - Nunc exsto Jovis in templo circumdata vinctis - nobilior; nec me flamma voravit edax. - -(8) Accidit vero ætate mea quiddam hujusmodi. Quum Romanus quidam -senatorius vir palmam in Olympicis adeptus, victoriæ suæ relinquere -vellet monumentum, cum inscriptione statuam ex ære, scrobem altius -effodiendam curavit prope Œnomai columnam: repererunt, qui opus -conduxerant, armorum, frænorum et. armillarum fragmenta; quæ ipse, dum -eruerentur, vidi. (9) Ædem quandam insigni magnitudine, Dorico opere, -Matroum (_Matris Deûm templum_) priscum retinentes nomen appellant: -neque vero in ea ullum exstat Deûm Matris signum; statuæ tantum -Romanorum Imperatorum ibi erectæ sunt. Est hoc ipsum Matroum intra -Altin; et eodem in loco rotunda figura cella, quod Philippeum. vocant. -In ejus Philippei summa testudine æneum papaver eminet, quod fibularum -caput est cellæ trabibus. (10) Situm est ædificium hoc circa Altis -exitum ad lævam Prytanei, e coctili laterculo exstructum, columnis -circumquaque cingentibus. Hoc opus erigendum curavit Philippus, quum ad -Chæroneam graviter Græcorum fortunas attrivisset. Et dicatæ illic statuæ -sunt Philippo et Alexandro, Amyntæ etiam Philippi patri. Tam eas quam -Olympiadis et Eurydices statuas fecit ex auro et ebore Leochares. - - - - - CAPUT XXI. - - -_ Recensio donariorum Olympiæ positorum et signorum — Jovis signa sex, - Zanes dicta, et ex pecunia multatitia ob largitionem in certaminibus - Olympicis erecta — alia sex de Callippi mulcta — alia duo — - memorantur alii, qui in ludis Olympicis largitionibus usi multati - sunt, Philostratus — Apollonius — Didas et Garapammon — Damonicus — - de Echus porticu et Sarapione ob timiditatem multato. _ - -Venio jam ad statuarum et donariorum expositionem, in qua diversa genera -permiscere non placuit. Nam Athenis quidem in arce quæ posita sunt, sive -statuæ, sive aliud quodvis genus sint, diis omnia dicata sunt: at in -Alti quædam in honorem divini numinis sunt dedicata; statuæ vero, qui -victoribus sunt positæ, et ipsæ honorarii præmii loco eis sunt tributæ. -Sed harum quidem posterius fiet a nobis mentio: in præsentia ad ea, quæ -præcipua sunt donaria diis facta, se convertet oratio. (2) A Metroo ad -stadium recta contendentibus, ad lævam circa Cronii montis finem, -crepido est lapidea monti subjecta. Ex ea gradus in clivum assurgunt. Ad -crepidinem locata sunt aliquot ænea Jovis simulacra; conflata illa -quidem de multatitia pecunia, athletis, qui fraudem ludis fecissent, -irrogata. Appellantur ea simulacra ab indigenis Zanes (_Joves_). (3) -Eorum sex primi erecti sunt octava et nonagesima Olympiade. Nam quum -Eupolus Thessalus ex iis, qui ad pugilum certamen convenerant, Agetorem -Arcadem et Cyzicenum Prytanin pecunia corrupisset et præter eos -Phormionem etiam Halicarnassensem, qui in Olympiade superiore victoriam -adeptus fuerat, quum ipsum Eupolum, tum eos, qui pecuniam cepissent, -multarunt Elei: atque hanc primam fuisse dicunt corruptelam ludorum ab -athletis perpetratam atque hos primos esse multatos. Ex eo signorum -numero duo fecit Cleon Sicyonius; quattuor qui reliqua finxerint, non -habeo dicere. (4) Tertium et quartum signum ubi præterieris, elogia -ceteris adscripta videas elegiacis versibus. Monet eorum primum, non -pecuniis, sed pedum pernicitate et corporis robore, Olympicam palmam -acquiri. Secundo inscriptum epigramma docet, erectum signum esse, ut ea -re honor deo haberetur, Eleorum religio declararetur, athletisque iis, -qui contra leges agunt, terror incuteretur. E duabus reliquis -inscriptionibus altera Eleos quum aliis nominibus ornat, tum illis magnæ -inprimis laudi tribuit, quod pugiles notarint: altera edicit signa illa -documento Græcis cunctis esse, non debere cuiquam Olympicæ victoriæ spem -in pecunia esse repositam. (5) Post Eupolum memoriæ proditum est -Atheniensem Callippum ab adversariis quinquertii coronam pretio sibi -emisse, idque Olympiade duodecima et centesima esse factum. Et multam -quidem quum a Callippo, et ejus in certamine adversariis petissent Elei, -miserunt Athenienses Hyperidem eam multam deprecatum. Verum quum exorari -non potuissent Elei, eam Athenienses animi elationem præ se tulerunt, ut -ne Olympicorum quidem celebritate prohibiti judicatum solvere prius -voluerint, quam Delphicus Apollo percontantibus responsum dedisset, non -responsurum se, antequam debitam Eleis multam dedissent. (6) Sic tandem -data, ex ea pecunia signa itidem sex Jovi erecta sunt, et his quoque -elegi adscripti, nihilo dexterius facti, quam qui sunt de Eupoli multa. -Et indicat prima quidem inscriptio, oraculi jussu Eleorum de -quinquertionum fraude judicium comprobante, ea signa dedicata. Secunda -item et tertia in laudem ejusdem Eleorum de quinquertionibus judicii. -(7) Quarta ad Olympicam victoriam non pecunia, sed virtute adspirandum -docet. Quinta, quam ob rem signa posita sint, ostendit. Sexta responsum -Delphici Apollinis Atheniensibus redditum commemorat. (8) Duo præterea -signa sunt de multa palæstritarum erecta; sed eorum nomina vel me vel -ipsos priscarum apud Eleos rerum interpretes fugiunt. Appositæ his -quoque suæ sunt inscriptiones. Earum una declarat, Rhodios fraudem -palæstritæ Olympio Jovi pecunia luisse: altera, positum signum de multa, -quæ iis irrogata fuisset, qui donis ultro citroque datis et acceptis -luctam iniissent. (9) Reliqua ejusdem generis signa interpretes -priscarum apud Eleos rerum tunc dedicata memorant, quum Olympiade octava -et septuagesima supra centesimam a Philostrato nummos acceperit Eudelus: -eum Philostratum fuisse Rhodium. Verum in publicis Eleorum monumentis, -quibus eorum, qui Olympia vicerunt memoria commendata est, diversa ab -his repperi: Stratonem scilicet Alexandrinum centesima septuagesima -octava Olympiade, eodem die de pancratio et lucta coronatum. Alexandriam -quidem in Canopico Nili ostio Alexander Philippi filius condidit: fuisse -tamen et ante non magnum eodem in loco Ægyptiorum oppidum Rhacotin, -memoriæ proditum est. (10) Ante Stratonem hunc, oleastri coronam de -pancratio et de lucta tres viri cepisse perhibentur, et totidem post -eum; et primus quidem Caprus fuit ex Elide ipsa; ex ea Græcia, quæ trans -Ægæum est, Rhodius Aristomenes et e Magnetibus, qui sunt ad Lethæum, -Protophanes. Ex iis, qui post Stratonem easdem victorias retulerant, -Marion Stratonis illius civis, et Stratonicensis Aristeas, sed olim et -urbs et regio Stratonicensium Chrysaoris appellata est: septimus denique -Nicostratus fuit e maritima Cilicia, etsi nihil ei cum Cilicibus præter -nomen commune fuit. (11) Hunc enim Nicostratum adhuc pæne infantem, -neque obscuro loco natum, e Prymnesso, quæ Phrygum urbs est, prædones -abduxerunt, eumque ad Ægeas, incertum cui, vendiderunt. Aliquanto post -visus est per somnium videre sub lectulo, in quo cubabat, humi stratum -leonis catulum. Atque ubi jam adoleverat quum alias tum ex Olympicis -ludis de pancratio et lucta palmas abstulit. (12) Pecunia autem quum -alios postea tum Alexandrinum pugilem, Elei multarunt Olympiade -ducentesima ac duodevicesima: nomen ei fuit Apollonio, cognomen (patrium -enim Alexandrinis fuit cognomina habere) Rhanti. (13) Damnatus hic -primus Ægyptiorum est ab Eleis, non ob datam aut captam pecuniam, sed ob -aliam hujusmodi in ludis noxam. Non adfuerat præstituto tempore: ideoque -reliquum erat, ut ab Eleis ex legum præscripto ludis prohiberetur. Quod -enim prætexebat, fuisse se in Cycladibus insulis a ventis detentum, -Heraclides, qui et ipse Alexandrinus erat, fraudulentum esse coarguit, -quum docuisset hominem in cogenda ex Ioniæ ludis pecunia occupatum -fuisse. (14) Apollonium igitur Elei, et pugiles alios, si qui forte ad -condictam diem non adfuissent, exegerunt; Heraclidi coronam intacto -partam pulvere decreverunt. Hic Apollonius, ut forte ad pugilatum erat -loris illigatus, in Heraclidem jam coronam capientem invasit, et hominem -ad ludorum præsides confugientem est persecutus: quæ illi vecordia magno -utique stetit. (15) Jam duo alia signa nostræ ætatis opera sunt. Sexta -enim et vicesima supra ducentesimam Olympiade pugiles deprehensi sunt de -victoria ipsa certamen inisse, pacta mercede. Ob eam rem multa illis -imposita. Simulacrorum ex ea pecunia Jovi dedicatorum ad lævam alterum -est, alterum ad dexteram, qua aditus ad stadium patet. Pugilibus nomen -alteri Didas fuit; et ei, qui pecuniam dedit, Garapammon, ex eadem tribu -Arsinoite, quæ Ægypti recentissima est tribuum. (16) Per hercule mirum -fuit, exteros homines nihil Jovis numen veritos, ob certamen munera vel -accepisse vel dedisse. Sed in miraculo posuerim majore, Eleos ipsos -eandem in se admisisse fraudem. Admisit autem Damonicus Eleus: secunda -enim et nonagesima supra centesimam Olympiade, quum in luctæ certamen -Damonici filius Polyctor, et Sosandri Smyrnæi filius patri cognominis -descendissent, cuperet vero impensius Damonicus filium suum victorem -discedere, Sosandri filio dicitur pecuniam dedisse, ut facile se vinci -pateretur. (17) Ejus rei ubi innotuerat indignitate commoti Hellanodicæ, -multam irrogant ipsis parentibus: ab illis enim noxa commissa fuerat. Ex -ea pecunia signa duo erecta sunt, alterum in Eleorum gymnasio; ante -porticum, quæ in Alti est, alterum. Appellatur ea porticus Pœcile -(_Varia,_) a picturæ scilicet varietate, qua olim parietes exornati -fuerant. Eandem multi Echûs porticum nominant, quod vocis emissæ imago -septies et nonnunquam sæpius reciprocat. (18) Narrant vero etiam, -Sarapionem Alexandrinum pancratiastam prima post ducentesimam Olympiade, -pridie quam pancratium committeretur, adversariorum metu aufugisse: hinc -timiditatis damnatum. Id uni illi accidisse, et nemini præter eum, sive -Ægyptius, sive e quavis terra fuerit, affirmant. Atque ea quidem, quæ -jam enumeravi signa, quibus ante dictum est causis dicata comperi. - - - - - CAPUT XXII. - - -_ De aliis Jovis signis Olympiæ positis — signis in basi quadam lapidea - — Abantide regione — signo Jovis a Metapontinis erecto — signo Jovis - a Phliasiis et alio a quibusdam Leontinis posito. _ - -Sunt et alia Jovis simulacra, partim publico, partim vero privato ære -dedicata. Ad aram vero, qui in Alti est, prope aditum eum, qui ad -stadium ducit, nihil ulli deorum immolant Elei: tubicines tantum et -præcones in eo positi prisco ritu de palma certant. Prope eam aram -suggestum est ex ære, et in eo positum Jovis signum, altitudine cubitûm -sex: utraque manu fulmen tenet: dedicarunt Cynæthaenses. Qui adstat -torque cinctus impuber, eum Phliasius Cleolas dicavit. (2) Jam vero -juxta ædem, quod vocant Hippodamium, e lapide suggestus est, hemicycli -forma. In eo Juppiter, et Jovi pro liberûm salute supplicantes Thetis et -Aurora. Hæc signa in medio suggestu posita sunt: in utroque semicirculi -extremo, accincti ad pugnam sunt, ab altera parte Achilles, Memnon ab -altera. Similiter etiam alius alii e regione oppositus stat, barbarus -Græco, Ulysses Heleno, quod hi sapientiæ laude in suo uterque exercitu -præstitere. Jam propter vetus odium Menelao Paris, Diomedi Æneas, Ajaci -Telamonis filio Deiphobus oppositi. (3) Opera hæc fuere Lycii Myronis -filii: dedicarunt autem Ionii maris accolæ Apolloniatæ, sicuti priscis -literis incisi elegi ad Jovis pedes indicant: - - Urbis Apolloniæ sunt hæc monumenta, comatus - Phœbus quam ad pontum condidit Ionium. - Illa manus, veteris quæ cepit Abantidos oras, - cum dis e Thronio pertulit huc decimam. - -Abantis quidem regio, et in ea Thronium oppidum, in Thesprotide Epiri -fuere, ad montes qui dicuntur Ceraunii. (4) Disjecta enim tempestate, -quum Græci ab Ilio redirent, classe, Locri Boagrii fluminis accolæ, e -Thronio, et Abantes ex Eubœa, octo navibus ambo ad Ceraunios montes -delati sunt. Ibi quum consedissent, et oppidum Thronium condidere et -agrum quantum occupaverant, communi consensu Abantidem regionem -appellarunt. Pulsi deinde sunt finitimorum Apolloniatarum bello. -Apolloniam e Corcyra deductam aiunt ** nonnulli prædæ participes fuisse -dicunt etiam Corinthios. (5) Paululum hinc progressis, in conspectu -Juppiter est, ad orientem solem conversus, altera manu aquilam avem, -fulmen altera tenens. Imposita est corona capiti e liliis floribus. Fuit -hoc Metapontinorum donum, Aristonoi vero Æginetæ opus: incertum vero -mihi, quis Aristonoi magister fuerit; incertum etiam, quo tempore -floruerit. (6) Dedicarunt etiam Phliasii Jovem, et Asopi filias, Asopum -etiam ipsum. Ea signa ita disposita sunt: prima omnium est Nemea sororum -natu maxima: post eam Juppiter Æginam prensans. Adsistit Æginæ Harpina, -cum qua Mars, uti Eleorum et Phliasiorum sermone proditum est, -consuetudinem habuit et ex ea genuit Œnomaum, qui Pisæ regnavit. Proxima -illi est Corcyra, et deinceps Thebe; omnium postremus Asopus. Corcyram -quidem a Neptuno cognitam tradunt. Versibus Pindarus similia mandavit de -Thebe et Jove. (7) Leontini quidam privata, non publica pecunia Jovem -erexerunt, septem cubitûm magnitudine: læva aquilam, dextra jaculum -præfert, ex poetarum scilicet descriptione. Qui dedicarunt, erant -Hippagoras, Phrynon et Ænesidemus: et hunc quidem Ænesidemum alium ab eo -arbitror fuisse, qui tyrannidem in Leontinis adeptus est. - - - - - CAPUT XXIII. - - -_ De Jovis signo a Græcis posito, qui ad Platæas pugnarunt, cum - civitatum nominibus inscriptis — ex his illæ recensentur, quæ - Pausaniæ tempore deletæ erant — de ænea columna, in qua fœdus - Atheniensium cum Lacedæmoniis in triginta annos incisum — signo - Jovis a Megarensibus — ab Hyblæis — a Clitoriis Olympiæ posito. _ - -Ubi viam præterieris, quæ in curiam deducit, Juppiter stat sine ulla -inscriptione. Ad septentriones vero quum flexeris, Jovis item signum -videas ad ortum solis conversum: dedicarunt quicunque ad Platæas e -Græciæ populis contra Mardonium Persarum ducem steterunt. Incisa vero -sunt in dextro basis latere earum civitatum nomina, quarum opera in eo -prœlio pugnatum est. Primi omnium Lacedæmonii, post eos Athenienses: -adscripti his ordine sunt, tertii quartique Corinthii, et Sicyonii, -quinti Æginetæ: tum vero Megarenses et Epidaurii: (2) ex Arcadum -concilio Tegeatæ et Orchomenii: ad eos Phliasii, Trœzenii, Hermionenses: -ex Argivorum finibus Tirynthii; soli vero e Bœotis Platæenses: ex -Argivorum urbibus Mycenæi: ex insulis Cii, Melii, Ambraciotæ e -Thesprotide Epiri; Tenii et Lepreatæ, sed Lepreatarum soli qui sunt e -Triphylia. Ex Ægæo autem et Cycladibus non Tenii soli, sed Naxii etiam -et Cythnii. Ab Eubœa Styrenses. His accesserunt Elei, Potidæatæ, -Anactorii: extremi omnium Chalcidenses Euripi accolæ. (3) Ex his urbibus -hæ erant nostra ætate desertæ: Mycenas et Tirynthem exciderunt Argivi -post ejectos e Græcia Persas. Ambraciotas et Anactorios Corinthiorum -colonias Imperator Romanorum ad Actium promontorium deduxit, ut -Nicopolin incolis frequentaret. Potidæatas bis domo sua pulsos, a -Philippo Amyntæ filio semel, et ante ab Atheniensibus, postea restituit -quidem Cassander; sed quæ Potidæa fuit, amisso vetere nomine, Cassandrea -nuncupata est a conditore. Signum hoc communi impensa harum civitatum in -Olympia erectum fecit Anaxagoras Ægineta: cujus tamen ab iis, qui res ad -pugnam Platæensem pertinentes conscripsere, nulla omnino facta mentio -est. (4) Ante hoc Jovis signum est ænea columna, in qua fœdus incisum -Atheniensium cum Lacedæmoniis in triginta annos. Fecerunt Athenienses -fœdus hoc redacta iterum in ditionem Eubœa, anno tertio Olympiadis -(_octogesimæ tertiæ_), in qua Crison Himeræus stadio vicit. Sancitum in -conditionibus illis hoc quoque est: ejus pacis communionem ad Argivorum -civitatem nihil pertinere; privatim Atheniensibus liciturum cum illis -amicitiam jungere. (5) Atque hæc quidem illo fœdere continentur. Aliud -etiam Jovis positum est signum, non longe a Cleosthenis curru, de quo -posterius nobis erit sermo. Jovis id signum dedicarunt Megarenses: -fecerunt Thylacus (_Phylacus?_) et Onæthus fratres, eorumque filii. -Quibus vero illi temporibus fuerint, quave patria nati, aut a quibus -artem didicerint, mihi sane ignotum est. (6) Prope Gelonis currum stat -Juppiter prisci admodum operis, sceptrum tenens. Hyblæorum donum esse -aiunt. Fuere Hyblæ Siciliæ civitates duæ; cognomine Gereatis una; altera -ut erat, ita etiam vocabatur Major. Retinent hac etiamnum ætate prisca -nomina; et earum altera in agro Catinensi plane deserta est; altera -Gereatis in iisdem finibus ad vici formam redacta. In hac fanum est -Siculorum celebritate religiosum, deæ, quam Hyblæam vocant, dicatum. Ab -hoc ego populo signum arbitror in Olympiam deportatum. Nam ostentorum et -somniorum interpretes esse, et ceteros, qui in Sicilia sunt, barbaros -deorum cæremoniis colendis anteire, Philistus Archomenidis -(_Archonidis_) filius memoriæ prodidit. (7) Prope Hyblæorum donum -suggestus est ex ære; et super eo Jovis statua, altitudinis pedum -(quantum conjicere possum) decem et octo. Eam qui dedicarint, quique -fecerint, inscripti elegi declarant: - - Hoc signum multis ex urbibus expugnatis - Clitorii decimas constituere deo. - **** Ariston atque Telestas, - germani fratres et Lacedæmonii. - -Hos homines non omnibus Græcis in notitiam venisse existimo: nam si -nobiles essent, haberent quid de iis Elei dicerent, et multo etiam -plura, ut de suis civibus, Lacedæmonii. - - - - - CAPUT XXIV. - - -_ Multa alia Jovis signa a populis et singulis hominibus in Alti posita - recensentur — de signo Jovis Horcii in curia posito, ad quod athletæ - jurare solent — signo Alexandri Magni Jovis habitu. _ - -Exin ara est Laœtæ Jovis, Laœtæ etiam Neptuni. Adjuncta est aræ basis -ænea, quæ Jovem sustinet, Corinthiaci populi donum, Musi opus, quisquis -Musus is fuerit. Inde a curia ad magnum templum contendenti, ad lævam -signum est Jovis cum corona velut e floribus; dextera fulmen tenet. Fuit -hoc Ascari Thebani opus, quem docuit Sicyonius ** et Thessalorum esse -dicit. (2) Hi vero si bello quodam contra Phocenses suscepto e -Phocensium manubiis dedicaverunt, non fuerit id, quod Sacrum vocant, -bellum, sed illud, quod gesserunt, antequam Xerxes cum Persarum copiis -in Græciam transmitteret. Non procul hinc Juppiter positus est, quem ex -voto quum superiores e prœlio discessissent, dedicasse Psophidios -testatur inscriptio. (3) Dextera in parte magni templi ad Solis ortum -Juppiter est altitudinis pedum duodecim: quem dicatum tradunt a -Lacedæmoniis, quum rebellantes Messenios altero bello vindicare essent -adorti. Adscripti elegi sunt: - - Hoc sate Saturno signum cape Juppiter alme, - auxiliumque favens fer Lacedæmoniis. - -(4) Romanorum omnino nullus, neque privatæ conditionis, neque -senatorius, ante Mummium, quod ego sciam, in Græcorum templis donum -ullum ponendum curavit. Primus Mummius de manubiis Achæorum Jovem in -Olympia æneum dedicavit, ad lævam ejus, qui a Lacedæmoniis dedicatus -fuerat, proxime ad primam templi columnam. Quod vero maximum omnium -æneorum signorum, quæ in Alti posita sunt, Jovis est signum ab ipsis -Eleis confecto Arcadico bello dedicatum, altitudinis pedum septem et -viginti. (5) Justa vero Pelopis delubrum pila est modice a solo eminens, -et super ea parvum Jovis simulacrum altera manu prolata. Ex adverso alia -sunt perpetua serie collocata signa: inter ea Jovis et Ganymedis. -Homerus quidem carminibus mandavit suis, raptum a diis Ganymedem Jovi ut -pocula ministraret: pro eo vero equos Troi _patri_ datos. Dedicavit -Gnathis Thessalus: fecit Aristocles discipulus et filius Cleœtæ. (6) -Alius ibidem Juppiter est impuber, inter Micythi dona. Quis hic Micythus -fuerit, unde oriundus, et quam ob causam multa in Olympia dona posuerit, -suo loco exponemus. Paululum hinc recta progressis aliud est Jovis -impuberis signum. Dedicarunt Elaitæ, qui Æolidem tenent primi, si e -Caici campo ad mare descendas. (7) Aliud proxime positum est Jovi -signum: inscriptio testatur, Cnidios Chersonesi incolas de hostium -spoliis dedicasse. Jovi hinc Pelopem, illinc Alpheum amnem apposuerunt. -Et Cnidiorum quidem urbis pars maxima in continenti Cariæ terra condita -est, et ibi sunt quæ apud ipsos habentur maxime memoratu digna. Quæ vero -Chersonesus dicitur, insula est continenti terræ proxima et ponte cum ea -conjuncta. (8) Et ii quidem, qui hic habitant, Olympiæ donaria illa Jovi -dedicaverunt, perinde ac si Ephesiorum ii, qui eam, quæ Coressus -vocatur, urbis partem tenent, communi Ephesiorum nomine donum se -dedicasse dicant. Est etiam ad Altis murum appositus Juppiter ad solis -occasum conversus, sine inscriptione. Vulgavit fama hunc quoque a Mummio -de Achaicis manubiis dicatum. (9) In curia Jovis est signum specie -perfidiosis hominibus quam maxime formidanda. Horcius ei cognomen, _id -est Jurisjurandi vindex_. Utraque manu fulmen tenet. Solenne vero -athletis omnibus, eorumque parentibus, fratribus, gymnasii magistris, -super exsecti suis testibus verbis conceptis dejerare, nihil se fraudis -facturos, quominus Olympici ludi rite fiant. Athletæ quidem ipsi hoc -amplius jurant, se decem perpetuos menses accurate meditatos, quæ ad -exercitationem requiruntur. (10) Jurant præterea qui vel de viris, vel -de pullis equorum in certamen prodeuntium pronunciaturi sunt, -judicaturos juste nec ob rem judicandam pecuniam se ullam capturos: qua -vero re adducti quemvis aut probarint aut improbarint, se non esse in -vulgus prolaturos. Jam vero sus ille confecto athletarum jurejurando -cuinam sit usui, percontari in mentem non venit. Veteri quidem religione -sancitum scio, ne victima vescerentur homines, super qua jusjurandum -conceptum fuisset. (11) Id Homerus etiam perspicue testatur, quum -exsectum illum suem, super quo Agamemnon jusjurandum concepit, Briseidem -se non attigisse, in mare a præcone abjectum dixit: - - Hoc ait, atque suis præduro guttura ferro - dissecuit; quem Talthybius contorsit in undas - piscibus æquoreis escam. - -Atque hoc quidem prisci fuit ritus institutum. Ante Horcii Jovis pedes -ænea tabella est, in qua incisi elegi sunt ad pejerantium terrorem -compositi. Jam enumeravimus quam accuratissime, quicunque Jovi intra -Altin signa posita sint. Nam quod prope maximum templum Corinthius -quidam dedicavit (non de priscis ille quidem Corinthiis, sed de iis quos -Imperator in urbem deduxit), hoc signum est Alexander Philippi filius, -in Jovis habitum videlicet fictus. - - - - - CAPUT XXV. - - -_ Alia præter Jovis signa recensentur, signa chori puerorum a Messaniis - naufragis Olympiæ posita — puerorum ab Agrigentinis in muro Altis - posita — de populis qui Siciliam incolunt — binis Herculis signis — - signis eorum, qui ad certamen cum Hectore ineundum sorte ducti sunt - — signo Herculis de cingulo cum Amazone certantis - signo Herculis a - Thasiis posito. _ - -Jam vero et ea persequemur signa, quæ Jovem non exprimunt: imagines -autem quæ non religionis causa, sed ad homines honestandos positæ sunt, -eas recensebimus in athletarum commemoratione. (2) Quum Messanii freti -accolæ ex antiquo instituto Rhegium pueros triginta quinque, cumque his -chori magistrum et tibicinem misissent ad patrios quosdam Rheginorum -ludos, nave fracta, pueri omnes periere et ne unus quidem servatus est. -Est enim fretum illud fœdissimis in toto mari tempestatibus infame: (3) -siquidem venti e diversa superi inferique maris regione (quæ maria -Adriam e Tyrrhenum vocant) spirantes, ab alto undas cient, et procellis -infestissimas reddunt. Quin et quum venti posuere, ea est influentis et -refluentis pelagi concitatio, tam gravis belluarum magna copia -innatantium odor, ut naufragis in hoc freto nulla salutis reliqua fiat -spes. Quodsi navem ibi Ulixes fregisset, non ille quidem in Italiam -incolumis enatasset. Sed nimirum deorum lenitas in omnibus infortuniis -malorum aliquam allevationem affert. (4) Tum vero Messanii istum -puerorum interitum lugebant, et quum alios illis honores habuere, tum -statuam ex ære suam singulis posuere, cumque iis una chori magistro et -tibicini. Vetus inscriptio donum esse Messaniorum indicat freti -accolarum. Interjecto dein tempore, Hippias, qui inter Græcos sapientiæ -laude claruit, elegis titulos earum statuarum composuit. Sunt illæ -quidem Callonis Elei opus. (5) Est ad Pachynum (_immo_ Lilybæum) Siciliæ -promontorium, quod in Libyam et ad Austros controversum est, Motye urbs, -quam Libyes Pœnis permisti tenent. Cum ea barbarorum civitate -Agrigentini bello commisso et præda ex iis acta, de manubiis puerorum -æneas posuere statuas, dexteras tendentium, et vota se Jovi nuncupare -significantium in ipsis Altis muris: Calamidis opus esse statuas illas -et ipse suspicabar, et hominum sermone vulgatum est. (6) Siciliam quidem -gentes hæ incolunt, Sicani, Siculi, Phryges: et illi quidem ex Italia, -Phryges vero a Scamandro fluvio et Troade regione eo transmisere. At -Libyes et Pœnos una et eadem classe in coloniam deduxere -Carthaginienses. Atque hi quidem e barbaris gentibus Siciliæ inquilini. -E Græcis vero Dores, et Iones eam incolunt, Phocici etiam et Attici -nominis pars non utique magna. (7) In eodem Altis muro præter -Agrigentinorum dona sunt et Herculis signa duo nuda, ætate puerili: unus -idem ad ejus imaginem expressus, qui sagittis in Nemea leonem confecit. -Hunc cum leone dicavit Tarentinus Hippotion, Nicodami Mænalii opus; -alterum vero signum Anaxippi Mendæi dedicatio fuit, et in hunc locum ab -Eleis transportatum est, quum ante positum esset in fine ejus viæ, quæ -in Olympiam ex Elide ducit, et Sacra dicitur via. (8) Dedicarunt vero -communi impensa Achaici concilii populi eorum signa, qui ex provocatione -cum Hectore, sorte ducti, erant singulari certamine congressuri: atque -hi quidem hastis et clypeis armati prope magnum templum stant: e regione -insistit basi alteri Nestor, conjectis in galeam sortibus. (9) Et sorte -quidem novem exiere, sed octo duntaxat exstant: nam Ulyssem (fuit enim -et ipse in eo numero) Nero Romam asportasse dicitur. Eorum igitur octo -signorum uni tantum, Agamemnoni scilicet, nomen adscriptum est, a -dextera quidem in lævam partem excurrentibus literis. (10) Et is quidem, -cujus in scuto pro insigni gallus gallinaceus, Idomeneus est Minois -nepos, a Pasiphae Solis filia oriundus: gallinaceum autem Soli sacram -avem celebrant, quod cantu solis ortum nunciet. Incisi sunt hi in basi -elegi: - - Signa Jovi hæc olim magno posuistis Achivi, - queis genus a divo Tantalida Pelope. - -Hoc igitur in illo loco scriptum est: sed opificis nomen in ipso -inscriptum est Idomenei scuto: - - Præstans laude operum multorum hoc fecit Onatas, - cui patria Ægine, cuique Micon genitor. - -(11) Non longe ab Achæorum dono Hercules est, cum equestri Amazone pro -balteo pugnans. Euagoras quidem Zanclæus dedicavit, fecit Cydoniates -Aristocles. Potest hic Aristocles inter vetustissimos numerari; nec -certo quisquam ejus ætatem prodere queat. Hoc constat, fuisse illum -antequam Zancle eo nomine, quo ætate nostra appellatur, Messana -vocaretur. (12) Dedicarunt et Thasii, qui e Tyro et reliqua Phœnice -oriundi, ad Europam quærendam cum Thaso Agenoris filio classi profecti -sunt, Herculem in Olympia æneum, super ænea basi. Ejus signi magnitudo -est cubitûm decem: dextera clavam, arcum læva tenet. Et Thasi quidem -audivi Tyrium esse Herculem, quem Thasii ab initio essent venerati: sed -enim quum se illi Græcis adjunxissent, cœptos ab iis Amphitryonis etiam -filio honores haberi. (13) Adscripti sunt Thasiorum dono hi elegi: - - Dona Micone satus hæc est fabricatus Onatas, - contigit Æginæ cui coluisse domos. - -Onatam hunc, quamvis genus Ægineticum in statuis suis expresserit, tamen -nulli secundum ducimus eorum, qui a Dædalo ex Attica officina nobiles -artifices exstitere. - - - - - CAPUT XXVI. - - -_ De signo Victoriæ a Doribus Messeniis Olympiæ posito — Micythi donaria - recensentur — inter ea signum Agonis (Certaminis) halteres portantis - — de Micytho — Minervæ et Victoriæ non alatæ signo — signis Herculis - quorundam laborum ab Heracleotis positis et de Heraclea ipsa. _ - -E Doribus Messeniis ii, qui olim Naupactum ab Atheniensibus acceptam -tenuere, Victoriæ signum super pila dedicarunt. Opus hoc est Mendæi -Pæonii, de manubiis hostium factum, ex Acarnanum (sicuti ego existimo) -et Œniadarum bello. At Messenii ipsi monumentum esse prædicant rei ad -Sphacteriam cum Atheniensibus gestæ, atque id eo maxime argumento, quod -hostium nomen adscripturi fuerint, si Acarnanes illi aut Œniadæ -fuissent, duorum certe simultatem veriti non fuissent: at ne -Lacedæmonios offenderent, de industria inscriptionem missam fecisse. (2) -Et Micythi quidem multa offendi passim posita dona: primum post Iphiti -Elei ab Ecechiria (_quasi Inducia_) coronam accipientis imaginem hæc -Micythi dona collocata sunt, Amphitrite, Neptunus, Vesta; quæ omnia -fecit Glaucus Argivus. Idem Micythus ad lævum magni templi latus alia -dedicavit: Proserpinam, Venerem, Ganymeden, Dianam: e poetis Homerum et -Hesiodum: deos rursus alios, Æsculapium, et Hygieam. (3) Et inter cetera -Micythi dona Agonis (_Certaminis_) etiam signum est, halteres portantis. -Halteres isti speciem præferunt semicirculi, non exacte rotundi, sed -oblongioris; ita vero sunt fabricati, ut manuum digiti per eos trajici -possint, veluti per amenta clypeorum. Hæc halterum figura est. Prope -Agonis signum est Bacchus, Orpheus Thrax, et Jovis, cujus ante mentionem -feci, signum. Sunt hæc omnia Argivi Dionysii opera. Alia item dedicata a -Micytho memorant, quæ Nero amoverit. (4) Opificum ipsorum Dionysii et -Glauci Argivorum certi magistri non produntur: quo vero fuerint tempore, -ex ipsa donatoris signorum Micythi ætate intelligi potest. Micythum enim -Herodotus scripsit Anaxilæ Rheginorum tyranni servum, ac deinde -dispensatorem fuisse; mortuo vero Anaxila, Tegeam migrasse. (5) -Testantur præterea inscriptiones donariorum, Chœrum illi patrem, Græcas -urbes Rhegium patriam, et Messanam, quæ ad fretum est, domicilium -fuisse. Epigrammata quidem eum Tegeæ habitasse non testantur: dona vero -in Olympia ex voto posuit, liberato filio tabidi morbi periculo. (6) Qua -in parte majora sunt Micythi dona, quæ fecit Argivus Glaucus, prope est -Minerva galeam et ægidem induta, Nicodami Mænalii opus, ab Eleis -dedicata. Adsistit Minervæ Victoria, quam Mantinenses dedicarunt; sed -inscriptiones non declarant quonam bello confecto. Calamis fecisse -dicitur: alas vero non addidit, exemplar secutus signi ejus prisci, quod -Athenis est, et Involucris Victoria nuncupatur. (7) Proximo vero loco -minoribus Micythi donis, quæ Dionysius fecit, Herculis positi sunt -labores: pugna cum leone Nemeæo, et cum hydra; Cerberi raptus, apri ad -Erymanthum fluvium cædes. Hæc omnia in Olympia Heracleotæ dedicarunt -evastatis finitimis Mariandynorum finibus. Accolæ Euxini Ponti sunt -Heracleotæ, Megarensium colonia: sed etiam e Bœotiis Tanagræi coloniæ -deducendæ participes fuerunt. E regione horum, quæ jam enumeravimus, -donariorum alia sunt continenter posita signa, ad meridiem conversa, -proxime ad fanum illud, quod Pelopi dedicatum est. - - - - - CAPUT XXVII. - - -_ Donaria Phormidis Olympiæ — inter ea equus, cui hippomanes inest — de - muro cinere in duobus Lydiæ templis — signo Phormidis — signis - Mercurii arietem portantis et Mercurii cum caduceo — bobus æneis a - Corcyræis et Eretriensibus Olympiæ positis — tropæo æneo ab Eleis - erecto — Pentathli signo, Mendæorum donario. _ - -Inter hæc etiam illa spectantur, quæ dicavit Phormis Mænalius. Hic a -Mænalo quum in Siciliam transmisisset ad Gelonem Dinomenis filium, multa -dedit bellicæ virtutis documenta, pluribus expeditionibus partim a -Gelone, partim deinde a Gelonis fratre Hierone susceptis. Quare ad -luculentam adeo provectus est fortunam, ut non hæc duntaxat Olympio -Jovi, sed alia etiam Delphico Apollini dona dicarit. (2) Olympica ejus -dona sunt equi duo, aurigæ totidem: adsistit enim suus utrique equo -auriga. Priorem equum cum homine fecit Dionysius Argivus, Ægineta Simon -alteros. Incisa est in prioris equi latere inscriptio, cujus prior pars -non est metro adstricta: hoc fere modo, - - Phormis dedicavit - Arcas Mænalius nuncque Syracosius. - -(3) Hic est ille equus, cui hippomanes infusum esse Elei tradunt. -Apertum autem nonnisi magi artificio illa equo accidere. Magnitudine -ille quidem et specie inferior est equis plerisque intra Altin positis; -insuper deformiorem cauda præcisa reddit. (4) Sed illum mares equi non -vere tantum, sed plane quavis anni parte et die appetunt. Irrumpentes -enim vel effractis vinculis intra Altin, vel e rectorum manibus elapsi, -illum invadunt, nihil hercle minus furenter, quam si viventem -pulcherrimam equam gregalem inituri adorirentur. Cedunt illis quidem -ungulæ; non prius tamen desinunt hinnitu omnia late complere, rabidoque -impetu identidem in eum insilire, quam scuticis et acriori aliqua vi -edomiti ab illo ære abstrahantur. (5) Atque aliud in Lydia ipse -miraculum vidi, illud quidem a Phormidis equo diversum, nec tamen minus -magorum artis expers. Sunt in Lydis, qui Persici cognomine vocantur, -urbium Hierocæsareæ quæ dicitur et Hypæporum templa. In utroque templo -est cella cum ara; super ea cinis alio longe colore a vulgari cinere. -(6) Huc ingressus magus ubi, foco aridis lignis impositis, tiara caput -velarit, invocat deum nescio quem: ex libro enim carmen recitat -barbaricum, lingua plane ignota Græcis. Ubi peroravit, sponte sua e -lignis, nullo igne admoto, purissima emicat flamma. Sed ut redeat, unde -huc digressa est oratio, (7) inter Phormidis donaria ipsius Phormidis -statua visitur cum hoste cominus dimicans, uno, et item altero ac -tertio. Adscriptum est, pugnantem illum militem Phormin Mænalium esse: -dedicatum fuisse a Syracusano Lycorta. Satis perspicuum cuivis esse -potest, dedicasse Lycortam necessitudine adductum Phormidis. A Græcis -(_Ab Eleis?_) tamen, quæ Lycortæ fuerunt dona, Phormidis appellantur. -(8) At Mercurius arietem sub ala portans, galea caput armatus, idemque -amictus tunica et chlamyde, nihil omnino is ad Phormidis donaria -pertinet. Olympio enim Jovi Pheneatæ ex Arcadia illum dedicarunt. -Fecisse Onatam Æginetam, et cum eo simul Callitelem, indicat inscriptio. -Fuit autem Onatæ vel discipulus vel filius, uti ego arbitror, -Calliteles. Non longe a Pheneatarum dono aliud est Mercurii signum: -caduceum is tenet: testatur inscriptio positum a Glaucia Rhegino, -opificem fuisse Callonem Eleum. (9) Duæ item ex ære boves ibidem sunt: -alteram Corcyræi, Eretrienses alteram dedicarunt, Eretriensis Philesii -opus. Quam ob rem vero Corcyræi bovem in Olympia unam, et unam item -Delphis dedicarint, quum ad Phocensium res pervenerit historia, -exponemus. Jam quod de Olympica eorum bove me audire memini, id -hujusmodi est: (10) parvulum puerum, quum sub ea bove sedens pronus -luderet, sublatum temere caput tam vehementer æri impegisse, ut ex eo -vulnere non ita multis post diebus e vita excesserit. Elei bovem cædis -ream extra Altin exportare in animo habebant; sed Apollinis Delphici -oraculo moniti sunt, ut bovem eo ritu expiarent, quo solent Græci -inconsultæ cædis fraudem eluere. (11) Est sub platanis circa medium fere -Altis ambitum æneum tropæum: titulus in affixo ibi clypeo incisus docet, -Eleos victis Lacedæmoniis illud erexisse. Hæc nempe illa fuit pugna, in -qua miles iste animam exhalavit, cujus cadaver, quum Junonis templum -sartum tectum curarent, inter tecti fastigium et lacunar cum armis -repertum est. (12) Mendæorum, qui sunt in Thracia, donum propemodum me -fefellit, ut quinquertionis statuam esse putarem. Posita illa quidem est -juxta Eleum Anauchidan, halteres priscos tenens. Verum in ejus femore -inscriptio elegiacis versibus hæc est incisa, - - Mendæi, Sipte sævo Mavorte subacta, - primitias summo hic me posuere Jovi. - -Sipte Thraciæ castellum vel urbs esse videtur. Mendæi ipsi e Græcia -atque adeo ex Ionia oriundi sunt. Sedes eorum ab eo mari, quod Ænum -urbem alluit, tendunt versus superiorem regionis partem. - - - - - PAUSANIÆ DESCRIPTIONIS GRÆCIÆ ELIACA POSTERIORA SIVE LIB. VI. - - - - - CAPUT I. - - -_ Post exordium recensentur signa et donaria insigniorum in ludis - Olympicis victorum Olympiæ posita. _ - -Postulat dehinc suscepti operis ordo, ut post votivorum donariorum -expositionem, equos certaminibus nobiles, et athletas, eos etiam qui -athleticam non profitebantur, persequamur. Et eorum quidem, qui victores -e ludis Olympicis discessere, non omnium positæ sunt statuæ: sed multi -sunt, qui vel certantes præclare se gesserunt, vel virtutis alio modo -specimen aliquod dedere, statuarum tamen honorem non sunt consecuti. (2) -Hos præterire me jubet ratio operis. Neque enim athletas, qui in -Olympicum stadium descendere, quibusve palma delata est, persequi mihi -propositum; sed quum in reliquis donis, tum vero maxime in statuis -exponendis hæc fuit opera sumenda. Quin ex iis etiam, quibus posita -statua fuit, multos mihi prætermittendos censui, quum scirem non paucos -per sortis fortuitam aleam, non virtute, esse oleastrum adeptos. At -eorum omnium, qui vel merito suo gloriam assecuti sunt, vel quorum -statuæ artificio ceteris præstant, ego faciam mentionem. (3) Ad dexteram -Junonis templi palæstrici hominis imago est: patria Eleus fuit, -Symmachus Æschyli filius: prope quem ex Pheneo Arcadiæ Neolaidas est -Proxeni filius, qui e puerorum pugilatu palmam tulit. Post hos -Archedamus Xeniæ filius, pueris in palæstra superatis, ipse etiam Eleus. -Horum, quos jam nominavi, imagines fecit Alypus Sicyonius, Argivi -Naucydis discipulus. (4) Sileni vero filium Cleogenem inscriptio ex -indigenis unum esse testatur; et desultorio equo de suo ipsius grege -vicisse. Adhæret Cleogeni Dinolochus Pyrrhi et Troilus Alcini filius, -quibus est itidem ex Elide genus. Non vero ejusdem ludicri palma iis -obtigit: nam Troilus illo tempore præfectus Hellanodica, simul de -equiriis præmia tulit: bigis enim integræ ætatis equorum et pullorum -curru vicit secunda supra centesimam Olympiade. (5) Lege vero post hanc -victoriam cautum ab Eleis est, ne quis ex Hellanodicis in posterum equos -in certamen mitteret. Hujus fecit statuam Lysippus. Dinolochi vero mater -per visum in quiete videre sibi visa est filium se coronatum in -complexum suum recepisse. Eo somnio monitus Dinolochus strenue se ad -gymnicorum certamina exercebat et pueros cursu antevertit; ejus statuam -fecit Cleon Sicyonius. (6) De Cynisca vero Archidami filia, ejusque -genere, omnia et in Olympicis palmis et ea in parte historiæ sunt -explicata, qua in enumerandis Lacedæmoniorum regibus operam sumsimus. -Prope Troili statuam crepido quædam lapidea exstat, superque ea equorum -quadrigæ et auriga; ipsius etiam Cyniscæ statua ab Apelle facta, cum -aliquot in eam inscriptionibus. (7) Post Cyniscam sunt Lacedæmonii -aliquot deinceps positi, qui equis vicere. Primus Anaxander de curuli -certamine renunciatus est. Testatur inscriptio, Anaxandri avum ante hunc -quinquertii coronam cepisse. Est hic quidem in modum deo vota -nuncupantis ornatus. Succedit Polycles, qui Polychalci cognomen cepit, -quadrigis et ipse victor, tæniam dextera tenet. Adsistunt pusiones duo: -eorum alter trochum præfert, tæniam alter appetit. Idem vero Polycles, -ut testatur inscriptio, etiam e Pythicis, Isthmicis et Nemeis equestri -certamine victor rediit. - - - - - CAPUT II. - - -_ Statuæ Lacedæmoniorum equis alendis inclitorum — de statua Thrasybuli - vatis et prisca ex animalium extis vaticinandi ratione — Iamidis - vatibus — Timosthenis et Antipatri aliorumque statuis — Messenii e - Peloponneso ejecti victoriarum in ludis Olympicis expertes sunt et - reducti illarum participes evadunt. _ - -Pancratiastæ vero, quæ proxima est, statuam elaboravit Lysippus. Primus -ille quidem vir quum reliquorum Acarnanum, tum eorum qui Stratum urbem -incolunt palmam pancratii tulit: ** Xenarces ei nomen; Philandridæ -filius fuit, Lacedæmonii certe post irruptionem Persarum in Græciam -Græcis omnibus equos alendi studio præstitere. Quare, præter eos, quorum -superius mentionem feci, hi alii sunt e Spartanis equis alendis -nobilitati, quorum imagines post Acarnanis athletæ effigiem positæ, -Xenarces, Lycinus, Arcesilaus, et Arcesilai filius Lichas. (2) Et -Xenarces quidem insuper etiam Delphica, Argolica et Corinthiaca victoria -claruit. Lycinus quum ad ludos in Olympiam pullos adduxisset et eorum -unus deterior visus esset, in equorum jam adultorum certamine hos pullos -commisit et per eos victoriam est adeptus. Dedicavit ille in Olympia -statuas duas, quas Myron Atheniensis fecit. Arcesilao Lichæ patri -Olympiæ victoriæ duæ obtigerunt: Lichas vero, quum Lacedæmoniis tunc -ludorum aditu interdictum esset, Thebani populi nomine currum -introduxit, victoremque aurigam sua ipse manu tænia redimivit: atque ob -eam rem flagellarunt eum Hellanodicæ. (3) Hunc propter Licham -Lacedæmonii Agidis regis ductu cum exercitu Eleos invaserunt pugnamque -intra Altin cum eis commiserunt. Finito bello, hoc in loco statuam -Lichas posuit. Indicant Eleorum literæ quibus victores Olympici -recensentur, non Lichæ, sed Thebano populo eam palmam decretam. (4) Non -longe a Licha statua posita est Thrasybulo Æneæ filio vati, ex Iamidarum -familia, qui suam Mantinensibus contra Agidem Lacedæmoniorum regem, -Eudamidæ filium, operam navavit; qua de re agam pluribus, quum ad -Arcadum res venero. Per Thrasybuli dexterum humerum in effigie stellio -repit: prope canis jacet bipartito dissectus, nudato jecinore. (5) Vetus -est et antiquitus hominibus instituta ex hœdis, agnis, vitulis -aruspicina. Suem primi omnium Cyprii addidere. Cane vero ad extorum -significationes nullæ omnino gentes utuntur. Peculiarem itaque credi -facile potest e caninis visceribus divinationem sibi Thrasybulum -instituisse. Vates, qui Iamidæ nuncupantur, ab Iamo oriundi sunt, quem -Apollinis satu ortum et a patre divinandi peritiam accepisse, carmine -prodidit Pindarus. (6) Prope Thrasybuli effigiem Timosthenes Eleus -positus est, qui pueros in stadio vicit. Milesius deinde Antipater, -Clinopatri filius, qui pueros in pugilatu perculit. Hujus Antipatri -patrem Dionysii Syracusani legati ad Olympium Jovem cum muneribus missi, -pecunia delinitum adduxerant ut filium victorem Syracusanum renunciari -vellet. At Antipater contemptis tyranni donis, Milesium se esse et ex -Ionibus primum in Olympia statuam dedicasse; elogio testatus est. (7) -Fecit eam statuam Polycletus: Timosthenis effigiem elaboravit Eutychides -Sicyonius, Lysippi discipulus. Hic idem Eutychides Syris quoque Orontæ -accolis Fortunæ signum fecit, quod magna cum religione apud eas gentes -colitur. (8) Proxime ad Timosthenis statuam in Alti Timon positus est, -et cum eo Æsepus filius tener adhuc, equo insidens, qua scilicet ætate -equo injuge vicit. Timon quidem de curuli certamine victor renunciatus -est. Ejus et filii effigiem fecit Dædalus Sicyonius, qui etiam, victis -prœlio Laconibus, tropæum Eleis in Alti erectum elaboravit. (9) Posita -etiam est Samio pugili statua cum inscriptione, quæ dicatam testatur a -Mycone gymnicorum magistro; eademque Samiis in athleticis certaminibus -et navalibus pugnis præ ceteris Ionibus laudem summam tribuit: de pugile -autem ipso nominatim nulla mentio. (10) Positus ibidem est Messenius -Damiscus, qui annos natus duodecim palmam ex Olympicis ludis tulit. Fuit -autem ea mihi res haud minus quam alia quævis admirationi, quod eadem -ferme fortuna Messeniis et patriam et Olympicorum ludorum gloriam -eripuerit. Neque enim postquam e Peloponneso ejecti sunt, aut ex -Naupacto, aut e Sicilia, præter Leontiscum et Symmachum freti accolas, -quisquam e Messeniis victor declaratus est; quum tamen Siculi hos non -Messenios, sed de priscis Zanclæis fuisse contendant. (11) Sed postquam -in Peloponnesum rediere, pristina etiam eos comitata est fortuna -Olympica: siquidem uno post Messenen restitutam anno ludos Eleis -facientibus hic ipse Damiscus pueros stadio vicit; et quinquertii post -hanc ei partim Nemeæ, partim vero Isthmicæ victoriæ obtigere. - - - - - CAPUT III. - - -_ Recensio signorum athletarum Olympiæ positorum continuata — de tempore - expeditionis Eleorum et Thebanorum contra Sicyonios — statua Cratini - ex Ægira, illius ætatis hominum pulcherrimi — statua Œbotæ, quem - pugnæ ad Platæas non interesse potuisse ex temporum ratione patet — - statua Diconis Cauloniatæ et de Cauloniæ urbis fatis — statua - Lysandri Lacedæmonii. _ - -Damisco proxima est viri nescio cujus statua: nomen enim ejus non -produnt. Dedicavit Ptolemæus Lagi filius; qui se Macedonem inscribendum -curavit, quum Ægypti rex esset. Chæream Sicyonium pugilem puerum titulus -docet adolescentulum palmam meruisse, Chæremone patre genitum: nominat -item statuæ opificem Asterionem Æschyli filium. (2) Post Chæream Sophius -Messenius puer et Eleus vir Stomius collocati sunt: in cursu ille pueros -antevertit; Stomius vero quinquertii Olympicis ludis unam, tres Nemeis -palmas tulit. Hoc amplius ei inscriptio tribuit, Eleorum equitatum -duxisse et hoste fuso tropæa erexisse, hostium ducem ex provocatione -occidisse. (3) Fuisse vero illum ex Sicyone et Sicyoniis imperasse Elei -referunt: arma vero se cepisse contra Sicyonem adductos Thebanorum -amicitia, et Bœotiorum tunc auxilia præsto sibi fuisse. Bellum igitur -cum Sicyoniis ab Eleis et Thebanis gestum existimari potest post -Lacedæmoniorum Leuctricam cladem. (4) Positus deinceps est Labax -Euphronis filius, pugil e Lepreo Eleorum; Thrasidis præterea filius -Aristodemus vir palæstrita ex ipsa Elide, cui duæ etiam Pythicæ obtigere -victoriæ. Effigiem Aristodemi fecit Sicyonius Dædalus, discipulus -Patroclis. (5) Hippum Eleum, pugilatu puerorum victorem, fecit -Damocritus Sicyonius, qui ad quintum a se retro magistrum Atticum -Critium refertur. Ptolichus enim Corcyræus ab ipso didicit Critio: is -Amphionem docuit; Amphionis discipulus fuit Pison e Calaurea; a quo -artem Damocritus didicit. (6) Positus etiam Cratinus ex Ægira Achaici -conventus civitate, qui quum sui temporis omnium esset formosissimus, -luctandi etiam arte longo intervallo omnibus præstitit. Is pueris in -palæstra dejectis obtinuit ab Eleis, ut ludicræ exercitationis magister -proximo sibi loco statueretur. Statuam ejus fecit Sicyonius Cantharus, -Alexide genitus, artem ab Eutychida edoctus. (7) Eupolemi Elei imaginem -Dædalus idem Sicyonius elaboravit: indicat inscriptio vicisse Eupolemum -in stadio ludis Olympicis viros, et quinquertii e Pythicis coronas duas, -unam e Nemeis reportasse. De Eupolemo proditus est sermo, quum curriculo -Hellanodicæ tres præessent, ex iis duos palmam Eupolemo dedisse, tertium -Leonti Ambraciotæ: Leontem eorum utrumque, quorum sententia inferior -discesserat, apud Olympicum senatum acceptæ pecuniæ accusasse. (8) Œbotæ -statuam Achæi ex Apollinis Delphici responso posuere Olympiade -octogesima, cui Olympiade sexta palma de stadio est adjudicata. Qui ergo -Œbotas potuit in Græcorum acie ad Platæas prœliari, quum Olympiade -septuagesima quinta ad Platæas Persæ duce Mardonio fusi fuerint? Ea -quidem quæ ferunt Græci necesse habui commemorare, credere vero omnia -nulla me res cogit. At Œbotæ ejusdem casus alios non prætermittam, quo -loco Achæorum res persequar. (9) Antiochi statuam Nicodamus fecit. Fuit -Antiochus ex Lepreo oriundus. Is pancratio viros in Olympia semel, in -Isthmicis et Nemeis quinquertio bis utroque certamine superavit. Neque -enim Lepreatas quominus ad Isthmia accederent quicquam deterrebat, uti -Eleos. Sic Hysmo Eleus, cui prope Antiochum erecta statua est, quum ad -quinquertii certamen se applicuisset, Olympicis unam, Nemeis alteram -palmam tulit; ab Isthmicis vero æque hic atque ceteri Elei exclusus est. -(10) Huic quum puer adhuc esset fluxum in nervos descendisse ferunt, -eumque hanc ob causam ad quinquertium adjecisse animum, ut scilicet isto -laboribus pulso morbo sanitatem recuperaret. Atque erat ei hæc -disciplina multas et illustres postea victorias paritura. Statua ejus -Cleonis opus est, et priscos halteres tenet. (11) Secundum Hysmonem -positus est palæstrita puer ex Heræa Arcadum civitate, Nicostratus -Xenoclidæ filius. Pantias hanc statuam fecit, qui ab Aristocle Sicyonio -per manus traditam artem septimo ejus discipulorum gradu accepit. (12) -Dicon Callimbroti filius quinque e Pythico curriculo, tres ab Isthmico, -quattuor e Nemeis; ex Olympicis unam de pueris, duas de viris palmas -tulit. Atque ei quidem totidem statuæ quot victoriæ fuere erectæ sunt in -Olympia. Et puer sane, Cauloniates, sicuti etiam erat, renunciatus est: -at largitionibus postea corruptus Syracusanum se renunciari curavit. Est -Caulonia in Italiam ab Achæis colonia deducta: dux ejus coloniæ fuit -Typhon Ægiensis. (13) Bello autem a Pyrrho Æacidæ filio et Tarentinis -contra Romanos suscepto multæ Italiæ civitates a Romanis aliæ, aliæ vero -ab Epirotis ad vastitatem et solitudinem redactæ sunt. Inter eas -Caulonia fuit a Campanis capta et deleta, quorum maxime auxiliis Romani -nitebantur. (14) A ** Diconis statua non longe distat Xenophon Menephyli -filius, ab Ægio Achivorum pancratiasta; et Ephesius Pyrilampes in -longiore curriculo (δόλιχον vocant Græci) victor. Illi effigiem fecit -Olympus; huic cognominis et statuarius Pyrilampes, non is Sicyone, sed -Messenæ ad Ithomen natus. (15) Lysandrum Aristocriti filium Spartanum in -Olympia posuerunt Samii, a quibus inscriptiones duæ positæ, quarum -altera hæc est: - - Supremi Jovis hæc decora in prædivite fano - Publicitus Samii constituere viri. - -Hæc qui dedicarint docet. Altera ipsum Lysandrum ornat inscriptio: - - Quod tua Aristocritum et patriam virtute beasti, - Lysander, meritis stant monumenta tuis. - -(16) Ex quo quidem facile intelligas, Samios et Ionas reliquos de una -fidelia (uti ipsorum verbum est) parietes duos dealbasse. Etenim quum -Alcibiades Atheniensium classem instructam et ornatam circa Ioniam -haberet, plerique Iones eum colebant, atque adeo Samii statuam ei æneam -in Junonis erexerunt. Superatis vero navali prœlio ad Ægospotamos -Atheniensibus iidem Samii Lysandro in Olympia statuam posuere. Quin et -Ephesii in Dianæ templo Lysandri, Eteonici, Pharacis et alioram -Spartanorum minime clari inter Græcos nominis, imagines dedicarunt. (17) -Jam vero commutata rursum fortuna quum ad Cnidum et Dorium montem ab -Atheniensibus Cononis ductu classe victi fuissent Lacedæmonii, eousque -Ionum studia in diversa abierunt, ut Cononem ex ære, Timotheum etiam, -Sami apud Junonem positos videas, itidemque Ephesi apud deam Ephesiam. -Et profecto eadem quovis tempore fuit omnibus gentibus quæ Ionibus mens, -ut hominum studia ad eos qui opibus ac viribus præstarent propensiora -essent. - - - - - CAPUT IV. - - -_ Recensionis signorum athletarum Olympiæ positorum pars reliqua — - statua Sostrati Sicyonii cognomine Acrochersitæ et Leontisci — - Olympias CIV ab Eleis non notata, quia Pisæi et Arcades tunc ludos - celebrarunt — puer tænia redimitus, unicum Olympiæ signum a Phidia - confectum — Chilonis Patrensis signum — Aristotelis Stagiritæ — - Archidami, regis Lacedæmoniorum — Ergotelis Cretensis. _ - -Proxima est Lysandri statuæ effigies Ephesii pugilis, qui de puerorum -certamine victoriam est adeptus: nomen ei fuit Alhenæus. Adsistit etiam -Sostratus Sicyonius, pancratiastes; cui cognomen fuit Acrochersites, -quod adversariorum summas manus fam fortiter apprehendebat, ut non prius -eos dimitteret quam elisis digitis dolore confectos intelligeret. (2) -Duodecim ei partim Nemeorum, partim vero Isthmiorum palmæ datæ sunt; -Pythicæ duæ, Olympicæ tres. Quartam vero supra centesimam Olympiadem, -qua Sostratus primum vicit, non conscribunt in suis commentariis Elei: -pro illis enim ejus Olympiadis ludos ordinarunt Pisæi et Arcades. (3) -Prope Sostratum positus est palæstrita Siciliensis Leontiscus, e Messana -quæ ad fretum est. Coronam is ab Amphictyonibus et bis ab Eleis accepit. -Et in lucta quidem Leontiscus haud alio more quam Sostratus in pancratio -adversarios perculisse fertur: neque enim colluctantes sternendi -callidum fuisse, sed victoriam digitis collidendis extorsisse. (4) -Statuam ei fecit Pythagoras Rheginus, fingendi peritia si quis alius -sollers. Didicisse eum artem ferunt a Clearcho Rhegino, Euchiri -discipulo: Euchirum autem esse Corinthium, et præceptoribus usum Syadra -(_?_) et Charta Spartanis. (5) Puer tænia caput redimitus, Phidiæ causa -et eximiæ ejus in fingendis statuis sollertiæ nobis non fuit -prætermittendus, quod scilicet alioqui neminem novimus cujus effigiem -expresserit Phidias. Satyrus Eleus Lysianacte patre genitus, ex -Iamidarum gente, e Nemea quinque de pugilatu, duas e Pythicis ludis et -ex Olympicis totidem palmas tulit. Ejus fecit statuam Atheniensis -Silanion. At Polycles et ipse Attici nominis fictor, Stadiei Atheniensis -discipulus, Amyntam fecit pancratiasten, puerum ex Epheso, Hellanici -filium. (6) Chilon Achæus Patrensis Olympicis duabus de lucta virorum, -Delphica una, quattuor Isthmicis, tribus Nemiacis nobilitatus est -coronis. Sepulcrum ei publica impensa Achæi erexere. Et prœlians quidem -mortem oppetiit. Testata res his versibus epigrammatis Olympi: - - Me luctatorem bis Olympia Pythiaque ornant, - ter Nemea, atque Isthmus me quater undisonus - Chilonem. Pater est Chilo Patrensis. Achivi - virtutis memores cæsum acie tumulant. - -(7) Hæc quidem inscriptio est. Quodsi quo bello ceciderit ex ætate -Lysippi, qui statuam ejus fecit, conjectandum est, vel ad Chæroneam in -acie stetit cum Achæis omnibus, vel pro virilis animi ardore solus e -cunctis Achæis prœlio ei interfuit quod ad Lamiam in Thessalia cum -Antipatri et Macedonum exercitu commissum est. (8) Post Chilonem duæ -deinceps statuæ erectæ: Molpioni una, quem ab Eleis coronam cepisse -testatur inscriptio. Alterius nullus est titulus; sed eam Aristotelis -esse memorant Stagiritæ e Thracia, sive discipulus ei sive miles -quispiam gratia apud Antipatrum florenti et ante apud Alexandrum honorem -hunc habuerit. (9) Sodamas ex Asso in Troade ad Idam montem sita -Æolensium ex eo tractu primus in Olympico stadio vicit pueros. Prope -Sodaman Archidamo Lacedæmoniûm regi, Agesilai filio, statua posita est. -Ante hunc Archidamum nulli cuiquam regum extra fines statuam a -Lacedæmoniis erectam comperi. Archidamo vero et ob alia merita et mortis -causa, ut mea fert sententia, statuam in Olympia dedicandam censuerunt, -quod et inter Barbaros occubuit et unus ex omnibus Spartanorum regibus -sepulturæ honore caruit: (10) quod ipsum plenius a me in commentario de -rebus Laconicis expositum est. Euanthi Cyziceno pugili palma una evenit -Olympica in virorum certamine; in puerorum Nemiaca et Isthmica. Juxta -Euanthem vir est equorum studiosus currusque et puella currum -conscendens. Lampus viro nomen: patria ei Macedoniæ civitatum -recentissima, cui a Philippo Amyntæ filio nomen. (11) Cynisco e Mantinea -puero pugili statuam Polycletus fecit. Ergoteles autem Philanoris -filius, qui duas longioris curriculi in Olympia, totidem in Pythicis, -Isthmicis et Nemeis palmas est adeptus, non Himeræus fuisse primitus, -quod inscriptio indicat; sed Cretensis e Gnosso fertur: unde per -seditionem pulsus, ab Himeræis, ad quos profugerat, est in civitatem -receptus, et aliis item honoribus affectus: quare merito sese ut -Himeræum in ludis renunciandum curaturus erat. - - - - - CAPUT V. - - -_ Signum Pulydamantis, qui statura corporis omnes superavit, heroibus - exceptis — de Scotussæ, Pulydamantis patriæ, fatis — Pulydamantis - alia, præter victoriam Olympicam, fortiter facta narrantur — de - Pulydamantis interitu. _ - -Jam vero qui e celsa pila eminet, quem Lysippus fecit, is omnium -hominum, heroibus et si qua fuit alia hominum ante heroas natio -exceptis, omnium certe ætatis nostræ hominum statura corporis maximus -fuit, Pulydamas Niciæ filius, (2) cujus patria Scotussa hodieque deserta -est. Alesander enim Pheræorum tyrannus, dum induciarum fœdera durabant, -de improviso urbem cepit; ac de Scotussæis eos qui in theatrum -confluxerant (forte enim eis tunc indicta erat concio) peltatorum et -sagittariorum manu undique circumseptos ad unum omnes jaculis confodit; -puberes etiam quotquot essent trucidandos curavit; feminas et pueros sub -corona vendidit; de pretio mercenario militi stipendium dedit. (3) -Oppressit exitium hoc Scotussæos Phrasiclide archontis magistratum -Athenis gerente, alterius et centesimæ Olympiadis, qua secundum palmam -Damon Thurius tulit, anno secundo. Neque diu steterunt quæ perniciem -illam effugerant Scotussæorum reliquiæ, sed quum sua Græcos universos -fortuna altera jam clade fractos Macedonum armis perculisset, Scotussæi -quoque ad extremam imbecillitatem redacti, urbem suam deseruerunt. (4) -Fuerunt et alii quidem maxime illustres de pancratio victoriis; verum ad -Pulydamantis titulos peculiaris quædam accessit fortitudinis gloria. -Montana Thraciæ regio, qui intra Nestum est, qui fluvius Abderitarum -fines perlabitur, et alias belluas, et leones alit. Tam vero multi illic -gignuntur, ut in Xerxis camelos, qui commeatus convectabant, impetu -facto magnam eorum stragem olim fecerint. (5) Errant hi non raro usque -per subjacentem Olympo monti agrum: ejus enim montis latus alterum in -Macedoniam, in Thessaliam alterum et ad Peneum amnem conversum est. In -hoc ipso monte Pulydamas prorsus inermis ingentem et præferocem leonem -confecit, quum in hoc se periculum Herculis incensus æmulatione -demisisset. Illum enim ad Nemeam leonem stravisse fama vulgavit. (6) -Alterum præterea memoriæ proditum est fortitudinis ejus viri miraculum: -apprehensum e grege medio maximum et ferocissimum taurum posteriorum -pedum alterius ungulis, subsultantem et contranitentem tam obnixe -detinuit, ut vix et relictis quidem ungulis effugere potuerit. Aiunt -eundem Pulydamantem incitante equos auriga, altera tantum manu retactos -a tergo currus sistere solitum. (7) Hac fama impulsus Darius, Artaxerxis -ex pellice filius, is qui multitudinis Persarum studiis adjutus Sogdium -legitimum Artaxerxis filium regno expulit et loco ejus imperium -obtinuit, magnis per legatos donis et promissis invitatum Pulydamantem, -de cujus factis inaudiverat, Susa ad se evocavit. Quo quum venisse unus -ex provocatione tres de cohorte regia, qui Immortales vocabantur, -catervatim se solum oppugnantes occidit. Quæ commemoravi facinora partim -in statuæ basi spectantur Olympiæ, partim vero inscriptione testante -cognoscuntur. (8) At enim Pulydamanti quoque virium suarum fiducia, quam -exitio multis esse solere Homerus carminibus vaticinatus est, perniciem -erat allatura. Nam quum per ætatem speluncam intrasset cum aliquot -sodalibus accubiturus, fors iniqua ita tulit, ut superior speluncæ pars -late fatisceret, manifesto statim collapsuræ neque duraturæ diutius. Ibi -Pulydamas, ceteris imminentis periculi metu delapsis, quasi unus tantam -labem sustinere posset, manere decrevit et sublatis manibus montem -fulcire conatus ruinæ mole oppressus est. - - - - - CAPUT VI. - - -_ Pergit recensio signorum athletarum Olympiæ positorum — de Euthymo - pugili — Herois dæmonis cultu Temesæ instituto, eoque ab Euthymo - superato — pictura huc pertinente. _ - -Prope Pulydamantem statuæ erectæ athletis tribus, Arcadibus duobus et -Attico uni. Ex iis Mantinensem Protolaum, Dialcis filium, qui pueros in -pugilatu vicit, Rheginus Pythagoras fecit: Narycidam, Damareti filium, -palæstritam e Phigalia, Sicyonius Dædalus, Callian denique Atheniensem -pancratiasten Micon pictor, et ipse Atheniensis. At Mænalium -pancratiasten Androsthenem Lochæi filium, qui duas tulit viriles palmas, -Mænalius item Nicodamus fecit. (2) Post hos Eucles statuæ honorem habet, -Callianactis filius Rhodius, e domo Diagoridarum, quippe qui e Diagoræ -filia genitus est. Olympicam hic coronam cepit de virorum pugilatu: -Naucydes opifex fuit. Palæstritam vero puerum Thebanum Agenorem -Polycletus Argivus elaboravit, non is qui Junonis signum fecit, sed -omnino alius, qui Naucydæ discipulus fuit. Huic Agenori Phocensium -commune statuam posuit, quod Theopompus Agenoris pater Phocicæ gentis -publicus apud Thebanos esset hospes. (3) Nicodamus e Mænalo fictor, -cujus jam mentionem feci, Damoxenidam pugilem Mænalium finxit. Est -ibidem Lastratidæ Elei pueri imago, qui de lucta coronam cepit: de -pueris et impuberibus alteram in Nemeis ludis victoriam idem reportavit. -Paraballonti, Lastratidæ hujus patri, de curriculo iterato palma decreta -est. Reliquit idem etiam posteris honoris studium, victorum Olympicorum -nominibus in Olympico gymnasio perscriptis. Hactenus de his. (4) Non -præterierim autem quæ de Euthymi pugilis victoriis deque reliqua ejus -gloria memoriæ prodita sunt. Patria ei fuit Locri in Italia ad Zephyrium -promontorium, pater Astycles: etsi cives eum sui non hujus, sed Cæcinæ -amnis satu genitum memorant. Fluvius hic Locrensem agrum a Rhegino -dividens cicadarum miraculo est memorabilis. Nam quæ in Locride sunt -citra Cæcinam, æque atque aliæ omnes argutæ sunt: at in Rheginorum -finibus trans Cæcinam nulla est omnino cicada vocalis. Hujus itaque -amnis Euthymus filius fuisse dicitur. (5) Is quum ex Olympia de pugilatu -palmam tulisset quarta et septuagesima Olympiade, haudquaquam pari -eventu ea quæ insecuta est Olympiade certaturus erat. Theagenes enim -Thasius unis ludis pugilatus et pancratii palmam appetens Euthymum -quidem pugilatu vicit; oleaginam vero de pancratio accipere non potuit -ut qui pugna adversus Euthymum jam ante confectus esset. (6) Eam ob rem -Theagenes Hellanodicarum sententia talentum unum Jovi, sacram multam; -alterum item talentum Euthymo noxæ illatæ nomine dependere jussus est, -qui hoc pugilatus certamen adversus Euthymum suscepisse videretur non -alia de causa quam ut contumelia eum afficeret. Itaque damnatus est ad -pecunias privatim ipsi Euthymo exsolvendas. Et in Olympiade quidem sexta -supra septuagesimam Jovi Theagenes quod erat imperatum argenti exsolvit; -Euthymum vero ut remuneraretur, ad pugilatus certamen non descendit. -Illa itaque et altera deinceps Olympiade Euthymo pugilatus corona -decreta. Statua ejus Pythagoræ opus fuit, cum primis, quæ spectetur, -dignissima. (7) In Italiam is quum transmisisset, pugnam cum Heroe -commisit: de quo, quæ sunt memoriæ prodita, sic propemodum se habent. -Ulixem aiunt errantem everso jam Ilio tempestatibus huc illuc et ad -alias Italiæ ac Siciliæ urbes et Temesam etiam appulsum: ibi de -navalibus sociis ejus unum virgine per vinum violata ab oppidanis -contumeliam vindicantibus lapidibus obrutum: Ulixem quidem nulla cædem -ulciscendi inita ratione inde profectum: (8) perempti vero socii manes -finem nullum sæviendi in cujuslibet ætatis homines fecisse Temesæ, -priusquam cogitantes Italiam relinquere Temesenses, Pythici Apollinis -responso Temesæ manere et Heroem placare jussi sunt, et consecrato ei -solo templum excitare: devovere ei præterea quotannis virginem unam, quæ -ipsis formosissima visa esset. (9) Quod quum illi ex oraculo facere -pergerent, nihil omnino gravius ab eo dæmone passi sunt. Forte vero quum -venisset Euthymus Temesam eo ipso tempore quo solenne numini sacrum -fiebat, re tota cognita se intromitti illum aiunt in templum postulasse. -Ibi virginem conspicatum primo misericordia commotum, deinde etiam amore -incensum; ac puellam quidem, si ab eo servata esset, se in ejus manum -conventuram fidem dedisse. Armis igitur captis Euthymus congressum -dæmonis exspectavit: (10) atque eum vicit. Jam Heros finibus ejectus, ex -hominum conspectu cessit in mare se demergens, Euthymo autem, civitate -universa a dæmonis calamitate liberata, maxime illustres celebratæ sunt -nuptiæ. De eodem vero Euthymo et illud accepimus: longissimam eum ætatem -vivendo implesse, et mortem effugisse quidem, sed alio quodam modo -hominem esse desiisse. Habitari hac etiamnum ætate Temesam ex nautici -negotiatoris oratione cognovi. (11) Hæc ego auditu percepi: sed memini -etiam me in hanc incidere picturam, quæ ex vetusto exemplari accurata -imitatione fuerat descripta: adolescentulus Sybaris, Calabrus fluvius, -Lyca fons, sacellum insuper et Temesa urbs fuere; in iis dæmon quem -ejecit Euthymus: colore fuit is vehementer atro, omnique cetera specie -maxime formidabilis; amictus lupi pellis erat: Lycan nomine literæ in ea -pictura prodebant. Sed hæc hactenus. - - - - - CAPUT VII. - - -_ Statua Diagoræ et Diagoridarum — de Dorieo ejusque morte — porro - recensentur athletarum signa Olympiæ posita. _ - -Post Euthymi statuam suæ sunt positæ Pytharcho Mantinensi stadii -decursori, et Charmidi Eleo pugili, pueriles utrisque palmas adeptis. -Hos ubi spectaveris, in conspectu erunt Rhodii athletæ, Diagoras et ejus -omnis proles perpetua serie et habitu quem dicam collocati. Primus eorum -est Acusilaus de virili pugilatu accepta corona. Succedit Dorieus natu -minimus, cui de pancratio Olympiadibus continuis tribus victoria -adjudicata est. Sed ante Dorieum Damagetus quoque pancratii competitores -vicerat. (2) Atque hi quidem fratres fuere, Diagoræ filii. Postremus est -ipse Diagoras: virilem is pugilum palmam meruit. Ejus Diagoræ statuam -elaboravit Callicles Megarensis, Theocosmi filius ejus, qui Megaris -signum Jovis fecit. Diagoræ etiam e filiabus nepotes Olympicas coronas -de pugilatu meruere; virilem Eucles, e Callianacte et Callipatira -Diagoræ filia genitus: puerilem Pisirrhodus, quem mater ipsa in gymnici -magistri modum ornata, ad ludos Olympicos deduxit. (3) Positus hic idem -Pisirrhodus in Alti proxime ad avi materni statuam. Diagoram ipsum -tradunt Acusilaum et Damagetum filios in Olympiam deduxisse; quem -victores jam declarati juvenes per mediam multitudinem, quæ ad solennes -istos ludos maxima frequentia convenerat, humeris exportarunt, -conjicientibus in eum flores Græcis et liberûm causa beatum -prædicantibus. Duxit maternum genus Diogoras a Messene, atque adeo ab -ipsius Aristomenis filia. (4) Ejus filius Dorieus præter Olympicas -palmas, octo victoriis Isthmicas, una pauciores e Nemeis abstulit. -Pythicam etiam intacto pulvere coronam cepisse dicitur. Hic et -Pisirrhodus præconis voce renunciati sunt Thurii, quod illi, Rhodo a -factione pulsi, Thurios in Italiam commigraverant. Verum Dorieus aliquo -post tempore Rhodum postliminio reversus unus omnium apertissime -Lacedæmoniorum studia est professus: quocirca et propriis triremibus -navali bello cum Atheniensibus pugnavit; et quum per Atticas triremes -victus et captivus Athenas pertractus esset, (5) Athenienses, qui ante -vehemente ira impulsi extrema omnia illi fuerant comminati, simulatque -in concionem captivi habitu productum conspexerunt tantum virum cujusque -nomen tam insigni gloria esset auctum, conversa ad mansuetudinem -sententia, incolumem et impunitum dimiserunt, quum tamen multas haberent -justi in eum odii causas. (6) Quæ ad Doriei hujus vitæ exitum pertinent, -perscripta sunt ab Androtione in rerum Atticarum commentariis. Quum ad -Caunum, inquit, esset regia classis ejusque classis dux Conon populo -Rhodiorum persuasisset, ut desertis Lacedæmoniis in regis et -Atheniensium societatem transiret, Dorieum peregrinantem circa -Peloponnesi regiones comprehensum, ad Spartam in vinculis deductum -ibique a Lacedæmoniis majestatis damnatum noxam capitali supplicio -luisse. (7) Quodsi vera omnino exposuit Androtion, videtur mihi voluisse -ejusdem temeritatis Lacedæmonios arguere, cujus crimine se obligarunt -Athenienses, quum Thrasyllum et collegas, qui ad Arginusas classe -pugnaverant, inconsiderate capitis damnarunt. Ac Diagoras quidem et ejus -posteritas ad hoc gloriæ fastigium pervenerunt. (8) Tulit etiam -Alcænetus Lepreates, Theanti filius, cum suis liberis Olympicas palmas: -ipse quidem virilem e cæstuum certamine, quum ante etiam puerilem -cepisset: Hellanicus et Theantus ejus filii victores de puerili pugilatu -renunciati sunt; ille nona et octogesima Olympiade, Theantus proxima -posteriore: et horum spectantur omnium in Olympia statuæ. (9) Succedunt -Alcæneti filiis Gnatho Dipæensis ex Mænaliorum finibus, et Lycinus -Eleus: horum etiam uterque victor puerili pugilatu ex Olympia discessit. -Gnathonem quidem valde puerum palma potitum inscriptio testatur. Hunc -effinxit Megarensis Callicles. (10) Adsistit Stymphalius Dromeus (_i. e. -Cursor_) congruenti sane cum exercitatione nomine. De longiore enim -curriculo Olympicas duas, totidem Pythicas, Isthmicas tres, quinque -Nemiacas meruit. Primum carnibus vesci in animum induxisse ferunt, quum -athletæ ante ipsum caseo e fiscellis alerentur. Hunc Pythagoras, loco ei -proximum Pythoclem quinquertionem Eleum, Polycletus expressit. - - - - - CAPUT VIII. - - -_ Athletarum signa Olympiæ posita porro enumerantur — de Damarchi - mutatione in lupum narratio — de Timanthe ejusque vitæ exitu — - Timasithei rebus gestis et morte. _ - -Socratis vero Pellenensis, a quo pueri cursu superati, et Amertæ Elei, -qui pueros item in Olympica palæstra prostravit, idemque Pythicis ludis -viros certamen ingressos, deinceps positas imagines videas. Superiorem -qui fecerit, non traditur: Amertæ effigiem fecit Phradmon Argivus. -Euanoridas Eleus puerilis luctæ victoriam Olympiæ ac Nemeæ adeptus. Idem -quum Hellanodica factus est, ipse etiam eorum, qui ludis Olympicis -vicerant, nomina conscripsit. (2) De pugile vero Parrhasio ex Arcadia, -cui nomen Damarcho, quæ memoriæ prodita sunt, præter Olympicam -victoriam, fabulatorum hominum figmenta esse arbitror, quod scilicet in -Jovis Lycæi sacris in lupum conversus decimo rursus anno pristinam -recepisset hominis figuram: quod certe commentum ex Arcadum ipsorum -sermone neutiquam ortum videri potest. Ejus enim rei nulla est in statuæ -Olympicæ inscriptione mentio. Ea sic se habet: - - Dinytta genitus Damarchus, dedicat hancce - effigiem, Arcadico Parrhasius genere. - -Hactenus versus illi loquuntur. (3) At Eubotas Cyrenæus, quum ei Libycum -oraculum victoriam e curriculo prædixisset, statuam ante ipse faciundam -sibi curavit, eamque quo die palmam est adeptus eodem etiam dedicavit. -Vicisse eundem curuli quoque certamine ea ipsa Olympiade memorant: quam -tamen, quod ludis Arcades præfuerint, Elei pro adulterina habent. (4) -Cleonæo Timanthi, qui virilem coronam pancratii accepit, Myron -Atheniensis; Baucidi vero Trœzenio, qui luctatores vicit, Naucydes -statuam fecere. Huic Timanthi vitæ exitum in hunc modum contigisse -tradunt: abjunxerat se ætatis causa ab athletarum certaminibus; attamen -quo vires pristinas exercitationibus tueretur, magnum quotidie arcum -intendebat. Verum quum peregre profectus exercitationem illam intendendi -arcus intermisisset, eam reversus domum voluit repetere. Sed enim quum -non amplius valeret, rogo exstructo vivum se in ignem conjecit. Hoc vero -et similia qui fecerit aut in posterum sit facturus, mea profecto -sententia, insaniæ potius affinis videri possit, quam laudem -fortitudinis assequatur. (5) Post Baucidis imagines sunt athletarum ex -Arcadia: Euthymenes primum e Mænalo, palma accepta de virili palæstra, -quum prius etiam de puerili unam cepisset: ex Pellana deinde Azan -Philippus de pugilatu inter pueros victor: tum Critodamus e Clitore, et -ipse e cæstuum puerili ludicro victor renunciatus. Horum imagines -fecerunt, Euthymenis pueri Alypus, Damocriti Cleon, Philippi Azanis -Myron. De Promacho Pelleneo Dryonis filio pancratiaste tunc erit agendi -locus, quum ad Achæorum res gestas deducta fuerit oratio. (6) Non longe -a Promacho, Timasitheo Delpho statua posita est, Ageladæ Argivi opus. -Duas hic Olympicas de pancratio, tres Pythicas palmas abstulit. Ejusdem -fuit et belli gloria insignis, ob audaciam nec minorem felicitatem: -extremi tamen prœlii fatalis ei fuit conatus. (7) Quum enim Isagoras -Atheniensis ipsam Athenarum arcem dominandi cupiditate incitatus -occupasset, particeps fuit ejus facinoris Timasitheus. Quare iis -oppressis, qui se in arcem concluserant, capitis damnatus Atheniensibus -injuriæ pœnas dedit. - - - - - CAPUT IX. - - -_ Theogneti aliorumque signa — de Gelone ejusque curru Olympiæ posito — - Cleomede et iis quæ ei acciderunt. _ - -Theognetus vero Ægineta e lucta puerorum palmam est adeptus: ejus fecit -statuam Ptolichus Ægineta. Magister quidem Ptolicho fuit pater Synnoon; -illi Aristocles Sicyonius, Canachi frater, neque multo eo inferior -gloria. Cujus autem rei causa sativæ pinus et punicæ mali fructum -Theognetus præferat, equidem non valui conjicere: ipsi fortasse Æginetæ -hac de re habent patriis aliquid historiis proditum. (2) At secundum -ejus hominis statuam quem Elei idcirco non fuisse in victorum numerum -relatum tradunt: quod de bigis equarum _calpe_ dictis victor fuerit -renunciatus, post illius effigiem luctatori Mænalio Xenocli statuam -posuere. Pueros hic in lucta perculit. Adstat Alcetus Alcinoi filius -Arcas, et ipse e Clitore, qui pueros in pugilatu superavit. Et hujus -quidem statuam Cleon fecit, Xenoclis Polycletus. (3) Proximus loco est -Aristeus Argivus: e longiore is curriculo palmam tulit: pater vero ejus -Chimon in lucta vicit. Modico eorum statuæ distant intervallo: illam -fecit Pantias Chius, qui artem a patre Sostrato didicit: Chimonis duæ, -de nobilissimis (meo judicio) sunt Naucydæ operibus, quum scilicet ea -quæ in Olympia est, tum quæ Argis Romam in Pacis templum est deportata. -A Chimone in lucta stratum Taurosthenem Æginetam memorant: ipsum -Taurosthenem insequenti Olympiade omnes dejecisse, qui in luctæ certamen -descenderant. Eodem quo coronatus est die spectrum Taurostheni persimile -Æginæ victoriam ejus nunciasse dicitur. (4) Jam Phillen Eleum, qui -pueros in lucta vicit, Cratinus Spartanus finxit. Quod vero ad Gelonis -currum attinet, mea opinio paululum dissidet ab iis quæ alii ante me de -eo prodidere. Aiunt enim currum illum Gelonis Siciliæ tyranni donum -fuisse. Testatur quidem inscriptio, Gelonem Dinomenis filium Geloum -dedicasse. Et vicit hic Gelon, de quo nunc sermo est, Olympiade tertia -supra septuagesimam. (5) Verum Gelon tyrannus Syracusis rerum potitus -est Olympiadis septuagesimæ secundæ anno secundo; quo anno archon fuit -apud Athenienses Hybrilides; e stadio autem victor ea Olympiade -discessit Tisicrates Crotoniata. Manifestum ergo est, Gelonem se -Syracusanum renunciandum, non Geloum fuisse curaturum. Credi igitur -facile potest, privatum hominem hunc Gelonem fuisse, cujus pater tyranni -patri, ipse tyranno cognominis fuerit. Glaucias quidem Ægineta et currum -et statuam Gelonis fecit. (6) Superiore Olympiade Cleomedem -Astypalæensem memoriæ proditum in pugilatu Iccum Epidaurium interemisse: -eo crimine erepta palma damnatum ab Hellanodicis, animi ægritudine -mentis impotem factum: inde Astypalæam reversum quum in ludum literarium -introisset, in quo pueri erant ferme sexaginta, columnam, qua tectum -fulciebatur, convellisse. (7) Quare oppressis ruina pueris, quum cives -ipsum eum lapidibus insectarentur confugisse in Minervæ; moxque se in -arcam, quæ in templo erat, conclusisse. Ejus arcæ operculum -Astypalæenses quum diu conati tollere non potuissent, postremo arcam -effregisse: aperta, Cleomedem neque vivam neque mortuum visunt. Missis -igitur Delphos de rei miraculo consultoribus, (8) his versibus responsum -a Pythia redditum: - - Ultimus heroum Cleomedes Astypalensis, - quem jam immortalem superûm dignamini honore. - -Et Cleomedi ab eo tempore Astypalæenses tanquam heroi honores habent. -(9) Prope Gelonis currum Philonis erecta statua est, Æginetæ Glauciæ -opus. In hunc Philonem elegos fecit egregie scitos Simonides Leoprepis -filius: - - Glaucus mi genitor, patria est Corcyra, Philoni - nomen, vinco pugil jam bis Olympiadas. - -Stat ibidem Mantinensis Agametor pueris pugilatu victis. - - - - - CAPUT X. - - -_ Glauci Carystii statua et de eo narratio — porro athletarum signa - recensentur. _ - -Præter eos quos jam percensuimus videas et Glaucum Carystium, quem ex -Anthedone Bœotiorum genus deducere a Glauco marino deo memorant. Pater -huic fuit Carystius Demylus. In agro vero colendo a puero versatum -tradunt: quumque forte refixum vomerem, manu pro malleo usus, -restituisset in pristinum aratri locum, (2) Demylus quum id facientem -animadvertisset, puerum in Olympicum pugilatum deduxit. Ubi quum Glaucus -ab adversariis male mulcaretur, quippe qui prorsus erat artis ejus -imperitus, quumque congressus eum eo, cui extrema obtigerat sors -certaminis, vulneribus jam prope confectus succumbere crederetur, -inclamasse dicitur pater, «Illam fili ab aratro» (_i. e. manum in aratro -spectatam ei impinge_): ea itaque voce puerum excitatum acriore plaga -adversario perculso mox victorem judicatum. (3) Coronas idem cepisse -dicitur Pythiorum duas, octonas Nemeorum et Isthmiorum. Glauco filius -statuam posuit: opifex fuit Glaucias Ægineta. Umbratilis pugnæ habitum -præ se fert, quod omnium suæ ætatis manus ad certam gesticulationis -legem movendi dexterrimus erat Glaucus. Quum decessisset, a Carystiis in -ea insula sepultum tradunt, quæ ætate etiam nostra Glauci dicitur. (4) -Damareto Heræensi, Damareti filio et nepoti, binæ Olympiorum victoriæ -obtigerunt: ipsi quidem Damareto quinta supra sexagesimam Olympiade, qua -primum inductus est armaturæ gravis cursus: et ea item quæ consecuta -est. Statua ejus clypeum more nostri temporis militum præ se tenet: -galea caput, crura ocreis armata sunt. Eum in cursu ludicri morem -posteris deinde temporibus Elei et reliqui item Græci sustulerunt. -Theopompus deinde Damareti filius, et hujus item filius patri cognominis -de quinquertio palmas adepti sunt. Minori Theopompo de lucta etiam -victoria obtigit. (5) Luctatoris hujus a quo facta fuerit statua -nescimus: patris vero et avi statuas Eutelidæ et Chrysothemidis -Argivorum opera esse testatur inscriptio. A quibus vero illi didicerint -non docet. Inscriptionis ejus versus hi sunt: - - Argivi Eutelidas et Chrysothemis fabricarunt, - majores artem quos docuere sui. - -Iccus Nicolaidæ filius, Tarentinus, Olympicam coronam de quinquertio -cepit; ac deinde insequentibus temporibus athletarum fuit magister -ætatis suæ præstantissimus. (6) Post Iccum Pantarces Eleus victis in -lucta pueris erectus est. Fuit hic Phidiæ in deliciis. Proximo loco -Cleosthenis viri Epidamnii currus, Ageladæ opus. A tergo positus est -Jovis quem Græci ex manubiis Platæensis pugnæ dedicarunt. Vicit -Cleosthenes Olympiade sexagesima sexta. Neque vero suam unius, sed -equorum etiam et aurigæ simulacra posuit. (7) Inscripta sunt etiam -equorum nomina, Phœnix et Corax: et qui eodem sunt juncti jugo ad -dexteram Cnacias, ad lævam Samus. Elegi ad currum adscripti sunt hi: - - Cleosthenes posuit me Pontius ex Epidamno, - victor equis, palma clarus Olympiaca. - -(8) Et omnium quidem Græcorum, qui equorum alendi studio clari fuere, -primus hic Cleosthenes statuam Olympiæ posuit. Sunt certe et Miltiadis -Atheniensis et Spartani Euagoræ similia dona: verum hujus currus modo -est, nec insistit in curru Euagoras. Jam quæ ac qualia Olympiæ dona -Miltiades curaverit statuenda, alio instituti operis loco exponetur. -Agrum Epidamnii nostra ætate tenent, quem jam ante ab initio: oppidum -non idem, quod priscis temporibus, sed quod a vetere urbe non longe -abest et a conditore Dyrrhachium appellatur. (9) Sequuntur Lycinus -Heræensis, Epicradius Mantinensis, Tellon Oresthasius, et Eleus Agiadas, -qui victores de puerilibus ludicris coronas cepere, Lycinus quidem e -cursu, reliqui quos dixi de pugilatu. Epicradium fecit Ptolichus -Ægineta, Agiadan Serambus et ipse Ægineta, Lycini statua Cleonis est -opus. Tellonem quis fecerit non est memoriæ proditum. - - - - - CAPUT XI. - - -_ Signa regum Macedoniæ, Philippi, Alexandri, etc. — de Theagene varia - narrantur — Theagenis signa in multis Græciæ locis posita et culta. - _ - -Proxime sunt ab Eleis Philippo Amyntæ, et Alexandro ejus filio, statuæ -dedicatæ, cumque his Seleuco et Antigono. Equestres reliquorum, Antigoni -pedestris est. (2) Ab his regibus non longe abest Timosthenis filius -Theagenes Thasius; etsi Thasii Timosthenis filium Theagenem negant -fuisse: nam quum sacrificulus Herculis, qui Thasi colitur, Timosthenes -esset, cum matre Theagenis spectrum Herculis Timostheni simile -congressum aiunt: puerum inde natum: hunc quum annum jam ferme nonum -ageret, dum e ludo domum rediret, dei (incertum cujus) æneum signum, -quod in foro fuerat erectum, conspicatum et ejus simulacri pulchritudine -allectum, e sede sua avulsum et alteri humero impositum domum suam -deportasse. (3) Incitata vero ob id factum in eum multitudine virum -quendam summa inter cives existimatione, magno jam natu, sententia sua -puerum minime occidendum censuisse: imperasse tantum ut signum domo in -forum reportaret. Id quum ille fecisset, ejus robur longe lateque per -totam Græciam hominum sermone celebrari cœptum. (4) Et facinora quidem -Theagenis hujus maxime illustria, quæ ad Olympicos ludos pertinuere, -ante exposuimus: quo loco etiam commemoravimus, Euthymum pugilem ut -perculerit et quæ multa ei ab Eleis fuerit imposita. Ac tunc quidem -palmam de pancratio primus omnium quos novimus sine pulvere tulisse -dicitur Dromeus, patria Mantinensis: ea deinde, quæ consecuta est, -Olympiade eodem pancratii certamine Theagenes ipse vicit. (5) Adeptus -idem est de pugilatu Pythicas coronas tres; Nemiacas novem, Isthmicas -decem, de mixtis pugilatus et pancratii certaminibus. Phthiæ vero in -Thessalis, omisso pugilatus aut pancratii studio, ut in cursu etiam ad -nominis celebritatem apud Græcos perveniret, operam dedit. Quare et in -longiore curriculo palmæ competitores vicit: et cum Achille fuit ei (mea -sententia) æmulatio, quod in patria heroum omnium pernicissimi victorem -se cursus declarari concupierit. Fuerunt numero coronæ ejus cunctæ mille -et quadringentæ. (6) Quum e vita jam decessisset Theagenes, ex ejus -inimicorum numero quidam ad ejus statuam nocte qualibet accedens eam -flagris cædebat, non aliter quam si in eo ære ipsum viventem -ulcisceretur. Quum autem eum statua subito casu oppressisset, mortui -hominis filii statuam de cæde postularunt: estque ea, de Thasiorum -sententia, in mare abjecta, Draconis scilicet lege qui anima etiam -carentia urbe agroque exterminanda, quum Atheniensibus leges de cæde -scriberet, sanxit, si quid forte eorum corruens hominem peremisset. (7) -At enim quum per aliquot deinceps annos frugem fere nullam terra Thasiis -redderet, qui sciscitatum Delphos missi fuerant, hoc a deo responsum -tulere: exules revocandos. Neque tamen exulibus revocatis finem -sterilitatis reperere. Quare quum Delphos redissent questi, se quidem -dicto audientes fuisse, non esse vero deorum iram ulla ex parte -placatam, (8) respondit rursus Pythia: - - Theagenis magni at nullam rationem habuistis. - -Ibi quum ea cogitatio sollicitos haberet quanam arte statuam Theagenis -recuperarent, piscatores aiunt in altum provectos piscatum, rete -comprehensam effigiem Theagenis in litus exposuisse. Ea quum in suum -locum reposita fuisset, a Thasiis divinis celebratur honoribus. (9) -Multis vero etiam aliis in locis, tum Græcorum, tum barbarorum, Theageni -posita simulacra comperi, et divinos ei honores ab indigenis haberi, -existimantibus ægris et quopiam affectis morbo salutare ejus numen esse. -Statua Theageni in Alti posita Æginetæ Glauciæ opus est. - - - - - CAPUT XII. - - -_ Dinomenis, Hieronis filii, donaria Olympiæ — de Hierone, Hieroclis - filio, et Dinomene — Arei, Lacedæmoniorum regis, et Arati aliorumque - donariis et signis. _ - -Proxime est æreus currus in quem vir ascendit. Currui adstant utrinque -singuli equi desultorii, quibus pueri insident. Sunt autem monumenta de -Olympicis victoriis Hieronis Dinomenis filii, qui fratri Geloni in -Syracusanorum tyrannide successit. At dona ista non sunt ab Hierone -missa, sed votum deo persolvit Dinomenes Hieronis filius. Currus Onatæ -Æginetæ, Calamidis qui utrinque stant equi et insidentes illis pueri -opera sunt. (2) Prope ad Hieronis currum vir est eodem quo Dinomenis -filius nomine, et ipse Syracusarum tyrannus, Hieron Hieroclis filius. Is -post Agathoclis, qui prius tyrannidem occuparat, mortem, novus est -Syracusanis tyrannus exortus, dominatu potitus centesimæ vicesimæ sextæ -Olympiadis anno secundo: ea vero Olympiade victor e stadio discessit -Idæus patria Cyrenæus. (3) Fuit huic Hieroni cum Pyrrho Æacidæ (_immo -Alexandri_) filio hospitium prius, deinde et affinitas, quod Pyrrhi -filia Nereis nupserat Geloni ejus filio. Et idem sane Hieron, quum -bellum Punicum ab Romanis de Sicilia gereretur et ejus insulæ pars major -in Carthaginiensium officio esset, primum ad illorum se studia adjunxit: -mox quum Romanorum copias majores et firmiorem esse amicitiam -intelligeret, ad eos descivit. (4) Hunc (_immo Hieronynum_) Dinomenes, -Syracusanus et tyrannidi infensissimus, de medio sustulit. Neque multo -post idem Hippocratem Epicydæ fratrem, qui quum paulo ante ab Herbesso -Syracusas venisset, multitudinem seditiosis fuerat vocibus sollicitare -aggressus, stricto telo est adortus: verum quum præsenti se ille animo -tueretur, Dinomenes satellitum impetu oppressus occubuit. Hieronis -statuas equestrem unam, alteram vero pedestrem, Olympiæ dedicarunt -Hieronis ipsius filii: opera fuere Miconis Syracusani Nicerati filii. -(5) Post Hieronis, Arei Acrotati filii, Lacedæmoniorum regis, et Arati -Cliniæ filii erectæ sunt statuæ. Est alia quoque Arei statua equo -insidentis: sed illam Elei dedicarant, Aratum Corinthii. Arei sane et -Arati mentio non est in superioribus commentariis prætermissa. -Renunciatus est Aratus de curuli certamine Olympiæ victor. (6) Timoni -Æsepi filio, homini Eleo, a quo ad Olympicum ludicrum missi equi sunt, -** hic æneus est currus: in eum virgo, Victoria quantum conjicio, -ascendit. Callonem deinde Harmodii filium, et Moschionis Hippomachum, -Eleos patria, qui cæstu pueros vicere, ibi positos videas. Illum Daippus -finxit: Hippomachi opifex ignoratur. Is adversarios tres dicitur -perculisse, neque plaga, neque vulnere in ulla corporis parte accepto. -(7) Erecti ibidem sunt, Theochrestus Cyrenæus, qui equos Libyum more -aluit, et avus paternus ei cognominis: tulere uterque Olympicas de -equorum ludicro palmas. Isthmicam præterea Theochresti patrem coronam -cepisse indicat currus inscriptio. (8) Agesarchi Hæmostrati (_?_) filii -Tritæensis de virili in Olympia pugilatu, in Isthmo etiam, Pythone et -Nemea victorias elegi testantur: quibus quum Arcades Tritæenses -appellantur, esse id a vero alienum comperi. Nam illustrium Arcadiæ -civitatum non sunt origines et conditores incogniti, quæ vero ab initio -obscuriores propter imbecillitatem ac deinde auctæ, eæ in Megalopolitano -nomine comprehenduntur ex communi Arcadum populi decreto. (9) At nullam -omnino aliam Tritæam quam quæ Achæorum fuit invenias. Tunc autem quam -versus illi scripti fuere, facile quis existimarit Arcadici Tritæenses -nominis fuisse, quemadmodum et nunc Arcades sunt qui se Argivis -contribuerunt. Agesarchi statuam Polyclis filii fecere, de quibus etiam -posterius mentionem faciemus. - - - - - CAPUT XIII. - - -_ Pila Chionidis victorias enumerans — Hermogenes Equus dictus, et - Polites cursu insignis — Leonidas cursu celebratissimus — aliorum - athletarum signa recensentur — de Phidolæ equa — equo pilæ - insistente, victoriæ Lyci monumento. _ - -Astylus autem Crotoniata Pythagoræ opus est. Is Olympicas deinceps tres -de cursu repetito palmas tulit. Et hujus quidem, quod Hieronis Dinomenis -filii studio ductus Syracusanum se renunciandum curasset in -posterioribus duabus victoriis, domum Crotoniatæ ad publici carceris -usum destinarunt, et statuam in Laciniæ Junonis templo dedicatam -everterunt. - -2. Exstat Olympiæ pila, in qua Lacedæmonii Chionidis victoriæ incisæ -sunt. Parum autem quid dicant attendunt, qui dedicatam ab ipso Chionide, -non publice a Lacedæmoniis eam pilam arbitrantur. Nam quum dictum in ea -sit, quod pro vero utique haberi potest, tum nondum fuisse cursum cum -clypeo institutum, qui divinare Chionis valuit, Eleorum lege hoc etiam -ludicri genus aliquando sancitum iri? Ac multo sunt quidem hebetiores, -qui hærentem pilæ statuam Chionidis esse effigiem censent, quum sit -Atheniensis Myronis opus. (3) Accessit prope ad Chionidis gloriam Lycius -homo, Hermogenes Xanthius, qui ludis tribus Olympicum oleastrum octies -abstulit: is Hippi (_Equi_) cognomentum a Græcis obtinuit. Possunt jure -Politæ etiam victoriæ cum admiratione audiri. Fuit hic e Ceramo -[Thraciæ] Cariæ oppido, omnemque in Olympia pernicitatis laudem est -meritus. A longissimo enim et diutissime durante cursu post tempus -minimum transiit ad brevissimum et celerrimum cursum, et eodem die -dolichi continuoque stadii reportavit victoriam, et his duabus victoriis -tertiam addidit diauli. (4) Polites quidem secunda * * et quattuor, ut -quibusque sors obtigerit, non universos e carceribus emittunt: quique ex -ordinibus singulis vicerint, iis rursus cum aliorum ordinum victoribus -de eodem præmio decertandum: quo fieri potest ut victor palmam duplicem -stadii auferat. In eo cursus genere maxime excelluit Leonidas Rhodius. -Is enim per quattuor Olympiadas vires et pernicitatem servavit integram -et de cursu duodecim palmas unus abstulit. (5) Non longe a Chionidis -pila stat Scæus, Duridis filius Samius, de puerili pugilatu victor. Opus -ea statua Hippiæ est. Vicisse Scæum testatur inscriptio eo tempore quo -Samii ex insula ejecti erant. Opportunitatem vero, qua in suas jam -pristinas fuissent sedes restituti * * * (6) Juxta tyranni effigiem -Diallo Pollidis filio statua posita est. Fuit hic patria Smyrnæus; et -Ionici nominis hunc primum de puerili pancratio coronam Olympicam -cepisse inscriptio dicit. Jam vero Thersilochum Corcyræum, et Aristionem -Epidaurium, Theophilis filium, quorum hic cæstibus, Thersilochus pueros -vicit, Polycletus Argivus fecit. (7) At Bycelum, qui primus e cunctis -Sicyoniis pueros in pugilatu vicit, finxit Canachus Sicyonius, Polycleti -Argivi discipulus. Prope Bycelum stat Mnaseas Cyrenæus gravi accinctus -armatura, Libys cognomento: cujus finxit statuam Pythagoras Rheginus. -Cyziceno Agemacho e continenti Asiæ terra * * Argis esse factam testatur -apposita inscriptio. (8) Naxi quidem urbis, quam in Sicilia condidere -quondam Chalcidenses Euripi accolæ, ne ipsa quidem ruinarum fragmenta -ætate mea exstant. Quod vero ejus nomen ad posteros proditum fuerit, -jure Tisandro Cleocriti filio fuerit ea laus tribuenda. Is enim quater -viros pugilatu vicit Olympiæ, et toties Pythicam etiam palmam abstulit. -Nondum vero tunc neque a Corinthiis neque ab Argivis omnes (Isthmii et) -Nemeatæ victores in commentarios referebantur. (9) Phidolæ Corinthii -equa prætereunda non est, cui Auræ nomen fuisse memorant Corinthii. Hæc -ab ipsis statim carceribus sessore suo delapso, et cursum æque ac si -rectorem haberet retinuit et circa metam se convertit: audito vero tubæ -sonitu ad cursum concitata es vehementius: quumque ad Hellanodicas -antevertisset, jam victoriæ se quasi intelligens compotem constitit. -Elei Phidola victore renunciato, ei ut et equæ simulacrum dedicaret -imposuerunt. (10) Contigerunt et Phidolæ filiis victoriæ desultorio equo -partæ. Insistit pilæ victor equus cum hac inscriptione: - - Acer equus Lycus hic semel Isthmia vicit, oliva - Phidolæ gnatis atria bis decorat. - -Non tamen huic inscriptioni cum tabulis Eleorum, quibus Olympiorum -victores celebrantur, satis convenit. Octava enim et sexagesima -Olympiade, neque ultra eam, Eleorum monumenta Phidolæ filiorum victoriam -ponunt. Et hæc quidem ita se habere sciendum. (11) Stant deinceps Elei -viri Agathinus Thrasybuli filius, et Telemachus. Victor hic exstitit de -equorum cursu: Agathinum ex Achaia Pellenenses posuere. Posuit et -Atheniensium civitas Aristophontem Lysini filium, qui pancratiastas -vicit ludis Olympicis viros. - - - - - CAPUT XIV. - - -_ Athletarum signa, et qui ad illos pertinent, porro recensentur — - signum Milonis Crotoniatæ, de cujus ingenti robore varia narrantur — - Milonis mors — Pyrrhi regis signum — pila Pythocrito tibicini erecta - et aliorum signa. _ - -At Pherias Ægineta (proximus enim is est ad Atheniensem Aristophontem -positus) octava supra septuagesimam Olympiade, quod erat admodum -adolescens neque in luctandi certamine videbatur ullo pacto par -adversario fore, de medio est jussus recedere; anno deinde insequenti -admissus pueros in lucta vicit. Prorsus dissimilis Pheriæ fuit Nicasyli -Rhodii in Olympicis ludis fortuna. (2) Annum enim duodevicesimum natus -rejectus ille quidem est, quominus cum pueris lucta congrederetur; verum -de viris palmam adeptus, victor est renunciatus; idemque postea acceptis -Nemeorum et Isthmiorum coronis, annum quum ageret vicesimum, præpropera -ereptus est morte, priusquam patriam Rhodum et penates suos reviseret. -Sed Rhodii audaciam luctatoris mea sententia Artemidorus Trallianus -vicit; qui quum tener admodum pancratium puerile inisset Olympiæ, amissa -ob ætatis infirmitatem palma, (3) mox in Ioniam ad Smyrnæos, quum ludos -agitarent, venit. Tantum vero ei jam roboris accesserat, ut eodem die et -eos quos in Olympia adversarios habuerat, et in puerili ludicro quos -imberbes appellabant, et jam tertio loco, quod optimum erat, viros -pancratio superarit. Et impuberum quidem in certamen gymnici magistri -hortatu; in virorum autem convicio pancratiastæ lacessitum descendisse -ferunt. Virilem certe palmam Olympicam Artemidorus cepit Olympiade -duodecima post ducentesimam. (4) Prope Nicasyli statuam equum ex ære non -utique magnum posuit Crocon Eretriensis, accepta de equo desultorio -corona. Equo proximus est Telestas Messenius puerilis pugilatus victor. -Hunc Silanion fecit. (5) At Milonem Crotoniaten Diotimi filium Dameas et -ipse Crotoniates finxit. Milo autem Olympicas adeptus est palmas sex, de -lucta omnes, ex iis puerilem unam; sex Pythicas e virorum, unam e -puerorum certamine. Quum septimum in Olympiam luctaturus venisset, -Timasitheum civem suum non potuit superare juvenem adhuc et propius -accedere caventem. (6) Suam ipse statuam dicitur Milo intra Altin suis -humeris deportasse. Traduntur ejusdem hæc de punico malo et de disco -memoratu digna. Punicum malum ita manu compressa tenebat, ut neque qui -conatus esset extorqueret, neque ipse tamen illud elideret. Peruncto -disco quum institisset, omnes ludibrio habebat qui se detrudere -quantovis impetu facto conarentur. Verum hujusmodi etiam alia dedit -roboris documenta. (7) Frontem chorda circumligabat perinde ac si tæniam -sibi circumdaret aut coronam: intercluso deinde compressis labiis -spiritu, quum venæ capitis sanguine plurimo intumuissent, venarum robore -nervum rumpebat. idem ubi porrecta dextera cubitum lateri admovisset -sublatoque pollice reliquos digitos junctim intendisset, minimum nemo -erat qui ullo nisu posset a ceteris abjungere. (8) Ferarum hunc laniatu -periisse memorant. Conspicatus enim hiantem immissis cuneis lignum -aridum in Crotoniatarum finibus, robore suo pristino fretus truncum -illum manibus dicitur rescindere conatus. Ibi quum relaxatis cuneis -comprehensus manibus Milo detineretur, a lupis, quæ fera frequentissima -est in Crotoniatarum agro, deprehensus et discerptus est. Fuit hic -fatalis Milonis exitus. (9) Pyrrhum Æacidæ filium, Thesprotidis Epiri -regem; magnis et memoratu dignissimis rebus gestis, quas exposui in -libro de rebus Atticis, in Alti dedicavit Thrasybulus Eleus. Prope -Pyrrhum vir quidam pusillo corpore super pila stat tibias tenens. Huic -Pythicæ palmæ de tibiarum cantu, primo post Sacadam Argivum, decretæ -sunt. (10) Sacadas vero primum iis ludis vicit, quos Amphictyones -instituere, nondum coronarios (_quibus victores coronari nondum -obtinuerat_); bis deinde iterum, quum corona præbebatur. Pythocritus -insequentibus ludis Sicyonius Pythicas tulit palmas sex, tibicinum -omnium solus. Satis constat eundem Olympiæ in quinquertio [senis] ludis -præcinuisse. Honoris causa pila ei est erecta cum hoc titulo: - - Pythocriti - est Callinici monumentum hoc tibicinis. - -(11) Ætoli quoque concilii sui decreto Cyloni statuam dedicarunt, qui -Eleos Aristotimi tyranni dominatu liberaverat. Jam Gorgum Eucleti -filium, Messenium, victorem quinquertii, Bœotius Theron, Damaretum vero, -et ipsum Messenium, de puerorum pugilatu coronatum, Atheniensis Silanion -finxit. Anauchidas, Philyis filius, Eleus de puerili lucta coronam -cepit, posterius de virili etiam: sed quis ejus statuam fecerit, -compertum utique mihi non est. Anochus, Adamatæ filius, Tarentinus, qui -de stadio et repetito curriculo victor exstitit, Ageladæ Argivi opus -est. (12) Puerum equo insidentem adsistente viro testatur inscriptio -Xenombrotum esse ex Co Meropide, equestris victoriæ præconio nobilem. -Eam statuam finxit Philotimus Ægineta: Xenodicum vero in puerorum -pugilatu victorem Pantias fecit. At Pythis Andromachi filii, patria -Abderitæ, fecit quidem Lysippus, dedicarunt vero milites statuas duas. -Ducem enim mercenariorum aut alioqui bellicis rebus clarum Pythem -fuisse, facile judices. (13) Positi sunt etiam, de cursu victores pueri, -Meneptolemus ex Apollonia, quæ ad Ionium sinum est; et Corcyræus Philon. -Ad hos Hieronymus Andrius, a quo dejectus est in Olympico quinquertio -Tisamenus Eleus, is nempe quo postea in Platæensi prœlio contra -Mardonium Persarum ducem augure Græci usi sunt. Proximus huic Hieronymo -positus est puer palæstrita et ipse Andrius, Procles Lycastidæ filius: -illum Stomius, Proclem Somis fictores fecere. Æschini Eleo duæ -quinquertii palmæ evenere et totidem erectæ fuerunt statuæ. - - - - - CAPUT XV. - - -_ Athletarum signa Olympiæ porro recensentur — Pantarcis signum — - Clitomachi signum ejusque facta — Archidami, Agesilai filii, ac - Demetrii ejusque filii, Antigoni, signa — Arei, Lacedæmoniorum regis - — Ptolemæi, Lagi filii, Capri Elei signa. _ - -Archippo Mytilenæo, qui adversarios cæstibus vicit, hujusmodi aliud -cives sui ad nominis celebritatem tribuunt: coronas enim tradunt eum -Olympicas, Pythicas, Nemiacas et Isthmicas cepisse, quum annum nondum -excessisset vicesimum. Xenonem autem Callitelis filium, e Lepreo -Triphyliæ, victorem e puerorum stadio Pyrilampes Messenius finxit. -Clinomachum Eleum quinquertii victoria nobilitatum quis fecerit, plane -ignoro. (2) Pantarcem quidem Eleum ab Achæis dedicatum ipsa testatur -inscriptio, quod scilicet pacis inter Achæos et Eleos sequester fuisset, -quodque iis qui ab utrisque bello capti essent liberam dimissionem -impetrasset. Quare quum desultorio equo Olympiæ vicisset, hoc ei Achæi -monumentum posuerunt. Eleum Olaidan dedicavit Ætolorum natio. At -Charinus Eleus de repetito cursu deque graviter armatorum ludicro -victoriæ monumentum habet. Prope ipsum Ageles Chius, victis pugilatu -pueris, Theomnesti Sardiani opus. (3) Clitomachi Thebani effigiem -statuit Hermocrates, Clitomachi pater. Ejus maxime illustria opera hæc -fuerunt: ad Isthmum viros palæstritas perculit; eodemque die de pugilatu -palmam tulit, et eos, qui in pancratium descenderant, luctando vicit. De -pancratio Pythicæ ejus palmæ fuere numero tres. In Olympia secundus hic -Clitomachus post Thasium Theagenem de pancratio simul et pugilatu victor -renunciatus est. (4) Et pancratii quidem palmam centesima quadragesima -prima Olympiade erat adeptus. Nam ea, quæ consecuta erat, pancratio et -cæstibus depugnavit. Prodiit vero eodem die Caprus Eleus palæstram simul -et pancratium professus: (5) delata vero jam Capro de palæstra palma -docuit Clitomachus Hellanodicas, jus esse pancratium committi integris -corporibus et priusquam vulnus ullum ex pugilatu acciperetur. Qui quum -recte dixisse videretur et vocarentur pancratiastæ, in pancratio quidem -Capro succubuit: contra pugiles vero summa animi præsentia et corpore -usus est firmissimo. (6) Erythræi ex Ionia Epithersen Metrodori filium, -bis Olympiæ de cæstibus, toties in Pythicis, Isthmicis quoque et Nemeis -victorem declaratum dedicarunt. At Syracusani duas Hieroni publice, unam -eidem ipsius filii statuam posuere. Paullo quidem superius ostendi, et -hunc Hieronem idem Dinomenis filio nomen habuisse et Syracusarum itidem -dominatum. (7) Posuerunt etiam Palenses, quarta Cephalleniorum tribus, -Timoptolin Eleum, Lampidis filium. Prisco nomine hi Palenses -Dulichienses sunt appellati. Et suus ibidem honos est habitus Archidamo, -Agesilai filio; juxta quem est vir nescio quis, venatoris in modum -ornatus. Demetrium vero qui contra Seleucum bello suscepto in pugna -captus est, ejusque filium Antigonum, sciendum Byzantiorum dedicationes -esse. (8) Spartano Eutelidæ octava et tricesima Olympiade inter pueros -de palæstra una, de quinquertio palma altera delata est. Tunc enim prima -ac ultima vice quinquertii puerilis ludicrum committebatur. Eutelidæ -effigies pervetusta est; quæque in basi incisæ literæ, sunt ipsa jam -vetustate pæne abolitæ. (9) Post Eutelidan est rursum Areus -Lacedæmoniorum rex, eique proximus Eleus Gorgus, cui ad meam usque -ætatem uni Olympicæ palmæ de quinquertio quattuor, de repetito cursu et -de cursu armatorum singulæ decretæ. (10) Virum illum, cui adsistunt -pueri, Ptolemæum esse aiunt Lagi filium. Proximo loco statuæ duæ Capri -Pythagoræ filii, Elei, qui palæstræ pancratiique eodem die palmam cepit: -et ei quidem primo hominum omnium binæ de illis certaminibus palmæ eodem -die evenere. Et in pancratio sane quem habuerit et vicerit adversarium, -superius exposui, in palæstra vero Pæanium Eleum stravit, qui superiore -Olympiade victor de eadem palæstra renunciatus fuerat: idemque Pythicis -ludis pueros in pugilatu vicerat, rursusque in virorum certamine eodem -die palæstræ cæstuumque coronam acceperat. Capro igitur haudquaquam -parvo negotio aut labore levi suæ obtigere victoriæ. - - - - - CAPUT XVI. - - -_ Athletarum signa Olympiæ — Timonis — Hellados et Elidis signa — de - equestri curriculo — curru Polypithis et signis Eleorum, qui athletæ - non fuerunt — pila Dinosthenis, quæ viam ex Olympia Lacedæmonem - metitur — aliorum athletarum signis. _ - -Sunt etiam Olympiæ Anauchidæ et Pherenici statuæ. Elei fuere et in -puerorum lucta victoriam sunt adepti. Plistænum filium Eurydami, -Ætolorum contra Galatas ducis, Thespienses dedicarunt. (2) Eleus Tydeus -Antigonum Demetrii patrem et Seleucum posuit. Seleuci vero quum ob alias -res gestas, tum præcipue ob captum bello Demetrium illustre fuit apud -omnes gentes nomen. Timoni de quinquertio ludis Græciæ omnibus delatæ -sunt palmæ, Isthmicis tamen exceptis; quibus ei sicuti ceteris Eleis -interdictum fuit. Indicat titulus hæc quoque ad ipsum pertinentia: -Ætolis eum stipendia fecisse adversum Thessalos; Ætolorumque amicitia -ductum præsidio Naupacti profuisse. (3) Non longe a Timonis statua -Helladis et Elidis signa sunt: et Hellas quidem Antigonum Philippo -tutorem a Demetrio patre datum una, Philippum ipsum altera manu coronat: -at Elis Demetrio, qui Seleuco et Ptolemæo Lagi filio bellum intulit, -coronam imponit. (4) Aristidi autem Eleo Olympicam palmam de cursu -armatorum, et de iterato curriculo Pythicam decretam inscriptio indicat, -e Nemeis etiam victorem redisse de equestri puerorum cursu. Est hujus -cursus spatium duo iterata curricula. Hunc currendi morem Nemiacis et -Isthmicis ludis intermissum Argivis restituit Adrianus Imperator, eumque -hibernis Nemeorum ludis celebrari jussit. (5) Proxime ad Aristiden -Menalcas Eleus Olympici quinquertii victor stat, et Philonides Zoti -filius, patria is quidem e Cretensi Chersoneso, Alexandro vero Philippi -filio ex eo cursorum genere, qui sunt Hemerodromi (_id est diarii -cursores_) appellati. Post Philonidem Brimias est Eleus virili pugilatu -victor, et Leonidas e Naxo Ægæi maris insula, a Psophidiis Arcadum gente -dedicatus. Asamonis deinde statua, qui viros pugilatu vicit; tum -Nicandri, qui de repetito cursu Olympicas duas, e Nemeis de cursu varias -palmas sex abstulit. Fuerunt Asamon et Nicander Elei: hujus Daippus, -Asamoni Pyrilampes Messenius effigiem fecere. (6) Proximi sunt Eualcidas -Eleus, et Seleadas Lacedæmonius, quorum ille cæstuum pueros, Seleadas -luctæ certamine viros vicit. Ibidem currus positus est non magnus -Polypithis Laconis; et super eadem pila Calliteles Polypithis pater, -palæstra clarus: lucta Calliteles, at Polypithes equis coronam -promeritus. (7) Homines Eleos, artem ludricam non professos, Lampum -Arnisci, et * Aristarchi, vel quod proxeni sui fuerint vel aliorum causa -meritorum Psophidii posuerunt. Medio stat inter eos loco Lysippus Eleus, -victis qui in luctæ certamen descenderant pueris. Andreas Argivus -Lysippi statuam finxit. (8) Dinosthenes Lacedæmonius e stadio viris -devictis Olympicam palmam tulit sibique in Alti pilam et statuam posuit. -Ab ea quidem pila, via, qua ex Olympia Lacedæmonem iter est, ad pilam -alteram, quæ Lacedæmone erecta est, stadia intersunt sexcenta et -sexaginta. Theodorum, qui in quinquertio victoriam est adeptus, et -Pyttalum Lampidis filium, qui cæstibus pueros vicit, Neolaidan præterea, -qui de stadio et armatorum cursu coronam cepit, neminem fugiat Eleos -fuisse. De Pyttalo amplius hoc traditum est, quod fuerit ab Arcadibus et -Eleis de agrorum finibus disceptantibus arbiter captus. Est ejus statua -Olynthii Sthenidis opus. (9) Succedit Ptolemæus equo insidens. Prope eum -Eleus athleta, Pæanius, Damatrii filius, qui de lucta Olympiæ unam, e -Pythicis ludis duas abstulit palmas. Clearetus deinde Eleus, qui de -quinquertio corona donatus est. Spectatur et Atheniensis viri Glauconis -Eteoclis filii currus: renunciatus ille victo erat de curuli certamine -integra ætate equorum. - - - - - CAPUT XVII. - - -_ Athletarum signa ab alia Altis parte posita — Ptolemæi, nepotis - Ptolemæi Lagi, signum — Hermesianactis — Eperasti vatis — Gorgiæ - rhetoris signum et de eo memoranda. _ - -Quæ adhuc commemorata sunt, qui in Altin introierint ea via quam ego -significavi, maxime insignia spectare possint, A Leonidæo vero rursus ad -aram maxima dextera via contendentibus, digna quæ literis mandentur hæc -sunt. Primi ante oculos sunt Democrates Tenedius, et Criannius Eleus: -hic de cursu armatorum, ille de virorum lucta præmia tulere: et -Democratis Milesius Dionysicles Criannii Lysus Macedo statuas fecere. -(2) Herodoto Clazomenio, et Philino Coo Hegepolidis filio, sua utrique -patria statuæ honorem habuit. Clazomenii Herodoto, quod primus ex ea -civitate Olympicorum ludorum victor est declaratus victis in stadio -pueris; Philino Coi, quod illustri admodum fuit gloria: de cursu enim -Olympicas quinque, Pythicas quattuor, Nemeorum totidem; ab Isthmo unam -amplius quam decem palmas abstulit. (3) Jam vero Ptolemæus, Ptolemæi -filius, Lagi nepos, Aristolai Macedonis donum fuit. Eo ipso in loco et -pugil positus est Butas Milesius, Polynicis filius, de pueris palmam -nactus. Callicrates etiam a Magnesia ad Lethæum: vicit bis in armatorum -cursu. Callicratis hæc imago Lysippi opus est. (4) Spectantur deinde -Emaution (_Himantion?_), de puerili stadio, et Alexibius, de quinquertio -victores. Fuit huic patria Heræa Arcadum oppidum: imaginem Acestor -elaboravit. Emautionis patriam quænam fuerit non indicat inscriptio; ex -Arcadia tantum fuisse illum significat. Colophonii exin Hermesianax -Agonei filius, et Icasius Lycini ex Hermesianactis filia, pueros uterque -in palæstræ certamine superarunt: et Hermesianacti quidem publice -Colophonii statuam posuere. (5) His proximi Elei a quibus pueri in -pugilatu victi, Sthenis Olynthii Chœrili opus, et Theotimus a Dætonda -Sicyonio factus. Theotimus iste patre natus erat Moschione, qui -Alexandro contra Darium et Persas bellanti stipendia fecit. Jam duo item -ex Elide Archidamus quadrigis, et Theogoni filius Eperastus armatorum -cursu victor. (6) Eperastum hunc vatem etiam fuisse e Clytidarum -familia, extrema indicat inscriptionis clausula: - - Fatidico cretus Clytidarum e sanguine vates, - atque idem soboles dia Melampodidûm. - -Melampus enim Amythaonem patrem habuit: filium ipse Mantium genuit, -Mantius Œclem. Œclis nascitur satu Amphiaraus: cujus Alcmæon fuit, qui -Clytium suscepit e Phegei filia: hic Elin migravit ab avunculis -secedens, quod eos cædem sciebat Alcmæoni machinatos. (7) Statuas -deinceps non valde illustribus videas permistas donis, Alexinicum Eleum, -Sicyonii Canthari opus: tulit hic de puerili palæstra palmam. Tum -Leontinum Gorgiam, quem dedicatum tradunt ab Eumolpo Deicratis nepote, -cui soror nupserat Gorgiæ. (8) Natus est Gorgias patre Carmantide, et -primus neglectam prorsus dicendi ex arte rationem excitasse dicitur et -ab hominum oblivione vindicasse. Dedit magnum eloquentiæ specimen -Gorgias et in quinquennali Olympiæ celebritate et in ea legatione, qua -functus est, Tisiæ collega, apud Athenienses. Quanquam et Tisias quum -alia in artem dicendi ornamenta intulit, tum Syracusanæ mulieri -pecuniariam litem movit tam gravibus persuasionum momentis, ut omnes sui -temporis oratores superarit. (9) Sed enim multo fuit apud Athenienses -clarior Gorgias. Et hunc sane Iason, qui in Thessalia tyrannide potitus -est, pluris multo fecit, quam Polycratem, qui nulli fuit in Atheniensium -scholis eloquentiæ laude inferior. Vixisse autem Gorgiam annos ferunt -quinque amplius quam centum. Leontinorum urbs olim deleta a Syracusanis -ætate mea restituta est. - - - - - CAPUT XVIII. - - -_ Cratisthenis Cyrenæi currus Olympiæ positus — Anaximenis rhetoris et - historici signum, ac de ejus ad Alexandrum Magnum legatione — de - ejus cum Theopompo simultate — Sotadæ signum — primorum athletarum - signa. _ - -Spectatur eo in loco et Cratisthenis Cyrenæi currus æreus; in quem -ascendit Vicloria, tum ipse etiam Cratisthenes. Ex quo facile conjicias -equis illum vicisse. Dicitur vero Mnaseæ cursoris, quem cognomento Libyn -Græci appellaverunt, filius fuisse. Hujus Olympici doni Pythagoras -Rheginus opifex fuit. (2) Reperi eodem etiam in loco Anaximenis -effigiem. Is et priscas Græcorum et Philippi Amyntæ filii et post eum -Alexandri res gestas diligenter perscripsit. Hunc ei Olympicæ statuæ -honorem Lampsacenorum civitas habuit. Hoc ad memoriam sui meritum -reliquit Anaximenes: Alexandrum Philippi filium, minime mitem, sed -vehementer iræ indulgentem, hac arte circumvenit. (3) Quum Lampsaceni ad -Persarum regem vel jam defecissent vel defectionis essent suspecti, -Alexander, ira in eos effervescens, extrema omnia interminabatur. Igitur -illi de liberis, uxoribus et universa plane patria solliciti, Anaximenem -tum Alexandro tum Philippo etiam ante probe cognitum, deprecatum -miserunt. Cognita adventus causa quum Alexander verbis conceptis -jurasset, Græcorum deos testatus, facturum se contraria omnia eorum quæ -ille rogasset, (4) hac eum est Anaximenes oratione adortus: «Hoc a te, -rex, precibus contendo, ut Lampsacenorum conjuges et liberos in -servitutem redigas, urbem totam exscindas et deorum templa exuras.» His -Alexander ambagibus circumventus quum nec inveniret quibus dicta illa -eluderet, et jurisjurandi religione teneretur, Lampsacenis invitus -pepercit. (5) Idem etiam Anaximenes inimicum suum non minus erudite, -quam invidiose ultus dicitur. Nam qui ingenio sophista esset, quum -sophistarum orationem aptissime imitaretur, suscepta cum Theopompo, -Damasistrati filio, simultate historiam conscripsit maledictorum in -Athenienses, Lacedæmonios et Thebanos plenissimam. Ad unguem vero quum -Theopompi stylum expressisset, supposito ejus nomine per Græciæ -civitates librum divulgandum curavit; quæ res Theopompo magnam apud -omnes plane Græcos invidiam concitavit. (6) Ante eundem Anaximenem nemo -subita oratione conatus est dicere. Jam qui in Alexandrum scripti versus -ejus nomine circumferuntur, mea quidem sententia falso Anaximeni -attribuuntur. Sotades longioris curriculi victor Olympiade nona supra -nonagesimam, Cretensis, uti fuit, renunciatus est: qua vero consecuta -est Olympiade accepta publice ab Ephesiis pecunia, Ephesium se prodidit. -Quo crimine ei exilii pœna est a Cretensibus inflicta. (7) Primæ -athletarum omnium Olympiæ statuæ dedicatæ sunt, Praxidamantis Æginetæ -qui cæstibus vicit Olympiade undesexagesima; et qui sexagesima prima -Olympiade pancratiastas perculit, Rhexibii Opuntii. Positæ sunt non -procul ab Œnomai columna. Lignea utraque est, sed Rhexibii e fico, e -cupresso Praxidamantis, et multo sane minus quam altera detrimentum est -passa. - - - - - CAPUT XIX. - - -_ De thesauris in Alti super crepidine porina exstructis — Sicyoniorum - thesauro — Tartessio flumine et urbe — de Carthaginiensium thesauro - — Epidamniorum binis thesauris — Sybaritarum thesauro — Libyum in - Cyrene ac Selinuntiorum — Metapontinorum — Megarensium — Geloorum - thesauro. _ - -Est in Alti crepido ex lapide porino, ad eam Junonis templi partem quæ -ad Aquilonem spectat, a tergo autem se Cronii montis juga extendunt. -Super ea crepidine thesauri locati sunt, quales Græci Delphico quoque -Apollini fecerunt. Unus quidem eorum qui Olympiæ sunt, Sicyoniorum -appellatur. Dedicavit Myron Sicyoniorum tyrannus, (2) ædificatum post -partam curulem victoriam Olympiade tertia et trigesima. Thalamos duos -intus fecit, Dorico alterum, alterum opere Ionico. Utrumque ex ære -fabricatos ipse conspexi. Neque vero e Tartessiaco sint ære, quod Elei -affirmant, necne, satis compertum habeo. (3) Tartessium certe fluvium -Iberiæ esse tradunt ostiis duobus in mare descendentem: amni cognominem -urbem inter utrumque alveum sitam. Eum fluvium omnium Iberiæ fluminum -maximum et marini æstus more reciprocantem Bætin recentiores nominant. -Sunt et qui prisco nomine Tartessum Carpiam Iberum urbem vocitatam -dicant. (4) Quod ad thalamos attinet, pondus indicat minoris inscriptio -talentûm quingentorum; dedicatum vero publice a Sicyoniis, et a Myrone. -In eo thesauro disci collocati sunt tres, quos ad quinquertii ludicrum -promunt. Est etiam ibidem scutum ærea lamina contectum, varia interius -exornatum pictura, galea præterea et ocreæ. Testatur armorum inscriptio, -Jovi manubias a Myonibus dedicatas. Qui populi sint hi, variat hominum -conjectura. (5) Mihi certe in memoriam venit, Thucydidem inter Locros -qui Phocidi finitimi sunt et alias enumerare civitates et Myonenses. -Quare qui in scuto nominantur Myones, mea quidem sententia non alii -sunt, quam Locrensium continentis terræ incolæ illi Myonenses. Literæ -inscriptionis illius ipsa vetustate exesæ ac jam prope abolitæ sunt. (6) -Sed et alia quæ recenseantur digna eodem posita sunt loco: Pelopis ensis -capulo aureo, et ebore elaboratum cornu Amaltheæ, Miltiadis Cimonis -filii donum, qui primus ex ea domo in Thraciæ Chersoneso imperium -obtinuit. Est in cornu incisa priscis Atticis literis hæc inscriptio: - - Me Jovi Olympiaco posuit donum Cheronesus, - Miltiadis ductu, quum mœnia cepit Arati. - -Simulacrum etiam Apollinis buxeum capite inaurato eodem in loco positum -est: significatur dedicatum a Locris, qui sunt ad Zephyrium -promontorium; opificem fuisse Patroclem Crotoniaten Catilli filium. (7) -Prope Sicyonium thesaurus est Carthaginiensium, Pothæi, Antiphili et -Megaclis opus. In eo sunt Juppiter ingenti magnitudine, et linteæ loricæ -tres, Gelonis et Syracusanorum dona, victis classe vel pedestri pugna -Pœnis. (8) Tertius deinde et quartus thesaurus donum est Epidamniorum. -** In eo est Atlas cœlum sustinens, Hercules et Hesperidum arbor, cujus -malum draco spiris involvit. E cedro sunt omnia, Theoclis Hegyli filii -opus; simul cum filio eum hæc fecisse aiunt quæ in polo incisæ sunt -literæ. Hesperides ipsæ, quum inde fuissent ab Eleis amotæ, in Junonis -templo mea ætate sunt. Thesaurum Epidamniis Pyrrhus, et Lacrates et -Hermon ejus filii fecere. (9) Ædificarunt et Sybaritæ thesaurum suum, -qui proxime ad Byzantiorum thesaurum constitutus est. Ii sane, qui de -Italia ejusque civitatibus curiosius sibi investigandum putarunt, Lupiam -memoriæ prodiderunt oppidum esse situm inter Brundusium et Hydruntem, -quod prisco nomine Sybaris fuerit. Portus in eo exstat manu factus, -Adriani Imperatoris opus. (10) Contingit Sybaritarum thesaurum is quem -dedicarunt Cyrenæi Libyæ civitas. In eo sunt imagines Romanorum -Imperatorum. Selinuntios Siceliotas e sedibus suis expulere -Carthaginienses. Ii ante suam calamitatem thesaurum istum Olympio Jovi -dedicarunt; in quo est Bacchus, ore, pedibus, et manibus eburnis. (11) -At in Metapontinorum thesauro (nam et hi suum juxta Selinuntiorum -thesaurum dedicarunt) Endymion est. Signi ejus præter vestem ex ebore -sunt omnia. Et Metapontinis quidem quæ fuerit exitii causa, compertum -equidem non habeo. Ætate sane mea Metaponti urbis reliquiæ tantum -exstant, theatrum et murorum ambitus: reliqua ad solum eversa. (12) -Megarenses quoque, Atticæ terræ finitimi, thesaurum ædificandum -curarunt. In eo reposuerunt e cedro sigilla superinducto auro, Herculis -cum Acheloo pugnam: adsistunt Juppiter et Deianira, Achelous et huic -opem ferens Mars; adest etiam Minervæ effigies, utpote sociæ Herculi. -Minerva hæc in Junonis ad eum locum ubi Hesperides sunt, translata est. -(13) Circa thesauri fastigium gigantum cum diis bellum cernitur: et in -superiore fastigii parte scutum affixum est, cum inscriptione, thesaurum -hunc Megarenses posuisse de Corinthiorum manubiis. Potitos ea victoria -Megarenses conjicio quum Phorbas archon apud Athenienses esset et archon -quidem dum vixit. Nondum enim illo tempore annui erant Athenis -magistratus, necdum ab Eleis scripto recensebantur Olympiades. (14) -Fuisse dicuntur ejus adversum Corinthios expeditionis participes etiam -Argivi. Thesaurum certe Olympiæ aliquot post pugnam annis Megarenses -faciendum curarunt. Signa quæ in eo sunt par est vetustiora fuisse, quum -ea fecerit Donias (_?_) Lacedæmonius, Dipœni et Scyllidis discipulus. -(15) Postremus omnium thesaurorum ipsi jam stadio proximus est. Geloorum -donum esse et thesaurum et signa quæ in eo sunt indicat inscriptio. A -signis tamen nunc vacuus est. - - - - - CAPUT XX. - - -_ De monte Cronio et Saturni sacris in ejus vertice — templo Lucinæ - Olympiæ et dæmonis Sosipolidis sacris in eo — Sosipolide ejusque - cultus origine — Hippodamio, templo Hippodamiæ, ejusque cultu — - occulto in stadium introitu et de ipso stadio — sacerdote Cereris - Chamynes et Endymionis monumento — carceribus equorum (ἄφερις), et - quæ ad illorum formam et rationem pertinent — ara rotunda, Taraxippo - dicta, et variis quæ de eo narrantur — alio Taraxippo in Isthmo et - simili petra in Nemea — Hippodamiæ signo ad unam metarum. _ - -Cronius mons, ut a me jam dictum est, crepidini cui sunt impositi -thesauri imminet. In vertice rem divinam Saturno faciunt qui Basilæ -appellantur, verno æquinoctio, eo mense qui ab Eleis Elaphius dicitur. -(2) Ad Cronii montis radices septentrionem versus, medio inter montem et -thesauros spatio, Lucinæ fanum est. In eo Sosipolis, patrius Eleorum -genius, certis celebratur honoribus. Ipsam Lucinam Elei Olympiam -cognominant; quæque ei sacra faciat, annuam sacerdotem deligunt. Anus -etiam ea quæ Sosipolin placat, Eleorum ritu operatur: lavacrum infert et -apponit deo melle subactas offas. (3) In antica igitur templi parte -(geminum enim est templum) Ilithyiæ ara est, eoque aditus patet -hominibus, in interiore vero parte Sosipolidi suus est honor, eoque -nulli patet accessus, præterquam uni illi sacrificulæ, quæ capite et -facie candido textili velata ad numinis simulacrum accedit. In Lucinæ, -virgines et nuptæ remanentes hymnum decantant; odores etiam Sosipolidi -quodvis genus adolent, ** vino libandi ritum sacris alienum ducunt. -Jusjurandum ad Sosipolidis aram de rebus maximis concipiunt. (4) De eo -hæc sunt memoriæ prodita: quum in Eleorum fines hostiliter Arcades -invasissent contraque eos aciem Elei direxissent, mulierem aiunt cum -pendente ab uberibus infante ad Eleorum duces venisse, ac dixisse, se -quidem puerum illum peperisse, sed somnio monitam dare illum Eleis pugnæ -socium. Ibi eos qui summæ rei præerant, quod mulieris verbis fidem -habendam censuissent, puerum nudum ante signa collocandum curasse. (5) -Impressione ab Arcadibus facta puerum in eorum conspectu in anguem -mutatum. Eo prodigio hostes exterritos in fugam se protinus dedisse, -acriter Eleos institisse. Parta vero insigni victoria deo a servata -civitate nomen Sosipolis inditum: quoque loco in cavernam visus fuerat -se anguis abdidisse, confecto prœlio fanum erectum. Lucinam vero cum eo -coli propterea instituerunt, quod ea in lucem puerum illum ipsis -ediderit. (6) Cæsis in pugna Arcadibus monumentum est in tumulo trans -amnem Cladeum versus occasum. Proxime ad Lucinæ, ubi Veneris Cœlestis -cognomento templum fuit rudera monstrant. Sacra certe et nunc fiunt ad -aras, quæ reliquæ sunt. (7) Intra Altin, in ea qua pompæ transmittuntur -semita, ædes est, quod Hippodamium appellant: area jugeri spatio maceria -circumsepta. Patet huc feminis aditus stato quotannis die. Hæ faciunt -Hippodamiæ rem divinam et aliis eam honoribus prosequuntur. Hippodamiam -tradunt Mideam, quod Argivorum agro oppidum est, quum Pelops ob -Chrysippi cædem ab ea inprimis pœnas expeteret, confugisse: ipsos postea -ejus ossa ex oraculo in Olympiam reportanda curasse. (8) Eo loco, quo -postrema sunt signa ex eo signorum numero quæ de multatitio athletarum -ære dedicata sunt, porticus est quam Occultam nominant. Per eam et -Hellanodicis et athletis ad stadium accessus est. Ipsum stadium terræ -agger est; in eo ludis præfectorum sessio exstructa. (9) E regione -sessionis illius ara eminet e candido lapide. In ea sedens Olympicos -ludos mulier spectat sacerdos Cereris cognomento Chamynes. Quem honorem -alias alia ab Eleis accipit. Neque vero virginibus interdictum ludicra -spectare (_?_). In extremo stadio, ubi sunt cursorum carceres, -Endymionis Elei sepulcrum monstrant. - -10. Supra eam stadii partem in qua Hellanodicæ consident, destinatus est -equiriis campus, et ibi sunt equorum carceres. Formam illi eandem prope -præ se ferunt quam navis prora, verso in curriculum rostro. Qua parte -autem cum porticu, cui nomen Agnapto (_quasi flexu carenti_), prora ipsa -jungitur, ibi utrimque dilatatur. In extremo rostro æneus super regula -delphinus eminet. (11) Utrumque vero carcerum latus quadringentos et -amplius pedes in longitudinem patet. Exstructæ in iis domunculæ. Eas -inter se sortiuntur qui in certamen descendunt. Curribus vel equis -desultoriis protenditur a fronte funis pro repagulis. Ara ad mediam fere -proræ partem e crudo laterculo quaque Olympiade excitatur et tectorio -oblinitur. (12) Super ara ænea aquila late passis alis stat. Ea, quum -machinulam quandam is commoverit cui curriculi cura mandata est, statim -se in spectatorum conspectum quasi subvolatura attollit; at delphinus ad -imam soli aream demittitur. (13) Prima omnium ea submittuntur repagula -quæ utrimque juxta Agnapti porticum intenta fuerant: tum qui ea in parte -sustinebantur equi statim se in pedes dant. Ii quum ad alterum equorum -ordinem accesserint, eodem modo et illis sua remittuntur repagula. Idem -fit omni ex carcerum parte, usquedum ad ipsum proræ rostrum exæquata -fuerit cursus conditio. Ibi, equis in liberiorem se jam campum -effundentibus, et aurigarum se ostentat sollertia et quadrupedum -pernicitas. (14) Primus, qui eam excogitavit carcerum formam, Cleœtas -fuit, cui tam excellens videbatur hoc inventum, ut statuæ suæ quæ -Athenis est hos versus adscriberet: - - Carcere ab Eleo docuit qui mittere currus, - mi auctor Cliœtas natus Aristoclee. - -Post Cleœtan Aristidem memorant et ipsum aliquid solertiæ ad excolendum -illud machinamentum contulisse. (15) Alterum curriculi latus aliquanto -longius excurrit; factum hoc etiam aggesta terra. In ipso propemodum -exitu per hunc aggestum est terriculum equorum, Taraxippus, aræ rotundæ -figura. Nomen ex eo inditum, quod equi, dum hac præterferuntur, -vehementi pavore sine manifesta causa corripiuntur, eoque ita turbantur, -ut currus sæpe toti frangantur et aurigæ vulnerentur. Eam ob rem aurigæ -ibi sacrificant, et vota Taraxippo faciunt, ut se ipsis æquum et -clementem præbeat. (16) Variat de Taraxippo Græcorum sententia. Sunt qui -indigenæ hominis sepulcrum illud esse dicant præstantis equos regendi -scientia: Olenium nomen produnt, a quo sit in Eleorum finibus Olenium -saxum appellatum. Alii Dameonem fuisse, Phliuntis filium, qui in Augean -expeditionis Herculi socius a Cteato Actoris filio una cum equo, quo -vehebatur, sit interfectus: ab Eleis eo in loco et ipsi et equo communis -habitum sepulcri honorem. (17) Non desunt qui inane ibi monumentum -autument Myrtilo a Pelope exstructum, quum a se perempto parentaret, quo -ejus iram placaret; Taraxippum vero vocasse, quod Myrtili dolo Œnomai -equæ consternatæ fuerint. Multi etiam Œnomaum illum esse ipsum dicunt, -qui in curuli certamine equos et aurigas illo exagitet pavore. Audivi -etiam qui Porthaonis filium Alcathoum esse dicerent, qui quum inter -procos Hippodamiæ ab Œnomao fuisset occisus et eo ipso in loco humatus, -injuriæ quam ipse in curriculo passus esset atrox et infestus vindex -obequitantibus exoriatur. (18) At Ægyptius quidam Pelopem aiebat -acceptum nescio quid ab Amphione Thebano eo in loco defodisse, cujus -arcana vi tunc conterriti fuerint Œnomai equi, et omnes deinde equi -eodem afficiantur modo. Et censebat Ægyptius ille Amphionem et Orpheum -Thracem in rebus magicis valde fuisse versatos, et propterea alteri -feras allicere, alteri vero saxa ad muros exstruendos movere attributum. -Mea vero sententia eorum est maxime probabilis oratio, qui Taraxippum -cognomen esse dicunt Neptuni Equestris. (19) Est etiam in Isthmo -Taraxippus Glaucus Sisyphi filius, ab equabus interemptus ludis -funebribus quos patri suo fecit Acastus. In Argivorum Nemea nullus -omnino est heros genius qui equis pavorem immittat: saxum tantum eminet -supra curriculi flexum colore rutilo, cujus fulgore concitantur equi -haud aliter multo quam si immissis ignibus injecta esset trepidatio. Sed -qui ab Olympico exsistit Taraxippo longe est acerrimus equorum terror. -Ad metarum unam ænea Hippodamiæ statua est tæniam præ se ferens, jam -prope victorem Pelopem devinctura. - - - - - CAPUT XXI. - - -_ De templo Cereris Chamynæ et varia hujus cognominis ratione — gymnasio - Olympiæ et signis in eo — variis memorandis trans fluvium Cladeum et - Erymanthum — fluvio Diagone, templo Æsculapii Demæneti et Apollinis - Leucyanitæ — templo Minervæ Cydoniæ in Pisæorum finibus — fluvio - Parthenia et Harpinate — sepulcro procorum Hippodamiæ quorum nomina - recensentur. _ - -Altera hippodromi pars non agger, sed collis est minime arduus; ad cujus -extremum finem ædes condita est Cereri cognomento Chamynæ. Putant quidam -priscum id esse nomen: ibi enim quum Plutonis currum reciperet, terram -hiasse, et coisse rursum. Alii vero Chamynum Pisæum hominem memorant a -Pantaleonte Omphalionis filio, qui Pisæ tyrannidem occuparat, quod -acrius illi adversaretur et ad defectionem Eleos impelleret, -interemptum; de Chamyni vero pecunia templum Cereri esse ædificatum. (2) -Pro veteribus nova signa reposuit deæ ipsius et Proserpinæ e Pentelico -lapide Herodes Atticus. In gymnasio quod Olympiæ est certamina -meditantur sua quinquertiones et cursores. Crepido sub divo lapidea -eminet, in qua fuit olim erectum tropæum de victis Arcadibus. Ad lævam -aditus ejus gymnasii minor est ambitus, in quo athletarum palæstræ sunt. -Porticum eam gymnasii, quæ ortum solis prospectat, attingunt athletarum -deversoria, in Africum et occasum conversa. - -3. Trans Cladeum amnem sepulcrum exstat Œnomai, terræ tumulus lapide -circumseptus. Supra monumentum ruinæ se ostendunt tectorum quæ equorum -Œnomai stabula dicunt fuisse. Regionis Arcadiam versus limites in -præsentia Eleis, ab initio vero Pisæis hoc in loco exstiterunt. Trans -Erymanthum fluvium ad Sauri jugum (sic enim locus ille appellatur) et -Sauri ipsius monumentum est et Herculis ruinosum temporibus nostris -templum. Infestum fuisse viatoribus et accolis Saurum ferunt, antequam -Hercules meritis eum pœnis afficeret. (4) Juxta hoc a prædone appellatum -jugum fluvius a meridie in Alpheum illabitur ex adverso Erymanthi. Hic -Pisæum agrum ab Arcadico dividit. Nomen ei amni Diagon. A Sauri jugo -stadia ferme quadraginta progressis Æsculapii ædes est: cognomen deo -Demænetus a conditore. Exstant hujus quoque templi duntaxat ruiuæ: -erectum fuerat in edito juxta Alpheum loco. (5) Ab hoc templo modico -distat intervallo Bacchi Leucyanitæ cognomento ædes. Præterlabitur amnis -Leucyanias, et ipse etiam in Alpheum illabens; descendit hic e Pholoe -monte. Hinc qui Alpheum transierint, Pisæorum fines ingrediuntur. (6) -Intra eos primum se vertex montis ostendit præacuto fastigio: in eo -Phrixæ urbis ruinæ cernuntur, et Minervæ ædes cognomento Cydoniæ. Hæc -ætate mea non amplius exsistebat; at salva erat ara. Dedicasse deæ -templum tradunt Clymenum, de posteris unum Idæi Herculis: venisse vero -eum e Cydonia Cretæ oppido et ab Iardano amne. Pelopem etiam Elei -dicunt, priusquam in curule certamen cum Œnomao descenderet, Cydoniæ -Minervæ rem divinam fecisse. (7) Qui processerint paulo longius, ad -Parthenian fluvium veniunt; in cujus ripa sepulcrum exstat Marmacis -equorum. Hunc Marmacem procorum omnium primum ad petendam Hippodamiam -venisse aiunt atque adeo primum omnium ab Œnomao interfectum: ejus vero -equas, quarum alteri Partheniæ, alteri vero Eriphæ nomen fuerit, ad -Marmacis tumulum Œnomai jussu mactatas et ibidem humatas: a Parthenia -itaque equarum altera fluvium nomen accepisse. (8) Est in eadem regione -alius fluvius, Harpinates dictus. Non procul ab eo fluvio visuntur -Harpinæ oppidi quum alia rudera, tum inprimis aræ. Urbem eam condidisse -Œnomaum narrant, et de matris Harpinæ nomine appellasse. (9) Hinc parvo -interjecto spatio præcelsus terræ agger est, et in eo Hippodamiæ -procorum tumulus. Œnomaum narrant alios prope alios neutiquam splendida -sepultura curasse humandos. At Pelops commune omnibus monumentum operis -magnificentia spectandum erexit, quum ut ipsis eum procis honorem -haberet, tum ut Hippodamiæ gratificaretur: mea vero sententia non alia -magis de causa, quam ut argumento esset opus illud quot et qualium -virorum cæde exsultantem Œnomaum ipse perculisset. (10) Occubuerunt -autem, sicuti iis carminibus proditum est quæ Magnæ sunt Eœæ appellatæ, -ab Œnomao occisi, post Marmacem primus Alcathous, Porthaonis filius; -post hunc Euryalus, Eurymachus et Crotalus. Horum ego trium parentes et -eorum uniuscujusque patriam cognoscere non potui. Sed qui post hos -occisus est, Acrian facile conjici possit Lacedæmonium fuisse, Acriarum -conditorem. Ad hos interfectos ab Œnomao recensent Capetum, Lycurgum, -Lasium, Chalcodontem, et Tricolonum. Postremum hunc nepotem et -cognominem Arcades memorant Tricoloni Lycaonis filii. (11) Contigit post -Tricolonum in cursu mortem oppetere Aristomachum Priantem, Pelagontem, -Æolium, et Cronium. Sunt qui præter hos recenseant etiam Erythran -Leuconis filium, Athamantis nepotem, a quo Bœotorum oppidulum Erythræ -appellatæ fuerint; et Eionem Magnetis filium, Æoli nepotem. His omnibus -commune hic erectum fuit monumentum; ad quod parentasse quotannis -Pelopem tradunt Pisæorum quamdiu imperium tenuit. - - - - - CAPUT XXII. - - -_ De templo Dianæ Cordaces et cognominis origine — Pisæ conditore, - Pisæorum certaminibus cum Eleis et Anolympiadibus — urbe Pylo - ejusque reliquiis — vico Heraclea, fluvio Cythero ac Nympharum - Ionidum templo et nominibus — oppidulo Letrinis ac Diana Alpheæa — - Diana Elaphiæa. _ - -Ab hoc monumento stadium ferme unum progressis reliquiæ templi sunt -Dianæ cognomento Cordaces: quod Pelopis comites aiunt, quum deæ huic pro -victoria ludos facerent, patriam saltationem cordacem ad Sipylum -celebrari solitam usurpasse. Non longe ab eo templo ædes est non utique -magna; in qua arca ænea et in ea Pelopis ossa conservantur. Murorum vel -aliorum ædificiorum nullæ exstant amplius reliquiæ, sed undique vitibus -consitus locus est ubi olim Pisa incolebatur. (2) Ejus urbis conditorem -nominant Pisum Perieris filium, Æoli nepotem. Ipsi quidem Pisæi -vehementer invisi Eleis, dum sibi Olympicorum ludorum condendi -auctoritatem cupidius vindicare student, exitium sibi struxerunt. -Olympiade enim octava Phidonem Argivum, impotentem tyrannum et cunctæ -Græciæ invidia laborantem, advocarunt, ejusque maxime præsidio subnisi -ludos commiserunt. Quarta deinde et tricesima Olympiade Pisæi comparatis -undique finitimorum copiis regem suum secuti Pantaleontem Omphalionis -filium, submotis Eleis, Olympicis ipsi ludis præfuerunt. (3) Has -Olympiadas, et praæterea quartam et centesimam, quam Arcades condidere, -Anolympiadas (_ac si dicas_ irritas Olympiadas) vocantes Elei in fastos -Olympiadum non referunt. Octava vero supra quadragesimam Olympiade -Damophon Pantaleontis filius in suspicionem quasi nova moliretur apud -Eleos venit; quum vero armati in Pisæorum fines excurrissent, re infecta -precibus et obtestationibus domum ut redirent persuasit. (4) Quum autem -in regnum successisset post Damophontem fratrem Pyrrhus Pantaleontis -filius, Pisæi ultro arma Eleis intulerunt: quo tempore conjuratione -facta ab Eleis defecerunt etiam Macistii et Scilluntii; hi quidem e -Triphylia; ex cetera vero vicinitate Dyspontii. His enim cum Pisæis -optime conveniebat, nempe qui urbis suæ primordia ad Œnomai filium -Dysponteum referebant. Bellum hoc Pisæorum et omnium qui cum ipsis -conspiraverant populorum internecione terminatum est. (5) Pyli Eliacæ -rudera supersunt in via montana qua ab Olympia in Elidem itur. Abest a -Pylo Elis stadia octoginta. Hanc urbem, sicuti superius commemoravi, -condidit Megarensis Pylon, Clesonis filius. Excisa vero ab Hercule ac -postea ab Eleis restituta, jam pridem infrequens et deserta est. Præter -ipsam labitur Ladon amnis in Peneum. (6) Ad hanc Pylum disputant Elei -Homeri versus istos pertinere: - - Genus deduxit ab amne - Alpheo, Pyliûm late qui perfluit arva. - -Ac mihi sane id persuaserunt. Hanc enim regionem perlabitur Alpheus, nec -ad aliam Pylum referre carmen licet. Nam per Pyliorum fines qui supra -Sphacteriam insulam sunt, omnino non decurrit Alpheus; neque vero ullam -cognovimus in Arcadia terra urbem eodem hoc nomine fuisse. (7) Distat -quinquaginta ferme stadia ab Olympia Eleorum vicus Heraclea. Alluit eum -Cytherus fluvius. Fons in fluvium se exonerat; ad quem fontem Nymphis -est ædes consecrata. Sua sunt propria Nymphis nomina, Calliphaea, -Synallaxis, Pegæa et Iasis. Communi quidem vocabulo Ionides nuncupantur. -Saluberrimæ sunt lavantibus aquæ ad lassitudines et quosvis corporis -dolores levandos. Appellatas autem Nymphas putant ab Ione Gargetti -filio, quum is Athenis profectus in hunc locum coloniam deduxisset. - -8. Quodsi per campos Elidem proficisci volueris, stadiis centum et -viginti confectis Letrinos pervenies. Inter Letinos vero et Elidem -stadia intersunt centum et octoginta. Jam tum ab initio oppidum fuere -Letrini, quod a Letreo Pelopis filio conditum erat; mea vero ætate -domorum paucarum exstabant reliquæ et Alpheææ Dianæ cum simulacro ædes. -(9) Deæ ob causam hujuscemodi cognomen impositum memorant: Alpheum amore -captum Dianæ posteaquam ad nuptias ejus conciliandas nihil se aut -gratia, aut precibus profecturum intellexit, vim ei offerre conatum. -Verum quum illa fugiens insequentem amatorem Letrinos usque ad nocturnos -choros pertraxisset (interesse enim Nympharum lusibus consueverat), ibi -deam Alphei insidias suspicatam sibi suisque comitibus luto os -oblevisse. Quare quum Alpheus, ubi accesserat, a Nymphis Dianam -discernere nequisset, elusum infecta re abiisse. (10) Ab hoc Alphei -amore Alpheæam Dianam Letrinæos nuncupasse. At Elei, quibus cum -Letrinæis pervetus est amicitia, Elaphiææ Dianæ cæremonias accepisse -affirmant se a Letrinæis: et Alpheææ quidem nomine religionem primum -sancitam, sed temporis longinquitate hoc Alpheææ nomen in Elaphiææ -abiisse. (11) A cervorum tamen venatione Elaphiæam (_quasi Cervinam_) -appellatam ego ab Eleis existimo. Traditum tamen ab ipsis etiam est, -nutricem fuisse Dianæ Elaphion indigenam mulierem, a qua deæ fuerit -nomen inditum. A Letrinis nihilo quam stadia sex longius lacus abest -perennis aquæ, medium pertranseuntibus stadiorum trium. - - - - - CAPUT XXIII. - - -_ De gymnasio in urbe Elide ejusque septo, Xysto dicto — memorandis in - hoc gymnasio — alio minore gymnasii septo — tertio gymnasii septo, - Maltho dicto, et memorandis in eo — curia Eleorum, Lalichmio dicta — - via Siopes dicta et templo Dianæ Philomiracis. _ - -In Elide memoratu digna sunt, gymnasium vetus, in quo athletas priusquam -in Olympiam descendant omnia facere institutum est, quæ ante certamen -fieri mos ritusque majorum postulat. Intra maceriam in ambitum curriculi -platani consitæ sunt. Septum illud universum Xystus (_quasi Rasus_) ex -eo appellatur, quod Hercules Amphitryonis filius ad laborum patientiam -quotidianis exercitationibus se confirmans, sentes omnes qui pullularent -eo in loco vellere ac eradere sit solitus. (2) Aliud est ab hoc -sejunctum cursorum curriculum; Sacrum incolæ appellant. Seorsum et illud -est in quo cursores [et] quinquertiones certamen meditantes decurrunt. -In gymnasio locus est quod vocant Plethrium. In eo per ætates aut -exercitationum genera ad luctam athletas committunt Hellanodicæ. (3) -Sunt et deorum in eo gymnasio aræ, Herculis Idæ, Parastatæ -(_Auxiliaris_) cognomento; Amoris, et contrarii numinis, quem eodem Elei -quo Athenienses nomine Anterotem nuncupant; Cereris etiam et filiæ. -Achilli non ara, sed inane monumentum est ex oraculo dedicatum. Ad illud -Eleæ matronæ primis ludorum initiis, die stato, inclinante jam in -vesperum sole inter ceteros quos Achilli habent honores solenne ritu -pectus plangunt. (4) Est et minor alius gymnasii ambitus majori -contiguus, quem ab ipsa figura quadrangulum nominant. Eo pro palæstra -utuntur ad exercitationes athletæ. Ibidem athletas eos committunt, qui -quum a lucta jam vacationem habeant, loris colludunt mollioribus. Est eo -in loco alterum eorum signorum positum, quæ de Sosandri Smyrnæi et -Polyctoris Elei multa Jovi dedicata fuere. (5) Est et tertius gymnasii -ambitus nomine Maltho, a molli solo fundamenti dictus. Patet hic -puberibus per omne ludorum tempus. In ejus angulo signum positum est -Herculis exstans humeris tenus; et in palæstrarum una typus in quo Amor -et Anteros cælati sunt: Amor palmæ termitem manibus tenet, quem illi -Anteros de manibus extorquere conatur. (6) In utraque primi aditus parte -ad eum ambitum, quem Maltho diximus appellari, stat effigies pugilis -pueri: hunc, qui apud Eleos legibus conservandis præfectus est -(Nomophylax dicitur) mihi narravit, patria Alexandrinum fuisse, ab ea -scilicet Alexandria quæ supra Pharum insulam est, Sarapionem nomine. -Honorem hunc ei habitum, quod in summa annonæ caritate ad ludos veniens -frumenti Eleis præbuerit. Hujus in Eleos meriti et acceptæ coronæ -Olympicæ tempus numeratur Olympias decima septima supra ducentesimam. -(7) In eodem hoc gymnasio curiam suam habent Elei; et hic specimina -edunt tum extemporanearum orationum, tum cujusvis generis scriptorum. -Lalichmium locus hic de ejus qui dedicavit nomine vocatur. Affixa sunt -circumquaque scuta, ad operis ornamentum, non ad belli usum. (8) A -gymnasio ad lavacra per viam itur, quæ Siopes (_Silentii_) dicitur, -præter Dianæ Philomiracis (_Adolescentulorum amicæ_) templum. Cognomen -dea quidem sumsit a gymnasii vicinitate. Viam vero ex eo Silentii -appellatam hominum sermo prodidit, quod ab Oxylo de exercitu suo -speculatores missi ad exploranda Eleorum consilia, mutuis in itinere -cohortationibus usi, quum propius jam ad mœnia accessissent, voce -compressa propugnatorum sermones subauscultando excipiendas esse, per -hanc ipsam viam intra oppidum clam irrepserunt: cognitis vero et -perspectis quæ volebant omnibus, salvi ad Ætolos redierunt. Ab hoc -speculatorum silentio viam nomen accepisse affirmant. - - - - - CAPUT XXIV. - - -_ De foro Eleorum, Hippodromo dicto — Hellanodiceone, domicilio - præfectorum ludorum — porticu Corcyraica, Pyrrhonis sophistæ signo - et monumento — templis et signis in foro, Apollinis Acesii, Solis et - Lunæ, Gratiarum, Amoris — Sileni templo et Silenis — prisco templo, - quod quernis columnis sustinetur — domo sedecim feminarum. _ - -Exitus alius ad forum excurrit a gymnasio, et ad domum, quem -Hellanodiceonem vocant. Est is supra Achillis tumulum: et illac ludorum -præfectos, qui Hellanodicæ dicuntur, in gymnasium venire more majorum -traditum est. Et ante solis quidem ortum cursores committunt: dimidiato -vero jam die quinquertia et graviora quæ vocant certamina. - -2. Forum autem Eleorum non eadem est descriptione, qua Ionum et Ioniæ -finitimarum urbium fora, sed antiquiore multo. Porticus modicis -intervallis exædificatæ sunt, semitis pluribus intersecantibus. Nostra -ætate nomine Hippodromus forum ipsum appellatur. Erudiunt enim hic -maxime equos indigenæ. Quæ porticus ad meridiem est, Doricam præ se fert -descriptionem. Eam trifariam columnæ dividunt; in ea Hellanodicæ -plerumque per totum diem sessitant; (3) ad illas columnas Jovi aras -statuunt, quæ in subdiali fori parte sunt non ita multæ; dissolvuntur -enim non magno negotio, utpote subito erectæ. Secundum hanc porticum ad -forum accedenti, ad lævam circa extremam porticus partem est -Hellanodiceon, medio calle a foro divisus. In eo perpetuos decem menses -habitant qui ad ludorum præfecturam sunt delecti, totoque eo tempore a -legum conservatoribus (Nomophylacas appellant) edocentur de omnibus quæ -in ludorum celebratione fieri ab eis convenit. (4) A porticu ea in qua -statio diurna est Hellanodicarum, aliam porticum callis unus disjungit: -eam porticum Corcyraicam Elei nominant, quod quum Corcyræi ex Eleo agro -appulsis navibus prædam egissent, [_ipsi mox Elei-Corcyra populationibus -pervastata_] multis partibus plura domnum reportarint, quam quæ erepta -fuerant. De prædæ itaque decima porticum erectam prædicant. (5) Est -operis Dorica forma, duplici surgente columnarum ordine: eorum unus ad -forum, alter ad eas quæ ultra forum sunt partes pertinet. Mediæ porticus -lacunar non columnæ, sed continens paries sustinet, cujus utraque pars -affixas habet imagines. Ad eam porticus partem, quæ ad forum conversa -est, Pyrrhonis Pistocratis filii statua cernitur, sophistæ hominis in -omni re atque oratione assensionem retinentis. Est ejusdem sepulcrum non -longe ab Eleorum urbe: Petra locus appellatur, et priscus hoc nomine -fuisse videtur Eleorum vicus. (6) Habent Elei in fori area sub divo hæc -maxime insignia opera: ædes est et signum Apollinis Acesii. Hoc nimirum -cognominis nihil diversum ab Averruncatoris, quod Atheniensibus numen -est, significare videtur. Alia in parte Solis et Lunæ lapidea posita -sunt signa: e Lunæ capite cornua, e Solis radii exsistunt. Suum habent -et Gratiæ templum; simulacra lignea sunt, veste inaurata: facies, manus -et pedes e candido marmore; earum una rosam, talum altera, myrti frondem -exiguam tertia præfert. (7) Quæ sit insignium ratio facile conjiciat qui -attenderit, rosam et item myrtum Veneri sacram esse et in fabula de -Adonide celebrari; Gratiæ vero Veneri præ ceteris diis attributæ sint. -Talus quidem adolescentulorum et virginum lusus est, quibus nihil adhuc -ex senio decessit gratiæ. In eadem basi Amor Gratiis adsistit a dextera. -(8) Templum ibidem Silenus habet proprium, non, ut multis in locis, cum -Baccho commune. Ei Ebrietas vinum e poculo porrigit. Mortales vero ortu -Silenos esse ex eo facile conjicias, quod Sileni unius, apud Hebræos, -alius apud Pergamenos monstrantur sepulcra. (9) Novam etiam quandam in -Eleorum foro templi formam vidi: modicæ est ædes altitudinis, sine -parietibus, tectum e quercu dolatis fulcientibus tibicinibus. Monumentum -id esse inter omnes populares convenit: quisnam vero in eo sit conditus, -non memorant. Quodsi vera senex quidam quem sum percontatus mihi -exposuit, Oxyli esse monumentum statuendum fuerit. (10) In ipso etiam -foro Sedecim Feminarum quæ appellantur domus est, in qua Junoni peplum -contexunt. - - - - - CAPUT XXV. - - -_ De templo Elide Imperatoribus Romanis dedicato — Veneris Cœlestis et - Vulgivagæ templo ac signis — Orci (Ἅδου) templo ejusque cultus apud - Eleos origine — Fortunæ templo et Sosipolidis cultu atque imagine - picta — viri, Satrapæ dicti, signo et cultu. _ - -Continenti cum foro tractu conjungitur antiqua ædes circumquaque -porticibus et columnis incincta; tectum vetustate collapsum corruit, -neque inter ruinas reliquum ullum signum est. Romanorum Imperatoribus -est hæc ædes dedicata. Est autem ad posticum ejus porticus quæ de -manubiis Corcyræorum erecta fuit, Veneris ædes. Area templo sacrata sub -divo non longe abest. Quæ ibi colitur Cœlestem Venerem vocant. Ejus ex -ebore et auro signum est, Phidiæ opus, altero quidem pede testudinem -premit. Area ipsa maceria est circumsepta, intra maceriam crepido, super -qua Veneris quam Vulgivagam nominant signum ex ære: capro insidet ex -eadem fabricato materia, Scopæ opus. Quæ vel testudinis, vel capri ratio -sit, quibus hæc perscrutari curæ est quærendum relinquo. (2) Jam vero -Orci ambitum et ædem (utrumque enim Elei Orco dedicarunt) semel -quotannis aperiunt, neque vel tunc introire cuiquam præterquam -sacrificulo fas est. Soli omnium ex cognitis gentibus Elei Orcum -venerantur, ob hujusmodi causam. Quum exercitum ad Pylon, quæ in Elide -est, oppugnandam Hercules adduxisset opem ei ferente Minerva, præsto -Pyliis ad ferendum auxilium etiam Orcum fuisse dicunt, quod et Herculi -esset infensus et singulari a Pyliis afficeretur honore. (3) Testes vero -citant hujus rei Homeri quoque ex Iliade versus: - - Pertulit et sævus volucris mala vulnera teli - Orcus, ubi Alcides magno Jove natus ad alta - tecta Pyli miserum cruciatu afflixit acerbo. - -Quodsi belli Trojani temporibus, uti ab Homero traditum est, auxilio -Græcis venit Neptunus, non alienum a vero videri possit ex ejusdem poetæ -sententia Orcum etiam Pylios ope sua adjuvisse. Elei certe huic deo ut -de se bene merito, quique esset in Herculem animo infensissimo, ædem -erexerunt, quam quotannis idcirco semel (uti mea fert opinio) recludunt, -quod ab hominibus quoque semel ad Orci domum fit descensus. (4) Suum est -apud Eleos etiam Fortunæ templum. In ejus porticu eximia magnitudine -signum dedicarunt, ligneum illud quidem, sed inauratum undique, præter -faciem tamen summasque manus et pedes, quæ partes e candido marmore -sunt. Ibidem etiam in modica cella ad Fortunæ lævam Sosipolidi honores -habentur. Deus iste e viso per somnum oblato pictura est effictus. Ætate -puerili est, chlamyde amictus varia et stellata; præ se gerit manu -altera copiæ cornu. (5) In celeberrima urbis parte signum ex ære erectum -est, juvenis nihilo magno homine procerior, facie impubi, pedibus -decussatis, utraque manu hastæ innixus. Lanea eum veste, item lintea et -byssina induunt: (6) Neptunum esse autumant, qui quum ante in Samico -Triphyliæ coleretur, deportato Elidem signo vel majore multo in honore -esse cœperit. Satrapen tamen ipsum, non Neptunum, vocant, accepto -scilicet a conditis in agro finitimo Patrensibus Satrapæ nomine. Est -vero Corybantis cognomen Satrapes. - - - - - CAPUT XXVI. - - -_ De prisco theatro et Bacchi templo, de festo Thyiis dicto — templo - Minervæ in arce Eleorum — Cyllene, Eleorum navali, et Mercurii - signo, fascino arrecto — gignentibus Eleorum agri, cultura serici - apud Seres et Seria insula — Elidis et Achaiæ finibus. _ - -Inter forum et Menium est theatrum vetus ac templum Baccho dedicatum; -signum fecit Praxiteles. Deorum omnium unum maxime Bacchum venerantur -Elei, et eum sacri sui, quod Thyiorum nominant, diem cum ipsis obire -dictitant. Abest ab urbe stadia circiter octo locus ubi ejus festum -celebrant: appellant Thyia. Quum in sacello lagenas tres inanes -sacerdotes deposuerunt præsentibus et civibus et peregrinis si quos -forte adesse contigerit, mox vero templi fores vel sacerdotes ipsi, vel -alii quibus curæ sit hujus rei periculum facere, suo quisque obsignant -annulo; (2) postero vero die agnitis signis ingressi vini plenas -reperiunt lagenas. Hæc uti a me commemorata sunt ex Eleis fide -spectatissima viri et aliquot item exteri ita se habere mihi sancte -dejerarunt. Neque enim res tulit ut ipse adessem, quum solenne illud -celebraretur. Ferunt etiam Andrii apud se per festos Bacchi dies vinum -quotannis sponte sua e templo manare. Quodsi hæc Græcis ut credamus -adduci possumus, nihil jam prohibet quin et quæcunque Æthiopes, qui -supra Syenen sunt, de Solis mensa fabulantur vera putemus. (3) In arce -Elidis Minervæ fanum est signumque auro et ebore fabricatum; Phidiæ -aiunt opus fuisse. Insistit deæ cassidi gallus galinaceus, quod hæc est -avis omnium pugnacissima, vel fortasse quod Minervæ cognomento Erganæ -sacra est. (4) Ab Elide Cyllenen usque spatium interest stadiûm centum -et viginti. Sita est Cyllene contra Siciliam, maritimis navium -appulsibus opportuno prædita portu. Navale ea est Eleorum, ab Arcade -vero homine sumsit nomen. (5) Et in recensu quidem Eleorum Cyllenen -plane prætermisit Homerus, verum in operis progressu non dissimulavit -scire se Cyllenen oppidum esse: - - Pulydamas Otum misit Cyllenion orco, - Phylidæ socium, qui fortes duxit Epeos. - -Cyllenæ duo sunt deorum delubra, Æsculapii unum, Veneris alterum. -Mercurii vero signum, quem egregie incolæ eorum finium venerantur, -erectum est super basi fascinum. (6) Est enimvero Eleorum ager et cetera -ferax et byssum educat felicissime. Cannabem quidem, linum et byssum -serunt qui idoneum ad hæc ferenda solum colunt. Sed enim quæ fila ad -textrinam usurpant Seres, ea nulla e stirpe sunt, sed hunc in modum -oriuntur. Nascitur in eorum terra vermis quem Serem Græci, ipsi Seres -longe alio appellant nomine. (7) Magnitudine est id insectum dupla -maximi scarabæi, cetera simile est araneis quæ sub arboribus texunt; -atque etiam pedes habet octo perinde ut araneæ. Hæc animalcula nutriunt -Seres in domiciliis æstivo pariter et hiberno tempore ad hanc rem -accommodatis, Opus quod faciunt filum est tenuissimum pedibus eorum -circumvolutum. (8) Annos ferme quattuor panico alitur, quinto demum -(neque enim diutius victurum sciunt) viridem apponunt arundinem, quo -pabulo bestiola illa omnium maxime delectatur; eo saturum sagina -rumpitur. Educunt inde e visceribus plura staminum volumina. Satis -constat Seriam insulam sitam in Rubri maris recessu. (9) Audivi vero qui -dicerent, non mare Rubrum, sed Serem amnem insulam illam facere, quomodo -et Delta in Ægypto a Nilo, non ab ullo mari circumdari. Talem insulam -esse etiam Seriam. Æthiopici generis sunt et hi Seres quos dixi, et -quotquot contiguas insulas tenent Abasam et Sacæam; etsi non desunt qui -non Æthiopas, sed Scythas Indis permistos esse eos dicant. Sed hæc -hactenus. - -10. Qua vero in Achaiam ex Elide iter est stadiûm circiter centum et -quinquaginta septem, via ad fluvium Larisum ducit. Et hi quidem fines -ætate nostra sunt inter Achaicum et Eliacum agrum, Larisus nimirum -amnis. Priscis autem temporibus utriusque gentis terminus fuit Araxus -promontorium. - - - - - PAUSANIÆ DESCRIPTIONIS GRÆCIÆ ACHAICA SEU LIBER VII. - - - - - CAPUT I. - - -_ De Achaiæ situ et prisco nomine Ægialo — Ægiali primis regibus, Xutho, - Ione — Achæi, a Doribus ejecti, Tisameno duce in Ægialum profecti - Ionas expellunt — Iones ab Atheniensibus recipiuntur. _ - -Quæ terra inter Eleos et Sicyonios media ad mare Orientem versus -excurrit, Achaia hoc tempore dicitur ab Achæis eam incolentibus; prisco -nomine Ægialus (_Litus_) appellabatur, et incolæ Ægialenses, nominati ab -Ægialeo Sicyoniæ rege, ut dicunt Sicyonii. Alii nomen ab regionis situ -ducunt quæ litoris fere tota formam habet. (2) Postea vero, Hellene -mortuo, Xuthum reliqui Hellenis filii e Thessalia ejiciunt, eo nempe -crimine quod paternæ pecuniæ partem sibi soli vindicasset. Ιs quum -Athenas confugisset, ab Erechtheo dignus est habitus cui filiam -desponderet; e qua Achæus et Ion nati. Mox quum e vita discessisset -Erechtheus, ejus filiis de regno dissidentibus disceptator Xuthus fuit; -qui quum Cecropi natu maximo regnum adjudicasset, eum reliqui Erechthei -filii e finibus exegerunt. (3) Quare quum in Ægialum migrasset ibique -sedem constituisset suam, ibidem etiam e vita excessit. E filiis Achæus, -assumtis ex Ægialo et Athenis auxiliis, in Thessaliam veniens paternum -recepit imperium. At Ion quum bellum esset Ægialensibus et eorum regi -Selinunti illaturus, per legatos ei Selinus unicam filiam Helicen -despondit, et Ionem ipsum in regni successionem filium adoptavit. (4) -Quod quum Ioni ex animi sententia evenisset, et Selinunti defuncto in -imperium Ægialensium suecessit, et a se conditam in Ægialo urbem uxoris -suæ de nomine Helicen nominavit: gentem ipsam a se Ionas nuncupavit. -Quamquam istud eis non mutationem nominis attulit, sed additamentum. -Vocabantur enim Ægialenses Iones. Magis tamen regioni priscum nomen -mansit, quod Homerus in delectu Agamemnonis copiarum versu illo testatum -reliquit: - - Per totum Ægialon circumque Helicen spatiosam. - -(5) Regnante tum Ione Athenienses bellum contra Eleusinios gesserunt. In -eos quum ducem sibi arcessivissent Ionem, hunc in Attica fatum -assequitur. In Potamiorum pago ejus exstat monumentum. Ac mansit penes -Ionis posteros Ionum imperium, usquedum ab Achæis, quos et ipsos -Lacedæmone tunc et Argis Dores exegerant, regno spoliati cum universo -populo profugerunt. (6) Quæ autem inter Ionas et Achæos gesta sint -bella, mox exponam, quum prius docuero quæ res effecerit, ut soli qui -Lacedæmonem et Argos colerent, ante Dorum reditum ex omnibus Peloponnesi -incolis Achæi sint appellati. Archander et Architeles Achæi filii e -Phthiotide Argos commigrarunt. Iis Danaus filias duas nuptum dedit, -Architeli Automaten, Scæam Archandro. (7) Et Argos quidem illos mansisse -valido argumento esse potest, quod filio Archander nomen imposuit -Metanastæ (_i. e. ex patria migranti in terram aliam_). Confirmato autem -eorum imperio obtinuit usus, ut ab Achæi liberis communi nomine Achæi -tam Lacedæmonii quam Argivi, proprio autem Danai soli Argivi -appellarentur. Mox iidem a Doribus Argis et Lacedæmone pulsi misso -caduceatore ab Ionibus petierunt, ut sibi et regi Tisameno Orestis filio -incolendi jus sine bello concederent. Ibi Ionum reges incessit metus, ne -si Achæi permisti Ionibus essent, communi consilio regem sibi tum ob -virtutis, tum ob generis claritatem Tisamenum declararent. (8) Quum ergo -in ea re Achæis minime assentirentur Iones, res ad arma deducta est; et -Tisamenus quidem in prœlio occubuit, Ionas vero Achæi victores Helicen, -quo se illi e fuga receperant, persecuti victores, obsessa urbe, tandem -impune ex pacto convento siverunt abire. Tisameni sane cadaver quum -Achæi Helice sepelissent, Lacedæmonii postea Delphici oraculi monitu -ejus ossa Sparten deportarunt; et hoc etiam ipso tempore monstratur -Tisameni sepulcrum quo loco epulum celebrant Lacedæmonii, quæ Phiditia -nuncupant. Iones quum in Atticam venissent, ab Atheniensibus rege suo -Melantho Andropompi filio auctore in civitatem recepti sunt: tantum -Ionis et eo duce rerum belli gestarum memoria valuit. Traditum est -etiam, Athenienses, quum suspectos haberent Dores, ac metuerent ne illi -a se quoque manus abstinere nollent, magis suæ potentiæ studio quam -Ionum amore eos in domicilii consortium recepisse. - - - - - CAPUT II. - - -_ Codri filii cum Ionibus et aliis Græcis coloniam in Asiam deducunt — - de tribus coloniis e Græcia deductis — Nelei in Miletum adventu et - de Milesiis — templo Apollinis Didymis et Diana Ephesia — Androclus, - Codri filius, Ephesum venit — de ejus nece et sepulcro — Priene et - Myunte ab Ionibus occupatis. _ - -Non multis post annis quum Medon et Neleus Codri filii de regno -dissiderent, negaretque Neleus regnum se Medontis ferre posse qui pede -altero claudicaret, rei cognitione Delphico oraculo permissa, respondit -vates, deberi Medonti Atheniensium regnum. Dimissi itaque in coloniam -Neleus et reliqui Codri filii, tum ex Atheniensibus quicunque nomina -dedissent, tam multo maximam Ionum manum abduxerunt. (2) Tertia fuit hæc -colonia, quæ extero duce et extera multitudine deducta est e Græcia. -Multis enim ante ætatibus Herculis fratris filius Iolaus Thebanus -Athenienses ac Thespienses in Sardiniam deduxit. Una vero ætate -priusquam Iones Athenis proficiscerentur, Lacedæmonios et Minyas e Lemno -a Pelasgis ejectos Theras Thebanus, Autesionis filius, in eam insulam -deduxit quæ, quum antea Calliste appellaretur, post ab eo Thera vocata -est. (3) Tertiam hinc deduxere coloniam Codri filii, Ionibus imperantes -quum nulla ipsis esset cum illis propinquitas, paterno siquidem genere -et avito a Codro et Melantho e Pylo Messenii, materno Athenienses fuere. -Contribuerunt in eam se coloniam Ionibus e Græciæ populis Thebani primum -Philotam secuti, Penelei nepotem; ex Orchomeniis Minyæ ob Codri liberûm -cognationem: Phocenses præterea, exceptis Delphis; Abantes etiam ex -Eubœa. (4) Phocensibus naves ad transmittendum dederunt et ipsi classis -duces exstiterunt Philogenes et Damon Athenienses, Euctemonis filii. Hi -omnes quum in Asiam appulissent, alios alii fines occuparunt. Neleus cum -sua manu Miletum tenuit. (5) Milesii autem ipsi de suis originibus hæc -commemorant. Per duas ætates Anactoriam fuisse totam eam regionem -nominatam, sub rege Anacte indigena et Asterio Anactis filio. Cretensium -vero classe Mileto duce in eam oram appulsa urbi, et agro ab eo nomen -immutatum. Venisse e Creta Miletum cum factione sua, quum Minoem regem -Europæ filium fugeret. Incolebant Cares eam Asiæ partem; ab iis -Cretenses in domicilii societatem recepti. (6) Occupata vero ab Ionibus -Mileto mares omnes interfecti, præter eos qui capta urbe fuga sibi -salutem quæsiere. Illorum conjuges et filias victores uxores duxerunt. -Nelei quidem sepulcrum non longe a portis est, ad lævam ejus viæ qua -Didymos itur. Apollinis quod Didymis templum est et oraculum, antiquius -est Ionum commigratione; multo vero etiam antiquius Ionum temporibus -Ephesiæ Dianæ fanum. (7) Neque tamen Pindaro nota de eo templo fuisse -omnia existimo, quum versibus prodidit, ab Amazonibus bellum Theseo -Atheniensium duci inferentibus conditum. Nam a Thermodonte profectæ -mulieres istæ sacrificarunt quidem Ephesiæ deæ et tum, quippe quæ -templum illud jam olim nossent, et quum eo tempore quo Herculem ac multo -ante Bacchum fugiebant, supplices eo se recepissent; ipsæ tamen ejus -operis auctores neutiquam fuere: verum Coressus homo indigena et -Ephesus, quem Caystri fluminis filium fuisse censent, hi templum illud -condiderunt. Et ab Epheso quidem ipsa etiam urbs nomen accepit. (8) -Incolebant tunc eam oram Leleges Carici nominis et Lydorum pars magna. -Habitabant vero circum templum supplicandi ac deprecandi causa tum alii, -tum et Amazonici generis mulieres. Androclus quidem Codri filius, Ionum -qui Ephesum venerant dux creatus, Lelegas et Lydos in superiore urbis -parte habitantes ejecit, sacræ vero areæ inquilini fœdere cum Ionibus -icto omni belli metu caruerunt. Samiis etiam Samum Androclus ademit, -eamque insulam ad quoddam tempus possederunt Ephesii, cum reliqua etiam -contiguarum insularum vicinia. (9) At enim quum pristinas recepissent -Samii sedes, Prienensibus contra Caras auxilium tulit Androclus; et -Græci e prœlio victores discedunt, ipse autem in pugna cecidit. Ejus -cadaver sublatum Ephesii sepulturæ intra fines suos mandarunt. -Monstratur Androcli sepulcrum hac ætate in via quæ est inter Dianæ et -Olympii Jovis media, ad portam Magnetidem. Insigne sepulcri est vir -armatus. (10) Iones qui Myuntem et Prienen colonis deductis -frequentarunt, Caras et ipsi his finibus exegerunt; et Myuntem quidem -Cyaretus Codri filius condidit: Prienes deducendæ Ionibus permisti -Thebani Philotan Penelei nepotem et Æpytum Nelei filium duces et -conditores habuerunt. Et Prienenses sane a Tabalo prius homine Persa, -deinde ab Hierone cive suo maximis affecti calamitatibus Ionico tamen -adhuc nomine censentur. (11) At Myuntem oppidani eo quem jam exponam -casu, urbem deserere coacti sunt. Parvus fuit in agro Myusio ad mare -sinus, quem Mæander fluvius oblimato ostio stagnum reddidit. -Stagnantibus vero marinis aquis tanta repente coorta est e palude -culicum vis, ut ea lue victi homines, urbem relinquere cogerentur. Rebus -omnibus suis, quæ auferri poterant, deorum etiam signis asportatis, -Miletum migrarunt. Mea certe ætate Myunte nihil exstat præter Bacchi -templum e candido lapide. Similis vero calamitas Atarnitis etiam, qui -infra Pergamum sunt, exitio fuit. - - - - - CAPUT III. - - -_ De Claro et Colophoniis — Lebediis — Teo ejusque incolis — Erythræis — - Clazomeniis et Phocæensibus. _ - -Colophonii quod Clari est Apollinis templum et oraculum antiquitate sua -sanctissimum ducunt. Tenentibus enim terram Caribus venisse primos e -Græcia Cretenses memorant, Rhacium et quæ illum sequeretur multitudinem, -oram occupantem navibusque pollentem: plurimam vero terræ partem Cares -adhuc incolebant. Thebas vero quum Thersander Polynicis filius et Argivi -cepissent, inter captivos ad Apollinem Delphos abducta est Manto; et -Tiresias quidem ejus pater in via ad Haliartum diem obiit suum. (2) Ii -captivi, quum jussisset oraculum coloniam capessere, navibus in Asiam -transmisere. Ad Claron appulsis Cretenses armati occurrere, a quibus ad -Rhacium deducti illi sunt. Is quum ex Mantûs oratione, et qui essent et -quæ fuisset in Asiam veniendi causa, cognovisset, Tiresiæ filiam, in -domicilii societatem ejus comitatu recepto, uxorem duxit. Rhacii satu e -Mantone ortus Mopsus Cares omnes e ditionis suæ finibus ejecit. (3) At -Iones icto cum Græcis qui Colophone consederant fœdere, æquabili cum -illis jure civitate eadem fruebantur. Regnum Ionum penes duces -Damasichthonem et Promethum, Codri filios, fuit. Promethus autem post -hæc Damasichthone fratre occiso in Naxum insulam effugit, ibique diem -suum obiit. Ejus cadaver Damasichthonis filii domum reportatum recepere; -exstat in vico cui Polytichides nomen, Promethi sepulcrum. (4) De -Colophoniorum vero excidio tunc egimus quum Lysimachi res gestas -persequeremur. Ex iis autem, qui Ephesum in coloniam deducti fuerunt, -cum Lysimacho et Macecedonibus bellaverant soli Colophonii. Exstat -commune Colophoniorum et Smyrnæorum qui in prœlio ceciderunt sepulcrum, -ad viæ lævam qua Claron iter est. (5) Lebediorum urbem evertit -Lysimachus non aliam ob causam, quam ut profugorum accessione cresceret -Ephesiorum civitas. Est vero ager ille quum cetera insigni fœcunditate, -tum calidarum in eo sunt aquarum balneæ et plurimæ et suavissimæ. -Lebedon quoque initio Cares tenuerunt; quos postea Andræmon Codri filius -Ionum dux expulit. Est Andræmonis sepulcrum ad militaris viæ lævam -Colophone discedentibus, in ulteriore Calaontis (_Alentis?_) amnis ripa. -(6) Teon coloniam deduxere Orchomenii Minyæ, duce Athamante in ea loca -profecti. Fuisse hic Athamas dicitur Athamantis ejus nepos, quem Æolus -genuit. In hac etiam civitate permisti Græcis Cares constitere. Ionas -vero Teon in coloniam deduxit Apœcus Melanthi abnepos; neque gravius -omnino quicquam in Orchomenios et Teios consuluit. Non multis post annis -eodem inquilini deducti sunt Athenis et ex Bœotia. Atticæ coloniæ -Damasus et Naoclus Codri filii, Bœoticæ Geres Bœotius duces fuere. -Utramque gentem Apœcus atque Teii haud gravate acceperunt. (7) Erythræi -origines suas ad Erythrum referunt Rhadamanthi filiam; a quo se e Creta -deductos memorant et urbi a duce nomen impositum. Quum illam urbem una -cum Cretensibus Lycii, Cares et Pamphylii tenerent (Lycii quidem ob -Cretensium consanguinitatem; oriundi enim e Creta Lycii fuere, ab iis -scilicet qui cum Sarpedone profugerunt: Cares vero propter veterem cum -Minoe amicitiam; et Pamphylii quod genere Græcos attingerent; ex eo -namque hominum numero fuere qui exciso Ilio cum Calchante errarunt): -quum omnes hi quos enumeravi populi Erythras incolerent, Cleopus -(_Cnopus?_) Codri filius congregata ex Ioniæ urbibus eorum manu qui -nomina in coloniam dedissent, cum Erythræis eos mœnium communione -conjunxit. (8) Clazomenii et Phocæenses ante Ionum in Asiam adventum -urbem plane nullam habuere: sed Ionum adventu pars eorum post diutinos -errores accepto a Colophoniis Parphoro [_Parato?_] duce oppidum ad Idam -montem condiderunt; quo postea relicto in Ioniam reversi Scyppium [_vel -Scypium_) in Colophoniorum finibus condiderunt; (9) mox et inde -migrantes in ea quam nunc colunt regione consederunt, oppidumque in -continenti Clazomenas munierunt. Postea Persarum terrore in insulam e -regione sitam transmiserunt. Post Alexander Philippi filius Clazomenas -ducto a continenti solo ad insulam aggere in peninsulæ formam redigere -cogitabat. Fuerunt autem magna Clazomeniorum pars non Iones, sed Cleonæi -et Phliasii, quotcunque scilicet Doribus postliminio in Peloponnesum -reversis ultro solum vertere. (10) Phocæenses ab ea Phocide genus ducunt -quæ sub Parnasso monte etiamnum hoc nomine est. Philogenem hi et Damonem -secuti, Athenienses duces, in Asiam trajecerunt, agro non armis, sed -Cumæorum concessu certis conditionibus potiti. Eos quum Iones in -concilii sui communionem, quod Panionium appellant, non admitterent nisi -reges e Codri genere creassent, ab Erythris et e Teo Deœten, Periclum et -Abartum accersiverunt. - - - - - CAPUT IV. - - -_ De Ionum urbibus in insulis Samo et Chio — Sami et Samiæ stemma — de - Sami incolis et Samothracia — de Junone Samia — Dædalo — Chii - nominis origine et incolis. _ - -In insulis civitates Ionum sunt Samus supra Mycalen et Chius ex adverso -Mimantis, Asius filius Amphiptolemi Samius carminibus mandavit, Phœnici -ex Perimeda Œnei filia genitas Astypalæam et Europen; Neptuni satu ex -Astypalæa natum filium Ancæum; hunc populis qui Leleges dicebantur -imperasse, et amnis Mæandri filiam Samiam uxorem duxisse, quæ ei -Perilaum, Enudum, Samum, Halithersen et insuper Parthenopen filiam -peperit. E Parthenope Ancæi filia Apollini Lycomedem genitum. (2) Hæc -versibus testatus est Asius. Atque eo quidem tempore qui insulam -incolebant, vi potius coacti quam benevolentia adducti, in penatium -suorum societatem Ionas receperunt. Erat Ionum dux Procles Pityrei -filius, et ipse Epidaurius et magnum Epidauriorum numerum deducebat, -ejectos nempe ex Epidauria terra a Deiphonte et Argivis. Genus Procles -ducebat ab Ione Xuthi filio. Hujus filio Leogoro (_Leogora?_), quum -patri in Samiorum regnum successisset, bellum intulerunt Ephesii duce -Androclo; et prœlio quidem victos extra insulam Samios expulerunt, -crimini illud dantes quod cum Caribus de bello Ionibus inferendo -consilia agitassent. (3) Profugorum e Samo pars in Thraciæ insulam, quæ -olim Dardania, post ab ipsis est Samothrace nuncupata, coloniam -deduxere. At qui Leogorum (_Leogoran?_) secuti sunt, ii ad Anæam in -adversa continenti terra castellum permunierunt; unde decimo post anno -Samum adorti, pulsis Ephesiis insulam receperunt. (4) Fanum Junonis, -quod Sami est, sunt qui dicant Argonautas dedicasse, secum illuc signo -deæ Argis devecto. Enimvero Samii ipsi natam in insula sua Junonem -tradunt ad flumen Imbrasum, sub vitice quæ hac ipsa etiamnum ætate in -Junonis sacro solo exstat. Esse vero templum maxime priscum, ex ipso -simulacro facile conjici possit. Est enim Smilidis Æginetæ, Euclidis -filii, opus. Fuit autem hic Smilis Dædalo æqualis ætate, gloria -inferior. (5) Nam Dædalus, quum e regia stirpe ejus gentis qui Metionidæ -sunt appellati Athenis ortum duceret, non magis artis præstantia quam -erroribus et casuum varietate, majore fuit apud omnes gentes nominis -celebritate. Is enim quum occiso sororis filio quam patriis legibus -noxam meruisset probe nosset, ultro in Cretam ad Minoem confugit; ubi et -regi ipsi et ejus filiabus miri operis signa fecit, sicuti Homerus -quoque in Iliade memoriæ prodidit. (6) Verum postea a Minoe fraudis -damnatus et in vincula cum filio conjectus, elapsus Inycum (ea Siciliæ -urbs erat) evasit ad regem Cocalum. Et ea fuit Siculis cum Minoe -bellandi causa, quod poscente Minoe Dædalum sibi dedi Cocalus -recusasset. In tanto vero ob artis excellentiam apud Cocali filias -honore fuit, ut in Dædali gratiam de nece Minoi inferenda consilium -inierint. (7) Neque quicquam fuit Dædali fama vel in tota Sicilia, vel -in majore Italiæ parte illis temporibus clarius. At Smilis nusquam apud -alias gentes quam Samios et Eleos peregrinatus est, quod sit memoriæ -proditum. Ad hos vero pervenit et Samiis Junonis signum fecit. - -8. ** Ion vero tragœdiarum scriptor, historiarum monumentis mandavit, -Neptunum in desertam aliquando insulam _Chium_ venisse; in ea cognitam -ab ipso Nympham quandam et ea parturiente e cœlo nivem (_Græcis_ chiona) -effusam; a quo rei eventu nomen filio Chio imposuisse Neptunum. Eundem -ex alia quadam Nympha filios Agelum et Melanem suscepisse. Œnopionem -postea e Creta in Chion insulam appulisse et cum eo una filios Talum, -Euanthem, Melanem, Salagum et Athamantem (_Staphylum et Thoantem?_). (9) -Œnopione regnante Caras eodem venisse et Abantas ex Eubœa: successisse -deinde in regnum Œnopioni et filiis Amphiclum, advenam hominem ab -Histiæa Eubœæ, ex Apollinis Delphici oraculo. Quarta post Amphiclum -ætate Hector (nam et hic rex fuit) cum Caribus et Abantibus insulæ -inquilinis bellavit, et eorum parte justo prœlio fusa, reliquos in -deditionem acceptos e sedibus suis expulit. (10) Compositis demum Chii -rebus in memoriam Hectori rediit commune sacrum fieri a suis oportere -cum universo Ionum conventu; et ab eo conventu tripodem illi, ut idem -refert, virtutis præmium delatum. Hæc de Chiis Ionem tradidisse comperi, -quum causam tamen ille non exposuerit quamobrem cum Ionibus cœpti -fuerint Chii censeri. - - - - - CAPUT V. - - -_ De Smyrnæ recentioris conditore Alexandro M. et Nemesum cultu — Ionum - regionis cœli clementia et claris templis — Herculis templo Erythris - — Minervæ Poliadis templo Erythris — Ioniæ urbium variis memorandis - ac balneis — antro Homeri. _ - -Jam vero Smyrnam, unam de duodecim Æolensium urbibus, ea regione sitam -quam mea adhuc ætate urbem vederem appellant, Iones e Colophone profecti -Æolensibus ademptam tenuerunt. Insequentibus deinde temporibus concilii -sui jus cum Smyrnæis Iones communicarunt. Hujus vero quæ nunc exstat -urbis conditor exstitit Alexander, Philippi filius, per visum in quiete -ut id faceret monitus. (2) Venationibus enim intentum Alexandrum in Pago -monte, eo ipso quo erat ornatu venatorio, ad Nemesium fanum accessisse -tradunt; quum vero ad fontem sub platano proximis aquis irrigua pro -templo somnum caperet, obversatas in somniis Nemeses mandasse, ut eo in -loco urbem conderet atque ut eo Smyrnæos ex priore urbe deduceret; (3) -missos tunc Claron consultores a Smyrnæis de summa rerum, quibus talis a -deo fuerit reddita vox: - - Terque quaterque viris aderit fors læta beatis, - quos Pagus accipiet trans sacra fluenta Meletis. - -Facile itaque se deduci Smyrnæi passi sunt. Ac Nemeses quidem jam duas, -non unam tantum, venerantur, et earum matrem Noctem perhibent, quum -Athenienses ejus quam Rhamnunte eodem nomine colunt deæ, Oceanum patrem -esse dicant. - -4. Ionum terra cœli clementia fruitur plurima. Templa in ea spectantur -qualia non facile alibi. Præstat magnitudine et opulentia Dianæ Ephesiæ; -proxima duo non perfecta illa quidem, Apollinis alterum in Milesiorum -finibus apud Branchidas, alterum Clari in Colophoniorum territorio. Duo -alia Persarum furor in eadem Ionia exussit; Sami Junonis, ad Phocæam -Minervæ; utrumque fanum vel igni corruptum cum admiratione tamen -spectatur. (5) Erythris præterea Herculis, et Priene Minervæ delubra -magna cum voluptate visas; hoc quidem propter deæ signum, Herculis illud -Erythris ob vetustatem. Ipsum sane simulacrum non iis quæ Æginæa -vocantur, neque iis quæ inter Attica sunt vetustissima, consimile est: -sed si ullum aliud, exquisite est Ægyptium. In lignorum rate insistit -deus, uti e Tyro Phœnices mari delatus est; qua tamen causa id -acciderit, non memorant Erythræi. (6) Narrant eam ratem in Ionicum -pelagus delatam primum appulisse ad promontorium quod Mesate (_Media_) -appellatur, quod continentis quidem est, iis autem qui e portu -Erythræorum Chion navigant, plane medium. Quum jam promontorium ratis -attigisset, conspecto signo summis viribus et Erythræos et Chios -certatim ad se illud pertrahere conatos. (7) Erythræus postremo quidam, -cui e mari et piscatu victus fuerat, sed ex morbo erat oculis captus -(nomen ei viro Phormio fuit), quod per somnum moneri sibi visus fuerat -exposuit, oportere Erythræorum feminas comas tondere; e capillo earum, -si viri funem contexuissent, eam ratem ad se esse pertracturos. (8) Ei -somnio ut obtemperarent quum cives feminæ in animum sibi non inducerent, -e Thracia mulieres, et quæ serviebant et quæ ex ea gente ingenuæ ibi -degebant, se tondendas præbuerunt. Quare jam rate potiti Erythræi -edixerunt solis e Thracia mulieribus in Herculis fanum introire ut -liceret. Servant autem funiculum illum e comis hac etiam ætate -diligenter; et piscatorem illum oculorum calamitate liberatum in -reliquum omne vitæ tempus oculis probe usum affirmant. (9) Est etiam -Erythris ædes Poliadis Minervæ; cujus e ligno simulacrum eximia -magnitudine in solio sedens utraque manu colum tenet, capite pileum -gestat. Opus hoc fuisse Endœi et aliis argumentis conjecimus, tum ex -toto simulacri opificio, tum vero maxime ex Gratiarum et Horarum signis -quæ ante templi portam e candido lapide sub divo posita fuerant. Smyrnæi -Æsculapii delubrum exædificatum ætate mea habuerunt inter montem quem -Coryphen (_Verticem_) nuncupant, et alienæ aquæ impermistum mare. (10) -Ionia ipsa præter templorum magnificentiam ac cœli salubritatem multa -habet alia quæ literis mandentur dignissima; et Ephesius quidem ager -Cenchrium amnem, Prionis (_Serræ_) montis fertilitatem, et fontem -Halitæam. In Milesiorum finibus est Biblis fons, ad quem ea contigerunt -quæ de Biblidis amore decantantur. Apud Colophonios lucus visitur -Apollinis fraxinis condensus. Ab eo non longe fluvius Ales, Ionicorum -amnium frigidissimus. (11) Lebediorum balneæ hominibus admirandæ æque ac -salubres. Sua sunt et Teiis lavacra in monte Macria, partim in cavernoso -saxo ad ipsa maris litora, partim ad opum ostentationem exornata. (12) -Habent et Clazomenii lavacra. Ad ea Agamemnon colitur; ibidemque antrum -est Nymphæ quæ Pyrrhi mater dicitur. Vulgatus est apud eos de Pyrrho -pastore sermo. In Erythræis est Chalcis regio, a qua tertia ipsorum -tribus nominatur. Porrigit se ex hac Chalcide in pelagus promontorium, -in quo marinarum aquarum scatebræ balneas edunt, omnium quæ in Ionia -sunt ægris maxime utiles. Apud Smyrnæos longe pulcherrimus est amnis -Meles; ad ejus caput antrum, in quo Homerum tradunt carmina sua fecisse. -(13) In Chiis est Œnopionis sepulcrum et opere ipso et ob rerum ab -Œnopione gestarum prædicationem spectandum. Sami in via quæ ad Junonis -ducit, Rhadines est et Leontichi sepulcrum, ad quod vota nuncupare -solenne est iis qui acri se amore affectos senserint. Sunt sane rerum -miracula in Ionia quamplurima, et haud multo inferiora quam in ipsa -Græcia. - - - - - CAPUT VI. - - -_ Post Ionum discessum in Asiam Achæi illorum regionem sortiuntur, et - duodecim urbes incolunt — de Achæorum principibus et urbe Patris — - bellis, quibus interfuerunt Achæi — Chilone palæstrita et Adrasto - Lydo — rerum Græcarum conditione post Gallorum abitum in Asiam. _ - -Post Ionum profectionem Achæi fines eorum sorte inter se diviserunt -urbesque occuparunt; quarum duodecim apud universos Græcos illustres hæ -sunt: prima omnium Dyme ab Elide venientibus, tum Olenos, Pharæ, Tritæa, -Rhypes, Ægium, Cerynia, Bura; post has Helice, Ægæ, Ægira, et Pellene -quæ ad Sicyoniorum fines omnium postrema. In his domicilia sua -constituerunt Achæi et eorum reges, quum ante Iones eas incolerent. (2) -Primæ Achæorum imperii partes fuere penes Tisameni filios, Daimenem, -Spartonem, Tellin et Leontomenem. Nam eorum natu maximus Cometes multo -ante in Asiam cum classe transmiserat. Hi quos nempe enumeravi, et -præterea Damasias Penthilo Orestis filio genitus, Tisameni liberûm -patruelis, summæ rerum apud Achæos præfuerunt. Æquo tamen in regno jure -fuere a Lacedæmone profecti et ipsi Achaici nominis, Preugenes et ejus -filius, cui nomen Patreus. His urbem Achæi assignarunt, quæ ab hoc rege -postea Patræ nominata est. (3) De rebus bellicis Achæorum hæc memorari -possunt. Troicis temporibus Achæi, quum adhuc essent eorum in potestate -Lacedæmon et Argos, Græci nominis pars maxima fuere. Persis vero cum -Xerxe in Græciam invadentibus neque Leonidæ in Thermopylas, neque -Themistocli Atheniensium imperatori ad Eubœam et Salaminem classe -prœlianti præsto fuisse Achæos apparet, neque ulla vel in Atheniensium -vel in Lacedæmoniorum delectu est eorum facta mentio. (4) Quin et ad -Platæas pugnæ tempus prætermiserant: nam aliter in Græcorum communi -donario, quod Olympiæ dedicatum est, Achæorum nomen esset cum ceteris -inscriptum. Eos ego existimo patriam suam quosque tutari voluisse domi -manentes; simul etiam Troica victoria elati Lacedæmoniis, qui Dores -essent, se parere indignum ducebant; quod aperte longo post tempore -declararunt. Armis enim quum decernerent Lacedæmonii et Athenienses, -alacriter tulere auxilium Patrensibus Achæi; iidemque animo fuere et -sententia in Athenienses multo propensiore. (5) Communes vero Græcorum -expeditiones posteriores quod attinet, ad Chæroneam contra Philippum in -acie stetere. Fatentur tamen idcirco se in Thessaliam non movisse et -prœlio ad Lamiam inito non interfuisse, quod nondum e Bœotica clade se -recollegissent. At antiquitatis inter Patrenses interpretem mihi narrare -memini, ex omnibus Achæis unum Chilonem palæstritam ad Lamiam in -certamen prodisse; (6) sicut et ipse satis scio Lydum hominem Adrastum -privatis opibus et consilio Græcos juvisse. Huic Adrasto statuam ex ære -posuere Lydi ante Dianæ Persicæ ædem, addita inscriptione, oppetiisse -mortem Adrastum pro Græcis contra Leonnatum prœliantem. (7) -Thermopylarum autem saltum jam superantibus Gallis non Achæi soli, sed -universi Peloponnesii occurrendum sibi non putarunt. Nam quum nullam -omnino classem haberent Barbari, satis adversus eos magnum se præsidium -habituros sperarunt, modo ut Corinthiacum Isthmum quantum inter utrumque -mare a Lechæo promontorio ad Cenchreas interest, permunissent. Fuit hæc -tunc communis omnium Peloponnesiorum sententia. (8) Postea vero quam -Galli navigiis undecunque contractis in Asiam transierunt, eo in loco -erant Græcorum res, ut nulla sibi civitas posset alium imperium -vindicare. Lacedæmoniis enim tum Leuctrica clades, tum Arcadum in unicam -civitatem Megalopolin conventus, et Messeniorum vicinitas, quominus -pristinas vires reciperent, obstiterunt. (9) Thebanos adeo urbe ipsa -eversa afflixerat Alexander, ut annis non multis post a Cassandro -reducti ne sua quidem ipsorum satis tutari potuerint. Atheniensibus -denique benevolentia quidem Græcorum ob res post gestas minime defuit; -sed nondum eis tum a Macedonico bello requiescere licuerat. - - - - - CAPUT VII. - - -_ De Achæorum potentia et concilio Achaico — Lacedæmoniorum bello contra - Achæos suscepto — Philippi, Demetrii filii, sceleribus — ejus bello - cum Atheniensibus gesto et Romanis Atheniensibus opem ferentibus. _ - -Quare iis temporibus quum non in commune consulerent Græci, sed suum -quique negotium agerent, non erant qui opibus cum Achæis conferri -possent. Eorum enim omnes civitates, una excepta Pellene, nullo a multis -retro annis devinctæ fuerant tyrannorum dominatu. Porro levius etiam -multo quam alias Græciæ partes vel bellorum impetus, vel pestilentiæ -acerbitas Achaiam vexarat. Itaque in concilium quod Achaicum vocant -itabatur, communique consilio de rebus Achaiæ deliberabatur. (2) Ac tunc -quidem conventum Ægium edici placuit, quod deleta eluvionibus Helice jam -olim ceteris Achaicis civitatibus hæc dignatione et tum opibus -præstabat. Ex aliis vero Græcis primi omnium in ejus concilii censum -venere Sicyonii; post eos et alii e Peloponneso vel statim, vel certe -aliquandiu cunctati se Achivis contribuerunt. Multos etiam ex iis qui -extra Isthmum erant, in concilii societatem acciverunt secundi Achæorum -progressus, quum eos in dies viderent meliore uti fortuna. (3) Soli -Græcorum Lacedæmonii et offensioribus semper animis in Achæos fuerunt, -et postremo aperte etiam contra eos arma ceperunt. Sed enim quum -Pellenen Achæorum urbem Agis Eudamidæ filius rex Spartæ vi cepisset, mox -inde ab Arato Sicyoniorum duce ejectus est. Cleomenes deinde Leonida -Cleonymi filio genitus, ex altera quam fuit Agis regia stirpe, Aratum et -Achæos collatis ad Dymen signis magno prœlio fudit; pacem deinde -Antigono et Achæis dedit. (4) Antigonus tunc, Philippi adhuc impuberis -tutor, Macedonum imperium regebat. Fuit Philippus Demetrii filius; ejus -erat Antigonus et patruelis et vitricus. Cum hoc igitur Antigono et -Achæis inducias pactus Cleomenes, fide mox violata, Arcadum urbem -Megalopolin diripuit; et sane noxæ piaculum accepta ad Sellasiam ab -Achæis et Antigono clade Lacedæmonii et eorum dux Cleomenes luisse -judicari merito possunt. Sed in libro de Arcadum rebus ad Cleomenem -redibit oratio. (5) Philippus autem Demetrii filius quum ad virilem -ætatem pervenisset, accepto regno ab Antigono non sane invito, magnum -universis Græcis terrorem incussit, quum ipso Philippi superioris nomine -(a quo tamen oriundus non erat; nam Amyntæ filius Philippus dominus -plane hujus gentilibus fuit), tum vero quod Philippi ipsius facinora -æmulabatur. Fuit utrique commune pecunia sibi civitatum principes -conciliare, quos intelligerent privati sui lucri quam patriæ libertatis -majorem rationem habere: hoc autem minori Philippo peculiare, in -conviviis, dum mutuis de more poculis poscerent, mortiferas potiones -propinare: quod Amyntæ filio, nisi fallor, ne in mentem quidem unquam -venit: at huic Demetrii filio Philippo familiare hoc fuit scelus, et in -levissimis ducebat noxis veneno hominem tollere. (6) Urbes hic tres, -quibus adversus Græciam pro militum suorum receptaculis uteretur, -præsidiis firmavit: eas in Græcorum contumeliam multa suffultus -confidentia Græciæ claves [_compedes?_] nuncupabat. Contra Peloponnesum -erat Corinthus, cujus etiam arcem munivit accuratius. Alterum fuit ei -contra Eubœam, Bœotos et Phocenses propugnaculum Chalcis ad Euripum. -Tertium opposuit Thessalis et Ætolorum nationi Magnesiam sub Pelio -monte. Præ ceteris vero tum justis exercituum aggressionibus, tum -repentinis latronum more excursionibus, Atheniensibus et Ætolis infestus -erat. (7) Ceterum in Atticarum rerum descriptione jam exposui quæ a -Græcis vel barbaris missa fuerint Atheniensibus contra Philippum -auxilia, et quemadmodum ob horum imbecillitatem sociorum Athenienses ad -Romanorum opem confugere coacti fuerint. Miserant et paulo ante Romani -verbo quidem Ætolis contra Philippum auxilia, re vero Macedonicarum -rerum speculatores: (8) verum tunc Atheniensibus exercitum mittendum -censuerunt. Decretum ejus imperium erat Otilio: nam hoc nomen ei viro -maxime insigne fuit. Non enim Romani Græcorum ritu unico a patribus -accepto nomine appellantur, sed tria fere singulis ut plurimum, atque -etiam plura imponuntur nomina. Id negotii duntaxat ab Romanis Otilio -datum, ut Athenienses et Ætolos contra Philippi arma tueretur. (9) At -ille e mandatorum præscripto reliqua, hoc vero non ex Romanorum -sententia gessit, quod Eubœensium Histiæam et Anticyram in Phocide, quæ -oppida Philippi imperata facere coacta fuerant, expugnavit et evertit. -Quæ res ad senatum delata, mea quidem sententia, effecit ut Otilio -Flaminius successor mitteretur. - - - - - CAPUT VIII. - - -_ Romani, duce Flaminio, cum Achæis Corinthum expugnant — Achæi - Romanorum socii — Achæi Spartæ muros demoliuntur et Lacedæmoniis - graviter imperant — Lacedæmonii ad Metellum et legatos Romanos - confugiunt — de Macedonum rebus a Romanis eversis et Sibyllæ oraculo - illud significante. _ - -Flaminius primo adventu superato Macedonum præsidio Eretriam diripuit; -deinde profectus Corinthum, cui rex præsidium imposuerat, suis ipse -copiis circumsedit et ab Achæis ad eam obsidendam per legatos, si -Romanorum amici esse vellent, tum vero etiam pro ea quam in Græcos omnes -præ se ferebant benevolentia, auxilia postulavit. (2) Sed illi quod ante -in Otilio indigne tulerant Flaminio etiamnum crimini dabant, quod -scilicet priscas Græciæ urbes, quæ nihil in Romanos commiserant quæque -Macedoni invitæ paruerant, eas armis adorti crudelius tractassent. -Providebant autem facile jam Romanos illud agere, ut pro Philippo et -Macedonibus Achaiæ et universæ Græciæ ipsi imperarent. Causa hæc in -Achæorum concilio magna inter dissidentes sententias contentione acta; -evicere postremo qui partis Romanorum fuere, ut ab Achæis ad oppugnandam -obsidione Corinthum auxilia mitterentur. (3) Corinthii quum in Macedonum -potestate esse desiissent, ad Achæorum se concilium statim aggregarunt, -in quo et prius locum habuerant, postquam Aratus Sicyoniorum dux e -Corinthi arce Macedonum præsidium ejecerat, Persæo, quem Antigonus -præsidio præfecerat occiso. In posterum dehinc omne tempus Romanorum -socii Achæi appellati sunt, nempe qui ad omnia rerum momenta se promptos -et alacres præstitere. Nam et in Macedoniam cum Romanis contra Philippum -penetrarunt, et susceptæ in Ætolos expeditionis comites fuere, tertio -contra Antiochum et Syros cum Romanis dimicarunt. (4) Et Macedonico -quidem atque Antiochi bello interfuerunt unam Romanorum amicitiam -secuti, cum Ætolis vero jam pridem simultates proprias exercuerant. -Deinde Nabidis tyrannide, cujus intolerabilis fuerat crudelitas, sublata -Spartam Achæi in ordinem statim redactam Achaico concilio subjecerunt, -(5) rebusque per severissima judicia repetitis mox urbis muros demoliti -sunt. Spartæ quidem muri Demetrio ac deinde Pyrrho oppugnantibus olim -tumultuario opere exstructi fuerant; Nabis postea tyrannus tales -faciundos curavit, ut nihil omnino ad eorum firmitatem desideraretur. -Eos itaque muros tunc Achæi dejecerunt, et Spartanorum liberis -interdicta quam legibus Lycurgus sanxerat disciplina, eadem qua Achæorum -puberes uti jusserunt. (6) Verum hæc a me plenius exponuntur in eo qui -Arcadum rebus attributus est libro. Lacedæmonii quum Achæorum imperata -graviter ferrent, Metellum Romanorum legatum et ejus collegas -appellarunt. Missi hi fuerant non ut Philippo bellum indicerent, cum quo -rite fuerat pax perpetrata, sed ut de criminibus quæ a Thessalis et -quibusdam Epirotis Philippo objiciebantur cognoscerent. (7) Revera autem -Philippus cum ipso Macedonum robore a Romanis jam dejectus fuerat. -Pugnans enim ad Cynoscephalas non omnino quidem victus a Flaminio et -Romanis erat; at tamen pro viribus dimicans ipse ille Philippus ita -prœlio inferior fuit, ut et exercitus sui majorem partem amitteret et ex -urbibus quas bello ad deditionem in Græcia compulerat, præsidia educere -pro fœdere cum Romanis adigeretur. (8) Pacem quidem non tam eventu -utilem, quam nomine decoram precibus atque etiam pretio ab Romanis -impetravit. Macedonum certe bellicam gloriam et imperii magnitudinem -Philippo Amyntæ filio regnante partam, alterius Philippi temporibus -pessum ituram divinitus his versibus prædixerat Sibylla: - - (9) Emathiæ populi, Argeadæ quis gloria reges, - commoda nunc pariet regnans, nunc damna Philippus, - Namque duces major populis atque urbibus amplis, - imponet; sed enim Hesperiis domitus minor armis - mox etiam Eois illustres perdet honores. - -Romani enim, qui ad occasum Europæ inhabitant, Macedonum regnum -everterunt, et sociorum Attalus * ex Mysia exercitus: ad ortum autem -solis magis vergit Mysia. - - - - - CAPUT IX. - - -_ Metellus de Achæis dicto non audientibus querelas ad senatum defert — - Lacedæmonii in senatu Achæos criminantur — Romani mittunt qui inter - Achæos et Lacedæmonios disceptent — muri Spartæ reficiuntur — Romani - Lacedæmoniis faventes Achæis varie adversantur. _ - -Metellus tunc ceterique legati non esse Achæorum et Lacedæmoniorum -querelas contemnendas censuerunt. Quare ab Achæorum magistratibus dari -sibi concilium postularunt, quo scilicet pro concione jure æquiore cum -Lacedæmoniis agendum Achæis persuaderent. At enim illi pernegare aut -illis, aut aliis quibusvis concilium se daturos, qui de qua re missi -essent senatus Romani decretum non attulissent. Metellus et collegæ, -quod Achæi se dicto audientes non præbuerant, durius accepere, ac Romam -reversi multa de illis neque omnino vera omnia ad senatum detulerunt. -(2) Sed invidiosius multo Achæos criminati sunt Areus et Alcibiadas, -Lacedæmonii illi quidem apud suos existimatione summa, sed in Achæos -iniquissimi. Nam quum eos Nabis ejecisset, apud Achæos exularant; moxque -ab iisdem, Nabide mortuo, in patriam contra populare Lacedæmoniorum -decretum reducti fuerant. Verum ii ipsi tunc in senatum Romanum -intromissi in magnam invidiam Achæos vocarunt. Quare illis Achæi -simulatque Romam abierant, in concilio capitis mulctam irrogant. (3) -Romani Appium [Claudium] et alios legatos miserunt, qui inter Achæos et -Lacedæmonios disceptarent. Sed minime futurus erat eorum adventus Achæis -gratus. Secum enim illi Areum et Alcibiadan, quos hostes Achæi -judicaverant, habebant. Illud autem homines multo gravius offendit, quod -in Achæorum conventu Romani iracundius et minime ad persuadendum -accommodate verba fecerunt. (4) In eo conventu erat Lycortas -Megalopolitanus, Arcadum facile princeps, et qui amicitia Philopœmenis -fretus animum paulo elatiorem ad sententiam dicendam afferebat. Is -causam Achæorum summa libertate dixit et Romanos etiam oratione sua -nonnihil pupugit. Legati Lycortæ dicta quasi illudentes pro nihilo -habere; quin Areum et Alcibiadan sententia sua nihil grave in Achæos -commisisse declararunt; et Lacedæmoniis ut Romam legatos mitterent -concesserunt, contra quam inter Achæos et Romanos convenerat. Decretum -enim fuerat publice ab Achæorum concilio legatos ad senatum Romanum esse -mittendos, atque interdictum ne qua ex Achæorum consessu civitas -privatam legationem moliretur. (5) Missa etiam ab Achæis contraria -legatio est. Quum multis utrinque disceptationibus in senatu res agitata -fuisset, eosdem iterum legatos Romani misere ejusque legationis -principem eundem Appium cum liberis mandatis de Achæis et Lacedæmoniis, -quod visum esset, statuendi. Hi et quos Achæi exilio multaverant Spartam -reduxerunt, mulctamque remiserunt iis qui, quod ante causæ cognitionem -discessissent, ab Achæis injuriarum erant damnati. Ac Lacedæmonios -quidem ab Achaico concilio non liberant, sed capitis judicia penes -exteros illis esse volunt, de ceteris criminibus et accusare illos et -accusari in Achaico concilio posse. Novo denique murorum ambitu -Spartanum oppidum muniendum curarunt. (6) Recepta exules Lacedæmonii -patria consilia sua ad Achæos exagitandos omnia contulerunt: quocirca -hoc se illos pacto probe ulcisci posse sperantes, Messeniis iis, qui -ejus conjurationis, qua Philopœmen occisus fuerat, participes fuisse -judicati fuerant eamque ob causam exilio ab Achæis mulctati erant, iis, -inquam, et Achæorum præterea exulibus persuasere, ut Romam querelas ad -senatum deferrent: quibuscum et ipsi profecti reditum iis pararunt. -Favente enim summo studio Lacedæmoniis Appio, Achæorum vero causam -acriter impugnante, ea facile decreturus erat senatus quæ maxime -voluerunt Messenii et Achæi exules. Missæ itaque Athenas et in Ætoliam -literæ, quibus imperabant Romani, ut Messenios et Achæos exules in suas -quosque patrias restituerent. (7) Vehementer hæc res animos Achæorum -commovit, præsertim quum se et ante injuriosius a Romanis tractatos -intelligerent, et sua in Romanos pristina merita non fuisse qua -sperarant gratia excepta viderent, quum, qui contra Philippum, Ætolos, -Antiochum egregiam Romanis operam navassent, jam exulibus et iis -hominibus qui incestas manus haberent postponerentur; imperata tamen -nihilominus sibi facienda ac tempori parendum duxerunt. - - - - - CAPUT X. - - -_ Proditionis patriæ varia exempla apud plures gentes enumerantur — - Achæi per Callicratem proditi Romanis obnoxii redduntur. _ - -Atque ea quidem perditissimorum hominum perversitas, qui patriam et -cives suos hostibus vendere nihil verentur, Achæis quoque erat exitio -futura. Neque vero scelus hoc, ut semel in Græcia usurpari cœptum est, -ullum finem reperit. Dario primum Hystaspis filio in Persis regnante -Ionum res afflictæ prope sunt, classe prodita ab omnibus Samiarum -triremium præfectis, undecim duntaxat exceptis. (2) Post oppressos Ionas -subegerunt Eretriam Persæ, quum civitatis ejus principes Philagrus Cyneæ -filius et Alcimachi Euphorbus, patriam suam hostibus prodidissent. Xerxi -in Græciam irruenti Thessaliam Aleuadæ, Thebas Attaginus et Timagenidas -Thebanorum primores prodiderunt. Peloponnesiaco bello, quod inter -Athenienses et Spartanos gestum est, Agidi Lacedæmoniorum duci Xenias -Eleus Elin ipsam tradere est aggressus. (3) Lysandro dehinc qui hospites -appellabantur, donec patrias proderent Lysandro suas, quiescere nunquam -potuerunt. Philippo vero Amyntæ filio ad Græciæ imperium adspirante unam -invenias proditionis immunem Spartam, ceteras Græcorum urbes non magis -pestilentia superiorum temporum, quam proditiones deleverunt. Alexandri -felicitas effecit ut nullum magnopere insigne proditionis exemplum, quo -res ejus adjutæ fuerint, possit commemorari. (4) Post Græcorum ad Lamiam -cladem quum Antipater festinaret in Asiam transmittere, conversisque ad -illud bellum opibus facile videretur Atheniensibus pacem daturus, quod -rationibus suis minime alienum putabat si Athenas ipsas atque adeo -universam Græciam liberam esse sineret, Demades et alii consiliorum -socii homini a sententia oratione sua deducto nihil mite aut benignum in -Græcos cogitandum persuaserunt; quin quum Atheniensem populum vehementer -perterrefactum viderent, et Athenis et aliis urbibus ut Macedonum -imponerentur præsidia auctores fuere. (5) Confirmat orationem meam rerum -eventus. Athenienses enim etsi magnam acceperant in Bœotiis finibus -cladem, bis mille ex acie sua captis, mille occisis, non continuo tamen -Philippi imperata fecerunt: ad Lamiam vero ducentis ferme ac nihilo -pluribus militibus amissis, Macedonibus succubuere. Atque ita nullis -temporibus hæc proditionum pestis Græciæ desiit negotium facessere. -Achæos quidem tum Callicratis Achæi hominis perfidia Romanis parere -coegit. Initia tamen malorum omnium Achæis Persei regis et Macedonici -imperii exitium importarunt. (6) Nam quum Perseus ictum cum Romanis a -Philippo patre fœdus violasset et * * regem Sapæorum (quorum facit in -iambicis carminibus mentionem Archilochus) Abrupolim exercitu adortus -populi Romani socios sedibus expulisset suis, (7) et Romani ulti -Sapæorum injurias Perseum ipsum totumque ejus regnum in potestatem suam -redegissent, missi a Romano senatu sunt decem legati ad Macedoniæ res, -uti in rem suam foret maxime, ordinandas. Eos, quum in Græciam -venissent, omni obsequii et ad assentationem appositæ orationis genere -Callicrates circumvenire aggressus, ex illis etiam unum ad justitiam -tuendam minime propensum sibi prorsus conciliavit et in Achæorum -consilium pertraxit. (8) Is in conventu criminose queri cœpit, a -potentioribus Achæis pecunia et aliis studiorum significationibus contra -Romanos Perseum adjutum; postulare ut capitalis rei damnarentur; se -damnatos demum suo quemque nomine indicaturum. Id enimvero periniquum -universæ concioni videri; contendere, ut quos diceret Perseo favisse -palam nominaret; jus omnino non esse quemquam condemnari cujus nondum -esset nomen delatum. (9) Ibi Romanus, quum ab omnibus ejus postulatio -coargueretur, ex composito nominare non dubitavit omnes qui prætores -Achæorum exercitus duxissent; et omnes affirmare eam noxam commisisse, -quod Macedonum Persei partes fovissent. Hæc ille dixit a Callicrate -subornatus. Tunc Xenon non minimæ inter Achæos auctoritatis vir: «Quod -ad hoc, inquit, crimen attinet, ipse etiam Achæorum copiis præfui; sed -neque ulla unquam Romanos in re læsi, neque ulla mihi omnino fuit cum -Perseo amicitia; atque hujus quidem criminis vel in Achæorum conventu, -vel inter ipsos Romanos non dubitarim judicium sustinere.» (10) Hoc a -Xenone dictum ex innocentiæ conscientia statim arripuit Romanus tanquam -accommodatum fraudi suæ consilium. Quare quoscunque studii in Perseum -Callicrates accusarat, eos omnes Romam ad causam dicendam mitti imperat. -Novum id fuit et inusitatum Græcis. Neque enim vel potentissimi -Macedonum reges, Philippus Amyntæ filius, aut Alexander, adversarios -unquam suos e Græcia in Macedoniam disceptandi causa mitti postularunt; -sed facile passi sunt, quibus de rebus ambigeretur ab Amphictyonibus -cognosci. (11) At Romani tunc Achæorum quemcunque, cujus modo nomen -Callicrates detulisset, nocentem innocentemve, Romam edicto suo deduci -imperarunt. Fuerunt qui deducti sunt plures fere quam mille: quos Romani -quasi Achæorum præjudicio damnatos in publicas custodias per Hetruriæ -oppida diviserunt. Alios deinde super alios ab Achæis missos legatos et -deprecatores nihili omnino fecerunt. (12) Post septimum ac decimum demum -annum trecentos ferme viros vel eo etiam pauciores, qui ex omni Achæorum -numero reliqui erant in Italia, dimiserunt, satis jam eos pœnarum -dedisse rati. At eos qui effugere conati sunt vel ex ipso itinere -antequam Romam perducerentur, vel ex iis in quas relegati fuerant -urbibus, a fuga retractos nulla accepta excusatione capitali supplicio -affecerunt. - - - - - CAPUT XI. - - -_ Gallus a Romanis judex in Græciam missus plures civitates a conventu - Achæorum disjungit — de Atheniensium et Oropiorum contentionibus — - Achæi Oropiis opem ferre decernunt. _ - -Miserunt rursus Romani senatorium virum in Græciam: nomen ei erat -[Sulpicius] Gallus; missus autem erat ad dirimendas inter Lacedæmonios -et. Argivos de finibus controversias. Is multa in Græcum nomen et dixit -et fecit insolenter et plane utramque civitatem ludibrio habuit. (2) Nam -quæ rerum gestarum gloria aliquando floruerant urbes, quæque de agrorum -finibus magno et diutino bello certaverant, eas hic dignas non putavit, -quarum causam cognosceret, quum et Philippum antea Amyntæ filium -disceptatorem habuissent; sed eam Gallus cognitionem ad Callicratem -impurissimum hominem cunctæque Græciæ perniciem rejecit. (3) Præterea -quum Ætoli e Pleurone ad eum venientes sejungi se ab Achæorum concilio -postulassent, eis permisit ut suis propriis auspiciis legatos Romam -mitterent. Est vero senatus auctoritate eorum ab Achæis defectio -comprobata; et [Sulpicio] Gallo ante erat mandatum, ut quam posset -plurimas civitates ab Achæorum conventu disjungeret; quod ille impigre -effectum reddidit. (4) Interea quum Athenienses egestate potius, quam -libera voluntate impulsi sociam civitatem Oropum diripuissent, nempe qui -Macedonico bello rebus accisis Græcorum jam prope omnium essent -egentissimi, ad senatum Romanorum confugiunt Oropii. Qui quum injuriam -factam illis censuisset, Sicyonios jussit ab Atheniensibus multam -petere, quanti scilicet illatam Oropiis injuriam ipsi æstimassent. (5) -Sicyonii, quum diem judicii non obissent Athenienses, multam illis -talentûm quingentorum irrogarunt. Athenienses ad senatum Romanum -provocarunt; cujus decreto omnis ea multa ad centum duntaxat talenta -redacta est; quod ipsum etiam non est persolutum. Quin Oropios tum -promissis, tum muneribus delinitos ad tale fœdus adduxerunt Athenienses, -ut obsidibus datis præsidium intra oppidum acciperent; ea tamen lege, ut -si novæ de Atheniensibus inciderent querelæ, hi et præsidium quod -imposuissent ultro deducerent, et obsides redderent. (6) Non ita multo -post a præsidiariis nonnullis in oppidanos injuriæ factæ. Quocirca -legatis Athenas missis contendebant Oropii, ut ex pacto convento et -præsidium deduceretur et obsides redderentur. Neutrum se facturos esse -Athenienses responderunt: non enim esse publicas illas populi injurias, -sed paucorum qui in præsidio eo fuissent; et illos quam commeruissent -pœnam suscepturos. (7) At Oropii Achæorum auxilium implorarunt. Quod -quum illi ferendum non censerent, amicitiam quæ sibi cum Atheniensibus -intercedebat veriti, Menalcidæ, homini Spartano quidem, sed qui tunc -copiis Achæorum imperabat, decem talenta se daturos pollicentur, si -Achæorum sibi auxilium præsto ut esset effecisset. Menalcidas quum -sciret, magnas esse propter Romanorum amicitiam inter Achæos Callicratis -opes, cum illo æqua parte precium communicare pollicetur. (8) Ita -conjunctis studiis efficiunt, ut Oropiis adversus Athenienses auxilium -decernatur. ld quum renuntiatum Atheniensibus a quopiam esset, quanta -maxime potuerunt celeritate Oropum adorti prædæ superioris reliquiis, si -quæ forte supererant, asportatis, præsidium deducunt. Achæis, quum -serius quam oportuerat auxilium misissent, persuadent Menalcidas et -Callicrates, ut Atticam terram hostiliter invadant. Verum quum et ex -aliis Graciæ partibus et e Lacedæmone ad hostem repellendum auxilia -convenissent, exercitum Achæi suum domum reportarunt. - - - - - CAPUT XII. - - -_ Menalcidas Lacedæmonius perfidia superat Callicratem — Diæi fraude - bellum inter Lacedæmonios et Achæos conflatur, ad quod componendum - senatus Romanorum legatos mittit. _ - -Ab Oropiis autem, etsi nulla ex parte ad eorum salutem quicquam -profecerat Achæorum societas, promissum tamen Menalcidas pretium exegit. -Quo ille accepto alienum omnino rationibus suis putavit, quæstus -participem Callicratem facere. Quare hominem primum exspectationibus -eludere, mox dolo circumvenire; postremo aperte etiam fraudare aggressus -est. (2) Quæ res vetus illud verum esse declaravit: Et ignis est alio -magis qui urat igne, lupisque sævior lupus est aliis, et accipiter ocius -accipitre volat, si Callicratem ipsum immaniorem ante alios sui temporis -omnes superavit perfidia Menalcidas. Callicrates, uti homo erat cujusvis -lucri cupidus, quum gratis habere se susceptas cum Atheniensibus -inimicitias permoleste ferret, Menalcidan jam abeuntem magistratu -capitis apud Achæos arcessivit; crimini dabat, legatione apud Romanos -contra Achæos functum ac operam enixe dedisse, ut Spartanos ab Achæis -abduceret. (3) Ibi Menalcidas quum se in fortunarum omnium discrimen -deductum videret, Diæo homini Megalopolitano successori suo in -magistratu Achaico, ex Oropica illa pecunia talenta elargitur tria. Hoc -ille devinctus munere invitissimis etiam Achæis Menalcidan capitis -periculo erat exempturus. Ea res quum Diæo apud Achæos publice ac -privatim magno esset probro, avertendæ ille invidiæ causa ad majorum -negotiorum cogitationes et secundarum rerum spem Achæorum animos erigit. -Quare talem fraudem est commentus. (4) Lacedæmonii suas de finibus -agrorum controversias ad Romanum senatum detulerant; senatus omnia -omnium rerum præterquam capitis judicia ad Achæorum conventum rejecerat. -At Diæus gratioso mendacio multitudinis animos mulcens judicio Achæorum -capitis etiam crimina de Spartanis permissa comminiscitur. (5) Et Achæi -quidem quum ei fidem habuissent, de Spartanorum capitalibus causis -judicia fere facere aggressi sunt. Recusabant Lacedæmonii, et mendacii -Diæum arguentes rursus Romanum senatum ea de re per legatos consulturi -erant. At Achæi hoc ipsum arripere et in crimen vocare, quum dicerent, -earum urbium quæ secum facerent nullam omnino sui esse juris, aut posse -earum aliquam privatim sine publico universi concilii decreto Romam -legatos mittere. (6) Ex his concertationibus belli causæ inter Achæos et -Lacedæmonios exstitere. Satis intelligebant Lacedæmonii multo se esse -Achæis opibus inferiores. Quare dimissis per urbes quæ Achaicæ ditionis -erant, ad ipsum etiam Diæum privatim legatis, bellum deprecabantur. A -civitatibus idem omnibus responsum tulere, quum jam prætor suus ut -juventutem armatam educerent denunciarit, oportere se dicte audientes -esse; prætor ipse Diæus non Spartæ aiebat se, sed iis qui ejus civitatis -otium turbarent bellum illaturum. (7) Ac rogante senatu quotnam esse -putaret otii et tranquillitatis hostes, optimatum ille Spartanorum -viginti quattuor nomina edidit. In ea rerum trepidatione probata est -Agasisthenis sententia, hominis clari etiam prius et honorati, sed ad -cujus laudes ex hoc ipso civibus suis dato consilio magnus accessit -cumulus. Persuasit illis ipsis primoribus quos Diæus Achæis dedi -postularet, ut voluntario exilio belli in patriam suam conflati -incendium restinguerent; futurum enim ut, si Romam confugerent, primo -quoque tempore a Romanis restituerentur. (8) Quum itaque exilii causa -solum illi vertissent, per speciem a Spartanis in judicium vocati sunt -et capitis damnati. Miserunt et Achæi Romam Callicratem et Diæum, qui in -senatu contra Spartanos exules causam dicerent; et Callicrates quidem in -itinere morbo interiit; nec scio fueritne, si Romam pervenisset, -emolumenti aliquid Achæis allaturus, an nova inter illos majorum malorum -semina sparsurus. Diæus vero et Menalcidas ubi Romam pervenerunt, quum -multa ultro citroque per altercationem contumeliosius inter se jactata -dixissent audissentque, (9) postremo respondit senatus, legatos in -Græciam venturos qui de quibus inter se dissiderent Lacedæmonii et Achæi -rebus cognoscerent. Legati ex urbe otiosius iter fecerunt. Quocirca -tantum interfuit spatii, ut interea Diæus Achæos, Menalcidas Spartanos -dolo circumvenire potuerint. Ille Achæis persuasit, Romanorum decreto -Spartanos in Achæorum officio ac potestate fore: contra Lacedæmonios in -eam sententiam adduxit Menalcidas, ut crederent a concilio se jam -Achæorum sejunctos atque liberatos Romanorum decreto esse. - - - - - CAPUT XIII. - - -_ Achæi exercitum conscribunt contra Spartam Damocrito duce — - Lacedæmonii pugnam conserunt cum Achæis et fugantur — Damocritus - proditionis accusatus aufugit — Diæi, ducis Achæorum, callidum - facinus in Lacedæmonios — Menalcidas, dux Lacedæmoniorum, urbe Iaso - capta, odium civium incurrit et vitam veneno finit. _ - -Hæ controversiæ in causa fuerunt, ut renunciato novo jam prætore -Damocrito Achæi exercitum conscriberent et contra Lacedæmonios arma -caperent. Eodem ferme tempore Metellus consul Romanorum exercitum in -Macedoniam transportavit. Bellum enim ei decretum fuerat contra -Andriscum Persei filium novas in Romanos res molientem. Ac Macedonicum -quidem bellum facile prosperos ex Romanorum sententia successus erat -inventurum, (2) Metellus autem iis, quos miserat senatus Romanus, in -Asiam cum imperio, persuadet ut, priusquam transmittant, cum ducibus -Achæorum congressi edicant, ne bellum contra Lacedæmonios susciperent, -atque ut omnino exspectarent legatos eos qui a senatu mitterentur -arbitri inter Achæos et Lacedæmonios futuri. (3) Mandata illi quidem ad -Damocritum et Achæos detulerunt, quum jam illi contra Lacedæmonios -exercitum ducerent; quare quum nihil sane se ulla oratione contra -Achæorum pervicaciam profecturos intelligerent, in Asiam perrexerunt. -Ipsi quoque Lacedæmonii animi elatione magis quam viribus subnisi cum -suis copiis hosti occurrerunt, satis illi quidem habituri suos si fines -defendere possent. Prœlio mox superati quum circiter mille et ætate et -viribus florentes milites occubuissent, intra mœnia se reliqui -effusissima fuga recepere. (4) Quodsi hostem persequi maturasset -Damocritus, eodem tempore Achæi quo fugientes Lacedæmonii apertis -introrumpere potuissent portis Spartæ: verum ille et tunc canere jussit -receptui et exinde se ad excursiones et agri populationes convertit, non -circumsedit urbem. (5) Is reportato domum exercitu majestatis damnatus -est ab Achæis, multa quinquaginta talentûm irrogata. Eam quum unde -solveret non haberet, clanculum e Peloponneso aufugit. In Damocriti -locum prætor renunciatus est iterum Achæorum suffragiis Diæus. Ad eum -quum legatos rursus misisset Metellus, res ita convenit, induciæ ut -inter Achæos et Spartanos essent usquedum adessent qui disceptandi causa -a Romanis missi fuerant. (6) Callidum interea aggreditur in Lacedæmonios -Achaicus prætor facinus. Oppida omnia, quæ in orbem Spartæ finitima -erant, ad Achæorum amicitiam pellicit et ea præsidiis firmat, ut unde -erumperent quove se reciperent contra Spartanos castella haberent Achæi. -(7) Decreverant et Lacedæmonii imperium Menalcidæ, qui etsi Lacedæmonios -ad extremam tum reliquarum copiarum, tum vero pecuniæ inopiam redactos -intelligebat, præsertim vero quum neque coli neque seri ager potuisset, -educto tamen violata induciarum fide exercitu, Iasum oppidum, quod intra -Laconiæ quidem fines erat, sed ad Achæorum ditionem pertinebat, subito -impetu captum diripit. (8) Sic Menalcidas, conflato rursum inter -Lacedæmonios et Achæos bello, quum se partim civium criminationibus -expositum videret, partim nullam eis a se in præsenti periculo afferri -salutem posse animadverteret, epoto pharmaco ipse sibi mortem conscivit. -Hunc Menalcidas vitæ exitum habuit, vir ut in Lacedæmoniorum tunc -imperio minime omnium prudens, sic dum Achæorum rebus præfuit, singulari -perfidia. - - - - - CAPUT XIV. - - -_ Ex legatis Romanis Orestes Achæis senatus mandata denuntiat — Achæi - his permoti Spartanos Corinthi degentes hostiliter comprehendunt — - Critolaus, Achæorum dux, Romanis bellum inferre cupiens eorum - legatos eludit — Critolaus et Pytheas sollicitant Achæos ad bellum - contra Spartam et Romanos suscipiendum — Romani Mummium consulem - contra Achæos mittunt. _ - -In Græciam tandem pervenere Roma simultatum inter Lacedæmonios et Achæos -disceptatores, quorum princeps Orestes fuit. * * et magistratus Achaiæ -civitatum singularum ad se vocavit et inprimis Diæum. Qui quum -convenissent ubi deverterat Orestes, renuntiavit senatum censere, neque -Lacedæmonios neque Corinthum ipsam Achæis contribuere se debere; Argos -præterea, Heracleam quæ ad Œtam est, Orchomenios Arcadici nominis, ab -Achæorum concilio sejungendos: neque enim his esse populis ullam cum -Achæis cognationem, et eas civitates cœpisse cum illis serius facere. -(2) Hæc dum Orestes exponeret, Achaici magistratus prius etiam quam ille -perorat e deversorio Orestis exsiluerunt, et convocarunt ad concionem -Achæos. Hi, cognita Romani senatus sententia, repente in Spartanos eos -qui forte Corinthi erant impetum fecerunt; ac corripuit quemcunque vel -certo nossent esse Lacedæmonium, vel ex tonsura, calceatura, veste aut -nomine Lacedæmonium esse suspicarentur, quosdam etiam qui se in Orestis -deversorium fuga jam proripuerant, etiam inde summa vi extrahere -nitebantur. (3) Legati furorem illum compescere conati monere identidem -et queri, ab ipsis prioribus injuria se et contumelia lacessitos. Paucis -post diebus Lacedæmonii omnes, qui deprehensi captique fuerant, in -carcerem ab Achæis conjecti, dimissis iis quos non esse Laconici nominis -constitisset. Missi deinde Romam et alii primores Achæorum et Thearidas -legationis princeps. Ii quum in via aliis legatis a Romanis eadem de -causa post illam Orestis legationem missis obvii facti essent, pedem -retulerunt. (4) Jam Diæus imperii sui tempus expleverat; in ejus locum -ab Achæis creatus est Critolaus. Huic acris et inconsiderata incesserat -cupiditas cum Romanis bellandi. Quocirca quum novi jam adessent a -Romanis missi arbitri, occurrit illis quidem ad Tegeam Arcadiæ urbem; ne -vero in publico Achæorum concilio mandata exponerent, arte cavit. Nam -legatis quidem audientibus per nuntios edici concilium jussit, clam vero -per literas conciliariis denuntiavit: concilii diem ne obirent. (5) -Conventu in diem dictam frustra exspectato se plane elusos esse a -Critolao Romani intellexerunt, præsertim vero quum aliud ille juberet -legatos certum et statum concilium in mensem sextum exspectare: ad se -quod attineat, se de rebus Achæorum publicis privata cum illis colloquia -habiturum esse negavit. Legati igitur quum elusos se cognovissent, domum -redierunt. Critolaus deinde edicto Corinthum concilio Achæis pro -concione persuadet, Spartanis bellum inferant atque ut aperte contra -Romanos arma capiant. (6) Regem quidem vel civitatem quampiam suscepto -bello male rem gerere, genii cujuspiam invidia magis quam belligerantium -culpa contigit: audacia vero cum imbecillitate conjuncta est furor -potius quam infortunium nominanda; id quod Critolao etiam atque Achæis -obfuit. Præterea incitavit vehementer Achæos Pytheas Bœotorum -magistratus, Thebanis ultro profitentibus belli se contra Romanos -gerendi socios fore. (7) Pecuniam autem ut primum Phocensibus penderent -Metellus Thebanis imperarat, quod in eorum fines armati excurrerant; -alteram item multam Eubœensibus, quod agrum eorundem Eubœensium -populationibus evastassent; tertiam Amphissensibus debere Thebanos -pronunciarat, quod eorum sub messis tempus frumenta desecuissent. - -Romani et ex legatorum quos in Græciam miserant oratione et Metelli ex -literis edocti quæ egissent Achæi, eorum injurias esse persequendas -censuerant. Creatus tum jam consul fuerat Mummius; huic igitur ad bellum -Achæis inferendum classis et pedestres copiæ sunt decretæ. - - - - - CAPUT XV. - - -_ Metellus Achæis veniæ et pacis conditiones fert — Critolaus et Achæi, - illis repudiatis, bellum capessunt — Achæi prœlio superantur et - Critolaus perit — Diæus, Achæorum dux, bellum continuat — Metellus - Thebas et Megaram capit. _ - -Metellus ubi rescierat Mummium et cum eo exercitum adversus Achæos -profectum adventare, omni studio contendebat bello finem imponere ante -Mummii in Græciam adventum. (2) Per nuntios itaque Achæis edicit, ut -Lacedæmonios et alias omnes civitates quas Romani dixissent, ab Achaici -consessus officio discedere æquo animo ferrent; id si facere non -recusassent, pristinæ in Romanos contumaciæ veniam pollicebatur. Eodem -tempore ex Macedonia per Thessaliam præter Lamiacum sinum exercitum -ducit. At Critolaus tantum abfuit ut ullam orationem, quæ ad concordiam -spectaret, admitteret, ut Heracleam recusantem cum Achæis censeri -circumsessam tenere ausus fuerit. (3) Quum audisset tamen de -speculatoribus Metellum exercitu Sperchium amnem transisse, Scarpheam -(Locrorum ea urbs est) confugit, neque, quum posset in iis quæ sunt -inter Heracleam et Thermopylas angustiis consistere, Metellum ausus est -exspectare, sed tanto pavore consternatus est, ut ne ex ipsa quidem loci -commoditate in meliorem se spem erigere potuerit; quum ex eo tamen loco -Lacedæmonii contra Persas, et contra Gallos Athenienses præclara -dedissent virtutis documenta. (4) Fugientes priusquam Scarpheam se -reciperent Metellus assecutus, maximum eorum numerum cecidit; vivi haud -minus mille capti: at Critolaus neque vivus uspiam post pugnam, neque -inter cadavera est repertus. Quodsi forte in cœnosam maris sub Œta monte -paludem se demisit, mirum nihil fuit cæca et profunda voragine absorptum -prorsus evanuisse. (5) Sed alia etiam de ejus morte conjici possunt. -Interim Arcadum cohors lectissimorum hominum circiter mille, qui cum -Critolao ad bellum exierant, Elateam in Phocidem contenderunt. In eam -urbem quum propter veterem nescio quam cognationem recepti fuissent, -paulo post, Critolai et Achæorum clade cognita, eos inde Phocenses -excedere jusserunt. (8) In Peloponnesum retrocedentes in Metelli et -Romanorum exercitum ad Chæroneam inciderunt. Ibi ad internecionem cæsi -divinitus scelere suo dignas dedisse pœnas videri possunt, eo potissimum -loco a Romanis oppressi quo Græcos cum Philippo Macedonum rege acie -dimicantes deseruerant. (7) Tum Achæorum imperium ad Diæum rediit; qui -quod Miltiades Atheniensis ante pugnam Marathoniam fecerat imitatus, -vocatis ad libertatem servis et ad arma omni militari ætate Achæorum et -Arcadum conscripta, exercitum contraxit ex collectitia ingenuorum -pariter et servitiorum turba, equitum ferme sexcentorum, gravis armaturæ -peditum quattuordecim millium. (8) Ibi jam ad ultimam vecordiam Diæus -processit; qui quum ante oculos prope haberet omnem Achæorum superiorem -apparatum adversus Metellum et infelicem Critolai pugnam, ex illo tamen -delectu ad quattuor millia hominum selegit, eosque duce Alcamene Megaram -misit, quo et urbi præsidio essent et Metello in Peloponnesum jam -invadenti obsisterent. (9) Metellus vero quum lectissimam Arcadum -cohortem ad Chæroneam stravisset, motis castris Thebas contendit. -Thebani enim cum Achæis Heracleam copiis obsederant eorumque in prœlio -ad Scarpheam fuerant socii. Metello jam appropinquante Thebanæ mulieres -et cujusvis ætatis viri urbe relicta partim per Bœotiæ agros et oppida -palantes sunt dilapsi, partim in montium juga confugere. (10) Vacuam -urbem ingressus imperator Romanus neque deûm templa exuri, neque domos -everti passus est; edicto etiam cavit, ne quis e ceteris Thebanis vel -occideretur, vel fugiens caperetur, at Pytheam, si captus fuisset, ad se -duci jussit. Et is quidem statim inventus et ad Metellum perductus, -merito affectus est supplicio. Quum jam prope ad Megaræ mœnia Romanus -accederet, non sustinuit Alcamenes, sed cum præsidiariorum manu ilico -Corinthum in Achæorum castra confugit. (11) Megarenses urbem suam sine -certamine Romanis dediderunt. Metellus ubi primum Isthmum attigit, etsi -prospere ei omnia evenerant, ad pacis tamen conditiones ultro Achæos -invitabat. Vehementius enim sollicitabat eum utriusque belli, tam -Macedonici quam Achaici, conficiendi spes. Hujus quominus fieret voti -compos, Diæi stultitiæ plenum consilium obstitit. - - - - - CAPUT XVI. - - -_ Mummii cum Oreste adventus ad Isthmum — Achæi Romanos aggressi - fugantur — Diæi factum dissimile facto Callistrati — Diæus se veneno - conficit — Mummius Corinthum capit et evertit — civitatum Græcarum - magistratus constituit — illis Romani postea pristinum statum - reddunt et Achaiæ præsidem mittunt. _ - -Dum hæc aguntur, Mummius Orestem, qui ante inter Achæos et Lacedæmonios -arbiter fuerat, secum habens mane ad exercitum Romanum pervenit. Et -Metello quidem cum suis copiis in Macedoniam amandato ad Isthmum ipse -substitit, donec universum agmen coegisset. Fuit militum numerus equites -ter mille et quingenti, peditum viginti tria millia. Præsto fuerunt -Cretenses sagittarii, et e Pergamo quæ supra Caicum est ab Attalo missam -manum adduxit Philopœmen. (2) Sociorum quosdam ex Italia et auxilia -Mummius duodecim ante castra stadiis collocavit ad excubias ibi agendas. -Achæi, quum Romani præ nimia fiducia custodias minus diligenter agerent, -adoriuntur hos circa primam vigiliam eorumque multos occidunt, plures -loco pulsos usque in castra persequuntur, scuta fere quingenta ceperunt. -Hoc elati successu Achæi priores pugnam poscere sunt ausi. (3) Verum ubi -Mummius in hostem aciem direxit, Achæorum equitatus ad primam Romanorum -equitum contra quos steterat impressionem in fugam se dedit. Sustinuit -gravis armatura primum Romani peditatus congressum, etsi animos non -mediocriter fregerat subita illa equitum fuga; et sola quidem audacia -longe impares numero, et jam dimicando fatigati restiterunt tamen, -quousque mille hominum lectissimorum globus e transverso in latera -invaserunt; tunc enim ex omni parte effusissimam fugam fecere. Quodsi -Diæus ab adverso prœlio Corinthum se recepisset eodemque dispersas -suorum reliquias coegisset, potuissent fortasse Achæi a Mummio, -præsertim si ad obsidionem res devenisset belloque mora fuisset injecta, -mitius aliquid impetrare. At ille ut primum sui terga hosti vertere -cœperunt, recta Megalopolin evasit; in Achæis servandis haudquaquam ea -usus animi magnitudine, qua Callistratus Empedi filius olim Atheniensium -saluti consuluerat. (5) Is enim in Sicilia ad Asinarum amnem, -Atheniensium et eorum qui ejus expeditionis socii fuerant copiis prope -ad internecionem deletis, per medios hostes equitibus, quorum ipse dux -erat, audacter viam fecit; ac deinde Catinam cum magna suorum parte -incolumis elapsus, mox eadem via Syracusas pergens eos opprimere est -conatus, qui castra Atheniensium diripiebant. Ibi quinque ex hostium -numero cæsis ipse, equo saucio, aliquot letalibus vulneribus acceptis, -animam efflavit. (6) Hic igitur, parta et Atheniensibus et sibi insigni -gloria, servatisque quibus imperarat equitibus mortem sponte oppetiit. -At Diæus, illius virtutem minime æmulatus, amissis Achæorum copiis -Megalopolitanis imminentis calamitatis nuntium ipse attulit; ac postremo -manu sua uxore, ne captiva in hostium potestatem veniret, occisa, hausto -ipse veneno occubuit; et sane uti pecuniæ cupiditate Menalcidæ par fuit, -sic propemodum vitæ exitum habuit mortis turpitudine consimilem. (7) -Achæi, qui Corinthum post pugnam confugerant, intendentibus se noctis -tenebris clam abiere, et cum illis Corinthiorum longe maximus numerus. -Mummius etsi apertas videbat Corinthi portas, intrare tamen urbem -cunctabatur, quod ne intra muros insidiæ comparatæ fuissent metuebat. -(8) Tertio demum post pugnam die Corinthum vi cepit cremavitque; viri -omnes trucidati, feminæ et pueri Mummii jussu sub corona venditi; -venditi etiam servi quicunque manumissi in Achæorum acie steterant, -neque in prœlio ceciderant. Ornamenta et signa admiratione quæque -dignissima Romam asportata; quæ vero minoris erant pretii, Attali -auxiliorum duci Philopœmeni donata; et hac ipsa etiam ætate apud -Pergamenos Corinthiorum spolia visuntur. (9) Aliarum urbium, quæ contra -Romanos bellum susceperant, muros Mummius dejecit, arma civibus ademit, -priusquam Roma mitterentur quorum consilio in Græciæ rebus ordinandis -uteretur. Ubi vero adfuerunt illi, statim omnem e civitatibus popularem -administrationem sustulit; magistratus ex censu instituti, tributa -Græciæ imposita, locupletibus extra fines suos agri possessione -interdictum, concilia singularum nationum, Achaicum, Phocicum, Bœoticum, -itidemque in aliis Græciæ partibus, pariter omnia abolita. (10) Non -multis post annis Romanos Græcorum misericordia cepit. Quare et prisca -concilia sua cuique genti restituta et agros extra fines habere -permissum; remissæ etiam quas Mummius civitatibus constituerat multæ. -Bœotos enim ille et Eubœenses Heracleotis talenta centum, Achæos -Lacedæmoniis ducenta pendere jusserat. Hæc illis civitatibus pecunia -omnis a Romanis condonata. Sed mittitur etiamnum in Græciam prætor -Romanus; quem Achaiæ, non Græciæ prætorem appellant, quod scilicet Græci -subacti erant principatum obtinentibus Achæis. (11) Confectum est -Achaicum bellum archontis magistratum Athenis gerente Antitheo, -Olympiade sexagesima supra centesimam, qua (de stadio) victor est -renunciatus Diodorus Sicyonius. - - - - - CAPUT XVII. - - -_ Græcia tunc temporis ad summam inopiam redacta — Græciæ sors sub - Nerone et Vespasiano — Achaiæ finium et urbium descriptio, primum - Dymes — de memorandis Dymes — Atte dæmone — Œbota cursore. _ - -Atque his quidem temporibus Græcia, jam pridem multis particulatim -lacerata et vexata adversis rerum casibus, ad summam inopiam depressa -est. Argos, quæ heroicis olim temporibus admodum potens et opulenta -fuerat civitas, translato ad Dores regno acerbiorem experiri fortunam -cœpit. (2) Atheniensium rempublicam post Peloponnesiaci belli et -pestilentiæ cladem respirantem et quasi emergentem rursus, Macedonum -potentia paucis post annis erat oppressura. Bœotiis Thebis itidem ex -Macedonia Alexandri iracundia exitio fuit. Lacedæmonios Thebani -Epaminondæ virtus ac deinde Achæorum arma perculere. Sero tandem et ægre -Achæorum imperium quum, quasi ex truncata et majori ex parte arida -arbore, surgere conaretur, quominus invalesceret, imperatorum suorum -obstitit improbitas. (3) Multis post ætatibus quum ad Neronem Romanorum -imperium pervenisset, is Græciæ sine populi Romani detrimento suam -reddidit libertatem. Pro ea enim Sardiniam prædivitem insulam ei -attribuit. In hoc Neronis factum quum intueor, rectissime mihi videtur -Plato Aristonis filius dixisse, gravissima quæque et maxime insignia -peccata non esse leviorum aut mediocrium ingeniorum offensiones; sed ab -animi præclara quadam indole, vitiosa educatione depravata, proficisci -consuevisse. (4) Sed enim non fuit hoc beneficium Græcis ad -diuturnitatem stabile. Nam quum imperii gubernacula post Neronem -Vespasianus teneret, Græci ad interna bella processerunt; quare eos -Vespasianus annuo vectigali imposito Romanis magistratibus iterum parere -jussit, quod diceret libertate uti Græcos jam dedidicisse. Et hæc quidem -de Achæorum rebus quæ commemorarem habui. - -5. Agri fines inter Achæos et Eleos Larisus amnis est; et in ipsa fere -fluminis ripa Larisææ Minervæ templum. Abest a Lariso Achæorum urbs Dyme -stadia ferme triginta. Hanc Philippus, Demetrii filius, unam ex omnibus -Achæorum urbibus dicto audientem habuit; et hanc unam ob culpam -Sulpicius (hic quoque dux Romanus) exercitui Dymen diripiendam dedit; -Augustus eam postea Patrensibus attribuit. (6) Priscis temporibus Palea -est appellata. Hoc quod nunc habet nominis tunc accepit, quum in Ionum -adhuc ditione esset. Neque vero satis mihi liquet, utrum a Dyme femina -indigena, an a Dymante Ægimii filio sit nuncupata. Quodsi quis forte -elegos legerit, qui in Œbotæ statua Olympiæ inscripti sunt, non facile -tamen de hujus urbis nomine ambigere possit. Œbotæ enim Dymæo palma de -stadio data Olympiade sexta; statua vero in Olympia ex Delphico quodam -responso octogesima demum Olympiade est erecta. Ad eum hi versus -inscripti: - - (7) Œniæ Œbotas stadium superavit Achivus, - per quem Palea clarius enituit. - -Verum nihil nominis hæc commutatio, quod scilicet non Dymen, sed Paleam -hi versus nominent, quemquam conturbarit. Prisca enim nomina carminibus -præ recentioribus apta judicantur, et ea inprimis usurpant Græci poetæ, -qui Amphiaraum et Adrastum Phoronidas, Erechthiden Theseum solent -appellare. (8) In suburbano Dymes agro ad viæ dexteram Sostrati -sepulcrum exstat. Fuit hic indigena adolescentulus, Herculi (ut aiunt) -in amoribus, et superstitem illi Herculem ipsum tumulum puero fecisse -memorant capillumque inferias misisse. Ætate etiamnum mea imminet terræ -aggeri pila cui Herculis signum insistit. Parentare etiam Sostrato -populares suos accepi. (9) Habent iidem Dymæi Minervæ ædem et signum -valde prisci operis. Aliud etiam apud Dymæos Dindymenæ matri et Attæ -dedicatum est fanum. Attes quidem hic quisnam fuerit, de eo nihil omnino -arcani invenire potui. Sed Hermesianax elegorum scriptor versibus -prodidit, Calai Phrygis filium fuisse et ad sobolem procreandam plane -inutilem editum a matre. Quum jam adolevisset, in Lydiam migrasse idem -Hermesianax narrat ibique Magnæ Matris cæremonias monstrasse; tanto vero -in honore apud Lydos fuisse, ut id moleste ferens Juppiter aprum in -Lydorum segetes immiserit; (10) a quo et alii e Lydis et ipse Attes -interemptus fuerit. Aliquid quod hinc pendet faciunt Gallogræci -Pessinuntis incolæ: sue enim tanquam impura bestia omnino abstinent. Sed -hoc non ipsi credunt de Atte, verum alius longe sermo est de eo apud -ipsos memoriæ consecratus. Jovem fabulantur per somnum in terram semen -profudisse; terram postea absoluto fœturæ tempore genium edidisse qui -duplex haberet inguen, alterum maris, alterum feminæ; Agdistin -appellatum; deos monstro exterritos virilem ei partem exsecuisse; (11) -ex ea amygdalum enatam, cujus quum maturos fructus appetisset Sangarii -amnis filia eosque in sinum abdidisset, evanuisse illos quidem, verum -puellam gravidam factam puerum enixam; hunc expositum et a capro -educatum, quum adolevisset, eximia fuisse et multo quam humana -excellentiore pulchritudine: quocirca acri ejus amore captum Agdistin. -Quum ad virilem ætatem pervenisset, Pessinuntem eum propinqui sui -miserunt, ut regis filiam uxorem duceret. (12) Ibi quum jam nuptiale -carmen cantaretur, repente Agdistis interveniens tantum Attæ immisit -furorem, ut sibi pudenda præcideret. Hoc item socer ipsius fecit. -Agdistin facti in Atten admissi pœnituit. Quare a Jove impetravit ne qua -in posterum corporis Attæ pars putresceret aut tabesceret. Hæc de Atte -in vulgus prodita. (13) In Dymæorum finibus Œbotæ cursoris ** qui quum -primus ex Achæis Olympiæ coronam meruisset neque ullum apud cives suos -eo nomine præcipuum honorem esset adeptus, imprecatum Achæis aiunt ne -quis ipsorum unquam palmam Olympicam ferret. Exstitit omnino deorum -aliquis cui fuit curæ ratam facere eam Œbotæ exsecrationem. Id tum demum -resciverunt Achæi, quum se mirantes Olympicarum palmarum compotes fieri -nunquam amplius potuisse Delphos ad oraculum miserunt: (14) et tunc -quidem, quum et alia in Œbotæ honorem instituissent virique statuam in -Olympiam misissent, mox Sostratus Pelleneus in stadio pueros vicit. Et -hac etiamnum ætate Achæis athletis solenne, ut priusquam in Olympicum -certamen descendant, Œbotæ parentent, ejusque statuæ victores coronam -imponant Olympiæ. - - - - - CAPUT XVIII. - - -_ De Piro amne et urbe Oleno — Patrensium urbe et Glauco amne — - Patrensium de Baccho narratio — Patrei stemma — urbs Patræ relicta - et ab Augusto Imperatore restituta — de memorandis urbis Patrensium, - templo et signo Dianæ Laphriæ — sacris anniversariis Dianæ Laphriæ. - _ - -Stadia ferme quadraginta progressis a Dyme Pirus amnis in mare decurrit, -in cujus prope ripa Achæorum urbs Olenus olim incolebatur. Et Herculis -sane qui vitam ac res gestas versibus commemorarunt, prope omnes non -minimam carminum suorum partem consumserunt in Dexameno Oleni rege et -quibus muneribus hospitaliter fuerit ab eo acceptus. Ac parvum certe ab -initio olim fuisse oppidum testantur elegi, quos in Eurytionem Centaurum -fecit Hermesianax. Insequentibus dein temporibus ex Oleno propter -civitatis imbecillitatem Piras et Euryteas se incolas recepisse -memorant. (2) Ab amne Piro stadia ferme octoginta distat Patrensium -urbs; a qua non procul in mare Glaucus amnis erumpit. Qui de Patrensium -antiquitate disserunt, eam regionem primum omnium incoluisse indigenam -Eumelum tradunt, et paucis hominibus imperasse. Ad eum ex Attica venisse -Triptolemum, a quo et fruges acceperit Eumelus et rationem urbis -condendæ; et primam quidem urbem sumto nomine de terræ cultu Aroam -appellatam; (3) tum Triptolemo consopito Eumeli filium Anthean ad -Triptolemi currum dracones jungere ausum et ex eo frumenta serere, de -curru vero excussum diem obisse; Eumelum et Triptolemum de pueri nomine -communi consilio a se conditam urbem Antheam nuncupasse. (4) Ædificata -est etiam tertia urbs inter Aroam et Antheam, Mesatis dicta. Quæ vero -Patrenses prædicant de Baccho, quod intra Mesatin oppidum educatus -quodque ibidem Titanum insidiis in omne periculi genus fuerit adductus, -nihil sermoni Patrensium adversans, ipsismet Mesatis (_Mesatei?_) nomen -exponendum relinquo. (5) Ejectis deinde ab Achæis Ionibus, Patreus -Preugenis filius, Agenoris nepos, Achæos edicto vetuit Antheam et -Mesatin incolere; Aroes vero pomœrio ampliato veterem oppidi ambitum -novo inclusit et Aroen de suo nomine Patras vocavit. Agenor fuit -Preugenis pater, Arei filius, Ampycis nepos: Ampyx vero Peliæ filius. Is -ab Ægineta, Derito, Harpalo, Amycla, Lacedæmone ordinem gentilitatis -ducebat. (6) Hi Patreo natales fuere. Patrenses vero privatim aliquando -soli ex Achæis omnibus in Ætoliam transmiserunt, quo Ætolis veteribus -amicis adversus Gallos auxilium ferrent. Insigni vero clade pluribus -prœliis accepta, fortunis prope omnibus eversi Patras longe maxima pars -reliquere præter paucos: ceteri per agrum dispersi, quo se ex terræ -cultu recolligerent, oppida præter Patras ipsas incolere cœperunt -Mesatin, Antheam, Bolinen, Argyram et Arbam (_?_). (7) Augustus deinde, -vel quod ad navium appulsum Patras valde esse appositas judicaret, vel -alia quacumque de causa, remigrare omnem illam multitudinem ex illis -oppidis Patras jussit. Quin eodem, Rhypis Achæorum urbe funditus eversa, -ejus multitudinem traduxit. Et Patrensibus solis ex Achæis omnibus ut -sua libertate uterentur concessit; atque cetera in eam civitatem -beneficia contulit, quibus a se deductas colonias Romani afficere -consueverunt. (8) Est Patrensibus in arce Laphriæ Dianæ fanum; -peregrinum deæ cognomen, et ipsum deæ signum aliunde huc deportatum. -Calydonem enim atque adeo ceteram Ætoliam quum desolavisset Augustus, -quo Nicopolin a se conditam urbem ad Actium promontorium frequentaret -incolis, Ætolicum hoc Laphriæ simulacrum Patrensibus datum. (9) Nam quum -multa quæ Ætolis et Acarnanibus ademerat signa Nicopolin transportanda -curasset, de spoliis Calydonis et alia ornamenta Patrensibus, et hoc -ipsum Laphriæ Dianæ signum donavit; quod hac ipsa etiam ætate a -Patrensibus in arce colitur. Cognomen deæ inditum a Phocensi homine -tradunt: Laphrium enini Castalii filium, Delphi nepotem, priscum Dianæ -signum apud Calydonios dedicasse. (10) Sunt autem qui ex eo Laphriæ -cognomen exstitisse putent, quod temporis longiore spatio facta esset -magis _elaphra_, id est levior, in Calydonios Dianæ ira, quam ante -gravissimam adversus Œneum exercuerat. Præfert signum venatricis -habitum, ex ebore vero et auro est fabricatum; opifices fuere Naupactii -Menæchmus et Soidas, quos Canacho Sicyonio et Callone Ægineta non multo -ætate fuisse inferiores conjiciunt. (11) Sacrum quoque Dianæ -anniversarium, Laphria, patrio ritu Patrenses faciunt. Viridia ligna, -sedecim cubitûm longitudine singula, circa aram in orbem disponunt, -postquam intra aram aridissima posuerunt. Adscensum ad aram sub festum -diem terra in gradus aggesta faciliorem exstruunt; (12) pompam deæ -magnificentissimo apparatu transmittunt; in ea virgo quæ sacerdotio -fungitur postrema omnium cervorum bijugo curru invehitur; postero die -sacra rite celebrantur magno tum publico tum privato omnium studio. -Intra aræ septum viventia animalia conjiciunt, esculentas aves et -cujusvis generis victimas, apros etiam, cervos, capreas, nonnulli -luporum et ursorum catulos, alii prægrandes et adultas jam feras. In -aram ponunt etiam pomiferarum cujusvis generis arborum fructus. (13) -Immissis ignibus ursos vidi et alias feras in exteriorem aræ partem -flammarum impetu ejectas, nonnullas etiam vi erumpentes: et has quidem e -fuga reportatas in rogum reponunt, neque omnino unquam ut a fera -quisquam ulla læderetur ipsi aiunt contigisse. - - - - - CAPUT XIX. - - -_ De Eurypyli monumento et Diana Triclaria — Comætho et Melanippo — - Eurypyli arca. _ - -Est inter Laphriæ Dianæ ædem et aram exstructum monumentum Eurypyli. Hic -quisnam fuerit et quam ob causam huc venerit, jam exponam, si prius -tamen sub Eurypyli adventum qui fuerit in his locis hominum status -enarravero. Tenentibus Aroen, Antheam et Mesatin Ionibus communis sacra -fuit area et ædes Dianæ cognomento Triclariæ. Huic quotannis festos dies -agitabant et nocturna sacra faciebant Iones. Sacerdotium penes virginem -erat usquedum illa nuberet. (2) Accidisse autem aiunt ut, quum hoc -fungeretur sacerdotio virgo eximia admodum specie Comætho nomine, ejus -amore Melanippus caperetur adolescens, tum ceteris laudibus, tum vero -corporis forma æqualium suorum longe præstantissimus. Hic quum amore -sibi mutuo puellam devinxisset, uxorem eam a patre sibi poposcit. -Enimvero hoc vitium senectutem comitatur, ut juvenibus plerumque quum -aliis in rebus adversentur tum in amoribus eorum nihil doloris sentiant. -Unde etiam Melanippus tunc, quum amans amantem ducere cuperet, nihil -æquum aut mite vel a suis, vel a puellæ parentibus impetrare potuit. (3) -Sed enim quantam tum ad hominum jura confundenda, tum ad numinis honores -evertendos vim habeat amor, et alia sæpe rerum eventa et Melanippi casus -declaravit. Etenim in ipsa Dianæ æde juvenes congressi cupiditatem suam -explerunt, ac templo etiam in posterum æque ac thalamo usuri erant. Sed -incolas ejus regionis subita Dianæ ira infestavit, ita ut nec terra -fructum ullum redderet et morbi eis insoliti funeraque ex istis morbis -longe frequentiora quam ante exsisterent. (4) Quum igitur ad Delphicum -oraculum confugissent, Pythia vates Melanippum et Comæthonem mali -auctores arguit, jussitque oraculum tum eos ipsos Dianæ immolari, tum -singulis annis virginem et puerum qui forma essent elegantissimi eidem -numini mactari. Ob hoc sacrificium fluvius qui Triclariæ Dianæ templum -præterlabitur, Amilichus (_Immitis_) est appellatus: nam ante illud -tempus sine ullo fuit nomine. (5) Pueri quidem et virgines, qui nullo in -deam perpetrato scelere ob Melanippi et Comæthûs noxam peribant, et ipsi -miserandam adiere sortem et propinquis suis funestissimum attulere -luctum: at Melanippus et Comætho mihi quidem extra calamitatis aleam -fuisse videntur; prosperi enim in amore successus soli homini animam -adæquare suo pretio videntur. (6) Sacri tam immanis hunc memorant finem -fuisse: quum ex Delphici Apollinis oraculo jam ante cognovissent, a -peregrino aliquando rege peregrinum item deum importatum iri, ac tunc -desituros humana hostia Triclariæ facere; Ilio capto in divisione prædæ -Eurypylo Euæmonis filio arca obtigit, in qua inclusum fuerat Bacchi -signum, quod a Vulcano fabricatum putabant, dono vero a Jove Dardano -datum. (7) Ceterum de ea arca duplex sermo proditur. Alii enim ab Ænea -in fugam jam se conjiciente relictam, alii a Cassandra abjectam dixere, -quum sciret illam magno Græcorum alicui, qui eam forte sustulisset, malo -futuram. Aperuit igitur arcam Eurypylus, apertaque statim ut simulacrum -conspexit, mentis impos est factus, atque adeo ut, quum perpetua prope -agitaretur insania, raro admodum ratione uteretur. Quare quum ita esset -affectus, non in Thessaliam suæ cursum navigationis direxit, sed quum -Cirrham per Cirrhæum sinum applicuisset, Delphos perrexit, et oraculum, -quanam ratione furoris illo morbo liberari posset, consuluit; (8) -responsum vero ei redditum, ut quo in loco homines offendisset peregrino -ritu sacrum facientes, ibi arcam expositam dedicaret et ipse sedem -ibidem suam statueret. Delatus inde ventis Aroen Eurypylus quum in litus -exscenderet, forte in illud incidit tempus, quo ad Triclariæ aram puer -et virgo jam adducti prope erat ut mactarentur; atque ille quidem haud -magno negotio sacrum id animadvertit cum oraculi voce congruere. Rediit -etiam incolis in memoriam, quum regem, quem ante nunquam viderant, et -arcam simul conspexissent, quod jam pridem et ipsis prædictum fuerat; ac -illa arca dei cujuspiam signum contineri suspicati sunt. (9) Hic rei -eventus Eurypylum insania, sacro immani oppidanos liberavit; et fluvius -mutato nomine, Milichus (_Mitis_) cœptus est appellari. Scripsere -nonnulli, non accidisse quæ commemoravimus, Eurypylo Thessalo, sed -Eurypylum, Dexameni Oleni regis filium, ab Hercule, cujus in -oppugnatione Ili comes fuerit, arcam accepisse: cetera vero eodem quo -nos modo etiam ipsi memorant. (10) Sed enim neque Herculem crediderim -quid in arca abditum esset ignorasse, vel, id si rescisset, fatale donum -belli societate sibi conjuncto homini daturum fuisse. Neque ipsi -Patrenses alium Eurypylum memorant quam Euæmonis filium; cui parentalia -faciunt anniversaria per festos Baccho dies. - - - - - CAPUT XX. - - -_ De deo Æsymnete dicto ejusque cultu — Minerva Panachaide ac templis - signisque deorum in urbe Patrensium — Odeo Patrensium et - Atheniensium — templo Dianæ Limnatidis — aliis templis et signis. _ - -Deo qui in arcam fuerat abditus cognomen est Æsymnetes. Præsunt ejus -religioni novem viri ex civitatis principibus electi, et feminæ primariæ -totidem; ac per dies quidem festos nocte una arcam foras effert -sacerdos. Ea nox hanc habet quasi prærogativam. Descendunt etiam ad -Milichum fluvium oppidanorum liberi omnes cum spiceis coronis, qui est -idem ornatus quo ad aram olim Dianæ qui mactandi erant deducebantur. (2) -Nostra ætate eas coronas in templo deæ deponunt, ac deinde ubi se -flumine abluerint, novis ex hedera impositis coronis recta ad Æsymnetæ -fanum procedunt. Hoc ritu sacrum illud peragitur. Intra Laphriæ ambitum -Minervæ etiam ædes est cognomento Panachaidis, cujus signum ex auro et -ebore. (3) Descendentibus ad inferiorem urbis partem, est Matris -Dindymenes delubrum, in quo Attes etiam colitur, etsi nullum ejus -monstratur signum; Magnæ Matris ipsius marmoreum est. In foro Jovis -Olympii templum est: sedet ipse in solio prope adsistente Minerva. Ultra -Olympii, Junonis est simulacrum. Apollini etiam fanum dedicarunt; dei -nudum est ex ære signum, pedibus tantum calceatis, quorum altero bovis -calvæ insistit. (4) Delectatum vero bobus Apollinem, in hymno quem in -Mercurium fecit docet Alcæus, boves surreptas Apollini a Mercurio -memorans. Sed etiam ante Alcæum versibus prodidit suis Homerus certa -mercede Laomedontis armenta Apollinem pavisse; ita loquentem in Iliade -Neptunum fecit: - - (5) Ipse ego Trojanam vallabam mœnibus urbem - tam latis pulchrisque ut inexpugnabilis esset; - at tu, Phœbe, boves camuras tunc pastor agebas. - -Hanc ergo figmenti de bovis calva rationem habuisse fictorem conjicere -licet. In foro sub divo positum est Minervæ signum, in cujus fronte est -Patrei sepulcrum. (6) Cum foro Odeum conjunctum est. In eo Apollinis -simulacrum dedicatum est eximia admodum specie. De manubiis illud -Patrenses fecere, quum ex Achæis omnibus soli Ætolis contra Gallos -auxilium tulere. Exornatum Odeum illud est omnium quæ in Græcia sunt -magnificentissime, excepto duntaxat eo quod Athenis est. Illud enim et -magnitudine et ornamentorum insignibus facile superat quorumvis operum -splendorem; ab Herode vero Attico in mortuæ uxoris memoriam est -dedicatum. Ejus operis in commentario de rebus Atticis idcirco nullam -fecimus mentionem, quod eam historiam ante quam Herodes Atticus -ædificationem illam instituisset perscripseramus. (7) Sed ad Patrenses -redeo. E foro abeuntibus qua parte est Apollinis ædes, porta est in eo -urbis exitu, et supra portam inauratæ statuæ eminent, Patreus, -Preugenes, Atherion, qui, ut ipse Patreus, pueri sunt. In adversa fori -regione juxta eundem exitum fanum est cum area sacra Dianæ Limnatidis. -(8) Aiunt tenentibus jam tum Lacedæmonem et Argos Doribus Preugenem ex -quodam somnio Limnatidis signum Spartanis surripuisse; in ea re servi, -cui fidem habebat maximam, opera usum. Servatur hoc ex ligno signum -antiquum reliquo tempore Mesoæ, quo a Preugene primum est e Sparta -deportatum; verum ipso Limnatidis festo die e sacris servis unus e Mesoa -illud transfert Patras in aream deæ. (9) In ea area Patrenses habent -alias quoque sacras ædes; non sub dio illas quidem, sed ad eas per -porticus est aditus. Ibi Æsculapii signum præter vestem e marmore, -Minervæ ex ebore et auro est fabricatum. Ante Minervæ templum Preugenis -monumentum est, ad quod anniversaria fit parentatio Preugeni, fit item -Patreo, eo ipso tempore quo Limnatidi solennia peraguntur sacra. Non -longe a theatro ædes duæ sunt, Nemesis una, Veneris altera. Dearum signa -e candido marmore sunt, insigni utrumque magnitudine. - - - - - CAPUT XXI. - - -_ De Baccho Calydonio ac Coresi erga Callirrhoen amore — tribus Bacchi - signis eorumque nominibus — Neptuni cognominibus templa et signa in - urbe Patrensium porro recensentur — de miro Patrensium oraculo prope - fontem — oraculo Apollinis — Thyrxei in Cyaneis et Sarapidis templis - Patris — feminis Patrensium. _ - -In eadem urbis regione templum est Bacchi cui cognomen Calydonio. Est -enim et hujus dei signum e Calydone Patras deportatum. Fuit, dum Calydon -stetit, inter alios Bacchi sacerdotes Coresus, cui uni omnium hominum ex -amore indignissimi casus evenere. Amabat hic Callirrhoen virginem; et -quanto erat Coresi amor vehementior, tanto erat puellæ animus ei -infestior. (2) Quare quum neque precum, neque munerum ullo genere omnia -expertus Coresus virginem flectere potuisset, postremo supplex ad Bacchi -signum confugit opem poscens. Deus simul atque audivit sacerdotis -precationem, incessit statim Calydoniis ebrietati persimilis quidam -furor, ex quo passim populari vesaniæ morbo interibant. In ea lue ad -Dodonæ oraculum confugiunt. Erat enim apud ejus oræ incolas, Ætolos et -eorum finitimos Acarnanas et Epirotas, columbarum et responsorum qua ex -quercu edebantur maxima ut veracissimi oraculi autoritas. (3) Responsum -qui missi fuerant tulere, placandum Bacchum, cujus ira tantam -apportasset perniciem. Esse vero placandi numinis unam illam rationem, -si ad ejus aram Coresus vel Callirrhoen ipsam immolasset vel alium qui -se pro illa devovere sustineret. Puella quum frustra deprecando, ne -eorum quidem a quibus educata fuerat impetrato auxilio, cædi destinata -esset, (4) et iis omnibus comparatis quæ ad sacrum rite peragendum in -promptu esse oportere Dodonæi Jovis oraculum monuerat, cum infulis -victimæ ornatu ad aram jam deducta fuisset; Coresus ipse, qui sacris -præerat, amore victus nihil jam pristinæ in puellam iræ indulgens, se -ipsum pro illa occidit, ae re ipsa ostendit se omnium quos novimus -hominum minime ficto amore fuisse incensum. (5) Commota rei spectaculo -Callirrhoe, animum mutavit; quumque mentem ejus subiisset partim Coresi -commiseratio, partim pudor eorum quæ in illum commiserat, et ipsa semet -ad fontem, qui non procul abest a Calydonis portu, jugulavit. Eum fontem -posteri de puellæ nomine Callirrhoen nuncuparunt. (6) Est apud Patrenses -non longe a theatro indigenæ cujusdam feminæ sacrarium, in quo Bacchi -signa totidem, quot erant antiqua oppida, et iisdem nominibus, Mesateus, -Antheus et Aroeus. Signa hæc festis Baccho diebus in Æsymnetæ templum -deportant: quod templum vero Æsymnetæ in maritima urbis parte situm est, -ad ejus viæ, qua e foro exitus patet, dexteram. (7) Descendens ab -Æsymnetæ aliud conspicias templum et signum e lapide, quod Salutis -nuncupatur. Dedicatum aiunt jam tum ab Eurypylo, quum insaniæ morbo -liberatus fuit. Proxime ad portum Neptuni ædes est cum signo marmoreo, -cujus rectus est status. Neptunum quidem, præter ea cognomina qui a -poetis ficta sunt ornandi carminis causa et quæ gentes prope singulæ -privatim imponunt, communia fere omnibus et maxime insignia sunt -Pelagius (_Marinus_), Asphalius (_quasi Securitatem parans_) et Hippius -(_Equester_) (8) Equestrem autem cur appellent hunc deum, alius aliam -sibi causam persuaserit. Ego ex eo conjicio quod equitationem primus -Neptunus invenisse dicatur. Homerus quidem quo loco certamen equorum -describit, Menelaum facit jusjurandum concipientem per hujus ipsius dei -numen: - - En age equos tangens Neptuni numina jura, - fraude meos nulla prudens tardare jugales. - -(9) Pamphus vero, vetustissimorum apud Athenienses hymnorum auctor, -Neptunum appellat «equorum ac navium erectis vexillis ornatarum -largitorem.» Satis itaque probabile, non aliunde eum quam ab equitatione -nomen illud adeptum. (10) Patris quidem non procul a Neptuni, Veneris -templa sunt. Deæ signum e duobus quæ ibi dedicata sunt alterum e mari -piscatores reti extraxerunt una ante me ætate. Sunt et proxime portum -signa, et Martis quidem ex ære; Apollini vero et Veneri (quibus prope -portum area etiam sacra dedicata est) os, manus et imi pedes e marmore, -reliquæ partes e ligno confectæ sunt. (11) Est etiam in ipsa maritima -ora lucus, in quo curricula luculenta et stationes æstivo anni tempore -valde suaves. In eodem luco Apollinis et Veneris delubra spectantur cum -signis marmoreis. Proximum luco est Cereris fanum; dea ipsa et -Proserpina stant, Telluris effigies in solio sedet. (12) Pro Cereris æde -fons est: is qua parte templum spectat, lapideum habet sepimentum, ab -exteriori vero parte descensus ad eum structus est. Ibi oraculum est -maxime veridicum. Cognoscuntur tamen ex eo non rerum omnium, sed -morborum duntaxat eventa. Speculum tenui suspensum funiculo demittunt, -ita librantes ut in fonte omnino non mergatur, sed imo ambitu summam -aquam contingat. Exinde ubi odores adoleverint et rite deam precati -fuerint, inspiciunt in speculum; et ex ejus imaginibus periturusne an -victurus is æger sit, de quo consuluerunt, divinant. (13) Neque latius -omnino hujus aquæ divinatio patet. Proxime autem Cyaneas Lyciæ finitimas -oraculum est Apollinis Thyrxei: aquæ vero quæ est juxta Cyaneas ea est -natura, ut in eam si quis introspiciat, similiter omnia ei quæ vult -videre liceat. Sunt etiam Patris juxta lucum duo Sarapidis templa; in -quorum altero Ægypti Beli filii monumentum. Ægyptum Aroen confugisse -tradunt Patrenses filiorum luctu confectum, quum ipsum Argorum nomen -exhorresceret et inprimis a Danao sibi plurimum metueret. (14) Est etiam -apud Patrenses Æsculapii templum. Hoc supra arcem, ad eam portam per -quam exeunt qui Mesatin iter habent, est conditum. Feminarum Patris quam -virorum duplo fere major est numerus; et hæ quidem si quæ aliæ ad -Venerem pronæ. Texendis e bysso, quæ in Elide provenit, reticulis et -alia veste earum complures victum quæritant. - - - - - CAPUT XXII. - - -_ De Pharis urbe, fluvio Piero et platanis miræ magnitudinis — Mercurio - Agoræo ejusque oraculo — lapidibus quadrangulis a Pharensibus cultis - et Phararum conditore — Tritæa urbe et monumento picturis Niciæ - exornato. — Tritææ conditore — summorum deorum templo — itinere - Ægium versus — mira amnis Charadri vi. _ - -Pharæ Achæorum oppidum Patrensibus est ab Augusto attributum. Via -interest stadiûm centum et quinquaginta; a mari vero ad continentem -superiorem oram, stadiûm intervallum circiter septuaginta. Præterfluit -Pharensium agrum fluvius Pierus, idem (opinor) qui et Oleni ruinas -præterlabitur, quem maris accolæ Pirum nominant. In ejus ripis -platanorum lucus est tanta arborum magnitudine, ut intra cavernas (multæ -enim ex ipsa vetustate concavæ sunt) qui velint et epulentur et somnum -capiant. (2) Fori area magno et late patenti ambitu est, quo scilicet -spatio esse consueverant priscorum fora. In medio Mercurii marmoreum -signum cum barba, ipsi terræ insistit, forma quadrangula, modica -magnitudine. Testatur inscriptio a Messenio Simulo dedicatum. Cognomen -ei est Agoræo (_Forensi_), et proxime eum constitutum est oraculum. Ante -Mercurii signum situs est focus et ipse lapideus; ad eum focum plumbo -agglutinatæ sunt æneæ lucernæ. (3) Qui deum consulit, accedit sub -vesperam et thus super foco adolet, deinde oleo infuso lucernas -accendit; tum vero in ara ad simulacri dextram nummum patria nota -signatum (appellant Æreum) dedicat, deumque ad aurem rogat quodcumque -placuerit, inde e foro abiens manibus aures premit. Ubi e foro excessit, -amota ab auribus manu quam primum excepit vocem, eam sibi oraculi loco -ducit. (4) Talis etiam apud Ægyptios ad Apidis fanum celebratur oraculi -religio. Est item Pharis aqua Mercurio sacra; Hama (_?_) fonti nomen. -Pisces ex eo non capiunt, quod sacros deo putant. Prope ipsum dei signum -lapides fere triginta erecti sunt quadrangula figura; singulos certis -deorum nominibus appellantes Phararum incolæ venerantur. Atque adeo olim -apud universos Græcos rudes lapides pro simulacris divinos honores -obtinebant. (5) Est procul oppido stadia ferme quindecim Castoris et -Pollucis lucus, lauris consitus plurimis; neque ædes tamen in eo est -neque signa: aiunt incolæ, Romam quæ fuerant fuisse deportata; ara -tantum exstat lapidibus vilibus exstructa. Pro certo comperire non -potui, Pharesne Phylodamia Danai filia natus, an alius quis illi -cognominis eam urbem condiderit. (6) Tritæa quidem Achæorum et ipsa urbs -a litore interior; Patrensibus hæc quoque attributa Imperatoris -voluntate. Abest a Pharis stadia centum et viginti. Antequam ingrediaris -urbem, sepulcrum videas candido lapide exstructum, insigne illud quidem -tum reliquo opere, tum maxime quod in eo Niciæ relucent picturæ. In -eburnea sella sedet eximia specie mulier juvenis; adstat ei ancillula -umbraculum tenens; (7) et adolescentulus plane impuber tunica amictus et -supra tunicam punicea chlamyde; cui servulus adstat cum jaculis, -venaticos canes ducens. Nomina eorum cognoscere non potuimus; sed in -medio cuique posita erat conjectura, illud esse viri et uxoris -monumentum. (8) Tritææ quidem conditorem Celbidan sunt qui dicant -fuisse; venisse vero illum e Cumis Opicæ terræ. Alii a Marte tradidere -Tritæam Tritonis filiam compressam; fuisse eam Minervæ sacerdotem dum -virgo esset; Melanippum Marte et Tritæa natum, quum adultus esset, urbem -condidisse et de matris nomine appellasse. (9) Est Tritææ fanum quod -Maximorum deorum vocatur. Simulacra fictilia sunt. Sacra his annua non -alio ritu fiunt quam Baccho apud cunctos fere Græcos. Minervæ etiam ædes -exstat, deæ signum lapideum hac ætate cernitur, priscum Romam fuisse -deportatum Tritæenses ipsi memorant. Iidem Marti etiam et Tritææ solenne -habent rem divinam facere. (10) Atque hæ quidem procul a mari et plane -interiores in continenti terra urbes sunt. Navigantibus Ægium a Patris -distat stadia quinquaginta promontorium cui nomen Rhion. Portus Panormus -longius abest a promontorio stadia quindecim. Totidem a Panormo distat -qui Minervæ murus dicitur: a quo ad portum cui Erinei (_Caprifici_) -nomen oram legentibus intervallum stadiûm nonaginta: inde ad Ægium -sexaginta: at pedestre iter e Patrensi urbe usque in Ægiensem -quadraginta potissimum stadiis brevius est eo marinæ profectionis numero -quem modo exposui. (11) Paululum abest ab ipso Patrensium oppido -Milichus amnis et Triclariæ templum, in quo signum omnino nullum -reliquum est. Situm hoc ad viæ dexteram. Paulo longius progressis a -Milicho amne alius est amnis cui Charadrus nomen: e quo quæ verno -tempore potarint pecudes, mares gignere creduntur fœtuum partem maximam; -eaque de cause pastores aliorsum greges agunt, præter bovillum tamen -pecus. Id ab eo flumine idcirco non rejiciunt, quod mares et ad usum -sacrorum et ad agrorum cultum magis sunt idonei: ceteri pecoris feminas -majore multo æstimatione dignantur. - - - - - CAPUT XXIII. - - -_ Reliquiæ urbis Argyræ — de Selemno amne et Argyra fonte narratio — de - Bolinæo amne et urbe Bolina — promontorio Drepano et reliquiis urbis - Rhypum — Ægio urbe, Lucinæ (Ilithyiæ) templo ac signo — de Æsculapio - disputatio — Ægii urbis memoranda. _ - -Post Charadrum ruinæ sunt non magnopere insignes Argyræ urbis, et ad -dexteram viæ popularis fons Argyra, et Selemnus fluvius in mare exit. De -eo indigenarum est pervulgata fabula, Selemnum egregia forma puerum -pecus ibi pascentem amatum ab Argyra, maris Nympharum una: illam e mari -subnatantem cum puero cubare solitam; (2) non longo post temporis -intervallo quum pueri forma defloruisset, ad eum ventitare Nympham -desisse; desertum ab Argyra puerum amorisque ardore consumptum esse a -Venere in amnem mutatum. (Refero quæ Patrenses narrant.) Verum quum in -aquam etiam versus Argyræ amore teneretur (sicuti etiam de Alpheo -Arethusam amante proditum est), Veneris munere Nymphæ fluvium cepit -etiam oblivio. (3) Atque audivi eam vim Selemnum habere, ut qui viri -quæve feminæ se in eo abluerint, amorum suorum obliviscantur. Quod nisi -commentitium est, quantavis pecunia videatur hominibus ea Selemni aqua -pretiosior. (4) Ab Argyra modico intervallo fluvius abest Bolinæus. Fuit -ei proxima olim Bolina urbs. Virginem cui Bolina nomen ab Apolline -amatam tradunt; quæ fugiens in mare se proximum abjecerit ac postea -Apollinis gratia immortalitatem sit adepta. Promontorium inde mari -imminet. In hoc ipsum mare fabula vulgavit Saturnum falcem abjecisse, -Cœlum patrem quum exsecuisset, et ex eo promontorium Drepanum (_Falcem_) -vocatum. Paululum supra militarem viam cernuntur Rhypum ruinæ: ab illis -distat Ægium stadia circiter triginta. (5) Ægiensem agrum perlabitur -fluvius Phœnix, et item Meganitas; ambo in mare influunt. Porticus -suburbana Stratoni athletæ, qui Olympiæ eodem die pancratii et Iuctæ -coronas cepit, erecta est, quo certum ubi se exerceret locum haberet. -Habent Ægienses vetustum Lucinæ fanum. Deæ signum, a vertice ad calcem -tenui carbaso velatum, ligneum est præter os, summas manus et pedes: quæ -partes e marmore Pentelico confectæ sunt. (6) Alteram manum porrigit, -altera facem præfert. Attributas ei faces ex eo suspicari possis, quod -parturientes dolores haud secus atque ignis urere videantur. Etiam hinc -merito faces gestaverit, quod ipsa in lucem fœtus profert. Simulacrum -illud fecit Damophon Messenius. (7) Non longe a Lucinæ est sacra -Æsculapio area, in qua Hygieæ sunt et Æsculapii ipsius signa. In basi -incisi iambi indicant Messenii Damophontis opus esse. In hoc Æsculapii -templo altercatio mihi fuit cum Sidonio homine, qui et rerum omnium -divinarum peritiores esse Phœnicas quam Græcos contendebat, tum vero et -inter ipsos aiebat Æsculapii patrem Apollinem celebrari, matrem vero ei -mortalem fuisse negabat. (8) Æsculapium enim aerem esse, ex quo bona -valetudo tam homini, quam cunctis aliis animantibus exsistere: Apollinem -igitur qui Sol ipse sit, jure patrem Æsculapii perhiberi, quod -accommodatum anni temporibus cursum peragens aeri salubritatem -impertiat. Hæc ego illi facile assentiebar, sed non esse magis Phœnicum -eam opinionem quam Græcorum ostendebam; quum Titane etiam (quod est -Sicyoniorum oppidum) idem signum Salubritatis dicatur. Esse vero vel -puero manifestum aiebam, corporum in terra salubritatem Solis cursu -effici. (9) Est item apud Ægienses Minervæ delubrum et Junonis lucus. -Minervæ ipsius duo sunt e candido lapide signa. Ad Junonis nemini, -præter eam mulierem cui sacerdotium obtigit, fas aspicere. Bacchi etiam -ædes est proxima theatro; signum impuberi ore est. In foro etiam Jovis -est area cognomento Servatoris: et in primo aditu ad lævam simulacra -sunt ænea duo, quorum alterum imberbis effigiem præ se ferens mihi multo -esse videbatur antiquius. (10) At ænea signa, quæ recta via (_ab -introitu?_) progressis in cella quadam Neptuno et Herculi, Jovi item et -Minervæ dicata sunt, Argivos nuncupant, vel quod (ut Argivi dicunt) -Argis fabricata fuerint, vel quod (ut Ægienses narrant) pro deposito -illa signa ipsis data fuerint ab Argivis: (11) qui sibi præterea -mandaverint ut quotidie sacra facerent ad ea signa: at id quo fine -publica impensa, se excogitasse, ut ea ipsa, quibus postea in -epulationibus vescerentur, diis rem divinam facientes consecrarent. Sed -enim quum depositum aliquando repetissent Argivi, se quoque repetisse -quam in sacra erogassent pecuniam; illos quum solvendo non essent, signa -ipsis reliquisse. Prope forum communis Apollini et Dianæ ædes dedicata -est. In foro etiam est Dianæ templum; sagittas dea ejaculantis effigiem -præ se fert. Est etiam Talthybii caduceatoris sepulcrum, cui Spartæ -quoque tumulus est aggesta terra exstructus; et utraque civitas -Talthybio parentat. - - - - - CAPUT XXIV. - - -_ Ægii urbi memoranda porro enumerantur — Jovis Homagyrii signum et - Cereris Panachææ — synedrium Achæorum in urbe Ægio — de Helice urbe - et Neptuno Heliconio — Helice terræ motu funditus eversa — de variis - signis, quæ terræ motus præcedunt, et horum varia ratione — Sipyli - eversio. _ - -In maritima Ægii parte Veneris delubrum est, Neptuni deinde, Proserpinæ -etiam et Jovi Homagyrio (_quod est ac si Congregatori dicas_) templa -dedicata fuere. In Jovis, dei ipsius, Veneris et Minervæ signa exstant. -(2) Homagyrium cognomine appellarunt, quod in hunc locum Græciæ -principes Agamemnon coegit, quo de illorum sententia consilium caperet, -quæ foret Priami regnum bello adoriendi optima ratio. Agamemnoni ipsi et -aliæ potuerunt laudes attribui, et ea quod semel habito delectu cum iis -tantum qui nomina dederant, nullo postea evocato e Græciæ supplemento, -et Ilium et finitimas urbes expugnarit. (3) Proximum est Homagyrio Jovi -Panachææ Cereris fanum. Sunt in Ægiensium litore eodem in quo templa quæ -diximus, hæc memoratu digna: aqua perennis quæ ab ipso usque fonte quum -adspectu tum potu est jucunda: Salutis fanum; in quo signum cernere fas -nemini præter eos qui sacerdotio funguntur. Ibi sacra et alia rite -peragunt et ex ara deæ sumpta liba in mare porriciunt, mittere se illa -Arethusæ Syracusas dicentes. (4) Sunt et alia apud Ægienses ex ære -fabricata signa, Juppiter puerili ætate et Hercules item impuber, -Ageladæ Argivi opera. His deliguntur quotannis sacerdotes, quorum in -ædibus asservantur signa. Priscis quidem temporibus decernebatur Jovis -sacerdotium puero qui primas pulchritudinis tulisset; quo jam pubescente -in alium puerum hic pulchritudinis honos transibat. Hæ patriæ Ægiensibus -religiones. Conventus autem apud eos Achæorum hac etiam ætate -celebratur, uti ad Thermopylas et Delphos Amphictyonum. (5) Hinc -progressis amnis Selinus, et ab Ægio stadiûm intervallo quadraginta ad -mare vicus est Helice, frequentis olim urbis nomen. In ea fuit Ionibus -religiosissimum Neptuni Heliconii templum. Mansisse apud se cultum ejus -dei memorant etiam tum quum ab Achæis ejecti Athenas primum, atque inde -postea in maritimam Asiæ oram confugere. In Milesiis etiam qua ad -Biblidem fontem iter est, ante ipsam urbem ara monstratur Neptuni -Heliconii. Et item apud Teios ambitus est et ara Heliconii plane opere -spectando. (6) Quin et Homerus Helices et Heliconii Neptuni mentionem -versibus inseruit suis. Interjecto dein tempore quum habitantes ibi -Achæi supplices e templo abstractos trucidassent, non fuit lenta dei ad -pœnam reposcendam ira: sed vehemens terræ ac repentinus motus non ipsa -tantum mœnia et ædificiorum superficiem subvertit, sed urbis etiam -totius aream ita obruit, ut ne vestigia quidem ulla posteris agnoscenda -relinquerentur. - -7. Et alias quidem quoties labes hujusmodi aliqua insignior facta est -quæ terram longe lateque concusserit, similiter præcesserunt certa -quædam divinitus præsagia, aut perpetui imbres, aut diuturnæ siccitates, -tepidæ contra naturam hiemes, æstate anni solis orbis caligine obductus -insolite, vel incensus rutilo vel subatro lividus fuit colore (8) fontes -utplurimum exsiccabantur; ventorum turbines quocumque irrupissent -prævalidas arbores radicitus convellerunt. Nonnunquam etiam ignes longo -flammarum tractu per cœlum discurrere: siderum quoque non ante conspectæ -formæ magnum hominibus pavorem incussere. Densiores præterea ab ima -terra halitus erupere. His et aliis multis prodigiis, antequam terræ tam -violenti motus evenirent, homines præmonitos deus vult. (9) Sed hujus -tantæ motionis non unam nobis quasi formam ant simplex genus ii quibus -hæc jam pridem investigare curæ fuit et eorum discipuli ac sectatores -prodidere. Pluribus enim modis tremente terra affici quæ moveantur, -animadvertere. Levissima est omnium motio (si quid tamen leve existimari -possit in tam atroci malo) quoties quæ in partem unam impulsa fuerint et -prope jam solo æquata, obnitens ab imo contrarius quidam motus surrigat -et restituat. (10) Videre itaque est quum terra in hunc modum moverit, -columnas e recto statu jam pene humi dejectas erigi, et distractas -parietum partes denuo coagmentari; trabes etiam loco dimotas in -pristinam sedem reponi; ad hæc fistulas aut tubulos et si quid aliud -ducendis aquis factum, si forte convulsa discesserint, ad unguem rursus -compingi, ut non aptius fabrorum arte cohærere posse videantur. Diversus -est ab hoc impetus, quo irruente nulla est tectorum aut mœnium tam firma -superficies, quæ non corruat ac sternatur æque ac si fuisset bellicis -obsidionum tormentis labefactata. (11) Eum vero qui omnium est -perniciosissimus non absimili modo fieri volunt quam si spiritus qui in -intimis humani corporis penetralibus sedem habet, continua febri densior -magnaque cum vi sursum trudatur, ejusque rei se quum in aliis corporis -partibus indicia ostendant, tum sub utriusque manus eam juncturam quæ -cubitum cum manu extrema committit. Eodem plane modo istum terræ motum -recta subire ædificia et fundamenta evibrare non alio ferme modo quam -terram talpæ suppellentes egerunt. Solus hic motus ita vehemens est, ut -ædificiorum ne vestigia quidem ulla in solo relinquat. (12) Hoc -vastitatis genere perculsam ab imo solo Helicen memorant. Accessisse -vero et alteram hujuscemodi cladem: maris eluvione hieme anni Helicen -totam circumquaque incinctam, ipsumque Neptupi lucum ita inundatione ea -obrutum, ut vix summa exstarent arborum cacumina. Quo factum ut repente -tum terræ motione violentissima, tum vero maris æstu effusius stagnante -urbs tota cum omni civium numero pessum ierit. (13) Talis etiam urbem -quæ fuit olim in Sipylo monte casus in hiatum dejecit: ac montis quidem -ipsius labe facta defluentes aquæ lacum effecere in ejus voraginis -faucibus, cui nunc Saloe nomen. Εt sane in lacu cernebantur ejus urbis -ruinæ, priusquam omnia torrentis aqua obtegeret. Helices etiam ruinæ -quædam eminent; non jam omnes æqualiter conspiciuntur, parte earum aquis -marinis absumpta. - - - - - CAPUT XXV. - - -_ Pietatis in supplices exhibitæ et læsæ exempla memorantur — de tempore - Helices excidii — oppido Cerynea — memorandis Ceryneæ — oppido Bura - — Herculis Buraici oraculo, quod talis editur — amne Crathide et - Ægis oppido — Gæo, Telluris templo. _ - -Ob violatos quidem supplices implacabilem esse numinis iram, non Helices -modo exitium, sed alia etiam talium eventorum exempla documento esse -possunt. Exstat enim Dodonæi Jovis oraculum Atheniensibus Aphidantis -ætate redditum, quo supplices sacrosanctos esse debere his versibus -monentur: - - Ara tibi Eumenidum fumans et curia Martis - sint cordi. Huc bello domiti nam forte Lacones - suppliciter tristes venient. Ne confice ferro - neu viola. Supplex sacer est et crimine purus. - -(2) Hæc redierunt in memoriam Græcis quum essent Peloponnesii Athenas -adorti, regnante Codro Melanthi filio. Tunc enim ex Attica reliquæ -Peloponnesiorum copiæ retrocesserunt audita Codri morte cognitoque -mortis genere: neque enim ulla jam fuit victoriæ reliqua spes ex -Delphici Apollinis responso. Pars autem Lacedæmoniorum noctu clam -ingressi erant in urbem; quum vero orta luce se a suis destitutos -animadverterent et in eos Atheniensium concursus fierent, ad aras dearum -quæ Severæ appellantur in Areopagum se receperunt; et tunc quidem -incolumes dimissi sunt. (3) Post aliquot deinde annos quum ipsi -magistratus Minervæ supplices occidissent, ex ea nimirum factione quæ -cum Cylone arcem occupaverat, et ipsi interfectores et omnes eorum -posteri violatæ per cædem religionis damnati obnoxii deæ fuere. -Lacedæmonii etiam quum in eos viros sævissent, qui supplices in templum -Neptuni quod ad Tænarum est evaserant, Sparta non multo post tam crebris -tamque vehementibus terræ impulsibus concussa est, ut nulla urbis domus -ruinæ expers fuerit. (4) Deleta est ad internecionem Helice Asteo -Athenis archontis magistratum gerente, Olympiadis primæ et centesimæ -anno quarto, qua Damon Thurius victor primum renunciatus est. Agrum -Helicensem, quum nemo ex incolis superstes manserit, tenent Ægienses. - -5. Ab Helice et ejus maritima ora divertens dextrorsum ad oppidum -pervenies in monte conditum supra militarem viam, cui Cerynea nomen, -sive ab eorum locorum regulo sive ab amne proximo qui Cerynites dicitur. -Profluit is e Cerynea Arcadiæ monte et Achæorum finitimos agros -præterlabitur. Ad hos aliquando commigrarunt inquilini ex Argivorum -finibus. (6) Nam quum Mycenæorum muros Argivi dejicere non potuissent, -quod validissimi essent, atque adeo ut a Cyclopibus (sicuti Tirynthis -etiam muri) exstructi dicerentur, postremo fame victi urbem deserere -Mycenæi coacti sunt. Eorum alii Cleonas, sed major ac dimidia fere -populi pars in Macedoniam ad Alexandrum regem, eum nempe cui Mardonius -Gobryæ filius mandata ad Athenienses commisit; reliqua multitudo -Ceryneam confugit. Ea inquilinorum ex Messene accessio opulentiorem -multo et clariorem Ceryneam reddidit. (7) In eo oppido Eumenidum fanum -est; dedicatum ab Oreste tradunt. Huc si quis vel cæde vel quovis -incesti aut impietatis genere pollutus intrarit spectandi causa, statim -eum mente capi diris terroribus exagitatum credidere. Quare non omnes, -neque ut quisque accurrit, illico intrare potest. Dearum signa e ligno -** modica magnitudine elaborata. In aditu templi positæ sunt muliebres -imagines marmoreæ exquisitæ artis. Sacerdotes fuisse Eumenidum ab -incolis dicebantur. (8) E Cerynea reversos in militarem viam atque -illinc aliquantum progressos devius trames Buram ducit, quæ in dextera -maris in monte ipsa etiam sita fuit; appellatam vero aiunt a Bura Ionis -Xutho nati et Helices filia. Oppidum hoc idem terræ qui Helicen delevit -motus tam vehementer perculit, ut in templis prisca omnia deorum signa -fuerint abolita. (9) Civium ii duntaxat reliqui fuere qui tum forte vel -militiæ vel negotii cujuspiam obeundi causa domo abfuissent; atque ii -quidem civitatem restituere. Buræ ædes sunt Cereris, Veneris, Bacchi et -Lucinæ; simulacra e Pentelico lapide sunt, Atheniensis Euclidæ opera. -Ceres veste velatur. Habet etiam Isis templum. (10) Qua ad mare -descenditur amnis est Buraicus nomine. In proxima spelunca non utique -magnum Herculis signum: Buraico et ipsi cognomen. Oraculi sortes -capiuntur ex tabula per talos. Qui consultum venere ad hunc deum, -precatione ad signum peracta votisque nuncupatis, talos ex ea quæ in -promptu est copia jaciunt quattuor super mensam. Inscripti sunt certis -tali singuli notis, quæ in tabula apte habent interpretationem. (11) Ab -Helice ad Herculis, via ducit recta stadiûm ferme triginta. Ab Hercule -discedentes perennis aquæ fluvius excipit ex Arcadico monte in mare -defluens, nomen et monti in quo fons et flumini Crathis; ab hac Crathide -Italiæ fluvius Crathis prope Crotonem nomen accepit. (12) Ad hanc -Achaicam Crathidem celebris olim fuit urbs Ægæ; quam postea desertam, -quum pristinis fuisset destituta opibus, ferunt. Hujus urbis mentionem -etiam Homerus fecit eo quem Junoni tribuit sermone: - - Ast hi grata ferunt Helicen tibi munera et Ægas: - -quod scilicet æque Helice atque Ægis Neptunus coleretur. (13) Non ita -procul a Crathide ad dexteram viæ monumentum offendas cum viri equo -adstantis jam prope abolita pictura. Ab eo tumulo triginta circiter -stadiûm via ducit ad Gæum qui dicitur. Telluris id fanum est quam -Eurysternon (_lato pectore præditam_) cognomento nuncupant. Signum deæ -est ex vetustissimis unum. Sacerdotium mulieri decernitur: quo statim -suscepto vitam illa agit cœlibem omne ætatis reliquum tempus, quanquam -et ante eam oportuit unum tantummodo virum expertam esse. Taurini -sanguinis haustu, periculum faciunt; quo illa epoto si falsum dixerit -extemplo pœnam luit. Quodsi plures forte sacerdotium petant mulieres, -sorti creatio committitur. - - - - - CAPUT XXVI. - - -_ De urbe Ægira ejusque navali — prisco urbis nomine Hyperesia et - recentioris origine — templis et signis Ægiræ memorandis — Phelloe - oppido ejusque memorandis — Pellene urbe — Donussa oppido — - Aristonautis, Pelleneorum navali. _ - -Ad Ægiratarum navale, cui idem quod Ægiris urbi nomen est, stadia -intersunt septuaginta duo ab Hercule Buraica posito. Nihil vero in -maritima ora habent Ægiratæ memoratu dignum. A navali superior urbs -stadia abest duodecim: (2) appellata ab Homero in carminibus est -Hyperesia. Nomen quod nunc usurpat obtinuit quum Iones adhuc eam -tenerent, obtinuit autem ex hujuscemodi causa. Quum Sicyonii comparato -exercitu agrum invasuri essent, intelligerentque Hyperesienses nullo se -pacto pares illis numero et viribus futuros, capras omnes quæ intra -fines erant in unum coegerunt, alligatasque ad cornua earum faces -intempesta nocte accendere. (3) Sicyonii ignes eos esse ab auxiliaribus -qui Hyperesiensibus advenirent suspicati, retro agmen egere. A capris -itaque (αὶγας _Græci vocant_) mutato veteri nomine urbs Ægira est -appellata, quoque loco ex illis una eximia specie quæque ceteris dux -erat procubuerat, ibi templum Dianæ Agroteræ erexere, quod illius -propitio numine in mentem sibi venisse interpretati sunt eo dolo hostem -eludere. (4) Neque vero continuo novum nomen Ægiræ inolevit: nam sic -propemodum Hyperesiæ nomen mansit, ut Oreum in Eubœa non desunt qui hac -ipsa ætate veteri nomine Hestiæam appellant. Habet Ægira quæ literis -mandentur digna Jovis templum, et in eo signum dei sedens e Pentelico -lapide, Euclidæ Atheniensis opus. Ligneum ibidem stat Minervæ signum, -facie, summis manibus ac pedibus eburneis; reliquum corpus inauratum et -coloribus distinctum est. (5) Habet et Dianæ ædem cum simulacro, quod -temporis nostri artem præ se fert, Sacerdotio fungitur puella ad nubilem -usque ætatem. Exstat ibidem priscum signum, quod Iphigeniæ esse -dictitant Ægiratæ Agamemnonis filiæ. Id si ita est, manifesto apparet -jam tum ab initio ædem fuisse Iphigeniæ dedicatam. (6) Spectandum ipsa -maxima antiquitate Apollinis est delubrum. Vetera sunt fastigii -ornamenta, vetus ipsum dei ligneum signum; nudum id est atque insigni -magnitudine, neque quis fecerit opifex populares habent dicere; qui -tamen Sicyone Herculem viderit, facile ex operum similitudine conjiciat, -utrumque opus fuisse Phliasii Laphais. (7) Sunt præterea in delubro -signa aliquot Æsculapii stantia, et seorsum Serapidis et Isidis, e -lapide omnia Pentelico. Præ ceteris quidem diis religiosissime Cœlestem -Venerem colunt, in cujus ædem penetrare hominibus est nefas. In ejus -vero quam Syriam nominant deæ ædem statis diebus intrant, ubi se et -reliquis certo ritu expiationibus et victus præcipue moderatione -lustraverint. (8) Ædiculam etiam quandam Ægiræ et in ea Fortunæ signum -vidi, Amaltheæ cornu præ se gerens; atque ei adsistit volucer Cupido. -Significat hæc nimirum Amoris cum Fortuna conjunctio, plus fere in amore -homines ope Fortunæ quam pulchritudine proficere. Facile autem mihi -Pindarus in suis canticis quum alia multa persuadet, tum vero unam esse -Parcarum Fortunam, et eam quidem potestate sororibus antecellere. (9) -Est in eadem ædicula vir, senex jam propemodum, ejulantis facie; -mulieres tres armillas sibi detrahunt, et adolescentes totidem; ipse -lorica est indutus. Hunc Achæi bellica virtute omnibus Ægiratis -præstitisse tradunt, qui quum fortissime pugnans cecidisset, fratres -ejus superstites mortem domum nuntiarunt. Sorores itaque luctus causa -usitati cultus ornamenta abjiciunt. Patrem ipsum populares -Commiserabundum nuncupant, quod ipsa etiam effigies miserationem -exprimit. (10) Recta ab Ægira discedentes a Jovis templo et per montes -ardua stadiûm quadraginta nihilo brevior via ducit Phelloen. Castellum -id est minime clari nominis. Nam ne Ionibus quidem ea loca tenentibus -perpetuo incolebatur. Ager vites feliciter educat. Ea qua maxime saxosus -est parte multæ passim quercus, multæ item feræ, cervi inprimis et apri. -(11) Ac si ulla Græcorum castella maxime sunt perennibus aquis irrigua, -inter ea merito fuerit Phelloe numeranda. Sunt illic deorum templa -Bacchi et Dianæ: Diana ex ære fabricata sagittam e pharetra promens; -Bacchi Signum cinnabari illitum. Ab Ægira descendentibus ad navale atque -illinc progressis paulo longius, ad viæ dexteram est ædes Agroteræ Dianæ -quo loco capellam procubuisse memorant. (12) Ægiratis contigui -Pellenenses, Achæorum extremi Sicyonem versus et Argolicæ terræ fines. -Appellatos ipsi se prædicant a Pallante, qui fuerit de Titanibus unus; -at Argivi a Pellene putant Argivo, quem esse dicunt Phorbantis filium, -Triopæ nepotem. (13) Inter Ægiram et Pellenen castellum est sub ditione -Sicyoniorum, cui Donussa nomen, deleta ab ipsis olim Sicyoniis; et ejus -mentionem ab Homero factam affirmant in Agamemnonis copiarum recensu, eo -scilicet versu: - - Quique colunt Hyperesiam atque altam Donoessam. - -Sed enim Pisistratum, quum dissipata Homeri carmina et passim per alia -literarum monumenta dispersa in unum colligeret, vel ipsum vel operis -illius adjutorem loci ignoratione nomen immutasse (_et_ Gonoessam -_posuisse_). (14) Pellenæorum navale Aristonautæ (_Argonautæ?_ ) -appellatur. Distat ab Ægiræ maritima parte stadia centum et viginti; -dimidio brevior a navali Pellenen via. Aristonautarum nomen navali -inditum ferunt, quod in hunc quoque portum appulerint Argonautæ. -Pelleneorum oppidum ipsum in jugo est situm, eujus supremus vertex in -acutissimum assurgit fastigium; sed nullæ ea in parte, quod maxime ardua -et prærupta est, domus: in planiore clivi parte conditum est oppidum non -continuum illud quidem, sed in duas partes divisum, arce videlicet inter -utramque urbis partem eminente. - - - - - CAPUT XXVII. - - -_ Memoranda in via Pellenen versus, Mercurius Dolius — templum et festum - Bacchi Lampteris et Apollinis Theoxenii — de Pellenæorum gymnasio et - de Promacho — Posidio, Neptuni templo, et Mysæo, templo Cereris - Mysiæ — Cyro, templo Æsculapii. _ - -Qua Pellenen itur in ipsa via Mercurii signum est cui cognomen Dolio -(_Astuti_); hominum vota maxime rata facere creditur; figura est -quadrangula, barbatus, pileo caput velante. (2) In eadem via propius -urbem est Minervæ templum lapide exstructum vernaculo, deæ signum ex -ebore et auro, artificem Phidiam fuisse dicunt; atque hanc quidem -Minervam elaborasse illum antequam vel Atheniensibus eam quæ in arce -collocata est, vel suam Platæensibus Minervam fecisset. Aiunt Pellenæi -sub ipsa Minervæ basi in profondum terræ alte descendere adytum, atque -ex eo humidum halitum efflari qui sit ebori tuendo peridoneus. (3) Supra -Minervæ delubrum lucus est muro circumseptus Dianæ Sospitæ sacer. Per -hujus numen de rebus maximis jusjurandum concipiunt; nulli vero cuiquam -hominum præterquam sacrificulis illuc aditus patet. Præsident sacris -indigenæ homines, generis potissimum dignatione electi. Contra lucum -Sospitæ est Bacchi templum, quem Lamptera (_a facum splendore_) -nuncupant, festumque ei diem Lampteria celebrant, illatis noctu intra -ædem accensis facibus passimque per urbem dispositis vini crateris. (4) -Est etiam apud Pellenæos Apollinis Theoxenii templum, cujus ex ære -simulacrum. Ludos faciunt in honorem ejus Apollinis Theoxenia; argentum -victoribus præmium exponitur; descendunt in certamen soli cives. Prope -Apollinis, ædes Dianæ est; jaculatricis ornatum dea præ se fert. In foro -structum videas aqua pluvialis conceptaculum. Ad lavacra enim ex -imbribus collectitia utuntur aqua. Nam poculentæ pauci sunt infra urbem -fontes; sunt autem eo loco quas Glyceas appellant. (5) Priscum ibi -gymnasium ubi potissimum se ephebi exercent; neque vero in civitatis -album quisquam inscribitur nisi ante puberum exercitationes obierit. Hoc -in gymnasio posita statua est Promacho Pellenæo, Dryonis filio, una ex -Olympicis, tribus ab Isthmicis, duabus e Nemeis ludis de pancratio -palmis reportatis. Unam ei sui cives ex ære Olympia, alteram e marmore -in gymnasio, de quo modo diximus, statuam dedicarunt. Hunc Promachum -etiam in bello quod inter Pellenæos et Corinthios gestum est, unum -hostes quamplurimos pugnantem occidisse memoriæ proditum. (6) Ab eodem -etiam Olympiæ superatum Pulydamantem Scotussæum, quo tempore a Persarum -rege in patriam reversus Pulydamas in Olympicum certamen iterum -descenderit. At Thessali Pulydamantem ex ullo unquam certamine -inferiorem discessisse minime confitentes, et alia ejus rei afferunt -argumenta et inprimis elegos ad Pulydamantis statuam adscriptos: - - O Scotoessa altrix invicti Pulydamantis. - -(7) Pellenenses certe magno Promachum honore prosequuntur. Chæronem vero -etsi luctæ duas reportavit coronas ** et Olympiæ quattuor, ne nominare -quidem volunt, ob eam causam, credo, quod Pellenensium rempublicam -sustulerit. Corruptus enim ab Alexandro Philippi filio invidiosissimo -dominationis munere se patriæ suæ tyrannum imponi facile passus est. Est -Lucinæ etiam ædes a Pellenensibus in parte oppidi minore dedicata. (8) -Quod vero Posidion dicitur, fuit olim curia, ætate nostra desertus plane -locus infra gymnasium; permansit tamen ei hæc usque ad præsens sæculum -dignatio, ut Neptuno sacer habeatur. (9) A Pellene stadia circiter -sexaginta abest Mysæum, Mysiæ Cereris sacrarium. Dedicatum ferunt a -Mysio Argivo homine; et ab eo quidem hospitio Cererem esse acceptam -Argivorum sermo vulgavit. Lucus est etiam in Mysæo condensus omnis -generis arboribus et perennium fontium aquis irriguus. (10) Festos dies -ibidem Cereri agitant septem, quorum tertio e templo viri omnes exeunt; -mulieres intus relictæ ritu a majoribus tradito nocturnum peragunt -sacrum. Neque vero viros tantum excludunt, sed canes etiam masculos -ejiciunt. Postero die revisunt feminas in templo viri multoque cum risu -ultro citroque sales et dicta jaciuntur. (11) Modico a Mysæo intervallo -surgit Æsculapii templum: Cyros appellatur. Multa hic a deo monstrantur -morborum remedia. Aqua hic etiam effusissime scatet, et ad fontium ibi -maximum dei ipsius positum signum. Flumina item aliquot descendunt e -montibus qui supra Pellenen sunt. Eorum unus manat ab ea parte quæ -Ægiram spectat; is Crius appellatur; a Crio Titane nomen inditum putant. -(12) Alius etiam ejusdem nominis est fluvius, qui e Sipylo monte -descendens in Hermum influit. Qua vero parte finitimi sunt Sicyoniis -Pellenenses, amnis quidam Sythas, Achaicorum fluminum postremus, in -Sicyonium mare decurrit. - - - - - PAUSANIÆ DESCRIPTIONIS GRÆCIÆ ARCADICA SIVE LIBER VIII. - - - - - CAPUT I. - - -_ Arcadas mediterraneam Peloponnesi partem tenere, ex reliquarum - civitatum finium summa breviter repetita ostenditur — de Pelasgo. _ - -Arcadiæ partem eam quæ fines Argivorum contingit, Tegeatæ et Mantinenses -tenent; ut hi, sic reliqui etiam Arcadici populi mediterranea -Peloponnesi incolunt. Corinthii enim primi Isthmum obtinent. His mare -versus Epidaurii vicini sunt. Quod vero attinet ad Epidaurum, Trœzenem -et Hermionem, eas excipit sinus Argolicus et quidquid Argolicæ terræ ad -mare situm est. Adjacent Lacedæmoniorum civitates. His finitima Messenia -quæ ad mare descendit Methonen usque, Pylum et Cyparissias. (2) Ad -Lechæum vicini Corinthiis Sicyonii, postremi hi Argolicorum hac in parte -finium. Sicyonem excipiunt Achæi litoris accolæ. Ad alterum Peloponnesi -latus, quod Echinadibus insulis ex adverso est, habitant Elei. Ea Elidis -pars, in qua Olympia est et Alphei ostium, terminatur Messenia; Achaiam -versus Dymæi sunt finitimi. (3) Pertinent populi quos enumeravi ad mare -omnes. Interiores Arcades a mari undecumque seclusi. Quare Homerus -profectos ad Trojam dicit, non suis ipsorum, sed acceptis ab Agamemnone -navibus. (4) Ac primum quidem omnium Pelasgum memorant Arcades in hac -terra exstitisse: sed consentaneum certe est non solum illum, sed alios -etiam in iisdem locis una cum eo fuisse. Nam quibus omnino imperasset -hominibus? Ceterum Pelasgus magnitudine, robore ac forma excelluit, quin -etiam animi dotibus reliquos superavit; atque hanc ob rem ei a suis -regnum decretum esse crediderim. Asius quoque ejusmodi in eum fecit -versus: - - Montibus alticomis emisit nigra Pelasgum - Tellus dis similem, sæcli mortalis in ortum. - -(5) Pelasgus igitur quum regnare cœpisset, primum quidem homines docuit -tuguria ad frigoris, imbrium et æstus incommoda arcenda ædificare. Idem -vero etiam tunicas facere instituit e suillis (_ovillis?_) coriis, -qualibus etiamnunc in Eubœa et Phocide tenuiores homines utuntur. Ad hæc -ne virente adhuc fronde herbisque ac radicibus non modo non cibariis, -sed interdum etiam perniciosis amplius vescerentur homines prohibuit: -(6) contra glandibus, neque omnibus tamen, sed iis quæ e fago leguntur, -pro cibo uti primus docuit. Isque victus, Pelasgi institutum, tam diu -apud nonnullos in usu permansit, ut vel eo tempore quo Lacedæmonios -bellum Arcadibus movere vetuit Pythia, inter alia diceret etiam hæc: - - Haud equidem invideo tibi ego; sed plurimus Arcas - glande alitus dura cœpto prohibebit inani. - -Pelasgo regnante etiam regionem eam Pelasgiam appellatam esse ferunt. - - - - - CAPUT II. - - -_ De Lycaone, Jove Lycæo, ludis Lycæis et Panathenæis — hominibus deorum - hospitibus et convivis — hominibus in deos relatis — fabulis vero - superstructis. _ - -Hujus filius Lycaon nonnulla vel sapientius quam pater suus excogitavit. -Lycosuram enim urbem in monte Lycæo condidit, Jovem Lycæum appellavit, -et certamina instituit Lycæa. Facile ut credam adducor eo tempore nondum -apud Athenienses Panathenæa celebrari cœpta; his enim ludis, quos initio -Athenæa vocabant, sub Theseo demum Panathenæorum nomen inditum esse -dicunt, propterea quod ab omnibus celebrarentur Atheniensibus in unam -congregatis civitatem. (2) Ludi vero Olympici, quorum initia vel ultra -humani generis memoriam adscendere volunt, dum Saturnum ibi et Jovem -luctatos atque Curetas cursu primos certasse fabulantur, ob hæc ipsa a -nostra oratione jam sint exclusi. Eadem vero ætate et Cecropem Athenis, -et Lycaonem in Arcadia regnasse arbitror; prudentia tamen rerum -divinarum multo Lycaonem inferiorem fuisse censeo. (3) Ille enim quum -primus Jovem cognomine Supremum appellasset, nihil vita præditum ei -immolandum duxit, sed liba tantum patria (_pelanos_ etiamnum Attici -vocant) ut in aram porricerentur sanxit. At Lycaon ad Jovis Lycæi aram -infante mactato humanum sanguinem libavit; quare inter ipsa sacra in -lupum mutatum tradunt. (4) Cui famæ equidem facile possum assentiri. Nam -præterquam quod Arcadum sermonibus jam tum ab initio vulgatis prodita -posteris est, a ratione etiam non abhorret. Erant enim prisci illi -homines dis ipsis hospites et convivæ pro justitiæ et pietatis merito. -Et sane bonis præmia certissima, sontibus ex deorum ira supplicia erant -exposita. Quin etiam recepti cœlo multi ex hominibus, quibus adhuc sui -permanent honores; in quo numero fuere Aristæus, Britomartis Cretica, -Alcmenæ filius Hercules et Œclis Amphiaraus, ac præter hos Pollux et -Castor. (5) Quare neque absurdum dictu videbitur, Lycaonem in feram et -Nioben Tantali filiam in saxum conversam. At enim ætate nostra, qua -gliscens fraus et audacia omnes prope orbis terræ partes urbesque -occupavit, nulli jam homines in deorum numerum veniunt, nisi forte per -inanes titulos et eminentioris dignitatis adulationem; et noxam -commeritis, quum demum e vita excesserint, seræ deorum judicio pœnæ -irrogantur. (6) Ac omnibus quidem seculis, veteribus et obsoletis jam -rerum eventis neque minus etiam præsentibus fides eorum culpa in vulgus -est abrogata, qui veritatis tanquam fundamenta superstructis fabulis -obruerunt. Nam et post Lycaonem singulis Lycæi Jovis sacris quendam ex -homine lupum fieri tradunt: non tamen in omne vitæ tempus, sed decimo -post anno, si interea humana carne abstinuisset, pristinam hominis -figuram recipere; sin hominis carnes gustasset, lupum esse nunquam -desinere. (7) Eadem ratione Nioben lacrimari in Sipylo monte æstivo -tempore dicunt. Audivi etiam quosdam quum narrarent et alia quædam rerum -miracula, et grypes uti pardos maculis esse distinctos; porro Tritones -voce humana præditos et eosdem perforatam concham inflantes canere. Ita -vero comparatum est, ut qui hujusmodi figmentorum portentis aures -præbent, et ipsi mox aliquid adfingant, quo fit ut mendaciorum quasi -colluvie veritas vitiata suam prorsus auctoritatem perdat. - - - - - CAPUT III. - - -_ De Nyctimo ac reliquis Lycaonis filiis, urbibusque ab iis conditis — - Œnotrus natu minimus in Italiam trajicit — de Callisto Lycaonis - filia. _ - -Tertia post Pelasgum ætate regio tota et urbium et hominum numero magnos -habuit processus. Nam quum Nyctimus Lycaonis liberûm natu maximus summum -teneret imperium, reliqui sibi diversis arbitrio quisque suo agri -partibus occupatis, oppida condiderunt; Pallantium Pallas, Orestheus -Oresthasium, Phigaliam Phigalus ædificarunt. (2) Ac Pallantii quidem -etiam Stesichorus Himeræus in Geryoneide mentionem fecit; sed Phigalia -et Oresthasium tempore procedente nomina mutarunt; nam hoc ab Oreste -Agamemnonis filio Oresteum est appellatum, illa vero Phialia a -Bucolionis filio Phialo. Reliqui fuere Lycaonis filii, Trapezeus, -Daseatas, Macareus, Helisson, Acacus, Thocnus. Horum postremus urbem -Thocniam condidit, Acacus Acacesium. Ab hoc autem Acaco cognomen -Mercurio ab Homero datum Arcadum sermo asseverat. (3) Ab Helissonte et -urbs et fluvius Helisson nomina habent. Eodem modo Macaria quoque et -Dasea et Trapezus de nominibus filiorum Lycaonis appellatæ sunt. Porro -Orchomenus Methydrii conditor et Orchomeniorum, quos pecudum divites -Homerus nominavit; ab Hypsunte et * [_Melæneo_] conditæ Melæneæ et -Hypsus; ad hæc Thyræum et Hæmoniæ (_a Thyræo et Hæmone_); quin Arcadum -opinione etiam Thyrea in Argivorum finibus et Thyreates sinus a Thyræo -isto sua obtinuerunt nomina. (4) Jam vero celebri olim nomine urbem -Mænalum, Tegeam et Mantineam, Mænalus, Tegeates et Mantineus -constituere. Cromi a Cromo nomen habuere, Charisia Charisium auctorem -perhibet, Tricoloni a Tricolono, Peræthenses a Perætho, Asea ab Aseate, -* [_a Lyceo_] Lycoa et a Sumateo Sumatia: postremo ab Aliphero et Heræeo -urbes nomina et origines accepere. (5) At natu minimus inter filios -Lycaonis Œnotrus, opibus et viris a fratre Nyctimo acceptis, classe in -Italiam transmisit, ubi de Œnotri regis nomine Œnotria regio vocitata. -Atque hæc prima Græcis colonia deducta: sed neque barbaræ gentes ante -Œnotrum, si quidem accuratissime antiquitatis memoria revolvatur, ad -exteras gentes commigrasse reperiuntur. (6) In liberûm tanto sobolis -numero unica Lycaoni filia fuit, Callisto nomine: eam (quæ inter Græcos -decantata sunt memoro) vitiavit amore captus Juppiter, deprehensam Juno -in ursam vertit; ac deinde in gratiam Junonis puellam sagittis confixit -Diana. Juppiter quem illa ferebat utero puerum Mercurio servandum -mandavit; (7) ipsa vero Callisto ab eodem in sidus mutata est, quæ Ursa -major dicitur: ejus Homerus quoque, ubi de Ulysse a Calypsûs insula in -altum enavigante exponit, mentionem facit: - - Pleiadasque aspectantem tardumque Booten, - atque Ursam, quam Plaustrum etiam cognomine dicunt. - -Sed probabilius fortasse fuerit, quo honos puellæ haberetur, sidus illi -dicatum; præsertim quum sepulcrum ejus ostendant Arcades. - - - - - CAPUT IV. - - -_ De Arcade et regione inde dicta — ejus uxore Erato, filiis et regno - iis diviso — eorum posteris — Æpyto a serpente sepe confecto — Aleo - rege — Auge, Alei filia — Lycurgo rege ejusque prole. _ - -Mortuo Nyctimo Arcas Callistûs filius regnum suscepit. Hic et frumentum -a Triptolemo acceptum popularibus suis tradidit, panem facere docuit, -vestium texturam totumque lanificium, quod ab Adrista [_Aristea?_] -didicerat, monstravit. Ab hoc rege et ipsa, quæ ante Pelasgia dicebatur, -Arcadia terra, et gens Pelasgi qui fuerant, Arcades nominati. (2) -Habuisse vero illum uxorem non mortalem feminam, sed unam e Dryadibus -nymphis tradunt: etenim Nympharum alias Dryades et Epimeliades, alias -Naides appellare solebant, atque Naidum quidem apud Homerum quoque -frequentissima est mentio. Ejus vero nymphæ, quæ cum Arcade nupta fuit, -Erato nomen fuisse memoriæ prodiderunt. Ex ea genitos Arcadi Azanem, -Aphidantem, Elatum; ante nuptias Autolaum suscepit nothum. (3) Ac filiis -quidem adultis regnum trifariam divisit. Ab Azane itaque Azania quæ ei -evenit pars appellata; ex qua deducti coloni ii omnes qui circa Phrygiæ -antrum, cui Steunos nomen, et amnem Pencalam habitant. Aphidas Tegeam et -quæ adjacent sortitus est. Hinc poetæ Tegeam solent Aphidanteam sortem -nuncupare. (4) At Elatus montem obtinuit, quæ Cyllene nunc vocatur, tunc -vero nomine adhuc carebat. Postea Elatus in eam terram abiit cui Phocis -nunc nomen est, ibique Phocensibus a Phlegyarium gente bello pressis -opitulatus, Elateæ urbis exstitit conditor. Filium Azani fuisse -Clitorem, Aphidanti Aleum; quinque Elato genitos memorant, Æpytum, -Pereum, Cyllenem, Ischyn, Stymphalum. (5) Azani Arcadis filio defuncto -ludi funebres primum instituti sunt, in quibus equorum certe cursu, -nescio an aliis etiam modis, est certatum. Clitor Azane natus Lycosuræ -regiam constituit, et fuit illorum regum potentissimus urbemque Clitorem -de suo nomine condidit. Aleus paternam obtinuit sortem. (6) Quod vero ad -Elati filios pertinet, a Cyllene mons nomen accepit, a Stymphalo fons et -urbs ad fontem sita Stymphalus. De Ischyis vero Elati filii morte egimus -dum res Argolicas exponeremus. At Pereo nullam fuisse virilem prolem -aiunt, sed filiam habuisse Neæram, quam Autolycus Parnassi montis incola -uxorem duxerit. Mercurii is filius dicebatur, quum re ipsa Dædalionis -esset. (7) At enim quum Clitor Azanis filius nullos reliquisset liberos, -ad Æpytum Elati filium Arcadum regnum pervenit. Hunc venatum egressum -non ferocior aliqua bellua, sed incautum seps confecit. Vidi et ipse -aliquando serpentem hanc: magnitudine est minimæ viperæ, cineris colore, -notis interpuncta variis, capite lato, gracili collo, alvo obesiore, -cauda brevi. In serpentum genere seps et cerastes, quo ferme modo -gradiuntur cancri, in obliquum repunt. (8) Æpyto in imperium succedit -Aleus. Nam Agamedes et Gortys filii Stymphali quarto posteritatis gradu -ab Arcade aberant, a quo Aleus Aphidantis filius tertius numerabatur. -Ædificavit Aleus vetustum illud quod Tegeæ visitur Aleæ Minervæ fanum, -ibidemque regiam suam constituit. Gortys vero Stymphali Gortynem urbem -ad proximum amnem condidit; amni etiam ipsi fuit Gortynius nomen. Mares -habuit liberos Aleus Lycurgum, Amphidamantem et Cepheum: filiam Augen. -(9) Cum hac (quod scriptum Hecatæus reliquit) Hercules concubuit quoties -venit Tegeam. Id ubi ex puerperio filiæ rescivit tandem Aleus, puerum -cum matre in arcam conclusos in mare abjecit. Delata est arca ad -Teuthrantem, pollentem dominatu hominem in campis ad Caicum amnem. Is -puellæ forma allectus sibi matrimonio junxit. Exstat etiamnum Pergami -(quæ supra Caicum urbs est) Auges monumentum, terræ tumulus lapidea -circumseptus crepidine. Insigne ejus tumuli nuda mulier ex ære -fabricata. (10) Aleo mortuo regnum accepit Lycurgus utpote filiorum natu -maximus. Is nihil ad memoriam aliud edidit facinus, quam quod Areithoum, -hominem bellica virtute clarum, non æquo Marte, sed dolo interfecit. -Filios habuit duos, Ancæum et Epochum, quorum hic morbo est absumptus; -Ancæus sub Iasone expeditionis Colchicæ particeps fuit, ac deinde una -cum Meleagro ad profligandam belluam Calydoniam egressus, a sue isto -occisus est. Lycurgus quidem ipse ad provectiorem ætatem pervenit, atque -morte ablatum sibi filium vidit utrumque. - - - - - CAPUT V. - - -_ Echemo Arcadiæ regnum obtinente Dores Peloponnesum ingrediuntur et - fugantur — Agapenor rex Arcadas ad Trojam ducit et Paphum condit — - de Hippothoo et Æpyto, Arcadiæ regibus — Cypselo regnante Dores - Peloponnesum navibus invadunt — de Cypseli posteris — Polymestore - regnante Lacedæmonii Tegeatarum fines invadunt — Æchmide regnante - bellum Messeniacum geritur — Aristocratis regis nefandum facinus — - de Aristocrate, prioris Aristocratis nepote. _ - -Post Lycurgum Arcadum regnum Echemus Aeropi filius, Cephei nepos, Alei -pronepos obtinuit. Hoc regnante Achæi ad Isthmum Corinthiorum prœlio -fuderunt, Dores, reditum sibi in Peloponnesum Hyllo Herculis filio duce -molientes, atque Echemus Hyllum occidit cum eo singulari certamine ex -provocatione congressus. Hæc mihi propiora vero visa sunt, quam quod -supra scripsi, penes Orestem tunc Achæorum regnum fuisse, atque ejus -temporibus Hyllum cum Doribus reditum tentasse. Sed ea, quam posterius -attuli, ratione hoc quoque apparebit, quomodo Timandra, Tyndarei filia, -Echemi qui Hyllum interfecit, conjux esse potuerit. (2) Agapenor dehinc -regnat, Ancæi filius, Lycurgi nepos; quo duce Arcades ad Trojanum bellum -profecti. Ilio vero everso, quæ Græcos domum redeuntes disjecit -tempestas Arcadum classem detulit Cyprum. Ibi Agapenor Paphum urbem -condidit; et in Papho vetere (Palæpapho) Veneris fanum erexit, quum ante -apud Cyprios dea hæc in loco cui Golgi nomen coleretur. (3) Interjecto -dein tempore Laodice ex Agapenoris posteritate Aleæ Minervæ donum Tegeam -peplum misit; id ipsius doni inscriptio et simul unde esset. Laodice -oriunda indicabat: - - Laodices peplum hoc. Sacrum ut foret illa Minervæ, - e Cypro celebrem transtulit in patriam. - -(4) Quum ad suos Ilio non revertisset Agapenor, Arcadum imperium -suscepit Hippothous Cercyone patre, avo Agamede, Stymphalo proavo -genitus. Hujus vita nullo celebratur insigni rerum eventu, præter illud -unum quod regni sedem Tegea Trapezuntem transtulit. Post mortem -Hippothoi Æpytus filius regnum adeptus est, atque Orestes Agamemnonis -filius Mycenis oraculi Delphici monitu in Arcadiam demigravit. (5) -Æpytus quum in templum Neptuni quod Mantineæ est penetrare esset ausus, -quo nulli cuiquam homini hac ipsa etiam ætate fas est accedere, oculis -primum captus, deinde non ita multo post e vita excessit. (6) Ejus filio -Cypselo regnum deinceps adepto Dores copiis contractis, non ut tribus -ante ætatibus per Isthmum Corinthiorum, sed classe ad Rhium promontorium -profecti in Peloponnesum invaserunt. Tam Cypselus res familiares Dorum -exquirens, cognoscit Cresphontem Aristomachi filium nullis etiamnum -nuptiis illigatum; quare desponsa ei filia, se atque ceteros Arcades hac -affinitate ex metu exemit. (7) Cypselo filius erat Holæas, qui Æpytum -sororis filium cum Herculis posteris, qui Lacedæmone et Argis in -auxilium venerant, Messenen reduxit. Holææ filius Bucolion, hujus vero -Phialus, qui Phigaliam urbem, erepto suæ laudis monumento conditor -Phigalo Lycaonis filio, Phialiam de suo nomine voluit appellari; quod -tamen non est omnino constanter usurpatum. (3) Jam regnabat Simus Phiali -filius, quum apud Phigalenses Cereris cognomento Nigræ pervetustum -signum igne est consumtum, quæ res vitæ finem ipsi etiam Simo mox -adfuturum significavit. Paternum regnum adiit Pompus. Eo regnante -Æginetæ navibus primum Cyllenen appellere commercii causa instituere; -inde vero ad Arcadas jumentis impositas merces pervehebant. _Quos_ pro -his magnopere honoravit Pompus, adeo, ut filio etiam Æginetæ nomen -propter Æginetarum amicitiam imposuerit. Æginetam consecutus est ejus -filius Polymestor. (9) Tunc primum Lacedæmonii Charilli ductu Tegeatarum -fines cum exercitu adorti sunt. Eos non viri solum, sed feminæ etiam -sumptis armis prœlio fuderunt et cum magna hostium manu ipsum quoque -ducem vivum cepere. Verum de Charillo totaque hac ejus expeditione plura -memorabimus, ubi res Tegeatarum fuerint explicandæ. (10) Polymestori -quum nulli essent liberi, successit Æchmis, Polymestoris fratre Briaca -genitus; fuit enim Æginetæ Briacas etiam filius, Polymestore natu minor. -Dum Æchmis regnum obtinebat, bellum inter Lacedæmonios et Messenios geri -cœptum. Jam antiquitus quidem Arcades benevolo fuerant in Messenios -animo, tunc vero etiam aperto fœdere cum Aristodemo Messeniorum rege in -acie contra Spartanos stetere. (11) Æchmidis vero filius Aristocrates et -alia fortasse contra suos populares insolenter egit, sed quod in deos -ipsos immortales eum admisisse nefarium facinus compertum habeo, hoc -loco non prætermiserim. Est in Orchomeniorum finibus Mantinensi agro -finitimum Dianæ Hymniæ cognomento fanum, quam antiquissima religione -Arcades venerantur universi. Deæ sacerdotium tunc adhuc virgini -committebatur; (12) eam quum ad stuprum pellicere Aristocrates non -potuisset, postremo in templum confugientem prope statuam Dianæ -violavit. Scelere in vulgus patefacto hominem Arcades lapidibus -obruerunt, et a virgine ad mulierem sacerdotii honorem transtulerunt -virorum congressibus jam exsatiatam. (13) Huic filius fuit Hicetas; -Hicetæ minor Aristocrates, avo tam exitu vitæ quam nomine similis: nam -et hunc lapidum conjectu necarunt Arcades manifestæ proditionis -damnatum; constabat enim dona eum a Lacedæmoniis cepisse, ejusque maxime -scelere insigni clade Messenios ad Magnam Fossam affectos. Effecit hoc -flagitium ut a Cypseli domo Arcadum imperium removeretur. Atque hæc -quidem quæ de regum serie ac gentilitate sum persecutus, omnia mihi -studiose percontanti Arcades enarrarunt. - - - - - CAPUT VI. - - -_ Arcadum res bellis gestæ memorantur — de vario ad Arcadiam aditu. _ - -Quod vero ad res eorum publicis totius gentis auspiciis gestas attinet, -antiquissima memoria est Iliacæ expeditionis; alterum locum obtinent quæ -pro Messeniis propugnantes gesserunt contra Lacedæmonios; eorundem etiam -partes fuerunt aliquæ in prœlio, quod ad Platæas contra Medos est -commissum. (2) Coacti potius necessitate quam benevolentia ducti -Spartanis contra Athenienses auxilia misere, et in Asiam cum Agesilao -transmiserunt, eosque in Bœotiam secuti Leuctricæ pugnæ interfuerunt. -Nam fuisse semper ambiguo se animo in Lacedæmonios, et alias -declararunt, et tunc maxime quum post Leuctricam cladem ab iis ad -Thebanos statim desciverunt. Iidem cum reliquis Græcis neque contra -Philippum Macedonum regem ad Chæroneam, neque contra Antipatrum in -Thessalia arma cepere; non tamen hostile quicquam in Græcos admisere. -(3) Quod vero ipsi quoque ad Thermopylas contra Gallos non prodierint, -eam nempe afferunt causam, veritos ne interea dum militaris ætas -abesset, Lacedæmonii agrum populationibus vexarent. Ad Achæorum -concilium promptius se quam ulli Græciæ populi aggregarunt. Hæc in -commune ab Arcadibus gesta; quæ vero gessisse privatim urbes acceperim, -suis illa locis referentur. - -4. Ducit in Arcadiam ex Argivorum finibus trames is qui ab Hysiis juxta -Parthenium montem in agrum Tegeaticum pervadit. Duo vero alii accessus -circa Mantineam per Prinum et Climacem (_Scalas_); quorum posterior hic -latior et olim gradus in ea semita, per quos descendebatur, facti -fuerant. Perveniunt qui hinc descenderint ad vicum, cui nomen Melangea; -hinc etiam potabilis Mantinensibus aqua intra oppidum defluit. (5) Ubi e -Melangeis progressus septem fere stadiis ab urbe abfueris, occurrit fons -qui Meliastarum vocatur. Hi Meliastæ Bacchi orgia celebrant, cujus ad -fontem istum est delubrum. Est ibidem etiam Veneris Melænidis (_id est -Nigellæ_) fanum. Cognominis causa non alia est quam quod hominum coitus -non interdiu, uti pecudum, sed etsi non semper, plerumque tamen fiunt -noctu. (6) Trames alter, priore angustior, per Artemisium ducit. Hujus -montis supra jam mentionem feci, ubi esse in eo dixi Dianæ templum et -simulacrum, ac præterea fontes Inachi. Is qua per montem decurrit, inter -Argivos et Mantinenses terminus est; ubi vero ex illa via se averterit, -reliquum deinceps cursum per Argivam regionem absolvit: quare Inachum et -alii et Æschylus poeta Argivum fluvium appellant. - - - - - CAPUT VII. - - -_ De campo Argo dicto — Dine, aqua maris dulci — aquis ferventibus — - Philippo, Macedonum rege — Olympiadis crudelitate et Cassandri - stirpe exstincta. _ - -Hinc Artemisio superato in Mantinensium fines descendentes planities -excipit, quæ uti est, sic etiam vocatur Argus (_i. e. Inculta_). Nam -cultus immune solum efficit e proximis montibus defluens aqua pluvia. -Quo minus totus omnino campus stagnum fiat, illud unum obstat, quod aqua -hiantem specum nacta se e conspectu eripit; absorpta tamen rursus circa -Dinen erumpit. (2) Est Dine ad Genethlium (in Argolica terra hoc nomine -vicus dicitur) dulcis aqua e mari proveniens. In Dinen Argivi olim -Neptuno equos porriciebant frænis ornatos. Dulcis vero aquæ venas e mari -effundi non in Argolicis tantum finibus, sed in Thesprotide etiam prope -eum locum quod vocant Chimerium, satis constat. (3) Mirabilius tamen -quod in Mæandro partim e saxo quod amnis circumfluit, partim etiam e -fluviali limo fervens aqua profluit. Sicuti etiam juxta Dicæarchiam -Tyrrhenorum oppidum calidæ effervescunt in mari aquæ; ubi jactis molibus -de industria exstructa est insula cum balneis aquarum calidarum, ne ejus -muneris nullus esset usus. (4) Ad lævam campi quem Argos diximus -appellari, mons Mantinensibus eminet, in quo Philippi Amyntæ filii -castrorum et pagi, cui nomen Nestane, reliquiæ exstant. Castra enim -Philippus ad hanc Nestanen habuisse dicitur, et fontem etiam proximum ex -eo Philippium nominant. Venit in Arcadiam Philippus ut a reliquis Græcis -Arcadas disjungeret suoque eos imperio adjiceret. (5) Et Philippum -quidem facile quivis sibi persuadeat rebus gestis omnes Macedonum reges, -qui ante fuerunt quique ipsum consecuti sunt, superasse; nemo tamen qui -recta sit in rebus existimandis sententia, ei boni imperatoris laudem -tribuerit, nempe qui jusjurandum semper contempserit, fœdera quamlibet -ob causam fefellerit, unusque omnium in minimis fidem duxerit. (6) Pœnas -tamen non utique seras, sed quos novimus omnium maxime e vestigio -sequentes deo dedit. Neque natu enim grandior annorum quadraginta sex -Delphici oraculi vocem comprobavit. Consulenti de Persico bello redditum -fuerat responsum: - - Serta gerit taurus, finem manet, adstat aruspex. - -Quod non ad Persarum regem, sed ad ipsum Philippum referendum fuisse, -rei eventus mox demonstravit. (7) Philippo mortuo parvulum ejus filium, -quem ille ex Cleopatra, cui pater fuerat Attali frater, susceperat, una -cum matre in æneo vase ignibus circumdatis cruciatum Olympias enecuit. -Eadem paucis post annis Aridæum etiam de medio sustulit. Jam vero etiam -Cassandri soboles quasi demessa falce numinis infesti interiit. Liberos -autem Cassander ex Thessalonica Philippi filia susceperat; Thessalis -quidem matribus Thessalonice et Aridæus geniti fuerant. Jam quæ -Alexandro contigerint, mortem ejus dico, inter omnes constat. (8) Quodsi -Philippus, quoties aliquid moliretur elogium, illud in Spartanum Glaucum -editum in memoria habuisset atque hujusce versus sibi rationem habendam -duxisset, - - Jurandique fidem servanti fausta propago, - -equidem putem non ita temere deorum aliquem simul et Alexandri vitam et -florem Macedonum exstincturum fuisse. Atque hanc quidem orationis nostræ -esse volui digressionem. - - - - - CAPUT VIII. - - -_ Chorus Mæræ — de fonte Arne narratio — de Mantinensium urbe ejusque - conditore et amne Ophi — Mantinensium rebus bello gestis — Mantinea - a Lacedæmoniis capta — reliquis Mantinensium fatis usque ad Adriani - imperatoris tempora. _ - -Post Nestanes ruinas Cereris fanum est multæ religionis. In eo -Mantinenses festos dies quotannis agitant. Subjacet Nestanæ planities -Argi campi pars, qui Mæræ Chorus appellatur. Via per Argi campum totum -stadiorum est decem. Ubi paululum hinc processeris, ad alios campos -venias. In his fons est prope militarem viam, nomine Arne. (2) Arcades -inter alia narrant etiam hæc: Rheam dicunt, quum Neptunum peperisset, -puerum in ovium gregem deposuisse, ut ibi una cum agnis educaretur. Et -Arnen quoque fontem inde nominatum esse, quod agni (ἄρνες) isti circa -eum pascerentur. Rheam interim Saturno pullum equinum, quem enixam se -simulasset, infantis loco devorandum obtulisse, sicuti eadem post -dicitur pro Jove lapidem fasciis involutum apposuisse. (3) Tales equidem -Græcorum narrationes initio scriptionis meæ futilitatis argui plurimæ; -sed enim ad Arcadum jam res progressus cautius de iis hunc in modum -judicare cœpi: qui apud Græcos sapientiæ nomen meruerunt, eos per -ambages olim, non directa et perspicua oratione, quæ statuerint, -elocutos esse; atque tale quoddam sapientium Græcorum placitum iis -quoque, quæ de Saturno modo memoravi, contineri suspicor. Sed nimirum de -rebus divinis non aliter omnia atque a majoribus accepimus exponemus. - -4. Mantinensium urbs ab eo fonte, de quo jam locuti sumus, stadia ferme -duodecim abest. Mantineum Lycaonis filium alia in regione urbem -condidisse constat, quam hoc etiamnum tempore de illius nomine appellant -Arcades. Verum postea Antinoe, Cepheo Alei filio genita, ex quodam -oraculo huc civitatem transportavit serpentem itineris ducem (quod genus -fuerit non tradunt) secuta. (5) Ex eo qui oppidum præterfluit amnis, -Ophis (_Anguis_) nominatur. Quodsi ex Homeri versibus conjecturam -aucupamur, serpentem hunc fuisse draconem existimare possumus. Is enim -quum in enumerandis Græcorum navibus relictum in Lemno insula -Philoctetem memoret graviter ex hydri morsu laborantem, hydro illi non -adjicit agnomen serpentis; at idem draconem ab aquila demissum in -Trojanorum concionem fingens serpentem vocat. Quare etiam hunc Antinoes -ducem draconem fuisse facile ut credamus adduci possumus. (6) -Mantinenses in Dipæensium quidem finibus contra Lacedæmonios cum ceteris -Arcadibus non sunt prœliati: bello tamen Peloponnesiaco cum Eleis pro -Atheniensibus contra Lacedæmonios steterunt, Atheniensiumque auxiliis -freti signa cum Lacedæmoniis contulere. Iidem expeditionis in Siciliam -susceptæ participes erant, utpote socii Atheniensium. (7) Interjectis -temporibus Lacedæmonii sub Agesipolide rege, Pausaniæ filio, -Mantinensium fines hostiliter ingressi, Mantinenses ipsos prœlio -superatos intra mœnia compulerunt; neque ita multo post oppidum ceperunt -non obsidionis vi, sed Ophin fluvium in murum avertentes e crudo -exstructum laterculo. (8) Contra machinarum quidem impetum laterculus -majorem præbet securitatem quam quæcunque e lapide facta sunt; nam -lapides infringuntur et e suis dissiliunt compaginibus; contra _crudus_ -laterculus tormentorum quidem ictibus haud ita facile defatigatur, at -diluitur aquis non aliter ac solis radiis cera. (9) Ceterum hoc -strategema non primus excogitavit Agesipolis, sed jam ante usurparat -Cimon Miltiadis filius in Eione ad Strymonem amnem obsidenda, -propugnante Boge Medo homine cum Persarum præsidio. Hoc illius factum a -Græcis probatum et decantatum imitatus est Agesipolis. Et captam quidem -Mantineam magna ex parte diruit, paucis relictis ad habitandum -ædificiis; reliquam multitudinem in vicos divisit. (10) At Thebani post -Leuctricam pugnam e vicis rursus in pristinas sedes Mantinenses -reduxere. Non tamen illi satis gratos se præbuerunt. Nam quum legatos ad -Lacedæmonios mittentes et pacem cum iis separatim ab Arcadum concilio -facientes undique deprehensi essent, metu Thebanorum aperte se -applicarunt ad Lacedæmoniorum societatem, ab eorumque partibus stetere -in prœlio quod ad Mantineam contra Epaminondam et Thebanos Lacedæmonii -commiserunt. (11) Postea tamen dissidio orto descivere ad Achæos; -Aginque Eudamidæ filium, Spartanorum regem, prœlio fusum extra fines -suos ejecere accitis in auxilium Achæis eorumque duce Arato. Iidem cum -Achæis adversum Cleomenem arma tulere et Lacedæmoniorum opes infregere. -Antigono vero, dum Philippi qui Persei pater fuit tutelam gereret, quod -is Achæorum perstudiosus esset, et alios honores habuere et in ejus -gratiam Mantineam mutato nomine Antigoneam appellarunt. (12) Posteris -temporibus in pugna Actiaca ad Apollinis promontorium Augusti studia -secuti sunt, quum ceteri Arcadici nominis populi cum Antonio facerent, -non aliam opinor ob causam, quam quod Lacedæmonii in Augusti erant -partibus. Ætatibus deinde post hæc decem, quum ad imperium Adrianus -accessisset, adventitium cognomen urbis illud Macedonicum sustulit -eamque suo pristino nomine jussit vocari. - - - - - CAPUT IX. - - -_ De Mantineæ urbis templis et signis memorandis — Arcadis sepulcro et - aliis monumentis — templo Veneris Symmachiæ et Minerva Alea — - Antinoi templo, cultu et imaginibus — Podaris heroo. _ - -Mantineæ geminum est templum medio pariete dispertitum; in altera parte -Æsculapii signum visitur, Alcamenis opus, altera Latonæ ejusque liberis -sacrata. Signa fecit Praxiteles tertia post Alcamenem ætate. In basi -Musa insculpta et Marsyas tibiis canens. Ibidem pilæ insistit Polybius -Lycortæ filius, de quo alio loco nobis erit mentio. (3) Habent et alia -Mantinenses delubra: Jovis Servatoris et ejus, quem idcirco quod -hominibus fortunas exauget, Epidoten nuncupant; Dioscurorum etiam, et in -alia urbis parte Cereris ac Proserpinæ. Hoc in fano ignem accendunt, cui -summa religione ne exstinguatur cavent. (3) Vidi etiam prope theatrum -Junonis ædem; deam Praxiteles in solio sedentem fecit eique adsistentes -Minervam et Heben Junonis filiam. Ab ara deæ proxime abest Arcadis -Callistûs filii tumulus. Huc enim e Mænalo sunt Arcadis ossa deportata, -quum Delphis venisset ipsis hoc oraculum: - -(4) - - Frigida Mænaliæ regio est, ubi conditus Arcas, - Arcades a cujus dicuntur nomine cuncti. - Huc ego ferre pedem jubeo te, et pectore læto - Arcada sublatum pulchram transponere in urbem, - quæ trivia est, quæ quadrivia, et quæ quinque viarum: - hic Arcas lucum, sacrorum hic munera habeto. - -Locum ubi Arcadis est sepulcrum Solis aras vocant. (5) Non longe a -theatro illustria exstant monumenta. Inter ea Focus qui Communis -dicitur, rotunda figura, in quo sitam Autonoen creditum Cephei filiam. -Eminet pila supra tumulum cum equestri statua: Gryllus is est -Xenophontis filius. (6) A tergo theatri reliqua adhuc sunt templi -vestigia quod Veneri olim dicatum fuit Sociali, et in eo signi rudera. -Indicat in basi incisa inscriptio, dedicasse Nicippen Paseæ filiam. -Templum erexere Mantinenses, quo monumentum esset posteris ipsos, quum -navalis ad Actium pugna committeretur, in Romanorum fuisse partibus. -Minervam præterea Aleam cognomento venerantur, cui templum et signum -dedicarunt. (7) Antinoi etiam religio est divinis honoribus sancita. Est -Antinoi ædes Mantinensibus recentissima; hunc præcipuo quodam amore -Adrianus Imperator amplexus est. Illum ego viventem non vidi, statuas -vero et pictas imagines sum conspicatus. Habentur ei et alibi honores et -in Ægypto apud Nilum urbs de ejus nomine est appellata. Colitur Mantineæ -ob hujusmodi causam. Patria ei fuit (Bithynium in) Bithynia supra -Sangarium amnem. Bithynienses ipsi ex Arcadia oriundi Mantinenses olim -fuere. (8) Ob eam rem divinos ei honores a Mantinensibus haberi voluit -Imperator Romanus; annua præterea initia et quinquennale ludicrum -celebrari. Domus in gymnasio Mantinensi est in qua Antinoi signa -servantur, tum lapidum nobilitate insignis, tum vero picturis. Earum -plurimæ sunt Antinoi imagines, iis quæ Bacchum repræsentant simillimæ. -Quin et ejus picturæ quæ in Ceramico Athenis res ab Atheniensibus ad -Mantineam gestas repræsentat, ibi quoque ex illo veluti exemplari -efficta cernitur imago. (9) Est præterea in Mantinensium foro mulieris -ænea effigies, Deomeneam vocant Arcadis filiam. Sacellum etiam Podaris, -quem in acie cecidisse aiunt contra Epaminondam ac Thebanos pugnantem. -Tribus autem ante me ætatibus inscriptionem tumuli ad minorem Podarem, -qui superioris nepos eodem fuit nomine, transtulerunt. Vixit iis -temporibus ut Romanorum etiam reipublicæ particeps fuerit. (10) Sed enim -ætate mea apud Mantinenses antiquior Podares colebatur. In ea enim -pugna, quum virtute cives ac socios omnes anteisse Gryllum Xenophontis -filium fateantur, alteram quidem palmam Cephisodoro Marathonio, qui -Atheniensium equestres copias duxit; tertiam huic ipsi Podari tribuunt. - - - - - CAPUT X. - - -_ De memorandis ad vias, quæ ab Mantinea in reliquam Arcadiam ducunt — - monte Alesio et Neptuni Hippii templo — undæ marinæ scatebris in - variis templis — tropæo de Lacedæmoniis victis erecto et hujus pugnæ - ratione — diis in prœliis opem ferentibus — cervi cujusdam sacri - longævitate. _ - -In reliquam Arcadiam viæ ex Mantinea ducunt; in quarum unaquaque quæ -spectatu digna sint jam persequar. Tegeam contendentibus ad lævam -militaris viæ ante ipsos Mantineæ muros campus est, ubi equorum -curriculum; nec procul hinc stadium ludis qui in Antinoi honorem -celebrantur, attributum. Supra stadium mons est Alesium, ab erroribus -(ἄλη) Rheæ, uti dicunt, appellatum, in eoque lucus Cereris. (2) Ubi mons -desinit, ædes est equestris Neptuni, stadium circiter a Mantinea -distans, non amplius; de qua æde nihil ego præter auditum habeo; sed -neque quisquam alius qui ejus mentionem fecerit. Quod enim ætate nostra -exstat templum exædificandum curavit Adrianus Imperator, adhibitis inter -fabros speculatoribus ne quis aut intra vetus templum aspiceret, aut -ruderis ex eo quicquam sineret alio transportari. Ita vero ædificari -jussit ut vetus templum novo circumquaque incingeretur. Priscum illud -templum quernis inter se arcte compactis trabibus Agamedes et Trophonius -erexisse dicuntur. Aditu autem homines prohibuisse non obicis ullius -oppositu, sed laneum duntaxat funiculum obtendisse; (3) sive quod pro -vigente tunc religione vel hoc sufficere putarent, ut satis sacrosanctus -locus haberetur; sive quod ei funiculo occulta inesset vis. Vulgatum est -certe Æpytum Hippothoi filium, quum neque subisset, neque transiluisset, -sed conscidisset filum, ubi primum templum intravit sacrique religionem -violavit, marinæ aquæ in oculos ipsi incidentis vi obcæcatum neque multo -post suo oppressum fato. (4) Pervetus sane fama prodidit in hoc templo -marinæ undæ scatebras esse. Idem est etiam de aqua marina Atheniensium -arcis proditum memoriæ, deque eo fonte qui apud Mylasenses (quæ Cariæ -civitas est) in ejus dei templo scatet, quem ipsi patria lingua Ogoa -(_?_) nominant. Tantum interest, quod Athenæ a Phalero absunt stadia -haud amplius viginti, Mylasensium vero navale abest ab oppido stadia -octoginta; at Mantinensibus, quum plurimum a mari recedant, non nisi -divinitus exstitisse eam in templo aquam existimandum. (5) Ubi Neptuni -templum præterieris, tropæum lapideum videas de Lacedæmoniis victis -eorumque duce Agide erectum. Pugna ad hunc modum commissa narratur. -Dexterum cornu tenuere Mantinenses ipsi, habito ex omni ætate delectu; -dux fuit Podares, Podaris illius pronepos qui contra Thebanos pugnavit. -Aderat vates Eleus Thrasybulus Æneæ filius, ex Iamidarum gente; qui et -victoriam prædixit et periculi socius Mantinensibus fuit. (6) Stetere in -lævo cornu reliquæ Arcadici nominis copiæ. Suos civitates singulæ duces -habuere; duos Megalopolitæ Lydiadem et Leocydem. Media acies Arato -Sicyoniorum et Achæorum duci commissa fuerat. Lacedæmonii phalangem suam -dilatarant, quo in hostilem aciem omni ex parte frontem obverterent. In -medio agmine Agis cum suo globo constiterat. (7) Ibi Aratus, re ita cum -Arcadibus composita, cum sua manu fugam simulat, quasi vero impressionem -Spartanorum sustinere non posset. Ea fugæ specie acies in lunæ modum -incurvata est. Agis cum sua cohorte victoriæ spe incitatus fugientes -urget. Jam etiam a cornibus utrinque imperatorem suum secuti sunt -confectum negotium putantes si Arati manum fudissent. (8) A tergo -inconsultius progressos adorti Mantinenses mox cingunt. Spartanorum -magnus numerus cum Agide Eudamidæ filio rege suo cæsi. Visum in eo -prœlio Neptunum dimicantem pro suis partibus memorant Mantinenses, -quapropter tropæum ei dedicarunt. (9) Ac deos quidem prœliis hominum ac -cædibus interesse solitos testantur quicunque heroum apud Ilium casus -persecuti sunt: prædicant Athenienses ad Salaminem et Marathonem præsto -sibi deos fuisse; nihil vero certius quam ab Apolline et heroibus -deletum apud Delphos Gallorum exercitum. Quo minus mirum videri debet si -Neptuni præsenti ope Mantinenses tunc prospere pugnarunt. (10) Leocydem -vero eum qui Lydiade collega Megalopolitanis eo bello præfuit, nono -gentilitatis gradu oriundum ab Arcesilao fuisse tradunt, eo qui, quum -Lycosuræ domicilium haberet, cervam vidisse dicitur ei quam Dominam -nominant deæ sacram, confectam jam ætate, cum torque in quo incisæ erant -literæ: - - Hinnulus excipior solvente Agapenore Trojam. - -Argumento versus hic est cervum vel elephanto esse multo vivaciorem. - - - - - CAPUT XI. - - -_ De loco Pelagos dicto — Peliæ filiarum tumulis et Peliæ nece — loco - Phœzôn dicto — Epaminondæ morte — Epaminondæ sepulcro — fraudis ex - nominum similitudine enatæ exempla proferuntur. _ - -A Neptuni fano in saltum pervenias quercubus condensum; Pelagus -nominant. Per eas quercus via a Mantinea Tegeam ducit, et inter Tegeatas -quidem ac Mantinenses terminus est rotunda in populari via ara. Quodsi a -Neptuni ad lævam deflectere malueris, stadiorum quinque itinere confecto -ad Peliæ filiarum tumulos pervenias. Has Mantinenses narrant paternæ -necis invidiam fugientes huc se recepisse. (2) Medea enim ubi primum -Iolcum venit, Peliæ insidias machinata est, re quidem cum Iasone -faciens, quum in eum tamen verbo hostili animo esse videretur. Promittit -itaque Peliæ filiabus se patrem earum, si vellent, a summa senectute ad -juventutem revocaturam. Nam et arietem nescio quo modo jugalatum, quum -inter venena coxisset, agnum dicitur e lebete eduxisse. (3) Mox vero -quum Peliam ipsum in frusta dissectum in ferventis aquæ lebetem -immisisset, senis corpus filiæ ita resolutum recepere, ut ne reliquum -quidem quicquam esset quod sepulturæ traderent. Hic casus ut in Arcadiam -exilii causa abirent puellas adegit; ac fato quidem suo perfunctis -sepulcra congesta terra ibi exstructa. Nomina virginum poetarum -indicavit nemo eorum quos ipsi legimus; Micon vero pictor earum -imaginibus Asteropeam et Antinoen adscripsit. (4) Ab iis tumulis stadia -ferme viginti distat locus ille, qui Phœzon dicitur. ** Phœzon tumultus -lapideus crepidine circumseptus modice a terra surgit. Est ea in parte -via valde angusta monstrant ibi Areithoi sepulcrum, cui Corynetæ, a -clava (χορύνη) qua utebatur, cognomen fuit. (5) Jam secundum eam viam, -qua Pallantium iter est, a Mantinea stadia ferme triginta progressis, ad -militarem viam pertingit ea quercuum silva, quæ Pelagi appellatur. In eo -loco equestres Atheniensium et Mantinensium copiæ cum Bœotiorum equitatu -conflixere. Eo prœlio Epaminondam Mantinenses a Machærione suo cive -occisum prædicant; Lacedæmonii Machærionem hunc Spartanum fuisse -contendunt. (6) Sed Athenienses, quibus assentiuntur Thebani, -Epaminondam transfossum a Gryllo dictitant, atque sic apud ipsos habet -pictura in qua Mantinensis pugna exposita est. Ac sane Mantinenses quum -Gryllum publico funere extulissent, eo loco quo cecidit, statuam in ejus -honorem posuerunt, quod præ omnibus sociis virtus ejus enituisset. -Machærionem et Mantinenses nominant et Lacedæmonii; at neque Spartæ, -neque apud Mantinenses ipsos cuiquam virtutis ergo, cui fuerit -Machærioni nomen, honores habiti sunt. (7) Epaminondas quidem, quum eum -saucium sui ex acie retulissent, vulnus opposita manu compressit; -pugnamque prospectans ex eo loco quem Scopen (_i e. Speculam_) postera -ætas appellavit, dolorem eousque pertulit, donec æquatum vidit pugnæ -exitum. Inde quum amota manu animam efflasset, eo ipso in loco quo -fuerat prœlium commissum est sepulturæ mandatus. (8) Ejus tumulo -imposita est columna cum scuto in quo draco cælatus est. Indicat draco -Epaminondam ab iis ortum ducere, qui Sparti sunt nuncupati. Pilæ vero in -monumento duæ eminent; prisci operis altera cum Bœotica inscriptione; -alteram Adrianus Imperator et ipsam dedicavit et quæ in ea legitur fecit -inscriptionem. (9) Et Epaminondam quidem gloria præstantibus apud Græcos -imperatoribus jure optimo parem potius quam inferiorem quovis ducas. Nam -quum Lacedæmoniorum et Atheniensium ducibus priscus patriæ splendor -magno fuerit adjumento militesque ipsi ducum magnitudini virtute sua -facile responderint: Epaminondas Thebanos, quos rebus suis maxime -diffidentes nactus fuerat et aliorum imperiis assuefactos, brevi ad -principatus gloriam evexit. (10) Acceperat is jampridem ex Delphici -Apollinis oraculo, Pelagus sibi cavendum. Quare fuit illi præcipue -cautio, ne aut triremibus aut oneraria unquam navi veheretur: at -præmonuerat deus non mare, sed saltum eum devitandum cui Pelagus nomen. -Quæ est locis nominis communitas etiam postea Annibalem Carthaginiensem -et Athenienses jam antea fefellit. (11) Annibali quidem oraculum -redditum fuerat ex Ammonis fano, fore ut mortuus Libyssa humo -contegeretur. Quare in spem venerat, deleto Romanorum imperio in patria -se postremum vitæ diem exacta jam ætate clausurum. At enim quum -Flaminius illum vivum capere studeret, a Prusia, ad quem supplex -confugerat, rejectus quum in equum ascenderet, ense nudato digitum -læsit; atque inde non multorum stadiorum itinere confecto quum illud -vulnus febris esset consecuta, tertio post die mortuus est: vicum autem -in quo vitam finivit, Libyssam Nicomedenses appellant. (12) -Atheniensibus etiam responsum e Dodona redditum fuerat, Siciliam -coloniam deducendam. Non longe ab urbe aberat terræ non sane magnus -tumulus cui Siciliæ nomen; at illi oraculi responso haud intellecto ad -suscipiendas extra fines expeditiones bellumque Syracusanis movendum -adducti sunt. Sed plura etiam alia modo allatis simillima possit aliquis -colligere. - - - - - CAPUT XII. - - -_ De templo Jovis Charmonis, vario quercuum genere in saltibus Arcadum - et vico Methydrio — campo Alcimedonte et Alcimedonte heroe ejusque - filia Phialo — loco Petrosaca dicto — viis Orchomenum versus, Ladæ - stadio et Penelopes tumulo — priscæ Mantineæ et vici Mæræ reliquiis - — monte Anchisia et Anchisæ monumento. _ - -Ab Epaminondæ sepulcro haud amplius uno stadio distat Jovis templum -Charmonis cognomine. In Arcadum saltibus quercus diversa inter se forma -sunt. Earum alias (_sc. robora_) a latiore folio platyphyllos, alias -fagos (_quercus esculas_) nuncupant. "Tertium est genus (_sc. suber -quercus_) tam raro et levi cortice, ut ex eo ancorarum in mari indices -et retium faciant. Inter Iones tum alii tum Hermesianax elegiarum poeta -phellon (_id est suberem_) eum ipsum corticem nominant. (2) Ad -Methrydium, non sane amplius oppidum sed vicum Megalopolitarum ditionis, -via e Mantinea perducit. Progressos stadia triginta campus excipit, cui -nomen Alcimedon, supra quem mons Ostracina; in quo antrum ubi Alcimedon, -de heroibus unus, habitavit. (3) Filiam ejus nomine Phialonem vitiatam -ab Hercule Phigalii memorant; a patre vero statim a puerperio in -proximum montem, ut ibi periret, expositam una cum puero, quem Arcades -vocant Æchmagoran. Ibi vagientem infantem quum pica audiret et -lamentationem ejus imitaretur, ad avis vocem, quod puerilem esse -credidisset, (4) Herculem forte illac iter habentem conversum puellam, -quum agnovisset, vinculis exsolvisse filiumque servasse dicunt. De rei -eventu fontem proximum Cissam (_id est picam_) nuncupatum. Ac hoc fonte -stadiis quadraginta abest Petrosaca vicus in ipso Megalopolitarum et -Mantinensium confinio. (5) Sed præter eas quas ante indicavimus vias, -duæ aliæ Orchomenum deducunt. Ιn earum una stadium est quod Ladæ -appellant, quod in eo se Ladas ad cursum exercere sit solitus. Proxime -est Dianæ ædes, et ad viæ dexteram terræ editus agger; Penelopes tumulum -esse dicunt; neque enim de Penelope Arcadum sermo cum Thesprotide quam -vocant poesi congruit. (6) In ea enim proditum est memoriæ, post Ulyssis -a Troja reditum Penelopen ei Ptoliporthen peperisse. At Mantinenses -narrant Penelopen ab Ulysse crimine damnatam quod ultro procos -invitasset, domoque exactam, initio quidem Spartam, hinc vero postea -Mantineam se recepisse ibique vitæ ei finem contigisse. (7) Planities -huic tumulo contigua est non sane magna. In ea mons, ubi ruinæ cernuntur -priscæ Mantineæ; locus nostra ætate dicitur Ptolis. Hinc aquilonem -versus digressus modico viæ spatio confecto ad fontem Alalcomeniæ -pervenias; a Ptoli Yero stadia triginta absunt rudera vici cui Mæræ -nomen, si modo Mæra hoc in loco et non in Tegeatum finibus fuit sepulta. -Veri enim quæ de ejus sepulcro dicunt Tegeatæ, quam quæ Mantinenses, -similiora videntur; fuisse scilicet Atlantis filiam Mæram apud se -humatam. Forte vero ex hujus stirpe alia et ipsa nomine Mæra in -Mantinensium fines venit. (8) In altera viarum quæ Orchomenum -contendunt, Anchisia mons est, et ad imum montem Anchisæ sepulcrum. Quum -enim in Siciliam transmitteret Æneas, in Laconicam terram appulit, atque -ibi Aphrodisiade et Etide urbibus conditis, Anchisem patrem, qui in hæc -loca quacunque de causa venerat diemque ibi obierat, ad sepulturam -ibidem dedit. Anchisiæ itaque monti ab Anchisa nomen inditum. (9) Huic -rei fidem facit, quod Æolenses qui ætate nostra Ilium incolunt, nusquam -in ipsorum regione Anchisæ tumulum ostendunt. Adjacent Anchisæ sepulcro -templi quod Veneri dicatum fuerat rudera. Sunt etiam ad Anchisias -agrorum inter Mantinenses et Orchomenios termini. - - - - - CAPUT XIII. - - -_ De memorandis in Orchomeniorum finibus, templo Dianæ Hymniæ — - Orchomeniorum priscæ urbis reliquiis et memorandis — monte Trachy, - et urbe Caphia — Aristocratis monumento, fontibus Teneis et vico - Amilo — via Stymphelum versus et Pheneum, ac Carya vico. _ - -Intra Orchomeniorum fines ad viæ lævam iis qui ab Anchisiis digressi -fuerint, in declivi montis parte ædes est Dianæ Hymniæ. In ea -Mantinenses etiam rei divinæ operam dant ** sacerdotem feminam et marem, -quibus sancitum est ut castimoniam colant non tantum quod ad venereos -congressus attinet, verum etiam in ceteris, idque per totum vitæ -spatium; iisdem non balnea, non cetera victus ratio cum vulgo communis, -neque in privati ullius hominis ædes pedem unquam inferunt. Similia apud -Ephesios, sed per unius tantum anni spatium, factitari scio ab iis qui -Ephesiæ Dianæ leguntur epulones quos Ephesii essenas [_reges_] -appellant. Hymniæ Dianæ quotannis festos dies agitant. (2) Orchomeniorum -vetus oppidum in summo olim fuit montis vertice; quo in loco reliqua -sunt fori et mœnium vestigia. Nam quæ hac ætate habitatur urbs sub -veterum murorum ambitu sita est. Spectatu in ea digna fons ex quo -aquantur, et Neptuni et Veneris delubra cum signis marmoreis. In -suburbanis Dianæ in magna cedro inclusa est lignea effigies; deam ab -arbore Cedreatim appellant. (3) Infra oppidum per intervalla sunt e -congestis lapidibus tumuli, qui in honorem bello interemptorum hominum -sunt erecti: verum cum quibus vel ceterorum Peloponnesiorum, vel Arcadum -ipsorum bellatum sit, neque ullæ in sepulcris indicant inscriptiones, -neque ipsi Orchomenii memoriæ proditum habent. (4) Ex adverso urbis mons -est, cui Trachys (_id est, Asper_) nomen. Inter eum montem et urbis -mœnia, pluvia aqua profundo excepta alveo in alteram Orchomeniorum -planitiem defluit, longe lateque illam quidem patentem, sed cujus -majorem partem palus occupet. Ab Orchomeno stadia prope tria profectis, -altera via recta in oppidum Caphyas ducit præter supra dicti torrentis -alveum et deinceps præter stagnum ad sinistram; altera sub Trachyn -montem est, ubi torrentis alveum transieris; (5) juxta quam Aristocratis -sepulcrum, ejus nempe, qui virgini Hymniæ Dianæ sacerdoti olim per vim -vitium obtulit. Modico intervallo ab Aristocratis sepulcro absunt -fontes, Teneæ appellati. Distat ab his stadia ferme septem Amilus: qui -vicus olim urbs fuisse dicitur. Hic se rursus in bivium findit via: pars -ejus altera Stymphelum, Pheneum altera ducit. (6) Per hanc Pheneum -versus progressos mons excipit: in monte juncta sunt Orchomeniorum, -Pheneatarum, Caphyatarum confinia. Supra eos præruptum saxum est: petram -Caphyaticam nominant. Secundum fines ipsos, iis quas paulo ante -nominavimus urbibus vallis subjacet: per eam via transit, qua Pheneum -iter est. In media valle aqua oritur e fonte: in extrema est vicus, cui -nomen Caphyæ. - - - - - CAPUT XIV. - - -_ De priscæ urbis Phenei reliquiis — Laonome, Amphitryonis matre — alveo - Olbii fluvii ab Hercule ducto — urbe Pheneo, memorandis in ejus arce - et Neptuni Hippii signo ab Ulysse posito — primis æris conflandi - inventoribus — Iphiclis monumento et Iolao — Mercurio a Pheneatis - imprimis culto, ludis Hermæis et Myrtilo — maris Myrtoi - denominatione, sacris Eleusiniis a Pheneatis factis et Nao. _ - -Pheneatarum campi Caphyis subjecti. Aqua ibi immodice quondam stagnante -veterem Pheneum submersam esse memorant. Manent ætate etiam nostra ejus -eluvionis signa in montibus, ad quos adscendisse aquam narrant. A -Caphyis stadia quinque distant montes Oryxis et Sciathis. Ad ima -utriusque montis ingentes fossæ sunt, quæ aquam e campis defluentem -excipiunt. (2) Eas fossas manu factas Pheneatæ putant, scilicet Herculem -hoc operis effecisse, dum Phenei apud Laonomen Amphitryonis matrem -degeret. Amphitryonem enim Alcæo ex Gunei filia Laonome, femina -Pheneatide, non autem ex Lysidice Pelopis genitum ferunt. Quodsi non -vanus est hominum sermo, ad Pheneatas Herculem migrasse, adduci quis -facile possit ut credat, Tirynthe ab Eurystheo pulsum, non Thebas -statim, sed antea Pheneum se recepisse. (3) Ac fossas ille quidem per -medios Pheneatici agri campos duxit, ut per eas Olbius amnis, quem -Arcadum alii Aroanium appellant, laberetur. Operis longitudo stadiorum -est quinquaginta, altitudo autem, qua ripæ integræ sunt, pedum circiter -triginta. Verum hoc Herculeo alveo jam destituto, fluvius meatum -pristinum repetiit. (4) A fossis inter montes modo memoratos perductis -quinquaginta circiter stadia progressis occurrit urbs ipsa Pheneus; -cujus conditorem Pheneatæ perhibent Pheneum virum indigenam. Arx est -undique prærupta, et partim natura loci, partim etiam operibus munita. -In ea Minervæ templum fuit, cui Tritoniæ cognomentum: sed ejus jam sola -rudera reliqua sunt. (5) Neptuni etiam cognomine Equestris ex ære -simulacrum fuit, quod Ulyssem dedicasse aiunt. Quum enim equas -perdidisset, et eas quærens Græciam peragrasset, postremo quo loco -Pheneaticæ regionis eas reperit, ibi Dianæ templum, quam inde Heurippen -cognominarit, addito Equestris Neptuni signo, erexisse. (6) Narrant -porro Ulyssem inventas equas ita in ea Pheneatici agri parte, ut in -continenti contra Ithacam terra boves, pascendas locasse. Mihi quidem -Pheneatæ in simulacri basi inscriptas literas monstrarunt, quibus quæ -cum pastoribus Ulysses pepigisset, consignata fuerint. (7) Non tamen, ut -ceteris quæ dicunt fidem habeam, illud ut assentiar adduci possum, ex -ære signum ab Ulysse dicatum, quum nondum illis temporibus, traditum -fuisset, signa ex ære solido facere, tanquam vestem in textrina. Sed -quale fuerit tunc æris opificium, ostendi jam ante in eo, qui est de -rebus Laconicis, commentario, quum de Summi Jovis simulacro verba -facerem. (8) Primi æs fuderunt et statuas inde conflarunt Rhœcus Philæi, -et Teleclis filius Theodorus, ambo Samii. Theodorus etiam smaragdum -illum cælavit, quem frequentissime gestabat, quoque mirum in modum -delectabatur Polycrates Samiorum tyrannus. (9) Qua ab arce Pheneatarum -descenditur, stadium est, et in colle sepulcrum Iphiclis, qui frater -fuit Herculis, Iolai pater. Herculis laborum consortem magna ex parte -fuisse Iolaum Græci testantur. Ejus vero pater Iphicles, quum in prima -Herculis contra Augeam Eleorum regem pugna, ab Actoris filiis, qui -Molionidæ sunt a Molione matre appellati, vulnus accepisset, a -propinquis Pheneum delatus est. Ibi eum Pheneatæ Buphagus et ejus uxor -Promne valde accurate tractarunt, et ex vulnere mortuum sepelierunt: et -Iphicli hac etiam ætate tanquam heroi parentare solenne habent. (10) -Deorum vero omnium maxime Mercurium Pheneatæ venerantur, eique ludos -faciunt Hermæa. Templum exstat Mercurii cum signo marmoreo, quod fecit -Atheniensis Euchir, Eubulidæ filius. A tergo templi est Myrtili -sepulcrum, quem Græci Mercurii filium fuisse tradidere, Œnomai aurigam: -quoties vero quis de procis filiæ in certamen descendisset, currus ea -arte regere solitum, ut Œnomaus victores assecutus, hasta eos emissa -transfigeret. (11) Ipse etiam Hippodamiæ Myrtilus amore captus erat, sed -quum non auderet in certamine fortunam experiri suam, pergebat aurigæ -munera obire. Proditum tamen postremo ab eo Œnomaum narrant, quum -Pelopem jurejurando adegisset, ut una sibi Hippodamiæ nocte concederet: -verum quum victorem promissi moneret, ab eo e navi in mare abjectum -aiunt. Ejus cadaver æstu ejectum sepulturæ mandasse Pheneatæ dicuntur: -sua certe Myrtilo parentalia stata quotannis nocte faciunt. (12) Satis -perspicuum est, non fuisse longinquo mari vectum Pelopem; sed ab Alphei -ostio profectum, ad Eleorum navale applicuisse. Quare Myrtoum mare non a -Myrtilo Mercurii filio nomen accepisse credendum, quum ab Eubœa -incipiens ad insulam desertam, quæ Helene dicitur, cum Ægæo jungatur. -Probabilior mihi Eubœensium antiquariorum sententia videtur, qui a -Myrtone puella nomen ei pelago inditum putant. Est apud Pheneatas etiam -Cereris cognomento Eleusiniæ fanum; cui initia eodem ritu quo Eleusine -peraguntur, quippe quorum eosdem plane ritus apud se quoque institutos -fuisse dictitent; venisse enim ad ipsos ex Apollinis Delphici oraculo -Naum, _a quo sacrorum ritus acceperint;_ et Naum quidem Eumolpi -pronepotem fuisse. - - - - - CAPUT XV. - - -_ De Petromate apud Pheneatas et persona Cereris Cidariæ Cererisque - Thesmiæ fano — memorandis in via Pellenen et Ægiram versus — - Telamone et Chalcodonte Herculis contra Eleos sociis — Pheneatarum - et Achæorum finibus, monte Crathide ot Dianæ Pyroniæ templo. _ - -Prope fanum Eleusiniæ, lapides eminent duo prægrandes coagmentati inter -se: Petroma vocant. (2) Eos lapides, ubi agunt anniversaria sacra, quæ -Majora nominant Initia, aperiunt, atque inde literas ad sacra -pertinentes educunt, et quum audientibus iis qui initiati fuerunt -recitarint, ea ipsa nocte in pristinam sedem reponunt. Porro Pheneatarum -multitudinem per Petroma illud etiam jurare de maximis quibusque rebus -comperi. (3) Operimentum ei imminet rotundo ambitu. In eo facies Cereris -cognomento Cidariæ servatur. Eam faciem sacerdos tanquam personam -indutus, statis, quæ Initia majora appellantur, diebus deos inferos, uti -traditur, virgis cædit (_sc. terram pulsans_). Pheneatarum sermo fert -ante Naum etiam Cererem errabundam ad ipsos venisse, et iis qui domo et -donis excepissent deam, legumina divisisse omnia, præter fabam. (4) Qua -enim maxime de causa impurum legumen faba sit, de eo arcana ratio sacra -exstat. Jam vero qui (uti Pheneatæ narrant) Cererem hospitio acceperunt -Trisaules et Damithales, templum ad imam Cyllenen erexerunt Cereri -Thesmiæ, et initia deæ instituere, quæ etiam nunc Pheneatæ agere solent. -Abest hoc Cereris cognomento Thesmiæ fanum ab urbe stadia prope -quindecim. - -5. Qua Pellenen versus et Ægiram, Achaiæ urbem, a Pheneo iter est, -stadia circiter quindecim progressi, ad Apollinis Pythii templum -accedunt. Sedenim ex eo sola rudera, et magnam ex candido lapide aram -vetustas reliqua fecit. Ad eam aram Pheneatæ hoc etiamnum tempore -Apollini et Dianæ sacra faciunt: Herculem Elide capta fanum hoc memorant -dedicasse. Exstant ibidem heroum sepulcra, qui quum expeditionis contra -Eleos susceptæ Herculi socii fuissent, domum ex pugna salvi non -redierunt. (6) Ac Telamon quidem proxime flumen Aroanium modico ab æde -Apollinis intervallo conditus est: Chalcodon non longe a fonte Œnoe. -Nemo tamen existimaverit _Chalcodontem et Telamonem_, qui in hoc -certamine ceciderunt, patres esse illum Elephenoris, qui Eubœensium dux -ad Ilium profectus est, hunc vero Ajacis et Teucri. Qui enim Herculem -Chalcodon in hoc bellum sequi potuit, quum prius jam interfectum ab -Amphitryone haud dubiis Thebanorum monumentis testatum sit? (7) vel -quonam pacto Teucer Salaminem in Cypro condidit, si nemo eum a Troja -redeuntem domo prohibuit? ecquisnam vero arcere eum præter Telamonem -potuisset? Quocirca alios omnino hos qui Herculem juverint, ab Euboico -Chalcodonte, et Ægineta Telamone, fuisse statuendum est. Enimvero uti -nostra ætate, sic superioribus omnibus seculis illustrium virorum -cognomines exstiterunt viri obscuriores. (8) Pheneatas autem a finitimis -Achæis non uni dirimunt fines. Nam ad Pellenen inter utrosque terminus -est fluvius, qui Porinas dicitur: ad Ægiraticum agrum, Dianium (_?_). -Intra Pheneatarum fines, secundum Pythii Apollinis templum paululum -progressus in viam ingrediare, quæ ad Crathin montem ducit. In eo monte -Crathidis amnis fontes sunt. (9) Labitur is in mare præter Ægas desertum -ætate mea vicum, Achæorum olim urbem. Ab eo nomen accepit Crathis Italiæ -in Brutiis fluvius. Est in Crathide monte Pyroniæ Dianæ fanum: ex quo -antiquitus Argivi ad Lernæa ignem deportabant. - - - - - CAPUT XVI. - - -_ De monte Geronteo et tribus fontibus Tricrena dictis — monte Sepia et - Æpyti sepulcro — aliis memorandis sepulcris, Mausoleo et Helenæ, - Hebrææ mulieris, sepulcro. _ - -A Pheneo Orientem versus montis est vertex, Geronteum nomine: eaque -ducit trames. Geronteum istud Pheneatarum et Stympheliorum fines -disterminat. Ad lævam montis per Pheneaticum agrum contendentibus montes -Pheneatarum sunt quæ Tricrena nominant, a tribus, qui illic sunt, -fontibus. In illis recens in lucem editum Mercurium accolæ montis -Nymphiæ abluisse dicuntur: ob eamque rem eos fontes Mercurio sacros -habent. (2) Non longe a Tricrenis mons est alius, cui Sepia nomen; in -quo Æpytum Elati filium serpentis morsu periisse dicunt et ibidem -humatum etiam, quod longius cadaver efferre non potuerint. Ejus generis -in eo monte ali nostra etiam ætate serpentes Arcades tradunt, sed valde -jam paucos, quod, quum nivibus mons magna anni parte undique obducatur, -vel sub divo deprehensi nive necentur; vel si forte in sua lustra -confugerint, nihilominus partem eorum hiems conficiat gelu vel in ipsa -penetrante latibula. (3) Atque eo quidem Æpyti sepulcrum valde studiose -sum contemplatus, quod ejus mentionem facit de Arcadibus loquens Homerus -in carminibus. Est vero terræ agger non utique magnus, lapidea crepidine -in orbem circumseptus. Fuit sane Homero admirationi, quod scilicet -nullum fuerat ille nobilius monumentum conspicatus. Nam idem etiam -chorum in Achillis clypeo a Vulcano fabricatum, idcirco cum Ariadnæ -choro quem fecerat Dædalus, comparat, quia nullum sollertioris artificii -opus viderat. (4) Equidem quum multa norim ubi sint admiratione digna -sepulcra, duorum tamen duntaxat hoc loco mentionem faciam: alterum -Halicarnassi est, in Hebræis alterum. Erectum illud fuit Mausolo, qui -Halicarnassi regnavit; ea operis magnitudine atque omni ornamentorum -magnificentia, ut Romani rei miraculo adducti, magnificentissima quæque -apud se monumenta Mausolea appellarint. (5) At apud Hebræos in Solymorum -urbe, quam Romanorum imperator funditus excidit, Helenæ indigenæ -mulieris sepulcrum miri operis est. In eo enim ostium fabricatum est e -marmore, uti ceteræ sepulcri partes: id anni stato die atque hora -occulto machinæ cujusdam motu aperitur; neque ita multo post occluditur. -Quodsi alio tempore aperire conatus fueris, effringas facilius, quam -ulla vi recludas. - - - - - CAPUT XVII. - - -_ De monte Cyllene et Mercurio Cyllenio — vario materiæ genere, qua ad - lignea simulacra usi sunt veteres — variorum animalium candido - colore — monte Chelydorea — urbe Nonacri et Stygis aqua. _ - -Ab Æpyti sepulcro ad Arcadicorum omnium montium excelsissimum Cyllenen -venias. In ejus summo vertice Mercurii Cyllenii templum est, sed -collapsum. Dubium vero nihil est, et monti et deo a Cyllene Elati filio -cognomina indita. (2) Ac prisci quidem homines, quantum ex antiquitatis -monumentis didicimus, non aliis materiæ generibus ad simulacra deorum -usi sunt, quam ebeno, cyparisso, cedro, quercu, smilace, loto. Verum -Mercurio Cyllenio e citro signum ædificatum est; octo circiter pedum, -uti conjicio, altitudine. (3) Habet præterea (quod admirere) Cyllene -mons merulas undecunque albas. Nam quæ aves hoc nomine a Bœotiis -appellantur, aliud quoddam genus sunt, haudquaquam canoræ. Aquilas -quidem, quas Cycnias vocant, candore oloribus persimiles, ipse in Sipylo -ad stagnum, quod Tantali dicitur, conspexi. Apros certe albos, et ex -Thracia ursas albas, etiam privati homines sibi compararunt; (4) lepores -albos inter altilia Libyes habent: cervas vero albas Romæ cum -admiratione spectavi: neque percontari in mentem tamen venit, e -continentene aliqua, an vero ex insulis fuerint deportatæ. Huc sum -digressus, ne commentitium quis putaret quod de colore Cylleniarum -merularum commemoravi. (5) Conjungitur cum Cyllene mons alius, cui nomen -Chelydorea: in eo enim Mercurius dicitur repertam testudinem excoriasse, -lyramque inde confecisse. Hic fines inter Pheneatas et Pellenenses: -montis multo maximam partem Achæi possident. (6) A Pheneo ad eam, quæ ad -Occasum est, partem discedentes, viæ excipiunt duæ: ad Clitorem urbem -læva, dextra Nonacrin et ad Stygis aquam perducit. Fuit olim Nonacris -Arcadum oppidulum, cui nomen Lycaonis uxor dederat. Solæ ætate nostra -ruinæ exstant; et eæ quidem magna etiam ex parte obrutæ. Ab iis ruinis -non longe crepido montis tam alte se attollit, ut locum nusquam viderim -celsiorem. Ex ea aqua stillatim defluit, quam Stygis aquam Græci -nuncupant. - - - - - CAPUT XVIII. - - -_ De Styge varia a poetis memoriæ prodita — Stygis aquæ vi mortifera, - frangente et dissolvente — montibus Aoraniis, vico Lusis et Prœti - filiabus a Melampode ibi sanatis. _ - -Ac Stygem quidem Hesiodus in Theogonia (neque enim desunt qui Carmen -illud Hesiodo adscribant) Oceani filiam, et Pallantis uxorem fuisse -memoriæ prodidit. Ab his nihil discrepantia suis etiam versibus Linum -cecinisse tradunt. Mihi quidem ea legenti plane videbantur esse -adulterina. (2) Epimenides Cretensis et ipse Stygem filiam Oceano -genitam dixit; non tamen Pallanti, sed Piranti nuptam (quicunque ille -Piras fuerit), cui Echidnam pepererit. Omnium maxime Stygis nomen in -poemata sua induxit Homerus. Is ubi jusjurandum concipientem Junonem -fecit, sic inquit: - - Hoc sciat omniparens Tellus, Cælumque profundum - undaque de Stygiis emanans fontibus. - -Hæc ille in poemate suo scripsit spectans ad stillantem Stygis aquam. -Jam vero in enumeratione eorum, qui Guneum secuti sunt, Titaresium amnem -fluere a Styge autumat. (3) Postremo esse apud inferos Stygem dicit, quo -loco exprobrantem Jovi Minervam facit, quod non meminerit sua maxime -opera servatum Herculem, quominus iis, quos imperasset Eurystheus, -laboribus conficeretur: - - Quodsi ego præsaga id potuissem mente videre, - tunc quum ipsum indomiti demisit in atria Ditis, - colla canis traheret furvi quo regis ab aula, - nulla arte elapsus Stygiis remeasset ab undis. - -(4) Aqua vero, quæ ex prærupta rupe ad Nonacrin guttatim prodit, primum -quidem in præcelsum saxum cadit, inde autem permeato saxo in Crathin -fluvium delabitur. Mortifera illa quidem est tum homini, tum cuivis alii -animantium generi. Vel capellas aquæ ejus potu exstinctas esse dicunt: -sed posteriore demum tempore et hæc innotuerunt et si quæ sunt aliæ -mirabiles ejus aquæ virtutes. (5) Vasa enim vitrea, et crystallina et -murrhina et quæcunque e lapide aut testa sint fictili, aquæ illius vi -franguntur. Quin etiam cornea et ossea vasa, ferrum item, æs, plumbum, -stannum, argentum, et electrum ea aqua infusa solvuntur. Atque idem quod -reliquis metallis ipsi etiam auro accidit, quod tamen neque situ neque -rubigine vitiari et Lesbia poetria testatur, et res ipsa indicio est. -(6) At enim abjectissimis rebus vim eam deus indidit, ut ea superarent, -quæ maximæ essent inter homines æstimationis. Nam et aceto uniones -resolvuntur; et adamantem, lapidum omnium durissimum, hirci sanguis -colliquefacit. Consimili modo Stygis aqua ungulam equi superare non -potest. Huic enim injecta continetur, nec conficit eam. Fueritne hoc -veneni genere enectus Alexander Philippi filius, pro comperto non habeo: -memoriæ certe proditum scio. (7) Supra Nonacrin montes sunt Aroania -appellati: in quibus spelunca, intra quam furore actas Prœti filias -memorant se abdidisse; inde vero extractas a Melampode arcanis quibusdam -sacris et expiationibus, in eum vicum venisse, quos Lusos nuncupant. -Aroaniorum majorem quidem partem Pheneatæ incolebant, Lusi tamen jam -intra fines Clitoriorum sunt: (8) Lusosque istos civitatem olim fuisse -tradunt. Agesilas certe Lusensis victor equo desultorio renunciatus est, -quum prima post decimam Pythiade ludos Amphictyones faciundos curassent. -Nostra tamen ætate ne ipse quidem Lusorum ruinæ exstant. Filias igitur -Prœti Melampus Lusos dusit, lustratasque in Dianæ fano insania -liberavit. Hinc Hemerasiam Dianam Clitorii nuncupant. - - - - - CAPUT XIX. - - -_ De Cynæthaensibus et memorandis apud illos — fontis Alyssi sanandi vi - — via Clitorem versus. _ - -Est vero etiam Arcadici nominis gens ea, qui Cynæthaenses vocantur. Hi -in Olympia Jovis signum posuere, fulmen utraque manu præferens. Distant -Cynæthaenses ab ** stadiis quadraginta longius. In eorum foro et aræ -sunt deorum, et Adriani Cæsaris est effigies. (2) Quod vero memoratu -apud ipsos non indignum est, templum Bacchi habent atque festos dies -hieme agitant, quibus viri adipe peruncti sublatum e grege taurum, quem -ipse deus ut deligerent in mentem venire voluisset, ad templum -deportant: hoc solenne ipsis est sacrum. Abest ab oppido stadia fere duo -fons aquæ gelidæ: fontem obumbrat platanus. (3) Si quis ex rabidi canis -morsu vel ulcus vel alio quovis modo noxam traxerit, aqua hausta statim -sanatur. E re itaque ipsa fontem Alyssum, _quod per eum sedetur rabies_ -(λύσσα), nominant. Videtur itaque natura Arcadibus, quum in Pheneatarum -finibus Stygis aquam ad perniciem hominum dedisset, simul tribuisse -salutarem, qui in Cynæthaensibus est, fontem, ut malum istud hoc -exæquaretur bono. (4) Reliqua est earum, quæ a Pheneo solis occasum -versus ad lævam viæ sunt, una quæ Clitorem ducit: pertingit autem ad -illud Herculis opus, quo effecit ut perenni Aroanius amnis aqua flueret: -secundum quem amnem ad Lycuriam vicum iter est, atque hæc Lycuria agros -Clitoriorum et Pheneatarum disterminat. - - - - - CAPUT XX. - - -_ De Ladonis fluvii fontibus et Ladone ipso — de Daphne et Leucippo - narratio. _ - -Progressus hinc stadia prope quinquaginta ad Ladonis fontes accedas. -Equidem audivi aquam eam, quæ in stagnum se in Pheneatico agro -diffundit, montium cavernas subeuntem, mox hoc loco eruptione facta, -fontes Ladonis efficere. Id ego itane se habeat, an vero aliter, non -habeo tanquam de explorata re dicere. Ladon quidem ipse aquæ -pulchritudine omnibus Græciæ fluminibus antecellit: celebratur vero -etiam tum propter alia, tum propter ea quæ de Daphne vulgi ore -circumferuntur. (2) Ego sane de Daphne quæ commemorant Syri Orontis -accolæ, prætereo; de eadem alii narrant alia, quæ vero ab Arcadibus et -Eleis traduntur, hæc sunt. Œnomao narrant Pisæ regi filium fuisse -Leucippum nomine; qui Daphnes amore captus, quum eam si uxorem sibi -palam peteret, operam se lusurum pro certo haberet, quod illa omnino a -marum consuetudine abhorrebat, ad eam fallendam hujusmodi excogitasse -astum dicitur. (3) Alebat adolescens Alpheo comam: eam ille quum, quo -virgines more solent, religasset, cum muliebri veste ad Daphnen venit, -filiam se Œnomai simulans, quæ socia venationis esse cuperet. Quum -itaque virgo esse crederetur, anteiret vero ceteras comites generis -dignitate ac venandi peritia, et inprimis obsequentem se maxime -præberet, miro sibi Daphnen amore devinxit. (4) At qui de Apolline -Daphnes amore capto fabulam vulgarunt, hoc amplius addunt: Apollinem -graviter ferentem Leucippi in amore felicitatem effecisse ut Daphne cum -suo comitatu virginum natandi causa in Ladonem descendens, ipsum etiam -Leucippum recusantem et invitum illuc pertraheret: ac mox veste -detracta, quum non esse virginem deprehendissent, impetu facto jaculis -et pugiunculis transfixum interemerint. Hæc in vulgus de Daphne prodita. - - - - - CAPUT XXI. - - -_ De fluvio Clitore et Aroanii fluvii piscibus Pœciliæ dictis — - Clitoriorum urbe, ejusque memorandis — templo et signo Minervæ - Coriæ. _ - -Abest vero a Ladonis fontibus sexaginta stadia Clitoriorum urbs. Huc via -ducit ab fontibus Ladonis secundum Aroanium amnem angusto calle. Prope -ipsum Clitoriuum oppidum trajicitur Clitor amnis. Influit is in Aroanium -stadia haud plus septem procul ab oppido. (2) Pisces alit Aroanius tum -alios, tum eos, qui Pœciliæ appellantur. Hos haud absimilem turdorum -avium voci sonum fundere aiunt. Vidi ego sane pisces jam captos; vocem -vero eorum nullam audivi, quum tamen ad solis usque occasum circa -Aroanium commoratus essem, quod eo maxime tempore vocales eos esse -pisces dictitant. (3) Urbi Clitoriorum nomen ab Azanis filio est -impositum. Sita est plano loco; non magnis circumvallata montibus. -Templa in ea sunt maxime illustria, Cereris, Æsculapii, Ilithyiæ -[_Ilithyiarum?_] ** esse, et nullum numerum in iis constituit (_sc. -Homerus_); at Lycius Olen, ætate superior, hymnis Deliorum in usum et in -alios deos et in Ilithyiam ipsam conscriptis, Eulinon (_bene nentem_) -appellat, aperte ut eandem cum Pepromene (_fato_), et Saturno -antiquiorem esse dicit. (4) Est etiam apud Clitorios Dioscurorum -templum, Magnorum Deûm nomine, ab urbe sejunctum stadia ferme quattuor. -Signa his ænea exstant. Jam vero in montis vertice procul ab urbe stadia -triginta ædes est cum signo Minervæ Coriæ. - - - - - CAPUT XXII. - - -_ De Stymphelo urbe — Stympheliorum de Junone narratio — de Stympheli - fonte et amne Stymphelo — volucribus Stymphelidibus — Diana - Stymphelia et signis virginum cum avium cruribus — miraculo a Diana - Stymphelia patrato. _ - -Sed me proposita expositio revocat ad Stymphelum et ad Pheneatarum ac -Stympheliorum fines, Geronteum, Stymphelii quidem ipsi non Arcadibus jam -se contribuunt, sed ad Argivorum se concilium ultro defectione facta -applicuerunt. Cognatos vero Arcadum esse Homeri carmina testantur, -præterquam quod Stymphelus, qui oppidum condidit, Arcadis fuit Callistûs -filii nepos; non tamen quo nunc loco exstat, sed in parte diversa -oppidum conditum fuisse memorant. (2) In prisca vero Stymphelo Temenum -Pelasgi filium habitasse, a quo fuerit Juno educata, cui fana tria cum -deæ cognominibus totidem dedicarit: Puellam enim, dum virgo esset; Jovi -vero jam nuptam, Adultam; divortio a Jove quacunque de causa facto quum -Stymphelum se recepisset, Viduam appellasse. Atque hæc a Stympheliis de -Junone prodita memoriæ non ignoro. (3) Sed horum nihil hæc habet de qua -nunc agimus urbs; alia tamen habet hæc. In agro Stympheliorum fons est e -quo Adrianus Cæsar aquam Corinthiis intra mœnia deduxit. Ad oppidum -stagnans hieme fons lacum efficit non utique magnum, unde Stymphelus -amnis exit; æstate autem nullo stagno antea facto amnis continuo -promanat ex fonte, ac terram per cuniculum subiens in Argolico se demum -agro profert, ibique nomine mutato pro Stymphelo Erasinus vocatur. (4) -Fabulis vulgatum est Stympheli aliquando aves quæ humana carne -victitarent ab Hercule sagittis confectas; at Pisander Camirensis non -peremptas eas ab Hercule aves, sed crepitaculorum sonitu e loco pulsas -tradidit. Arabiæ quidem deserta præter ceteras feras volucres etiam -alunt quas Stymphelidas nuncupant, hominibus nihilo mitiores quam sunt -leones et pardi; (5) siquidem in eos qui ad earum aucupia exierint -involant, et rostris corpora verberantes interimunt; ac ænea quidem vel -ferrea corporis tegumenta rostris perfodiunt; at si densam sibi e -cortice vestem contexant, Stymphelidum rostra in corticeo illo -vestimento ita inhærescunt, ut in visco minorum avium alæ. Gruibus illæ -quidem sunt magnitudine pares, forma ibibus persimiles; rostra tamen et -validiora neque ut ibes adunca habent. (6) An vero aves illæ quæ meo -etiam tempore in Arabia sunt, veterum illarum in Arcadia nomen quidem -habeant, at non eandem formam, id ego perspectum non habeo. At si ita -suum semper Stymphelidum genus fuit ut accipitrum et aquilarum facile -adducor indigenas esse Arabiæ aves; quarum devolarit aliquando pars in -Arcadiam ad Stymphelum; et sane quum primitus alio fortasse in Arabia -nomine appellarentur, Herculis gloria et Græcorum nomen, multo quam -Barbarorum honoratius, obtinuit ut quæ in Arabiæ desertis degunt etiam -ipsæ Stymphelides hac ætate nominentur. (7) Stympheli Dianæ etiam -vetusta ædes est Stympheliæ cognomento; deæ e ligno signum maxima ex -parte inauratum est. Sub templi lacunaribus Stymphelides etiam aves -positæ sunt; ligneæne illæ, an gypseæ sint, non est facile internoscere. -Mihi quidem quantum conjectura consequi potui, e ligno potius quam e -gypso factæ videntur. Sunt ibidem, in postica tamen templi parte, -virginum signa cum avium cruribus e candido lapide. (8) Miraculum vero -ætate nostra hujusmodi evenisse narrant. Quum Stympheliæ Dianæ festum -tum cetera indiligentius agitarent, tum latas super festo leges magna ex -parte transgrederentur, silva incidens in ostium hiatus, qui Stymphelum -fluvium excipit, impedivit quominus aqua influeret. Aque sic campum haud -minus stadiûm quadringentorum [_?_] stagno occupatum esse narrant. (3) -Sed forte ita accidit, aiunt, ut venator cervam fugientem persequens, -quum illa se in ejus paludis cœnum abjecisset, animi impetu concitatus -per aquas natans eam urgere non prius desierit quam idem hiatus et feram -et venatorem absumpserit. Mox et stagnantem aquam consecutam ac totam -paludem uno die siccatam tradunt. Ex eo tempore festum Dianæ majori cum -cura et studio agere cœperunt. - - - - - CAPUT XXIII. - - -_ De Alea urbe, Bacchi festo Scieria dicto et feminas flagellandi ritu — - fluvio Trago — Caphyensium urbe, monte Cnacalo et fonte Menelaide — - arboribus vetustate insignibus — vico Condylea et Dianæ cognominis - Apanchomenes origine — Sorone querceto, Arcadiæ feris et Siris inter - Clitorios et Psophidios finibus. _ - -Post Stymphelum est Alea, quæ quidem et ipsa Argolici conventus -particeps est, Aleum tamen Aphidantis filium conditorem urbis incolæ -celebrant. Templa illic exstant Dianæ Ephesiæ et Minervæ Aleæ et Bacchi -delubrum cum simulacro. Huic quotannis Scieria festum agitant, in quo ex -Delphici oracul jussu, quo more apud Spartanos ad Orthiæ aram ephebi, -feminæ flagris cæduntur. (2) Dictum est quo loco de Orchomeniis egimus, -primum quidem secundum torrentis alveum rectam viam ducere, deinde ad -sinistram aquæ stagnantis eandem viam descendere. At in Caphyensium -campis eminet agger, ad aquam quæ ab Orchomeniorum finibus hac evadit -arcendam, me scilicet eluvionibus Caphyatarum arva obnoxia sint. Intra -aggerem aqua alia justo præterlabitur amne: quæ terræ hiatu excepta -erumpit rursus ad scatebras eas quæ Nasi vocantur. Vicus juxta quem se -aqua iterum ostendit, Rheunus dicitur. Inde elapsa fluvium perennis aquæ -efficit, qui Tragus vocatur. (3) Oppido nomen impositum esse a Cepheo -Alei filio satis constat; ut Caphyæ tamen appellentur, Arcadicæ linguæ -consuetudo obtinuit. Ac se Caphyenses quidem ex Attica terra oriundos, -ejectos vero ab Ægeo, quum in Arcadiam ad Cepheum supplices -confugissent, ab eo se dicunt in domicilii partem receptos. Oppidum sane -modicum est in extremis campis ad imos montes non valde illos quidem -editos. Templa ibi Neptuni et Cnacalesiæ Dianæ; (4) est enim apud eos -mons Cnacalus, in quo anniversaria deæ initia peraguntur. Paulo supra -oppidum fons est et prope fontem ingens et eximia specie platanus, quam -Menelaida nuncupant, Menelaum Trojano bello suscepto ad comparandas -copias huc venisse et eam ab ipso platanum ibi satam esse dictitantes. -Hoc sane tempore et fontem et platanum Menelaida appellant. (5) Quodsi -ex Græcorum narrationibus vetustissimas arbores adhuc superstites et -vegetas percensere velimus, antiquissima omnium vitex est quæ apud -Samios ad Junonis fanum exstat. Ei vetustate proxima quercus Dodonæa; -olea deinde in Athenarum arce et quæ Deli est. Tertium vivacitatis locum -lauro suæ jure fortasse Syri tribuerint. Præter has platanus hæc est -omnium veterrima. (6) Abest a Caphyis stadium circiter unum Condylea -vicus, in quo lucus et fanum Dianæ cognomine olim Condyleatidis. -Immutatum vero hoc deæ cognomen ob hujusmodi causam ferunt. Quum pueri -aliquot (neque enim certus traditur numerus) circa templum luderent, -funiculo forte invento statuæ collum obligabant, hocque insuper -adjiciebant dicterium, Dianam sese strangulare. (7) Eos Caphyenses quum -deprehendissent, lapidibus obruerunt. Quo patrato morbus feminis -incessit, ut omnes quæ uterum ferrent fœtus per abortum abjicerent -mortuos, usque dum oraculi monitu jussi essent sepulturæ pueris honorem -habere et illis quotannis inferias mittere, quod insontes perempti -essent. Observant itaque et alia omnia Caphyenses ex oraculo hac etiam -ætate, et Condyleatidem Dianam (nam etiam hoc in oraculo illo fuisse -dicunt) Apanchomenen (_strangulatam_) exinde appellarunt. (8) A Caphyis -stadia ferme septem adverso clivo profectus mox in Nasos, quas vocant, -descendes. Hinc stadia quinquaginta progressus ad amnem Ladonem -pervenias. Quem ubi transieris, ad Soronem quercetum accedas, per vicos -qui Argeathæ, Lycuntes, Scotane nominantur. Inde per Soronem via -Psophidem ducit. (9) Hoc quercetum, uti aliæ Arcadum silvæ, feras alit -apros, ursos, testudines insigni magnitudine; ex quibus lyræ fieri -facile possint pares iis quæ ex Indica testudine fiunt. Ad extremos -Soronis fines extant Pai (_Pæi?_) vici rudera; nec procul inde quæ -vocantur Siræ. Sunt autem Siræ agri fines inter Clitorios et Psophidios. - - - - - CAPUT XXIV. - - -_ De Psophide urbe ejusque conditore — Psophide, Zacynthiorum arce, - fluviis Aroanio et Erymantho, monte Lampea atque apro Erymanthio — - memorandis urbis Psophidis, templo Veneris Erycinæ — Alcmæone, - Amphiarai filio, et Eriphyles monili — insulis Echinadibus — - Erymanthi fluvii templo et signo, ac Nili signis e nigro lapide — de - Aglai Psophidii felicitate narratio. _ - -Psophidis conditorem fuisse tradunt Psophidem filium Arrhonis, -Erymanthi, Aristæ, Parthaonis, Periphetæ, Nyctimi. Alii Psophidem fuisse -dicunt Xanthi filiam, quum Xanthum ipsum Erymanthus genuisset Arcadis -filius. (2) Hæc igitur Arcades de suis regibus memoriæ mandarunt; -verissima tamen sententia est, Erycis principis in Sicania viri filiam -fuisse Psophidem; ** gravidam domo sua non dignaretur, eam Phegiæ (quæ -urbs ante Phegei regnum Erymanthus dicebatur) apud Lycortam hospitem -suum reliquisse; ibi educatos Echephrona et Promachum e Sicana puella -Herculi editos, de matris nomine Phegiam Psophidem nuncupasse. (3) Sed -arci etiam Zacynthiorum Psophis nomen, quod primus in eam insulam classe -transmisit et urbem ibi condidit Psophidius civis Zacynthus, Dardani -filius. Abest a Siræis (_Siris_) Psophis stadia triginta. Præterfluit -amnis Aroanius et modico ab urbe intervallo Erymanthus. Fontes -Erymanthus habet suos in Lampea monte, (4) qui sacer Panis esse dicitur; -ac fortasse Erymanthi montis pars est Lampea. Homerus versibus mandavit -in Taygeto et Erymantho ** venator igitur ** Lampeæ Erymanthus et -intersecans Arcadiam relicto ad dexteram Pholoe monte, ad lævam vero -agro quæ Thelpusa dicitur, in Alpheum illabitur. (5) Pervulgatum est -etiam Herculem Eurysthei jussa exsequentem ad Erymanthum aprum venatum -esse magnitudine et robore insignem. Cumani vero in Opicis dentes -monstrant in Apollinis templo suspensos, quos apri Erymanthii esse -dicunt; sed nihil omnino ad fidem faciendam satis probabile afferunt. -(6) Psophidiis intra urbem fuit templum Veneris Erycinæ cognomento, -cujus hac ætate solæ exstant ruinæ. Dedicasse creditur Psophis puella; -neque id omnino a veritate abhorret. Nam et in Sicilia in subjecto Eryci -monti agro Erycinæ Veneris fanum visitur magnæ ab antiquissimis inde -temporibus religionis, et eo quod Paphi est nihilo donariorum opulentia -inferius. (7) Exstant ætate etiamnum mea Promachi et Echephronis -Psophidis filiorum sacella haud valde splendida. Alcmeon etiam Amphiarai -filius Psophide sepultus est. Ejus sepulcrum est ædificium neque -magnitudine neque ullo ornatus genere insigne. Creverunt circa id -cupressi eousque ut earum proceritate mons etiam, qui Psophidi imminet, -obumbretur. Eas non cædunt, quod Alcmeoni sacras putant; easdemque -Virgines indigenæ appellant. (8) Enimvero Alcmeon occisa matre Argis -fugiens, Psophidem, quæ tunc Phegia a Phegeo nominabatur, se recepit; -ibi Phegei filiam Alphesibœam uxorem duxit; cui dona quæ offerri solent -tum alia tum etiam monile illud dedit. Ubi vero in Arcadibus domicilium -habenti insaniæ morbus non decessit, ad Apollinem Delphos veniens -responsum accepit, Eriphyles ultorem in eam solam non secuturum ipsum -terram, quæ omnium esset recentissima quamque mare edidisset posteaquam -ille se Eriphyles matris sanguine polluisset. (9) Quare nactus terram -Acheloi alluvione congestam, in ea consedit, ibique Callirrhoen, quam -Acheloi filiam fuisse Acarnanes dictitant, in matrimonio habuit. Ex ea -Acarnanem et Amphoterum suscepit. Ab Acarnane gentem, quæ illam -continentis oram tenet, denominatam existimant, quum ante Curetes -vocarentur. (10) Exstimulant sæpe viros, multo vero sæpius feminas -acriores cupiditatum aculei. Sic Callirrhoe monilis, quod Eriphyles -fuerat, potiundi vehementi flagravit cupiditate; Alcmeonem itaque etiam -invitum ut Phegiam iret perpulit; ubi ille Phegei filiorum Temeni et -Axionis insidiis circumventus periit. Iidem vero Phegei filii monile -Delphico Apollini dedicarunt. Et his quidem regnantibus Græcos ad -Trojanum bellum profectos dicunt Psophidii, quo tempore urbs Phegia -adhuc dicebatur; non tamen fuisse se ejus expeditionis socios propter -simultates Argivorum ducum cum regibus suis susceptas, quod eorum bona -pars Alcmeonem propinquitate attingebant et in expeditione contra Thebas -eum secuti fuerant. (11) Quod vero Echinades insulæ non sint adhuc -continenti terræ annexæ, ejus rei causa est populus Ætolorum. Sedibus -enim suis pulsi agrum colere desierunt. Quum igitur desertus jaceat ager -Ætolicus, non eandem jam Achelous luti copiam ad Echinadas insulas -adducit. Huic rei Mæander argumento esse possit, qui Phrygum et Carum -agros aratione quotannis subactos perlabens medium inter Prienen et -Miletum mare brevi in continentem convertit. (12) Est etiam Psophidiis -ad Erymanthum Erymanthi templum cum signo herois. Ac præter Ægyptium -Nilum reliquis fluviis simulacra fiunt e candido lapide, Nilo autem, ut -qui per Æthiopiam in mare labitur, nigro lapide statuas fabricare -solemne est. (13) Quod vero Psophide audivi Aglaum Psophidium tempore -Crœsi Lydorum regis totum vitæ spatium in perpetua felicitate -transegisse, id ego ut credam non facile adducor. Fieri quidem potest ut -alicui minus obtingat malorum quam aliis sui temporis hominibus, sicut -scilicet navis nave minus experitur tempestates; (14) at hominem qui -toto vitæ spatio extra calamitatum aleam fuerit, aut navem quæ secundis -semper ventis usa fuerit, invenire haud quaquam poterimus. Nam et -Homerus id sensisse videtur, quo loco duo, bonorum unum, alterum -malorum, dolia apud Jovem statuit. Id enim ille ex Delphico Apolline -didicerat, qui ipsum miserum simul et beatum dixerat, utpote ad utramque -vitæ sortem genitum. - - - - - CAPUT XXV. - - -_ Memoranda ad viam a Psophide Thelpusam versus, Tropæa, Aphrodisium — - de urbe Thelpusa, et fluvii Ladonis meatu ac memorandis ad illum — - templo duodecim deorum Thelpusæ et templo Cereris Erinyos in Oncio — - origine cognominum Cereris Erinyos et Lusiæ, ac Neptuni Hippii — - Arione equo — de Trygone, Æsculapii nutrice, narratio — de amne - Tuthoa et insulis Ladonis. _ - -Thelpusam a Psophide iter habentibus, primum ad lævam Ladonis vicus est -cui Tropæa nomen; Tropæis deinde adjacet quercetum quod Aphrodisium -vocatur; tertio loco in hac via sunt antiquæ literæ in columna quæ fines -ibi esse inter Thelpusios et Psophidios indicant. In Thelpusiaco agro -amnis labitur Arsen. Eum ubi transieris, progressus inde stadia circiter -viginti quinque, pervenies ad rudera vici cui Caünti nomen, et ad -Æsculapii Caüsii fanum in via erectum. (2) Ab Æsculapii distat stadia -ferme quadraginta urbs cui a nympha Thelpusa nomen impositum tradunt, -eam vero Ladonis filiam fuisse. Ladonis ipsius fontes in agro Clitorio -sunt, sicuti supra jam exposui. Primum autem præter Leucasium vicum et -Mesoboa, perque Nasos, ad Orygem, quem Haluntem etiam vocant, elapsus, -inde ad Thaliadas et Cereris cognomento Eleusiniæ fanum evadit. (3) Est -hoc templum in Thelpusiorum finibus. Signa in eo sunt septenûm haud -minus eorum quodlibet pedum, Cereris, Proserpinæ, Bacchi, e marmore æque -omnia. Ab Eleusiniæ fano Thelpusam urbem a læva præterfluit Ladon. -Eminet illa in præcelso tumulo, sed ætate nostra majore ex parte -deserta; quandoquidem forum, quod olim fuisse dicunt in ipso urbis -umbilico, in extremo nunc recessu est. Æsculapii inter Thelpusæ ruinas -et duodecim deorum templum exstat, cujus tamen magnam partem solo -æquavit vetustas. (4) Thelpusam præterlapsus ad Cereris quod in Oncio -est templum Ladon defluit; Thelpusii deam Erinyn nominant: quod ipsum -cognomen agnoscit Antimachus eo carmine, quo Argivorum in Thebanos -expeditionem persecutus est. Versus sic habet: - - Delubrum Cereris fama est ubi Erinyos esse. - -Oncum quidem Apollinis fuisse filium fama proditum, et ad Oncium in -Thelpusio agro aliquando principatum obtinuisse. (5) Dea vero ipsa -Erinys cognomento appellata est ob hujusmodi causam. Neptunum cum Cerere -consuescere cupientem dicunt eam secutum esse, quo tempore errabunda -filiam quæreret. Tum deam in equam se convertisse ac pavisse una cum -equabus Onci. Fraudem vero perspicit Neptunus, atque equi formam et ipse -assumens Cererem comprimit. (6) Quod illa primum iracunde tulit; verum -postea deposuisse iram et lavisse dicitur in Ladone. Cognomina itaque -deæ attributa; Erinys a verbo ἐρινύειν, quod _furere_ Arcadibus est; -Lusia vero, quod se in flumine abluisset. Signa ejus templi os, summas -manus et imos pedes e Pario marmore habent, reliquæ partes ligneæ sunt. -(7) Erinys cistam læva, dextera facem tenet; proceritate pedum novem -esse conjicio. Lusia pedes non amplius quam sex eminere videtur. Qui -vero Themidis, non Lusiæ Cereris signum hoc esse dictitant, neutiquam -audiendi sunt. Cererem quidem ipsam Neptuno filiam peperisse tradunt, -cujus nomen ne ad profanos ederetur religione sanxerunt; equum præterea -cui nomen Arion fuit. Et Hippium (_Equestrem_) Neptunum eam ob causam -apud se ex omnibus Arcadibus primos nuncupatum autumant. (8) Testimonia -ex Iliade et Thebaide afferunt: ex Iliade quidem versus hos: - - Non etiam si a tergo agitans vel Ariona dium - Adrasti moderetur equum, divinitus ortum; - -ex Thebaide vero, ubi de Adrasti fuga agitur: - - Cum pullo ornatu glaucus quem vexit Arion. - -His certe versibus innui putant Neptuno ortum Arionem, (9) etsi -Antimachus e terra editum Arionem his versibus cecinit: - - Adrastus Talao Cretheide natus, Achivûm - primus duxit equos insigni laude superbos, - et Cærum pernicem et Ariona Thelpusæum, - quem juxta Oncæi Phœbi nemus edidit ipsa - Terra parens, cunctorum oculis mirabile monstrum. - -(10) Sed potest ille equus, etiamsi e terra sit editus, nihilominus et -genus a deo ducere et cærulei coloris crines habere. Narrantur hæc -quoque: Herculem cum Eleis bellantem Arionem ab Onco poposcisse: eoque -invectum Elidem expugnasse; ab Hercule deinde Adrasto concessum esse eum -equum. Hanc in rem de Arione scripsit Antimachus: - - Tertio ab Adrasto est domitus ductore Pelasgûm. - -(11) At Ladon Erinyos templo relicto, a læva Apollinis Oncæatæ templum -præterlabitur, a dextera Æsculapii puer ædem; ubi Trigonis nutricis est -sepulcrum. Æsculapii ipsius hanc nutricem fuisse memorant. Quum -Æsculapium enim expositum in Thelpusio agro offendisset Autolaus Arcadis -nothus filius, puerum dicitur consecravisse. Hinc Æsculapium puerum ** -ad veritatem propius accedere putavi, quod ipsum in explicandis etiam -Epidauriorum rebus exposui. (12) Influit in Ladonem Tuthoa amnis in -Thelpusiorum et Heræensium confinio; quem locum Arcades Pedion -(_Planitiem_) nuncupant. Qua vero Ladon ipse in Alpheum erumpit locus, -ille Coracôn Nasos (_Corvorum insula_) nominatur. Non defuerunt qui -Enispen, Stratiam et Rhipen, quæ loca Homerus enumerat, insulas in -Ladone fuisse putarent ab hominibus olim habitatas. Quod ego qui credant -magnopere errare arbitror: (13) vix enim pontonibus pares insulas Ladon -habet; qui ut sit fluviorum omnium, qui vel barbarorum vel Græcorum -terras permeant, multo pulcherrimus, non tamen ea est magnitudine, ut in -eo quales vel in Istro velin Pado insulæ exsistere potuerint. - - - - - CAPUT XXVI. - - -_ De Heræa urbe ejusque memorandis — templis Bacchi Politæ et Auxitæ — - Corœbi sepulcro — urbe Aliphera ejusque memorandis — Jovis Lecheatæ - ara, fonte Tritonide et Myiagri herois sacris — urbe Melæneis et - Buphagio. _ - -Heræam condidit Heræeus Lycaonis filius ad Alphei amnis dexteram; oppidi -pars major in clivo molliter surgenti, altera ad Alphei ipsius ripas -sita est. Curricula prope amnem myrtis et aliis felicibus intersepta -arboribus. Ibidem balneæ sunt; templa præterea Bacchi duo, quorum -Politen unum, Auxiten alterum vocant: (2) seorsum ædes in qua orgia -Baccho celebrantur. Pan quoque templum habet; quippe qui Arcadibus -indigena deus est. Fani quidem ejus quod olim Junoni dicatum fuit, -rudera tantum et columnæ reliquæ sunt. Athletas vero omnes, quotcunque -Arcadici nominis fuerunt, gloria vicit Damaretus Heræensis, qui primus -ex armatorum cursu Olympicam palmam tulit. (3) Ab Heræa in Eleum agrum -stadia ferme quindecim progressus Ladonem trajicias; atque inde stadiis -confectis circiter viginti ad Erymanthum pervenias. Herææ fines ab Elea -regione distinguit Erymanthus, ut Arcades produnt; at Elei Corœbi -sepulcrum agri sui terminum dictitant. (4) Etenim quum Olympicos ludos -diu intermissos Iphitus restituisset et cursus duntaxat certamina -proposuisset, primis ludis Corœbus vicit. Hoc inscriptio tumuli -testatur, primum scilicet Olympia vicisse et sepulcrum ei in ipsis Elei -agri finibus erectum esse. (5) Est Aliphera civitas haud sane magna, -quod multitudinis bona pars tunc discessit, quo tempore in Megalopolin -urbem Arcades una commigrarunt. Huc ab Heræa si veniendum fuerit, -Alpheum ubi transieris, campo decem ferme stadiorum peragrato ad montem -accedas; unde stadiûm fere triginta itinere per clivum in oppidum -adscendas. (6) Nomen Alipheræ a Lycaonis filio Aliphero inditum. Ædes -ibi sacræ Æsculapii et Minervæ, quam, quod apud se natam et educatam -prædicant, præcipuis dignantur honoribus. Et Lecheatæ Jovi aram -dedicarunt, cognomine ab eo ducto, quod ibi Minervam pepererit. Fontem -etiam Tritonidem nuncupant, fabulam de Tritone fluvio sibi ceu peculium -vindicantes. (7) Deæ ipsius ex ære signum est, Hypatodori opus, spectatu -dignum tum magnitudinis tum artificii causa. Solemnia quoque celebrant, -cuinam deo non satis constat; Minervæ arbitror. In iis solemnibus ante -omnes Myiagro rem divinam faciunt, heroemque super hostiis precati et -Myiagri nomine implorato, securitatem sibi fore ab omni muscarum -protervitate pro certo habent. (8) Circa viam quæ ab Heræa Megalopolin -ducit, Melæneæ sunt, quas Lycaonis filius Melæneus condidit; ætate vero -nostra desertus vicus aquis stagnantibus diluitur. Supra Melæneas -stadiis quadraginta est Buphagium, ubi fontes habet suos Buphagus amnis, -qui in Alpheum influit. Ad ipsos Buphagi fontes inter Heræenses et -Megalopolitanos fines sunt. - - - - - CAPUT XXVII. - - -_ De Megalopoli urbe — Megalopolis conditore — nomina civitatum - enumerantur, quarum incolæ Megalopolin migrarunt — de Trapezuntiis - emigrantibus — Megalopolitanorum vicis — tempore Megalopolis conditæ - — Megalopolitani a Lacedæmoniis ejiciuntur — Aristodemo - Megalopolitanorum imperium obtinente Lacedæmonii Megalopolin - invadunt et superantur — Lydiade Megalopolitanis imperante - Lacedæmonii Megalopolin obsident — Cleomenes Megalopolin expugnat — - de Buphago amne et heroe. _ - -Megalopolis quidem ipsa non solum Arcadicarum, sed Græcarum etiam omnium -civitatum recentissima est, iis tamen exceptis iis, quæ illo tempore, -quo imperii Romani mutatio facta, novas incolas acceperunt. Roboris -autem sui confirmandi gratia Megalopolin Arcades coloniam deduxerunt. -Meminerant enim Argivos jam tum ab initio nullo non pæne die summo cum -libertatis periculo a Lacedcæmoniis bello vexari solitos, eosdem excisis -Tirynthe, Hysiis, Orneis, Mycenis, Midea et si quod aliud in Argolide -haud magni nominis oppidum erat, traductaque ex illis Argos multitudine, -civitatem inquilinorum numero adeo auxisse, ut in posterum et a -Lacedæmoniis minus multo sibi metuerent et adversus alios finitimos -firmiora haberent præsidia. Hoc igitur consilio Arcades e suis quique -urbibus Megalopolin commigrarunt. (2) Coloniæ vero auctor Thebanus -Epaminondas jure optimo vocetur. Is enim Arcadas in unum congregavit, et -mille Thebanorum delectam manum duce Pammene Arcadibus misit, qui -auxilio essent, si forte Lacedæmonii colonia quominus deduceretur -impedire essent aggressi. Ab ipsis etiam Arcadibus viri, quorum ductu et -auspiciis in coloniam iretur, delecti sunt; e Tegea Timon et Proxenus; -ex Mantinea Lycomedes et Hopoleas (_Hopleas?_); e Clitoriis Cleolaus et -Acriphius; a Mænalo Eucampidas et Hieronymus; ex Parrhasiis Possicrates -et Theoxenus. (3) Civitates vero quæ tum novæ coloniæ studio, tum -Lacedæmoniorum odio, ut patriam suam quæque desererent, facile sibi ab -Arcadibus persuaderi passæ sunt, hæ fuere: e Mænalo Alea, Pallantium, -Eutæa, Sumateum, Iasæa, Peræthes, Helisson, Oresthasium, Dipæa, Lycæa; -ab Eutresiis, Tricoloni, Zœteum, Charisia, Ptolederma, Cnauson, Parorea; -(4) ab Ægytis **, Scirtonium, Malea, Cromi, Belbina, Leuctrum; ad hos -Parrhasiorum, Lycosorenses, Thocnenses, Trapezuntii, Prosenses, -Acacesium, Acontium, Macaria, Dasea; ex Cynurensibus iis qui in Arcadia -sunt, Gortys, Thisoa, quæ ad Lycæum est, Lycæatæ et Aliphera; ex iis qui -cum Orchomeniis censebantur, Thisoa, Methydrium, Teuthis; quibus etiam -Tripolis quam dicunt accessit, Callia, Dipœna et Nonacris. (5) Ex iis -omnibus populi ceteri communi Arcadum decreto nihil omnino recusantes -paruerunt summaque alacritate nomina in coloniam dedere; Lycæatæ -duntaxat, et Tricolonenses et Lycosurenses et Trapezuntii ab Arcadibus -descivere, quippe qui antiqua patriæ suæ ut relinquerent mœnia adduci -non poterant; horum pars inviti et necessitate coacti Megalopolin -convenerunt; (6) at Trapezuntii omnino omnes ex Peloponneso excesserunt, -quantum eorum relictum est et quos non illico Arcades præ ira -occiderunt; qui navibus in Pontum incolumes applicuissent, qui -Trapezuntem in Euxini ora condiderant, tanquam metropolitas et gentiles -suos recepere. Lycosurenses vero, etsi neque ipsi in officio -permanserant, quod tamen in Cereris et Proserpinæ confugerant, violare -Arcades veriti sunt. (7) Reliquarum vero omnium quas percensuimus urbium -aliæ hodie plane desertæ sunt, alias in vicorum formam redactas -Megalopolitani tenent, Gortynam videlicet, Dipœnas, Thisoam ad -Orchomenum, Methydrium, Teuthin, Callias, Helissontem. Unum Pallantium -tunc quoque deos habuit mitiores. Sed Alipherenses quoque in hunc usque -diem urbis suæ vetus nomen retinuerunt. (8) Deducta autem Megalopolis -est eodem anno, paucis post mensibus quam Lacedæmonii Leuctricam cladem -acceperunt, Athenis archontis magistratum gerente Phrasiclide, -Olympiadis centesimæ secundæ anno altero, qua Thurius Damon e stadio -palmam tulit. (9) Ac tunc quidem Megolopolitani Thebanorum societate -freti nihil omnino sibi a Lacedæmoniis metuebant. At posteaquam Thebani -a Phocensibus, qui Bœotorum finitimi capto Delphici Apollinis templo -pecunia abundabant, armis lacessiti, in id bellum, quod Sacrum fuit -appellatum, incubuere, (10) Lacedæmonii, qua erant animorum alacritate, -quum ceteros Arcadas, tum Megalopolitanos suis deturbare sedibus adorti -sunt. Verum quum cives acriter obsisterent et a finitimis alacritate -summa adjuvarentur, nihil utrinque memoratu dignum geri contigit. -Philippum quidem Amyntæ filium et Macedonum imperium Arcadum in -Lacedæmonios odium ad summas opes provexit: neque enim aut ad Chæroneam, -aut in eo prœlio quod in Thessalia commissum est, Græcis Arcades præsto -fuere. (11) Non longo vero post tempore Megalopolitanis Aristodemus -tyrannus exortus est, Phigalensis ille quidem patria, Artylæ filius; -quem tamen Tritæus, homo non tenuis in Megalopolitanorum civitate -census, sibi adoptaverat. Huic nihil dominatus obfuit quominus Chresti -(_Frugi_) cognomento diceretur. Aristodemo dominante Lacedæmoniorum -exercitus duce Acrotato Cleomenis filiorum natu maximo (cujus -gentilitatem omnem et Spartanorum omnium regum jam percensuimus) in -Megalopolitanorum fines invasit. Ibi acerrimo prœlio commisso multis -utrinque cæsis, superiores tamen Megalopolitani ex eo certamine -discessere. In acie præter alios Lacedæmonios et ipse Acrotatus cecidit; -quare ad eum paterni imperii successio non pervenit. (12) Post -Aristodemum duabus ferme ætatibus ad tyrannidem aggressus est Lydiades, -haud obscuro genere, sed apprime generosæ indolis vir, et (ut res ipsa -postea indicavit) etiam patriæ suæ amantissimus. Quum enim admodum -adolescens imperare cœpisset, ubi ad ætatem prudentia accessit, eo ipso -tempore quo imperii opes jam in tuto collocarat, ultro se tyrannide -abdicavit; quumque se ad Achaicum concilium Megalopolitani aggregassent, -et suis est civibus et Achæis universis tantopere probatus, ut cum Arato -vitæ dignitate comparari posse videretur. (13) Jam Lacedæmonii magno -totius populi concursu, Agide Eudamidæ filio ex altera familia regia -imperante, majore multo copiarum apparatu atque instructiore quam is -fuit exercitus cui Acrotatus præfuit, Megalopolin adorti sunt; ac in -pugnam quidem prodeuntes oppidanos fuderunt; deinde admota ad muros -prævalida machina turrim ex ea mœnium parte tam vehementer concusserunt, -ut nihil jam dubitarent se illam postero die dejecturos. (14) Verum -Boreas non universos tantum Græcos suo adjutos auxilio voluit, quum -scilicet Persicæ classis magnam partem ad Sepiades allisit; sed idem -etiam Megalopolitanos quominus caperentur tutatus est; continuo namque -ac violento flatu machinam Agidis ita convulsit et dissipavit ut plane -pessumdaretur. Hic vero ipse Agis, qui boream in oppugnatione -Megalopolis adversarium habuit, is nempe est cui Aratus Sicyoniorum dux -in Achaia Pellenen ademit, quique postea ad Mantinean dimicans cecidit. -(15) Post hæc non sane longo interjecto tempore Cleomenes Leonidæ filius -Megalopolin fœderis religione neglecta oppressit. Megalopolitanorum -pars, dum noctu correptis subito armis vim a patria propulsare nituntur, -in conflictu occumbunt; inter quos Lydiades fortiter dimicans memoria -hominum dignum vitæ exitum reperit; Philopœmen autem Craugidis filius -cum duabus circiter militaris ætatis partibus, cum pueris præterea et -mulieribus effugit in Messeniam; (16) reliquos Cleomenes trucidavit -urbemque excidit et cremavit. Sed quonam modo suos fines et urbem suam -restaurarint Megalopolitani, quæque reduces gesserint, id a nobis in -explicandis Philopœmenis rebus gestis exponetur. Ejus certe -Megalopolitanorum cladis culpa Lacedæmoniorum civitas prorsus vacavit; -unus injuriæ auctor fuit Cleomenes, quum reipublicæ formam a regno ad -tyrannidem traduxisset. (17) Fines quidem inter Megalopolitanos et -Heræenses (uti ante dictum est) ad Buphagi amnis fontes sunt. Nomen amni -inditum tradunt ab heroe Buphago, Iapeti filio et Thornacis; ab hac -Laconicæ quoque Thornacis nomen repetitum; sed Buphagum Dianæ sagittis -in Pholoe monte, impium in deam facinus molientem, confixum memorant. - - - - - CAPUT XXVIII. - - -_ De Gortyne vico ejusque memorandis — fluvio Lusio seu Gortynio frigore - reliquos amnes superante — Teuthide vico, et de Theutide, Arcadum - duce ad Trojam, narratio — monumento Paræbasio dicto et Brenthes - urbis reliquiis. _ - -A fluvii fontibus discedentes primum vicus excipit Maratha; dehinc pagus -ætate nostra, olim oppidum Gortys. Est illic Æsculapii ex Pentelico -lapide delubrum et signum impuberis dei et Hygieæ, Scopæ opus. Tradunt -populares ab Alexandro Philippi filio loricam et hastam Æsculapio -dedicatam; mea certe etiamnum ætate lorica et hastæ cuspis ibi -cernuntur. (2) Gortynem fluvius perlabitur, quem circa suos fontes -Lusium appellant, quod in eo Jovem recens natum ablutum credunt; qua -vero longius a fontibus discedit, Gortynius a Gortyne vico dicitur. Hic -unus omnium aqua fluit frigidissima. Istrum enim, Rhenum, Hypanim, -Borysthenem et alios quorum aquæ hieme congelascunt, eos meo quidem -judicio glaciales rectius et brumales, quam frigidos appellare possimus; -meant siquidem illi per terras quovis fere anni tempore nive obductas et -prægelido aere undique circumfuso rigentes. (3) Nam eos amnes, -quotcunque ii numerari possint, qui temperatas regiones perfluentes -æstate vel bibentium vel lavantium æstum levent, nec hieme sint -inclementes, illos frigidam aquam habere dixerim. Frigida sane aqua est -etiam Cydni, qui Tarsensium fines perlabitur, et Melanis, qui præter -Sidam Pamphylorum decurrit; tum vero Alentis ad Colophonem frigorem qui -elegos fecerunt poetæ celebrant; sed hos omnes æstate præsertim vincit -Gortynius. Fontes habet ad Thisoam proximo Methydriensibus loco; Rhæteas -vocant Alphei et Gortynii confluentes. (4) Thisoæ regioni finitimus est -pagus Teuthis; oppidum olim fuit; ac Trojano quidem bello ducem hinc -missum narrant cui nomen Teuthis; Ornytum tamen alii appellant. Inter -hunc, dum Græci Aulide ob malaciam interclusi diu detinerentur, et -Agamemnonem simultates fuere; quare quum cohortem suam Teuthis domum -reducturus esset, (5) Palladem aiunt assimulantem Melanem Opis filium, -illum retrahere conatam; sed is, quod erat in tumore præ ira animus, -hasta dicitur deæ femur percussisse exercitumque ex Aulide domum -reduxisse; ubi vero domum redierit, deam se ei ostendisse sauciam -femore; atque ab eo tempore Teuthidem letali tabis morbo correptum, -atque in ea una parte Arcadiæ nullos plane fructus e terra editos. (6) -Interjecto dehinc tempore e Dodona oraculum redditum, cujus jussu præter -alia, ut placarent deam, agenda, etiam signum Minervæ femore vulneratæ -faciendum curarunt; quod ipse etiam vidi, purpurea fascia vulnus -obligante. Sunt Teuthide tum alia, tum Veneris et Dianæ fana. Atque hæc -quidem illic. (7) Ad eam vero viam, qua Gortyne Megalopolin itur, -sepulcrum eorum visitur qui contra Cleomenem pugnantes occubuerunt. -Appellant monumentum illud Megalopolitani Paræbasium, violatum nempe -fœdus a Cleomene eo nomine testificantes. Adjacet Paræbasio campus -stadiûm ferme sexaginta. Brenthes urbis ruinæ ad viæ dextram se -ostendunt, præterfluente Brentheate amne, qui se hinc non longius quam -stadiis quinque in Alpheum demittit. - - - - - CAPUT XXIX. - - -_ De Trapezuntis urbis reliquiis, loco Bathos dicto et fonte Olympiade — - Gigantum pugna cum diis — de Orontis cadavere reperto narratio — de - urbis Basilidis reliquiis et Thocnia urbe. _ - -Trans Alpheum ager est Trapezuntius, in quo Trapezuntis urbis ruinæ. -Inde quum rursus ad Alpheum sinistrorsum descenderis, non longe ab ipso -flumine Bathos est quod vocant; illic tertio quoque anno initia Magnarum -Dearum peragunt. Fons ibidem est; Olympias appellatur; e quo alternis -annis aquæ non manant. Proxime ignis erumpit. Vulgatum inter Arcades est -Gigantes hoc in loco, non autem ad Thraciæ Pallenen, cum diis prœliatos. -Rem itaque divinam ibi fulguribus, procellis et tonitribus faciunt. (2) -Gigantum quidem Homerus nullam omnino in Iliade mentionem fecit; verum -in Odyssea memorat Læstrygonas non hominibus, sed Gigantibus similes -Ulyssis classem adortos. Phæacum etiam regem dicentem fecit, Phæaces -deorum propinquos esse, sicuti Cyclopas et Gigantum progeniem. Quibus in -locis haud obscure ostendit mortales fuisse, non autem deorum satu ortos -Gigantes; quod ipsum apertius illis versibus docet - - Imperio indomitos qui rexerat ante Gigantes. - At populo immani amisso confectus et ipse est. - -Solet enim λαός (_populus_) ab eo in carminibus nominari promiscua -hominum multitudo. (3) Dracones vero pro pedibus Gigantes habuisse tum -aliis rationibus facile refellitur, tum ex hoc maxime absurdum -ostenditur. Orontem Syriæ fluvium ad mare non per campos ubique, sed per -valde declivia et prærupta citato cursu descendentem, Romanorum -Imperator navibus e mari Antiochiam usque pervium reddere instituit. -Alveo igitur magnis laboribus et sumptibus perfosso, per quem commode -ascendere naves possent, in eum flumen avertit. (4) Vetere vero alveo -exsiccato loculus fictilis repertus est cubitorum undecim et amplius, et -in eo cadaver nihilo brevius, humana specie ex omni parte corporis. Hunc -Orontem fuisse ex Indorum gente Clarii Apollinis oraculo Syris -consulentibus responsum est. Quodsi uda initio terra et humore gravida, -sole concalefacta, primos edidit homines, ecquamnam aliam regionem -verisimile est vel priorem vel majores edidisse homines quam Indiam, quæ -ad nostra usque tempora belluas alit inusitata specie ac magnitudine -portentosas? (5) Ab eo loco qui Bathos dicitur stadia ferme decem distat -Basilis. Eam urbem condidit Cypselus ille qui Cresphonti Aristomachi -filio filiam nuptum dedit. Ætate nostra Basilidis ruinæ solæ exstant, et -inter eas Eleusiniæ Cereris templum. Hinc progressus Alpheum ubi iterum -transieris, Thocniam pervenies, cui a Thocno Lycaonis filio nomen. Ætate -nostra prorsus deserta est. Et urbem quidem eam in collis vertice -condidisse dicitur Thocnus, collem Aminio amne præterfluente. Is in -Helissontem illabitur; nec procul inde in Alpheum influit Helisson. - - - - - CAPUT XXX. - - -_ De Helissontis fluvii meatu, Neptuni Epoptæ templo — Megalopolis ab - Helissonte in duas partes divisæ memoranda, Jovis Lycæi templum, - Panis Sinoentis, Apollinis Bassæi vel Epicurii signum — porticus - Philippea, sex conclavia ἀρχεῖα dicta, et porticus Myropolis dicta — - de Polybio, Lycortæ filio — templo et signo Jovis Servatoris. _ - -Ortus Helisson habet suos e pago ejusdem nominis; inde Dipæensium -primum, Lycæaten deinde agrum perlapsus, tertio ipsam Megalopolin -interfluens, ab hac urbe stadiûm *[_prope triginta?_]* intervallo in -Alpheum decurrit. Proxime ad urbis mœnia templum est Neptuni Epoptæ -(_Speculatoris_); simulacri solum caput relictum est. (2) Urbem ipsam -quum dividat amnis Helisson, non secus quam Cnidum et Mytilenen Euripi -intersecant, in dextera parte qua fluminis ripæ eminent, ad -septentriones forum expositum est. In eo septum lapideum et Lycæi Jovis -fanum, in quod nullus patet aditus, nam quæ sunt intus in conspectu sunt -omnia; altaria dei duo, mensæ duæ, et mensis pares aquilæ, (3) et Panis -lapideum signum, cui Sinois cognomentum a Sinoe nympha, quæ una cum -aliis nymphis et ipsa Pana creditur aluisse. Ante sacram aream Apollinis -est ex ære simulacrum spectatu dignum, pedum circiter duodecim -magnitudine. Id e Phigalensium regione ad exornandam Megalopolin huc -portatum est. (4) Locus autem ubi simulacrum a Phigalensibus initio fuit -erectum, Bassæ nominatur. Cognomen deum e Phigalensi agro Megalopolin -usque comitatum est. Quam vero ob causam Epicurius sit cognominatus, -quum de rebus Phigalensium agemus exponetur. Ad Apollinis dextram signum -est non utique magnum Deûm Matris. Templi vero præter columnas jam aliud -nihil reliquum. (5) Pro Magnæ Matris æde nullum omnino stat amplius -signum; exstant vero scamilli qui statuas olim sustinuere. Eorum unius -inscriptio testatur elegis versibus, fuisse effigiem illam Diophanis -Diæi filii, qui primus cunctam Peloponnesum cum Achaico concilio -conjunxit. (8) Porticus fori Philippea nominatur, non quod eam -exstruxerit Philippus Amyntæ filius, sed quod Megalopolitani gratiam -regis captantes sub ejus nomine opus illud dedicarunt. Contingit eam -porticum Mercuri Acacesii templum, cui reliqua jam pars nulla præter -lapideam testudinem. Philippeam porticum excipit porticus altera -magnitudine illi neutiquam par. In ea Megalopolitani cellas prætorias -sex erexere. In earum una est Ephesiæ Dianæ signum, in altera Pan ex ære -cognomento Scolitas, cubitali magnitudine. (7) Transtulerunt huc eum e -Scolita tumulo, qui intra muros est; de eo fontis aqua in Helissontem -effluit. A tergo cellarum prætoriarum ædes Fortunæ sita est, cum signo -marmoreo pedum quinque nihilo breviore. Jam vero porticus, quam -Myropolin (_Unguentariam_) nuncupant, fori pars est: ædificarunt vero -eam de manubiis Lacedæmoniorum, qui duce Acrotato Cleomenis filio ab -Aristodemo Megalopolitanorum tyranno fusi sunt. (8) In eodem foro a -tergo septi ejus quod est Jovi Lycæo dicatum, pilæ insistit Polybius, -Lycortæ filius, cum inscriptione, quæ elegis indicat vagatum illum esse -per terras et maria omnia, et amicum sociumque Romanorum fuisse, quos -iratos Græcis placarit. Scripsit Polybius hic et alias res gestas populi -Romani et bella cum Carthaginiensibus suscepta, (9) quæ fuerit illorum -causa, et quam sero et multis defuncti periculis, Scipioni, ** quem -Africanum nominant, ut qui finem bello imposuerit et Carthaginem solo -æquaverit. Et sane quæ Polybii monitu gessit Romanus imperator, omnia -bene et feliciter ei evenisse; in quibus vero minus se ejus viri dicto -audientem præbuit, in iis offendisse memoriæ proditum est. Civitates -plane omnes quæ se Achæis contribuissent, a Romanis Polybium nactæ sunt -rerum suarum publicarum auctorem, legum etiam latorem. Ad lævam Polybii -statuæ curia est. Atque hæc quidem in hoc sunt loco. (10) Fori vero -porticum quam ᾿ Aristandream nominant, ab Aristandro cive suo ædificatam -tradunt. Proxime eam porticum contra solis ortum, templum est Jovis -cognomento Servatoris columnis circumquaque exornatum. Jovi in solio -sedenti a dextera parte adsistit Megalopolis, a læva Dianæ Sospitæ -simulacrum, quæ e Pentelico lapide Cephisodotus et Xenophon Athenienses -elaborarunt. - - - - - CAPUT XXXI. - - -_ Memoranda Megalopolis porro recensentur, templum et signa Magnarum - Dearum, Cereris et Proserpinæ Sospitæ, cum aliis signis additis — - Nympharum Arcadicarum signa ac templum et signum Jovis Philii — - templum Veneris machinatricis — signa eorum, qui primi - Megalopolitanis initia instituerunt, et deorum signa quadrangula - forma — templum Proserpinæ — templum Minervæ Poliadis et Junonis - Teleæ ac fonte Bathyllo. _ - -Extremæ porticus latus alterum quod ad occasum porrigitur, Magnarum -Dearum circumseptam aream continet. Sunt vero Magnæ Deæ, sicuti in -Messeniorum rebus exposui, Ceres et Proserpina, sed Proserpinam Sotiran -(_Sospitam_) vocant Arcades. A fundo elevati spectantur pro areæ aditu -qua Diana, qua Æsculapius et Hygiea. (2) Deæ ipsæ Magnæ, Ceres e marmore -tota est, Sospita qua veste velatur e ligno. Utriusque magnitudo -quindecim ferme pedum. Et simulacra quidem ** et ante ipsa puellas fecit -haud ita magnas. Præferunt hæ puellæ duæ talaribus amictæ tunicis -calathos utraque capite floribus refertos. Damophontis eas aiunt fuisse -filias. Sed qui ad cœlites signa illa referunt, Minervam et Dianam -flores in Proserpinæ comitatu legentes esse putant. (3) Prope Cererem -Hercules collocatus est magnitudine cubitali. Hunc Herculem unum de iis -fuisse qui sunt Idæi Dactyli nuncupati, versibus mandavit Onomacritus. -Ante Herculem mensa posita est, in qua extra aream stantes Horæ duæ -affabre effictæ, et Pan fistula, cithara Apollo canens. Indicat -inscriptio esse eos e primoribus diis. (4) In mensa illa Nymphæ etiam -eminent: Neda infantulum Jovem gremio ferens, Anthracia, et ipsa de -Arcadicis Nymphis una, facem profert; Hagno manu altera hydriam, phialam -altera; Anchirhoe et Myrtoessa et ipsæ hydrias effluente aqua præferunt. -Intra circumseptum eum ambitum cella est Jovis Philii (_amicitiarum -præsidis_). Simulacrum Baccho ornatu persimile fecit Argivus Polycletus. -Nam et cothurni ei pro calceamentis sunt, et altera poculum, thyrsum -altera tenet. Thyrso aquila insistit; quod unum cum iis, quæ Baccho -attribuuntur, non satis quadrat. (5) A postico templi lucus est non -utique magnus, maceria circumseptus, intra quem nullus hominibus -ingressus patet. Ante eum lucum posita sunt Cereris et Proserpinæ signa -trium circiter pedum altitudine. In septo interiore Magnarum Dearum et -Veneris ædes est. In vestibulo prisci operis ligneæ effigies, Juno, -Apollo, Musæ. E Trapezunte huc deportatas ferunt. (6) In ipsa æde -simulacra Mercurium e ligno ac Venerem ligneam Damophon fecit. Veneris -manus, os et imi pedes e lapide sunt. Cognomen deæ Machinatrix, ac -merito quidem, opinor, inditum, quod Veneris causa homines quodvis -artium et fraudum genus tam in factis quam in dictis excogitarunt. (7) -Virorum etiam in cella erectæ statuæ sunt, Callignoti, Mentæ, Sosigenis -et Poli, qui primi Megalopolitanis initia Magnarum Dearum ad exemplar -Eleusiniorum sacrorum tradidisse dicuntur. Intra ambitum hæc posita sunt -aliorum deorum signa quadrangula forma: Mercurius cognomento Agetor -(_Dux_), Apollo, Minerva, Neptunus, Sol præterea cognomine Soter -(_Servator_), et Hercules. Templum insigni sane magnitudine erexere, in -quo Dearum Magnarum initia peragunt. (8) Ad templi Magnarum Dearum -dexteram fanum est Proserpinæ; signum marmoreum est pedum ferme octo -magnitudine; basin undique incingunt tæniæ. Huc feminis quovis tempore -aditus patet, viris quotannis duntaxat semel. Continenter solem -occidentem versus foro gymnasium adhæret. (9) A tergo vero porticus -ejus, quam Philippi vocant, tumuli duo non valde quidem editi -consurgunt; in altero Minervæ Poliadis rudera, Junonis in altero templi -est Teleæ (_Adultæ_) ædes, cujus nihil præter ruinas reliquum est. Sub -hoc eodem colle fons est Bathyllus, et ipse aquas ad Helissontis auctus -conferens. Hæc sunt ibi quorum sit ratio aliqua habenda. - - - - - CAPUT XXXII. - - -_ Memoranda alterius urbis Megalopolis partis, theatrum in Græcia - maximum, curia Thersilium dicta et Ammonis signum cornutum — Martis - ara et stadium — templum Dianæ Agroteræ, et deorum, qui Ergatæ - dicuntur, signa quadrangula forma — ossa Gigantis. _ - -Jam vero urbis pars ea quæ in ulteriore amnis ripa ad meridiem conversa -est, theatrum habet ad memoriam insigne et eorum omnium quæ in Græcia -sunt maximum; in quo aquæ perennis fons. Non longe a theatro curiæ -fundamenta reliqua sunt; ea curia Decies Mille Arcadum concilio fuerat -destinata. Nomen ei a conditore Thersilium. Proxima domus, ætate mea -privati hominis prædium, Alexandro olim Philippi filio publice -ædificata. Ante eam domum positum est signum Ammonis, eadem qua Hermæ -quadrati figura; arietis cornua capite præfert. (2) Fani vero ejus quod -Musis, Apollini et Mercurio commune dicarunt, sola supersunt fundamenta -neque ea multis in locis. De Musis una reliqua est, Apollinis etiam -effigies eodem quo quadrati Hermæ opificio elaborata. Veneris etiam ædes -aliud nihil est quam ruinosæ reliquiæ; antica duntaxat templi pars manet -et in ea deæ simulacra tria; unum Cœlestem Venerem, alterum Popularem -cognominant; tertium sine proprio colunt nomine. (3) Non longe hinc -abest Martis ara; erectum eidem tradunt etiam fanum ab initio. Supra -Veneris stadium exstructum est, quod uno latere ad theatrum pertingit. -Fons illic quem Baccho sacrum censent. In altera vero stadii extremitate -Bacchi ædes, quam tactam de cœlo fuisse duabus ante nos ætatibus -memorant; non multa sane ejus vestigia nunc inter ruinas apparent. -Herculis vero et Mercurii commune ante stadium templum non amplius -exstat; sola eis ara reliqua est. (4) In hac eadem urbis parte collis ad -orientem solem expositus consurgit. In eo Dianæ est Agroteræ (_Agrestis -sive Venatricis_) ædes ab Aristodemo ipsa etiam dedicata. Ad Agroteræ -dexteram sacra est area, ubi Æsculapii templum; signa in eo dei ipsius -et Hygieæ. Pauxillum descendentibus dii se ostendunt e quadratis -lapidibus, Ergatæ (_Operarii_) cognomento; Minerva inter eos Ergane et -Apollo Agyieus (_Compitalicius_). Mercurio, Herculi et Ilithyiæ sua sunt -ex Homeri versibus attributa munera. Mercurius enim a Jove mandata -perfert, idemque animas eorum qui e vita excesserunt ad inferos deducit; -Hercules multis et gravibus ærumnis est exercitus; Ilithyia (uti Iliados -carmina testantur) mulierum partus levat. (5) Est ad imum collem aliud -Pueri Æsculapii templum, cujus recto statu signum nihilo est cubitali -majus. Apollinis sedentis in solio forma est magnitudine pedum sex, -nihilo omnino breviore. Eo ipso in loco ossa spectantur majora multo -quam ut humana existimari possint. Esse vero ea dictitant eorum Gigantum -unius, quos in auxilium Rheæ Hopladamus advocavit; qua de re suus erit -in sequenti historia sermo. Huic templo fons proximus, ex quo manantem -aquam excipit Helisson. - - - - - CAPUT XXXIII. - - -_ De Megalopoli diruta aliisque nobilibus urbibus fortunæ arbitrio - eversis — insula Chryse fluctibus hausta et insula Hiera. _ - -Megalopolis quidem ipsa magna alacritate Arcadum et spe Græcorum maxima -condita, omnibus ornamentis ac pristinis opibus amissis magna jam ex -parte inter ruinas et rudera jacet. Quæ res nullam mihi omnino -admirationem affert, quum sciam novi semper aliquid fata moliri et -arbitratu suo Fortunam æque valida atque imbecilla, neque minus orientia -quam jam occidentia, impotenti quadam necessitatis vi agere et ferre. -(2) Nam et Mycenæ, quæ urbs Troicis temporibus Græciæ imperabat, et -regia Assyriorum Ninus funditus deletæ sunt; in Bœotia vero Thebæ, quæ -sibi olim Græciæ principatum vindicabant, ad arcem jam unam et non ita -multos incolas redactæ vetus nomen vixdum servant. Jam vero quæ olim -opum magnitudine antecellebant, Ægyptiæ Thebæ et Minyarum Orchomenus, ne -mediocres quidem nunc privati hominis fortunas adæquant. Delos, commune -olim Græcorum conciliabulum, tantopere jam deserta est, ut præsidio -templi amoto quod Athenienses mittunt, hominibus, si Delios tantum -numeres, prorsus orbata sit. (3) Babylone reliquum est Beli templum; de -Babylone autem ipsa, qua sol tunc majorem urbem non vidit, nihil jam -superest præter mœnia; quod ipsum de Tirynthe Argolica urbe evenit. Hæc -inquam ad nihilum Fortuna redegit. At ea quæ ab Alexandro in Ægypto, et -ad Orontem amnem a Seleuco nuper, atque adeo heri aut nudiustertius, -conditæ fuerunt, ad summum felicitatis et magnitudinis gradum jam -progressæ sunt, quod Fortuna eas nunc amplectitur. (4) Quin etiam hac in -re multo magis et mirificentius quam in urbium vel secundis vel adversis -casibus vires suas ostendit: e Lemno modicus erat navigationis cursus in -Chrysen insulam, in qua olim Philoctetes a serpentis ictu graviter -dicitur laborasse; eam insulam æstus alluvies ad ima maris, depressam -abolevit. Alia vero cui Hiera nomen, ** quum ante nulla omnino fuisset -eo in loco insula. Caducæ nimirum et fluxæ res humanæ sunt, neque est -quicquam stabile perpetuo et firmum. - - - - - CAPUT XXXIV. - - -_ Memoranda in via a Megalopoli Messeniam versus, templum dearum - Maniarum — Dactyli monumentum, locus Ace dictus, et de Orestis - insania narratio — via ex Mantinensi agro ad Alpheum, Nymphas, - Hermæum. _ - -Distat a Megalopoli Messenen versus stadia haud amplius septem ad lævam -viæ militaris dearum fanum; et deas ipsas et circumjacentem fano agrum -Manias vocant; est, quantum conjectura assequor, Furiarum appellatio. -Eoque in loco ob matris cædem insanisse Orestem tradunt. (2) Non longe -ab eo fano terræ agger surgit non utique magnus, e lapide excisum -digitum insigne prætendens, unde et illi tumulo Dactyli (_Digiti_) -monumentum nomen est. Ibi furentem Orestem tradunt alterius manus -digitum abrosisse. Huic contiguus est alius locus Ace nomine, quod ibi -insaniæ medelam Orestes nactus fuerit; ibidem est alterum Furiarum -templum. (3) Has deas Oresti, quum insaniam ei injicere vellent, nigras -obvias factas memorant; easdem quum digitum abedisset, albas apparuisse -et earum aspectu statim illum ad se redisse; atque ita illis quidem -inferias misit ad avertendas earum iras, albis autem mactavit hostiam. -Cum iis etiam Gratiis sacrificare solenne habent. Prope Ace est templum -aliud, quod * appellant, quod sanus factus comam Orestes ibi totonderit. -(4) E Peloponnesiis qui priscas res memoriæ produnt, Oresti hæc in -Arcadia a Furiis matris cædem persequentibus accidisse affirmant -priusquam de eo in Areopago judicium fieret. Accusatorem quidem non -fuisse Tyndareum, quod e vita jam excessisset, sed a Perilao -Clytæmnestræ patruele de matris cæde accusatum. Fuit vero Perilaus -Icarii filius, quum filias etiam post eum Icarius genuisset. (5) A -Maniis ad Alpheum via quindecim ferme stadiûm ducit; qua parte Gatheatas -amnis assumto prius Carnione in Alpheum influit. Et hujus quidem fontes -in Ægytide terra sunt, infra Cereatæ Apollinis templum; Gatheatæ vero in -vico Gatheis agri Cromitidis. (6) Cromitis vero est stadiis ferme -quadraginta supra Alpheum; et ibi Cromorum urbis nondum omnino abolita -vestigia; unde ad Nymphada vicum stadiûm circiter viginti intervallum. -Est Nymphas valde irrigua et arboribus condensa. Intersunt ab ea ad -Hermæum stadia prope viginti; quo in loco terminus est inter Messenios -et Megalopolitanos, et Mercurius e pila eminens. - - - - - CAPUT XXXV. - - -_ Via Megalopoli Carnasium versus oppidum Messeniorum. — Hermæum et - termini Megalopolitanorum et Messeniorum, ibique signa deorum posita - — via a Megalopoli Lacedæmonem versus — de Belbina — viæ a - Megalopoli in interiorem Arcadiam, Scias vicus — Tricolonorum, Zœtiæ - aliarumque urbium reliquiæ — Callistûs sepulcrum et templum Dianæ - Callistæ — campus Schœnus, et Atalantæ curricula. _ - -Atque hæc quidem via Messenen, altera a Megalopoli Carnasium, quod -Messeniorum oppidum est, ducit. Ea progressos Alpheus excipiet eo -potissimum loco, quo aquis communicatis Malus et Scyrus ei immiscentur. -Inde Malunte ad dexteram labente ubi triginta circiter stadiis confectis -fluvium trajeceris, per accliviorem tramitem ad vicum, quem Phædriam -nuncupant, pervenias. Abest a Phædria stadia quindecim prope Despœnæ -(_Dominæ_) ædem, vicus Mercurio sacer quod Hermæmum dicitur. (2) Sunt hi -etiam inter Messenios et Megalopolitanos termini; et eodem in loco non -magna utique signa Despœnæ ipsius et Cereris, Mercurii etiam et -Herculis. Quin etiam quod Dædalus Herculi e ligno simulacrum fecit in -Messeniæ et Arcadum confinio, hic olim stetisse conjicio. (3) Viæ quæ -Megalopoli Lacedæmonem ducit triginta sunt ad Alpheum stadia. Inde juxta -Thiuntem fluvium iter est; hic etiam Thius in Alpheum influit. Relicto -ad lævam Thiunte confectis quadraginta circiter ab Alpheo stadiis, ad -Phalæsias accedas. Absunt Phalæsiæ stadia viginti ab Hermæo quod ad -Belbinam est. (4) Narrant Arcades Belbinam olim ad suos fines -pertinentem a Lacedæmoniis abscissam. Sed enim non satis rationi -consentanea dicere mihi videntur. Nam, ut mittam alia, non fuisset hac -in parte Arcadum causa a Thebanis neglecta, si jure vindicari eum agrum -posse arbitrati essent. (5) Megalopoli ad castella aliquot quæ intra -Arcadiæ fines sunt, ac primum quidem ad Methydrium via est stadiorum -centum et septuaginta. Tredecim a Megalopoli stadiis longius abest vicus -qui Scias dicitur, ubi templi ejus, quod Sciatidis Dianæ fuit, reliquiæ; -condidisse dicitur Aristodemus, dum in Arcadibus dominaretur. Abhinc -decem ferme stadiis Charisiarum urbis vestigia ostenduntur et ea quidem -non ita multa; inde ad Tricolonos totidem stadiûm via est. (6) Fuerunt -olim et ipsi Tricoloni urbs. Mansit ibi ad hæc usque tempora in colle -Neptuni templum cum quadrato signo. Lucus templum ambit. Eam urbem -Lycaonis filii condiderunt. Zœtiam vero a Tricolonis quindecim plus -minus stadiis distantem non recto sane itinere, sed ad lævam -divertentibus, Zœteum Tricoloni filium coloniam deduxisse tradunt. At -Paroreus, Tricoloni minor natu filius, et ipse Paroriam condidit a Zœtia -non longius stadia decem. Deserta ætate mea utraque est. (7) Exstant hac -ætate Zœtiæ Cereris et Dianæ delubra. Aliæ etiam urbium ruinæ visuntur: -Thyræi a Paroria intervallo stadiûm quindecim, Hypsuntis in monte supra -planitiem. Monti idem quod oppido nomen. Media inter Thyræum et -Hypsuntem regio tota montana, tota feris referta. Fuisse Lycaonis filios -Thyræum et Hypsuntem superius a nobis est indicatum. (8) Tricolonis ad -dexteram via primum acclivis est ad fontem, cui Cruni nomen. A Crunis -triginta stadiûm abest intervallo Callistûs sepulcrum, editus terræ -agger multis quum infœcundis tum pomiferis vestitus arboribus. In summa -tumuli parte attollit se Dianæ ædes, cui Callistæ (_Pulcherrima_) -cognomentum. Primus autem, Pamphos Dianam, accepto, ut opinor, ab -Arcadibus nomine, versibus Callisten appellavit. (9) Jam vero stadia -hinc viginti quinque, a Tricolonis prorsus centum, ad Helissontem, et ad -viam rectam, quæ ad Methydrium ducit (sola enim hæc via Tricolonis -patens nobis nondum memorata est), Anemosa vicus abest et mons -Phalanthum. In monte Phalanthi urbis reliquiæ sunt. Agelai, qui -Stympheli fuit, Phalanthum filium fuisse dicunt. (10) Supra campus est -qui Poli nuncupatur. Inde Schœnus oppidum, cui a Schœneo Bœoto nomen. -Quodsi Schœneus ille in Arcadiam aliquando venit, curricula etiam quæ -Schœnunti proxima Atalantæ dicuntur, ab ejus filia nomen accepisse -videri possunt. Dehinc, uti mea fert opinio, fuit ** nominatum, et -Arcadiæ finibus hæc omnia ab omnibus loca adscribuntur. - - - - - CAPUT XXXVI. - - -_ De Methydrio urbe ejusque memorandis — monte Thaumasio, ubi Rhea Jovem - peperisse fertur — memorandis in via ad Mænalum, templo Boni Dei — - Boreæ venti sacris — memorandis ad Mænalium montem — colle, urbe et - Mercurio Acacesio — templo Despœnæ. _ - -Hinc nihil jam reliquum est quod commemoretur nisi Methydrium ipsum, quo -a Tricolonis via perducit stadiûm centum et triginta duorum. Id nominis -oppido est quod medio loco inter Malœtam et Mylaontem flumina illud olim -Orchomenus in excelso colle condidit. Ac Methydrienses quidem, antequam -se Megalopolitanis adjungerent, suos et ipsi Olympicorum ludorum -victores prædicare potuerunt. (2) Est Methydrii Neptuni Equestris ædes -ad Mylaontem fluvium. Thaumasius vero mons supra Malœtam amnem est. Huc -se Rheam Jovem utero ferentem recepisse credi volunt Methydrienses, -Hopladamo et aliis ejus sociis Gigantibus in auxilium accitis si forte -Saturnus vim ei ullam intentaret. (3) Ac fatentur illi quidem Rheam in -quadam Lycæi parte peperisse; dolo vero Saturnum pro puero lapide, ut -Græci narrant, apposito in hoe ipso monte circumventum prodidere. -Spectatur in montis jugo spelunca Rheæ; quo nulli hominum, præterquam -solis deæ sacra facientibus feminis, introire fas est. (4) A Methydrio -stadia fere triginta abest Nymphasia fons; totidem intersunt a Nymphasia -ad communes Megalopolitanorum, Orchomeniorum et Caphyatarum fines. (5) -Ac Megalopolitanis quidem per angustias, quæ Portæ ad lacum nominantur, -via patet ad Mænalum præter Helissontem contendentibus. Ad ejus viæ -lævam Boni Dei ædes est. Quod si dii hominibus bonorum auctores sunt, -deorum vero supremus est Juppiter, recte quidem hoc Jovis maxime -proprium cognomen esse conjicere possis. Paulo hinc longius terræ agger -est, Aristodemi sepulcrum; cui viro ne ipsa quidem tyrannis Boni -cognomen eripuit. Minervæ etiam illic Machinatricis delubrum; hoc deæ -cognomen inde est, quod ipsa omnis generis consiliorum et artium -hominibus inventrix exstitit. (6) Ad viæ dexteram Boreæ vento area -dicata est, cui anniversarium sacrum Megalopolitani faciunt, neque ulli -deorum majores habent honores, quod per eum contra Lacedæmoniorum et -Agidis conatum servati fuerint. Proximo loco est Œclis Amphiarai patris -sepulcrum; si modo in Arcadia ille, ac non ad Trojam, quum Herculem -adversus Laomedontem profectum secutus esset, extremum diem obiit. -Exinde est Cereris quæ ad lacum nominatur, fanum cum luco; ab urbe -nihilo longius abest quam stadia quinque. Huc solis mulieribus ingredi -fas est. (7) Mox stadiûm triginta spatio confecto ager adjacet Paliscius -nomine. Unde relicto ad sinistram Elapho amne minime illo quidem -perenni, intra stadia circiter viginti ad Peræthensium ruinas pervenias; -inter quas Panis templum reliquum est. Quodsi torrentem transieris, -illinc recta promoventi ad decimum quintum stadium campi sunt; et ubi -hos pergressus fueris, eodem quo campi nomine mons Mænalius. Ad imum -montem Lycoæ urbis vestigia, et Dianæ fanum ac signum ex ære cognomento -Lycoatidis. In ea montis parte quæ ad meridiem est Sumetia olim urbs -munita fuit. (8) In eodem monte locus, quæ Triodi (_Trivia_) -nuncupantur; unde Mantinenses Delphici oraculi monitu Arcadis Callistûs -filii ossa sustulerunt. Mænali etiam ipsius adhuc ruinæ exstant et -Minervæ ædis, stadia præterea duo, ad athletarum pugnas alterum, ad -equorum alterum cursus appositum. Mænalium vero montem tam proprium esse -Panis prædicant, ut fistula canentem deum se audire accolæ affirmare non -dubitent. (9) Inter Despœnæ fanum et Megalopolitanorum mœnia stadia -intersunt quadraginta, et dimidia quidem viæ pars usque ad Alpheum -fluvium; quo transmisso stadia duo absunt Macareorum ruinæ. Inde septem -stadiis absunt rudera Daseorum, totidem a Daseis Acacesius tumulus. (10) -Infra eum Acacesium urbs fuit, et Mercurii Acacesii e marmore signum hac -etiamnum ætate in eo tumulo exstat. Enutritum illic Mercurium puerum et -Acacum Lycaonis filium ejus nutricium fuisse, Arcadum sermo vulgavit. -Longe diversa Thebani memorant; ac rursus a Thebanis dissentiunt -Tanagræi. - -Ab Acacesio distat stadia quatuor Despœnæ (_Dominæ_) fanum. Illic primum -visitur Hegemones Dianæ ædes. Æneum deæ signum faces præfert; pedum sex -magnitudine id signum esse conjicimus. - - - - - CAPUT XXXVII. - - -_ Sacri Despœnæ septi memoranda — Despœnæ et Cereris earumque solii - signa — de Anyto et Titanibus — speculo miro — Megaro et sacris - Despœnæ — de Despœna — luco Despœnæ — Panis templo — Pane et Eratone - nympha vaticinantibus. _ - -Hinc ad sacrum Despœnæ septum aditus est. Accedentibus ad ædem et -porticus ad dexteram est, et in pariete inclusa sigilla e candido -marmore; una in parte Parcæ et Parcarum dux (Mœrageten vocant) Juppiter; -in altera Hercules Apollini tripodem eripiens. Quæ vero de his audierim, -si quando ad eam Phocensis historiæ partem quæ ad Delphos pertinet -pervenero, tunc exponam. (2) In porticu vero ad Despœnæ fanum, inter ea -quæ percensui sigilla tabula est, in qua pictæ (scriptæ) sunt initiorum -ceremoniæ. Tertio loco Nymphæ inter sigilla et Panes sunt; quarto -Polybius, Lycortæ filius. Inscriptio testatur nihil ab initio offensuram -fuisse Græciam, si Polybii consiliis paruisset; jam vero graviter -affectæ unum illum præsidio fuisse. Ante fanum aræ erectæ, Cereri una, -Despœnæ altera, Deûm magnæ Matri tertia. (3) Signa Despœnæ et Cereris, -solium in quo sedent, et item quod pedibus subjacet scabellum, e solido -et unico lapide sunt. Nam neque vestes neque extranea quædam solii -ornamenta ullo vel ferri vel glutinis coagmento compacta sunt, sed uno -prorsus omnia lapide constant. Neque vero eum lapidem aliunde -deportatum, sed somnii monitu, quum intra septum illud fodiendo tellurem -aperuissent, inventum memorant. Utriusque simulacri magnitudo instar -ejus est quod Matris Deûm Athenis visitur. Sunt hæc quoque Damophontis -opera. (4) Ceres ipsa facem dextera præfert, lævam Despœnæ admovet. -Despœna sceptrum et vas, quæ cista dicitur, genibus sustinet, dextera -cistæ adhibita. Sunt etiam ab utraque throni parte simulacra; Cereri -assistit Diana cervina pelle velata, pendente ex humeris pharetra; -altera manu lampadem, dracones duos altera gestat. Adjacet canis de -venaticorum genere. (5) Despœnæ signo Anytus adstat armati hominis -habitu. Hunc æditui Despœnæ nutricium fuisse tradunt, et de Titanibus -unum. Sane Titanas primus omnium Homerus suis carminibus commentus est, -deos esse sub Tartaro narrans. Ea de re poetæ versus in Junonis -jurejurando sunt (_Il._ XIV, 277). Sumpto deinde ab Homero Titanum -nomine Onomacritus Bacchi orgia exponens hos esse eorum quæ Bacchus -perpessus sit, dicit auctores. (6) Sed quæ ad Anytum pertinent, ab -Arcadibus memoriæ prodita sunt. Cereris vero filiam, non Latonæ, Dianam -fuisse ab Ægyptiis acceptum sermonem Græcos docuit Æschylus Euphorionis -filius. Jam de Curetibus (nam hi infra ea signa cernuntur) deque -Corybantibus qui in basi insculpti sunt (alius enim sunt generis -Corybantes atque Curetes), omnia consulto missa facio. (7) Infra hoc -fanum Arcades pomiferarum omnium arborum præterquam Punicæ mali fructum -inferunt. Ad dexteram e delubro egredienti speculum in pariete inclusum -est; in quod qui inspexerit, suam ipsius imaginem aut parum perspicue -aut prorsus nihil cernet; dearum tamen signa et solium ipsum dilucide -intuebitur. (8) Præter Despœnæ fanum paululum ascendentibus ad dexteram -est quod Megaron vocant. Ibi arcana sacra celebrantur, et. Despœnæ -victimas plurimas et peroptimas mactant Arcades, et immolant quidem pro -suis quisque copiis. Neque vero hostiarum guttura desecant uti aliis in -sacris, sed artum quem quisque fortuito primum apprehenderit, illum -præcidit. (9) Hanc dearum omnium maxime venerantur Arcades. Filiam eam -esse dicunt Neptuni et Cereris, eaque vulgo Despœna (_Domina_) -cognominatur, sicut eam quæ e Jove et Cerere nata est Coren (_Puellam_) -cognominare solent, quum peculiari nomine Persephone (_Proserpina_) -vocitetur, ut Homerus et ante hunc Pamphos in sua poesi declarant. -Despœnæ autem nomen non sum ausus ad profanos prodere. (10) Supra ædem -eam, quod vocari diximus Megaron, Despœnæ sacer lucus est ambiente -lapidum maceria. In eo luco et aliæ sunt arbores et ex una atque eadem -radice olea et ilex enatæ, quod sane nulla effectum est agricolarum -arte. Supra lucum Equestris Neptuni (nempe qui pater Despœnæ credatur) -et aliorum deorum aræ sunt. Earum extremam indicat inscriptio communem -esse illam diis omnibus. (11) Illinc per scalam in Panis delubrum -ascendas. In delubrum ducit porticus; intus est numinis haud sane magnum -simulacrum. Huic deo æque ac potentissimis quibusque et hominum vota -rata habere et merita improbos pœna afficere attributum est. Ignis ei -perpetuus ardet. Etiam responsa oraculorum priscis temporibus deum hunc -reddere solitum autumant, ejusque interpretem Erato nympham fuisse, quæ -cum Arcade Callistûs filio nupta fuerit; de qua eadem carmina memoriæ -produntur, quæ ipsi etiam legimus. Est eodem in loco Martis ara; sunt -intra ædem Veneris duo signa e candido alterum marmore, vetustius -alterum e ligno; Apollinis item et Minervæ, e ligno prisca sunt signa; -Minerva cellam et ipsa suam habet. - - - - - CAPUT XXXVIII. - - -_ De Lycosura omnium urbium prima et vetustissima — monte Lycæo ejusque - parte Cretea dicta — Nymphis, quæ Jovem nutriverunt, et fonte Hagno - — Panis templo in Lycæo — Lycæi montis admirandis, Jovis Lycæi sacro - luco — templo et sacris Apollinis Parrhasii — agro Thisoensi et - pluribus fluviis Achelois — montibus Nomiis et Panis templo. _ - -Paululum supra hunc locum Lycosuræ murorum ambitus exstat, intra quem -pauci sunt incolæ. Urbium autem omnium quas vel continens terra vel -insulæ sustinent, vetustissima est Lycosura; hanc primam omnium sol -aspexit, et ad hujus exemplum urbes ceteri homines condere didicerunt. -(2) Ad lævam fani Despœnæ Lycæum mons est, quem Olympum etiam, Sacrum -alii Arcadum jugum nuncupant. In hoc monte educatum Jovem vulgo traditum -est. Locus est in Lycæo quæ Cretea vocatur, ad lævam luci qui Apollini -sacer est cognomento Parrhasio. Hunc esse locum in quo sit educatus -Juppiter, non autem Cretam insulam, contra Cretensium sermonem -contendunt Arcades: (3) Nymphas etiam nominant quæ Jovem nutrierint, -Thisoam, Nedam et Hagno; et a Thisoa quidem nominata fuit urbs olim -frequens in Parrhasiorum finibus; est vero nunc Thisoa pagus -Megalopolitani agri pars. Neda flumini nomen dedit, fonti Hagno, qui in -Lycæo monte perinde ut Ister fluvius parem aquarum molem æstate æque -atque hieme volvere solet. (4) Quodsi forte diuturna siccitate solum -laboret atque ex eo segetes et stirpes exarescant, ibi Lycæi Jovis -sacerdos ad aquam ejus fontis cum precatione conversus riteque re divina -mactatis hostiis peracta, e quercu ramum non alte sed in summam aquam -porricit; exsistit commota aqua ater halitus nebulæ persimilis, neque -ita multo post nubes inde attollitur, quæ dum alias nubes attrahit -efficit ut Arcadum fines imbribus perfundantur. (5) Est in Lycæo Panis -etiam fanum condenso circumseptum luco, et hippodromus et ante hunc -stadium; ibi antiquitus Lycæorum ludos celebrabant. Sunt ibidem aliquot -statuarum bases, statuis amotis; earum unius inscriptio elegis testatur -fuisse eam Astyanactis effigiem, viri ex Arcadis prosapia oriundi. (6) -Mons ipse Lycæus multa quæ visentes admirentur habet; hoc inter cetera: -Area est Lycæi Jovis, quo hominibus non est accessus; si quis loci -religione contempta introierit, necesse omnino est eum intra annum e -vita excedere. Hoc quoque narrant, tam homines quam bestias, quæ forte -intra ejus loci ambitum se immiserint, nullas e corporibus suis umbras -reddere; ac feras quidem venator illuc confugientes non consequitur, sed -foris consistens nullam sane umbram ab ejus corpore mitti animadvertit. -Ea certe anni parte qua Cancer Solem gestat, Syenæ quoque quæ Æthiopiæ -finitima urbs est, nullæ ex arboribus nec animantibus umbræ se -ostendunt; verum in illa Lycæi area hoc nulla non anni parte contingit. -(7) In supremo montis jugo est terræ tumulus, Lycæi Jovis ara, unde -omnis prope Peloponnesus prospici potest. Ante aram duæ eminent pilæ ad -solis fere exortum; insistunt aquilæ inauratæ pervetusti operis. Ad hanc -aram Jovi Lycæo in operto sacra faciunt. Sacri ejus ritus curiose mihi -exquirere non est collibitum; quare ita se habeant, ut præsenti et -prisci temporis religione sanciti sunt. (8) In ea montis parte quæ ad -Orientem spectat, est Apollinis fanum cognomento Parrhasii; eundem -Pythium appellant. Ei deo festos quotannis dies dum agitant, aprum -Apollini Epicurio (_Auxiliari_) immolant in foro; ibi re divina peracta -in fanum Apollinis Parrhasii hostiam statim deportant cum solenni pompa -ad tibiæ cantum; femora deinde excisa adolent, atque viscera eodem in -loco absumunt; hæc patrio more religio sancita est. (9) In Lycæi parte -quæ ad Aquilonem vergit, Thisoæus ager est. Incolæ præ ceteris numinibus -Thisoam nympham venerantur. Perlabentes amnes influunt in Alpheum, -Mylaon, Nus, Achelous, Celadus et Naliphus. Acheloo Arcadico cognomines -alii duo amnes sunt multo illi quidem nobiliores. (10) Eorum alterum ad -Echinadas insulas per Acarnanas et Ætolos decurrentem Homerus in Iliade -fluviorum regem nuncupavit, alterum e Sipylo monte fluentem cum ipso -monte ad ea quæ de Niobe prodidit, adjecit. Tertio huic ipsi Acheloo -nomen est qui præter Lycæum montem labitur. (11) Lycosuræ ad dexteram -consurgunt montes qui Nomii dicuntur. Est in illis Nomii Panis fanum. -Vicum Melpeam (_Modulatricem_) nominant, quod fistulæ modos illic Pani -primum excogitatos dictitant. Nomios vero montes a Panis pastionibus -vocatos fuisse obvia esse possit et exposita cuivis conjectura; ipsi -tamen Arcades de nymphæ cujusdam nomine vocitari affirmant. - - - - - CAPUT XXXIX. - - -_ De fluvio Platanistone in via ad Phigaliam urbem — Phigalo et - Phigalensium discessu ac reditu — Phigaliæ urbis situs et memoranda - — Bacchi Acratophori templum et signum. _ - -Lycosuram præterfluit Occidentem versus fluvius, cui Plataniston nomen; -quem trajicere necesse habent qui Phigaliam contendunt. A flumine clivus -se attollit stadia non minus triginta, sed neque altius multo. (2) Quæ -vero ad Lycaonis filium Phigalum pertinent (fuit enim is primus urbis -Phigaliæ conditor) et ut post a Phialo Bucolionis filio civitas ea nomen -acceperit, ac deinde rursus pristina appellatio invaluerit, est a nobis -in antecedentibus jam expositum. Traduntur etiam alia fide non satis -digna: indigenam hominem Phigalum fuisse, non autem Lycaonis filium. Ex -quorundam sermone Phigalia nympha una de Dryadibus fuit. (3) Quo tempore -Lacedæmonii Arcadas bello adorti in Phigalensium fines cum exercitu -invaserunt, incolis prœlio victis urbem obsidione cinxerunt, quumque -parum abesset quin muri expugnarentur, Phigalenses vel effugere, vel sub -certis conditionibus a Lacedæmoniis dimissi sunt. Capta est Phigalia et -a Phigalensibus deserta, Miltiade Athenis archontis magistratum gerente, -Olympiadis tricesimæ, qua tertiam palmam tulit Chionis Lacon, anno -secundo. (4) Qui e Phigalensibus effugerant, censuerunt Delphici -Apollinis oraculum de reditu consulendum. Sciscitantibus responsum est, -si soli per se ipsos redire conati essent, nullam fore jam reliquam -postliminii spem; at si ab Oresthasio centum lectissimos viros -assumsissent, illos quidem in pugna perituros, Phigalenses vero eorum -opera reditus compotes fore. Oresthasii, eo responso cognito, certatim -omnes deligendis illis centum viris annumerari et expeditionis ejus -participes esse voluere. (5) Congressi cum Lacedæmoniorum præsidio ratam -omni ex parte oraculi vocem fecere. Strenue enim dimicantes Spartanis -pulsis quum ipsi mortem oppetiissent, Phigalensibus patriam reddidere. -Sita est Phigalia edito et prærupto loco, et in ipsis rupibus exstructa -sunt mœnia. Montis jugum ascendentes excipit plana et minime salebrosa -area, in qua Sospitæ Dianæ ædes est cum stante marmoreo signo. Ab eo -templo more majorum pompas ducere solenne habent. (6) In gymnasio -simulacrum Mercurii positum est vestiti hominis specie, in quadrangulam -figuram desinens neque pedum tenus expolitum. Baccho quoque templum -erectum est. Acratophorum cognomento incolæ appellant. Signi partes -inferiores conspici nequeunt, quod hederæ et lauri densa fronde -velantur; quæ in conspectu sunt, oblita ** cinnabari splendere. -Cinnabari ipsum cum auro erui tradunt ex Iberorum metallis. - - - - - CAPUT XL. - - -_ In Arrhichionis signo priscæ formæ ratio memoratur — de Arrhichione - pancratiasta ob victoriam post mortem ab Eleis coronato — de eodem - honore Creugæ habito, et cæstibus μειλίχαι dicuntur. _ - -Est Phigalensibus in foro pancratiastæ Arrhichionis statua quum cetera -pervetus, tum ipsa maxime figura. Pedes modico distant intervallo, manus -lateribus adhærent ad coxendices demissæ. E lapide statua est; cui -fuisse adscriptum elogium dicunt, sed illud vetustas abolevit. Tulit -Arrhichion palmas duas ex Olympiadibus quæ sunt quartam supra -quinquagesimam tam justa eorum qui ludis præsidebant sententia, quam -virtute sua meritas. (2) Quum enim victis aliis adversariis unus quocum -de oleastro certaret relictus esset, ille, quicunque fuerit, et pedibus -præventum Arrhichionem incinxit et manibus collum obstrinxit. Ejus -digitum Arrhichion pedis infregit, et dum strangulatus animam ageret, -præ digiti dolore adversarius eodem temporis momento se victum professus -est. Elei itaque Arrhichionis cadaveri victoriam et coronam præconis -voce adjudicarunt. (3) Consimile fuisse judicium Argivorum de Creuga -Epidamnio pugile novi. Ei enim jam mortuo Nemeorum coronam detulerunt, -quod Damoxenus Syracusanus ejus adversarius pacta inter ipsos conventa -violarat. Nam quum pugilantibus vespera jam superventura esset, inter -eos ita convenit coram audientibus, ut vicissim alter alterius plagam -acciperet. Nondum instituerant pugiles cæstus acutos ad utriusque manus -articulum religare; sed mitioribus (μειλίχας appellabant) adhuc -utebantur sub volam revinctis ita, ut digiti ipsis nudi relinquerentur. -Ceterum milichæ erant lora tenuia e crudo bovis corio, et arte quadam -vetere inter se implicata. (4) Tunc igitur Creugas Damoxeno in caput -plagam inflixit: Damoxenus illum manum sustinere jussit. Quod quum ille -fecisset, Damoxenus rectis digitis partem eam alvi petiit, quæ infra -costas est. Ea vero fuit quum unguium duritia, tum percussionis impetus, -ut immissa manu viscera apprehenderit eaque dilaniata extraxerit: et -expiravit statim Creugas. (4) Argivi Damoxenum quod pactis non -stetisset, quippe qui non uno sed pluribus ictibus adversarium -confecisset, area ejecerunt, sed Creugæ jam mortuo palmam detulerunt, -eidemque statuam Argis posuerunt, quæ ad meam usque ætatem in Lycii -Apollinis fuit. - - - - - CAPUT XLI. - - -_ Polyandrium in Phigalensium foro — fluvius Lymax unde dictus — de Neda - fluvio — Eurynome ejusque sacris — montibus Phigaliæ, Cotylio et - Elaio, vico Bassis et templo Apollinis Epicurii — Lymacis fluvii - fonte et loco Cotylo dicto. _ - -Habet Phigalensium forum commune sepulcrum lectissimæ illius -Oresthasiorum manus; iis eodem quo heroibus ritu quotannis inferias -mittunt. (2) Fluvius, qui Lymax dicitur, Phigaliam præterfluens cum Neda -conjungitur. Hoc ei nominis a Rheæ purgatione inditum ferunt, quod -nymphæ quum Rheam, post sedatos ejus partus quo Jovem edidit dolores, -lustralibus aquis lavissent, ista piamina quæ veteres λύματα vocant, in -hunc fluvium abjecerunt. Testatur idem Homerus, dum Græcos ob levationem -pestis sese lustrasse lustrationisque piamina in mare projecisse canit. -(3) Nedæ fontes in Cerausio monte sunt; mons ipse Lycæi pars est. Qua -quam proxime ad Phigalensium urbem adlabitur Neda, ibi ejus civitatis -pueri crinem fluvio detondent. Nedæ alveus mari proximus navigiis haud -sane magnis subnavigatur. Amnium quos novimus omnium maxime obliquo -cursu labitur Mæander plurimisque se retro flexibus convertit: secundas -revolutionum nomine Neda sibi vindicare queat. (4) Stadiis fere duodecim -supra Phigaliam calidarum aquarum balneæ sunt, a quibus non longe in -Nedam Lymax descendit. In eorum amnium confluenti veteri religione -sanctissimum fanum est Eurynomes, ob loci asperitatem aditu difficile. -Circa ipsum multæ et condensæ surgunt cupressi. (5) Eurynomen -Phigalensium plebs Dianæ cognomen esse credit; quicunque vero -antiquitatis monumenta pertractarunt, Oceani fuisse filiam dicunt, cujus -Homerus quoque in Iliade fecerit mentionem, quum eam una cum Thetide -Vulcanum excepisse dixerit. Stato quotannis die Eurynomes templum -aperiunt; aperiri alio tempore mos patrius non est. Sacra eo die publice -ac privatim fiunt. (6) Mihi quidem non contigit ut eo tempore adessem, -neque Eurynomes simulacrum videre potui; audivi vero de Phigalensibus -aureis catenis revinctum esse, feminea facie usque ad summa femora, -cetera piscis figura. Ad filiam igitur Oceani quæ una cum Thetide in -mari profundo habitat cognoscendam afferat aliquid piscis. At ea forma -nulla satis probabili ratione Dianæ convenire posse videatur. (7) -Incingitur Phigalia montibus, a læva Cotilio, a dextera imminet qui -Elaius vocatur. Distat ab urbe Cotilius stadia prope quadraginta. In eo -vicus est cui nomen Bassæ, et Apollinis Epicurii ædes; lapideus deus -ipse, lapideum lacunar. (8) Templorum sane omnium quæ in Peloponneso -sunt, excepto eo uno quod Tegeæ est, quum lapidis pulchritudine, tum -vero structuræ concinnitate est hoc longe præstantissimum. Cognomen -illud est Apollini tributum, quod pestilentia laborantibus opem tulerit; -qua etiam de causa est idem Apollo apud Athenienses Alexicacus -(_Averruncus_), quod pestilentem morbum ab ipsis quoque averterit, -nuncupatus. (9) Bello autem quod cum Peloponnesiis Athenienses gessere, -neque alio omnino tempore, hoc dei exstitit in Phigalenses meritum. -Testatur id tum cognominum rei congruentium similitudo, tum vero quod -Ictinus architectus, qui templum ædificavit Phigaliæ, iisdem quibus -Pericles Athenis temporibus vixit; idemque Atheniensibus ædem eam quem -Parthenonem vocant, erexit. In superiore quidem hujus commentarii parte -a me expositum est fuisse Apollinis signum hoc in Megalopolitanorum -foro. (10) In Cotilio fons est, a quo qui Lymacem amnem ortum ducere -historiæ mandavit, id sane scripsit quod neque ipse vidit, neque ab iis -qui viderint audivit. Utrumque horum mihi contigit. Nam amnis quidem -illius profluentem vidimus; at e fonte qui in Cotilio est manantem aquam -intra modicum soli spatium omnino evanescentem observavimus; minime -tamen in qua esset Arcadiæ parte Lymacis fons in mentem venit curiosius -investigare. Est supra Apollinis Epicurii eo loco quod cognomento -Cotilon appellatur, Veneris ædes sine tecto; in quo signum deæ exstat. - - - - - CAPUT XLII. - - -_ De monte Elaio et Cereris Nigræ antro — de Cereris luctu et secessu - Phigalensium narratio — de Cereris Nigræ prisco signo — illius - recentiori signo ab Onata confecto — Cereris Nigræ sacris. _ - -Elaius, mons alter, abest a Phigalia stadia prope triginta. Est eo in -loco antrum Cereris cognomento Nigræ. Cum iis certe quæ de Cereris cum -Neptuno concubitu Thelpusii narrant ea conveniunt quæ Phigalenses eadem -de re sentiunt. Peperisse vero Cererem Phigalenses non equum memorant, -sed eam quæ ab Arcadibus Despœna (_Domina_) cognominatur; (2) ac nigram -quidem illam vestem, tum ira in Neptunum, tum luctu de Proserpinæ raptu -commotam sumpsisse, et in hunc specum quum se abdidisset, diu lucem -vitasse. Quum igitur omnes quos terra educat fructus corrumperentur et -homines passim fames conficeret, diis ceteris Cereris latebras -ignorantibus, (3) Panem per Arcadiæ montes alias alios inter venandum -errantem quum ad Elaium venisset, ibi Cererem offendisse tali cum habitu -et vestitu; Jovem re de Panis oratione cognita Parcas misisse, quibus -deprecantibus ira deposita et luctu lenito placata Ceres fuerit. In rei -memoriam se Phigalenses dicunt antrum illud cum ligneo simulacro deæ -dedicasse; simulacrum ita fabricasse, ut saxo insideret muliebri figura, -præter caput, (4) quod equinum atque adeo cum juba esset, draconibus et -aliis feris ad caput alludentibus, reliquo corpore ad imos pedes tunica -velato; altera manu delphinem, columbam altera præferente. Quæ simulacri -ratio sit homini neque ulla in re imprudenti eidemque etiam in -antiquitatis memoria probe versato, satis perspicuum fuerit. Nigram sane -appellatam tradunt quod pullum sumpserit vestimentum. (5) Cujus opus -ligneum illud fuerit signum, vel quonam modo sit flammis correptum, non -est memoriæ proditum. Phigalenses quidem illo prisco deleto aliud non -modo non restituere, sed etiam quæ ad cæremonias et sacra pertinebant, -magna ex parte neglexerunt. Quare quum fruges agri ferre desissent, -deprecantibus respondit Pythia: - -(6) - - Arcades Azanes vos glandivori, Phigaleam - almæ qui Cereris spelæa reposta habitatis, - scitatum accestis causamque famisque levamen, - soli bis nomades, baccisque agrestibus alti. - Pabula læta Ceres gravidasque abolevit aristas, - teque iterum ad dulces fagos glandesque coegit, - priscis muneribus privata et honore vetusto. - Alterum in alterius convertet corpus et ipsos - natos: in festo places libamine divam, - divinoque specus ornetis honore recessus. - -(7) Accepto Phigalenses responso et aliis majoribus multo quam ante -honoribus deam afficiebant, et Onatæ Miconis filio Æginetæ quanti -poposcerat novum signum faciendum locarunt. Hujus Onatæ Pergameni -ostendunt æneum Apollinem, mirandum sane opus tum magnitudine tum -artificio. Idem vir vel priscam aliquam tabulam, vel signum ligneum -nactus ad ejus similitudinem æneum hoc Phigalensibus signum fecit; quin -etiam majorem ejus partem ad somniorum imagines effinxisse dicitur, una -fere generatione post Persarum in Græciam irruptionem. (8) Testimonio -orationi meæ ea res est quod Xerxis in Europam transmissio in idem -tempus incidit quo Syracusis et in reliqua Sicilia dominabatur Gelon, -Dinomenis filius, cui demortuo Hieron frater successit. Jam vero quum -hic quoque e vita excessisset antequam Olympio Jovi dona quaæ pro -equestribus victoriis voverat, persolvisset, ejus filius Dinomenes -patris vicem implevit. Sunt vero ea quoque donaria Onatæ opera. - -(9) Atque exstant in Olympia inscriptiones; inter quas hæc dono illorum -est addita: - - Juppiter, Eleo rediit qui a pulvere victor, - quadrigaque semel, injuge bis et equo, - voverat hæc Hieron; natus monumenta parentis - Dinomenes posuit clara Syracosii. - -(10) Alterius vero hæc est sententia: - - Ista Micone satus simulacra effinxit Onatas, - insula in Ægina cui patria atque domus. - -Ætate floruit Onatas eadem fere qua Hegias Atheniensis et Argivus -Ageladas. (11) Hujus ego maxime Cereris spectandæ causa Phigaliam -diverti; ac deæ quidem hostiam cecidi nullam, verum patrio incolarum -ritu e consitis arboribus et inprimis e vite fructus obtuli; favos -præterea et lanas, non illas quidem lanificii opere tractatas, sed plane -succida et suis sordibus referta vellera; hæc illi ad aram porriciunt -quæ pro spelunca exstructa est; porrectis oleum superinfundunt; hæc -sacra cum a privatis hominibus, tum quotannis publico ritu a -Phigalensibus peraguntur. (12) Sacerdos femina sacris præest, -ministrante e sacrificulis (Hierothytas appellant) natu minimo; sunt -vero ii tres e civium numero. Ambit speluncam quercuum lucus prægelida e -fonte erumpente aqua. Ipsum sane quod Onatas fecerat simulacrum neque -quum ego illuc veni amplius exstabat, neque an unquam exstitisset -Phigalensium multitudo compertum habebat; (13) audivi tamen grandem natu -hominem, quicum forte sum congressus, quum diceret tribus ante se natum -ætatibus vetus illud signum collapsis e culmine saxis ita confractum, ut -species ejus omnis pristina aboleretur; et sane in ipso culmine vestigia -facile cernebam unde saxa corruerant. - - - - - CAPUT XLIII. - - -_ De urbe Pallantio — Evandro Pallantii ad Tiberim conditore — Antonini - Pii rebus bello gestis et beneficiis in Græcas et alias gentes - collatis — illius filii Antonini rebus gestis. _ - -Postulat locus hic ut ad Pallantium transeam quæque memoratu illic digna -ut oratione persequar; nec omittam quare Imperator Antoninus major urbem -ex pago fecerit et incolis libertatem et a tributis immunitatem dederit. -(2) Evandrum narrant nympha Ladonis filia et Mercurio genitum consilio -et bellica virtute Arcadas ceteros antecelluisse. Hunc in coloniam -missum deducta e Pallantio in locum Tiberi proximum Arcadum manu oppidum -condidisse, quod urbis Romæ postea pars fuerit; appellatum vero de -Arcadici oppidi nomine ab ipso Evandro et inquilinorum comitatu -Pallantium: quod nomen consecuta ætas duabus literis l et n submotis _in -Palatium_ mutavit. Hæc ipsa res Imperatorem adduxit ut de -Pallantiensibus quamoptime mereretur. (3) Hic Antoninus qui tam benigne -Pallantiensibus fecit, nullius omnino belli gerendi Romanis voluntarius -auctor fuit; sed Mauros, Libyum suis legibus viventium partem maximam et -vagos et errantes, Scythicis gentibus eo minus expugnabiles, quod non -plaustris, sed equis cum uxoribus invecti errant; eos ille, quum priores -bellum movissent, finibus pulsos suis in ultimas Libyæ solitudines ad -Atlantem montem ejusque montis accolas populos expulit. (4) Brigantibus -vero qui in Britannia sunt, quod Genunios populi Romani socios armis -lacessierant, magnam agri partem ademit. Præterea quum Lyciorum et Carum -urbes, Con etiam et Rhodum terræ vehemens motus evertisset, eas -Antoninus infinitis prope sumptibus summamque instaurationi earum -diligentiam impendens saluti reddidit. Nam quoties et Græcos et Barbaros -inopia laborantes pecunia juverit, qua operum magnificentia Græciam, -Joniam, Carthaginem et Syriam exornarit, est ab aliis accuratissime -scriptum. (5) Idem Imperator aliud sui monumentum reliquit. Sociis qui -jure Quiritium donati essent, si eorum liberi cum Græcis censeri se -mallent, his ex lege quadam nihil supererat nisi ut bona sua civibus -Romanis ad ipsos non pertinentibus legarent, aut in Principis fiscum -referrent; licere voluit Antoninus ipsis etiam filios heredes facere, -quum satius esse duceret laudem humanitatis mereri, quam appositam illam -ad pecuniam accumulandam legem servare. Hunc Romani Pium cognomine -appellarunt, quod honorandi numinis divini studiosissimus fuerit; sed -opinione mea Cyri etiam majoris cognomen promeruit, ut scilicet communis -hominum pater diceretur. (6) Imperii reliquit successorem ejusdem -nominis filium. Is Germanos omnium totius Europæ barbarorum -pugnacissimos et numero plurimos, Sarmatarum quoque gentem, a quibus -injuriis et bello fuerat provocatus, armis domuit. - - - - - CAPUT XLIV. - - -_ Via a Megalopoli Pallantium et Tegeam versus — urbs Hæmoniæ, - Oresthasii atque Aseæ urbis reliquiæ — Alphei et Eurotæ fluviorum - fontes et conjunctio — mons Boreum et locus Choma dictus — memoranda - Pallantii, templum Deorum Purorum — campus Manthyricus, mons Cresium - et templum Aphnei in eo — fons Leuconius. _ - -Sed reliquas jam partes institutæ de Arcadum rebus historiæ persequamur. -A Megalopoli Pallantium et Tegeam usque, ad eum locum qui Choma -(_Agger_) dicitur, eadem via ducit. In ea suburbani campi sunt, qui -Ladocei a Ladoco Echemi filio nominantur. Post hæc priscis temporibus -erant Hæmoniæ urbs, cujus fuerat conditor Hæmon Lycaonis filius. Usus -obtinuit in hoc usque tempus ut locus ille Hæmoniæ nominetur. (2) Ab -Hæmoniis discedenti ad dexteram viæ Oresthasii urbis et aliæ exstant -reliquiæ et e Dianæ templo columnæ. Dianæ illi cognomentum fuit Hieria -(_Sacrificula_). Hæmoniis recta pergenti vici sunt Aphrodisium primo ac -deinde Athenæum. In læva hujus parte est Minervæ delubrum cum signo -lapideo. (3) Ab Athenæo stadia ferme viginti Aseæ ruinæ distant, et ubi -arx olim fuit, tumulus; arcis adhuc exstant murorum vestigia. Ab Asea -stadia non amplius quinque non longe a via Alphei, deinde juxta ipsam -viam Eurotæ fons abest. Alphei fonti Matris Deorum ædes proxima est sine -tecto; ibi duo sunt leones e lapide. (4) Admiscetur Alpheo Eurotæ aqua -fluuntque ambo amnes communi alveo ad stadia prope viginti, exceptique -exinde eodem cuniculo erumpit Eurotas in Laconica terra, Alpheus Pegis -in Megalopolitanorum finibus. Ab Asea acclivis est via ad Boreum montem, -in cujus summo vertice templi vestigia remanent. Templum ædificasse -Ulyssem Minervæ Sospitæ tradunt et Neptuno Ilio in patriam reducem. (5) -Eo loco quem Choma vocant, agri fines inter Megalopolitanos, Tegeatas et -Pallantienses sunt. Pallantici quidem campi ad lævam a Chomate -divertentes excipiunt. In Pallantio delubrum et in eo marmoreæ statuæ -Pallantis et Evandri; Proserpinæ præterea Cereris filiæ fanum et modico -intervallo ostenditur Polybii statua. Colle qui urbi imminet, pro arce -priscis temporibus oppidani utebantur; manet adhuc in collis vertice -fanum deorum, (6) qui Cathari (_Puri_) cognomine sunt appellati; per -quos de rebus maximis jusjurandum concipere religione sancitum habent. -Singulorum certe nomina vel ignorant, vel scientes in vulgus prodenda -non putant; sed Catharos ex eo vocari conjiciendum relinquitur, quod -illis Pallas non eodem ritu sacrum fecit quo pater ejus Jovi Lycæo. (7) -Ad dexteram loci ejus qui Choma dicitur, campi Manthyrici sunt. Patent -hi jam intra Tegeatarum fines ad ipsum usque Tegeæ oppidum stadia fere -quinquaginta. Ad viæ dexteram surgit mons nomine Cresius non utique -magnus; in quo templum ædificarunt Aphnei (_Lacturni, vel Uberis_). Nam -quum Aeropæ Cephei filiæ, Alei nepti, vitium Mars (vulgatus hic est -Tegeatarum sermo) obtulisset, (8) puella quidem inter pariendum animam -efflavit, at puer matrem complexus jam exanimem lactis e mamillis ejus -profluentem copiam hausit; id Martis voluntate fiebat; ejus rei gratia -Aphneum nuncupant deum (_Martem_); puero ipsi Aeropo nomen fuit. Juxta -Tegeaticam viam aqua est cognomento Leuconia, nempe a Leucone puella, -quam Aphidantis fuisse filiam tradunt; cujus non procul a Tegeatarum -urbe sepulcrum monstratur. - - - - - CAPUT XLV. - - -_ De Tegeatarum regione et urbe — Tegeatarum rebus bello gestis et Ancæi - Echemique fortiter factis — templo Minervæ Aleæ — ejus recentioris - templi uberior descriptio. _ - -Et sub Tegeate quidem Lycaonis filio regioni duntaxat ab eo nomen -impositum Tegeatæ ferunt; incolas ipsos curiatim habitasse, nimirum -Gareatas, Phylacenses, Caryatas, Corythenses, Potachidas, Œatas, -Manthyrenses et Echeuethenses. Ad has dum Aphidas regnaret nonam -accessisse curiam dicunt, Aphidantes. Hanc vero quæ nunc exstat urbem -condidit Aleus. (2) Tegeatis præter communes Arcadum res, in quibus est -Trojanum bellum, res contra Medos gestæ et pugna quæ in Dipæensibus cum -Lacedæmoniis commissa est, itaque præter commemorata illa seorsum -Tegeatis ipsis hæc gloriæ sunt. Aprum Calydonium Ancæus Lycurgi filius -accepto etiam vulnere sustinuit; et Atalanta quum prima omnium belluam -sagitta transfixisset, virtutis ergo capite et pelle apri donata est. -(3) Jam vero redeuntibus in Peloponnesum Heraclidis Echemus, Aeropi -filius, e Tegeatis singulari certamine Hyllum superavit. Lacedæmonios -etiam armis se invadentes primi omnium Arcadum Tegeatæ fuderunt -magnumque captivorum numerum ceperunt. - -4. Ac Tegeatis quidem Aleæ Minervæ vetus templum Aleus ædificavit; -interjecto dein tempore aliud ipsi cives erexerunt magnum dignumque -spectatu. Prius illud subito igne conflagravit, Diophanto Athenis annuum -principatum obtinente, anno secundo Olympiadis nonagesimæ sextæ, qua -victor e stadio Eleus Eupolemus discessit. (5) Id vero quod nostra ætate -exstat, tum magnitudine tum ornatu reliquo facile templa cetera quæ in -Peloponneso sunt superat. Primus ei columnarum ordo est Dorici operis, -alter Corinthiaci; præterea extra templum Ionicæ columnæ sunt. -Architectum fuisse ejus operis accepi Scopam Parium, qui etiam signa in -multis veteris Græciæ locis, ut in Ionia et Caria, fecit. (6) In -fastigii antica parte expressa est apri Calydonii venatio; mediam ferme -urgent feram ab una parte Atalanta, Meleager, Theseus, Telamon, Peleus, -Pollux et Iolaus, qui Herculi ærumnarum maxima ex parte socius fuit; -præterea Thestii filii, Althææ fratres, Prothous et Cometes; (7) ad -alterum belluæ latus Ancæum jam saucium securimque abjicientem Epochus -sublevat. Adstant Castor et Œclis filius, Amphiaraus; adsistunt etiam -Hippothous Cercyonis filius, Agamedis nepos, Stympheli pronepos; -postremus omnium in eo opere est Pirithous. Postica fastigii pars pugnam -habet Telephi et Achillis in Caici campis. - - - - - CAPUT XLVI. - - -_ Minervæ Aleæ priscum signum et apri Calydonii dentes ab Imperatore - Augusto ablati — plura deorum signa diversis in locis bello ablata - memorantur. _ - -Vetus Minervæ Aleæ signum et simul Calydonii apri dentes asportavit -Cæsar Augustus, victo Antonio ejusque partibus, in quibus Arcades omnes -fuere præter Mantinenses. (2) Non primus tamen Augustus proditur deorum -signa ac donaria devictis gentibus eripuisse, sed fuit hoc ei a priscis -jam tum temporibus tralatitium; siquidem exciso Ilio quum inter se Græci -spolia dividerent, Sthenelo Capanei filio Hercei Jovis signum obtigit. -Multisque post annis quum Dores in Siciliam transmigrarent, Antiphemus, -is qui Gelam condidit, Omphace Sicanorum oppido direpto simulacrum a -Dædalo fabricatum Gelam deportavit. (3) Persarum vero regem Xerxem Darii -filium, præter ea ornamenta quæ ex Athenarum urbe amovit, scimus etiam -ex Braurone Brauroniæ Dianæ signum avexisse; eundemque Milesiis -criminatum quod illi de industria navali prœlio in Græcia cum -Atheniensibus infelicius pugnassent, æneum qui in Branchidis fuerat -Apollinem ademisse, quem multis post annis Seleucus iisdem remisit -Milesiis. Argivis hac ipsa etiamnum ætate signa quæ ex Tirynthe -abstulerunt, alterum in Junonis, in Apollinis Elei (_?_) alterum -reposita sunt. (4) Jam Cyziceni quum Proconnesios bello adegissent ut -sibi inquilini essent, Dindymeæ matris signum e Proconneso asportarunt; -aureum illud fuit, facies non ex ebore, sed e fluvialis equi dentibus -est fabricata. Augustus ergo et Græcorum et Barbarorum jam longo usu -confirmata est exempla secutus. Ac Aleæ quidem Minervæ signum Romani -positum habent in ejus fori aditu quod est ab Augusto dedicatum. (5) Est -vero signum id ex ebore totum; Endœus opus fecit. Ex apri dentibus -alterum diffractum dicunt admirandis præpositi, alter in Bacchi æde quæ -est in Cæsaris hortis, suspensus visitur; nihilo ille quidem passus -unius dimidio brevior. - - - - - CAPUT XLVII. - - -_ De recentiori Minervæ Aleæ signo — donaria et memoranda templi Aleæ - Minervæ recensentur — de ludis, qui Aleæ et Halotia dicebantur — - templo Minervæ Poliatidos et Dianæ Hegemones. _ - -Aleæ quod nunc Tegeæ signum est e curia Manthyrensium deportatum est, -apud quos dea Hippiæ (_Equestris_) cognomento colebatur, quod, secundum -Manthyrensium sermonem, in deorum adversus Gigantes pugna dea in -Enceladum bigas immisisset. Sed Aleam vocari eam et apud Græcos reliquos -et apud Peloponnesios maxime usus obtinuit, Deæ quidem adsistunt hinc -Æsculapius, illinc Hygie e Pentelico marmore, Scopæ Parii opera. (3) In -templo memoratu dignissima dona sunt: apri Calydonii corium putre jam -præ vetustate et setis undique nudatum. Sunt præterea suspensæ compedes -illæ, etsi ex illis multas ferrugo abolevit, quibus vincti Lacedæmonii -captivi Tegeatis in agro fodiendo opus faciebant. Lectus præterea -Minervæ sacer ejusque imago pingendo efficta. Ad hæc Tegeatidis feminæ -Cheræ (_Viduæ_) cognomento scutum: sed hujus mulieris posterius -mentionem faciemus. (3) Minervæ rem divinam facit puella per temporis -spatium nescio quod, antequam pubescat tamen, nec ultra. Erectam a -Melampode Amythaonis filio aram deæ tradunt. Insculptæ sunt aræ Rhea et -Œnoe nympha parvulum Jovem tenentes, utrinque quaternis adsistentibus -Nymphis: ab una parte Glauce, Neda, Thisoa et Anthracia; ab altera, Ida, -Hagno, Alcinoe et Phrixa. Musarum etiam ibidem et Mnemosynes effigies -elaboratæ sunt. (4) A templo non longe stadium est ex aggesta terra -exstructum, in quo ludos agunt, Aleæa de Minervæ nomine, et Halotia, ex -eo quod in pugna vivos e Lacedæmoniis multos ceperant. Ad eam templi -partem quæ ad Aquilonem spectat, fons est, prope quem vitiatam ab -Hercule Augen ferunt; quod tamen ab iis quæ Hecatæus hac de re scripsit -discrepat. A fonte stadia ferme tria Mercurii Æpyti cognomento ædes -distat. (5) Habent etiam aliud Tegeatæ templum Minervæ Poliatidi -dedicatum. Eo singulis annis semel duntaxat ingreditur sacerdos. -Propugnaculi templum appellant, ac vulgo proditum est Cepheo Alei filio -Minervam Tegeam in omne tempus inexpugnabilem donato ei detonso de -Medusæ capite crine præstitisse. (6) De Diana vero, quam Hegemonen -(_Ductricem_) appellant, talis propemodum sermo est. In Orchomeniis qui -in Arcadia sunt, dominabatur tyrannus Aristomelidas. Is quum Tegeatide -virgine quam amabat quoquo modo potitus esset ac custodiam ejus Chronio -cuidam commendasset, puella, antequam ad tyrannum perduceretur, præ metu -et pudore sibi mortem conscivit; Chronium Diana oblatis nocturnis visis -ad opprimendum Aristomelidan incitavit. Interfecto itaque tyranno quum -Tegeam Chronius confugisset, Dianæ templum dedicavit. - - - - - CAPUT XLVIII. - - -_ In foro Tegeatarum legislatorum signa pilis sustinentur — de variis - coronis victoriæ insignibus — Martis signo Gynæcothœna dicto — Jovis - Telii ara et signo quadrangulo — Ilithyia dicta Auge Ingenicula (ἐν - γόνασι), ac de Auges partu varia narratio — de reliquis in - Tegeatarum foro memorandis. _ - -In foro, quod laterculi figuram præ se fert, Veneris ædes est, quæ in -Plinthio (_Laterculo_) appellatur, cum signo marmoreo. Pilis duabus -statuæ impositæ exstant: uni Antiphanes, Crœsus, Tyronidas et Pyrrhias, -qui quum Tegeatibus leges tulissent, etiam nunc in honore apud eos sunt; -alteri pilæ insistit Iasius læva equum detinens, dextera palmæ ramum -ferens. Equo in Olympia dicitur vicisse Iasius quo primum tempore -Thebanus Hercules Olympiorum conventum instituit. (2) Qua vero de causa -victori in Olympia ex oleastro, Delphis e lauro corona detur, de -superiore jamdudum in commemorandis Eleorum rebus exposuimus, de laurea -agemus in sequentibus. In Isthmo autem pinum, in Nemea apium ad -Palæmonis atque Archemori casus testandos, dari institutum est. Ludis -sane plerisque palmæ corona decernitur, victoresque cuncti ubique -locorum palmam dextera præferunt. Ejus rei hujusmodi traditur initium -fuisse: (3) Theseum aiunt e Creta reducem Deli ludos Apollini fecisse -victoresque palma coronasse. Palmæ quidem quæ Deli fuit mentionem fecit -etiam Homerus iis versibus, quibus Ulyssis ad Alcinoi filiam -misericordiam implorantis orationem exposuit. (4) Est etiam Tegeatarum -in foro Martis signum pilæ insculptum, quem Gynæcothœnam (_Mulierum -convivam_) nominant. * Laconico bello quum primum Charillus -Lacedæmoniorum rex cum exercitu in Arcadum fines invasisset, feminæ -arreptis armis sub collem in insidiis se collocarunt, quem ætate nostra -Phylactrida (_Præsidiarium_) vocant. Congressis vero ad pugnam -exercitibus quum viri utrinque præclara et memoratu dignissima ederent -facinora, (5) postremo feminæ subita eruptione facta in fugam -Lacedæmonios ipsæ verterunt. Virtute quidem feminas anteisse ceteras -prædicant Marpessen, cui Cheræ (_Viduæ_) cognomen fuit. Captum in pugna -e Lacedæmoniis etiam ipsum Charillum tradunt; dimissum deinde gratis -quum se jurejurando obligasset, bellum nunquam amplius Tegeatibus -illaturum: attamen postea minime quod fuerat juratus servasse. Sed tunc -feminas aiunt Marti seorsum victoriam gratulatas hostiæ exta cum viris -communicare noluisse, ex eoque Marti cognomen, quod jam diximus, -impositum. (6) Ara etiam Adulti Jovis erecta est, cum signo quadrangulo. -Præcipue enim tali figura delectari mihi Arcades videntur. Ad hæc -sepulcra in eodem foro sunt, Tegeatæ Lycaonis filii, et ejus uxoris -Mæræ, quam Atlantis fuisse filiam dicunt; cujus mentionem Homerus quoque -fecit in iis quos cum Alcinoo Ulysses habuit sermonibus de via ad -inferos, quorum animas ibi conspexerit enumerans. (7) Ilithyiam vero -Tegeatæ (habent enim ipsius etiam in foro ædem et signum) cognomento -Auges En gonasi (_Ingeniculæ_) appellant, quod quum Aleus Nauplio filiam -tradidisset ac mandasset ut secum abductam in mare demergeret, illa dum -abduceretur in genua prociderit atque ita filium enixa sit eo loco, ubi -Ilithyiæ templum dedicarunt. Ab hoc diversus est eorum sermo, qui Augen -dicunt clam patre Telephum enixam in Parthenium montem eum exposuisse, -ibique puero exposito cervam lac præbuisse. Hanc quoque narrationem -iidem Tegeatæ vulgarunt. (8) Prope Ilithyiæ fanum ara est Telluris. Pilæ -duæ eminent juxta aram, earum una e candido lapide Polybium Lycortæ -filium, Elatum altera, unum de Arcadis filiis, sustinet. - - - - - CAPUT XLIX. - - -_ De Philopœmene ejusque rebus gestis. _ - -Non longe a foro theatrum est et prope id sedes ænearum statuarum. -Statuæ quidem ipsæ non exstant, sed in earum sedium una incisi elegi -testantur, statuam illam Philopœmenis fuisse. Hujus viri memoriam, quum -ob ejus prudentiam, tum vero ob rerum gestarum magnitudinem quam maxime -colunt Græci. (2) Quod ad generis claritatem attinet, pater ei fuit -Craugis Megalopoli nulli civium suorum secundus. Is moriens adhuc -impuberi Philopœmeni tutorem dedit Cleandrum Mantinensem, qui domo exul -Megalopolis inquilinus, Craugidis domo, ut paterno hospitio, in -calamitate sua usus est. Præceptoribus tum aliis, tum Megalophani et -Ecdelo, Arcesilai Pitanæi discipulis, operam dedisse Philopœmenem -tradunt. (3) Corporis quidem magnitudine ac robore nullo Peloponnesiorum -inferior fuit, sed facie fœda. Ad coronas e ludis reportandas exercere -se contempsit, agro, quem possidebat, colendo deditus; a venatione et -feris conficiendis minime alienus. Legisse dicitur eruditorum apud -Græcos hominum libros, eos potissimum, quibus vel bellicæ res vel -imperatorum consilia mandata essent. Quum vero ita totam instituere -vitam conaretur, ut Epaminondæ tum ingenium tum res gestas ceu viva -imago exprimeret, non in omnibus illum exæquare potuit. Fuit enim -Epaminondas miti prorsus ingenio et animi lenitate summa; quum hic ad -iram esset proclivior. (4) Oppressa vero a Cleomene Megalopoli, nihil -inopinata clade perculsus militaris ætatis duas ferme partes, feminas -præterea et pueros Messenen salvos perduxit. Erant enim Messenii eo -tempore Arcadum amici et socii. Quum itaque exulum partem Spartanus rex -per caduceatores (quod eorum quæ crudelius in Megalopolitanos admisisset -jam pœniteret) sub certis fœderis conditionibus ad reditum adhortaretur, -universis civibus suis Philopœmen, ut armis mallent quam icto fœdere -patriam recipere, persuasit. (5) In eo vero prœlio, quod Achæi et -Arcades ex omnibus urbibus cumque ipsis Antigonus ex Macedonia -transportato exercitu contra Cleomenem et Lacedæmonios ad Sellasiam -commisere, in equitatu Philopœmen collocatus erat; ubi vero rei summam -in peditatu positam vidit, pedes et ipse cum gravi armatura dum -periclitatur audacius, utrumque femur tragula ab hoste trajectus est, -(6) ac licet hoc pacto impeditus esset, tamen inflexis genibus tanta vi -progredi conabatur, ut hastile valido pedum motu frangeretur. Victis -deinde hostibus in castra reportato ex altero femore spiculum, ex altero -missilis fragmentum a medicis extractum est. Viri ingentem virtutem -admiratus Antigonus omni studio, ut se in Macedoniam sequeretur, operam -dedit. (7) At ille neglecto Antigoni invitatu, in Cretam, quæ tunc -civili bello ardebat, transmisit, ibique mercenariorum ducis munia -obiit. Mox Megalopolin reversum equestribus copiis Achæi præfecerunt. Et -eos quidem quibus ipse imperavit equites Græcorum longe optimos -præstitit. Quam Achæi eorumque socii ad Larisum amnem contra Eleos et -Ætolos, cognationis causa opem Eleis ferentes, pugnarent, suamet manu -Demophantum hostilis equitatus præfectum interfecit, ac deinde ceteras -Ætolorum et Eleorum equestres copias in fugam vertit. - - - - - CAPUT L. - - -_ Philopœmen arma Achæorum cum aliis mutat — in pugna ad Mantineam bene - rem gerit — in ludis Nemeis plausu excipitur — ad eum occidendum a - Philippo Demetrii filio percussores mittuntur — de Philopœmenis - rebus contra Nabin et Lacedæmonios gestis. _ - -Jam vero quum Achæi in eum unum intuerentur omniaque ad eum unum -deferrent, peditatus armaturam immutavit Quum enim ante brevibus hastis -uterentur et scutis oblongioribus, proinde ac sunt Gallica et Persica, -ut loricis et ocreis corpus tegerent militibus et Argolicis clypeis et -hastis longis uterentur persuasi. (2) Præterea quum Lacedæmone tyrannus -Machanidas exortus esset eoque duce Spartani jam novum bellum cum Achæis -gererent, dux fuit Achaici exercitus Philopœmen. Prœlio apud Mantineam -inito Spartanorum expediti milites Achæorum levem armaturam fuderunt -fugientesque Machanidas persequebatur. Ibi Philopœmen cum peditum -phalange gravem armaturam Spartanorum repulit; Machanidam a persecutione -se recipientem, quum in eum incidisset, occidit Lacedæmonii etsi in -pugna victi ipsa tamen clade meliorem fortunam nacti sunt, quod scilicet -a tyranni dominatu libertatem sunt consecuti. (3) Non multo vero post -Nemea celebrantibus Argivis, quum ludis interesset certantibus -citharœdis Philopœmen, ac tunc forte Pylades Megalopolitanus, homo magni -inter citharœdos nominis et qui Pythicam palmam tulerat, carmen illud -Milesii Timothei pronuntiaret, qui Persæ appellantur, canticum exorsus: - - Qui libertatis decus affert nobile Grajis: - -conjecerunt in Philopœmenem Græci universi oculos et plausu ingenti -edito certam significationem dederunt, eum versum maxime ad illum se -referre. Talem accepimus Themistocli quoque in Olympia habitum honorem, -quum in theatrum intranti spectatores universi assurrexere. (4) -Philippus quidem Demetrii filius, Macedonum rex, is qui Aratum veneno -peremit, Megalopolin ad Philopœmenem occidendum percussores miserat; -verum quum facinus illi perficere nequissent, invidiam sibi Philippus -cunctæ Græciæ concitavit. Quum vero Thebani victis acie Megarensibus -urbem ipsam jam prope superatis muris expugnassent, oppidanorum astu de -Philopœmenis adventu dissipato tantus est hostibus terror injectus, ut -confestim reportato domum exercitu eam obsidionem missam fecerint. (5) -Jam rursus erat Spartæ exortus tyrannus Nabis. Is præ ceteris -Peloponnesiorum populis primos Messenios bello lacessivit; ac nocte -quidem inopinantes adortus urbem jam totam præter arcem ceperat. -Insequenti vero die præsto fuit cum auxiliis Philopœmen; quo factum ut -ille a Messene discedere sub certis conditionibus coactus fuerit. (6) -Jam vero quum imperandi finem Philopœmeni tempus attulisset et novi -imperatores ab Achæis delecti essent, rursus in Cretam Philopœmen -transmisit Gortyniis bello pressis opem laturus. Sed ejus -peregrinationem quum Arcades offensiore animo ferrent, reversus ex Creta -in ea incidit tempora, quibus contra Nabin arma Romani ceperant; et -instructa a Romanis contra Nabidem classe, se Philopœmen, qua erat in -bellicis rebus alacritate, expeditionis socium præbuit. Verum ut erat -navalium rerum plane expers, triremem forte conscendit rimosam. Quare -Romanos et reliquos socios subiit eorum versuum recordatio, quibus -Homerus in Copiarum Recensu (_v._ 614) Arcadas navigationis ignaros esse -testatur. (8) Paucis diebus post navale prœlium, lunæ silentis -opportunitate usus, immissa suorum manu, Lacedæmoniorum ad Gythium -castra incendit. Ibi Nabis iniquo loco Philopœmenem et Arcadum qui cum -eo erant manum circumvenit. Erant ii sane exigui numero, sed virtute -præstantes. (9) Philopœmen vero ordinibus quos in suis retro ducendis -instituerat mutatis effecit ut loci munitio non ab hostibus, sed a se -staret. Mox prœlio victo Nabi et Lacedæmoniorum quamplurimis nocte illa -cæsis, in majore multo fuit apud Græcos nominis celebritate. (10) His -ita gestis Nabis inducias cum Romanis pepigit; sed antequam præfinitum -tempus exisset, a Calydonio homine, qui societate verbo simulata (fuerat -enim ab Ætolis subornatus), re se hostem esse demonstravit, est -interemptus. - - - - - CAPUT LI. - - -_ Philopœmenis res gestæ porro enumerantur — de Philopœmenis morte. _ - -Opportuno hoc tempore Philopœmen facta in Spartam irruptione -Lacedæmonios, ut se in Achæorum concilium contribuerent, adegit. Non -multo post Titus (_Quinctius Flamininus_), cui bellum in Græcia decretum -fuerat, et Diophanes Diæi filius Megalopolitanus, quem tunc sibi ducem -Achæi delegerant, ad Lacedæmonem cum infesto exercitu accesserunt, id -nempe Lacedæmoniis crimini dantes quod novas res contra Romanos moliti -essent. At Philopœmen, etsi privatus tunc erat, portas tamen occludendas -irruentibus hostibus curavit. (2) Ob hæc merita et ob res in utrumque -tyrannum gestas Lacedæmonii domum Nabidis talentis centum et eo pluris -æstimatam, ei dare volebant: at ille pecuniam eam rejecit; jussit autem -eum, qui in Achaico conventu plurimum auctoritate apud multitudinem -valeret, ea largitione conciliari; in quo Timolaum ab eo significatum -fuerunt qui crederent. (3) Jam vero rursus ei ab Achæis imperio decreto, -quum Lacedæmonii jam civile bellum capesserent, trecentos ille homines -seditionum auctores e Peloponneso ejecit et Helotum prope tria millia -vendidit, urbisque muros demolitus puberibus omnibus iis -exercitationibus, in quibus ex Lycurgi lege versabantur, interdixit; -contra vero ut eas Achæorum puberes susciperent, edixit. Sed patria -postea instituta Spartanorum pueris Romani restituerunt. (4) Jam -Antiocho ad Seleucum, cui Nicator cognomen fuit, genus referente, -Syrorumque auxiliis a Romanis Manii ductu ad Thermopylas [victis], quum -Aristænus Megalopolitanus Achæos hortaretur, ut Romanorum imperata omni -ex parte facerent neque ulla omnino in re ipsis adversarentur, turbato -illum præ ira vultu aspiciens accelerare dixit Græciæ fatum. Manio -deinde Lacedæmoniorum exules restituere contendenti acriter pro concione -restitit. Post ilius vero profectionem exules Philopœmenis permissu -Spartam redierunt. (5) Sed enim et ipsum aliquando justa manebat ob -nimiam animi elationem pœna. Nam quum Achæorum imperator jam octavum -renunciatus fuisset, homini cuidam haudquaquam obscuro, quod vivus in -hostium potestatem venisset, objecit; neque ita multo post coortis inter -Messenios et Achæos inimicitiarum causis Lycortam cum exercitu misit -Philopœmen ad Messeniorum agrum depopulandum, ipse triduo post, etsi -vehementi febri laborabat ac jam annum impleverat septuagesimum quin -tamen ejus excursionis particeps esset, se continere non potuit. Secutus -igitur Lycortam est cum equitibus et peltatis circiter sexaginta. (6) -Lycortas totaque ejus manus quum neque hostes ullo damno affecissent, -neque ipsi quicquam grave passi essent, tum jam domum rediere. -Philopœmen vero inter dimicandum accepto in capite vulnere quum ex equo -concidisset, vivus Messenen pertractus est, ubi advocata statim concione -quum sententiæ non eædem ab omnibus, sed diversissimæ ferrentur, (7) -Dinocrates et Messeniorum locupletissimi quique occidendum omnino -Philopœmenem censebant; at plebs vitæ ejus parcendum esse maximo studio -contendebant, Græci nominis parentem, eo insignioribus etiam titulis -appellantes. Sed Dinocrates Messeniis invitis veneno misso hominem de -medio tollendum curavit. (8) Verum non multo post, ubi Lycortas ex -Arcadia et Achaia comparatum exercitum contra Messenem duxit, populus -Messeniorum dedit se Arcadibus, atque omnes qui Philopœmeni necis -auctores fuerant præter Dinocratem (is enim sibi ipsi manus conscivit) -comprehensi pœnas dederunt. Ossa Philopœmenis Arcades Megalopolin -reportarunt. - - - - - CAPUT LII. - - -_ De fortium virorum Græciæ proventu in Philopœmene exstincto — viri - fortes Græciæ breviter recensentur — versus Philopœmenis signo - inscripti memorantur. _ - -In quo sane viro bonorum et fortium virorum est in Græcia consumpta -progenies. Primus etenim Miltiades Cimonis filius vincens ad Marathonem -Barbaros et classem Persarum reprimens, cunctæ Græciæ salutem attulit; -postremus Craugidis filius Philopœmen. Nam qui ante Miltiadem præclara -suæ virtutis documenta dederunt, Codrus Melanthi filius, Spartanus -Polydorus, Messenius Aristomenes, et si qui possunt alii cum his -enumerari, patriam quisque suam jure videri possint, non universam -Græciam servasse. (2) Post Miltiadem vero, et Leonidas Anaxandridæ et -Neoclis filius Themistocles Xerxem e Græcia expulerunt, duobus hic -navalibus prœliis, ille nobili ad Thermopylas pugna. Aristidi Lysimachi -et Pausaniæ Cleombroti filio, qui ad Platæas Græcis duces præfuerunt, -huic quæ postea commisit crimina, illi imposita insulis vectigalia, quum -antea omnes Græci nominis populi a tributis immunes fuissent, servatæ -Græciæ gloriam eripuerunt. (3) Xanthippus quidem Ariphronis et Cimon, -ille deleta Persarum classe ad Mycalen Leotychide Spartanorum rege -adjuvante, hic multis et æmulatione dignissimis facinoribus de Græcis -optime meriti sunt. At qui bello Peloponnesiaco, quod est contra -Athenienses gestum, exercitibus præfuerunt atque ex iis gloria -præstantissimum quemque jure quis Græciæ parricidas et prope (ut ita -dicam) demersores appellarit. (4) Græcorum autem imperium jam graviter -perculsum Conon Timothei et Polymnidis filius Epaminondas ad spem -salutis revocarunt; quum uterque, ex insulis ille et maritimis locis, ex -urbibus hic mediterraneis præsidia et Lacedæmoniorum præfectos -ejecissent decurionesque in singulis civitatibus in ordinem coegissent. -Epaminondas ad hæc duarum minime obscurarum urbium, Messenes et Arcadicæ -Megalopolis, accessione Græciam illustriorem reddidit. (5) Adnumerandi -Græciæ parentibus jure etiam fuerint Leosthenes et Aratus. Ille enim -Græcos conductitios qui Persis stipendia fecerant, ad quinquaginta prope -millia, in naves impositos invito etiam Alexandro in Græciam incolumes -reportavit. Arati vero merita ex iis cognosci possunt, quæ de -Sicyoniorum rebus gestis supra jam conscripsimus. (6) Ad Philopœmenis -quidem statuam Tegeæ talis legitur inscriptio: - - Cujus virtutem mirata est Græcia, quique - multa manu gessit multaque consilio, - Arcados invicti Philopœmenis hæc monumenta, - quem belli ornavit gloria clara ducem. - Huic duo de geminis excelsa tropæa tyrannis - erexit Sparte libera servitio. - Grata etiam Tegea pro libertate recepta - Craugidis hæc gnato magnanimo posuit. - -Ac talis quidem illic exstat inscriptio. - - - - - CAPUT LIII. - - -_ Cur Tegeatæ Apollini Agyieo signa dedicaverint, enarratur — de Cydone, - Gortyne et Catreo Tegeatarum et Cretensium diversa narratio — de - Rhadamantho — quattuor signis Apollinis Agyiei et aliis templis ac - signis Tegeæ — cultu Jovis Clarii — reliquis Tegeæ memorandis. _ - -Apollini vero Agyieo signa ob hujusmodi causam Tegeatæ dedicasse -feruntur: Apollinem et Dianam aiunt ubique gentium de iis hominibus -sumpsisse pœnas, qui Latonam dum uterum ferret errabundam in terras -ipsorum venientem contempsissent. (2) Quare quum ii quos nominavimus dii -in Tegeatarum quoque terram venissent, Scephrum Tegeatæ filium clam cum -Apolline collocutum esse. Ibi Limon (erat hic quoque de Tegeatæ liberis) -in suspicionem venit, fuisse clandestinum illum sermonem aliud nihil -quam sui criminationem; impetu itaque facto fratrem occidit; (3) sed mox -Dianæ sagittis confixus justas ejus cædis pœnas dedit; tum Tegeates et -Mæra ex tempore sacrum quidem utrique deo fecerunt; verum postea quum -atrox soli sterilitas incesseret, consulentibus e Delphici Apollinis -penetralibus responsum allatum est, lugendum esse Scephrum. Quamobrem in -Agyiei sacris et alia in Scephri honorem faciunt, et virgo Dianæ -sacerdos unum quempiam insectatur, Dianam dum Limonem persequeretur -simulans. (4) Aiunt etiam de Tegeatæ liberis qui reliqui erant ultro in -Cretam migrasse, Cydonem, Archedium [_Catreum?_), Gortynem; a quibus -urbes nominatæ fuerint, Cydonia, Gortyn, Catreus. Cretenses tamen -neutiquam huic Tegeatarum sermoni assentientes Cydonem Acacallide Minois -filia et Mercurio genitum dicunt; at Catreum Minois, Rhadamanthi -Gortynem filios fuisse. (5) De Rhadamantho quidem Homerus prodidit in -Protei et Menelai colloquio, in Elysios campos Menelaum esse venturum, -quo multo prius Rhadamanthus jam venerit. Cinæthon vero versibus -mandavit Rhadamanthum Vulcani, Vulcanum Tali, Talum Cretis filium -fuisse. Sunt sane Græcorum narrationes quum in plerisque, tum in iis -maxime quæ ad gentilitates pertinent, inter se dissidentes. (6) Agyieo -apud Tegeatas signa quattuor; singula a singulis tribubus posita sunt. -Tribuum ipsarum nomina perhibentur, Clareotis, Hippothoitis, -Apolloneatis, Athaneatis; sic appellatæ ab agri sorte quam liberis Arcas -proposuit suis, et simul ab Hippothoo Cercyonis filio. (7) Est præterea -Tegeæ Cereris et Proserpinæ fanum, quas Carpophoros (_Frugiferas_) -nominant. Prope Veneri cognomine Paphiæ templum dedicavit Laodice, cui -Agapenor pater, is qui bello Trojano Arcadum dux fuit; Paphi tamen illa -vixit, uti alio est a nobis loco prius explicatum. Ab eo templo non -longe absunt Bacchi delubra duo, Proserpinæ ara, Apollinis ædes cum -inaurato simulacro. (8) Ea omnia Chirisophus fecit, Cretensis patria, de -cujus ætate et magistro comperti nihil habemus. Longior certe Gnosi apud -Minoem Dædali commoratio Cretenses in signorum etiam opificio -nobilitavit. Adsistit Apollini ipse Chirisophus e marmore. (9) Habent -Tegeatæ quoque aram, quam vocant communem Arcadum. Est ibi Herculis -simulacrum; in femore vulnus cernitur, quod in prima cum Hippocoontis -filiis dimicatione accepit. Excelsior quidam locus, in quo complures -illas Tegeatæ aras habent, Clarii dicitur Jovis; cognomen manifestum est -a sortitione Arcadis filiorum ductum. (10) Festos dies quotannis eo in -loco agitant Tegeatæ; ac Lacedæmonios quidem, eo se sacro occupatis, cum -exercitu fines aliquando invasisse memorant; multa vero quum se -effunderet e cœlo nix, præ frigore hostes graviter sub armis laborasse; -interea se clam illis ignes accendisse; moxque frigoris incommodo -liberatos armis arreptis hosti occurrisse et superiores prœlio -discessisse. Conspicatus et alia Tegeæ sum, Alei domum, Echemi sepulcrum -et in pila incisam Echemi cum Hyllo pugnam. (11) A Tegea in Laconicum -agrum pergentibus ad lævam viæ est Panis ara, est etiam Jovis Lycæi. -Restant adhuc templorum fundamenta. Aræ quidem hæ a muris absunt stadia -duo. Progressi stadia ferme septem ad Limnatidis Dianæ pervenient. In ea -æde ex ebeno signum est. Operis forma cujusmodi quæ a Græcis Æginæa -appellatur. Absunt hinc stadia circiter decem Dianæ Cnaceatidis templi -ruinæ. - - - - - CAPUT LIV. - - -_ De Alpheo flumine Lacedæmoniorum et Tegeatarum fines constituente — - Alphei singulari cursu — Orestis sepulcro et fluvio Garate — - memorandis in via quæ a Tegea Argos ducit, templo Bacchi Mystæ — - monte Parthenio. _ - -Lacedæmoniis et Tegeatis agri fines Alpheus est amnis. Ejus caput ad -Phylacen, unde non procul influit in eum aqua e fontibus orta non utique -magnis, sed numero pluribus, et idcirco Symbola (_confluentes_) est ei -loco nomen. (2) Alpheus ipse longe alia quam ceteri amnes est præditus -natura. Abdit enim se infra terram sæpe et rursus exoritur. E Phylace -primum et e Symbolis emanans mergit se in Tegeatico agro; mox in Asea -erumpens et Eurotæ aquas permiscens suas, cuniculo iterum absorptus, (3) -emergit quo loco Pegas (_Fontes_) Arcades nominant, ac Pisæum agrum et -Olympiam præterlapsus, supra Cyllenen Eleorum navale in mare prorumpit. -Neque potest cursum ejus Adriaticum mare inhibere, quominus et hoc, tam -magnum et violentum, internatans pelagus, ad Ortygiam pro Syracusis -insulam se Alpheum esse ostendat et Arethusæ fonti permisceatur. (4) -Recta sane via ad Thyream et vicos qui intra Thyreatarum fines sunt, -habet quæ merito in hujus historiæ commentarios referantur: Orestis -Agamemnonis filii sepulcrum, ex quo revulsa a Spartano homine ejus ossa -memorant Tegeatæ. Nostra quidem ætate sepulcrum ejus non erat amplius -intra muros. Præterfluit viam Garates amnis; quem ubi transieris, stadia -prope decem progressus Panis fanum offendas, et juxta illud quercum deo -sacram. (5) Jam quæ a Tegea Argos ducit via, vehiculis pervia et -populari trita est itinere. Adjacent ipsi viæ primum quidem ædes -Æsculapii cum suo signo: deinde devertentibus ad lævam unum ferme -stadium est Apollinis cognomento Pythii eversa ædes, cujus ipsa duntaxat -exstant rudera. Secundum rectam viam locus est quercu plurima condensus. -In eo querceto templum est Cereris cognomine Corythensis. Proxima alia -ædes Bacchi Mystæ (_Arcani_). (6) Inde Parthenius mons incipit. In eo -sacra Telephi area ostenditur, in qua altum a cerva Telephum puerum -dicunt. Paululum abest Panis fanum, ubi Phidippidi occurrisse Panem, et -quæ ei opus erant monuisse tam Athenienses quam Tegeatæ prædicant. (7) -Præbet saltus Parthenius testudines ad lyras compingendas quam -accommodatissimas: sed eas accolæ capere verentur, neque a peregrinis -capi sinunt, quod Pani sacras putant. Ubi jugum superaveris ac jam in -subjacentia arva descenderis, illic fines inter Tegeatas et Argivos -sunt, ad Hysias in Argivo agro. Ηæ quidem Peloponnesi regiones sunt et -urbes in singulis regionibus, et quæ in singulis urbibus commemoratione -dignissima. - - - - - PAUSANIÆ DESCRIPTIONIS GRÆCIÆ BŒOTICA SEU LIB. IX. - - - - - CAPUT I. - - -_ Bœotia Atticæ finitima a Bœoto nomen accepit — de Platæensibus - eorumque regibus ac rebus contra Xerxem gestis — Platæenses bis - ejecti et restituti. _ - -Atheniensibus vero Bœotia quum ex aliis partibus Atticæ finitima est, -tum eos ad Eleutheras contingunt Platæenses. Bœoti quidem tota in -universum gens a Bœoto nomen accepere, quem Itoni et Melanippes nymphæ, -Itonum ipsum Amphictyonis fuisse filium dicunt. Oppidatim nomina multa a -viris, sed a feminis plura nacti sunt. Platæenses quidem opinione mea -origine sunt indigenæ. Nomen ilis inditum putant a Platæa (Asopi) amnis -filia. (2) In regum et hos fuisse priscis temporibus imperio satis -omnibus constat; tota enim Græcia olim regibus paruit, quum nondum -respublicæ institutæ fuissent. Alium tamen e suis regibus neminem quam -Asopum, et eo superiorem Cithæronem norunt; a quorum altero flumini, ab -altero monti nomen fuerit. Et ipsam sane Platæam, a qua urbs nomen -acceperit, facile ut credam adducor fuisse regis Asopi, non amnis -filiam. (3) Hujus civitatis ante Marathoniam pugnam nullum exstat -memorabile facinus. In eo prœlio quum Athenienses adjuvissent, post -Xerxis in Græciam irruptionem cum iisdem Atheniensibus alacriter naves -conscenderunt; et intra suosmet deinde fines contra Mardonium Gobryæ -filium, Xerxis copiarum præfectum, pugnarunt. Bis autem evenit ut -sedibus suis pellerentur et rursus in Bœotiam restituerentur. (4) Bello -enim Peloponnesiaco Lacedæmonii Platæam obsessam expugnarunt. Jam vero -restituta per eam pacem, quam Græcis a Persarum rege Antalcidas homo -Spartanus confecit, quum ii qui Athenas confugerant in patriam -redissent, nova iterum clade afflicta est. Nam quum nullum omnino -propalam bellum Thebanis indixissent, ac sibi cum illis pacem mansuram -putarent, quod dum Cadmea a Lacedæmoniis occuparetur, neque consilii -neque operis ejus participes fuissent, (5) Thebani tamen prætendebant, -Lacedæmonios eam pacem fecisse, quam quum deinde violassent, eidem culpæ -affines esse interpretabantur omnes quibus communi fœdere cautum -fuisset. Quum itaque Platæensibus suspecta esset Thebanorum voluntas, -urbem firmissimo præsidio tuebantur. Qui vero agros a mœnibus -longinquiores habebant, non quavis diei hora in eos veniebant, sed -observatis concionum temporibus (quas sciebant Thebanos toto populo -simulque per magnam diei partem habere solere), dum illi in concione -erant, ipsi sua, vel qui extremum agrum colerent, quiete curabant. (6) -At Neocles Thebanus, qui summum tunc in Bœotis magistratum gerebat, quum -Platæensium astum deprehendisset, suis imperavit ut in concionem -quilibet cum armis veniret. Quo facto, statim omnes Platæas duxit, non -sane recta per campestrem agri partem, sed Hysias versus, qua ab -Eleutheris et ex Attica acceditur, ubi ne speculator quidem a -Platæensibus positus erat, et qua meridiana fere hora ad Platæarum muros -erat adventurus. (7) Oppidani itaque concione occupatos Thebanos rati in -agros effusi urbe exclusi sunt; cum iis qui intra muros deprehensi sunt -pepigere Thebani, ut cum singulis viri, mulieres cum binis vestimentis -ante solis occasum exirent. Diverso autem longe casu oppressi tunc sunt -Platæenses quam olim a Lacedæmoniis duce Archidamo. Tunc enim quum -obsiderentur duplici muro interclusi sunt; at Thebani mœnibus eos -excluserunt. (8) Accidit hæc altera oppressio Platæensibus anno tertio -ante Leuctricam pugnam, Athenis Asteo principatum obtinente. Urbs tota a -Thebanis præter deorum templa excisa est. Modus quo capta urbs est -civibus æque omnibus saluti fuit: ejecti enim primum ab Atheniensibus -iterum recepti fuere. Deinde Philippus victoria apud Chæroneam parta -quum Thebanis præsidium imposuisset ac omnia ad eorum perniciem -moliretur, ipsos etiam tunc Platæenses in pristinas sedes reduxit. - - - - - CAPUT II. - - -_ Hysiarum et Erythrarum urbium reliquiæ — Mardonii sepulcrum — Actæonis - petra et de Actæone narratio — tumuli occisorum in pugna Platæensi - et ludi Eleutheria dicti — de memorandis urbis Platææ, Junonis - Τελείας templo et signo. _ - -Agri quidem Plataici sub Cithærone paululum a recta digressis ad -dextram, Hysiarum et Erythrarum rudera sunt. Urbes olim Bœotorum fuere, -ac nunc etiam inter Hysiarum ruinas Apollinis templum est dimidiata sui -parte perfectum. Sacer præterea puteus est, de quo, ut Bœoti ipsi -sermone suo vulgarunt, bibentes olim vaticinabantur. (2) Hinc in -militarem viam reversi offendant ad dexteram Mardonii quod esse aiunt -sepulcrum. Cadaver quidem Mardonii statim a prœlio e conspectu sublatum -fuisse consentiente ab omnibus voce proditum est, sed in eo qui -sepelierit non item consentiunt. Satis illud constat, Artonten Mardonii -filium luculenta dona Dionysophani homini Ephesio et aliis quibusdam -Ionici nominis dedisse, ut nec illis Mardonii sepeliendi curam -negligentibus. Atque hæc quidem via ab Eleutheris Platæeam ducit. (3) -Eodem vero Megaris contendentibus ad dexteram fons et paulo progressis -longius saxum est; Actæonis cubile nuncupant. Nam super eo dormire -Actæonem solitum dicunt a venatione fatigatum, atque inde Dianam in -fonte _proximo_ lavantem aspexisse. Stesichorus Himeræus Actæonem cervi -pelle circumdatum scripsit a Diana necem canibus inferendam ei parante, -ne Semelen uxorem duceret. (4) Ego vero sine deæ instinctu Actæonis -canes rabie correptos credo, eosque, quum in furore neminem -internoscerent, obvium quemque fuisse discerpturos. Qua in parte -Cithæronis Pentheo Echionis filio pernicies evenerit, aut recens natus -Œdipus ubinam expositus fuerit, nemo novit sicuti novimus Bivium -Phocensis regionis, in quo patrem Œdipus occidit: [Est Cithæron -Cithæronio Jovi sacer] de quo tunc agemus copiosius quum eo pervenerit -oratio. (5) Circa ipsum prope ad Platæam aditum sepulcra eorum -spectantur, qui cum Persis pugnantes ceciderunt. Ac reliquis Græcis unum -est et commune conditorium, sed Lacedæmoniis et Atheniensibus eo prœlio -peremptis sui separatim sunt tumuli et in illis inscripti Simonidis -elegi. A communi illo Græcorum monumento non procul ara dicata fuit Jovi -Eleutherio. Sepulcra quidem ex ære facta, Jovis ara et signum e candido -lapide. (6) Etiamnum ludos quinto quoque anno Eleutheria faciunt, -maximis de cursu propositis præmiis. Armati ante aram decurrunt. Tropæum -quod a Platæensi pugna victores Græci erexere, quindecim circiter stadia -ab urbe distat. - -7. Intra urbem ipsam ab ara et signo Jovis Eleutherii progredientibus -Platææ est heroum. De ea jam ante et quæ narrentur et quæ ipse opiner -exposui. Habent Platæenses Junonis ædem spectatu dignissimam tam -magnitudine quam signorum ornatu. In primo ingressu Rhea saxum fasciis -involutum pro puero quem pepererat, ad Saturnum defert, Junonem Teleam -(_Adultam_) vocant, Recto statu fabricatum signum utrumque e Pentelico -lapide Praxiteles fecit. Sedentem vero Junonem eodem in templo fecit -Callimachus. Nynmpheuomenen (_Desponsatam_) nominant ob hujusmodi rei -eventum. - - - - - CAPUT III. - - -_ De Junone Nympheuomene dicta narratio — quænam signa antiquitus Dædala - dicta, et inde Dædalum artificem nomen accepisse asseritur — de - festi Dædalorum ratione — de festis Dædalorum minorum et majorum — - antrum Nympharum Cithæronidum, Sphragidium dictum. _ - -Junonem aiunt iratam Jovi, incertum qua de causa, in Eubœam secesisse; -Jovem, quum placare eam non potuisset, ad Cithæronem qui tunc -Platæensibus imperabat venisse; fuisse vero Cithæronem nemini -calliditate secundum. Is igitur jubet Jovem simulacrum e ligno -fabricatum, bovum plaustro vehere velatum, in vulgus vero prodere -Platæam eam esse Asopi filiam quæ sibi esset desponsa. Fecit Juppiter -quod jusserat Cithæron. (2) Id ubi ad Junonis aures pervasit, accurrit -illico, et ad plaustrum accedens veste conscissa ligneam esse effigiem -comperit, quam novam esse nuptam putarat. Falsam se itaque lætanti animo -ferens in gratiam cum Jove rediit. In ejus rei memoriam festos celebrant -dies quæ Dædala nuncupantur, quod prisci lignea signa Dædala vocitabant. -Quod sane nominis ante natum Athenis Dædalum Palamaonis filium usurpatum -crediderim; Dædalo autem postea demum a dædalis (ligneis scilicet -simulacris), non autem inde a natalibus nomen hoc impositum fuisse -arbitror. (3) Celebrantur Dædala septimo quoque anno, sicuti mihi -narrabat interpres patriæ suæ antiquitatum; re autem vera breviore -temporis ambitu. Verum quum accuratissime numerare vellemus media -tempora a Dædalis ad altera Dædala, neutiquam id consequi potuimus. (4) -Festa tali peraguntur ritu. Quercetum est non longe ab Alalcomenis; ibi -caudices quercuum in Bœotia maximi sunt. In eum lucum venientes -Platæenses carnium frusta elixarum exponunt. Jam cum reliquis avibus -aliis nihil est eis negotii, corvos vero, qui in exta involant, quam -diligentissime observant. Quorum si quis carnem abripuerit, in quanam is -arbore consideat speculantur; in qua vero consederit, eam cædunt, ex -eaque faciunt dædalum: dædalum scilicet ipsum nominant signum. (5) Atque -hæc quidem festa, quæ Dædala parva vocant, Platæenses agunt privatim: -sed magnorum solemnia Dædalorum etiam reliqui Bœoti una cum ipsis -celebrant, sexagesimo quoque anno. Tamdiu enim solennia intermissa -tradunt, illo tempore, quo Platæenses exules fuerint. Signa autem quoque -annorum (_sexaginta_) periodo iis præsto sunt quattuordecim Dædalis -parvis confecta. (6) Hæc sorte inter se distribuunt Platæenses, Coronæi, -Thespienses, Tanagræi, Chæronenses, Orchomenii, Lebadenses, Thebani: nam -hi quoque cum Platæensibus in gratiam redeuntes communem cum ceteris -conventum frequentare et victimam ad Dædala concelebranda mittere -instituerunt, post restitutas nempe a Cassandro Antipatri filio Thebas. -Qui vero oppida minore sunt dignatione, ea societates inter se ineunt ad -Dædala communibus sumptibus concelebranda. (7) Ad Asopi ripas suum -quique simulacrum deportant eique in currum imposito addunt mulierem -pronubam. Tum rursus sortiti quo quisque populus loco pompam ipsam -ducat, plaustra a flumine in summum Cithæronis verticem agunt. Ara ibi -in ipso jugo parata est; eam aram hoc exædificant modo: quadrata ligna -eadem ratione inter se componunt ac si e lapide ædificium structuri -essent; sarmenta eo congesta in fastigium erigunt. (8) Et civitates -quidem et oppidulorum communiones singulæ vaccam Junoni, taurum Jovi -mactant, atque hostias vino et odoribus refertas una cum dædalis in ara -concremant. Homines privati ditiores immolant quidquid est; quibus vero -minus est copiarum, e minoribus tantum immolare gregibus, concremare -autem hostias eodem modo omnes solent; simul vero cum his ipsam etiam -aram corripiens ignis consumit, atque ingentem, quæ inde se attollit, -flammam e maxime longinquo conspici posse novimus. (9) Sub jugum illud -in quo aram exstruunt, ubi stadia ferme quindecim descenderis, antrum -videas Cithæronidum nympharum; Sphragidium (_Sphragitides?_) nominant. -Vaticinatas ibi priscis temporibus nymphas sermo hominum vulgavit. - - - - - CAPUT IV. - - -_ De templo et signo Minervæ Areæ — reliquis Platææ memorandis — fluvio - Oeroe et de Scoli reliquiis. _ - -Minervæ etiam Areæ (_Martiæ_) apud Platæenses fanum est; de manubiis -erectum fuit quas e pugna Marathonia cum Platæensibus Athenienses -communicarunt. Signum e ligno est inauratum; ejus os, summæ manus et -pedes e Pentelico lapide; magnitudine prope pari cum ea Minerva quam -Athenienses in arce ex ære item de Marathonia præda ceu primitias -dedicarunt. Phidias vero erat qui etiam hanc Platæensium Minervam fecit. -(2) Picturæ in æde sunt Polygnoti, Ulysses patrata procorum cæde; -Onasiæ, Argivorum prior ad Thebas expeditio. Atque hæ quidem picturæ in -parietibus primi aditus cernuntur. Ad pedes deæ est Arimnesti imago. Dux -hic Platæensium fuit in pugna contra Mardonium et ante etiam ad -Marathonem. (3) Est Cereris quoque cognomento Eleusiniæ Platæis fanum et -Leiti sepulcrum. Unus hic ex omnibus Bœotorum ducibus e belio Trojano -domum rediit. Gargaphiæ fontem Mardonii equitatus corrupit, quod -Græcorum copiæ quæ contra se stabant illa aqua utebantur. Est tamen fons -ille post a Platæensibus restitutus. (4) In via quæ a Platæa Thebas -ducit fluvius est Oeroe. Filiam fuisse Asopi Oeroen dicunt. In citeriore -Asopi ripa juxta fluvium ad inferiora flectentibus stadiûm intervallo -prope quadraginta, Scoli ruinæ sunt, inter quas exstat imperfecta ædes -Cereris et Proserpinæ cum dearum signis item ad dimidias tantum partes -perfectis. Dividit adhuc a Thebano Platæensem agrum Asopus. - - - - - CAPUT V. - - -_ De primis Thebaidis incolis et regibus, Ogygo, Cadmo — Polydoro, - Pentheo — Amphione et Zetho — de Amphionis musica arte varia - narratio — de Laio et Œdipode — Polynice et Eteocle — Thebis ab - Argivis captis et de Thersandro — de Tisameno et reliquis Thebanorum - regibus. _ - -Qui primi Thebaidem terram tenuerint, Enctenas fuisse tradunt, quorum -rex fuerit Ogygus, homo indigena. Ab eo nempe poetarum plurimis Thebas -Ogygias cognomine appellant. Periisse hunc populum ferunt pestilentia. -Successisse in eas sedes Hyantes et Aones, Bœoticas, opinor, non -alienigenas gentes. Jam vero quum in ea loca Cadmus Phœnicum copias -adduxisset, prœlio fusi Hyantes postera nocte profugere; Aones Cadmus -supplices manere et cum Phœnicibus permisceri facile passus est. (2) -Aones quidem vicatim adhuc habitabant, Cadmus vero oppidum, cui et nunc -idem est nomen, Cadmeam condidit. Sed aucta postea urbe inferioribus -Thebis pro arce Cadmea fuit. Illustres omnino Cadmi nuptiæ fuere, si, -quod Græcorum sermone proditum est, Martis et Veneris filiam uxorem -duxit. Ipsius quoque filiæ magnam celebritatem nactæ sunt, quod Semele -ex Jove pepererit, Ino in marinas deas relata sit. (3) Eodem Cadmo -regnante maximæ post ipsum Cadmum opes fuere Spartorum: quorum nomina -Chthonius, Hyperenor, Pelorus et Udæus; nam Echionem virtutis ergo quem -sibi generum adscisceret dignum Cadmus duxit. Hos sane viros, quod nihil -amplius comperti habeam, fabulæ assentiens Spartos a satu quo dicuntur -editi appellatos crediderim. Postquam Cadmus ad Illyrios, ad Encheleas -scilicet Illyricum populum, commigraverat, Polydorus ejus filius -paternum imperium tenuit. (4) Pentheus quidem Echionis filius et generis -dignitate et regis amicitia plurimum pollebat; verum quum esset -insolentior et plane impius, Baccho violati numinis pœnas dedit. -Polydoro Labdacus filius fuit. Hunc pater, quum e vita decederet, puerum -adhuc relicturus erat; quare filium una cum regno Nycteo in tutelam -tradidit. (5) Quæ huc pertinent reliqua mihi in Sicyoniarum rerum -commentario exposita sunt; cujusmodi scilicet mors Nyctei fuerit et -quemadmodum ad Lycum ejus fratrem pueri tutela et Thebanorum principatus -pervenerit. Et Lycus quidem Labdaco jam adulto regnum restituit. Sed -quum non ita multo post ipse quoque Labdacus diem suum obiisset, rursus -Lycus Labdaci filium Laium in tutelam suam recepit, (6) Lyco jam tutelam -gerente iterum Amphion et Zethus collecta militum manu agrum invadunt; -et Laium quidem periculo subtraxerunt ii quibus curæ fuit providere, ne -Cadmei generis nomen in posterum aboleretur; Lycum vero Antiopes filii -prœlio vicerunt. Iidem regno potiti oppidum inferius cum Cadmea -conjunxerunt; urbem totam Thebas ob cognationem quæ cum Thebe ipsis -fuit, nuncuparunt. (7) Hujus rei testimonio mihi sunt Homeri in Odyssea -versus: - - Qui portis septemgeminis et turribus altis - cinxerunt Thebas: neque enim sine turribus ausi - incolere, invicti quanquam illi viribus essent. - -De Amphionis vero cantu et quod muros ad lyram erexerit, nullam prorsus -in carminibus suis fecit mentionem. Hanc in musicis famam idcirco est -Amphion consecutus, quod a Lydis ob Tantali affinitatem Lydios modos -didicit primusque chordas tres ad quattuor a superioribus inventas -addidit. (8) Is qui carmina in Europam fecit, memoriæ prodidit, -Amphionem Mercurio magistro lyræ primum usum didicisse, cantu vero saxa -et feras duxisse. At Mœro Byzantia, quæ heroica carmina et elegos -scripsit, Amphionem tradit primum omnium Mercurio aram dedicasse et -idcirco lyram ab eo accepisse. Aiunt etiam apud inferos Amphionem ob eas -contumelias plecti, quas in Latonam et ejus filios jecerat. (9) De pœna -ejus in carmine mentio est cui Minyas nomen spectat vero Amphionis æque -ac Thamyridis Thracis pœnam. Posteaquam vero Amphionis domus pestilentia -deleta est, et Zethus, quum genitum ex se puerum ipsa ob certam noxam -mater peremisset, ipse quoque animi ægritudine contabuit; (10) ibi Laio -Thebani regnum detulerunt. Laio regi, qui Iocastam uxorem duxerat, -Delphis venit oraculum, a filio, si quis ei ex Iocasta nasceretur, ipsum -interfectum iri. Quare Œdipum exposuit. At ille quum adolevisset, et -patrem occidit et matrem uxorem duxit. Filios vero ex ea nullos ei natos -esse testimonio mihi sunt qui in Odyssea leguntur Homeri versus: - -(11) - - Vidi etiam Œdipodis matrem, formosam Epicasten - quæ fœdo imprudens temeravit crimine vitam - gnati juncta toro; genitorem occiderat ille. - Mox tamen in lucem visum hoc proferre deis est. - -Quî igitur cogitari potest, deos hoc mox patefecisse, si nimirum -quattuor liberi nati erant Œdipo ex Epicasta? Verum Eurygania illos -Hyperphantis filia peperit; quod is qui carmina illa condidit quæ -Œdipodia nominant, declarat; Onasias etiam Platæensibus tristem demisso -vultu ob filiorum dimicationem pinxit Euryganiam. (12) Polynices -enimvero vivente adhuc et imperante Œdipo Thebis discessit, metuens ne -diris quibus ipsos pater devoverat esset obnoxius. Quum autem Argos -confugisset et jam filiam ei nuptum dedisset Adrastus, ab Eteocle fratre -accersitus post Œdipi mortem Thebas revertit. Orto vero cum fratre -dissidio, urbe pulsus iterum exulavit. Petitis deinde ab Adrasto copiis -quibus reditum in patriam pararet, exercitum perdit, ipse vero singulare -cum fratre certamen init ex provocatione. (13) Certantes quum -periissent, regnum devenit ad Eteoclis filium Laodamantem, cujus pueri -tutorem agens Creon imperabat, filius Menœcei. Adoleverat jam Laodamas -ac penes ipsum regnum erat, quum iterum Argivi Thebas oppugnatum -exercitum misere. Iis cum exercitu Thebani occurrerunt ad Glisantem, -quumque ad manus ventum esset, Ægialeum Adrasti filium Laodamas occidit. -Ab Argivis vero prœlio superatus, cum ea Thebanorum manu quæ illum ultro -secuta est, insequenti nocte fuga se in Illyrios recepit. (14) Hostes -captas Thebas Thersandro Polynicis filio tradidere. Jam vero quum -Agamemnonis copiarum pars, dum ad Trojanum bellum contenderet, ab -instituto navigationis cursu aberrasset et in Mysia cladem accepisset, -fors ita tulit ut Thersander quoque, cujus in ea pugna præ ceteris -Græcis virtus enituerat, a Telepho occideretur; est vero ei monumentum -erectum circa Caici campos in Elæa urbe, lapis in subdiali fori parte, -quo in loco ei parentant, ut ipsi dicunt; incolæ. (15) Thersandro -mortuo, altera jam classe contra Paridem et Trojanos comparata, Peneleum -sibi ducem delegere, quod Tisamenus Thersandri filius nondum per ætatem -erat imperio capessendo idoneus. Interfecto ab Eurypylo Telephi filio -Peneleo, regem Tisamenum declarant, Thersandro et Demonassa Amphiarai -filia genitum. Furiarum Laii et Œdipi Tisamenus quidem non est expertus -iram, (16) verum filius Tisameni Autesion, adeo ut ad Dores -transmigrarit, jussu oraculi. Eo jam profecto regem crearunt -Damasichthonem, Opheltæ filium, nepotem Penelei. Damasichthoni Ptolemæus -filius fuit; Ptolemæo Xanthus, quem Andropompus in singulari certamine -non virtute, sed dolo interfecit. Placuit in postremum Thebanis non uni -amplius, sed pluribus reipublicæ summam committere. - - - - - CAPUT VI. - - -_ De Thebanorum rebus bello gestis — calamitatibus quibusdam divinitus - significatis. _ - -Inter ea autem quæ ipsis vel prospera vel secus in belli certaminibus -evenere, hæc ego maxime memoratu digna comperi. Victi ab Atheniensibus -prœlio sunt quum illi eo bello quod de agri finibus gerebatur, -Platæensibus opem tulissent. Alteram etiam cladem accepere ad Platæam -cum iisdem Atheniensibus acie congressi, quo tempore Xerxis amicitiam -Græcorum saluti anteponere visi sunt. (2) Verumtamen hujus rei culpa non -fuit penes universum populum; tunc enim paucorum principatus, non patria -reipublicæ administratio vigebat. At profecto si Pisistratus vel ejus -filii Barbaris in Græciam invadentibus adhuc Athenis dominati essent, -dubitari non potest quin ipsi quoque Athenienses, quod in Persarum -studia propensiores essent, crimine vacaturi non fuissent. (3) -Posteriore vero tempore etiam Athenienses ad Delium in Tanagræis victi -sunt a Thebanis, et Hippocrates Ariphronis filius imperator cum majore -militum parte cecidit. Lacedæmoniis statim post Persarum discessum usque -ad id bellum quod Peloponnesii Atheniensibus intulerunt, cum Thebanis -optime convenit. Bello autem confecto et exarmata jam Atheniensium -classe non ita multo post Thebani una eum Corinthiis arma contra -Lacedæmonios moverunt. (4) Quum vero pugna ad Corinthum et Coroneam -superati fuissent, mox ad Leuctra omnium quas de Græcis Græcos unquam -reportasse noverimus maxime illustrem sunt victoriam adepti. Tunc et -decurionatus quos in civitatibus constituerant Lacedæmonii, sustulerunt; -et harmostas Spartanorum ejecerunt. Phocicum deinde bellum, quod Sacrum -Græci appellarunt, annos perpetuos decem gesserunt. (8) In rerum -Atticarum historia jam ante conscripsimus cladem illam ad Chæroneam -universis Græcis calamitosam fuisse; Thebanorum tamen inprimis res -vehementer attrivit: sunt enim illi præsidium coacti intra urbis mœnia -recipere, quod post Philippi demum mortem regnante jam Alexandro ejicere -conati sunt. Quo facto futura eis pernicies illico est divinitus -significata. Atque in Cereris fano Legiferæ prorsus alia quam ante -Leuctricam pugnam signa iis exstiterunt: (6) tum enim albis, aggrediente -vero Alexandri et Macedonum exercitu nigris araneæ valvas fani telis -obduxerunt. Proditum etiam est annalibus in Attica terra cinere pluisse -anno uno antequam Syllæ arma ingens Atheniensibus exitium importassent. - - - - - CAPUT VII. - - -_ Thebani ejecti a Cassandro restituuntur — de Cassandri odio in - Alexandri domum ejusque morte — Cassandri liberorum factis — - Thebanis in bello Mithridatico a Sylla multatis. _ - -Thebani ab Alexandro expulsi quum Athenas profugi se recepissent, post a -Cassandro Antipatri filio restituti sunt. Ad instaurandas Thebas -egregiam præ ceteris operam navarunt Athenienses, rem adjuvarunt tamen -etiam Messenii et Megalopolitani. (2) Restituisse vero Thebas Cassandrum -crediderim Alexandri maxime odio. Ejus enim domum totam funditus -evertere contendit. Nam et Olympiadem Alexandri matrem iis Macedonum qui -in eam acerrimis flagrabant odiis, lapidibus obruendam tradidit, et -Alexandri filios Herculem ex Barsine, Alexandrum ex Rhoxane susceptos -venenis peremit. Neque ipse tamen fortunatus e vita discessit. Ex morbo -enim aquæ subter cutem fusæ vivens etiamnum erumpentibus undique -vermibus extabuit. (3) Ex ejus vero liberis Philippum natu maximum, ubi -non multo post regnum susceperat, tabida corporis lues sustulit. Post -hunc Antipater Thessalonicen matrem interfecit, Philippo Amyntæ filio et -Nicasipolide genitam. Parricidii ea fuit causa, quod ea plus -benevolentiæ Alexandro, qui erat Cassandri liberûm minimus, impertiret. -At Alexander, accito in auxilium Demetrio Antigoni filio, interempto -fratre Antipatro matris quidem cædem ultus est; verum intellexit -percussorem paratum quem sibi socium adsciverat. (4) A Cassandro itaque -deorum aliquis quisquis ille fuerit meritam pœnam exegit. Thebanis -Cassandri auspiciis vetus omnis murorum ambitus est restitutus. Sed -oportuit etiam in posterum magnorum eos malorum minime expertes esse. -Quum enim Mithridati cum Romanis bellanti se adjunxissent, nulla, -opinor, alia ratione quam publica Atheniensium amicitia adducti, Sylla -cum exercitu in Bœotiam ingresso periculi terrore studia statim sua, -mutata sententia, ad Romanos converterunt. (5) Non tamen Sylla propterea -quicquam de sua in illos ira remisit. Nam et alia ad Thebanorum fortunas -comminuendas excogitavit et dimidia agri eos parte multavit. Factum vero -suum hujusmodi prætexuit causa. Quum primum bellum contra Mithridatem -gerere cœpit, ob pecuniæ inopiam donaria omnia conflavit ex Olympia, ex -Epidauro, ex Delphici etiam Apollinis templo quæ Phocenses reliqua -fecerant. (6) Hæc igitur militi divisit: diis vero pro opibus illis -dimidiam agri Thebani partem adjudicavit. Sed Romanorum liberalitate -ereptum agrum postea Thebani receperunt. Ceteroquin ex eo tempore ad -summam reducti sunt imbecillitatem. Ætate mea inferior urbs tota, -delubris deorum exceptis, deserta est; arx tantum habitatur, Thebarum, -non Cadmeæ amplius nomine. - - - - - CAPUT VIII. - - -_ De Potniarum reliquiis, memorandis et templo Bacchi Ægoboli — loco, - ubi Amphiaraus terræ hiatu absorptus — septem Thebarum portis, - earumque nominibus. _ - -Ubi Asopum transieris, ab urbe ipsa decem stadiorum intervallo Potniarum -ruinæ sunt, et inter ipsas Cereris et Proserpinæ lucus. Signa ad fluvium -Potnias præterlabentem Potniadas deas appellant. Iis stato tempore et -alia patrio ritu faciunt sacra et in locum quæ Megara vocant lactentes -sues mittunt; eosdemque sues proxima anni tempestate apud Dodonam aiunt. -*** Id ut credat sibi qui volet in animum inducat. Est ibidem et Bacchi -ædes, cognomine Ægoboli (_Capram jaculantis_) (2) Ita enim aliquando -accidit, ut dum sacrificarent, per temulentiam eo vecordiæ processerint, -ut ipsum Bacchi sacerdotem occiderint. Quod piaculum quum atrox -pestilentia consecuta esset, ex Delphici Apollinis responso puerum -Baccho jam pubescentem mactandum acceperunt. Sed non multis post annis -deum ipsum capellam pro puero supposuisse tradunt. Potniis etiam puteus -monstratur, e quo potantes equas in furorem agi tradunt. (3) Qua est a -Potniis Thebas iter, ad viæ dexteram circumsepta est area non utique -magna in eaque columnæ positæ. Ibi terram Amphiarao se diffidisse -credunt. Addunt ad fabulam, neque aves illis columnis insidere, neque -ejus areæ herbam ullum vel mansuetum vel ferum animal attingere. (4) -Thebani in veterum murorum ambitu portas septem habuere, quæ adhuc -manent. Sumpsisse audivi nomina, Electridem ab Electra Cadmi sorore; -Prœtides a Prœto homine indigena. Qua vero hic ætate vixerit et unde -genus duxerit, perdifficile erat inventu. Neistas nominarunt quod in -cithara chordarum unam, cui Nete nomen, Amphion ante hanc portam -invenisse dicitur. Audivi etiam Zethi, qui frater Amphionis fuit, filio -Neis nomen fuisse, et ab isto Neide portæ nomen datum. (5) Jam Crenæas -portas a fonte denominant. Hypsistas (_Altissimas_) vero ex eo nominant -quod ** Ad eas portas Jovis Hypsisti cognomine sacellum. Præter eas quas -connumeravimus portas est quæ Ogygiæ nominantur, et omnium postremæ -Homoloides; harum etiam portarum nomen novissimum esse mihi videbatur, -Ogygiarum vero antiquissimum. (6) Homoloides vero nominatas esse dicunt -ex eo, quod in pugna cum Argivis ad Glisantem accepta clade, quum -plurimi Laodamantem Eteoclis filium secuti ex urbe profugissent, eorum -pars una ab itinere in Illyrios capessendo abhorruisset, conversi autem -in Thessalos Homolen occupassent, omnium qui in Thessalia sunt montium -maxime fertilem et aquis irriguum. (7) Illinc a Thersandro Polynicis -filio postliminio revocatos portas, quibus redeuntes urbem introierunt, -ab Homole nuncupasse Homoloides. A Platæa quidem venientes Electræ portæ -excipiunt. Ad eas Capaneum Hipponoi filium, dum vehementiore impetu -muros ascendere conatur, fulmine ictum memorant. - - - - - CAPUT IX. - - -_ De Argivorum primo bello contra Thebas suscepto — Thersandri et - Epigonorum bello contra Thebanos — carmine de hoc bello composito. _ - -Atque hoc quidem bellum quod Argivi gesserunt, eorum omnium quæ heroicis -temporibus inter Græcos gesta fuere, longe dignissimum quod hominum -memoriæ proderetur fuisse existimo. Est enim ab Eleusiniis cum reliquis -Attici nominis populis, et a Thebanis cum Minyis ita pugnatum, ut brevi -exercituum incursione et unico conflictu debellatum fuerit, conversis -mox ad concordiam et fœdera hominum animis. (2) At Argivorum exercitus -in mediam Bœotiam ex media venit Peloponneso, et Adrastus ex Arcadia et -a Messeniis auxilia coegit; quum interea Thebanis auxilio copiæ a -Phocensibus missæ venirent et ex Minyade terra Phlegyæ. Prœlio vero ad -Ismenum inito in ipso congressu Thebani superati et in fugam versi intra -mœnia se recepere; (3) verum quum muros oppugnare Peloponnesii -nescirent, atque animorum audacia magis quam arte freti impetum -facerent, eorum multos de muris deturbantes Thebani occiderunt; et facta -deinceps in turbatos ordines eruptione etiam reliquos prostravere, adeo -ut totus exercitus uno Adrasto excepto perierit. Sed ea Thebanis -victoria magna stetit clade. Ex eo usurpatum, ut si qua victores -pernicies opprimat, Cadmea victoria dicatur. (4) Non multis post annis -Thersandro duce Thebas adorti ilii sunt quos Epigonos Græci vocant. -Satis autem constat, eorum signa secutos non tantum Argivos, Messenios -et Arcadas, sed in auxilium accitos Corinthios etiam et Megarenses. -Thebanis rursus opem finitimi tulere. Acriter utrinque est ad Glisantem -dimicatum. (5) E Thebanis multi statim post cladem acceptam cum -Laodamante effugerunt, reliqui per obsidionem subacti sunt. Et hoc -quidem bellum est carmine perscriptum, cui Thebaidis nomen est inditum. -Cujus Callinus mentionem faciens ab Homero factum esse censet, cui multi -et ii non ignobiles auctores assentiuntur. Ego certe poesin illam -secundum Homeri sane Iliadem et Odysseam plurimi facio. Et hactenus de -bello quod cum Thebanis Œdipi filiorum causa gesserunt Argivi. - - - - - CAPUT X. - - -_ De memorandis prope Thebas — Apolline Ismenio, Minerva ac Mercurio - Pronais — Mantûs sella — Apollinis Ismenii annuo sacerdote — Marlis - fonte et Caantho. _ - -Non longe a portis commune sepulcrum exstat eorum qui in acie cum -Alexandro Macedone confligentes mortem oppetiere. Monstrant proximo loco -campum, in quo occisi a Cadmo ad vicinum fontem draconis dentium facta -semente (si fabulæ est fides habenda) terra homines edidit. (2) Ad portæ -dexteram collis est Apollini sacer; et collis et deus eodem nomine -Ismenius dicitur Ismeno fluvio præterfluente. In ipso ad ædem aditu -Minervæ et Mercurii marmorea signa sunt; Pronai (_Vestibulares_) -appellantur; Mercurium Phidias, Minervam Scopas fecisse dicitur. Templum -proxime erectum est; in eo signum magnitudine ei quod in Branchidis est, -par, specie etiam ipsa ab illo nihil differt. Eorum signorum si quis -alterum viderit et a quo factum fuerit cognoverit, nimirum ille haud -magno negotio, quum alterum intueatur, item Canachi opus esse cognoscat; -tantum interest quod ille in Branchidis Apollo ex ære, Ismenius hic e -cedro est. (3) Est eodem in loco saxum super quo Manto Tiresiæ filiam -sedisse tradunt; jacet ante ipsum templi vestibulum; nostra etiamnum -ætate Mantûs sellam vocant. Ad templi dexteram effigies e marmore sunt; -eas esse dicunt Heniochæ et Pyrrhæ filiarum Creontis, qui dum Laodamanti -Eteoclis filio tutor esset, imperium tenuit. (4) Apollini Ismenio hac -etiam ætate Thebani puerum claris natalibus, forma et robore præstantem, -annuum sacerdotem deligunt. Daphnaphorus (_Lauriger_) ei cognomen est, -quod serta e lauri foliis gestant pueri. Non habeo satis compertum an -omnes qui Daphnaphori munus obierint ex patrio instituto æneum Apollini -tripodem dedicent; existimo certe nulla lege illos teneri: paucos enim -illic tripodes vidi; igitur e ditissimis orti parentibus pueri dedicare -videntur. Eorum tripodum est maxime insignis tum operis vetustate, tum -hominis dignitate, quem Amphitryo dedicavit Hercule laurum gestante. (5) -Supra Ismenii, fontem videas quem Marti sacrum dictitant, et a Marte -fontis custodiam draconi demandatam. Prope est Caanthi tumulus; Meliæ -fratrem, Oceani fuisse filium Caanthum dicunt, missum vero a patre -sororem raptam quæsitum. Quum in Apollinis eam esse potestate -comperisset neque omnino abducere puellam potuisset, ignem in lucum, -quem Ismenium vocant, injicere ausum, ob eam rem (uti narrant Thebani) -sagittis ab Apolline confixum. (6) Est illic quidem Caanthi sepulcrum; e -Melia vero Apollinem aiunt filios duos suscepisse, Tenerum et Ismenium; -illi divinationem dedisse, ab Ismenio fluvium nomen accepisse. Neque -tamen hic ante nomine caruit; nam priusquam Ismenius Apollini -nasceretur, Ladon amnis nuncupabatur. - - - - - CAPUT XI. - - -_ Memoranda Thebarum, Amphitryonis domus — imagines mulierum, quæ - Pharmacides dicuntur, et Herculis templum — de Dædalo et Icaro — - signis et ornamentis templi Herculis — ara Apollinis Spodii. _ - -Ad lævam ejus portæ cui Electræ nomen, domus rudera sunt, quam -inhabitasse Amphitryonem memorant quum e Tirynthe ob Electryonis cædem -fugisset. Visitur adhuc inter ea rudera Alcmenæ thalamus. Eum a -Trophonio et Agamede Amphitryoni exædificatum Thebani dicunt, atque -inscriptionem in eo positam fuisse hanc: - - Uxorem Alcmenen olim quum huc ducere vellet - Amphitryon, thalamum hunc sibi legit, quem fabricarunt - Anchasius docta arte Trophonius atque Agamedes. - -(2) Hæc igitur ibi Thebani scripta fuisse dicunt. Ostendunt etiam -Herculis ex Megara liberorum sepulcrum; de eorum morte iis omni ex parte -assentiuntur quæ sunt ab Himeræo Stesichoro et Panyasi in versus relata. -Addunt vero Thebani Herculem præ insania ipsum etiam Amphitryonem -occisurum fuisse, nisi lapide ictus somno se dedisset; eum lapidem -Minervam jecisse; Sophronistera (_resipiscendi auctorem_) nominant. (3) -Sunt eodem in loco feminarum jam fere evanidæ imagines extra aream -exstantes. Pharmacidas (_Veneficas_) vocant Thebani; missas vero a -Junone aiunt quo parturienti Alcmenæ impedimento essent. Sed eas, dum -Alcmenæ partum inhiberent, Tiresiæ filiam Historidem tali astu elusisse. -Ex eo namque loco unde ipsæ facile audire possent, alta voce jubilavit -quasi peperisset Alcmena; illas ea voce deceptas abisse, Alcmenam vero -puerum enixam. (4) Herculis illic templum cum signis, quorum alterum e -candido lapide Promachum (_propugnatorem_) vocant, Xenocriti et Eubii -Thebanorum opus; alterum, ligneum simulacrum, prisci operis Dædali -fuisse arbitrantur; quod ut credam ipse quoque facile adducor. Dedicasse -ipse Dædalus fertur ut bene de se merito gratias referret. Quum enim e -Creta fugiens sibi et Icaro filio non magna ædificasset navigia -primusque omnium velificationem adinvenisset, quo Minois classem, quæ -remis tantum utebatur, secundo impulsi vento anteverterent, tunc ipse -quidem incolumis evasit; (5) Icari vero navem imperitia gubernantis -eversam tradunt; sub undis enectum maris æstu delatum esse in insulam -supra Samum sitam atque nomine adhuc carentem; Herculem, quum forte in -illa loca venisset, agnitum cadaver sepelisse, ubi hac etiam ætate non -magnus terræ agger exstat in promontorio quod Ægæo mari imminet; et ab -Icaro hoc insulam et quod eam incingit mare nomen accepisse. (6) -Thebanis in templi fastigiis plurima ex duodecim Herculis laboribus -fecit Praxiteles. Quæ prætermisit sunt Stympheli aves et Eleæ terræ -purgatio; pro illis est cum Antæo lucta. Thrasybulus quidem Lyci filius -totaque illa Atheniensium exulum manus, quod Thebis moventes expulsis -triginta tyrannis patriam recepissent, in Herculis fano Minervam et -Herculem colossos, formis a fundo elevatis, e Pentelico lapide, -Alcamenis opus, posuerunt. Jam vero gymnasium et stadium, utrumque de -Herculis nomine appellatum, cum templo conjuncta sunt. (7) Supra lapidem -Sophronistera est Apollinis ara cognomento Spodii e victimarum cineribus -congesta. Ominum ibi divinatio observatur, qua præ ceteris maxime Græcis -uti Smyrnæos novi. Est enim apud illos quoque extra mœnia supra urbem ad -omina captanda sacrata ædes. - - - - - CAPUT XII. - - -_ Apollinis Polii cultus apud Thebanos — de Cadmo Phœnice, non Ægyptio, - et Minervæ Phœnicio et Ægyptio nomme — varia quæ de Harmoniæ nuptiis - ac de Semele narrantur — de Pronomo tibicine et variis modorum - generibus. _ - -Apollini vero cognomine Spodio lauros priscis temporibus immolabant -Thebani; sed quum ita accidisset ut stato festoque die hostiam cædendi -tempus instaret, qui vero ut taurum adducerent missi fuerant non -venirent, de plaustro prætereunte bovem alterum arreptum mactarunt; ex -quo institutum operario bove facere. Vulgatus est præterea inter -Thebanos sermo, Cadmum Delphis Phocensi via Thebas ducente venientem -ducem itineris bovem habuisse, emptam illam de Pelagontis bubulcis et in -utroque latere insignem fuisse candida nota in lunæ speciem jam plenæ. -(2) Oportebat autem Cadmum cum sociis et exercitu ex oraculi responso -ibi consistere, quo loco bos fessa procubuisset. Illum ipsum locum hodie -quoque ostendunt. In eo sub divo ara est Minervæ cum signo quod a Cadmo -dedicatum perhibent. Refellitur facile eorum error, qui in Thebanorum -fines Ægyptium, non Phœnicem Cadmum venisse putant, vel ipso hujus -Minervæ nomine; Onga enim Phœnicum, non Sais Ægyptiorum lingua dicitur. -(3) Tradunt præterea Thebani, quo loco est arcis nunc forum, Cadmi olim -domum fuisse; thalamorum quoque ruinas ostendunt, quorum unum Harmoniæ, -alterum Semeles fuisse dicunt, quem ætate etiam nostra ab hominum -accessu custodiunt. Porro ab iis Græcis, qui Musas in Harmoniæ nuptiis -cecinisse credunt, locus in foro monstratur ubi deas cantasse ajunt. (4) -Est etiam memoriæ proditum, cum eo fulmine quo icta est Semele de cœlo -lignum decidisse in ejus thalamum; quod quum ære Polydorus exornasset, -Bacchum Cadmeum appellasse. Prope est Bacchi signum quod Onasimedes e -solido ære fecit. Aram vero Praxitelis filii elaborarunt. (5) Posita -illic etiam statua est Pronomi tibicinis, qui unus maxime apposite -omnium ad aures multitudinis permulcendas tibiis cecinit; ante id tempus -tres tibiarum species tibicinibus erant comparatæ; aliæ namque Doricis -modis fabricatæ, aliis Phrygiam harmoniam exprimebant, et diversæ ab his -ad Lydios adhibebantur modos. At Pronomus ejusmodi primus excogitavit -tibias, quæ ad omnia harmoniæ genera essent accommodatæ, primusque tam -diversos generibus modos iisdem tibiis effinxit. (6) Idem etiam vultus -habitu et insuper totius corporis motu mirifice dicitur spectatores in -theatris delectasse. Exstat ejus cantilena quam Chalcidensibus ad -Euripum fecit, ut eo carmine Delum venientes loci numina salutarent. -Huic itaque Thebani et Epaminondæ Polymnidis filio in quo diximus loco -statuas posuere. - - - - - CAPUT XIII. - - -_ De Epaminonda ejusque rebus bello gestis — bello Lacedæmoniorum cum - Thebanis — Scedaso ejusque filiabus — pugna apud Leuctra cum - Lacedæmoniis commissa. _ - -Epaminondæ majores quidem illustres generis claritate fuere, ejus vero -pater tenuiore fuit inter Thebanos re familiari quam alius mediocris -quivis; filium tamen patriis disciplinis accuratissime erudiendum -curavit; ipse ab ineunte adolescentia ad Lysin Tarentinum se discendi -causa contulit; hominem Pythagoræ Samii præceptis instructum. Bello quod -gessere cum Mantinensibus Lacedæmonii, missus esse dicitur cum aliis -Thebanis in Lacedæmoniorum auxilium Epaminondas. Is Pelopidam saucium -magno suo periculo in pugna servavit. (2) Ac deinde quum legatus -venisset Spartam quo tempore Lacedæmonii pacem eam quæ Antalcidæ vocatur -sancire decreverant, et Epaminondam rogasset Agesilaus, numquid singulas -Bœotiæ urbes in pacem jurare situri essent Thebani; respondit ille: Non -utique, Spartane, priusquam apud vos videamus singularum circa Spartam -urbium incolas jurasse. (3) Jam vero quum bellum inter Lacedæmonios et -Thebanos cœptum esset geri et Lacedæmonii quum suis tum sociorum opibus -freti Thebanos urgerent, ipse cum exercitus parte supra Cephisidem -paludem, qua Peloponnesii irruptionem facturi videbantur, castra posuit. -At Cleombrotus Lacedæmoniorum rex ad Ambrossum in Phocenses agmen -vertit: mox Chærea et iis quibus fuerat ejus aditus custodia commissa -interfectis, ad Leuctra in Bœotiam penetravit. (4) Eo in loco quum ipsi -Cleombroto, tum universis Lacedæmoniorum copiis ostenta divinitus -evenerunt. Mos fuit regibus Spartanis ad bellum proficiscentibus ovium -greges in extremo agmine habere, ut inde quum hostias diis mactarent, -tum ante certamina rimarentur, an lætos exta successus portenderent. -Earum pecudum duces itineris erant capræ, quas Catœadas nominant -pastores. Tunc quidem gregem invadentes lupi ovibus nullam sane noxam -intulerunt, solas vero Catœadas necarunt. (5) Dicuntur etiam Lacedæmonii -filiarum Scedasi diris obnoxii fuisse. Scedaso enim Leuctris domicilium -habenti filiæ fuere Molpia et Hippo. Eas jam nubiles Lacedæmonii homines -jura divina violantes Phrurarchidas et Parthenius per vim vitiarunt. -Puellæ contumeliam minime ferendam ratæ laqueo vitam continuo finierunt. -Ipse Scedasus, quum Spartæ judicium postulanti datum non fuisset, -Leuctra reversus manum sibi intulit. (6) Huic Scedaso tunc Epaminondas -ejusque filiabus parentavit, votaque nuncupavit professus prœlium non -magis pro Thebanorum salute, quam eam injuriam ulciscendi causa -commissum iri. Sed Bœotii nominis ducum non eædem erant, verum -vehementer discrepantes sententiæ. Nam Epaminondæ, Malgidi et Xenocrati -placebat quam celerrime pugnam capessere; Damoclidas vero et Damophilus -et Simangelus congrediendum neutiquam censebant, sed conjugibus et -liberis in Atticam amandatis ad obsidionem sustinendam quæ pertinerent -esse omnia comparanda. (7) Atque horum quidem sex in hunc modum consilia -variarunt. Ubi vero septimi, qui ad Cithæronis angustias præsidio fuerat -præfectus, Bacchylides ei nomen fuit, ad exercitum reversi suffragio est -eorum qui Epaminondæ assensi fuerant sententia comprobata, decreverunt -omnes prœlio belli fortunam experiri. (8) Erant quum alii ex Bœotis -Epaminondæ suspecti, sed præ ceteris Thespienses. Veritus igitur ne dum -manus consererentur partes proderent, potestatem fecit omnibus qui -vellent e castris domum concedendi. Quare quum Thespienses, tum reliqui -Bœoti qui a Thebanis erant alieniores, discessere. (9) Quum vero ad -manus ventum esset, Lacedæmoniorum socii conceptum in illos jam ante -animo odium aperte declararunt, nempe qui neque locum tenuerint et in -quam partem hostis impressionem fecisset, terga dederint. Æquavit inter -duas acies certamen quod pristina rei militaris scientia et patriæ -gloriæ retinendæ cura Spartanos incitabat; Thebani sibi pro patria, pro -conjugibus et liberis propositum certamen videbant. (10) Postea vero -quam et alii de Lacedæmoniorum primoribus et rex ipse Cleombrotus -occubuit, ibi Spartanos tametsi graviter affectos adegit necessitas, ut -locum pugnando tuerentur suum. Erat enim magno apud Lacedæmonios -dedecori regis cadaver sinere in hostium esse potestate. (11) Thebani -certe victoriam adepti sunt omnium præclarissimam quas de Græcis Græci -unquam reportaverint. Postero die Lacedæmonii suorum cadavera ad -sepulturam misso ad Thebanos caduceatore poposcerunt. Epaminondas vero -quum sciret maxime in dissimulandis calamitatibus suis callidos esse -Spartanos, sociis se prius eorum cadavera tollendi facultatem daturum -respondit; ac deinde se facile suos a Lacedæmoniis humari passurum. (12) -Quod quum ita constitutum esset, sociorum aliis suos non fuit omnino -quod tollerent, quum neminem amisissent; alii quam paucissimos -desiderarunt; tum demum Lacedæmonii suos sustulerunt, et Spartanis -confiteri necesse fuit suorum illam stragem fuisse maxime. De Thebanorum -quidem et eorum qui permanserant Bœotorum numero septem duntaxat et -quadraginta desiderati fuere, quum e Lacedæmoniis ipsis plures quam -mille cecidissent. - - - - - CAPUT XIV. - - -_ De iis, quæ Leuctricam pugnam consecuta sunt — Epaminondas - Thespienses, qui Ceressum confugerant, ejicit — Epaminondas ab - Arcadibus arcessitur, Megalopolin condit et Messenen restituit — - Epaminondas Iphicratem fugat — capitis arcessitur. _ - -Post pugnam edicto permisit ceteris Peloponnesiis ut domos quique suas -redirent; solos Lacedæmonios ad Leuctra interclusos tenuit. Verum quum -certior factus esset Spartanos ex urbe effusos suis in auxilium -universos venire, hostibus quo vellent abeundi sub certis conditionibus -potestatem dedit, suis asserens multo esse optabilius ex Bœotia bellum -in Laconiam propulsare. (2) Thespiensibus, quod et vetera in se -Thebanorum odia et recentem eorum felicitatem suspectam haberent, visum -est urbe relicta Ceressum confugere. Est Ceressus castellum in -Thespiensi agro, quo jam olim multo cum exercitu invadentibus Thessalis, -se receperant. Quo tempore quum Ceressi expugnandi spes post longos -conatus Thessalos frustrata esset, Delphos dei consulendi causa -miserunt, (3) a quo hujusmodi oraculum est redditum: - - Leuctra mihi umbrosa est curæ, est et Alesia tellus - et Scedasi soboles geminæ miseranda puellæ. - Pugna illic atrox miscebitur; haud erit ullus - qui sciat hoc hominum, lumen juvenile priusquam - perdiderint Dores, fatalis ubi ingruet hora. - Tunc quoque non alio capietur Marte Ceressus. - -(4) Epaminondas expugnato Ceresso ac Thespiensibus qui illuc confugerant -ejectis ad Peloponnesi res ordinandas maturavit, magno studio -accersentibus Arcadibus, ac primo statim adventu Argivos ipsius -amicitiam expetentes socios adscivit, Mantinenses in vicos ab -Agesipolide dispersos in veterem urbem reduxit; Arcadibus ut parva -oppida, quibus ad se tuendum deerant vires, delerent ab eo persuasis, -communem patriam condidit urbem, quæ ad nostra usque tempora Megalopolis -(_magna urbs_) nominatur. (5) Exacto imperii tempore quum lex capitis -pœnam ei qui imperium continuasset, irrogaret, alienissimo reipublicae -tempore non esse existimans legis rationem habendam, imperium retinuit, -profectusque cum exercitu Spartam, quum Agesilaus ad pugnam suos non -eduxisset ad Messenen restituendam cogitationem convertit suam. Eos enim -qui nunc nomen servant Messenios ipse restituit Epaminondas; qua de re -in exponendis Messeniorum rebus quæ opus fuere a me sunt explicata. (6) -Interea quum Thebanorum socii dissipati fines Laconici agri -excursionibus et direptionibus infestos reddidissent, adduxit ea res -Epaminondam ut in Bœotiam exercitum reportaret; quumque jam ad Lechæum -accederet ac prope esset ut ex locorum angustiis et difficultatibus -evaderet, occurrit Iphicrates Timothei filius cum cetratis et aliis -Atheniensium copiis quas contra Thebanos ducebat. (7) Ibi Epaminondas -invadentes in fugam vertit, et ad ipsa Athenarum mœnia persecutus, quum -egredi ad pugnam suos vetaret Iphicrates, Thebas agmen retro egit. Jam -vero capitis accusatus quod exacto imperii tempore Bœoticam præturam -continuasset, condemnationem effugit; atque ii quibus judicandi sors -obtigerat, ne suffragium quidem iniisse dicuntur. - - - - - CAPUT XV. - - -_ Thebani Alexandro, Thessalorum tyranno, Pelopidam in vinculis tenenti - bellum inferunt — Orchomenios expellunt — Epaminondas ad Mantineam a - Gryllo Atheniensi occiditur — quæ signo Epaminondæ inscripta - fuerunt, memorantur. _ - -Postea vero quum Alexander Thessaliæ tyrannus Pelopidam ad se quum -privata tum publica fretum amicitia venientem in vincula conjecisset, ut -eam hominis perfidiam et contumeliam ulciscerentur Thebani, contra illum -statim exercitum compararunt, ducesque ejus expeditionis Cleomenem -declararunt et Hypatum, qui tum temporis Bœotarcharum munere -fungebantur. Epaminondas inter ordinarios milites locum habebat. (2) -Angustias Thermopylarum jam superaverant, quum Alexander ex insidiis -inter aspreta erumpens hosti negotium cœpit facessere. Universus itaque -exercitus quum spem salutis in dubium vocari animadverteret, Epaminondæ, -ipsis Bœotiæ præfectis summa voluntate assentientibus, imperium -decrevit. Alexander simulac ad Epaminondam imperium translatum -intellexit, prœlium committere non est ausus ac Pelopidam ultro dimisit. -(3) Dum aberat Epaminondas, Orchomenios Thebani suis sedibus expulerant; -quod ille pro infortunio habendum esse censuit; quin etiam affirmavit, -si adfuisset, nullo pacto tantum se a Thebanis facinus committi passurum -fuisse. (4) Deinde quum ipsi iterum imperium decerneretur, cum exercitu -rursus in Peloponnesum veniens Lacedæmonios ad Lechæum prœlio fudit, -cumque iis ex Achæis Pellenenses et ex Atheniensibus eos quos duxerat -Chabrias. Erat a Thebanis constitutum, ut quoscunque ex aliis populis -captivos haberent, pretio dimitterent; Bœotici vero nominis exules -capitis damnatos occiderent. At Epaminondas quum Sicyoniorum oppidum -Phœbiam, expugnasset, in quo maxima pars erat Bœotorum exulum, eos qui -comprehensi fuerant,... dimisit, alienæ singulos patriæ nominibus, ut ei -in mentem venit, recensos. (5) Jam vero quum ad Mantineam victoriam -esset adeptus, ab Atheniensi milite est interfectus; et Athenis ubi -equestris pugna picta est, miles ille, Gryllus Xenophontis filius, -Epaminondam occidens ostenditur. Ejus pater Xenophon nempe is fuit qui -se Cyro contra regem Artaxerxen comitem præbuit, et redeuntibus ad mare -Græcis dux fuit. - -6. Ad Epaminondæ statuam elegi adscripti sunt, quibus et alia de eo -prædicantur et quod per ipsum fuerit Messene restituta et Græcis parta -libertas. Elegi hujusmodi sunt: - - Consiliis nostris laus est attrita Laconum, - Messenen tandem pulsa redit soboles, - jam Thebes circa cincta est Megalepolis armis, - legibus et fruitur Græcia tota suis. - -Atque hæc quidem ad viri gloriam pertinent. - - - - - CAPUT XVI. - - -_ Reliqua Thebarum memoranda, Ammonis delubrum a Pindaro dedicatum — de - tribus Veneris cognominibus ab Harmonia inditis — Cereris Θεσμοφόρου - templum et signum — Bacchi Lysii delubrum. _ - -Proxime abest Ammonis delubrum, cui signum Calamidis opus Pindarus -dedicavit. Idem etiam ad Ammonios in Libyam Ammoni hymnum misit. Mea -adhuc ætate in triangula pila hymnus iste Pindari exstabat, ad aram quam -Lagi filius Ptolemæus Ammoni statuit. Secundum Ammonis fanum apud -Thebanos Tiresiæ est, quod Auguraculum appellatur. Proxime Fortunæ ædes; -(2) fert dea Plutum infantem. Tradunt Thebani, manus et os ejus signi -fabricasse Xenophontem Atheniensem, reliqua Callistonicum civem suum. -Callidum sane fuit commentum, in manus Fortunæ tanquam vel matris vel -nutricis Plutum ponere. Neque minus prudenter Cephisodotus, qui Pacem -Atheniensibus fecit Plutum in sinu habentem. (3) Sunt etiam Thebanis -Veneris signa lignea tam antiqua, ut dedicata dicantur ab Harmonia, -fabricata vero de rostris, quæ Cadmi naves habebant lignea. Tres Veneres -sunt, quarum unam Cœlestem, Popularem alteram, tertiam Apostrophiam -nominant; (4) cognomina imposuit Harmonia, Cælestis purum significans et -corporum cupiditate vacantem amorem; Popularis ob Venerios congressus; -Apostrophiæ (_Aversatricis_), quo ab exlege cupiditate et incestis -stupris hominum genus averteret. Multa enim apud Barbaros, multa apud -Græcos sciebat Harmonia per nefarios concubitus turpiter commissa, -qualia postea de Adonidis matre, de Phædra Minois filia deque Tereo -Thraciæ rege decantata sunt. (5) Cereris quidem Legiferæ fanum Cadmi et -ejus posterorum domum aliquando fuisse dicunt. Deæ simulacrum supra -pectus duntaxat in aperto est. Fixa eo in loco sunt ænea scuta; fuisse -illa procerum Lacedæmoniorum aiunt, qui ad Leuctra ceciderant. (6) Ad -eas portas quæ Prœtides dicuntur theatrum surgit. Theatro proxima est -Bacchi ædes cognomento Lysii. Cognominis causa, quod quum olim captivos -complures ex Thebanis vinctos Thraces abducerent, eos, quum ad -Haliartiorum fines ventum esset, vinculis solutos deus dimisit illisque -Thracas somno oppressos occidendos præbuit. Alterum quod in ea æde -signum est, Semeles esse dicunt Thebani; ac semel tantum statis diebus -quotannis templum aperiri referunt. (7) Sunt ibidem Lyci domus ruinæ et -sepulcrum Semeles; nam Alcmenæ sepulcrum non est; sed eam post mortem in -lapidem conversam memorant, neque omnino de ea idem est Thebanis qui -Megarensibus sermo. Dissentiunt enim plerumque inter se aliis item de -rebus plerisque omnibus Græci. Erecta etiam ibi sunt a Thebanis -Amphionis liberis monumenta seorsum maribus a puellis. - - - - - CAPUT XVII. - - -_ De aliis Thebarum memorandis, Dianæ Eucleæ delubro et Antipœni - filiabus pro patria mortem sponte oppetentibus — Minervæ Zosteriæ - signis — Zethi et Amphionis sepulcro — de Phoco et Antiope narratio - — de saxis quæ Amphionis cantum secuta sunt. _ - -Prope est Dianæ delubrum Eucleæ (_Gloriosæ_). Signum Scopæ opus est. -Sepultas in templo Antipœni filias dicunt Androcleam et Alcidem. Quum -enim Thebani duce Hercule cum Orchomeniis prœlium commissuri essent, -oraculum redditum est, ejus belli victoriam penes eos fore quorum civis -qui generis. claritate præstaret sibi ipse mortem ultro conscisceret. -Erat Antipœnus natalium dignitate omnium suorum civium facile princeps, -sed adduci is non poterat ut libenter mortem pro populi salute -oppeteret; at ejus filiæ alacriter se devoverunt. Necem itaque quum sibi -ipsæ conscissent, publicos promeritæ sunt honores. (2) Ante ædem Eucleæ -Dianæ leo e lapide factus collocatus est. Dedicasse dicitur Hercules -victis in pugna Orchomeniis et eorum rege Ergino Clymeni filio. Proxime -abest Apollo Boedromius et qui Agoræus (_Forensis_) vocatur Mercurius; -fuit hoc quoque Pindari donum. Distat liberorum Amphionis rogus a -sepulcris dimidium stadii. Permanet adhuc hujus rogi cinis. (3) Prope -duo sunt Minervæ lapidea signa Zosteriæ cognomento, ab Amphitryone, ut -perhibent, dedicata; illic enim dicitur arma induisse cum Eubœensibus et -Chalcodonte congressurus: ipsum vero arma induere veteres Cingere -(ζώσασθαι) dixerunt. Homerum quoque quum Agamemnonem Marti, similem zona -fecisset, de armorum ornatu id intelligi voluisse putant. (4) Exstat -Zethi et Amphionis commune monumentum terræ non sane magnus tumulus; ex -eo qui Tithoream Phocensium incolunt terram, surripere magnopere -student; eo vero id agunt tempore quum sol taurum permeat. Tunc enim si -amotam ex eo tumulo terram ad Antiopes monumentum (adjecerint), ager -suus Tithorensibus fœcundior redditur, Thebanis longe secus: quare per -eos dies diligenter sepulcrum custodiunt Thebani. (5) Id ita esse ex -Bacidis oraculis persuasum est utrique urbi. Sunt enim in oraculis istis -etiam hæc: - - Inferias quando a Tithorensi plebe precesque - et vota accipiet cum fratre Amphione Zethus, - Phœbus Agenoreum irradiat quum lumine Taurum; - tum noxam ingentem vitato quæ ingruit urbi. - Nam fruges in agris pereunt, si siveris illos - demere de terra Phocique apponere busto. - -(6) Phoci monumentum Bacis dixit hac de causa: Lyci uxor præ ceteris -diis Baccho honorem habebat; quum vero passa esset quæ vulgo prodita -sunt, Bacchus Antiopæ vehementer succensuit; invidia vero deorum esse -solet, unde immanes excitentur pœnæ; narrant itaque Antiopen insaniisse -et mente captam totam pererrasse Græciam; Phocum vero Ornytione Sisyphi -filio genitum, quum in eam incidisset (_?_), insaniæ morbo liberasse et -uxorem duxisse; quocirca commune Antiopiæ et Phoco monumentum positum -fuit. (7) At eos lapides qui Amphionis tumulo subjacent nulla cura aut -arte elaborati, ea tradunt esse saxa quæ Amphionis cantum secuta -fuerant. Etiam de Orpheo proditum est feras fidibus canentem secutas. - - - - - CAPUT XVIII. - - -_ Memoranda sepulcra in via a Thebis Chalcidem versus, Menalippi — Tydei - — sepulcra Œdipi filiorum et sacra, quæ ibi fiunt — sepulcrum - Hectoris et Œdipodius fons. _ - -Thebis Chalcidem ab his Prœtidibus portis iter est. In ipsa militari via -Melanippi sepulcrum ostenditur, viri bellicis laudibus Thebanorum longe -præstantissimi, qui quum Thebas Argivi oppugnatum venissent, Tydeum et -Mecisteum Adrasti fratrem occidit; interfectus vero et ipse ab Amphiarao -dicitur. (2) Huic tumulo proximi sunt rudes lapides tres. Qui Thebanorum -vetustas res commemorant, ibi Tydeum situm esse autumant et a Mæone -sepultum. Homeri vero ex Iliade versum in hujus rei testimonium -proferunt: - - Tydeos, alta tegit Thebis quem terra sepultum. - -(3) Exin proxima sunt Œdipi filiorum sepulcra. Ad ea quæ fiunt sacra -etsi ipse non spectavi, narrantibus tamen fidem habui. Aiunt enim -Thebani et aliis ex iis qui heroes vocantur, et Œdipi filiis inferias a -se mitti. His vero dum addent, quum flammam, tum emissum ex ea fumum in -partes duas discedere. (4) Id ego ut crederem me adduxit quod in Mysia, -quæ supra Caicum est, vidi. Est ibi modica urbs Pioniæ appellata, cujus -conditorem Pionin de posteris Herculis unum incolæ perhibent. Huic dum -parentant, sponte fumus e sepulcro exsilit. Hoc ipse dum accideret vidi. -Tiresiæ etiam monumentum, quod abest a sepulcro filiorum Œdipi stadia -ferme quindecim, ostendunt Thebani. Verum quum et ipsi fateantur -Tiresiam in Haliartia e vita excessisse, cenotaphium esse qui apud se -est tumulum credunt. (8) Est etiam ad eam quæ Œdipodia appellatur aquam -Hectoris Priami filii apud Thebanos monumentum. Ejus enim ossa ex -hujusmodi oraculo ab Ilio se deportasse tradunt: - - Excelsa incolitis Cadmi qui mœnia Thebas, - si patriam optatis nunquam non esse beatam, - ex Asia transferte domum magni Hectoris ossa; - hic Jovis imperio heroem sua justa manebunt. - -(6) Œdipodia vero aqua idcirco est nuncupata, quod in ea paternæ cædis -cruorem Œdipus abluerit. Proxime ad fontem est Amphidici sepulcrum. Hic -Amphidicus, sicuti narrant Thebani, Parthenopæum Talai filium, dum pugna -cum Argivis committeretur, occidit. Nam Thebaidis versus qui sunt de -Parthenopæi cæde, Periclymenum ejus interfectorem fuisse testantur. - - - - - CAPUT XIX. - - -_ De loco Teumeso et Minervæ Telchiniæ templo — Glisantis reliquiis et - loco Serpentis Caput dicto — monte et Jove Hypato — Harmatis et - Mycalessi urbium reliquiis ac Cereris Mycalessiæ templo — Aulide et - memorandis ibi. _ - -In hac eadem militari via vicus est Teumesus, ubi occultatam a Jove -Europam ferunt. Est alius quoque de Teumesia vulpe sermo, Bacchum -scilicet iratum ad Thebanorum perniciem eam feram ali voluisse; quæ quum -jam prope ab eo cane quem Procridi Erechthei filiæ Diana dono dedit -caperetur, et vulpes et canis in lapidem sunt conversi. Est Teumesi -etiam Minervæ Telchiniæ ædes, in qua nullum exstat signum. Quod cognomen -deæ attinet, licet suspicari partem Telchinum, qui in Cypro olim -habitabant, in Bœotiam profectam templum dedicasse Minervæ Telchiniæ. -(2) A Teumeso stadia ad lævam septem progressis Glisantis ruinas se -ostendunt, et ante illas ad viæ dexteram tumulus non magnus quum agresti -silva, tum consitis arboribus opacus. Illic humati sunt qui Ægialeum -Adrasti filium sunt ad bellum Thebanum secuti Argivorum proceres, et -inter eos Promachus, Parthenopæi filius. Ægialeo vero ipsi Pagis -monumentum erectum esse jam ante, dum Megarensium res persequerer, -exposui. (3) Qua Thebis recta Glisantem iter est, locum videas rudibus -lapidibus circumseptum: Serpentis Caput Thebani vocant. Serpentem enim, -quocunque ille fuerit nomine appellandus, e lustro suo caput ibi -exserentem gladio a Tiresia, quum forte illuc venisset, percussum -tradunt, atque ex eo nomen inditum loco. Supra Glisantem mons est cui -nomen Hypati (_Supremi_); et in eo Jovis Hypati est templum cum signo. -Torrentem fluvium præterlabentem Thermodontem nuncupant. Teumesum versus -et in viam quæ Chalcidem ducit regressis in conspectu est Chalcodontis -monumentum; qui, quum prœlium inter Thebanos et Eubœenses fieret, ab -Amphitryone est occisus. (4) Cernuntur exinde urbium Harmatis et -Mycalessi ruinæ; illi nomen, quod eo in loco, non autem ubi Thebani -dicunt, Amphiaraum cum curru in terræ voraginem descendisse Tanagræi -memorant. Mycalessum vero appellatam est utriusque populi consensus, -quod bos ea, quæ ad Thebas Cadmo et ejus sociis dux fuit, illic -immugierit. Quemadmodum vero Mycalessus fuerit ad vastitatem redacta, -est a me in ea quæ ad Atheniensium res pertinet historia expositum. (5) -In ea quæ ad mare spectat Mycalessi parte est Cereris Mycalessiæ fanum; -occludi illud singulis noctibus et aperiri ab Hercule ferunt; Herculem -vero ipsum de iis unum esse qui sunt Idæi Dactyli appellati. Ostenditur -eodem in loco hujusmodi miraculum: ad simulacri pedes poma omnia quæ -ferre solet autumnus exponunt; ea quam recentissima totum annum -perdurant. (6) Ad Euripi, qua parte is Eubœam a Bœotiorum finibus -dividit, et Mycalessiæ Cereris dexteram paulo longius progressis est -Aulis. Nuncupatam credunt ab Ogygis filia. Est ibi Dianæ ædes et duo in -ea e candido marmore signa; faces altera præfert, jaculanti est altera -similis. Ad ejus templi aram quum ex Calchantis vaticinio essent Græci -Iphigeniam immolaturi, pro puella cervam mactandam submisisse deam -perhibent. (7) Platani vero ejus cujus in Iliade mentionem facit -Homerus, nunc etiam in templo reliquam e trunco partem servant. Proditum -memoriæ est, quum Aulide per malaciam Græci detinerentur, ubi repente -secundi venti flare cœperunt, mactasse statim eos Dianæ quascumque vel -feminas vel mares habuit quisque in promptu hostias; mansisse dehinc -ritum ut quavis hostia Aulide litari possit. Ostenditur etiam fons ad -quem platanus enata est: et prope in colle Agamemnonis tabernaculi æneum -limen. (8) Palmæ vero ante ædem surgunt fructum ferentes, qui non est -omnino suavis edentibus uti palmulæ ex Palæstina; mitiorem tamen iis quæ -in Ionia leguntur. Homines non sane multi Aulidem incolunt, et ii omnes -figulinam exercent. Agrum istum et totam Mycalessi atque Harmotis -viciniam colunt Tanagræi. - - - - - CAPUT XX. - - -_ De Delio, Apollinis templo — Tanagræ conditore, denominatione et - memorandis — de Tritone et Baccho narratio. _ - -In Tanagræorum finibus ad mare est quod Delium vocatur. In eo sunt Dianæ -et Latonæ signa. Urbis suæ primordia Tanagræi Pœmandro Chæresilai filio, -Iasii nepoti, Eleutheris pronepoti, accepta referunt; et Eleutherem -quidem ex Apolline et Æthusa Neptuni filia genitum dicunt, Pœmandrum -ipsum in matrimonio habuisse Tanagram Æoli filiam; Corinna tamen -versibus mandavit Asopi illam fuisse. (2) Hanc eo ætatis vivendo -processisse, ut vicini dempto ei hoc nomine quum mulierem ipsam tum -progressu temporis urbem quoque Græam (_anum_) appellarint, ac nomen -istud eousque permansisse, ut Homerus quo loco Græcorum populos recenset -hoc utatur versu: - - Thespiam Græamque et latam arvis Mycalessum. - -(3) Sed interjecto dein tempore pristinum nomen recepit. Est etiam -Tanagræ Orionis monumentum et Cerycius mons, in quo editum in lucem -Mercurium tradunt; Polus præterea qui dicitur vicus. In eo Atlantem -consedisse ferunt, et quæ sub terra sunt et res cœlestes diligenter -investigantem. Quod ab Homero etiam dictum norunt: - - Filia magnanimi Atlantis, qui cærula ponti, - qui cœlum ac terras prospectat, quique columnis - proceris gemini dirimit confinia mundi. - -(4) Est in Bacchi æde dignum quod spectetur simulacrum ex Pario marmore, -Calamidis opus. Admirationem intuentibus majorem Triton affert; de quo -dignitatis plenior sermo hic est: Tanagræorum matronas, antequam Bacchi -arcana celebrarent ad mare, quo expiationis causa lavarent, descendisse; -in eas natantes Tritonem impetum fecisse; implorantibus numinis opem -Bacchum præsto fuisse, et ab eo pugna Tritonem superatum. (5) Alter vero -est sermo non ille quidem superiori par dignitate, sed a fide hominum -minus abhorrens: quæcunque ad mare agerentur pecora dicit ex insidiis -Tritonem adoriri et rapere, invadere etiam leviora navigia solitum. -Tandem Tarnagræi vini craterem exponunt; ad eum quum accurrisset Triton -odore allectus, potum et somno correptum in litore se prostravisse; mox -a Tanagræo homine bipenni caput ei a cervice abscissum; eo factum ut et -nunc sine capite cernatur. Quoniam vero tunc eum temulentum cepit, a -Baccho occisum crediderunt hominem. - - - - - CAPUT XXI. - - -_ Tritonum forma describitur — de tauris Æthiopicis — alce — martichora - seu androphago, et serpentibus volucribus. _ - -Vidi ego et alium Tritonem Romanorum in thesauris rerum admirabilium, -sed hoc qui apud Tanagræos est magnitudine inferiorem. Hanc præ se -ferunt Tritones figuram: capitis coma persimilis est ranunculis colore, -et capillum omnino nullum ab aliis possis discernere; reliquum corpus -squama inhorrescit minuta, quali squatus piscis: branchias infra aures -habent, nares hominis, rictum oris latiorem et dentes belluæ; oculi -glauci mihi esse visi sunt; manus etiam illis sunt digitique et ungues -ea forma qua superiores conchyliorum testæ; sub pectore et ventre pro -pedibus cauda uti delphinis. (2) Vidi etiam Æthiopicos tauros, quos ex -re ipsa Rhinocerotas nominant; quod illis e nare extrema cornu prominet, -et paulo superius alterum non sane magnum; in capite vero nullum prorsus -habent. Præterea et Pæonios tauros spectavi, hirto corpore quum omni ex -parte tum præcipue pectoribus et mentis; nec minus Indicos camelos, qui -eodem prope quo pardi sunt colore. (3) Est etiam fera quam alcen dicunt, -media quadam inter cervum et camelum specie; gignitur in terra Celtica: -belluarum hanc unam nequeunt homines aut investigare au prævidere; sed -alias indagantibus feras hanc fortuito nanciscuntur. Præsentit hominem -olfactu ex longo intervallo, uti narrant, et in retrusos anfractus et -speluncas profundissimas confugit. Venatores ubi campestres vel montanos -saltus mille minimum stadiorum in orbem continenti indagine cinxerint, -ita ut constanter omnes quem quisque ceperit in eo ambitu locum -obtineant, ad intimos eadem agminis forma recessus progressi feras omnes -in medio comprehendunt et inter eas alcen; quæ si forte lustrum in ea -regione non habuerit, nulla utique reliqua est ad capiendum sollertia. -(4) Jam vero eam belluam, quam Ctesias in historia de Indis martichoram -ab illis scribit appellari, a Græcis androphagum, non aliam a tigride -esse crediderim. Dentium illi in maxilla altera triplicem ordinem esse -et in extrema cauda aculeos habere quibus et se cominus tueatur et -venatores eminus tanquam sagittis petat, hanc ego famam, quæ veluti per -manus tradita inter Indos increbuit, minime veram esse arbitror, sed præ -nimio terrore fuisse homines hallucinatos. (5) In colore etiam decepti -sunt, quod videlicet si quando tigrin in sole viderint, ob splendorem -ruber et concolor esse videbatur; aut explicandus error ex cursu -celeritate, aut, ubi non currit, ex continuis illis bestiæ -conversionibus; idque eo facilius accidere potuit, quod non ex propinquo -conspici solet. Equidem existimo, si quis vel Africæ vel Indiæ aut -Arabiæ extremos fines peragret, ut cognoscat num sint illis in locis -quotcunque sunt apud Græcos animalium formæ, primum eorum multas omnino -non inventurum, deinde quæ sunt ejusdem generis feras alia longe esse -specie ei visum iri. (6) Neque enim homines tantum ex cœli terræque -varietate diversam obtinent formam, sed idem etiam reliquis accidit -animantibus. Nam quum Libycæ aspides alio sint atque Ægyptiacæ colore, -in Æthiopia haud minus quam homines nigras terra alit. Quocirca neque ad -assentiendum proclivior quisquam esse debet, neque se omnino incredulum -ad ea quæ sint rariora præbere. Volucres ego serpentes nusquam spectavi; -ut reperiri tamen credam eo maxime adducor, quod homo Phryx scorpium -locustis simillimas pinnas habentem in Ioniam attulit. - - - - - CAPUT XXII. - - -_ De templis et signis, qui Tanagræ sunt — Mercurio Criophoro et - Promacho — Corinnæ monumento — gallinaceorum duobus generibus — - monte Messapio, urbe Anthedone ejusque memorandis, Cabirorum templo - — loco, qui Glauci saltus appellatur. _ - -Sunt Tanagræ juxta Bacchi, delubra tria; Themidis unum, alterum Veneris, -Apollinis tertium, in quo cum Apollinis etiam Dianæ et Latonæ signa -posita sunt. Quod vero ad Mercurii templa duo attinet, quorum alterum -Criophori (_Arietem portantis_), Promachi (_Propugnatoris_) alterum -nuncupant, superioris quidem cognominis eam esse causam dicunt, quod -pestilentiam Mercurius averterit circumlato in murorum ambitu ariete; ob -eamque rem Mercurium Tanagræis Calamis fecit arietem humeris portantem. -Qui puberibus ceteris forma præstare judicatus fuerit, is festo Mercurii -die agnum humeris portans muros circumambulat. (2) Propugnatorem vero -Mercurium idcirco vocari aiunt, quod invadentibus aliquando classe ex -Eubœa Tanagræum agrum Eretriensibus, ephebos in pugnam eduxerit; et ipse -etiam velut ephebus strigili armatus præ ceteris Eubœenses in fugam -verterit. In Promachi fano portulacæ arboris, quod plantæ ejus fructu -nutritum Mercurium prodidere (_?_), reliquiæ dedicatæ sunt. Non procul -theatrum et prope id porticum erexerunt. In eo sane Tanagræi præcipuam -quandam præ cunctis Græcis religionis rationem mihi habuisse videntur, -quod seorsum a profanis ædibus deorum templa ædificanda curarunt, in -pura scilicet area et ab hominum negotiationibus sejuncta. (3) Corinnæ, -quæ sola apud Tanagræos cantica fecit, in celebri urbis loco est -monumentum; in gymnasio ipsa picta est tænia redimita, victoriæ illud -insigne quod Thebis carmine Pindarum vicerit. Vicisse eam arbitror et -linguæ causa (neque enim Dorica, uti Pindarus, cecinit, sed ea quam -essent facile Æolenses percepturi). et quod fuerit ea sui temporis -feminarum formosissima, si qua ex imagine petenda est conjectura. (4) -Sunt Tanagræ gallinaceorum genera duo, pugnaces et qui cossyphi -(_merulæ_) dicuntur. Hi eadem sunt qua Lydorum aves magnitudine, colore -corvo similes, palearia et crista ad anemones similitudinem; notas -habent candidas in rostri et caudæ extrema parte non utique magnas. Hæc -propemodum eorum forma est. (5) In ea Bœotiæ parte quæ ad lævam Euripo -est, Messapius mons se attollit. Infra eum est maritima Bœotiorum urbs -Anthedon. Nomen ei contigisse tradunt vel ab Anthedone nympha, vel ab -Antha Neptuni filio ex Alcyone Atlantis filia, quod is hujus loci -dominatu fuerit aliquando potitus. Est apud Anthedonios medio maxime -urbis loco Cabirorum templum cum sacro luco; ab eo proxime abest Cereris -et Proserpinæ ædes. Signa dearum e candido marmore. (6) Bacchi vero -templum cum simulacro fecerunt ante urbis mœnia, qua ad mediterranea -iter est. Sunt eo in loco Iphimedeæ et Aloei filiorum sepulcra. Fuisse -ab Apolline interemptos, cum Homero convenit Pindaro, qui in Naxo quæ -supra Parum est vitam eos finiisse dicit. Horum sunt Anthedone -monumenta. Est præterea ad mare locus, quem Glauci Saltum nuncupant. (7) -Piscatorem fuisse Glaucum et repente herba quadam gustata inter maris -deos receptum et futura etiamnum prædicere quum alii credidere, tum -præcipue navigatores multa quotannis de ejus divinatione memorant. Quæ -quum ab Anthedoniis Pindarus et Æschylus accepissent, illi quidem curæ -non fuit multa de Glauco versibus suis mandare, quum Æschylus totius -fabulæ argumentum a Glauco deduxisset. - - - - - CAPUT XXIII. - - -_ Memoranda ad Thebarum portas Prœtides — Pindari monumentum et varia de - Pindaro — de urbe Acræphnio et monte Ptoo — urbe Larymna. _ - -Apud Thebanos ad Prœtides portas est quod Iolai vocatur gymnasium, et -item stadium quale in Olympia et apud Epidaurios, terræ scilicet agger. -Ostenditur etiam eo in loco Iolai sacellum. E vita vero illum in -Sardinia excessisse simulque ex Atheniensibus et Thespiensibus qui cum -eo illuc transmiserant, ipsi etiam Thebani confitentur. (2) Superata -dextra stadii parte est hippodromus et in eo Pindari monumentum. -Pindarum, quum esset adhuc adolescentulus, Thespias proficiscentem, per -æstatem meridiano calore fessum somnus corripuit. Is igitur quo erat -habitu paululum supra viam decumbit. Apes ad dormientem advolant et ad -labia favos ei affingunt. Hoc fuit carmina pangendi Pindaro initium. (3) -Quum vero jam late per totam Græciam magna esset famæ celebritate, ad -summum gloriæ fastigium eundem evexit Pythia, quæ Delphos jussit æquam -omnium quæ Apollini deferrentur primitiarum partem Pindaro tribuere. -Exacta jam ætate in somnis videre visus est adsistere Persephonen, et -queri unam se ex omnibus diis non fuisse ipsius carminibus exornatam; -verum ubi ad eam venisset, suum etiam ipsi hymnum esse facturum. (4) -Paulo post, atque adeo ante decimum ab eo somnio diem, vita est -defunctus. Erat Thebis anus quædam Pindaro genere conjuncta et in -plerisque ejus canticis decantandis valde exercitata. Ei Pindarus se per -quietem ostendens hymnum in Persephonen cecinit. Illa experrecta statim -conscripsit omnia, quæ cantantem Pindarum per visum in quiete audierat. -In eo sane cantico inter alia Ditis cognomina est Chrysenius (_aureas -tenens habenas_), quod ad Proserpinæ raptum pertinere patet. (5) A -Pindari monumento ad Acræphnium itur via magna ex parte plana. Fuisse ab -initio eam urbem tradunt in Thebani agri parte, et compertum habeo -confugisse illuc postea profugos e Thebanis homines, quo tempore Thebas -Alexander evertit. Illi enim præ corporis imbecillitate et senectute -quum ne in Atticam quidem recipere se potuissent, hoc loco considerunt. -Situm est oppidum in Ptoo monte. Quæ spectentur illic digna, Bacchi ædes -et signum. (6) Progressus stadia ferme quindecim ab urbe ad dexteram -Apollinis Ptoi templum videas. Athamantis et Themistûs filium fuisse -Ptoum (a quo Apollini cognomen et monti nomen datum) Asius versibus suis -prodidit. Ante Macedonum expeditionem et excisas ab Alexandro Thebas -fuit eo in loco oraculum minime fallax. Venisse aliquando narrant -Europensem hominem Myn nomine, a Mardonio missum; ei roganti suæ linguæ -verbis, respondisse deum non Græca, sed ipsum etiam Carica lingua. (7) -Superato jam Ptoo monte est ad mare Bœotorum urbs Larymna; nomen inditum -ferunt a Larymna Cyni filia. Ejus natales altius repetam in exponendis -Locrorum rebus. Cum Opunte olim censebatur Larymna; auctis deinde -Thebanorum opibus, ultro se ad Bœotos adjunxerunt. Est illic Bacchi -delubrum, et recto statu simulacrum. Portum habent profundum, et qui -supra urbem sunt montes luculentam præbent venatoribus. aprorum copiam. - - - - - CAPUT XXIV. - - -_ Lacus Cephisis seu Copais et campus Athamantius — urbs Copæ — Olmones - et Hyettus urbes — urbs Cyrtones vel Cyrtone — Corsea et Halæ urbes. - _ - -Acræphnio recta ad lacum cui Cephisis nomen (Copaidem alii nominant) -pergentibus campi sunt Athamantii dicti. Habitasse eo in loco Athamantem -ferunt. Influit in lacum Cephisus amnis a Lilæa Phocensium ortus; ab hoc -loco lacum trajiciens venit Copas. (2) Sunt Copæ parvum oppidum ad lacum -sitæ; ejus in recensenda classe mentionem fecit Homerus. Cereris ibi -sunt, Bacchi et Sarapidis delubra. Aiunt Bœoti ad eum lacum etiam alia -quondam oppida, Athenas et Eleusinem, habitata, quæ per hibernos dies -lacus eluvione fuerint deleta. Cephisidis pisces reliqui nihil ab -aliorum lacuum piscibus præcipuum habent, anguillæ vero ex eo sunt -maximæ et esu suavissimæ. (3) Copis ad lævam stadia prope duodecim -progresso sunt Olmones. Ab Olmonibus septem ferme stadia distat Hyettus. -Vici nunc sunt uti ab initio semper fuerunt; et mea quidem opinione ad -Orchomeniorum fines pertinent cum Athamantiis campis. De Hyetto vero -homine Argiyo quæ accepi, et Olmo Sisyphi filio, in Orchomeniorum -historiam conferam. Olmonibus ne minima quidem res ulla satis digna quæ -spectetur exstat. Hyetti Herculis delubrum visitur, et ex eo morborum -remedia expetuntur. Signum non est arte elaboratum, sed rudis prisco -more lapis. (4) Ab Hyetto absunt Cyrtones stadia circiter viginti. -Modico olim oppido priscum fuisse nomen Cyrtonen dicunt. Conditum est in -summo monte; et Apollinis illic est templum et lucus; Apollinis recto -statu et Dianæ sunt signa. Frigida emanat e saxo aqua. Proximum fonti -est Nympharum sacellum et exiguus lucus, in quo omnes arbores consititiæ -sunt. (5) A Cyrtonibus monte jam superato est oppidum Corsia, infra -lucus silvestrium arborum, ilicum magna ex parte. In aprica luci regione -sub divo est Mercurii signum haud magnum. Abest a Corsia lucus stadii -fere dimidium. Ubi in planitiem descensum fuerit, Platanius amnis illic -in mare exit. Ad fluminis dexteram sunt Bœotorum extremi, qui Halas -tenent, accolæ ejus maris, quod Locrorum continentem agrum ab Eubœa -dividit. - - - - - CAPUT XXV. - - -_ Prope Thebarum portas Neistas monumentum Menœcei — locus, ubi Œdipi - filii singulari certamine ceciderunt, et locus Syrma Antigones - dictus — trans fluvium Dircen Pindari domus reliquiæ et matris - Dindymenes templum — Themidis templum et signum — lucus Cereris - Cabiriæ et Cabirorum templum — de origine arcanorum sacrorum apud - Thebanos et de Cabiræis — de Cabirorum sacris violatis. _ - -Sed ut Thebas revertamur, ad Neistas portas est Menœcei Creontis filii -monumentum, qui se ipsum ultro occidit ex oraculo Delphici Apollinis, -quo tempore Polynices cum Argivorum exercitu Thebas oppugnatum venit. Ad -ejus tumulum malus Punica enata est, cujus poma, quum maturuerint, rupto -exteriore cortice sanguinis nescio quid simile ostendunt. Hæc quidem -arbor adhuc virens est. At vitem Thebani quum apud se primum e terra -prodisse dicant, ejus tamen rei indicium quod hoc tempore monstrent -nullum habent. (2) Non longe a Menœcei sepulcro Œdipi filios aiunt -singulari certamine pugnantes mutuis vulneribus concidisse. Pugnæ ejus -documentum pila erecta cum lapideo scuto. Ostenditur etiam locus in quo -Junonem Herculi infanti mammam præbuisse quodam Jovis dolo tradunt. Hæc -universa regio Syrma (_Tractus_) Antigones nuncupatur, quod Antigone, -quum Polynicis cadaver nullo conatu tollere quivisset, trahere illud -aggressa eo pertraxit usquedum in accensum jam Eteoclis rogum conjecit. -(3) Trans amnem cui a Lyci uxore Dirce nomen (ab ea vero Antiopen fama -est injuriosius tractatam et ob eam causam ab Antiopes filiis -interfectam), hoc igitur amne Dirce transmisso, videas Pindari domus -ruinas et Dindymenæ matris sacellum a Pindaro dedicatum. Signum deæ -Aristomedis et Socratis Thebanorum opus. Die unico anni cujusque -sacellum aperire solenne habent. Eo ipso die mihi ut adessem contigit, -quare signum id fuit mihi spectandi copia: est autem e Pentelico -marmore, sicuti etiam solium. (4) Circa viam a portis Neistis Themidis -fanum est cum signo e candido lapide, Parcarum quoque et Jovis Forensis. -Marmoreus est Juppiter, Parcis nulla sunt signa. Modico loci intervallo -stat sub divo Hercules cognomine Rhinocolustes, quod caduceatoribus iis -qui ab Orchomeniis ad tributum poscendum missi fuerant (sicuti narrant -Thebani) ad contumeliam nares præcidisset. (5) Stadia progressus quinque -et viginti Cabiriæ Cereris et Proserpinæ lucum videas, quo intrare -initiatis duntaxat fas est. Ab hoc luco distat stadia fere septem -Cabirorum ædes. Qui vero sint Cabiri et quo ritu ipsis et matri -(_Cereri?_) sacra fiant, reticenti mihi ab iis hominibus, quos hæc -audiendi studium tenet, esto venia. (6) Hoc unum me nulla prohibet -religio vel in vulgus efferre, quale fuisse sacrorum initium a Thebanis -traditur. Civitatem enim quondam in hoc loco et homines fuisse memorant, -qui Cabiri sint nominati: eorum uni Prometheo ejusque filio Ætnæo, -hospitibus suis, Cererem depositi nescio quid commisisse. Quid vero -fuerit depositum illud et quæ ad id pertineant, literis mandare fas mihi -non duxi. Initia certe fuere Cabiris Cereris donum. (7) Quo tempore -Argivorum exercitus, qui sunt Epigoni appellati, Thebas expugnarunt -ejectis e sedibus suis Cabiris, intermissa per aliquod tempus initia -fuerunt, donec Pelarge Potnei filia cum Isthmiade viro suo mysteriorum -ritum restituit; extra fines tamen, in eum locum quem Alexiarun vocant, -initia transtulerunt, (8) Illo igitur tempore extra antiquos fines -Pelarge celebravit initia, Telondes vero et qui reliqui fuerunt de -Cabirorum gente in Cabiræam terram redierunt; Pelargæ ipsi ex Dodones -responso et alii sunt honores decreti et ut fœta hostia ei fieret -institutum. Cabirorum religiones qui violassent inexpiabilis sceleris -pœnam effugere non potuisse, certissimis rerum eventis sæpius compertum -est. (9) Nam quæ Thebis fierent sacra quum essent Naupacti profani -homines ausi usurpare, non multo post pœnam luerunt. Ex illis etiam de -Xerxis copiis, qui duce Mardonio in Bœotia relicti sunt, qua pars in -Cabirorum fanum introire non dubitavit, vel ingentis prædæ allecti -cupiditate, vel potius (uti ego arbitror) ad numinis contemptum, subita -omnes insania correpti partim se in mare abjecere, partim de præruptis -rupibus præcipites dedere. (10) Quumque Alexander superatis prœlio -Thebanis urbem et agrum igni pervastasset, qui e Macedonibus intra -Cabirorum fanum, utpote in hostico, irruperunt, omnes fulminibus et e -cœlo missis ignibus exanimati sunt. Tanta fuit inde ab initio ejus -templi religio. - - - - - CAPUT XXVI. - - -_ Campus Teneri et templum Herculis Hippodetæ — de Sphinge varia - narratio — Onchesti reliquiæ — urbs Thespia — signum Jovis Saotæ et - alia deorum signa Thespiæ posita. _ - -Ad dextram Cabirii campus est, a Tenero vate Tener dictus, quem -Apollinis et Meliæ filium fuisse putant; porro est et magnum Herculis -templum cognomento Hippodetæ. Herculem enim aiunt, quum ab Orchomeno -exercitus in hunc locum venisset, Orchomeniorum equos qui ad currus -erant noctu apprehensos vinculis impedisse. (2) Paululum hinc abest mons -unde Sphingem fama est ex insidiis erumpere solitam in perniciem eorum, -quos abriperet, ænigma decantantem; etsi dicunt alii eam cum navalibus -copiis prædonum more palantem ad Anthedonem e mari applicuisse, deinde -hoc monte occupato latrocinia exercuisse, usquedum eam Œdipus interfecit -numeroso exercitu, quem Corintho eduxerat, superatam. (3) Traditum etiam -est Laii notham fuisse filiam, quam pater oraculum, quod Delphis Cadmus -acceperat, pro sua in illam benevolentia edocuisset. Præter reges enim -neminem hoc oraculum cognovisse. Quoties itaque de regno aliquis -contendens ad Sphingem venisset (fuisse scilicet Laio aliquot e pallacis -filios, oraculum vero Delphis editum ad solam Epicasten ac liberos ex ea -natos pertinuisse), (4) Sphingem callido in fratres istos astu usam -quæsivisse num datum Cadmo responsum, si Laii filii essent, cognitum -ipsis esset; et quum non haberent quod responderent, eos morte multasse, -quippe qui de genere et imperio controversiam nullo jure movissent. -Venisse vero ad illam Œdipum, ex quodam somnio de oraculo edoctum. (5) A -monte, de quo jam diximus, quindecim absunt stadia Onchesti urbis ruinæ; -ubi quondam habitasse dicunt Onchestum Neptuni filium. Ætate quidem mea -delubrum et signum exstat Neptuni Onchestii, et lucus quem suis Homerus -carminibus ornavit. (6) Qui deflexerint a Cabirio, ad sinistram -progressi stadia circiter quinquaginta, Thespiam pervenient. Urbs ea -infra Heliconem montem condita fuit. A Thespia Asopi filia vocatam -aiunt. Sunt qui dicant Thespium Athenis profectum urbi nomen dedisse, -genus autem illum ab Erechtheo duxisse. (7) Est in oppido æneum Saotæ -(_Servatoris_) Jovis signum. Tradunt vero, quum in cives insigni -feritate draco sæviret, deum imperasse ut ephebos quotannis singulos -sorte ductos feræ exponerent. Et ceterorum quidem qui periere nomina -exoleverunt; (8) eorum uni Cleostrato amatorem Menestratum loricam æneam -faciundam curasse, resupinatis extrorsum hamis consertam; eam loricam -puer indutus quum ultro draconi occurrisset, mortem quidem oppetiit, sed -ipsam etiam feram exanimavit. Ex eo rei eventu Jovi Servatori cognomen -exstitit. Bacchi signum, Fortunæ deinceps, et alio loco Salubritatis ** -Minervam præterea cognomento Erganen et ei adsistentem Plutum fecit **. - - - - - CAPUT XXVII. - - -_ De præcipuo Cupidinis cultu apud Thespienses — de Cupidinis natalibus - varia narratio — de Cupidinis signis a Lysippo et Praxitele - confectis ejusque recentiore signo — Venere et Phryne Praxitelis, - aliisque memorandis Thespiæ — Herculis templum et de Thestii - filiabus narratio. _ - -Venerantur Thespienses inde ab initio maxime deorum omnium Cupidinem, -cujus est signum vetustissimum rude quoddam saxum. Qui primus tantos -apud Thespienses præ ceteris diis honores Cupidini habendos instituerit -compertum non habeo. Non minore vero cultu Pariani qui circa -Hellespontum sunt, ex Ionia oriundi (Erythris nempe huc colonia deducta, -at nostra ætate Romanis parent) eundem prosequuntur deum. (2) Cupidinem -certe vulgus hominum natu deorum minimum et Veneris filium putant. -Lycius vero Olen, qui antiquissimos Græcis fecit hymnos, in Ilithyiæ -hymno, matrem esse Cupidinis Ilithyiam dicit. Et qui post Olenem carmina -fecerunt, Pamphos et Orpheus, uterque hymnos in Amorem composuere, ut -hos quoque Lycomidæ in initiis celebrandis cantarent. Ego sane illos -legi, ** quum in colloquium venissem cum homine qui sacras deæ lampadas -præferebat; sed prolixiorem de his non faciam mentionem. Hesiodum -quidem, vel quicunque is fuerit qui a se scriptum de origine deorum -carmen Hesiodi nomine ediderit, satis scio prodidisse Chaos primum, -Terram deinde, Tartarum et Cupidinem genitos. (3) At Lesbia Sappho multa -de Cupidine et ea non satis inter se consentanea cecinit. Thespiensibus -post ex ære Cupidinem elaboravit Lysippus, et ante eum e marmore -Pentelico Praxiteles. De Phrynes in Praxitelem dolo alio jam loco res -est a me exposita. Primum omnium e sede sua Cupidinem hunc amotum a Caio -Romano Imperatore tradunt; Thespiensibus deinde remissum a Claudio Nero -iterum Romam reportavit; ibi est igni consumptus. (4) Eorum vero, qui -ejus numen violaverant, alter militem, cui tesseram obscœnam eandem -semper per ludibrium dare solebat, tantopere exacerbavit, ut ab eo sit -occisus; Nero deinde in matrem et nuptas scelerata et ab amore longe -aliena est ausus facinora. Qui ætate nostra Thespiis est Cupido, eum -fecit Menodorus Atheniensis, Praxitelis opus imitatus. (5) Est eo ipso -in loco Venus et Phrynes effigies, utraque e marmore; utramque -Praxiteles fecit. In alia urbis parte est Melænidis Veneris ædes, forum -præterea et theatrum quæ spectentur digna. Ibi posita est Hesiodi ex ære -statua, et non longe a foro Victoria ex ære et Musarum delubrum non -utique magnum; signa in eo e lapide parva. (6) Habent Herculis etiam -Thespienses templum; sacerdotio fungitur virgo ad extremum usque vitæ -tempus. Ejus rei causam talem afferunt. Herculem tradunt Thestii filias -quinquaginta (tot enim erant) eadem nocte compressisse, una excepta; eam -solam obsequi recusasse, ** sacerdotem sibi perpetuæ virginitatis lege -data legisse. (7) Audivi tamen alios, qui omnes plane Thestii -quinquaginta filias ab Hercule eadem una nocte vitiatas et ei singulas -mares filios peperisse narrarent, et quidem geminos natu maximam et -minimam. Ego vero adduci nunquam possim ut credam, Herculem in amici -hominis filiam ira tam acri incitari potuisse. Præterea qui, dum inter -homines esset, aliorum injurias et in deos inprimis impietatem est -severe ultus, quî sibi ipse aut templum ædificandum curasset, aut -sacerdotio demandato se pro deo haberi voluisset? (8) Sed omnino hoc -mihi templum multo vetustius esse visum est, quam ut Herculis, qui -Amphitryonis fuit, ætate dedicatum existimari possit; et haud scio an -Herculi potius qui de Idæis Dactylis unus fuit, templi ejus dedicatio -sit tribuenda, quum et Erythræos in Ionia, et Tyrios sua illi templa -erexisse noverim. Neque vero Bœoti istius Herculis nomen ignorarunt, -quum Cereris Mycalessiæ dicant ædem Idæo Herculi commissam. - - - - - CAPUT XXVIII. - - -_ De monte Helicone — serpentum veneni varia natura. _ - -Helicon montium qui in Græcia sunt omnium præstat soli bonitate et -arborum frugiferarum crebritate. In eo portulacæ frutices passim fructum -ferunt longe suavissimum capris pabulum. Aiunt incolæ earum quæ ibi -gignuntur herbarum aut radicum nullas omnino esse homini mortiferas, -quin et serpentum virus loci ejus pastionibus infirmari; atque adeo, ut -si quem serpens ulla momorderit, is ubi vel de genere Psyllorum qui in -Africa sunt quenquam, aut aliquod ad id effectum medicamentum nancisci -potuerit, facile periculo liberetur. (2) Est alioqui teterrimæ cujusque -serpentis venenum et homini et ceteris æque animantibus per se letale, -fit vero illud ex pabuli natura ad perniciem valentius, siquidem audivi -Phœnicem hominem, quum diceret, in montana Phœnices parte radicum -quarundam pastu viperas magis efferari. Quin etiam se vidisse affirmabat -hominem, qui ut insequentis viperæ impetum declinaret, in arborem -quandam celeri se fuga receperit, viperamque paulo post, quum assequi -hominem non posset, venenum arbori afflasse et hominem mox vivere -desiisse. Hæc ille. (3) De viperis vero iis quæ in Arabia inter balsami -arbores versantur, diversum quiddam accepi; id hujusmodi est. Sunt -balsami arbores ea qua myrti stirpes magnitudine; folia illis qualia -herbæ amaraco. Habent sua sub unaquaque arbore cubilia viperæ, plures -uno, alio pauciores loco; est enim eis balsami liquor cibus multo -suavissimus, ipsa etiam fruticis umbra maxime delectantur. (4) Ubi sua -fuerit legendo humori tempestivitas, Arabes binos ligneolos bacillos -singuli contra viperas afferunt, quorum complosu bestias fugant, occidi -vero magna est religio, quod sacras et genios veluti quosdam esse -balsami putant. Quodsi quem morsu appetierint, plaga est qualis e ferri -vulnere, sed veneni omnino expers, quod scilicet balsami pastu, liquoris -unius omnium odore præstantissimi, veneni acerbitas illa pristina -mitescit. Et hæc quidem ita se habent. - - - - - CAPUT XXIX. - - -_ De Ephialte, Oto et urbe Ascra — Musis, earum nominibus numeroque, ac - de Piero — memorandis Heliconis, fonte Aganippe, Eupheme Musarum - nutrice, et de Lino. _ - -In Helicone primos omnium sacra Musis fecisse et Musis eum montem -consecrasse Ephialten et Otum tradunt; eosdem etiam Ascram condidisse; -quod Hegesinus in eo quod de Attica scripsit poemate, his versibus -indicavit: - - Ast Ascræ optato potitur Neptunus amore: - mox illi quæ progenuit volventibus annis - Œoclum, natis olim qui junctus Aloei - udi ad radices Heliconis condidit Ascram - -(2) Hanc Hegesini poesin ego nunquam legi, quando ante me natum prorsus -evanuerat; sed Callippus Corinthius in historia quam de Orchomeniorum -rebus conscripsit, eorum Hegesini versuum testimonio utitur; idem nos -quoque facimus a Callippo edocti. Ascræ ætate mea turris unica reliqua -fuit et præterea nihil quod posset memoriæ prodi. Aloei quidem filii -Musas numero tres religione sanxerunt, nomina vero illis imposuerunt, -Meleten, Mnemen et Aœden (_meditationem, memoriam et cantionem_). (3) -Tempore posteriore Pierum Macedonem ferunt, a quo uni de Macedoniæ -montibus nomen, quum Thespias venisset, ut novem Musæ hisce quibus nunc -appellantur nominibus colerentur instituisse, aut quod rectius id -duxisset, aut quod ex oraculo quopiam id ei imperatum fuisset, aut -postremo quod ea in re Thracum esset disciplinam secutus; Thracia enim -gens olim Macedonicam dexteritate quum aliis in rebus antecellere -videbatur, tum in rebus divinis haud pari atque Macedones erat incuria. -(4) Sunt qui Pierum ipsum filias novem habuisse dicant iisque eadem quæ -Musis nomina indidisse; et quotquot a Græcis Musarum filii sunt -appellati, eos Pieri e filiabus nepotes fuisse. At Mimnermus, qui elegis -pugnam Smyrnæorum contra Gygen et Lydos conscripsit, in ipsa operis -ingressione antiquiores Musas Cœli, alias illis nata posteriores Jovis -filias memorat. (5) In Helicone qua iter ad Musarum lucum, ad lævam fons -est Aganippe; filiam Aganippen Termesi fuisse dicunt; circumfluit autem -hic Termesus Heliconem. Recta ad lucum Musarum pergentibus est Euphemes -effigies in lapide sculpta. Fuisse Euphemen tradunt Musarum nutricem. -(6) Est illi proxima Lini statua e parvo saxo in speluncæ modum cavato -prominens; huic parentant quotannis antequam sacra Musis faciant. -Genitum Linum Amphimaro Neptuni filio ex Urania vulgo proditum est; -musices eum gloria superiores ætate et æquales omnes anteisse et ab -Apolline, cui se cantu conferebat, occisum. (7) De Lini quidem morte ad -barbaras etiam gentes omnes luctus pervenit; siquidem apud Ægyptios -carmen usurpatum est, quod Linum Græci dixerunt, appellarunt ipsi tamen -Ægyptii id patria voce Maneron. Sed Græci poetæ, Homerus certe ejus -cantilenæ tanquam Græcæ mentionem fecit. Quum enim Lini casus cognitos -haberet, in Achillis scuto Vulcanum inter alia cælasse commentus est -puerum fidibus canentem Linum: - - Quos inter medios juvenis testudine dulci - suave Linum arguto cecinit modulamine pulchrum. - -(8) At Pamphos, qui Atheniensibus hymnos antiquissimos fecit, -increbrescente ob Lini mortem luctu, Œtolinum (_Flebilem Linum_) dixit; -Sappho deinde Lesbia sumpto e Pamphi versibus Œtolini nomine Adonin ipsa -simul et Œtolinum cecinit. Thebani vero sepultum apud se Linum fuisse -autumant, addentes Philippum Amyntæ filium profligatis ad Chæroneam -Græcis somnii cujusdam monitu Lini eruta ossa in Macedoniam -transportasse; (9) mox itidem alio commotum somnio Thebas reportanda -curasse. Sepulcri vero omnem superficiem ac plane vestigia omnia -temporis diuturnitate abolita. Narrant etiam Thebani fuisse alterum -minorem Linum qui sit Ismenii dictus, quem Hercules puer dum ab eo -musicam doceretur occiderit. Carmina certe neque superior ille -Amphimari, neque hic posterior ulla fecere; vel quæ fortassis fecerunt, -ad posteritatis memoriam non pervenere. - - - - - CAPUT XXX. - - -_ De Musarum aliorumque signis in Helicone — poetarum musicæ laude - celebratorum signis — de Orpheo varia narratio — de fluvio Helicone - — urbe Libethra et Orphei monumento — Lycomidis. _ - -Musarum ibi signa sunt omnium Cephisodoti opus. Paulo hinc longius -Cephisodoti aliæ sunt Musæ tres; Strongylionis totidem, hominis qui -boves et equos unus omnium optime expressit; reliquas tres fecit -Olympiosthenes. Est præterea in Helicone Apollo æneus et Mercurius de -lyra inter se litigantes, et Bacchus; illi quidem opus Lysippi; Bacchi -vero erecto statu simulacrum dedicavit Sylla, omnium Myronis operum -(Erechtheo qui Athenis est excepto) longe quod spectetur dignissimum. -Neque vero de suo Sylla donum dedit, sed illud Orchomeniis Minyis -eripuit. Hoc illud est Græcis usurpatum verbum, deos alienis suffimentis -venerari. (2) Poetarum etiam et aliorum musicæ laude insignium virorum -illic statuas videas, inter eos Thamyrin jam cæcum fractam lyram -attrectantem: Arion Methymnæus delphino insidet; Sacadæ vero Argivi qui -effigiem finxit, quod Pindari de eo carminis exordium non intellexit, -corporis magnitudine nihilo tibicinem tibiis grandiorem fecit. (3) Sedet -ibidem Hesiodus citharam genibus sustinens, quod tamen non fuit ejus -gestamen, quum, sicuti licet ex ipsis ejus carminibus colligere, ad -lauri virgam caneret. De Hesiodi vero et Homeri ætate etsi mihi sunt -omnia diligentius conquisita, non est tamen libitum meam ea de re -sententiam explicare, quum sciam et alios et eos inprimis qui nostro -tempore ad poesin epicam se applicant, contentiosos esse. (4) Thracio -quidem Orpheo Teletæ simulacrum adsistit; circumstant canentem feræ in -marmore et ære expressæ. Græci alia multa quæ nunquam evenerunt pro -veris habent, et illud inter cetera, Orpheum Calliopes filium fuisse, -Musæ scilicet, non ejus quæ Pieri filia fuerit; allicere solitum cantu -feras, eundem ad inferos vivum descendisse, quo exoratis inferûm diis -uxorem reciperet. At enim opinione mea Orpheus carminis concinnitate -omnes qui ante ipsum fuerunt, superavit magnamque est auctoritatem -consecutus, ut qui crederetur et deorum initia et nefariorum facinorum -expiationes invenisse, morborum etiam remedia et iratorum numinum -placationes. (5) Thracum vero feminas mortem ei inferre molitas esse -aiunt, quod secum viros quacunque errans huc illuc traheret, virorum -tamen metu non statim ausas facinus perpetrare; deinde autem mero -largius hausto quod cogitaverant perfecisse. Ex eo institutum ut viri -non nisi temulenti ad prœlia exirent. Sunt qui dicant fulmine ictum -Orpheum vitam finiisse, hoc mortis genere peremptum quod initiorum -arcana profanis et rudibus hominibus tradidisset. (6) Est illud præterea -memoriæ proditum, uxore mortua venisse illum ad Aornum Thesprotiæ, quod -ibi pervetus esset per umbrarum evocationem oraculum; ibi quum Eurydices -animam sequi se putasset et sua se opinione falsum respiciens -animadvertisset, ultro sibi ipsi mœrore confectum manus conscivisse. -Addunt Thraces, luscinias quæ circa Orphei sepulcrum nidos habeant, -suaviores quam ceteras et vocaliores cantus edere. (7) Macedones vero -qui subjectam Pieriæ monti terram incolunt et urbem Dium, eo ipso in -loco a feminis occisum Orpheum autumant. A Dio montem versus stadia -viginti progressis columna est ad dexteram; superimposita columnæ est -lapidea urna; in ea Orphei ossa condita esse regionis ejus incolæ -dicunt. (8) Præterfluit hunc locum Helicon amnis. Is septuaginta quinque -stadia progressus infra terram se abdit; occulto dein meatu stadia -viginti duo elapsus se denuo ostendit, et Baphyræ nomine pro Helicone -sumpto in mare se navigabilis infert. Hunc amnem Diastæ aperto quondam -alveo decurrisse aiunt; ab eo vero primum tempore, quia mulieres illæ -quæ Orpheum occiderant, sanguinem eo abluere conatæ sunt, terram -subiisse, ne ad expiandum scelus aquas præberet suas. (9) Ab hoc -diversum Larisæ sermonem audivi: urbem olim in Olympo celebrem, Libethra -nomine, fuisse, quo mons in Macedoniam se immittit; ab ea urbe non longe -Orphei monumentum abesse; Libethriis olim ex Thracia a Bacchi oraculo -responsum allatum, a sue urbem deletum iri quum primum Orphei ossa sol -aspexisset; de hoc illos oraculo sollicitos esse oportere se nihil -putasse, quod nullam omnino feram vel tantam vel tantis præditam viribus -exsistere posse, quæ urbem valeret exscindere, suem vero magis fiducia -quadam quam suo robore niti crederent. (10) Atqui ubi diis visum est, -hæc acciderunt. Pastor quidam meridie recubuit ad Orphei tumulum. Is -quum forte somno se dedisset, in somnis cœpit Orphei versus magna et -suavi voce decantare. Ea voce qui proximis locis vel pascebant, vel -forte arabant, commoti, intermisso opere ad illam dormientis pastoris -cantilenam accurrerunt. Ibi quum alterum alter trudentes impellerent, -dum proxime quisque ad pastorem certant accedere, columnam evertunt; ea -ruente fracta est urna, quo factam ut Orphei ossa, quot eorum reliqua -erant, sol aspiceret. (11) Ea deinde quæ insecuta est nocte ingenti aquæ -vi de cœlo effusa Sus amnis (unus hic est de Olympi torrentibus) -Libethriorum muros dejecit, sacras et profanas ædes evertit, homines -ipsos et animalia cuncta quæ intra mœnia fuerunt exstinxit. Deletis jam -Libethriis Macedones qui Dium tenebant (uti mihi Larisæus hospes -narrabat) Orphei ossa Dium transtulerunt. (12) Jam vero qui sunt in -poetarum scriptis non indiligenter versati, satis norunt in Orphei -hymnis singulis brevitatem summam quæsitam, neque omnino multos numero -esse; Lycomidæ eos qui sint sciunt, et initiis suis concinunt; ac sunt -illi quidem carminis elegantia et ornatu primi secundum Homeri hymnos; -honor vero eis major quam illis divinitus obtigit. - - - - - CAPUT XXXI. - - -_ Arsinoes signum in Helicone — Priapi signum et cultus — tripodes in - Helicone positi, festum Musea dictum, Hippocrene — de Hesiodi - carminibus — Hesiodi morte — fluvio Lamo, Narcissi fonte et de ipso - Narcisso varia narratio. _ - -Arsinoes etiam in Helicone statua est, quam Ptolemæus etsi germanus -frater erat uxorem tamen duxit. Ea statua æneo insidet passeri -(struthocamelo) ex involucrum genere. Habent hi quidem alas uti alites -ceteri, sed præ corporis mole humo se in sublime nequeunt attollere. (2) -Est ibidem cerva Telepho Herculis filio infanti mammam præbens, et prope -eam bos Priapi Signum quod spectetur dignum. Huic deo et alibi honorem -habent quibus capellarum et ovium greges vel apum alvearia curæ sunt, -sed eum præ diis cunctis venerantur Lampsaceni, Baccho et Venere genitum -dictitantes. (3) Sunt in Helicone et alii tripodes dedicati et unus -inter hos antiquissimus, quem Chalcide ad Euripum Eubœæ de carminibus -præmium tulisse Hesiodum tradunt. Lucum circumquaque accolunt finitimi. -Thespienses dies festos ibi agitant et ludos Musea. Cupidinis etiam -ludos faciunt, quibus non solum musicis, sed athletis etiam sua -proposita præmia. Supra lucum stadia fere viginti ascendentibus est -Hippocrene (_Equi fons_) quæ dicitur. Elicuisse fontem ungula terram -fodientem Bellerophontis equum tradunt; ob eam rem Hippocrenen -nominatum. (4) Bœotiorum quidem populi qui circa Heliconem domicilia -habent, ex opinione quadam a majoribus accepta Hesiodum negant aliud -quiquam præter illud poema, quæ Opera appellantur, scriptum reliquisse, -quin etiam ex eo Musarum invocationem quæ in exordio est removent, -principium statuentes carminis eum locum fuisse qui de Contentionibus -est. Atque plumbeam mihi tabulam ostenderunt juxta fontem positam, sed -vetustate magna ex parte vitiatam: in ea scriptum est carmen illud ipsum -quæ Opera inscribuntur. (5) Est etiam altera a priore separata de magno -carminum numero, quæ scripserit Hesiodus, ea videlicet quæ in mulieres -decantata sunt, [et] quas magnas Eœas nominant, Deorum gentilitatem -(Theogoniam), in Melampodem vatem carmen, Thesei cum Pirithoo ad inferos -descensum, Chironis præceptiones ad Achillem scilicet instituendum, et -quæ Operibus et Diebus subnecti solent. Didicisse iidem Hesiodum -divinandi artem tradunt ab Acarnanibus, et exstant sane ejus de -divinatione carmina, quæ ipsi legimus, ac præterea ostentorum -enarrationes. (6) Contraria etiam quædam de Hesiodi morte narrantur. Nam -Ganyctoris filios ob Hesiodi necem, Ctimenum et Antiphum, ex Naupacto -Molycriam confugisse, et quod illic ob violatum Neptuni numen pœnam -susceperint, omnium hæc eadem sunt sermonibus vulgata; sed adolescentum -sororem quum alius vitiasset, in stupri suspicionem falso Hesiodum -vocatum alii dixere, alii vero illum culpa non vacasse. Ac de iis quidem -quæ de Hesiodo ejusque carminibus inter se dissidentia memorantur, satis -dictum hactenus fuerit. (7) In summo Heliconis jugo fluvius est Lamus -non magnus ille quidem. In Thespiensium vero finibus vicus est, qui -Donacon dicitur. In eo fons Narcissi appellatus, quod in ea se aqua -Narcissus aspexisse dicatur, donec suam illam esse umbram non -intelligens sui ipsius imprudens amore caperetur atque ex eo ad eundem -fontem extabesceret. Absurdum vero hominem jam eo ætatis provectum ut -capiatur amore, ne dignoscere quidem quid sit homo et quid hominis -umbra. (8) Alius etiam de Narcisso sermo proditus est minus quam -superior vulgatus, auctores tamen et hic suos habet; sororem ei geminam -fuisse quum oris specie omni ex parte similem, tum vero coma et vestitu -nihil differenti; solitos simul venari; a puero sororem amatam; ea quum -forte diem suum obisset, ventitare illum ad fontem solitum, in quo quum -suam intueretur umbram ac suam omnino esse non ignoraret, ob -similitudinem tamen quæ inter ipsos fuerat tanquam si non suam, sed -sororis imaginem præ oculis haberet, desiderii ex eo sui solatium -aliquod capere consuesse. (9) Nareissum vero florem et ante multo e -terra editum puto, quantum ex Pamphi versibus licet conjicere. Multis -enim ante Thespiensem Narcissum annis Proserpinam Cereris filiam a Dite -raptam scripsit, dum luderet et flores legeret; neque violis illam, sed -narcissis deceptam. - - - - - CAPUT XXXII. - - -_ De Creuside navali Thespiensium — urbe Thisbe — urbe Tipha — urbe - Haliarto — Lysandri præclare factis — de Lysandri flagitiose factis. - _ - -Qui Creuside (quod est Thespiensium navale) habitant, nihil illi publice -habent memorata dignum. In privati hominis ædibus est Bacchi signum e -gypso, pictura illuminatum. Creusin e Peloponneso navigatio est obliqua -et omnino parum tranquillo mari minus tuta. Nam excurrentibus in mare -promontoriis ita sinuantur littora, ut recti cursus teneri nequeant; ex -proximis præterea montibus venti spirant concitatius. (2) A Creuside non -aperto mari navigantibus, sed Bœotiæ oram ipsam legentibus, Thisbe urbs -occurrit ad dexteram. Ac primum quidem proximus mari mons est; hunc ubi -superaveris, planities te excipiet; alius subinde mons et in ejus ima -parte urbs est; in ea Herculis templum, in quo signum recto statu e -lapide. Herculi ludos, quæ Heraclea appellantur, faciunt. (3) Quod inter -montes camporum jacet, nihil, quin defluentium aquarum copia stagnum -perpetuum sit, prohibet, nisi valido aggere per medium ducto quotannis -aquam in alteram partem avertant et alteram interea campi partem colant. -Thisben, a qua urbi nomen, nympham esse indigenam dicunt. (4) Hinc -præternavigantibus modicum est oppidum maritimum Tipha. Herculis illic -delubrum, in quo sacrum faciunt anniversarium. Tiphæenses præcipuam sibi -præ cunctis Bœotis maritimarum rerum peritiam inde ab antiquissimis -temporibus vindicant, Tiphyn prædicantes, cui Argus navis gubernacula -credita sunt, suum fuisse indigenam. Ostendunt etiam extra oppidum locum -quo Argo Colchis reversam applicuisse dicunt. (5) Supra Thespiensium -fines interius est Haliartus. Hujus urbis et item Coroneæ quisnam fuerit -conditor, seorsum ab Orchomeniorum historia exponere non erat -consentaneum. Persico bello quod in Græcorum amicitia perstitisset -Haliartus, pars Xerxis copiarum agrum et urbem Haliartiorum igni -vastavit. Est Haliarti Lysandri Lacedæmonii monumentum. Quum enim ad -muros oppugnandi causæ accessisset, defenderetur autem oppidum -Atheniensium et Thebanorum præsidio, eruptione ab hostibus facta in -pugna occubuit. (6) Lysandrum quidem summis laudibus ornandum et eundem -acriter accusandum censuerim. Nam prudentiam in re bellica tunc maximam -ostendit, quum Peloponnesiacæ ipse classis imperator Antiochum -Alcibiadis gubernatorem, eo tempore observato quo aberat imperator, in -spem adduxit Lacedæmoniis se parem esse posse ad congrediendum navali -prœlio, ac deinde eum temere et arroganter in altum provectum non longe -a Colophoniorum urbe vicit. (7) Jam vero triremium iterum a Spartanis -imperio accepto Cyrum minorem ita delinivit, ut pecuniam ille ad classem -tuendam quoties petisset quoque maxime tempore opus esset, -perliberaliter suppeditaret.. Quumque Athenienses ad Ægospotamos centum -navium stativa haberent, tempus illud speculatus quo navales socii -aquatum et ad commeatus sibi e foro curandos profecti fuerant, plerasque -earum cepit. (8) Justitiæ etiam tale specimen dedit: Autolyco -pancratiastæ, cujus ego imaginem in Prytaneo Athenis vidi, cum Eteonico -Spartano homine erat de pecunia nescio qua controversia. Ibi Spartanus, -qui jure causæ multo esset disceptando inferior, quod erat tunc -Atheniensium civitas in triginta virûm potestate et aderat adhuc -Lysander, eo processit insolentiæ, ut adversarium plagis lacesseret -eundemque se defendentem ad Lysandrum pertraxerit, confisus nempe ad -gratiam illum pronunciaturum. At Lysander Eteonicum injuriarum damnatum -cum infamia et convicio dimisit. (9) Et hæc quidem in laudem Lysandri -dici possunt; alia vero totidem dedecori ei fuere. Ad Ægospotamos -Philoclem Atheniensem, de classis prætoribus unum, et Atheniensium ad -quattuor millia dedititiorum occidit ac mortuis terram injici vetuit; -quum et Persis qui ad Marathonem ceciderant, Atheniensium, et iis -Lacedæmoniis qui ad Thermopylas mortem oppetierant, Xerxis concessu -sepultura contigerit. Deinde majorem Lacedæmoniis ex eo invidiam -concitavit, quod et decemviratus in sociis civitatibus et Laconicos -harmostas constituit. (10) Postremo quum Spartani nullam omnino -acquirendæ pecuniæ rationem haberent, quod ex quodam oraculo acceperant, -Spartæ solam pecuniæ cupiditatem fatalem fore, hic eos ad pecuniæ -stadium vehementer incitavit. Quibus ego rebus adductus et simul -Persarum auctoritatem ac legem secutus, Lysandri principatum Spartanis -perniciosiorem quam utiliorem exstitisse censuerim. - - - - - CAPUT XXXIII. - - -_ De monte Tilphusio, fonte Tilphusa ac de Tiresia — memorandis - Haliartiorum templo dearum Praxidicarum — fluvio Lophi — vico - Alalcomenis — Syllæ flagitiose factis ac morte — fluvio Tritone. _ - -Haliarti et Lysandri monumentum est et Cecropis Pandionis filii -sacellum. Mons Tilphusius et Tilphusa fons qui dicitur, ab Haliarto -stadia absunt circiter quinquaginta. Traditum etiam est Græcorum -monumentis, Argivos, quum Polynicis filios secuti Thebas cepissent, dum -ad Delphicum Apollinem cum reliqua præda vatem etiam Tiresiam -pertraherent, sitientem illum in via hausta de Tilphusa fonte aqua -animam egisse. Est ejus sepulcrum ad ipsum fontem. (2) Vatis filiam -Manto ab Argivis Apollini aiunt sacratam; sed transmisisse eam classe, -jubente deo, Colophonem in Ioniam, ibique Rhacio Cretensi nuptam. Quæ de -Tiresia dicuntur cetera, de annorum scilicet quem vixisse scripserunt -numero, et quod vir evaserit ex femina, quodque in Odyssea Homerus eum -unum sapientem esse apud inferos dixerit, omnia hæc omnes jam toties -audita norunt. (3) Est apud Haliartios sub divo dearum ædes quas vocant -Praxidicas (_Vindices_); ad earum aram jusjurandum concipiunt quod non -facile temeritatis coarguitur. Est hæc ædes dearum ad montem Tilphusium. -Haliarti vero delubra sunt in quibus signa nulla, quum tecto etiam -careant; ne id quidem quibus dicata fuerint numinibus percontando -cognoscere potui. (4) Perfluit Haliartidem terram Lophis fluvius. Aiunt, -quum regio ab initio siccitate laboraret nec ullas haberet aquas, virum -eo tempore unum de primoribus Delphos venisse ad consulendum, qua -ratione aqua inveniri posset; jussisse Pythiam, ut qui primus Haliartum -redeunti obvius factus esset, illum occideret; quare quum reduci primus -filius Lophis occurrisset, nihil cunctatum stricto gladio puerum -percussisse; illum adhuc spirantem huc illuc cursitasse, ubicunque vero -humi fusus esset sanguis, inde aquas e terra erupisse; ex eo fluvium -nomen accepisse. (5) Alalcomenæ non magnus est vicus ad radices imas -modice editi montis. Loco nomen datum alii ferunt ab Alalcomene homine -indigena, a quo fuerit Minerva enutrita; alii dicunt unam ex Ogygi -filiabus Alalcomeniam fuisse. Non ita procul a vico plano loco erecta -fuit Minervæ ædes; in ea priscum fuit ex ebore signum. (6) Sylla quidem -multa in Athenienses crudelia admisit facinora et a Romanorum more -aliena; dissimilia non fuerunt quæ in Thebanos et Orchomenios fecit. -Quibus addidit, quod illud ipsum quod Alalcomenis fuit Minervæ signum -rapuit. Hunc hominem, qui Græcorum civitates et patrios eorum deos tam -furenter vexarat, morbus omnium teterrimus oppressit, pediculis e toto -corpore erumpentibus; huc pristina hominis felicitas recidit. Templum -Alalcomenarum ab eo inde tempore negligi cœptum numine veluti orbatum. -(7) Contigit ad ejus eversionem ætate mea alia hujusmodi calamitas: -agnata parietibus hedera magnis et prævalidis trunco radicibus ita se -intra juncturas et coagmenta serpendo immisit, ut lapides disjunxerit. -Hac torrens præterlabitur non magnus quem Tritonem nuncupant, quod -Minervam ad amnem Tritonem educatam vulgo proditum est; quasi hic ille -Triton sit, non autem qui ex Tritonide palude, quæ in Africa est, in -Libycum mare descendit. - - - - - CAPUT XXXIV. - - -_ De templo Minervæ Itoniæ — memorandis Coroneæ, Junonis signo Sirenas - manu tenente — monte Libethrio — monte Laphystio, Hercule Charope et - fluvio Phalaro — Orchomeno urbe ejusque conditoribus. _ - -Antequam Coroneam ab Alalcomenis venias, Minervæ Itoniæ templum videas. -Cognominis auctor fuit Itonus, Amphictyonis filius. Huc ad commune -concilium conveniunt Bœoti. In eo templo Itoniæ Minervæ et Jovis ex ære -signa sunt, Agoracriti Phidiæ discipuli, quique ei in amore fuit, opera. -Gratiarum etiam ætate mea signa dedicata sunt. (2) Memoriæ proditum est -Iodamam deæ sacerdotium gerentem noctu intra sacrum templi septum -venisse, atque Minervam ei se obtulisse cum tunica, in qua Medusæ -Gorgonis caput inerat; eo conspecto statim Iodamam in lapidem mutatam -esse, eamque ob rem mulierem quotidie ad Iodamæ aram ignem apponentem -ter Bœotorum voce effari, Iodamen vivere ignemque sibi deposcere. (3) -Coronea habuit ad memoriam insignia, Mercurii Epimelii in foro aram, et -item Ventorum alteram. Paulo infra eas aras Junonis fanum est cum -pervetere signo; Pythodorus illud Thebanus fecit; Sirenas manu præfert. -Acheloi enim filias narrant Junonis suasu in cantus certamen Musas -provocare ausas; victis Musas pinnas ex alis convellisse deque illis -coronas sibi fecisse. (4) Abest a Coronea stadia ferme quadraginta mons -Libethrium; signa in eo Musarum et Nympharum sunt cognomine -Libethriarum; fontes ibidem (alterum Libethriadem nominant, alter Petra -(_?_) est) muliebrium mammarum similitudinem gerunt et aqua inde lacti -similis scaturit. (5) Ad Laphystium montem et sacram Jovi Laphystio -aream a Coronea viginti circiter sunt stadia. Dei signum e lapide est. -Quum esset Athamas hic Phrixum et Hellen immolaturus, missum a Jove -pueris aurei velleris arietem dicunt, quo vecti illi aufugerint. -Superius est Hercules cognomento Charops. Hac ascendisse Herculem Bœoti -dicunt Ditis canem trahentem. Qua a Laphystio ad fanum Itoniæ Minervæ -descenditur, est amnis Phalarus, qui in Cephisidem influit paludem. (6) -Trans Laphystium montem est Orchomenus, urbs si qua est alia Græcis -gloria insignis. Ad opes vero summas et felicitatem maximam evectam idem -prope qui Mycenas et Delum rerum exitus perculit. De priscis vero ejus -rebus hæc propemodum memoriæ mandata fuere. Consedisse hoc in loco -primum omnium tradunt Andrea, Penei fluminis filium, et ab eo Andreidem -terram nominatam. (7) Ad eum quum venisset Athamas, concessisse ei agrum -qui circa Laphystium est, necnon eam regionem quæ nunc Coronea et -Haliartia dicitur. Athamas quum nullam sibi virilem prolem superstitem -esse putaret (quod nempe facinus in Learchum et Melicerten ipsemet -perpetraverat, et Leuconi morbus vitam ademerat, Phrixum vero adhuc -vivere aut liberos ei susceptos omnino ignorabat), ob hanc causam -Thersandri Sisypho nati liberos Coronum et Haliartum adoptarat. Nam -Sisyphi ipse frater erat. (8) Quum redisset autem e Colchis vel Phrixus -ipse, ut quidam dicunt, vel, ut alii malunt, Presbon, quem ex Æetæ filia -genuerat Phrixus, censuerunt Thersandri filii, Athamantis opes jure -Athamanti et ejus soboli reddendum; accepta itaque ab Athamante agri -parte Coroneæ et Haliarti conditores fuere. (9) Sed jam ante horum -reditum Andreus Euippen Leuconis filiam, despondente Athamante, uxorem -duxerat, ex qua natus est ei Eteocles, etsi pervulgata inter cives fama -Cephiso amne genitus est; quocirca etiam poetarum quidam Cephisiaden -Eteoclem in carminibus appellarunt. (10) Suscepto Eteocles regno agrum -ab Andreo vocari facile sivit, tribus vero duas constituit, quarum unam -Cephisiadem, alteram de suo nomine jussit appellari. Venienti autem ad -se Almo Sisyphi filio soli non magnam partem concessit; ab Almo itaque -vici tunc Almones nuncupati sunt. Iis deinde quæ insecuta sunt -temporibus usus obtinuit ut vicus * Olmones appellaretur. - - - - - CAPUT XXXV. - - -_ De Gratiarum vario numero et nominibus — Gratiarum imaginibus et - signis. _ - -Eteoclem sane Bœoti primum omnium Gratiis sacra fecisse memorant; ac -tres quidem Gratias religione sanxisse norunt; quæ vero eis nomina -indiderit, non meminerunt. Lacedæmonii Gratias duntaxat duas colunt, -quas Lacedæmonem Taygetæ filium dedicasse tradunt, easque Cletam et -Phaennam nominasse. (2) Consentanea sane Gratiis ista nomina, -consentanea etiam quæ Athenienses usurparunt. Nam hi quoque inde ab -antiquis temporibus Gratias venerantur, Auxo et Hegemonen. Etenim Carpûs -nomen non Gratiæ, sed Horæ est. Horarum alteri communes cum Pandroso -honores Athenienses habent; Thallo nominant. (3) Accepto sane ab -Orchomenio Eteocle ritu tribus jam Gratiis vota concipimus. Atque -Angelio quidem et Tectæus, qui Bacchi (_aureum?_) Apollinem Deliis -fecerunt, tres in ejus manibus Gratias posuere. Athenis in arcis -vestibulo Gratiæ sunt et ipsæ numero tres, quarum initia vulgo incognita -eo ipso in loco peragunt. (4) Pamphos omnium quos ipsi novimus primus -carmina in Gratias cecinit; earum tamen neque numerum definivit neque -nomina tradidit. Homerus, nam is quoque Gratiarum mentionem fecit, -Vulcani uxorem earum unam dixit, quam Gratiam proprio appellavit nomine. -Pasitheæ vero amatorem perhibet * *. Idem ubi Somnum loquentem inducit, -talem habet versum: - - Juncturam mihi te Charitum unam posteriorum. - -Ex eo suspicati quidam sunt, quum juniores Gratias nominet, vetustiores -illum scisse alias fuisse. (5) Jam vero in eo carmine quo deorum -Hesiodus originem explicat (licet enim per me Hesiodo qui volet -Theogoniam asserat): in eo igitur carmine Gratias Jovis et Eurynomes -filias esse dixit, et nomina protulit Euphrosynen, Algaiam et Thaliam. -Eademque nomina suis etiam versibus mandavit Onomacritus. Antimachus -neque certum numerum Gratiarum, neque nomina prodidit; Ægles tantum et -Solis filias esse dixit. Hermesianacti elegorum scriptori (quod nemo -ante eum tradidit) Pitho (_Suadela_) una est de Gratiarum numero. (6) At -qui primus Gratias vel finxerit nudas vel pingendo nudas ostenderit, -nusquam comperi. Apud priscos enim homines cum vestimento eas tam a -fictoribus, quam a pictoribus factas novi; sic apud Smyrnæos quum in -Nemesium fano supra Nemesium simulacra ex auro Gratiæ positæ sunt, quas -Bupalus fecit; tum vero in Odeo Gratiæ imago Apellis opus est. -Pergamenis quoque in Attali thalamo sunt Gratiæ, ejusdem opus Bupali, -(7) et apud Pythium, uti ipsi nominant, quas pinxit Pythagoras Parius. -Porro Socrates Sophronisci filius ante arcis vestibulum Gratiarum -Atheniensibus signa fecit. Ea sane omnia sunt veste velata. Qua vero his -posteriores ratione ita Gratiarum ornatum immutaverint, ut nostra ætate -omnes plane nudas faciant quibus eas vel fingendo vel pingendo exprimere -curæ est, mihi certe compertum non est. - - - - - CAPUT XXXVI. - - -_ De reliquis Orchomeni regibus, Almo, Phlegya — Phlegyarum bello contra - Delphos et exitio — Minya et Minyis — Orchomeno et Hyetto. _ - -Quum vivendi finem fecisset Eteocles, ad Almi posteritatem regnum -pervenit. Filiæ Almo fuere Chrysogenia et Chryse. E Chryse fama est -Phlegyam Marti genitum. In Eteoclis imperium hic ipse Phlegyas -successit, quum ille liberos non reliquisset. (2) Totius tunc regionis -immutatum est nomen, ut quæ Andreis prius vocabatur, Phlegyantis -diceretur. Fuit ab initio condita urbs Andreis, cui aliam de se -appellatam addidit Phlegyas, congregatis in eam bellica virtute -præstantissimis quibusque e tota Græcia. Defecerunt vero insequentibus -temporibus amentia et audacia impulsi a reliquis Orchomeniis Phlegyæ, -finitimorum bona agere et rapere aggressi; postremo vel ad Apollinis -Delphici fanum diripiendum arma converterunt. Contra quos quum Philammon -Delphis opem ferens lectam Argivorum manum duxisset, ipse una cum -Argivis suis prœlio cecidit. (3) Bellicæ vero inprimis rei studia præ -cunctis Græciæ populis Phlegyas fuisse consectatos testimonio mihi sunt -Homeri versus, quos in Iliade fecit de Marte et Terrore Martis filio: - - Illi Ephyros ambo contra tunc arma ferebant, - sive acres Phlegyas. - -Ephyros ibi (ut mihi quidem videtur) nominat qui Thesproticam Epirum -incolunt. At Phlegyarum genus prope omne crebris fulminibus et telluris -vehementissimis motibus deus funditus abolevit; qui reliqui fuere, eos -pestilentia absumpsit, præter paucos qui in Phocidem effugerunt. (4) -Phlegya sine liberis exstincto, imperium excepit Chryses, e Chrysogenia -Almi filia et Neptuno natus. Hujus Chrysæ filius fuit Minyas, a quo ii -quibus imperavit populi hac etiam ætate Minyæ nominantur. Huic tam ampla -fuere vectigalia, ut superiores omnes divitiis vicerit, primusque -omnium, de quibus aliquid accepimus, Minyas thesaurum ad pecuniam -servandam ædificavit. (5) At Græci exterarum gentium res in majori quam -suas ipsorum miraculo ponere solent, quandoquidem clarissimi historiarum -scriptores Ægyptiorum pyramidas accuratissime describere aggressi sunt, -quum de Minyæ ærario et Tirynthis muris, operibus nihilo minore dignis -admiratione, ne brevem quidem fecerint mentionem. (6) Minyæ filius fuit -Orchomenus. Eo regnante urbs Orchomenus, et populus Orchomenii -appellati. Mansit tamen nihilominus Minyarum etiam cognomen, quo ab iis -qui in Arcadia sunt Orchomeniis distinguerentur. Ad hunc Orchomenum -regnum jam obtinentem Hyettus venit Argis, fugiens ob Moluri Arisbantis -filii cædem, quem in uxoris adulterio deprehensum interfecerat. Ei -partem agri Orchomenus concessit eam quæ circa Hyettum vicum est cum -tota vicinitate. (7) Hyetti mentionem fecit is etiam qui ea carmina -composuit quæ sunt Eœæ magnæ a Græcis appellatæ: - - Hyettus casti temerata ob fœdera lecti - filium Arisbantis quum stravit cæde Molurum, - herbosis longe profugus discessit ab Argis, - Orchomenumque adiit Minyeum; excepit amicis - ædibus illum heros fortunarumque benigno - pectore participem non abnuit esse suarum. - -(8) Satis constat primum omnium Hyettum hunc de adulterio pœnam -sumpsisse; atque multo post Dracon, quum leges Athenis in magistratu -ferret, tum de aliis quibusdam, tum de adulteris libere pœnas sumi posse -promulgavit. Eo jam Minyarum nomen dignitatis provectum fuerat, ut etiam -Neleus Crethei filius, Pyli rex, ex Orchomeno uxorem Chlorin Amphionis -ex Iasio geniti filiam duxerit. - - - - - CAPUT XXXVII. - - -_ Almi genere exstincto, regnum Orchomeni ad Clymenum transit — dein ad - Erginum — de Trophonio et Agamede narratio — Ascalapho et Ialmeno - regnantibus Minyæ ad Trojam tendunt — Orchomenii a Thebanis ejecti a - Philippo Amyntæ filio restituuntur. _ - -At evenit ut Almi etiam proles interiret. Nam quum liberos Orchomenus -non suscepisset, ad Clymenum Presbonis filium, Phrixi nepotem, imperium -transiit. Filios hic habuit natu maximum Erginum, minores Stratium, -Arrhonem, Pyleum et postremum Azeum. Clymenum, dum festi dies Onchestii -Neptuni agitarentur, Thebani homines ex levi causa vehementi ira -concitati occiderunt. In regnum successit Erginus, Clymeni filiorum natu -maximus. (2) Is mox cum fratribus exercitu comparato Thebas adortus, -prœlio primum hostes fudit; icto deinde fœdere pecunia se annua Thebani -de Clymeni cæde satisfacturos pacti sunt. Verum quum Hercules Thebis -adolevisset, tributo liberati sunt Thebani et Minyarum opes bello -magnopere accisæ. (3) Erginus igitur, ut qui confectos jam prope belli -calamitatibus cives suos videret, pacem quidem cum Hercule fecit, ad -pristinas autem opes et felicitatem redintegrandam conversus ita præ hac -una cura omnia contempsit cetera, ut senectus eum cœlibem et orbum -oppresserit. Magna demum congesta pecunia liberos suscipere cupiebat. -(4) Qua de re quum Delphos consulturus venisset, hujusmodi responsum -accepit: - - Ergine o Clymeni proles Presbonidæ, ad aram - exquirens sobolem venisti sero: sed et nunc - temoni vetulo validum prætendito rostrum. - -Quum igitur oraculi monitu adolescentulam uxorem duxisset, Trophonius et -Agamedes ex eo matrimonio nati sunt; (5) etsi traditum est, Apollinis, -non Ergini filium fuisse Trophonium; quod ego ut credam facile adducor, -et facile sibi id persuasum habeat quicunque ad Trophonii oraculum -accesserit. Ii quum ad virilem ætatem pervenissent, sollertia in deorum -templis et hominum regalibus tectis ædificandis excelluisse dicuntur. -Etenim Delphis Apollini templum erexerunt et Hyrieo thesaurum. In hoc -lapidem unum ita collocarant, ut extrorsum eum eximere possent. Quoties -itaque libitum esset, clam introeuntes aliquid repositæ pecuniæ -auferebant. Hyrieum autem ea res vehementer sollicitum habebat, -præsertim quum et claves et signa cetera incorrupta cerneret, pecuniæ -tamen numerum quotidie comminui animadverteret. (6) Super vasis igitur -in quibus aurum et argentum erant reposita, laqueos disposuit, vel aliud -quid ejusmodi, quo simulac pecuniam quis esset attingere conatus, captus -teneretur. Ingressus itaque Agamedes in vinculis hæsit; Trophonius vero -fratris caput præcidit, veritus nempe ne, quum illuxisset, ille ad -tormenta adigeretur, et ipse ab illo, quod furti fuisset socius, -indicaretur. (7) Idem Trophonius terræ haustus est hiatu eo ipso in -loco, quo exstat in luco, qui est Lebadeæ, fovea quæ Agamedis dicitur, -columna supereminente. Orchomeniorum post hæc regnum obtinuere -Ascalaphus et Ialmenus, quos Marti Astyoche Actoris filia, Azei neptis, -Clymeni proneptis, peperisse dicitur. Hos ad Trojam duces Orchomenii -secuti sunt. (8) Ejus etiam coloniæ, quam in Ioniam Codri filii -deduxerunt, consortes Orchomenii fuere. Suis vero a Thebanis ejectos -sedibus Orchomenum Philippus Amyntæ filius reduxit. Sed eorum res -adversa fortuna gravius semper afflixit. - - - - - CAPUT XXXVIII. - - -_ Memoranda apud Orchomenios — Minyæ thesaurus — Minyæ et Hesiodi - sepulcra — de Actæonis cultu — Melane et Cephisso fluviis — - Orchomeniorum divitiis et urbe Aspledone. _ - -Apud Orchomenios Bacchi quoque templum exstat; sed antiquissimum omnium -est Gratiarum. Saxa earum præcipua colunt veneratione, quæ excepisse -Eteoclem e cœlo delapsa ferunt; nam quæ expolitius fabricata sunt signa, -et ipsa e lapide, ætate mea dedicata fuere. (2) Fons etiam illic est -spectatu dignus; in eum descendunt qui aquatum veniunt. Minyæ vero -thesaurus unum est de Græciæ miraculis, nulli omnino eorum quæ uspiam -alibi sunt operum secundum. Ad hunc autem modum exstructus est: lapidei -sunt omnes parietes, rotunda operis forma, non valde in acutum se -attollente fastigio; supremum lapidem toti ædificio coagmentationem esse -dicunt. Sepulcra visuntur Minyæ et Hesiodi. (3) Hesiodi quidem ossa hoc -se modo recepisse narrant. Sæviente in homines et pecudes pestilentia, -missis ad oraculum legatis Pythiam jussisse ut ex Naupactio agro in -Orchomenium Hesiodi ossa deportarent; nam aliam mali levationem fore -nullam. Percontatos rursus eos in qua tandem Naupactii agri parte essent -illa reperturi, respondisse Pythiam, locum cornicem monstraturam. (4) -Quum itaque in terram e navi exscendissent qui sciscitatum missi -fuerant, non longe a via cornicem conspexisse saxo insidentem, ibique -Hesiodi ossa inventa in ejus saxi latebra. Hi elegi sepulcro ejus -inscripti sunt: - - Hesiodi patria est frumenti fertilis Ascra, - sed bello insignes ossa tenent Minyæ: - hujus in Argolicis excellit gloria terris, - judicium quibus est ingeniumque sagax. - -(5) Jam vero de Actæone vulgatum inter Orchomenios fuit, vexari agrum a -larva quæ saxo insideret. Ea de re consulto oraculo Delphico jussi sunt, -si quas reperissent Actæonis reliquias, eas ut terra tegerent; præterea -ut larvæ simulacrum ex ære factum ad saxum ferro adligarent: quod ipse -adligatum vidi. Actæoni quidem quotannis parentant. (6) Abest ab -Orchomeno stadia septem Herculis templum, in quo non magnum utique -signum. Sunt ibi Melanis fluvii fontes, qui ipse quoque in Cephisidem -paludem influit. Magnam sane partem Orchomenii agri ea palus semper -occupat, hieme vero Austro plerumque flante multo latius stagnat aqua. -(7) Narrant Thebani ab Hercule Cephisum amnem in Orchomeniorum campos -aversum, quum antea per montanos cuniculos in mare exiret; eos meatus -occlusisse Herculem. Sed novit sane Homerus fuisse paludem Cephisidem -absque Herculis opera; dicit enim: - - Paludi acclinis Cephisidi. - -(8) Neque satis est verisimile, non fuisse Orchomenios apertis cuniculis -et Herculis obice disjecto pristinum exitum flumini reddituros, quando -ne Troicis quidem temporibus opes illi desiderarunt. Testis est idem -Homerus eo loco quo Agamemnonis legatis respondentem Achillem facit: - - Non ea quæ Orchomenum portantur cuncta. - -Ex quo plane colligi potest, magnam Orchomeniis tunc quoque pecuniam -suppeditasse. (9) Aspledonem quidem ob aquarum penuriam desertam -tradunt; nomen vero urbi contigisse ab Aspledone, quem Midea nympha -Neptuno pepererit. Id confirmant versus a Chersia facti, viro -Orchomenio: - - Neptunoque tridentifero insignique Midea - Aspledon satus est, ampla spectandus in urbe. - -(10) Ætate quidem mea Chersiæ hujus carmina jam vetustas aboleverat; hos -tamen ipsos versus Callippus retulit in libro de Orchomeniis. Eidem sane -Chersiæ epigramma Orchomenii attribuunt, quod Hesiodi sepulcro -inscriptum fuit. - - - - - CAPUT XXXIX. - - -_ De Lebadia, olim Midea dicta — Hercyna puella et fluvio ejusque antro - — Trophonii templo ac signo aliisque memorandis — Trophonii oraculum - consulendi ratione — Trophonii oraculo. _ - -Qua montes consurgunt, Phocenses supra Orchomenios habitant, in -campestri vero planitie Lebadea illis est finitima. Hæc olim et ipsa in -edita regionis parte habitabatur, Mideæ nomine, ab Aspledonis nempe -matre. Lebado vero Athenis in ea loca profecto, in plana incolæ -descenderunt, et Lebadea a Lebado ipso nomen accepit; cujus neque pater -quis fuerit norunt, neque quam ob causam illuc venerit; tantum illud -sciunt, uxorem ei Laonicen fuisse. (2) Exornata urbs est operibus haud -minus quam alia quævis maxime florentium Græciæ urbium. Separat ab ea -(_fluvius Hercyna?_) * Trophonii lucum. Aiunt autem ibi Hercynam cum -Cereris filia ludentem anserem e manibus invitam dimisisse; volitantem -illum subisse cavernosum antrum ibique se sub lapide occultasse; -Proserpinam subingressam, avem sub lapide jacentem retraxisse; quo loco -lapidem submoverat, aquam erupisse; qui postea fuerit Hercyna amnis -appellatus. (3) Manet ad fluminis ripas Hercynæ fanum, et signum in eo, -virgo anserem manibus præferens. Fluvii fontes intra speluncam sunt, et -stantia simulacra, quorum sceptris dracones circumvoluti sunt. Conjiciat -quis esse illa Æsculapii et Hygieæ; sed fuerint potius Trophonii et -Hercynæ, quum non magis Æsculapio quam Trophonio dracones consecratos -censeant. Prope amnem est Arcesilai monumentum. Reportasse e Troja -Arcesilai ossa Leitum dicunt. (4) In luco maxime insignia sunt, -Trophonii templum et signum ad Æsculapii similitudinem et hoc factum; -Praxiteles illud fecit. Est ibidem Cereris cognomento Europæ fanum, et -sub divo Juppiter Hyetius (_Pluvius_). Ad oraculum ascendentibus atque -inde ad ulteriora montis pergentibus occurrit Proserpinæ quæ Thera (_?_) -vocatur et Jovis Regis templum; quod propter magnitudinem, vel propter -continuata bella dimidia tantum ex parte perfectum reliquerunt. In alio -templo, Saturni, Junonis et Jovis simulacra sunt. Apollinis etiam illic -est fanum. (5) Quod ad oraculum pertinet, observatur ritus hujusmodi. -Ubi statuerit quis in Trophonii descendere, primum dierum certum numerum -est ei in ædicula quadam commorandum; est illa Bono Genio et Bonæ -Fortunæ sacra. Illic degens et alia suscipit expiationum genera et -calidis abstinet aquis; Hercyna fluvio se abluit. Carnes ei de victimis -large suppeditant. Immolat enim qui huc descendit, Trophonio et filiis, -Apollini præterea, Saturno, Jovi cui Regi cognomen, Junoni Heniochæ et -Cereri, quam Europen nominant ac fuisse Trophonii nutricem perhibent. -(6) Adest singulis sacrificiis aruspex, qui cæsarum hostiarum viscera -inspectat; ex ea inspectione vaticinatur, numquid Trophonius placatus et -propitius consultorem sit accepturus. Cetera tamen exta non tam -perspicue Trophonii mentem denunciant, verum ea qua quis nocte -descendit, arietem mactat ad ipsam foveam, invocato Agamedis numine. -Exta priora pro nihilo ducuntur, etiamsi fuerint læta, nisi hujus quoque -arietis exta idem portendant. Id ubi ita evenerit, ut extorum consentiat -significatio, bona cum spe descendit consultor; atque hoc maxime modo -descendit. (7) Deducunt sacrificuli eum noctu ad Hercynam fluvium, ibi -hominem oleo perungunt et abluunt pueri duo ex oppidanorum liberis annos -ferme tredecim nati; Hermas (_Mercurios_) illos nuncupant. Hi sunt qui -descendentem abluunt, quique ministrant quæ sunt opus omnia, utpote -ministri. Hinc non statim ad oraculum a sacrificulis, sed prius ad aquæ -fontes ducitur; sunt vero duo inter se proximi. (8) Bibenda illic est -Lethes quæ dicitur aqua, quo cunctorum ei, quæ antea illi erant curæ, -oblivio contingat; Mnemosynes deinde aquas potat, ut quæ infra viderit -omnia memoria contineat. Jam simulacrum, quod fecisse Dædalum autumant, -contemplatus (nemini prorsus id ostendunt sacerdotes, præterquam iis qui -ad Trophonium sunt accessuri): eo signo conspecto et cum multa religione -votis nuncupatis, ad oraculum progreditur tunicam indutus lineam ac -tæniis incinctus, soleis popularibus in pedes inductis. (9) Est vero -oraculum supra lucum in monte; crepido in orbem candido saxo -circumducta. Crepidinis ambitus est instar areæ minimæ, altitudine -minore quam cubitum duum. Erecti sunt super crepidine obelisci, tam ipsi -quam zonæ, quibus continentur, ænei. Inter eos media sunt ostia. Intra -ambitum specus est, non natura, sed arte et certo proportionis modulo -quam solertissime exstructus. (10) Ejus subterraneæ cellulæ forma furno -persimilis, cujus latitudo dimensa per rectam lineam ab imo ambitu ad -summum, cubita æquarit ferme quattuor; in altum subsidit hiatus haud -amplius octo fere cubitûm. Nulli vero gradus constructi sunt, qui -ingressos ad imum solum demittant, sed ad Trophonium descensuri scalas -admovent angustas æque atque habiles. Ubi descensum fuerit, medium inter -solum et antri testudinem cavernula est latitudine duarum spithamarum, -altitudo vero unius esse spithamæ videbatur. (11) Qui eo penetrarit, -humi procumbens, melle subactas offas tenens, pedes prius in cavernulam -illam immittit; mox toto ipse cum corpore sequens genua in cavernam -inserere nititur; ibi statim reliquum corpus veluti attractum genua -sequitur, non aliter ac si maximus et velocissimus amnis vorticibus -correptum hominem ex oculis subducat. Jam vero qui intra penetrale -descenderint, futura non uno et eodem cognoscunt modo; ex visis alius, -ex auditis alius id consequitur. Per easdem fauces patet omnibus -reditus; pedes vero præeunt. (12) Neminem omnino ex iis, qui eo -descenderint, periisse affirmant, uno excepto, qui de spiculatoribus -Demetrii fuit; illum vero neque eorum quicquam sacrorum, quæ fieri ad -fanum illud religione sancitum est, fecisse, nec sciscitandi causa, sed -quod argentum et aurum se asportaturum sperarat, introisse aiunt. Ejus -cadaver alio loco in conspectum editum esse aiunt, et non per sacrum -hiatus illius ostium ejectum. De quo quidem homine quum dicantur etiam -alia, ea ipse quæ narratu duxi dignissima exposui. (13) Consultorem a -Trophonio reversum sacrificuli in solio collocant, quod Mnemosynes -vocant; positum illud est non procul ab adyto. A sedente ibi -percontantur, quæcunque vel visa vel audita reportarit. Ea ubi accepere, -suis illum reddunt. Hi sublatum hominem in cellam Bonæ Fortunæ et Boni -Genii, in qua veniens primum commoratus fuerat, reducunt, multo illum -quidem adhuc terrore attonitum, et suimet atque omnium adsistentium -oblitum. Resipiscit tamen paulo post, et pristina ei mens et risus -redit. (14) Scribo autem non solum audita, sed quæ et aliis accidisse -vidi et egomet sum expertus, quum ad Trophonium consulendi causa ipse -etiam venerim. Coguntur sane omnes qui a Trophonio redeunt, quæcunque -vel audierunt vel viderunt, tabulæ inscripta illic suspendere. Servatur -illic Aristomenis scutum in hanc usque diem; de quo jam ante, quæ -dicenda fuerunt, a me sunt exposita. - - - - - CAPUT XL. - - -_ Unde Bœotiis oraculum Trophonii innotuerit, memoratur — de Dædali - operibus — urbe Chæronea, olim Arne dicta — binis tropæis in regione - Chæronensium ac de Macedonibus tropæa non admittentibus — polyandrio - Thebanorum prope urbem Chæroneam — Chæronensium cultu sceptri - Agamemnonis, quod hastam vocant. _ - -Hoc oraculum quum antea prorsus ignoraretur, ex hujusmodi casu ad Bœotos -ejus pervenit notitia. Quum unum et alterum jam annum nullis terra -imbribus irrigaretur, e singulis civitatibus Delphos missi sunt qui opem -implorarent. His siccitatis remedium exposcentibus Pythius Apollo -imperavit, ut Lebadeam euntes a Trophonio mali auxilium quærerent. (2) -Lebadeam itaque profecti quum oraculum reperire non possent, Saon quidam -Acræphniensis, collegarum natu maximus, quum apum examen conspexisset, -** quocunque illæ divertissent sequi. Ubi igitur eas ad specum -advolantes vidit, et ipse subiit in oraculum. Saonem hunc sacrorum omnem -ritum et quæ inter consulendum fieri fas est edoctum a Trophonio -memorant. (3) Ex Dædali operibus in Bœotia duo exstant, Hercules Thebis, -et apud Lebadenses Trophonius; totidem in Creta e ligno, Britomartis ad -Oluntem et apud Gnosios Minerva. Habent iidem et Ariadnæ chorum, cujus -in Iliade Homerus mentionem fecit, in candido lapide. Est etiam apud -Delios Venus ejusdem artificis opus, non magnum sane signum e ligno et -exesa vetastate manu dextera; pedum loco in quadrangulam figuram -desinit. (4) Crediderim signum hoc a Dædalo Ariadnam accepisse secumque -illud abeuntem cum Theseo asportasse; Theseum certe Delii tradunt -Ariadna ei adempta Apollini Delio dedicasse, ne scilicet sibi, si illud -retinuisset, jam domum reverso Ariadnæ desiderium commoveret, atque ita -ex ea recordatione amoris mala renovarentur. Præter hæc nulla (quod -sciam) jam reliqua sunt Dædali opera. Nam quæ in Junonis templo -dedicarunt Argivi, et quæ in Sicilia ab Omphace Gelam deportata fuere, -cuncta temporis abolevit diuturnitas. (5) Lebadensibus proximi sunt -Chæronenses. Eorum urbs olim Arne est appellata; filiam Æoli Arnen -fuisse dicunt, a qua urbs altera etiam in Thessalia Arne fuerit -nuncupata. Hoc autem quod nunc urbs habet nominis, contigisse ei a -Chærone, quem Apollinis fuisse filium arbitrantur ex Thero Phylantis -filia. (6) Testatur hoc qui magnas fecit Eœas his versibus: - - Illustri Phylas junxit sibi natam Iolao - Lipephilam (?), divas quæ formæ æquabat honore: - Hac illi Hippotes præcelsa est editus aula; - Et Thero formosa, oculis æquanda Dianæ. - Thero dein Phœbi sacro dignata cubili, - Chæronem generavit equos clarum arte domandi. - -Mea quidem sententia norat Homerus jam Chæroneam et Lebadeam appellari; -sed maluit priscis uti earum urbium nominibus, sicuti et flumen Ægyptum -potius quam Nilum dixit. (7) In Chæronensium agro duo sunt tropæa; ea -dux Romanorum Sylla erexit Taxilo fuso Mithridatis copiarum duce. Amyntæ -quidem filius Philippus neque ad Chæroneam, neque uspiam vel de -Barbaris, vel de Græcis a se victis ullum erexit tropæum; nec fuit -omnino patrius Macedonibus mos, victorias suas tropæis ullis testatas -relinquere. (8) Est a Macedonibus ipsis traditum, Caranum regem suum -victo in pugna Cisseo, qui finitimis imperabat, Argivorum ritu tropæum -constituisse. Irrumpentem autem ex Olympo leonem illud subvertisse, ** -evanuisse, [intellexisse Macedones]; (9) Caranum autem haud prudenter -fecisse, quod advena barbaros vicinos ad inimicitiam implacabilem eo -monumento irritasset; neque enim ab ipso Carano neque ab iis, qui postea -regnaturi essent in Macedonia, tropæum erigi debuisse; quod nempe sibi -ad reditum in gratiam cum hostibus loci aliquid relictum voluerunt. -Argumentum rei est quod Alexander neque de Dario neque de Indicis -victoriis tropæum ullum erigendum curavit. (10) Proximo urbi loco est -commune Thebanis sepulcrum, iis qui in acie contra Philippum stantes -ceciderunt. Nulla est apposita inscriptio. Insigne tumuli leo est ad -eorum virorum animi magnitudinem significandam. Inscriptum, ut opinor, -propterea nihil est, quod illorum hominum virtutem dii non fortunassent. -(11) Deorum omnium maxime colunt Chæronenses sceptrum illud, quod Jovi -fabricasse Vulcanum cecinit Homerus, a Jove acceptum Mercurium dedisse -Pelopi, Pelopem Atreo reliquisse, Atreum Thyesti; a Thyeste per manus -traditum tenuisse Agamemnonem. Hoc præcipue sceptrum venerantur Hastam -nominantes. Divinitatis ei nescio quid inesse declarat id, quod ex ipso -ad homines illos illustris quidam splendor pervenit. (12) In suo et -Phocensium Panopeorum confinio illud repertum Chæronenses dicunt; aurum -etiam cum eo: sed facile a Phocensibus aurum retineri passos, modo ut -ipsi sceptrum haberent. Ab Electra Agamemnonis filia in Phocidem -exportatum putarim. Templum ei nullum est publice dedicatum, sed -quotannis sacri ejus curator in suis ædibus sceptrum statuit. Ei res -divina quotidie fit, mensa apposita cujusvis generis carnibus et -bellariis referta. - - - - - CAPUT XLI. - - -_ De Vulcani artis operibus — Eriphyles monili — præcipitio supra - Chæroneam, quod Petrachus appellatur. _ - -Omnium vero Vulcani operum, quæ et poetarum carmina et assentiens -hominum fama celebravit, aliud sane nullum, qua sceptrum hoc, magna -dignandum æstimatione est fide hominum receptum. Lycii quidem Pataris in -Apollinis templo æneum ostentant craterem, Telephi donum esse -dictitantes et Vulcani opus; ignorant scilicet illi (ut par est) primos, -qui æs fuderint, Theodorum et Rhœcum Samios fuisse. (2) Patrenses in -Achæis Vulcani, verbo duntaxat, opus esse dicunt arcam eam, quam -Eurypylus ab Ilio exportarit; re nullam in conspectu ponunt. Est in -Cypro urbs Amathus; in ea Adonidis et Veneris fanum vetustissimum, in -quo positum tradunt monile Harmoniæ ab initio datum; quod Eriphyles -tamen vocatur, quia hoc illa dono accepto virum suum prodiderit. Id -Phegei filii Delphis dedicarunt. Ad eos vero quemadmodum pervenerit, ubi -de Arcadum rebus egimus expositum est. Illud postea Phocensium tyranni -templo spoliato abstulerunt. (3) Neque vero est quantum scio apud -Amathusios in Adonidis fano illud, quod Eriphyles fuit; quum hoc -Amathusiorum monile sit e lapidibus viridibus auro revinctum, Homerus -vero id quod Eriphylæ donatum fuit in Odyssea aureum dicat fuisse: - - Dura, viri sacro vitam quæ vendidit auro: - -quum non ignoraret tamen poeta variorum etiam monilium opificium. (4) -Quo enim loco cum Ulysse loquitur Eumæus, priusquam e Pylo Telemachus -veniens ad stabula divertisset, versus ibi ejus hujusmodi sunt: - - Namque mei sollers subiens vir tecta parentis, - attulit electro fulgens auroque monile. - -(5) Inter ea etiam dona, quæ Penelope a procis accipit, ab Eurymacho -monile perbelle distinctum datum memorat: - - Ornatum varie Eurymachus torquem attulit auream, - lucentem electro, Phœbi velut ignea lampas. - -At Eriphylen non distinctum auro et lapidibus monile dicit accepisse. Eo -fit ut unicum hoc superesse sceptrum statui possit ex omnibus Vulcani -operibus. - -6. Supra Chæronem urbem est prærupta montis crepido, qui Petrachus -appellatur. Eo loco deceptum a Rhea Saturnum credi volunt oblato lapide -pro Jove. In montis vertice non magnum est Jovis simulacrum. Unguenta e -floribus coquendo conficiunt Chæronenses, lilio, rosa, narcisso, iride, -præsens contra hominum dolores remedium. Rosaceo autem si lignea -simulacra perunxeris, hæc quoque contra tabem materiæ defenderis. -Nascitur iris in palustribus locis, lilio par magnitudine, colore minime -candida, odore minus quam lilium vehementi. - - - - - PAUSANIÆ DESCRIPTIONIS GRÆCIÆ PHOCICA SEU LIBER X. - - - - - CAPUT I. - - -_ Phocidis nominis origo et situs — Phocensium res contra Thessalos - gestæ — Phocensium clades, et Phocica desperatio — Phocensium - victoria de Thessalis — Phocensium alia victoria de Thessalis - astutia parta — Phocensium a Persarum partibus defectio. _ - -Phocidis partem eam quæ circa Tithoream et Delphos est, constat inde ab -antiquissimis temporibus nomen hoc sumpsisse a Phoco Ornytionis filio, -homine Corinthio; non ita multis vero post annis, Æginetis cum Phoco -Æaci filio classe in ea loca transgressis, usus obtinuit, ut idem nomen -etiam omni, quam nos jam vocamus, Phocidi inderetur. (2) Qua -Peloponnesum ex adverso prospectant quaque Bœotiam contingunt Phocenses, -ad mare pertinent, hac (_occasum versus_) usque ad Cirrham Delphorum -navale, illac (_versus ortum_) usque ad Anticyram urbem: ex ea vero -parte qua est sinus Lamiacus, eos maritimos esse prohibent Locri -Epicnemidii; hi enim sunt qui ibi supra Phocidem habitant, et -Scarphenses quidem trans Elateam, super Hyampolin autem et Abas incolunt -ii qui Opuntem et Opuntiorum navale Cynum tenent. (3) Clarissima inter -res Phocensibus communi opera gestas sunt hæc. Primum in bello Trojano -habuerunt partem; deinde ante Medorum in Græciam irruptionem contra -Thessalos bellarunt, quo tempore insigne ad memoriam facinus ediderunt. -Ad Hyampolim enim, qua Thessalos exspectabant ipsorum in terram -invasuros, urnas fictiles defodere, iisque terra super aggesta opertis, -hostilis equitatus impetum sustinuerunt. Hostes, ut qui insidias -Phocensium non providerant, citatis equis excursione facta incauti in -urnas istas inciderunt. Ibi quum eo casu equi pedibus claudi -redderentur, viri partim ex equis prolapsi, partim cæsi sunt. (4) Jam -autem Thessali majori quam antea in Phocenses ira inflammati quum copias -ex omnibus civitatibus collegissent atque _denuo_ in Phocidem -expeditionem pararent: tum vero Phocenses, haud mediocri cum timore -perpendentes et reliquum hostis apparatum bellicum et equitatus maxime -multitudinem et una cum numero equorum hominumque circa prœlia -exercitationem, Delphos mittunt qui quomodo effugere imminens periculum -possint deum consulant. Atque hoc iis datum responsum: - - Mortalem atque deum committam cernere ferro, - vincet uterque horum, sed plus mortalis habebit. - -(5) Hoc Phocenses accepto oraculo delectos viros trecentos sub duce -Gelone prima nocte in hostes mittunt; mandata vero illis dedere, ut ex -occulto quam maxime possent, quid Thessali molirentur, speculatum irent; -deinde in castra reverterentur cæco maxime itinere nec manus sponte sua -consererent. Hi omnes ad unum cum ipso Gelone duce suo perierunt, partim -equorum pedibus conculcati, partim ab hostibus occisi. (6) Tam ingentem -ea clades in castra Phocensium pavorem pertulit, ut conjuges, liberos, -fortunas ceteras, quas agere quisque aut ferre posset, vestem, aurum, -argentum, deorum signa, in unum cogerent. Ibi maximo exstructo rogo, -viros triginta numero reliquerunt, (7) quibus imperarunt, si ita -accidisset ut prœlio Phocenses hostibus succumberent, primo feminas ac -impuberes jugularent et hostiarum instar una cum opibus in rogum -conjicerent atque ignem immitterent; post hæc demum et ipsi mortem -oppeterent vel mutuis confodientes se vulneribus; vel in hostium -equitatum irruentes. Ex eo sæva omnia et immania consilia Græcorum verbo -Phocica desperatio appellari cœpta. (8) His ita constitutis contra -Thessalos statim copias educunt; duces fuere Rhœus Ambrossensis et -Hyampolitanus Daiphantes; hic equitum, peditum ille agmen ducebat. Apud -imperatores autem summo loco erat (Tellias) vates Eleus, in quo omnem -salutis repositam spem Phocenses habebant. (9) Ubi ad manus ventum est, -continuo Phocensibus ante oculos erant quæ de conjugibus et liberis -statuerant, salutemque ipsorum ancipiti salo videbant fluctuantem: atque -hanc ob causam alacres cujusvis discriminis aleam subibant: quibus quum -accederet etiam numinis voluntas propitia, factum est ut victoriam -reportarent omnium, quæ ante evenissent, maxime insignem. (10) Ac tunc -responsum quod Phocensibus Apollo dederat, omnibus Græcis innotuit. -Tesseræ namque a ducibus eædem dabantur in conflictu, Thessalis quidem -Itonia Minerva, Phocensibus autem gentis auctor Phocus. Missa post -pugnam Delphos dona Apollini Telliæ vatis et ceterorum qui in prœlio -duces ipsis fuerant, statuæ, cumque iis heroum gentilium; Aristomedon -eas Argivus fecit. (11) Invenerunt etiam postea Phocenses quod prudentia -non inferius erat prioribus. Constiterant aliquando in primo Phocidis -aditu adversa castra. Ibi lecti homines e Phocensibus quingenti, -observato eo tempore quo suum luna orbem explerat, Thessalos noctu -adoriuntur, oblitis gypso corporibus et insuper dealbatis instructi -armis. Ingentem memorant Thessalorum factam cædem, quod immissa -divinitus per noctem sibi visa, non hostium illud astu evenisse -interpretabantur. Idem erat Eleus Tellias, qui hoc quoque Phocensibus in -Thessalos excogitaverat. Jam vero quum in Europam Persæ exercitum -trajecissent, Phocenses necessitate coacti in Xerxis partibus fuisse, -sed mox a Barbaris desciscentes cum Græcis Platæensi prœlio in acie -stetisse dicuntur. - - - - - CAPUT II. - - -_ Phocensibus, mulcta ab Amphictyonibus irrogata, Philomelus, ut - Delphici Apollinis templum occupent, suadet — Phocenses Delphici - Apollinis templum spoliant, et per decem annos cum Thebanis bellum - gerunt ducibus Philomelo — Onomarcho — Phayllo — Phalæco. _ - -Insequenti dehinc tempore accidit ut multa iis ab Amphictyonibus -irrogaretur. Neque vero habeo satis veram ejus rei causam compertam, -numquid noxam commeritis imposita fuerit, an vero Thessali ob veteres -inimicitias hujus Phocensibus calamitatis infligendæ fuerint auctores. -(2) Quum dejectis essent animis propter multæ magnitudinem, exstitit -Philomelus Theotimi filius, Phocensium nemini dignitate secundus; Ledon -ei patria erat urbs Phocica. Is igitur postquam oratione demonstraverat -summam pecuniæ nullo pacto posse ab ipsis exsolvi, templum Delphicum -occupandum esse censuit, et alia ad persuadendum apposita afferens, et -illud inprimis, quod, quum ab Atheniensibus et Lacedæmoniis jampridem -sibi pacata essent omnia, facile Thebanos et alios quoscunque, qui se -armis lacessissent, tum virtute tum pecuniæ impendiis possent superare. -(3) Philomeli oratio multitudinis valde secunda voluntate est accepta, -sive quod mentem deus a rectis consiliis avertisset, seu quod is populus -suapte natura religioni solitus esset quæstum anteponere. Delphos -occupare aggressi sunt Phocenses, principatum Delphis Heraclide, -Agathocle Athenis obtinente, Olympiadis quintæ et centesimæ, qua stadii -palmam meruit Prorus (_Porus?_) Cyrenæus, anno quarto. (4) Templo potiti -statim firmissimas apud Græcos mercenariorum militum cohortes -conduxerunt. Thebani quidem aperte contra eos arma moverunt, nempe qui -et ante offensiore in illos fuissent animo. Bellatum est continenter -annos ipsos decem; quo temporis intervallo modo Phocenses cum suis -conductitiis, modo Thebani victores discesserunt. Collatis demum apud -Neonem urbem signis Phocenses terga vertere; Philomelus in fuga ex arduo -et prærupto saxo quum se præcipitem dedisset, exanimatus est. Idem necis -genus etiam alias Amphictyonum decreto in templi spoliatores est -constitutum. (5) Post mortem Philomeli imperium Onomarcho Phocenses -detulerunt; cum Thebanis vero societatem coivit Philippus Amyntæ filius; -qui quum prœlio superior evasisset, Onomarchus ad mare fugiens a suis -militibus est jaculis confixus, ipsius ignavia et imperandi inscitia ea -se clade affectos interpretantibus. (6) Talem vitæ finem divina quædam -sors Onomarcho attulit. Phocenses ejus fratri Phayllo summa cum -potestate imperium decreverunt. * Ei vixdum ad imperandum aggresso talem -oblatam esse per somnium speciem. Inter Apollinis donaria pervetus -effigies quædam fuit ex ære hominis, cui, diuturniore _morbo_*, carne -consumta, sola essent reliqua ossa; aiebant Delphi ab Hippocrate medico -dedicatam. Huic igitur imagini Phayllus se similem factum videre visus -est, ac statim post lenta tabe correptus somnii vaticinium implevit. (7) -Phayllo exstincto ad Phalæcum filium patris principatus transiit. Huic, -quod sacram pecuniam subripuisse accusatus esset, imperium est -abrogatum, ac deinde, quum in Cretam classe transmisisset una cum -Phocensium et mercenariorum militum manu, qui videlicet ejus sequi -partes volebant, et Cydoniam urbem obsideret, quod imperatam pecuniam -illa civitas pendere recusasset, amissa majore parte exercitus, ipse -etiam periit. - - - - - CAPUT III. - - -_ Belli Phocici vel Sacri finis — nomina urbium Phocicarum eversarum ac - restitutarum — de aliis bellis, quibus Phocenses interfuerunt. _ - -Decimo anno post quam templum occupatum est, bello huic, quod idem -Phocicum et Sacrum appellarunt, finem Philippus imposuit, principatum -apud Athenienses obtinente Theophilo, octavæ et centesimæ Olympiadis, -qua stadio vicit Polycles Cyrenæus, anno primo. Phocensium urbes -expugnatæ et solo æquatæ sunt, quas jam enumeramus: Lilæa, Hyampolis, -Anticyra, Parapotamii, Panopeus, Daulis. (2) Harum nomina jam -antiquitus, et ex Homeri plurimum versibus erant celebrata. Alias illud, -quod a Xerxis militibus concrematæ essent, Græcis notiores reddiderat, -Erochum, Charadran, Amphicleam, Neones, Tithronium et Drymæam. Ceteræ, -præter Elateam, antea minime illustres erant, Trachis scilicet Phocica, -Medeon Phocicus, Echedamia, Ambrossus, Ledon et Phlygonium, amplius -etiam Stiris. Omnes quas percensuimus, deletæ et ad formam vicorum -redactæ, præter Abas, Nam Abæi sacrilegii expertes fuerant, et non modo -a templi direptione manus abstinuerant, sed a belli etiam societate -abhorruerant. (3) Est autem Phocensibus et templi Delphici et publici -Græcorum conventus communione interdictum; jus vero suffragii, quod -penes ipsos fuerat, ad Macedonas Amphictyones transtulerunt. Interjecto -deinde tempore ex vicis in suas quique patrias restituti urbes -instaurarunt, præter eas tamen quæ ob pristinam tenuitatem et præsentem -pecuniæ inopiam refici non potuerunt. Restitutionis ejus duces et -auctores Athenienses et Thebani fuerunt, antequam clade ad Chæroneam -accepta Græcorum vires accisæ essent. (4) Steterunt in acie ad Chæroneam -ipsi etiam Phocenses, et postea ad Lamiam et Crannonem contra Antipatrum -et Macedonas pugnarunt. Gallorum iidem exercitum omnium Græcorum -acerrime persecuti sunt; simul ut dei Delphici injuriam ulciscerentur, -simul vero, puto, ut veterem infamiam abolerent. Atque hæc sunt quæ -memoria digna Phocenses gesserunt. - - - - - CAPUT IV. - - -_ De Panopeo urbe — Thyiadibus feminis — reliquiis luti, ex quo - Prometheus homines confecit — de Tityo — urbe Daulide — memorandis - Daulidis — regione Tronis dicta. _ - -A Chæronea stadiûm viginti via Panopeum ducit, urbem Phocensium, si modo -urbem eam appellare par fuerit, in qua cives non prætorium, non -gymnasium, non theatrum, non forum ullum habent, non denique ullum -perennis aquæ conceptaculum, sed humiles habitant casas, qualia sunt -montana tuguria, ad profunde cavatum torrentis alveum; suis tamen -limitibus a finitimis dividuntur, mittuntque qui sibi attributum sedendi -locum in Phocensium conventu teneant. Nomen urbi ab Epei patre ductum -aiunt; ipsi tamen ab initio se Phlegyas fuisse, non Phocenses, et in -Phocidem ex Orchomeniorum finibus profugos transisse dicunt. (2) Veterem -Panopei ambitum vidimus, quem septem circiter stadiorum fuisse -conjicimus. Subiit Homeri versuum recordatio de Tityo, quibus Panopeum -urbem χαλλίχορον (choris decoram) nominat. Et in dimicatione de Patrocli -cadavere Schedium Iphiti filium, Phocensium regem, qui ab Hectore -occisus est, idem Homerus Panopei domicilium dicit habuisse. Hujus -quidem rei fuisse causam Bœotorum metum arbitror. Nam quum his ex -partibus Bœoticæ genti valde esset pervia Phocis, Panopei rex habitavit, -ut eo loco veluti pro arce uteretur. (3) Alterum vero illud, quamobrem -Panopeum choris decoram vocaverit, non potui conjectura assequi -priusquam a Thyiadibus, quas Athenienses vocant, id didicerim. Sunt vero -Thyiades Atticæ feminæ, quæ in Parnassum quotannis venientes una cum -Delphicis mulieribus orgia agunt Baccho. His inter vias et alibi et apud -Panopenses choros instituere solennis ritus est. Quare videtur Homerus, -quum eo nomine Panopeum ornat, Thyiadum chorum significare voluisse. (4) -Est Panopensibus in ipsa via e crudo laterculo sacellum et in eo signum -e lapide Pentelico; quidam Æsculapium, alii Prometheum esse dicunt. Ejus -rei testimonia se habere putant, quod ad ripas torrentis saxa jacent duo -magnitudine nihilo minore quam ut plaustrum onerare queant singula. -Color illis luti est non terreni, sed arenosi, quale in profunde -excavatis alveis et torrentibus cernitur. Odorem etiam humani prope -corporis referunt; reliquias esse aiunt has luti illius, e quo universum -hominum genus Prometheus finxerit. (5) Ad eundem torrentis alveum est -Tityi sepulcrum, aggeris ambitus nihilo major unius stadii triente. De -Tityo vero versus est in Odyssea, - - Porrectumque novem Tityum per jugera terræ. - -Hoc non de Tityi magnitudine dictum existimant, sed illam qua situs est -Tityus regionem Plethra ennea (_i. e._ Jugera novem) appellari. (6) At -Cleon Magnes (ex iis Magnesiis qui Hermi sunt accolæ) eos maxime homines -rerum miraculis fidem habere non consuesse dicebat, quibus in tota vita -non contigisset ipsis quicquam intueri quod esset communi hominum -opinione majus; se certe adduci posse ut crederet et Tityum et alios ea -magnitudine, quam fama prodidit, fuisse. Venisse enim forte se aliquando -Gades, et ab ea insula cum tota sui comitatus turba Herculis jussu -enavigasse; mox iterum Gades reversum, marinum hominem in litus ejectum -invenisse nihilo breviorem jugerum quinque spatio, qui a deo fulmine -ictus incensus erat. Atque hæc quidem ille. (7) Distat a Panopeo stadia -ferme septem (_?_) Daulis. Oppidani in ea numero non multi sane sunt; -proceritate vero et robore Phocensium hac ipsa etiam ætate longe -præstantissimi. Nomen oppido a Daulide nympha, Cephisi filia, impositum -tradunt. Tradiderunt alii locum in quo urbs condita est, condensum olim -arboribus fuisse; a veteribus vero consepta silvis loca _daula_ -appellata; et ex eo Æschylum Glauci Anthedonii mentum _daulum_ dixisse. -(8) In hac urbe Tereo filium epulandum apposuisse feminæ dicuntur; quod -fuit pollutarum mensarum hominibus exordium. Upupa vero, in quam mutatum -Tereum fama vulgavit, avis est paulo coturnice major, surgentibus e -vertice in cristæ modum pinnulis. (9) Dignum illud admiratione quod in -hac regione hirundines neque pariunt neque ex ovis pullos excludunt, nec -omnino tectorum laquearibus ullos affigunt nidos. Philomelæ vero -Phocenses dicunt etiam avi factæ Tereum ejusque patriam esse terrori. -Est apud Daulienses Minervæ fanum vetusque signum. Quod vero e ligno -simulacrum est, illo adhuc vetustius, deportasse Procnen Athenis ferunt. -(10) Dauliæ terræ pars est Tronis, in qua est sacellum heroi dicatum -auctori gentis. Hunc sunt qui dicant Xanthippum heroem bello clarum; -alii Phocum Ornytionis filium, Sisyphi nepotem fuisse. Ei quotidianos -habent honores, et hostiis mactatis sanguinem per cavernulam in -sepulcrum infundunt; carnes eodem in loco consumere patrium illis est. E -Daulide quoque ad Parnassi juga ascendi potest, via illa quidem -longiore, minus tamen quam ea est, quæ Delphis eodem ducit, difficili. - - - - - CAPUT V. - - -_ Memoranda in via Delphos versus, ædes Phocicum dicta — via Schiste - dicta et Œdipi fata — de Delphis et oraculo Delphico — Phemonoe, - prima Apollinis sacerdote; et Bœo poetria — Apollinis Delphici - quinque templis paulatim exstructis. _ - -Reversis ad eam viam quæ recta Delphos e Daulide fert, atque inde -progressis, ad viæ lævam ædificium est quod Phocicum vocant. Eo e -singulis urbibus Phocenses conveniunt. (2) Eximia est ædificii -magnitudo, intus vero columnarum ordines juxta longitudinem ædificii -positi sunt. Gradus a columnis ad utrumque parietem attolluntur; in -illis gradibus congressi Phocensium legati sedere solent. In extremo -ædificio neque columnæ neque gradus ulli sunt, sed Jovis illic signum et -Minervæ et Junonis; ac Jovis quidem in solio, ab utraque vero parte Juno -ad dexteram, ad lævam Minerva adstant. (3) Hinc progressus ad viam -pervenies, quam Schisten (_scissam_) nuncupant; in ea patris cædem -Œdipus patravit. Ei sane Œdipi casuum per omnem Græciam aliqua relicta -memoria est. Nam recens natum, cui malleoli pedum fibulis transfixi, in -Cithærone Platæidis terræ monte exponunt. Eum Corinthus et quæ ad -Isthmum jacet regio aluit. Phocidis illud trivium paternæ cædis est -scelere pollutum. Thebanis incestarum Œdipi nuptiarum et Eteoclis -injustitiæ perpetua fuit infamia sustinenda. (4) Sed Œdipo trivium hoc -et quod in trivio commisit facinus omnium exstitit malorum initium. Laii -certe et servuli qui eum sequebatur sepulcra in medio ibi adhuc exstant -trivio, congestis in tumulum collectis lapidibus. Damasistratum Platæis -regnantem in cadavera incidisse eaque sepulturæ mandasse narrant. (5) -Militaris hinc via, acclivis illa et vel expedito homini difficilior, -Delphos ducit. De ipsis quidem Delphis multa ac diversa traduntur atque -in primis de oraculo Apollinis. Aiunt enim fuisse ab initio Telluris eam -oraculorum sedem, et ab ipsa Tellure Daphnidem quæ præsideret vaticiniis -delectam; e Nymphis, quæ montem incolerent, Daphnidem unam fuisse. (6) -Poesin Græci habent quæ Eumolpia appellantur, cujus auctorem Musæum -perhibent, Antiophemi filium. In ea proditum est memoriæ, commune -Telluri et Neptuno oraculum illud fuisse; ipsam quidem Tellurem ore suo -responsa dedisse, Neptunum interpretem habuisse Pyrconem. Versus -hujusmodi sunt: - - Vestra statim, Tellus, canitis sapientia verba, - prælustrisque simul Neptuni Pyrco minister. - -Postea Tellurem dicunt suam oraculi partem Themidi dedisse, Themidem -vero eam donasse Apollini, qui Neptuno pro altera oraculi parte dederit -Calauriam, quæ ante Trœzenem sita est insula. (7) Audivi etiam qui -dicerent, pastores quosdam, dum pecus illac agerent, quum prope ad eum -locum ubi oraculum est accessissent, terræ halitu divinitus afflatos -Apollinis impulsu vaticinari cœpisse. Maxima vero inter plurimos fuit -nominis celebritate Phemonoe, ut quæ dei interpres prima fuerit, prima -etiam hexametro oracula decantarit. Bœo tamen indigena mulier hymno -composito Delphis advenas ab Hyperboreis profectos oraculum Apollini -dedicasse tradidit tum alios, tum Olenem, qui primus vaticinatus eo in -loco fuerit, primusque hexametrum repererit. (8) Hi sunt quos Bœo fecit -versus: - - Hic posuere tibi juvenes penetralia, Phœbe, - olim ab Hyperboreis Pagasusque et dius Agyieus. - -Enumeratis aliis Hyperboreis in ipso hymni fine Olenem nominavit: - - Atque Olen, primus cecinit qui oracula Phœbi - et veterum primus modulari carmina cœpit. - -Communis tamen hominum opinio priscæ memoriæ auctoritatem secuta nullum -præter hunc virum, sed solas agnoscit mulieres oraculorum interpretes. -(9) Antiquissimam dei ædem e lauro factam tradunt; et lauri quidem ramos -ex ea arbore decerptos quæ ad Tempe est. Fuit ædis ejus forma quasi -tugurium quoddam. Alteram Delphi narrant ab apibus e cera et pinnulis -compactam, quam ad Hyperboreos Apollo miserit. (10) Alius etiam est ea -de re sermo; ædem fabricasse hominem Delphum cui nomen fuerit Pteras, -eamque ob rem templo quoque nomen ab opifice inditum fuisse. Ab eodem -Ptera Creticam etiam civitatem una litera addita Apteræos appellatam. -Quod vero ex ea herba, quæ in montibus crescens _pteris_ (_i. e._ filix) -dicitur, adhuc viridi fuerit ædicula illa contexta, omnino ut credam non -adducor. (11) Tertiam ædem ex ære ædificatam fuisse, quod fama prodidit, -mirum videri non debet, siquidem Acrisius filiæ quoque thalamum ex ære -fecit, apud Lacedæmonios vero Minervæ Chalciœci fanum hac etiamnum ætate -exstat, Romæ denique forum, quod magnitudine et ornatu reliquo -spectantibus est admirationi, æneo contegitur lacunari. Quare non omnino -a vero alienum videri possit, æneum fuisse Apollinis templum. (12) Nam -cetera fabulosa mihi videntur, vel a Vulcano ædem illam exædificatam, -vel aureas in eo templo virgines cantasse, quod Pindarus commentus est, -quum cecinit: - - Aureæ cantabant e laquearibus Celedones (_Sirenes_). - -In quo Homerum videtur imitari voluisse de Sirenibus fabulantem. Sed -neque quo casu templum deletum sit ab omnibus ad eundem modum rem -expositam comperi. Sunt qui terræ hiatu haustum; alii qui igne -colliquefactum dicant. (13) Quartum templum Trophonius et Agamedes -ædificarunt, e lapide vero exstructum memorant. Conflagravit hoc -archontis magistratum obtinente Athenis Erxiclide, octavæ et -quinquagesimæ Olympiadis anno primo, qua palmam tulit Diognetus -Crotoniates. Quod hac ætate exstat, deo erexerunt de sacra pecunia -Amphictyones. Ejus operis architectus fuit Spintharus Corinthius. - - - - - CAPUT VI. - - -_ De vetustissimæ urbis Delphorum conditore Parnasso — de urbis Lycoreæ - nomine varia narratio et de Delpho — cur Delphi Pytho appellati - fuerint, varie narratur. _ - -Vetusissimam urbem olim eodem in loco a Parnasso conditam tradunt; -Cleodoræ nymphæ hunc filium fuisse, cui sicuti aliis quoque heroibus, e -diis patrem Neptunum, ex hominibus Cleopompum attribuunt; et ab eo -montem Parnassum, ab hoc saltum Parnassium nominatum. Ab eodem præterea -Parnasso inventam affirmant ex avium volatu futurorum prædictionem. (2) -Urbem quidem hanc imbribus qui sub Deucalione acciderunt, submersam esse -dicunt; homines vero, quot effugere tempestatem potuerant, luporum -ululatum secuti, feris viæ ducibus ad Parnassi juga confugerunt; quare -quam illic urbem condiderunt vocarunt Lycoream. (3) Sed ab hoc etiam -diversus vulgatus est sermo, Apollini ex Corycia nympha genitum Lycorum, -et ab eo Lycoream urbem dictam, antrum vero Corycium de nymphæ nomine -appellatum. Narrant etiam hæc: Hyamo Lycori filio Celæno filiam fuisse, -e qua Delphum Apollo susceperit; unde nomen quod etiamnum nostra ætate -usurpatur urbs acceperit. (4) Alii Castalium, hominem indigenam, filiam -habuisse volunt Thyiam nomine, quæ prima Bacchi sacerdos fuerit orgiaque -deo celebraverit; et ab hac etiam postea quæ furore impulsæ sacra Baccho -faciant, ab hominibus Thyiadas esse nuncupatas; Apollinis vero filium et -Thyiæ Delphum fuisse autumant; sed alii matrem ejus Melænen perhibent, -Cephisi filiam. (5) Interjecto dein tempore urbem non solum Delphos, sed -etiam Pytho nominarunt finitimi, uti Homerus quoque in Phocensium -catalogo. Ii vero qui ad genealogias omnia reducere student, Delphi -existimant filium fuisse Pythen et ab eo dum regnaret urbi nomen -impositum. Fama vero, quæ inter plurimos percrebuit, ab Apolline -sagittis confixum ibi computruisse narrat eaque de causa urbem Pytho -appellatam esse, quia ejus temporis homines si qua putrescerent ea -dicebant πύθεσθαι. Quare Homerus Sirenum insulam plenam ossium finxit, -quod in ea putrescerent eorum cadavera qui Sirenum cantilenis aures -præbuissent. (6) Interemptum ab Apolline poetæ quidem draconem fuisse -dicunt, cui custodiam Tellus oraculi mandasset; narratur vero etiam, -Crii cujusdam potentis in Eubœa hominis filium fuisse injuriosum, qui -Apollinis templum violasset et hominum quoque locupletium domos -diripuisset. Jam quum denuo expeditionem pararet, tum vero Delphi -supplices Apollinem rogarunt, ut avertere ab ipsis vellet imminens -periculum, (7) atque Phemonoe, tunc temporis oraculi antistes, hæc iis -hexametro versu vaticinata est: - - Phœbi missa manu sternet letalis arundo - Parnassi vastatorem. Tunc cæde piabunt - hunc Cretes, facti nec fama abolebitur unquam. - - - - - CAPUT VII. - - -_ Templi Delphici spoliatores varii memorantur — de antiquissimi - certaminis Pythici ratione et victoribus — tempore et ratione - certaminum ab Amphictyonibus institutorum — corona laurea victoriæ - Pythicæ præmio. _ - -Res certe ita tulit, ut inde ab initio templum Delphicum plurimorum -insidiis sit appetitum. Post Eubœensem enim de quo jam diximus latronem, -et Phlegyarum natio et Pyrrhus Achillis filius illud spoliare aggressi -sunt; copiarum dehinc Xerxis pars, et (qui omnium maxime ac diutissime -in dei pecunias involarunt) Phocensium principes, tum vero Gallorum -exercitus. Neque denique Neronis omnium rerum contemptum non experiri -debebat, qui ex templo Apollinis quingentas æneas partim deorum partim -vero hominum imagines abstulit. - -2. Antiquissimum certaminis genus et in quo primum præmia sint -proposita, fuisse memorant cantum hymni in honorem Apollinis; et _primum -quidem omnium_ psallentem vicisse Chrysothemin e Creta, cujus pater -Carmanor Apollinem de cæde purgasse dicitur. Post Chrysothemin -Philammonem cantu vicisse memorant; post hunc Philammonis filium -Thamyrin. Nam Orpheum mysteriorum scientia et reliqua vitæ dignitate -elatum, tum etiam Musæum, quod Orpheum sibi quem æmularetur -proposuisset, negant in musicum illud certamen descendere voluisse. (3) -Tulisse narrant etiam Eleutherem Pythicam palmam propter vocis vim et -suavitatem, quum alioqui cantilenam non suam decantasset. Hesiodum -tradunt repulsam tulisse, quod carmina sua ad lyram canere non -didicisset. Homerus Delphos quidem venit consulendi quod opus fuit -causa; Sed ei, etiam si fidibus didicisset, propter oculorum calamitatem -nulli usui ars esse potuisset. (4) Quadragesimæ demum et octavæ -Olympiadis, qua vicit Glaucias Crotoniata, anno tertio certamina -instituerunt Amphictyones, cantus ad citharam, ut pridem; addiderunt -tamen cantus ad tibiam, ipsarumque per se tibiarum certamen. Renunciati -victores sunt de citharœdis Cephallen Melampus, de aulœdis Echembrotus -Arcas, tibiis Sacades Argivus. (5) Idem vero Sacadas binis, qui -subsecuti sunt, Pythicis ludis vicit. Proposuerunt etiam tum primum -præmia athletis, Olympica certamina imitantes exceptis quadrigis, et -ipsi instituentes puerorum dolichi diaulique cursum. Altera vero -Pythiade submotis præmiis coronarium dehinc certamen ut esset -statuerunt; aulœdiamque tunc repudiarunt, quod minime læti ominis esset: -erant enim tibiarum modi tristissimi et elegi [et funebres modi] qui -tibiis accinebantur. (6) Testimonio mihi fuerit Echembroti donum; æneus -tripus Herculi Thebano dedicatus, cum hujusmodi inscriptione: - - ECHEMBROTUS ARCAS DEDICAVIT HERCULI, - HOC SIMULACRUM, QUUM PRÆMIUM LUDIS AMPHICTYONUM MERUISSET - DECANTATIS INTER GRÆCOS MODULIS ET ELEGIS. - -Hanc igitur ob causam aulodiæ certamen abrogatum est. Addiderunt deinde -etiam cursum equorum, et victor curru renunciatus est Clisthenes, qui -Sicyoniorum tyrannus erat. (7) Octava Pythiade addita hæc lex est, ut -assis fidibus canerent; coronam cepit Tegeates Agelaus. Vicesima demum -tertia accessit armatorum cursus; de quo lauream reportavit Timænetus -Phliasius, Olympiadibus quinque postea quam vicerat Damaretus Heræensis. -Octava post hæc et quadragesima Pythiade bigis certari cœptum; vicere -Phocensis Execestidæ jugales. Quinta ab ea pullis ad currum junctis -decursum est; antevertit Orphondæ Thebani quadriga. (8) Pancratium vero -inter pueros et bigam pullorum et pullum desultorium multis serius quam -Elei annis admiserunt; pancratium scilicet prima et sexagesima Pythiade, -qua Thebanus Olaidas vicit, una post hanc interjecta pullum induxerunt -desultorium; nona vero et sexagesima pullorum bigas. Singulari pullo -Lycormas Larissæus, bigis victor renunciatus Macedo Ptolemæus. -Ægyptiorum enim reges Macedonas dici se (sicuti sane fuerunt) facillime -passi sunt. Lauream quidem Pythicis ludis victoribus dari nulla alia de -causa existimo, quam quod Daphnen Ladonis filiam adamatam ab Apolline -fama vulgavit. - - - - - CAPUT VIII. - - -_ De Amphictyonum consessus origine et denominatione — populis ab - Amphictyone in commune consilium vocatis, et de Nicopolitanis ab - Augusto adjectis — triginta Amphictyonibus, qui Pausaniæ tempore - fuerunt — memorandis urbis Delphorum, templo Minervæ Pronœæ et - Massaliotarum gente — fluvio Plisto et aqua Castaliæ — sacro - Apollinis septo. _ - -Conventum hoc in loco Græcis constitutum plurimi putant ab Amphictyone -Deucalionis filio et ab eo convenientibus nomen Amphictyonum inditum; -Androtio vero in Attica historia scribit, in Delphicum consessum initio -e circumvicinis convenisse consiliarios, eosque qui eo convenire -solerent ἀμφιχτίονας (circumvicinos) nominatos fuisse; postmodum vero id -obtinuisse nomen quo nunc appellantur (Ἀμφιχτυόνες). (2) Ab ipso quidem -Amphictyone in commune consilium vocatos tradunt hos Græci nominis -populos, Ionas, Dolopas, Thessalos, Ænianas, Magnetas, Malienses, -Phthiotas, Dores, Phocenses et Locros Phocidi finitimos Cnemidis montis -accolas. Postea vero quam Phocenses templum diripuere, decennali jam -bello confecto, mutationem etiam sensit Amphictyonum curia, siquidem -Macedones locum in ea sunt adepti, Phocensium vero natio et ex Dorico -nomine Lacedæmonii sunt ordine moti; illi ob admissum sacrilegium, hi -quod opem Phocensibus tulissent, multa affecti. (3) Verum quum Galli -duce Brenno Delphos adorti fuissent, præ cunctis Græcis Phocenses -strenue rem gessere; quare Amphictyoniæ denuo socios esse atque in -reliquis pristinam iis contigit recuperare dignitatem. Augustus deinde -Imperator Nicopolitanis etiam qui ad Actium sunt, locum esse inter -Amphictyones voluit; Magnetas igitur, Malienses, Ænianes et Phthiotas -contribuere se Thessalis, suffragia vero quæ illorum et Dolopum fuerant -(interierat enim jam Dolopum gens), ad Nicopolitanos transferri jussit. -(4) Fuerunt ætate mea Amphictyones numero triginta. A Nicopoli, -Macedonia et Thessalis seni; ex Bœotis vero (nam et hi priscis -temporibus Thessaliæ partem tenuerunt Æolenses appellati), ex -Phocensibus item et Delphis bini; (5) unus ex vetere Dorica terra. -Mittunt præterea Locri qui Ozolæ appellantur, et qui e regione Eubœæ -sunt, unum utrique. Unus Eubœensis; e Peloponneso ab Argis, Sicyone, -Corintho et Megaris unus, et item unus Atheniensis accedit. Athenæ -quidem, Delphi et Nicopolis omnes obeunt Amphictyonum conventus; ex -ceteris autem quos enumeravimus populis per vices et stato temporis -intervallo singulæ urbes in Amphictyonum consessum conveniunt. - -6. In primo urbis ingressu continentes sunt sacræ ædes quattuor; earum -una ruinosa est; vacua est altera signis et statuis; tertia Romanorum -imperatorum non sane multorum habet imagines; quarta Minervæ vocatur -Pronœæ (_Pronææ_). Signorum quod in primo templi aditu conspicitur donum -Massiliensium est, magnitudine alterum, quod intus positum, superans. -Massilienses Phocæensium in Ionia sunt coloni, eorum nempe hominum pars -qui ex Phocæa Harpagum Medum fugere. Hi quum navali pugna -Carthaginienses vicissent, occupata ea quam nunc incolunt regione ad -luculentam fortunam sunt provecti. (7) Et Massiliensium quidem æneum est -donum; aureum vero scutum a Crœso Lydorum rege dedicatum Minervæ. Pronœæ -(_Pronææ_) aiebant Delphi Philomelum eripuisse. Adjunctum est Pronœæ -(_Pronææ_) templo Phylaci sacellum herois. Hunc Phylacum inter Delphos -fama proditum est auxilium ipsis tulisse Persis irruentibus. (8) In ea -gymnasii parte, quæ sub dio est, densam aliquando silvam fuisse tradunt, -ibique Ulyssem, quum ad Autolycum venisset, una cum Autolyci filiis -venantem a sue vulnus supra genu accepisse. Flectentibus ad lævam a -gymnasio ac nihilo ferme longius quam stadia tria descendentibus fluvius -est Plistus nomine. Is ad Cirrham Delphorum navalem stationem et -proximum mare defluit. (9) Rursus a gymnasio sursum ad templum tendenti -ad viæ dexteram Castaliæ aqua præterfluit, suavis illa quidem potu. -Fonti nomen indigenam quandam mulierem dedisse ferunt; virum alii -Castalium. Panyasis autem, Polyarchi filius, in eo carmine quod de -Hercule fecit, Acheloi filiam fuisse Castaliam perhibet. Sic enim de -Hercule loquens scripsit: - - Parnassi ut celeri pede saxa nivalia liquit, - Castaliæ tetigit juges Acheloidos undas. - -Audivi etiam qui dicerent aquam illam Castaliæ Cephisi amnis donum esse. -Hoc Alcæus quoque versibus mandavit in proœmio in Apollinem, et haud -minimum confirmant Lilæenses, qui quum in Cephisi fontem patria quædam -bellaria et alia quæ sunt more majorum tradita statis quibusdam diebus -porriciant, eadem in Castalia rursus emergentia conspici dicunt. Urbs -ipsa Delphis quavis ex parte in clivum resupinatur. Et eodem sane est -quo oppidum situ sacrum Apollinis septum; spatio illud quidem peramplum -in suprema urbis parte eminet; scindunt se illinc multifidi exitus. - - - - - CAPUT IX. - - -_ Donaria inprimis memoranda Delphis posita enumerantur — tauri æneum - signum et de eo narratio — Tegeatarum donaria — Lacedæmoniorum - donaria — cladem Atheniensium ad Ægospotamos ducum proditione - accidisse, oraculis firmatur — equi Durii signum æneum ab Argivis - dedicatum. _ - -Jam donaria, quæcunque memoria inprimis digna visa mihi fuerunt, -persequar. (2) Nam athletas et eos qui in musices certamen descenderunt, -non magnæ apud plerosque æstimationis homines, non dignos judico qui -accurato studio memorentur; iis vero athletis qui illustria posteris -gloriæ monumenta reliquerunt, in iis quos de Eleis conscripsimus -commentariis locum suum dedimus. Phayllo Crotoniatæ nulla quidem -contigit Olympica palma, Pythicis vero ludis de quinquertio duas, de -stadio tertiam tulit; idem navali prœlio cum Persis conflixit, quum -propriam sibi navem ædificasset et in eam Crotoniatas omnes qui forte in -Græcia tum peregrinabantur, imposuisset; huic inquam Delphis statua -posita est. Hæc quæ de Crotoniata illo homine dicerem habui. (3) Sacram -ingressis aream taurus ex ære præ oculis est, Theopropi Æginetæ opus, -Corcyræorum donum. Proditum memoriæ est, Corcyræ aliquando ceteris bobus -relictis taurum e pastu abeuntem contra mare mugitus edidisse; quumque -idem singulis diebus faceret, bubulcum ad mare descendisse, conspexisse -vero infinitum prope thunnorum numerum. (4) Quod quum indicasset -Corcyræis, illi, quod thunnos capere conati operam luserant, sciscitatum -Delphos misere; atque sic (_ex Apollinis responso_) taurum Neptuno -mactant et statim post peracta sacra pisces capiunt. Donum e decima -prædæ in Olympiam et Delphos mittunt. (5) Subinde sunt Tegeatarum de -Lacedæmoniorum manubiis dona, Apollo et Victoria et indigenæ heroes, -Callisto Lycaonis filia, Arcas a quo regioni nomen, et Arcadis filii -Elatus, Aphidas et Azan, cumque his Triphylus; cujus mater non Erato -fuit, sed Laodamea Amyclæ Lacedæmoniorum regis filia. Dedicarunt etiam -Erasum, Triphyli filium. (6) Apollinem et Callisto Pausanias -Apolloniata, Victoriam et Arcadis effigiem Dædalus Sicyonius, Triphylum -et Azanem Samolas Arcas, Elatum, Aphidantem et Erasum Antiphanes Argivus -fecit. Hæc Tegeatæ signa Delphos misere Lacedæmoniis bello captis, qui -hostiliter eorum fines invaserant. (7) Sunt his e regione quæ -Lacedæmonii Atheniensibus superatis dedicarunt, Dioscuri, Juppiter, -Apollo, Diana, cumque his Neptunus et Aristocriti filius Lysander a -Neptuno coronam accipiens; Abas (_Agias?_) præterea, quo vate usus est -Lysander, et qui fuit prætoriæ navis gubernator Lysandro Hermon. (8) -Hunc Hermonem Theocosmus Megarensis faciendum sibi sumsit, utpote in -Megarensium civitatem adscriptum. Dioscuri sunt opus Antiphanis Argivi. -Vatem fecit Pison e Calauria Trœzeniorum; Dameas Dianam, Neptunum et -Lysandrum; Athenodorus Apollinem et Jovem; Arcades ambo ex Clitore -fuerunt. (9) Sunt a tergo iis quos jam recensuimus positi qui ad -Ægospotamos vel ex ipsis Spartanis vel e sociis Lysandro operam suam -navarunt, Aracus et Erianthes, Lacedæmonius ille, hic Bœotius ** super -Mimantem; hinc Astycrates; et Chii Cephisocles, Hermophantus, Hicesius; -Timarchus et Diagoras Rhodii, Cnidius Theodamus, Ephesius Cimmerius, -Milesius denique Æantides. (10) Hos Tisander fecit; sequentes Alypus -Sicyonius, Theopompum Myndium, Cleomedem Samium, ex Eubœa Aristoclem -Carystium, Autonomum Eretriensem, Aristophantum Corinthium, Apollodorum -Trœzenium, ex Epidauro quæ in finibus Argivorum est Dionem. Hos -excipiunt Axionicus Achivus ex Pellene, ab Hermione Theares, Phocensis -Pyrrhias, Comon Megarensis, Agesimenes Sicyonius; Pythodotus Corinthius, -Telycrates Leucadius, Euantidas Ambraciotes. Postremi sunt Epicydidas et -Eteonicus Lacedæmonii. Opera hæc esse dicunt Patroclis et Canachi. (11) -Ceterum cladem qua affecti sunt ad Ægospotamos Athenienses dictitant -illatam sibi non justa ratione, sed prætorum suorum proditione, quos -pecunia hostes corrupissent; dona enim a Lysandro Tydeum et Adimantum -accepisse. Ejus rei testimonium ex Sibyllinis carminibus efferunt: - - Ac tum Cecropidis luctum gemitusque ciebit - Juppiter altitonans, rerum cui summa potestas. - Navibus infestis mittet certamina belli, - quas dolus exitio dabit improbitasque regentum. - -Alia e Musæi oraculis memorant: - - Et fera tempestas urgebit Cecrope cretos - fraude ducum; sed certa aderunt solatia victis. - * * ........ pœnasque exsolvent. - -Et hæc quidem hactenus de pugna illa dicta sint. (12) Nam ejus etiam -prœlii, quod super Thyrea inter Lacedæmonios et Argivos commissum est, -ancipitem eventum fore eadem Sibylla prædixerat. Sed Argivi secum -præclarius quam cum hostibus actum rati, æneum equum, scilicet Durium -[_Thyreaticum?_] istum, Delphos miserunt, ab Antiphane Argivo -fabricatum. - - - - - CAPUT X. - - -_ Signa ex decima Marathoniæ pugnæ dedicata — donaria Argivorum — - Tarentinorum donaria et de urbe Tarento ex oraculo condita narratio - — de Tarante. _ - -In basi quæ est subter (_prope?_) equum Durium inscriptio indicat, signa -ex decima Marathoniæ pugnæ dedicata. Ea sunt Minerva et Apollo, et ex -iis qui imperium gesserunt Miltiades, ex iis vero qui heroum nomine -celebrantur, Erechtheus, Cecrops et Pandion; Celeus etiam et Antiochus, -quem suscepit Hercules ex Meda Phylantis filia; tum Ægeus et de Thesei -filiis Acamas: hi etiam tribubus Atheniensium ex Apollinis Delphici -oraculo cognomina dedere: porro Melanthi filius Codrus, Theseus et -Phyleus; ab his tamen non acceperunt tribus nomina. Atque hos quidem, -quos percensuimus, Phidias fecit, et omnino de Marathoniæ pugnæ decima -sunt. Antigonum postea et ejus filium Demetrium ac simul Ptolemæum -Ægyptium Delphos miserunt; hunc benevolentia adducti, illos metu. (3) -Sunt non procul ab illo equo alia etiam donaria Argivorum, ii videlicet -duces qui Polynicis partes secuti Thebas oppugnatum iere, Adrastus -Talai, Tydeus Œnei filius, Prœti etiam nepotes, Capaneus Hipponoi et -Eteoclus Iphis filius, Polynices item et Hippomedon ex Adrasti sorore -genitus. Positus est illic Amphiarai etiam currus: in eo Baton stat -Amphiarai auriga et eidem etiam generis necessitudine conjunctus: eorum -postremus est Halitherses. (4) Opifices horum fuere Hypatodorus et -Aristogiton. Dedicatos Argivi dicunt de manubiis ejus victoriæ, qua ipsi -ad Œnoen Argolicæ terræ urbem Atheniensibus adjuvantibus de Lacedæmoniis -potiti sunt. Ex eadem, opinor, pecunia eos etiam dedicarunt Argivi, qui -sunt a Græcis Epigoni (_posteri_) appellati. Eorum enim sunt ibi positæ -imagines, Sthenelus et Alcmeon ætatis causa, ut mihi quidem videtur, -Amphilocho præpositus. His adjuncti Promachus, Thersander, Ægialeus et -Diomedes. Inter Diomedem et Ægialeum medius est Euryalus. (5) Sunt ex -adverso aliæ statuæ. Eas miserunt Argivi quum in Messeniis restituendis -Thebanos et Epaminondam juvissent. Statuis his repræsentantur heroes: -Danaus regum Argivorum longe potentissimus, Hypermnestra utpote sola -inter sorores manibus pura, prope eam Lynceus et omne sequens eorum -genus, quod ad Herculem et altius etiam ad Perseum adscendit. (6) Jam -Tarentinorum equi ænei et captivæ feminæ dona sunt, quæ Messapiis -(barbara gente, finitimis suis) victis miserunt; Ageladæ sunt Argivi -opera. Tarentum quidem coloniam Lacedæmonii deduxere duce Phalantho -Spartano. Huic coloniam deducturo Delphis oraculum redditum est, quum ex -æthra pluviam animadvertisset, tunc se agri et urbis compotem fore. (7) -In præsenti tamen neque ipse responsum commentatus, neque quenquam -interpretum consulens, classe in Italiam applicuit. Ibi quum Barbaros -vicisset, neque tamen vel urbe vel agro ullo potiri posset, oraculi ei -in mentem venit memoria, ac sibi quod fieri nullo pacto posset dei voce -significatum suspicari cœpit; quod scilicet nunquam eventurum esset ut -puro serenoque cœlo (_quam_ æthram _Græci vocant_) plueret. Hunc uxor -animum despondentem (consecuta enim domo fuerat) amanter multis modis -solabatur, et ejus aliquando caput genibus sustentanti, dum pediculos -legit, lacrimæ præ mariti amore ob adversos ejus casus et irritam spem -mulieri obortæ. (8) Quare effusius flens viri caput perfudit. Tunc -primum evolutæ sunt oraculi ambages: Æthra enim uxori nomen erat. Ea -itaque nocte quæ diem illum consecuta est, Tarentum, barbarorum urbem -maritimam maximam et opulentissimam, cepit. Tarantem quidem heroem -Neptuni et indigenæ Nymphæ filium fuisse dicunt; ab eo vero nomen -impositum et urbi et flumini. Eodem enim fluvius quo urbs nomine vocatur -Taras. - - - - - CAPUT XI. - - -_ De Sicyoniorum thesauro Delphis et Cnidiorum donariis — Siphniorum - thesauro — de Liparæis — Thebanorum, Atheniensium et Potidæatarum - thesauris — porticu ab Atheniensibus exstructa et aliis donariis. _ - -Proximum est Tarentinorum dono Sicyoniorum thesaurus, verum pecunia -neque in eo, neque in thesauro alio quoquam Delphici templi ulla est. -Cnidii etiam signa Delphos attulerunt, Triopan Cnidi conditorem, equo -adstantem; Latonam, Apollinem et Dianam sagittis Tityum petentes, saucio -illum jam corpore. Hæc juxta Sicyoniorum thesaurum sunt. (2) A Siphniis -etiam factus est thesaurus ob causam hujuscemodi. Siphniorum insula -aurifodinas habebat, de quarum proventu jussit Apollo sibi decimam -offerri. Illi autem thesauro condito decimam aliquamdiu offerebant; -postea vero quum præ avaritia tributum solvere omisissent, maris alluvie -metalla prorsus abolita sunt. (3) Statuas etiam Liparæi Tyrrhenis navali -prœlio victis dedicarunt. Liparæi ipsi Cnidiorum colonia fuerunt, cujus -ducem hominem Cnidium Pentathlum nomine fuisse Antiochus Syracusanus -Xenophanis filius in Siciliensi historia scriptum reliquit. Addit, -Cnidios ex ea urbe, quam ad Pachynum Siciliæ promontorium condiderant, -ab Elymis et Phœnicibus bello pulsos insulas illas occupasse sive -desertas adhuc, sive ejectis prioribus colonis, quæ secundum Homerica -carmina nostra etiamnum ætate Æoli nuncupantur. (4) Earum unam, cui -Lipara nomen, urbe condita incoluerunt; Hieram vero et Strongylen et -Didymas ad arationes reservarunt navibus in eas _agri colendi causa_ -transmittentes. In Strongyle cernere est ignem e terra prorumpentem; in -Hiera quoque ignis e summo insulæ promontorio sponte sua accensus -evomitur; ibidem ad mare balnea sunt ad usum idonea, si quidem mitioris -aquam temperaturæ nancisceris; nam alias ea præ nimio fervore -incommodior in eam descendentibus esse solet. (5) Dedicarunt Thebani -etiam et Athenienses ob res in prœliis bene gestas thesauros. De Cnidiis -non habeo dicere num propter victoriam aliquam, an vero suas opes -ostentandi causa thesaurum ædificarint. Nam Thebani Leuctricæ pugnæ, -Athenienses victoriæ de iis, qui ad Marathonem una cum Datide -escenderunt, reportatæ thesauris dedicatis memoriam exstare voluerunt. -Cleonæi quum pestilentia nihil minus quam Athenienses laborassent, -oraculi Delphici monitu Soli adhuc orienti caprum immolarunt, ac deinde -quum invenissent mali liberationem, æneum caprum Apollini miserunt. Sunt -pone Potidæatarum Thraciæ et Syracusanorum thesauri; hi cladem -Atheniensium insignem, illi pietatem in deum suam thesauris collocandis -testificati sunt. (6) Porticum etiam Athenienses de manubiis, quas tum -Peloponnesiis, tum vero eorum sociis Græci nominis eripuerant, -dedicarunt. Affixa etiam sunt extrema navium ornamenta et scuta ænea. -Inscriptio vero, quæ in iis legitur, civitates enumerat de quibus -manubiarum primitias misere Athenienses, Eleos, Lacedæmonios, Sicyonem, -Megara, Pellenenses Achæorum, Ambraciam, Leucadem, ipsam denique -Corinthum. De navalibus hisce prœliis sacrificatum etiam esse dicit -Theseo et Neptuno in Rhio quod vocant. Ceterum inscriptio hæc spectare -mihi videtur Phormionem, Asopichi filium, ejusque res gestas. - - - - - CAPUT XII. - - -_ De Herophile Sibylla ejusque carminibus et oraculis — Marpesso urbe — - continuatur de Herophile narratio — de Sibylla Cumana, Demo dicta — - Hebræorum femina fatidica, Sabba, et Phaenni ac Peleadibus fatidicis - — viris fatidicis. _ - -Saxum illic eminet, in quo narrant Delphi stetisse et oracula cecinisse -Herophilen nomine, cognomine Sibyllam * priorem. Hanc vetustissimam -omnium fuisse comperi, quam Græci e Jove et Lamia Neptuni filia natam -ferunt primamque omnium mulierum oracula cecinisse et ab Afris Sibyllam -(_?_) nominatam fuisse. (2) Herophile vero altera priore quidem -recentior, videtur tamen et ipsa vixisse ante bellum Trojanum. Prædixit -enim oraculis suis ad Asiæ et Europæ perniciem Spartæ Helenam educatum -iri, propter quam futurum esset ut Ilium everteretur a Græcis. Ejus -feminæ hymni in Apollinem Delii mentionem faciunt; ipsa vero se non -Herophilen solum, sed Dianam etiam suis versibus vocat: est ubi uxorem -se, et ubi vel sororem, vel filiam Apollinis esse dicit. (3) Sed hæc -scilicet furens et divino afflatu perculsa cecinit. Alibi vero immortali -matre (Idæarum scilicet Nympharum una), patre homine se natam dixit, -hisce versibus: - - Inter utrumque sequor medium divasque hominesque, - Nympha immortali sata, cetophago genitore. - Ida meæ matri patria est, mihi patria rubra - Marpessus, matri quæ sacra, amnisque Aidoneus. - -(4) Exstant autem adhuc in Ida Troica Marpessi urbis vestigia, in iisque -incolæ circiter sexaginta. Tota est circa Marpessum terra subrufa et -mire torrida. Quocirca quod Aidoneus amnis modo se subter terram abdat, -modo rursus emergat, ac ejusmodi sæpius repetitis vicibus postremo -penitus occultetur, ad Idæ montis naturam arbitror referendum, quod -rarum est ac pertenue solum et multis cuniculis cavernosum. Abest ab -Alexandria quæ est in Troade, Marpessus stadia ducenta et quadraginta. -(5) Et Herophilen quidem qui Alexandriæ degunt Apollinis aiunt Sminthei -ibi fuisse ædituam; de Hecubæ autem somnio vaticinatam esse ea quæ -scimus evenisse. (6) Magnam vitæ partem egit hæc Sibylla Sami; sed -Clarum etiam, quæ Colophoniorum urbs est, venit, et Delum et Delphos; ac -Delphis quidem in eo de quo diximus saxo stans vaticinia edebat sua. -Mors ei in Troade contigit; ejus est sepulcrum in Sminthei luco incisis -columnæ elegis: - - Illa ego sum Phœbi interpres non vana Sibylla, - hic quæ marmoreo contineor tumulo, - vocalis quondam, æternum nunc muta puella, - heu nimis hac fati compede pressa gravi. - Mercurio tamen et Nymphis sociat a quiesco, - Phœbo quod fuerim grata, ferens pretium. - -Juxta sepulcrum erectus est Mercurius e lapide figura quadrangula. Ad -lævam aqua in conceptaculum delabitur, ubi Nympharum signa sunt. (7) -Erythræi (de Herophile enim hi acerrime Græcorum omnium certant) Corycum -montem et in eo antrum ostendunt, in quo natam Herophilen dicunt. -Parentes ejus fuisse Theodorum pastorem indigenam et Nympham, cui fuerit -cognomen Idææ. Cognominis non esse aliam rationem, quam quod condensa -arboribus loca _idas_ tunc homines appellarint. Versum quidem de -Marpesso deque Aidoneo flumine eximunt Erythræi ex Herophiles carmine. -(8) Eam vero quæ post hanc similiter oracula edidit, Cumanam ex Opicis -fuisse ac Demo nominatam, Hyperochus vir Cumanus scripsit. Ejus tamen -feminæ prædictionem omnino nullam Cumani quam cuiquam ostenderent -habuere; ostendunt tantum urnulam in Apollinis templo lapideam, in qua -Sibyllæ ossa condita referunt. (9) Post hanc Demo fatidica femina -inclaruit apud Hebræos qui supra Palæstinam sunt, Sabba nomine, quam -Berosso patre, matre Erymanthe genitam tradunt. Hanc alii Babyloniam, -Ægyptiam alii Sibyllam vocant. (10) Phaennis vero hominis in Chaonibus -regnantis filia, et Peleæ (_columbæ_) apud Dodonæos vaticinia quidem ex -deo ediderunt et ipsæ Sibyllæ tamen non fuerunt ab hominibus vocitatæ. -Phaennidis certe ætatem inquirere et vaticinia colligere * iisdem enim -temporibus exstitit quibus regnum Antiochus (_I, Soter_) capto Demetrio -occupavit. Peleades vero Phemonoe fuisse dicunt ætate superiores et -mulierum omnium primas versus illos decantasse: - - Juppiter est, fuit, atque erit; o bone Juppiter alme. - Tellus dat fruges, Tellurem dicite matrem. - -(11) Inter viros autem vates numerantur Euclus Cyprius, Athenienses -Musæus Antiophemi filius, Lycus Pandionis, et ex Bœotia Bacis, quem -Nympharum instinctu divinasse credunt. Horum omnium vaticinia, -præterquam Lyci, perlegi. Et hæc quidem de feminis et viris quibus ad -hunc usque diem divinandi scientia divinitus contigit, memoriæ prodita -sunt. Insequentibus dehinc seculis credi facile potest alios ejusmodi -homines non defuturos. - - - - - CAPUT XIII. - - -_ Donaria Delphis posita porro enumerantur — de bisontum, Pæonicorum - taurorum, venatione — de Andriorum, Phocensium, Pharsaliorum, - Macedonum, Corinthiorum, Thebanorum et Phliasiorum donariis — - Mantinensium donarium et de Herculis cum Apolline pugna de Tripode - narratio — de Græcorum ob pugnam Platæensem et Tarentinorum donario. - _ - -Bisontis vero Pæonici tauri caput ex ære fabricatum Dropion Deontis -(_Audoleontis_) filius, Pæoniorum rex, Delphos misit. Bisontes belluarum -omnium vivi difficillime capiuntur; nullæ enim sunt adeo valide plagæ -quæ irruentis feræ impetum sustineant. Ejus venatio ita comparatur: -supinum deligunt locum et in convallem declivem; eum prævalido septo -undique muniunt; clivum deinde et proximam clivo planitiem recentibus -boum coriis insternunt; recentium si non suppeditarit copia, arida -aspersione olei lubricant. (2) Deinde in equis exercitatissimi homines -bisontes intra illum ambitum cogunt; qui in primis statim coriis lapsi -de clivo in præceps ad imam usque planitiem devolvuntur, illic initio -neglecti relinquuntur; quarto vero vel quinto ad summum die, ubi -plurimum ferociæ fames et fatigatio abstulit, (3) qui eos mansuefaciendi -artem callent, jacentibus adhuc pineas nuces, dempto antea cortice, -apponunt; alium enim cibum nullum bellua tunc appeteret; postremo -vinculis districtos abigunt. Et ad hunc bisontes modum capiuntur. (4) Ex -adverso bisontis capiti æneo statua est loricam induta et supra loricam -chlamydem; positam aiunt Delphi ab Andriis Andreo suæ gentis auctori. -Apollinis, Minervæ et Dianæ signa Phocensium dona sunt de victis -Thessalis sempiternis hostibus suis, et finitimis illis quidem -præterquam ex ea parte qua a Phocide dirimuntur, Locris Epicnemidiis -interjectis. (5) Dedicarunt etiam Thessali qui ad Pharsalum sunt, et -Macedones qui sub Pieria Dion urbem incolunt, tum vero Cyrenæi Græci -nominis in Libya; currum hi et in curru signum Ammonis; Macedones vero -ex Dio Apollinem cervam prensantem; Pharsalii Achillem equo insidentem, -et Patroclus cursu equum comitatur. Corinthii quoque Dores thesaurum -ædificarunt, et in eo aurum a Lydis acceptum repositum est. (6) Herculis -signum donum est Thebanorum de bello quod cum Phocensibus gestum Sacrum -appellant. Sunt etiam æneæ effigies, quas iidem posuerunt Phocenses, -fuso altero congressu Thessalorum equitatu. Phliasii Delphos portarunt -æneum Jovem et cum Jove Æginæ simulacrum. Ex Arcadum Mantinea Apollo -æneus est non procul a Cyrenæorum thesauro. (7) Hercules et Apollo -tripodem prensitant, ac de eo jam sunt pugnam commissuri; sed Latona et -Diana Apollinis, Minerva Herculis iram leniunt. Hoc ipsum etiam fuit -Phocensium donum ejus temporis quo ipsos contra Thessalos Tellias Eleus -duxit. Signa cetera Diyllus et Amyclæus communi opera fecerunt; Minervam -et Dianam Chionis elaboravit. Fuisse hos opifices dicunt Corinthios. (8) -Tradunt Delphi venienti ad oraculum Herculi Amphitryonis filio, -Xenocleam dei interpretem responsum dare recusasse, quod cæde Iphiti -erat pollutus. Ibi sublatum e templo tripodem Herculem foras asportasse, -antistitem vero tum dixisse: - - Heracles alius Tirynthius, haudque Canobeus. - -Nam prius jam Ægyptius Hercules Delphos venerat. Tum vero Amphitryonis -filius tripodem Apollini reddidit, et quicquid voluit a Xenoclea -didicit. Hinc poetæ sumpto argumento canunt Herculis cum Apolline de -tripode pugnam. (9) Commune fuit Græcorum de Platæensi prœlio donum -aureus tripos draconi impositus æneo; æs adhuc manet ex eo donario -integrum, non item tamen etiam aurum Phocensium duces intactum -reliquerunt. (10) Tarentini etiam de Peucetiis barbaris decimam Delphos -miserunt. Signa elaborarunt Onatas Ægineta et Calynthus (_?_) ..... -equestres et pedestres sunt imagines, Opis rex Iapygum Peuceliis -auxilium ferens; atque hic quidem in pugna interempto persimilis, qui -vero jacenti adstant, Taras heros est et Phalanthus Lacedæmonius, et -haud procul a Phalantho delphinus. Ante enim quam in Italiam perveniret, -naufragium in Crisæo mari passum Phalanthum et a delphino in litus -evectum esse tradunt. - - - - - CAPUT XIV. - - -_ Bipennes Delphis dedicatæ — de Cycno et Tene narratio — de Græcorum, - qui contra Persas pugnarunt, donariis ac de Themistoclis donariis a - Pythia repudiatis — Delphorum donario — Phrynes signo. _ - -At bipennes Periclytus Euthymachi filius, Tenedius, ob veterem dedicavit -traditionem. Cycnum aiunt Neptuni fuisse filium et regnasse Colonis; -oppidum hoc Troadis fuit e regione Leucophryis insulæ. (2) Filiam is -habuit Hemitheam et Tenen filium ex Proclea Clytii filia, Caletoris -illius germana sorore, quem ab Ajace in Iliade interfectum memorat -Homerus, quum faces in Protesilai navem immitteret. Proclea mortua -alteram Cycnus uxorem duxit Phylonomen, Cragasi filiam. Ea quum in -privigni incidisset amorem, repulsam ægre ferens Tenen ficta calumnia -apud virum criminata est suum, quod ille invitam constuprare conatus -esset. Mendacio captus Cycnus juvenem cum sorore in arcam inclusos in -mare abjicit. (3) Incolumes illi in insulam exponuntur, cui quum ante -Leucophrys nomen fuisset, de Tenæ nomine nunc Tenedus est appellata. Sed -Cycnus, qui non in omne tempus fraudem ignoravit, ad filium navigavit, -ut suam veri ignorantiam confessus veniam peccati posceret. Quum itaque -ad insulam appulisset et ad saxum sive arboris truncum navem religasset, -Tenus ira impulsus bipenni retinacula abscidit. Ex eo in proverbii -consuetudinem venit, ut quicquid quivis præfracte negarit, id Tenedia -bipenni præcidisse dicatur. Tenen ipsum pro patria propugnantem ab -Achille occisum esse Græci dicunt. Tenedii insequentibus dein seculis ob -virium imbecillitatem se Alexandrinis, qui in Troade continenti sunt, -contribuerunt. (5) Jam Græci qui contra Persarum regem bellarunt, Jovem -in Olympia æneum, Apollinem Delphis de victoria navali ad Artemisium et -Salaminem dedicarunt. Aiunt etiam Themistoclem Delphos profectum -Apollini Medorum exuvias attulisse; percontantem vero nunquid intra -templum ea dona locaret, jussisse Pythiam ut eas omnino extra fani limen -auferret. Versus responsi hanc rem spectantes hi sunt: - - In templo pulchras nostro ne figite Persei - exuvias, subito sed vestras mittite in ædes - -(6) Cum admiratione certe causa quæri potest, cur ab uno Themistocle -oblata dona de Medis accepta deus non habuerit. Sunt enimvero qui -Persica omnia spolia itidem repudiaturum fuisse credant, si ut a -Themistocle, sic a ceteris, antequam dedicarentur, nunquid sibi ea -vellet offerri, quæsitum esset. Non desunt qui dicant Apollinem, quum -præsciret supplicem ad regem Persarum iturum Themistoclem, idcirco sibi -dona illa dedicari prohibuisse, ne dedicanti odium, quo in eum Persæ -flagrabant, perpetuum redderetur. Hanc Barbarorum in Græciam irruptionem -prædictam Bacidis oraculis invenias; ante etiam ab Euclo ea de re -carmina edita sunt. (7) Delphorum est ipsorum prope aram maximam donum -lupus æneus. Hominem quendam aiunt se cum sacra pecunia quam compilasset -abdidisse in ea Parnassi parte, quæ maxime esset silvestribus arboribus -condensa; lupum vero in dormientem impetu facto illum occidisse, ac -deinde quotidie cum ululatu solitum urbi appropinquare. Id quum nonnisi -divinitus fieri existimare homines cœpissent, feram secuti aurum -sacrilegio ereptum repererunt et lupum ex ære dedicarunt. Phrynes -inauratam statuam elaboravit Praxiteles, unus et ipse de mulieris -amatoribus; dedicata vero ab ipsa Phryne est statua. - - - - - CAPUT XV. - - -_ Varia donaria Delphis dedicata porro enumerantur — oraculum, quod - Phaennis de Gallorum expeditione protulit — Atheniensium donarium — - Cyrenæorum donarium, et de Batto loquelam recuperante. _ - -Quæ huic adjuncta sunt Apollinis signa, alterum Epidaurii qui sunt in -Argivorum finibus de Medorum manubiis, alterum Megarenses victis ad -Nisæam Atheniensibus posuerunt. Bucula a Platæensibus dedicata ejus est -temporis monumentum, quo intra suos fines cum reliquis Græcis Mardonium -Gobryæ filium ulti sunt. Sunt alia rursus duo Apollinis signa, -Heracleotarum alterum qui ad Euxinum Pontum sunt, Amphictyonum alterum -de multa, quam Phocensibus irrogarunt ob id quod sacrum solum -coluissent. (2) Est apud Delphos huic Apollini cognomen Sitalcas -(_frumentum arcens sc. ab agris sacris_), magnitudine quinque et -triginta cubitorum. Sunt illic duces Ætolorum, Dianæ præterea et Minervæ -duoque Apollinis signa, ab Ætolis dedicata de Gallis pugna superatis. -Gallorum quidem exercitum ex Europa in Asiam ad urbium perniciem -transmissurum prædixit in oraculis suis Phaennis ætate una antequam res -gereretur: - - (3) Hostilis Gallorum acies tunc milite multo - littora complebit; transmissis fluctibus Helles - vastabit populans Asiam. Sed di graviora - intentant illis, pelagi prope cærula sedes - qui posuere suas. Sed enim his quoque Juppiter ipse - auxilio clari mittet tauri generosam - progeniem, tristi quæ sternet funere Gallos. - -Tauri filium dixit Attalum Pergami regem, quem ipsum tauricornem etiam -oraculum nominavit. (4) Equitatus duces equis insidentes fusis -equestribus Atheniensium copiis Apollini statuerunt Pheræi. (3) At -palmam æneam dicarunt Athenienses, cum Minervæ arbori insistentis signo -inaurato, duplicis victoriæ monumentum qua uno eodemque die potiti sunt -ad Eurymedontem, pedestri acie et navali pugna prospere in ipso flumine -commissa. A multis ejus signi partibus quum aurum revulsum vidissem, (5) -culpam ego in homines improbos sacrilegos conferebam priusquam ex -Atticarum rerum commentario, quem scripsit Clitodemus, eorum qui literis -res Atticas mandarunt vetustissimus auctor, cognovissem, comparata ab -Atheniensibus classe ad Siciliensem expeditionem magnum corvorum numerum -Delphos convolasse irruentesque in illud signum aurum rostris avellisse. -Additum est ibidem, hastam, noctuas et caryotas, quæ in palma illa ad -palmularum similitudinem factæ fuerant, eosdem illos corvos abrupisse. -(6) Sed alia etiam prodigia idem commemorat Clitodemus, quæ ne in -Siciliam Athenienses navigarent interdicebant. Cyrenæi Delphis Batti -statuam posuerunt in curru, quod is ex Thera eos in Africam classe -deduxisset. Auriga currus est Cyrene. In curru Libya Batto coronam -imponit. Opus fecit Amphion, Acestoris filius, Cnosius. (7) Deducta jam -Cyrene colonia Battus vocis hujusmodi medelam reperisse dicitur: -Cyrenæorum terram obiens, in extremis ejus partibus adhuc desertis -leonem conspexit; re improvisa territus magnum et clarum necessitate -cogente sustulit clamorem. Non longe a Batti statua Apollinem alium -Amphictyones dedicarunt de multa, quam Phocensibus ob noxam in deum -commissam irrogarunt. - - - - - CAPUT XVI. - - -_ Reliquiæ donariorum regum Lydiæ, Alyattis crater — de umbilico - Delphico orbis terrarum medio, et Lacedæmoniorum atque Ætolorum - donariis — Elyriorum aliorumque — Liparæorum donariis — primo omnium - donario Delphico. _ - -E donariis quæ reges Lydorum miserunt, reliquum jam nihil est præter -ferream Alyattis crateræ basin. Eam fecit Glaucus Chius, qui primus -ferri artem ferruminandi excogitavit: itaque lamina unaquæque hujus -basis laminæ alii non fibulis vel clavis juncta est, sed sola -conglutinatio eas continet, atque hæc ferro pro vinculo est. (2) Forma -autem basis turrem maxime refert, quæ ab ima parte latiore in obtusum -surgit fastigium. Latus unumquodque non continenti ferro clauditur, sed -distinctum est in transversas e ferro zonas, ut gradus in scala se -attollentes: eæ vero laminæ ferreæ, quæ recta in altum assurgunt, summa -sui parte sunt extrorsum resupinatæ. Atque hæc fuit illius crateræ -sedes. (3) Jam qui a Delphis Umbilicus vocatur, e candido marmore, esse -eum aiunt. medium terræ universæ punctum. Congruunt cum hac opinione quæ -in quodam carmine cecinit Pindarus. (4) Lacedæmoniorum illic donum est -Calamidis opus, Hermione, Menelai filia, conjux Orestis Agamemnone nati, -quum prius tamen nupta fuisset Neoptolemo, Achillis filio: eam Calamis -fecit. Eurydamo statuam, quod eo duce contra Gallorum exercitum -pugnarunt, Ætoli posuerunt. (5) Exstat adhuc in Cretæ montibus urbs -Elyrus. Ea civitas capellam æneam Apollini donum misit. Lac præbere -videtur infantibus Phylacidæ et Philandro. Liberos fuisse eos Elyrii -dicunt Apollinis et nymphæ Acacallidis; cum ea congressum Apollinem in -urbe Tarrha et Carmanoris domo. (6) Carystii ex Euboea bovem et ipsi -æneum Apollini statuerunt de Persica victoria. Boves quidem et Carystii -et Platæenses idcirco dedicarunt, opinor, quod Barbaris repulsis et -fortunam suam constabiliverunt, et libero solo terram arare potuerunt. -Ducum effigies et cum iis Apollinem et Dianam Ætolorum gens, Acarnanibus -finitimis suis debellatis, dedicarunt. (7) Incredibile prope dictu est -quod Liparæis contra Tyrrhenos rem gerentibus evenisse audivi. Etenim -Liparæos cum Tyrrhenis paucissimarum navium classe confligere Pythia -jusserat. Quinque igitur triremes contra eos deducunt. Hi vero, quum se -Liparæis haudquaquam inferiores navalibus rebus fore confiderent, pari -navium numero contra egrediuntur. Verum et his potiuntur Liparæi et -aliis quinque deinceps in ipsos emissis; quid? tertio parem navium -numerum itemque quarto in potestatem redegerunt. In hujus rei memoriam -Apollinis signa pari numero superatis a se navibus dicarunt. (8) -Echecratides homo Larisæus Apollinem parvum dedicavit; hunc Delphi -dicunt antiquissimum esse ac primum donariorum omnium. - - - - - CAPUT XVII. - - -_ Donarium Sardorum — de insula Sardinia, ejusque denominatione et - incolis — de Aristæo — urbibus in Sardinia conditis — insula Cyrno - seu Corsica — insulæ Sardiniæ natura, cœlo et animalibus — de risu - Sardonio. _ - -Barbari qui ad occidentem Sardiniam insulam incolunt, statuam ejus a quo -ipsi nomen acceperunt ex ære Delphos miserunt. (2) Est ipsa Sardinia -magnitudine et felicitate cum iis quæ maxime celebrantur insulis -comparanda. Νomen ejus priscis temporibus quodnam fuerit patria lingua, -compertum non habeo. Qui illuc e Græcis commercii causa adnavigarunt, -Ichnussam, quod formam habeat humani vestigii (ἴχνους), insulam -vocarunt. Longitudo ejus est stadiorum mille et centum et viginti, -latitudo ferme viginti et quadringentorum. (2) Primi in eam -transmigrasse navibus Libyes dicuntur duce Sardo filio Maceridis, qui -Herculis cognomine apud Ægyptios et Libyes insignis fuit. Huic Maceridi -nihil illustrius ad memoriam contigit quam quod venit aliquando Delphos. -Sardus vero dux fuit Libyum, qui in Ichnussam trajecerunt, ac nomine -mutato de Sardo hoc insula appellata est. Non tamen indigenas ejecit ea -Libyum manus, sed in domiciliorum societatem recepti ab indigenis sunt -novi inquilini; atque id necessitate magis quam benevolentiæ gratia. -Urbes certe non plus Libyes tunc quam in ipsa insula genitus populus -norant condere; dispersi in tuguriis et speluncis, ut sua cujusque sors -tulerat, habitabant. (3) Aliquot annis post Libyas e Græcia in insulam -eam venerunt qui Aristæi ductum et auspicia secuti fuerant. Apollinis et -Cyrenes nymphæ fuisse filium Aristæum tradunt; eum ob Actæonis casum -acri confectum dolore ac Bœotiæ jam et Græciæ toti infensum in Sardiniam -migrasse. (4) Sunt qui putent eodem tempore Dædalum Cretensium arma -metuentem, Camico aufugisse, ac coloniæ in Sardiniam deducendæ consortem -Aristæo fuisse. Probari vero nulla ratione possit, Aristæo, quicum nupta -erat Cadmi filia Autonoe, Dædalum, qui eadem fuit ætate qua Thebis -regnavit Œdipus, potuisse vel coloniæ vel alius cujusquam rei participem -esse. Verum neque hæc manus oppidum ullum condidit, propterea, puto, -quod erat numero et viribus minor quam quantum sat esset ad novam -civitatem constituendam. (5) Post Aristæum Iberi in Sardiniam -transmiserunt duce Norace, a quibus Nora urbs condita est. Et hane -primam hujus insulæ fuisse urbem memorant. Filium Noracem fuisse dicunt -Mercurii et Erytheæ Geryone natæ. Quarta inquilinorum pars Iolao duce in -Sardiniam contendit e Thespiensibus et Attica terra. Hi Olbiam urbem -condunt, seorsum vero Athenienses Ogrylen, vel translato ab aliqua de -Atticis curiis nomine, vel quod unus de classis ducibus Ogrylus fuerit. -Hac ipsa etiam ætate in Sardinia vici manent qui Iolaia nuncupantur; et -ab incolis honores Iolao habentur. (6) Post Ilium eversum ex Trojanis et -alii profugerunt et ii qui cum Ænea incolumes evaserunt. Horum pars una -acti tempestatibus in Sardiniam, Græcis qui ante illic consederant -permisti sunt. Quo minus vero cum Græcis et Trojanis Barbari bello -confligerent, id primum vetuit quod belli apparatu neutra pars alteri -cedebat; deinde Thorsus fluvius qui medius præterfluens territoria -ipsorum disterminabat, utramque aciem transmittere metuentem coercebat. -(7) Multis post annis Libyes majore classe in Sardiniam appulsi -Græcosque bello adorti, omnes ad internecionem exciderunt, vel certe -quam paucissimos reliquos fecere; Trojani vero in montanam insulæ -regionem confugerunt, ubi montes præacutis vallis et pendulis rupibus -impervios incolentes Iliensium nomen etiamnum retinent, facie illi -quidem, armatura totaque victus ratione Afris persimiles. (8) Abest non -longe a Sardinia insula Corsica ab inquilinis e Libya, a Græcis Cyrnus -nominata. Ex hac non parva utique manus seditione pulsi in Sardiniam -transiere et occupatam ibi partem regionis montanæ incoluerunt; a Sardis -tamen patrio ipsorum nomine Corsi appellantur. (9) Carthaginienses quum -essent maritimis rebus præpollentes, omnes Sardiniæ incolas præter -Ilienses et Corsos subegerunt; nam illos quominus potuerint in -potestatem redigere, prærupti et muniti montes obstiterunt. Condiderunt -in ea insula Pœni urbes duas, Caralin et Sylcos. Quum vero -Carthaginiensium socii sive Libye sive Iberi, orta de spoliis -controversia, ira in Pœnos exarsissent, facta secessione et ipsi -domicilia in excelsis insulæ jugis sibi posuere, eos patria lingua sua -Balaros Corsi appellarunt, quod eodem nomine exules vocant. (10) Atque -hæ quidem gentes et in eas quas diximus divisi urbes Sardiniam incolunt. -Ejus ora quæ est ad Aquilonem et Italiæ littora conversa, in montes -consurgit invios, quorum extremitates aliæ alias contingunt; -adnavigantes vero opportunis accipit stationibus. E proximis montium -jugis prævalidi et incerti ventorum flatus in mare irruunt. (11) Sunt et -alii interius montes multo ascensu faciliores; sed inter eos plerumque -turbidus et pestilens intercluditur aer. In causa est sal qui ibi -cogitur, et prægravis ac violenter incumbens Auster. Obstant præterea -præalti montes, qui versus Italiam sunt, quominus a Septentrionibus -flantes venti cœli et terræ vaporem æstate tempestivo frigore leniant. -Existimant alii Corsicam insulam, quæ a Sardinia non amplius quam octo -stadia lato mari divideretur, excelsis se undique montibus attollentem -Favonio et Aquiloni obtendi, quominus eorum in Sardiniam flatus -pervadant. (12) Serpentes neque hominum generi infensi, neque veneni -expertes, aut lupi uspiam in ea insula gignuntur. Arietes quidem -magnitudine nihilo aliis præstant, tali propemodum specie qualem -silvestris arietis aliquis ex Æginetica plastica finxerit; pectore -tantum hispidiore sunt quam ut cum Ægineticis operibus comparari queant; -cornua in capite gerunt non recto statu divaricata, sed protinus -secundum aures in gyrum retorta; velocitate feras omnes anteeunt. (13) -Eadem insula venenorum letalium, si unam plantam exceperis, est expers. -Herba ista perniciosa, apio persimilis est; qui eam comederint, ridentes -emori dicuntur. Ex eo Homerus aliique post eum Sardanium eum dixerunt -risum, qui in re minime commoda et mente parum sana ederetur. Gignitur -circa fontes maxime, nec tamen cum ipsis aquis veneni naturam -communicat. Ac deSardinia quidem sermonem huic de Phocensium rebus -commentario inseruimus, quod perexigua adhuc ad Græcos ejus insulæ -notitia pervenit. - - - - - CAPUT XVIII. - - -_ Calliæ Atheniensis et Achæorum donarium — urbis Phanæ obsidio et - expugnatio — Rhodiorum et Ambraciotarum — Orneatarum — Tisagoræ - donarium e ferro elaboratum — Elatensium et Massaliotarum donaria — - Ætoliæ signum, Ætolorum et Gorgiæ Leontini donarium. _ - -Equus deinde Sardi statuæ proximus est, quem Callias Atheniensis -Lysimachidæ filius se dedicasse testatur, is qui de Marathonia præda -privatim sibi opes comparavit. Achæi Minervæ signum posuerunt, Ætoliæ -urbe per obsidionem expugnata cui nomen Phana. Quum obsidionis tempus -duceretur, neque ulla urbis capiendæ ratio iniri posset, qui missi -fuerant Apollinem sciscitatum hujusmodi responsum acceperunt: - - (2) Qui Pelopis terras quique arva tenetis Achivûm, - Pytho venistis scitatum, qua ratione - urbs obsessa jugum accipiat: curæ vobis sit - observare, bibant quantum qui mœnia servant. - Sicque Phana imperium vestrum turrita subibit. - -(3) Hoc oraculum quidnam sibi vellet quum non intelligerent, soluta -obsidione domum retro navigare decreverant. Hostem plane contemnebant et -alii qui obsidebantur et mulier quædam ad proximum fontem aquatum e -portis egressa est. Eam militum globus excursione facta captivam in -castra pertrahunt. Docentur ab ea Achæi oppidanos noctu ex eo fonte -aquam haustam suis dividere, neque eos ad sitim levandam aliud quicquam -præsidii habere. Conturbato itaque fonte oppidum Achæi capiunt, (4) -Rhodii Lindi incolæ prope hanc Minervam Apollinis signum statuerunt. -Dedicarunt etiam Ambraciotæ æneum asinum, victis nocturna pugna -Molossis. Nam quum in illos noctu insidias disposuissent Molossi, -asinus, qui forte ex agro in oppidum agebatur, asellam insectans eum -multa lascivia vehementem ruditum sustulit. Ipse etiam agaso per -tenebras obscura et incondita voce inclamabat. Injecit ea res tantam -Molossis trepidationem, ut statim insidiarum locum deseruerint. Eos -Ambraciotæ detecta fraude noctu invadentes prœlio superant. (5) Orneatæ -qui sunt in Argolica terra quum Sicyoniorum bello premerentur, votum -Apollini nuncuparunt, si hostibus repulsis patriam periculo liberare -potuissent, quotidianam se illi pompam Delphis exsequuturos et hostias -generis numerique haud scio cujus et quanti immolaturos. Verum quum -Sicyonios prœlio vicissent, pompam quotidie ex voto mittentibus impensa -quidem gravis, gravior vero labor et molestia visa est. Venit igitur in -mentem satis deo factum iri, si et sacrificii et pompæ ænea simulacra -Apollini dedicassent. (6) Exin Herculis contra hydram certamen, Tisagoræ -donum pariter et opus. E ferro tam Hercules est quam hydra. Facere sane -e ferro signa res longe difficillima et laboris plurimi. Tisagoræ hoc -artificium, quicunque ille fuerit Tisagoras, jure dignum admiratione -videatur; spectantur etiam non minore cum admiratione Pergami leonis et -apri capita et ipsa ferrea, Baccho consecrata. (7) Ex Phocensibus qui -Elateam incolunt, obsidione qua a Cassandro urgebantur liberati Athenis -misso ad opem ferendam Olympiodore, Apollini leonem æneum miserunt. Qui -vero leoni proximus est Apollo, Massiliensium decima est de -Carthaginiensibus navali prœlio superatis. Dedicarunt Ætoli tropæum et -armatæ mulieris (Ætolia scilicet ea est) simulacrum; atque posuerunt hæc -signa Ætoli sumpto supplicio de Gallis propter immanem eorum in -Callienses crudelitatem. Inaurata statua Gorgiæ Leontini donum est, ipsa -nempe Gorgiæ effigies. - - - - - CAPUT XIX. - - -_ Scyllidis urinandi arte insignis signum, Amphictyonum donarium, et - Hydnæ signum a Nerone ablatum — narratio Lesbia de Baccho Phallene — - signa in pinnaculis fastigatis templi Delphici — Gallorum - expeditiones — Gallorum Brenno duce in Græciam irruptio uberius - exponitur — numerus exercitus Gallorum et equitatus singularis - ratio, cum Persarum Immortalibus comparata. _ - -Juxta Gorgiam donum est Amphictyonum Scionæus Scyllis, quem vel ad -profundissima maris cujusvis descendere potuisse fama est. (2) Eandem -urinandi artem Hydnam quoque filiam edocuerat. Ambo itaque quum circa -Pelion vehemens tempestas Xerxis classem oppressisset, ancoris et aliis -(si qua forte fuerant _infra aquas_ navium) retinaculis abscissis -perniciem triremibus apportarunt. Pro his Amphictyones Scyllidis -filiæque statuas dedicarunt. Ad cetera ornamenta, quæ Delphis Nero -abstulit, Hydnæ quoque statua accessit. [Dicuntur infra mare se -demergere feminæ quæ sunt adhuc pura virginitate.] (3) Post hæc jam -expositurus sum narrationem Lesbiam. Methymnæi aliquando piscatores -retibus e mari extraxerunt ex oleæ ligno fabricatum caput, divina illud -quidem facie, sed peregrina atque omnino diversa quam Græcorum dii esse -consueverint. Consulentibus Methymnæis, cujus ea vel deorum vel heroum -imago esset, responsum est: Bacchum Phallenem venerarentur. Eductam -igitur e mari ligneam effigiem Methymnæi sibi retinuerunt, sacrisque -faciundis et votis nuncupandis colunt: æneam vero Delphos misere. - -4. In templi fastigiis sunt Diana, Latona, Apollo, Musæ, Sol occidens, -Bacchus feminæ, quæ Thyiades dicuntur. Prima horum signorum fecit -Atheniensis Praxias, Calamidis discipulus; quum vero opere nondum -absoluto mors Praxiam oppressisset, reliqua fastigiorum ornamenta -absolvit Androsthenes, et ipse patria Atheniensis, Eucadmi discipulus. -Affixa sunt columnarum capitulis aurea arma. Ex iis dedicarunt -Athenienses scuta de victoria ad Marathonem; Ætoli quæ in tergo quæque -ad lævam sunt, Gallorum spolia. Scuta hæc eadem prope forma sunt qua -Persarum gerrha. - -5. Gallorum in Græciam irruptionis nonnulla mentio nobis fit eo etiam -loco quo de Atheniensium curia agimus. Latius autem et planius in hoc -qui de rebus Delphicis conscriptus est commentario rem totam explicandam -putavi, quod in hac maxime parte Græci virtutis contra Barbaros egregia -documenta dederunt. Expeditionem primam Galli extra suos fines Cambaule -duce susceperunt. Hi ad Thraciam usque progressi ulterius proficisci non -sunt ausi, quod plane intelligebant minores esse quas eduxerant copias -quam ut numero Græcorum populis pares esse possent. (6) Quum itaque -exteris nationibus iterum bellum inferre decrevissent, iis incitantibus -quos ante Cambaulen secutos lucri cupiditas et gustatæ prædæ amor ac -rapiendi licentia impellebat, ingens peditum manus nec parva equitum in -unum convenerunt. Tripartito vero agmine duces moverunt, ac sua cuique -parti provincia attributa. (7) In Thraces et Triballorum gentem copiæ -ducendæ Cerethrio traditæ sunt; in Pæoniam contendentibus Brennus et -Acichorius præfuerunt; in Macedones et Illyrios agmen duxit Bolgius: is -cum Ptolemæo Macedonum tunc rege signa contulit. Hic nempe ille fuit -Ptolemæus qui Seleucum Antiochi filium, ad quem ante supplex confugerat, -dolo tamen occidit, cognomento Ceraunus (_fulmen_) appellatus ob -immodicam audaciam. Ipse in eo prœlio Ptolemæus cecidit et Macedonum -magna edita strages. Sed ne tunc quidem Galli ausi sunt ad Græcos armis -lacessendos longius progredi, atque sic hic quoque secundus exercitus -domum rediit. (8) Tum vero non desinebat Brennus modo publice universos -conventus, modo vero Gallorum principes ad novam in Græcos expeditionem -sollicitare, tum de virium imbecillitate, qua in præsenti Græci -laborarent, exponens, tum de pecuniæ publicæ magnitudine et quanto major -in templis esset copia donariorum et argenti aurique elaborati. -Persuasit itaque Gallis expeditionem in Græciam suscipiendam, et -collegas ex primoribus tum alios, tum vero Acichorium sibi cooptavit. -(9) Collecti in exercitum sunt peditum centum et quinquaginta duo -millia, equites vicies mille et quadringenti. Atque hæc quidem equitum -manus tota ad pugnam idonea; revera autem numero fuere sexaginta millia, -amplius mille et ducenti. Nam singulos equites famuli (_ambacti_) -sequebantur duo, in equis et ipsi et equestrium artium gnari. (10) Ii -prœliantibus dominis in extrema acie consistentes ei erant usui, ut si -forte equus esset amissus, statim suum submitterent; si vir concidisset, -servus in ejus locum succederet; quodsi utrumque, equitem simul et -equum, belli impetus evertisset, jam ipse paratus præsto erat eques. -Quodsi vulnera dominus accepisset, e ministris alter ex acie illum -subducebat, alter vero saucii vicem obibat. (11) Hæc (ut mea fert -opinio) apud Gallos instituta fuere ad imitationem cohortis Persarum, -quæ numero decies mille vocabantur Immortales. Tantum interest quod a -Persis post pugnam in occisorum locum alii sufficiebantur, a Galatis -vero in ipso prœlii fervore equitum numerus supplebatur. (12) Atque hanc -quidem equestris pugnæ institutionem voce patria Trimarkisiam nominant; -equum enim Marcam appellant. Hoc apparatu et tali consilio Brennus in -Græciam exercitum duxit. - - - - - CAPUT XX. - - -_ Græci ad Gallos propulsandos consilia capiunt et coeunt — de Græcorum - exercitu contra Persas ad Thermopylas congregato — exercitu Græcorum - contra Gallos collecto — Gallorum pars Sperchium fluvium nando - superat. _ - -Græci etsi prorsus animis conciderant, tamen periculi terror facile in -eam sententiam eos adduxit, ut laboranti patriæ opem ferre necessarium -esse ducerent. Perspicue videbant non jam de libertate, ut olim cum -Persis, decertandum, neque si aquam et terram hostibus dedissent, -reliquæ incolumitati et securitati propterea consuli posse sperabant; -nam et recens erat earum memoria calamitatum quibus priore excursione -Galli Macedones, Thraces et Pæones afflixerant, et quam injuriose -Thessalos nunc tractassent ex nunciis cognoverant. Fuit igitur tam -privatim singulis hominibus, quam publice civitatibus una et communis -omnibus sententia, aut pereundum, aut bello hostem superandum. Potest -qui velit enumerando persequi, quum eas Græcorum civitates quæ ad -Thermopylas Xerxi restiterunt, tum vero quæ contra Gallos arma cepere. -Adversus Persas quidem hi Græcorum populi cumque hoc militum numero -prodiere: Lacedæmonii Leonidem secuti haud plures quam trecenti fuere; -Tegeatæ quingenti, totidem e Mantinea; ab Orchomeniis ex Arcadia missi -centum et viginti; ex aliis Arcadiæ civitatibus mille; e Mycenis -octoginta, e Phliunte ducenti. Hunc numerum duplicarunt Corinthii. Jam -vero præsto fuere Bœotorum septingenti e Thespia, et Thebanorum -quadringenti. Œtæ quidem tramitem custodiebant Phocensium mille; atque -horum etiam ratio in hac Græcorum recensione habeatur. (2) Locros qui -sub Cnemide monte sunt, numero Herodotus non comprehendit; venisse -tantum eos ex omnibus civitatibus scripsit. Horum tamen proxime ad verum -quam magnus numerus fuerit facile possis conjicere. Athenienses enim ad -Marathonem hosti occurrerunt non majore numero quam novem millibus -hominum, in quo et inutilis ad pugnam ætas et servi censebantur. Quare -existimandum relinquitur, militarem Locrorum manum quæ ad Thermopylas -venit, sex millibus hominum nihilo pleniorem fuisse. Fuerit itaque -universus ille exercitus hominum undecim millium et ducentorum. Satis -vero constat non perstitisse omnes qui Thermopylas præsidio -occupaverant. Præter Lacedæmonios enim, Thespienses et Mycenæos, reliqui -non exspectato pugnæ eventu recessere. (3) At contra Barbaros qui ab -Oceano in Græciam irruperant, ad Thermopylas præsidium ex his Græciæ -populis missum: ex Bœotia peditum gravis armaturæ decem millia, equites -quingenti. Bœotarchi tum erant quattuor, Cephisodotus, Thearidas, -Diogenes et Lysander. A Phocensibus missi equites quingenti, pedites -ferme ter mille numero: duces fuere Critobulus et Antiochus. (4) Locros -qui sunt ad insulam Atalantam Midias duxit, pedites septingentos; -equestres hi copias nullas habuere. A Megarensibus adfuere gravis -armaturæ pedites quadringenti. Horum dux fuit Hippicon (_?_) Megarensis. -Ætolorum agmen quum numero præstitit, tum vero fuit ad omne pugnæ genus -instructissimum. Quantæ fuerint equestres eorum copiæ, non est proditum; -sed pedites levis armaturæ fuerunt nonaginta (_?_), gravis armaturæ -septies mille. His imperarunt Polyarchus, Polyphron et Lacrates. (5) -Atheniensium imperator fuit Callippus Mœroclis filius, quod est a me -superius etiam expositum. Copia ipsorum fuere primum triremes omnes quæ -deduci potuerunt, equites deinde quingenti, pedites in acie steterunt -mille. Atque Atheniensibus quidem ob veterem dignitatem est imperium -decretum. Misere reges conductitium militem: quingenti ex Macedonia, -totidem ex Asia venere. Ab Antigono rege Aristodemus Macedo, ab Antiocho -ex Asia missis auxiliis Telesarchus præfuit; e Syria is fuit quæ ad -Orontem flumen est. (6) His in unum ad Thermopylas copiis congregatis -ubi cognitum est Gallorum exercitum intra Magnesiæ et Phthiotidis terræ -fines castra jam habere, mitti placuit expeditorum globum hominum mille -et delectam equitatus partem ad Sperchium amnem, ne flumen Barbari sine -certamine et periculo trajicere possent. (7) Hi quum eo pervenissent, -pontes solverunt, et ipsi ad fluminis ripam castra posuere. Verum -Brennus haudquaquam incallidus erat, quin ut barbarus homo satis acutus -et experiens ad artes quibus hostem falleret excogitandas. Continuo -igitur ea quæ consecuta est nocte relicto vetere pontium transitu, ad -inferiores amnis partes (ne trajicientes hostis animadverteret, ac -propterea quod ibi Sperchius per campos late stagnans paludem et lacum -efficit, non vero rapidus angusto alveo devolvitur) Gallos misit circa -decies mille, eos scilicet omnes qui vel natandi erant periti vel -corporis proceritate inter multitudinem eminebant: sunt vero Celtæ præ -ceteris hominibus eximia staturæ proceritate. (8) Hi igitur illa nocte -jam transnarunt per paludosa fluvii, dum arma, scuta dico patria, pro -ratibus habebant: qui corporibus inter eos procerissimis erant, etiam -pedibus permeare potuerunt. At Græci qui ad Sperchium constiterant, re -statim cognita ad exercitum retrocesserunt. - - - - - CAPUT XXI. - - -_ Brennus totum Gallorum exercitum Sperchio ponte juncto trajicit et - Heracleensium agros depopulatur — Brennus ulterius progreditur, cum - Græcis prœlium committit et fugatur — de Cydia inter Athenienses - virtute insigni — Gallis nulla occisorum humandorum cura. _ - -Brennus populis Maliaci sinus accolis imperavit ut ponte Sperchium -jungerent; qui sane summa celeritate opus perfecerunt, tum quod illum -vehementer metuebant, tum vero quod Barbaros discedere e suis finibus -quamprimum cupiebant; ne si longiora haberent stativa, in dies -detrimentis majoribus afficerentur. Fluvio sic per pontes transmisso, ad -Heracleam accedentes agrum quidem depopulati sunt et deprehensos in -agris homines occidere; urbem tamen non ceperunt, quod superiore proximo -anno Ætoli Heracleotas ut secum facerent coegerant; opem igitur tunc -illis tanquam suæ ditionis hominibus impigre tulerunt. Sed etiam Brennus -minus omnino de Heracleotis in suam potestatem redigendis laborabat; -verum eo totis viribus annitebatur, ut præsidio ex angustiis dejecto et -Thermopylis superatis in Græciam interiorem penetraret. Heracleam igitur -prætergressus quum de perfugis quibusdam cognovisset, quæ copiæ ex -singularum civitatum delectibus Thermopylas in unum convenissent, -contempsit plane Græcorum apparatum, ac postero die sub ipsum solis -ortum pugnam statuit committere, nullis ille quidem vel cujuspiam Græci -aruspicis usus consilio, vel diis ullis per sacra patrio ritu suscepta -consultis, si quidem ulla est Gallis res futuras divinitus præsentiendi -ars. Tum Græci cum silentio et ordine optimo in pugnam processerunt. Ubi -ad manus ventum est, gravis armaturæ peditatus tam longe ab acie non -excurrit, ut suam ipsi phalangem laxatis ordinibus turbaverint, levis -armatura ordinem conservavit et hostem jaculis, sagittis et fundis -lacessivit. (2) Equitatus in utroque exercitu prorsus nulli fuit usui, -non modo propter locorum circa Thermopylas angustias, sed etiam quod -solum ibi nativo saxo est læve et propter aquarum interfluentium -crebritatem lubricum. Erat Gallis armatura infirmior; nam præter sua -ista scuta nullo armorum genere corpora munierant; huc accessit quod rei -militaris scientia multo erant hoste inferiores; (3) furore tantum et -animi impetu oppressa ratione ritu ferarum in hostes ruebant. Neque vero -aut bipennibus divisos, aut gladiis concisos sua illa efferatæ mentis -concitatio, dum animam agerent, deficiebat; neque sagittis et missilibus -confixi, quam diu vitæ reliquiæ superessent, sævire desinebant. Fuerunt -qui e suis ipsorum vulneribus evulsa spicula in Græcos retorserint, vel -cominus iis pugnarent. (4) Interea Atheniensium classis vix neque omnino -sine periculo per paludis cœnum, quo late maris pars ea obducitur, -quamproxime ad Barbaros appropinquans latera hostilis agminis omni -jaculorum genere et sagittis feriebat. Laborantibus igitur vehementer -Gallis, quippe qui in illis angustiis haud multum Græcis obessent, dum -ipsi duplo et quadruplo majoribus afficerentur incommodis, ut in castra -recederent dato signo duces eorum jusserunt. Temere illi et undique -conturbatis ordinibus quum se reciperent, multi etiam in paludem -collapsi limo absorpti, neque minore retrocedentes clade affecti sunt -quam pugnantes in ipso prœlii discrimine. (5) Apud Græcos Atheniensium -inprimis eo die virtus enituit, inter ipsos vero Athenienses antecelluit -Cydias, qui peradolescens prima eo bello militiæ rudimenta posuerat. -Ejus a Gallis occisi cum hac inscriptione propinqui scutum Jovi -Eleutherio (_Liberatori_) dicarunt: - - Cydiæ adhuc juvenis florem desiderat iste, - quem clypeum sacrum conspicis esse Jovi: - huic cubitum inseruit flammato corde sinistrum - quum premeret Mavors armipotens Galatas. - -(6) Mansit ea inscriptio usquedum Syllæ milites et alia Atheniensium -insignia et scuta e Liberatoris Jovis porticu sustulerunt. Tum vero -Græci post pugnam ad Thermopylas commissam suorum cadavera sepulturæ -mandarunt et hostibus spolia detraxerunt. At Barbari nullas omnino per -caduceatorem ut suos ad sepulturam tollerent inducias poposcerunt, ac -nihil ipsis intererat humone tegerentur, an vero a feris et volucribus -iis quæ solent infestæ ad cadavera advolare, dilaniarentur. (7) Ac -duplex, opinor, causa est quamobrem nulla illis cura sit eos qui in -pugna ceciderint sepeliendi: una, quod sic majorem injici hostibus -terrorem existimant; altera, quod mortuos non solent lamentari. -Desiderati sunt ex omni Græcorum numero quadraginta; at ex Barbaris quot -perierint accurate existimari non potuit, quoniam magna pars eorum limo -absorpta non amplius venit in conspectum. - - - - - CAPUT XXII. - - -_ Galli Œtam ascendere conati superantur — Brennus Ætoliam invadit, et - illius duces in Callienses atrocissima edunt facinora — Ætoli contra - Gallos arma parant — Ætoli Gallos cædunt — quæ Græcis ad Thermopylas - propter Gallos acciderunt, enarrantur. _ - -Septimo a pugna die Gallorum cohortes secundum Heracleam Œtam ascendere -conatæ sunt; verum perangusto et prærupto tramite iter erat faciendum, -prope ipsas Trachinis ruinas, et ultra (_urbem Trachinem?_) Trachinidis -erat Minervæ templum, in eoque donaria. Per illum igitur callem -sperarunt se Œtæ jugum Galli occupaturos, et simul sibi dum aliud -agerent, templi diripiendi potestatem fore. * custodiam... Telesarcho * -Prœlio Barbari victi sunt; Telesarchus quidem ipse dimicans cecidit, vir -ut qui maxime in Græcorum causa acer. (2) Jam quum ceteros Gallorum -duces hostium virtus exterruisset, et de futuris rebus animos -desponderent, nempe quibus prima quæque adversa evenissent; Brenno in -mentem venit faciliorem sibi fore belli conficiendi rationem, modo -Ætolos cogere posset, ut domum redirent. Delectis itaque e toto exercitu -peditibus quadragies mille, equitibus octingentis, iis Oristorium et -Combutin præficit; (3) qui per Sperchii pontes in Thessaliam primum -redeunt atque illinc in Ætoliam invadunt. Fuerunt duo hi qui in -Callienses dira et omnium quæ unquam ad aures nostras pervenerint, -atrocissima edidere facinora, et quæ omnino ausos unquam homines fuisse -veri neutiquam simile videri possit. Quicquid marium fuit ad -internecionem exciderunt; senes quoque et parvulos ab ipsis matrum -uberibus abreptos trucidarunt. Horum si qui erant lactis alimonia melius -curati, sanguinem hauserunt et ipsis etiam carnibus in cibum usi sunt. -(4) Mulieres et nubiles puellæ urbe ex pugnata quæ fuerunt elatioris -animi, sua sibi manu mortem consciverunt; quæ superstites fuere, eas -barbari ad omne insolentiæ genus adegerunt, quippe quorum animus tam -misericordiæ quam amoris esset expers. Et earum sane multæ Gallorum -enses nactæ in eos ultro incubuerunt. Aliæ non ita multo post, immaniter -Barbaris in eas vicissim irruentibus, inedia et vigilia mortem -oppetiere; quibus neque spiritum exhalantibus, neque jam exanimis, -quominus libidinem explerent suam, illi parcebant. (5) Ætoli audita e -nunciis domestica clade quam celerrime potuerunt cum suis copiis a -Thermopylis in Ætoliam contenderunt, tum ob Calliensium exitium -vehementi ira incensi, tum vero maxime consulendum rati earum urbium -saluti, quibus hostis nondum potitus erat. Confluit undique in castra ex -oppidis omnis militaris ætas, et ei etiam permisti senes, tum -necessitate tum virtute impulsi; etiam feminæ, majore quam viri in -Gallos ira incensæ, ultro arma cepere. (6) Jam Barbari domibus et sacris -ædibus direptis ac spoliatis, Callioque immissis ignibus exusto, eadem -via ad suos redibant, quum soli Patrenses ex omnibus Achæis Ætolis opem -ferentes cum gravi armatura, qua scientissime utebantur, illis -occurrêre. Sed quum ob ingentem hostium numerum jam debilitatis animis -prope affligerentur, Ætoli, neque minus feminæ quam viri, omnem viam -obsidentes jaculis Gallos figebant, quos petere scutis tantum suis -protectos non erat difficile; insequentes vero Gallos quam facillime -effugiebant, eosdemque, simulac insequi desiissent, denuo urgebant. (7) -Quanquam igitur tanta Callienses perpessi erant ut quæ ab Homero de -Læstrygonibus et Cyclopibus dicta sunt, fabulosa videri jam non possint, -tamen merita illatæ iis calamitatis sumpta est pœna. Siquidem ex eo -Gallorum numero, qui fuit hominum quadraginta millia et octingenti, vix -dimidia pars ad Thermopylas in castra se sua recepit. (8) Reliquæ -interea Græcorum res apud ipsas Thermopylas ad hunc modum gestæ sunt. -Tramites per Œtam montem duo sunt: unus supra Trachinem locis plurimis -præruptus et arduus valde; per Ænianes alter cum exercitu iter -facientibus facilior, quo usus olim Medus Hydarnes Græcorum præsidium, -cui Leonides præerat, a tergo circumvenit. (9) Per hanc viam Heracleotæ -et Ænianes pollicebantur se Brennum ducturos, non quod in Græcos animo -essent infenso, sed quo bene secum actum iri putarent, si e finibus suis -Barbari discessissent priusquam omnia pessum darent. Quare hoc quoque -verissime Pindarus dixisse mihi videtur, vehementer suis quemque malis -affici, calamitatis vero alienæ sensum haud utiquam gravem percipere. -(10) Tunc itaque excitatus Ænianum et Heracleotarum monitu ac promissis -Brennus Acichorium in castris reliquit, docens tempestivum ei fore, in -hostes invadere ubi ipse cum suis circumvenisset eos. Igitur cum delecta -e toto exercitu manu hominum quadraginta millium per tramitem illum -contendit. (11) Forte ita accidit ut mons ea die densa nebula -obduceretur. Quo factum ut ea caligine sole obscurato Phocenses, qui eas -angustiarum fauces cum præsidio obtinebant, non ante Gallos adesse -animadvertere potuerint, quam se prope circumventos senserunt. Tum alii -pugnam inire, alii strenue hostis impetum sustinere; postremo loco pulsi -ab angustiis illis retrocedere coacti sunt. Cursu itaque ad socios -reversi antequam ex omni parte Græci prorsus circumdarentur, qui esset -rerum status nunciarunt. (12) Athenienses re cognita exercitum Græcorum -e Thermopylarum castris in triremes receptum periculo eximere -maturarunt. Atque illi quidem omnes in suam quisque patriam dilapsi -sunt. - - - - - CAPUT XXIII. - - -_ Brennus Delphos recta contendit — Græcorum copiæ, quæ ad hostem a - Delphis propulsandum convenerunt, recensentur — prodigia, quæ in - Gallos exstiterunt, memorantur — prœlium committitur in quo Brennus - vulneratur — Galli Panico terrore turbantur et a Phocensibus omni - commeatu privantur — numerus Gallorum, qui varia ratione ibi - perierunt — Athenienses cum Bœotis Gallos insectantur et cædunt — - Brennus ultro mortem oppetit, et reliquæ Gallorum copiæ prorsus - delentur — de tempore Gallorum cladis. _ - -At Brennus ne tantisper quidem commoratus dum Acichorius cum sua manu e -castris advenisset, recta Delphos contendit. Oppidanos præ metu ad -oraculum confugientes nihil formidare jussit deus, se sua defensurum -pollicitus. Qui pro deo pugnaturi arma cepere, hi fuerunt Græcorum -populi: Phocenses ex omnibus civitatibus; et ab Amphissa gravis armatura -pedites quadringenti; ab Ætolis pauci quidam ad primum de Barbarorum -progressione nuncium accurrerunt, mille et ducentos postea adduxit -Philomelus; earum autem quas habuerunt copiarum robur, in Acichorii -agmen converterunt; neque tamen acie dimicarunt, sed iter facientium -terga lacessebant, quum impedimenta diripientes, tum homines ipsos -trucidantes, quam ob causam fuit Barbaris iter illud tanto tardius. -Relicta etiam est ab Acichorio pars copiarum apud Heracleam, quæ -pecuniam in castris repositam asservaret. Brenno vero ejusque exercitui -quum ii Græcorum, qui Delphos convenerant, se opposuerunt, tum Barbaris -numen dei contraria signa dabat et celeriter et omnium, quæ scimus, -apertissime. Primum enim terra, quantum soli Gallorum acies occupaverat, -ingenti motu ad multas horas contremuit; (2) porro crebra erant tonitrua -et fulmina, quorum illa Gallos non solum perterruerunt, sed quominus -auribus exciperent mandata impedierunt; ignibus vero cœlestibus non -singuli tantum homines corripiebantur, sed loco etiam proximi quique cum -ipsis armis conflagrabant. Visæ præterea in eos consurgere heroum -species, Hyperochus, Laodocus et Pyrrhus, quibus Phylacum civem suum -Delphi quartum adnumerant. (3) Ceciderunt tamen in prœlio e Phocensibus -et alii complures et Aleximachus, qui in ea pugna quum animi egregiam -quandam alacritatem ad florentis ætatis vigorem et corporis robur -adjunxisset, magnas ediderat hostium strages. Ejus effigiem Phocenses -Delphos ad Apollinem misere. (4) Atque hujusmodi quidem interdiu Galli -terroribus et cladibus perculsi, ea quæ diem illum consecuta est nocte -multo funestioribus fracti fuerunt casibus. Acerrimum frigus eos cum -nive plurima vehementer afflixit. Saxa præterea ingentia et montis -crepidines sponte e Parnasso avulsæ in Barbaros, quasi unicum illud -esset quod peteretur signum propositum, corruerunt. Neque vero aut -singuli aut bini opprimebantur, sed triceni et eo plures, uti forte -simul aut ad certi loci præsidium constitissent, aut una quiescerent, ab -ingruentibus rupibus collidebantur. (5) Ac prima quidem luce Græci -Delphis erumpentes ceteri recta in ipsam hostilis exercitus frontem -impetum fecerunt, Phocenses vero locorum notititia freti per medias -nives ex arduis et præruptis Parnassi anfractibus descendentes, ac de -improviso Gallos a tergo adorti missilibus illos et sagittis impune -figebant. (6) Inito prœlio omnes et præcipue Brenni comites, qui erant -inter ceteros eminentibus corporibus et Gallorum fortissimi, præsenti -animo restiterunt, etsi undique jaculis petebantur nec minus ex frigore, -saucii maxime, sentiebant molestiæ. Mox vero ipse etiam Brennus vulnera -accepit, eumque jam prope animam agentem extra aciem extulerunt. Tum -Barbari urgentibus ab omni parte Græcis fugam malo suo coacti fecerunt; -et eos quidem qui vel ob vulnera vel aliquam corporis imbecillitatem -sequi non possent, occidêre. (7) Fugientes castra posuerunt quo loco nox -recedentes primum oppressit. Ea nocte Panicus illis incessit terror. -Quibus enim nulla subest causa trepidationibus, eas hoc nomine -comprehendunt. Cœptum est pavore agmen exagitari intempesta jam nocte, -et pauci ab initio eo mentis errore conturbati, ut audire sibi -viderentur sonitum pulsati equorum pedibus soli ac jam cernere hostes -appropinquantes. Non ita multo post ad omnes eadem pervasit insania. (8) -Arreptis igitur armis et inter se facto agminis dissidio, vicissim et -occidebant alii alios et occidebantur, quum neque patriam linguam -intelligerent, neque vultus inter se et ne scutorum quidem formas -possent agnoscere; sed contrariis ordinibus utrinque propter eam qua jam -capti tenebantur amentiam Græci esse qui contra pugnarent viderentur, et -Græca esse arma putarent, et Græcam esse vocem crederent quam homines -mitterent. Furor hic divinitus immissus effecit ut maxima Barbarorum -multitudo mutuis vulneribus caderet. (9) Primi hanc rem animadverterunt -qui e Phocensibus in agris relicti fuerant ad pecoris custodiam. Ii -igitur quæ Barbaris per noctem accidissent, Græcis annunciarunt. -Excitati eo nuncio Phocenses alacrius multo in hostes irruerunt. Greges -præterea accuratiore multo custodia servarunt, ac ne commeatus ex agris -sine pugna sumi possent providerunt. Quo factum ut mox ingenti tum -frumenti, tum cibariorum omnium penuria universus Gallorum exercitus -vehementer laboraret. (10) Fuere eorum, qui in Phocide prœliantes -perierunt, non multo pauciores quam sex hominum millia; nocturno gelu et -postea Panico terrore confecti amplius decem millia; non minor numerus -fame consumpti. (11) Athenienses quidam speculatum missi quid Delphis -ageretur, et reliqua quæ Gallis evenerant, et quibus a deo cladibus -affecti essent, ad suos reversi nunciarunt. Hi vero et ipsi copias -eduxerunt, et dum per Bœotiam iter faciunt, se Bœoti illis adjunxerunt; -utrique vero Barbaros insectantes passim ex insidiis extremos -interficiebant. (12) Brenni agmen Acichorii copiæ superiore tantum nocte -assecutæ fuerant; siquidem Ætolis incessentibus quum jaculis, tum -fortuitorum quovis missilium genere lentius iter fecerant. Quare ad ea -castra quæ ad Heracleam metati fuerant, non magna omnino ipsorum manus -effugit. Brenno etsi vulnera reliquam fecerunt aliquam vitæ spem, metu -tamen, vel pudore potius quod auctor ipse civibus suis fuisset -suscipiendæ in Græciam tam calamitosæ expeditionis, ultro eum dicunt -hausto mero mortem oppetiisse. (13) Eo mortuo periculoso maxime itinere, -Ætolis acriter urgentibus, Barbari ad Spercheum usque retrocessere. Ibi -vero eos ex insidiis Thessali et Malienses adorti ita sunt hostium cæde -satiati, ut ne unus quidem salvus domum redierit. (14) Gallorum hæc in -Græciam irruptio pariter et strages facta est archontis magistratum -Athenis gerente Anaxicrate, anno altero Olympiadis centesimæ et vicesimæ -quintæ, qua stadio vicit Ladas Ægiensis. Insequenti vero anno Democle -Athenis eundem honorem gerente rursus in Asiam Galli transmisere. Atque -hæc quidem ita sese habuisse scito. - - - - - CAPUT XXIV. - - -_ Memoranda in templi Delphici vestibulo, septem Sapientum Græciæ nomina - et sententiæ templo inscriptæ — Homeri signum cum inscriptione — de - Homeri et Clymenes sepulcro et Homeri matre — memoranda in templo - Delphico, Jovis Mœragetæ et Apollinis Mœragetæ signum, Pindari sella - e ferro fabricata — memoranda extra templum Delphicum, Neoptolemi - sepulcrum; lapis Saturni, fons Cassotis. _ - -Pro Delphici templi foribus leguntur perutilia vitæ hominum documenta ab -iis hominibus conscripta, quos Græci sapientes et habuerunt et -appellarunt. Fuerunt illi, ex Ionia quidem Thales Milesius et Prienensis -Bias; ex Æolica vero natione e Lesbo insula Pittacus Mytilenæus; ex iis -qui in Asia sunt Doribus Cleobulus Lindius; Atheniensis præterea Solon, -et Spartanus Chilon; septimum Plato Aristonis filius pro Periandro -Corinthio Cypseli filio enumeravit Chenensem Mysonem. Incolebatur olim -ad Œtam montem vicus Chenæ. Hi viri Delphos profecti celebratas illas -hominum sermone sententias Apollini dedicarunt: Cognosce te ipsum, et: -Nequid nimis. Hæc inquam illi scripta eo in loco reliquerunt. (2) Videas -ibidem et æream columnæ superimpositam Homeri statuam. In eadem columna -leges illud Apollinis responsum, quod Homero editum memorant: - - Felix atque miser (nam sors te ad utrumque creavit), - de patria quæris; tibi matria, non patria illa est. - Insula Ios matris patria est, quæ colliget ossa - exsanguis; sed enim puerorum ænigma caveto. - -Monstrant Ietæ in insula sua Homeri sepulchrum et seorsum Clymenes, -Homeri Clymenen matrem fuisse dictitantes. (3) Cyprii vero (nam et hi -sibi Homerum vindicant) Themisto indigenam feminam Homeri fuisse matrem -dicunt; Euclum autem de ipsius ortu hisce versibus fuisse vaticinatum: - - Fluctisona in Cypro tunc vatem dia Themisto - altiloquum Salaminem extra generabit in agris. - Posthabita hic Cypro longe provectus in altum - Helladicæ primus mala terræ carmine dicet; - expers mortis erit seniique in secula cuncta. - -Hæc nos ab aliis audita et in oraculis lecta scribimus, privatim autem -nihil nec de patria nec de ætate Homeri prodimus. (4) Intra templum -dicata fuit Neptuno ara, quod ab initio id oraculum etiam Neptuni fuit. -Exstant etiam Parcarum duarum simulacra; tertiæ locum Juppiter Mœragetes -et item Mœragetes Apollo (_Parcarum duces_) tenent. (5) Ostenditur -ibidem ara illa, ad quam Achillis filium Neoptolemum Apollinis sacerdos -occidit; qua de re alio loco exposuimus. (8) Non procul hinc Pindari -sella sita est e ferro fabricata; in ea Pindarum, quoties Delphos -venisset, sedere et cantica, quot eorum iecerit in Apollinis honorem, -decantare solitum tradunt. In templi recessu intimo, quo paucis admodum -est aditus, alterum etiam positum est aureum Apollinis signum. - -6. E templo egressis et ad lævam conversis circumsepta quædam est area, -in qua Neoptolemi Achillis filii sepulcrum; cui parentant quotannis -Delphi. Ab eo monumento quum ascenderis, lapidem videas modice magnum. -Hunc quotidie perfundunt oleo singulisque festis lanam in eo ponunt -nondum tractatam. De eo lapide percrebuit opinio, illum ipsum esse quem -pro puero appositum ac devoratum Saturnus per vomitum ejecerit. (7) Ubi -lapidem spectaveris, si pedem retuleris quasi ad fanum rediturus, fontem -videas cui nomen Cassotis. Murus ei objectus est non utique magnus; per -murum ad fontem ascenditur. Hujus Cassotidis aquas terram subire dicunt -et in adyto Apollinis mulieres efficere fatidicas, eam vero quæ fonti -nomen dedit unam esse de Parnassidum Nympharum numero. - - - - - CAPUT XXV. - - -_ Lesche Delphorum, Polygnoti picturis exornata — dextræ partis picturæ, - quæ Trojam captam et Græcorum classem domum solventem exhibet, - descriptio. _ - -Supra Cassotidem ædificium quoddam est; in eo picturæ aliquot Polygnoti, -quas Cnidii dedicarunt; locum Delphi Leschen vocant, quod eo -convenientes priscis olim temporibus seria et fabulas inter se -conferebant. Talia fuisse multa in omni Græcia conciliabula Homerus -docuit quo loco Melanthûs in Ulyssem convicium exponit: - - Non somnum ut capias æraria tecta fabrorum, - non leschen celebras, sed multa hic rancida garris. - -(2) Ubi in hoc ædificium introieris, pictam videas in dextero templi -pariete Ilii eversionem et Græcorum classem domum solventem. Menelao ibi -sunt qui omnia ad reditum adornant. Navis item picta et in ipsa nautæ -permisti pueris. In media navi cernitur Phrontis gubernator contos duos -tenens. Nestorem Homerus et alia Telemacho dicentem fecit, et nonnulla -de Phrontide, Onetoris scilicet filium fuisse, Menelai gubernatorem, -artis suæ peritissimum, quodque is e vita decesserit quum Sunium Atticæ -terræ promontorium jam prætervecti essent; et Menelaum secum una illuc -usque navigasse refert Nestor; eo vero in loco commoratum, dum tumulum -Phrontidi exstruendum curat et alia pro viri dignitate justa facit. (3) -Spectatur ille quidem in Polygnoti opere. Paulo infra ipsum Ithæmenes -nescio quis vestimentum portans, et Echœax per nauticum pontem cum urna -ænea descendens. Tollunt Menelai tabernaculum, quod fuerat non longe a -navi collocatum, Polites, Strophius et Alphius, et aliud tabernaculum -refigit Amphialus. Sub Amphiali pedibus sedet puer; ejus nomen nulla -indicat inscriptio. Barbatus unus ex omnibus Phrontis est, et hujus -unius ex Homeri de Ulysse carminibus nomen sumpsit; nam cetera (ut -opinor) nomina ipse sibi Polygnotus finxit. (4) Stat Briseis, Diomede -supra ipsam, et ante eas Iphis, Helenæ formam admirantibus simillimæ. -Sedet ipsa Helena, et prope eam Eurybates. Ulyssis esse hunc præconem -conjicimus; est tamen adhuc imberbis. Ancillæ ibidem sunt duæ, e quibus -Panthalis Helenæ adsistit, Electra heræ calceum subligat. Diversa ab his -nomina sunt quæ Homerus in Iliade usurpat, quo loco Helenam et cum ea -ancillas ad muros euntes facit. (5) Sedet supra Helenam vir purpureo -velatus amiculo, mœstus ut qui maxime; Helenum esse Priami filium facile -intelligas, vel priusquam inscriptionem legas. Prope Helenum Meges est -brachio saucio; quod iis versibus mandavit Lescheos Pyrrhæus, Æschylini -filius, quos de Ilii eversione fecit; et vulneratum quidem ab Admeto -Augeæ filio in ea pugna quam Trojani postrema excidii sui nocte -commiserunt. (6) Pictus est proxime ad Megetem Lycomedes Creontis -filius, et ipse saucius in eo articulo, quo cum lacerto manus jungitur; -ea enim in parte vulneratum scripsit Lescheos ab Agenore; quod ut -pingeret non fuisse Polygnoto in mentem venturum facile credi potest, ni -Leschei poesin legisset. Adpinxit vero Lycomedæ etiam in talo vulnus et -in capite tertium. Euryalus etiam Mecistei filius vulneribus affectus -est in capite et manus junctura. (7) Sunt hi omnes in ea pictura supra -Helenam collocati. Adjuncti Helenæ sunt Thesei mater detonso ad cutem -capillo, et Thesei filius Demophon, meditans (quantum oris figura -ostendit) num qua ratione queat Æthram in libertatem asserere. Argivi -Theseo e Sinidis filia Melanippum genitum ferunt, qui de cursu palmam -tulerit quo tempore ii qui Epigoni sunt appellati, Nemeorum ludicra, -edita primum ab Adrasto, restaurarunt. (8) Lescheos carminibus prodidit -suis, Ilio capto elapsam e medio tumultu Æthram in Græcorum castra -venisse, ibi a Thesei filiis agnitam esse, Demophontemque eam ab -Agamemnone repetiisse; et illum quidem, quum gratificari Demophonti -maxime vellet, non prius tamen se id facturum dixisse, quam Helenæ idem -placere intellexisset. Misso igitur caduceatore facile Helenam exorasse. -Videtur igitur in ea pictura Eurybates ad Helenam Æthræ causa, ut quæ -mandata ab Agamemnone fuerant perferret, venisse. (9) Trojanæ ibidem -mulieres captivarum et lugentium habitu agnoscuntur. Andromache primum, -cui filius adstat mammam prensans. Hunc e turri dejectum periisse -scribit Lescheos, non tamen Græcorum decreto in eum sævitum, sed privato -Neoptolemi odio, qui sibi ejus necem depoposcerit. Picta præterea est -Medesicaste; una hæc e nothis Priami filiabus, quam Imbrio Mentoris -filio in matrimonium collocatam Homerus in Pedæum urbem transmigrasse -dicit. (10) Andromache et Medesicaste velato sunt capite, Polyxena -virginum more collecto in nodum crine; mactatam illam fuisse ad Achillis -tumulum et poetæ decantarunt, et tabulæ testantur quas tum Athenis, tum -Pergami (quæ urbs supra Caicum est) mihi ipsi contigit intueri; sunt -vero in illis expressi Polyxenæ casus. (11) Pinxit eodem in loco -Polygnotus etiam Nestorem, pileo velatum, hastam tenentem. Equus prope -in pulvere volutare parantis speciem præbet. Usque ad equum expressa est -litoris facies, in eoque cernuntur calculi: quæ deinceps area sequitur, -nullam amplius maris formam præfert. - - - - - CAPUT XXVI. - - -_ Picturæ dextræ partis Lesches Delphicæ descriptio continuatur — loricæ - antiquæ descriptio. _ - -Supra eas feminas quæ mediæ sunt inter Æthram et Nestorem, aliæ captivæ -cernuntur, Clymene, Creusa, Aristomache et Xenodice. Clymenen -Stesichorus iis quæ fecit de Ilii excidio carminibus, inter captivas -numerat. Aristomachen Priami fuisse filiam idem in Nostis scripsit; -Critolao nuptam, Hicetaonis filio. Xenodices qui mentionem fecerit, -neque carminis neque solutæ orationis auctorem ullum comperi. De Creusa -memoriæ proditum est, a Deûm matre et (_matre Æneæ?_) Venere Græcis -ereptam et in libertatem vindicatam; fuisse enim eam Æneæ uxorem. -Lescheos tamen et Cypria carmina Æneæ uxorem Eurydicen nominant. (2) -Supra has in lectulo decumbentes pictæ sunt Deinome, Metioche, Pisis et -Cleodice. Harum unius mentio Deinomes fit in eo opere quæ Parva -inscribitur Ilias; ceteris (uti ego sentio) Polygnotus ipse nomina -imposuit. Pinxit etiam Epeum Trojæ muros æquantem solo; supra eos -prominet caput solum equi lignei. Adest etiam Polypœtes Pirithoi filius -tænia præcincto capite. Adsistit Acamas Thesei filius caput cristata -galea tegente. (3) Adest etiam Ulysses lorica indutus. Ajax Oilei cum -scuto ad aram accedit jusjurandum concepturus propter vim Cassandræ -illatam. Sedet ipsa Cassandra humi Palladium complexa; quandoquidem -ipsum e suis sedibus virgo avellit, quum supplicem ab ara Ajax -abstraxit. Picti etiam sunt Atrei filii et ipsi cum galeis; Menelaus -scutum tenet. In eo expressus draco, is nempe qui Aulide inter sacra -repens pro ostento fuit. Ajaci jusjurandum hi deferunt. (4) Ex adverso -illi equo prope Nestorem Neoptolemus conspicitur Elasum occidens; -quisquis ille Elasus fuerit, jam prope exspiranti similis est. Astynoum -etiam, cujus Lescheos quoque meminit, in genu collapsum ense Neoptolemus -ferit. Ac solum quidem ex omnibus Græcis Neoptolemum fecit Polygnotus -nondum desinentem Trojanos cædere, quod totum ejus picturæ argumentum -Neoptolemi maxime tumulo convenire voluit. Achillis quidem filium ubique -Homerus Neoptolemum nominat, at Cypria carmina testantur, a Lycomede -Pyrrhum, a Phœnice deinde nomen ei Neoptolemum impositum, ex ea scilicet -re quod [Achilles] admodum juvenis ad bellum venerit. (8) Ad hæc ara -picta est et parvulus puer præ metu aram prensans. Super ara posita est -lorica ænea, forma his temporibus inusitata; sed tali utebantur prisci -illi heroes. Duæ sunt æneæ laminæ, altera pectori et ventris regioni -aptata, altera tergo muniendo facta; γύαλα vocabant prisci; anticam et -posticam partem fibulæ constringebant inter se. (6) Satis id firmum esse -corporis munimentum videbatur etiam sine clypeo. Ob eam rem Homerus -Phorcynem Phrygem sine clypeo pugnantem fecit, quod gyalothorace (habili -utrinque lorica) uteretur. Ego ejus loricæ imaginem in Polygnoti opere -conspexi, et in Dianæ Ephesiæ Calliphon Samius Patroclo feminas pinxit -loricæ gyala aptantes. (7) Laodicen pinxit Polygnotus stantem ultra -aram. Hanc neminem poetam inveni qui inter captivas Trojanas -recensuerit, neque consentaneum mihi ullo pacto videri potest, non -fuisse eam statim a Græcis dimissam. Homerus certe in Iliade ab Antenore -hospitio acceptos Menelaum et Ulyssem memoravit, et Helicaonem Antenoris -filium Laodicen in matrimonio habuisse; (8) Lescheos vero vulneratum in -pugna nocturna Helicaonem, ab Ulysse agnitum tradidit vivumque e pugnæ -periculo liberatum. Consequens ergo fuerit ut, quum Menelao et Ulyssi -curæ fuerit domus Antenoris, neque in Helicaonis uxorem quidquam hostile -commissum sit ab Agamemnone et Menelao; sed Euphorion Chalcidensis de -Laodice commentus est quæ prorsus ab omni veri abhorrent similitudine. -(9) Statim post Laodicen est fulcrum lapideum, cui æneum labrum -impositum est. Medusa utraque manu fulcrum id tenens in solo sedet. Hanc -etiam inter Priami filias numeraverit qui Himeræi poetæ canticum -audierit. Prope Medusam est anus ad cutem detonsa, sive ille eunuchus -est; nudum infantem genibus sustinet; manum infans præ metu ob oculos -opponit. - - - - - CAPUT XXVII. - - -_ Picturæ dextræ partis Lesches Delphicæ descriptio continuatur et - absolvitur. _ - -Mortui illic, Pelis nomine unus nudus et pronus in dorsum abjectus, -infra eum Eioneus et Admetus jacent nondum detractis loricis. Eioneum a -Neoptolemo, a Philoctete Admetum interfectos scribit Lescheos. Alia -supra hos jacent cadavera; supra ipsum labrum Leocritus Polydamantis -filius ab Ulysse occisus; supra Eion eum et Admetum Corœbus Mygdonis -filius. Est nobile Mygdonis monumentum intra Phrygum fines -Stectorenorum, et ab eo poetis translatitium Phrygas Mygdonas appellare. -Venerat Corœbus ad Cassandræ nuptias; ex vulgari traditione tamen -interemptus est a Neoptolemo, Lescheos tamen a Diomede occisum prodidit. -(2) Sunt supra Corœbum Priamus, Axion et Agenor. Priamum non fuisse ad -aram Hercei Jovis mactatum scribit Lescheos, sed ab ara abstractum, quum -pro regiæ foribus obvius esset Neoptolemo factus, ab eo obtruncatum. De -Hecuba Stesichorus iis carminibus quæ de Ilii eversione scripta -reliquit, fuisse eam ab Apolline in Lyciam transportatam cecinit; -Axionem Priami filium fuisse et ab Eurypylo Euæmonis filio occisum -tradidit Lescheos. Agenoris idem poeta testatur Neoptolemum -interfectorem fuisse. (3) Ita ergo accidit ut hujus Agenoris filius -Echeclus ab Achille, Agenor ipse a Neoptolemo fuerint interfecti. -Laomedontis cadaver Sinon Ulyssis socius et Anchialus efferunt. Est -etiam alius illic inter cæsos cui nomen Eresus. De Ereso quidem et -Laomedonte quod sciam nihil quisquam versibus mandavit. Pro Antenoris -ædibus suspensa est pardi pellis supra vestibulum: tessera fuit ea -Græcis, ne Antenoris domum violarent. Picta Theano etiam est cum filiis. -Eorum Glaucus loricæ bipartita lamina excusæ, saxo insidet Eurymachus. -(4) Huic adsistit Antenor et continenter Antenoris filia Crino; infantem -ea puerum gestat. Is est omnium vultus qui adversis perculsis casibus -esse consuevit. Cistam aselli dorso et alia impedimenta imponunt servi; -insidet asello parvulus puer. Sunt in ea picturæ parte Simonidis elegi: - - Sacra Polygnotus Thasio satus Aglaophonte, - Argivûm pinxit Pergama capta manu. - - - - - CAPUT XXVIII. - - -_ Picturæ lævæ partis Lesches Delphicæ, Ulyssis descensum ad inferos - exprimentis, descriptio — fratrum Catinensium pietas in parentes — - pietatis in deos nonnulla exempla — de Eurynomo Inferorum dæmone. _ - -Habet altera picturæ pars quæ ad lævam est, Ulyssem ad inferos -descendentem, ut Tiresiæ manes de suo in patriam reditu consulat. Est -vero talis ejus picturæ forma. Aqua conspicitur, quem Acherontem esse -fluvium facile existimare possis. Plurima in eo palustris arundo et -piscium formæ adeo exili corpore, ut piscium potius umbras quam pisces -ducas. Navis est in eodem amne et ad remos portitor. (2) Secutus est, ni -fallor, Polygnotus Minyadem poesin, in qua ubi de Theseo et Pirithoo -agitur hi sunt versus: - - Hic ergo umbriveham, quam grandis portitor egit, - naviculam in portu non offendere paratam. - -His adductus Polygnotus jam grandem natu pinxit Charonem. (3) Umbræ nave -vehentes ad quosnam pertineant, omnino non est perspicuum. Inter eos -tamen Tellis apparet ætate puber, et Cleobœa adhuc virgo; hæc cistam -sustinet genibus, eadem forma qua Cereri fieri cistas solenne est. De -Tellide aliud nihil compertum habeo quam Archilochum poetam esse -Tellidis nepotem. Cleobœam vero primam tradunt ex Paro insula Thasum -Cereris initia transtulisse. (4) In Acherontis ripa infra Charontis fere -navem iniquus in patrem filius ab ipso parente suo laqueo strangulatur. -Prisci enim illi parentes præ cunctis rebus plurimo dignabantur honore; -quod facile quum ex aliis exemplis colligas, tum vero ex eorum facto qui -apud Catinam Siciliæ urbem Pii sunt cognomento appellati. Quum enim ex -Ætna ignis in eam urbem deflueret, nulla vel auri vel argenti habita -ratione fugientes matrem hic, patrem ille humeris sustulerunt. Sed quum -haudquaquam otiose festinantes incendium tamen urgeret neque illi -propterea parentes dimitterent, ita illum flammarum torrentem in duas -aiunt partes discessisse, ut per medios ignes cum ipsis parentibus -adolescentes incolumes evaserint. Iis apud Catinenses hac etiam ætate -certi et solennies honores pietatis ergo habentur. (5) Prope ejus -effigiem, qui quod patrem insolentius tractasset apud inferos pœnas -luit, est in eodem Polygnoti opere homo qui ob sacrilegium plectitur; -apparet mulierem, a qua ille punitur, quum veneficiorum, tum aliorum -tormentorum esse gnaram. (6) Egregie sane in religionis studium tum -adhuc homines incumbebant. Præclara ejus rei documenta Athenienses -dedere, quum capto Jovis Olympii apud Syracusas templo nihil quicquam ex -omnibus donariis amoverunt; Syracusanum etiam sacerdotem, qui ea -custodiret, reliquerunt. Declaravit etiam Datis Medus homo quam impense -deos vereretur, non verbis tantum quæ Deliis dixit, sed etiam re ipsa, -quum Apollinis signum in Phœnissa navi repertum statim Tanagræis Delium -reportandum tradiderit. Erat enimvero omnibus olim gentibus præcipuæ -curæ deorum cultus; cujus rei non inscius Polygnotus sacrorum -expilatorem ad eum modum pinxerat. (7) Supra eos quos jam enumeravimus -est Eurynomus. Inter deos inferos Eurynomum numerant qui Delphis sunt -sacrorum interpretes, et circumrodere eum dicunt mortuorum carnes ita ut -nuda relinquat ossa. Sed neque Homeri de Ulysse carmina, neque poesis ea -quæ est Minyas appellata, nec postremo quæ Nosti inscribitur (in iis -enim de Orco deque inferûm terroribus multa exposita sunt), ullum norunt -inter manium deos Eurynomum. Illud mihi fuerit reliquum, ut qualis hic -sit et qua adumbratus forma, ostendam. Colore est inter cæruleum et -nigrum medio, quales muscæ sunt quæ canibus insident; dentes ostentat; -sedenti vulturis est substrata pellis. Continenti post Eurynomum spatio -proxima est Auge ex Arcadia et Iphimedea. (8) Illa quidem in Mysiam ad -Teuthrantem venit, et præ ceteris quibuscum fuerit Hercules congressus -feminis, patri simillimum filium peperit. Iphimedeæ vero Mylasis (Cariæ -ea civitas est) magni fuerunt a Caribus honores tributi. - - - - - CAPUT XXIX. - - -_ Picturæ lævæ partis Lesches Delphicæ descriptio continuatur — de Ocno - et Ionum proverbio inde petito. _ - -Loco in ea tabula superiore iis quos nominavimus, sunt socii Ulyssis, -Perimedes et Eurylochus, hostias afferentes. Nigri eæ hostiæ arietes -sunt. Secundum illos vir quidam sedet; inscriptio indicat Ocnum esse; -texit e junco restim; adest asella totum id quod ille jam texuerat -pertinaciter abrodens. Hunc Ocnum aiunt gnavum et industrium hominem -fuisse, qui uxorem sumptuosam et prodigam habuerit, quæ quicquid ille -opere faciendo collegisset, haud multum sane post consumere solita -esset. (2) Eam rem credunt per ambages voluisse Polygnotum significare. -Satis scio Ionum verbum esse, quoties viderint hominem in re quæ nullam -afferat utilitatem, laborare, Vir ille, inquiunt, Ocni funiculum -torquet. Inter præpetes etiam volucres ocnum augures numerant; est ea in -ardearum genere maxima et pulcherrima, et quæ raro, si qua alia avis, -conspicitur. (3) Jam vero Tityus ita se in ea pictura habet, ut non -plecti amplius, sed ipsa pœnæ diuturnitate jam prope absumptus et -confectus videatur: subobscura enim quædam umbra est ac vix jam sub -oculorum sensum cadens. Reliquas oculis picturæ partes persequentibus -proxime ab eo qui funem torquet Ariadna in conspectu est. E saxo, super -quo sedet, Phædram sororem aspicit, reliquo pendentem corpore e -funiculo, funiculum vero utraque manu prensantem. Ex hoc imaginis -habitu, quamvis in honestius rem artifex extulerit, conjectare licebat -quonam modo vitam Phædra finiverit. (4) Ariadnam vero vel fortuito -obvius factus vel consulto structis insidiis Theseo eripuit Bacchus, -quum esset illo classe multo superior; neque fuit opinione mea hic -Bacchus alius ab eo qui primus ad Indos cum exercitu penetravit, quum -Euphratem ponte junxisset quo loco urbi Zeugma nomen fuit; in ea ad hanc -usque ætatem servatur funis quo ad fluvium jungendum usus dicitur, -vitigineis et hederaceis contortus sarmentis. Ac de Baccho quidem -permulta narrantur et a Græcis et ab Ægyptiis. (5) Inferius aliquanto -quam Phædra est, recumbit Chloris in Thyiæ genibus. Nihil omnino -falletur qui eas, dum viverent, eximia quadam se mutuo benevolentia -prosecutas putat. Fuit enim Chloris ex Orchomeno quæ est in Bœotia, -Thyia vero *. De ipsis alius etiam vulgatus est sermo, cum Thyia -Neptunum fuisse congressum, Chlorin cum Neleo Neptuni filio nuptam -fuisse. (6) Adstat proxime ad Thyiam Procris Erechthei filia et post -ipsam Clymene; sed avertit se Clymene. In ea poesi cui Nosti nomen, -scriptum est, Minyæ filiam Clymenen fuisse ac Cephalo Deionis filio -nuptam, e qua ille Iphiclum genuerit. De Procri vero inter omnes -constat, fuisse illam cum Cephale ante Clymenen, et quomodo a viro suo -sit interempta. (7) Dein magis in interiore tabulæ parte post Clymenen -Megaram Thebanam videas; hanc uxorem habuit Hercules, sed posteaquam iis -quos ex ea susceperat filiis est orbatus, mulierem sibi ratus non satis -faustis conjunctam auspiciis, dimisit. Supra earum quas recensuimus -feminarum caput est Salmonei filia saxo insidens, prope adstante -Eriphyle; ea per tunicam summos digitos juxta collum exserit: facile -vero conjicias intra tunicæ sinus manibus eam occultare celebratum illud -monile. (8) Supra Eriphylen Elpenorem pinxit et Ulyssem flexis genibus -in pedes subsidentem tenentemque supra scrobem gladium. Ad scrobem -accedit Tiresias vates. Secundum Tiresiam saxo insistit Anticlea Ulyssis -mater. Elpenor pro vestimento nautarum more storea velatur. (9) Infra -Ulyssem in soliis sedent Theseus et Pirithous; Theseus Pirithoi ensem et -suum ipsius ambabus manibus tenet. Ad gladios respicit Pirithous; -indignari videtur quod ad facinus capessendum, quod animo agitaverant, -nulli sibi fuerint illi enses usui. Panyasis carmine testatus est non -fuisse illos tanquam captivos ad solia religatos, sed quasi agnatum -adhæsisse pro vinculis corpori saxum. (10) Celebrem hominum sermone -Thesei et Pirithoi amicitiam utraque poesi nobilitavit Homerus. Ulysses -enim apud Phæacas de iis dicit: - - Vidi etiam juvit quos tunc vidisse priores, - Thesea Pirithoumque, deûm de semine cretos. - -Et in Iliade quum alia Nestor, Agamemnonem et Achillem ad reditum in -gratiam adhortans, tum illa memorat, quæ sunt his versibus perscripta: - - Namque viros nunquam vidi, talesve videbo, - qualem Pirithoum fortem, regemque Dryanta, - Cænea et Exadium et superis similem Polyphemum, - Theseaque Ægiden dis immortalibus æquum. - - - - - CAPUT XXX. - - -_ Pictura lævæ partis Lesches Delphicæ porro describitur: de Pandarei - filiabus, de Phoco et Iaseo narratio. _ - -Pinxit deinceps Polygnotus Pandari filias, de quibus Penelopen Homerus -dicentem fecit: dum virgines adhuc essent, ereptos illis deorum ira -parentes, orbas a Venere educatas; tribuisse vero illis alias quoque -deas certa munera, Junonem prudentiam et formositatem, corporis -proceritatem Dianam elargitas; jam vero a Minerva edoctas lanificium et -quicquid mulieribus didicisse in laude ducitur. (2) Postremo Venerem in -cœlum ascendisse, quo a Jove puellis faustas nuptias conficeret; quum -interea Venere absente ab Harpyiis abreptæ Furiis traditæ fuerint. Hæc -de illis Homerus. Sed Polygnotus floribus redimitas et talis ludentes -pinxit. Nomina puellarum fuere Camiro et Clytie. Pandarum earum patrem -constat fuisse Milesium e Mileto Cretæ urbe, Tantaloque quum in furto -per summum scelus committendo, tum vero in jurejurando subdole -concipiendo socium fuisse. (3) Post Pandari filias Antilochus cernitur -saxum altero pede premens, os et caput utraque manu sustinens. Agamemnon -Antilocho proximus sinistra ala sceptro innititur; manibus baculum -tenet. Protesilaus Achillem sedentem aspicit, et Protesilaus * speciem -præbet. Stat supra Achillem Patroclus. Imberbes omnes excepto -Agamemnone. (4) Supra illos Phocus pictus est ætate adolescens, et -Iaseus satis barbatus, qui annulum Phoco de sinistræ manus digito demit -ex hujusmodi narratione: quum Phocus Æaci filius ex Ægina transmisisset -in eam regionem quæ nunc Phocis dicitur, ut ibi parto sibi ejus -continentis terræ imperio domicilium suum statueret, cum eo Iaseus -singularem quandam amicitiam conciliavit, et alia quidem illi pro -dignitate dona dedit, et cælatum lapidem annulo aureo inclusum. Sed quum -non multo post Phocus in Æginam revertisset, Pelei insidiis vitam -amisit. Veteris igitur amicitiæ monumentum ex annuli signo in ea tabula -Iaseus postulat agnoscere, ac Phocus gemmam in manus sumere ei -permittit. (5) Supra hos est Mæra saxo insidens. De ea scriptum in -Nostis, virginem adhuc e vita excessisse, filiam Prœti fuisse, qui -Thersandro genitus est Sisyphi filio. Proxime abest Actæon Aristæi -filius, et mater ejus, cervæ hinnuleum manu tenentes ac cervinæ -insidentes pelli; adjacet venaticus canis; ad vitam hæc Actæonis et -interitum pertinent. (6) Jam si ad inferiores tabulæ partes oculos -demiseris, Orpheum statim post Patroclum videas in quodam tumulo -sedentem; læva citharam contingit, altera salicis frondes contrectat; -ipse arboris trunco acclinis est. Lucus ille Proserpinæ sacer existimari -potest, in quo (uti Homero visum est) nigræ populi et salices exsurgunt. -Orpheo Græcus est ornatus, neque vestimentum neque capitis integumentum -quicquam Thracium præ se ferunt. (7) Aversæ salicis parti innititur -Promedon. Sunt qui nomen hoc tanquam in poesin introductum a Polygnoto -arbitrentur. Tradiderunt alii Græcum fuisse hominem, cum præcipuum -fuerit studium, tum aliam omnem musicam tum maxime Orphei cantus audire. -(8) In eadem tabulæ parte est Schedius qui Phocences ad Trojam duxit, et -post eum Pelias in solio sedens, cana æque barba ac capite. Intuetur is -Orpheum. Schedius pugiunculum tenet, gramine coronatus. Assidet Peliæ -Thamyris jam calamitate oculorum affectus; fracto illum esse et abjecto -animo indicat habitus corporis obsoletus, promissa cæsarie et barba. -Jacet ante pedes lyra fractis cornibus, disruptis nervis. (9) Paulo -superius saxo insidet Marsyas; prope eum Olympus, habitu pueri jam -pubescentis, tibiis discere videtur. Phryges qui Celænas incolunt, amnem -qui per oppidum labitur et Marsyas dicitur, tibicinem olim illum nobilem -fuisse dictitant; addunt Marsyæ inventum fuisse eum tibiarum cantum, -quem Metroum (_Cybeleium_) vocant. Eundem vero Marsyam contra Gallos -sibi opem tulisse, quum irrumpentes in Phrygiam et amnis aquis et -tibiarum modis exterruisset. - - - - - CAPUT XXXI. - - -_ Descriptio picturæ lævæ partis Lesches Delphicæ continuatur et finitur - — de Meleagri morte varia narratio. _ - -Quodsi rursus oculos ad superiores tabulæ partes sustuleris, cernes -illic continenti serie Actæoni proximum Ajacem Salaminium, Palameden et -Thersiten tesseris (quod ludicrum Palamedes excogitavit) lusitantes; -alter Ajax aspicit. Huic Ajaci idem est qui naufragis esse solet color -perfuso etiam num corpore multa maris aspergine. (2) Videtur Polygnotus -dedita opera Ulyssis inimicos uno in loco constituisse. Idcirco vero -Ajax Oilei filius cum Ulysse inimicitias exercuit, quod Græcos Ulysses -hortatus erat, ut Ajacem ob commissum in Cassandram facinus lapidibus -obruerent, Palameden vero quum piscatum isset ab Ulysse et Diomede -demersum in aquis periisse ex iis carminibus cognovi, quæ Cypria -dicuntur. (3) Aliquanto superior loco est quam Ajax, Œnei filius -Meleager; is Ajacem intueri videtur. Cum barba ceteri, solus Palamedes -imberbis. De morte Meleagri scriptum Homerus narrat ut Furia -imprecationes Althææ exaudierit, atque hæc Meleagro fuerit causa mortis. -Eœæ vero, quas vocant, et Minyas in idem utraque poesis consentit, -adjutos ab Apolline contra. Ætolos Curetas, et in eo bello ab Apolline -occisum Meleagrum. (4) Torrem vero a Parcis Althææ datum, quo demum igni -consumpto Melagrum exstingui necesse foret, et illum torrem ab Althæa -ira concitata exustum, eam narrationem Phrynichus, Polyphradmonis -filius, primus in fabula scenica exhibuit, quæ Pleuroniæ inscribitur: - - Atræ neque ille mortis laqueos - effugit; vorax peredit virum - inexstincti flammula stipitis - insidiosæ matris heu dolo. - -Non tamen pluribus est eam rem versibus persecutus Phrynichus; quod -facturus fuisse videri posset si peculiare ipsius hoc inventum fuisset; -verum satis habuit, uti rem inter Græcos pervagatam, paucis -perstringere. (5) Infima tabula post Thracem Thamyrin Hectorem habet -sedentem et utraque manu lævum genu prementem, tristi admodum facie et -lugubri habitu. Post Hectorem saxo insidens Memnon et prope hunc -Sarpedon. Sarpedon capite in utramque manum incumbit, Memnon alteram -manum ejus humero imponit. (6) His omnibus est barba. In Memnonis -chlamyde aves pictæ quæ sunt Memnonides appellatæ. Eas volucres dicunt -Hellespontii ad Memnonis sepulcrum statis diebus quotannis advolantes -everrere soli aream quæ circa tumulum arboribus undique atque herba nuda -sit, et eam collecta pinnis ex amne Æsepo aqua aspergere. (7) Prope -Memnonem nudus est puer Æthiops, quod nempe Æthiopum rex fuit Memnon. -Venit tamen ad bellum Trojanum non ex Æthiopia, sed a Susis Persarum -urbe, debellatis iis omnibus nationibus quæ mediæ sunt usque ad Choaspen -flumen. Monstrant etiamnum Phryges quo itinere exercitum duxerit, dum -locorum compendia consectaretur: intersecta vero est per mansiones via. -(8) Supra Sarpedonem et Memnonem est Paris impuber adhuc; plausum dat -manibus qualem agrestes homines solent; facile conjicias ea manuum -complosione Penthesileam accersiri. Aspicit Paridem Penthesilea, at -facie sublata altisque superciliis, ut appareat contemni illum et omnino -pro nihilo haberi. Virginis in morem ornata est, arcum gerit Scythicis -persimilem, pardi pelle ab humeris demissa. (9) Quæ supra eum locum ubi -Penthesilea est aquam pertusis fictilibus urnulis portant, earum altera -specie adolescentula est, altera ætate jam adultior. Neutri est quicquam -privatim adscriptum, sed communis testatur inscriptio esse de numero -earum, qua initiatæ non fuerint. Superiores iis loco sunt Lycaonis -Callisto et Nomia et Nelei filia Pero, pro qua Neleus sponsalium nomine -Iphicli boves poposcit. (10) Callisto pro stragula ursæ pellem habet; -pedibus in Nomiæ genibus recumbit. Expositum est superius, vulgatum -Arcadum sermone Nomiam unam fuisse de Nymphis Arcadiæ indigenis; ac -Nymphas per magnum quidem annorum numerum vivere, non tamen prorsus esse -mortis immunes, poetarum est carminibus decantatum. Post Callisto et eas -quæ cum ipsa sunt mulieres, rupes consurgere videtur, in cujus verticem -Sisyphus Æoli filius saxum nititur subvolvere.. (11) In eadem tabulæ -parte dolium, et senex vir atque puer, porro duæ feminæ, altera -juvenilis æatis prope (_?_) illud saxum, prope senem vero stat altera -æquali ætate. Haustam reliqui aquam portant; anus vero, cui fractam esse -urnam facile videas, quod reliquum est aqua e testa in dolium rursus -transfundit. His quoque significari mihi videbantur ii qui quæ Eleusine -fiunt sacra naucifaciant. Veteres enim Græci initia Eleusinia ceteris -omnibus quæ ad venerationem deorum spectant, tanto augustiora ducebant, -quanto deos præstare putabant heroibus. (12) Infra dolium est Tantalus -inter eos cruciatus quos versibus suis exposuit Homerus, ad quos accedit -silicis impendentis terror. Ab Archilocho id sumpsisse Polygnotum -perspicuum est; acceperitne vero Archilochus de saxo quod dixit ab -aliis, an ipse primus id in poesin induxerit, non satis mihi liquet. Ac -tam multa sunt numero tamque decore et eleganter expressa, quæ Thasius -pictor tabulis illis mandavit. - - - - - CAPUT XXXII. - - -_ Reliqua memoranda Delphorum — memoranda in via Parnassum versus, - antrum Corycium — antra maxime memoranda in orbe terrarum, antrum - Steunos — Apollini sacrum et Apollinis signum corporis robur augens - — antri Corycii descriptio — de urbe Tithorea — Antiope et Phoco ac - fluvio Cachali — templo et signo Æsculapii cognomine Archagetæ — - sanctissimo Isidis adyto et cultu — simili Isidis apud Ægyptios - cultu — eximio Tithoreæ regionis oleo. _ - -Adjunctum est sacro septo theatrum dignum spectatu. Qua adscenditur e -septo * * Bacchi ibi est signum, Cnidiorum donarium. Est in suprema -urbis parte hoc stadium eo saxi genere quo Parnassus mons abundat -exstructum; sed illud postea Pentelico lapide exornavit Herodes Atticus. -Atque eorum quidem quæ literis mandari merentur, tot ac talia ad ætatem -usque meam Delphis vetustas reliqua fecit. (2) Qua Delphis ad Parnassi -juga iter est, intervallo stadiûm ferme sexaginta est æneum signum -Delphi herois, et facilior jam expedito viatori, quam mulis et equis -ascensus est ad antrum Corycium. Huic antro nomen inditum a Corycia -nympha paulo superius docui. Omnium vero quæ unquam viderim antrorum -quod spectetur dignissimum hoc mihi visum est. (3) Nam in litoribus et -profundo mari vicinis partibus quam sit magnus hujusmodi cavernarum -numerus, nemo ne diligenti quidem investigatione assequi possit. Sed -maximi sunt nominis quædam tum in Græcia, tum in Barbarorum terris. Nam -Phryges amnis Pencalæ accolæ, oriundi ab Arcadiæ Azanum gente, antrum -monstrant quod Steunos nuncupant; forma illud est orbiculari, altitudine -decenti; sacrum est Magnæ Matri, Matrisque in eo signum positum. (4) -Porro Themisonium urbs supra Laodiceam est; hanc quoque Phryges -incolunt. Quum Gallorum exercitus Ioniam et finitimas Ioniæ oras cuncta -ferens et agens vexaret, Herculem, Apollinem et Mercurium Themisonenses -narrant ad ferendum auxilium præsto fuisse; hos enim iis qui summæ -reipublicæ præerant, antrum per somnium monstrasse et jussisse -Themisonenses ut cum uxoribus liberisque in eo se absconderent. (5) In -hujus rei memoriam signa non sane magna pro speluncæ faucibus erecta -sunt Hercules, Apollo et Mercurius, Spelaitæ appellati. Abest ab oppido -stadia fere triginta. Intra speluncam sunt aquæ fontes. Ad eam neque -semita ulla viam indicat, neque solis lumen longe pervadit; et fornicis -utique pars major non valde se supra solum attollit. (6) Est præterea -apud Magnetes Lethæi fluminis accolas vicus, cui nomen Hylæ. In eo -specus Apollini sacer ea magnitudine, quæ sane nullam afferat -admirationem, intra specum vero signum Apollinis valde priscum ad omne -opus dat robur. Quo fit ut sacri Apollini homines desiliant de rupibus -præruptisque saxis, atque præcelsas arbores radicitus evulsas portantes -per angustissimos tramites iter faciant. (7) Verum hæc omnia quæ -enumeravimus, magnitudine superat antrum Corycium; qui introierit, vel -sine face longissime progredi possit. A solo ad tectum satis multum -interest spatii; aqua ibi e fontibus profluit, sed humoris multo plus e -tecto destillat, ita ut per totum antrum cernantur passim in solo -guttarum vestigia. Parnassi accolæ sacrum Coryciarum Nympharum et Panis -maxime putant. A Corycio antro vel expedito homini difficile est ad -Parnassi juga iter; sunt enim ea supra nubes; illic Thyiades furentes -sacra Baccho et Apollini faciunt. - -8. Abest a Delphis Tithorea stadia fere octoginta iter per Parnassum -facienti; viam vero non prorsus montanam, sed qua vehicula etiam agi -possint, tenenti aliquot stadiis longior esse dicitur. Quod ad urbis -nomen pertinet, diversa ab Herodoto, quo loco agit de Persarum in -Græciam irruptione, dicta scio ab iis quæ Bacidis oraculis prodita sunt. -(9) Bacis enim hunc populum Tithorenses vocavit; Herodotus vero -invadente barbaro milite horum locorum incolas in montis verticem -effugisse dicit, urbemque Neonem, at Parnassi jugum Tithoream nominat. -Videtur igitur tota aliquando regio Tithorea nuncupata esse; postea -vero, quum e pagis in hanc unam se urbem denuo contulissent, usus -obtinuerit, ut ea non Neon amplius, sed de regionis nomine Tithorea -nominaretur. Sumptum hoc nomen incolæ dicunt a Tithorea nympha, de iis -una quas poetarum sermones quum ex ceteris arboribus, tum vero e -quercubus maxime olim genitas prodiderunt. (10) Ætate una ante me natum -Tithoreæ res adversæ fortunæ impulsu pessum ire cœperunt. Manet adhuc -theatri pristina superficies et vetustioris fori ambitus. Intra oppidum -sunt non indigna quæ literis mandentur, Minervæ lucus, fanum et signum, -et Antiopes et Phoci monumentum. Jam tum quum res Thebanorum -persequeremur, Antiopen ira Bacchi in furorem actam quaque ratione -numinis iram sibi excitaverit commemoravimus. (11) Ostendimus eodem loco -Phoco Ornytionis filio eam nupsisse, et una cum eo sepultam esse, et quæ -cecinerit fatidicus Bacis tam de hoc, quam de Zethi et Amphionis apud -Thebanos sepulcro. Et hæc in oppido exstant quæ merito fuerint historia -comprehendenda, aliud præterea nihil. Præter Tithoreæ mœnia labitur -amnis; aquatum ad ejus ripas descendunt oppidani, fluvio nomen Cachales. -(12) Tithorea stadia septuaginta distat Æsculapii fanum. Cognomento deus -Archagetas (_originum auctor_) vocatur. Colitur a Tithorensibus atque -pari religione a ceteris Phocensibus. Intra sacrum areæ septum supplices -et sacrati deo servi domicilia habent. In medio templum et marmoreum -simulacrum cum barba, duûm et amplius pedum altitudine. Ad simulacri -dexteram lectus collocatus est. Deo quibusvis hostiis præterquam -capellis faciunt. (13) Ab Æsculapii stadia ferme quadraginta abest -circumsepta area cum penetrali sacrario Isidis; religione sanctissimum -hoc est eorum omnium quotcunque Græci Ægyptiæ deæ consecrarunt. Neque -enim quantum soli in ambitum patet habitari Tithoreenses fas ducunt; -neque ad id penetrale accessus est aliis quam quos Isis ipsa per -somniorum visa sibi præ ceteris delectos advocaverit. Quod ipsum in iis -quæ supra Mæandrum sunt urbibus faciunt subterranei dii: quos enim intra -penetralia descendere facile patiantur, per nocturnas imagines -exsuscitant. (14) Isidi quidem Tithoreæ bis celebrantur quotannis -solemnia, vere scilicet et autumno. Tertio vero ante ambo solemnia die, -quibus introire fas arcana illi penetralia ritu lustrant; si quas etiam -victimarum, quæ superiore festo in penetrale immissæ fuerunt, reliquias -invenerint, eas omnes in eundem semper locum deportatas defodiunt. Abest -locus ille (quantum conjicimus) a penetrali stadia duo. (15) Solennis -hic est illius diei ritus. Postero die institores tabernas sibi erigunt -ex arundine et alia fortuita quavis materia. Postremo tertio die qui ad -eum mercatum convenere vendunt mancipia et quodvis genus pecudes, vestem -etiam, argentum et aurum. Pomeridianis jam horis ad sacra animum -adjiciunt: (16) immolant lautiores boves et cervos, tenuiores anseres et -meleagrides aves. Sues et oves et capras immolare nefas ducunt; quibus -autem, ubi adoleverint, victimas intra adytum demittere ** initio facto, -obvolvere illas necesse habent lineis vel byssinis fasciis; (17) modus -autem eas conficiendi est Ægyptius. Cum pompa vero quæ immolantur omnia -transmittuntur; et alii victimas in adytum immittunt, alii qui ante -adytum constiterunt tabernis exustis propere abeunt. Hominem aliquando -aiunt, non illum quidem ex eorum numero quibus est adyto interdictum, -sed profanum, quum cœpta esset jam pyra incendi, præ curiositate et -confidentia ingredi ausum, ac sibi illum visum videre lemurum plena -omnia, reversumque Tithoream, quum quæ viderat enarrasset statim animam -efflasse. (18) His consimilia de Phœnice quodam homine audivi: Ægyptios -Isidi festos dies agitare qua anni parte lugeri ab ea Osirin dicunt; ac -per illos dies incipere Nilum excrescere. Quo fit ut incolarum turba -dictitet, augeri fluvium et arva irrigari Isidis lacrimis. Eo ipso -tempore Romanum hominem, qui Ægyptum provinciam obtinebat, quendam -mercede conductum jussisse Isidis adytum intrare quod Copti erat; -redisse eum, sed mox ubi quæ conspexerat exposuit, hunc quoque e vita -discessisse. Homeri igitur illud facile existimari potest nihil a vero -abhorrere: non posse cuiquam hominum bene vertere cui deos perspicue -cernere contigerit. (19) Oleo Tithorea minus quidem abundat quam vel -Atticus vel Sicyonius ager; sed colore et saporis bonitate id -præstantius est quam illud quod ex Hispania quodque item ex Istria -insula mittitur. Hoc varia incoquunt unguenta; oleum ipsi Cæsari -perfertur. - - - - - CAPUT XXXIII. - - -_ Urbs Ledon — Lilæa ejusque memoranda — Charadra et fluvius Charadros — - regio ad Cephisum fertilissima et de Parapotamiis — urbs Amphiclea - seu Amphicæa seu Ophitea et Dionysi sacra — Tithronium et Drymæa. _ - -A Tithorea via altera Ledontem ducit. Hæc quoque olim in urbium numero -fuit; sed mea ætate rebus prorsus accisis urbem relinquere Ledontii -coacti sunt, et homines circiter septuaginta ad Cephisum accolunt. Manet -quidem nomen vico ubi domicilia habent, Ledon, et in Phocensium -conventum, sicuti Panopenses, recepti sunt incolæ. Ab eo vico ubi nunc -ad Cephisum habitant, qua ad superiora iter est, absunt priscæ Ledontis -urbis ruinæ stadia quadraginta. Nomen urbem accepisse tradunt ab homine -indigena. (2) Malis autem insanabilibus alias quidem urbes affecit -civium suorum scelus; sed funditus perierunt Ilium ob Alexandri in -Menelaum contumeliam, Milesii autem propter Hestiæi animum ad -cupiditates pronum ejusque studium modo urbis in Edonis condendæ, modo -Dario consulendi, modo in Ioniam revertendi. Sic etiam Ledontiis suam -Philomelus impietatem publico exitio luendam præbuit. (3) Lilæa iter -duntaxat abest unius vel hiberni diei a Delphis per Parnassum -contendentibus. Viæ spatium esse conjici potest stadiûm centum et -octoginta. Hanc civitatem, posteaquam restituta est, alterum e Macedonia -infortunium oppressit. Obsessi enim a Philippo, Demetrii filio, ad pacis -conditiones adacti sunt, atque præsidium iis impositum, quod urbem -tenuit usque dum de indigenis unus, cui fuit nomen Patron, ad arma -omnibus qui militari essent ætate concitatis, victos pugna Macedonas -pacto fœdere abire cogeret. Ei Lilæenses ob tantum erga se meritum -statuam Delphis posuerunt. (4) Est Lilææ theatrum, forum, lavacra, porro -deorum templa duo, Apollinis unum, Dianæ alterum. Signa recto statu, -Attici operis e lapicidinis Pentelicis. Lilæam de Naidibus unam Cephisi -filiam fuisse, et ab ea nympha urbi nomen datum putant. (5) Hic sunt -amnis ipsius fontes; erumpit e fonte non perpetuo quietus, sed -plerumque, meridiana maxime hora, cum sonitu et taurinis mugitibus -persimili voce. Utitur Lilæa cœli temperie anni tribus temporibus, vere, -æstate et autumno; quo sit hiems minus clemens efficit Parnassus. (6) -Abest stadia viginti in præcelsa rupe sita Charadra. Aquæ illic summa -penuria homines laborant. Quod potent e Charadro petunt tria fere stadia -ad fluvium descendentes. In Cephisum influit. Nomen sumpsisse oppidum a -flumine crediderim. Sunt Charadræis erectæ in foro aræ iis qui apud -ipsos heroes appellantur; Dioscuros alii esse existimant, patrios alii -heroes. (7) Ager circa Cephisum solum omne Phoecidis ubertate superat, -ferendis arboribus idoneus, frugibus fœcundus et pabulo. Itaque tractus -hic diligentissime colitur: quare nonnulli dicunt, non civitatem -Parapotamios esse nominatos, sed de iis qui ad Cephisum agros colunt -hunc ab Homero versum esse factum: - - Quique habitant propter Cephisi flumina amœni. - -(8) Sed eorum sermo discrepat tum ab iis quæ Herodotus in historia sua -tradit, ium vero ab iis quæ de victoriis Pythicis memorant. Amphictyones -enim primi instituerunt Pythicos ludos, et in iis Æchmeas Parapotamius -pugilatu pueros vicit. Herodotus item urbes Phocensium enumerans quas -Xerxes exussit, inter eas Parapotamios recensuit. Non tamen sunt ii ab -Atheniensibus et Bœotis restituti; sed propter virium debilitatem et -pecuniæ penuriam in alias distributi sunt civitates. Oppidi vestigia -nulla jam relicta, neque omnino quo maxime loco fuerit memorare possunt. -(9) A Lilæa Amphicleam via stadiûm sexaginta. Quod ad hanc Amphicleam -attinet, nomen urbis cives ipsi depravarunt. Herodotus, veterem famam -secutus, Amphicæam nominavit. Amphictyones vero decreto de Phocensium -urbibus delendis edito, Amphicleam ei nomen posuerunt. Incolæ vero hæc -de ea memorant. Potentem quendam hominem, inimicorum metuentem insidias, -parvulum filium in cistam impositum in eum locum abdidisse, ubi tutum -maxime fore confidebat; lupum tamen in puerum impetum facturum fuisse, -sed draconem cistam spiris complexum puero fortiter fuisse præsidio; -(10) patrem, quum filium reviseret, a dracone puerum appeti suspicatum, -misso jaculo una cum dracone filium etiam confixisse. Verum ubi de -pastoribus cognovit a se pueri custodem et tutorem occisum, communi -draconem et filium rogo cremasse; et adhuc locum illum pyræ ardentis -speciem præbere, urbemque a dracone illo fuisse Ophiteam nuncupatam. * -Quod maxime dignum * Baccho orgia celebrant; in penetrale ingredi non -licet, in aperto vero signum est nullum. Narrant Amphicleenses et futura -sibi deo auctore prædici, et contra morbos in promptu esse remedia, quod -et in somnis tam ipsi, quam finitimi de morborum medelis ab eo -moneantur, et sacrificulus divino afflatu instinctus de futuris -consulentes certiores faciat. (11) Stadia quindecim ab Amphiclea abest -Tithronium, situm plano loco oppidum. Nihil in eo ad memoriam insigne. -Hinc ad Drymæam stadia intersunt viginti. Eo loco quo et hæc via et quæ -recta ex Amphiclea Drymæam secundum Cephisum amnem fert, conjunguntur, -ibi Tithronenses Apollinis lucum habent et aras, templum etiam, sine -ullo tamen simulacro. Ab Amphiclea abest Drymæa stadia octoginta, ad -lævam deflectenti * * secundum Herodoti narrationem, Naubolenses vero -antiquiore tempore. Origines referunt suas ad Phocum Æaci filium. Habent -Drymæi vetus Legiferæ Cereris fanum; signum in eo e lapide stantis -habitu. Thesmophoria ei festum anniversarium agunt. - - - - - CAPUT XXXIV. - - -_ De Elatea — Elateensium rebus bello gestis et calamitatibus — Elateæ - memorandis — templo Minervæ Cranææ ejusque cultu. _ - -Elatea omnium quæ in Phocide sunt urbium, exceptis Delphis, est maxima. -Amphicleæ ex adverso sita est; intervallo abest ab ea stadiûm centum -octoginta. Via magna ex parte plana molliter assurgit proxime ad Elateæ -mœnia. Fluit per campos Cephisus; circa eum frequentes pascuntur aves -otides (_tardæ_ appellatæ. (2) Elatensibus contigit ut Cassandri -Macedonum regis exercitum repellerent; e bello etiam, quod Taxilus -Mithridatis præfectus iis intulit incolumes evaserunt; pro quo merito -sunt a Romanis et libertate et agri immunitate donati. Controversia est -de eorum originibus. Ipsi quidem se esse affirmant inquilinos ex -Arcadia. Elatum enim dicunt Arcadis filium quo tempore Phlegyæ cum -exercitu Delphici Apollinis templum adorti sunt, præsto fuisse ad -arcendam injuriam, ac deinde cum suis copiis in Phocide permansisse, ubi -fuerit ab eo primum Elatea munita. (3) Inter Phocensium urbes quas Persæ -incenderunt, ipsa etiam Elatea numeranda. Ac multæ sane fuerunt ei -civitati cum reliquis Phocensibus communes calamitates; multas etiam -propria ipsis fortuna, dum a Macedonibus oppugnarentur, importavit. -Factum vero est Olympiodori opera ut Cassandro et Macedonibus obsidio -irrita fuerit. At Philippus Demetrii filius populum ad extremum adegit -metum, simulque civitatis principes largitione sibi conciliavit. (4) -Interea Titus (Flaminius) cum imperio a Romanis ad Græciam liberandam -missus, redditurum se Elatensibus pristinam rempublicam per legatos -edixit, modo a Macedonibus deficerent; sed sive universi populi sive -magistratuum suorum vecordia, in Philippi fide permanentes a Romanis -obsidione subacti sunt. Interjecto dein tempore Taxili Mithridatis -præfecti et Barbarorum e Ponto obsidionem sustinuerunt; quod factum -Romani libertate data remunerati sunt. (5) Quum vero ætate mea -Costobocorum latronum manus excursionibus in Græciam factis Elateam -usque penetrasset, Mnesibulus comparata voluntariorum cohorte quum -magnam Barbarorum stragem edidisset, etiam ipse fortiter dimicans -cecidit. Idem hic Mnesibulus et alias de cursu victor palmas tulit, et -Olympiade quinta ac tricesima supra ducentesimam stadii et duplicati cum -clypeo curriculi. Erecta est Mnesibulo ænea statua Elateæ in via -cursoris nuncupata. (6) Forum et ipsum spectatu dignum est, et in eo -columna cum Elati statua. Mihi certe non satis constat utrum honorem -habitum ei voluerint ut conditori suo, an vero sepulcro insigne columnam -illam imposuerint. Æsculapio templum erexere, in quo signum dei -barbatum. Signum qui fecerunt, iis nomina fuere Timocles et Timarchides; -genus illis ex Attica terra. In extrema urbe ad dexteram est theatrum et -Minervæ vetus ex ære signum. Deam hanc opem sibi tulisse aiunt contra -Barbaros quos Taxilus duxit. (7) Distat ab Elatea stadia ferme viginti -fanum Minervæ cognomento Cranææ. Via ipsa qua ad templum itur est paulo -acclivior, sed ita ut qui progrediantur neque molestiam et ne ascendere -se quidem sentiant. In extrema via vertex consurgit præruptus magna sui -parte; non tamen late patens aut valde eminens. In eo vertice templum -ædificatum est, et porticus, in quibus cellæ per intervalla, ubi et alii -habitant deæ ministri, et is etiam qui sacris præest. (8) Eum ex -impuberum numero deligunt; provident vero religione summa ut eo munere -se abdicet priusquam pubescere incipiat. Sacerdotio fungitur per annos -quinque continuos, quo toto tempore vivit apud deam, et pro balneo ei -est solium more antiquo. Etiam hoc simulacrum fecerunt Polyclis filii, -eo quidem habitu ut dea in pugnam vadere videatur. In clypeo expressa -imitando sunt eadem quæ Athenis in clypeo sunt Minervæ cognomento -Virginis. - - - - - CAPUT XXXV. - - -_ Urbs Abæ — Abæ Apollini sacræ et oraculo antiquitus inclytæ — Abarum - memoranda — urbs Hyampolis ejusque memoranda — urbs Stiris et - templum Cereris Stiritidis. _ - -Abas et Hyampolim ex Elatensibus via est montana ad dexteram Elateæ; quæ -vero ex Orchomeno Opuntem militaris est via, eadem in hæc quoque oppida -deducit. Proficiscenti igitur Opunte Orchomenum et deflectenti paulum ad -sinistram, via occurrit quæ Abas ducit. Abarum incolæ Argis venisse in -Phocidem terram se dictitant; nomen oppido impositum esse a conditore -Abante, Abantem vero Lynceo et Hypermnestra Danai filia genitum. Jam -antiquitus sacras duxerunt Apollini Abas, atque oraculum illic Apollinis -fuit. (2) Neque vero eadem Persæ olim qua post Romani veneratione sunt -deum prosecuti. Abæis enim Romani ut suis legibus uterentur dei culta -adducti concesserunt, Xerxis vero exercitus ipsum etiam quod Abis -templum fuit exussit. Græci vero qui contra Persas arma ceperant, non -esse quæ illi concremassent deorum templa restituenda censuerunt, quo -sempiterna exstarent inimicitiarum monumenta; eamque ob rem quæ sunt in -Haliartiorum finibus delubra et apud Athenienses Junonis in Phalerica -via, Cererisque in ipso Phalero, hac etiam ætate semiusta ostenduntur. -(3) Eandem olim fuisse faciem existimo templi apud Abæos, eousque donec -Phocico bello pugna superantes Phocensium viros, qui Abas confugerant, -et ipsos supplices Thebani et una templum jam iterum post Persicum illud -incendium flammis tradiderunt. Ex omnibus ædificiis quotquot jam læserat -flamma ut maxime ruinosum hoc templum stabat mea adhuc ætate, utpote -post Medicum ignem qui antea corruperat, rursus Bœotorum igne confectum. -(4) Conjuncta est magno illi templo ædes alia inferior magnitudine, quam -Apollini dedicavit Adrianus Imperator. Simulacra tamen vetustiora sunt -et ab ipsis Abæis dedicata; ex ære omnia erecto statu, Apollo, Latona, -Diana. Est Abæis etiam theatrum et forum, utrumque prisci operis. (5) In -viam quæ recta Opuntem ducit reversos Hyampolis deinceps excipiet. Ipsum -urbis nomen quæ fuerint hominum origines et unde pulsi huc venerint, -indicat. Hyantes enim a Cadmo et ejus copiis superati Thebis profugi huc -se receperunt, et a finitimis initio Hyantôn polis (_Hyantum urbs_) -appellata; pervicit deinde temporis diuturnitas ut Hyampolis diceretur. -(6) Incendit eam Xerxes, funditus evertit Philippus. Reliqua tamen adhuc -sunt veteris substructionis forum et curia, non magnum utique ædificium, -theatrum etiam non procul a portis. Adrianus Imperator porticum erexit, -quæ de nomine auctoris est nuncupata. Puteum unicum habent, neque aliam -vel ad lavandum vel ad bibendum aquam, nisi hieme ex imbribus collectam. -(7) Venerantur præcipuo cultu Dianam; ei deæ sua est apud ipsos ædes. -Signum quale sit non habeo dicere: bis enim tantum quotannis, et sæpius -nunquam, eam ædem aperire fas ducunt. Ex omni quidem pecudum numero, -quas Dianæ nuncuparint victimas, eas neque ullo morbo tentari, et -ceteris pinguiores inter pascendum reddi autumant. (8) A Chæronea in -Phocidem penetratur non modo recta illa via quæ per Panopeum præter -Daulidem et Schisten viam Delphos ducit, sed altera etiam aspera illa -quidem et sui majore parte montana Stirin, quæ Phocensium urbs est, -contenditur; longitudo viæ est stadiorum centum et viginti. Qui eam -incolunt urbem Athenienses olim se fuisse prædicant, et cum Peteo Ornei -filio ab Ægeo Athenis ejecto se in ea loca venisse; et ex eo Stirin -urbem appellatam, quod magna Petei comitum pars fuerit e Stiriensium -curia. (9) In edito et saxoso loco sunt Stiritarum domus, ob eamque rem -aquarum penuria æstivis mensibus laborant. Puteos enim neque multos -habent, neque aquam prabentes idoneam; lavacra tantum suppeditant ipsis -et potum veterinis: nam homines ad potionis usum aquatum descendunt ad -fontem qui stadia ferme quattuor infra oppidum in saxis effossus est; -quo fit ut hausturis illic descendendum sit. (10) Est Stiride Cereris -cognomento Stiritidis fanum, e crudo exstructum laterculo; signum e -Pentelico lapide; faces dea præfert. Prope eam est alterum signum vittis -redimitum, vetustum si quod aliud eorum quæ in Cereris honorem facta -sunt. - - - - - CAPUT XXXVI. - - -_ Fruticis cocci descriptio — urbs Ambrossus ejusque memoranda — urbs - Anticyra, Diana Dictynnæa, Anticyræ calamitates — de elleboro et - Anticyræ memorandis. _ - -Stiride Ambrossum intersunt stadia circiter sexaginta; via plana; jacent -enim inter montes campi; quorum pars maxima vitibus consita est; et -quamvis non perpetui, ut vitium, proveniunt tamen in Ambrossensium agro -etiam ejus fruticis ordines, quem Iones et reliqui Græci coccum, Galli -qui supra Phrygiam sunt, patria voce Hys nominant. Magnitudo eadem fere -quæ spinæ albæ, folia nigriora et molliora quam lentisci; nam cetera -lentisco similia habet. (2) Fructus qualis fere solani, ervi -magnitudine. Gignitur in ejus plantæ fructu pusillum animal; id si -maturo grano exsilierit, volucre jam fertur culici simillimum. Verum eas -baccas, priusquam insectum conceptum exierit, legunt; est enim bestiolæ -ejus sanguis inficiendis lanis utilis. (3) Sub monte Parnasso sita est -Ambrossus exadversum Delphis. Νomen oppido ab Ambrosso heroe impositum -putant. Thebani bello contra Philippum Macedonem suscepto duplici muro -urbem cinxerunt. Ad eum exstruendum usi sunt vernaculo lapide; niger is -est colore, materia oppido quam durus. Utriusque muri urbem ambientis -structura lata est paulo minus quam passum unum; altitudo duorum est -passuum et amplius dimidii, ubi murus nondum est collapsus. (4) -Intervallum est inter utrumque murum passus unius. Pinnæ et turres ac -cetera quæ ad speciem et ornatum addi consueverunt, prætermissa, quod -eas munitiones ad subitam solum propugnationem substruxere. Est -Ambrossensibus non magnum sane forum, et e statuis marmoreis, quæ in eo -fuerunt positæ, plurimæ fractæ sunt. (5) Jam Anticyram flectentibus via -est acclivis primum; qui stadia duo ascenderint, eos plana excipit area, -ubi ad viæ dexteram Dictynnææ cognomento Dianæ templum exsurgit. Huic -Ambrossenses deæ præcipuos habent honores; signum Æginææ artis est, e -nigro lapide. A templo Dictynnææ Anticyram usque declivis tota via est. -Priscis olim temporibus Cyparissum urbi nomen fuisse dicunt, et Homerum -quidem in recensendis copiis Phocensium ipsum antiquius nomen memoriæ -prodere voluisse; fuisse enim tunc Anticyram jam cœptam appellari; nam -Anticyreum fuisse Herculi æqualem. (6) Sita urbs est juxta Medeonis -ruinas. In hujus vero ipsius de Phocensium rebus commentarii initio -expositum est a me, ** Delphicum templum spoliasse. Anticyrenses vero a -Philippo Amyntæ filio sedibus suis ejecti sunt ab Amyntæ filio Philippo, -atque denuo ab Otilio Romano, quod ipsi quoque se dicto audientes -præbuissent Philippo Demetrii filio in Macedonia regnanti. Missus Roma -cum imperio fuerat Otilius ad ferendam contra Philippum Atheniensibus -opem. (7) Qui Anticyræ imminent montes valde sunt saxosi, in quibus -frequens nascitur elleborus. Atque niger quidem per alvum transiens -homines purgat, albus vero, quæ est ejus altera forma, per vomitum -purgandi vim habet. Et hæc utique ad purgandum corpus apposita medela ex -ellebori radice evenit. (8) Sunt apud Anticyrenses æneæ statuæ in foro. -In portu modica Neptuni ædes vilibus lapidibus exstructa; interiorum -parietum dealbatum est tectorium. Signum ex ære factum est, recto statu; -pedum altero insistit delphini, ab eoque latere femori impositam habet -manum; altera manu tridentem tenet. (9) Gymnasia duo habent: in altero -lavacra ædificata; in eo quod e regione est superiore multo antiquius, -statua spectatur ænea, indicante inscriptione esse illum Xenodamum -pancratiasten Anticyrensem qui viros Olympicis ludis vicerit. Quodsi ea -inscriptio vera perhibet, judicari possit oleastrum accepisse Xenodamum -Olympiade undecima supra ducentesimam; nam hæc una Olympias ex omnibus -in Eleorum literis præterita est. (10) Supra forum aquæ fons est in -puteo; solem arcet fastigium columnis fultum. Paulo superiore quam -puteus est loco monumentum exstructum e lapide vulgari; in eo sepultos -tradunt Iphiti filios, quorum alterum e bello Trojano reducem domi mori -contigerit, alter Schedius ad Trojam mortem oppetierit; cujus tamen -ipsius ossa domum fuerint reportata. - - - - - CAPUT XXXVII. - - -_ Memoranda extra urbem Anticyram — Bulis urbs Phocidi finitima — - fluvius Heracleus et memoranda Bulidis — Cirrha navale Delphorum et - Pythiorum circus, qui equos territare ferebatur — Solonis - strategemata in Cirrhæos — memoranda Cirrhæ. _ - -Ad dexteram duobus circiter ab urbe stadiis saxum eminet excelsum, -montis pars. Erectum ibi Dianæ templum. Deæ signum unum de Praxitelis -operibus, dextera facem gerit, ab humeris pendente pharetra; canis ad -lævam adsistit; superat simulacrum illud maximæ cujusque feminæ -proceritatem. - -2. Finitima est Phocidi urbs Bulis. Nomen ei a Bulone, qui coloniam -illam deduxit ex priscæ Doridis urbibus. Dicuntur Bulii Philomeli et -Phocensium * * * conventum communem. Bulin a Thisbe Bœotiæ oppido via -est stadiûm octoginta; ab Anticyra vero per continentem terram num ulla -eo pateat via, compertum non habeo. Montes enim sane quam ardui et -asperi inter utramque urbem intersunt; [ad] * * portum stadiorum ab -Anticyra est centum. A portu ad Bulin stadiûm ferme septem pedestrem -viam esse conjicimus. (3) Descendit ea via in mare torrens fluvius, quem -accolæ Heracleum nominant. Sita est Bulis excelso loco, eamque -prætervehuntur qui ex Anticyra Lechæum Corinthiorum navibus petunt. Ejus -loci incolarum pars major quam dimidia conchas ad purpuræ tincturam -piscantur. Ornamenta intra ejus urbis mœnia neque alia ulla sunt quæ -visentibus admirationem efficiant, et duarum ædium, quarum una Dianæ, -altera Bacchi est, simulacra e ligno elaborata fuerunt; neque omnino -quis ea fecerit ulla conjectura consequi possumus. Ex omnibus diis quem -præ ceteris venerantur Bulii Maximum nominant; cognomentum id ex nostra -opinione Jovis est. Iidem Bulii Saunium fontem habent. (4) Cirrham, quod -est Delphorum navale, a Delphorum oppido via stadiûm sexaginta perducit. -Quum in campos descensum fuerit, circus illic est ubi equestres -Pythiorum ludi fiunt. De Taraxippo (_equorum terriculo_) quo in Olympia -equi consternantur, tunc diximus quum res Eleorum persequeremur. Etiam -in hoc circo Apollini dedicato gravis aurigis noxa aliquando incussa -videtur, ut est in rebus omnibus modo infensior, modo æquior fortuna: -non tamen hippodromus vel heroe aliquo infensiore, vel alia quapiam re -ad equos consternandos comparatus est. (5) Campi Cirrhæ adjacentes puri -undique sunt, sive quod arboribus conseri eos diræ exsecrationes -prohibeant, seu quod soli natura non est arboribus educandis opportuna. -Narratur de Cirrha * * et ab hac Cirrha urbi nomen quod hac ætate in usu -est exstitisse arbitrantur. Homerus tamen et in Iliade et item in hymno -quem fecit in Apollinem, Crissam prisco nomine appellat. Postea quum -incolæ et aliis impietatis generibus Apollinis numen læsissent, et -sacrorum agrorum partem sibi resecuissent, (6) Amphictyonum decreto arma -sunt in Cirrhæos mota. Bellum id Clistheni Sicyoniorum tyranno -mandarunt, Athenisque, cujus ille consilio uteretur, Solonem evocarunt; -ac de victoria consulentibus oraculum Pythia respondit: - - Non datur ante urbis celsas evertere turres, - cærula quam lucis immiserit Amphitrite - rauca fluenta meis, vasti de gurgite ponti. - -Persuasit igitur Solon ut Cirrhæum agrum sacrarent Apollini, quo sacro -dei agro mare vicinum fieret. (7) Alio etiam idem Solon est in Cirrhæos -usus astu, quod aquam Plisti amnis ex alveo, unde intra urbem influebat, -alio avertit. Sed quum obsidentibus resisterent oppidani, et partim -puteanas, partim pluvias aquas potarent, ellebori radices in Plistum -conjiciendas curavit, atque ubi satis infectam medicamento aquam -intellexit, in pristinum alveum amnem reposuit. Cirrhæi quum avidius de -aqua illa bibissent, alvi perpetua profluentia laborantes mœnium -præsidium deseruerunt. (8) Tum Amphictyones urbe potiti et Cirrhæis -multatis dei injurias ulti sunt; atque et tunc cœpit Cirrha Delphorum -navale esse. Exstant adhuc quæ spectentur digna, Apollinis, Dianæ, -Latonæ commune fanum; signa in eo prægrandia Attici operis. In eadem æde -Adrastea dedicata est inferior magnitudine signis ceteris. - - - - - CAPUT XXXVIII. - - -_ De Locris confinibus Phocensium et de eorum denominatione mira et - varia narratio — Amphissa urbs — memoranda Amphissæ et initia - celebrata pueris qui Ἄναχες appellantur — Locrorum urbes, Myonia - ejusque memoranda — Œanthea ejusque memoranda ac Naupactus — carmina - Naupactia et memoranda Naupacti — templi Æsculapii rudera. _ - -Ager Locrorum qui sunt Ozolæ vocati, juxta Cirrham Phocidi contiguus -est. De hujus populi cognomine diversa sunt ac dissidentia inter se quæ -audivi; referam pariter omnia. Orestheo Deucalionis filio regnum in hac -regione obtinenti canis pro catulo lignum peperit. Id quum Orestheus -defodisset, vere appetente vitem ex ea materia enatam tradunt. A ramis -(ὄζοις) itaque ex eo ligno editis nomen gentem duxisse. (2) Narrant alii -Nessum, qui portitoris ad Evenum amnem operam viatoribus navabat, non -statim ab Hercule accepto vulnere occubuisse, sed intra hujus terræ -fines effugisse. Ibi quum animam efflasset, a tetro insepulti cadaveris -odore noxam aerem contraxisse. Tertius quidam dissipatus est sermo, -graviter olentem vaporem e fœtida cujusdam fluminis aqua exhalari; -quartus dicentium asphodelum illic plurimam gigni, e cujus florum odore -* *. (3) Narrantur etiam primos ibi homines fuisse indigenas; eos, quum -vestem texere nondum didicissent, velare corpora solitos ad frigus -propulsandum ferarum recentibus coriis, pilo extrorsum converso quo -vestitus plus decoris haberet: oportuisse itaque consimilem tergoribus -odorem cutem ipsorum redolere. (4) Stadiûm centum viginti itinere -Delphis abest Amphissa, Locrorum urbs maxima et nobilissima; sed -Ozolarum quod nominis pudebat, cum Ætolis censeri se maluerunt, ac -probabilem sane rationem habet quod aiunt, quum Romanus Imperator Ætolos -suis sedibus excitatos Nicopolim transferret (ut scilicet coloniam illam -inquilinis locupletaret), majorem Ætolicæ plebis partem se Amphissam -recepisse. Sed ab ipsis originibus civitas hæc Locrorum fuit; et nomen -ei quidem inditum ab Amphissa, quam a Macare Æoli filio genitam Apollo -adamavit. (5) Multis est urbs operibus exornata, sed omnium quæ memoriæ -commendentur dignissima, Amphissæ monumentum, et item Andræmonis; una -cum eo sepultam dicunt Gorgen uxorem, Œnei filiam. In arce est Minervæ -ædes cum æneo signo quod erecto statu est. Deportatum a Thoante ab Ilio -credi volunt e Trojana præda exemptum. Mihi certe id minus persuadent. -(6) Docuimus etiam in superiore hujus historiæ parte, Samios homines -Rhœcum Philæi et Theodorum Teleclis filium primos omnium æris fundendi -rationem accuratiorem monstrasse: iidem primi æs conflarunt. Nullum -tamen Theodori opus quod fuerit ex ære fabricatum reperire usquam potui. -In Dianæ vero Ephesiæ, qua ad cellam itur quæ picturas continet, super -ara Dianæ cui Protothroniæ cognomen, septum est e lapidibus structum; -eminent ex eo et alia signa et feminæ cujusdam effigies in extremo -septo; Rhœci ea opus est, Noctem Ephesii vocant. (7) Jam vero ea Minerva -quæ Amphissæ visitur, simulacrum hoc tum aspectu vetustius, tum arte -rudius. Initia quoque celebrant Amphissenses deorum quos Anaces pueros -appellant. Quinam dii sint Anaces pueri, variat hominum opinio. Alii -Dioscuros, Curetas alii; qui plus intelligendo se assecutos putant, -Cabiros esse censent. (8) Hujus cognominis Locrorum aliæ sunt urbes; -superiore quam Amphissa est loco mediterranea versus Myonia; abest ab -Amphissa stadia triginta. Hæc civitas Myonensium illorum est qui in -Olympia clypeum Jovi dedicarunt. Præcelso loco oppidum situm est. Lucus -est apud Myonenses et ara deorum Milichiorum (_Mitium_). His nocturna -fiunt sacra, in quibus ante solis exortum carnes victimarum absumere -eodem in loco solenne habent. Neptuno supra urbem sacra area est; -Posidonium appellant. In ea est Neptuni ædes, sed ætate mea jam nullum -reliquum fuit simulacrum. (9) Interius igitur hi quam Amphissenses -habitant; mari autem proxima est Œanthea, cui finitima Naupactus. Præter -Amphissam alii omnes Locrorum populi sub ditione sunt Achæorum -Patrensium, quibus hunc honorem Augustus Imperator habuit. Œantheæ est -Veneris fanum, et paulum supra oppidum lucus mistim cupresso et pino -condensus. In ipso luco Dianæ templum et signum. Obsoleverunt vetustate -picturæ parietum, neque ex illis quicquam restat spectabile. (10) -Appellatam urbem a femina vel a nympha suspicor. Quod quidem Naupactum -attinet, traditum scio Dores qui sunt Aristomachi filios secuti, hoc in -loco classem ædificasse qua in Peloponnesum transmiserunt, et a navium -compactu urbi nomen datum. De Naupactiis ipsis, quemadmodum Messeniis -qui in Ithomen montem secesserant quando terræ motu Sparta afflicta -erat, Naupactum Locris ereptam in qua habitarent Athenienses -assignaverint, atque uti post cladem Atheniensium ad Ægospotamos -Messenios Naupacto quoque ejecerint Lacedæmonii; hæc satis copiose a -nobis exposita sunt in eo libro quem de rebus Messeniorum conscripsimus. -Coactis itaque Messeniis Naupactum deserere, rursus Locri in unum -convenientes eam occuparunt. (11) Jam quæ a Græcis Naupactia carmina -dicuntur, attribuuntur ea vulgo Milesio homini; sed Charon Pythe filius -auctorem eorum perhibet Naupactium Carcinum; quæ Lampsaceni sententia -nobis quoque probatur. Nam quæ tandem ratio afferri potest, quamobrem -carmini quod in feminas Milesius homo fecisset, Naupactiorum nomen sit -inditum? (12) Est Naupacti ad mare Neptuni ædes. Stat signum ex ære -factum. Est etiam Dianæ delubrum cum signo e candido lapide, jaculantis -habitu. Deæ cognomen Ætola. Veneri in spelunca suos habent honores; vota -ei nuncupant et aliis de causis, sed inprimis viduæ mulieres sibi a dea -alteras nuptias exposcunt. (12) Æsculapii fanum jam nihil est præter -rudera; sed a fundamentis illud olim erexit vir privatus Phalysius. Ei -aliquando graviter ex oculis et fere usque ad cæcitatem laboranti, qui -Epidauri colitur deus Anyten misit illam quæ carmina composuit, cum -tabulis obsignatis. Eas per visum in quiete mulier sibi accipere visa -fuerat, sed vero eventu res est comprobata. Quum enim evigilasset, in -manibus suis obsignatum libellum invenit. Naupactum igitur quum -appulisset, jubet Phalysium amoto signo literas perlegere. Ille primo -putare literas a se aspici non posse qui oculis captus esset; in spem -deinde erectus salutare sibi fortasse aliquid ab Æsculapio apportari, -tabulis resignatis in ceras aspexit et simul se oculorum calamitate -levatum sensit, et Anytæ, quæ ei in illis tabulis scripta fuerat, -pecuniam expendit bis mille nummûm aureorum. - - - - - INDEX<br />NOMINUM ET RERUM. - - - A. - - -Abæ, Phocidis oppidum, ab Abante Argivo conditum, Apollinis templo -clarum, X, 35, 1; alia ejus monimenta, X, 35, 3 _sq._ Phocicæ cladis -immune, X, 3, 2; Phocensium asylum, _ibid._ § 3; oraculum, IV, 32, 5; X, -35, 1. - -Abantes, pop. Eubœæ, V, 22, 4; coloniam ducunt in Chium, Chio ejiciuntur -ab Hectore, VII, 4, 9. - -Abantidas, Sicyonis tyrannus, II, 8, 2. - -Abantis regio Thesprotidis in Epiro prope montes Ceraunios, V, 22, 3. - -Abaris Hyperboreus, III, 13, 2. - -Abartus e Codri genere, VII, 3, 10. - -Abas, Lyncei f., qui Abas urbem condidit, II, 16, 2; X, 35, 1. - -Abas, Melampodis f., I, 43, 7. - -Abas, vates Lysandri, X, 9, 7. - -Abasa, ins. Æthiopiæ, VI, 26, 9. - -Abia, Hylli nutrix, IV, 30, 1. - -Abia, Messeniæ opp., postmodum Ira, IV, 30, 1. - -Abortus epidemicus, VIII, 23, 7. - -Abrupolis, rex Sapæorum, VII, 10, 6. - -Abydus opp., III, 9, 12. - -Acacallis, Minois f., VIII, 53, 4. - -Acacallis, nympha, X, 16, 5. - -Acacesium, Arcadiæ opp., VIII, 3, 2; VIII, 27, 41; VIII, 36, 10. - -Acacesius collis, VIII, 36, 9. - -Acacus, Lycaonis f., Acacesii conditor, VIII, 3, 2; VIII, 36, 10. - -Academia Atheniensium, et quæ prope eam visuntur monumenta, I, 29, 2 -_sq._ - -Acamas Thesei f. eponymus, I, 5, 3. Delphis pictus, X, 26, 2. ejus -statua, X, 10, 1. - -Acanthus Lacedæm. diaulo Olympionica, V, 8, 7. - -Acarnan Alcmæonis f., VIII, 24, 9. - -Acarnanes Atheniensium adversus Antipatrum socii, I, 25, 4. ab Ætolis -victi, X, 16, 6. ab Agesilao reprimuntur, III, 10, 2. Messionios in -Œniadis oppugnant, IV, 25, 8. olim Curetes, VIII, 24, 9. divinationem -docent Hesiodum, IX, 31, 5. - -Acastus pictus, I, 18, 1. patri funebres ludos instituit, III, 18, 16; -VI, 20, 19. Iphiclum coronat in cista Cypseli, V, 17, 10. - -Accipiter accipitre velocior, VII, 12, 2. - -Ace locus Arcadiæ, VIII, 34, 2. - -Acesidæ ara, V, 14, 7. - -Acesius aliis Euamerion, II, 11, 7. - -Acestium, Henoclis filia, e Themistoclis posteris, I, 37, 1. - -Acestor fictor, VI, 17, 4; V, 15, 6. - -Acetum uniones resolvit, VIII, 18, 6. - -Achæus Xuthi f. Thessaliam recuperat, ejus filii, VII. 1, 2 et 3. - -Achæ Hyperborea, V, 7, 8. - -Achæa fons, IV, 33, 7. - -Achæi sicuti Arcades indigenæ Peloponnesi, VI, 1, 1; Achæi ab Achæi -filiis dicuntur Argivi et Lacedæmonii, VII, 1, 7; III, 13, 14; Argis et -Lacedæmone ejecti Ionum in Peloponneso sedes occupant, V, 1, 1; VII, 6, -1; Romanorum socii, VII, 8, 3. Ptolemæi, II, 8, 5. deficiunt a Romanis, -II, 1, 2. Messenios oppugnant, IV, 29, 11. Lacedæmoniis semper infensi, -VII, 7, 3. cum Lacedæmoniis bellum gerunt, _ib._ et 12, 6. Achæi -Paracyparissii, III, 22, 9. - -Achæorum reges, VII, 6, 2. bella et res gestæ, VII, 6, 3 — VII, 16, 4. -concilium, II, 1, 2: ejus auctor, VIII, 30, 5, ratio et locus, VII, 7, -1. VII, 24, 4; abolitio, VII, 16, 9. armatura, VIII, 50, 1. donaria, V, -25, 8; VI, 15, 3; X, 18, 1. fines, VII, 18, 5. portus, IV, 34, 6. urbes -duodecim, VII, 6, 1. - -Acharnæ demus Atticus, I, 31, 6. - -Acheloi fl. tres, VIII, 38, 9. - -Achelous Ætoliæ fl. Callirrhoes pater, VIII, 24, 9; Castaliæ, X, 8, 6; -Sirenum, IX, 34, 3. cum Hercule luctatur, III, 18, 6; VI, 19, 12. ejus -alluvio, VIII, 24, 9, et 11. ara, I, 34, 3; I, 41, 2. pisces marini, IV, -34, 1. - -Ἀχερωῖς populus alba, V, 14, 2. - -Acheron, fl. Thesprotidis, I, 17, 5; V, 14, 2; X, 28, 1. - -Acherusia palus, I, 17, 5; II, 35, 10. - -Achilles Chironi educandus traditur, III, 18, 12. an Helenam a Tyndareo -petierit, III, 24, 10. ad Trojam cur profectus, _ib._ Helenæ maritus, -III, 19, 13. cum Memnone pugnat, III, 18, 12; V, 19, 1; V, 22, 2. Tennem -interficit, X, 14, 4. ejus interitus, I, 14, 1; ad tumulum ejus Polyxena -mactata, I, 23, 6; monumentum inane, VI, 23, 3; templa, III, 20, 8; III, -24, 5; III, 19, 11. statua equestris, X, 13, 5; hasta III, 3, 8, -clipeus, IX, 29, 7. Leuce insula ei sacra, III, 19, 11. Achilleus -portus, III, 25, 4. - -Achladæus Corinthiorum dux interfectus, IV, 19, 2. - -Acichorius Gallorum dux, X, 19, 7 et 8; X, 22, 10 et 13; X, 23, 12. - -Acidas fl., V, 5, 8. - -Acontion opp. Arcadiæ, VIII, 27, 4. - -Acræa Asterionis fluvii filia, II, 17, 2. - -Ἄχραιον ὄρος, II, 17, 2. - -Acræphnium urbs Bœotiæ; ejus situs et monumenta, IX, 23, 5; IX, 40, 2. - -Acratus dæmon comes Bacchi, I, 2, 5. - -Acriæ opp. Laconiæ, III, 21, 7. - -Acrias procus Hippodamiæ ab Œnomao interfectus, VI, 21, 10. - -Acriatæ Acriarum incolæ, III, 22, 5. - -Acriphius Clitorius VIII, 27, 2. - -Acrisius Abantis f., II, 16, 2; Eurydices maritus, III, 13, 8. cum Prœto -de imperio contendit, II, 25, 7. filiam custodit æneo thalamo, II, 23, -7; X, 5, 11. disci jactu a Perseo interemptus, II, 16, 2. - -Acritas promont., IV, 34, 12. - -Acrocorinthus Soli sacra, II, 1, 6; II, 4, 6; VII, 7, 6. - -Ἀχροχερσίτης, VI, 4, 1. - -Acropolis Atheniensium olim πόλις dicta, I, 26, 6. - -Ἀχροστόλια lignea, IX, 16, 3. - -Acrotatus Arei f. et Arei pater, III, 6, 4. - -Acrotatus Cleomenis f., I, 13, 5; III, 6, 2. nondum adeptus imperium in -acie cadit, VIII, 27, 11. VIII, 30, 7. - -Actæa antiquum Atticæ nomen, I, 2, 6. - -Actæon Aristæ f., X, 30, 5; X, 17, 3. a Diana in cervum mutatus, I, 44, -5; IX, 2, 3. ejus spectrum, IX, 38, 5; cubile, IX, 2, 3. - -Actæus primus Atheniensium rex, I, 2, 6; I, 14, 7. - -Ἀχτὴ et αἰγιαλὸς differunt, II, 34, 9. - -Actiacum prœlium, VIII, 8, 12. - -Actium, X, 8, 3. - -Actor, Azei f., IX, 37, 7. - -Actor, Phorbantis f., a quo Hyrmina oppidum conditum, V, 1, 11. - -Actoris filii Molionidæ, VIII, 14, 9. regni Elei participes, V, 1, 11. -ab Hercule occisi, II, 15, 1; III, 18, 15; V, 2, 1. eorum uxores, V, 3, -3. - -Acusilaus Diagoræ f.; ejus victoria et statua Ol., VI, 7, 1 et 3. - -Acusilaus scriptor de Myceneo, II, 16, 4. - -Adamas ut dometur, VIII, 18, 6. - -Adamatas Tarentinus, VI, 14, 11. - -Ἀδιχίας effigies, X, 18, 2. - -Adimantus Athen. a Spartanis corruptus, IV, 17, 3; X, 9, 11. - -Admetus Augeæ f., X, 25, 5. - -Admetus (Pheretis, f.) cum Mopso certans in arca Cypseli repræsentatur, -V, 17, 10; III, 18, 16. - -Admetus Trojanus a Philocteta occisus, in Lesche Delphica pictus, X, 27, -1. - -Adonin cecinit Sappho, IX, 29, 8; deflent Argivæ, II, 20, 6. ejus mater, -IX, 16, 4; fanum, IX, 41, 2; myrtus, VI, 24, 7. - -Ἀδραχνος arbor, IX, 22, 2; IX, 28, 1. - -Adramyttium opp., IV, 27, 9. - -Adrastea fons, II, 15, 3. - -Adrastæ signum, X, 37, 3. - -Adrastus Lydus; ejus res gestæ et statua, VII, 6, 6. - -Adrastus Polynicis f., II, 20, 5. - -Adrastus Talai f., VIII, 25, 8. Phoronides, VII, 17, 7; post Polybum -Sicyonis rex, II, 6, 6; Arionem equum ab Hercule accipit, VIII, 25, 10. -evadit, IX, 9, 2. Thesei opem implorat, I, 39, 2. Adrasti domus, II, 23, -2; gener, IX, 5, 12; obitus et cultus, I, 43, 1; heroum, I, 30, 4; -statua, X, 10, 3. - -Adrianus imp. eponymus, I, 1, 5. Hebræos, qui defecerant, subigit, -_ib._; viam Scironiam munit, I, 44, 6. balneum Corinthi struit, II, 3, -5. e Stymphalo Corinthum aquas ducit, _ib._; VIII, 22, 3. Nemæis -equestrem cursum reddit, VI, 16, 4; Mantineæ pristinum nomen, VIII, 8, -12. Neptuni Hippii templum reficit Mantineæ, VIII, 10, 2. Epaminondæ -stelam et epigramma ponit, VIII, 11, 8. Abis et Athenis templa ædificat, -X, 38, 4; I, 18, 6; Athenis etiam gymnasium, I, 18, 9; Hyampoli -porticum; X, 35, 6; Lupiæ portum, VI, 19, 9. Junoni pavonem aureum -consecrat, II, 17, 6, ejus laus et statuæ, I, 3, 2; I, 18, 6; I, 24, 7: -studia in Antinoum, VIII, 9, 7. - -Adriaticum mare, V, 25, 3; VIII, 54, 3. - -Adulterium Messeniam et Trojam perdidit, IV, 20, 5. adulterii pœna, IX, -36, 8. - -Adytum Palæmonis, II, 2, 1; Endymionis, V, 1, 4; Trophonii, IV, 16, 7; -Minervæ, VII, 27, 2; adyta a profanis non intrantur sine periculo, X, -32, 17. - -Æaceum, II, 29, 6 et 9. - -Æacidarum fatum, I, 13, 9; genealogia, II, 29, 2. - -Æacides Arybbæ f., I, 11, 1 et 3 — 4. - -Æacus Jovis f., Æginæ rex, II, 29, 2; judex, I, 39, 6. Græciæ pluviam -impetrat, I, 44, 9; II, 29, 7. Æaci uxores, _ib._ 9., filii, _ib._ 2. - -Æantides Milesius, X, 9, 9. - -Æchmagoras Herculis f., VIII, 12, 3. - -Æchmeas Parapotamius victor Pyth., X, 33, 8. - -Æchmis Briacæ f. Arcadiæ rex, VIII, 5, 10. - -Æetes Solis f., II, 3, 10; IX, 34, 8. - -Ægæ opp. Macedoniæ, I, 6, 3; Achaiæ, VII, 25, 12; VIII, 15, 9. - -Ægæum mare, I, 1, 1; ejus insulæ, II, 22, 1. - -Ægeæ opp., V, 21, 11. - -Ægeus Œolyci f., III, 15, 8; IV, 7, 8. - -Ægeus Pandionis minoris f. Athen. rex., I, 5, 2 et 4; Lyci frater, IV, -2, 6; Uraniæ Veneris cultum Athenis inducit, I, 14, 7; quos expellit in -Arcadiam migrant, VIII, 23, 3; ejus interitus et heroum, I, 22, 4 et 5; -statua, X, 10, 1. - -Ægiæ opp. Lacon., III, 21, 5. - -Ægiale quæ postea Sicyon, II, 6, 5. - -Ægialea urbs, II, 5, 6; peste afflicta, II, 7, 7; eversa, _ibid._ 1. - -Ægialeus Adrasti f., I, 43, 1; αὐτόχθων, II, 5, 6; rex Sicyonis _ibid._; -VIII, 1, 1; ejus heroum, I, 44, 4; statua, X, 10, 4; interitus, IX, 5, -13; monumentum, IX, 19, 2; nepotes, II, 5, 6. - -Ægialus postea Achaia, V, 1, 1; VII, 1, 1. - -Ægialenses, VII, 1, 1. - -Ægienses Achaiæ pop., III, 12, 7. - -Ægila Lacon. locus, IV, 17, 1. - -Ægimius Pamphyli pater, II, 28, 6. - -Ægina Asopi filia insulæ nomen dat, II, 5, 2; II, 29, 2; rapta a Jove, -II, 5, 1; ejus signum, V, 22, 6; X, 13, 6. - -Ægina insula, II, 29, 2 — 30, 4. - -Æginæi operis signa, I, 42, 5; II, 30, 1; V, 25, 13; VII, 5, 5; VIII, -53, 11; X, 17, 12; X, 36, 5. - -Æginetæ navibus valent, II, 29, 5; Persis studentes a Cleomene -comprimuntur, III, 4, 2; cum Arcadibus commercium exercent, VIII, 5, 8. - -Æginetes Deritæ f. et pater Peliæ, VII, 18, 5. - -Æginetes Pompi f. Arcadiæ rex, pater Polymestoris, VIII, 5, 8. - -Ægira opp. et navale Achaiæ, VII, 26, 1 — 9. - -Ægis aurea, V, 12, 4. - -Ægisthus cum Agamemnone Cassandræ geminos interficit, II, 16, 6; a -Nauplii filiis juvatur, I, 22, 6; ejus cum Agamemnone simultas unde -orta, II, 18, 2; filia Erigone, II, 18, 6; sepulcrum, II, 16, 6. - -Ægium opp, VII, 6, 1; VII, 22, 10; VII, 23, 5 — 24, 4; Achaici synedrii -locus, VII, 7, 2; VII, 24, 4. - -Ægles e Sole filiæ Gratiæ, IX, 35, 5. - -ad Ægospotamos clades, III, 8, 6; III, 11, 5; III, 17, 4; IV, 17, 3; IX, -32, 7; X, 9, 11; pugnæ socii, X, 9, 7 — 10; manubiæ, III, 18, 8. - -Ægosthena, Megarorum oppidum, I, 44, 4. - -Ægyptii proceri, I, 35, 5; navalibus quam pedestribus prœliis aptiores, -III, 6, 5; cum Phrygibus de antiquitate certant, I, 14, 2; Linum lugent, -IX, 29, 7; Dianam Cereris filiam perhibent, VIII, 37, 6; ab Agesilao -adjuvantur, III, 10, 2; IV, 17, 5; Ægyptii reges Macedonum nomine -gaudent, X, 7, 8; eorum statuæ Athenis, I, 8, 6; I, 9, 8. - -Ægyptii viri de Taraxippo, Amphione, Orpheo sententia, VI, 20, 18. - -Ægyptium marmor, I, 18, 6; simulacra, IV, 32, 1; VII, 5, 5; pleraque -lignea, II, 19, 3. - -Ægyptus Beli f.; ejus sepulcrum, VII, 21, 13; ejus filiorum monumentum, -II, 24, 2. - -Ægyptus (_Æsypus?_) Eleus, Timonis pater, VI, 12, 6. - -Ægyptus sive Nilus fl., IX, 40, 6. - -Ægyrus Thelxionis f., II, 5, 7. - -Ægys opp. a Spartanis deletur, III, 2, 5; Ægytæ, _ib._, VIII, 27, 4; -Ægytis Arcadiæ pars, VIII, 34, 5. - -Æneas Anchisæ f. Palladium transfert in Italia, II, 23, 5; in Laconica -urbes condit, in Arcadia patrem sepelit, III, 22, 11; VIII, 12, 8; cum -Diomede pugnat, V, 22, 2; ejus uxor Creusa an Eurydice, X, 26, 1; -sociorum pars in Sardiniam delata, X, 17, 6; statua ænea, II, 21, 1; -arca, VII, 19, 7. - -Æneas Eleus ex Iamidarum gente, VIII, 10, 5; VI, 2, 4. - -Ænesidemus Leontinorum tyrannus, V, 22, 7; alius Leontinus, _ib._ - -Ænetus Lacedæm. athleta Olympionica, III, 18, 7. - -Ænetus vates, I, 27, 5. - -Ænianes Amphictyones, X, 8, 2; Thessalis accensentur, _ib._ 3. Brennum -per Œtam montem ducunt, X, 22, 9. - -Ænigmatis usi veteres Græciæ sapientes, VIII, 8, 3. - -Ænus opp. Thraciæ, V, 27, 12. - -Æoles in Troade, VI, 4, 9; in Lesbo, X, 24, 1; Ilii incolæ, I, 35, 4; -VIII, 12, 9; postea Bœoti, X, 8, 4; Æolensium urbes duodecim, VII, 5, 1. - -Æoli insulæ, X, 11, 3. - -Æolidas v. Olidas. - -Æolis a Gra occupatur, III, 2, 1. - -Æolius Hippodamiæ procus, VI, 21, 11. - -Æolus Aethlii pater, V, 8, 2; Crethei, IV, 2, 5; Macaris, X, 38, 4; -Magnetis, V, 21, 11; Perieris, VI, 22, 2; Tanagræ, IX, 20, 1; Arnes, IX, -40, 5. - -Æpea opp. Messen. IV, 34, 5. - -Æpytiadæ vel Æpytidæ, IV, 3, 8; IV, 9, 4 et 9; VIII, 18, 4. - -Æpytus Cresphontis f. et in regno Messeniæ successor, justitia et -prudentia clarus, IV, 3, 8; ab Holæa et Heraclidis restitutus, IV, 5, 1; -VIII, 5, 7. - -Æpytus Elati f., VIII, 4, 4 et 7; ejus interitus et sepulcrum, _ibid._; -VIII, 16, 2. - -Æpytus Hippothoi f. Arcadum rex cæcatur, VIII, 5, 5; VII, 10, 3. - -Æpytus Nilei f. Prienen condit, VII, 2, 10. - -Aer fetidus e mari, V, 25, 3. - -Aerope Cephei f. ex Marte gravida partu perit, VIII, 44, 7. - -Aeropia v. Aperopia. - -Aeropus Cephei f., VII, 5, 1. - -Aeropus Martis et Aeropæ f., VIII, 44, 8. - -Æs Tartessium, VI, 19, 2; æris fusores primi; VIII, 14, 8; IX, 41, 1; X, -38, 6; ænea heroum arma, III, 3, 8; æneæ portæ, V, 10, 10; ænea status -solida, IX, 12, 4. æneum templum, thalamus, tectum, X, 5, 11. æneum -papaver in summa tecti testudine, V, 20, 9. æneum limen, IX, 19, 8. ænea -opera et veterum qualia, VIII, 14, 7. æneum signum antiquissimum, III, -17, 6. - -Æschines Argivus, IV, 26, 7. - -Æschines Eleus quinquertio Olympionica, VI, 14, 13. - -Æschylinus Leschei pater, X, 25, 5. - -Æschylus Æsimidis pater, IV, 5, 10. - -Æschylus Asterionis pater, VI, 3, 1. - -Æschylus Euphorionis f. a Baccho tragœdiam facere jubetur, I, 21, 2. -Hieroni familiaris, I, 2, 3. maris regem Jovem appellat, II, 24, 4; -Inachum fluvium Argivum, VIII, 6, 6. Dianam Cereris filiam esse -tradidit, VIII, 37, 6. Furiarum crinem serpentibus implicat, I, 28, 6. -ejus fabula Glaucus, IX, 22, 7; X, 4, 7. Septem ad Thebas, II, 20, 5. -Satyri, II, 13, 6. epitaphium, I, 14, 5. - -Æschylus Symmachi pater, VI, 1, 3. - -Æsculapius Apollinis f. et Hygiæ pater, allegorice aer, VII, 23, 7 — 8. -infans expositus et a turture nutritus, VIII, 25, 11; a capra, II, 26, -5. Epidauri inprimis cultus, II, 26, 3. inde Sicyonem advectus, II, 10, -3. ejus natales et patria, II, 26, 3. mater Coronis, II, 27, 6; vel -Arsinoe Leucippi filia, III, 26, 7; IV, 3, 2; uxor, II, 29, 1. filii, -IV, 3, 2; IV, 31, 12; dracones, II, 11, 8; III, 23, 4 — 7. lavacrum, II, -27, 6. lucus, II, 27, 1. templa, I, 21, 4; II, 10, 2; II, 13, 5; II, 23, -4; III, 22, 10; III, 26, 10; IV, 30, 1; IV, 31, 10; VII, 21, 14; VII, -23, 7; VII, 27, 11; VIII, 25, 3; sacra Pergami, III, 26, 10. in insula -Co, III, 23, 6; imberbis, VIII, 28, 1. - -Ἀσχληπιὸς ἐν Ἀγιαδῶν, III, 14, 2; ἀγνίτας, III, 14, 7; ἀρχαγέτης, X, 32, -12; αὐλώνιος, IV, 36, 7; Γορτύνιος, II, 11, 8; Δημαίνετος, VI, 21, 4; -ἰατρὸς, II, 26, 9; Καούσιος, VIII, 25, 1; Κοτυλεὺς, III, 19, 7, παῖς, -VIII, 25, 11; VIII, 32, 5; φιλόλαος, III, 22, 9. - -Æsepus fl. Phrygiæ, X, 31, 6. - -Æsimides, I, 3, 3; Æschyli f. archon Athen., IV, 5, 10. - -Æsymnetes deus, VII, 20, 1; VII, 21, 6. v. Bacchus. - -Æsymnium Megarense, I, 43, 3. - -Æsymnus Megarensis, I, 43, 3. - -Æsypus Timonis f. Olympionica; ejus statua, VI, 2, 8. (Timonis pat., VI, -12, 6.) - -Ætas aurea, V, 7, 6. - -Ætha equa Agamemnonis, V, 8, 3. - -Æthidæ duo, quorum alterum religiose colunt Messenii, IV, 32, 2. - -Æthiopes Oceani accolæ, I, 33, 3. ebeni radices eruunt, I, 42, 5. Solis -mensam fabulantur, VI, 26, 2; I, 33, 4. - -Æthiopia supra Syenen, V, 7, 4. ejus aspides nigræ, IX, 21, 6. tauri, -IX, 21, 2. - -Æthiopicus campus, I, 33, 4. - -Æthlius Æoli vel Jovis f. Elidis rex, V, 1, 3; V, 8, 2. - -Æthra Phalanthi uxor, X, 10, 8. - -Æthra Pitthei f., II, 32, 9. a Neptuno compressa, II, 33, 1. a Dioscuris -capta, V, 19, 3. e captivitate liberata, X, 25, 7. eam uxorem sibi -postulat Bellerophon, II, 31, 9. - -Æthusa Neptuni f., IX, 20, 1. - -Aetius Anthæ f. rex Trœzeniorum, II, 30, 8; II, 31, 10. - -Ætnæ crateres fatidici, III, 22, 9; rivi ardentes, X, 28, 4. - -Ætnæus Promethei f., IX, 25, 6. - -Ætoli ab Ætolo dicti, V, 1, 8. Acarnanibus inimici, IV, 25, 3; X, 16, 6. -ab Agesilao adjuvantur, III, 10, 2. in Elidis consortium veniunt, V, 4. -2. a Cylone tyrannide liberantur, VI, 14, 11. cum Thessalis bellum -gerunt, VI, 16, 2; Gallos strenue propulsant, I, 4, 4; X, 20, 4; X, 22, -13; X, 23, 12; tropæum de Gallis dedicant Delphis, X, 15, 2; X, 19, 1 et -4; in Actiacam Nicopolin translati; X, 38, 4; VII, 18, 8; ἀνάστατοι, -VIII, 24, 11. - -Ætoliæ simulacrum, X, 19, 1. - -Ætolus Endymionis f., V, 1, 4. Elidis rex, Epeo succedit et cædis causa -solum vertit; Ætoliæ nomen dat, V, 1, 8. - -Ætolus Oxyli f., V, 4, 4. - -Africa Battum coronat, X, 15, 6. homines ibi fert, II, 21, 6. - -Africus ventus, vitibus noxius, II, 34, 2. - -Agamedes Stympheli f., VIII, 4, 8. - -Agamedes Ergini f., IX, 37, 4. cum Trophonio Alcmenæ thalamum ædificat, -IX, 11, 1; Apollini templum, Hyrieo thesaurum, IX, 37, 5; X, 5, 13; -Neptuno ἱππἱῳ templum, VIII, 10, 2. ejus invocatio, IX, 39, 6; scrobs, -IX, 37, 7. - -Agamedidas Thersandri pater, III, 16, 6. - -Agamemnon a Thyeste Vulcani sceptrum accipit, IX, 40, 11. Sicyonis -regnum obtinet, II, 6, 7. an Ægistho præbuerit inimicitiarum causam, II, -18, 2. Aulide Dianæ sacrificat, III, 9, 3. Calchanti ut se sequatur -persuadet, I, 43, 1. ejus laudes, VII, 24, 2. monumentum, II, 16, 6; et -III, 19, 6; tentorii limen, IX, 19, 7; statua, V, 25, 9; imago picta, X, -30, 3; Clazomenis cultus, VII, 5, 11. - -Agamenes Sicyonius, X, 9, 10. - -Agametor Mantinensis pugil, VI, 9, 9. - -Aganippe Permessi f. fons, IX, 29, 5. - -Agapenor Ancæi f. Arcadiæ rex, VIII, 5, 2; VIII, 10, 10; VIII, 53, 7. - -Agasicles Archidami f. rex Spartæ, III, 7, 6. - -Agasicles Sicyonius, II, 10, 3. - -Agasisthenes Laced., VII, 12, 7. - -Agasthenes Augeæ f., Elidis rex, V, 3, 3. - -Agathinus Thrasibuli f., Eleus; ejus statua, VI, 13, 11. - -Agathocles archon Athen., X, 2, 3. - -Agathocles Lysimachi f. a Getis captus, I, 9, 6. novercæ insidiis -exstinctus, I, 10, 3. - -Agathocles Siciliæ tyrannus, VI, 12, 2. - -ἀγαθοῦ θεοῦ templum, VIII, 36, 5. - -Agdistis androgynus, VII, 17, 10. - -Agdistis mons, I, 4, 5. - -Ageladas Argivus statuarius, Onatæ et Hegiæ æqualis, VIII, 42, 10; IV, -33, 2; VI, 8, 6; VI, 10, 6; VI, 14, 11; VII, 24, 4; X, 10, 6. - -Agelaus Stymphali f., VIII, 35, 9. - -Agelaus Tegeates Pythionica, X, 7, 7. - -Ageles Chius pugil Olympionica, VI, 15, 2. - -Agelochus Tisameni f. Agiæ pater, III, 11, 5. - -Agelus Neptuni f., VII, 4, 8. - -Agemachus Cyzicenus Olympionica; ejus statua, VI, 13, 7. - -Agenor Arei f., VII, 18, 5. - -Agenor Pleuronis f., III, 13, 8. - -Agenor Thebanus pugil; ejus statua, VI, 6, 2. - -Agenor Triopæ f., I, 14, 2. rex Argivorum, II, 16, 1. - -Agenor Trojanus occisus a Neoptolemo, X, 27, 2; X, 25, 6. - -Agesarchus Æmostrati f. Tritæensis, VI, 12, 8. - -Agesilas Lusensis Pythionica, VIII, 18, 8. - -Agesilaus Archidami f., III, 8, 1; Archidami pater, VI, 4, 9. Spartæ -regnum Leotychidi præripit, III, 8, 8. altero pede claudus, _ib._ 10. -Aulide sacra facere vetatur, III, 9, 3. in Asiam trajicit, III, 9, 1. -domum redire cogitur, _ib._ 12; IV, 17, 5. Ætolis auxilium fert, III, -20, 10. in Ægyptum profectus rem bene gerit, _ibid._; Epaminondæ cedit, -IX, 14, 5; IX, 13, 2; ejus mors et sepultura, III, 10, 2. - -Agesilaus Doryssi f. rex Lacedæm., sub quo leges Lycurgus, III, 2, 4. - -Agesimeses. vid. sub v. Agamenes Sicyon. - -Agesipolis Cleombroti f. rex Spartæ, I, 13, 5; III, 6, 2. - -Agesipolis Pausaniæ f. rex Spartæ; ejus res gestæ et mors, III, 5, 7 -_sq._ Mantineam capit, VIII, 8, 7. - -Agetor Arcas argento se corrumpi patitur, V, 21, 3. - -Agiadas Eleus pugilatu victor, VI, 10, 9. - -Agias, Agelochi f., Lysandro prædicit victoriam; ejus statua, III, 11, -5. - -Agidæ, seu Agiadæ, Eurysthenis posteri, III, 2, 1. eorum series, III, 2 -— 6. sepulcra, III, 14, 2. ultimus Cleomenes Leonidæ, III, 7, 1. - -Agis Archidami f. rex Spartæ, III, 8, 1. Eleis bellum infert, III, 8, 3. -filium suum spurium esse dicit, _ib._ 7. - -Agis Archidami f. Agesilai n., III, 10, 5. - -Agis Eudamidæ f. rex Spartæ, III, 10, 5. Megalopolim oppugnat, VIII, 27, -13. Pellenen capit, II, 8; VII, 7, 3; ad Mantineam superatur, VIII, 8, -11 et 10, 5 — 11; occumbit, VIII, 10, 8. - -Agis Eurysthenis f., III, 2, 1. - -Aglaia Gratia, IX, 35, 5. - -Aglaophon Polygnoti pater, X, 27, 4. - -Aglauros Cecropis f.; ejus mors, I, 2, 6; ejus septum sacrum, I, 18, 2. - -Aglaus Psophidius per totam vitam beatus, VIII, 24, 13. - -Agnaptus architectus, V, 15, 6; VI, 20, 10 et 13. - -Ἀγνίτας. v. Æsculapius. - -ἄγνος frutex, III, 14, 7. - -ἄγνωστοι θεοὶ, I, 1, 4; V, 14, 8. - -Ἀγῶνος effigies, V, 20, 3; V, 26, 3. - -Agoneas Colophonius pater Hermesianactis, VI, 17, 4. - -agonothetæ Olymp., V, 9, 4. - -Agoracritus statuarius, Phidiæ disc. et amasius, IX, 34, 1. - -Agorius Damosii f., V, 4, 3. - -Agræ locus Atticæ, I, 19, 6. - -Agræus Temeni f., II, 28, 3. - -Agrigentinorum donarium, V, 25, 5. - -Agrii filii Œneum Ætolia pellunt, II, 25, 2. - -Agrolas Pelasgus vel Siculus, I, 28, 3. - -Ἀγροτέρα. v. Diana. - -ἀγυιὰ Eleis i. q. Atticis στενωπός, V, 15, 2. - -Agyieus Hyperboreus, X, 5, 8. - -Aiax Oilei f. Cassandram violat, I, 15, 2; X, 26, 3; cum Ulixe -simultatem exercet, X, 31, 1. Locris adest, III, 19, 12. - -Aiax Telamonis f. Alcathoi successor, I, 42, 4. corpore procero, I, 35, -5. pictus, X, 31, 1. cum Hectore pugnat, V, 19, 2. posteri parum clari, -II, 29, 4. statua inter eponymos, I, 5, 2. templum, statua, honores, I, -35, 2 et 3. flos, _ib._ Achillis arma ad tumulum ejus delata, I, 35, 4. - -Aiax uterque redivivus, III, 19, 13. - -Aidoneus fl. Idæ, X, 12, 3 et 4. - -Alabastrum marmor, I, 18, 9. - -Alea festum Minervæ. vid. sub Aleæa. - -Alagonia Eleutherolaconum opp., III, 21, 7; III, 26, 11. - -Alalcomenæ opp. Bœotiæ, IX, 3, 4; IX, 33, 5. - -Alalcomeneus Minervæ nutricius, IX, 33, 4. - -Alalcomenia Ogygi f., IX, 33, 4. - -Alalcomenias fons, VIII, 12, 7. - -Ἀλάστωρ, I, 30, 1; VII, 11, 2; VIII, 24, 8. - -Alazonum apes, I, 32, 1. - -Alcænetus Theanti f., Lepreata Olympianica, VI, 7, 8. - -Alcæus Amphitryonis pater, VII, 14, 2. - -Alcæus poeta hymno in Mercurium, VII, 20, 4; proœmio in Apollinem, X, 8, -10. - -Alcamenes Achæorum prætor, VII, 15, 8. - -Alcamenes statuarius Praxitele antiquior, Phidiæ æqualis, I, 1, 5; I, 8, -4; I, 19, 2; I, 20, 3; I, 24, 3; II, 30, 2; V, 10, 8; VIII, 9, 1; IX, -11, 6. - -Alcamenes Telecli f. rex Spartæ, III, 2, 7; IV, 4, 4; IV, 5, 9. - -Alcander Lycurgo excutit oculum, III, 18, 2. - -Alcathous Pelopis f. leonem Cithæronium conficit, I, 41, 3 et 6. muros -Megar. reficit, I, 41, 6; I, 2, 1 — 2. pater Peribœæ, I, 42, 2. filiorum -alterum interficit, I, 42, 6. ejus heroum, I, 43, 4. - -Alcathous Porthaonis f., VI, 20, 17; VI, 21, 10. - -Alce Celtica fera, V, 12, 1; IX, 21, 3. - -Alcenor Perilai pater, Argivus, II, 20, 7. - -Alcestis Peliæ f., V, 17, 11. - -Alcestas Arybbæ f. Epirotarum rex, I, 11, 4. - -Alcestas Tharypi f. Epirotarum rex, I, 11, 1. - -Alcetus Alcinoi f. Arcas pugil, VI, 9, 2. - -Alcibiadas Spartanus ab Achæis hostis judicatus; Romam missus eos -accusat, VII, 9, 2. - -Alcibiades Arcadas et Eleos a Lacedæmoniis abstrahit, I, 29, 13; ejus -victoria Nem., I, 22, 7; statua a Samiis posita, VI, 3, 15. - -Alcidamia Buni mater, II, 3, 10. - -Alcidamidas Messenius Rhegium abit, IV, 23, 6. - -Alcidocus Scopii f. ab Oxylo occisus, V, 3, 7. - -Alcimachus Euphorbi pater Eretriensis, VII, 10, 2. - -Alcimedon Arcadiæ campus, VIII, 12, 2. - -Alcimedon heros; ejus filia et antrum, VIII, 12, 2. - -Alcimi Hippocoonte nati heroum, III, 15, 1. - -Alcinoe nympha, VIII, 47, 3. - -Alcinus Arcas, VI, 9, 2. - -Alcinus Eleus, VI, 1, 4. - -Alcinus pater Nausicaæ, V, 19, 9. - -Alcippe Martis f. ab Halirrhothio compressa, I, 21, 4. - -Alcis Antipœni filia, IX, 17, 1. - -Alcis Tisidis pater, IV, 9, 3. - -Alcmæon Amphiarai f., II, 20, 5; V, 17, 4; VI, 17, 6. Amphilocho natu -major, X, 10, 4. divini cultus expers, I, 34, 3. exsul et vagus, ejus -uxores, filii, mors, VIII, 24, 7 — 10; statua, X, 10, 4. - -Alcmæon Silli f., II, 18, 8. - -Alcmæonidæ, II, 18, 9. - -Alcman Laconica dialecto usus, III, 15, 2. de Dioscuris, I, 41, 4; III, -26, 2. de Gratiarum nominibus, III, 18, 6. - -Alcmena Amphiarai et Eriphyles f., V, 17, 8. a Jove decepta, V, 18, 3. -in saxum versa, IX, 16, 7. ejus partus a Junone inhibitus, IX, 11, 3. -thalamus, IX, 11, 1. mors et sepulcrum, I, 41, 1. ara, I, 19, 3. - -Alcon Hippocoontis f.; ejus monumentum, III, 14, 7. - -Alcyone Atlantis f., II, 30, 8. duos filios Neptuno parit, IX, 22, 5. -soror Taygetes, III, 18, 10. - -Alcyonia palus immensa profunditate, II, 37, 5. - -Aleæ Arcadicæ situs, conditor, memorabilia, VIII, 23, 1; VIII, 27, 3. - -Aleæa, festum Minervæ, VIII, 47, 4. - -Alector Anaxagoræ f., II, 8, 5. - -Ales fl. Colophon. admodum frigidus, VII, 5, 10; VIII, 28, 3. - -Alesiæ locus Lacon., III, 20, 2. - -Ἀλήσιον οὖδας, IX, 14, 3. - -Alesius mons, VIII, 10, 1. - -Aletes Hippotæ f. Corintho potitur, II, 4, 3; V, 18, 8. - -Aleuadæ Leotychidem corrumpunt, III, 7, 9. Thessaliam Xerxi produnt, -VII, 10, 2. - -Aleus pater Lycurgi, V, 5, 5; Aphidantis f., VII, 4, 4. Arcadiæ rex, -VIII, 4, 8. Aleam condit, VIII, 23, 1. Tegeam, VIII, 45, 1. ejus filii -et filia Auge, VIII, 4, 8, domus Tegeæ, VIII, 53, 10. - -Alexander Ptolemæi φιλομήτορος frater, I, 9, 1. - -Alexander Alexandri Magni e Rhoxane f., I, 6, 3. a Cassandro veneno -interemptus, IX, 7, 2. - -Alexander Amyntæ f., VII, 25, 6. - -Alexander Cassandri f., IX, 7, 3. a Demetrio occisus, _ib._ et IX, 10, -1; X, 36, 6. - -Alexander Lysimachi f., I, 10, 4 et 5. - -Alexander Magnus materno generer Epirota et Æacides, I, 9, 8. in Mimante -perfodiendo frustra laborat, II, 1, 5. tropæa nulla statuit, IX, 40, 9. -thoracem et hastam Æsculapio suspendit, VIII, 28, 1. Alexandriam condit, -V, 21, 9, Smyrnam, VII, 5. Pellenensibus tyrannum imponit, VII, 27, 7; -Thebas evertit, IX, 23, 5 et 6; IX, 25, 10. ab Anaximene Lampsacenis -placatur, VI, 18, 2. ejus pater Ammon, IV, 14, 8, filii et uxores, IX, -7, 2. iracundia, VI, 18, 2. felicitas, IV, 35, 4; VII, 10, 3. periculum -in Oxydracis, I, 6, 2. interitus, VIII, 18, 6; VIII, 7, 7. sepultura -Memphi, I, 6, 3; I, 7, 1. statua, I, 9, 4; Jovis habitu, V, 25, 1; -equestris, VI, 11, 1. genus a Cassandro exstinctum, IX, 7, 2. domus -Megalopoli, VIII, 32, 1. - -Alexander Neoptolemi f., I, 11, 3, et 7. - -Alexander Pheræus, VI, 5, 2; IX, 15, 1. - -Alexander Pleuronius poeta epicus, II, 22, 7. - -Alexander Priami f., III, 12, 6. - -Alexander Pyrrhi f., IV, 35, 3. - -Alexandra s. Cassandra Priami f., III, 19, 6. ejus templum et signum, -_ib._; III, 26, 5. - -Alexandria Ægypti urbs, V, 21, 9; VIII, 33, 3. trans Pharum, VI, 23, 6. -Alexandrinorum, ἐπιχλήσεις, V, 21, 12. - -Alexandria Troadis urbs, X, 12, 4. - -Alexanor Machaonis f. Æsculapio avo templum statuit, II, 11, 5. a -Sicyoniis colitur, _ib._ 6 et 23, 4. Polemocratis frater, II, 38, 6. - -Alexiarus locus Bœotiæ, IX, 25, 7. - -Alexibius Arcas Olympionica; ejus statua, VI, 17, 4. - -Aleximachus Phocensis; ejus virtus, mors, statua, X, 22, 3. - -Alexinicus Eleus Olympionica, VI, 17, 7. - -Alexis Sicyonius Canthari pater, VI, 3, 6. - -Alimusii, demus Atticus, I, 31, 1. - -Aliphera Arcadiæ opp., VIII, 26, 5; VIII, 27, 4, 7. - -Alipherus Lycaonis f. Alipheræ conditor, VIII, 3, 4; VIII, 26, 6. - -Alizonum apes v. s. Alazon. - -Almones v. Olmones. - -Almus v. Halmus. - -Aloeus Solis f., II, 1, 1; II, 3, 10. ejus filiorum interitus et -sepulcra, IX, 22, 6. - -Alope Cercyonis filia, I, 5, 2; Hippothoontis mater; ejus mors et -sepulcrum, I, 39, 3. Chœrili fabula, I, 14, 3. - -Alopecus Irbi f., III, 16, 9. - -Alpheæa v. Diana. - -Alphesibœa Phegei f. uxor Alcmæonis, VIII, 24, 8. - -Alpheus Lacedæmonius post Leonidam fortissimus, ejus templum, III, 12, -9. - -Alpheus Pisæ fl., III, 8, 4. septem Elidis fluvios recipit, V, 7, 1; VI, -22, 6. Jovi amicus, V, 13, 11. Dianam amat, VI, 22, 9; Arethusam, V, 7, -2. oleastrum gignit, V, 14, 3. ejus fontes et meatus, V, 7, 1; VIII, 44, -3. transitu statis diebus interdictum feminis, V, 6, 7. effigies, V, 10, -7. ara et cultus, V, 14, 6; ei comam alit Leucippus, VIII, 20, 3. - -Alphius pictus, X, 25, 3. - -ἀλφὸς, V, 5, 11. - -Alphion locus Laconiæ, III, 18, 2. - -Althæa Thestii f., VIII, 45, 6, Meleagri mater, X, 31, 3 — 4. - -Althepia regio, II, 30, 5. - -Althepus Neptuni f., Trœzeniorum rex, II, 30, 50; II, 32, 8. - -Altis Jovis Olympici lucus, V, 10, 1. aræ ibi positæ, V, 14, 4 — 15, 9. -paludosa, V, 11, 10. platanis consita, V, 17, 11. - -Alxion Œnomai pater, V, 1, 6. - -Alyattæ Lydorum regis crater, X, 16, 1. ætas, V, 10, 3. - -Alycæa Arcadiæ opp., VII, 27, 3. - -Alypus Sicyonius statuarius, VI, 1, 3; VI, 8, 5; X, 9, 10. - -Alyssus fons rabiem sanans, VIII, 19, 3. - -Amadocus Hyperboreus, I, 4, 4. - -Amaltheæ cornu, IV, 30, 6; VI, 19, 6; VI, 25, 4; VII, 26, 8. - -Amarynceus Pyttii f. Elei regni particeps, V, 1, 11; V, 3, 4. - -Amarythus opp. Eubœæ, I, 31, 5. - -Amathus opp. Cypri, IX, 41, 2. - -Amazonum expeditio contra Athenienses, I, 41, 7. invicta fortitudo, I, -15, 2. quousque progressæ sint, III, 25, 3. Dianam Ephesiam dedicant, -IV, 31, 7; supplices ad eam confugiunt, VII, 2, 7. - -Ἀμαζονιχὴ ἀσπὶς, I, 41, 7. - -Ambraciotæ Thesprot. pop., V, 23, 2. Molossos vincunt; donarium, Delphos -mittunt, X, 18, 4. ab Augusto Nicopolin translati, V, 23, 3. - -Ambrosus heros, X, 36, 3. - -Ambrosus opp. Phocidis, IX, 13, 3; X, 3, 2; X, 36, 1. ejus muri, IV, 31, -5; X, 36, 3. - -Amertes Eleus Olympionica; ejus statua, VI, 8, 1. - -Amilichus Achaiæ fl., VII, 19, 5. - -Amilus Arcadiæ vicus, olim urbs, VIII, 13, 5. - -Aminius fl. Arcadiæ, VIII, 29, 5. - -Ammon unde appellatus, IV, 23, 10. Alexandri M. pater, IV, 14, 7. ei ara -a Ptolemæo Lagi posita, IX, 16, 1, ab Eleis, V, 15, 11. templum signum -hymni a Pindaro dedicati, IX, 16, 1. templum et oraculum, III, 18, 3; -III, 21, 8; VI, 8, 3; VIII, 11, 11. signa, VIII, 32, 1; X, 13, 5. - -Ammonii Libyæ pop., III, 18, 3; IX, 16, 1. - -Amnisus Cretæ opp., I, 18, 15. - -Amoris natales, IX, 27, 2: aræ, I, 30, 1; VI, 23, 3: comites, I, 43, 6: -cultus præcipuus apud Thespienses, IX, 27, 1: festum et ludi, IX, 3, 3: -signa, III, 26, 5. alatus, I, 33, 7. fortunæ adstat, VII, 26, 8; -Gratiis, VII, 24, 7. cum Anterote contendit, VI, 23, 5. lyram tenet, II, -27, 3. Venerem emergentem excipit, V, 11, 7. - -Amoris infausti exempla, VII, 19, 2; VII, 21, 1. - -Amphea opp. Messeniæ a Lacedæmoniis capitur, IV, 5, 8. - -Amphialus pictus, X, 25, 3. - -Amphianax Antimachi f., III, 25, 10. - -Amphiaraus Phoronides, VII, 17, 7. Oiclis f., III, 12, 5; VI, 17, 6; -Alcmæonis et Amphilochi pater, II, 18, 4; II, 20, 5. aprum Calydonium -venatur, VIII, 45, 7; cum Lycurgo pugnat, III, 18, 12. Melanippum -occidit, IX, 18, 1. vaticinandi arte imbuitur, II, 13, 7. hiatu terræ -absorbetur, I, 34, 2; II, 23, 2, 3; IX, 8, 3; IX, 19, 4. somnia -interpretatur, I, 34, 5; ejus familia in arce Cypseli repræsentata, V, -17, 7; consecratio et cultus, I, 34, 4 et II, 37, 5; templum, II, 23, 2; -heroum, III, 12, 5; signum curule, X, 10, 3. - -Amphicea s. Amphicæa, opp. Phocidis, X, 3, 2; X, 33, 9. - -Amphicles Agidis f., III, 16, 9. - -Amphiclus Eubœensis Chium obtinet, VII, 4, 9. - -Amphictyon Deucalionis f., X, 8, 1. Atheniensium rex, I, 2, 5 et 6. -Itoni pater, IX, 1, 1 et III, 4, 1. - -Amphictyones unde dicti, X, 8, 1. Delphicum templum restituunt, X, 5, -13. Pythicos ludos instituunt, VI, 14, 10; X, 7, 4; X, 33, 8. præmia -victoribus tribuunt, VI, 4, 3. Cirrhæis bellum inferunt, X, 37, 6. -Scyllidi et filiæ statua ponunt, X, 19, 1. Phocenses multant, X, 2, 1. -eorum numerus, X, 8, 4; concilii locus, VII, 24, 4. civitates et populi, -X, 8, 2; donarium de multa Phocensium, X, 15, 1 et 7. - -Amphictyonia Argivorum, IV, 5, 2. - -Amphidamas Alei f., VIII, 4, 8. - -Amphilochus Amphiarai f., II, 18, 4; II, 20, 5. Alcmæone minor natu, X, -10, 4. ejus oraculum et ara, I, 34, 3; heroum, III, 15, 8. liberorum -ara, I, 34, 3. - -Amphilochi pop., II, 18, 5. - -Amphilytus Bacchiades, Eumeli pater, II, 1, 1. - -Amphimachus Cteati e Theronice f. Eleorum princeps, V, 3, 3. - -Amphimachus Polyxeni f., V, 3, 4. - -Amphimarus Neptuni f., IX, 29, 6. - -Amphion Cnossius Acestoris f. Ptolichi disc., VI, 3, 5; X, 15, 6. - -Amphion Iasii f., IX, 36, 8. - -Amphio et Zethus Antiopes f. Thebas condunt, II, 6, 4; IX, 5, 6. eorum -monumentum et sacra, IX, 17, 4; X, 32, 11. Amphion affinis Tantalo, et -musicæ magicæque peritus, IX, 5, 7; VI, 20, 18, νήτην invenit, IX, 8, 4. -apud inferos pœnas dat, IX, 5, 8. domus ejus excisa, IX, 5, 9. liberorum -interitus, II, 21, 9. rogus, IX, 17, 2. monumenta, IX, 16, 7. - -ad Amphipolim prælium, I, 10, 2. - -Amphiptolemus Samius, Asii pater, II, 6, 4; VII, 4, 1. - -Amphissa Locrorum urbs, III, 9, 9; X, 22, 13; X, 38, 4. - -Amphissa Macaris ab Apolline amata; ejus sepulcrum, X, 38, 4. - -Amphissenses genere Locri ab Arato invaduntur, II, 8, 4. Phocenses -lacessunt, III, 9, 9. - -Amphisthenes Amphiclis f., III, 16, 9. - -Amphithemis Thebanus pecuniam a Persis accipit, III, 9, 8. - -Amphitrite Theseo coronam donat auream, I, 17, 3. signa ejus, II, 1, 7, -et 8. - -Amphitryo Alcæi et Laonomes f., VIII, 14, 2. ejus domus, IX, 11, 1. -exsilium, _ib._ donaria, IX, 10, 4; IX, 17, 3. sepulcrum, I, 41, 1. - -Amphitus fl., IV, 33, 3. - -Amphoterus Alcmæonis f., VIII, 24, 9. - -Amphrysus v. Ambrysus. - -Ampyx Peliæ f., VII, 18, 5, Mopsi pater, V, 17, 10. - -Amyclæ, III, 18, 7 — 19, 6. ab Amycla conditæ, III, 1, 3. a Spartanis -expugnatæ, III, 2, 6. in vicum versæ, III, 19, 6. ab Aristomene captæ, -IV, 18, 3. - -Amyclæenses a Doriensibus victi, III, 12, 9. ab Iphicrate cæsi, III, 10, -1. - -Amyclæus statuarius, X, 13, 7. - -Amyclas Lacedæmonis f., III, 1, 3; VII, 18, 5. ejus filia Laodamia, X, -9, 5. Niobes f., II, 21, 9. - -Amygdalus e genitalibus Attis nata, VII, 17, 11. - -Amymone Danai f., II, 37, 1; IV, 35, 2. - -Amymone fl. in Corinthiorum ditione, II, 37, 1; V, 17, 11. - -Amyntas Hellanici f. Ephesius, pancratiastes, VI, 4, 5. - -Amyntas Philippi pater ejus statua, V, 20, 10. - -Amythaon Crethei f. Olympicos ludos instituit, V, 8, 2. - -Amythaon Melampodis pater, II, 18, 4; VI, 17, 6. - -ἀναβάται, V, 9, 2. - -Anacharsis sapientis nomen petit, I, 28, 8. - -Anaclethra saxum, I, 43, 2. - -Anacreon Teius Polyrati familiaris, I, 2, 3. post Sappho carmina -amatoria scripsit, I, 25, 1. - -Anæa urbs, VII, 4, 3. - -ἄναχτες Dioscuri, II, 22, 6. pueri, X, 38, 7. - -Anactoria quæ postea Miletus, VII, 2, 5. - -Anactorii Corinthiorum coloni transferuntur Nicopolin, V, 23, 3. - -Anactoron Phliasiorum, II, 14, 4. - -Ἀνάγχης, II, 4, 6. - -Anagyrasii demus Atticus, I, 31, 1. - -Anaphlystus Trœzenis f. demi Attici conditor, II, 30, 9. - -Anauchidas Eleus lucta Olympionica, V, 27, 12; VI, 14, 11; VI, 16, 1. - -Anax Terræ f., I, 36, 6. Anactoriam condit, VII, 2, 5. - -Anaxagoras Ægineta statuarius, V, 23, 3. - -Anaxagoras Argivorum rex, Megapenthis f., II, 18, 4. - -Anaxagoridæ Argivorum reges, II, 18, 5; II, 30, 10. - -Anaxander Eurycratis f. Spartæ rex, III, 3, 4; IV, 15, 3. Leandridis -maritus; Messeniam populatur, III, 14, 4. a Messeniis funditur, IV, 16, -2. epistola ab hostibus intercepta, IV, 22, 6. - -Anaxander Laced. Olympionica, VI, 1, 7. - -Anaxandra Thersandri f.; ejus ara, III, 16, 6. - -Anaxandrides Leontis f. rex Spartæ ejus uxores et liberi, III, 3, 5. - -Anaxias s. Anaxis et Mnasinus Dioscurorum f., eorum statuæ, II, 22, 5; -in solio Apollinis Amyclæi, III, 18, 13. - -Anaxibia Agamemnonis soror, mater Pyladis, II, 29, 4. - -Anaxicrates Athen. archon, X, 23, 14. - -Anaxidamus Zeuxidami f. Spartæ rex, III, 7, 6; IV, 15, 3. - -Anaxilas Rhegii tyrannus, V, 26, 4. Messenios in Italiam arcessit, IV, -23, 6. - -Anaximenis historici stratagemata, VI, 18, 2 — 4. - -Anaxippus Mendæus Herculis statuam dedicavit Olympiæ, V, 25, 7. - -Anaxirrhoe Coroni f. Epei uxor, V, I, 6. - -Anaxis v. Anaxias. - -Ancæus Lycurgi f. Argonauta, VIII, 4, 10. Meleagri socius in conficiendo -apro Calydonio; ab apro interficitur, _ib._ et VIII, 45, 2 et 7. - -Ancæus Neptuni ex Astypalæa f. Lelegum rex, ejus uxor et liberi, VII, 4, -1. - -Anchesmus mons Atticæ, I, 32, 2. - -Anchialus, X, 27, 3. - -Anchionis Olympionica, v. Chionis. - -Anchirrhoe, VIII, 31, 4. - -Anchisæ monumentum, VIII, 12, 8. - -Anchisia mons Arcadiæ, VIII, 12, 8. - -Ancora a Mida inventa, I, 4, 5. - -Ancyra opp. Phrygiæ a Mida conditum, a Gallis captum, I, 4, 5. - -Andania urbi nomen dat, IV, 1, 8; IV, 33, 6. - -Andania Messeniorum regia, IV, 1, 2; IV, 3, 7. initiorum sedes, IV, 3, -10. præstantis juventutis ferax, IV, 14, 7. deseritur, IV, 26, 6. ejus -rudera, IV, 33, 6. - -Andræmon Codri f. Leleges Lebedo expulit, VII, 3, 5. - -Andræmon Thoantis pater, V, 3, 7, ejus uxor et monumentum, X, 38, 5. - -Andreas Argivus statuarius, VI, 16, 7. - -Andreis regio et urbs ab Andreo nominata, IX, 34, 6; IX, 36, 1. - -Andreus Penei f., IX, 34, 6. Andrum condit, X, 13, 4. ejus uxor, IX, 34, -9. - -Andriorum Bacchanalia, VI, 26, 2; donarium, X, 13, 4. Andrii a quo nomen -habeant, _ibid._ - -Andriscus Persei f., VII, 13, 7. - -Androcles Androclis nepos Messenius, IV, 16, 2; prœlio contra -Lacedæmonios cadit, IV, 17, 9. - -Androcles Phintæ f. Messeniorum rex, IV, 4, 4. cum Antiocho contendens -pugna cadit, IV, 5, 6. ejus posteri, IV, 14, 3; IV, 15, 7. - -Androclea Antipœni, IX, 16, 1. - -Androclides Thebanus ab Artaxerxe corruptus, III, 9, 8. - -Androclus Codri f. Ephesum occupat, VII, 2, 8. Samum capit, VII, 4, 2. -cadit in pugna, VII, 2, 8. ejus sepulcrum, _ib._ 9. - -Androdamas Phliantis et Chthonphyles f., II, 6, 6; II, 7, 6; II, 12, 6. - -Androgei pater et cædes, I, 27, 10. ara, I, 1, 2; I, 1, 4. - -Andromache Hectoris uxor, X, 25, 9; Pyrrhi, I, 11, 1. Heleni, _ib. et_ -II, 23, 6. ex Heleno mater Molossi, Pieli, Pergami, Cestrini, I, 11, 1; -cum Pergamo in Asiam redit, I, 11, 2. - -Andromachus Abderita, pater Pythis, VI, 14, 12. - -ἀνδροφάγος bellua, IX, 2, 4. - -Andropompus Bori f., II, 18, 8. Xanthum dolo occidit, IX, 5, 16. - -Androsthenes Athen. statuarius Eucadmi disc., X, 19, 4. - -Androsthenes Lochæi f. pancratiastes, VI, 6, 1. - -Androtion ἐν τῇ συγγραφῆ τῇ Ἀτθίδι, VI, 7, 6. de Amphictyonibus, X, 8, -1. - -Anemosa vicus Arcadiæ, VIII, 35, 9. - -Angelion et Tectæus statuarii, Dipœni et Scyllidis disc., II, 32, 5; IX, -35, 3. - -Anguillæ Copaides, IX, 24, 2. - -Anigræa via in Pelopon., II, 38, 4. - -Anigrides nymphæ, V, 5, 11. - -Anigrus fl., V, 5, 3. olim Minyeius, V, 6, 3. ejus ostium, fons, odor, -V, 5, 7. - -Anima hominis immortalis esse traditur a Chaldæis et Magis, IV, 32, 4. - -Animalia quibusdam regionibus peculiaria, II, 28, 1. alba insolita, -VIII, 17, 3. variant pro cœli et terræ diversitate, IX, 21, 6. - -Anio Italiæ fl., IV, 35, 10. - -Annibal in terra Libyssa inhumatus, VIII, 11, 11. - -Annulus gemmatus, X, 30, 4. - -Anochus Adamatæ f., Tarentinus stadio et diaulo Olympionica; ejus -statua, VI, 14, 11. - -Anolympiades, VI, 22, 3. - -Anonus Laconiæ fons, III, 20, 7. - -Anser puellæ ludicrum, IX, 39, 2. - -Antæus, IX, 11, 6. - -Antagoras Cous, III, 4, 9. - -Antagoras Rhodius Antigono familiaris, I, 2, 3. - -Antalcidæ pax, IX, 1, 4; IX, 13, 2. - -Antander Messeniorum dux, IV, 7, 4; contra Lacedæmonios pugnans cadit, -IV, 10, 5. - -Antasus (Antassus) Melanis pater, II, 4, 4; V, 18, 7. - -Antenor statuarius, I, 8, 5. - -Antenor Trojanus Menelaum et Ulyssem hospitio excipit, X, 26, 7. ejus -uxor et liberi, X, 27, 3. domus insigne, _ib._ - -Anteros, VI, 23, 3 et 5; I, 30, 1. - -Anthas Neptuni et Alcyones f. Trœzeniorum rex, II, 30, 8; IX, 22, 5. - -Anthea Achaiæ opp. ab Eumelo et Triptolemo conditum, VIII, 18, 3 et 6. - -Anthea s. Thuria Messeniæ opp., IV, 31, 1. - -Anthea Trœzeniæ opp., II, 30, 8. - -Antheas Eumeli f.; ejus mors, VII, 18, 3. - -Anthedon nympha, IX, 22, 2. - -Anthedon opp. Bœotiæ, VI, 10, 1; IX, 22, 5; IX, 26, 2. - -Anthemocritus a Megarensibus occisus; monum., I, 36, 3. - -Anthene, v. Athene vicus. - -Anthium puteus, I, 39, 1. - -Anthracia nympha Arcadica; ejus statuæ, VIII, 31, 4; VIII, 47, 3. - -Anticlea Dioclis filia, IV, 30, 2. - -Anticlea Ulixis mater, picta, X, 29, 8. - -Anticyra opp. Phocidis, olim Cyparissus, X, 36, 5. excisa, VII, 7, 9; X, -3, 1; X, 36, 6. - -Anticyreus Herculi æqualis, X, 36, 5. - -Antigone Polynicem fratrem cremat, IX, 25, 2. - -Antigonea quæ ante Mantinea, VIII, 8, 11. - -Antigoni expeditio contra Ptolemæum Lagi, I, 6, 4. filius Demetrius -_ib._ pugna contra Lysimachum; mors, I, 6, 7; I, 16, 1. statuæ, VI, 11, -1; VI, 16, 2; X, 10, 2. - -Antigonus Demetrii f., II, 34, 1. a Lysimacho superatur, I, 10, 2. -Macedoniam recuperat, I, 13, 7; I, 16, 2. a Pyrrho fugatur, I, 13, 2. -Eleis tyrannum imponit, V, 5, 1. Pyrrhum in Peloponneso adoritur, I, 13, -7. Atticam invadit, I, 1, 1; I, 7, 3; I, 30, 4; III, 6, 4. contra Gallos -auxilia mittit, X, 20, 5. ejus statua, VI, 15, 7. - -Antigonus Philippi tutor, II, 8, 4; VI, 16, 3; VIII, 8, 11. patruelis et -vitricus, VII, 7, 4. Arato auxilium fert, II, 9, 2 — 3. Cleomenem -superat, VIII, 49, 5. - -Antilochus in ins. Leuce, III, 19, 13. pictus, X, 30, 3. ejus f. Pæon, -II, 18, 8. - -Antimachus poeta, VIII, 25, 4 et 9; IX, 35, 5. - -Antimachus Thrasyanoris f., II, 19, 1; Amphianactis pater, III, 25, 10. - -Antimenes Deiphontis f., II, 28, 6. - -Antinoe seu Autonoe Cephei f., VIII, 8, 4; ejus sepulcrum, VIII, 9, 5. - -Antinoe Peliæ filia, VIII, 11, 3. - -Antinoi Bithyniensis honores divini, VIII, 9, 7. - -Antiochia Syriæ caput, VIII, 29, 3. - -Antiochus Alcibiadis gubernator, III, 17, 4; IX, 32, 6. - -Antiochus Herculis et Mideæ f., I, 5, 2; II, 4, 3; X, 10, 1. - -Antiochus Lepreata; ejus statua, VI, 3, 9. - -Antiochus (M.) a Romanis victus, VIII, 50, 4; VII, 8, 3. Atheniensibus -remittit statuas a Xerxe asportatas, I, 8, 5. donaria ejus, V, 12, 4. - -Antiochus Messeniorum rex, IV, 4, 4; IV, 5, 8. - -Antiochus Phocensium dux, X, 20, 3. - -Antiochus (Soter), I, 7, 3; I, 16, 1. post Demetrium captum restitutus, -X, 12, 10. contra Gallos auxilia mittit, X, 20, 5. - -Antiochus Syracusanus Xenophanis f. ὲν τῇ Σιχελιώτιδι συγγραφῇ, X, 11, -3. - -Antiope Amazon, I, 2, 1; I, 41, 7. - -Antiope Thebana, Nyctei vel Asopi f. ab Epopeo rapta, II, 6, 1. ejus f., -_ib._ 4; IX, 25, 3. spelunca et partus, I, 38, 9. furor, IX, 17, 6. -simulacrum, II, 10, 4. monumentum, IX, 17, 4 et 6.; X, 32, 10. - -Antiophemus Musæi pater v. Antiphemus. - -Antipater Cassandri pater, I, 25, 3; IX, 7, 1. a proditoribus in Græcos -concitatur, VII, 10, 4. ad Cranonem prœlium committit, X, 3, 4. - -Antipater Cassandri f. matricidii pœnas luit, IX, 7, 3. - -Antipater Clinopatri f. Milesius, pugil Olympionica, VI, 2, 6. - -Antiphanes Argivus statuarius, Periclyti disc., V, 17, 4; X, 9, 6 et 8 -et 12. - -Antiphanes Tegeatis leges dat, VIII, 48, 1. - -Antiphemus Musæi pat., X, 5, 6; X, 12, 11. - -Antiphemus Gelæ conditor, VIII, 46, 2. - -Antiphilus architectus, VI, 19, 7. - -Antiphus Ganyctoris f., IX, 31, 6. - -Antipœni filiæ mortem oppetunt pro patriæ salute, IX, 17, 1. - -antiquiora nomina sectari Græcos, VII, 17, 7; VII, 26, 4. - -Antitheus archon Athen., VII, 17, 1. - -Antonini Pii laudes, VIII, 43, 1; apud Epidaurios opera præclara, II, -27, 6. - -Antoninus alter Pii f., VIII, 43, 6. - -Antonius cum Cæsare bellum gerit, IV, 31, 1; VIII, 8, 12. - -Antra memorabilia, X, 32, 2 — 6. - -Anyte poetria, X, 38, 13. - -Anytus Titan, VIII, 37, 5. - -Ἀοιδὴ Musa, IX, 29, 2. - -Aones Bœtiæ incolæ, IX, 5, 1. - -Aoris Arantis f.; ejus soror, II, 12, 5. - -Aornon locus Thesprotiæ, IX, 30, 6. - -Aous fl., IV, 34, 3. - -Apame Antiochi Seleucidæ f., I, 7, 3. - -Apelles pictor, IX, 35, 6. - -Apelles statuarius, VI, 1, 6. - -ἀπήνη, V, 9, 2. - -Aper Calydonius, Erymanthius, Cromyonius, I, 27, 9. Arcadici venatio, V, -10, 9. apri albi, VIII, 17, 3. ad pugnam commissi, III, 14, 10. -immolati, VII, 18, 12. aper cum leone ad currum junctus, III, 18, 16, -apri caput ferreum, X, 18, 6. - -Aperopia ins., II, 34, 9. - -Apes ad Pindari juvenis labra favos affingunt, IX, 23, 2. Trophonii -oraculum præmonstrant, IX, 40, 2. mansuetæ, I, 32, 1. ab apibus templum, -X, 5, 9. - -Apesas mons, II, 15, 3. - -Aphæa vel Britomartis dea, II, 30, 3. - -Aphareus Perieris f. Messeniæ rex, III, 1, 4. Arenen urbem condit, IV, -2, 4; IV, 3, 7. ejus filii ib. interemti, IV, 3, 1; non Spartæ sepulti, -III, 14, 7. monumentum, III, 11, 11. ejus et filiorum picta imago, IV, -31, 11. - -ἄφεσις τῶν ἵππων Ol., V, 15, 5; VI, 20, 10. - -Aphetæi signum, III, 13, 6. - -Aphetais Spartæ via, III, 12, 1 et 5 et 8. - -Aphidantea sors, VIII, 4, 3. - -Aphidantes demus Tegeat., VIII, 45, 1. - -Aphidas Arcadis f., VIII, 4, 2; VIII, 45, 1; X, 9, 5. - -Aphidas, rex Athen., VII, 25, 1. - -Aphidna, I, 41, 3. a Dioscuris capta, I, 17, 5; II, 22, 6; III, 17, 2; -III, 18, 4. - -ἀφνειὸς v. Mars. - -Aphrodisias opp. Lacon., III, 22, 11; VIII, 12, 8. - -Aphrodision Arcad., VIII, 44, 2. silva, VIII, 25, 1. - -Aphrodisienses Cares, I, 26, 5. - -Aphytæi Ammonem colunt, III, 18, 3. - -Aphytis a Lysandro obsessa, III, 18, 3. - -Apia regio, II, 5, 7. - -ex apio coronæ Nem., VIII, 48, 2. - -Apis Ægyptiorum deus, I, 18, 4. ejus fanum et oraculum, VII, 22, 4. - -Apis Iasonis f. ab Ætolo interfectus, V, 1, 8. - -Apis Telchinis f. a quo Apia regio nomen habet, II, 5, 7. - -Apobathmi, locus Corinthicaæ regionis, II, 38, 4. - -ἄποιχοι urbes Atheniensium, I, 18, 6. - -Apœcus Melanthi pronepos Iones ducit Teum, VII, 3, 6. - -Apollo Pythonem necat; expiatur, III, 7, 7; Alcathoum adjuvat, I, 42, 2. -Amphissam amat, X, 38, 4. barbare consulenti barbare respondet, IX, 23, -6. boves pascit, VII, 20, 3 — 4. cervam prensat, X, 13, 5. citharam -invenit, V, 14, 8; III, 24, 1; VIII, 31, 3. cum Hercule de tripode -contendit, III, 21, 8 et X, 13, 7; cum Mercurio de lyra, IX, 30, 1. -Leucippi in amore Daphnes, Lini in cantu æmulus, VIII, 20, 4; IX, 29, 6. -Mercurium cursu, Martem pugilatu vincit, V, 7, 10. Tegeatas Latonæ -contemtores ulciscitur, VIII, 53, 1 _sq._ Musarum choro præcinit, V, 18, -4. pater Aristæi, X, 17, 3; Chæronis, IX, 40, 5; Delphi, X, 6, 3; -Dryopis, IV, 34, 11; Eleutheris, IX, 20, 1; Epidauri, II, 26, 2; Hilairæ -et Phœbes, III, 16, 1; Iami, VI, 2, 5; Lini, II, 19, 8; Lycori, X, 6, 3; -Melanei, IV, 2, 2; Onci, VIII, 25, 4; Phylacidæ et Phylandri, X, 16, 5; -Pythaei, II, 35, 2; Teneri, IX, 26, 1. tænia redimitur, I, 8, 4. -tibicinus reconciliatur, II, 22, 9. - -Apollinis ara cum Mercurio communis, V, 14, 8. lucus, I, 21, 7; III, 13, -5. oraculum Abis, X, 35, 1. signa, VIII, 30, 3; X, 24, 5; X, 32, 6. -spelunca, X, 32, 6. templa, IV, 36, 7; IX, 2, 1; IX, 22, 1; IX, 24, 4; -IX, 41, 1; X, 12, 8. uxor, X, 12, 2. - -Ἀπόλλων ἀγοραῖος, I, 41, 3. ἀγυιεὺς, I, 31, 6; II, 19, 8; VIII, 32, 4; -VIII, 53, 1 et 6. Αὶγύπτιος, II, 27, 6. ἀχέσιος, VI, 24, 6. ἀχρείτας, -III, 12, 8. Ἄχτιος, VIII, 8, 11. ἀλεξίχαχος, I, 3, 4; VI, 24, 6; VIII, -41, 8. Ἀμαζόνιος, III, 25, 3. Ἀμυχλαιος, III, 16, 2; III, 18, 8 — 19, 5. -ἀρχηγέτης, I, 42, 5. ἀργεώτας, IV, 34, 7. βοηδρόμιος, IX, 17, 2. ὲν -Βραγχίδαις, I, 16, 3; VII, 5, 4; VIII, 46, 3; IX, 10, 2. δειραδιώτης, -II, 24, 1. δεχατηφόρος, I, 42, 5. δελφίνιος, I, 19, 1. Δήλιος, IX, 40, -4. ἐν Διδύμοις, II, 10, 5; VII, 2, 6. Διονυσόδοτος, I, 31, 4. Ἕχατος, X, -12, 6. ἐπιβατήριος, II, 32, 2. ἐπιχούριος, VIII, 30, 4; VIII, 38, 8; -VIII, 41, 7. Ἠλεῖος, VIII, 46, 3. θεάριος, II, 31, 5. θεοξένιος, VII, -27, 4. θέρμιος, V, 15, 7. θυρξεὺς, VII, 21, 3. Ἰσμήνιος, II, 10, 5; IV, -27, 6; IV, 32, 5; IX, 10, 2 et 5; Καρινός (_?_), I, 44, 2. Καρνεῖος, II, -10, 2; II, 11, 2; III, 13, 3; III, 14, 6; II, 21, 8; III, 24, 8; III, -25, 10; III, 26, 5 et 7; IV, 31, 1. Καρνεῖος στεμματίας, III, 20, 9. -Κερεάτας, VIII, 34, 5. Κλάριος, II, 2, 8. Κόρυνθος, IV, 34, 7. Λατῷος, -I, 44, 10. Λύνιος, I, 19, 3; II, 9, 7; II, 19, 3; VIII, 40, 5. Μαλεάτης, -II, 27, 7; III, 12, 8. Μοιραγέτης, X, 24, 4. Μουσηγέτης, I, 2, 5. -Ὀγχαῖος s. Ὀγχαιάτης, VIII, 25, 9 et 11. ὄριος, II, 35, 2. Παιὼν, I, 34, -3. παρνόπιος, I, 24, 8. Παῥῥάσιος, VIII, 38, 8. πατρῷος, I, 3, 4. -πλατανίστιος, II, 34, 6. προόφιος, I, 32, 2. προστατήριος, I, 44, 2. -Πτῷος, IV, 32, 5; IX, 23, 6. Πυθαεὺς, II, 35, 2; II, 36, 5; III, 10, 8; -III, 11, 9. Πύθιος, I, 19, 1; I, 42, 5; II, 31, 6; V, 15, 4; VIII, 15, -5; VIII, 54, 5. Σιταλχας, X, 15, 2. σμινθεὺς, X, 12, 5, et 6. σπηλαἷτης, -X, 32, 5. σπόδιος, IX, 11, 7; IX, 12, 1. - -Apollodorus Athen. dux; ejus sepulcrum, I, 29, 10. - -Apollodorus Cassandriæ tyrannus, IV, 5, 4. - -Apollodorus Trœzenius; ejus statua, X, 9, 10. - -Apolloneatis (-iatis) tribus Tegeatica, VIII, 53, 6. - -Apollonia in mari Ionio, V, 22, 3; VI, 14, 13. Corcyræorum colonia, V, -21, 12. - -Apollonius Rhodius, II, 12, 6. - -Apollophanes Arcas de Æsculapio responsum a Pythia accipit, II, 26, 7. - -Appius in Græciam missus, VII, 9, 3. - -Apteræi Cret., X, 5, 10. sagittarii, IV, 20, 8. - -Aqua colore et natura varia, IV, 35, 9 — 12. fervens in Mæandro, VIII, -7, 3. dulcis e mari, VIII, 7, 2. marina in arce Athen. et in templo -Mantin. VIII, 10, 4; I, 26, 5. grave olens Anigri fluvii, V, 5, 7. -amoris oblivionem inducens, VII, 23, 3. futura portendens, III, 23, 8; -VII, 21, 12. fatidicas efficiens mulieres, X, 24, 7. lavantibus -salutaris, VI, 22, 7. canis rabiosi morsus sanans, VIII, 19, 3. natantes -absorbens, II, 37, 6. pisces non ferens, V, 5, 8; V, 7, 5. viva corpora -sustinens, mortua mergens, V, 7, 5. e rupe lanceæ et thyrsi ictu -provocata, III, 24, 2; IV, 36, 7. aquæ calidæ balneum, II, 34, 1. aquas -subire quæ feminæ possint, X, 1, 92. - -Aquila in sceptro Jovis Olympii, V, 11, 1; in scuto Aristomenis, IV, 16, -7; quem præcipitem subjectis alis devexit, IV, 18, 5. ærea Olympiæ, VI, -20, 12. alba (χυχνίας), VIII, 17, 3. - -Ara lignea, IX, 3, 7. quadrangula, V, 14, 5. e sanguine victimarum, V, -13, 11. e cinere, V, 13, 8; V, 14, 8 et 10; IX, 11, 7. e crudo -laterculo, VI, 20, 11. aræ solubiles, VI, 24, 3. - -Arabia deserta Stymphalidum patria, VIII, 22, 4. - -Arachnæum mons Argivus; ejus nomen antiquum, II, 25, 10. - -Arachnarum prodigia, IX, 6, 6. - -Aracus Lacedæmonius; ejus statua, X, 9, 9. - -Aræthyrea Arantis f., II, 12, 5. - -Arainum locus Laconiæ, III, 24, 10. - -Arantia urbs et regio, II, 12, 4. - -Arantinus collis, II, 12, 4, et 5. - -Aras Arantiæ conditor; ejus liberi et sepulcrum, II, 12, 4, _sq._ - -Arateum heroum, II, 8, 1; II, 9, 4. - -Aratus Sicyonius Cliniæ, II, 8, 2; VI, 12, 5, vel Æsculapii f., II, 10, -3; IV, 14, 8. de universa Græcia bene meritus, VIII, 52, 5. -Mantinentibus opem fert, VIII, 8, 11; VIII, 10, 6. ejus res gestæ, II, -8, 2, — 9, 4. adversus Agidem strategema, VIII, 10, 7. signum, II, 7, 5; -VI, 12, 5. - -Ἀράτου τεῖχος, VI, 19, 6. - -Aratus Solensis Antigono familiaris, I, 2, 3. - -Araxus promont. Peloponnesis, VI, 26, 10. - -Arba vel potius Aroa, urbs Achaiæ, VII, 18, 6. - -Arbores vetustate insignes, VIII, 23, 5. arbores signis conficiendis -idoneæ, VIII, 17, 2. - -Arca Cypseli, V, 17, 5, — 19, 10. Eurypyli, VII, 19, 6; IX, 41, 2. - -Arcades olim Pelasgi, VIII, 4, 1. indigenæ, V, 1, 2. Azanes, VIII, 42, -6. Peloponnesum mediam tenent, VIII, 1, 1. glandibus vescuntur, VIII, 1, -6; VIII, 42, 6. cum Telepho in Asiam transeunt, I, 4, 6, alienis navibus -Troiam vehuntur; VIII, 1, 3; VIII, 5, 2. Messeniorum contra Laceæmonios -socii, IV, 11, 1; IV, 14, 8; VIII, 5, 10; VIII, 6, 1. desertæ Græciæ -pœnas dant, VII, 15, 5. ab Eleis cæduntur, VI, 20, 4. M. Antonii partes -sequuntur, VIII, 8, 12. eorum res gestæ, VIII, 6. focus communis, VIII, -53, 9. montanorum arma, IV, 11, 3. signa quadrangula, VIII, 48, 6. - -Arcadia olim Pelasgia, ab Arcade dicta, VIII, 4, 1. regum catalogus, -VIII, 1, 4, — 5, 13. oppida Megalopolin translata, VIII, 27, 3 — 5. mons -altissimus, VIII, 17, 1. sacer vertex, VIII, 38, 2. - -Arcas Callistus f., VIII, 4, 1 — 2. ejus ossa Mantineam translata, VIII, -9, 3; VIII, 36, 8. ejus et posterorum statuæ, X, 9, 5. - -Arcesilaus Bœotorum dux, IX, 39, 3. - -Arcesilaus Lycosurensis, VIII, 10, 10. - -Arcesilaus pictor, IX, 35, 6. - -Arcesilaus Pitanæus, VIII, 49, 2. - -Arcesilaus Spartanus Olympionica, VI, 2, 1. - -Archander Achæi f., II, 6, 5; ejus uxor et filii, VII, 1, 6. - -Archedamus Xeniæ f. Eleus Olympionica, VI, 1, 3. - -Archedius (_?_) Tegeatæ f., VIII, 43, 4. - -Archelaus Agesilai f. rex Spartæ Ægyn urbem capit, III, 2, 5. - -Archelaus Macedoniæ rex, I, 2, 2. - -Archelaus Mithridatis dux a Romanis repellitur, I, 20, 5. - -Archemori ludi, VIII, 48, 2. - -Archias Aristæchmi f. Æsculapii colendi Pergamenis auctor, I, 26, 8. - -Archias Corinthius coloniam Syracusas deducit, V, 7, 3. - -Archias Thurius, I, 8, 3. - -Archidamia Cereris sacerdos fugam Aristomenis adjuvavit, IV, 17, 1. -Archidamus Agesilai f. rex Spartæ, III, 10, 3. Tarentinis opem ferens -occiditur, III, 10, 5. non sepelitur, _ib._; VI, 4, 9. ejus signum -Olympiæ, VI, 15, 7. - -Archidamus Anaxidami f. rex Spartæ, III, 7, 6. - -Archidamus Eleus Olympionica, VI, 17, 5. - -Archidamus Theopompi regis Spartan. filius ante patrem moritur, III, 7, -5; IV, 15, 3. - -Archidamus Zeuxidami f. rex Spartæ, III, 7, 10. Platæas capit, IX, 1, 7. - -Archilocus poeta Tellidis nepos, X, 28, 3. de Sapæis, VII, 10, 6. de -Tantalo, X, 31, 12. - -Archimedes archon Athen., IV, 24, 5. - -Archippus Mitylenæus pugil Olympionica, VI, 15, 1. - -Architeles Achæi f., II, 6, 5; VII, 1, 6. - -Archomenides Philisti Syracusani historici pater, V, 23, 6. - -Ardalus Vulcani f. tibiæ inventor Musarum templum condit, II, 31, 3. - -Ardys Gygis f., IV, 24, 2. - -Areithous Corynetes, VIII, 4, 10; VIII, 11, 4. - -Arene Œbali f. Apharei soror et conjux, IV, 2, 4; V, 5, 6. - -Arene, urbs Messeniæ, Apharei regia, IV, 2, 4; IV, 3, 7. ejus reliquiæ -incertæ, V, 6, 2. - -Arene fons, V, 5, 6. - -Areopagus, I, 28, 5; IV, 5, 2. - -Aresthanas caprarius Æsculapium infantem invenit, II, 26, 5. - -Arestoris uxor Mycene, II, 16, 4. - -Arethus v. Areithous. - -Arethusa ab Alpheo amatur, V, 7, 2; VIII, 53, 3. ei liba per mare -mittuntur, VII, 24, 3. - -Areus Acrotati f. cum Cleonymo de regno certat, I, 13, 5; II, 6, 2. ejus -statua, VI, 12, 5; VI, 15, 9. - -Areus Acrotati f. Arei n. puer mortuus, III, 6, 6. - -Areus Ampycis f., VII, 18, 5. - -Areus Spartanus Achæis infensus, VII, 9, 2. - -Argæus a Ptolemæo Philadelpho fratre interfectus, I, 7, 1. - -Argalus Amyclæ f. rex Spartæ, III, 1, 3. - -Argeadæ reges Macedoniæ, VII, 8, 9. - -Argeathæ pop. Arcadiæ, VIII, 23, 8. - -Argeus Deiphontis f., II, 28, 6. - -Argia Autesionis f. Aristodemi uxor, III, 1, 7; IV, 3, 4. - -Arginusæ, VI, 7, 7. - -Argiope nympha, Thamyridis mater, IV, 33, 3. - -Argius cursu certat, V, 17, 10. - -Argivi cum Atheniensibus de antiquitate contendunt, I, 14, 2. regibus -ternis utuntur, II, 18, 4. Thebas expugnant, IX, 5, 14. regiam -potestatem in ordinem cogunt, II, 19, 2. mille delectos milites alunt, -II, 20, 1. Mycenas everunt, II, 15, 4; II, 16, 5. alia quoque oppidula -Argos transferunt, VIII, 27, 1. Lacedæmonios ad Hysias vincunt, II, 24, -7. Nemeis præsident, VIII, 40, 3. Argivorum Amphictyonia, IV, 5, 2. cum -Lacedæmoniis et Messeniis cognatio, IV, 5, 1. cum Lacedæmoniis simultas, -I, 29, 9; II, 20, 1; III, 2, 3; III, 7, 2; VIII, 27, 1; cum -Atheniensibus, I, 29, 8 et X, 10, 4; cum Megarensibus, VI, 19, 4; cum -Thebanis, IX, 14, 4 et X, 10, 5 societas. dialectus olim eadem quæ -Atheniensium, II, 37, 2. dii, VII, 23, 10. donaria Delphica, X, 9, 12; -X, 10, 3. mulierum furor, II, 18, 4. ad Troiam expeditio, II, 22, 2; II, -30, 10. in reditu naufragium, II, 23, 1. reges, II, 16, 1 — 2; II, 18, -4, — 19, 2. tibiæ; IV, 27, 7. - -Argo navis ubi reversa appulerit, IX, 32, 4; VII, 26, 14. - -Argolici clipei, II, 25, 7; VIII, 50, 1. - -Argolicum συνέδριον, VIII, 23, 1. - -Argolicus sinus, VIII, 1, 1. - -Argolis regio, II, 15, 25; VIII, 1, 2. littus, II, 8, 5. - -ἀργὸν πεδίον, VIII, 7, 1. - -Argonautæ templum Junonis Samium condunt, VII, 4, 4. - -Argos urbs, II, 2, 19, 3, — 24, 4. olim potens, VIII, 17, 1. - -Argus Jovis et Niobes f. Phonorei nepos, II, 22, 5; II, 34, 4. Argivæ -civitati nomen imponit, II, 16, 1. ejus f. Epidaurus, II, 26, 2. -sepulcrum, II, 22, 5. lucus, II, 20, 8; a Cleomene incensus, III, 3, 10. -Megapenthis f., II, 18, 4. - -Argyra fons et nympha, VII, 23, 1. - -Argyra Achaiæ opp., VII, 18, 6. ejus rudera, VII, 23, 1. - -Aria regio, II, 3, 8. - -Ariadne Theseo erepta, I, 22, 5. a Baccho rapta, I, 20, 3; X, 29, 4. -coronam tenet, V, 19, 1. ejus sepulcrum, II, 23, 8; chorus, IX, 40, 3; -picta effigies, X, 29, 3. - -Aricinorum de Hippolyto narratio, II, 27, 4. - -Aridæus Philippi f., I, 6, 3; Macedoniæ rex, I, 25, 5. ejus mater, VIII, -7, 7; cædes, I, 25, 6; VIII, 7, 7. - -Aries Thyestæ sepulcro insculptus, II, 18, 1, — 3. aureo vellere, IX, -34, 5. circum mœnia gestatus sedat pestem, IX, 22, 1. aræ cornua -impingit, IV, 13, 1. - -Arietes Thyestæ sepulcrum, II, 18, 3. - -Arieus Telestem interficit, II, 4, 4. - -Arignotus Parius, II, 27, 2. - -Arii pop., II, 3, 8. - -Arimaspi pop., I, 26, 6; I, 31, 2. - -Arimnestus dux Platæensium, IX, 4, 2. - -Arimnestus Tyrrhenus, V, 12, 5. - -Arion equus, VIII, 25, 7 — 10. - -Arion Methymnæus, III, 25, 7; IX, 31, 2. - -Ariphron Hippocratis pater, IX, 6, 3. - -Ariphron Xanthippi pater, III, 7, 9; VIII, 52, 3. - -Aris fl., IV, 31, 2. - -Arisbas Molyri pater, IX, 36, 6. - -Aristæchmus Archiæ pater, II, 26, 8. - -Aristænus Megalopolit., VIII, 50, 4. - -Aristæus Apollinis et Cyrenes f. in Sardiniam migrat, X, 17, 3. Autonoes -conjux, _ib._ 4. Actæonis pater, X, 30, 5, inter deos relatus, VIII, 2, -4. - -Aristander Parius statuarius, III, 18, 8. - -Aristandri Megalopolitæ porticus, VIII, 30, 10. - -Aristarchus Olympiorum interpres, V, 20, 4. - -Aristas Parthaonis f., VIII, 24, 1. Alius, VIII, 4, 1. - -Aristeas Proconnesius de gryphibus et Arimaspis, I, 24, 6. de -Hyperboreis, V, 7, 9. - -Aristeas Stratonicensis Olympionica, V, 21, 10. - -Aristeræ ins., II, 34, 8. - -Aristeus Argivus Olympionica, VI, 9, 3. - -Aristias Pratinæ f. Satyrorum poeta, II, 13, 6. - -Aristides Eleus Olympionica, VI, 16, 4. - -Aristides Lysimachi f. Græcis insularibus tributum imposuit, VIII, 52, -2. - -Aristides machinarum faber, VI, 20, 14. - -Aristion Athen. Mithridatis legatus et dux, I, 20, 5 et 7. - -Aristion Epidaurius Olympionica, VI, 13, 6. - -Aristocles Carystius, X, 9, 10. - -Aristocles Cleœtæ pater, VI, 20, 14. - -Aristocles statuarius, Cleœtæ f. et disc., V, 24, 5. - -Aristocles Cydoniata statuarius antiquissimus, V, 25, 11. - -Aristocles Sicyonius statuarius, Canachi fr., VI, 3, 11; VI, 9, 1. - -Aristocrates Æchmidis f. Arcadiæ rex lapidatur, VIII, 5, 11 — 12. ejus -sepulcrum, VIII, 13, 5. - -Aristocrates Hicetæ f. Arcadiæ rex lapidatur, IV, 22, 7; VIII, 5, 13. -ejus proditio, IV, 17, 2; IV, 22, 1 — 7. - -Aristocritus Lysandri pater, VI, 3, 14; X, 9, 7. - -Aristodama Arati mater, II, 10, 3. cum dracone concumbit, IV, 14, 7. - -Aristodemus Aristomachi f., II, 18, 7. ejus cædes, III, 1, 6. uxor, -filii et filiorum tutor, IV, 3, 4. filiorum uxores, III, 16, 6. ejus -filii femini geminum Spartæ regnum propagant, III, 1, 5. - -Aristodemus Artylæ f. Megalopolit. tyrannus, VIII, 27, 11; VIII, 30, 7; -VIII, 35, 5; VIII, 36, 5. - -Aristodemus Eleus Olympionica, VI, 3, 4. - -Aristodemus Macedo Antigoni dux, X, 20, 5. - -Aristodemus Messeniorum rex, IV, 10, 6. filiam pro devovet, IV, 9, 5 — -7. se ipse interimit, IV, 13, 4. ejus somnium, IV, 13, 2. oraculum, IV, -26, 4. - -Aristodemus Spartanus Pausaniæ liberorum tutor, III, 5, 7. - -Aristodemus, Telestæ pater, Bacchiada, II, 4, 4. - -Aristogiton Hipparchum interficit, I, 8, 5. ejus sepulcrum, I, 29, 15. - -Aristogiton statuarius, X, 10, 4. - -Aristolaus Macedo Ptolemæi Lagi statuam dedicavit Olympiæ, VI, 17, 3. - -Aristomache Priami f. picta, X, 26, 1. - -Aristomachus Argivorum tyrannus, II, 8, 6. - -Aristomachus Cleodæi f., II, 7, 6. Doriensium dux, V, 3, 5; X, 38, 10; -VIII, 5, 6. Aristodemi Temeni Cresphontis pater, II, 18, 7; V, 4, 1. - -Aristomachus Hippodamiæ procus, VI, 21, 11. - -Aristomedes Thebanus statuarius, IX, 25, 3. - -Aristomelidas Orchomeniorum Arcad. tyrannus a Chronio interfectus, VIII, -47, 6. - -Aristomedon Argivus statuarius, X, 1, 10. - -Aristomenes Messeniorum dux, IV, 15, 4; Diagoridarum proavus, VI, 7, 3. -ejus ætas, IV, 6, 3, parentes, IV, 14, 7, majores, IV, 15, 4, soror et -filius, IV, 21, 2, filiæ et generi, IV, 24, 1 — 3, stipatores, IV, 16, -3, de Lacedæmoniis victoria et ovatio, ib. 4 — 6, hecatomphonia ter -facta, IV, 19, 3, sacra defossa, IV, 20, 4 et 26, 7, clipeus, IV, 16, 5 -et 7; IX, 39, 14. mors, IV, 24, 3. ossa Messenen reportata, IV, 32, 3. -monumentum, IV, 24, 3 et 32, 3. honores heroici, IV, 27, 6; IV, 32, 3; -VIII, 14, 7; VIII, 51, 1. statua ænea, IV, 32, 6. spectrum in Leuctrica -pugna, IV, 32, 4. - -Aristomenes Rhodius Olympionica, V, 21, 10. - -Aristomenidas Spartanus Platæensium judex; proavus maternus Agesilai, -III, 9, 3. - -Ariston Agasiclis f., rex Spartæ, III, 4, 4; III, 7, 7. - -Ariston Athen. Platonis pater, IV, 32, 4. - -Ariston Laced. Telestæ frater, V, 23, 7. - -Aristonautæ (Argonautæ) Pellenæorum navale, II, 12, 2; VII, 26, 14. - -Aristonous Ægineta statuarius, V, 22, 5. - -Aristonymus Myronis f., pater Clisthenis, II, 8, 1. - -Aristophanes comicus de Lepreo, V, 5, 3. - -Aristophantus Corinthius, X, 9, 10. - -Aristophon Lycini f. Atheniensis, Olympionica, VI, 13, 11. - -Aristotelis Stagiritæ statua, VI, 4, 8. - -Aristotimus Damareti f. Elidis tyrannus, V, 5, 1; VI, 14, 11. - -Arius Teuthraniæ dynasta, a Pergamo occisus, I, 11, 2. - -Arma aurea, X, 19, 4. heroum ænea, III, 3, 8. - -Armatura Achaica a Philopœmene mutata, VIII, 50, 1. - -Arne Æoli f., IX, 40, 4. - -Arne fons, VIII, 8, 1. - -Arne urbs Bœotica et Thessalica, IX, 40, 5. - -Arniscus Eleus Lampi pater, VI, 16, 7. - -Aroa opp. Achaiæ, VII, 18, 2 — 3. - -Aroania montes, VIII, 18, 7. - -Aroanius fl. Arcadiæ, aliis Olbius, VIII, 14, 3; VIII, 15, 6; VIII, 19, -4; VIII, 21, 1; VIII, 24, 3. - -Ἀρῥηφόροι, I, 27, 3. - -Arrhichion Olympionica ab adversario suffocatus, VIII, 40, 1. - -Arrhiphon Triconiensis, II, 37, 3. - -Arrhon Clymeni f., IX, 37, 1. - -Arrhon Erymanthi f., VIII, 24, 1. - -Arsaces Parthus, V, 12, 6. - -Arsen fl. Arcadiæ, VIII, 25, 1. - -Arsinoe Messenæ fons, IV, 31, 6. - -Arsinoe Leucippi f. II, 26, 7; IV, 31, 6. Æsculapii mater, IV, 3, 2; IV, -31, 12. ejus fanum, III, 12, 8, picta imago, IV, 31, 12. - -Arsinoe Lysimachi uxor, Lysandræ soror Agathoclem, Lysimachi f. -interficit, I, 10, 3. - -Arsinoe Lysimachi f., Ptolemæi Philadelphi uxor, I, 7, 3. - -Arsinoe Ptolemæi f., Ptolemæi fratris conjux, I, 7, 1 et 3. ejus signum, -I, 8, 6; IX, 31, 1. - -Arsinoites nomus, V, 21, 15. - -Arsites Phrygiæ satrapa, I, 29, 10. - -Artaphernis equorum præsepia, I, 32, 7. - -Artaxerxes Darii f. a Lacedæmoniis oppugnatur, III, 9, 1. Tissaphernem -ducem capitis damnat, III, 9, 7. - -Artaxerxes Xerxis f. pacem dat Atheniensibus, I, 8, 2. - -Artayctes Persa, III, 4, 6. - -Artemidorus Trallianus Olympionica, VI, 14, 2. - -Artemisia Lygdamidis f. Halicarnassi regina; ejus virtus, effigies, III, -11, 3. - -Artemisium, Argolidis mons, II, 25, 3; VIII, 6, 6. - -Artontes Mardonii f., IX, 2, 2. - -Artylas Aristodemi pater, Phigalensis, VIII, 27, 11. - -Arybbas Alcetæ f. Æacidæ pater, I, 11, 1. - -Asæa s. Asea, opp. Arcadiæ, VIII, 3, 4; VIII, 54, 2. ejus rudera, VIII, -44, 3. - -Asæatas Lycaonis f., VIII, 3, 4. - -Ἀράμινθοι, X, 34, 8. - -Asamon Eleus, pugil Olympionica, ejus statua, VI, 16, 5. - -Ascalaphus Martis et Astyochæ f., IX, 37, 7. - -Ascalon Palæstinæ opp. I, 14, 7. - -Ascarus Thebanus statuarius, V, 24, 1. - -Ascetades Salaminiorum dux, I, 35, 2. - -Ascra Neptuno parit Œoclum, IX, 29, 1. - -Ascra Bœotiæ urbs describitur, IX, 29, 1. ferax frumenti; Hesiodi -patria, IX, 38, 4. - -Asea v. Asæa. - -Asia mons Laconiæ, III, 24, 6. - -Asmarus fl. Siciliæ, VII, 16, 5. - -Asine urbs Argolica, IV, 34, 9. Messeniæ, IV, 34, 12. ejus rudera, II, -36, 4. excidii causa, _ib._ et III, 7, 4. - -Asinæi olim Parnassi accolæ, ubi Dryopes nominati, IV, 34, 9. eorum in -Peloponnesum migratio, Argolidis incolæ, II, 28, 2. ejecti ab Argivis, -III, 7, 4. Messeniæ partem obtinent, IV, 14, 3. Lacedæmoniorum socii, -IV, 8, 3. Messeniis amici, IV, 15, 8; IV, 27, 8. - -Asinus vitium putationem præmonstrat, II, 38, 3. - -Asius Amphiptolemi f. Samius, VII, 4, 1. genealogus, IV, 2, 1. de -Alcmenes parentibus, V, 17, 8. de Antiope, II, 6, 4. de Pelasgo, VIII, -1, 4. de Phoci filiis, II, 29, 4. de Phœnicis filiabus, VII, 4, 1. de -Ptoo, IX, 23, 6. de Thestio, III, 13, 8. - -Asopia quæ postea Sicyonia, II, 1, 1; a Sole Aloeo donata, II, 3, 10. - -Asopichus Phormionis pater, I, 23, 10; X, 11, 6. - -Asopus Bœotiæ fl., II, 6, 1. juncosus, V, 14, 3. pater Antiopes, II, 6, -1, Oeroes, IX, 4, 4, Tanagræ, IX, 20, 1, Thebes, II, 5, 2, Thespiæ, IX, -26, 6. - -Asopus Eleutherolaconum opp., III, 1, 7; III, 22, 9. - -Asopus Neptuni e Ceglusa f. in Sicyonia fluvium invenit, II, 12, 4. - -Asopus Platæensium rex, IX, 1, 2. - -Asopus Sicyoniæ fl., II, 5, 2; II, 15, 1. pater Æginæ, II, 5, 2; II, 29, -2; V, 22, 6: Cleones, II, 15, 1: Corcyræ, II, 5, 2; V, 22, 6: Harpinnæ -et Nemeæ, V, 22, 6: Salaminis, I, 35, 2: Thebes, II, 5, 2; V, 22, 6. -Sisypho fontem excitat, II, 5, 1. - -Asphodeli gravis odor, X, 38, 2. - -Asphodici sepulcrum, IX, 18, 6. - -Aspides Ægyptiacæ, Æthiopicæ, Libyssæ, IX, 21, 6. - -Aspledon Neptuni et Mideæ nymphæ f., IX, 38, 9. - -Aspledon urbs Bœotiæ a quo nomen habeat; deseritur ob aquæ penuriam, IX, -38, 9. - -Assus opp. Troadis, VI, 4, 9. - -Assyria textura, V, 12, 4. - -Astacus Bithyniæ opp. postea Nicomedia, V, 12, 7. - -Asterion Æschyli f. statuarius, VI, 3, 1. - -Asterion Cometæ f. Argonauta in arca Cypseli effictus, V, 17, 9. - -Asterion Argolidis fl., ejus filiæ Junonis nutrices, II, 15, 5; II, 17, -1 — 2. - -Asterion herba, II, 17, 2. - -Asterion Minois f. a Theseo occisus, II, 31, 1. - -Asterius Anactis f. rex Anactorii, VII, 2, 5; corporis proceritas; -sepulcrum, I, 35, 6. - -Asterodia Endymionis uxor, V, 1, 4. - -Asteropea Peliæ f., picta, VIII, 11, 3. - -Astius archon Athen., VII, 25, 4; IX, 1, 8. - -Astrabacus Irbi f., III, 16, 5 et 9. - -Astyages Cyaxaris f., V, 10, 3. - -Astyanax Arcas; ejus statua, VIII, 38, 5. - -Astyanax Hectoris f. a Pyrrho occisus, X, 25, 9. - -Astycles Locrus Euthymi pater, VI, 6, 4. - -Astycratea Polyidi f. ejus sepulcrum, I, 43, 5. - -Astycrates Erythræus, Lysandri ad Ægospotamos socius, X, 9, 9. - -Astylus Crotoniates ter Olympionica; ejus statua, VI, 13, 1. - -Astynous Trojanus, a Neoptolemo cæsus, X, 26, 4. - -Astyoche Actoris f., IX, 37, 7. - -Astypalæa opp., VI, 9, 6. - -Astypalæa Phœnicis f., mater Ancæi, VII, 4, 1. - -Astyra thermæ, IV, 35, 10. - -asylum Phliasiorum, II, 13, 4, Tegeatarum, III, 5, 6. - -Atalanta Locrorum ins., X, 20, 3. - -Atalanta Schœnei f., VIII, 35, 10. prima aprum Calydonium ferit, VIII, -45, 2. — aquam e saxo elicit cuspide, III, 24, 2. in arca Cypseli -efficta hinnulum tenet, V, 19, 2. - -Atarneus Chiis donatur, IV, 35, 10. - -Atarnitarum calamitas, VII, 2, 11. - -Athamantius Bœotiæ campus, II, 24, 1 et 3. - -Athamas Æoli f., VII, 3, 6. Leuconis pater, VI, 21, 11, Ptoi, IX, 23, 6. -Sisyphi frater, IX, 34, 8. Phrixum et Hellen mactare parat, IX, 34, 5. -ab Andreo terræ partem accipit, IX, 34, 6. fratris filios adoptat, IX, -34, 7. ejus sedes, IX, 24, 6: in uxorem et liberos sævitia, I, 44, 7; -IX, 34, 7. - -Athamas Athamantis nepos, VII, 3, 6. - -Athamas Œnopionis f. Cretensis, VI, 4, 8. - -ἀθάνατοι v. Immortales. - -Athaneatis tribus Tegeatica, VIII, 53, 6. - -Athenæ Atticæ Minervæ sacræ, I, 26, 6. ab Antigono Demetrii filio -oppugnatæ, III, 6, 5. a Macedonibus attritæ, I, 4, 2; VII, 11, 4. a -Sylla captæ, I, 20, 4 — 7. earum arx, I, 22, 4 — 28, 3. - -Athenæ Bœotiæ opp., IX, 24, 2. - -Athenæa quæ postea Panathenæa, VIII, 2, 1. - -Athenæum locus, VIII, 44, 2. - -Athenæus Ephesius Olympionica, VI, 4, 1. - -Athenæus heros, III, 16, 4. - -Athene vicus, II, 38, 6. _leg._ Anthene. - -Ἀθηνᾶς τεῖχος, VII, 22, 10. - -Athenienses αὐτόχθονες, II, 14, 4. Amphictyones, X, 8, 5. -religiosissimi, I, 17, 1; I, 24, 3; X, 28, 6, in bellis a diis -adjuvantur, VIII, 10, 8. cum Amazonibus bellum gerunt, I, 17, 2; V, 11, -7. Herculis liberos ab Eurysthei injuriis defendunt, I, 32, 6. in -Sardiniam colonos mittunt, I, 29, 5; VII, 2, 2; IX, 23, 1; X, 17, 5. in -bello Persico uxores et liberos Trœzeniorum fidei committunt, II, 31, 7. -ad Marathonem et adversus Gallos quantis copiis pugnaverint, IV, 25, 5; -X, 20, 2 et 5. relictis Lacedæmoniis societatem cum Argivis ineunt, I, -29, 8; IV, 24, 7. Siciliæ nomen male interpretantur, VIII, 11, 12: a -Siciliensi expeditione prodigiis deterrentur, X, 15, 5: cladem -accipiunt, X, 11, 5. Asiaticam Agesilai expeditionem detrectant, III, 9, -2. ad Tanagram vincuntur, I, 29, 9. populo Romano auxilia mittunt, I, -29, 14. Macedonico jugo implicantur, I, 25, 3, liberantur, I, 25, 6. -Oropo direpta multantur, VII, 11, 4. soli democratiæ ope crescunt, IV, -35, 5. - -Atheniensium archontes novem cum eponymo, III, 11, 3: annui, IV, 15, 1: -sorte ducti, IV, 5, 10. δῆμοι I, 3, 1, et I, 32, 3 — 33, 8. dicasteria, -I, 2, 85 — 11. donaria, X, 15, 4; X, 19, 4. eponymi, I, 5, 2. extra -Græciam expeditiones, I, 29, 5. cum Lacedæmoniis fœdus, V, 23, 14. -heroes, X, 10, 1, odeum, I, 8, 6; VII, 20, 6, populi simulacra, I, 1, 3; -I, 3, 3 et 5. porticus, X, 11, 6. portus et navalia, I, 1, 2 — 4. reges -primi, I, 2, 6. thesaurus Delphicus, X, 11, 5, tribus, I, 5, 1, - -Athenodorus Arcas statuarius, X, 9, 8. - -Atheras Cererem hospitio excipit, II, 35, 4. - -Atherionis signum, VII, 20, 7. - -ἀθλα βαρέα, VI, 24, 1. - -athletarum cibus, VI, 7, 10, jusjurandum, V, 24, 9. - -Ἀθμονεῖς demus Atticus, I, 14, 7; I, 31, 5, - -Atilius cos v. s. Otilius. - -Atlantes iidem qui Nasamones, I, 33, 5. - -Atlantis onus et mala, V, 11, 5; V, 18, 4; VI, 19, 8; IX, 20, 3. ejus -locum Hercules subit, V, 11, 5. filia Alcyone, IX, 22, 5. - -Atlas mons Libyæ, I, 33, 5 et 6; VIII, 43, 3. - -Atreus sceptrum Vulcani accipit, IX, 40, 11. Thyestæ filios jugulat, II, -18, 2. ejus cellæ subterraneæ et sepulcrum, II, 16, 6. - -Attaginus Thebanus patriam prodit, VII, 10, 2. - -Attalus Athen. statuarius, II, 19, 3. - -Attalus, Philetæri, et Eumenis frater, pater Attali sequentis, I, 8, 1. - -Attalus Attali f., I, 8, 1; I, 36, 5. Gallos pellit, I, 8, 2. Romanorum -socius, VII, 8, 9; VII, 16, 1. taurigena et tauricornis, X, 15, 3. -eponymus Athen., I, 5, 5; I, 8, 1. ejus thalamus IX, 35, 6, donarium, I, -25, 2. - -Attalus Cleopatræ patruus, VIII, 7, 7. - -Atthis Cranai filia, I, 2, 6. - -Attica unde dicta, I, 2, 6, Minervæ sacra, I, 26, 6. ejus fluvii; I, 19, -5, insulæ, I, 35, 1 — 36, 2, montes, I, 32, 1. Attica officina -statuaria, V, 25, 13; X, 37, 8. litteræ antiquæ, VI, 19, 6. oleum, X, -32, 19. - -Attis sepulcrum, I, 4, 5. fabula, VII, 17, 9. cultus cum Dindymena -communis, VII, 20, 3. - -averrunci (ἀποτρόπαιοι) dii, II, 11, 1. - -aves immolantur, II, 11, 7; IV, 31, 9. avium crura in virginibus, VIII, -22, 8. Lydicæ, IX, 22, 4. - -Auge Alei f. VIII, 4, 9. ubi ab Hercule compressa, VIII, 47, 4. ejus -exilium et partus, VIII, 48, 7; X, 28, 8, monumentum, VIII, 4, 9; imago -(_?_), VIII, 47, 2. - -Augeæ opp. Laconiæ, III, 21, 5. - -Augeas, Admeti pat., X, 25, 5. - -Augeas Elei f. Eleorum rex, X, 1, 9. ludos Olympios edit, V, 8, 3. ab -Hercule ob mercedem negatam oppugnatur, V, 1, 9. ejus mors, V, 3, 3. -post mortem honores, V, 4, 2. - -augurii inventor, X, 6, 1. - -Augustus Græce σεβαστός, III, 11, 4. Amphictyonum rationem mutat, X, 8, -3. Antonii sectatores in Græcia multat, IV, 31, 1. Cardamylen -Lacedæmoniis dat, III, 26, 7, Dymen et Pharas et Tritæam Patrensibus, -VII, 17, 5; VII, 22, 1 et 6. donaria et statuas victis aufert, VIII, 46, -2. Laconibus libertatem donat, III, 21, 6. Nicopolin condit, VII, 18, 9. -Patras instaurat et auget, VII, 18, 7. ejus templum et laudes, III, 11, -4, statua, II, 17, 3. statua ex electro, V, 12, 7. - -Aulis Ogygi f., IX, 19, 6. - -Aulis portus, IX, 19, 6. ibi detinentur Græci; VIII, 28, 4: victimæ -omnes probæ, IX, 19, 7: palmæ non edules, IX, 19, 8: figuli multi, _ib._ -Agesilai sacrificium, III, 9, 3. - -Aulisci donarium, II, 31, 6. - -Aulon Arcas, III, 12, 9. - -Aulon Messeniæ locus, IV, 36, 7. - -Aura equa Phidolæ Corinthii, VI, 13, 9. - -Aurora vel Hemera Cephalum rapit, I, 3, 1, in solio Apollinis Amyclæi -repræsentata, III, 18, 12, Jovi pro filio supplicat, V, 22, 2. Memnonis -mater, I, 42, 3. - -aurum Stygis aqua solvitur, VIII, 18, 5. aureum signum facie e fluvialis -equi dentibus, VIII, 46, 4. - -auspices, I, 34, 4 — 5. - -Autesion Tisameni f., III, 1, 7, III, 15, 6. ejus filius, filia, -majores, IV, 3, 4. ad Dorienses migrat, IX, 5, 15. - -Autolaus Arcadis f. nothus, VIII, 4, 2. Æsculapium infantem tollit, -VIII, 25, 11. - -Autolyci pater, uxor, sedes, VIII, 4, 6. ejus filii cum Ulixe venantur, -X, 8, 8. - -Autolycus pancratiastes, I, 18, 3. cum Eteonico contendit, IX, 32, 8. - -Automate Danai f., VII, 1, 6. - -Autonoe Cadmi f. Thebas relinquit; ejus sepulcrum, I, 44, 5. Aristæi -uxor, X, 17, 4. - -Autonoe Cephei f. v. Antinoe. - -Autonomus Eretriensis, Lysandri socius, X, 9, 10. - -Autosthenes archon Athen., IV, 23, 4. - -Auxesia dea, II, 30, 4; II, 32, 2. - -Auxo, una Gratiarum apud Athenienses, IX, 35, 2. - -Axion Phegei f., VIII, 24, 10. - -Axion Priami f. ab Eurypylo occisus, X, 27, 2. - -Axionicus Achæus, Lysandri socius, X, 9, 10. - -Axius, Pæoniæ fluvius, V, 1, 5. - -Azan Arcadis f., VIII, 4, 2; X, 9, 5. ejus ludi funebres, V, 1, 8; - -Azania pars Arcadiæ, VIII, 4, 3. - -Azanum ad Peucellam fl. colonia, X, 32, 2. - -Azeus Clymeni f. Actoris pater, IX, 37, 1 et 7. - - - - - B. - - -Babylonii Seleuciam traducuntur, I, 16, 3. - -Babylonis muri, IV, 31, 5. - -Bacchæ sacræ feminæ, II, 7, 5. earum cum Baccho adversus Argos -expeditio, II, 20, 4; II, 22, 1. in Penthea furor, II, 2, 7. - -Bacchanalia Cynæthaensium, VIII, 19, 1. - -Bacchis Prumnidis f. Corinthi rex, II, 4, 4. - -Bacchidæ Corinthi reges, II, 1, 1; II, 4, 4. Cypselum quærunt, V, 17, 5. - -Bacchus infans ex aquis servatur, III, 24, 3. puer a Mercurio in cælum -portatur, III, 18, 11. Vulcanum in cælum reducit, I, 20, 3. Titanum -insidiis petitur, VII, 18, 4; VIII, 37, 5. Tritonem superat, IX, 20, 4. -a Perseo superatus, II, 20, 4; et II, 22, 1. in gratiam cum eo redit, -II, 23, 7. Ariadnen eripit Theseo, X, 29, 4. Semelen reducit ex inferis, -II, 31, 2; II, 37, 5. Antiopen punit, IX, 17, 6. Thebanis vulpem -Teumessiam immittit, IX, 19, 1. Athenas venit, I, 2, 5; I, 23, 5. -Amphicæensibus medetur et vaticinatur, X, 33, 11. - -Bacchi filii Ceramus, I, 3, 1, Narcæus, V, 16, 7, Priapus, IX, 31, 2. -expeditio Indica, X, 29, 4. antrum in Eubœa II, 23, 1. festa, II, 24, 6; -III, 22, 2, VIII, 23, 1. honores primi, V, 16, 7; I, 2, 5. hortus, III, -24, 4. miracula apud Eleos, VI, 26, 1. oraculum, IX, 30, 9. orgia, X, -33, 11. sacra nocturna, II, 37, 6, a solis feminis tractata, III, 20, 3. -signum barbatum, II, 30, 1 et V, 19, 6, eburneum, II, 20, 3 et VI, 19, -10, gypsinum, IX, 32, 1, miniatum, II, 2, 6, a Vulcano fabricatum, VII, -19, 6. templa, VIII, 23; IX, 20, 4; IX, 22, 6; IX, 23, 6 et 7; IX, 24, -1; IX, 38, 1. Bacchi similis Antinous, VIII, 9, 8. et Ζεὺ φίλιος. - -Διόνυσος αἰγοβόλος, IX, 8, 1. αἰσυμνήτης, VII, 20, 1; VII, 21, 6. -Ἀνθεύς, VII, 21, 6. Ἄνθιος, I, 31, 4. Ἀροεὺς, VII, 21, 6. Αὔξίτης, VIII, -26, 1. Βάχχειος, II, 2, 6; II, 7, 5. Δασύλλιος, I, 43, 5. Ἐλευθερεύς, I, -20, 3 et 29, 2. Κάδμειος, IX, 12, 4. Καλυδώνιος, VII, 21, 1. Κισσός, I, -31, 6. Κολωνάτης, III, 13, 7, Κρήσιος, II, 23, 7. λαμπτήρ, VII, 27, 3. -Λευχυανίτης, VI, 21, 5. λύσιος, II, 2, 6; II, 7, 6; IX, 16, 6. -μελάναιγις, II, 35, 1. μελπόμενος, I, 2, 5; I, 31, 6. Μεσατεύς, VII, 21, -6. μύστης, VIII, 54, 5. νυχτέλιος, I, 40, 6, πατγρῷος, I, 43, 5. -πολίτης, VIII, 26, 1. σαώτης, II, 31, 5; II, 37, 2. φαλλὴν, X, 19, 2. -ψῖλαξ, III, 19, 6. - -Bacchicum ἐπίῳθεγμα, IV, 31, 4. - -Bacchylides Bœotarcha, IX, 13, 7. - -Bacis Bœotius vates, X, 12, 11. ejus oracula, IV, 27, 4; IX, 17, 5; X, -14, 6; X, 32, 8 et 11. - -Bady loci et fluvii nomen, V, 3, 2. - -Bætis fl. Iberiæ, VI, 19, 3. - -Balagræ opp. Cyren., II, 26, 9. - -Balari Sardiniæ gens, X, 17, 9. - -balnea Ionica, VI, 5, 11 — 12. - -balsamus arbor, IX, 28, 3. - -Balyra fl., IV, 33, 3. - -Baphyras. fl., IX, 30, 8. - -Barsine Alexandri Magni uxor, IX, 7, 2. - -basilæ sacrifici, VI, 20, 1. - -βασιλειος στοὰ, I, 3, 1; I, 14, 6. - -βασιλεύς archon Athen., I, 3, 1. - -Basilis locus Arcadiæ, VIII, 29, 5. - -Bassæ locus Arcadiæ, VIII, 30, 4; VIII, 41, 7. - -Bathos locus Arcadiæ, VIII, 29, 1. - -Bathycles Magnesius statuarius, III, 18, 9. - -Bathyllus fons Megalopolitanorum, VIII, 31, 9. - -Baton Amphiarai auriga; ejus mors, templum, majores, II, 23, 2, in arca -Cypseli repræsentatus, V, 17, 8; X, 10, 3. - -Βατραχιοῦν dicasterium Athen., I, 28, 8. - -Battus Theræus coloniam in Libyam deducit, III, 14, 3; X, 15, 6. quomodo -ei vox restituta, _ib._ 7. ejus statua curulis, X, 15, 6. - -Baucis Trœzenius Olympionica; ejus statua, VI, 8, 4. - -Bel deus, I, 16, 3; VI, 23, 10; VIII, 33, 3. - -Belbina, Laconiæ opp., III, 21, 3, an olim Arcadum tuerit, VIII, 35, 3, -cf. VIII, 27, 4. - -Belistiche Macedonia, Olympionica, V, 8, 11. - -Bellerophontes Glauci f., rex Corinthi a Minerva Pegasum accipit, II, 4, -1; Æthram uxorem petit, II, 31, 9; Chimæram occidit, III, 18, 13; II, -27, 2; ejus equus fontem ungula aperit, IX, 31, 3; ager ei consecratus, -II, 2, 4. - -bella alia a victoribus alia a victis nomen traxere, IV, 6, 1; bellum -Corinthiacum, IV, 17, 5; III, 9, 12. Lamiacum, VII, 6, 5; X, 3, 4. -Messenium, IV, 6, 1: ejus causa, IV, 4, 4 — 5, 5. Persicum, III, 7, 11. -Phocicum s. sacrum, III, 10, 3; VIII, 27, 9; IX, 6, 5; X, 13, 6. -Thebanum, IX, 9. - -Belus Libyæ et Ammonis f., IV, 23, 10; Ægypti pater, VII, 21, 13. - -Berenice Ptolemæi Lagidæ uxor, I, 6, 8. - -Berenice Ptolemæi Philometoris f., I, 9, 3. - -Berosus Sabbæ Judææ vatis pater, X, 12, 9. - -bestiæ olim terribiliores, I, 27, 9. - -Βίας ara, II, 4, 7. - -Bias Amythaonis f., IV, 34, 4, Talai pater, II, 6, 6. fratris Melampodis -auxilio regni Argivi partem et sponsam obtinet, II, 18, 4; IV, 36, 3. - -Bias Argolidis fl., IV, 34, 4. - -Bias Prienensis, X, 24, 1. - -Biblidis amores, VII, 5, 10. - -Biblis fons Mileti, VII, 5, 10; VII, 24, 5. - -Bidiæi Lacedæm. magistratus, III, 11, 2; III, 12, 4. - -bipennes Delphis dicatæ, X, 4, 1. - -Biris signum, III, 19, 3. - -bisontem ut venentur Pæones, X, 13, 1 — 3. bisontis caput æneum, _ib._ -1. - -Bithynium Bithyniæ opp., VIII, 9, 7. Bithynienses Mantinea oriundi, -_ib._ - -Biton Cleobis frater, II, 20, 3. - -Biton taurum portans, II, 19, 5. - -Blenina opp. Arcadiæ, VIII, 24, 4. - -Boagrius fl., V, 22, 4. - -Bœæ opp. Laconiæ, I, 27, 5; III, 21, 7; III, 22, 11. - -Bœaticus sinus, III, 22, 11. - -Bœo Delphica poetria, X, 5, 7. - -Bœotarchæ, X, 20, 3. septem, IX, 13, 6 — 7. imperio annuo, IX, 14, 5. - -Bœotus Itoni f., IX, 1, 1. - -Boes Persa, VIII, 8, 9. - -Boethus Calchedon, cælator, V, 17, 4. - -Bœoti unde denominati, IX, 1, 1. Thessaliæ olim partem tenuere, Æolenses -dicti, X, 8, 4. Macedonum partes sequuntur, I, 25, 4, ad Thermopylas -adversus Gallos quot venerint, X, 20, 3. Bœotorum concilium, IX, 34, 1, -a Romanis abolitum, VII, 16, 9. - -Bœotia Atticæ finitima, IX, 1, 1; ejus in Phocidem aditus, X, 4, 2. - -Bœoticæ tibiæ, IV, 27, 7. - -Bœus Heraclida, III, 22, 11. - -βολεοί, II, 36, 3. - -Bolgius Gallorum dux, X, 19, 7. - -Bolime s. Bolina opp. Achaiæ, VII, 18, 6; VII, 23, 4. - -Bolina ab Apolline amata, VII, 23, 5. - -Bolinæus fl. Achaiæ, VII, 23, 4. - -Βοώνητα domus Polydori Lacedæm., III, 12, 1 et 3; III, 15, 10. - -Bootes sidus, VIII, 3, 7. - -Boreas Orithyiam rapit, I, 19, 5; V, 19, 1. Græcis opem fert, VIII, 27, -4. Lacedæmoniis adversatur, VIII, 27, 14, Musæo volandi facultatem dat, -I, 22, 7; Boreæ sacra, VIII, 36, 6. Boreæ filii Harpyias abigunt, V, 17, -12. - -Boreum mons Arcadi, VIII, 44, 4. - -Borus Penthili f., II, 18, 8. - -Borysthenes fl., VIII, 28, 2. - -bos Cadmum Thebas ducit, IX, 12, 1; IX, 19, 4, boves Nestoris, Nelei, -Iphicli, Geryonis, Iphidamantis, IV, 36, 2 — 4. boves ænei Delphis -dicati, X, 16, 6, Olympiæ, V, 27, 9. ἐργάται Apollini mactantur, IX, 12, -1. boves nummorum loco, III, 12, 3. - -Branchidæ, I, 16, 3; V, 7, 5. Mileti opp., VII, 5, 4. - -Branchyllides Bœotarcha v. s. n. Bacchylides. - -Brasiæ opp. Eleutherolaconum, III, 21, 7; III, 24, 3. - -Brasidas Tellidis f., III, 14, 1. - -Brauron demus Atticus, I, 23, 7; I, 33, 1. Brauroniæ Dianæ signum e -Taurica advectum, III, 16, 7, a Xerxe avectum, VIII, 46, 3; III, 16, 8. - -Brenthe Arcadiæ opp., VIII, 28, 7. - -Brentheates fl. Arcadiæ, V, 7, 1; VIII, 28, 7. - -Brennus, X, 8, 3; X, 19, 7. Gallos sollicitat adversus Græcos, X, 19, 8. -Œtam transcendit, X, 22, 10. Delphos petit, _ib._ 12. vulneratur, X, 23, -6; moritur, _ib._ 12. ejus strategema, X, 20, 6. - -Briacas Æginetæ f., VIII, 5, 10. - -Briareus arbiter in Neptuni et Solis de Corintho controversia, II, 1, 6; -II, 4, 6. - -Brigantes Britanniæ pop., ab Antonino punitur, VIII, 43, 4. - -Brimias Eleus Olympionica, VI, 16, 5. - -Briseis, V, 24, 11; picta, X, 25, 1. - -Britanni ab Antonino Pio repressi, VIII, 43, 4. Britannorum insula in -Oceano, I, 33, 4. - -Britomartis Jovis et Carmes f., eadem Aphææ et Dictynnæ, II, 30, 3. -Cretica, III, 14, 2; VIII, 2, 4. ejus simulacrum, IX, 40, 3. - -Broteas Tantali pater, II, 22, 3. - -Broteas Tantali f., III, 22, 4. - -Brundisium opp., VI, 19, 9. - -Bruttii, VIII, 15, 9. - -Bryas Argivorum dux, II, 20, 1. - -Bryaxis statuarius, I, 40, 6. - -Bryseæ opp. Laconiæ, III, 20, 3. - -Bucephala promont., II, 34, 8. - -Bucolion Holææ f., VIII, 5, 7. - -Bulis opp. in Phocensium finibus, X, 37, 2. - -Bulon Bulidis conditor, X, 37, 2. - -Bunus Mercurii et Alcidamiæ f., II, 3, 10; Junoni templum exstruit, II, -4, 7. - -Bupalus architectus et plastes, IV, 30, 6; IX, 35, 6. - -Buphagium locus Arcadiæ, VIII, 26, 8. - -Buphagus fl., V. 7, 1; VIII, 26, 8. - -Buphagus heros Pheneates, VIII, 14, 9; VIII, 27, 17. maritus Promnes, -VIII, 14, 9. - -βουφόνος, I, 24, 4; I, 28, 10. - -Buporthmus mons, II, 34, 8. - -Bura Achaiæ opp., VII, 25, 8. - -Bura Ionis et Helices f., VII, 25, 8. - -Buraicus fl. VII, 25, 10. - -βουστροφηδόν, V, 17, 6. - -Butas heros, I, 26, 5. Butadæ, _ib._ - -Butas, Polynicis f., Milesius (Mycalesius?) pugil Olympionica; ejus -statua, VI, 17, 3. - -Butas Polycaonis pater, IV, 2, 1. - -buxeum simulacrum, VI, 19, 6. - -Bycelus, Sicyonius, Olympionica, VI, 13, 7. - -byssus Elea, VI, 26, 6. Elea et Hebraica, V, 5, 2. byssina tela, VII, -21, 4. - -Byzantii muri, IV, 31, 5. Byzantiorum donarium, VI, 15, 7, thesaurus, -VI, 19, 9. - -Byzantii hominis de Pausania dictum, III, 17, 7. - -Byzes Naxius; ejus filius, V, 10, 3. - - - - - C. - - -Caanthus Oceani f., ab Apolline sagittis confixus, IX, 10, 5. - -Cabarenses Celtarum extremi, I, 35, 5. - -Cabira urbs, IX, 25, 6. - -Cabiræi, IX, 25, 5. - -Cabiri anactes, X, 38, 7. eorum initia, IV, 1, 7; IX, 25, 5 et 8. -templum, IX, 22, 5. Pergamus iis antiquitus sacra, I, 4, 6. - -Καβείριον, ædes Cabirorum, IX, 26, 1 et 6. - -Cachales fl., X, 32, 11. - -χαχιζότεχνος Callimachus, I, 26, 7. - -cadaver undecim cubitorum, VIII, 29, 4; incorruptum, V, 20, 4; V, 27, -11. - -Cadmea arx Thebanorum, II, 5, 2; II, 6, 4; III, 17, 1. a Cadmo condita, -IX, 5, 2. a Lacedæmoniis occupata, X, 1, 4. - -Cadmea victoria, IX, 9, 3. - -Cadmus Agenoris f., III, 15, 8; Ægyptius an Phœnix, IX, 12, 2; bovem -sequitur, IX, 12, 1; IX, 19, 4. draconis dentes ubi seminarit, IX, 10, -1. Hyantes expellit, IX, 5, 1. Cadmi nuptiæ et filiæ, IX, 5, 2. domus, -IX, 12, 3; IX, 16, 5. in Semelen et nepotem facinus, III, 24, 3. in -Illyriam migratio, IX, 5, 3; heroum, III, 15, 8. statua, IX, 12, 4. -oraculum ei datum, IX, 26, 3. - -Cæadas Lacedæmoniorum, IV, 18, 4. - -Cæcines fl., Rhegium et Locridem disterminans; cicadæ ibi, VI, 6, 4. - -Cœlus v. Uranus. - -Cænepolis urbs Eleutherolaconum, III, 21, 7; III, 25, 9. - -Cæneus, X, 29, 10. Pirithoo opem fert, V, 10, 8. - -Καιρός Jovis f., minimus natu, V, 14, 9. - -Cærus Adrasti equus, VIII, 25, 9. - -C. _Julius_ Cæsar Corinthum et Carthaginem restituit, II, 1, 2; ejus -templum III, 11, 4. - -cæstus, VIII, 40, 3. - -Cagaco v. Galaco. - -Caicus fl., I, 10, 4; V, 13, 3; Caici campus, V, 24, 6; IX, 5, 14; VIII, -45, 7. - -_Imp._ Caius, IX, 27, 3. - -Calabrus fl., VI, 6, 11. - -Calades Athen. legumlator, I, 8, 4. - -Calænus v. Callinus. - -Calais et Zetes Harpyias fugant, III, 18, 15. - -Calamæ vicus Messeniæ, IV, 31, 3. - -Calamis statuarius Praxiæ magister, I, 3, 4; I, 23, 2; II, 10, 3; V, 25, -5; V, 26, 6; VI, 12, 1; IX, 16, 1; IX, 20, 4; IX, 22, 1; X, 16, 4. - -Calaon fl. Colophon., VII, 3, 5. - -Calathion mons, III, 26, 11. - -Calauria ins., I, 8, 2. Trœzeniorum, X, 9, 8. Apollini sacra, II, 33, 2. -ab Apolline tradita Neptuno, _ib._ et X, 5, 6. Demosthenis ibi honores, -II, 33, 5. - -Calaus Phryx Attis pater, VII, 17, 9. - -Calchas Megaris habitat, I, 43, 1. Iphigeniam immolari jubet, IX, 19, 6. -Troia capta cum Pamphylis errat, VII, 3, 7. - -Calchinia Leucippi f. mater Perati, II, 5, 7. - -Caletor Clytii f., X, 14, 2. - -Callia vel Calliæ opp. Arcadiæ, VIII, 27, 4 et 7. - -Callianax Rhodius Euclis pater, VI, 6, 2; VI, 7, 2. - -Callias Athen. Olympionica, V, 9, 3; VI, 6, 1. Lysimachidæ, X, 18, 1. - -Calliæ donarium, I, 23, 2; I, 26, 4. pax, I, 8, 2. - -Callichorus puteus, I, 38, 6. - -Callicles Megar. statuarius, VI, 7, 2 et 9. - -Callicrates Achæus patriam prodit, VII, 10, 5. a Menalcida eluditur, -VII, 12, 1. moritur Rhodi, VII, 12, 8. - -Callicrates Magnesius Olympionica, VI, 17, 3. - -Callignoti signum, VIII, 31, 7. - -Callimachus Athen. polemarchus, I, 15, 3. - -Callimachus statuarius, I, 26, 6 et 7; IX, 2, 7. - -Callimbrotus Diconis pater, VI, 3, 12. - -Callinicus Pythocriti pater, VI, 14, 10. - -Callinus, IX, 9, 5. - -Callion opp. Ætoliæ, X, 22, 6. Calliensium horrenda clades, X, 22, 3 — -4. - -Callipatira Diagoræ f. Callianactis uxor, V, 6, 7; VI, 7, 2. - -Calliphæa nympha, VI, 22, 7. - -Calliphon Samius pictor, V, 19, 2; X, 26, 6. - -Callipolis Alcathoi f., I, 42, 6; I, 43, 4. - -Callippus Athen. quinquertio multatur, V, 21, 5. - -Callippus Corinthius ἐν τῇ ἐς Ὀρχομενίους συγγραφῇ, IX, 29, 2; IX, 38, -10. - -Callippus Mœroclis f., Athen, I, 3, 5; I, 4, 2; X, 20, 5. - -Callirrhoe Acheloi f., VIII, 24, 9. - -Callirrhoe fons, VII, 21, 1. - -Callirrhoe a Coreso amatur, VII, 21, 1—5. - -Calliste v. Diana. - -Calliste ins., quæ postea Thera, III, 1, 7; III, 15, 6; VII, 2, 2. - -χαλλιστέφανος ἐλαία, V, 15, 3. - -Callisto Lycaonis f., I, 25, 1: in ursam mutata, VIII, 3, 6. ejus -sepulcrum; VIII, 35, 8; signum, X, 9, 5; effigies picta, X, 31, 9. - -Callistonicus Thebanus statuarius, IX, 16, 2. - -Callistratus Athen., Empedi f., pro suorum salute mortem oppetit, VII, -16, 4. - -Calliteles Laco Olympionica, VI, 16, 6. - -Calliteles Lepreates Zenonis pater, VI, 15, 1. - -Calliteles statuarius, Onatæ aut f. aut disc., V, 27, 8. - -Callon Ægineta statuarius, II, 32; 5; III, 18, 8; VII, 18, 10. - -Callon Eleus Olympionica, VI, 12, 6. - -Callon Eleus statuarius, V, 25, 4; V, 27, 8. - -Calos a Dædalo occisus, I, 21, 4; I, 26, 4. - -Calydon opp. Ætoliæ, III, 10, 2. - -Calydonia a Diomede invaditur, II, 25, 2. - -Calydonii Dianam inprimis colunt, IV, 31, 7; X, 38, 12. ab Augusto -Nicopolin transferuntur, VII, 18, 8. - -Calydonius aper, I, 27, 9; VIII, 45, 2. ejus venatio, III, 18, 5; VIII, -45, 6: exuviæ, VIII, 47, 2; dentes, VIII, 46, 1. - -Calynthus statuarius, X, 13, 10. - -Cambaules Gallorum dux, X, 19, 5. - -Cambyses colossum rumpit, I, 42, 3. ejus acinaces, I, 28, 11. - -cameli Indici, IX, 21, 2. - -Camicus Siciliæ opp., IX, 17, 4. - -Camiro Pandarei filia, X, 30, 2. - -Campani Cauloniam evertunt, VI, 3, 12. eorum caput Capua, V, 12, 3. - -Canachus Sicyonius statuarius, Aristoclis f., II, 10, 5; V, 24, 1; VI, -9, 1; VII, 18, 10; IX, 10, 2. II. Can. minor Polycleti disc., VI, 13, 7; -X, 9, 10. - -Canathus Naupliæ fons, II, 38, 2. - -canis Æsculapium infantem custodit, II, 26, 4; II, 27, 2. in saxum -vertitur, IX, 19, 1. lignum parit, X, 38, 1. canum ululatus ominosi, IV, -13, 1; IV, 21, 1. canis rabidi morsus ubi sanetur, VIII, 19, 3. catuli -mactantur, III, 14, 9. canis exta, VI, 2, 4. - -canes marini, II, 34, 1; IV, 34, 3. - -Cantharus Sicyonius statuarius, Alexidis f., Eutychidæ disc. VI, 3, 6; -VI, 17, 7. - -Canopicum Nili ostium, V, 21, 9. - -Capaneus Hipponoi f. fulmine tactus, IX, 8, 7; X, 10, 3. Iphis frater, -II, 18, 5. - -caper æneus, X, 11, 5. - -Capetus Hippodamiæ procus; ejus sepulcrum, VI, 21, 10. - -Capha(e)reus Eubœæ promont., IV, 36, 6; II, 23, 1. - -Caphya et Caphyæ urbs Arcadiæ, VIII, 13, 6; VIII, 23, 3. - -Caphyarum campus, VIII, 23, 2. Caphyatica petra, VIII, 13, 6. - -Cappadoces Tauricæ Dianæ signum sibi tribuunt, III, 16, 8. - -capra lactat Æsculapium, II, 26, 4; Phylacidem et Phylandrum, X, 16, 5. -ænea inaurata, II, 13, 6. capra cælestis, _ib._ Æsculapio Archagetæ -capræ non mactantur, X, 32, 12. - -χάπρου σῆμα, IV, 15, 7 et 8. - -Caprus Eleus Pythagoræ f., Olympionica, V, 21, 10; VI, 15, 4 et 10. - -Capua Campaniæ caput, V, 12, 3. - -Car Phoronei f., I, 39, 5. Megarensium arci nomen dat, I, 40, 6. ejus -monumentum, I, 44, 6. - -Caralis Sardiniæ opp., X, 17, 9. - -Caranus Macedonum rex tropæum erexit; cur posteri ejus numquam -erexerint, IX, 40, 8. - -Carcinus Naupactius ἐπῶν τῶν Ναυπαχτίων auctor, X, 38, 11. - -Cardamyle opp. olim Messeniorum, postea Lacedæmoniis subjecta, III, 26, -7. - -Cardia vicus Chersonesi, I, 10, 5. - -Cardianorum urbs a Lysimacho deleta, I, 9, 8. - -Cardys Clymeni pater, V, 8, 1. - -Cares ab Ionibus ejecti, VII, 2, 5 — 10; VII, 4, 9. Minoi amici VII, 3, -7. terræ motu afflictis subvenit Antoninus Pius, VIII, 43, 4. - -Caria arx Megarensium, I, 40, 6. - -Carmanor Apollinem et Dianam domo excipit et cædis piaculo purgat, II, -7, 7; II, 30, 3; X, 7, 2; X, 16, 5. - -Carmantides Gorgiæ pater, VI, 17, 8. - -Carme Eubuli f., mater Britomartis, II, 30, 3. - -Carnasion olim Œchalia in Messenia, IV, 2, 2; IV, 33, 4; VIII, 35, 1. - -Carnion fl. Arcadiæ, VIII, 34, 5. - -Carnus Acarnan vates, III, 13, 4. - -Carpasium linum, I, 26, 7. - -Carpia vel potius Carteia olim Tartessus, VI, 19, 3. - -Carpo hora, IX, 35, 2. - -χαρποφόροι Ceres et Proserpina, VIII, 53, 7. - -Carthago restituta a Cæsare, II, 1, 2. adjuta ab Antonino Pio, VIII, 43, -4. - -Carthaginienses a Tyriis oriundi, rei nauticæ peritissimi, I, 12, 5. -Siciliam invadunt, I, 12, 5; colonis implent, V, 25, 6. Selinuntios -ejiciunt, VI, 19, 10. Sardiniam occupant, X, 17, 9. a Massiliensibus -superantur, X, 8, 6; X, 18, 7. eorum thesaurus Ol., VI, 19, 7. - -Caryæ vicus Laconiæ, III, 10, 7. Caryatides virgines, IV, 16, 9. - -Caryatæ demus Tegeat., VIII, 45, 1. - -Carystiorum donarium, X, 16, 6. - -Carystus opp., I, 32, 3. - -Caseus athletarum cibus, VI, 7, 10. - -Cassander Antipatri f., I, 6, 4, Thessalonices conjux, VIII, 7, 7. -ingratus in Antigonum, I, 6, 7. Elateam obsidet, X, 18, 7; X, 34, 2. -Thebas restituit, IV, 27, 10; IX, 3, 6; IX, 7, 1. Atticæ tyrannos -imponit, I, 25, 6, et. 7. Potidæam, V, 23, 3. Pyrrhum oppugnat, I, 11, -4. Olympiadem punit, I, 11, 4; IV, 27, 2. in Alexandri posteros sævit, -IV, 7, 2. crudelitatis pœnas etiam in posteris luit, _ib._ 3, et VIII, -7, 7. - -Cassandra s. Alexandra, III, 19, 6; III, 26, 5. ab Ajace violata, I, 15, -3; V, 19, 5; X, 26, 3. a Corœbo expetita, X, 27, 1. ejus filii ab -Ægistho jugulati, II, 16, 6. arca, VII, 19, 7, templum et signum, III, -26, 5, monumentum, II, 16, 6. - -Cassandria olim Potidæa, V, 23, 3. ejus tyrannus Apollodorus, IV, 5, 4 — -5. - -Cassotis fons et nympha Parnassi, X, 24, 7. - -Castalia Acheloi f., X, 8, 9. - -Castalia fons Delph. X, 8, 9. - -Castalius Delphi f. VII, 18, 9. αὐτόχθων, X, 6, 4. - -Castoris monumentum, III, 13, 1. Castor ef Pollux inter deos relati, -III, 13, 1; VIII, 2, 4. aprum Calydonium venantur, VIII, 45, 6 et 7. cf. -_Dioscuri_. - -Castorides portæ, III, 21, 9. - -Catana urbs, V, 23, 6; VII, 16, 5. - -Catanensium fratrum pietas, X, 28, 4. - -χατοιάδες capræ, IV, 13, 4. - -Catreus Tegeatæ vel Minois f., VIII, 53, 4. - -Catreus opp. Cret., VIII, 53, 4. - -catulus caninus sacrificatur, III, 14, 9. - -Catillus Crotoniates, pater Patroclis, VI, 19, 6. - -Caucon Celæni f. orgiorum Messeniis auctor, IV, 1, 5. Phlyi nepos, IV, -1, 9. Epaminonda in somno visus, IV, 26, 8. Cauconia Messeniis -sacrificatur, IV, 27, 6. ejus sepulcrum, V, 5, 5. - -Caulonia Achæorum colonia, a Campanis diruta, VI, 3, 1. - -Caus Arcadiæ vicus, VIII, 25, 1. - -Cayster fl. Ephesi pater, VII, 2, 7. - -Cecrops Erechthei f. rex Athen. I, 5, 3; VII, 1, 2. animalibus vesci -vetat, VIII, 2, 3. prior, I, 2, 6; I, 5, 3, secundus, _ib._ Pandionis -f., IX, 33, 1, pater, I, 5, 3. æqualis Lycaoni, VIII, 2, 2. statua ejus, -X, 10, 1. - -e cedro simulacra, VIII, 17, 2. - -Ceglusa Asopi mater, II, 12, 4. - -Celadus fl. Arcadiæ, VIII, 38, 9. - -Celænæ opp. Phrygiæ, II, 5, 3; X, 30, 9. - -Celæno Hyami f., X, 6, 3. - -Celænus Phlyi f., IV, 1, 5. - -Celbidas Cumanus Tritæam condit, VII, 22, 8. - -Celæ vicus, II, 12, 4; II, 14, 1 et 4. - -Κηληδόνες, X, 5, 12. - -Celenderis portus Trœzen., II, 32, 9. - -Celeus Triptolemi pater, I, 14, 2. Cereris mystes, II, 14, 3. Cererem -excipit, I, 39, 1. ejus filiæ Cereri et Proserpinæ sacra faciunt, I, 38, -3. - -χέλης ἵππος, V, 7, 8; VI, 12, 1. - -Celtæ qui post Galatæ, I, 3, 6. Oceani accolæ, I, 33, 4. plurimi, I, 9, -5. extremi, I, 35, 5. proceri, X, 20, 7. - -Celtica a Romanis subacta, I, 9, 5. - -Κελτιχοὶ θυρεοὶ, VIII, 50, 15; X, 19, 4; X, 20, 8. - -Cenchreæ Corinthiorum navale, II, 1, 5; II, 2, 3. - -Cenchreæ in agro Argivo, II, 24, 7. - -Cenchrias seu Cenchrius Neptuni et Pirenes f., II, 2, 3; II, 24, 7. a -Diana occisus, II, 3, 2; VII, 6, 7. - -Cenchrius fl. Ioniæ, VII, 5, 10. - -Centaurus, V, 19, 7. Centaurorum et Lapitharum pugna, I, 17, 2; V, 10, -8. - -Cephalæ demus Atticus, I, 31, 1. - -Cephallenia ins. I, 37, 6. Cephallenes Palenses, VI, 15, 7. - -Cephallen Lampi f. citharœdus, X, 7, 4. mercator, IV, 20, 8. - -χέφαλοι turbidis amnibus gaudent, IV, 34, 2. - -Cephalus Athen. a Persis corruptus, III, 9, 8. - -Cephalus Deionei f. ab Aurora raptus, I, 3, 1; III, 18, 12. Cephalleniæ -insulæ nomen dat, I, 37, 6, ejus filius e Clymene, X, 29, 6. - -Cepheus Alei f., VIII, 4, 8. Aeropi pater, VIII, 5, 1, Caphyis nomen -dat, VIII, 23, 3. a Minerva donatur, VIII, 47, 5. - -Cepheus Andromedæ pater, IV, 35, 9. - -Cephisiades Eteocles, IX, 34, 9. - -Κηφισιὰς φυλὴ, IX, 34, 10. - -Cephisis palus, IX, 13, 3; IX, 24, 1; IX, 34, 5; IX, 38, 6. - -Cephisocles Chius Lysandri socius; ejus statua, X, 9, 9. - -Cephisodorus Athen., I, 36, 5 sq. - -Cephisodorus Marathonius equitum Atheniens. dux, VIII, 9, 10. -Cephisodotus Athen. statuarius, VIII, 30, 1; IX, 16, 2; IX, 30, 1. -Cephisodotus Bœotarcha, X, 20, 3. - -Cephisus Argolidis fl. II, 20, 6, inter Junonem et Neptunum arbiter, II, -15, 5. - -Cephisus Atticæ fl., I, 37, 3; I, 38, 5. - -Cephisus Bœotiæ fl. IX, 24, 1; IX, 38, 7; X, 8, 10; X, 33, 1 et 5; X, -34, 1. pater Daulidis, X, 4, 7, Lilææ, X, 33, 4, Melænæ, X, 6, 4. - -χῆποι Athen. I, 19, 2. - -Κὴρ sculpta, V, 19, 6. - -Ceramicus unde dictus, I, 3, 1; ejus picturæ, VIII, 9, 8. - -Ceramus heros Bacchi et Ariadnæ f., I, 3, 1. - -Ceramus opp., VI, 13, 3. - -cerastes serpens, VIII, 4, 7. - -Ceraunia montes Epiri, I, 13, 1; V, 22, 4. - -Cerausius mons Arcadiæ, VIII, 41, 3. - -Cerberus Orci canis, II, 31, 2; II, 35, 10; III, 25, 6. - -Cercyon Agamedis f., VIII, 5, 4; VIII, 45, 7. - -Cercyon Neptuni f. Triptolemi frater, I, 14, 3. Alopes pater, I, 5, 2; -I, 39, 3. - -Cerdo Phoronei uxor, II, 21, 1. - -Ceres Dianæ mater, VIII, 37, 6. hospitio excepta, I, 14, 2; I, 37, 2; I, -39, 1; II, 35, 4. Plemnæo Orthopolin educat, II, 5, 8. mysteria cum -quibusnam primis communicarit, I, 43, 2. apud Pheneatas quomodo colatur, -VIII, 15, 3. in equam mutata a Neptuno comprimitur, VIII, 25, 5; VIII, -42, 1. ejus templa, IV, 17, 1; VII, 21, 11; IX, 24, 1; X, 35, 2: μέγαρα, -I, 39, 5; I, 40, 6; III, 25, 9: cum Libero communia, VIII, 9, 2; IX, 22, -5; IX, 25, 5. depositum apud Cabiræos, IX, 25, 6. simulacrum singulare, -VIII, 42, 4. - -Δημήτηρ ἀνησιδώρα, I, 31, 4. Δηὼ, VIII, 42, 6. ἐν Ἕλει, VIII, 36, 6. -Ἐλευσινία, II, 14, 1; III, 20, 5, VIII, 15, 1; VIII, 25, 3; VIII, 29, 5; -IX, 4, 3. Ἐρινύς, VIII, 25, 4. Εὐρώπη, IX, 39, 4 et 5. Θερμησία, II, 34, -6 et 11. θεσμία, VIII, 15, 4. θεσμοφόρος, I, 31, 1; I, 43, 6; II, 32, 8; -IX, 6, 5; IX, 16, 5; X, 33, 12. Καβειρία, VIII, 25, 5. χαρποφόρος, VIII, -53, 7. Κιδαρία, VIII, 15, 3. ἐν Κορυθεῦσιν, VIII, 54, 5. λουσία, VIII, -25, 6. μαλοφόρος, I, 44, 3. μέλαινα, VIII, 5, 8; VIII, 42, 1. -Μυχαλησσία, IX, 19, 5. Μυσία, II, 18, 3; VII, 27, 9. Παναχαία, VII, 24, -3. Πελασγὶς, II, 22, 1. προστασία, II, 11, 3. προσύμνη, II, 37, 1. -Στιρῖτις, X, 35, 10. Χαμύνη, VI, 20, 9; VI, 21, 1. χλοὴ, I, 22, 3. -χθονία, II, 35, 4; III, 14, 5. - -Ceressus castellum Thespiensium, IX, 14, 2. - -Cerethrius Gallorum dux, X, 19, 7. - -cerva Telepho ubera præbet, VIII, 48, 7. venatorem secum in voraginem -pertrahit, VIII, 22, 9, Saronem in mare, II, 30, 7. cervorum longævitas, -VIII, 10, 10. cervæ albæ, VIII, 17, 4. cervi currui juncti, VII, 18, 12, -Isidi mactati, X, 32, 16. Cerycius mons Tanagræus, IX, 20, 3. - -Κερύνεια urbs et mons Arcadiæ, VII, 6, 1; VII, 25, 5. - -Cerynes Temeni f., II, 28, 3. - -Cerynites fl. ex Arcadia oriundus, VII, 25, 5. - -Ceryx Eumolpi vel Mercurii et Aglauræ f., I, 38, 3. - -Cestrine a Cestrino denominata, II, 23, 6. - -Cestrinus Heleni et Andromachæ f., I, 11, 1; II, 23, 6. - -Ceyx rex Trachinis, I, 32, 6. - -Chabrias ab Epaminonda victus, IX, 15, 4. ejus sepulcrum, I, 29, 4. - -Chæreas Sicyonius Chæremonis f. pugil. Olympionica, VI, 3, 1. - -Chæreas Thebanus a Cleombroto interfectus, IX, 13, 3. - -Chæremon Sicyonius pater Chæreæ, VI, 3, 1. - -Chæresilaus Iasii f., IX, 20, 1. - -Chæron Apollinis f., IX, 40, 4. - -Chæron Pellen. tyrannus, VII, 27, 7. - -Chæronea Bœotiæ urbs olim Arne, IX, 40, 5, unguentis nobilis, IX, 41, 7. -Chæronensis clades I, 25, 3; I, 18, 8; V, 20, 10; IX, 6, 5; IX, 29, 8. -cirea Chæroneam tropæa, IX, 40, 7, Taxili clades, I, 20, 6, Arcadûm, -VII, 15, 5. - -Chæronenses sceptrum colunt a Vulcano fabricatum, IX, 40, 11. - -Chalcinus e Cephali posteris, I, 37, 6. - -Chalcidenses ad Euripum, V, 23, 2; IX, 12, 6. Naxum in Sicilia condunt, -VI, 13, 8. eorum urbes ab Agesipolide expugnantur, III, 5, 9. vincit -apud eos Hesiodus, IX, 31, 3. - -Chalcis ad Euripum Græciæ clavis, VII, 7, 6. - -Chalcis regio et tribus apud Erythræos, VII, 5, 12. - -Chalcodon Hippodamiæ procus; ejus sepulcrum, VI, 21, 10. - -Chalcodon pater Elephenoris ab Amphitryone interfectus, VIII, 15, 6; IX, -17, 3; IX, 19, 3. - -Chalcodontes duo, VIII, 15, 6. - -χαλχοῦς nummus apud Pharæos in Achaia, ejusque usus, VIII, 22, 3. - -Chaldæi templi accolæ, I, 16, 3. primi animum esse immortalem docuerunt, -IV, 32, 4. - -Chamynus Pisæus a Pantaleonte interfectus, VI, 21, 1. - -Chaon mons Argivus, II, 24, 6. - -Chaonum rex, X, 12, 10. - -Chaos primum natum, IX, 27, 2. - -Characoma locus prope Pellanam, III, 21, 2. - -Charadra opp. Phocidis, X, 3, 2; X, 33, 6. - -Charadrus Achaiæ fl., VII, 22, 11, Argolidis, II, 25, 2, Messeniæ, IV, -33, 6, Phocidis, X, 33, 6. - -Charillus Polydectæ f. rex Spartæ, II, 36, 4; III, 7, 3. cum Archelao -rege Ægyn evertit, III, 2, 5. contra Tegeatas ducit, a quibus victus -capitur, III, 7, 3; VIII, 5, 9; VIII, 48, 4. - -Charinus Eleus bis Olympionica; ejus statua, VI, 15. 2. - -Charisia urbs Arcadiæ, VIII, 3, 4; VIII, 27, 3. ejus rudera, VIII, 35, -5. - -Charisius Lycaonis f. Charisiæ conditor, VIII, 3, 4. - -Charmidas Euthyis f. a Lacedæmoniis in Cretam missus, III, 2, 7. - -Charmides Eleus pugil Olympionica, VI, 7, 1. - -Charmides Phidiæ pater, V, 10, 2. - -Charmus Athen. primus Amori aram dedicavit, I, 30, 1. - -Charon inferorum portitor, X, 28, 2. - -Charon Lampsacenus Pythæ f., historicus, X, 38, 11. - -Chartus Laced. plastes, Euchiri magister, VI, 4, 4. - -Chelidorea mons Arcadiæ, VIII, 17, 5. - -Chelone promont., I, 2, 4. - -Chenæ vicus Œtæ montis, X, 24, 1. χήρα Marpessæ Tegeatidis cognomen, -VIII, 47, 2. - -Cherrhonesus Clazomenia, VII, 3, 9, Cnidia, V, 24, 7. Cretensis, VI, 16, -5. Thracica, VI, 19, 6. - -Chersias Orchomenius de Aspledone, IX, 38, 9; de Hesiodo _ib._ 10. - -Chilo Patrensis ad Lamiam pugnat, VII, 6, 5; ludis Olympicis, Delphicis, -Nemeis, Isthmiis in lucta victor; ejus mors, VI, 4, 6. - -Chilon Aristotimum Elidis tyrannum opprimit, V, 5, 1. - -Chilon sapiens, X, 24, 1. ejus heroum, III, 16, 4. - -Chimæra, III, 25, 6. - -Chimarrhus fl., II, 36, 7. - -Chimerium locus Thesprotidis, VIII, 7, 2. - -Chimon Argivus luctator Olympionica, VI, 9, 3. - -Chione Boreæ et Orithyiæ f. Eumolpi mater, I, 38, 2. - -Chionis Corinthius statuarius, X, 13, 7. - -Chionis Laco Olympionica, qui Battum in Libyam secutus est, IV, 23, 4 et -10; VI, 13, 2; VIII, 39, 3. - -Chirisophus Cretensis statuarius; VIII, 53, 8. - -Chiron Achillis magister, III, 18, 12. Anigro vulnus lavat, V, 5, 10. in -deorum numerum receptus Achillem consolatur, V, 19, 9. ejus Parænesis -poema Hesiodeum, IX, 31, 5. - -χιτὼν, domus Spartæ, III, 16, 2. - -Chius ins., VII, 4, 8. Chii Pactye Persis tradunt, IV, 35, 10. - -Chius. Neptuni f., VII, 4, 8. - -Chloris Amphionis et Niobes f., II, 21, 9; V, 16, 4. Nelei uxor, IX, 36, -8; X, 29, 5. - -Choaspes fl. Asiæ, X, 31, 7. - -Chœrili Athen. poetæ Alope, I, 14, 3. - -Chœrilus Eleus pugil Olympionica; ejus statua, VI, 17, 5. - -Χοίριος νάπη in finibus Messoniæ et Laconiæ, IV, 1, 1; IV, 30, 1. - -Chœrus Micythi pater, V, 26, 5. - -Choma locus Arcadiæ, VIII, 44, 1, et 5. - -Chordæ septem, III, 12, 10; IX, 5, 7. - -Chorea μαινὰς; ejus sepulcrum, II, 20, 4. - -Chorus virorum Delum missus, IV, 4, 4. chori a Vulcano et Dædalo -fabricati, VIII, 16, 3. - -Chorus loci nomen, III, 11, 9. - -χρησμολόγοι, X, 12, 11. - -Chromia Itoni f., Endymionis uxor, V, 1, 4. - -Chronius Orchomeni tyrann. Aristomelidam interficit, VIII, 47, 6. - -Chrysanthis Cereri raptum Proserpinæ enarrat, I, 14, 2. - -Chrysaor, Geryonæ pater, I, 35, 5. - -Chrysaoris urbs quæ postea Stratonicea, V, 21, 10. - -Chryse Halmi f., IX, 36, 1. - -Chryse ins., submersa, VIII, 33, 4. - -Chrysis Junonis templum incendit, II, 17, 7. ad Minervam Aleam confugit, -_ib._; III, 5, 6. - -Chryses Neptuni et Chrysogeniæ f., IX, 36, 4. - -Chrysippus Pelopis f.; ejus mors, VI, 20, 7. - -Chrysippus Solensis; ejus statua, I, 17, 2; sepulcrum, I, 29, 15. - -Chrysogenia Halmi filia, IX, 36, 1 et. 4, - -Chrysoroas fons Trœzeniorum, II, 31, 10. - -Chrysorthe Orthopolidis f., II, 5, 8. - -Chrysothemis Argivus statuarius, VI, 10, 5. - -Chrysothemis Cretensis, Carmanoris f., hymnis certat, X, 7, 2. - -Chthonia Colontæ f. Cereri templum exstruit, II, 35, 4. - -Chthonia Phronei f., II, 35, 4. - -Chthonius Spartus, IX, 5, 3. - -Chthonophyle Sicyonis f., II, 6, 6, Phliantis uxor, II, 12, 6. - -Χύτροι γυναιχεῖοι, IV, 35, 9. - -χιβωτοί Cereales, X, 28, 3. - -cicadæ Locrenses vocales, Rheginæ mutæ, VI, 6, 4. - -Cichyrus Thesprotiæ, I, 17, 4. - -Cillas Pelopis auriga, V, 10, 7. - -Cimmerius Ephesius, Lysandri ad Ægospotamos socius, X, 9, 9. - -Cimon Miltiadis f., II, 29, 4; VIII, 52, 3. Spartanis auxilio missus -remittitur, I, 29, 8; IV, 24, 6. Eionem expugnat VIII, 8, 9. Scyrum -capit, I, 17, 6; III, 3, 7. ad Eurymedontem vincit, I, 29, 14. arcis -Athen. partem exstruit, I, 28, 3. Cyprum adoritur, I, 29, 13. ossa -Thesei investigat, III, 3, 7. - -Cimon Miltiadis pater, VIII, 52, 1. - -Cinadus Menelai gubernator; ejus sepulcrum, III, 22, 10. - -Cinæthon Lacedæmonius genealogias scripsit, II, 3, 9; II, 18, 6; IV, 2, -1; VIII, 53, 5. - -cinere pluit, IX, 6, 6, e cinere focus, V, 15, 9, ara, V, 13, 8; V, 14, -8; IX, 11, 7, gradus, V, 13, 10, tectorium, V, 13, 11. - -Cinnabaris una cum auro effoditur, VIII, 39, 6. cinnabari oblitum signum -Bacchi, VII, 26, 11. - -Cinyræ filia, I, 3, 2. - -Cippi quibus fœdus inscriptum, II, 12, 3. - -χιφος Messenis ὀ στέφανος, III, 26, 10. - -Circe cum ancillis et Ulysse repræsentata in arca Cypseli, V, 19, 7. - -Cirrha nympha, X, 37, 5. - -Cirrha Delphorum navale, II, 9, 6; X, 1, 2; X, 8, 8; X, 37, 4. - -Cissa fons, VIII, 12, 4. - -Cisseus a Carano victus, IX, 40, 8. - -χισσοτόμοι festum, II, 13, 4. - -χίστη Δεσποίνης, VIII, 37, 4, Cereris Ἐρινύος, VIII, 25, 7. - -Cisus Temeni f., II, 12, 6; II, 19, 1; II, 26, 2. Deiphontem odit, II, -28, 3. - -Cithæron Platæensium rex monti nomen dat, IX, 1, 2. Jovem consilio -juvat, IX, 3, 1. - -Cithæron mons Bœotiæ, I, 38, 8; IX, 1, 2; IX, 2, 4. - -Cithæronides nymphæ, IX, 3, 9. - -Cithæronius leo, I, 41, 3. - -Cithara inventa ab Apolline, V, 14, 8. chordis septem, III, 12, 10. -Lacedæmonios in prœlia euntes regit, III, 17, 5. - -Cladeus fl. Elidis, V, 7, 1; V, 10, 7; V, 17, 7; VI, 20, 6; VI, 21, 3. - -Clææ templum, III, 26, 11. - -Clareotis tribus Tegeatica, VIII, 53, 6. - -Clarus Colophoniæ opp. VIII, 29, 4; X, 12, 5. templum ibi et oraculum -Apollinis, VII, 3, 1; VII, 5, 3 et 4. - -_Imp._ Claudius Thespiensibus Amoris signum reddit, IX, 27, 3. - -claudus qui sit, eum regno esse indignum, III, 8, 9; VII, 2, 1. - -Claves Græciæ tres, VII, 7, 6. - -Clazomenæ a quibus conditæ, VII, 3, 8. - -Clazomenia chersonesus, VII, 3, 9. - -Clazomenii Herodoto Olympionicæ statuam ponunt, VI, 17, 2. eorum thermæ, -VII, 5, 11. - -Cleander Mantinensis Philopœmenis tutor, VIII, 49, 2. - -Clearchus Rheginus plastes, III, 17, 6, Euchiri disc. VI, 4, 4. - -Clearetus Eleus Olympionica, VI, 19, 9. - -Κληδόνων ædes apud Smyrnæos, IX, 11, 7. - -Cleestonæi, III, 16, 6. - -Cleo Thetidis sacerdos, III, 14, 4. - -Cleobis et Biton currum trahentes, II, 20, 3. - -Cleobœa picta, X, 28, 3. - -Cleobulus Lindius sapiens, X, 24, 1. - -Cleocritus Naxius, pater Tisandri, VI, 13, 8. - -Cleodæus Aristomachi pater, II, 7, 6, Hylli f.; ejus monumentum, III, -15, 10. - -Cleodice, picta, X, 26, 2. - -Cleodora nympha, mater Parnassi, X, 6, 1, - -Cleœtas Aristoclis f. statuarius, I, 24, 3; VI, 20, 14. - -Cleogenes Sileni f. Elensis, Olympionica, VI, 1, 4. - -Cleolæ Phliasii donarium, V, 22, 1. - -Cleolaus Clitorius unus ex conditoribus Megalopolis, VIII, 27, 2. - -Cleombrotus Anaxandridæ f., III, 3, 9. - -Cleombrotus Leonidæ gener, Spartæ rex, III, 6, 7. - -Cleombrotus Pausaniæ f. Spartæ rex, III, 5, 7. ad Leuctra occumbit, I, -13, 4; III, 6, 1; IX, 13, 10. - -Cleomedes Astypalæensis ultimus heroum, VI, 9, 5, — 8. - -Cleomedes Samius ad Ægospotamos cum Lysandro pugnat, X, 9, 10. - -Cleomenes Ægypti præfectus a Ptolemæo interfectus, I, 6, 3. - -Cleomenes Anaxandridæ f. rex Spartæ, III, 3, 9. Demaratum imperio -privat, III, 4, 3 — 4. Argivos in Argi luco exurit, II, 20, 8; III, 3, -10; III, 4, 1. contra Athenas exercitum ducit, III, 4, 2. Æginetas -Persis studentes comprimit, _ib._ 3. se ipse interficit, _ib._ 5. - -Cleomenes Bœotarcha, dux expeditionis contra Alexandrum Thessalum -susceptæ, IX, 15, 1. - -Cleomenes Cleombroti f., rex Spartæ, I, 13, 4; III, 6, 2. - -Cleomenes Leonidæ f. rex Spartæ ultimus, III, 6, 9; III, 7, 1. Achæos -vincit, II, 9, 1. Megalopolin capit, ad Selasiam superatur, II, 9, 2; -VII, 7, 4; VIII, 8, 11; VIII, 27, 15; VIII, 49, 4. in Ægyptum fugit et -se ipse occidit, II, 9, 3. - -Cleommis, Epaminondæ pat., IV, 31, 10. conf. Polymnis. - -Cleon Athen. dux ad Amphipolin, I, 29, 13. - -Cleon Magnesius; ejus sententia de rebus mirabilibus, X, 4, 6. - -Cleon Sicyonius statuarius, Antiphanis disc., V, 17, 4; V, 21, 3; VI, 1, -5; VI, 8, 5; VI, 9, 2; VI, 10, 9. - -Cleon Sicyoniorum tyrannus; ejus domus, II, 8, 1. - -Cleonæ urbs Argivorum, V, 2, 1. Unde dicta, II, 15, 1. - -Cleonæi Clazomenas incolunt, VII, 3, 9. eorum donarium Delphis, X, 11, -5; monumentum Athenis, I, 29, 7. - -Cleone Asopi Sicyonii filia, II, 15, 1. - -Cleones Pelopis f., II, 15, 1. - -Cleonice Byzantia a Pausania rege interfecta, III, 17, 8. - -Cleonnis et Damis cum Aristodemo de regno contendunt, IV, 10, 5. Cleonis -dux Messeniorum, IV, 7, 4; IV, 11, 3. Damidi adjunctus, IV, 13, 5. - -Cleonymus Cleomenis f. Pyrrhum contra Spartanos sollicitat, I, 13, 4; -III, 6, 3. Zaraca diripit, III, 24, 1. - -Cleopatra Attali neptis ab Olympiade occiditur, VIII, 7, 7. - -Cleopatra Idæ et Marpessæ f., uxor Meleagri, IV, 2, 7. - -Cleopatra Philippi f., I, 44, 6. - -Cleopatra Ptolemæum Philometora filium odit, I, 9, 1 — 3. - -Cleopompus Parnassi pater, X, 6, 1. - -Cleopus s. Cnopus Codri f., VII, 3, 7. - -Cleosthenes Pontii f., Epidamnius, Olympionica, V, 23, 5; VI, 10, 6. - -Cleostratus Menestrati amasius, IX, 26, 7. - -Clepsydra fons in arce Messenæ, IV, 31, 6; IV, 33, 1. - -Cleso Clesonis f. Inus cadaver sepulcro mandat, I, 42, 7. - -Cleson Lelegis f., I, 39, 6; I, 42, 7. Pylæ pater, I, 39, 6; IV, 36, 1; -VI, 22, 5. - -Cleta vel Clyta Gratia, III, 18, 6; IX, 35, 1. - -Clidicus Æsimidæ f., I, 3, 3. - -Climax locus, VIII, 6, 4. - -Clinias Arati pater Sicyoniorum princeps; ejus mors, II, 8, 2. Sicyoniis -gymnasium exstruit, II, 10, 7. - -Clinomachus Eleus Olympionica, VI, 15, 1. - -Clinopater Milesius pater Antipatri, VI, 2, 6. - -χλίσιον Lycomidarum, IV, 1, 7. - -Clisthenes Aristonymi f., Sicyoniorum tyrannus, II, 8, 1. Amphictyonum -in bello Cirrhæo dux, II, 9, 6; X, 37, 6. victor Pyth., X, 7, 6. - -Clisthenes Athen. tribuum numerum auxit; ejus sepulcrum, I, 29, 7. conf. -I, 5, 1. - -Κλειστθένειος στοά, II, 9, 6. - -Clitodemi historici λόγος Ἀττικὸς, X, 15, 5. - -Clitomachus Thebanus Olympionica; ejus statua, VI, 15, 3. - -Clitor Arcadiæ opp. a Clitore conditum, VIII, 4, 5; VIII, 2, 1. -Clitoriorum donarium Olympiæ, V, 23, 7. - -Clitor Azanis f. Arcadiæ rex, VIII, 4, 4; VIII, 21, 3. - -Clitor fl. prope Clitorem urbem, VIII, 21, 1. - -Clymene Homeri mater, X, 24, 2. - -Clymene Minyæ f. Cephali uxor; picta, X, 29, 6. - -Clymene Persei σώτειρα; ejus et Dictyis ara, II, 18, 1. - -Clymene Trojana, picta, X, 26, 1. - -Clymenus Cardyis f. ex Herculis Idæi posteris Elidem venit et ludos -instituit, V, 8, 1; VI, 21, 6. ejus donarium, V, 14, 8. - -Clymenus inferorum deus ejus templum et sacra, II, 35, 9. - -Clymenus Phoronei f., II, 35, 4. - -Clymenus Presbonis f. rex Orchomeni; ejus filii et mors, IX, 37, 1. - -clypeus aureus Crœsi donum, X, 8, 7. Menelai dracone insignis, X, 26, 3. -clypei Argolici, VIII, 50, 1. clypeis quinam primum usi, II, 25, 7. - -Clytæmnestra Tantalo ante Agamemnonem nupta, II, 18, 2; II, 22, 3. ejus -sepulcrum, II, 16, 7; signum, III, 19, 6. - -Clytidarum gens, VI, 17, 6. - -Clytie Pandarei f. cum Camiro sorore ab harpyiis raptæ pictæ, X, 30, 1. - -Clytius Alcmæonis f. e Phegei filia, VI, 17, 6. - -Clytius Caletoris et Procleæ pater, X, 14, 2. - -Clytius Lamedontis affinis, II, 6, 5. - -Cnacadium mons Laconiæ, III, 24, 6 et 8. - -Cnacalus mons Arcadiæ, VIII, 23, 4. - -Cnacias equus Cleosthenis, VI, 10, 7. - -Cnageus Lacedæmonius cum Dioscuris Aphidnam invadit, III, 18, 4. - -Cnauson opp. Arcadiæ, VIII, 27, 3. - -Cnidii Venerem inprimis colunt, I, 1, 3. eorum colonia, X, 11, 3; -donaria, X, 11, 1; X, 25, 1; X, 32, 1. thesaurus, X, 11, 5. - -Cnidus Caricæ Chersonesi, I, 1, 3; V, 24, 7. Euripo intersecta, VIII, -30, 2. ejus isthmus perfodi vetitus, II, 1, 5; conditor, X, 11, 1. - -Cnopus. Vide Cleopus. - -Cnosus urbs, VIII, 53, 8; IX, 40, 3. Cnosiorum et Lacedæmoniorum bellum, -II, 21, 3. - -Cocalus rex Siciliæ, ad quem Dædalus confugit; ejus filiæ, I, 21, 4; -VII, 4, 6. - -χόχχος planta tincturis apta, X, 36, 1. - -Coccygius mons, olim Thornax, II, 36, 1. - -Cocytus fl., I, 17, 5. - -Coddini petra, III, 22, 4. - -Codrus Melanthi f. Athen. rex, VIII, 51, 1. ubi interfectus, I, 19, 5; -VII, 25, 2. ejus statua, X, 10, 1. ejus filii de regno contendunt, VII, -2, 1; coloniam in Asiam deducunt, _ib._ - -Cœlus a Saturno castratur, VII, 23, 4. - -Cœranus Abantis f. pater Polyidi, I, 43, 5. - -Cœus fl., IV, 33, 6. - -Cœus Latonæ pater, IV, 33, 6. - -Colænis dea; ejus statua; nominis ratio; cultus, I, 31, 4. - -Colænus rex Atticæ ante Cecropem, I, 3, 5. Colonidas condit, IV, 34, 8. - -Colchi Minervam Asiam colunt, III, 24, 7. - -Colias promont. Atticæ, I, 1, 5. - -Colona locus Spartæ, III, 13, 7. - -Colonæ opp. Troadis, X, 14, 1. - -colonia Græcorum prima, VIII, 3; 5. coloniæ e Græcia tres ab exteris -deductæ, VIII, 1, 2. - -Colonides opp. Messeniæ, IV, 34, 8. - -χολωνὸς ἵππιος locus Atticæ, I, 30, 4. - -Colontas Argivus Cererem domo non excipit; pœnas luit, II, 35, 4. - -Colophon urbs, VII, 3, 1 — 4; VII, 5, 10; IX, 32, 6. Colophonii a -Lysimacho Ephesum deducti, I, 9, 7; VII, 3, 4. eorum sacra, III, 14, 9; -donarium, VI, 17, 4. - -colossus Jovis, I, 18, 6; Memnonis, I, 42, 3; Minervæ et Herculis, IX, -11, 6. - -Colotes Parius Pasitelis disc., V, 20, 2. columna lignea fulmine -intacta, V, 20, 6. quernæ, VI, 24, 9. septem planetarum simulacra, III, -20, 9. - -Colyergia promont., II, 34, 7. - -χολύμβου ἅμιλλα, II, 35, 1. - -χολυμβήθρα, IV, 35, 9. - -coma Alpheo alitur, VIII, 20, 3. detondetur fluviis, I, 37, 3; VIII, 41, -3. a virginibus ante nuptias, II, 32, 1; a mulieribus Hygieæ, II, 11, 6. -in sepulcro, VII, 17, 8. - -Comæthus, Dianæ sacerdotis et Melanippi amor, VII, 19, 2. - -Combutis Gallorum dux, X, 22, 3. - -Cometes Asterionis pater, V, 17, 9. - -Cometes Thestii f., VIII, 45, 6. - -Cometes Tisameni f. nata maximus, VII, 6, 2. - -comicorum poetarum statuæ, I, 21, 1. - -Comon Megarensis socius Lysandri, ejus statua, X, 9, 10. - -Comon Messeniorum dux, IV, 26, 2 et 3. - -χομοσάνδαλον flos, II, 35, 5. - -compedes captivorum in templo suspensæ, VIII, 47, 2. - -conchites lapis, I, 44, 6. - -conchylia tingendis lanis, III, 21, 6. - -Concordiæ ara, V, 14, 9. - -Condylea vicus Arcadiæ, VIII, 23, 6. - -Conon, I, 29, 15. Timothei f., III, 9, 2. Veneri templum exstruit, I, 1, -3, urbi muros, I, 2, 2. Rhodios a Lacedæmoniis abstrahit, VI, 7, 6. ad -Cnidum vincit, VI, 3, 16. Græciam restituit, VIII, 52, 4. ejus statua, -I, 3, 2; I, 24, 3; VI, 3, 16. - -Coon pro Iphidamante pugnat, V, 19, 4. - -Copæ opp. Bœotiæ, IX, 24, 1. - -Copais lacus, IX, 24, 1. - -Coptus Ægypti opp., X, 32, 18. - -cor ex orichalco cum mystica inscriptione, II, 37, 3. - -Κοράχων νᾶσος, VIII, 25, 12. - -Corax Coroni f., II, 5, 8. - -Corax equus Cleosthenis, VI, 10, 7. - -Corcyra Asopi f., II, 5, 2; V, 22, 6. - -Corcyra ins. a Pyrrho occupatur, I, 11, 6. Corcyræorum tauri ænei -Olympiæ et Delphis, V, 27, 9; X, 9, 3. - -Κορχυραῖχὴ στοὰ, VI, 24, 4. - -χόρδαξ saltatio, VI, 22, 1. - -Κόρη v. Proserpina. - -Coresi, Bacchi sacerdotis et Calirrhoes amor, VII, 21, 1. - -Coresus locus Ephesi, V, 24, 8. Coresus et Ephesus templi Dianæ Ephesiæ -conditores, VII, 2, 7. - -Corinna poetria, IX, 20, 1; IX, 22, 3. - -Corinthia regio Argivæ pars, I, 2, 1. Corinthii et Megarensis agri -fines, I, 44, 10. - -Corinthiacum bellum, III, 9, 12; IV, 17, 5. - -Corinthii Asiatico bello abstinent inviti, III, 9, 21. ab Aristomene -cæsi, IV, 19, 1. Lacedæmoniorum adversus Messenios socii, IV, 11, 1; IV, -15, 8. eorum donarium Olympiæ, V, 25, 1; thesaurus Delphis, X, 13, 6. ad -Corinthum prœlium, IX, 6, 4. - -Corinthium æs, II, 3, 3. - -Corinthus, II, 2, 6 — 3, 1. olim Ephyræa, II, 1, 1. Macedonico jugo -liberatur ab Arato, II, 8, 4; a Flaminino, VII, 8, 3. Achaici synedrii -particeps, _ib._ a Mummio eversa, II, 1, 2; VII, 16, 7. a Cæsare -instaurata, II, 1, 2; II, 3, 1; V, 1, 2. Corinthi situs, VII, 1, 1; -reges, II, 3, 10; II, 4, 2 — 4. gymnasium vetus, II, 4, 5. isthmus, II, -1, 5; Neptuno sacer, II, 1, 6. navalia, II, 2, 3. aquæductus, VIII, 22, -3. - -Corinthus Jovis vel Marathonis f., II, 1, 1; II, 3, 10. - -cornix Hesiodi sepulcrum ostendit, IX, 38, 3. cornix ærea, IV, 34, 5. - -de cornubus animalium, V, 12, 1 — 3. - -Cornu copiæ (χέρας Ἀμαλθείας), VI, 25, 4. - -Corœbus Argivus; ejus res gestæ et sepulcrum, I, 43, 7. - -Corœbus Eleus Olympionica; ejus sepulcrum, V, 8, 6; VIII, 26, 3. - -Corœbus Phryx Mydonis f. a Neoptolemo interfectus, X, 27, 1. - -corona aurea, II, 17, 6. aurea oleaginam frondem referens, V, 11, 1. -quernam, V, 12, 8. coronæ e pennis, IX, 34, 3. spicea, VII, 20, 1. - -Corone opp. Messeniæ, IV, 34, 4. - -Coronea opp. Bœotiæ, IX, 34, 3 et 7. prœlium ibi commissum, III, 9, 3; -IX, 6, 4. - -Coronea opp. Messeniæ, IV, 34, 5. - -Coronis Phlegyæ f., mater Æsculapii, a Diana interfecta, II, 26, 6. ejus -simulacrum, II, 11, 7. - -Coronus Anaxirrhoes pater, V, 1, 6. - -Coronus Apollinis e Chrysorthe f., pater Coracis, II, 5, 8. - -Coronus Thersandri f. Coroneam condit, IX, 34, 7. - -Corsea opp. Bœotiæ, IX, 24, 5. - -Corsi inquilini Sardiniæ, X, 17, 9. - -Corsica ins. Græcis Cyrnos, vicina Sardiniæ, X, 17, 8. - -corvi Delphos convolant et Atheniensium donarium auro spoliant, X, 15, -5. - -Corybantes; eorum statuæ, III, 24, 5, sculpti, VIII, 37, 6. - -Corybas satrapes, VI, 25, 6. - -Corycia nympha, X, 6, 3; X, 22, 2. - -Corycium antrum, X, 6, 3; X, 32, 2 et 5. - -Corycus mons ap. Erythræos, X, 12, 7. - -χόρυδος coloniæ dux, IV, 34, 8. - -χορυνήτης Areithous, VIII, 11, 4. - -χορυφαῖος Capitolinus, II, 4, 5. - -Coryphasium promont., IV, 36, 1. - -Coryphe mons Smyrn., VII, 5, 9. - -Coryphon mons, II, 28, 2. - -Κορυφεῖς demus Tegeaticus, VIII, 45, 1. - -Cos Meropis ins., VI, 14, 12. terræ motu concussa, VIII, 43, 4. ibi -Æsculapius, III, 23, 6. Coorum donarium, VI, 17, 2. - -χοσμητήριον Sicyoniorum, II, 7, 5. - -χόσμος χιόνων, VIII, 45, 5. - -χόσσυφοι Cyllenes montis, VIII, 17, 3. gallinacei, IX, 22, 4. - -costæ cadaveris continuo osse, I, 35, 6. - -Costoboci Græciam invadunt, X, 34, 5. - -cothurni, VIII, 31, 4. - -Cotilius mons Arcadiæ, VIII, 41, 7 et 10. - -Cotilon locus Arcadiæ, VIII, 41, 10. - -Cotyis porticus Epidauri, II, 27, 6. - -Cragasus, Philonomæ pat., X, 14, 2. - -Cranae ins., III, 22, 1. - -Cranaus Athen. rex ab Amphictyone regno privatus, I, 2, 6; I, 31, 3. - -Craneum lucus cupressorum prope Corinthum, II, 2, 4. - -Cranonia pugna, X, 3, 4. - -Cratæmenes Samius prædonum dux, IV, 23, 7. - -crater æneus Vulcani opus, IX, 41, 1. crater Halyattis Delphis positus, -X, 16, 1. - -Crathis mons et fl. Arcadiæ vel Achaiæ, VII, 25, 11; VIII, 15, 8 — 9; -VIII, 18, 4. - -Crathis fl. Italiæ, VII, 25, 11; VIII, 15, 9. - -Cratinus Ægiræus Olympionica, VI, 3, 6. - -Cratinus Laced. statuarius, VI, 9, 4. - -Cratisthenes Cyrenæus, Mnaseæ f., curru Olympionica, VI, 18, 1. - -Craugasus Phylonomæ pater vid. sub Cragasus. - -Craugis Megalopolit. Philopœmenis pater, VIII, 49, 1; VIII, 52, 1 et 6. - -Crauxidas Cranonius Olympionica, V, 8, 8. - -χρηναῖαι πύλαι Theb., IX, 8, 5. - -Creon Lycomedis pater, X, 25, 6. - -Creon Menœcei f. Laodamantis tutor, I, 3, 9; IX, 5, 13. ejus filiæ, IX, -10, 3. - -Creophyli Ἡράχλεια, IV, 2, 3. - -Cres Tali pater, VIII, 53, 5. - -Κρήσιοι ἄνδρες, X, 6, 7. - -Cresius mons Arcadiæ, VIII, 44, 7. - -Cresphontes Aristomachi f., II, 18, 7; V, 3, 6; Heraclidarum in reditu -dux, IV, 31, 11; V, 3, 6. Cypseli filiam ducit, IV, 3, 6; VIII, 5, 6; -VIII, 29, 5. Messeniam dolo obtinet, IV, 3, 3; IV, 5, 1. Eumanti vate -utitur, IV, 16, 1. filii ejus et regia, IV, 3, 7; effigies, IV, 31, 12. - -Cresus vide sub Coresus. - -Creta ins. Jovis nutrix, VIII, 38, 2. seditionibus vexata, II, 2, 7. -leges a Minoe accipit, III, 2, 4. coloniam in Asiam mittit, VII, 2, 5. -Cretenses Dædalo magistro signis ligneis conficiendis clari, VIII, 53, -8. Cretenses sagittarii, I, 23, 4; VII, 16, 1. mercenarii, IV, 8, 3; IV, -19, 4. eorum sepulcrum Athenis, I, 29, 6. - -Cretea regio in Lycæo Arcadi monte, VIII, 38, 2. - -Cretheus Æoli f. Nelei pater, IV, 2, 5; IX, 36, 8. - -Cretheus Amythaonis pater, V, 8, 2. - -Cretheus Talai pater, VIII, 25, 9. - -Crethon Dioclis f., IV, 30, 2. - -Creugas Epidamnius pugil post mortem coronatus, VIII, 40, 3. ejus -signum, II, 20, 1. - -Creusa Æneæ uxor captivitate liberata, X, 26, 1. - -Creusa Erechthei f. cum Apolline concumbit, I, 28, 4. - -Creusis Thespiensium navale, IX, 32, 1. - -Crianius Eleus stadio Olympionica; ejus statua, VI, 17, 1. - -Crino Antenoris f., X, 27, 4. - -χριοί Thyestæ monumentum, II, 18, 3. - -Crison Himeræus Olympionica, V, 23, 4. - -Crisa Homero, quæ vulgo Cirrha, X, 37, 5. - -Crissæum pelagus, X, 13, 10. - -Crisus Phoci f. Strophii pater, II, 29, 4. - -χριτήριον locus Argis, II, 20, 7. - -Critias Athen. statuarius, I, 8, 5; I, 23, 9; VI, 3, 5. - -Critobulus Phocensium dux, X, 20, 3. - -Critodamus Clitorius pugil Olympionica, VI, 8, 5. - -Critolaus Achæorum prætor, II, 1, 2; ejus mors, VII, 14, 4. - -Critolaus Hicetaonis f. pictus, X, 26, 1. - -Crius Eubœæ princeps, X, 6, 6. - -Crius, Achaiæ fl., VII, 27, 11. - -Crius fl. ad Sipylum, VII, 27, 11. - -Crius Theoclis f. vates, III, 13, 3. - -Crius Titan, VII, 27, 11. - -Croceæ vicus Laconiæ, III, 21, 4. ejus lapicidina et lapides, II, 3, 5; -III, 21, 4. - -crocodili in sola Africa, II, 28, 1. bicubitales, I, 33, 6; IV, 34, 3. - -Crocon Eretriensis celete Olympionica, VI, 14, 4. - -Croconis βασίλεια, I, 38, 2. - -Crœsus Lydus, VIII, 24, 13. Lacedæmonios donis sibi conciliat, IV, 5, 3. -Apollini Πυθαεῖ aurum mittit, III, 10, 8. ejus donarium clypeus aureus, -X, 8, 7. - -Crœsus Tegeatis leges dat, VIII, 48, 1. - -Cromi in Arcadia, VIII, 3, 4; VIII, 27, 4. - -Cromitis regio, VIII, 34, 6. - -Cromus Lycaonis f., VIII, 3, 4. - -Cromus Neptuni f., II, 1, 3. - -Cromyon s. Crommyon locus Corinithiæ regionis, I, 27, 9; II, 1, 3. - -Cronius Hippodamiæ procus, VI, 21, 11. - -Cronius mons Elidis, V, 21, 2; VI, 19, 1; VI, 20, 1. - -Crotalus Hippodamiæ procus, VI, 21, 10. - -Crotani pars Pitanatarum, III, 14, 2. - -Croton colonia Lacedæmoniorum, III, 3, 1. fluvius ibi Crathis, VII, 25, -11. - -Crotoniatæ cum Locris bellum gerunt, III, 19, 12. eorum de Helena -narratio, III, 19, 11. carcer, VI, 13, 1. regio luporum ferax, VI, 14, -8. - -Crotopus Agenoris f, rex Argivorum, I, 43, 7; II, 16, 1. ejus -monumentum, II, 23, 7. - -Cruni fons Arcadiæ, VIII, 35, 8. - -χρυπτὸς λιμὴν, II, 29, 10. - -Cteatus Actoris f. Amphimachi pater, V, 3, 3 et 4. Dameonem interficit, -VI, 20, 16. ejus ab Hercule confixi monumentum, II, 15, 1. - -Ctesiæ λόγος ἐς Ἰνδούς, IX, 21, 4. - -Ctesippus Herculis f., II, 19, 1; III, 16, 6. - -Ctimenus Ganyctoris f. Hesiodo interfecto exsul, IX, 31, 6. - -cuculus Junonis sceptro cur insideat, II, 17, 4. - -culices Myusios expellunt, VII, 2, 11. - -Cumæ in Opicis, VII, 22, 8; X, 12, 8. Cumani in Opicis, VIII, 24, 5. - -e cupressu simulacra, VI, 18, 7; VIII, 17, 2. cupressi proceritate -insignes; VIII, 24, 7. cupressorum luci, II, 2, 4; II, 15, 2; IV, 33, 4; -VIII, 41, 4. - -Curetes Idæi Dactyli, V, 7, 6. alii ac Corybantes, VIII, 37, 6. Anactes, -X, 38, 7. Jovem infantem Saturno surripiunt, IV, 33, 1. primi cursu -certant Olympiæ, VIII, 2, 2. eorum μεγάρον, IV, 31, 9. - -Curetes post Acarnanes dicti, VIII, 24, 9. ab Apolline contra Ætolos -adjuti, X, 31, 4. - -curriculum Spartan., III, 14, 6; Eleorum, VI, 23, 2. arboribus ornatum, -VIII, 26, 1. - -currus æneus, VI, 12, 1 et 6. cervis junctus, VII, 18, 12. manu -inhibitus, VI, 5, 6. - -cursor nudus, I, 44, 1, armatus, VI, 10, 4. - -cursus certamen procis propositum, III, 12, 1; imperium petentibus, V, -1, 4. ab Hercule institutum, V, 7, 7. Apollinis et Mercurii, V, 7, 10; -virginum, V, 16, 7. cursus armatus, III, 14, 3; V, 8, 10. δίαυλος, V, 8, -6. - -Cyamites heros; ejus fanum, I, 37, 4. - -Cyana vid. sub Hydna. - -Cyaneæ, ins. Lyciæ finitimæ, VII, 21, 13. - -Cyanippus Ægialei f., II, 18, 4. ejus tutores, II, 30, 10. - -Cyathus ab Hercule digito percussus, II, 13, 8. - -Cyaxares rex Mediæ, V, 10, 3. - -Cybelus Sicyonius pugil vid. sub Bycelus. - -Cychreus heros Salaminis f., I, 36, 1; I, 35, 2. - -Cyclades insulæ, I, 1, 1; V, 21, 13; V, 23, 2. - -Cyclops, X, 22, 7. - -Cyclopum opera, II, 16, 5; II, 20, 7; II, 25, 8; VIII, 25, 5. - -χυχνίαι ἀετοὶ, VIII, 17, 3. - -Cycnus ab Hercule occisus, I, 27, 6. - -Cycnus Ligurum rex in cycnum avem transformatus, I, 30, 3. - -Cycnus Neptuni f. rex Colonarum, X, 14, 1. - -Cydias Athen. contra Gallos fortiter pugnans occumbit, X, 21, 5. - -Cydnus Ciliciæ fl. frigidus, VIII, 28, 3. - -Cydon (vel Cylon) Eleos tyrannide liberat, V, 5, 1; VI, 14, 11. - -Cydon Mercurii ex Acacellide f., VIII, 53, 4. - -Cydon Tegeatæ f. urbi nomen dat, VIII, 53, 4. - -Cydonia Cretæ opp., VI, 21, 6. a Cydone conditum, VIII, 53, 4. a Phalæco -obsessum, X, 2, 7. - -Cylarabes Stheneli f. rex Argivorum, II, 18, 5. ejus gymnasium, II, 22, -8. - -Cyllen Elati f., VIII, 4, 4; VIII, 17, 1. cf. VI, 26, 4. - -Cyllene Arcadiæ mons, VIII, 4, 4 et 6; VIII, 15, 4, VIII, 17, 1. - -Cyllene Eleorum navale, IV, 23, 1; VI, 26, 4; VIII, 5, 8. - -Cylon seu Cyclon Argivus a Persis pecunia corruptus, III, 9, 8. - -Cylon Athen., I, 28, 1; I, 40, 1. sectatores ejus occisi, VII, 25, 3. - -Cylon Eleus vid. Cydon. - -Cynæthaenses Arcades, VIII, 19, 1. eorum donarium, V, 22, 1. - -Cynaretus Codri f. Myuntem condit, VII, 2, 10. - -Cyneas Eretriensis Philabri pater, VII 10, 2. - -χύνες, II, 34, 1. - -Cynisca Archidami regis filia Olympionica, III, 8, 1; V, 12, 5; VI, 1, -6. ejus heroum., III, 15, 1. - -Cyniscus Mantinensis Olympionica, VI, 4, 11. - -Cynortas rex Spartæ, Amyclæ f., III, 1, 3; III, 13, 1. - -Cynortion mons, II, 27, 7. - -Cynosarges Herculis templum Athen., I, 19, 3. - -Cynoscephalis pugna a Philippo contra Romanos commissa, VII, 8, 7. - -Cynosurenses Lacon., III, 2, 2; III, 7, 2; III, 16, 9. - -Cynuræi Arcad., VIII, 27, 4. - -Cynurus Persei f., III, 2, 2. - -Cynus (_?_) Opuntiorum navale, X, 1, 2. - -Cynus Larymnæ pater, IX, 23, 7. - -Cyparissiæ opp. Messeniæ, IV, 36, 7; VIII, 1, 1. - -Cyparissus opp. Phocicum, postea Anticyra, X, 36 1. - -Cyphantum rudera in Laconia, III, 24, 2. - -Cypria carmina de Æneæ uxore, X, 26, 1. de Dioscurorum uxoribus, III, -16, 1. de Neoptolemo, X, 26, 4. de Palamede, X, 31, 2. de Protesilao, -IV, 2, 7. - -Cyprii suum exta inspiciunt, VI, 2, 5. Homerum sibi vindicant, X, 24, 3. - -Cyprus a Telchinibus habitatur, IX, 19, 1, a Ptolemæo Lagi capitur, I, -6, 8, a Philometore ejusque fratre tenetur, I, 9, 1. confugiunt eo naves -Athen. post prœlium Ægospotam., III, 11, 5. - -χυψέλη Corinthiis i. q. λάρναξ, V, 17, 5. - -Cypselidæ, V, 17, 5. - -Cypselus Æpyti f. Arcadiæ rex filiam Cresphonti dat, IV, 3, 6; VIII, 5, -6; VIII, 29, 5. genus ejus regno privatur, VIII, 5, 13. - -Cypselus Æetionis f. Corinth. tyrannus, II, 4, 4; V, 2, 3. in cista -infans servatus, V, 17, 5. Periandri pater, X, 24, 1. ejus majores, V, -18, 7, donarium Olympiæ, V, 2, 3. - -Cyrenæi a Ptolemæo Lagi deficiunt, I, 6, 5. eorum thesaurus Olympiæ, VI, -19, 10, donaria Delphis, X, 13, 5; X, 15, 6. Ἀσχληπιεῖον, II, 26, 9 — -10. - -Cyrene Aristæi mater, X, 17, 3. - -Cyrene a Batto condita, III, 14, 3; X, 15, 6. - -Cyrnus ins. v. Corsica. - -Cyros Æsculapii templum, VII, 27, 11. - -Cyrtones opp. Bœotiæ, IX, 24, 4. - -Cyri majoris laus, VIII, 43, 6. - -Cyrus minor Atheniensibus infensus, V, 6, 5. Lacedæmonios pecunia juvat, -III, 9, 4; IX, 32, 7. - -Cythera ins. et urbs, I, 23, 1. a Tolmide capta, I, 27, 5. Venerem -Uraniam colit, I, 14, 7. - -Cytherus Elidis fl., VI, 22, 7. - -Cythnii, V, 23, 2. - -Cyziceni Proconnesios in civitatem suam cogunt, VIII, 46, 4. unguentum -Cyzic., IV, 35, 8. - - - - - D. - - -Dactyli Idæi Curetes, V, 7, 6. - -δαχτύλου μνῆμα, VIII, 34, 2. - -Dædala magna et parva Platæensium, IX, 3, 2. - -Dædala simulacra lignea, IX, 3, 2. - -Dædalio Autolyci pater, VIII, 4, 6. - -Dædali Athen. nomen IX, 3, 2, ætas, X, 17, 4, genus, exsilium, fuga, I, -21, 4; II, 15, 1; VII, 4, 5 — 7; VIII, 53, 8; IX, 11, 4. discipuli, II, -15, 1; III, 17, 6; V, 25, 13. opera, I, 27, 1; II, 4, 5; VIII, 16, 3; -VIII, 35, 2; VIII, 46, 2; IX, 11, 4; IX, 39, 8. - -Dædalus Sicyonius statuarius, VI, 2, 9; VI, 3, 4; VI, 6, 1; X, 9, 6. - -Dætondes Sicyonius statuarius, VI, 17, 5. - -Dætus a Cephalo oriundus, I, 37, 6. - -Daimenes Tisameni f. dux Achæorum, VII, 6, 2. - -Daiphanes v. sub Daiphantes. - -Daiphantes Hyampolites dux Phocens. contra Thessalos, X, 1, 8. - -Daippus statuarius, VI, 12, 6; VI, 16, 5. - -Daira Oceani filia; ejus filius; I, 38, 7. - -Damagetus Rhodius Aristomenis gener, rex Ialysi, IV, 24, 2. - -Damagetus Diagoræ f. Olympionica, VI, 7, 1. - -Damagetus Doriei f., IV, 24, 3. - -Damarchus Parrhasius Olympionica, VI, 8, 2. in lupum mutatus, _ib._ - -Damaretus Etymonis f. Aristotimi pater, V, 5, 1. - -Damaretus Heræensis, Olympionica, VI, 10, 4; VIII, 26, 2; V, 8, 10; X, -7, 7. - -Damaretus Messenius, Olympionica, VI, 14, 11. - -Damaretus Phigaliensis lucta victor, VI, 6, 1. - -Damarmenus Eretriensis piscator os Pelopis in mari reperit, V, 13, 5. - -Damasias Penthili f. Achaiæ princeps, VII, 6, 2. - -Damasichthon Codri f. Colophoniis imperat; a fratre interficitur, VII, -3, 3. - -Damasichthon Opheltæ f. Thebarum rex, IX, 5, 16. - -Damasistratus Platæensium rex Laium sepelit, X, 5, 4. - -Damasistratus Theopompi historici pater, III, 10, 3; VI, 18, 5. - -Damasus Codri f., VII, 3, 6. - -Damatrius Eleus, pater Pæanii, VI, 16, 9. - -Dameas Arcas statuarius, X, 9, 8. - -Dameas Crotoniata statuarius, VI, 14, 5. - -Dameon Phliuntis f. Herculis socius, VI, 20, 16. - -Damia, II, 30, 4; II, 32, 2. - -Damis cum Aristodemo de imperio contendit, IV, 10, 5. Messeniorum dux -creatur, IV, 13, 5. - -Damiscus Messenius; ejus victoriæ, VI, 2, 10. - -Damithales Pheneates Cereri templum erigit et mysteria instituit, VIII, -15, 4. - -Damoclidas Bœotarcha, IX, 13, 6. - -Damocratidas Argivorum rex, IV, 35, 2. - -Damocritus Achæorum prætor, VII, 13, 1. damnatus in exsilium abit, _ib._ -5. - -Damocritus Sicyonius statuarius Pisonis disc. VI, 3, 5. - -Damon Athen. Euctemonis f. frater Philogenis, Phocenses in coloniam -deducit, VII, 2, 4; VII, 3, 10. - -Damon Thurius Olympionica, IV, 27, 9; VI, 5, 3; VI, 25, 4; VIII, 27, 8. - -Damonicus Eleus, V, 21, 16. - -Damophilus Bœotarcha, IX, 13, 6. - -Damophon Messenius statuarius, IV, 31, 6; et 7 et 10; VII, 23, 6 et 7; -VIII, 31, 1 et 6; VIII, 37, 4. - -Damophon Pantaleontis f. Pisæ rex, VI, 22, 3. - -Damophon Thoantis f. Corinthi rex, II, 4, 3. - -Damosius (vel Damasias) Penthili f., V, 4, 3. - -Damothoidas Lepreata Aristomenis gener, IV, 24, 1. - -Damoxenidas Mænalius pugil Olympionica, VI, 6, 3. - -Damoxenus Syracusanus pugil, VIII, 40, 3. - -Danai Argivi, VII, 1, 7. - -Danaus Argivorum regno potitur, II, 16, 1; II, 19, 3. ubi primum -appulerit, II, 38, 4. filias quo invento elocarit, III, 12, 2. ejus -thronus, II, 19, 5, monumentum, II, 20, 6, statua, X, 10, 5. ejus -filiarum facinus, II, 24, 2, donarium, II, 37, 2. - -δαφναφόρος Apollinis sacerdos, IX, 10, 4. - -Daphne ab Apolline amata, VIII, 20, 1. - -Daphnis Ladontis fluvii f. nympha Telluris oraculi interpres, X, 15, 5. - -Dardania ins. postea Samothrace, VII, 4, 3. - -Dardanus Phryx a Jove Bacchi simulacro donatus, VII, 19, 6. - -Dardanus Psophidius Zacynthi pater, VIII, 24, 3. - -Darius Artaxerxis f. nothus, VI, 5, 7. - -Darius Hystaspis, III, 4, 2; III, 9, 6; III, 12, 7; VII, 10, 1. - -Dascylus Gygis pater, IV, 21, 5. ejus vicus, IV, 35, 11. - -Daseæ opp. Arcadiæ, VIII, 3, 3; VIII, 27, 4; VIII, 36, 9. - -Daseatas Lycaonis f., VIII, 3, 2. - -Dasmon Corinthius Olympionica, IV, 13, 7. - -Datis Medus, X, 28, 6. - -δαῦλα τὰ δασέα, X, 4, 7. - -Daulis nympha, Cephissi f., X, 4, 7. - -Daulis opp. Phocidis, I, 41, 8; X, 3, 1; X, 4, 7. - -δεχαδαρχίαι a Lysandro institutæ, IX, 32, 9. ab Epaminonda abolitæ, -VIII, 52, 4; IX, 5, 4. - -Decelea Athen. φρούριον, III, 8, 6. - -Decimæ spoliorum, III, 18, 7; V, 10, 4; X, 10, 1 metallorum, X, 11, 2. -decimati captivi, I, 20, 6. - -Degmenus Eleus sagittarius; ejus cum Pyræchme certamen, V, 4, 2. - -Deianira Œnei f., II, 23, 5; VI, 19, 12. - -Deicrates Gorgiæ gener, VI, 17, 7. - -Deidamia Pyrrhi f.; ejus majores, regnum, IV, 35, 3. - -δείματος είχών, II, 3, 7. - -Deinome Troas, picta, X, 26, 2. - -Deion (vel Deïoneus) Cephali pater, I, 37, 6; X, 29, 6. - -Deiope, I, 14, 1. - -Deiphobus V, 22, 3. - -Deiphontes Antimachi f. Temeni gener, II, 19, 1. affinibus odio est, II, -28, 3. Epidauriam occupat II, 26, 1; VII, 4, 2. - -Δειράς locus Argol., II, 24, 1. ejus portæ, II, 25, 1. - -Delium Tanagræum, I, 29, 13; IX, 20, 1; X, 28, 6. pugna ibi commissa, -IX, 6, 2. - -Delphi et Pytho eadem urbs, X, 6, 5. ejus situs et conditor, X, 6; X, 8, -6; X, 9, 1. hippodromus et navale, X, 37, 4. stadium, X, 32, 1. templum -Apollinis antiquissimum, X, 5, 9; sæpius attentatum, X, 7, 1; a Phlegyis -captum, IX, 36, 2 et X, 7, 1; a Phocensibus, III, 10, 3 et X, 5, 2; a -Gallis, I, 4, 4. Delphici templi architectus, IX, 37, 5. Delphici -thesauri, VI, 19, 1; X, 11. donaria, X, 9 et 10. λέσχη, X, 25, 1. -oraculum, X, 5, 5. πρόμαντις pecunia corrupta, III, 4, 4. Delphos -conveniunt Amphictyones, VII, 24, 4; X, 8, 1. - -Delphi Pyrrho sacra faciunt, I, 4, 4. Phocenses vocari nolunt, IV, 34, -11. sævitiæ eorum ab Archidamo eripiuntur, III, 10, 4. contra Gallos a -Græcis adjuvantur, X, 22, 13. eorum donarium lupus æreus, X, 14, 7. -Delphorum ἐξηγηταί, X, 28, 7. - -Delphinium dicasterium Athen., I, 28, 10. - -delphinus Melicertæ cadaver in litus effert, I, 44, 8 et II, 1, 3; -Phalanthum in Italiam, X, 13, 10; Arionem Tænarum, III, 25, 7. puero -sanationis mercedem pendit, III, 25, 7. æneus, II, 2, 8; VI, 20, 10. - -Delphus Apollinis f., X, 6, 3; X, 32, 2. - -Delta Ægypt., VI, 26, 9. - -Delta Argiv., II, 21, 1. - -Delus direpta a Menophane, III, 23, 3. prope deserta, VIII, 33, 2; IX, -34, 6. Delii ab Atheniensibus ejecti, IV, 27, 9. hymnum commemorant -Sibyllæ, X, 12, 2. Delum sacrificia et choros mittunt Messenii, IV, 4, -1. Delia navis, I, 29, 1. Deliæ virgines comam detondent Hecaergæ et -Opidi, I, 43, 4. - -Demades Athen. proditor, VII, 10, 4. - -Demænetus Æsculapio templum exstruit, VI, 21, 4. - -Demaratus Aristonis f. mense septimo natus, III, 7, 7. a Cleomene regno -privatur, III, 4, 3 — 4; III, 7, 8. in Persidem abit, III, 7, 8. - -Demaretus Heræensis Olympionica, vid. sub Damaretus. - -Demetrii satelles a Trophonio punitus, IX, 39, 12. - -Demetrius Antigoni f., I, 6, 5. tyrannos Athenis ejicit, I, 25, 6 — 7. -cum Lysimacho bellum gerit, I, 10, 1. Alexandrum Cassandri f. occidit, -I, 36, 6; IX, 7, 3. Sicyonem veterem evertit, II, 7, 1. in Seleuci -potestatem venit, I, 10, 2. ejus statuæ VI, 15, 7; VI, 16, 3; X, 10, 2. - -Demetrius Phanostrati f. tyrannus Athen., I, 25, 6. - -Demetrius Philippi f. Messenen occupat, IV, 29, 1; IV, 32, 2. a fratre -veneno necatur, II, 9, 5. - -Demetrius, vid. sub Damatrius. - -Demo Sibylla Cumana, X, 12, 8. - -Democles archon Athen., X, 23, 14. - -Democrates Tenedius Olympionica, VI, 17, 1. - -democratia olim Græcis incognita, IX, 1, 2. Athenis valida, IV, 35, 5. -ejus auctor Theseus, I, 3, 3. democratia picta _ib._ - -Democritus Tenedius Olympionica, VI, 17, 1. - -Demodocus Alcinoo familiaris, I, 2, 3; in solio Amyclæo repræsentatus, -III, 18, 11. - -Demonassa Amphiarai f., III, 15, 8; V, 17, 7. Thersandri uxor, IX, 5, -15. - -Demophantus occisus a Philopœmene, VIII, 49, 7. - -Demophon Pisæ tyrannus, V, 16, 5. - -Demophon Thesei f., X, 25, 7 et 8. cædis reus, I, 28, 8. - -Δῆμοι minores Atticæ, I, 31, 1; I, 32, 3 — 33, 8. - -Demosthenes Alcisthenis f. Spartanos in Sphacteria ins. capit, I, 13, 5. -se ipse interficit, I, 29, 12. - -Demosthenes Demosthenis f. ab Harpalo non corruptus, II, 33, 3 — 5. -exsul se interficit, I, 8, 2; II, 33, 3. ejus monumentum, II, 33, 3. - -Demylus, Carystius Glauci pater, VI, 10, 1. - -dens miræ magnitudinis, VIII, 46, 5. dentes non renascuntur nec igni -cedunt, V, 12, 1 — 2. dentes non esse sed cornua exsertas ex elephantis -ore sannas, _ib._ dentium ordines tres, IX, 21, 4. - -Deœtes Codrida, VII, 3, 10. - -Deomenia Arcadis f. ejus statua, VIII, 9, 9. - -Deon Dropionis pater, X, 13, 1. - -Deræ locus Messeniæ, IV, 15, 4. - -Derites Harpali f., pater Æginetæ, VII, 18, 5. - -Derrhion locus Laconiæ, III, 20, 7. - -desperatio Phocica, X, 1, 8. - -Δέσποινα, V, 15, 4 et 10; VIII, 10, 10; VIII, 27, 6; VIII, 35, 2; VIII, -36, 9; VIII, 37, 1— 10; VIII, 42, 1. ab Anyto nutrita, VIII, 37, 5. - -Deucalion Cretensis, I, 17, 6. - -Deucalion Oresthei pater, X, 38, 1. sepultus Athenis, I, 18, 8. ejus -diluvium, I, 40, 1; V, 8, 1; X, 6, 2. diluvii aquæ ubi defluxerint, I, -18, 7. - -deus bonus, VIII, 36, 5; maximus, X, 37, 3. deæ magnæ, IV, 3, 10; IV, -27, 6; IV, 33, 5; VIII, 29, 1; VIII, 31, 1 et 5. dii ex Argis, VII, 23, -10. duodecim, I, 3, 3; I, 40, 3; VIII, 25, 3. ἐπιδῶται; II, 27, 6. -ἔργάται, VIII, 32, 4. ignoti, I, 1, 4; V, 14, 8. inferi, II, 31, 2; X, -32, 13. magni, VIII, 21, 4; maximi, VII, 22, 9, μειλίχιοι, X, 38, 8. -primi (patroi?), VIII, 31, 8. puri, VIII, 44, 5. deorum omnium templa, -I, 18, 9; II, 2, 8; II, 25, 6; III, 22, 8: aræ, V, 14, 8; V, 15, 1 et -10. deorum convivæ homines, VIII, 2, 4; simulacra victis adempta, VIII, -46, 2; cognomina a dedicatoribus templorum indita, IV, 23, 10. - -Dexamenus Oleni rex, ejus filiæ, V, 3, 3; Herculem hospitio excipit, -VII, 18, 1. - -Diæus Megalopolitanus, Achæorum prætor; servat Menalcidam, VII, 12, 3; -aliæ ejus res gestæ, VII, 12, 4 _sqq._; redit ad eum imperium, VII, 15, -7; ejus vecordia, VII, 15, 8; prœlio victus Megalopolin aufugit, VII, -16, 4; uxorem necat, venenum haurit, VII, 16, 6. - -Diæus Diophanis pater, VIII, 51, 1. - -Diagon fl., VI, 21, 4. - -Diagoras Damageti f., IV, 24, 3. ejus posteri Diagoridæ, _ib._ et VI, 6, -2. eorum victoriæ et statuæ, VI, 7, 1 — 3. - -Diagoras Rhodius, Lysandri socius; ejus statua; X, 9, 9. - -Dialces Mantinensis; pater Protolai, VI, 6, 1. - -Diallus Smyrnæus, Pollis f., pugil Olympionica, VI, 13, 6. - -Diana Cereris filia, Proserpinæ comes, VIII, 31, 3. Sibylla, X, 12, 2. -habitandi locum monstrat, III, 22, 12. parturientibus formidolosa, IV, -30, 5. Buphagum transfigit, VIII, 27, 17. et Callisto, VIII, 3, 6. -Procridi canem donat, IX, 19, 1. ab Hyampolitis præcipue culta, X, 35, -7. humeris alatis, V, 19, 5. ejus simulacra, VII, 24, 1; VII, 26, 11; -VII, 27, 4; VIII, 37, 4; IX, 20, 1; X, 37, 1: lignea, I, 29, 2. templum -Megaris, I, 43, 1, Aulide, IX, 19, 6. ara quadrangula, V, 14, 5. - -Ἄρτεμις ἀγοραία, V, 15, 4. ἀγροτέρα, I, 19, 6; I, 41, 3; V, 15, 8; VII, -26, 3 et 11; VIII, 32, 4; αἰγίαινα, III, 14, 2. Αὶτωλὴ, X, 38, 12. -Ἄλφειαία, VI, 22, 10. Ἀμαρυσία, I, 31, 5. Ἀναιῖτις, III, 16, 8. -ἀπαγχομένη, VIII, 23, 6—7. ἀρίστη, I, 29, 2. ἀστρατεία, III, 25, 3. -Βραυρωνία, I, 23, 7; I, 33, 1. Δαφναία, III, 24, 8. Δερριᾶτις, III, 20, -7. Δίχτυννα, III, 24, 9. Διχτυνναία, X, 36, 5. Ἐλαφιαία, VI, 22, 10. -Εὔχλεια, IX, 17, 1. εὑρίππα, VIII, 14, 5. Εὐρυνόμη, VIII, 41, 4—5. -Ἐφεσία, IV, 31, 7; V, 6, 5; V, 19, 2; VII, 2, 6; VIII, 13, 1; VII, 23, -1; VIII, 30, 6. ἡμερασία, VIII, 18, 8. ἱέρεια, VIII, 44, 2. Ἰσώρα, III, -14, 2; III, 25, 4. Ἰφιγένεια, II, 35, 1. χαλλίστη, I, 29, 2; VIII, 35, -8. Καρυᾶτις, III, 10, 6. Κεδρεᾶτις, VIII, 13, 2. Κναχαλησία, VIII, 23, -3. Κναχεᾶτις, VIII, 53, 11, Κναγία, III, 18, 4. Κοχχώχα, V, 15, 7. -Κονδυλεᾶτις, VIII, 23, 6. Κορδάχα, VI, 22, 1. χορυφαία, II, 28, 2. -Λαφρία, IV, 31, 7; VII, 18, 8. Λευχοφυηνὴ, I, 26, 4; III, 18, 9.λιμναία, -II, 7, 6. λιμνᾶτις, III, 23, 10; IV, 4, 2; IV, 31, 3; VII, 20, 7; VIII, -53, 11. Λυχαία, II, 31, 4. Λυχοᾶτις, VIII, 36, 7. λυγοδέσμα, III, 16, -11. Μουνυχία, I, 1, 4. Μυσία, III, 20, 9. Ὀρθία, II, 24, 5; III, 16, 7 -et 11; III, 17, 1; VIII, 23, 1. παιδοτρόφος, IV, 34, 6. πατρῴα, II, 9, -6. Πειθώ, II, 21, 1. Περσιχὴ, VII, 6, 6. προπυλαία, I, 38, 6. -πρωτοθρονία, X, 38, 6. Πυρωνία, VIII, 15, 9. Σαρωνία, II, 32, 10. -Σχιᾶτις (_?_), VIII, 35, 5. σελασφόρος, I, 31, 4. Στυμφαλία, VIII, 22, -7. σώτειρα, I, 40, 2; I, 44, 4; II, 31, 1; III, 22, 12; VII, 27, 3; -VIII, 30, 10; VIII, 39, 5. Ταυριχὴ, I, 23, 7; III, 16, 8. τριχλαρία, -VII, 19, 1; VII, 22, 11. Φεραία, II, 10, 7; II, 23, 5. φιλομεῖραξ, VI, -23, 8. φωσφόρος, IV, 31, 10. - -Diastæ, IX, 30, 8; X, 13, 5. - -δίαυλος, V, 8, 6; V, 27, 6. σὺν ἀσπίδι, X, 34, 5. - -Dicæarchia opp. Tyrrhenorum, fons ibi aquæ calidæ, IV, 35, 12; VIII, 7, -3. - -dicasterium quod de regibus Spartanorum judicet, III, 5, 2. dicasteria -Atheniensium, I, 28, 6 — 11. - -Δίχης effigies, V, 18, 1. - -Dicon Calimbroti f.; ejus victoriæ et statuæ, VI, 3, 12. - -Dictynna Britomartis, II, 30, 3; III, 12, 8. - -Dictys Persei σωτὴρ, II, 18, 1. - -Didas Ægyptius pugil mulctatus, V, 21, 15. - -Didyma Milesiorum, II, 10, 5; V, 13, 11. Apollinis ibi oraculum, VII, 2, -6. - -Didymæ insulæ Æolic., X, 11, 14. - -Δίδυμοι Argolidis locus, II, 36, 3. - -digiti refracti in palæstricis certaminibus, VI, 4, 1; VIII, 40, 2. -digiti sepulcrum, VIII, 34, 2. - -Diitrephes; ejus statua, I, 23, 3. - -Dindymene mater, VII, 17, 9; VII, 20, 3; VIII, 46, 4; IX, 25, 3. - -Dine scaturigo in Argolide, VIII, 7, 2. - -Dinicha Archidami uxor, III, 10, 1. - -Dinocrates Messeniorum princeps, IV, 29, 11. Philopœmenis necati pœnam -luit, VIII, 50, 7 — 8. - -Dinolochus Eleus Pyrrhi f. Olympionica; ejus statua; matris somnium, VI, -1, 4. - -Dinomenes Hieronis pater, rex Syracusarum; ejus donaria, VI, 12, 1. - -Dinomenes Hieronis f., rex Syracusarum, VI, 12, 1; VIII, 42, 8. - -Dinomenes Hieronis percussor; ejus mors, VI, 12, 4. - -Dinomenes statuarius, I, 25, 1. - -Dinosthenes Laco Olympionica, VI, 16, 8. - -Dinyttas Parrhasius pater Damarchi, VI, 8, 2. - -Diocles Cereris mystes, II, 14, 3. - -Diocles Ortilochi f., IV, 1, 4; IV, 30, 2. - -Diodorus Sicyonius Olympionica, VII, 17, 1. - -Diogenes Bœotarcha, X, 20, 3. - -Diogenes Macedonici præsidii dux, II, 8, 6. - -Diogenes Sinopensis; ejus sepulcrum, II, 2, 4. - -Diogenia Celei filia, I, 38, 3. - -Diognetus Crotoniates Olympionica, X, 5, 13. - -Diomede, X, 25, 4. - -Diomedes Thrax ab Hercule interfectus, III, 18, 12; V, 10, 9. - -Diomedes Cyanippi tutor, II, 30, 10. Argivorum ad Troiam dux, I, 11, 7; -II, 30, 10. in reditu errat, I, 28, 9. Hippolyto sacra instituit, II, -32, 1. Apollini templum dicat, II, 32, 2. Minervæ, II, 24, 2; IV, 35, 8. -Œneum avum tuetur, II, 25, 2. Thebarum expugnationis socius, II, 20, 5. -Palamedem interficit, X, 31, 2. Pythiorum ludorum auctor, II, 32, 2. -Palladium furatur, I, 22, 6. ejus statua, X, 10, 4. - -Dion Epidaurius Lysandri ad Ægospotamos socius, X, 9, 10. - -Dion urbs Macedoniæ, IX, 30, 7; X, 13, 5. - -Dionysiades virgines, III, 13, 7. - -Dionysias fons, IV, 36, 7. - -Dionysicles Milesius stat., VI, 17, 1. - -Dionysion, I, 43, 5; II, 7, 5. - -Dionysius Argivus statuarius, V, 26, 3 et 4 et 7; V, 27, 2. - -Dionysius tyrannus, I, 2, 3; VI, 2, 6. - -Dionysophanes Ephesius, IX, 2, 2. - -Diophanes Diæi f. Megalopolitanus Achæorum prætor, VIII, 5, 1; VIII, 30, -5. - -Diophantus archon Athen., VIII, 45, 4. - -Diores Amaryncei f., V, 3, 4. - -Dioscuri maternum genus a Pleurone ducunt, III, 13, 8. in Messenia nati, -III, 26, 3; IV, 31, 9. Argonautæ, III, 19, 7; III, 24, 7. Olympionicæ, -V, 8, 4. cum patruelibus suis pugnant, IV, 3, 1. Messeniis adversantur, -IV, 16, 5, et 9; IV, 27, 3. a Phormione hospitium petunt, III, 16, 2. -quando in deorum numerum recepti, III, 13, 1. eorum aræ, X, 33, 6: -domus, III, 16, 2: ira, IV, 26, 6; IV, 27, 1 — 3: lucus, VII, 22, 5: -signa, II, 22, 5; III, 26 3, (cf. III, 24, 5); IV, 31, 9; V, 19, 2: -stadium, II, 34, 10: templa, I, 18, 1; III, 14, 6; III, 20, 1; VIII, 9, -2: uxores, filii, equi, II, 22, 5; III, 12, 8. ἄναχτες II, 36, 6; X, 38, -7. ἀμβούλιοι, III, 13, 6. ἀφετήριοι, III, 14, 7. θεοὶ μεγάλοι, I, 31, 1; -VIII, 21, 4. σωτῆρες, II, 2, 9. - -Διοσημίαι, III, 5, 8. - -Diotimus Milonis Crotoniatæ pater VI, 14, 5. - -Dipæa, oppid. Arcad., VIII, 27, 3. Dipæenses VIII, 8, 6; VIII, 45, 2; -III, 11, 7. - -Dipœna vel Dipœnæ Arcad. opp., VIII, 27, 4 et 7. - -Dipœnus et Scyllis statuarii, Dædali f. et disc., II, 15, 1; II, 22, 5; -II, 32, 5; III, 17, 6; V, 17, 1; VI, 19, 14; IX, 35, 3. - -Dirce fl. Bœotiæ, IX, 25, 3. - -Dirce Lyci uxor ab Antiopæ filiis occiditur, IX, 17, 6; IX, 25, 3. - -discus a Perseo inventus, II, 16, 2. disco occiditur Thermius, V, 3, 7. -disco detrudi Milo non potest, VI, 14, 6. disci terni, VI, 19, 4. - -divinatio ex aquis, III, 23, 8; VII, 21, 12. ex Ætnæ crateribus, III, -23, 9. ex insomniis, III, 26, 1. e talis, VII, 25, 10. e victimæ -alligatæ gestu, IV, 32, 3. e dissectorum animalium extis, VI, 2, 5. ἀπὸ -χληδόνων, IX, 11, 7. - -divitiæ olim in equis et bobus positæ, IV, 36, 3. - -Dius Amphimachi f., V, 3, 5. Oxylo Eleorum regnum petenti resistit, V, -4, 1, et 2. - -Diyllus statuarius, X, 13, 7. - -Docimus Macedo Antigoni dux, I, 8, 1. - -Dodonæum Jovis templum, I, 17, 5. oracalum, VII, 21, 2; VII, 25, 1; -VIII, 11, 12; IX, 25, 8; VIII, 28, 6. quercus sacra, VIII, 23, 5. -πέλειαι vates, X, 12, 10. - -δόλιχος, III, 21, 1. - -Dolopes Amphictyones, X, 8, 2. exstincti _ib._ 5. - -Δοναχὼν locus in agro Thespiensi, IX, 31, 7. - -Dontas Laced. statuarius, Dipœni et Scyllidis disc., VI, 19, 14. - -Donusa opp. Sicyoniorum, VII, 26, 13. conf. Gonusa. - -Δορχάδες a Patrensibus mactantur, VII, 18, 12. - -Dorcea fons Spartæ, III, 15, 2. - -Dorceus Hippocoontis f.; ejus monumentum, III, 15, 1. - -Doridas Propodæ f. frater Hyantidæ, rex Corinthi, II, 4, 3. - -Dorieus Anaxandridæ f. in coloniam mittitur, II, 3, 10; III, 16, 4 — 5. - -Dorieus Damageti f., IV, 24, 3. Damageti pater _ib._ - -Dorieus Diagoræ f. Rhodius Olympionica, VI, 7, 1 et 4 — 7. - -Dorienses Amphictyones, X, 8, 2. unde in Peloponnesum venerint, V, 1, 2; -quando, VIII, 5, 1; qua via, VIII, 5, 6; quo duce, V, 3, 5. in civitates -recipiuntur, II, 13, 1; IV, 3, 6. Corinthum oppugnant, II, 4, 3. Jovi -τροπαίῳ templum statuunt, III, 12, 9. in Caria considunt, IV, 5, 3; in -Asia, X, 24, 1. Carneum maxime colunt, III, 13, 4. eorum dialectus in -Peloponneso non adeo antiqua, II, 37, 3. a Messeniis accurate servata, -IV, 27, 11. Dorica ædificatio (ἐργασία), V, 10, 2; V, 16, 1; VI, 24, 2 -et 5. Δώριον αὒλημα, IX, 12, 5. σπνδαὶ, III, 5, 8. - -Δωρὶς ἀρχαία, X, 37, 2. - -Dorium mons, VI, 3, 16. - -Dorium urbs, IV, 33, 7. - -Δόρυ sceptrum Vulcani apud Chæronenses, IX, 40, 11. - -Δορύχλειοι exsules Megarenses, I, 40, 5. - -Doryclidas Laced. statuarius, Dipœni et Scyllidis disc., V, 17, 1. - -Doryssus Labotæ f. Spart. rex, III, 2, 4. - -Dotadas Isthmii f. Messeniorum rex, IV, 3, 10. - -Drabescus, I, 29, 4. - -Draco viæ dux, VIII, 8, 4. urbis condendæ locum monstrat, II, 23, 7. -fontis custos, IX, 10, 5; Hesperiorum malorum, VI, 19, 8. puerum contra -lupum tuetur, X, 33, 9. singulari modo interemptus, IX, 26, 7. draconis -forma sumpta dæmon cum femina concumbit, IV, 14, 7. draconis e dentibus -satis nascuntur viri, IX, 10, 1. in draconem conversus puer, VI, 20, 5. -draco Minervæ appositus, I, 24, 7. draco in clypeo Menelai, X, 26, 3. -Epaminondæ, VIII, 11, 8. dracones Æsculapio sacri, II, 11, 8; II, 28, 1: -Trophonio, IX, 39, 3. Triptolemi currui juncti, VII, 18, 3. sceptro -circumvoluti, IX, 39, 3. dracones Gigantibus pro pedibus, VIII, 29. 3. -draconum squamæ, I, 21, 6. - -Draconis Athen. leges de cæde, VI, 11, 6; de adulterio, IX, 36, 8. - -Drepanon promont., VII, 23, 4. - -Dromeus Mantinensis Olympionica, VI, 11, 2. - -Dromeus Stymphelius Olympionica, Pyth. etc., VI, 7, 10. - -Dromichætes Getarum rex, I, 9, 6. - -Δρόμος, v. Curriculum et Cursus. - -Dropion rex Pæonum, X, 13, 1. - -Dryades nymphæ, VIII, 2, 2; VIII, 39, 2; X, 32, 12. - -Drymæa opp Phocidis, X, 3, 2; X, 33, 12. - -Dryon Pellenensis, VI, 8, 5; VII, 27, 5. - -Dryops Apollinis f., IV, 34, 11. - -Dryopes, IV, 8, 3; IV, 34, 9 et 11; V, 1, 2. - -Δρυὸς tria genera in Arcadia, VIII, 12, 1. - -Dulichienses postea Παλεῖς, VI, 15, 7. - -duos parietes de eadem fidelia dealbare, VI, 3, 15. - -Δούριος vel potius δούρειος ἵππος, I, 23, 8; II, 29, 4; I, 15, 5; X, 26, -2. - -Duris Scæi pat. (_?_), Samius, VI, 13, 5. - -Duces in magnis cladibus plerumque primi cadunt, III, 6, 1. - -Dymas Ægimii f., VII, 17, 6. - -Dyme urbs Achaiæ, VII, 17, 5 — 14. - -Dyrrhachium olim Epidamnus, VI, 10, 8. - -Dysaules Triptolemi pater, I, 14, 3; Celei frater, II, 14, 2. Cereris -sacra instituit ib. 4. ejus monumentum, II, 12, 4. - -Dyscinetus archon Athen., IV, 27, 9. - -Dysponteus Œnomai f. Dyspontiorum urbem condit, VI, 22, 4. - -Dyspontii ab Eleis deficiunt, VI, 22, 4. - - - - - E. - - -Ebeni lignum, I, 42, 5. simulacra ebenina, I, 35, 3; I, 42, 5; II, 22, -5; VIII, 17, 2; VIII, 53, 11. - -Ebrietas picta, II, 27, 3. Sileno vinum ministrat, VI, 24, 8. - -Ebur unde importetur, V, 12, 3. ebur statuarum oleo vel aqua rigatur, V, -11, 10; VII, 27, 2. ejus solutam compagem coagmentat Damophon; IV, 31, -6. eboris usus antiquus, I, 12, 4. signum eburneum, VIII, 46, 5. - -Ecbatana, IV, 24, 2. - -εχβεβράσθαι, III, 24, 4. - -Ecdelus Arcesilai disc. Philopœmenis præceptor, VIII, 49, 2. - -ἐχεχειρία, V, 4, 5; V, 20, 1, Iphitum coronat, V, 10, 10; V, 26, 2. - -Echeclus Agenoris f., X, 27, 2. - -Echecratidis Larissæi donarium, X, 16, 8. - -Echedamia opp. Phocidis, X, 3, 2. - -Echelas Penthili f., pater Grai, III, 2, 1. - -Echembrotus Arcas victor Pyth., X, 7, 4. - -Echemus Aeropi f. Arcadiæ rex, VIII, 5, 1. Hyllum interficit, I, 41, 2; -VII, 5, 1; VIII, 45, 3; VIII, 53, 10. ejus monumentum, VIII, 53, 10. - -Echephron Herculis f. e Psophide, VIII, 24, 2; ejus monumentum, VIII, 2, -7. - -Echestratus Agidis f. Spartæ rex, III, 2, 2. - -Echetimus Agasiclis pater, II, 10, 3. - -Echetlus seu Echetlæus heros, I, 15, 3; I, 32, 5. - -Echenethenses, demus Tegeaticus, VIII, 45, 1. - -Echidna Stygis et Pirantis f., VIII, 18, 2; III, 18, 10. - -Echinades ins., VIII, 1, 2; VIII, 24, 11. - -Echion Cadmi gener, IX, 5, 3. - -Echo septemplex, V, 21, 7. Echus porticus, _ib. et._ II, 35, 9. - -Echœax Delphis pictus, X, 25, 3. - -Edoni, X, 33, 2. Athenienses cædunt, I, 29, 4. - -Eetion Cypseli pater, II, 4, 4. - -Egestani Dorieum occidunt cum exercitu, III, 16, 5. - -Eion a Cimone expugnatur, VIII, 8, 9. - -Eïoneus Magnetis f. Hippodamiæ procus, VI, 21, 11. - -Eïoneus a Neoptolemo occisus, X, 27, 1. - -Elæa opp. Mysiæ, IX, 5, 14. Elaitarum donarium Olympiæ, V, 24, 6. - -ἐλαία χαλλιστέφανος, V, 15, 3. - -ἔλαιος, II, 32, 10. - -Elæus locus, IV, 1, 6. - -Elainos mons vid. sub Elaion. - -Elaion mons Arcadiæ, VIII, 41, 7; VIII, 42, 1,—3. - -Elaphion Elea, nutrix Dianæ, VI, 22, 11. - -Ἐλάφιος mensis apud Eleos, V, 13, 11; VI, 20, 1. - -Elaphus fl. Arcadiæ, VIII, 36, 7. - -Elassus a Neoptolemo cæsus, X, 26, 4. - -Elatea opp. Phocidis, I, 20, 6; VII, 15, 5; VIII, 4, 4; X, 3, 2; X, 34, -1 — 6. Elateensium donarium, I, 26, 3; X, 18, 7. - -Elatus Arcadis f. montis Cyllenes dominus, VIII, 4, 1 et 4; X, 34, 2 et -6. ejus statua, VIII, 48, 8; X, 9, 5. - -Electra ab Oreste Pyladi data, II, 16, 7; III, 1, 6. sceptrum patris in -Phocidem aufert, IX, 40, 12. - -Electra Atlantis f., IV, 33, 6. - -Electra Cadmi soror, IX, 8, 4. - -Electra Messeniæ fl., IV, 33, 6. - -Electra Helenæ famula, X, 25, 4. - -Electra Oceani f., IV, 30, 4. - -Electri genera duo, V, 12, 7. electro consertum monile, IX, 41, 5. - -Ἠλέχτραι seu Ἠλεχτρίδες πύλαι Thebarum, IX, 8, 4; IX, 11, 1. - -Electryon Licymnii et Alcmenæ pater, Mideæ rex, II, 22, 8; II, 25, 9. - -Elei olim Epei, V, 1, 4. unde profecti, V, 1, 3. optimis legibus -instituti, IV, 28, 4, Elei et Pisatæ ut litem diremerint, IV, 15, 7. -Isthmicis ludis arcentur, V, 2, 2, — 5; VI, 3, 9; VI, 16, 2. Eleorum -reges, V, 1, 3. res bellis gestæ, II, 4, 7. cum Spartanis bellum, III, -8, 3 — 6; IV, 15, 7; V, 27, 11: cum Arcadibus, V, 24, 4; VI, 20, 4; VI, -21, 2; cum Sicyoniis, VI, 3, 3. mulieres Achillem lugent, VI, 23, 3. -Ammonis et heroum cultus, V, 15, 12. prytaneum, V, 15, 8. tribus, V, 9, -5 — 6. tabulæ seu commentarii victorum Olympicorum, III, 21, 1; V, 21, -9; VI, 2, 3; VI, 8, 1; VI, 13, 10. fœderis tabulæ cum Atheniensibus -pacti, V, 12, 8. - -Eleonia regio, I, 29, 6. - -Elephanti quando primum in Europa visi, I, 12, 3. eorum exsertos dentes -cornua esse, V, 12, 1. - -Elephenor, I, 17, 6; VIII, 15, 6. - -Eleus Chersonesi urbs Protesilao sacra, I, 34, 2; III, 4, 6. - -Eleus (vel potius Dius) Amphimachi f. rex Elidis, V, 3, 5; V, 4, 1. - -Eleus Eurycydæ et Neptuni f. Epeorum rex, V, 1, 8. pater Augeæ ib. IX. - -Eleusinii cum Atheniensibus bellum gerunt, I, 36, 4; IX, 9, 1. iis se -dedunt, I, 38, 3. fines eorum, I, 38, 1. Eleusiniorum sacrorum religio, -VIII, 15, 1; X, 31, 11. - -Eleusinium Athen., I, 14, 3. Lacon., III, 20, 7. - -Eleusis Attica, I, 38, 6 — 7. - -Eleusis Bœotiæ opp., IX, 24, 2. - -Eleusis heros Mercurii et Dairæ f., I, 38, 7. - -Eleuther Apollinis et Æthussæ f., IX, 20, 1. victor Pyth., X, 7, 3. - -Eleutheræ urbs, I, 38, 8 — 9. - -Eleutheria festum apud Platæenses, IX, 2, 6. - -Ἐλευθέριον ὕδωρ, I, 17, 1. - -Eleutherolacones, III, 21, 6. - -Elis fertilis, VI, 26, 6. Elidis situs, VIII, 1, 2. fines, IV, 36, 7; V, -6, 3; VI, 21, 3. simulacrum, VI, 16, 3. - -Elis χοίλη, V, 16, 6. - -Elis urbs, VI, 23, 1 — 26, 3. a Messeniis capta, IV, 28, 4. - -Elleborus ubi nascatur, X, 36, 7. ellebora capta Cirrha urbs, X, 37, 7. - -Ellychnium perpetuum, I, 26, 7. - -Elpenor, X, 29, 8. - -Elymi Cnidios pellunt, X, 11, 3. - -Elyrus opp. Cretæ, X, 16, 5. - -Elysium, VIII, 53, 5. - -Emaution Arcas Olympionica, VI, 17, 4. - -ἔμβολος Olymp., V, 15, 6; VI, 20, 10. - -Empedus Callistrati pater Athen., VII, 16, 4. - -Emperamus Spartanus, IV, 20, 5, et 10. - -Enarsphorus Hippocoontis f., III, 15, 1. - -Enceladus a Minerva impugnatus, VIII, 47, 1. - -Enchelees Illyrii, IX, 5, 3. - -Enctenes, IX, 5, 1. - -Endeis Scironis f. Æaci uxor, II, 29, 10. - -Endœus Athen. statuarius, Dædali disc., I, 26, 4; VII, 5, 9; VIII, 46, -5. - -Endymion Aethlii f. Elidis rex, V, 1, 4; V, 8, 1. ejus uxores et liberi, -V, 1, 4 et 8. monumentum et adytum, V, 1, 5; VI, 20, 9. statua, VI, 19, -11. - -Enispe Ladonis ins., VIII, 25, 12. - -Enneacrunos fons Athen., I, 14, 1. - -Enneaplethra, vid. sub Plethra. - -Enodiæ sacra apud Colophonios, III, 14, 9. - -Enope Messeniorum urbs, postea Gerenia, III, 26, 8. - -Enudus Ancæi et Samiæ f., VII, 4, 1. - -Enyalius, V, 18, 5. in compedibus, III, 15, 7. mactatur ei catulus -caninus, III, 14, 9. - -Enyo, I, 8, 4; IV, 30, 5. - -Ἠοῖαι μεγάλαι, II, 16, 4; IV, 2, 1. Hesiodo tribuuntur, IX, 31, 5. de -Epidauri patre, II, 26, 2. de Hippodamiæ procis, VI, 21, 10. de Hyetto, -IX, 36, 7. de Meleagro, X, 31, 3. de Mycene, II, 16, 4. de Phylantis -uxore et liberis, IX, 40, 5. de Pirene, II, 2, 3. - -Epaminondas Polymnidis (Cleommidis) f., IV, 31, 10; IX, 12, 6. ejus -laus, VIII, 11, 9; VIII, 49, 3; VIII, 52, 4: res gestæ, IX, 13, 1 — 15, -6: mors, VIII, 11, 5 — 8: simulacra, I, 3, 4; IV, 31, 10; IV, 32, 1. -Megalopolin condit, VIII, 27, 2. Messenen, IV, 26, 6. oraculum ei datum, -VIII, 11, 10. - -Epebolus Messeniorum vates, IV, 8, 4 et 7; VI, 10, 5. - -Epei ab Epeo, V, 1, 4. cum Ætolis sedes et fundos conjungunt, V, 4, 2. - -Epeus Endymionis f. Eleorum rex, V, 1, 4 et 6. - -Epeus Panopei f. equi lignei artifex, I, 23, 8; II, 29, 4; X, 26, 2. -Mercurii, II, 19, 6. - -Eperastus Eleus vates et Olympionica, VI, 17, 5. - -Epheborum Spartanorum pugnæ, III, 14, 8 — 10; sacra, III, 20, 1 et 8. - -Ephesus Caystri f. unus eorum qui templum Dianæ Ephesiæ exstruxerunt, -VII, 2, 7. - -Ephesus urbs ab Epheso denominata, VII, 2, 7. a Lysimacho aucta, I, 9, -7. ad Ephesum vincit Lysander, III, 17, 4. ab Ephesiis posita signa -ducum Spart. et Athen., VI, 3, 15. Ephesii agri fluvii et fontes, VII, -5, 10. Ephesia dea, VI, 3, 16. ejus templum, VII, 5, 4. - -Ephialtes et Otus primi Musarum cultum instituunt et Ascram condunt, IX, -29, 1. - -Ephialtes orator, I, 29, 15. - -Ephialtes Trachinius Persis viam per Œtam monstrat, I, 4, 2. - -ἐφορεῖα, III, 11, 11. - -Ephori Spartani, III, 11, 2. - -Ephyra Oceani f., III, 1, 1. - -Ephyræa olim quæ postea Corinthus, II, 1, 1. Æetæ donatur a Sole, II, 3, -10. - -Ephyri in Thesprotide Epiro, IX, 36, 3. - -Epicaste Œdipi mater et conjux, IX, 5 11. ejus liberi, IX, 26, 3. - -Epicharini signum, I, 23, 9. - -Epicnemidii Locri, X, 1, 2; X, 13, 4. - -Epicradius Mantinensis Olympionica, VI, 10, 9. - -Epicrates Athen. a Persis pecunia corruptus, III, 9, 8. - -Epicydes Erbessensis, VI, 12, 4. - -Epicydes Glauci pater Laced., II, 18, 2. - -Epicyridas Laced. Lysandri ad Ægospotamos socius, X, 9, 10. - -Epidamnus postea Dyrrhachium, VI, 10, 8. Epidamniorum thesaurus Olymp., -VI, 19, 8. - -Epidauria festum Athen., II, 26, 8. - -Epidaurus heros Epidauriæ nomen dat, II, 26, 1 — 2. - -Epidaurus ἡ λιμηρα, opp. Eleutherolaconum, III, 21, 7; III, 23, 6. - -Epidaurus ἡ ὲν τῇ Ἀργολίδι, III, 23, 6; X, 9, 10. ejus situs, II, 26, 1; -VIII, 1, 1. Æsculapio sacra, II, 26, 3. ejus memorabilia, II, 27, 1—29, -1. dracones, II, 28, 1. Epidaurii Achæorum synedrio adjunguntur, II, 8, -5. Samum incolunt, VII, 4, 2. eorum donarium, X, 15, 1. - -Epidelium Bœotiæ locus Apollini sacer, III, 23, 2. - -ἐπιδώτης ὕπνος, II, 10, 2. δαίμων, III, 17, 9. Ζεὺς, VIII, 9, 2. -ἐπιδῶται θεοὶ, II, 27, 6. - -Epigoni Nemea instaurant, X, 25, 7. eorum adversus Thebas expeditio, IX, -9, 4; IX, 25, 7: statuæ, X, 10, 4: sepulcrum, IX, 19, 2. - -epigramma in Achæorum donaria, V, 25, 10. in Agamemnonis scutum, V, 19, -4. in Alcmenæ thalamum, IX, 11, 1. in Apollinem et Musarum chorum, V, -18, 4. in Apolloniatarum donaria, V, 22, 3. in Aristocratis proditionem, -IV, 22, 7. in Atlantem, V, 18, 4. in Cassandram violatam, V, 19, 5. in -cervam torquatam, VIII, 10, 10. in Chilonem Ol., VI, 4, 6. in Cleœtæ -statuam, VI, 20, 14. in Cleosthenis currum, VI, 10, 7. in Clitoriorum -donarium, V, 23, 7. in clypeum aureum, V, 10, 4. in cornu copiæ, VI, 19, -6. in Cydiæ clypeum, X, 21, 5. in Damarchum pugilem, VI, 8, 2. in -Gallorum clypeos, I, 13, 3. in Epaminondæ statuam, IX, 15, 6. in -Eperastum Ol. VI, 17, 6. in Euergi donaria, V, 10, 3. in Eutelidæ -statuarii opera, V, 10, 5. in Helenæ et Æthræ raptum, V, 19, 3. in -Hesiodi monumentum, IX, 38, 4. in Hieronis donaria Olymp. VIII, 42, 9. -in imaginem a Methapo dedicatam, IV, 1, 8. in Iphidamantem et Coontem, -V, 19, 4. in Lacedæmoniorum donarium, V, 24, 3. in Laodices peplum, -VIII, 5, 3. in Lyci victoriam, VI, 13, 10. in Lysandri statuam, VI, 3, -4. in Macedonum clypeos, I, 13, 3. in Idam et Marpessam, V, 18, 2, in -Medeæ nuptias, V, 18, 3. in Mendæorum donarium, V, 27, 12. in Œbotam Ol. -VII, 17, 7. in Œnomai domus columnam, V, 20, 7. in Onatæ statuarii -opera, V, 25, 10 et 13; VIII, 42, 10. in Paridis judicium, V, 19, 5. in -Phidiæ Jovem Olymp. V, 10, 2. in Philopœmenem, VIII, 52, 6. in Phormidis -donarium, V, 27, 2. in Phytali sepulcrum, I, 27, 2. in Polygnoti -picturas, X, 27, 4. in Timonis Ol. statuam, V, 2, 5. - -Epimedes e Curetum numero, V, 7, 6. ejus ara, V, 14, 7. - -Epimeliades nymphæ, VIII, 4, 2. - -Epimelides Coroneæ Arcadicæ conditor, IV, 34, 5 et 7. - -Epimenidis somnus, carmina, lustrationes, I, 4, 4. opera et mors, III, -12, 11. sepulcrum, II, 21, 3; III, 11, 11. de Styge quid tradiderit, -VIII, 18, 2. - -Epione Æsculapii uxor, II, 29, 1. ejus simulacrum, II, 27, 5; II, 29, 1. - -Epiri reges, I, 11, 1 — 5; II, 29; 4: ἀναρχία, IV, 35, 5. - -ἡπειρος ἡ Ἀσιανὴ, VI, 13, 7. - -Epirotæ rei nauticæ imperiti, I, 12, 5. - -Epiteles Æschinis f. Argivus, IV, 26, 7. - -Epitherses Erythræus Olympionica, VI, 15, 6. - -Epochus Ancæum sustinet, VIII, 45, 7. - -Epochus Œnoes frater, I, 33, 8. - -eponymi heroes Athen., I, 5, 2—3. - -Epopeus Aloei f. II, 1, 1; II, 6, 1; II, 11, 1. - -equæ in Elide ex asinis non pariunt, V, 5, 2. equarum in ludis Olympicis -usus, V, 9, 2; VI, 13, 9. - -equitatus Gallorum, X, 19, 10—11. - -equus æneus, VI, 14, 4: ceto similis, II, 1, 9. ligneus, I, 23, 6; X, 9, -12; magico artificio equos in se concitans, V, 27, 3; equi alati, V, 17, -7; V, 19, 8: fluviales, IV, 34, 3; V, 12, 2; VIII, 46, 4. Olympiæ -alienorum usus, V, 8, 5: equi justæ ætatis, _ib._ 10: equorum -terriculum, VI, 20, 15—19. equi monumentum, III, 20, 9. equi Soli -mactantur, III, 20, 4. Neptuno in lacum demittuntur, VIII 7, 2. - -Erasinus Argolidis fl., II, 36, 6 et 7; II, 24, 6; VIII, 22, 3. - -Erasus Triphyli f. Tegeatarum heros; ejus statua, X, 9, 5. - -Erato nympha Panos interpres, VIII, 37, 11. Arcadis uxor, VIII, 4, 2; X, -9, 5. - -Eratus rex Argivorum, II, 36, 5. - -Erbessus Siciliæ opp., VI, 12, 4. - -Ἐρέχθειον, I, 26, 5. - -Erechtheus Pandionis prioris f. Eleusinios vincit, I, 5, 2. I, 38, 3. -ejus filia Creusa, I, 28, 4. filii Orneus, II, 25, 6. Thespius, IX, 26, -6, natu maximus Cecrops, VII, 1, 2. sacra, I, 26, 5. statua, X, 10, 1. - -Erechthides Theseus apud poëtas, VII, 17, 7. - -Erenea vicus Megareus, I, 44, 5. - -Eresus nescio quis pictus in Lesche Delph., X, 27, 3. - -Eretria Persis prodita, VII, 10, 2. a Flaminino direpta, VII, 8, 1. -Eretrienses Tanagram invadunt, IX, 22, 2. eorum donarium, V, 27, 9. - -ἐργάται dii, VIII, 32, 4. - -Erginus Clymeni f. Orchomeniorum rex, IX, 17, 2; IX, 37, 1. - -Ergoteles Philanoris f. Olympionica, VI, 4, 11. - -Erianthes Bœotius Lysandri ad Ægospotamos socius, X, 9, 9. - -Erichthonius Pandionis prioris pater, I, 5, 3. draco, I, 24, 7. -Amphictyonem pellit, I, 2, 6. ejus cista, I, 8, 2. - -Eridanus Att. fl., I, 19, 5. - -Eridanus Celt. fl., I, 3, 6; I, 19, 5. ejus insulæ, VIII, 25, 13. -populus nigra, V, 14, 8. electrum, V, 12, 7. - -Erigone Ægisthi f., II, 18, 6. - -ἐρινεὸς arbor aliis ὀλύνθη, Messeniis τράγος, IV, 20, 2. - -Erineos ubi Pluto rapta Proserpina in Orcum descendit, I, 38, 5. - -Erineos portus Achaiæ, VII, 22, 10. - -ἐρινύειν Arcadibus τὸ θυμῷ χρῆσθαι, VIII, 25, 6. - -Ἐρινὺς Ceres, VIII, 25, 4. Ἐρινύες Atheniensibus σεμναὶ, Ἐρινύες -Clytæmnestræ, VIII, 34, 4. Laii, IX, 5, 15. Erynnium habitus, III, 19, -10. - -Eriopis Iasonis et Medeæ f., II, 3. - -Eripha equa, VI, 21, 7. - -Eriphyle Amphiarai uxor ab Alcmæone f. occisa, I, 34, 3: VIII, 24, 8. -ejus monile, V, 17, 7; VIII, 24, 8; IX, 41, 2. peplus, II, 1, 8. -monumentum, II, 23, 2. effigies picta, X, 29, 7. - -Eris, V, 19, 2. - -Erochos opp. Phocid., X, 3, 2. - -Erxiclides archon Athen., X, 5, 13. - -Erymanthe mater Sabbæ Sibyllæ, X, 12, 9. - -Erymanthius aper, VIII, 24, 5. - -Erymanthus Arcadis f., VIII, 24, 1. - -Erymanthus Aristæ f., VIII, 24, 1. - -Erymanthus fl. Arcad., VI, 21, 3; VIII, 24, 3 et 12. - -Erymanthus mons et fl. Arcadiæ, V, 7, 1; VIII, 24, 7—4. - -Erymanthus opp. Arcadiæ, postea Phegia, VIII, 24, 2. - -Erysichthon Cecropis f., I, 2, 6; I, 18, 5; I, 31, 2. - -Erythea Geryonis f., X, 17, 5. - -Erythea ins., IV, 36, 4; V, 10, 9. - -Erythræ opp. Bœot. denominatum ab Erythra, VI, 21, 11. ejus rudera, IX, -2, 1. - -Erythræ opp. Ioniæ, VII, 3, 7. ejus Ἡράχλειον, VII, 7, 5—8. Ἀθηνᾶ -πολιάς, _ib._ 9. - -Erythræi Herculem Idæum colunt, IX, 27, 8: eorum donarium, VI, 15, 6. -Sibylla, X, 12, 7. coloni Pariani, IX, 27, 1. - -Erythras Leuconis f., VI, 21, 11. - -Erythrus Radamanthi f., VII, 3, 7. - -Eryx lucta victus ab Hercule, III, 16, 4—5; IV, 36, 4; VIII, 24, 1. - -ἐσχάραι αὐτοσχέδιοι, V, 13, 8. - -essenes Dianæ Ephesiæ, VIII, 13, 1. - -ἑστιατόριον Eleorum, V, 15, 12. - -Eteocles tribus, IX, 34, 10. - -Eteocles Andrei f. vel Cephisi, IX, 34, 9. Cephisiades _ib._ Gratiis -primus sacra facit, IX, 35, 1. - -Eteocles Athen., VI, 16, 9. - -Eteocles Œdipi f. cum fratre pugnat, V, 19, 6; IX, 5, 11 et 13. - -Eteoclus Iphis f. e Prœti posteris; ejus statua, X, 10, 3. - -Eteonicus Laced. a Lysandro injuriarum damnatus, IX, 32, 8. ejus statua, -VI, 3, 15; IX, 9, 10. - -Etias Æneæ filia, III, 22, 11. - -Etis Laconiæ opp., III, 22, 11; VIII, 12, 8. - -Etymon Damareti pater, V, 5, 1. - -Eua pagus Argolidis, II, 28, 6. mons, IV, 31, 4. - -Euæchme Hylli f., Polycaonis uxor, IV, 2, 1. - -Euachme Megarei f.; Alcathoi uxor, I, 43, 4. - -Euæmon Eurypyli pater, VII, 19, 10; X, 27, 2. - -Euæphnus Spartanus belli Messenici auctor, IV, 4, 5. - -Euagoræ Cypriorum regis genus, merita in remp. Athen. et statua, I, 3, -2; II, 29, 4. - -Euagoras Eleus Olympionica, V, 8, 10. - -Euagoras Laced., VI, 10, 8. - -Euagoras Zanclæus, V, 25, 11. - -Eualcidas Eleus Olympionica, VI, 16, 6. - -Euamerion Pergamenis Telesphorus, Epidauriis Acesius; ejus sacra et -statua, II, 11, 7. - -Euænder Mercurii f., Arcas, Pallantium condit, VIII, 43, 2; ejus statua, -VIII, 44, 5. - -Euanorides Eleus Olymplonica et Hellanodica, VI, 8, 1. - -Euanthes Cyzicenus Olympionica, VI, 4, 10. - -Euanthes Œnopionis f. e Creta Chium venit, VII, 4, 8. - -Euantidas Ambraciotes Lysandri ad Ægospotamos socius, X, 9, 10. - -Eubius Thebanus statuarius, IX, 11, 4. - -Eubœa Asterionis fluvii f., II, 17, 1. - -Eubœa ab Atheniensibus iterum occupata, V, 23, 4. ab Eubœa incipit -Myrtoum mare, VIII, 14, 12. Eubœenses strigili a Tanagra depellit -Mercurius, IX, 22, 2. pellibus vestiuntur, VIII, 1, 5. - -Eubœa mons Argolidis, II, 17, 1. - -Eubotas Cyrenæus Olympionica, VI, 8, 3. - -Eubuleus Thochili f. Triptolemi frater, I, 14, 2. - -Eubulides Athen. statuarius, I, 2, 5; VIII, 14, 10. - -Eubulus Carmanoris f., II, 30, 3. - -Eubulus Spinthari, f.; ejus sepulcrum, I, 29, 10. - -Eucadmus stat. Androsthenis magister, X, 19, 4. - -Eucampidas Mænalius coloniam ducit Megalopolin, VIII, 27, 2. - -Euchenor Cœrani f., I, 42, 5. - -Euchir Athen. stat. Eubulidis f., VIII, 14, 10. - -Euchirus Corinthius plastes, VI, 4, 4. - -Eucles Callianactis f. Rhodius Olympionica, VI, 6, 2; Diagoræ nepos, VI, -7, 2. - -Eucletus Messenius Olympionica, VI, 14, 11. - -Εὐχλείας templum Athen. I, 14, 5. - -Euclidas Leonidæ f. rex Spartæ, II, 9, 1 et. 3. - -Euclides Athen. statuarius, VII, 25, 9; VI1, 26, 4. - -Euclus Cyprius vates, X, 12, 11. bellum Persicum prædicit, X, 14, 6. de -Homeri ortu, X, 24, 3. - -Eucosmus Lycurgi f., III, 16, 6. - -Eucrates Proclis Carthag. pater, II, 21, 6. - -Euctemon Athen., VII, 2, 4. - -Eudamidas Archidami f. rex Spartæ, III, 10, 5. - -Eudelus luctator pecunia corruptus, V, 21, 9. - -Euenus fl., III, 18, 11; X, 38, 2. - -Euergetidas Aristomenis affinis, IV, 21, 2, ejus mors, IV, 23, 2. - -Euergus Byzæ filius, Naxius, V, 10, 3. - -Eueris anus, I, 27, 4. - -Euesperitæ Libyæ, IV, 26, 2. - -Euippe Leuconis f., IX, 34, 9. - -Euippus Megarei f. a leone Cithæronio occisus, I, 41, 3; I, 43, 2. - -Eumantis Eleus vates ex Iamidarum genere, IV, 16, 1. - -Eumedes Hippocoontis f., III, 14, 6. - -Eumeli Corinthii ἔπη et συγγραφὴ Κορινθία, II, 1, 1; II, 2, 2; II, 3, -10. προσόδιον ἐς Δῆλον, IV, 4, 1; IV, 33, 2; V, 19, 10. epigrammata, IV, -33, 2. - -Eumelus primus Patrensium rex, VII, 18, 2. - -Eumenes rex, I, 6, 7; I, 8, 6. - -Eumenides Sicyoniis quæ Atheniensibus σεμναί, II, 11, 7. μανίαι, VIII, -34, 1. atræ et candidæ, VIII, 34, 3. earum ædes et simulacra lignea, -VII, 25, 7. - -Eumolpia poesis, X, 5, 6. - -Eumolpus Deicratis pronepos, VI, 17, 7. - -Eumolpus Thrax Neptuni et Chiones f., Cereris sacerdos, I, 38, 2; II, -14, 3. Immaradi pater, I, 5, 2; I, 27, 4. - -Eunomus Prytanidis f. rex Spartæ, III, 7, 2. - -εὐοῖ, IV, 31, 4. - -Euoras saltus Laconiæ, III, 20, 4. - -Euphaes Antiochi f. Messeniorum rex, IV, 5, 8; IV, 8, 8; IV, 10, 3. - -Eupheme Musarum nutrix, IX, 29, 5. - -Euphemi Caris de Satyris narratio, I, 23, 5. - -Euphemus Neptuni f. Argonauta, V, 17, 9. - -Euphorbus Eretriam Persis prodit, VII, 10, 2. - -Euphorbi Trojani scutum a Menelao dedicatum, II, 17, 3. - -Euphorion Chalcidensis de Iphigenia, II, 22, 7. de Laodice, X, 26, 8. - -Euphranor pictor et statuarius, I, 3, 4. - -Euphrates fl. belluas malificas alit, IV, 34, 2. a Baccho primum ponte -junctus X, 29, 4. - -Euphron Hippasi f. Pythagoræ avus, II, 13, 2. - -Euphron Lepreates Labacis pater, VI, 3, 4. - -Euphrosyne Gratia, IX, 35, 5. - -Eupolemus Argivus architectus, II, 17, 3. - -Eupolemus Eleus Olympionica, VI, 3, 7; VIII, 45, 4. - -Eupolis comicus, II, 7, 3. - -Eupolus Thessalus adversarios Olympiæ argento corrumpit, V, 21, 3. - -Euripides trag., I, 2, 2; I, 21, 1. - -Euripus, III, 14, 8. euripi Cnidum et Mytilenen intersecant, VIII, 30, -2. - -Euripus Chalcidicus, I, 23, 3; I, 38, 1; IX, 16, 6; IX, 22, 5. - -Europa Phœnicis f., VII, 4, 1. a Jove in vico Teumesso occultata, IX, -19, 1. mater Carnei, III, 13, 5. τὰ ἐς Εὐρώπην ἔπη, IX, 5, 8. - -Europas Hyræi f., III, 15, 8. - -Europensis Mys, IX, 23, 6. - -Europas Ægialei f. pater Telchinis, II, 5, 6. - -Europs Phoronei f., II, 34, 4. - -Eurotas fl., III, 1, 1; III, 21, 1 et 3. cum Alpheo confluit, VIII, 44, -4; VIII, 54, 2. ejus fontes, VIII, 44, 3. - -Eurotas Myletis f. rex Laconiæ, III, 1, 1. - -Euryalus Hippodamiæ procus, VI, 21, 10. - -Euryalus Mecistei f. Epigonus, II, 20, 5. Argivorum ad Trojam dux, II, -30, 10; X, 25, 6. ejus statua, X, 10, 4. - -Euryalus Spartanus, IV, 20, 8. - -Eurybates Argivus, I, 29, 5. - -Eurybates præco, X, 25, 4 et 8. Laced., V, 8, 10. - -Eurybatus Laced., Olympionica, V, 8, 7. - -Eurybiades classis Laced. præfectus, III, 16, 6. - -Eurybotas disco nobilis, in arca Cypseli repræsentatus, V, 17, 10. - -Eurybotus Athen. Olympionica, II, 24, 7. - -Eurycles Spartanus, III, 14, 6. - -Euryclides Athen. orator a Philippo veneno necatus, II, 9, 4. - -Eurycrates Anaxandri f. rex Spartæ, III, 3, 5. - -Eurycyda Endymionis f., V, 1, 4. - -Eurydamidas Agidis f. rex Spartæ, III, 10, 5. veneno necatur a Cleomene, -II, 9, 1. - -Eurydamus Ætolorum dux contra Gallos, VI, 16, 1; X, 16, 4. - -Eurydice Acrisii uxor, III, 13, 8. - -Eurydice Æneæ uxor, X, 26, 6. - -Eurydice Amphiarai f. in arca Cypseli repræsentatus, V, 17, 5. - -Eurydice Antipatri f., Ptolemæi uxor, I, 6, 8; I, 7, 1. - -Eurydice Orphei uxor, IX, 30, 6. - -Eurydice Philippi uxor, V, 17, 4; V, 20, 10. - -Euryganea Hyperphantis f., Œdipi uxor, IX, 5, 11. - -Euryleon Laced. dux, IV, 7, 8; IV, 8, 11. - -Euryleonis Lacæna Olympionica, III, 17, 6. - -Eurylochus Ulyssis socius, X, 29, 1. - -Eurymachus Antenoris f., X, 27, 3. - -Eurymachus Hippodamiæ procus, VI, 21, 10. - -Eurymedon Agamemnonis auriga, II, 16, 6. - -Eurymedon Asiæ fl., X, 15, 4. - -Eurynome Gratiarum mater, IX, 35, 5. - -Eurynome Oceani f., VIII, 41, 4. - -Eurynomus deus; Delphis pictus, X, 28, 7. - -Eurypon Soi f. rex Spartæ, III, 7, 1. ejus posteri. Eurypontidæ, II, 36, -4; III, 7, 1; IV, 4, 4. Eurypontidarum sepulcra, III, 12, 8. - -Eurypylus Dexameni f., VII, 19, 9. - -Eurypylus Euæmonis f., VII, 19, 1 et 6; VII, 21, 7; IX, 41, 2; X, 27, 2. - -Eurypylus Telephi f. Machaonem occidit, III, 26, 10. Peneleum, IX, 5, -15. - -Eurysaces Ajacis f., I, 35, 2 et 3. - -Eurysthenes et Procles gemini fratres, III, 1, 7. Eurysthenis posteri -Agidæ, III, 2, 1; III, 7, 1. - -Eurystheus Herculi infensus, IV, 34, 10. defuncti liberos persequitur, -I, 32, 6. ejus monumentum, I, 44, 10. - -Euryteæ opp., VII, 18, 1. - -Eurytion Centaurus, VII, 18, 1. Pirithoi sponsam rapit, V, 10, 8. - -Eurytion vicus olim Œchalia, IV, 2, 3. - -Eurytus Actoris f., ab Hercule sagittis confixus, II, 15, 1; V, 3, 3. - -Eurytus Melanei f., IV, 2, 3; IV, 33, 5. heros, IV, 3, 10. - -εὐσεβεῖς fratres Catanenses, X, 28, 4. - -Eutæa opp. Arcadiæ, VIII, 27, 3. - -Eutelidas Argivus statuarius, VI, 10, 5. - -Eutelidas Lacedæm. Ol., V, 9, 1; VI, 15, 8. - -Euthydemus Sicyonis tyrannus, II, 8, 2. - -Euthymachus Tenedius Xericlyti pater, X, 14, 1. - -Euthymenes Mænalius Olympionica, VI, 8, 5. - -Euthymus pugil Olympionica, VI, 6, 4 — 11; VI, 11, 4. - -Euthys Charmidæ pater, III, 2, 7. - -Eutresiorum oppida, VIII, 27, 3. - -Eutychides Sicyonius statuarius Lysippi disc., VI, 2, 7; VI, 3, 6. - -Execestides Pythionica, X, 7, 7. - -ἐξηγηταὶ, I, 34, 4: II, 31, 4; IV, 33, 6. ἐπιχωρίων, I, 13, 8; I, 41, 2; -IX, 3, 3. τῶν ἐπιχωρίων Πατρεῦσιν, VII, 6, 5. Argivorum, II, 23, 6. -Eleorum, V, 6, 6; V, 21, 8 et 9. Lydorum, I, 35, 8. Megarensium, I, 42, -4. ὁ ἐν Ὀλυμπία, V, 10, 7. τῶν Ὀλυμπίασιν, V, 20, 4. τῶν Ὀλυμπίων, V, -20, 4. (conf. V, 15, 10; V, 18, 6). Sicyoniorum, II, 9, 7. τεράτων χαὶ -ἐνυπνίων, V, 23, 6. - -extemporalis eloquentiæ inventor, VI, 23, 6. - -extispicium, VI, 2, 5. - - - - - F. - - -Fabæ impura legumina, VIII, 15, 4. non Cereris munus, I, 37, 4. - -fagus sacra Dodonæ, I, 17, 5. faginæ glandes olim hominum cibus, VIII, -1, 6. - -Famæ ara, I, 17, 1. - -fatidicæ mulieres, X, 12, 1 — 10. - -felicitas perpetua nemini, VIII, 24, 13. - -feminæ Olympicis ludis victrices, III, 8, 1. Feminis interdictum ludis -Olympicis, V, 6, 7. _v._ mulieres. - -feræ immolantur, VII, 18, 12. - -ferrum quis primus fuderit, III, 12, 10. ferreæ statuæ, IV, 31, 10; X, -18, 6. - -ferruminationis inventor, X, 16, 1. - -festum quo ephebi flagris cæduntur, III, 16, 10. πυρσῶν, II, 25, 4. -Ἀλεαῖα. VIII, 47, 4. ἁλώτια, VIII, 47, 4. γυμνοπαιδίαι, III, 11, 9. -Δαίδαλα, IX, 2, 5. ἐλευθέρια, IX, 2, 6. Ἐπιδαύρια, II, 26, 8. Ἑρμαῖα, -VIII, 14, 10. Ἡραῖα, II, 24, 2; V, 16, 2. Ἡράχλεια, IX, 32, 2. Θεοξένια, -VII, 27, 4. Θεσμοφόρια, X, 33, 12. Θυῖα, VI, 26, 1. Ἰθωμαῖα, IV, 33, 3. -χισσοτόμοι, II, 13, 4. Δαμπτήρια, VII, 27, 3. Δάφρια, VII, 18, 11. -Δερναῖα, II, 36, 7. Διθοβόλια, II, 32, 2. Δύχαια, VIII, 2, 1; VIII, 38, -5. Μουσεῖα, IX, 31, 3. Σαρώνια, II, 32, 10. Σχιέρεια, VIII, 23, 1. -τύρβη, II, 24, 6. Ὑαχίνθια, III, 10, 1; III, 19, 3; IV, 19, 4. Χθόνια, -II, 35, 5. - -ficus Cereris donum, I, 37, 2. ficulnea statua, VI, 18 7. - -figuli Aulide multi, IX, 19, 8. - -filialis pietas, II, 20, 3; X, 28, 4. - -filum laneum homines arcet a Neptuni fano, VIII, 10, 2. - -fistula (σύριγξ) a Pane inventa, VIII, 38, 11. - -_T. Quinctius_ Flamininus in Græciam mittitur, VII, 7, 9; VIII, 51, 1; -X, 34, 4. Hannibalem capere nititur, VIII, 11, 11. - -fluvius ex effuso cruore ortus, IX, 33, 4: injecta liba per subterraneos -meatus egerens, X, 8, 10: mares gignens, VII, 22, 11: vitiliginem -sanans, V, 5, 11: homicidii labem refugiens, IX, 30, 8. fluvii frigidi, -VIII, 28, 2: maria et stagna perlabentes, V, 7, 3 — 5: Græci non ferunt -monstra noxia, IV, 34, 2; VIII, 28, 2. fluviorum rex, VIII, 38, 10: -ambages, VIII, 41, 3: occulti meatus, II, 5, 2: simulacra, VIII, 24, 12. -fluviis arbores et plantæ peculiares, V, 14, 3: detondentur comæ, I, 37, -3; VIII, 41, 3. - -focus cinericius, V, 15, 9. communis, VIII, 9, 5; VIII, 53, 9. - -fons stillans, II, 7, 4. amarus, IV, 35, 12. equi ungula exscalptus, II, -31, 9. portus et naves introspicientibus repræsentans, III, 25, 8, e -platano manans, IV, 34, 4. altero quoque anno exarescens, VIII, 29, 1. -fatidicus, VII, 21, 12. pluvias ciens, VIII, 38, 4. mammæ similis, IX, -34, 4. fontes miraculosi, IV, 35, 10 — 12. - -formicæ albicantes, III, 26, 3. - -Fortuna v. Tyche. - -Forum Romanum, X, 5. 11. forum Augusti, VIII, 46, 4. Trajani, V, 12, 6. -forum laterculi figura, VIII, 48, 1. fora Ionum, VI, 24, 2. - -Fretum Siculum, II, 5, 2 — 3. - -fructus arborum in sacrificio, VII, 18, 12. - -fulgure coruscat Æsculapius infans, II, 26, 5. fulguribus, procellis et -tonitribus sacra fiunt, VIII, 29, 1. - -fumus bifidus, IX, 18, 3. - -fungus evulsus scaturiginem præbet, II, 16, 3. - -funebres ludi primi, VIII, 4, 5. - -funis e capillis, VII, 5, 7. - -funus optimatum Messen., IV, 13, 3. Laced., IV, 14, 4. - -Furiæ v. Ἐρινύες et Εὐμένιδες. - -furor e subito sacrorum aspectu, I, 18, 2; III, 16, 9; VII, 19, 7. -furorem equis injiciens puteus, IX, 8, 2. - -fusor ferri primus, III, 12, 10. æris, VIII, 14, 8; X, 38, 6. - - - - - G. - - -Gabala opp. Corinth., II, 1, 8. - -Gades, X, 4, 6; I, 35, 8. - -Γαῖος Telluris fanum, V, 14, 10; VII, 25, 13. - -Galaco fons, III, 24, 7. - -Γαλήνης simulacrum, II, 1, 9. - -γαλεώτης in Thrasybuli statua, VI, 2, 4. - -Galeotis v. Hybla. - -Galli Græciam invadunt, I, 3, 6 — 4, 5; X, 19, 5, — 23, 14. ad Delphos -divinitus impugnantur, VIII, 10, 9. in Asiam trajiciunt, I, 8, 1; VII, -7, 5; X, 32, 4; X, 36, 1. Ptolemæum Ceraunum occidunt, I, 16, 2. -mercenarii, I, 7, 2; I, 13, 2. porcina abstinent, VII, 17, 10. - -gallus gallinaceus in Minervæ galea, VI, 26, 3. Soli sacer, V, 25, 9. -discerptus Africum arcet, II, 34, 2. gallinaceorum duo genera apud -Tanagræos, IX, 22, 4. - -_C. Sulpicius_ Gallus in Græciam legatus, VII, 11, 1. - -Ganyctoris filii, IX, 31, 6. - -Ganymeda dea, postea Hebe dicta, II, 13, 3. - -Ganymedis pater, raptus, munus, statua, V, 24, 5; V, 26, 2. - -Garapammon vel Sarapammon Ægyptius pugil, V, 21, 15. - -Garates vel Gareates fl. Arcadiæ, VIII, 54, 4. - -Gareatæ demus Tegeaticus, VIII, 45, 1. - -Gargaphia fons, IX, 4, 3. - -Gargettus Ionis pater, VI, 22, 7. - -Gaseptum Telluris fanum, III, 12, 8. - -Gatheæ opp. Arcadiæ, VIII, 34, 6. - -Gatheatas fl. Arcadiæ, VIII, 34, 5. - -Gela urbs Siciliæ ab Antiphemo condita, VIII, 46, 2. Geloorum thesaurus -et dona Olymp., VI, 19, 15; signa Dædalea, IX, 40, 4. - -Gelanor Sthenelæ f., II, 16, 1. cum Danao de regno Argivo contendit, II, -19, 3. - -Gelon Dinomenis f. Gelous, V, 23, 6; VI, 9, 4. - -Gelon Dinomenis f. Hieronis frater, V, 27, 1; VI, 9, 5; VI, 12, 1; VI, -19, 7; VIII, 42, 8. - -Gelon Hieronis minoris f., VI, 12, 3. - -Gelon Phocensium dux cum copiis deletus, X, 1, 5. - -Genesion locus, II, 38, 4. - -Genethlion locus Argolidis, ubi Theseus natus, II, 32, 9; VIII, 7, 2. - -Genetyllides deæ earumque statuæ, I, 1, 5. - -Gennaides deæ, I, 1, 5. - -Genunia, VIII, 43, 4. - -Gerania mons, I, 40, 1; I, 43, 7. - -Geranthræ seu Geronthræ opp., III, 2, 6; III, 21, 7; III, 22, 6. - -Gereatis vel potius Galeotis, _v._ Hybla. - -Gerenia urbs Eleutherolaconum, III, 21, 7; IV, 3, 2 et 9. Homero Enope, -III, 26, 8. Messeniæ finitima, IV, 1, 1; IV, 3, 2. - -Geres Bœotus coloniæ dux, VII, 3, 6, - -Germani ab Antonino oppressi, VIII, 43, 6. - -γέρων Gytheatis Nereus, III, 21, 9. - -γέροντες Spartani xxviii, III, 5, 2. - -Geronteum mons Arcadiæ, VIII, 16, 1; VIII, 22, 1. - -γερουσία Spartanorum, III, 11, 2. - -Geryon Chrysaoris f., I, 35, 7. tricorpor, V, 19, 1. ejus boves, III, -16, 5; IV, 36, 3. filia, X, 17, 5. - -Getæ Lysimachum vincunt, I, 9, 6; a Trajano imperio Romano adjiciuntur, -V, 12, 6. - -Gigantes Rheæ opem ferunt, VIII, 32, 5; VIII, 36, 2. mortales, non a -diis oriundi, VIII, 29, 2. quo loco cum diis pugnaverint, I, 25, 2; -VIII, 29, 1; VIII, 47, 1. - -Gitiadas Laced. poeta et faber ærarius, III, 17, 2; III, 18, 8. - -Glandibus faginis vescebantur veteres, VIII, 1, 6. - -γλάνις piscis Hermi et Mæandri, IV, 34, 2. - -Glauce Creontis Corinthii f., II, 3, 6. - -Glauce nympha, VIII, 47, 3. - -Glaucias Ægineta statuarius, VI, 9, 5, et 9; VI, 10, 3; VI, 11, 9. - -Glaucias Crotoniates Olympionica, X, 7, 4. - -Glaucias Rheginus, V, 27, 8. - -glaucis oculis Minerva, I, 14, 7. - -Glaucon Athen. Olympionica, VI, 16, 9. - -Glaucus Æpyti f. Messeniorum rex, IV, 3, 9. - -Glaucus Antenoris f., X, 27, 3. - -Glaucus Argivus statuarius, V, 26, 2 et 6. - -Glaucus Carystius Demyli f. Olympionica, VI, 10, 1 — 3. ejus insula, -_ib._ - -Glaucus Chius ferrum primus ferruminat, X, 16, 1. - -Glaucus Coroyræus, Philonis pater, VI, 9, 9. - -Glaucus deus marinus, VI, 10, 1. Anthedonius piscator, IX, 22, 7; ejus -barba, X, 4, 7, πήδημα, IX, 22, 6. - -Glaucus Epicydis f. perjurus, II, 18, 2; VIII, 7, 8. - -Glaucus fl., VII, 17, 2. - -Glaucus Sisyphi f. Bellerophontis pater, II, 4, 3. Taraxippus, VI, 20, -19. - -Glenus Herculis f., IV, 30, 1. - -Glisas Bœotiæ opp., IX, 19, 2. prœlium ibi ab Epigonis commissum, I, 44, -4; IX, 5, 13; IX, 8, 6; IX, 9, 4. - -Γλυχεῖαι fontes, VII, 27, 4. - -Glyppia pagus, III, 22, 8. - -Gnathon Dipæensis Olympionica, VI, 7, 9. - -Gnothis Thessalus; ejus donarium, V, 24, 5. - -Gobryas Persa Mardonii pater, I, 1, 5; III, 11, 3; IX, 1, 3. - -Golgi locus Cypri, VIII, 5, 2. - -Gonippus et Panormus Andanienses, IV, 27, 1. - -Gonusa Sicyoniorum opp., II, 4, 4; V, 18, 7. conf. VII, 26, 13. - -Gorgasus Machaonis et Anticleæ f., IV, 3, 10; IV, 30, 3. - -Gorge Œnei f., X, 38, 5. - -Gorgias Carmantidis f. Leontinus, VI, 17, 7. statua ejus inaurata, X, -19, 1. - -Gorgo v. Medusa. - -Gorgophone Persei f. Perieris et Œbali uxor, II, 21, 7; III, 1, 4; IV, -2, 4. - -Gorgus Aristomenis f., IV, 19, 6; IV, 21, 2 et 10. Messeniæ dux, IV, 23, -2 et 5. ejus uxor, IV, 19, 6. - -Gorgus Eleus Olympionica, VI, 15, 9. - -Gorgus Eucleti f., Messenius Olympionica, VI, 14, 11. - -Gortyn s. Gortyna urbs Cretæ, VIII, 53, 4. Gortyniis opem fert -Philopœmen, VIII, 50, 6. - -Gortyna s. Gortys Arcadiæ opp., V, 7, 1; VIII, 27, 4; VIII, 28, 1. - -Gortynius Arcadiæ fl., V, 7, 1; VIII, 4, 8; VIII, 28, 2. - -Gortys Stymphali f., VIII, 4, 8. - -Gortys Tegeatæ f., VIII, 53, 4. - -Græa feminæ et urbis nomen, IX, 20, 2. - -Græciæ miracula, IX, 36, 5; IX, 38, 2. claves, VII, 7, 6. colonia prima, -VIII, 2, 5. urbs recentissima, VIII, 27, 1. urbium primariarum fatales -casus, VII, 17, 1 — 2. condicio sub Romanis, VII, 16, 9; VII, 17, 3 — 4. -viri fortes, VIII, 52, 1 — 5. proditores, VII, 10, 1 — 5. Graeciæ -effigies, V, 11, 5; VI, 16, 3. - -Græci creduli, IX, 30, 4. in exteris rebus prædicandis diligentiores -quam in suis, IX, 36, 5. ab Ilio redeuntes tempestate disjecti, VIII, 5, -2. adversus Persas quot pugnarint, X, 20, 1, adversus Gallos, X, 20, 3. -Græcorum commune donarium post pugnam Platæensem, V, 23, 1; VII, 6, 4; -X, 13, 9; post Salaminiam, X, 14, 5. in sacris magnificentia, V, 12, 3. -dissensus in rerum gestarum narratione, IV, 2, 3; VIII, 53, 5; IX, 16, -7. insularibus tributa imposita ab Aristide, VIII, 52, 2. Græci civitate -Romana donati bona sua filiis non donatis non relinquunt, VIII, 43, 5. - -gramine coronatus Schedius, X, 30, 8. - -grando sacrificiis et incantamentis abigitur, II, 34, 3. - -Granianus Sicyonius Olympionica, II, 11, 8. - -Gras Echelai f., coloniæ dux, III, 2, 1. - -Gratia in basi solii Jovis Olymp., V, 11, 8. - -Gratiarum numerus, nomina, cultus, mysteria, parentes, IX, 35. ædes, -simulacra, insignia, I, 22, 8; II, 34, 10; III, 14, 6; III, 18, 6; VI, -24, 6; IX, 34, 1; IX, 38, 1. lucus, II, 34, 10, Gratiis et Eumenidibus -junctim sacra fiunt, VIII, 34, 3. Gratiæ ante templum Junonis, II, 17, -3; in corona Junonis, II, 17, 4; V, 11, 7. - -Grylus _vide_ sub Ogrylus. - -Gryllus Xenophontis f. Epaminondam vulnerat, I, 3, 4; VIII, 9, 5 et 10; -VIII, 11, 6; IX, 15, 5. - -Gryniæum Apollinis templum, I, 21, 7. - -grypes in galea Minervæ, I, 24, 5. cum Arimaspis pugnant _ib._ 6. -pantheris similes, VIII, 2, 7. - -Gunes Laonomes pater, VIII, 14, 2. - -Guneus dux ad Trojam, VIII, 18, 2. - -Γύαλα thoracum, X, 26, 5. - -Gyges Dascyli f. a Smyrnæis ejicitur, IV, 21, 5; IX, 29, 4. - -Gymnasium Eleorum, V, 15, 8, Pellenensium, VII, 27, 5, Ptolemæi, I, 17, -2; gymnasiorum dii præsides, IV, 32, 1. - -gymnastæ nudato corpore in certamen descendunt, V, 6, 8. eorum -jusjurandum, V, 24, 9. - -Γυμνοπαιδίαι Spartanorum festum, III, 11, 9. - -e gypso simulacra, VIII, 22, 7; IX, 32, 1. gypsatis armis victi hostes, -X, 1, 11. - -Gythium Lacedæmoniorum navale, I, 27; V, III, 21, 4 et 6. ejus -conditores et memoranda _ib._ 8. classis Laced. ibi combusta, VIII, 50, -8. - - - - - H. - - -Hæmon Iphiti pater, V, 4, 6. - -Hæmon Lycaonis f. Hæmonias condit, VIII, 3, 3; VIII, 44, 2. - -Hæmon Thoantis f., pater Oxyli et Thermii, V, 3, 6, et 7. - -Hæmoniæ vicus Arcadiæ, VIII, 3, 3; VIII, 44, 1. - -Hæmostratus Tritæensis, pater Agesarchi, VI, 12, 8. - -Hagias Agelochi f. Lysandro vaticinatur, III, 11, 5. - -Hagnagora Aristomenis soror, Euergetidæ uxor, IV, 21, 2; Tharycis -Phigaliensis, IV, 24, 1. - -Ἁγνὴ Libera, IV, 33, 4. - -Hagno fons, VIII, 38, 3. - -Hagno nympha, VIII, 31, 4; VIII, 47, 3. Jovis nutrix, VIII, 38, 3. - -Halæ opp. Bœotiæ, IX, 24, 5. - -ἅλιαι mulieres, II, 22, 1. - -Haliartia regio, IX, 16, 6; IX, 17, 4; X, 35, 2. - -Haliartus opp. Bœot. a Spartanis oppugnatur, III, 5, 3. ejus situs et -conditor, IX, 32, 5. tomas IX, 33, 1 et 3, a Persis combusta, X, 35, 2. - -Haliartus Thersandri f., IX, 34, 7. - -Halicarnassus Cariæ opp. colonia Trœzen., II, 30, 9; II, 32, 6. -Mausoleum, VIII, 16, 4. - -Halice opp., II, 36, 1. - -Halirrhothius Neptuni f. a Marte interfectus, I, 21, 4; I, 28, 5. - -Halitæa fons Ephesii agri, VII, 5, 10. - -Halitherses Ancæi et Samiæ f., VII, 4, 1. ejus statua, X, 10, 3. - -Haliusa ins., II, 34, 8. - -Halmones v. Olmones. - -Halmus Sisyphi f., IX, 34, 10; IX, 36, 1. - -Halotia festum Tegeatarum, VIII, 47, 4. - -ἁλτῆρες, V, 26, 8; ἀρχαῖοι, V, 27, 12; VI, 3, 10. - -Halus locus Arcadiæ, VIII, 25, 2. - -Hama fons Mercurio sacer, VII, 22, 4. - -Hamadocus _vid._ sub Amadocus. - -Harma urbs Bœot., I, 34, 2; IX, 19, 4. - -Harmodius Athen. Hipparchum interficit, I, 8, 5. ejus sepulcrum, I, 29, -15. - -Harmodius Eleus Callonis pater, VI, 12, 6. - -Harmonia Cadmi uxor triplicis Veneris simulacra statuit, IX, 16, 3. ejus -nuptiæ, III, 18, 12; IX, 12, 3. monile, IX, 41, 2. - -ἁρμονία Φρύγιος, IX, 12, 5. - -ἁρμοσταὶ Laconici a Lysandro constituti, IX, 32, 9. ejiciuntur ab -Epaminonda, VIII, 52, 4; IX, 6, 4, - -Harpagus Medus, II, 31, 6. - -Harpalus Amyclæ f., VII, 18, 5. - -Harpalus Macedo, I, 37, 5; II, 33, 4. - -Harpina Asopi f. Œnomai mater, V, 22, 6; VI, 21, 8. - -Harpina urbs ab Œnomao condita, VI, 21, 8. - -Harpinates fl., VI, 21, 8. - -Harplea locus Laconiæ, III, 10, 7. - -Harpyiæ a Phineo abactæ, III, 18, 15; V, 17, 11. Pandarei filias -rapiunt, X, 30, 1. - -Hebe Jovis filia Herculi nupta, I, 19, 3; II, 13, 3; II, 17, 6. Junoni -adstat, II, 17, 5; VIII, 9, 3. ejus templum, II, 12, 4. - -Hebræi supra Syros, I, 5, 5, supra Palæstinam, X, 12, 9. Sileni apud eos -sepulcrum, VI, 24, 8. Hebræorum byssus, V, 4, 2, Mausoleum, VIII, 16, 4. - -Hecaerge Hyperborea, I, 43, 4; V, 7, 8. - -Hecas vates Aristodemi filios comitatur, IV, 16, 1. - -Hecas vates in bello Messeniaco secundo, IV, 16, 1; IV, 21, 7 et 12. - -Hecatæus Milesius de Auge, VIII, 4, 9; VIII, 47, 4, de Cerbero, III, 25, -5, de Œchalia, IV, 2, 3. - -Hecate Iphigenia, I, 43, 1. ab Æginetis inprimis culta, II, 30, 2. ejus -templum et statuæ, II, 22, 7; II, 30, 2. ἐπιπυργιδία _ib._ - -Hecatomphonia sacra, IV, 19, 3. - -Hectenes _vid._ sub Ectenes. - -Hector Amphicli pronepos Chii rex, VII, 4, 9. - -Hector Priami f., V, 25, 8. pictus, X, 31, 4. sepultus apud Thebanos, -IX, 18, 5. inferias ei mittunt Trojani, III, 18, 16. - -Hecuba in Lyciam ab Apolline transportata, X, 27, 2. somnium ejus, X, -12, 5. - -hedera ubi primum exorta, I, 31, 6. hedera templum labefacit, IX, 33, 7. - -Hegeleos Tyrrheni f., II, 21, 3. - -Hegemone Gratia, IX, 35, 2. - -Hegepolis Cous, VI, 17, 2. - -Hegesarchus, _vid._ sub Agesarchus. - -Hegesinus ἐν τῇ Ἀτθίδι, IX, 29, 1. - -Hegetorides Antagoræ f. Cous, III, 4, 9. - -Hegias Athen. statuarius, Onatæ et Ageladæ æqualis, VIII, 42, 10. - -Hegias Trœzen. poeta, I, 2, 1. - -Hegylus Theoclis pater, V, 17, 2; VI, 19, 8. - -Helena Nemesis f., I, 33, 7. in Asiæ et Europæ perniciem nata, X, 12, 2. -a Theseo et Pirithoo rapta, III, 18, 15. Theseo nupta, II, 32, 7. e -Theseo gravida Menelao nubit, II, 22, 6. invaditur a Menelao, V, 18, 3. -a Megapenthe et Nicostrato expellitur, III, 19, 9. rediviva Achillis -uxor Stesichoro cæcitatis causam indicat, III, 19, 13. Helenæ famulæ, X, -25, 4, proci jurejurando adstricti, III, 20, 9, lavacrum, II, 2, 3, -sepulcrum, III, 19, 9, templum, III, 15, 3. Helena δενδρίτις, III, 19, -10. - -Helena Hebræa, VIII, 16, 5. - -Helene ins. Attica, I, 35, 15; VIII, 14, 12. - -Helenus Priami f. Pyrrhi comes successor et liberorum tutor, I, 11, 1; -II, 23, 5 — 6. sapientia insignis, V, 22, 2. ejus monumentum, II, 23, 5 -— 6, effigies, X, 25, 5. - -Helicæa dicasterium Athen., I, 28, 8. - -Helicaon Antenoris f., X, 26, 7. - -Helice opp. Ægiali, VII, 1, 4 et 24; VII, 25, 4. - -Helice Selinuntis f. lonis uxor, VII, 1, 3; VII, 25, 8. - -Helicon Bœotiæ mons, IX, 26, 6 — 27, 1, Musis sacer, IX, 29, 1. ejus -lucus, IX, 29, 5, tripodes et statuæ, IX, 31, 1 — 3, plantæ et -serpentes, IX, 28, 1. - -Helicon fl. Bœotiæ, IX, 30, 8. - -Heliodorus Haliensis; ejus sepulcrum, I, 37, 1. - -Helisson Lycaonis f., VIII, 3, 2. - -Helisson fl. Arcadiæ, II, 12, 2; V, 7, 1; VIII, 3, 3; VIII, 29, 5; VIII, -30, 1. - -Helisson opp. Arcadiæ, VIII, 3, 3; VIII, 27, 1 et 7; VIII, 30, 1. - -Helius Persi f., III, 20, 6. - -Hellanicus Alcæneti f. Olympionica, VI, 7, 8. - -Hellanicus Eleus, V, 5, 1. - -Hellanicus Ephesius Amyntæ pater, VI, 4, 5. - -Hellanicus de Medeæ filio, II, 3, 8; de Pyladis et Electræ filiis, II, -16, 7. - -Hellanodicarum numerus, V, 9, 5; sedes et officia, VI, 2, 2; VI, 6, 6; -VI, 20, 10; VI, 23, 2; VI, 24, 1 — 4. hellanodicis interdicitur equestri -certamine, VI, 1, 3. - -Hellanodiceon, VI, 24, 1. - -Hellas olim Thessaliæ pars, post tota Græcia, III, 20, 6. - -Helle cum Phrixo aufugit, IX, 34, 5. - -Hellen Thessaliæ rex, VII, 1, 2. - -Hellenium locus Spartæ, III, 12, 6. - -Hellespontii, X, 31, 6. - -Helos opp. Laced., III, 2, 7; III, 20, 6; III, 22, 3. - -Helotes, III, 20, 6; IV, 23, 1. deficiunt, I, 29, 8; III, 11, 8; IV, 24, -5. ter mille venduntur a Philopœmene, VIII, 51, 5. - -ἡμεροδρόμος, VI, 16, 5. - -Hemithea Cycni f., X, 14, 2. - -Henioche Creontis f., IX, 10, 3. - -ἡίοχος cælestis, II, 32, 1. - -Heraclea sub Œta monte, II, 23, 5. ab. Achæis obsessa, VII, 15, 3 et 9. -ab Ætolis capta, X, 20, 9. - -Heraclea ad Pontum Euxinum, V, 26, 7; X, 15, 1. - -Heraclea vicus Eleorum, VI, 22, 7. - -Heracleotæ ad Miletum, V, 1, 5. - -Heraclidæ a Perseo orti, II, 18, 7. Ætolicorum regum consanguinei, V, 3, -7. de Alcmene sepelienda dissentiunt, I, 41, 1. reditum in Peloponnesum -tentant, I, 41, 2. redeunt, II, 13, 1; II, 18, 7; III, 1, 5; IV, 3, 3. - -Heraclides Alexandrinus Olympionica, V, 21, 13. - -Heraclides Prytanis Delphorum, X, 2, 5. - -Ἡράχλεια ἡμέρα, II, 10, 1. festum Herculis, IX, 32, 2. - -Ἡραχλεῖον, III, 15, 5; IV, 30, 1; VII, 5, 5; IX, 11, 4 et 6; IX, 32, 4. - -Ἡράχλειος fons, II, 32, 4. - -Ἡράχλειος torrens, X, 37, 3. - -Ἡραῖα festum, II, 24, 2; certamina, V, 16, 2. - -Heræa Arcadiæ Opp., III, 8, 7 et 8; VI, 17, 4; VIII, 26, 1 — 2. Ἡραιῖτις -χώρα, V, 7, 1. - -Heræus Lycaonis f. Herææ conditor, VIII, 3, 4; VIII, 26, 1. - -Ἡραῖον II, 16, 2; II, 17. signa Dædalea in Argivo posita non supersunt, -IX, 40, 4. - -Hercules Ægyptius vel Canobensis, X, 13, 8. - -Hercules Alcmenæ f. Pelopis pronepos, V, 13, 2; V, 14, 1 et 9; Æchmagoræ -pater, VIII, 12, 3; Antiochi, I, 5, 2 et X, 10, 1; Ctesippi, II, 19, 1 -et III, 16, 6; Echephronis et Promachi, VIII, 24, 2; Telephi ipsi omnium -simillimi, X, 28, 8; Theagenis, VI, 11, 2. Tyrseni, II, 21, 3. cum -Acheloo luctatur, III, 18, 6 et VI, 19, 12; cum Antæo, IX, 11, 6. -Actoris filios occidit, II, 15, 1; III, 18, 15; V, 2, 1. ab Æsculapio -sanatur, III, 19, 7; III, 20, 5. Amazonas devincit, V, 11, 4; V, 25, 11. -Apollini templum exstruit, VIII, 15, 5; tripodem eripit, III, 21, 8; -VIII, 37, 1; X, 13, 7. aprum Erymanthium venatur, VIII, 24, 5; -Marathonium, I, 27, 10. Arione vehitur, VIII, 25, 10. Asinæis terminum -ponit, II, 28, 2. Atlantem onere levat, V, 10, 9; V, 11, 5. Augen -comprimit, VIII, 4, 9. cum Augea bellum gerit, V, 12, 1; VI, 20, 16. -Cerberum ex inferis protrahit, II, 31, 2; II, 35, 10; III, 25, 5; IX, -34, 5. ad Ceycem migrat, I, 32, 6. Cyathum interficit, II, 13, 8; -Cycnum, I, 27, 6; III, 18, 10. δαφναφορεῖ, IX, 10, 4. Diomedem Thracem -punit, III, 18, 12; V, 10, 9. dracones jugulat, I, 24, 2. Dryopes -vincit, IV, 34, 9. Elidem capit, V, 3, 1; purgat, V, 1, 9; V, 10, 9; IX, -11, 6. Geryonis boves abigit, III, 16, 5; III, 18, 13; IV, 36, 3; V, 19, -1. Heben ducit, I, 19, 3; II, 17, 6. Hippocoontem et filios punit, II, -18, 7; III, 10, 6; III, 15, 4; VIII, 53, 9. Icarum sepelit, IX, 11, 5. -Jovi ἀπομνίῳ primus sacra facit, V, 14, 1, Junoni αἰγοφάγῳ, III, 15, 19. -leonem suffocat, III, 18, 5; V, 11, 5; VI, 5, 5; VIII, 18, 3. cum Lepre -voracitate certat, V, 5, 4. Linum interficit, IX, 29, 9. a Marathoniis -primum colitur, I, 15, 3; I, 32, 4. Megaram uxorem dimittit, X, 29, 7. a -Minerva adjuvatur, V, 17, 11; VI, 19, 12; VI, 25, 2; VIII, 18, 3: -sopitur, IX, 11, 2: in deorum consortium introducitur, III, 18, 11; III, -19, 5. cum Nelei filiis fœdus icit, IV, 15, 8. Nessum punit, III, 18, -12. Olympicos ludos edit, V, 8, 3; VIII, 48, 1. Orchomeniis Arcadicis -barathra fodit, VIII, 14, 2 et VIII, 19, 3; Bœoticos vincit Cephiso -immisso, IX, 17, 2; IX, 37, 2; VIII, 38, 7. cum Oreo Centauro pugnat, -III, 18, 6. Peliæ funebribus præsidet, V, 17, 9. Phenei habitat, VIII, -14, 2. populum albam in Græciam infert, V, 14, 2. Prometheum vinculis -liberat, V, 10, 6. Pylum capit, III, 26, 8. Saurum latronem interficit, -VI, 21, 3. Sostratum sepelit, VII, 17, 8. spinis evellendis exercetur, -VI, 23, 1. Stymphalides sagittis configit, VIII, 22, 4. e Thestii -filiabus L filios procreat LII, IX, 27, 6 — 7. cum Thurio gigante -pugnat, III, 18, 11. Tirynthe profugit, I, 32, 6; VIII, 14, 2. Herculis -clava, II, 31, 10; Cynosarges, I, 19, 3; gymnasium, IX, 11, 7; labores, -III, 17, 3; V, 10, 9; V, 26, 7. sacerdos virgo, IX, 27, 6. sacra -Sicyonia, II, 10, 1. sagittæ, V, 13, 4. simulacrum antiquum, III, 14, 6; -armatum, III, 15, 3; colossicum, IX, 11, 6; cubitum x, V, 25, II; -Dædaleum, IX, 40, 3; femore vulnerato, VIII, 53, 9; ferreum, X, 18, 6; -nudum, II, 4, 5; puerile, V, 25, 7; quadratum, II, 10, 7. templa, IV, -30, 1; IX, 24, 3; IX, 27, 6; IX, 32, 2; IX, 38, 6: templum Herculi cum -Mercurio commune, VIII, 32, 3. Ἡρακλής Βουραῖχὀς, VII, 25, 10. Θάσιος, -V, 25, 12; VI, 11, 2. Θηβαῖος, V, 8, 8; VIII, 48, 1. ἱπποδέτης, IX, 26, -1. Μάντιχλος, IV, 23, 10; IV, 26, 3. πατρῷος, IV, 8, 2. πρόμαχος, IX, -11, 4. ῥινοχολούστης, IX, 25, 4. σπηλαἷτης, X, 32, 5. Τιρύνθιος, V, 2, -2; X, 13, 8. Χάροψ, IX, 34, 5. - -Hercules Alexandri M. f., IX, 7, 2. - -Hercules Idæus, V, 7, 6; V, 13, 8. Thebano antiquior, IX, 27, 8; ludos -Olympicos instituit, V, 7, 7 et 9. Cereris Mycalessiæ ædituus, IX, 19, -5; IX, 27, 8. παραστάτης, V, 8, 1; V; 14, 7; VI, 23, 3. ejus statua, -VIII, 31, 3. - -Hercyna fl. Bœot. IX, 39, 2 et 3 et 5 et 7. - -Hercyna nympha, IX, 39, 2. - -Hermæ ἄχωλοι quadrati, I, 17, 2; I, 24, 3; IV, 33, 3; VIII, 39, 6; X, -12, 6. termini, II, 38, 7; III, 1, 1; III, 10, 6. - -Hermæ pueri in Trophonii sacris, IX, 39, 7. - -Hermæa, VIII, 14, 10. - -Hermæum locus Arcadiæ, IV, 34, 6. - -hermaphroditus, v. Attes. - -Hermesianax Agonei f. Olympionica, VI, 17, 4. - -Hermion Europis f., II, 34, 4. - -Hermione Helenæ ex Menelao f. uxor Pyrrhi, I, 11, 1; III, 25, 1; III, -26, 7. postea Orestis, I, 33, 8; III, 1, 5; X, 16, 4. ejus ex Oreste -filius, II, 18, 6. - -Hermion opp., II, 34, 4. primæ situs, II, 34, 10, recentioris, _ib._ 11. -Ἑρμιονὶς χώρα _ib._ 6. - -Hermocrates Clitomachi pater, VI, 15, 3. - -Hermogenes Cytherius statuarius, II, 2, 8. - -Hermogenes Xanthius cognomento ἵππος Olympionica, V, 13, 3. - -Hermolycus pancratiastes, I, 23, 10. - -Hermon Lysandri gubernator, X, 9, 7. - -Hermon Pyrrhi f., VI, 19, 8. - -Hermon Trœzenius statuarius, II, 31, 6. - -Hermophantus Chius Lysandri socius, X, 9, 9. - -Hermus fl., IV, 34, 2; V, 13, 7; VII, 27, 12; X, 4, 6. Hermi campus, -III, 9, 6. - -Herodes Atticus Athenis stadium marmoreum, I, 19, 6; et Odeum exstruit, -VII, 20, 6. Delphicum stadium exornat, X, 32, 1. ejus donaria in templo -Isthmico, II, 1, 7; in gymnasio Olympionica, VI, 21, 1. - -Herodotus Clazomenius Olympionica, VI, 17, 2. - -Herodotus Halicarnass., I, 5, 1; II, 20, 10; II, 30, 4; III, 2, 3; V, -26, 4; X, 20, 2; X, 32, 8; X, 33, 8 et 9 et 12. - -Heroes et heroici seculi homines proceri, VI, 5, 1. heroes invocantur, -IV, 27, 6. heroes ἐπώνυμοι Atheniens., I, 5, 1 — 2. heroes Marathonii, -I, 32, 4. heroum ultimus Cleomedes, VI, 9, 8. heroum adversus impios -homines iræ, III, 4, 6. heros, ἀρχηγέτης, X, 4, 10.δαίμων, VI, 6, 7. -heroum aræ, I, 1, 4. - -Herophanes Trœzen. de Europe Phoronei notho, II, 34, 4. - -Herophile Sibylla, X, 12, 1 — 7. - -Herse Cecropis f., I, 2, 6; ejus mors, I, 18, 2. - -Hesiodi ætas, IX, 30, 3; patria, IX, 38, 4; repulsa in Pythiis, X, 7, 3; -ῥάβδος, IX, 30, 3; tripus præmium, IX, 31, 3; mors, IX, 31, 6; -sepulcrum, IX, 38, 3; statua, V, 26, 2; IX, 27, 5. carmina ei ab aliis -alia data, IX, 31, 4; interpolata, II, 26, 7: χατάλογος γυναιχῶν, I, 3, -1; I, 43, 1; III, 24, 10; (cf. Ἠοῖαι μεγάλαι), ἔπη μαντιχὰ, IX, 31, 5. -θεογονία suspecta, VIII, 18, 1; IX, 27, 2; IX, 31, 5; IX, 35, 5. loci -laudati, I, 24, 7; II, 9, 5. - -Hesperia malus, VI, 19, 8. - -Hesperides, V, 11, 6; V, 17, 2; VI, 19, 8. - -Hestiæa s. Histiæa Eubœæ opp., VII, 4, 9. postea Orcus, VII, 26, 4. ab -Otilio eversa, VII, 7, 9. - -Hestiæus perdit Milesios, X, 33, 2. - -Hestiatores v. ἱστιάτορες. - -Ἑστιατόριον, V, 15, 12. - -Hetœmocles Hipposthenis f., III, 13, 9. - -hexametrum primus cecinit Olen, X, 5, 7. - -Ἱχέσιος, I, 20, 7; III, 17, 9; VII, 25, 1. - -Hicesius Chius Lysandri ad Ægospotamos socius, X, 9, 9. - -Hicetaon Critolai pater, X, 26, 1. - -Hicetas Aristocratis f. et pater, IV, 17, 2; VIII, 5, 13. - -ἱερὰ ὁδὸς, I, 36, 3; V, 25, 7. - -Hiera ins. Æolica, X, 11, 4, - -Hiera ins. e mari emersa, , VIII, 33, 4. - -Hiera Trœzeniorum ins. antea Sphæria, II, 33, 1. - -Hierocæsarea opp. Lydiæ, V, 27, 5. - -Hieron Dinomenis f. Syracus., VI, 12, 1; VIII, 42, 8. - -Hieron Hieroclis f. Syracusarum tyrannus, VI, 12, 2. populi Romani -socius, _ib._ 3. ejus statuæ duo, _ib._ 4, tres, IV, 15, 6. - -Hieron Prienensis patriam suam pessundat, VII, 2, 10. - -Hieronymus Andrius Olympionica, III, 11, 6; VI, 14, 13. - -Hieronymus Cardianus historicus, I, 9, 8; I, 13, 9. - -Hieronymus Mænalius Megalopoli urbi condendæ præfectus, VIII, 27, 2. - -ἱεροθύ σιον Messeniorum, IV, 32, 1. - -ἱεροθύται, VIII, 42, 12. - -ἱεροφάντης, II, 14, 1; IV, 16, 2. - -Hilaira et Phœbe Dioscurorum uxores, Apollinis filiæ, II, 22, 5; III, -16, 1; IV, 31, 12. - -ἱμᾶντες pugilum, V, 21, 14; VIII, 40, 3. - -Himerensium de Helena fabula, III, 19, 11. - -Hippagoras Leontinus; ejus donarium, V, 22, 7. - -ἱππάφεσις Olympiæ, VI, 20, 10 — 14. - -Hipparchus Pisistrati f., I, 8, 5; I, 23, 2; I, 29, 15. - -Hippasus Pythagoræ proavus, II, 13, 2. - -Hippeus, I, 33, 8. - -Hippias Pisistrati f., I, 23, 1. - -Hippias ό σοφὸς, V, 25, 4, - -Hippias statuarius, VI, 13, 5. - -Hippo Scedasi filia Molpi soror, IX, 13, 5. - -Hippocoon Tyndarum fugat, III, 1, 4; III, 21, 2. ejus filii, III, 14, 6 -et 7; III, 15, 1. - -Hippocrates Ariphronis f. Athen. dux, III, 6, 1; IX, 6, 3. - -Hippocrates Epicydis frater Syracusanos sollicitat, VI, 12, 4. - -Hippocratis medici donarium, X, 2, 6. - -Hippodamia Œnomai f., V, 11, 6; VI, 20, 19. Heræa instituit, V, 16, 4. -ejus proci, V, 14, 6; V, 17, 7; VI, 21, 9: nox una Myrtilo pacta, VIII, -14, 11: ludicrum, V, 20, 1: exsilium, VI, 20, 7. - -Hippodamion, V, 22, 2; VI, 20, 7. - -ίπποδρομία, VIII, 4, 5. - -hippodromus Olympiæ, VI, 20, 10; Eleorum, VI, 24, 2. - -Hippola urbs, III, 25, 9. - -Hippolyte Amazonum dux, I, 41, 7. - -Hippolytus Rhopali f. rex Sicyonis, II, 6, 7. - -Hippolytus Thesei f., I, 22, 1 — 2; II, 27, 4; II, 31, 4; II, 32, 1 et 3 -— 4 et 10; III, 12, 9. - -Hippomachus Moschionis f., Eleus, Olympionica, VI, 12, 6. - -Hippomanes æreo equo infusum, V, 27, 3. - -Hippomedon Adrasti sororis f., X, 10, 3. Polydori pater, II, 20, 5. -Polynicem adjuvat, II, 36, 8. - -Hippomenes Medontides, IV, 13, 7. - -Hippus Eleus Olympionica, VI, 3, 5. - -Hipponous Capanei pater, IX, 8, 7. Prœti f., X, 10, 3. - -Hippopotamus, _v._ equus. - -ἵππος, v. Hermogenes. - -Hipposthenes Laced. Olympionica, III, 13, 9; V, 8, 9. ejus templum et -cultus, III, 15, 7. - -Hippostratus amasius Laidis, II, 2, 5. - -Hippotes Phylantis f., II, 4, 3. Carno interfecto aufugit, III, 13, 4. - -Hippothoon heros eponymus Athen. Neptuni et Alopes f., I, 5, 2; I, 38, -4; I, 39, 3. - -Hippothoitis tribus Tegeatarum, VIII, 53, 6. - -Hippothous Cercyonis f. Arcadiæ rex, VIII, 5, 4; VIII, 45, 7. - -Hippotion Tarentinus, V, 25, 7. - -Ἱπποτρόφοι, VI, 2, 1; VI, 10, 8. - -Hippucrene Bœotorum et Trœzeniorum, II, 31, 8; IX, 31, 3. - -Ἵππου μνῆμα, III, 20, 9. - -Hira opp. Messeniæ postea Abia, IV, 30, 1. - -hircinus sanguis adamantem liquefacit, VIII, 18, 6. - -hirundines in Daulide non degunt, X, 4, 9. - -Hispani, v. Iberi. - -Histiæa Eubœæ opp., VII, 4, 9. - -Ἱστιάτορες Dianæ Ephesiæ, VIII, 13, 1. - -Historis Tiresiæ f., IX, 11, 3. - -Holæas Cypseli Arcadis f., VIII, 5, 7. - -Holmones _vid._ sub Olmones. - -Homeri ætas, IX, 30, 3; patria, X, 24, 2; cæcitas, paupertas, errores, -I, 2, 3; II, 33, 3; IV, 33, 7. antrum Smyrnæum, VII, 5, 12; monumentum, -X, 24, 2; statua, V, 26, 2. carmina a Pisistrato collecta, VII, 26, 13, -hymni cum Orphicis collati; IX, 30, 12, hymnus in Apollinem, X, 37, 5, -in Cererem, IV, 30, 4. strategemata, IV, 28, 7 — 8. Homerus deum -Delphicum consulit, X, 7, 3. antiquis nominibus gaudet, IX, 40, 6. - -Homicidii judicia Athen., I, 28, 8 — 11; IV, 5, 2. - -Homines primi e terra orti, VIII, 29, 4, e luto ficti, X, 4, 4. homines -in deorum numerum recepti, I, 34, 2; VIII, 2, 4. homines agrestes, II, -21, 6. hominum species variæ pro cæli et terræ varietate, IX, 21, 6. - -Homo in lupum mutatus, VIII, 2, 6; in avem, I, 30, 3. homo marinus -portentosa longitudine, X, 4, 6. - -Homole mons Thessaliæ, IX, 8, 6. - -Homoloides Thebarum portæ, IX, 8, 5 — 6. - -Hopladamus gigantes in Rheæ auxilium cogit, VIII, 32, 5; VIII, 36, 2. - -Hopoleas (vel Hopleas) Mantinensis, VIII, 27, 2. - -Horæ tres Jovis filiæ, cæli janitrices, V, 11, 7. Themidis filiæ, V, 17, -1. Junonis nutrices, II, 13, 3. Jovis capiti impositæ, I, 40, 4. in -corona Junonis, II, 17, 4 earum nomina et sacra, IX, 35, 2; templum, II, -20, 4. - -horti Cæsaris, VIII, 46, 5. - -hostiæ vivæ adolentur, VII, 18, 12 — 13. hostiarum mactatio singularis, -VIII, 37, 5. - -humanum sanguinem et carnem gustant Galli, X, 22, 3. - -Hyacinthia, v. festum. - -Hyacinthus Amyclæ f., III, 1, 3; III, 19, 3 — 5. - -hyacinthus flos, I, 35, 4; II, 35, 5. - -Hyamia Androclis posteris donata, IV, 14, 3. - -Hyampolis Phocidis opp., X, 1, 2 et 3; X, 3, 1; X, 35, 5. - -Hyamus Lycori f., X, 6, 3. - -Hyantes a Cadmo e Bœotia pelluntur, IX, 5, 1; IX, 35, 5. - -Hyanthidas Propodæ f., II, 4, 3. - -Hyblæ Gereatis et Major in Sicilia, V, 23, 6. - -Hyblæa dea, V, 23, 6. - -Hybrilides archon Athen., VI, 9, 5. - -Hyccara Siciliæ opp., II, 2, 5. - -Hydarnes Xerxis dux, III, 4, 8; X, 22, 8. - -Hydna Scyllidis f., X, 19, 1. - -Hydra Lernæa, II, 37, 4. in Amymone fl. ab Hercule confecta, V, 17, 11. -ejus veneno Anigri fluvii odor vitiatus, V, 5, 10. - -Hydrea ins., II, 34, 9. - -Hydrus opp. Italiæ, VI, 19, 9. - -Hyettus Argivus, IX, 24, 3. Argis profugus in Bœotia considet, IX, 36, -6. - -Hyettus vicus Bœot., IX, 24, 3; IX, 36, 6. - -Ὑγίεια Æsculapii f., I, 23, 4; V, 20, 3. ejus templum, III, 22, 13. -simulacra, I, 34, 3; II, 4, 5; II, 11, 6; II, 23, 4; VIII, 28, 1. - -Hylæ locus Magnesiæ, X, 32, 6. - -Hyllicus fl., II, 32, 7. - -Hyllus fl., I, 35, 8. - -Hyllus Herculis f., I, 35, 8; IV, 30, 1. Euæchmæ pater, VI, 2, I. ab -Echemo occisus, I, 41, 2; I, 44, 10; VIII, 5, 1; VIII, 45, 3; VIII, 53, -10. - -Hyllus Terræ f., I, 35, 8. - -Hymenæus, VII, 17, 12. - -Hymettus mons, I, 32, 1. - -Hymnorum certamen, X, 7, 2. antiquissimorum auctor, IX, 27, 2. - -Hypæpa opp. Lydiæ, V, 27, 5. - -Hypanis fl., IV, 35, 12; VIII, 28, 2. - -Hypatodorus statuarius, VIII, 26, 7; X, 10, 4. - -Hypatus Bœotarcha, IX, 15, 2. - -Hypatus mons Bœot., IX, 19, 3. - -Hypenus Pisæus Olympionica, V, 8, 6. - -Hyperbius Siculus cum Agrola in Acarnaniam migrat, I, 28, 3. - -Hyperborei, I, 31, 2; V, 7, 7 — 8; X, 5, 7. inde χότινος, V, 7, 7. - -Hyperea opp. Trœzen., II, 30, 8. - -Hyperenor Spartus, IX, 5, 3. - -Hyperes Neptuni f. rex Trœzen., II, 30, 8. - -Hyperesia, urbs Achaiæ postea Ægira, VII, 26, 1. - -Hyperides Athen. legatur ad Eleos, V, 21, 5. - -Hyperion Agamemnonis f. Megarensium rex, I, 43, 3. - -Hyperippe Arcadis f. Endymionis uxor, V, 1, 4. - -Hypermenides Corinthiorum dux ab Aristomene occisus, IV, 19, 2. - -Hypermnestra Amphiarai mater, II, 21, 2. - -Hypermnestra Danai f. Lynceum servat, II, 25, 4. a patre in judicium -vocatur, II, 19, 6; II, 20, 7; II, 21, 1. ejus f. Abas, X, 35, 1, -statua, X, 10, 5. - -Hyperochus Cumanus de Sibylla Cumana, X, 12, 8. - -Hyperochus Hyperboreus Delphis adversus Gallos opem fert, I, 4, 4; X, -23, 2. - -Hyperphas Œdipi socer, IX, 5, 11. - -Hyperteleaton locus, III, 22, 10. - -Ὕψισται πύλαι Thebarum, IX, 8, 5. - -Hypsos locus in finibus Laconiæ, III, 24, 8. - -Hypsus Arcadiæ mons, VIII, 35, 7. - -Hypsus Arcadiæ opp., VIII, 3, 3; VIII, 35, 7. - -Hypsus Lycaonis f., VIII, 3, 3; VIII, 35, 7. - -Hyræus Ægei f., III, 15, 8. - -Hyriei thesaurus a Trophonio et Agamede exstructus et spoliatus, IX, 37, -5. - -Hyrmina Epei et Anaxiroes f., V, 1, 6 et 11. - -Hyrmina opp. Elidis, V, 1, 11. - -Hyrnethium locus, II, 28, 3 et 6. - -Hyrnetho Temeni f., II, 19, 1, a fratribus marito eripitur, II, 28, 3. -ejus sepulcrum ib., VI, 2, 23; 3. - -Hys s. coccus, X, 36, 1. - -Hysiæ opp. Argolicum, II, 24, 7; VIII, 6, 4; VIII, 27, 1; VIII, 54, 7. - -Hysiæ urbs olim Bœotica, III, 2, 1. - -Hysmon Eleus Olympionica, VI, 3, 9. - - - - - I. - - -Iacchus, I, 2, 4; I, 27, 4. - -Ialmenus Martis et Astyochæ f., IX, 37, 7. - -Iamus vates Apollinis f., VI, 2, 5. - -Iamidæ vates Elei, III, 11, 6; III, 12, 8; IV, 16, 1; VI, 2, 5; VIII, -10, 5. - -Ianiseus Clytii nepos, Sicyonis rex, II, 6, 6. - -Iapetus Buphagi pater, VIII, 27, 17. - -Iardanus vel Iardanes fl. postea Acidas, V, 5, 9; V, 18, 7. - -Iardanus fl. Cretæ, VI, 21, 6. - -Iasæa (vel Asæa) opp. Arcadiæ, VIII, 27, 3. - -Iaseus Phoco amicus, X, 30, 4. - -Iasis nympha, VI, 22, 7. - -Iasius Amphionis pater, IX, 36, 8. - -Iasius Arcas Olympionica, V, 8, 4. - -Iasius Eleutheris f., IX, 20, 1. - -Iasius s. Iasus Idæus Dactylus, V, 7, 6; V, 14, 7. - -Iasius Olympionica, Herculis tempore, VIII, 48, 1; V, 8, 4. - -Iaso dea, I, 34, 3. - -Iason Corinthi rex, II, 3, 11. ejus ex Medea liberi; ib. 9. cum Peleo -lucta, V, 17, 10. - -Iason Thessaliæ tyrannus de Gorgia quid judicaverit, VI, 17, 8. - -Iasus Achaiæ opp., VII, 13, 7. - -Iasus Triopæ f., II, 16, 1. - -Iberi Oceani accolæ, I, 33, 4. in Sardiniam coloniam mittunt, X, 17, 5. -cinnabari effodiunt, VIII, 39, 6. - -Iberiæ boves insignes, IV, 36, 3. - -Ibericum oleum, X, 32, 19. - -Ibes aves, VIII, 22, 5. - -Ibycus poeta, II, 6, 5. - -Icaria ins., IX, 11, 5. - -Icarius, I, 2, 5. - -Icarius Hippocoontem juvat, III, 1, 4. filiæ procis certamina proponit; -III, 12, 1. Αἰδοῦς signum dedicat, III, 20, 10. ejus filius Perilaus, -VIII, 34, 4. - -Icarus Dædali f. nave submersa perit, IX, 11, 5. - -Icarus Hyperesiensis Olympionica, IV, 15, 1. - -Icasius Colophonius Olympionica, VI, 17, 4. - -Iccus Epidaurius in pugilatu interemptus, VI, 9, 6. - -Icccus Nicolaidæ f. Tarentinus Olympionica, et gymnastes, VI, 10, 5. - -Ichnusa postea Sardinia, X, 17, 1. - -Ichthyophagi, I, 33, 4. - -Ictinus architectus, VIII, 41, 9. - -ὶχτῖνος avis Olympica sacrificia non lædit, V, 14, 1. - -Ida, Cretæ mons, V, 7, 6. - -ἴδαι χωρία δασέα, X, 12, 7. - -Idæ Dactyli iidem Curetibus, V, 7, 6. - -Idæus Cyrenæus Olympionica, VI, 12, 2. - -Idas Apharei filius, IV, 2, 7. Marpessam uxorem ab Apolline raptam -repetit, V, 18, 2. fulmine ictus perit, IV, 3, 1. ejus sepulcrum, III, -13, 1. - -Idas Cures, V, 7, 6. ejus ara, V, 14, 7. - -Ide nympha Herophilæ mater, VIII, 47, 3. - -Idectus Corinthius, IV, 19, 2. - -Ἰδογενής, X, 12, 3. - -Idomeneus, V, 25, 9. - -Ietæ, X, 24, 2. - -ignis inventor, II, 19, 5. ignis igne urentior, VII, 12, 12. ignis -perpetuus in foco Olympico, V, 15, 9. in Cereris et Proserpinæ templo, -VIII, 9, 2, in Panis templo, VIII, 37, 11. arte magica excitatus, V, 27, -5. prope fontem erumpens, VIII, 29, 1. - -ignivomæ insulæ, X, 11, 4. - -Ilei Hermion., II, 34, 6. - -ilex et olea ex eadem radice, VIII, 37, 10. - -Ἰλιὰς ἡ μιχρά, III, 26, 9; X, 26, 2. - -Ilienses Sardiniæ incolæ, X, 17, 7. - -Ilissus fl., I, 19, 5. - -Ilithyia Junonis f., I, 18, 5, Amoris mater, IX, 27, 2, eadem Πεπρωμένῃ, -VIII, 21, 3, partui præest, VIII, 32, 4, facem præfert, VII, 23, 6. ejus -signa velata, VII, 23, 5, solis sacerdotibus accessa, II, 35, 11. -templa, II, 22, 6; II, 35, 11; III, 17, 1; IV, 31, 9; VII, 25, 9; VII, -27, 8: templum cum Sosipolide commune, VI, 20, 2, cum Apolline et Diana, -III, 14, 6. - -Ilithyiæ, I, 44, 3. Ilithyia ἐν γόνασι, VIII, 48, 7, εὔλινος, VIII, 21, -3. Ὀλυμπἱα, VI, 20, 2. - -Ilium Æolenses incolunt, I, 35, 4; VIII, 12, 9. cur funditus perierit, -X, 33, 2. - -Ilium mons Laconiæ, III, 24, 6 et 8. - -Illyrii Ionii maris accolæ, I, 4, 1, piratæ, IV, 35, 6. ad eos Cadmus -migrat, IX, 5, 3, Laodamas, IX, 5, 13; IX, 8, 6. Epirum in suam -potestatem redigunt, IV, 35, 5. a Gallis petuntur, X, 19, 7. - -Ilus Phryx, II, 22, 3. - -Imbrasus fl. Sami, VII, 4, 4. - -Imbrius Mentoris f., X, 25, 9. - -Immaradus Eumolpi f., I, 5, 2. ab Erechtheo interfectus, I, 27, 4; I, -38, 3. - -Immortales cohors regia apud Persas, VI, 5, 7; X, 19, 10. - -Imperatorum Romanorum imagines, I, 40, 2; V, 20, 9: VI, 19, 10. -delubrum, II, 8, 1; VI, 24, 10. - -Inachus fl., II, 15, 4; II, 18, 3; II, 25, 3; VIII, 6, 6. - -Inachus rex, II, 15, 4. - -India belluarum ferax, VIII, 28, 4. Indorum cum Græcis commercium, III, -12, 4, magi, IV, 32, 4, Martiora, IX, 21, 4, testudines, VIII, 23, 9. - -Indus fl. monstra alit, IV, 34, 2 et 3. - -Ino s. Leucothea, I, 42, 7; I, 44, 7; III, 23, 8; III, 24, 4; III, 26, 1 -et 4; IV, 34, 4; IX, 5, 2. - -Inopus fl. e Nilo oritur, II, 5, 3. - -inscriptio βουστροφηδόν, V, 17, 6. a dextra ad sinistram, V, 25, 9. -circularis, V, 20, 1. - -insula altera submersa, altera e mari edita, VIII, 33, 4. manu facta, -VIII, 7, 3. pluviæ expers, II, 34, 3. insulis Græcis ab Aristide tributa -imposita, VIII, 52, 2. - -inundatione deletur Helice, VII, 24, 12; Pheneos, VIII, 14, 1. - -Inycus Siculorum opp., VII, 4, 6. - -Io Iasi filia, II, 16, 1. - -Io Inachi filia, I, 25, 1; III, 18, 13. - -Iocasta Œdipodi liberos non tulit, IX, 5, 10; vid. etiam sub Epicaste. - -Iodama in saxum versa, IX, 34, 2. - -Iolaus Iphiclis fratris Herculis f., VII, 2, 2; VIII, 14, 9. Herculis -comes et socius laborum, I, 19, 3; VIII, 45, 6. Herculis auriga, V, 8, -3; V, 17, 11. Lipephilæ pater, IX, 40, 6. occidit Eurystheum, I, 44, 10. -coloniam in Sardiniam deducit, VII, 2, 2; X, 17, 4. ejus heroum, IX, 23, -1. - -Iolaia loca Sardiniæ, X, 17, 5. - -Iolcus, IV, 36, 1. - -Ion Chius tragicus et historicus, VII, 4, 8. hymno ἐς Καιρόν, V, 14, 9. - - Ion Gargetti f., VI, 22, 7. - -Ion Xuthi f. polemarchus Athen., I, 31, 3; VII, 1, 2 — 5. - -Iones ab Ione denominati, VII, 1, 4. ab Achæis ejecti in Asiam -trajiciunt, VII, 1, 5 — VII, 5, 3. Amphictyones, X, 8, 2. Ionum classis -prodita, VII, 10, 1. Ionum levitas, VI, 3, 15 — 16. Ionum primi -Olympionicæ, VI, 2, 6; VI, 23, 3. Ionum proverbium, X, 29, 2. - -Ioniæ cælum, VII, 5, 4 et 10, templa, VII, 5, 4, palmæ, IX, 19, 8, -ἀγῶνες, V, 21, 13. - -Ionides nymphæ, VI, 22, 7. - -Ionum mare, VII, 5, 6. - -Iophon Cnossius, I, 34, 4. - -Iope urbs Hebræorum, IV, 35, 9. - -Iops heros; ejus monumentum, III, 12, 5. - -Iordanus fl. Hebræorum, V, 7, 4. - -Ios ins., X, 24, 2. - -Iphicles Herculis frater, Iolai pater, VIII, 14, 9. - -Iphiclus Cephali et Clymenæ f., X, 29, 6. - -Iphiclus Protesilai pater, IV, 36, 3. ejus boves _ib._, X, 31, 10. -Iphicli cursu certantis effigies, V, 17, 10. - -Iphicrates Timothei f. Athen. dux, IX, 4, 6. Amyclæos cædit, III, 10, 1. -ab Epaminonda fugatur, IX, 14, 7. ejus statua, I, 24, 7. - -Iphidamas Antenoris f., IV, 36, 4; V, 19, 4. - -Iphigenia Agamemnonis f., I, 33, 1. Thesei ex Helena f., II, 22, 7. -mactandæ loco cervam subjicit Diana, IX, 19, 6. cum Oreste Tauricæ deæ -simulacrum rapit, I, 33, 1; III, 16, 17. ex Dianæ consilio Hecate facta, -I, 43, 1. Iphigeniæ heroum et sacra apud Tauros, I, 43, 1, signum, VII, -26, 5. - -Iphimedeæ et filiorum sepulcrum, IX, 22, 6, honores apud Cares, X, 28, -8. - -Iphinoe Alcathoi f., I, 43, 4. - -Iphinoe Nisi f. Megarei uxor, I, 39, 6. - -Iphis, X, 25, 4. - -Iphis Alectoris f., II, 8, 5. Eteocli pater, X, 10, 3. - -Iphitus Elidis rex ludos Olympicos restituit, V, 4, 5; V, 8, 5; VIII, -26, 4. ab Ἐχεχειρίᾳ coronatur, V, 10, 10; V, 26, 2. Iphiti discus cum -induciarum Olympic. inscriptione, V, 20, 1. - -Iphitus Euryti f. ab Hercule interemptus, III, 15, 3; X, 13, 8. - -Iphitus Iphiti pater, V, 4, 6. - -Iphitus Schedii pater, X, 4, 2. ejus filii, X, 36, 10. - -Ira mons Messeniæ, IV, 17, 10; IV, 20, 1 et 5. - -Ira opp. Messeniæ postea Abia dicta, IV, 30, 1. - -Irbus Amphisthenis f., III, 16, 9. - -Iris herba, IX, 41, 7. - -Isagoras Athen. a Cleomene adjutus, III, 4, 2. arcem Atheniensium capit, -VI, 8, 6. - -Ischepolis Alcathoi f. ab apro Calydonio occisus, I, 42, 6; I, 43, 2. - -Ischys Elati f., VIII, 4, 4. cum Coronide concumbit, II, 26, 6. - -Isis Pelagia et Ægyptia, II, 4, 6. ejus lacrimæ Nilum augent, X, 32, 18. -sacra religiosissima, X, 32, 13. templum, I, 41, 3; II, 32, 6; II, 34, -1; VII, 25, 9. simulacrum quod solis sacerdotibus videre licet, II, 13, -7. - -Ismenias Thebanus a Persis corruptus, III, 9, 8. - -Ismenides nymphæ, I, 31, 4. - -Ismenius Bœotiæ fl., IX, 10, 2. olim Ladon, IX, 10, 6. ad eum pugna, IX, -9, 2. - -Ismenius collis, IX, 10, 2. - -Ismenius deus, IX, 10, 2. v. Apollo. - -Ismenus Apollinis f., IX, 10, 6. - -Isocrates orator, I, 18, 8. - -Issedones pop., I, 24, 6; I, 31, 2; V, 7, 9. - -Issora, III, 14, 2. λιμναία ib. - -Isthmiades Pelarges maritus, IX, 25, 7. - -Isthmius Glauci f. rex Messeniæ, IV, 3, 10. - -Isthmius Temeni f., IV, 3, 8. - -Isthmii ludi in honorem Melicertis instituti, I, 44, 8; II, 1, 3. excisa -Corintho non intermissi, II, 2, 2. Elei inde exclusi, V, 2, 2; VI, 16, -2. ab exsulibus aguntur, III, 10, 1. Isthmica corona pinea, VIII, 48, 2. -σπονδαὶ Ισθμιχαί, V, 2, 1. - -Isthmus Corinthiacus, II, 1, 5 — II, 2, 2; VII, 6, 7. - -Isthmus Peloponnesi, II, 34, 4. - -Isthmus Trœzenius, II, 34, 1 et 4. - -Istri fl. ostia, III, 19, 11. belluæ, IV, 34, 2. insulæ, VIII, 25, 13. -frigus, VIII, 28, 2. aquæ semper pares, VIII, 38, 3. - -Istriæ oleum, X, 32, 19. - -Italiæ felicitas, I, 12, 1. - -Ithæmenes pictus, X, 25, 3. - -Ithomæa festum Messeniorum, IV, 33, 3. - -Ithome Jovis nutrix, IV, 33, 1. - -Ithome mons Messeniæ, IV, 9, 2; IV, 29, 5; IV, 33, 1. - -Ithome opp., IV, 9, 1; IV, 31, 4. a Messeniis Helotibus occupata, III, -11, 8. deserta, IV, 13, 6; IV, 24, 7. a Lacedæmoniis excisa, IV, 14, 2. - -Itonis v. Minerva. - -Itonus Amphictyonis f., V, 1, 4; IX, 1, 1; IX, 34, 1. - - - - - J. - - -Juba Libys, I, 17, 2. - -judicia v. dicasteria. - -juncus Asopi, V, 14, 3. - -Juno nata ad Imbrasum, VII, 4, 4, ab Horis educata, II, 13, 3, a Temeno, -VIII, 22, 2. Ilithyiæ mater, I, 18, 5. cum Neptuno de Argolide certat, -II, 15, 5. Alcmenæ partum inhibet, VIII, 30, 3. Herculi ubera præbet, -IX, 25, 2, et semel non adversatur, III, 15, 9. a Vulcano in vincula -conjicitur, I, 20, 3; III, 18, 16. in Eubœam secedit, IX, 3, 1. -virginitatem quotannis reparat, II, 38, 2. ejus avis, II, 17, 4, festum, -II, 24, 2, peplus, V, 16, 2, signa, VII, 39, 9; IX, 34, 3; IX, 39, 4: -templa, II, 17, 1 — 6; VII, 5, 4; VIII, 9, 3; X, 35, 2, (cf. I, 1, 5). -Ἥρα αἰγοφάγος, III, 15, 9. ἀχραία, II, 24, 1. Ἀμμωνία, V, 15, 11, -Ἀνθεία, II, 22, 1. Ἀργεία, III, 13, 8; IV, 27, 6. Ἀφροδίτη, III, 13, 9. -βουναία, II, 4, 7. ἡνιόχη, IX, 39, 5. ἱππία, V, 15, 5. Λαχινία, VI, 13, -1. νυμφευομένη, IX, 2, 7. Ὀλυμπία, V, 14, 8. παῖς, VIII, 22, 2. -προδρομία, II, 11, 2. Σαμία, V, 13, 8; VII, 4, 4. τελεία, VIII, 22, 2; -VIII, 31, 9; IX, 2, 7. ὑπερχειρία, III, 13, 8. - -Juppiter deorum summus, VIII, 36, 5. trino imperio, II, 24, 4. imberbis, -V, 24, 6. puer, VII, 24, 4. pater Aethlii, V, 1, 3; Attis, VII, 17, 10, -Britomartis, II, 30, 3; Cæri, V, 14, 9; Gratiarum et Horarum, V, 11, 7; -Lacedæmonis, III, 1, 2; Megari, I, 40, 1; Sibyllæ primæ, X, 12, 1; -Tantali, II, 22, 3. Amphitryonem simulat, V, 18, 3. Jovis incunabula, -IV, 33, 1; V, 7, 1; VIII, 8, 2; VIII, 28, 2; VIII, 38, 2: lucta cum -Saturno, V, 7, 10; VIII, 2, 2: dolia duo, VIII, 24, 14: minister -Mercurius, VIII, 32, 4: simulacra, V, 11, 1—11; V, 23, 1, et 5—7, V, 24, -1 — 9. Ζεὺς ἀγοραῖος, III, 11, 9; V, 15, 4; IX, 24, 4. Ἀγχέσμιος, I, 32, -2. ἀμβούλιος, III, 13, 6. ἀπεσάντιος, II, 15, 3. ἀπήμιος, II, 32, 2, -ἀπόμυιος, V, 14, 1. ἀφέσιος, I, 44, 9, ἄρειος, V, 14, 6. βασιλεύς, IX, -39, 4 — 5. βουλαῖος, I, 3, 5. ἐλευθέριος, I, 3, 2; IX, 2, 5—6; X, 21, 6. -ἐπιδώτης, VIII, 9, 2. ἕρχειος, IV, 17, 4; VIII, 46, 2. εὐάνεμος, III, -13, 8. Ἰθωμάτας, III, 26, 6; IV, 3, 9; IV, 12, 7; IV, 27, 6; IV, 33, 2. -χαθάρσιος, V, 14, 8. Καπετώλιος, II, 4, 5. χαππώτας, III, 22, 1. -χαταιβάτης, V, 14, 10. χαταχθόνιος, II, 24, 4. χεραύνιος, V, 14, 8. -[Κιθαιρώνιος, IX, 2, 4. sec. W. II, p. XVI.] Κλάριος, VIII, 53, 9. -χοχχύγιος, II, 17, 4; II, 36, 1. χόνιος, I, 40, 6. χοσμήτας, III, 17, 4. -χροχεάτας, III, 21, 4. χτήσιος, I, 31, 4. λαοίτας, V, 14, 4; V, 24, 1. -Λαρισαῖος, II, 24, 3. λαφύστιος, I, 24, 2; IX, 34, 5. λευχαῖος, V, 5, 5. -λεχεάτης, VIII, 26, 6. λυχαῖος, IV, 22, 7; VIII, 2, 1; VIII, 30, 2; -VIII, 38, 6 — 7, VIII, 53, 11. μειλίχιος, I, 37, 4; II, 9, 6; II, 20, 1. -Μεσσαπεύς, III, 20, 3. μηχανεύς, II, 22, 2. μοιραγέτης, V, 15, 5; VIII, -37, 1; X, 24, 4. Νεμεῖος, II, 15, 2; II, 20, 3; IV, 27, 6. Ὀλύμπιος, I, -18, 6; II, 27, 2; III, 9, 2; III, 12, 11; III, 14, 5; IV, 31, 6; V, 10, -2 - 10; V, 11; V, 13, 8; V, 14, 8; X, 28, 6. ξένιος, III, 11, 11. -ὁμαγύριος, VII, 24, 2, ὄμβριος, I, 32, 2. ὅρχιος, V, 24, 9. Πανελλήνιος, -I, 18, 9; I, 44, 9; II, 29, 8. Παρνήθιος, I, 32, 2. πλούσιος, III, 19, -7. πολιεύς, I, 24, 4. σαώτης, IX, 26, 7. σημαλέος, I, 32, 3. σθένιος, -II, 32, 7; II, 34, 5. σχοτιτᾶς, III, 10, 6. σωτήρ, II, 20, 6; II, 31, -10; III, 23, 10; IV, 31, 6; IV, 34, 6; V, 5, 1; VII, 23, 9; VIII, 9, 2; -VIII, 30, 10. τέλειος, VIII, 48, 6. τροπαῖος, III, 12, 9. ὑέτιος, II, -19, 8; IX, 39, 4. Ὑμήττιος, I, 32, 2. ὕπατος, I, 26, 5; III, 17, 6; -VIII, 2, 2; VIII, 14, 7; IX, 19, 3. ὕψιστος, II, 2, 8; V, 15, 5; IX, 8, -5. φίλιος, VIII, 31, 4, φύξιος, II, 21, 2; III, 17, 9, χάρμων, VIII, 12, -1. χθόνιος, II, 2, 8. - -juramentum super extis, III, 20, 9; IV, 15, 8. - -Justitia v. Δίχη. - -Juventas v. Hebe. - - - - - L. - - -Labax Lepreata pugil Olympionica, VI, 3, 4. - -Labdacus Polydori f., II, 6, 2; IX, 5, 4. - -Labotas Echestrati f., rex Spartæ, III, 2, 3. - -Labyrinthus Cnosi, I, 27, 10. - -Lacedæmon Jovis f. Spartæ maritus, III, 1, 2. Gratiis templum condit, -III, 18, 6; IX, 35, 1. ejus filia, III, 13, 8; posteri, VII, 18, 5; -heroum, III, 20, 2. - -Lacedæmonii ad pugnam exituri lunam observant, I, 28, 4. prœlium ineunt -ad tibiæ et citharæ cantum, III, 17, 5. poesin negligunt, III, 8, 2. -magis ordines servant quam fugientes cædunt, IV, 8, 11. regis cadaver in -hostium potestate relinquere turpissimum ducunt, IX, 13, 10. cladem fere -dissimulant, ib. 11. terrentur prodigiis, III, 5, 8. ante Leuctricam -pugnam invicti, I, 13, 5. in vicinos injusti, IV, 5, 3. Messeniis bellum -inferunt, IV, 4, 4. cum Argivis perpetua gerunt bella, II, 20, 1; III, -2, 3. Megalopolin invadunt, VIII, 27, 15. ad Thermopylas quantis copiis -pugnaverint, X, 20, 1, (cf. III, 14, 1). primi hostes pecunia -corruperunt, IV, 17, 3. a Conone ad Cnidum victi, I, 1, 3. quattuor -cladibus afflicti, I, 13, 5. in Asiam contra Artaxerxem trajiciunt, III, -9, 1. ab Amphictyonibus multantur, IV, 5, 4; X, 8, 2. ab Augusto Thuriam -accipiunt, IV, 36, 1. - -Lacedæmoniorum reges, III, 1, 1 — III, 10, 5. coloniæ, III, 3, 1. -magistratus, III, 11, 2. servi publici, III, 20, 6. cum Atheniensibus -pax, V, 23, 4. donaria, V, 24, 3; X, 9, 7; X, 26, 4. - -Lacedas pater Meltæ Argivorum rex, II, 19, 2. - -Lacestades Hippolyti f., rex Sicyoniorum, II, 6, 7. - -Lachares Athen. tyrannus, I, 25, 7; I, 29, 10 et 16. - -Λαχιάδαι demus Atticus, I, 37, 2. - -Lacides e Medonis posteris, II, 19, 2. vid. s. v. Lacedas. - -Lacius heros, I, 37, 2. - -Laconia olim Lelegia, IV, 1, 1. ejus fines, II, 38, 7. - -Laconica brevitas, IV, 7, 9. dialectus, III, 15, 2. - -Lacrates Ætolorum dux, X, 20, 4. - -Lacrates Pyrrhi f., VI, 19, 8. - -Ladas cursor insignis, II, 19, 7; III, 21, 1. duo Ladæ, alter Achæus seu -Ægiensis, _ib._ X, 23. 14. Ladæ stadium, VIII, 12, 5. - -Lade ins. Milesiorum, I, 35, 6. - -Ladocea locus Arcad., VIII, 44, 1. - -Ladocus Echemi f., VIII, 44, 1. - -Ladon fl. Arcad., V, 7, 1; VI, 22, 5; VIII, 20, 1; VIII, 23, 8; VIII, -25, 2, et 4, et 11 — 13. ejus filia Daphne, X, 7, 8; nepos Euander, -VIII, 43, 2. - -Ladon fl. Bœotiæ, postea Ismenus, IX, 10, 6. - -Læandris Anaxandri uxor, III, 14, 4. - -Læas Hyræi f., III, 15, 8. Oxyli f., V, 4, 5. - -Læstrygones Gigantibus similes, VIII, 29, 2; X, 22, 7. - -Lais meretrix, II, 2, 4—5. - -Laius Labdaci f. Thebarum rex, IX, 5, 5 et 10; IX, 26, 3; X, 5, 4. - -Lalichmion curia Eleorum, VI, 23, 7. - -Lamedon Coroni f. rex Sicyonis, II, 5, 8; II, 6, 3 et 5. - -Lamia Neptuni filia, X, 12, 1. - -Lamia opp. Thessaliæ, I, 1, 3; VI, 4, 7. - -Lamiaca clades, I, 8, 2; VII, 10, 5. - -Lamiacum bellum, VI, 4, 7; VII, 6, 5. - -Lamiacus (vel potius Maliacus) sinus, I, 4, 3; VII, 15, 2; X, 1, 2. - -Lampades ardentes in fossam immittuntur, II, 22, 3; lampadum certamen, -I, 30, 2; festum, VII, 27, 3. - -Lampea mons Arcadiæ, VIII, 24, 3. - -Lampis Eleus contra Aristotimum conjurat, V, 5, 1; ejus filii, VI, 15, -7; VI, 16, 8. - -Lampis Laced. Olympionica, V, 8, 7. - -Lampon Ægineta, III, 4, 10. - -Lampsaceni Anaximenis prudentia ab Alexandri M. ira defensi, VI, 18, 2. -Priapum inprimis colunt, IX, 31, 2. - -Λαμπτήρια v. festum. - -Lamptrenses demus Atticus, I, 31, 3. - -Lampus Arnisci f. Eleus, VI, 16, 7. - -Lampus Philippensis ἱπποτρόφος, VI, 4, 10. - -Lampus Prolai f. ab adversario in Isthmiis strangulatus, V, 2, 4. - -Lamus fl. Heliconis, IX, 31, 7. - -lanæ succidæ Cereris aræ imponuntur, VIII, 42, 11. - -Lancea fons, III, 21, 2. - -lanificii inventores, VIII, 4, 1. - -Laodamas Eteoclis f., I, 39, 2; IX, 5, 13. in Illyricum profugit, IX, 9, -5. - -Laodamia Amyclæ f. Arcadis uxor, X, 9, 5. - -Laodice Agapenoris f., VIII, 5, 3. Paphi degit, VIII, 53, 7. - -Laodice Helicaonis uxor, picta, X, 26, 7. - -Laodicenses, III, 16, 8; X, 32, 4. - -Laodocus heros, X, 23, 2 (I, 4, 4). - -Laomedon Priami pater, VII, 20, 4; VIII, 36, 6. alius, X, 27, 3. - -Laonice Lebadi uxor, IX, 39, 1. - -Laonome Gunei f. Amphitruonis mater, VIII, 14, 2. - -λαός Homero quid, VIII, 29, 2, - -Laphaes Argivorum tyrannus a plebe interfectus, II, 21, 8. - -Laphaes Phliasius statuarius, II, 10, 1; VII, 26, 6. - -Laphria v. Diana. - -Laphrius Castalii f., I, 24, 6; VII, 18, 9. - -Laphystius deus Orchomeniorum, I, 24, 2. - -Laphystius mons, IX, 34, 5. - -lapidatio, IV, 22, 7; VIII, 23, 7. λιθοβόλια festum, II, 32, 3. - -lapis in muro exemptilis, IX, 37, 5; a Saturno devoratus et vomitu -redditus, X, 24, 6; lapis Pentelicus in tegulas fissus, V, 10, 3; lapis -niger, V, 11, 10; lapis sacer Trœzeniorum, II, 31, 7; lapide unico -factum solium et simulacrum, VIII, 37, 3; lapides rudes in Areopago, I, -28, 5; pro simulacris, VII, 22, 4; lapidum acervi sepulturæ monumentum, -VIII, 13, 3, et X, 5, 4. - -Lapithæum in Taygeto, III, 20, 7. - -Lapitharum cum Centauris pugna, I, 17, 2; V, 10, 8. - -Lapithas, III, 20, 7. - -Lapithus mons Arcadiæ, V, 5, 8. - -Larisa arx Argivorum, II, 24, 1. - -Larisa Pelasgi f., II, 24, 1. - -Larisa Thessaliæ opp., I, 13, 2; ad Peneum, II, 16, 2; Larisæ duæ, III, -17, 1. - -Larisus fl. Eleorum et Achæorum terminus, VI, 26, 10; VII, 17, 5; ad -Larisum pugna, VIII, 49, 7. - -Larymna Bœotorum olim Opuntiorum urbs, IX, 23, 7. - -Larymna Cyni f., IX, 23, 7. - -Larysium mons Baccho sacer, III, 22, 2. - -Las ab Achille interfectus, III, 24, 10. - -Las opp. Eleutherolaconum, III, 21, 7; III, 24, 6. - -Lasius Hippodamiæ procus, VI, 21, 10. - -Lastratidas Eleus Olympionica, VI, 6, 3. - -Lateres crudi, VIII, 8, 8. - -Lathria Thersandri f., III, 16, 6. - -Latmus mons, V, 1, 5. - -Latona, I, 31, 1; III, 20, 5. parturienti ex Hyperboreis adest Ilithyia, -I, 18, 5. contemptam ulciscuntur liberi, VIII, 53, 1. templa ejus et -simulacra, II, 21, 8; II, 24, 5; VIII, 9, 1; IX, 20, 1; IX, 22, 1; X, -11, 1; X, 35, 4. - -Laureum, I, 1, 1. - -laurus Syriæ antiquissima, VIII, 23, 5. Tempea, X, 5, 9. laurea cur -Delphici athletæ coronati, VIII, 48, 2; X, 7, 8; laurea serta -sacerdotum, IX, 10, 4, - -Leæna in Laidis sepulcro, II, 2, 4. - -Leæna Aristogitonis amica, I, 23, 2. - -Leagrus Athen. dux contra Thraces, I, 29, 5. - -Learchus Athamantis f., I, 44, 7; IX, 34, 6. - -Learchus, Rheginus vid. s. v. Clearchus. - -Lebadea, Bœotiæ opp., Trophonio sacra, I, 34, 2; IX, 39, 1. - -Lebadus Athen., IX, 39, 1. - -Lebedus Ioniæ opp., I, 9, 7; VII, 3, 5; VII, 5, 11. - -Lebene Cretæ opp., II, 26, 9. - -lebetes inaurati in tecto Olympici templi, V, 10, 4. - -Lechæum Corinthiorum navale, II, 1, 5; II, 2, 3; IX, 14, 6; IX, 15, 4; -X, 37, 3. - -Leches Neptuni f. ex Pirene, II, 2, 3. - -Leda Helenæ nutrix, I, 33, 7. Thestii f., III, 13, 8. ovum peperit, III, -16, 1. - -Ledon αὺτόχθων, X, 33, 1. - -Ledon opp. Phocensium, X, 2, 2; X, 3, 2; X, 33, 1. - -legumina a Cerere Pheneatis donata, VIII, 15, 3. - -Leïs Ori f., II, 30, 5. - -Leitus Bœotorum dux ad Trojam, IX, 4, 3. Arcesilai ossa reportat, IX, -39, 3. - -Leleges a Lelege nuncupati, I, 39, 6; III, 1, 1. Megaridem tenent et -Pylon deducuntur, IV, 36, 1. Caricæ gentis pars, VII, 2, 7. - -Lelegia quæ postea Laconia, IV, 1, 11. - -Lelex Neptuni et Libyæ f., I, 44, 3; III, 12, 5. primus Laconiæ rex -αὐτόχθων, III, 1, 1; IV, 1, 1; ex Ægypto advectus, I, 39, 6. - -leo ab Alcathoo interfectus, I, 41, 3; ab Hercule, V, 10, 9; a -Lysimacho, I, 9, 5; a Pulydamante, VI, 5, 4. leo Nemeæus et Parnassius, -I, 27, 9; II, 15, 2. leo tropæum evertit, IX, 40, 8. Thracii Xerxis -camelos invadunt, VI, 5, 4. leo sepulcri insigne, IX, 40, 10. æneus, X, -18, 7. leonis caput ferreum, _ib._ 6. - -Leobotes v. Labotas. - -Leochares statuarius, I, 1, 3; I, 3, 4; I, 24, 4; V, 20, 10. - -Leocritus Athen. Protarchi f., I, 26, 2. - -Leocritus Polydamantis f., X, 27, 1. - -Leocydes Megalopolit. dux, VIII, 10, 6. - -Leogorus Proclis f. Samiorum rex, VII, 4, 2. - -Leon Ambraciota, VI, 3, 7. - -Leon, pater Sophoclis, daduchus, I, 37, 1. - -Leon Eurycratis secundi f. rex Spartæ, III, 3, 5. - -Leonidæum ædificium a Leonida Eleo exstructum, V, 15, 2; VI, 17, 1. - -Leonidas Anaxandridæ f., III, 3, 9. Cleomenis frater, III, 4, 7. ad -Thermopylas dux, I, 13, 5; III, 4, 7; VIII, 52, 2. quotannis laudatur, -III, 14, 1. - -Leonidas Cleonymi f., II, 9, 1; III, 6, 7. - -Leonidas Eleus, V, 15, 2. - -Leonidas Naxius Olympionica, VI, 16, 5. - -Leonidas Rhodius Olympionica, VI, 13, 4. - -Leonnatus, VII, 6, 6. - -Leontichus Rhadines amator, VII, 5, 13. - -Leontini restituti, VI, 17, 9. nonnullorum donarium, V, 22, 7. - -Leontiscus Messenius Olympionica, VI, 2, 10; VI, 4, 3. - -Leontomenes Tisamen f., VII, 6, 2. - -Leonymus Crotoniates, III, 19, 11. - -Leos heros eponymus Athen., I, 5, 2; X, 10, 1. - -Leosthenes Athen. dux, I, 1, 3; I, 25, 5; I, 29, 13; VIII, 52, 5. -ineunte prœlio perit, III, 6, 1. - -Leotychides Agidis f., III, 8, 7. ab Agesilao regno privatus; ib. 8. - -Leotychides, III, 4, 3 — 4. cum Cimone ad Mycalen vincit, III, 7, 9; -VIII, 52, 3. - -Lepra Lepreatis nomen parit, V, 5, 5. - -Leprea Pyrgei f., V, 5, 5. - -Lepreatæ, V, 23, 2; Eleis infesti, IV, 15, 8; obnoxii, III, 8, 3. - -Lepreus opp. Triphyliæ Eliacæ, V, 5, 3; VI, 15, 1. - -Lepreus Pyrgei f. cum Hercule certat, V, 5, 4. - -lepus urbis condendæ locum monstrat, III, 22, 12. lepores albi, VIII, -17, 4. - -Lerna fons Corinth., II, 4, 5. - -Lerna opp., II, 15, 5; II, 36, 6 et 7. Ægypti filii ibi interfecti, II, -24, 2. - -Lernæ festum, II, 36, 7; VIII, 15, 9. - -Lesbus Æolica, IV, 35, 10; X, 24, 1. a Penthilo capta, III, 2, 1. -Lesbiorum fabula, X, 19, 3. - -Λέσχη Κροτανῶν, III, 14, 2. Spartana, III, 15, 8. Delphica, X, 25, 1. - -Lesches vel Lescheos Ἰλίου πέρσιν scripsit, X, 25, 5. - -Lessa vicus, II, 25, 10. - -ad Lethæum fl. Magnetes, I, 35, 6; V, 21, 10; VI, 17, 3; X, 32, 6. - -Lethes aqua in sacris Trophonii, IX, 39, 8. - -Letreus Pelopis f., VI, 22, 8. - -Letrini Elidis opp., VI, 22, 8. Letrinæi, _ib._ 10. - -Leucasia Messeniæ fl., IV, 33, 3. - -Leucasion vicus Arcad., VIII, 25, 2. - -Leuce ins. Euxini Achilli sacra, III, 19, 11. - -Leuceas ἐξηγητής, I, 13, 8. - -Leucippe Oceani f., IV, 30, 4. - -Leucippides heroinæ et sacerdotes, III, 13, 7; III, 16, 1. - -Leucippus Œnomai f. Daphnen amat, VIII, 20, 2. - -Leucippus Perieris f., III, 26, 4; IV, 2, 4. Apharei frater, IV, 31, 12. -ejus filiarum nuptiæ, I, 18, 1; raptus, III, 17, 3 et III, 18, 11; -templum, III, 12, 8. - -Leucippus Thurimachi f.; ejus filia, II, 5, 7. - -Λευχὸν πεδίον, IV, 35, 11. - -Leucon Athamantis f., VI, 21, 11; IX, 34, 7 et 9. - -Leucone Aphidantis f., ejus sepulcrum, VIII, 44, 7. - -Leuconius fons, VIII, 44, 7. - -Leucophrys ins. postea. Tenedus, X, 14, 1. - -Leucothea v. Ino. - -Leuctra Bœotiæ opp., IX, 13, 4. umbrosa, IX, 14, 3. Leuctrica pugna, I, -13, 5; IV, 26, 4; VIII, 27, 8; IX, 6, 4; IX, 13, 4—10. - -Leuctra vel Leuctron Eleutherolaconum opp., III, 21, 7; III, 26, 4. - -Leuctron Arcad. opp., VIII, 27, 4. - -Leucyanias Elidis fl., VI, 21, 5. - -Libethra opp. Macedoniæ, IX, 30, 9. - -Libethriæ nymphæ, IX, 34, 4. - -Libethrias fons, IX, 34, 4. - -Libethrium mons, IX, 34, 4. - -Libon Eleus architectus, V, 10, 3. - -Libya θηριώδης, II, 21, 6. - -Libycum marmor, I, 18, 9. - -Libye Epaphi f., mater Lelegis, I, 44, 3. - -Libyes αὐτόνομοι, VIII, 43, 3. Libyum in Siciliam colonia, V, 25, 6; in. -Serdiniam, X, 17, 2. Libyum dii, V, 15, 11. - -Libys Mnaseas cursor, VI, 18, 1. - -Libyssa vicus Nicomed., VIII, 11, 11. - -Lichæ Spartani sollertia, III, 3, 6; temeritas, VI, 2, 1. - -Licymnius Electryonis f. a Tlepolemo interemtus, II, 22, 8. Alcmenæ -frater, III, 15, 4. - -ligna magica arte sine igne incensa, V, 27, 5. ligna e quibus ξόανα -conficiebantur, VIII, 17, 2. - -Ligures trans Eridanum, I, 30, 3. - -Lilæa Naias Cephissi filia, X, 33, 4. - -Lilæa opp. Phocidis, IX, 24, 1; X, 3, 1; X, 33, 3. Lilæensium sacra ad -Cephisum amnem, X, 8, 10. - -lilia in amictu Jovis Olympii, V, 11, 1. e lilio unguenta, IX, 41, 7. - -limen æneum, IX, 19, 8. - -Limnæ vicus in Lacedæm. et Messen. finibus, III, 2, 6; IV, 31, 3. - -Limnæum Dianæ sacrum, III, 16, 6. - -Limnatæ Spartani, III, 16, 9. - -Limon locus ad Hermionem, II, 35, 3. - -Limon Tegeatæ a fratre interfectus, VIII, 53, 2. - -Lindiorum donarium, X, 18, 4. - -Linus Amphimari f., II, 19, 8; VIII, 18, 1; IX, 29, 6. - -Linus Apollinis f., I, 43, 7; II, 19, 8. - -Linus Ismenii f. Herculis magister, IX, 29, 9. - -Lipara insula, X, 11, 4. - -Liparæi Cnidiorum colonia, X, 11, 3; X, 16, 7. - -Lipephile Iolai f., Phylantis uxor, IX, 40, 6. - -λιθοβόλια, II, 32, 2. - -litteræ antiquæ, V, 17, 6; Atticæ, VI, 19, 6. βουστροφηδὸν scriptæ v. -Inscriptio. - -Lixitæ Africæ gens, I, 33, 5. - -Lochæus Mænalius pancratiasta, VI, 6, 1. - -Locri ad ins. Atalantam, X, 20, 4. - -Locri Epizephyrii e Lacedæmone oriundi, III, 3, 1; Rheginis finitimi, -VI, 6, 4. cum Crotoniatis bellum gerunt, III, 19, 11. eorum donarium, -VI, 19, 6. - -Locri Epicnemidii Phocensibus finitimi, III, 9, 9; X, 1, 2; X, 13, 4. -Amphictyones, X, 8, 2. quot pugnaverint ad Thermopylas, X, 20, 2. -Thronium condunt, V, 22, 4. - -Locri Opuntii olim sagittari, I, 23, 4. - -Locri Ozolæ, IV, 24, 7; X, 38. - -Λοχρὶς ἤπειρος, VI, 19, 5; IX, 24, 5. - -Locrus Parius statuarius, I, 8, 4. - -Lophis fl. Haliartiæ, IX, 33, 4. - -Lophis, Parthenomeni f., Haliartius, X, 33, 4. - -loricæ linteæ, I, 21, 7; VI, 19, 7; Sauromaticæ, I, 21, 6. e loto -simulacra, VIII, 17, 2. - -Lucani, I, 11, 3 et 7. - -Lucina v. Ilithyia. - -luctæ institutio, V, 8, 7. - -lucus πρίνων, II, 11, 4; πλατάνων, II, 37, 1. - -Luna Endymionem amat, V, 1, 4. equo vel mulo vehitur, V, 11, 8. cornua -gerit, VI, 24, 6. Paphia, III, 26, 1. lunata acies, VIII, 10, 7. - -Lunæ aqua, III, 26, 1. - -Lupercalia v. Lycæa. - -Lupia olim Sybaris, VI, 19, 9. - -lupus lupo sævior, VII, 12, 2. lupus furtum detegit, X, 14, 7, lupus ex -homine, VI, 8, 2; VIII, 2, 6. lupi circa Crotonem multi, VI, 14, 8; in -Sardinia nulli, X, 17, 12. lupi hominum duces, X, 6, 2. - -lusciniæ ad Orphei sepulcrum vocaliores, IX, 30, 6. - -Lusi vicus Arcadiæ, olim urbs, VIII, 18, 7. - -Lusius fl. Arcadiæ i. q. Gortynius, VIII, 28, 2. - -lustratio Orestis, II, 31, 8; sedecim feminarum, V, 16, 8. - -Λουτροφόρος Veneris, II, 10, 4. - -Lybas s. Lycas dæmon, VI, 6, 11. - -Lycæ fons, VI, 6, 11. - -Lycæa v. festum. - -Lycæatis regio Arcad., VIII, 30, 1. Lycæatæ, VIII, 27, 5. - -Lycæus mons Arcadiæ, IV, 20, 2; VIII, 2, 1; VIII, 32, 2. - -Lycaon Pelasgi f. Arcadiæ rex, VIII, 2, 1: ejus filii, VIII, 3, 1. - -Lycastidas Andrius Procli pater, VI, 14, 13. - -Lyceas poeta, II, 22, 2; II, 23, 8. - -Lyceum Apollini sacrum, I, 19, 3; I, 29, 16. - -Lyceus Lycaonis f., VIII, 3, 4. - -Lychnus Minervæ per totum annum ardens, I, 26, 6. lychni ænei plumbo -agglutinati, VII, 22, 2. - -Lycii, I, 19, 3; II, 37, 3. Creta oriundi, VII, 3, 7. terræ motu -afflictis succurrit Antoninus Pius, VIII, 43, 4. - -Lycinus Colophonius, VI, 17, 4. - -Lycinus Eleus Olympionica, VI, 7, 9. - -Lycinus Heræensis Olympionica, VI, 10, 9. - -Lycinus Spartanus ἱπποτρόφος et Olympionica, VI, 2, 1. - -Lyciscus Messenius cum filia aufugit, IV, 9, 4, _ib._ captus absolvitur, -IV, 12, 5. - -Lycius Myronis f. statuarius, I, 23, 7; V, 22, 3. - -Lycoa urbs Arcadiæ, VIII, 3, 4; VIII, 36, 7. Lycoatæ, VIII, 27, 4. - -Lycomedes Apollinis f., VII, 4, 1. - -Lycomedes Creontis f., X, 25, 6. - -Lycomedes Mantinensis, VIII, 27, 2. - -Lycomedes Scyrius Theseum interimit, I, 17, 6. - -Lycomidæ in Cereris sacris hymnos canebant, I, 22, 7; IV, 1, 5; IX, 27, -2; IX, 30, 12. eorum χλίσιον, IV, 1, 7. - -Lycone mons, II, 24, 5. - -Lycophron Lycurgi oratoris pater, I, 29, 15. - -Lycorea urbs Phocidis, X, 6, 2. - -Lycoritæ Parnasi accolæ, IV, 34, 9. - -Lycormas Larisæus Pythionica, X, 7, 8. - -Lycortas Megalopolit. Achæorum dux, IV, 29, 11; VII, 9, 4. Philopœmenis -necem ulciscitur, VIII, 50, 8. - -Lycortas Phegiensis, Herculis hospes, VIII, 24, 2. - -Lycortas Syracusanus; ejus donarium, V, 27, 7. - -Lycorus Apollinis et Coryciæ nymphæ f., Lycoreæ conditor, X, 16, 3. - -Lycosura (Lycosora) urbs Arcadiæ, VIII, 2, 1. Clitoris regia, VIII, 4, -5. omnium urbium antiquissima, VIII, 38, 1. - -Lycosurenses Megalopolin migrare nolunt, VIII, 27, 4 et 5 et 6. - -Lyctus opp. Cretæ, IV, 19, 4. - -Lycuntes (_?_) pop. Arcadiæ, VIII, 23, 8. - -Lycurgus Alei f. rex Arcad., VIII, 4, 8 et 10. ejus sepulcrum, V, 5, 5. - -Lycurgus Hippodamiæ procus, VI, 21, 10. - -Lycurgus Laced. Labotæ regis tutor leges fert, III, 2, 3 et 4; III, 14, -9; III, 16, 10. altero oculo privatur, III, 18, 1. templum, III, 16, 6. -Iphito æqualis, V, 4, 5. - -Lycurgus Lycophronis f. orator Athen., I, 29, 15—16. ejus statua, I, 8, -2. - -Lycurgus Opheltæ pater, II, 15, 3. - -Lycurgus Pronactis f., III, 18, 12. - -Lycurgus Thraciæ rex Baccho pœnas dat, I, 20, 3. - -Lycuria locus Arcadiæ, VIII, 19, 4. - -Lycus Messenius, II, 7, 2. - -Lycus Pandionis f., I, 19, 3. ab Ægeo fratre expulsus, IV, 2, 6. initia -magnarum dearum promovet, IV, 1, 5; IV, 2, 6. vates, X, 12, 11. ejus -oracula, IV, 20, 4. δρυμὸς, IV, 1, 6. - -Lycus equus, VI, 13, 10. - -Lycus Nyctei frater, II, 6, 2. Labdaci et Laii tutor, IX, 5, 5. ejus -domus reliquiæ, IX, 16, 7. - -Lycus Thrax a Cycno interemptus, I, 27, 6. - -Lydi deam Tauricam se habere dicunt, III, 16, 8. Persici, V, 27, 5. -Lydorum ἐξηγηταί, I, 35, 8. regum donaria Delphis, X, 13, 6; X, 16, 1. -harmonia, IX, 5, 7. αὔλημα, IX, 12, 6. aves Lydicæ, IX, 22, 4. - -Lydiades Megolopolit., VIII, 10, 6. tyrannus virtutibus et rebus gestis -insignis, VIII, 27, 12 et 15. - -Lygdamis Artemisiæ pater, III, 11, 3. - -Lygdamis Syracusanus Herculi magnitudine corporis par, V, 8, 8. - -Lygodesma dea, III, 16, 11. - -λύματα i. q. χαθάρματα, VIII, 41, 2. - -Lymax f. Arcadiæ, VIII, 41, 2; VIII, 10, 3. - -Lyncea Argolidis vicus, postea Lyrcea, II, 25, 5. - -Lynceus Apharei f. perspicacissimis oculis, IV, 2, 7. a Polluce -interfectus, IV, 3, 1. ejus sepulcrum, III, 13, 1. - -Lynceus Hypermnestræ beneficio servatus, II, 19, 6; II, 21, 1; II, 25, -4. Danao succedit, II, 16, 1. ejus sepulcrum, II, 21, 2; statua, X, 10, -5. - -Lyra inventum Mercurii, V, 14, 8; VIII, 17, 5. lyræ e testudinibus, -VIII, 23, 9; VIII, 54, 7. Lyra quis post Mercurium primus usus, IX, 5, -8. - -Lyrcea v. Lyncea. - -Lyrcus Abantis f., II, 25, 4. - -Lysander Aristocriti vel Aristocratis f., III, 6, 7. virtutibus et -vitiis insignis, IX, 32, 6—10. ad Ægospotamos vincit, III, 11, 5; -corruptis hostium ducibus, X, 9, 11. sociis multis, X, 9, 7—10. Athenas -eversum it, III, 8, 6; triginta viros instituit, III, 5, 1. Agesilao -studet, III, 8, 10. nocturno viso monitus Aphytæorum obsidionem solvit, -III, 18, 3. ad Haliartum occumbit, III, 5, 3; IX, 32, 5. ejus donarium, -III, 17, 4; hospites civitatium suarum proditores, VII, 10, 3; statuæ, -VI, 3, 14 et 15. - -Lysander Bœotarcha, X, 20, 3. - -Lysander Lysandri nepos, III, 6, 7. - -Lysandra Ptolemæi Lagidæ f., Agathoclis uxor, I, 9, 6; I, 10, 4. - -Lysianassa Polybi f. Talai uxor, II, 6, 6. - -Lysianax Eleus, Satyri pater, VI, 4, 5. - -Lysias. v. Tlesias. - -Lysidice Pelopis f., VIII, 14, 2. - -Lysimache Minervæ sacerdos, I, 27, 4. - -Lysimachia urbs in Isthmo Thracia, I, 9, 8; I, 16, 2. - -Lysimachidas Athen., X, 18, 1. - -Lysimachus Aristidis pater, VIII, 52, 2. - -Lysimachus Macedo Thraciæ rex, I, 6, 4; I, 9, 5; VII, 3, 4 et 5. - -Lysinus Aristophontis pater, VI, 13, 11. - -Lysippe Elea Prolai uxor, V, 2, 4. - -Lysippus Eleus Olympionica, VI, 16, 7. - -Lysippus Sicyonius statuarius, I, 43, 6; II, 9, 8; II, 20, 3; VI, 1, 5; -VI, 2, 1; VI, 4, 7; VI, 5, 1; VI, 14, 12; VI, 17, 3; IX, 27, 3; IX, 30, -1. - -Lysis Tarentinus Epaminondæ præceptor, IX, 13, 1. - -Lysistratus Argivus, II, 36, 5. - -Lysistratus Corinthiorum dux, IV, 19, 2. - -Lysistratus Spartanus, III, 8, 5. - -Lyson statuarius, I, 3, 5. - -Lysus Macedo statuarius, VI, 17, 1. - - - - - M. - - -Macar Æoli f., X, 38, 4. - -Macareus Lycaonis f., VIII, 3, 2. - -Macaria s. Macareæ opp. Arcad., VIII, 3, 3; VIII, 27, 4; VIII, 36, 9. - -Macaria fons Marathon., I, 22, 6. - -Macaria Herculis e Deianira f., I, 32, 6. - -Macartatus, I, 29, 6. - -Macedones Amphictyones, X, 3, 3; X, 8, 2. a. Leosthene victi, I, 1, 3. a -Pyrrho, I, 13, 3. de Macedonibus tropæum, III, 24, 6: ipsi tropæis non -utuntur, IX, 40, 7. potentiam eorum quid auxerit, VIII, 27, 10; quid -fregerit, VII, 8, 8; VIII, 7, 8. - -Macedonia a Gallis invaditur, X, 19, 7. urbs ejus recentissima, VI, 4, -10. - -Maceris Libys Hercules cognominatus, X, 17, 2. - -Machærion an Epaminondam occiderit, VIII, 11, 5. - -μάχαιραι victimariæ, IV, 17, 1. - -Machanidas Lacedæmoniorum tyrannus, IV, 29, 10; VIII, 50, 2. - -Machaon Æsculapii f. Alexanoris Polemocratis Sphyri pater, II, 11, 5; -II, 23, 4; II, 26, 10; II, 38, 6; III, 26, 9; IV, 3, 1 et 2 et 9. - -Macistii ab Eleis deficiunt, VI, 22, 4. - -Macria promontorium Teiorum, VII, 5, 11. - -Mæander, X, 32, 13. Asopi fons, II, 5, 3. cursu flexuoso. VIII, 41, 3. -aqua fervente, VIII, 7, 3. ejus myricæ, V, 14, 3; marini pisces, IV, 34, -1; alluviones, VII, 2, 11; VIII, 24, 11. filia, VII, 4. 1. - -Mænalia Arcadiæ pars, III, 11, 7; VI, 7, 9; frigida, VIII, 9, 4. - -Mænalius mons et campus, VIII, 36, 7 et 8. ejus oppida, VIII, 27, 3. - -Mænalus Arcadiæ urbs, VIII, 3, 4; VIII, 36, 8. - -Mænalus Lycaonis f., VIII, 3, 4. - -Mæon Tydeum sepelit, IX, 18, 2. - -Mæra Atlantis f. Tegeatæ uxor, VIII, 12, 7; VIII, 48, 7; VIII, 53, 3. - -Mæra Prœti f., picta, X, 30, 5. - -Mæra vicus Arcad., VIII, 12, 7. - -Mæræ χορὸς, VIII, 8, 1. - -Mæsis Hyræi f., III, 15, 8. - -Magas Philippi et Berenices f. Cyrene recuperata a Ptolemæo deficit, I, -6, 8; I, 7, 1—3. - -magiæ vis, V, 27, 3 et 5. - -Magnæ Matris templum, III, 12, 9. ara, VIII, 37, 2. v. e. Mater. - -Magnes Æoli f., VI, 21, 11. - -Magnesia sub Pelio, VII, 7, 6. - -Magnesiæ mortuus Themistocles, I, 1, 2; I, 26, 4. - -Magnetes in boreali Sipyli parte, I, 20, 5; III, 22, 4. ad Hermum, X, 4, -6. ad Lethæum, I, 35, 6; V, 21, 10; VI, 17, 3; X, 32, 6. Bathyclem in -throno Amyclæo ornando adjuvant, III, 18, 14. Amphictyones, X, 8, 2. - -Μαγνήτιδες πύλαι Ephesiorum, VII, 2, 9. - -Malæa opp., Arcadiæ, VIII, 27, 4. - -Malea promontorium, III, 23, 2; III, 25, 2. - -Malgis Bœotarcha, IX, 13, 6. - -Maliacus sinus, X, 20, 8; X, 21, 1. v. et Lamiacus. - -Malienses Amphictyones, X, 8, 2. an sagittarii, I, 23, 4. adversus -Gallos acerrimi, X, 23, 13. - -Mallus Ciliciæ urbs, I, 34, 3. - -Malœtas fl. Arcad., VIII, 36, 1. - -Maltho gymnasium Eleorum, VI, 23, 6. - -Malus fl. Arcadiæ, VIII, 35, 1. - -Maneros Ægyptiis Linus, IX, 29, 7. - -Maniæ Arcadiæ locus, VIII, 34, 1. - -maniæ Eumenides, VIII, 34, 1. - -Manius _Acilius Glabrio_ Antiochum et Syros vincit, VIII, 51, 4, - -μάντεων genera, I, 34, 4. - -Manthuricus campus, VIII, 44, 7. - -Manthyrenses demus Tegeaticus, VIII, 45, 1; VIII, 47, 1. μαντιχὰ ἔπη, -IX, 31, 5. μαντιχὸς οἶχος, II, 13, 7. - -Manticlus Theocli f., IV, 21, 2 et 12. cum Gorgo Messenicam coloniam -ducit, IV, 23, 2 et 5. Herculi templum condit ib. 10. - -Mantinea Arcadiæ urbs, VIII, 3, 4; VIII, 8, 4 — VIII, 9, 10. ab Arato -liberata, II, 8, 6. Mantineæ veteris rudera, VIII, 12, 7. - -Mantinense prœlium, I, 3, 4; VIII, 8, 10; VIII, 9, 8; VIII, 11, 5; IX, -15, 5. - -Mantinensium et Tegeatarum termini, VIII, 11, 1. Mantinensium res gestæ, -VIII, 8, 6. de Spartanis tropæum, VIII, 10, 8. hippodromus et stadium, -VIII, 10, 1. donaria, V, 26, 6; X, 13, 6. - -Mantineus Lycaonis f., VIII, 3, 4; VIII, 8, 4. - -Mantius Melampodis f., VI, 17, 6. - -Manto Polyidi f., I, 43, 5. - -Manto Tiresiæ f., VII, 3, 1; IX, 10, 3; IX, 33, 2. - -Maratha locus Arcadiæ, VIII, 28, 1. - -Marathon demus, I, 32, 3—7. Marathonia pugna, I, 15, 3; I, 32, 3; IV, -25, 5; X, 20, 2: decima, X, 10, 1: sepulcra, I, 29, 4; I, 32, 3. -Marathonius taurus, I, 27, 10. Marathonii Herculem primi colunt, I, 15, -3; I, 32, 4. - -Marathon Epopei f., II, 1, 1; II, 6, 5. - -Marathon heros, I, 15, 3; I, 32, 4. - -marca Celtis equus, X, 19, 10. - -Mardonius Gobryæ f., VII, 25, 6; IX, 1, 3. Apollinem Ptoum consulit, IX, -23, 6. templa incendit, I, 1, 5. ejus acinaces, I, 27, 1; interitus, -III, 4, 10; sepultura, IX, 2, 2, statua, III, 11, 3. milites furore -correpti, I, 40, 2; IX, 25, 9. - -mare mortuum, V, 7, 4—5. rubrum, I, 33, 4. - -marinæ scaturigines Mantineæ Athenis Mylasis, VIII, 10, 4. - -maris simulacrum, II, 1, 7 et 8 et 9. - -Margaritæ resolvuntur aceto, VIII, 18, 6. - -Mariandyni Heracleotarum finitimi, V, 26, 7. - -Marion Alexandrinus Olympionica, V, 21, 10. - -Marios opp. Eleutherolaconum, III, 21, 7; III, 22, 8. - -Marmaridæ Numidarum gens, I, 7, 2. - -Marmax Hippodamiæ procus, VI, 21, 7 et 10. - -Maron Lacedæmonius, ejus fanum, III, 12, 9. - -Marpessa Idæ et Meleagri uxor, IV, 2, 7. ab Apolline rapta, V, 18, 2. - -Marpessa Tegeatis cognomine χήρα, VIII, 47, 2; VIII, 48, 3. - -Marpessus opp. Idæ, X, 12, 3 et 4. - -Mars Alcippes pater, I, 21, 4; Ascalaphi et Ialmeni, IX, 37, 7; -Melanippi, VII, 22, 8; Œnomai, V, 1, 6; et V, 22, 6; Phlegyæ, IX, 36, 1. -Acheloo opem fert, VI, 19, 12. cædis reus, I, 21, 4; I, 28, 5; ejus -ædes, I, 8, 4; II, 25, 1; III, 22, 7; draco et fons, IX, 10, 5. Ἄρης -ἀφνειός, VIII, 44, 7. γυναιχοθοίνας, VIII, 48, 4. θηρείτας, III, 19, 8. -ἵππιος, V, 15, 6. - -Marsyas fl. Celænas interfluens, X, 30, 9. - -Marsyas Silenus a Minerva cæsus, I, 24, 1. tibiis canit, X, 30, 9; II, -7, 9; VIII, 9, 1. - -Martiora bellua Indica, IX, 21, 4. - -Mases Hermionensium navale, II, 36, 2. - -Masistii Persæ thorax, I, 27, 1. - -Massiliensium origo et donarium, X, 8, 6; X, 18, 7. - -Mater mortua lac præbet, VIII, 44, 8. cum matre mortua congressus, IV, -26, 3. - -Matris deûm ædes, I, 3, 5; I, 31, 1; II, 4, 7; III, 22, 4; IV, 31, 6; -VIII, 30, 4; VIII, 44, 3; X, 32, 3. ara, V, 14, 8; VIII, 37, 2. μητρῷον, -V, 20, 9. v. et Magna mater. - -Mathia mons, IV, 34, 4. - -Mauri, I, 33, 5. sedibus pulsi ab Antonino, VIII, 43, 3. - -Mausolea Romanis magnifica sepulcra, VIII, 16, 4. - -Mausolus rex Halicarnassi, VIII, 16, 4. - -maza in aquas projecta futura portendit, III, 23, 8. mazæ mellitæ, VI, -20, 2. - -Mecisteus, I, 28, 7. Euryali pater, II, 20, 5. a Menalippo interfectus, -IX, 18, 1. - -Mecon vid. sub Mycon. - -Meda Phylanthis f. Antiochi mater, I, 5, 2; X, 10, 1. - -Medea, II, 3, 6—11. ejus ἐπῳδαὶ, II, 12, 1; dolus in Peliam, VIII, 11, -2. - -μηδὲν ἄγαν, X, 24, 1. - -Medeon opp. Phocidis, X, 3, 2; X, 36, 6. - -Medesicaste Priami f., X, 25, 9. - -Medi a Medea dicti, II, 3, 8. - -Medon Cisi f., II, 19, 2. - -Medon Codri f., VII, 2, 1. - -Medon Doriclidis f. statuarius, V, 17, 2. - -Medon Pyladæ f., II, 16, 7. - -Medontidæ Codri posteri decennali imperio, IV, 5, 10; IV, 13, 7. - -Medus Medeæ f., II, 3, 8. - -Medusæ pater, forma, virtus bellica, II, 21, 5—6. caput, I, 21, 3; II, -20, 7; V, 10, 4; V, 12, 4; IX, 34, 2, crines, VIII, 47, 5, sorores -alatæ, V, 18, 5. - -Medusa Priami f., X, 26, 1. - -Megacles architectus, VI, 19, 7. - -Megalophanes Philopœmenis præceptor, VIII, 49, 2. - -Megalopolis Arcadiæ urbs omnium recentissima, VI, 12, 8; VIII, 27, 1—8. -Epaminondæ auspiciis condita, IX, 14, 4; 15, 6. Helissonte fluvio -intersecatur, VIII, 30, 2. a Cleomene capta, II, 9, 2; IV, 29, 7. -vastata, VIII, 27, 16; VIII, 33, 1. ejus theatrum, II, 27, 5. ἀρχεῖα, -VIII, 30, 6. Megalopolitarum res gestæ et casus vari, VIII, 27, 9 — 16. - -Meganitas Achaiæ fl., IV, 23, 5. - -Megapenthes Menelai nothus, II, 18, 6. cum Nicostrato fratre eodem equo -vectus, III, 18, 13. - -Megapenthes Prœti f. cum Perseo regnum commutat, II, 16, 3. pater Argi, -II, 18, 4. - -Megara Herculis uxor, I, 41, 1; IX, 11, 2. ab Hercule dimissa, X, 29, 7. - -Megara urbs, I, 39, 5; I, 40, 1 — I, 44, 2. Romanis se dedit, VII, 15, -11. - -Megarensium ager quotannis vastatus, I, 40, 4. arces binæ, I, 40, 6; I, -42, 4. colonia, V, 26, 7. donaria, V, 23, 5; X, 15, 1. adversus Gallos -copiæ, X, 20, 4. lingua et mores, I, 39, 5. navale, I, 39, 14; I, 44, 3. -piaculum, III, 4, 6. scelus in violando fetiale, I, 36, 3. victoria de -Atheniensibus, X, 15, 1; de Corinthiis, VI, 19, 3; de Persis, I, 40, 2. -adversus Thebanos astus, VIII, 50, 4. thesaurus, VI, 19, 12. - -Megareus Neptuni f. Onchesti rex, I, 39, 5; I, 42, 1. Megarensium rex, -I, 41, 3, - -Megaris Eleusini finitima, I, 39, 4; Bœotiæ, I, 34, 4; Corinthiis, ib. -10. - -μέγαρον Bacchi, VIII, 6, 5; Cereris, I, 39, 5; III, 25, 9; IX, 8, 1; -Curetum, IV, 31, 9; Δεσποίνης, VIII, 47, 8. - -Megarus Jovis f., I, 40, 1. - -Meges vulneratus ab Admeto, X, 25, 5. - -μείλιχαι, VIII, 40, 3. - -Melina Delphi mater, X, 6, 4. - -Melænæ opp. Arcad., V, 7, 1; VIII, 3, 3; VIII, 26, 8. - -Melæneus Lycaonis f., VIII, 3, 3; VIII, 26, 8. - -Melampodidæ, VI, 17, 6. - -Melampus Amythaonis f. Abantis pater, I, 43, 5. Argivas et Prœti filias -insania liberat, II, 18, 4; VIII, 18, 7: τὰ χαθάρσια quo abjecerit, V, -5, 10. Iphicli boves obtinet, IV, 36, 3. Minervæ aram ponit, VIII, 47, -3. ejus templum, I, 44, 5. in eum carmen Hesiodeum, IX, 31, 5. - -Melaneus Apollinis f., IV, 2, 2. - -Melangea locus Arcadiæ, VIII, 6, 4. - -Melanion Parthenopæi pater, III, 12, 9. cursu certat, V, 17, 10; V, 19, -1. - -Melanippe nympha, IX, 1, 1. - -Melanippus Martis et Tritææ f., VII, 22, 8. - -Melanippus Thebanus Tydeum et Mecisteum occidit, IX, 18, 1. - -Melanippus Thesei f., X, 25, 7. - -Melanippi et Comæthus amor, VII, 19, 2. - -Melanopi monumentum, I, 29, 6. - -Melanopus Cumanus de Opide et Hecaerge, V, 7, 8. - -Melantho Homerica, X, 25, 1. - -Melanthus Andropompi f. Athen. rex, II, 18, 8 et 9; VII, 1, 9. ejus -filius Codrus, I, 19, 5; VIII, 52, 1. posteri Medontidæ, IV, 5, 10. - -Melas Antasi f., II, 4, 4; V, 18, 7. - -Melas fl. Bœotiæ, IX, 38, 6. - -Melas fl. Pamphyliæ frigidus, VIII, 28, 3. - -Melas Neptuni f., VII, 4, 8. - -Melas Œnopionis f., VII, 4, 8. - -Melas Opis f., VIII, 28, 5. - -Meleager Œnei f., IV, 2, 7. ejus interitus, X, 31, 3. hasta Apollini -consecrata, II, 7, 9. - -Meleagrides aves, X, 32, 16. - -Meles Athen. Timagora amatore ad mortem adacto sese saxo dejicit, I, 30, -1. - -Meles Smyrnæus fl., VII, 5, 3 et 12. - -Melesander Athen. dux, I, 29, 7. - -Melete Musa, IX, 29, 2. - -Melia ab Apolline rapta, IX, 10, 5. mater Teneri, IX, 26, 1. - -meliastæ Bacchi sacrifici, VIII, 5, 5. - -Melibœa s. Chloris Niobes f., II, 21, 9. - -Melicertes in mare præcipitatus, I, 44, 7; II, 1, 3; IX, 34, 6. - -Melissa Periandri uxor, II, 28, 8. - -Melitides portæ, I, 23, 9. - -Melobosis Oceani f., IV, 30, 4. - -Melpea locus Arcadiæ, VIII, 38, 11. - -Meltas Lacedæ f., II, 19, 2. - -Membliarus a Cadmo Callistæ ins. præfectus, III, 1, 7. - -Memnon Æthiopum rex Susis Trojam profectus, X, 31, 7. cum Achille -pugnat, III, 18, 12; V, 19, 1. ejus gladius, III, 3, 8; statua, I, 42, -3; effigies picta, X, 31, 5. - -Memnonides aves, X, 31, 6. - -Memnonii muri, IV, 31, 5. - -Memphis templum Sarapidis habet antiquissimum, I, 18, 4. - -Menæchmus Naupactius statuarius, VII, 18, 10. - -Menalces Eleus Olympionica, VI, 16, 5. - -Menalcidas Lacedæm., VII, 11, 7; VII, 13, 8. - -Menander Diopithis f. comicus, I, 2, 2; I, 21, 1. - -Mende Thraciæ opp., V, 10, 8. Mendæorum origo et donarium, V, 27, 12. - -Menelais fons et platanus, VIII, 23, 4. - -Menelaus Atrei f., III, 1, 5. Helenam interemturus, V, 18, 3. ejus a -Troia reditus, X, 25, 2, clypeus, X, 26, 3; domus, III, 14, 6; templum -et sepulcrum, III, 19, 9. - -Menelaus a Ptolemæo Cypro præfectus, I, 6, 6. - -Menephylus Ægiensis, VI, 3, 13. - -Meneptolemus Apolloniata Olympionica, VI, 14, 13. - -Menestheus, I, 1, 2; I, 23, 8. Petei f., II, 25, 6. ab Atheniensibus -Theseo prælatus, III, 18, 5. a Dioscuris regno restitutus, I, 17, 5. - -Menestratus pro amasio mortem oppetit, IX, 26, 7. - -Menius Elidis fl., V, 1, 10; VI, 26, 1. - -Menippus Megarei f. vid. sub Euippus. - -Menodorus Athen. statuarius, IX, 27, 4. - -Menœceus Creontis f., IX, 25, 1. - -Menœceus Creontis pater, IX, 5, 13. - -Menophanes Mithridatis dux Delum diripit, III, 23, 3. - -Mentæ statua, VIII, 31, 7. - -Mercurius Autolyci pater, VIII, 4, 6; Buni, II, 3, 10, Cydonis, VIII, -53, 4; Eleusinis, I, 38, 7; Euandri, VIII, 43, 2; Myrtili, VIII, 14, 10; -Noracis, X, 17, 5; Pharis, IV, 30, 2. Amphionis magister, IX, 5, 8. -Æsculapium flammis eripit, II, 26, 6. Apollini boves surripit, VII, 20, -4. animas in Orcum ducit, VIII, 32, 4; Bacchum in cælum, III, 18, 11; -deas ad Paridem, III, 18, 12 et V, 19, 5; Dioscuros Pellanam, III, 26, -2. lyram invenit, II, 19, 7; V, 14, 8; VIII, 17, 5. Mercurii incunabula, -VIII, 16, 1; VIII, 36, 10; IX, 20, 3; IX, 22, 2. caduceus, V, 27, 8. -gymnasium, I, 2, 5. simulacra, I, 27, 1; IV, 33, 3; VIII, 39, 6; IX, 24, -5; X, 12, 6. cf. Hermæ. Ἑρμῆς ἀγήτωρ, VIII, 31, 7. ἀγοραῖος, I, 15, 1; -II, 9, 8; III, 11, 11; V, 17, 3; VII, 22, 2; IX, 17, 2. αἴπυτος, VIII, -47, 4. ἀχαχήσιος vel ἀχάχητα, VIII, 3, 2; VIII, 30, 16; VIII, 36, 10. -δόλιος, VII, 27, 1. ἐναγώνιος, V, 14, 9. ἐπιμήλιος, IX, 34, 3. -χριοφόρος, I, 3, 4; IV, 33, 4; V, 27, 8; IX, 22, 1. Κυλλήνιος, VI, 26, -5; VIII, 17, 1. παράμμων, V, 15, 11. πολύγιος, II, 31, 10. πρόμαχος, IX, -22, 1—2. πρόναος, IX, 10, 2. προπύλαιος, I, 22, 8. σπηλαὶτης , X, 32, 5. - -Merionis sagitta ænea, III, 3, 8. - -Mermerus Medeæ f., II, 3, 6 et 8. - -Meroe opp. Æthiop., I, 33, 4; V, 7, 4. - -Merope Cypseli f., Cresphontis uxor, IV, 3, 6. - -Meropis ins. Cos, VI, 14, 12. - -merulæ v. χόσσυφοι. - -Mesatis opp., VII, 18, 4 et 6. - -Mesate promont., VII, 5, 6. - -Mesoa pagus Lacon., III, 16, 9. - -Mesoboa vicus Arcad., VIII, 25, 2. - -Messa opp. et portus, III, 25, 9. - -Messapii Tarentinis finitimi, X, 10, 6. - -Messapium mons Bœotiæ, IX, 22, 5. - -Messeis fons, III, 20, 1. - -Messene Triopæ f. Polycaonis uxor, IV, 1, 1 et 8. ejus honores heroici, -IV, 3, 9; IV, 27, 6; IV, 31, 11. - -Messene opp. Siciliæ, antea Zancle, IV, 23, 8; IV, 26, 3; V, 25, 2; VI, -2, 10. - -Messene regionis olim, non urbis nomen, IV, 1, 3. urbis ædificatio, IV, -26, 6 — 27, 11, situs et muri, IV, 31, 5 — 33, 2. - -Messenia, VIII, 1, 1; 30 sqq. Messeniæ et Laconiæ fines, IV, 1, 11; -Elidis, IV, 36, 7 et V, 6, 3. - -Messenii Adrasti socii, IX, 9, 2. Dorienses ultro admittunt, IV, 3, 6. -in Helotum censum referuntur, IV, 23, 1; præter maris accolas, III, 3, -4. Ithome ejecti Naupactum obtinent, III, 11, 8; IV, 24, 7. Œniadas -expugnant, IV, 25, 1 — 2, mox amittunt, ib. 3 — 10. Naupacto amissa -disperguntur, IV, 26, 2; X, 38, 10. Doricos ritus et linguam servant, -IV, 27, 11. in Peloponnesum redeunt, IV, 26, 3; IV, 27, 11. Philippi -socii, IV, 28, 2. Lacedæmoniis contra Pyrrhum opem ferunt, IV, 29, 6. -una cum patria palmas Olympicas et amittunt et recuperant, VI, 2, 10. ab -Augusto multantur, IV, 31, 1. - -Messeniorum arx, IV, 33, 1. dii tutelares et heroes, IV, 14 7; IV, 27, -6. regiæ, IV, 3, 7. arcana sacra, IV, 20, 4; IV, 26, 7. Messeniorum -Naupact. donarium Olymp., V, 26, 1. - -Messeniaci belli scriptores, IV, 6, 1 —5. causæ, IV, 4, 4 — 5, 10. -bellum primum, IV, 6, 6 — 13, 7. secundum, IV, 14, 6 — 23, 4. - -Metanastes Archandri f., VII, 1, 7. - -Metanira Celei uxor, I, 39, 1. - -Metapontii rudera, VI, 19, 11. Metapontinorum thesaurus Olymp. ib.; -eorum donarium, V, 22, 5. - -_Q. Cæcilius_ Metellus legationis princeps, VII, 8, 6; VII, 9, 1. - -_Q. Cæcilius_ Metellus _Macedonicus_ adversus Andriscum mittitur, VII, -13, 1. Achaicum bellum conficere studet, VII, 15, 1. - -Metrana opp. Trœzeniorum, III, 34, 1. - -Methapus Athen. orgia et initia constituit, IV, 1, 7. - -Methone, vid. Mothone. - -Methydrion olim urbs, dein vicus, VIII, 12, 2; VIII, 27, 4 et 7. Ejus -conditor, VIII, 3, 3; VIII, 35, 9; VIII, 36, 1 — 3. - -Methymnæorum donarium Delphis, X, 19, 3. - -Metioche Troas, picta Delphis, X, 26, 2. - -Metion Erechthei f., II, 6, 5. - -Metionidæ Pandionem alterum regno pellunt, I, 5, 3. Metionidarum regia -stirps, VII, 4, 5. - -μέτοιχοι, I, 30, 1. - -Metrodorus Erythræus, VI, 15, 6. - -μητρῷον v. Mater Deûm. - -μητρῷον αὔλημα, X, 30, 9. - -Micon Ægineta Onatæ pater, V, 25, 10 et 13; VIII, 42, 7 et 10. - -Micon Athen. orator a Philippo veneno necatus, II, 9, 4. - -Micon Athen. pictor et statuarius, I, 17, 3; I, 18, 1; VI, 6, 1; VIII, -11, 3. - -Micon Syracus. statuarius Nicerati f., VI, 12, 4. - -Micythus, Chœri f., Rheginus, V, 24, 6; V, 26, 2—5. - -Midas Gordii f. Ancyram condit, I, 4, 5. - -Midea Argolidis urbs; II, 16, 1; II, 25, 9; VI, 20, 7; VIII, 27, 1. - -Midea Bœotiæ opp., IX, 39, 1. - -Midea nympha mater Aspledonis IX, 38, 9. - -Midias Locrorum dux, X, 20, 4. - -Migonion Laconiæ regio, III, 22, 1. - -μῖλαξ vid. sub σμῖλαξ. - -Miletus Cretæ opp., X, 30, 2. - -Miletus Cretensis, VII, 2, 5. - -Miletus Ioniæ opp. VII, 2, 4; VII, 24, 5. inter Miletum et Prienen mare -continens, VIII, 24, 11. Milesios perdit Hestiæus, X, 33, 2. signum -Apollinis ademtum a Xerxe restituit Seleucus, VIII, 49, 3. - -Milichus fl., VII, 19, 9; VII, 20, 1; VII, 22, 11. - -Milen Diotimi f. Crotoniates Olympionica, VI, 14, 5 — 8. - -Miltiades Chersonesi princeps primus, VI, 19, 6. archon Athen., IV, 23, -10; VIII, 39, 3. - -Miltiades Cimonis f. ab Ajace oriundus, II, 29, 4; chersonesi Thracicæ -princeps, VI, 19, 6; Atheniensium ad Marathonem dux, II, 29, 4. præconum -Darii interficiendorum, III, 12, 7; servorum ante pugnam liberandorum -auctor, VII, 15, 7. primus de universa Græcia bene meritus; VIII, 52, 1. -ejus donarium, VI, 10, 8; VI, 19, 6: mors, I, 32, 4: simulacra, I, 15, -3; I, 18, 3; X, 10, 1. - -milvi Olympica sacra non tangunt, V, 14, 1. - -Mimas mons Ioniæ, VII, 4, 1. perfodi ab Alexandro cœptus, II, 1, 5. - -Mimnermus de Smyrnæorum cum Gyge pugna, IX, 29, 4. - -Minerva e cerebro Jovis nata, I, 24, 2; Neptuni et Tritonidis f., I, 14, -6; ubi educata, VIII, 26, 6; IX, 33, 7; cum Neptuno de Attica certat, I, -24, 5; de Trœzene, II, 30, 5: olivam producit, I, 24, 3. cum Proserpina -flores legit, VIII, 31, 2. Junonis throno adstat, VIII, 9, 3. bellica -dea, IV, 30, 5: Herculis socia, V, 17, 11; VI, 19, 12; VI, 25, 2; VIII, -18, 3: glaucis oculis, I, 14, 6: armata, I, 1, 3; V, 17, 2; V, 26, 6: -gallum in casside gestans, VI, 26, 3; sphingem, I, 24, 5: cornicem -tenens, IV, 34, 6. a Teuthide vulneratur, VIII, 28, 5. Vulcanum fugit, -III, 18, 13. Erichthonium Cecropis filiabus tradit, I, 18, 2. ara ei a -Cadmo posita, IX, 12, 2. colossus, IX, 11, 6. signum Troja asportatum, -II, 23, 5; X, 38, 5; Dædaleum, IX, 40, 3: antiqua, X, 4, 9; X, 34, 6: -fulmine tacta, II, 11, 1; II, 12, 1: alia, I, 8, 5; VII, 5, 5; IX, 33, -5. templum Argivum, II, 24, 3; Phocæense a Persis combustum; VII, 5, 4. -Ἀθηνᾶ ἀγοραία, III, 11, 9. Αἰαντίς, I, 42, 1. αἴθνια, I, 5, 3; I, 41, 6. -Ἀλέα, II, 17, 7; III, 5, 6; III, 7, 10; III, 19, 7; VIII, 4, 8; VIII, 5, -3; VIII, 9, 6; VIII, 23, 1; VIII, 45, 4; VIII, 46, 1; VIII, 47, 1. -ἀμβουλία, III, 13, 6. ἀνεμῶτις, IV, 35, 8. ἀξιόποινος, III, 15, 6. -ἀπατουρία, II, 33, 1. ἀρεία, I, 28, 5; IX, 4, 1. Ἀσία, III, 24, 7. -ἐργάνη, I, 24, 3; III, 17, 4; V, 14, 5; VI, 26, 3; VIII, 32, 4; IX, 26, -8. ζωστηρία, IX, 17, 3. ἱππία, I, 30, 4; I, 31, 6; V, 15, 6; VIII, 47, -1: Ἱππολαῖτις, III, 25, 9. Ἰτωνία s. Ἰτωνίς, I, 13, 2; III, 9, 13; IX, -34, 1; X, 1, 10. χελεύθεια, III, 12, 4. χισσαία, II, 29, 1. χορία, VIII, -21, 4. χορυφασία, IV, 36, 2. χραναία, X, 34, 7. Κυδωνία, VI, 21, 6. -χυπασισσία, III, 22, 9; IV, 36, 7. Λαρισαία, VII, 17, 5. Λημνία, I, 28, -2. Ληῖτις, V, 14, 5. μήτηρ, V, 3, 2. μαχανῖτις, VIII, 36, 5. ναρχαία, V, -16, 7. νίχη, I, 42, 4. ξενία, III, 11, 11. Ὄγγα, IX, 12, 3. ὀξυδερχής, -II, 24, 2. ὀφθαλμῖτις, III, 18, 2. παιωνία, I, 2, 5; I, 34, 3. Παναχαῖς, -VII, 20, 2. πανία, II, 22, 9. παρεία, III, 20, 8. παρθένος, I, 24 — , -57; V, 11, 10; X, 34, 8. πολιάς, I, 26, 6—27, 3; II, 30, 6; VII, 5, 9; -VIII, 31, 9. πολιᾶτις, VIII, 47, 5. πολιοῦχος, III, 17, 2. προμαχόρμα, -II, 34, 8. πρόναος, IX, 10, 2. πρόνοια, X, 8, 6. Σάῖς, IX, 12, 2. -Σαῖτις, II, 36, 8. σάλπιγξ, II, 21, 3. σχιράς, I, 1, 4; I, 36, 4. -σθενιάς, II, 30, 6; II, 32, 5. Σουνιάς, I, 1, 1. σώτειρα, VIII, 44, 5. -Τελχινία, IX, 19, 1. Τιθρώνη, I, 31, 4. τραχινίς (_?_) X, 22, 1. -Τριτωνία, VIII, 14, 4. τριχωνία (_?_), IX, 19, 1. χαλινῖτις, II, 4, 1 et -5. χαλχίοιχος, III, 16, 2; IV, 15, 5; X, 5, 11. - -Minoa Laconiæ promontorium, III, 23, 11. - -Minos Europæ f., VII, 2, 5; Acacallidis et Catrei pater, VIII, 53, 4; -Britomartin amat, II, 30, 3; Cretensibus leges fert, III, 2, 4; Dædalum -persequitur, VII, 4, 6, Miletum expellit, VII, 2, 5; Nisæam capit, II, -34, 7; cum Theseo contendit, I, 17, 3, in Sicilia perit, VII, 4, 6. -θαλασσοχράτωρ, I, 27, 9. - -Minotaurus, I, 27, 10; III, 18, 11 et 16. - -Minyæ pop. Bœot., II, 29, 3; IX, 36, 4 et 6. a Pelasgis Lemno expulsi -Theram ins. incolunt, VII, 2, 2. cum Thebanis bellum gerunt, IX, 9, 1. -Ionicæ coloniæ socii, VII, 2, 2; VII, 3, 6. Orchomeno expulsi -restituuntur, IV, 27, 10; IX, 37, 8. - -Minyas Chrysæ f., IX, 36, 4; IX, 38, 2 et 3. - -Minyas poesis, IV, 33, 7; IX, 5, 9; X, 28, 2 et 7; X, 31, 3. - -Minyeius fl. i. q. Anigrus, V, 6, 2. - -misericordiæ ara, I, 17, 1. - -Mithridates rex Ponti cum Romanis bellum gerit, I, 20, 4; IX, 7, 4. -morte voluntaria impietatis pœnas luit, III, 23, 3 et 5. - -Mnaseas Cyrenæus cursor, VI, 13, 7; VI, 18, 1. v. Zeno. - -Mnasibulus vid. sub Mnesibulus. - -Mnasinous et Anaxis Dioscurorum filii, II, 22, 5; III, 18, 13. - -Mneme Musa, IX, 29, 2. - -Μνημοσύνης aqua in Trophonii sacris, IX, 39, 8. solium ib. 13. -simulacrum, I, 2, 5; VIII, 47, 3. - -Mnesarchus Euphronis f. Pythagoræ pater, II, 13, 2. - -Mnesibulus Elatensis Olympionica, X, 34, 5. - -Mnesimaches sepulcrum, I, 37, 3. - -Mnesitheus medicus; statuæ ab eo positæ, ejus sepulcrum, I, 37, 4. - -Μοιραγέτης v. Juppiter. - -Mœro Byzantia poetria, IX, 5, 8. - -Mœrocles Athen., V, 20, 5. - -molæ inventor, III, 20, 2. - -Molione Actoris uxor, VIII, 14, 9; filiorum cædem ulciscitur, V, 2, 2. - -Molionidæ Actoris f. ab Hercule interfecti, V, 2, 1; VIII, 14, 9. - -Molossi ab Ambraciotis victi, X, 18, 4. - -Molossus Pyrrhi et Andromachæ f., succedit Heleno, I, 11, 1. - -Molottus Athen. dux, I, 36, 4. - -Molpadia a Theseo occisa, I, 2, 1. - -Molpia Scedasi f., IX, 13, 5. - -Molpionis statua, VI, 4, 8. - -Moluris petra, I, 44, 7. - -Molycrion Ætoliæ promontorium, V, 3, 6. Molycria regio, IX, 31, 6. - -Molyrus Arisbantis f. ab Hyetto interfectus, IX, 36, 6. - -μοναὶ itinerum, X, 31, 7. - -moneta olim ignota, III, 12, 3. - -Mopsus Ampycis f., V, 17, 10. - -Mopsus Rhacii f., VII, 3, 2. - -mori intra lucum Æsculapii aut in Delo vetitum, II, 27, 1 et 6. - -Morpho v. Venus. - -μόρρια vasa murrhina, VIII, 18, 5. - -Mortis simulacrum, III, 18, 1; V, 18, 1. - -Moschion Eleus, pater Hippomachi, VI, 12, 6; Alexandrum in Asiam -sequitur, VI, 17, 5. - -Mothon Naucydis pater, II, 22, 7. - -Mothon scopulus, IV, 35, 1. - -Mothonæi, IV, 18, 1; exules, IV, 23, 1. Trajani beneficio αὐτόνομοι, IV, -35, 3. - -Mothone s. Methone opp. Messen., IV, 3, 10; VIII, 1, 1. Naupliensibus -datur, IV, 24, 4. - -Mothone Œnei f., IV, 35, 1. - -Motye urbs Siciliæ, V, 25, 5. - -mugiles pisces v. χέφαλοι - -muli Eleis exsecratum animal, V, 9, 2. in Elide non gignuntur, V, 5, 2. - -mulieris simulacrum equino capite et juba, VIII, 42, 4. in piscem -desinens, VIII, 41, 6. - -mulieres neque ad Martis sacra admittuntur, III, 22, 7, neque ad ludos -Ol. spectandos, VI, 20, 7; V, 6, 7. Patrenses duplo viris plures, VII, -21, 14. xvi in sacris Junonis, V, 16, 2. Ætolicarum fortitudo, X, 22, 5; -Laconicarum, IV, 17, 1, Messeniarum, IV, 21, 3; Tegeaticarum, VIII, 5, -9; VIII, 48, 4. - -Mummius Corinthum expugnat, II, 1, 2; II, 2, 2; VII, 15, 1; VII, 16, 1 -et 7. Græcis urbibus mulctam imponit, VII, 16, 9. ejus donaria Olymp., -V, 10, 5; V, 24, 3 et 8. - -μουνοχέλης, VIII, 42, 9. - -Munychia portus Athen., I, 1, 4. - -murices, III, 21, 6. - -murrhina v. μόρρια. - -muros e crudo laterculo exstructus quomodo expugnetur, VIII, 8, 8. muri -lignei, I, 18, 2. Mycenarum et Tirynthis a Cyclopibus exstructi, II, 16, -5; II, 25, 8. - -muscarum abactor, V, 14, 1; VIII, 26, 7. - -Musæ, IX, 29, 1 — 5. in Harmoniæ nuptiis canunt, IX, 12, 3. Musarum ara, -I, 30, 2; chorus, V, 18, 4; simulacra et templa, III, 17, 5; VIII, 47, -3; IX, 27, 5; IX, 30, 1; IX, 34, 4: sacra eum Somno communia, II, 31, 3; -cum Apolline et Mercurio, VIII, 32, 2. - -Musæ Ardalides, II, 31, 3. Εἰλισσιάδες, I, 19, 5. - -Musæus Antiphemi f., X, 5, 6; Orphei imitator, X, 7, 2; volandi arte a -Borea donatus, I, 22, 7; χρησμολόγος, X, 9, 11; X, 12, 11. ejus hymnus -in Cererem, IV, 1, 5; alia carmina, I, 14, 3; incerta, I, 22, 7; X, 5, -6. sepulcrum, I, 25, 8. - -Μουσεῖα festum Musarum, IX, 31, 3. - -Μουσεῖον Athen., I, 25, 8; III, 6, 6. Trœzen., II, 31, 3. - -μουσιχῆς ἀγών, IV, 33, 2. Baccho institutus, II, 35, 1. - -musicorum insignium statuæ in Helicone, IX, 30, 2. - -Musus statuarius, V, 24, 1. - -Mycale mons Ioniæ, V, 7, 5; VII, 4, 1; VIII, 52, 3. - -Mycalessus Bœot. opp., I, 23, 3; IX, 19, 4. - -Mycenæ, II, 15, 4; II, 16, 3; V, 23, 3; VII, 25, 5; VIII, 27, 1; VIII, -32, 2; IX, 34, 6. - -Mycenii ad Thermopylas pugnant, II, 16, 5. ejecti in diversas regiones -discedunt, VII, 25, 5. - -Mycene Inachi f., II, 16, 4. - -Myceneus Spartonis filius, II, 16, 4. - -Mycon Samius pædotriba, VI, 2, 9. - -Mygdon Corœbi pater; ejus sepulcrum, X, 27, 1. - -Mygdones Phryges, X, 27, 1. - -Μυίαγρος, VIII, 26, 7. - -Μύλαι, I, 35, 5. - -Mylaon fl. Arcadiæ, VIII, 36, 1; VIII, 38, 9. - -Mylasa Cariæ opp., VIII, 10, 4; X, 28, 8. - -Myles Lelegis f., III, 1, 1; IV, 1, 1. Molæ inventor, III, 20, 2. - -Myndus Trœzeniorum colonia, II, 30, 9. - -Myones, Locrorum civitas, VI, 19, 4; X, 38, 8. - -Myonia opp. Locr., X, 38, 8. - -Myrgium mons, II, 26, 4. - -Myricæ Mæandri, V, 14, 3. - -Myron Athen. statuarius Lycii pater, I, 23, 7; II, 30, 2; V, 22, 3; VI, -2, 2; VI, 8, 4, et 5; VI, 13, 2; IX, 30, 1. - -Myron Prienensis belli Messen. scriptor, IV, 6, 1. - -Myron Sicyoniorum tyrannus thesaurus condit Olymp., VI, 19, 1. -Aristonymi pater, II, 8, 1. - -Μυρόπωλις porticus, VIII, 30, 7. - -Myrrhinus demus Atticus, I, 31, 4. - -Myrtilus Mercurii f., II, 18, 2; V, 1, 7; V, 10, 6; VI, 20, 17; VIII, -14, 10. ejus effigies, VI, 20, 7. - -Myrto puella mari Myrtoo nomen dedit, VIII, 14, 12. - -Myrtoessa nympha, VIII, 31, 4. - -Myrtoum pelagus, VIII, 14, 12. - -Myrtus Veneri sacra, VI, 24, 7. culta, III, 22, 12, myrtus pertusis -foliis, I, 22, 2; II, 32, 3. - -Mys cælator, I, 28, 2. - -Mys Europensis, IX, 23, 6. - -Μυσαῖον Cereris fanum, VII, 27, 9. - -Mysia regiuncula Argivi agri, II, 18, 3. - -Mysia ἡ ὑπὲρ Καἷχου, IX, 18, 4. - -Mysius Cereris hospes, II, 18, 3; II, 35, 4; VIII, 27, 9. - -Myson Chenensis sapiens, X, 24, 1. - -Μύσται lustrantur a Lyco, IV, 1, 6. - -Mysteria v. τελετή. - -Mytilene euripo pervia, VIII, 30, 2. - -Myus, VII, 2, 10 et 11. Myusia et Myusii _ib._ - - - - - N. - - -Nabis Spartæ tyrannus, IV, 29, 10; VII, 8, 4; VIII, 50, 5 et 7 et 10. - -Naia fons, III, 25, 4. - -Naides, VIII, 3, 2. - -Naliphus fl. Arcadiæ, VIII, 33, 9. - -Naoclus Codri f. coloniæ dux, VII, 3, 6. - -Naphilus fl. vid. sub Naliphus. - -Narcæus Bacchi e Physcoa f., V, 15, 7. - -Narcissus Thespiensis, IX, 31, 7. - -narcissus flos, IX, 31, 8. narcissinum unguentum, IX, 41, 7. - -Narycidas Phigaliensis palæstrita, VI, 6, 1. - -Nasamones Herodoto Atlantes, I, 33, 5. - -Νᾶσοι Arcadiæ, VIII, 23, 2 et 8; VIII, 25, 2. - -Ναυβολεῖς opp. Phocidis, X, 33, 12. - -Naubolus; Phoci f. (_?_), X, 33, 12. - -Naucydes Argivus statuarius, Mothonis f. Polycleti f., II, 17, 5; II, -22, 7; VI, 6, 2; VI, 8, 4; VI, 9, 3. - -Navis omnium maxima, I, 29, 1. - -Naupactia carmina, II, 3, 9; IV, 2, 1; X, 38, 11. - -Naupactus opp., IX, 31, 6; X, 38, 9 — 10. Locris Ozolis erepta Messeniis -datur, IV, 24, 7; X, 38, 10. Atheniensium in bello Peloponnesiaco -receptaculum, IV, 26, 1. Ætolorum præsidium, VI, 16, 3. Naupactii ob -profanata Cabirorum initia puniuntur, IX, 25, 8. - -Nauplia opp., II, 38, 2. Naupliensium origo et migratio, IV, 35, 2. -ejectis Mothone datur, IV, 24, 4; IV, 27, 8; IV, 35, 2. - -Nauplius Neptuni et Amymones f., II, 38, 2; IV, 35, 2. Augen -submergendam accipit, VIII, 48, 7. filii a Pylade occisi, I, 22, 6. - -Naus Eumolpi f., VIII, 15, 1. - -Nausicaa Alcinoi f., I, 22, 6; V, 19, 9. - -Nautarum vestimentum, X, 29, 8. - -Naxus Ægæi maris ins., VI, 16, 5. supra Parum sita, IX, 22, 6. - -Naxus Siciliæ urbs, VI, 13, 8. - -Neæra Perei f. Autolyci uxor, VIII, 4, 6. - -Νεχυομαντεῖον, IX, 30, 6. - -Neda fl., IV, 20, 1 — 2; IV, 36, 7; V, 6, 3; VIII, 38, 3; VIII, 41, 1 — -2. - -Neda nympha Jovis nutrix, IV, 33, 1; VIII, 31, 4; VIII, 38, 3; VIII, 47, -3. - -Neïs Zethi f., IX, 8, 4. - -Νηίσται, Νηίται vel Νηίτιδες πύλαι, IX, 8, 4; IX, 25, 1. - -Neleus Neptuni vel Crethei f., IV, 2, 5; X, 29, 6. rex Pyli, IV, 36, 1. -Olympia edit, V, 8, 3. a filiæ procis boves petit, IV, 36, 3; X, 31, 10. -Nelei uxor Chloris, IX, 36, 8; sepulcrum, II, 2, 2. posteri e Messenia -ejecti, IV, 3, 3. Athenas confugiunt, II, 18, 9. - -Νηλήιον ἄστυ, IV, 36, 1. - -Nemea Asopi f., II, 15, 3; V, 22, 6. - -Nemea opp., II, 15, 2; II, 19, 5. - -Nemea instaurata ab Epigonis, X, 25, 7. ubi agantur, II, 24, 2. -hiemalia, II, 15, 3; VI, 16, 4. eorum victores apio coronantur, VIII, -48, 2. - -Nemesis, I, 33, 2 — 3 et VII, 5, 3; VII, 20, 9. Nemeses plures, VII, 5, -2; IX, 35, 6. - -Neocles Bœotarcha Platæam capit, IX, 1, 6. - -Neocles Themistoclis pater, VIII, 51, 2. - -Neolaidas Proxeni f. Arcas Ol., VI, 1, 3. Eleus olympionica, VI, 16, 8. - -Neon vel Neones opp. Phocid., X, 2, 4; X, 3, 2; X, 32, 9. - -Neoptolemus Achillis f. v. Pyrrhus. - -Neoptolemus Alcetæ f., I, 11, 1. - -Νεοπτολέμειος τίσις, IV, 17, 4. - -Neotheus cursu certans, V, 17, 10. - -Neptunus Ageli et Melanis pater, VII, 4, 8; Althepi, II, 30, 5; Ancæi, -VII, 4, 1; Anthæ et Hyperetis, II, 30, 8; Aspledonis, IX, 38, 9; -Cercyonis, I, 14, 3; Chii, VII, 4, 8; Cycni, X, 14, 1; Despœnæ, VIII, -37, 9; Elei, V, 1, 8; Eumolpi, I, 38, 2; Euphemi, V, 17, 9; -Halirrhothii, I, 21, 4; Hippothoontis, I, 5, 2 et I, 39, 2; Lamiæ, X, -12, 1; Lelegis, I, 44, 3; Megarei, I, 39, 5; Minervæ, I, 14, 6; Nelei, -IV, 2, 5; Parnassi, X, 6, 1; Tarantis X, 10, 8; Thesei, I, 17, 3. de -Attica et Trœzene cum Minerva certat, I, 24, 5; II, 30, 5: de Corintho -cum Sole, II, 1, 6; II, 4, 6: de Mycenis cum Junone, II, 15, 5; II, 22, -4. cum Cerere congreditur in equi forma, VIII, 25, 5; VIII, 42, 1. -Græcis adversus Trojanos, Mantinensibus adversus Lacedæmonios opem fert, -VI, 25, 3; VIII, 10, 5. Spartam evertit, IV, 24, 6; Argolidem inundat, -II, 22, 4. Cretensibus irascitur, I, 27, 9. Neptuni ara Delphica, X, 24, -4; cum Erechtheo communis, I, 26, 5: incunabula, VIII, 8, 2: lacus, III, -21, 5; VIII, 7, 2: lucus, I, 30, 4: oraculum, X, 5, 6: signa, I, 2, 4; -I, 24, 4; II, 1, 7; II, 23, 2; VI, 25, 6: VII, 21, 7; X, 36, 8: templum -inaccessum, VIII, 5, 5. Ποσειδῶν ἀσφάλειος, III, 11, 9; VII, 21, 7. -βασιλεύς, II, 30, 6. γαιαόχος, III, 20, 2; III, 21, 8. γενέθλιος, III, -15, 10. γενέσιος, II, 38, 4. δωματίτης, III, 14, 7. ἑλιχώνιος, VII, 24, -5. ἐπόπτης, VIII, 30, 1. ἴππιος; I, 30, 4; V, 15, 5; VI, 20, 18; VII, -21, 7; VIII, 10, 2; VIII, 14, 5; VIII, 25, 7; VIII, 36, 2; VIII, 37, 10. -ἱπποχούριος, III, 14, 2. Ἴσθμιος, II, 9, 6. λαοίτας, V, 14, 4; V, 24, 1. -Ὀγχήστιος, VI, 26, 9; IX, 37, 1. πατήρ, I, 38, 6. πελαγαῖος, VII, 21, 7. -προσχλύστιος, II, 22, 4. Ταινάριος, III, 12, 5. φυτάλμιος, II, 32, 8. - -Ne quid nimis, X, 24, 1. - -Neleus. v. Nileus. - -Nereus, III, 21, 9. - -Nereides bigis insidentes, V, 19, 8. Nereidum fanum, III, 26, 7; aræ, -II, 1, 8. - -Nereis Pyrrhi f. Gelonis uxor, VI, 12, 3. - -Neris pagus, II, 38, 6. - -Nero Alcyoniæ paludis profunditatem emetiri nequit, II, 37, 5. Olympicas -statuas Romam transfert; V, 25, 8; V, 26, 3. Achaiam provinciam sibi -sumit, Sardiniam senatui dat, VII, 17, 3. ejus donaria Olympiæ, V, 12, -8, in Argivæ Junonis templo, II, 17, 7. sacrilegia et alia scelera, IX, -27, 3; X, 7, 1. - -Nessus ab Hercule interfectus, III, 18, 11; X, 38, 2. - -Nestane pagus, VIII, 7, 4. - -Nesti Lysimachi imperio subjecti, I, 10, 2. - -Nestor Nelei f. Gereniæ educatus, II, 26, 8. Messenico regno potitur, -IV, 3, 1. ejus regia, IV, 3, 7. posteri ejecti, II, 18, 8. filii, IV 31, -11. domus et bubile, IV, 36, 2. simulacrum, V, 25, 8; X, 25, 11. - -Nestus fl., VI, 5, 4. - -νήτη ab Amphione inventa, IX, 8, 4. - -Nicagora Sicyonia Echetimi uxor, mater Agesiclis, II, 10, 3. - -Nicander Charilli f. rex Spartæ, II, 36, 4; III, 7, 4. - -Nicander Eleus Olympionica, VI, 16, 5. - -Nicasipolis Thessalonices e Philippo mater, IX, 7, 3. - -Nicasylus Rhodius Olympionica, VI, 14, 1. - -Niciæ duci Athen. monumentum Athenis negatum, I, 29, 12. - -Nicias pictor Nicomedis f. I, 29, 15; III, 19, 4; IV, 31, 12; VII, 22, -6. - -Nicias Scotussæus Polydamantis pater, VI, 5, 1. - -Nicippe Paseæ f., VIII, 9, 6. - -Nicocles Acriata Olympionica, III, 22, 4. - -Nicocles Sicyoniorum tyrannus, II, 8, 3. - -Nicocles Tarentinus citharœdus, II, 37, 2. - -Nicodamus Mænalius statuarius, V, 25, 7; V, 26, 6; VI, 3, 9; VI, 6, 1 et -2. - -Nicolaidas Tarentinus Icci pater, VI, 10, 5. - -Nicomachus Machaonis et Anticleæ f., IV, 3, 10; 30, 3. - -Nicomedes Aristomenis pater, IV, 14, 8. - -Nicomedes Bithyniæ rex, V, 12, 7. - -Nicomedes Niciæ pater, pictor, I, 29, 12; IV, 31, 12. - -Nicomedia Bithyniæ urbs, antea Astacus, V, 12, 7. ibi Æsculapii templum -et Memnonis ensis, III, 3, 8. - -Nicopolis ab Augusto condita, V, 23, 3; VII, 18, 8; X, 38, 4. Nicopolitæ -Amphictyones, X, 8, 3 et 5. - -Nicostratus Argivus, II, 22, 3. - -Nicostratus Cilix Olympionica, V, 21, 10. - -Nicostratus Menelai nothus, II, 18, 6; III, 18, 13, cum fratre -Megapenthe Helenam expellit, III, 19, 9. - -Nicostratus Xenoclidæ f. luctator, VI, 3, 11. - -Nicotelea Aristomenis mater, IV, 14, 7. - -Nileus s. Neleus Codri f. Asiaticæ coloniæ dux, VII, 2, 1 et 6. - -Nili fl. origo, I, 33, 6; II, 5, 3. incrementum, X, 32, 18. cursus -mirus, V, 7, 4. belluæ, IV 34, 2—3. περσεία, V, 14, 3. simulacra e nigro -lapide, VIII, 24, 12. - -Ninus Assyriæ regia eversa, VIII, 33, 2. - -Niobe Phoronei f., II, 22, 5. - -Niobe Tantali f. in saxum mutata, VIII, 2, 5. ejus saxum in Sipylo -monte, I, 21, 3. plorare dicitur, VIII, 2, 6. Niobes liberorum -interitus, II, 21, 9; V, 11, 2. superstites qui, V, 16, 4. - -Nisa olim quæ postea Megara, I, 39, 5. - -Nisæa navale Megarensium et arx, I, 19, 4; II, 34, 7; I, 39, 4; I, 44, -3; X, 15, 1. - -Nisus Pandionis f. Megaridis rex, I, 39, 4; II, 34, 7. ejus capillus -purpureus, I, 19, 4. - -Nomia montes Arcad., VIII, 38, 11. - -Nomia nympha, VIII, 38, 11; Delphis picta, X, 31, 9. - -nomina eadem sæpe claris et obscuris hominibus, VIII, 15, 7. vetusta -poetis usitatiora, VII, 17, 7. Græcorum et Romanorum diversa ratio, VII, -7, 8. - -Νόμος carminis genus, VIII, 50, 3. - -Νομοφύλαχες Lacedæm., III, 11, 2. - -Nonacris Arcad. opp., VIII, 17, 6, VIII, 27, 4. - -Nonacris Lycaonis uxor, VIII, 17, 6. - -Nora opp. Sardiniæ, X, 17, 5. - -Norax Iber Mercurii f. coloniam deducit in Sardiniam, X, 17, 5. - -nosce te ipsum, X, 24, 1. - -Νόστοι, X, 28, 7; X, 29, 6; X, 30, 5. - -Nox somni et mortis nutrix, V, 18, 1. Nemesium mater, VII, 5, 3. ejus -simulacrum, X, 38, 6; oraculum, I, 40, 6. - -nummi olim ignoti, III, 12, 3. Trœzenii, II, 30, 6. - -Nus fl. Arcadiæ, VIII, 38, 9. - -Nycteus Antiopes pater, II, 6, 1 et 2; IX, 5, 4. - -Nyctimus Lycaonis f., VIII, 3, 1. ejus posteri, VIII, 24, 1. - -Nymbæum stagnum (portus?), III, 23, 2. - -Nymphæ altera globum altera clavem tenens, V, 20, 3. nymphæ longævæ, non -immortales, X, 31, 10. nympharum ædes et lucus, IX, 24, 4. nymphis sacer -vicus, III, 10, 7. nympharum afflatu vaticinatur Bacis, IV, 27, 4. — -νύμφαι ἀχμηναὶ, V, 15, 6. Ἀνιγρίδες, V, 5, 11. Arcadicæ, VIII, 31, 4. -χαλλιστέφανοι, V, 15, 3. Κιθαιρωνίδες, IX, 3, 9. Κωρύχιαι, X, 32, 7. -Ἰσμηνίδες, I, 31, 4. Ἰωνίδες, VI, 22, 7. Λιβήθριαι, IX, 34, 4. Σιθνίδες, -I, 40, 1. - -Νυμφάδες πύλαι, I, 44, 3. - -Nymphas Arcadiæ, VIII, 34, 6. - -Nymphasia fons, VIII, 36, 4. - -Νυμφών, II, 11, 3. - - - - - O. - - -ὀβελοὶ χαλχοῖ, IX, 39, 9. - -Oceanus mare, non fluvius, I, 33, 4. Oceani filia Styx, VIII, 18, 1 — 2. -filiæ cum Proserpina ludentes, IV, 30, 4. - -ὄχνος avis, X, 29, 2. - -Ὄχνου τὴν θώμιγγα συνάγειν, X, 29, 2. - -Ocnus cum fune et asello, X, 29, 1. - -Octaviæ templum Corinthi, II, 3, 1. - -Ocyrhoe Oceani filia, IV, 30, 4. - -Odeum Athen., I, 8, 6; I, 14, 1; VII, 20, 6. Corinth., II, 3, 6. -Patrensium, VII, 20, 6. - -ᾠδοὶ χρυσαῖ, X, 5, 12. - -Odrysæ a Lysimacho oppugnantur, I, 9, 6. - -Odrysias s. Odrysis mulier, I, 10, 4—5. - -Œanthea opp. Locrorum, X, 38, 9. - -Œatæ demus Tegeat., VIII, 45, 1. - -Œbalus Cynortæ f. rex Spartæ, III, 1, 3. ejus filius ib. 4; uxor et -filiæ, II, 2, 3, et IV, 2, 4; heroum, III, 15, 10. - -Œbalus Laced. Messenios decipit, IV, 12, 9. - -Œbotas Dymæus Olympionica, VI, 3, 8; VII, 17, 6 et. 13. - -Œchalia Eubœæ opp., IV, 2, 2. - -Œchalia Melanei uxor, IX, 2, 2. - -Œchalia Messeniæ opp., IV, 3, 10. postea Carnasium dicta, IV, 2, 2; IV, -26, 6; IV, 33, 4. - -Œchalia Thessaliæ opp., IV, 2, 3. - -Œcles, Mantii f., Amphiarai pater, III, 12, 5; VI, 17, 6; VIII, 36, 6. - -Œdipus ubi expositus sit, IX, 2, 4. patrem ubi occiderit, X, 5, 3. -sphingem ut exciderit, IX, 26, 2. ex Iocasta liberos non suscepit, IX, -5, 10. in Atticamne venerit, I, 28, 7; I, 30, 4. ejus filii, V, 19, 6; -IX, 5, 12; IX, 18, 3; IX, 25, 2. - -Œdipodia poesis, IX, 5, 11. - -Οἰδιποδία χρήνη, IX, 18, 5 et 6. - -Œneus Pandionis f. nothus, I, 5, 2. - -Œneus Porthaonis f. Ætoliæ rex, II, 25, 2; IV, 35, 1. Herculis socer, -II, 13, 8. - -Œniadæ pop. Acarnanum, I, 11, 4. a Messeniis invaduntur et expugnantur, -IV, 25, 1; V, 26, 1. - -Œnias Œbotæ pater, VII, 17, 6. - -Œnobius Thucydidem revocat, I, 23, 9. - -Œnoe Argolicus vicus, II, 25, 2. pugna ibi commissa, I, 15, 1; X, 10, 4. - -Œnoe demo Attico nomen dedit, I, 33, 8. - -Œnoe fons Pheneat., VIII, 15, 6. - -Œnoe nympha, VIII, 47, 2. - -Œnomaus Alxionis vel Martis f., V, 1, 6; V, 22, 6; Pisæ rex, VIII, 20, -2; Harpinam condit, VI, 21, 8; cum procis filiæ certat, VI, 21, 7—11; V, -10, 6; V, 14, 6; V, 17, 4; Myrtili dolo vincitur, VIII, 14, 10. -ταράξιππος, VI, 20, 17. ejus domus, V, 14, 7; V, 20, 6; VI, 18, 7. -sepulcrum, VI, 21, 3. - -Œnone ins. postea Ægina, II, 29, 2. - -Œnopion Cretensis coloniæ dux, VII, 4, 8; VII, 5, 13. - -Œnotria Italiæ regio, VIII, 3, 5. - -Œnotrus Lycaonis f. Œnotriæ rex, VIII, 3, 5. - -Œnusæ ins., IV, 34, 12. - -Œoclus Neptuni et Ascræ f., IX, 29, 1. - -Œolycus Theræ f., Ægei pater, III, 15, 8; IV, 7, 8. - -Œonus Herculis consobrinus, III, 15, 4 et 5. - -οἰωνοσχοπεῖον Tiresiæ, IX, 16, 1. - -Oeroe fl., IX, 4, 4. - -Œtæ montis trames, III, 4, 8; X, 22, 1. duplex ib. 8. ad Œtam mare -cœnosum, VII, 15, 4. - -Œtolinus, IX, 29, 8. - -Œtylus Argivus Amphianactis f., III, 25, 10. - -Œtylus Lacon. opp., III, 21, 7; III, 25, 10. - -Ogoa deus Carum, VIII, 10, 4. - -Ogryle Sardiniæ opp., X, 17, 5. - -Ogrylus, Ogrylæ conditor, X, 17, 5. - -Ogygiæ Thebæ, IX, 5, 1. Ogygia porta, IX, 8, 5. - -Ogygus Eleusinis pater, I, 38, 7. αὐτόχθων, IX, 5, 1. - -Olaidas Thebanus Pythyonica, X, 7, 8. - -Olaidas Eleus, VI, 15, 2. - -Olbia opp. Sardiniæ, X, 17, 5. - -Olbiades pictor, I, 3, 5. - -Olbius fl. Pheneat., VIII, 14, 3. - -olea Minervæ renata, I, 27, 2. χαλλιστέφανος, V, 15, 3. στρεπτή, II, 28, -2. oleæ duæ antiquissimæ, I, 30, 2; VIII, 23, 5. olea et ilex ex eadem -radice nascentes, VIII, 37, 10. oleagina facies, X, 19, 3. - -oleaster, II, 31, 10; II, 32, 10; V, 7, 7; V, 14, 3; V, 15, 3; VIII, 48, -2. - -Olen Lycius hymnum in Achæiam scripsit, V, 7, 8; in Mithyiam, I, 18, 5; -VIII, 21, 3; IX, 27, 2: in Junonem, II, 13, 3. ejus vaticinia, X, 5, -7—8. - -Olenia petra, VI, 20, 16. - -Olenius Eleus αὐτόχθων, VI, 20, 16. - -Olenus Achæorum urbs, VII, 18, 1; VII, 22, 1. - -olei genera laudata, X, 32, 19. oleo perunguntur qui Trophonium -consulunt, IX, 39, 7. oleo lapis perfunditur, X, 24, 6. - -Olmones Bœotiæ opp., IX, 24, 3. olim Halmones, IX, 34, 10. - -Olmus s. Halmus Sisyphi f., IX, 24, 3; IX, 34, 10. - -Olus opp. Cretæ, IX, 40, 3. - -Olympia dea, I, 18, 7. Ilithyia, VI, 20, 2. - -Olympia lucus Olympii Jovis in Elide, III, 8, 4—5. Pisææ finitima, V, 1, -7. Olympiæ et Lacedæmonis distantia, VI, 16, 8. gymnasia, VI, 6, 3; VI, -23, 1 — 7. stadium, VI, 20, 8. stadii carceres, VI, 20, 10. hippodromus -et Taraxippus, VI, 20, 15. - -Olympici ludi vetustissimi, V, 7, 9; VIII, 2, 2. cur quinto quoque anno -agitati, V, 7, 9. eorum origo, V, 7, 6 — 9. intermissorum instauratio, -V, 4, 5—6; V, 8, 5. eorum varia genera et ordo, V, 8, 6—11. quædam -abrogata, V, 9, 1—2. eorum præsides, V, 9, 4. athletarum et judicum -juramentum, V, 24, 9. athletarum habitacula, VI, 21, 2; fraus graviter -vindicata, V, 21, 2—17; VI, 6, 6. victorum ex oleastro coronæ, V, 15, 3. -victorum tabulæ, III, 21, 1; V, 21, 9; VI, 2, 3; VI, 8, 1; VI, 13, 10. -statuæ, VI, 1—18. victoriæ reportatæ a mulieribus, III, 8, 1 ludis -spectandis interdictum mulieribus, V, 6, 7. - -Olympicus senatus, VI, 3, 7. Olympicum templum, V, 10. Olympii Jovis -simulacrum et thronus, V, 11. Olympicæ aræ, V, 13, 8—14, 1; V, 14, 4—10. -sacrorum ligna, V, 13, 3; V, 14, 2. thesauri, VI, 19. donaria, V, 21—27. - -Olympias prima, V, 8, 6; quarta, IV, 4, 5; sexta, VI, 3, 8; VII, 17, 6; -octava, VI, 22, 2; nona, IV, 5, 10; decima quarta, IV, 13, 7; V, 8, 6; -vicesima tertia, IV, 15, 1; V, 8, 7; vicesima quinta, V, 8, 7; vicesima -octava, IV, 23, 4; V, 8, 7; vicesima nona, IV, 23, 10; tricesima, VIII, -39, 3; tricesima tertia, V, 8, 8; tricesima quarta, VI, 22, 2; tricesima -septima, V, 8, 9; tricesima octava, V, 9, 1; VI, 15, 8; quadragesima -prima, V, 8, 9; quadragesima octava, VI, 22, 3; X, 7, 4; quinquagesima, -V, 9, 4; quinquagesima quarta, VIII, 40, 1; quinquagesima octava, X, 5, -13; quinquagesima nona, VI, 18, 7; sexagesima prima, VI, 18, 7; -sexagesima quinta, V, 8, 10; VI, 10, 4; sexagesima sexta, VI, 10, 6; -sexagesima octava, VI, 13, 10; septuagesima, V, 9, 1; septuagesima -prima, V, 9, 1; VI, 9, 6; septuagesima secunda, VI, 9, 5; septuagesima -tertia, VI, 9, 4; septuagesima quarta, VI, 6, 5; septuagesima quinta, -VI, 3, 8; septuagesima sexta, VI, 6, 6; septuagesima septima, V, 9, 3; -VI, 6, 6; septuagesima octava, VI, 14, 1; septuagesima nona, IV, 24, 5; -VI, 14, 1; octogesima, VI, 3, 8; VII, 17, 6; octogesima quarta, V, 9, 1; -octogesima sexta, V, 11, 3; octogesima nona, VI, 7, 8; nonagesima, VI, -7, 8, nonagesima tertia, V, 8, 10; nonagesima sexta, VIII, 45, 4; -nonagesima nona, V, 8, 10; VI, 18, 6; centesima prima, VII, 25, 4; -centesima secunda, IV, 27, 9; VI, 5, 3; VIII, 27, 8; centesima tertia, -V, 9, 5; centesima quarta, V, 9, 6; VI, 22, 3; centesima quinta, X, 2, -3; centesima octava, V, 8, 11; centesima tricesima prima, V, 8, 11; -centesima quadragesima quinta, V, 8, 11; centesima sexagesima, VII, 17, -1; centesima septuagesima octava, V, 21, 9; centesima nonagesima -secunda, V, 21, 16; ducentesima prima, V, 21, 18; ducentesima decima -octava, V, 21, 12; ducentesima vicesima sexta, V, 21, 15. - -Olympiades in tabulis Eleorum omissæ, VI, 4, 2; VI, 8, 3; X, 36, 9. -Ἀνολυμπιάδες, VI, 22, 3. - -Olympias fons, VIII, 29, 1. - -Olympias Neoptolemi filia, Alexandri M. mater, I, 11, 1. cum dracone -concumbit, IV, 14, 7. in Philippi liberos sævit, VIII, 7, 7. punitur, I, -11, 4; I, 25, 6; IX, 7, 2. - -Ὀλυμπιεῖον Megar., I, 40, 4; 41, 1. Ephes., VII, 2, 9. Sicyon., II, 7, -3. - -Olympiodorus, I, 25, 2; I, 29, 13; X, 18, 7; X, 34, 3. - -Olympiosthenes statuarius, IX, 30, 1. - -Olympus Arcadiæ mons, VIII, 38, 2; Thessaliæ, VI, 5, 5. - -Olympus Marsyæ discipulus, X, 30, 9. - -Olympus statuarius, VI, 3, 13. - -ὀλύνθη, arbor, IV, 20, 2. - -Olynthus urbs oppugnatur ab Agesipolide, III, 5, 9. - -Omphace opp. Siciliæ, VIII, 46, 2; IX, 40, 4. - -Omphalion pictor, Niciæ disc., IV, 31, 12. - -Omphalion Pisæus, VI, 21, 1; VI, 22, 2. - -Onæthus statuarius, Thylaci fr., V, 23, 5. - -Onasias pictor, (Argivus?), IX, 4, 2; IX, 5, 11. - -Onasimedes statuarius, IX, 12, 4. - -Onatas Ægineta statuarius, Miconis f., V, 25, 10 et 13; V, 27, 8; VI, -12, 1; VIII, 42, 7 et 9; X, 13, 10. conf. Onasias. - -Onga Minerva apud Phœices, IX, 12, 2. - -Onceum locus Arcad., VIII, 25, 4. - -Onchestus Neptuni f., IX, 26, 6. - -Onchestus opp. Bœot., I, 39, 5; IX, 26, 6. - -Oncus Apollinis f., VIII, 25, 4 et 10. - -Onetor Phrontidis pater, X, 25, 2. - -Onomarchus Phocensium dux, X, 2, 5. - -Onomacritus de Gratiis, IX, 35, 1; de Hercule Idæo, VIII, 31, 3; de -Titanibus, VIII, 37, 5. carmina ejus Musæo supposita, I, 22, 7. - -Onomastus Smyrnæus Ol., V, 8, 7. - -ὄνοματα v. festum. - -Ὄνου γνάθος promontor., III, 22, 10; II, 23, 1. - -Opheltes Lycurgi, f., II, 15, 2. - -Opheltes Penelei f., IX, 5, 16. - -Ophioneus vates, IV, 10, 5. cæcus natus ib. 6. visum repente recuperat, -IV, 12, 10; recuperatum amittit, IV, 13, 3. - -ὄφις i. q. δράχων, VIII, 8, 5. - -Ὄφεως χεφαλή Bœotiæ, IX, 19, 3. - -Ophis fl. Mantineæ, VIII, 8, 4 et 7. - -Ophitea urbs Phocidis, X, 33, 9. - -Opici pop, Italiæ, VIII, 24, 5. - -Opis Hyperborea, I, 43, 4; V, 7, 8. - -Opis Iapygum rex, X, 13, 10. - -Ops Melanis pater, VIII, 28, 5. - -Opuntii, II, 19, 8. - -Opus opp., X, 35, 1. - -oraculum singulare, VII, 22, 3. barbaro barbare respondet, IX, 23, 6. -synonymis fallit, VIII, 11, 10. oracula quæ mulier ediderit prima, X, -12, 1. oraculum de Æsculapii matre, II, 26, 7. de Alcmæone, VIII, 24, 8. -de Arcadia a Lacedæmoniis non invadenda, VIII, 1, 6. de Arcadis ossibus, -VIII, 9, 4; VIII, 36, 8. de Argivarum mulierum fortitudine, II, 20, 10. -de Aristomenis scuto, IV, 32, 5. de bove cædis reo, V, 27, 10. de -Callirrhoe immolanda, VII, 21, 3. de Caphyensium pueris, VIII, 23, 7. de -Cereris cultu neglecto, VIII, 42, 6. de Cirrha expugnanda, X, 37, 6. de -Cleomede ultimo heroum, VI, 9, 8. de Codro, VII, 25, 3. de Comætho, VII, -19, 4. de Delphis Apollinis cura, V, 3, 1; X, 6, 7, de dæmone a Temesæis -expiando, VI, 6, 8. de duce a Doriensibus quærendo, V, 2, 5. de -Epaminondæ morte, VIII, 11, 10. Ergino de liberis procreandis non esse -desperandum, IX, 37, 4. de Eubota victuro, VI, 8, 3. de Eurypylo, VII, -19, 6 et 8. de Glauci perjurio, II, 18, 2. de Hannibalis morte, VIII, -11, 10. de Hectoris ossibus, IX, 18, 5. de Homeri patria, VIII, 24, 14 -et X, 24, 2. de Jove Ithomata tripodibus donando, IV, 12, 7. de -Leuctrica pugna, IV, 26, 4 et IX, 14, 3. de Mantinea alio loco condenda, -VIII, 8, 4. de Medonte, VII, 2, 1. de Messene dolo capienda, lV, 12, 1 -et 4. de virgine a Messeniis immolanda, IV, 9, 4. bellum Messenium -quando sit finem habiturum, IV, 20, 1. de Œbota ornando, VI, 3, 8; VII, -17, 6 et 13. de Orestis in Arcadiam migratione, VIII, 5, 4, ossibus, -III, 3, 6. de Oronte Indo, VIII, 29, 4. de Phigalensium reditu, VIII, -39, 4, de Philippi Macedonis morte, VIII, 7, 6. de Phocensium et -Thessalorum prœlio, X, 1, 4. Pisam Jovi curæ esse, V, 3, 1. de Scephro -lugendo, VIII, 53, 3. de Sicilia condenda, VIII, 11, 12. de Smyrna -condenda, VII, 5, 3. Spartanis ab avaritia periculum esse, IX, 32, 10; a -rege claudo, III, 8, 9. de supplicibus venerandis, VIII, 25, 1. de -Syracusis condendis, V, 7, 3. de Theagene restituendo, VI, 11, 8. de -Themistoclis spoliis Persicis, IV, 32, 5. de Tisameni ossibus, VII, 1, -8. cf. Bacis, Euclus, Phaennis, Phemonoe, Sibylla. - -Oræa Trœzeniorum regio, II, 30, 5. - -oratoria ars a Gorgia restituta, VI, 17, 8. - -Orchomenius campus, VIII, 13, 4. - -Orchomenus Arcadiæ urbs, VIII, 12, 9; VIII, 13, 6; IX, 36, 6. πολύμηλος, -VIII, 3, 8. urbs vetus, VIII, 13, 2. oppidula ejus, VIII, 27, 4. -Orchomenii Arcades, VII, 14. 1. - -Orchomenus Lycaonis f., VIII, 3, 3; VIII, 36, 1. - -Orchomenus Minyæ f., IX, 36, 6. - -Orchomenus Minyieus, IX, 36, 6. Orchomenii peste vexati, I, 44, 7. a -Thebanis sedibus pulsi, IX, 15, 3 et IX, 17, 1, a Philippo restituti, -IV, 27, 10 et IX, 37, 8. divites, I, 9, 3; VIII, 33, 2; IX, 34, 6; IX, -38, 8. cum Codri filiis in Asiam migrant, VII, 2, 3; IX, 37, 8. signo -Apollinis spoliantur a Sylla, IX, 30, 1. - -Orcus a Plutone clauditur, V, 20, 3. - -Oreatæ, III, 24, 4. - -Oresteum Arcad. opp., antea Oresthasium, VIII, 3, 2. - -Orestes Agamemnonis f. Argorum et Spartæ rex, II, 18, 5 — 6; III, 1, 5; -III, 16, 7; Achæorum, VIII, 5, 1. in Arcadiam demigrat, VIII, 5, 4. -matricidii reus, I, 28, 5; II, 31, 4 et 8; VIII, 34, 4. insanit, III, -22, 1; VIII, 34, 1—4. Dianæ Tauricæ signum affert, III, 16, 7, Eumenidum -templum condit, VII, 25, 7. ejus filius et uxor, I, 33, 8; II, 18, 6; -III, 1, 5: ossa, III, 3, 6; III, 11, 10; VIII, 54, 4: σχηνή, II, 31, 8: -statua, II, 17, 3. - -_L. Aurelius_ Orestes, VII, 14, 1; VII, 16, 1. - -Oresthasium v. Oresteum. ejus situs et rudera, VIII, 27, 3; VIII, 44, 2. -Oresthasiorum fortitudo, VIII, 39, 4. polyandrium, VIII, 40, 5. - -Orestheus Deucalionis f. Locridis rex, X, 38, 1. - -Orestheus Lycaonis f., VIII, 3, 1. - -Oreus Centaurus cum Hercule pugnat, III, 18, 15. - -Oreus Eubœæ opp. olim Hestiæa, VII, 26, 4. - -ὀργἀς deabus Eleusiniis sacra, III, 4, 2. - -ὄργια δρᾶν, IV, 15, 7. Orgia magnarum dearum, IV, 1, 5; IV, 2, 6. -Bacchi, VIII, 26, 2; IX, 20, 4. - -Oristorius, Gallorum dux, X, 22, 2. 3. - -Orithyia a Borea rapta, I, 19, 5; V, 19, 1. - -Orichalcinum cor, II, 37, 3. - -Orionis monumentum, IX, 20, 3. - -Orneæ opp., II, 25, 5. Orneatæ Argos translati, VIII, 27, 1. Orneatarum -donarium Delph., X, 18, 5. - -Orneus Erechthei f. Petei pater, II, 25, 5; X, 35, 8. - -Ornytion Sisyphi f., Phoci et Thoantis pater, II, 4, 3; IX, 17, 6. - -Ornytus Arcas, VIII, 28, 4. - -Orontes fl. Syriæ, VI, 2, 7; VIII, 20, 2; VIII, 33, 3; X, 20, 5. Orontem -navibus pervium efficit imperator Romanus, VIII, 29, 3. - -Orontes Syrus, VIII, 29, 4. - -Oropus urbs a Philippo Atheniensibus data, I, 34, 1. ab Atheniensibus -direpta, VII, 11, 4 et 6. - -Orpheus Thrax Calliopes f., IX, 30, 4. Olene junior, IX, 27, 2. Cereris -Chthoniæ sacra instituit, III, 14, 5; Hecates, II, 30, 2; Κόρης -σωτείρας, III, 13, 2. magiæ peritus, VI, 20, 18. citharæ cantu feras -ducit, IX, 17, 7. Pythiis certare non vult, X, 7, 2. ad inferos -descendit, IX, 30, 4. ejus interitus, IX, 30, 5—6; ossa ib. 7; -simulacra, III, 20, 5; V, 26, 3; X, 29, 6; carmina, I, 14, 3; IX, 30, -12. τὰ χαλούμενα Ὀρφιχά, I, 37, 4. - -Orphondas Thebanus Pythionica, X, 7, 7. - -Orsippus Olympionica, I, 44, 1. - -Orsobia Deiphontis filia, uxor Pamphili, II, 28, 6. - -Orthia demus Elidis, V, 15, 6. - -Orthopolis Plemnæi f., II, 5, 8. - -Ortilochus Alphei f. e Telegone pater Dioclis, IV, 30, 2. - -Ortilochus Dioclis f., IV, 30, 2. ejus domus, IV, 1, 4. - -Ortygia ins. prope Syracusas, V, 7, 2; VIII, 54, 3. - -Orus primus Trœzeniorum rex; ejus filia Leis, II, 30, 5. - -Oryx locus Arcadiæ, VIII, 25, 2. - -Oryxis locus Arcadiæ, VIII, 14, 1. - -Os Pelopis, V, 13, 4. ossa ingenti magnitudine, II, 10, 2; III, 22, 9. - -Osiris ab Iside lugetur, X, 32, 16. - -Osogo vid. sub Ogoa. - -Osroes rex Parthorum, V, 12, 6. - -Ostracina mons, VIII, 12, 2. - -Othryades Spartanus, II, 20, 7. - -ὠτίδες aves ad Cephisum, X, 34, 1. - -Otilius cos. cum exercitu in Græciam mittitur, VII, 7, 8—9; X, 36, 6. - -Otus et Ephialtes Musis primi sacra fecerunt, IX, 29, 1. - -Ovium gregem Spartani secum in expeditionibus ducebant, IX, 13, 4. - -Ovum Ledæ, III, 16, 1. - -Oxyartes Rhoxanes pater, I, 6, 3. - -Oxydracæ, I, 6, 2. - -Oxylus Hæmonis f. Heraclidarum dux et socius, V, 3, 6; V, 18, 6; Elidem -obtinet, V, 4, 1; Ætolia cur exularit, V, 3, 7; ludos Olympios edit, V, -8, 5; ejus uxor et liberi, V, 4, 4; exploratores VI, 23, 8; monumentum, -VI, 24, 9. - -Oxyntes Thymœtæ pater, II, 18, 9. - -Ozolæ v. Locri. - - - - - P. - - -Pachynum promontor. Sicil., V, 25, 5; X, 11, 3. - -Pactye Chersonesi, I, 10, 5. - -Pactyes Lydus, IV, 35, 10. - -Pæanius Eleus Olympionica, VI, 15, 10; VI, 16, 9. - -παιδέρως herba, II, 10, 5. - -Παιδιξή, II, 10, 1. - -Pæon Antilochi f., II, 18, 8. - -Pæon Endymionis f. alias sedes quærit, V, 1, 4—5. - -Pæonæus Cures, V, 7, 6. ejus ara, V, 14, 7. - -Pæonia a Pæone dicta, V, 1, 5. a Gallis invaditur, X, 19, 7. - -Pæonidæ, II, 18, 9. - -Pæonii tauri, IX, 21, 2. bisontes dicti, X, 13, 1. - -Pæonius Mendæus statuarius, V, 10, 8; V, 26, 1. - -Pagæ v. Pegæ. - -Pagasus Hyperboreus, X, 5, 7. - -Pagondas Theban. Ol., V, 8, 7. - -Pagus mons, VII, 5, 2. - -Παλαιὰ χώμη, III, 22, 6. - -Palæmon Melicertes, I, 44, 7; II, 2, 1; VIII, 48, 2. - -Palæpaphus, VIII, 5, 2. - -Palæstinicæ palmæ, IX, 19, 8. - -palæstræ Olympicæ, VI, 21, 2; VI, 23, 4. palæstrarum dii, IV, 32, 1. - -palæstrice a Theseo inventa, I, 39, 3. - -Palamedes tesseras a se inventas Fortunæ dicat, II, 20, 3. ejus -interitus, X, 31, 1. - -Palatium Romæ a quo denominatum, VIII, 43, 2. - -Palea Achæorum urbs, postea Dyme, VII, 17, 6. - -Palenses qui olim Dulichii, VII, 15, 7. - -Παλίσχιος Arcad., VIII, 36, 7, - -Palladium ab Ænea in Italiam translatum, II, 23, 5. Argivis ereptum, I, -28, 9. ἐπὶ παλλαδίῳ dicasterium Athen., I, 28, 8. - -Pallantium urbs Arcad., V, 1, 8; VIII, 3, 1; VIII, 27, 3 et VII, 8, 43, -1—2. Παλλαντιχὸν πεδίον, VIII, 44, 5. - -Pallas Lycaonis f. Pallantii conditor, VIII, 3, 1. ejus statua, VIII, -44, 5. - -Pallas a Theseo cæsus, I, 22, 2; I, 28, 10. - -Pallas Titan, VII, 26, 12; Stygis maritus, VIII, 18, 1. - -Pallene Thraciæ, I, 25, 2; VIII, 29, 1. - -palmæ victorum in certaminibus, VIII, 48, 2. palma Delia, VIII, 48, 3. -ænea Athen. donarium, X, 15, 4. palmæ Bœoticæ Palæstinicæ Ionicæ, IX, -19, 8. - -palus ex hiatu terræ, VII, 24, 13. ingens uno die exsiccata, VIII, 22, -9. - -Pamenes Thebanus, VIII, 27, 2. - -Pamisus fl., IV, 31, 4; IV, 34, 1—2. ejus sacra, IV, 3, 10. - -Pammerope Celei f., I, 38, 3. - -Pamphos hymnographus antiquissimus, VII, 21, 9; IX, 27, 2; IX, 29, 8. de -Celei filiabus, I, 28, 3; de Diana Calliste, VIII, 35, 8. de Gratiis, -IX, 35, 4; de Prosperinæ raptu, I, 39, 1; VIII, 37, 9; IX, 31, 8. - -Pamphylus Ægimii f., II, 28, 6. - -Pamphyli Græcis cognati Erythrarum incolæ, VII, 3, 7. - -Pan deus Arcadiæ, VIII, 26, 2. venatur in montibus, VIII, 42, 3. -syringem invenit, VIII, 31, 3; VIII, 36, 8; VIII, 38, 11. Philippidi -obvius, I, 28, 4; VIII, 54, 6: ejus αἰπόλιον, I, 32, 7; antrum, X, 32, -7; aræ, I, 34, 3; mons, VIII, 24, 4; quercus, VIII, 54, 4; sacra cum -Baccho communia, II, 24, 6; simulacra, I, 36, 2 et II, 10, 2. templa, -VIII, 36, 7; VIII, 37, 11; VIII, 38, 5. Πὰν λυτήριος, II, 36, 6. νόμιος, -VIII, 38, 11. Σινόεις, VIII, 30, 3. Σχολείτας, VIII, 30, 6. Panes, VIII, -37, 2. - -Panaceæ ara, I, 34, 3. - -Panactum, I, 25, 6. - -Panænus pictor, Phidiæ frater, V, 11, 5 et 6. - -Panathenæa antea Athena, VIII, 2, 1. - -Pancratium qua Olympiade institutum, V, 8, 8. quis primus vicerit -ἀχονιτί, VI, 11, 4. - -Pandareus e Mileto Cretæ urbe oriundus, X 30, 1—2. - -Pandiones duo, I, 5, 3; I, 39, 4; I, 41, 6; VIII, 53, 7; X, 10, 1. - -Pandora, I, 24, 7. - -Pandrosus Cecropis filia, I, 2, 6; I, 18, 2. cum Thallo culta, IX, 35, -2. ejus templum Athenis, I, 27, 2. - -πανήγυρις Ὀλυμπιχή, V, 4, 5; Isidis, X, 32, 14. - -Panhellenium, II, 30, 3 et 4. - -Πανιχὸς φόβος, X, 23, 7. - -Panificii inventor, 4, 1, III. - -Panionium, VII, 3, 10; VII, 4, 10; VII, 5, 1. - -Παννυχίς, VI, 22, 9. - -Panopeus Phoci f. pater Epei, II, 29, 4, - -Panopeus urbs Phocica, X, 3, 1; X, 4, 1. - -Panormus Achaiæ portus, VII, 22, 10; Ioniæ, V, 7, 5. - -Panormus Andaniensis, IV, 27, 1. - -Pantaleon Omphalionis. f. Pisæ tyrannus, VI, 21, 1. Olympia edit; ejus -filii, VI, 22, 3. - -Pantarces Eleus Phidiæ amasius Olympionica, V, 11, 3; VI, 10, 6; VI, 15, -2. - -Panthalis Helenæ famula picta, X, 25, 4. - -Pantheon Athen., I, 18, 9. - -Panthias Chius statuarius, Sostrati f., Aristoclis disc., VI, 3, 11; VI, -9, 3; VI, 14, 12. - -Panyasis Polyarchi f., IX, 11, 2; X, 29, 9; X, 8, 9. - -papaver æneum, V, 20, 9. - -Paphia Thalamatarum numen, III, 26, 1. - -Paphos Cypri urbs, VIII, 5, 2. Venerem Uraniam colit, I, 14, 7; VIII, -53, 7. - -Paraballon Eleus Olympionica, VI, 6, 3. - -Παράβυστον dicasterium Athen., I, 28, 8. - -Paracyparissii, III, 22, 9. - -Παραιβάσιον, VIII, 28, 7. - -Parammon Mercurii cognomen, V, 15, 11. - -Parapotamii urbs Phocidis, X, 33, 7—8. eversa, X, 3, 1. - -Parathemidas (_?_) Laced. IX, 13, 5. - -Parcæ Cererem mitigant, VIII, 42, 3. Jovis capiti impositæ, I, 40, 4. -earum ædes, III, 11, 1; IX, 25, 4. ara, II, 11, 4; V, 15, 3. simulacra, -X, 24, 4. Parcarum natu maxima Venus Urania, I, 19, 2. - -pardorum maculæ, VIII, 2, 7. - -Παρήγορος dea, I, 43, 6. - -in parentes pietas, X, 28, 4. - -parere intra limites Æsculapii vetitum, II, 27, 1 et 6. - -Pariani Hellespontii Cupidinem colunt, IX, 27, 1. - -Paris judex dearum, V, 19, 5. cum Helena ubi primum congressus, III, 22, -1. Penthesileam vocat, X, 31, 8. - -Parium marmor, I, 14, 7; I, 33, 2; I, 43, 5; V, 11, 10; V, 12, 6; VIII, -25, 6. - -Parnassus Cleodoræ f., X, 6, 1. - -Parnassus mons, X, 6, 1. nivalis, X, 8, 9; X, 33, 5. ejus orgia, X, 4, -3. ad verticem via, X, 32, 2 — 7. - -Παρνασσία νάπη, X, 6, 1. - -Parnes mons, I, 32, 1. - -πάρνοπες, I, 24, 8. - -Paroreus Tricoloni f., VIII, 35, 6. - -Paroria Arcadiæ urbs, VIII, 27, 3; VIII, 35, 6 — 7. - -Parphorus Colophonius, coloniæ dux, VII, 3, 8. - -Parrhasii Arcades, VI, 8, 2. - -Parrhasium, VIII, 27, 4. - -Parrhasius pictor Euenoris f., I, 28, 2. - -Parthaon Periphetæ f., Aristæ pater, VIII, 24, 1. - -Parthenia Marmacis equa, VI, 21, 7. - -Parthenia fl., VI, 21, 7. - -Parthenium mons, I, 28, 4; VIII, 6, 4; VIII, 54, 6. - -Parthenius Laco cum Phrudarchida filias Scedasi stuprat, IX, 13, 5. - -παρθένοι, cupressi, VIII, 24, 7. - -Παρθενών Athen., I, 25, 5. ejus architectus, VIII, 41, 9. - -Parthenopæus Melanionis f., III, 12, 9. - -Parthenopæus Talai f. Promachi pater, II, 20, 5; IX, 18, 6; IX, 19, 2. - -Parthenope Ancæi f., VII, 4, 1. - -Παρθένος v. Minerva. - -Partus septem mensium, III, 7, 7. - -Parus ins. a Miltiade frustra oppugnata, I, 32, 4. - -Paseas Nicippes pater, VIII, 9, 6. - -Paseas Sicyoniorum tyrannus, II, 8, 2. - -Pasicrates vid. sub Possicr. - -Pasiphae Solis filia, V, 25, 9. - -Pasiteles plastes, V, 20, 2. - -Pasithea Gratia, IX, 35, 4. - -Patæcus Achæus Olympionica, V, 9, 1. - -Patara Lyciæ urbs, IX, 41, 1. - -pater hominum Cyrus, VIII, 43, 6. - -Patræ opp. Achaiæ, III, 2, 1, VIII, 6, 2. ejus situs, nomen vetus, -conditor, fata et memoranda, VII, 18, 2 — 21, 14. mulieres ibi duplo -plures quam viri, VII, 21, 14. Patrenses ab Augusto aucti, X, 38, 9. -Eleos Satrapæ nomen docent, VI, 25, 6. Laphriam colunt, VII, 18, 8. -Ætolis contra Gallos opem ferunt, VII, 18, 6; VII, 20, 9; X, 22, 6. -Patrensium de Eurypyli cista fabula, VII, 19, 6; IX, 41, 1. - -Patreus Preugenis f., Patras condit, III, 2, 1; VII, 6, 2; VII, 18, 5. -ejus sepulcrum, VII, 20, 5; statua ib. 7. - -Patrocles Crotoniata statuarius, Catylli f., VI, 3, 5; VI, 19, 6; X, 9, -10. - -Patroclus Helenæ procus, III, 24, 10. Achillis arma induit, IV, 28, 7. -redivivus, III, 19, 13. sculptus, X, 13, 5. pictus, X, 26, 6; X, 30, 3. - -Patroclus a Ptolemæo Atheniensibus auxilio missus, I, 1, 1; III, 6, 4. - -Πατρόχλου νῆσος, I, 1, 1; I, 35, 1. - -Patron Lilæam a Macedonibus liberat, X, 33, 3. - -πατρονόμοι, II, 9, 1. - -pavo Junoni sacer, II, 17, 6. - -Pavoris effigies, II, 3, 7. - -Paus vicus Arcad., VIII, 23, 9. - -Pausanias Apolloniata statuarius, X, 9, 6. - -Pausanias Cleombroti f. Plistarchi tutor, III, 4, 9. dux Laced. ad -Platæam, I, 13, 4; III, 14, 1; III, 17, 7; VIII, 52, 2. - -Pausanias Macedo Harpalum interficit, II, 33, 4. - -Pausanias Plistoanactis f. rex Spartæ, I, 13, 4; III, 5, 1 — 7. - -Pausias pictor, II, 27, 3. - -Pax Plutum ferens, I, 8, 2; IX, 16, 2. Pacis templum Romæ, VI, 9, 3; -simulacrum, I, 18, 3. - -Pedæum opp. Messen. postea Mothone, IV, 35, 1. - -Pedicularis morbus v. φθειρίασις - -Pedion locus Arcad., VIII, 25, 12. - -Pegæ locus Arcad., VIII, 44, 4; VIII, 54, 3. - -Pegæ opp. Megar., I, 41, 8; I, 44, 4. - -Pegæa nympha, VI, 22, 7. - -Pegasus Eleutherensis Bacchi cultum Athenis infert, I, 2, 5. - -Pegasus a Minerva domitus et Bellerophonti traditus, II, 4, 1. ungula -terram effodit et aquam elicit, II, 31, 9; IX, 31, 3. - -Pelagon Hippodamiæ procus, VI, 21, 11. - -Pelagontis bubulci, IX, 12, 1. - -Pelagus locus silvosus Arcadiæ, VIII, 11, 1. et 5. ambiguo oraculi -effato locum dat, VIII, 11, 10. - -πέλανοι Atheniensibus τὰ πέμματα, VIII, 2, 3. - -Pelarge Potnei filia, Isthmiadis uxor, IX, 25, 7. - -Pelasgi ex Iolco, IV, 36, 1. sub arce Athen. II, 8, 3. Minyas e Lemno -ejiciunt, VII, 2, 2. - -Pelasgia, VIII, 1, 6. - -Pelasgus Arcas, II, 14, 4. primus Arcadiæ homo et rex, VIII, 1, 4. - -Pelasgus Triopæ f., II, 22, 1. Cererem hospitio excipit, I, 14, 2. - -πέλειαι fatidicæ, VII, 21, 2; X, 12, 10. - -Peleus Æaci f. Phocum fratrem occidit, II, 29, 9; X, 30, 4. aprum -Calydonium venatur, VIII, 45, 6. Thetin prensat, V, 18, 5. Achillem -Chironi tradit, III, 18, 12. ejus votum pro Achille, I, 37, 3. posteri -reges Epiri, II, 29, 4. - -Pelias Æginetæ f., VII, 18, 5. - -Pelias Iolci rex Neleum pellit, IV, 2, 5. Olympia edit, V, 8, 2. pictus, -X, 30, 8. recoctus, VIII, 11, 1. ejus ludi funebres, V, 17, 9. - -Pelion mons, X, 19, 2. - -Pelis pictus, X, 27, 1. - -Pella urbs, I, 16, 1. - -Pellana urbs, III, 21, 2. eo fugit Tyndareus, III, 1, 4. - -Pellanis fons, III, 21, 2. - -Pellen Phorbantis f., VII, 26, 12. - -Pellene urbs Achaiæ, VII, 26, 12 — 27, 8. a Lacedæmoniis occupata, VII, -7, 3. tyrannis obnoxia, VII, 7, 1. Pellenes et Sicyonis confinia, VII, -27, 12. Pellenensium navale, II, 12, 2; VII, 26, 14. donarium Olymp., -VI, 13, 11. - -pelles pro vestimentis, VIII, 1, 5; X, 38, 3. pro thoracibus, IV, 11, 3. - -Pelopidas ab Epaminonda servatur, IX, 13, 1; liberatur, IX, 15, 1. - -Πελοπίδην imperii socium adsciscere jubetur Oxylus, V, 4, 3. - -Πελόπιον τέμενος, V, 13, 1. - -Peloponnesi boni equites, IV, 8, 12. Athenas invadunt Codro regnante, -VII, 25, 2. Athenienses contra Macedones sequuntur, I, 25, 4. Dorica -dialecto utuntur, IV, 27, 11. - -Peloponnesium bellum, III, 7, 11; IV, 6, 1; VIII, 41, 9; VIII, 52, 3. - -Peloponnesus, VIII, 1, 1 — 3. mari cincta, III, 21, 6. prope insula, II, -1, 6. Heraclidarum reditu turbata, II, 13, 1. ejus partes quinque, V, 1, -1. gentes sex ib. 1—3. templum præstantissimum, VIII, 41, 8, specula, -VIII, 38, 7. - -Pelops Agamemnonis e Cassandra f., II, 16, 6. - -Pelops Lydus Epidauri pater, II, 26, 7; ab Ilo fugatus, II, 22, 3, cum -Œnomao certat, V, 10, 6; V, 17; VI, 20, 18; VI, 21, 6— 7. Myrtilo -perjurus, II, 18, 2; VIII, 14, 11. a Mercurio sceptrum accipit, IX, 40, -11. Pisam obtinet, V, 1, 6. ludos Olympicos edit, V, 8, 2. Mercurio -sacra facit, V, 1, 7, Minervæ Cydoniæ, VI, 21, 6; Veneri, V, 13, 7. -Hippodamiæ procis parentat, VI, 21, 9 et 11. summo inter heroas loco -est, V, 13, 1. ab Hercule colitur, ib. 2. ejus currus, II, 14, 4; ensis, -VI, 19, 6; equi, V, 17, 7; fanum, V, 27, 1; liberi per Peloponnesum -dispersi, V, 8, 2; ossa, V, 13, 4 et 5; VI, 24, 1. - -Πέλοπος νησίδες, II, 34, 3. - -Pelorus Spartus, IX, 5, 3. - -Pelusium, I, 6, 6. - -Pencalas fl. Phrygiæ, VIII, 4, 3; X, 32, 3. - -Penelcos Thebanus, VII, 2, 3. Thebanorum ad Trojam dux, IX, 5, 15. -Opheltæ pater, ib. 16. - -Penelope Icarii filia cursu petita, III, 12, 1; III, 13, 6. maritum quam -patrem sequi mavult, III, 20, 10. ejus filius Ptoliporthes, VIII, 12, 6. - -Peneus Thessaliæ fl., VI, 5, 5. Andrei pater, IX, 34, 6. - -Peneus Pyli fl., VI, 22, 5. - -πένταθλον qua Olympiade institutum, V, 8, 7. ejus exercitatio salutaris, -III, 6, 10. - -Pentathlus Cnidius Liparam deducit coloniam, X, 11, 3. - -Pentelicus mons Atticæ, I, 32, 1. ejus λιθοτομίαι, I, 19, 6; -Πεντελήσιος, VII, 23, 6; VII, 25, 9; VII, 26, 4 et 7; VIII, 30, 10; -VIII, 47, 1. - -Penthesilea, V, 11, 6; X, 31, 8. - -Pentheus Echionis f. Baccho pœnas dat, I, 20, 3; II, 2, 7; IX, 2, 45; -IX, 5, 4. - -Penthilus Orestis nothus, II, 18, 6; III, 2, 1; V, 4, 3. - -Penthilus Periclymeni f., II, 18, 8. - -Pephnus ins. et opp., III, 26, 2. - -peplus Junonis, V, 16, 2; VI, 24, 10. purpureus, II, 17, 6. peplus -Eriphyles, II, 1, 8. - -Πεπρωμένη, VIII, 21, 3. - -Peræthus Lycaonis f., VIII, 3, 4. - -Peræthenses opp. VIII, 3, 4; VIII, 27, 3; VIII, 36, 7. - -Perantas, II, 4, 4. - -Peratus Neptuni f. ex Calchinia, II, 5, 8. - -Perdiccas Ptolemæo insidiatur, II, 6, 3. - -Pereus Elati f., VIII, 4, 4. - -Pergamus Neoptolemi f., I, 11, 1; III, 20, 8. - -Pergamus urbs supra Caicum, olim Teuthrania, I, 4, 4 et 6; I, 11, 2; II, -11, 7; II, 6, 9; III, 26, 10; V, 13, 3 et 8; VII, 16, 1 et 8; VIII, 4, -9; VIII, 42, 7; IX, 35, 6; X, 18, 6; X, 26, 10. - -Periander Cypseli f. sapiens, I, 23, 1; X, 24, 1. Corinthi tyrannus, II, -28, 8. - -Peribœa Alcathoi f. cum Theseo in Cretam missa, I, 42, 2. a Minoe amata, -I, 17, 3. Telamoni nupta, I, 42, 4. - -Pericles Xanthippi f., I, 25, 1; VIII, 41, 9. ejus statua, I, 28, 2; -sepulcrum, I, 29, 3. - -Periclus e Codri genere, VII, 3, 10. - -Periclymenus, Parthenopæi interfector, IX, 18, 6. - -Periclymenus Penthili pater, II, 18, 8. - -Periclytus Euthymachi f. Tenedius; ejus donarium Delphicum, X, 14, 1. - -Periclytus Polycleti disc., V, 17, 4. - -Perieres Æoli f., II, 21, 7; VI, 22, 2. Messeniorum rex, IV, 2, 2. ejus -uxor et filii, III, 1, 4; IV, 2, 4. regia, IV, 3, 7. - -Perieres Chalcidensis prædonum dux, IV, 23, 7. - -Perilaus, Argivus Alcenoris f. Othryadem necat, II, 20, 7. - -Perilaus Ancæi et Samiæ f., VII, 4, 1. - -Perilaus Argivorum tyrannus, II, 23, 7. - -Perilaus Icarii f. Orestem accusat, VIII, 34, 4. - -Perimede Œnei f. Phœnicis uxor, VII, 4, 1. - -Perimedes Ulyssis socius, X, 29, 1. - -Perinthus a Philippo oppugnata, I, 29, 10. - -περίοιχοι Spartanorum, III, 2, 3 et 5 et 6; III, 8, 3 et 5; IX, 13, 2. -Eleorum, VI, 22, 4. - -Periphetes Nyctimi f., Parthaonis pater, VIII, 24, 1. - -Periphetes Vulcani f. a Theseo interfectus, II, 1, 4. - -perjurium punitur, II, 1, 4; II, 18, 2; IV, 22, 7; V, 25, 11. - -περίζωμα, I, 44, 1. - -Permesus fl. Bœot, IX, 29, 2. - -permutationibus contrahebant veteres, III, 12, 3. - -Pero Nelei f., Delphis picta, X, 31, 9. - -Persæ marmor tropæo faciendo Marathonem advehunt, I, 33, 2. cæsi ab -Atheniensibus sepeliuntur, I, 32, 5; IX, 32, 9. arcem Athen. qua -escenderint, I, 18, 2. ab Agesilao magna clade afficiuntur, III, 9, 6. -eorum γέρῥα, VIII, 50, 1; X, 19, 4. lex, IX, 32, 10. victimæ, III, 20, -4. Περσιχὴ στοά, III, 11, 3. Persæ Timothei νόμος, VIII, 50, 3. - -Persæus Antigoni dux Zenonis discipulus opprimitur, II, 8, 4; VII, 8, 2. - -persea arbor, V, 14, 3. - -Persea fons Mycenarum, II, 16, 6. - -Perseus discum invenit, II, 16, 2. a nymphis accipit galeam et talaria, -III, 17, 3. Medusam cædit, I, 22, 7; II, 21, 5; II, 27, 3; V, 18, 5. -cetus interimit, IV, 35, 9. Bacchum vincit, II, 20, 4; II, 22, 1. -Mycenas condit, II, 15, 4; II, 16, 3. Jovi Apesantio primus sacra facit, -II, 15, 3. ejus filia Gorgophone, IV, 2, 4; statua, X, 10, 5; σωτῆρες, -II, 18, 1. - -Perseus Philippi f. fratrem veneno necat, II, 9, 5. fœdifragus a Romanis -expugnatur, VII, 10, 6. captivus Romam ducitur, I, 36, 6. - -Pessinus urbs a Galatis occupata, I, 4, 1: VII, 17, 10. - -pestilentia a Mercurio sedatur, IX, 22, 1, ab Apolline, I, 3, 4. -Athenienses et Phigalienses simul vexat, VIII, 41, 8. - -Peteus Ornei f. Menesthei pater, II, 25, 6; X, 35, 8. - -Petra Elidis olim δῆμος, VI, 24, 5. - -Petrachos rupes Bœot., IX, 41, 6. - -Πέτρωμα Pheneatarum, VIII, 15, 1. - -Petrosaca locus Arcad., VIII, 12, 4. - -Peucellas fl. Phrygiæ, cf. Pencalas. - -Peucetii barbari, X, 13, 10. - -Phæaces Cyclopibus et Gigantibus similes, VIII, 29, 2. Phæacum chorus, -III, 18, 11. - -Phædimus Æolensis Olympionica, V, 8, 11. - -Phædra Thesei uxor, Hippolyti amore capta, I, 22, 1; II, 32, 3; IX, 16, -4. laqueo suspensa, X, 29, 3. ejus sepulcrum, II, 32, 4. - -Phædria seu Phædrion locus Arcad., VIII, 35, 1. - -φαιδρυνταὶ Phidiæ posteri, V, 14, 5. - -Phaenna et Clyta Gratiæ, III, 18, 6; IX, 35, 1. - -Phaennis fatidica, X, 12, 10; X, 15, 2. - -Phæstus Herculis f. Sicyone in Cretam migrat, II, 6, 7. Herculi sacra -instituit, II, 10, 1. - -Phaethon Cephali et Auroræ f., I, 3, 1, Phaethontis casum lamentantur -Solis filiæ, I, 3, 6. - -Phalæcus Phaylli f. in Cretam transmittit, X, 2, 7. - -Phalæsiæ opp. Arcad., VIII, 35, 3. - -Phalanthus Agelai f. Arcas, VIII, 35, 9. - -Phalanthus mons Arcad., VIII, 35, 9. - -Phalanthus opp. Arcadiæ, VIII, 35, 9. - -Phalanthus Spartanus coloniam Tarentum deducit, X, 10, 6. naufragus a -delphino in Italiam transvehitur, X, 13, 10. ejus uxor Æthra, X, 10, 8. - -Phalanx Lacedæmoniorum, VIII, 10, 6. - -Phalareus cursu certat, V, 17, 10. - -Phalarus fl. Bœotiæ, IX, 34, 5. - -Phalces Temni f., II, 13, 1. Sicyonem occupat, II, 6, 7, Junoni templum -statuit, II, 11, 2, sororem interficit, II, 28, 5. - -Phalerum navale Athen., I, 1, 2 et 4; I, 28, 9; VIII, 10, 4; X, 35, 2. - -Phalerus Argonauta, I, 1, 4. - -Phalysius visu recepto Æsculapio templum condit, X, 38, 13. - -Phamenoph heros Ægyptius, I, 42, 3. - -Phana Ætoliæ opp. ab Achæis capitur, X, 18, 1. - -Phanas Messenius Olympionica, IV, 17, 9. - -Phanes Thebanus, I, 7, 6. - -Phanostratus Demetrii pater, I, 25, 6. - -Pharæ Achaiæ opp., VII, 22, 1—5. - -Pharæ Laconiæ opp. olim Pharis, IV, 16, 8. Messeniæ opp. Spartanis ab -Augusto attribuitur, IV, 3, 2 et 10; IV, 30, 2. Pharæatæ, IV, 30, 4. -Pharitæ, III, 2, 6. - -Pharandates Persa Teaspidis f., III, 4, 9. - -Pharax Laced.; ejus statua, VI, 3, 15. - -Pharis seu Phares Mercurii et Philodamiæ f., IV, 30, 2; VII, 22, 5. - -Pharis urbs Lac., III, 20, 3. - -φαρμαχίδες, IX, 11, 3. - -Pharsalus opp. Thessaliæ, X, 13, 5. - -Pharus ins., V, 7, 4. - -Phaselide templum Minervæ et Achillis hasta, III, 3, 8. - -Phasis fl. belluas alit, IV, 34, 2. - -Phayllus vid. sub Phaylus. - -Phaylus Crotoniata, X, 9, 2. - -Phaylus Phocensium dux, X, 2, 6. - -Phea, vid. sub Phia. - -Phegeus rex Phegiæ, VIII, 24, 2 et 10. ejus liberi, VI, 17, 6; VIII, 24, -8; IX, 41, 2. - -Phegia opp. Arcad. olim Erymanthus, VIII, 24, 2 et 8. - -φηγός δρυὸς species, VIII, 1, 6; VIII, 12, 1. - -Phellia fl. Laconiæ, III, 20, 3. - -Phelloe opp. Achaiæ, VII, 26, 10. - -φελλός quercus apud Iones, VIII, 12, 1. - -Phemonoe prima Delphica vates, X, 5, 7; X, 12, 10. ejus oraculum, X, 6, -7. - -Pheneos Arcas αὐτόχθων, VIII, 14, 4. - -Pheneos Arcadiæ opp., V, 27, 8; VI, 1, 3. ejus situs, conditor, -memoranda, VIII, 14, 4—8. veteris Phenei situs, VIII, 14, 1. Pheneatarum -fines, VIII, 13, 6; VIII, 15, 8; VIII, 16, 1; VIII, 17, 5. campi, VIII, -14, 1. donarium, V, 27, 8. - -Pheno Lamedontis uxor, II, 6, 5. - -Pheræ Messen. opp. Ortilochi domus, IV, 1, 4. - -Pheræ Thessaliæ opp., I, 13, 2; II, 23, 5. Pheræorum donarium, X, 15, 4. - -Pherecydes Syrius quo morbo perierit, I, 20, 7. - -Pherenice eadem quæ Callipatira, V, 6, 7. - -Pherenicus Eleus Olympionica, VI, 16, 1. - -Φερέπολις Τύχη, IV, 30, 6. - -Pheres Medeæ f., II, 3, 6 et 9. - -Pherias Ægineta Olympionica, VI, 14, 1. - -Phia, Elidis urbs, V, 18, 6. - -Phialia urbs Arcad. olim Phigalia, VIII, 3, 2; VIII, 5, 7; VIII, 39, 2. - -Phialo Alcimedontis f. cum Hercule concumbit, VIII, 12, 3. - -Phialus Bucolionis f., VIII, 3, 2; VIII, 5, 7; VIII, 39, 2. - -Phidias Athen. statuarius, Charmidæ f., I, 3, 5; I, 4, 7; I, 24, 8; I, -28, 2; I, 33, 3 et 8; I, 40, 4; V, 10, 2; V, 11, 3; VI, 4, 5; VI, 25, 1; -VI, 26, 3; VII, 27, 2; IX, 4, 1; IX, 10, 2; X, 10, 2. ejus officina, V, -15, 1. posteri φαιδρυνταὶ, V, 14, 5. - -Phidippides Athen. Pani obviam fit, I, 28, 4; VIII, 54, 6. - -Φειδίτια, VII, 1, 8. - -Phidolas Corinthius Olympionica, VI, 13, 9. Olympionicarum pater, ib. -10. - -Phidon Argivorum tyrannus, VI, 22, 2. - -Phigalia nympha, VIII, 39, 2. - -Phigalia opp. Arcadiæ, IV, 24, 1. postea Phialia, VIII, 3, 2; VIII, 39, -2. ejus situs, ib. 1. ψυχαγωγοί, III, 17, 9. - -Phigalus Lycaonis f., VIII, 3, 1. αὺτόχθων, VIII, 39, 2. - -Philabrus Cyneæ f. Eretriam prodit, VII, 10, 2. - -Philæus Eurysacis f., I, 35, 2. Pater Rhœci, VIII, 14, 8. _aliis_ -Phileas. - -Philammon hymnis certat, X, 7, 2. τελετῆς apud Lernæos auctor, II, 37, -2. ejus filius Thamyris, IV, 33, 3. - -Philammon Delphis opem fert, IX, 36, 2. - -Philandrides Xenarchæ pater, VI, 2, 1. - -Philanor Ergotelis pater, VI, 4, 11. - -Philanorion locus, II, 36, 3. - -Philanthus Prolai f. Eleus, V, 2, 4. - -Phileas vid. Philæus. - -Philesius Eretriensis statuarius, V, 27, 9. - -Philetærus eunuchus Pergami rex, I, 8, 1. Lysimachi pecuniæ custos, I, -10, 4. - -Philetas Sybarita Olympionica, V, 8, 10. - -Philinus Cous Olympionica, VI, 17, 2. - -Philippeum, V, 17, 4; V, 20, 9. - -Φιλίππειος στοά, VIII, 30, 6. - -Φιλίππιος πηγή, VIII, 7, 4. - -Philippi opp. Macedoniæ recentissimum, VI, 4, 10. - -Philippi duo, alter Macedonici imperii fundator, alter eversor, VII, 8, -9. - -Philippus Amyntæ f, perfidus et perjurus, VII, 7, 5; VIII, 7, 5. -mulierosus, I, 6, 8. tam vi quam per proditores totam prope Græciam -subigit, I, 25, 3; III, 7, 11; IV, 28, 4; VII, 10, 3. Phocicum bellum -conficit, X, 2, 5; X, 3, 1, Medeonem evertit, X, 36, 6. Platæam -restituit, IX, 1, 8; Orchomenum, IX, 37, 8. litem Lacedæmoniorum et -Argivorum dirimit, II, 20, 1; VII, 11, 2. Laconiam invadit, III, 24, 6; -V, 4, 9. castra ad Mantineam metatur, VIII, 7, 4; potentiam ejus quid -auxerit, VIII, 27, 10. quot annis vixerit, VIII, 7, 6. ejus filia -Thessalonice, IX, 7, 3. statua, I, 9, 4; V, 20, 10; VI, 11, 1. in -liberos ejus sævit Olympias, VIII, 7, 7. - -Philippus Azan Olympionica, VI, 8, 5. - -Philippus Cassandri f., IX, 7, 3. - -Philippus Cassandri frater, I, 11, 4. - -Philippus Demetrii f. Antigono tutore usus, VI, 16, 3; VIII, 8, 11. -Philippum Amyntæ f. æmulatur, VII, 7, 5. veneficus, II, 9, 4; VIII, 50, -4. Lilæam expugnat, X, 33, 3. Elatenses terret, X, 34, 3. a Romanis -superatur, I, 36, 5. VII, 8, 7. moritur, II, 9, 5. - -Philistus Archomenidis f. de Demosthene, I, 29, 12; de Hyblæis, V, 23, -6. Dionysii flagitia dissimulavit, I, 13, 9. - -Philles v. Philys. - -Philocles Athen. ad Ægospotamos dux, IX, 32, 9. - -Philoctetes in Lemno a Græcis relictus, VIII, 8, 5. ubi morsus ab hydro, -VIII, 33, 4. a Græcis arcessitus, V, 13, 4, Admetum interficit, X, 27, -1. - -Philogenis Athen. Euctemonis f., VII, 2, 4; VII, 3, 10. - -Philomela a Tereo vitiata, I, 5, 4; I, 41, 8. Ægei soror, I, 14, 7. ejus -metamorphosis, ib. 9; X, 4, 9. - -Philomelus Ætolorum dux, X, 22, 13. - -Philomelus Theotimi f. Phocenses ad bellum sacrum concitat, X, 2, 2. se -præcipitat, ib. 4. sacrilegus, X, 8, 7; X, 33, 2. - -Philon f. Corcyræus Olympionica, VI, 9, 9; VI, 14, 13. - -Philonides Zoti f. ἡμεροδρόμος Alexandri M., VI, 16, 5. - -Philonome vid. sub Phylonome. - -Philopœmen Attalicorum auxiliorum dux, VII, 16, 1 et 8. - -Philopœmen Craugidis f., VIII, 49 — 51. cum civibus in Messeniam -profugit, IV, 29, 8; VIII, 27, 15. Messeniis auxilium fert, IV, 29, 10. -ab iisdem captus veneno interficitur, ib. 12; VII, 9, 6; VIII, 51, 5. in -eum epigramma, VIII, 52, 6. - -Philostratus Rhodius, V, 21, 9. - -Philotas Penelei nepos Thebanus, VII, 2, 3 et 10. - -Philotimus Ægineta statuarius, VI, 14, 12. - -Philoxenus Macedo, II, 33, 4. - -Philoxenus poeta Dionysio familiaris, I, 2, 3. - -Philys Eleus Olympionica, VI, 9, 4; VI, 14, 11. - -Phineus rex Thraciæ, V, 17, 11. - -Phintas ex Androclis posteris Messen., IV, 16, 2; IV, 17, 9. - -Phintas Sybotæ f., IV, 4, 1. - -Phlegya opp. Bœot., IX, 36, 2. - -Phlegyæ Minyadis incolæ Thebanis auxilium ferunt, IX, 9, 2. Phocenses -opprimunt, VIII, 4, 4; X, 4, 1. Delphos adoriuntur, IX, 36, 2; X, 7, 1. - -Phlegyantis quæ antea Andreis, IX, 36, 1. - -Phlegyas Martis et Chryses f., X, 36, 1. cum filia gravida in -Peloponnesum venit, II, 26, 3. - -Φλεγυηῖς Coronis, II, 26, 7. - -Phlias Bacchi f. Argonauta, II, 12, 6.; ejus mater, uxor, proles, II, 6, -6. - -Phliasia Sicyoniæ finitima, II, 12, 3. - -Phliasii, II, 12, 3 — 13, 2. Clazomenas condunt, VII, 3, 9. eorum de -Asopo fabulæ, II, 5, 2 — 3. donaria, V, 22, 6; X, 13, 6. - -Phlius Dameonis pater, VI, 20, 16. - -Phlius opp., II, 13, 3 — 8. - -Φλυεῖς demus Atticus, I, 31, 4. - -Phlygonion urbs Phocid., X, 3, 2. - -Phlyus Telluris f., IV, 1, 5. - -Phobus loci nomen, II, 7, 7. - -Phobus Martis f., IX, 36, 3. leonino capite, V, 19, 4. - -Phocæa Ionica, X, 8, 6. ibi Minervæ templum antiquum, II, 31, 6; VII, 5, -4. Phocæenses unde in Asiam migrarint, VII, 3, 10. Gennaidas colunt, I, -1, 5. - -Phocenses Amphictyones, X, 8, 2 — 3. pellibus amicti, VIII, 1, 5. -sacrilegi, IV, 5, 4; X, 7, 1; X, 15, 1. Spartanorum socii, III, 5, 3; -III, 9, 9; III, 10, 3. Phocensium fines, X, 13, 4; res bello gestæ, X, -1, 3 — 3, 4; adversus Gallos alacritas, X, 3, 4; X, 8, 3; X, 23, 5 et 9; -numerus, X, 20, 3; donaria, X, 13, 4 et 6 et 7. χοινόν, VI, 6, 2. -σύλλογος χοινός, X, 33, 1. σύνθημα, X, 1, 10. - -Phocicum synedrii Phocici locus, X, 5, 1. - -Phocicum bellum, IV, 28, 1; IX, 6, 4; X, 3, 1. - -Phocis ab Ornytionis f. denominata, II, 29, 3; ab Æaci, X, 1, 1. -Phocidis optima pars, X, 33, 7, urbes maximæ, X, 34, 1. urbes bello -Phocico eversæ, X, 3, 1. fines, X, 1, 1; X, 37, 2; X, 38, 1. colonia, -VII, 3, 10. - -Phocus Æaci f. Iasei amicus, X, 30, 4; in Phocidem migrat, X, 1, 1; -Drymæam condit, X, 33, 12; occiditur, II, 29, 2 et 9. - -Phocus Ornytionis vel Neptuni f., II, 4, 3. in Phocidem venit, II, 29, -3. Antiopen ducit, IX, 17, 6; Phocidi nomen dat, X, 1, 1. ejus heroum, -X, 4, 10, monumentum, X, 32, 10. - -Phœbæa palus postea Saronis, II, 30, 7. - -Phœbæum, III, 14, 9; III, 20, 2. - -Phœbe et Hilaira Leucippi filiæ Dioscurorum uxores, II, 22, 5. Apollinis -filiæ, III, 16, 1. earum simulacra, IV, 31, 9 et 12. - -Phœbia Sicyoniorum opp., IX, 15, 4. - -Phœnice montana serpentes alit, IX, 28, 2. - -Phœnices rerum divinarum peritiores quam Græci, VII, 23, 7. coloniam in -Siciliam mittunt, V, 25, 6. Phœnicii maris conchylia, III, 21, 6. -purpura, V, 12, 4. - -Φοινιχιοῦν dicasterium Athen., I, 28, 8. - -Φοινιχοῦς portus, IV, 34, 12. - -Phœnix Achaiæ fl, VII, 3, 5. - -Phœnix Colophonius ἰαμβοποιός, I, 9, 7. - -Phœnix, equus Cleosthenis, VI, 10, 7. - -Phœnix Europæ pater, VII, 4, 1. - -Phœnix Pyrrho Neoptolemi nomen dat, X, 26, 4. - -Phœzon locus et monumentum, VIII, 11, 4. - -Pholoe mons Arcad., VI, 21, 5; VIII, 24, 4; VIII, 27, 17. - -Pholus ubi Centaurorum pugna, III, 18, 10. - -Phorbas, Argi f., Triopæ pater, I, 2, 1. - -Phorbas Athen. archon per totam vitam, VI, 16, 13. - -Phorbas Lapithæ f. Actoris pater, V, 1, 11. - -Phorbas Triopæ f. Pellenis pater, VII, 26, 12. - -Phorcus Medusæ pater, II, 21, 5. - -Phorcys Phryx γυαλοφώραξ, X, 26, 6. - -Phormio Asopichi f. Pæaniensis, I, 23, 10; I, 29, 3; X, 11, 6. - -Phormio Erythræus piscator, VII, 5, 7. - -Phormio Halicarnass. Olympionica mulctatur, V, 21, 3. - -Phormio Spartanus inhospitalitatis pœnas dat Dioscuris, III, 16, 2 — 3. - -Phormis Mænalius, V, 27, 1—2 et 7. - -φορμός pro veste, X, 29, 8. - -Phoroneus Caris pater, I, 39, 5 et 6. Inachi fluvii f. arbiter inter -Neptunum et Junonem, II, 15, 5. ignis inventor, II, 19, 5. ejus uxor -Cerdo, II, 21, 1. sepulcrum et parentatio, II, 20, 3. - -Phoronicum ἄστυ, II, 15, 5. - -Phoronidæ Amphiaraus et Adrastus, VII, 17, 7. - -Phradmon Argivus statuarius, VI, 8, 1. - -Phraortes rex Mediæ, IV, 24, 2. - -Phrasiclides archon Athen., VI, 5, 3; VIII, 27, 8. - -Phreattys dicasterium Athen., I, 28, 11. - -Phrixa nympha, VIII, 47, 3. - -Phrixa opp., VI, 21, 6. - -Prixus Athamantis f., I, 44, 7; IX, 34, 6. cum Helle aufugit, IX, 34, 5. -e Colchis redit, IX, 34, 8. arietem immolat, I, 24, 2. - -Phrixus fl., II, 36, 6; II, 38, 1. - -Phrontis Menelai gubernator, X, 25, 2. - -Phrudarchidas vid. sub Phrurarchidas. - -Phrurarchidas Laco, IX, 13, 5. Vid. Parthenius. - -Phruria Spart., III, 12, 8. - -Phryges in Siciliam migrant, V, 25, 6. cum Ægyptiis de antiquitate -contendunt, I, 14, 2. - -Phrygia ἁρμονία, IX, 12, 5. - -Phrygium marmor, I, 18, 8 et 9. - -Phryne Praxiteli amata, I, 20, 1; IX, 27, 3; X, 15, 1. - -Phrynichi fabula Πλευρώνιαι, X, 31, 4. - -Phrynon Leontinus, V, 22, 7. - -φθειριάσει Pherecydes et Sylla pereunt, I, 20, 7; IX, 33, 6. - -Phthia, VI, 11. 5. - -Phthiotæ Amphictyones, X, 8, 2. - -Phylace locus Arcad., VIII, 54, 1. - -Φυλαχεῖς demus Tegeat., VIII, 45, 1. - -Phylacides Apollinis et Acacallidis nymphæ f., X, 16, 5. - -Phylactris collis Arcad., VIII, 48, 4. - -Phylacus heros Delphis opem fert, X, 23, 2. ejus heroum, X, 8, 7. - -Phylander Apollinis et Acacallidis f., X, 16, 5. - -Phylas Antiochi avus, I, 5, 2; X, 10, 1. - -Phylas Antiochi f., II, 4, 3; IX, 40, 5. - -Phylas Dryopum rex, IV, 34, 9. - -Phylei Athen. statua Delphis, X, 10, 1. - -Phyleus Augeæ f. a patre ejectus, V, 1, 10. Elidem ab Hercule dono -accipit, V, 3, 1. Dulichium abit ib. 3. - -Phyleus Messeniorum dux, IV, 13, 5. - -φυλία oleæ species, II, 32, 10. - -Phylodamia Danai f., IV, 30, 2; VII, 22, 5. - -Phylonome Craugasi f., X, 14, 2. - -Physcoæ chorus, V, 16, 6. - -Phytalus Cererem domo excipit, I, 37, 2. - -piacula in fluvium abjecta, V, 5, 10. - -pica vagitum infantis imitatur, VIII, 12, 3. - -Pielus Pyrrhi et Andromachæ f., I, 11, 1. - -Piera fons Elidis, V, 15, 8. - -Piera Oxyli uxor, V, 4, 4. - -Pieria mons Maced. a Piero denominatur, IX, 29, 3; X, 13, 5. - -Pierus fl. etiam Πεῖρος dictus, VII, 18, 1; VII, 22, 1. - -Pierus Macedo Musis numerum et nomina constituit, IX, 29, 3. - -pietas veterum in deos, X, 28, 1; in parentes, X, 28, 4. - -Pileus Dioscurorum, III, 24, 5; IV, 27, 2. - -Pindarus ad poesin quo præsagio accensus, IX, 23, 2. a Corinna victus, -IX, 22, 3. honor ejus e Delphici Apollinis responso, IX, 23, 3. sella in -templo Delphico, X, 24, 5. somnium ante obitum, IX, 23, 2. statua, I, 8, -4. donaria, IX, 16, 1; IX, 17, 2. domus rudera, IX, 25, 3. canticum in -Aphæam, II, 30, 3. hymnus in Ammonem, IX, 16, 1; in Proserpinam post -mortem dictatus, IX, 23, 4. proœmium in Sacadam, IX, 30, 2. loci de -ἄλτει, V, 10, 2, de Aloei filiis, IX, 22, 6, de Alpheo et Diana una -colendis, V, 14, 6, de Antiopa Amazone, I, 2, 1, de χηληδόσι, X, 5, 12, -de Delphico umbilico, X, 16, 3, de Ephesii templi conditoribus, VII, 2, -7, de Fortuna, IV, 30, 6 et VII, 26, 8, de Glauco marino, IX, 22, 7, de -Iamo, VI, 2, 5, de Jovis et Thebes amoribus, V, 22, 6, de Lynceo, IV, 2, -7, de Sileno, III, 25, 2, de Theseo Dioscurorum affini, I, 41, 5. - -Pindasus mons ad Epidaurum, II, 26, 8. - -Pinea serta Isthmionicis data, VIII, 48, 2. - -Pion (vel Prion) mons Ephes., VII, 5, 10. - -Pioniæ opp. Mysiæ, IX, 18, 4. - -Pionis ex Hereulis posteris, IX, 18, 4. - -Piræ opp., VII, 18, 1. - -Piræeus olim demus Attic., I, 1, 2—3. - -Piras e Styge Echidnam gignit, VIII, 18, 2. - -Pirasus Argi f., II, 16, 1; II, 17, 5. - -Pirene Acheloi vel Œbali f., II, 2, 3. in fontem mutata, II, 3, 2; II, -5, 1. - -Pirithous Jovis f., V, 10, 8. Thesei amicus, X, 29, 10. Thesprotiam -invadit, I, 17, 4; II, 22, 6. aprum Calydonium venatur, VIII, 45, 7, -ejus nuptiæ, V, 10, 8; effigies, X, 29, 9; heroum, I, 30, 4. - -Pirus fl., VII, 18, 1. i. q. Pierus, VII, 22, 1. - -Pisa Jovi curæ, V, 3, 1. capitur ab Eleis, V, 10, 2. Pisæ fines, VI, 21, -3; conditor, VI, 22, 2; tyrannus, VI, 21, 1. - -Pisæa regio, V, 1, 6; VI, 21, 4. - -Pisæi cum Eleis de Olympicis ludis contendunt, VI, 22, 2. - -Pisander Camirensis poeta, II, 37, 4; VIII, 22, 4. - -Pisander Homericus, III, 3, 8. - -Pisander Spartanæ classis profectus, III, 9, 6. - -Pisces marini aquas fluviales subeunt, IV, 34, 1. Mercurio sacri, VII, -22, 4. vocales, VIII, 21, 2. - -Pisias statuarius, I, 3, 5. - -Pisidorus vid. sub Pisirrhodus. - -Pisirrhodus Diagoræ nepos Olympionica, VI, 7, 2 et 3 et 4; V, 6, 8. - -Pisis Troas Delphis picta, X, 26, 1. - -Pisistratus ἄρχων, II, 24, 7. - -Pisistratus Nestoris f., IV, 1, 4. - -Pisistratus tyrannus Athen., I, 3, 3; I, 23, 1; IX, 6, 2. Homeri carmina -colligit, VII, 26, 13. adversus Pisistratidas expeditio Cleomenis, III, -4, 2. - -Pisistratus Pisistrati f. e Messenia ejectus, II, 18, 8. - -Pison Calaur. statuarius Amphionis discip., VI, 3, 5; X, 9, 8. - -Pistocrates Pyrrhonis pater, VI, 24, 5. - -Piston vid. sub Pison. - -Pisus Perieris f., V, 17, 9; VI, 22, 2. - -Pitane pagus Lacon., III, 16, 9. Pitanatæ, III, 14, 2. - -Pittacus Mitylen. sapiens, I, 23, 1; X, 24, 1. - -Pittheus Pelopis f. rex Trœzen., I, 2, 22; I, 27, 7; II, 30, 8. ejus -monumentum et tribunal, II, 31, 1; libellus de arte dicendi, II, 31, 3. - -Pityreus Ionis nepus, II, 26, 1; Proclis pater, VII, 4, 2. - -Pityusa ins., II, 34, 8. - -Pius cur dictus sit Antoninus, VIII, 43, 5. - -pix scuta a temporis injuria defendit, I, 15, 4. - -planetarum simulacra, III, 20, 9. - -plantæ fluviis quibusdam peculiares, V, 14, 3. - -Plastena mater ejusque templum, V, 13, 7. - -Platæa Asopi f., IX, 1, 1; IX, 3, 1. ejus heroum, IX, 2, 7. - -Platæa Bœotiæ urbs bis eversa et restituta, III, 7, 10; IX, 1, 1—43; -Platæidis fines, I, 38, 8; II, 6, 1; IX, 4, 4. Platæense prœlium, V, 23, -1—2; VI, 3, 8; IX, 2, 5—6; X, 15, 1. rerum Platæensium scriptores, V, -23, 3. - -Platæenses Atheniensium in pugna Marathonia socii, I, 15, 3; I, 29, 12; -I, 32, 3. eorum origo reges varia fortuna, IX, 1, 1—8, exsilium et -restitutio, IV, 27, 9—10, donarium, X, 15, 1. - -Πλατανιστᾶς Spartæ, III, 11, 2; III, 14, 7. - -Plataniston Arcadiæ fl., III, 34, 4; VIII, 39, 1. - -Πλατανιστοῦς promont., III, 23, 1. - -Platanius fl. Bœot., IX, 24, 5. - -platanus Aulidensis, IX, 19, 7; Menelais, VIII, 23, 4. platani in quarum -cavernis epulari possis, IV, 34, 4; VII, 22, 1. - -Plato Aristonis f., I, 30, 3; IV, 32, 4; VII, 17, 3; X, 24, 1. - -πλατύφυλλος δρῦς, VIII, 12, 1. - -Plaustrum astrum, VIII, 3, 7. - -Plemnæus Perati f., II, 5, 8. Cereri Orthopolis filii nutrici templum -exstruit, II, 11, 2. - -plenilunium a Spartanis ad pugnam exituris observatur, I, 28, 4. - -Plethra ennea, Panopensium regio, X, 4, 5. - -Πλέθριον gymnasii Elei, VI, 23, 2. - -Pleuroniæ Phrynichi fabula, X, 31, 4. - -Pleuronii Ætoli ab Achaico concilio sejunguntur, VII, 11, 3. - -Pleuronis heroum et posteri, III, 13, 8. - -πλίνθος ὠμὴ, VIII, 8, 8. - -πλίνθῳ similis forma fori Tegeatici, VIII, 48, 1. Ἀφροδίτη ἐν πλίνθῳ, -ib. - -Plistænus Eurydami f., Ætolorum dux contra Gallos, VI, 16, 1. - -Plistarchus Cassandri frater, I, 15, 1. - -Plistarchus Leonidæ f. rex Spartæ, III, 4, 9. - -Plistoanax, Pausaniæ f., rex Spartæ, I, 13, 4; III, 3, 5. - -Plistus fl. Cirrhæ seu Delphidis, X, 8, 8; X, 37, 7. - -plumbeis tabulis inscripta Hesiodi ἔργα, IX, 31, 4. plumbei tubuli aquæ -fervore liquescunt, IV, 35, 12. - -Plutarchus Eretriensis, I, 36, 4. - -Pluto χρυσήνιος, IX, 23, 4. ubi rapta Proserpina ad inferos descenderit, -I, 38, 5; II, 36, 7. clave inferorum sedem claudit, V, 20, 3. Pylios -contra Herculem adjuvat, VI, 25, 2. ejus canis, III, 25, 5; IX, 34, 5. -χωρίον, II, 35, 10. simulacrum, I, 28, 6. - -Pluto Tantali mater ex Jove, II, 22, 3. - -Plutus puer gestatur a Fortuna, IX, 16, 2; a Pace, I, 8, 2. Minervæ -Ἐργάνη adstat, IX, 26, 8. - -pluviæ expers insula, II, 34, 3. pluviam ciens fons, VIII, 38, 4. - -Podalirius Æsculapii f., III, 26, 10. ejus effigies picta, IV, 31, 12. - -Podares Mantinensis in pugna contra Epaminondam cadit, VIII, 9, 9. - -Podares Podaris nepos, VIII, 9, 9; VIII, 10, 5. - -Pœcile porticus Athen., I, 1, 5. Olympiæ, V, 21, 17. ποιχίλη λέσχη -Spart., III, 15, 8. - -ποιχιλίαι pisces, VIII, 21, 2. - -Pœcilum mons Atticæ, I, 37, 6. - -Pœmander Chæresilai f., ejus uxor Tanagra, IX, 20, 1. - -Pœna ab Apolline Argivis immissa, a Corœbo occisa, I, 43, 7. - -Ποιναί veteribus αἱ τιμωρίαι, III, 15, 6. - -Poesis a Spartanis neglecta, III, 8, 2. - -Poetæ regibus familiares, I, 2, 3. antiqua nomina recentioribus -præferunt, VII, 17, 7. poetarum nobilium in Helicone statuæ, IX, 30, 2. - -Polemarchus Lacedæm. Polydorum interficit, III, 3, 3. - -Polemocrates Machaonis f., ejus frater, sepulcrum, honores, II, 38, 6. - -Polichne, Messeniæ oppidum, IV, 33, 6. - -Πόλις Mantin., VIII, 8, 4. cf. VIII, 12, 7 et I, 26, 6. - -Polites Ceramensis Olympionica, VI, 13, 3. - -Polites Menelai socius, X, 25, 3. - -Pollis, Dialli pater, Smyrnæus, VI, 13, 6. - -Pollux aprum Calydonium venatur, VIII, 45, 6. Idam interficit, IV, 3, 1. -cum fratre inter deos refertur, VIII, 2, 4. ejus tropæum, III, 14, 7; -templum, III, 20, 1. - -Πόλος Fortunæ, IV, 30, 6; Minervæ, VII, 5, 9. - -Polus Megalopolitanis τελετὴν constituit, VIII, 30, 7. Poli campus, -VIII, 35, 10. - -Polus locus Bœotiæ, IX, 20, 3. - -πολυάνδρια Argivorum, II, 22, 9; II, 24, 7; II, 25, 7; II, 38, 5. -Athen., I, 29, 4 et 6—8 et 11—13. Colophoniorum, VII, 3, 4. - -Polyanthes Corinth., argentum a Persis accipit, III, 9, 8. - -Polyarchius Ætolorum dux, X, 20, 4. - -Polyarchus Panyasis pater, X, 8, 9. - -Polybius Lycortæ f., VIII, 9, 1; VIII, 30, 8—9; VIII, 37, 2; VIII, 44, -5; VIII, 48, 8. - -Polybœa Hyacinthi soror, III, 19, 4. - -Polybotes gigas, I, 2, 4. - -Polybus Mercurii et Chthonophyles f., II, 6, 6. - -Polycaon Butæ f. ejusque uxor, IV, 2, 1. - -Polycaon Lelegis f. Messenes maritus, III, 1, 1; IV, 1, 1—5; IV, 2, 1. - -Polychares Messenius Olympionica, IV, 4, 5. - -Polycles Athen. plastes, Stadiei disc., VI, 4, 5. ejus filii, VI, 12, 9; -X, 34, 8. - -Polycles Cyrenæus Olympionica, X, 3, 1. - -Polycles Polychalcus Laced. Olympionica, VI, 1, 7. - -Polycleti Argivi statuarii duo, VI, 6, 2. - -Polycletus Argivus statuarius, II, 17, 4; II, 20, 1; II, 22, 7; II, 24, -5; II, 27, 5; VI, 2, 7; VI, 4, 11; VI, 7, 10; VI, 9, 2; VI, 13, 6; VIII, -31, 4. - -Polycletus Argivus statuarius, Naucydis f., VI, 6, 2. - -Polycrates Athen. rhetor, VI, 17, 9. - -Polycrates Sami tyrannus, I, 2, 3; VIII, 14, 8. - -Polyctor Damonici f. luctator, V, 21, 16. ejus mulcta, VI, 23, 4. - -Polydectes Eunomi f. rex Spartæ, III, 7, 2. - -Polydectes Seriphius, I, 22, 7. - -Polydeucea fons, III, 20, 1. - -Polydora Protesilai uxor, Meleagri filia, IV, 2, 7. - -Polydorus Alcamenis f. rex Spartæ, III, 3, 1; IV, 7, 7. a Polemarcho -occiditur, III, 3, 3; VIII, 52, 1. ejus honor, III, 11, 11; domus, III, -12, 3. - -Polydorus Cadmi f., II, 6, 2. rex Thebarum, IX, 5, 3. - -Polydorus Hippomedontis f. inter Epigonos, II, 20, 5. - -Polygnotus Thasius pictor, Aglaophontis f., I, 18, 1; I, 22, 6; IX, 4, -2; X, 25—31. - -Polyidus Cœrani f., I, 43, 5. - -Polymestor Æginetæ f. Arcadiæ rex, VIII, 5, 9. - -Polymnasti Colophonii de Thalete ἔπη, I, 14, 4. - -Polymnis Epaminondæ pater, VIII, 52, 4; IX, 12, 6. cf. Cleommis. - -Polymnus Baccho viam ad inferos monstrat, II, 37, 5. - -Polynices Eleus Olympionica, V, 8, 9. - -Polynices Milesius Butæ pater, VI, 17, 3. - -Polynices Œdipodis f., II, 19, 8; II, 20, 5; II, 25, 1; IV, 8, 8; IX, 5, -12; X, 10, 3. - -Polypemon Procrustes, I, 38, 5. - -Polyphradmon Phrynichi pater, X, 31, 4. - -Polyphron Ætolorum dux, X, 20, 4. - -Polypithes Callitelis f., Laco, Olympionica, VI, 16, 6. - -Polypœtes Pirithoi f. pictus, X, 26, 2. - -Polysperchon Ætolus, V, 6, 1. - -Polytichides locus Colophon., VII, 3, 3. - -Polyxena ad Achillis tumulum mactatur, I, 22, 6; X, 25, 10. - -Polyxenus Agasthenis f. Amphimachi pater, V, 3, 4. - -Polyxenus Iasonis et Medeæ f., II, 3, 8. - -Polyxo Argiva Tlepolemi uxor, III, 19, 9. - -pompa Cereris, II, 35, 5; Dianæ, VII, 18, 12. ænea, X, 18, 4. -Panathenæorum, I, 29, 1. Atheniensium, I, 2, 4. - -πομπιχὴ ὁδός Ol., V, 15, 2 et 7. - -Pompus Simi f., pater Æginetæ, Arcadiæ rex, VIII, 5, 8. - -Pontinus mons et fl. Argolidis, II, 36, 8. - -Pontis Cleosthenis pater, VI, 10, 7. - -populi Athen. statua, I, 1, 3 et I, 3, 5, pictura, I, 3, 3. Spartani -simulacrum, III, 11, 10. - -populus alba (λεύχη), II, 10, 6; V, 13, 3; V, 14, 2. nigra (αἴγειρος), -V, 14, 3. - -porcus lustralis, V, 16, 8. - -Porinas locus in finibus Pheneatarum et Achæorum, VIII, 15, 8. - -πώρινος λίθος, VI, 19, 1. - -Poroselene ins., III, 25, 7. - -Porphyrion ante Actæum regnasse fertur, I, 14, 7. - -portentorum et somniorum interpretes, V, 23, 6. - -Porthaon Alcathoi pater, VI, 20, 17 et VI, 21, 10; Œnei, IV, 35, 1. - -porticus βασίλειος, I, 3, 1; I, 14, 6. Περαιχὴ, III, 11, 3. Ἠχοῦς, II, -35, 10. columnis trifariam divisa, VI, 24, 2. quadratæ, III, 13, 6. Vid. -et Pœcile. - -portus χρυπτός, II, 29, 11. - -Porus Indiæ rex, I, 12, 3. - -Porus vid. sub Prorus. - -Ποσείδιον Neptuni templum, II, 34, 9. demus Pellenensium, VII, 27, 8. - -Posidonias opp. Trœzen., II, 30, 8. - -Ποσειδώνιον Neptuni τέμενος, X, 38, 8. - -Possicrates Parrhasius, VIII, 27, 2. - -Πωταχίδαι demus Tegeaticus, VIII, 45, 1. - -Ποταμοί demus Atticus, I, 31, 3; VII, 1, 5. - -Pothæus architectus, VI, 19, 7. - -Πόθος, I, 43, 6. - -Potidæatæ bis eversi, a Cassandro restituti, V, 23, 3. eorum thesaurus -Delph., X, 11, 5. - -Potneus Pelargæ pater, IX, 25, 7. - -Potniarum Bœot. rudera, IX, 8, 1. - -præconum certamina, V, 22, 1. præconum cædes nefaria, I, 36, 3; III, 12, -7. - -præsagia v. divinatio. - -præsepia lapidea, I, 32, 7. - -Prasiæ demus Atticus, I, 31, 2. - -Pratinas σατύρους scripsit, II, 13, 6. - -Prax e posteris Pergami, III, 20, 8. - -Praxias Athen. statuarius, Calamidis disc., X, 19, 4. - -Praxidamas Ægineta Olympionica, VI, 18, 7. - -Praxidice dea, III, 22, 2. Praxidicarum ædes et ara, IX, 33, 3. - -Praxilla poetria, III, 13, 5. - -Praxiteles Alcamene junior, Phrynes amator, I, 2, 4; I, 20, 1—2; I, 23, -7; I, 40, 3; I, 43, 5 et 6; I, 44, 2; II, 21, 8; V, 17, 3; VI, 26, 1; -VIII, 9, 1 et 3; IX, 2, 7; IX, 11, 6; IX, 27, 3 et 5; IX, 39, 4; X, 15, -1; X, 37, 1. ejus filii, I, 8, 4; IX, 12, 4. - -Praxonides Iphiti pater, V, 4, 6. - -Presbon Phryxi f., IX, 34, 8. - -Presboniades Clymenus, IX, 37, 4. - -Preugenes Agenoris f. Patrei pater, III, 2, 1; VII, 6, 2; VII, 18, 5; -VII, 20, 7 — 9. - -Priamus ad aram occiditur, II, 24, 3; IV, 17, 4; X, 27, 2. ejus filiæ -nothæ, X, 25, 9. - -Priapus Bacchi et Veneris f., IX, 31, 2. - -Prias Hippodamiæ procus, VI, 21, 11. - -Priene urbs Asiæ ab Ionibus adv. Cares defensa, VII, 2, 9. Prienensium -conditores et casus, _ib._ 10. inter Prienen et Miletum mare a Mæandro -fluvio in continentem versum, VIII, 24, 11. - -Prinus locus, VIII, 6, 4. - -Prion v. Pion. - -procellis et tonitribus sacra fiunt ab Arcadibus, VIII, 29, 2. - -Proclea Clytii f., X, 14, 2. - -Procles et Eurysthenes Aristodemi filii gemini, III, 1, 7. - -Procles Andrius Olympionica, VI, 14, 13. - -Procles Eucratis f. Carthag. de Alexandro M. cum Pyrrho collato, IV, 35, -4; de Medusa, II, 21, 6. - -Proecles Melissæ pater, II, 28, 8. - -Procles Pityrei f. Ionum dux, VII, 4, 2. - -Proclidæ, III, 7, 1. - -Procne Pandionis filia, Terei uxor, I, 24, 3; I, 41, 8—9. simulacrum -Minervæ secum asportat, X, 4, 9. - -Proconnesii Cyzicenis vi adjuncti, VIII, 46, 4. - -Procris Erechthei filia canem a Minerva dono accipit, IX, 19, 1. a -Cephalo marito occiditur, I, 37, 6; X, 29, 6. - -Procrustes v. Polypemon. - -Prodicus Phocæensis Minyadis auctor, IV, 33, 7. - -proditores variarum Græciæ civitatum, VII, 10, 1—5. - -προδομεῖς, I, 42, 1. - -προεδρία Olympic, V, 15, 4. - -Protides portæ Theb., IX, 8, 4; IX, 16, 6; IX, 23, 1. - -Prœtus Abantis f. rex Tirynthiorum, II, 16, 2. Hipponoi et Iphios pater, -X, 10, 3. Junoni templum struit, II, 12, 2. cum Acrisio de regno pugnat, -II, 25, 7. in muris exstruendis Cyclopum opera utitur, II, 16, 5. filiæ -ejus furore concitæ a Melampode sanantur, II, 7, 8; VIII, 18, 7. earum -thalami, II, 25, 9. signa, II, 9, 8. - -Prœtus Thebanus, IX, 8, 4. - -Prœtus Thersandri f. pater Mæræ, X, 30, 5. - -Prolaus Eleus, V, 2, 4. - -Promachus Dryonis f. Pellenensis pancratiastes, VI, 8, 5; VII, 27, 5. - -Promachus Herculis et Psophidis f., VIII, 24, 2 et 7. - -Promachus Parthenopæi f. Epigonus, II, 20, 5; IX, 19, 2; X, 10, 4. - -Promedon pictus, X, 30, 7. - -Prometheus Aranti æqualis, II, 14, 4. ab Hercule vinculis liberatus, V, -10, 6. hominibus ignem dedit, II, 19, 5. ejus ara in Academia, I, 30, 2. -sepulcrum, II, 19, 8. signum ambiguum, X, 4, 4. luti, ex quo homines -finxit, reliquiæ, X, 4, 4. - -Prometheus Cabiræus Ætnæi pater, IX, 25, 6. - -Promethus Codri f. Ionum in Asiam dux, VII, 3, 3. - -Promne Buphagi uxor, VIII, 14, 9. - -Pron mons prope Hermionen, II, 34, 11; II, 36, 1—2. - -πρόναοι dii, IX, 10, 2. - -Pronax Lycurgi pater, III, 18, 12. - -Pronomus tibicen, IX, 12, 5. ejus μέλη, IV, 27, 7. προσόδιον ἐς Δῆλον, -IX, 12, 6. - -Propodas Damophontis f., II, 4, 3. - -προπύλαια Corinthi, II, 3, 2. - -Prorus Cyren. Olympionica, X, 2, 3. - -Προσεῖς civitas Arcad., VIII, 27, 4. - -Proserpina flores legit, VIII, 31, 2; VIII, 42, 2; IX, 31, 8; cum -Hercyna ludit, IX, 39, 2; cum Oceani filiabus, IV, 30, 4, a Plutone -rapitur, I, 38, 5; II, 36, 7; cum Pindaro per somnium expostulat, IX, -23, 3. ejus ara, VIII, 53, 7. lucus, IX, 25, 5. templum, I, 31, 1. -venatio, IX, 39, 4. faces ei in foveam mittuntur ardentes, II, 22, 3. -Κόρη, VIII, 37, 9. ἁγνή, IV, 33, 4. χαρποφόρος θεός, VIII, 53, 7. μεγάλη -θεός, VIII, 31, 1. πρωτογόνη, I, 31, 4. πρωτόγονος, IV, 1, 8. σώτειρα, -III, 13, 1; VIII, 31, 1. - -προσόδιον ᾆσμα Apollinis Delii, IV, 4, 1; IX, 12, 6. - -Prospaltii demus Atticus, I, 31, 1. - -Prosymna Asterionis fl. f. Junonis nutrix, II, 17, 1. - -Prosymna Argolidis regio, II, 17, 1. - -Protarchus Leocriti pater, I, 26, 2. - -Protesilaus Iphicli, f. IV, 36, 3. heros divino honore colitur, I, 34, -2; III, 4, 6. ejus uxor Polydora, IV, 2, 7. imago X, 30, 3. navis -incensa, X, 14, 2. - -Proteus Homericus, III, 18, 16; VIII, 53, 5. - -Prothus Thestii f., VIII, 45, 6. - -πρόθυσις aræ pars, V, 13, 9. - -Protogenes Caunius pictor, I, 3, 5. - -Protogenia Deucalionis, f., mater Aethlii, V, 1, 3. - -Protolaus Dialcis f. Mantinensis, Olympionica, VI, 6, 1. - -Protophanes Magnesius Olympionica, I, 35, 6; V, 21, 10. - -proverbia, VII, 12, 2; IX, 3, 1; X, 29, 2; VI, 3, 16, (15). - -Proxenus Tegeates, VIII, 27, 2. - -Prumnis Bacchidis pater, II, 4, 4. - -Prusias rex, VIII, 11, 11. - -Prymnesus urbs Phrygiæ, V, 21, 1. - -prytaneum Athen., I, 18, 3. τὸ ἐν πρυτανεῖῳ διχαστήριον, I, 28, 10. -Eleorum, V, 15, 8. Megar., I, 43, 2. - -Prytanis Cyzicenus pugil, V, 21, 3. - -Prytanis Eurypontis f., II, 36, 4; III, 7, 2. - -Prytanes Athen., I, 5, 1. Corinthiorum, II, 4, 4. - -Psamathe Crotopi filia ex Apolline Linum parit, I, 43, 7. ejus -monumentum, II, 19, 8. - -Psamathus portus, III, 25, 4. - -ψηφῖδες magna figuræ et coloris varietate, III, 23, 11. ἀντὶ ὀλῶν, I, -41, 9. - -ψίλα Doriensibus τὰ πτερά, III, 19, 6. - -psittaci aves, II, 28, 1. - -Psophis Arcad. opp., VIII, 23, 9; VIII, 24, 1 et 6. Psophidiorum donaria -Olymp., V, 24, 2; VI, 16, 5 et 7. - -Psophis Arrhonis f. ejusque majores, VIII, 24, 1. - -Psophis Erycis Sicani f. ex Hercule gravida, VIII, 24, 2. - -Psophis Xanthi f., VIII, 24, 1. - -Psophis Zacynthi arx, VIII, 24, 3. - -ψυχαγωγοὶ Phigalienses, III, 17, 9. - -ψύλλοι Libyes serpentum morsui medentur, IX, 28, 1. - -Psyttalea ins. ante Salaminem sita, I, 36, 2. ibi Persæ deleti, IV, 36, -6. - -Pteras Delphus, X, 5, 10. - -πτέρις herba, X, 5, 10. - -Ptolederma opp. Arcadiæ, VIII, 27, 3. - -Ptolemæi Ægypti reges cognomine diversi, I, 8, 6. sese Macedonas scribi -et appellari gaudent, VI, 3, 1; X, 7, 8. - -Ptolemæum gymnasium Althen., I, 17, 2. - -Ptolemæus Alexandri f. Pyrrhi nepos, IV, 35, 3. - -Ptolemæus Ceraunus, I, 16, 2; X, 19, 7. - -Plolemæus Damasichthonis f., rex Thebanorum, IX, 5, 16. - -Ptolemæus Lagi vel Philippi f., I, 6, 2—8. Ægypti rex, VI, 3, 1; X, 7, -8. Pyrrhum restituit, f., I, 11, 5. σωτήρ, I, 8, 6. ejus donarium, IX, -16, 1, statua, VI, 15, 10; VI, 16, 3; X, 10, 2. - -Ptolemæus φιλάδελφος Ptolemæi Lagi f., I, 6, 8—7, 3. inter Eponymos -Atheniens., I, 5, 5; I, 8, 6; IX, 31, 1. Atheniensibus classem auxilio -mittit, I, 1, 1; I, 7, 3. ejus gymnasium et statua ænea Athenis, I, 17, -2. statua Olympiæ, VI, 17, 2. victoria Pythica, X, 7, 8. - -Ptolemæus φιλομήτωρ, I, 9, 1—3. - -Ptolichus Ægineta statuarius, VI, 9, 1; VI, 10, 9. - -Ptolichus Corcyræus statuarius, Critiæ disc., VI, 3, 5. - -Ptoliporthes Ulyssis ex Penelope f., VIII, 12, 6. - -Ptolis ubi vetus Mantinea sita, VIII, 12, 7. - -Ptoum mons Bœot., IX, 23, 5—6. - -Ptous Athamantis et Themistus f., IX, 23, 6. - -Pudoris simulacrum, III, 20, 10, ara, I, 17, 1. - -puer in draconem versus, VI, 20, 5. puer et virgo quotannis Dianæ -immolantur, VII, 19, 4. pueri insigne robur, VI, 11, 2. mors notabilis, -V, 27, 10. tænia redimiti statua, VI, 4, 5. pueri pulcritudine -excellentes Jovis sacerdotes, VII, 24, 4. lx tecti ruina pereunt, VI, 9, -6. ob violatum Dianæ numen lapidantur, VIII, 23, 7. puerorum certamina -Olympica, V, 8, 9. - -pugilum certamen, V, 8, 7; VIII, 40, 1—2. ἱμάντες, V, 21, 14; VIII, 40, -3. - -pullorum equorum certamina, V, 8, 10—11. - -Pulydamas Leocriti pater, X, 27, 1. - -Pulydamas Scotussæus pancratiastes, VI, 5, 7; VII, 27, 6. - -Pulytionis domus, I, 2, 5. - -Punicum bellum, VI, 12, 3. - -Punicum malum, II, 17, 4; VI, 14, 6; VIII, 37, 7; IX, 25, 1. - -purpuræ nobilissimæ, III, 21, 6. purpurarum piscatores, X, 37, 3. - -Pylades Megalopolitanus citharœdus, VIII, 50, 3. - -Pylades Strophii et Anaxibiæ f., II, 29, 4. Nauplii filios interficit, -I, 22, 6. Neoptolemo exitium conciliat, II, 29, 9. Pyladis ex Electra -filii, II, 16, 7. Aristodemum interficiunt, III, 1, 6. - -Πύλαι i. q. Θερμόπυλαι, X, 21, 3; IX, 15, 2. - -Pylas vel Pylus vel Pylon Clesonis f., I, 39, 6. Megarensium rex, I, 5, -3; I, 39, 4, Pyli conditor, IV, 36, 1; VI, 22, 5. - -Pylenor Centaurus, V, 5, 10. - -Pyleus Clymeni f., IX, 37, 1. - -Pylus Elidis opp., IV, 36, 1; VI, 22, 5. Pylii Eleos adjuvant, V, 3, 1; -Messenios, IV, 18, 1. cum Arcadibus confligunt, V, 18, 6. emigrant, IV, -23, 1. - -Pylus Messeniæ urbs, IV, 36, 1—3. Nelei regia, IV, 2, 5; IV, 3, 7; IV, -31, 11. ab Hercule capta, II, 18, 7, arenosa IV, 36, 5. - -Pyræa lucus, II, 11, 3. - -Pyræchmes funda superat, V, 4, 2. - -pyramides Ægyptiæ, IX, 36, 5. - -Pyrcon Neptuni interpres oraculorum, X, 5, 6. - -Pyrgeus Leprei et Lepreæ pater, V, 5, 4. - -Pyrgo Alcathoi uxor, I, 43, 4. - -Pyrias Phocensis, X, 9, 10. - -Pyrias Tegeatarum legislator, VIII, 48, 1. - -Pyrilampes Ephesius Olympionica, VI, 3, 13. - -Pyrilampes Messenius plastes, VI, 3, 13; VI, 15, 1; VI, 16, 5. - -Pyrrha Creontis f., IX, 10, 3. - -Pyrrhichus Cures vel Silenus, III, 25, 2. - -Pyrrhichus opp. Eleutherolaconum, III, 21, 7; III, 25, 1. - -Pyrrhon Pistocratis f., philosophus, VI, 24, 5. - -Pyrrhus s. Neoptolemus Achillis f., I, 11, 1; X, 26, 4. Pergami pater, -III, 20, 8. Priamum occidit, IV, 17, 4, in posteros ejus sævit, X, 25, -9. Scyrum tenet, III, 25, 1. Hermionen ducit, III, 26, 7. in Epirum -migrat, II, 23, 6. templum Delphicum invadit, X, 7, 1. jussu Pythiæ -occiditur, I, 13, 9; IV, 17, 4; X, 24, 4. contra Gallos pugnat, I, 4, 4; -X, 23, 2. - -Pyrrhus Æacidæ f. Epiri rex, I, 6, 8; I, 9, 7; I, 10, 2; I, 11—13. -elephantis utitur, IX, 21, 4. Spartam invadit, IV, 29, 6. Hieroni -affinis, VI, 12, 3. cum Alexandro M. comparatur, IV, 35, 4. ejus -posteri, IV, 35, 3, monumentum, II, 21, 4, statua, VI, 14, 9. - -Pyrrhus architectus, VI, 19, 8. - -Pyrrhus Aristomenis pater, IV, 14, 8. - -Pyrrhus Dinolochi pater, VI, 1, 4. - -Pyrrhus Pantaleontis f. Pisæ rex, VI, 22, 4. - -Pyrrhus Ptolemæi f., IV, 35, 3. - -Pyrrhus pastor, VII, 5, 11. - -Pythæus Apollinis f., II, 24, 1; II, 35, 2. - -Pythagoras Parius pictor, IX, 35, 7. - -Pythagoras Rheginus plastes, Clearchi disc., VI, 4, 4; VI, 6, 1 et 7; -VI, 7, 10; VI, 13, 1 et 7; VI, 18, 1. - -Pythagoras Samius, IX, 13, 1. Mnesarchi f., II, 13, 2. - -Pytharatus Messeniorum dux, IV, 7, 4; IV, 8, 10. - -Pytharchus Mantinensis Olympionica, VI, 7, 1. - -Pytheas Bœotarcha, VII, 14, 6. occiditur, VII, 15, 9. - -Pythes Andromachi f. Abderita dux militum, VI, 14, 12. - -πύθεσθαι i. q. σήπεσθαι, X, 6, 5. - -Pythes Charonis pater, X, 38, 11. - -Pythia s. Pythici ludi a Diomede instituti, II, 32, 2, ab Amphictyonibus -editi, VIII, 18, 8. eorum varia certamina, X, 7, 2—8; X, 37, 4. Pythicum -αὔλημα, V, 7, 10. - -Pythias prima, X, 7, 2; secunda et octava, _ibid._ § 5; undecima, VIII, -13, 8; vicesima tertia, quadragesima octava, quinquagesima tertia, X, 7, -7; sexagesima prima, sexagesima tertia, sexagesima nona, X, 7, 8. - -Pythionice meretrix Harpalo nupta, I, 37, 5. - -Pythis Delphi f., X, 6, 5. - -Pythium Pergamenorum, IX, 35, 7. - -Pytho et Delphi eadem urbs, X, 6, 5. Apollini curæ, V, 3, 1, vid. -Delphi. - -Pythocles, II, 7, 9. - -Pythocles Eleus quinquertio, VI, 7, 10. - -Pythocritus Sicyonius tibicen, VI, 14, 10. - -Pythodorus Thebanus statuarius, IX, 34, 3. - -Pythodotus Corinthius, X, 9, 10. - -Pyttalus Eleus Olympionica, VI, 16, 8. - -Pyttius Thessalus Amaryncei pater, V, 1, 11. - - - - - Q. - - -quercus species tres, VIII, 12, 1. e quercu simulacra, VIII, 17, 2. -quercus antiquissima Dodonæ, VIII, 23, 5. - -quingentorum curia, I, 3, 5. - -quinquertium, V, 8, 7; V, 17, 10; VI, 3, 10. - - - - - R. - - -ρ transponi solet, III, 13, 5. - -ἐπὶ ῥάβδου δάφνης cecinisse Hesiodum, IX, 30, 3. - -rabies canum, VIII, 19, 3. - -rex annuus apud Athenienses, I, 3, 1. regis cadaver in hostium potestate -sinere probrosum Spartanis, IX, 13, 10. regnum Argis triplex, II, 18, 4. -de regno cursus certamen propositum, V, 1, 4. - -ῥάχος Trœzeniis quid, II, 32, 10. - -Rhacius Cretensium coloniam in Asiam ducit, VII, 3, 1; IX, 33, 2. - -Rhacotis opp. Ægypti, V, 21, 9. - -Rhadamanthys Erythri pater, VII, 3, 7; Gortynis, VIII, 53, 4. Vulcani -f., ib. 5. - -Rhadines et Leontichi monumentum, VII, 5, 13. - -Rhætæ ubi Alpheus et Gortynius confluunt, VIII, 28, 3. - -Rhamnus demus Atticus, ejusque memoranda, I, 33, 2. ἡ ἐν Ῥαμνοῦντι θεός, -VII, 5, 3. - -Rarius campus, I, 38, 6. - -Rarus Triptolemi pater, I, 14, 3. - -Rhea Saturnum decipit, VIII, 8, 2; VIII, 36, 3; IX, 2, 7; IX, 41, 6. a -Gigantibus adjuvatur, VIII, 36, 2; a nymphis lustratur, VIII, 41, 2. -Jovem Idæis Dactylis custodiendum committit, V, 7, 6. errores ejus, -VIII, 10, 1; ministræ nymphæ, VIII, 47, 3; templum, I, 18, 7. - -Rhegina regio Locris contermina, VI, 6, 4. - -Rhegium urbs, IV, 23, 6; IV, 26, 2; V, 25, 2. - -Rhegnidas Phalcis f. Phliuntem occupat, II, 13, 1. - -Rhenea ins., IV, 36, 6. - -Rhenus fl. χειμέριος, VIII, 28, 2, ejus belluæ, IV, 34, 2. marini -pisces, IV, 34, 1. - -Rhetorum schola Athen., VI, 17, 9. - -Rheunus locus Arcad., VIII, 24, 2. - -Rhexibius Opuntius Olympionica, VI, 18, 7. - -Rhianus Benæus Messenicum bellum versibus conscripsit, IV, 1, 6; IV, 6, -1; IV, 15, 2; IV, 17, 11. - -Rhinoceros vel Æthiopicus taurus, V, 12, 1; IX, 21, 2. - -Rhion promont., VII, 22, 10; VIII, 5, 6; X, 11, 6. - -Rhipe ins., VIII, 25, 12. - -Rhiti f. marinæ aquæ, I, 38, 1; II, 24, 6. - -ῥίνη ἰχθύς, IX, 21, 1. - -Rhodus ins. terræ motu quassata, II, 7, 1; VIII, 43, 4. Rhodi muri, IV, -31, 5. Rhodii Olympio Jovi multam solvunt, V, 21, 8. a Lacedæmoniis ad -Athenienses deficiunt, VI, 7, 6. Demetrium fortiter propulsant, I, 6, 6. -Rhodiorum donarium Delph., X, 18, 4. Rhodiorum athletarum statuæ, VI, 7, -1. - -Rhodus locus Machaoni sacer, III, 26, 9. - -Rhœcus Samius Phileæ f. primus æs conflavit, VIII, 14, 8; IX, 41, 1; X, -38, 6. - -Rhœcus Ambrosensis vid. sub Rhœus. - -Rhœus Ambrosensis Phocensium dux, X, 1, 8. - -Rhopalus Phæsti f., II, 6, 7. - -Rhoxane Oxyartæ f., Alexandri uxor, I, 6, 3; IX, 7, 2. - -Rhus locus Megaridis, I, 42, 2. - -Rhypes Achaiæ urbs, VII, 6, 1. eversa ab Augusto, VII, 18, 7. ejus -rudera, VII, 23, 4. - -robur sacris Apollini hominibus mirificum, X, 32, 6. robur insigne -Pulydamantis, VI, 5, Milonis, VI, 14, 5—8. - -Romæ initia, VIII, 43, 2. forum ab Augusto structum, VIII, 46, 5. fori -magnificentia, X, 5, 11. - -Romani Atheniensibus et Ætolis auxilia mittunt, I, 36, 6. Achæis -suspecti et iniqui, VII, 8, 2; VII, 10, 10; VII, 11, 1. Græcas urbes -armis et muris nudant, II, 1, 2. Romanorum primus Mummius dona misit -Olympio Jovi, V, 24, 4. Romanorum Græciæ præsidum domicilium, V, 15, 2. -Romanorum θαύματα, IX, 21, 2. nominum ratio, VII, 7, 7. imperatorum -templa et statuæ v. Imperatores. - -Romanus senator Olympionica, V, 20, 8. - -rosa Veneri sacra, VI, 24, 6. e rosis μύρον lignum a putredine defendit, -IX, 41, 7. - -rubrica pictæ simulacrorum facies, II, 2, 6; VII, 26, 4; VIII, 39, 6. - -rupes sponte in hostes delapsæ, X, 23, 4. - - - - - S. - - -Sabbe Berosi et Erymanthes f. Sibylla, X, 12, 9. - -Sacadas Argivus tibicen, II, 22, 8. ejus μέλη, IV, 27, 7. victoriæ -Pyth., VI, 14, 10; X, 7, 4. statua, IX, 30, 2. - -Sacæa ins. Æthiop., II, 26, 9. - -sacerdos βουφόνος, I, 24, 4; I, 28, 10. puer, VIII, 47, 3; X, 34, 8. -virgo, II, 33, 2; VII, 18, 12; VII, 19, 1; VII, 26, 5. nupta, VIII, 5, -12. velata, VI, 20, 3. sacerdotum castitas, VII, 25, 13; VIII, 13, 1. - -sacerdotii Messenici lex, IV, 12, 6. - -sacrificia divitum et tenuiorum, X, 32. sacrifiicorum ritus varii, VIII, -37, 8; VIII, 38, 8. sacrificia sine victima et vino, I, 26, 5. -sacrificia singularia, III, 14, 9; VII, 18, 12; VII, 19, 4; VIII, 19, 1. -sacrificii et pompæ simulacrum æneum, X, 18, 5. - -sacrilegia divinitus punita, IX, 39, 12; X, 2, 4—6. - -Sæsara Celei f. Croconis uxor, I, 38, 2. - -sagittæ felle serpentino tinctæ, II, 37, 4. sagittarii soli Cretenses, -I, 23, 4. - -Sais Ægyptiis Minerva, IX, 12, 2. - -Salagus Œnopionis f. e Creta in Chium migrat, VII, 4, 8. - -Salamis Asopi f., I, 35, 2 - -Salamis ins., I, 35, 2—36, 1. ab Atheniensibus recuperata, I, 40, 5. -vastata, I, 35, 2. ejus simulacrum, V, 11, 5. - -Salmonei filia, X, 29, 7 - -Saloe palus, VII, 24, 13. - -Salutis signum, VII, 21, 7; VII, 24, 3. - -Samia Mæandri f. Ancæi uxor, VII, 4, 1. - -Samia opp. Elidis, V, 6, 1. - -Samicum regio Elidis, V, 5, 3 et VI, 25, 6. - -Samolas Arcas statuarius, X, 9, 6. - -Samothrace ins. olim Dardania, VII, 4, 3. - -σαμψοῦχον herba, IX, 28, 3. - -Samus ab Ionibus condita, VII, 4, 1—7. templum ibi Apollinis Pythii -antiquum, II, 31, 6. Sibyllæ sedes, X, 12, 5. Samii sua recuperant, VII, -2, 8; VII, 4, 3. statuam ponunt Alcibiadi, VI, 3, 15, Lysandro, ib. 14. -Samiorum laudes, VI, 2, 9, proditio, VII, 10, 1. - -Samus Ancæi et Samiæ f., VII, 4, 1. - -Samus equus Cleosthenis, VI, 10, 7. - -Sandion Hyperionem occidit, I, 43, 3. - -Sangarius fl., I, 4, 5; VII, 17, 11; VIII, 9, 7. - -sanguis in sepulcrum effunditur, X, 4, 10. sanguine agni gustato -vaticinatur mulier, II, 24, 1. - -Saon Acræphniensis Trophonii oraculum reperit, IX, 40, 2. - -Sapæi a Perseo oppugnati, VII, 10, 6. - -σαφηγορίς, X, 12, 6. - -sapientes Græcorum per ænigmata locuti, VIII, 8, 2. sapientes septem, I, -23, 1; X, 24, 1. Sappho Lesbia, I, 25, 1; I, 29, 2; VIII, 18, 5; IX, 27, -3; IX, 29, 8. - -Sapyselatlon mons, postea Arachnæum, II, 25, 10. - -Sarapion Alexandrinus pancratiasta, V, 21, 18. - -Sarapion Alex. pugil, VI, 23, 6. - -Sarapis, I, 18, 4; II, 4, 6; II, 34, 10; III, 14, 5; III, 22, 13; III, -25, 10; IV, 32, 6; VII, 21, 13; IX, 24, 1. - -Σαρδάνιος γέλως, X, 17, 13. - -Sardes Lydiæ regia, III, 9, 5; IV, 24, 2. - -Sardinia, IV, 23, 5; X, 17. ab Iolao et Atheniensibus occupata, I, 29, -5; VII, 2, 2; IX, 23, 1. provincia Cæsaris, mox populi, VII, 17, 3. - -Sardus Maceridis f., X, 17, 2. - -Sarmatæ v. Sauromatæ. - -Saron rex Trœzen., II, 30, 7. - -Saronia festum Dianæ, II, 32, 10. - -Saronis palus, antea Phœbæa, II, 30, 7. - -Sarpedon cum Cretensibus in Lyciam profugit, VII, 3, 7. Memnoni assidet, -X, 31, 5. - -Satrapa Corybantis cognomen, VI, 25, 6. - -Saturnus Ilithyia natu minor, VIII, 21, 3. Cælum exsecat, VII, 23, 4. -liberos devorat, VIII, 8, 2; VIII, 36, 2; IX, 2, 7; IX, 41, 6; X, 24, 6. -cum Jove luctatur, VIII, 2, 2. ejus regnum aurea ætas, V, 7, 6. signum, -IX, 39, 4. templum cum Rhea commune, I, 18, 7. - -Satyri, I, 23, 5. Satyrus Praxitelis, I, 20, 1; I, 43, 5. - -Satyrides insulæ, I, 23, 6. - -Satyrus Eleus Lysianactis f. Olympionica, VI, 4, 5. - -Saunium fons, X, 37, 3. - -Saurus latro ab Hercule interfectus, VI, 21, 3. - -Σαύρου δειράς, VI, 21, 3. - -Sauromatæ ab Antonino domiti, VIII, 43, 6. eorum thoraces, arcus, -sagittæ, victimæ, I, 21, 5. - -saxum rude pro simulacro, IX, 24, 3; IX, 27, 1; IX, 38, 1. musicum, I, -42, 2. jaculis confossum, I, 44, 4. saxa luteo colore, humani corporis -odore, X, 4, 4. sponte in Gallos delapsa, X, 23, 4. cantu Amphionis -ducta, IX, 17, 7. - -Scæa Danai f. Archandri uxor, VII, 1, 6. - -Scæus, Duridis f., VI, 13, 5. - -Scamander fl. Troadis, V, 25, 6. - -Scambonidæ demus Attic., I, 38, 2. - -Scandea Cytherorum navale, III, 23, 1. - -Scarphea Locrorum, II, 29, 3; VII, 15, 3; X, 1, 2. - -Scedasi diræ, IX, 13, 5. - -σχήνωμα, III, 17, 6. - -Scephrus Tegeatæ f. a fratre interfectus, VIII, 53, 2. - -sceptrum Agamemnonis a Chæronensibus cultum, IX, 40, 1. sceptrum Jovis -Olympii, V, 11, 1. - -Schedius Iphiti f. rex Phocensium, X, 4, 2; X, 30, 8; X, 36, 10. - -Scheria ins. postea Corcyra, II, 5, 2. - -σχιστὴ όδός, IX, 2, 4; X, 5, 3. - -Schœneus Bœotus, VIII, 35, 10. - -Schœnus Arcadiæ, VIII, 35, 10. - -σχιάδιον matronarum, VII, 22, 6. - -σχιαμαχοῦντος habitu statua, VI, 10, 3. - -Scias Arcad. locus, VIII, 35, 5. - -Scias Spartana, III, 12, 10. - -Sciathis mons Arcad., VIII, 14, 1. - -Scillus urbs Triphyliæ, V, 6, 3 et 4. Scilluntii, V, 16, 1. ab Eleis -deficiunt, VI, 22, 4. - -Scionæi, I, 15, 4. - -Scios vel Scion Eretriæ pars, IV, 2, 3. - -Scipio Καρχηδονιαχός, VIII, 30, 9. - -Sciron latro a Theseo punitus, I, 3, 1; I, 44, 8. - -Sciron Pylæ f., I, 39, 6. Megarensium polemarchus, I, 44, 6. Æaci socer, -II, 29, 9. - -Scirtonium opp. Arcad., VIII, 27, 4. - -Scirum regio, I, 36, 4. - -Scirus fl., I, 36, 4. - -Scirus vates, I, 36, 4. - -Scoli rudera, IX, 4, 4. - -Scolitas collis Megalopolit., VIII, 30, 7. - -Scopas Parius statuarius, I, 43, 6; II, 10, 1; II, 22, 7; VI, 25, 1; -VIII, 28, 1; VIII, 45, 5; VIII, 47, 1; IX, 10, 2; IX, 17, 1. - -Σχοπὴ Epaminondæ, VIII, 11, 7. - -Scopius pater Alcidoci, V, 3, 7. - -Scorpius alatus, IX, 21, 6. - -Scotane locus Arcad., VIII, 23, 8. - -Scotitas vel Scotina, III, 10, 6. - -Scotussa urbs, VII, 27, 6. ab Alexandro Pheræo eversa, VI, 5, 2. - -scutum aureum cum Medusæ capite, V, 10, 4; VI, 19, 4. scuta inaurata xxi -a Mummio dicata, V, 10, 5. Argolica, II, 25, 7, Gallica, X, 19, 4. scuti -insigne gallus gallinaceus, V, 25, 9. aquila, IV, 16, 7. draco, X, 26, -3, scutorum insignia Laconica, IV, 28, 5. cum scutis cursus, V, 8, 10; -V, 12, 8. v. et Clypeus. - -Scylla Nisi f. Minoi Megara prodit, II, 34, 7. - -Scyllæum promont., II, 34, 7. - -Scyllis Scionæus urinator, X, 19, 2. - -Scyllis statuarius v. Dipœnus. - -Scyppion opp. Colophon., VII, 3, 8. - -Scyras Laconiæ fl., III, 25, 1. - -Scyrus fl., VIII, 35, 1. - -Scyrus ins. ab Achille capta, I, 22, 6. a Cimone, III, 3, 7. Theseus ibi -interfectus, I, 17, 6. Neoptolemus inde Spartam profectus, III, 25, 1. - -Scythæ, VIII, 43, 3. Indis permixti, VI, 26, 9. Hyperboreorum primitias -Sinopen ferunt, I, 31, 2. - -Σχυθιχὰ τόξα, X, 31, 8. - -Σεβαστὸς Augustus, III, 11, 4. - -Sebrium locus, III, 15, 2. - -Sebrus Hippocoontis f.; ejus monumentum, III, 15, 1. - -securis Pisandri ænea, III, 3, 8. securis in judicium vocata, I, 24, 4; -I, 28, 10. secures Delphis dicatæ, X, 14, 1. - -sedecim mulieres apud Eleos Junoni peplum contexunt, V, 16, 2. v. et -Mulieres. - -Seleadas Lacedæm. Olympionica, VI, 16, 6. - -Selemnus a Venere in fluvium mutatus, VII, 23, 2. - -Selemnus Achaiæ fluv., VII, 23, 1. - -Seleucia urbs, I, 16, 3; VIII, 33, 3. - -Seleucus Antiochi f., I, 6, 4; I, 16, 1—3; VI, 11, 1; VI, 16, 2; VIII, -33, 3; VIII, 46, 3; X, 19, 7. - -Seleucus Nicator, VIII, 50, 4. - -Σελήνης ὕδωρ, III, 26, 1. - -Selinuntii ab Carthaginiensibus pulsi, VI, 19, 10. - -Selinus fl. Achaiæ, V, 6, 6; VII, 24, 5. - -Selinus pagus Lacon., III, 22, 8. - -Selinus rex Ægiali, VII, 1, 3. - -Sellasia ab Achæis in servitutem redacta, II, 9, 2, ejus rudera, III, -10, 7. ad Sellasiam pugna et clades, IV, 29, 9; VII, 7, 4; VIII, 49, 5. - -Semele Cadmi f. ab Jove compressa, IX, 5, 2. a Baccho ex inferis -reducta, II, 31, 2; II, 37, 5. ejus partus, interitus, sepultura, III, -24, 3. connubium Actæoni præripitur, IX, 2, 3. monumentum et simulacrum, -IX, 16, 6—7. thalamus, IX, 12, 3 et 4. - -Σεμναὶ θεαί Hesiodo Ἐρινύες, I, 28, 6, Sicyoniis Εὐμενίδες, II, 11, 4. -earum aræ, I, 31, 4; VII, 25, 2. - -senes viginti octo Spartanorum, III, 5, 2; III, 11, 2. - -senex apud Gytheatas Nereus, III, 21, 9. - -Sepia mons, VIII, 16, 2. - -Sepiades petræ, VIII, 27, 14. - -seps serpentum species, VIII, 4, 7; VIII, 16, 2. - -sepulcra insignia, VII, 22, 6; VIII, 16, 4 — 5. sepulcra regum Epiri a -Lysimacho diruta, I, 9, 8. - -sepultura cæsis ad Ægospotamos Atheniensibus a Lysandro negata, IX, 32, -9. sepulturæ ratio apud Sicyonios, II, 7, 2. - -Ser fl., VI, 26, 9. - -Ser insectum, VI, 26, 6—9. - -Serambus Ægineta statuarius, VI, 10, 9. - -Serapis v. Sarapis. - -Seres Æthiopes vel Indis commixti Scythæ, VI, 26, 6— 9. - -Seria ins., VI, 26, 8. - -Seriphus ins., I, 22, 7. - -serpens viæ dux, VIII, 8, 4. serpentes xxx cubitorum, II, 28, 1. alati, -IX, 21, 6. in Sardinia nulli, X, 17, 12. serpentum caudæ pro pedibus -sunt Boreæ, V, 19, 6. serpentibus pastus venenum vel auget vel imminuit, -IX, 28, 1— 2. cf. seps. - -servi ad bellica munia obeunda in libertatem vindicantur, I, 32, 3; VII, -15, 7. vallum muniunt, IV, 7, 3. monomachia Dianæ sacerdotium impetrant, -II, 27, 4. manumissi rursus sub hasta veneunt, VII, 16, 8. strenui -publice sepeliuntur, I, 29, 7. - -Sesostris, I, 42, 3. - -Sestus opp., III, 9, 12. - -Sibylla Ægyptia, X, 12, 9. Babylonia, ib. Cumana, ib. 8, Erythræa, ib. -7, Hebræa, ib. 9. - -Sibyllæ vaticinium de terræ motu Rhodi, II, 7, 1. de duobus Macedoniæ -Philippis, VII, 8, 8. de clade Atheniensium ad Ægospotamos, X, 9, 11. de -pugna Thyreensi, ib. 12. - -Sicani ex Italia in Siciliam transgressi, V, 25, 6. - -siccitas Græciam premit, I, 44, 9; II, 29, 7. - -Sicilia collis Atticæ, VIII, 11, 12. - -Sicilia ins., V, 25, 6. - -Siculi ex Italia in Siciliam transgressi, V, 25, 6. - -Sicyon Marathonis f., II, 1, 1. aliis Metionis, aliis Erechthei, aliis -Pelopis f., II, 6, 5. - -Sicyon urbs, II, 1, 1; II, 6, 5 et 7; II, 7, 2 — 11, 2; VIII, 1, 2. - -Sicyonia a Tolmide vastatur, I, 27, 5. - -Sicyonii Messeniis auxilia mittunt, IV, 11, 1. ab Ægiratis dolo -repelluntur, VI, 26, 2 ab Orneatis prœlio, X, 18, 5. in Achæorum -synedrium cooptantur, II, 8, 4; VII, 7, 2. litis inter Athenienses et -Oropios judices, VII, 11, 4. ludos Isthm. edunt, II, 2, 2. Sicyoniorum -reges, II, 5, 6 — 7, tyranni, II, 8, 1. oleum, X, 32, 19. portus, II, -12, 2. sepulturæ ratio, II, 7, 2. thesaurus Olymp., V, 14, 9 et VI, 19, -1, Delph., X, 11, 1. - -Side Danai f., III, 22, 11. - -Side Laconiæ, opp., III, 22, 11. - -Side Pamphyliæ opp., VIII, 28, 3. - -siderum insolitæ species, VII, 24, 8. - -Sidonii cujusdam de Æsculapio fabula, VII, 23, 7. - -Silanion Athen. statuarius, VI, 4, 5; VI, 14, 4 et 11. - -Silenus a Mida captus, I, 4, 5. Sileni nomen, patria, sedes, uxor, III, -25, 2. cum Apolline certamen, II, 22, 9. templum, VI, 24, 8. Sileni -Satyri seniores, I, 23, 5. - -Silenus Eleus, VI, 1, 4. - -Sillus Thrasymedis f., Alcmæonis pater, II, 18, 8. - -σίλφιον planta, III, 16, 3. - -Simangelus Bœotarcha, IX, 13, 6. - -Simon Ægineta statuarius, V, 27, 2. - -Simonides Leoprepis f, VI, 6, 9, Hieroni familiaris, I, 2, 3, -epigrammatum poeta, III, 8, 2; IX, 2, 5; X, 27, 4. - -simulacrum de cælo delapsum, I, 26, 6, nuda et vestita, II, 30, 1. -simulacrorum veterum materies, VIII, 17, 2. simulacro apponitur mensa -cibis et bellariis referta, IX, 40, 12. - -Simus Phiali f., rex Arcadiæ, VIII, 5, 8. - -Simylus Messenius, VII, 22, 2. - -Sinis latro a Theseo occisus, I, 37, 4.πιτυοχάμπτης, II, 1, 4. nepos -ejus Melanippus, X, 25, 7. - -Sinoe nympha Panis nutrix, VIII, 30, 3. - -Sinon Ulyssis socius, X, 27, 3. - -Sinope urbs, I, 31, 2. - -Σιωπή via Elidis, VI, 23, 8. - -Siphnus ins. aurifodinis nobilis, X, 11, 2. - -Sipte Thraciæ urbs, V, 27, 12. - -Sipylus mons, I, 20, 5; I, 24, 8; II, 22, 3; III, 22, 4; V, 13, 7; VI, -22, 1; VII, 24, 13; VII, 27, 12; VIII, 17, 3; VIII, 38, 10. - -Σεῖραι inter Clitorios et Psophidios, VIII, 23, 6. Siræi, VIII, 24, 3. - -Sirenes Acheloi f., a Musis victæ, IX, 34, 3. Sirenum insula ossibus -plena, X, 6, 5. Siren nova Sophocles, I, 21, 1. - -Sisyphus Æoli f., X, 31, 10. a Medea regnum Corinthi accipit, II, 3, 11. -apud inferos punitur, II, 5, 1. Isthmia instituit, II, 1, 3. ejus filii, -II, 4, 3; frater, IX, 34, 8; sepulcrum, II, 2, 2. - -Sithnides nymphæ, I, 40, 1. - -smaragdinum signaculum, VIII, 14, 8. - -Smenus Laconiæ fl., III, 24, 6. - -Smicythus Chœri f., Rheginus, vid. sub Micythus. - -σμῖλαξ (μῖλαξ), IV, 26, 7; VIII, 17, 2. - -Smilis Ægineta statuarius, Euclidis f., Dædalo æqualis, V, 17, 1; VII, -4, 4. - -Smyrna Æolensium, mox Ionum urbs, V, 8, 7; VII, 5, 1. fluvius ibi Meles, -VII, 5, 12, ludi, VI, 14, 3, μαντιχὴ ἀπὸ χληδόνων, IX, 11, 7, odeum, IX, -35, 6, pugna cum Gyge, IV, 21, 5 et IX, 29, 4, sanctissima signa alata, -I, 33, 7, statua Fortunæ, IV, 30, 6, templum Æsculapii, II, 26, 9 et -VII, 5, 9, Nemesium, IX, 35, 6. - -Socrates Pellenensis Olympionica, VI, 8, 1. - -Socrates Sophronisci f. Gratias Atheniensibus fecit, I, 22, 8; IX, 35, -7. ejus de Platone somnium, I, 30, 3. - -Socrates Thebanus statuarius, IX, 25, 3. - -Sodamas Argivus, III, 9, 8. - -Sodamas ex Asso Olympionica, VI, 4, 9. - -Sogdianus Artaxerxis f., VI, 5, 7. - -Soidas Naupactius statuarius, VIII, 18, 10. - -Sol Augeæ pater, V, 1, 9, Gratiarum, IX, 35, 5, Heliadum, I, 3, 6, -Pasiphaes, V, 25, 9. curru vehitur, V, 11, 8, taurum permeat, IX, 17, 4, -occidit, X, 19, 4. Solis ara, II, 4, 6; II, 18, 3; VIII, 9, 4; mensa, I, -33, 4; VI, 26, 2; signa, II, 11, 1; III, 26, 1; VI, 24, 6; templum, II, -34, 10. Soli mactantur equi, III, 20, 14; sacer ei gallus gallinaceus, -V, 25, 9. Ἤλιος ἐλευθέριος, II, 31, 5; Ἡραχλῆς, VIII, 31, 7; σωτήρ, ib. - -Solon Athen. legumlator, I, 16, 1; I, 18, 3. sapiens, X, 24, 1. -Athenienses ad Salaminem armis repetendam instigat, I, 40, 5. Cirrham -capit, X, 37, 6 et 7. - -Solyma urbs Hebræorum ab Imperat. Rom. diruta, VIII, 16, 5. - -Somis plastes, VI, 14, 13, - -Somnii simulacrum, II, 10, 2. visiones eventu comprobatæ, X, 2, 6; X, -38, 13. somniorum interpretes, I, 34, 4; V, 23, 6. - -somnium Preugenis, VII, 20, 8, Phormionis, VII, 5, 7. - -Somnus musis amicus, II, 31, 3. ἐπιδώτης, II, 10, 2. Somni nutrix, V, -18, 1, frater, III, 18, 1. - -Sophanes Decelensis Eurybatem interficit, I, 29, 5. - -Sophius Messenius, Olympionica, VI, 3, 2. - -Sophocles Leontidis f., δᾳδοῦχος, I, 37, 1. - -Sophocles tragicus, I, 21, 1; I, 28, 7. - -σωφρονιστὴρ λίθος, IX, 11, 2 et 7. - -Soron Arcadiæ silva, VIII, 23, 8. - -soror eadem et conjux, IV, 2, 4. soror amata a fratre, IX, 31, 1. -sororem ducere Ægyptiis licitum, I, 7, 1. - -sortes in galeam conjiciuntur, V, 25, 8. dolosæ, IV, 3, 5. - -Sosander Sosandri f. Smyrnæus Olympiæ multatur, V, 21, 16; VI, 23, 4. - -Sosigenes Megalopolitanis τελετὴν magnarum dearum instituit, VIII, 31, -7. - -Sosipolis dæmon patrius Eleorum, VI, 20, 2; VI, 25, 4. - -Sostratus Chius statuarius, Pantiæ pater, VI, 9, 3. - -Sostratus Herculis amasius, VII, 17, 8. - -Sostratus Pellenensis Olympionica, VII, 17, 14. - -Sostratus Sicyonius pancratiastes ὰχροχερσίτης, VI, 4, 1. - -Sotades Cretensis Olympionica, VI, 18, 6. - -Sous Proclis f., III, 7, 1. - -Sparta Eurotæ f., Lacedæmonis uxor, II, 16, 4; III, 1, 2; III, 18, 8. - -Sparta urbs, III, 11, 1—18, 5, a quo condita, III, 1, 2; III, 11, 1. -terræ motu concussa, I, 29, 8; IV, 24, 6; VII, 25, 3. a Pyrrho -oppugnata, I, 13, 6, ab Arato capta, II, 9, 2; IV, 29, 9. Spartæ fossæ -et vallum, I, 13, 6. muri dejecti, VI, 8, 5 et VIII, 51, 3, restituti, -VII, 9, 5. - -Σπαρτοί, VIII, 11, 8; IX, 5, 2; IX, 10, 1. - -Sparton Phoronei f., II, 16, 4. - -Sparton Tisameni f., VII, 6, 2. - -spasma ab Æsculapio sanatum, II, 26, 8. - -spectrum Actæonis, IX, 38, 5, Herculis, VI, 11, 2, Taurosthenis, VI, 9, -3. - -speculum mirum, VIII, 37, 7. fatidicum, VII, 21, 12. - -Σπηλαῖται dii, X, 32, 5. - -speluncæ ruinam fulcit Pulydamas, VI, 6, 9. speluncæ memorabiles, X, 32, -3—7. - -Sperchius fl., I, 37, 3; X, 20, 6. - -Sphacteria ins., IV, 36, 6; VI, 22, 6. Lacedæmoniorum clade nobilis, I, -13, 5; I, 15, 4; III, 5, 5; V, 26, 1. - -Σφαιρεῖς apud Lacedæm., III, 14, 6. - -Sphæria ins. postea Hiera, II, 33, 1. - -Sphærus Pelopis auriga, II, 33, 1; V, 10, 7. - -Sphettus Trœzenis f., Attici demi conditor, II, 30, 9. - -Sphinx, IX, 26, 2. sphinges, III, 18, 14. - -Sphragidium antrum, IX, 3, 9. - -Sphyrus Machaonis f., Alexanoris frater, II, 23, 4. - -spicis coronati pueri, VII, 20, 1. - -Spintharus Corinthius architectus, X, 5, 13. - -Spintharus Eubuli pater, I, 29, 10. - -σπονδοφόροι, V, 15, 10. - -Σπουδαίων δαίμων, I, 24, 3. - -Stadieus Athen. plastes, VI, 4, 5. - -stadium e terra aggesta, II, 27, 5; VI, 20, 8; IX, 23 1. stadia centum -octoginta hiberni diei iter, X, 33, 3. - -σταδιοδρόμων ἄφεσις Olymp., VI, 20, 9. - -stanneæ laminæ, IV, 26, 8. - -statua cubitalis, VIII, 31, 3, triginta cubitûm, III, 19, 2, triginta -quinque, X, 5, 2, trium pedum, VIII, 31, 5; septem, VIII, 25, 3, -duodecim, V, 24, 3 et 8; VIII, 30, 3, quindecim, VIII, 31, 2, viginti -septem, V, 24, 4; ænea omnium antiquissima, III, 17, 6. ferreæ, III, 12, -10; X, 18, 6. fictiles, I, 2, 5 et I, 3, 1. ligneæ facie manibus pedibus -eburneis, VII, 26, 4; marmoreis, VII, 21, 10; VIII, 25, 6; VIII, 31, 2. -quadrangulæ, VIII, 31, 7; VIII, 32, 1, VIII, 48, 6. ad solis ortum -resonans, I, 42, 3. titulis mutatis, I, 18, 3; suam portat Milon, VI, -14, 6. v. et Simulacrum. - -statura portentosa, I, 35, 5—8; VIII, 29, 4; X, 4, 5—6. - -Stazusa fons, II, 7, 4. - -στενωπός Atheniensibus i. q. Eleis ἀγυιά, V, 15, 2. - -Stenyclerus heros, IV, 33, 4. - -Stenyclerus regia Messeniæ, IV, 3, 7; IV, 15, 8. Stenyclericus campus, -IV, 33, 4. - -στεφανῖται ἀγῶνες, VI, 14, 10; X, 7, 5. - -Sterope Atlantis f., Œnomai uxor, V, 10, 6. - -στήθεον vel γήθαιον, III, 24, 2. - -Stesichori Himeræi Γηρυονηίς, VIII, 3, 2; Ἰλίου πέρσις, X, 26, 1; et V, -27, 2, ᾠδή, X, 26, 9, loci de Actæone, IX, 2, 3, de Iphigenia Thesei -filia, II, 22, 7, de Herculis e Megara liberis, IX, 11, 2. - -Steunos antrum Phryg., VIII, 4, 3; X, 32, 3. - -Sthenelaidas Ephorus belli Peloponnesiaci auctor, III, 7, 11. - -Sthenelas Crotopi f., II, 16, 1; Gelanoris pater, II, 19, 3. - -Sthenelus Capanei f., Cyllarabæ pater, II, 18, 5; II, 22, 8. ab -Anaxagoridis oriundus, II, 30, 10. Thebas oppugnat, II, 20, 5. Jovem -trioculum Argos deportat, II, 24, 3, ἔρχειον, VIII, 46, 2. ejus -sepulcrum, II, 22, 9, statua, X, 10, 4. - -Sthenis Olynthius statuarius, VI, 16, 8; VI, 17, 5. - -Stirienses demus Atticus, X, 35, 8. - -Stiris Phocensium opp., X, 3, 2; X, 35, 8—10. - -στόμιον Olymp., V, 14, 10. - -Stomius Eleus Ol., VI, 3, 2. - -Stomius plastes, VI, 14, 13. - -storea vestis nautica, X, 29, 8. - -strategema Agesipolidis, VIII, 8, 7; Arati, VIII, 10, 7; Brenni, X, 28, -6; Cimonis, VIII, 8, 9; Demetrii Philippi filii, IV, 29, 2; Diæi -Achæorum ducis, VII, 13, 6; Epaminondæ, IX, 13, 11; Hyperesiensium, VII, -26, 2; Illyriorum, IV, 35, 6; Lacedæmoniorum, IV, 12, 2 et 9; -Messeniorum, IV, 28, 4; Neoclis Thebani, IX, 1, 6; Panormi et Gonippi, -IV, 27, 1; Phocensium, X, 1, 3 et 11; Pyrrhi, I, 13, 1; Solonis X, 37, 6 -et 7; virginis Messeniæ, IV, 19, 6. strategema amatorium Leucippi, VIII, -20, 2; politicum Anaximenis, VI, 18, 2; nauticum Scyllidis, X, 19, 1. -strategemata Homerica, IV, 28, 7. - -Stratia ins. in Ladone fl., VIII, 25, 12. - -Stratius Clymeni f., IX, 37, 1. - -Straton Ægiensis Olympionica, VII, 23, 5. - -Straton Alexandrinus Olympionica, V, 21, 9. - -Straton statuarius, II, 23, 4. - -Stratonicea urbs quæ antea Chrysaoris, VI, 21, 10. - -Stratus Acarnanum urbs, VI, 2, 1. - -στρεπτὴ ἐλαία, II, 28, 2. στρεπτὸς ῥαχος, II, 32, 10. - -strigil epheborum, IX, 22, 2. - -Strongyle ins. ignivoma, X, 11, 4. - -Strongylion statuarius, I, 40, 3; IX, 30, 1. - -Strophius, X, 25, 3. - -Strophius Crisi f., Pyladis pater, II, 29, 4. - -Strophius Pyladis ex Electra f., II, 16, 7. - -στρουθὸς τῶν ἀπτήνων. (h. e. struthiocamelus), IX, 31, 1. - -Struthus promont., II, 36, 3. - -στρύχνος planta, X, 36, 2. - -Stymphelus Elati f., VIII, 4, 4. Arcadis nepos, VIII, 22, 1. - -Stymphelus fl., palus, urbs, II, 3, 5; II, 24, 6; VIII, 4, 6; VIII, 22, -2 et 3 et 6. Stymphelæ aves, V, 10, 9; VIII, 22, 4; IX, 11, 6. - -Styrenses pop. Eubœæ, V, 23, 2. a Dryopibus oriundi, IV, 34, 11. - -Styx Oceani f., VIII, 18, 1. - -Styx fl. apud inferos, VIII, 18, 3. - -Stygis aqua ex altissimo vertice destillat, VIII, 17, 6; VIII, 18, 4. -ejus veneno Alexander perit, ib. 6. - -Suada Gratia, IX, 35, 5. a Theseo coli cœpta, I, 22, 3. apud Sicyonios, -II, 7, 7. statua, I, 43, 6. Venerem coronat, V, 11, 8. - -subligaculorum usus in stadio, I, 44, 1. - -subterranea regna, III, 25, 5. - -P. Sulpicius _Galba_, VII, 17, 5. - -Sumateum opp. Arcad., VIII, 27, 3. - -Sumateus Lycaonis f., VIII, 3, 4. - -Sumatia vel Sumetia opp. Arcad., VIII, 3, 4; VIII, 36, 8. - -Sunium promont., I, 1, 1; I, 28, 2. - -Supplices non impune violati, III, 4, 1 et 5; IV, 24, 06; VII, 24, 6; -VII, 25, 3. supplicum venia soli Pausaniæ negata, III, 17, 9. - -Suibus ad vaticinia Cyprii utuntur, VI, 2, 5. - -Susa Persarum regia, I, 42, 3; III, 9, 5; III, 16, 8; IV, 31, 5; VI, 5, -7. - -Syadras Spartanus plastes, Euchiri magister, VI, 4, 4. - -Sybariades (_?_) Lacedæm. Olympionica, V, 8, 10. - -Sybaris adolescentulus, VI, 6, 11. - -Sybaris Italiæ opp. postea Lupia, VI, 19, 9. - -Sybotas Dotadæ f., Messeniorum rex, IV, 3, 10. - -Syene Æthiopiæ finitima, umbræ expers, VIII, 38, 6. qui supra Syenen -habitant, I, 33, 4; VI, 26, 2. - -Συλχοί opp. Sardiniæ, X, 17, 9. - -Sylla Athenas capit, I, 20, 4. ejus crudelitas et sacrilegia, IX, 7, 5; -IX, 33, 6; X, 20, 6. morbus teterrimus, IX, 33, 6. donaria, IX, 30 1. -tropæa de Taxilo, IX, 40, 7. - -Syllis (Hyllis?) nympha ejusque ex Apolline f., II, 6, 7. - -Symbola locus Arcad., VIII, 54, 1. - -Symmachus Æschyli f. luctator, VI, 1, 2. - -Symmachus Messen. Olympionica, VI, 2, 10. - -συμπαθὴς pater quidam, VI, 26, 9. - -synedrium Achaicum, VII, 7, 1. synedria Græcorum a Romanis sublata et -restituta, VII, 16, 9 et 10. - -Synnoon statuarius, Ptolichi pater, VI, 9, 1. - -συνωρίς in ludis Olympicis, V, 8, 10. τελεία, VI, 1, 4, πωλιχή, X, 7, 8. - -Syracusæ a Carthaginiensibus oppugnatæ, I, 12, 5; ab Atheniensibus, II, -22, 9. Syracusanorum thesaurus Delph., X, 11, 5. lautumiæ, V, 8, 8. - -Syracusani Leontinos evertunt, VI, 17, 9. - -Syri ad Orontem; VI, 2, 7; VIII, 20, 2; VIII, 23, 5; X, 20, 5. - -Syria dea, IV, 31, 2; VII, 26, 7. - -Syringes Ægypti locus, I, 42, 3. - -syringis cantus a Pane inventus, VIII, 38, 11. - -Σύρμα Ἀντιγόνης, IX, 25, 2. - -Syrnus Cariæ opp., III, 26, 10. - -Sys fl., ad Olympum, IX, 30, 11. - -Sythas fl., II, 7, 8; II, 12, 2; VII, 27, 12. - - - - - T. - - -Tabules Persa, VII, 2, 10. - -Tænarum opp. postea Καινὴ πόλις, III, 25, 9. - -Tænarum promont., III, 25, 4 et 9; IV, 24, 5. unde denominatum, III, 14, -2. - -Tænarus heros, III, 14, 2. - -tænia victoriæ signum, VI, 20, 19; IX, 22, 3. tæniæ et flores -injiciuntur Aristomeni, IV, 16, 6. tæniis incincta basis, VIII, 31, 8; -tunica, IX, 39, 8. - -ταλασίας inventor, VIII, 4, 1. - -Talaus Biantis f., II, 6, 6. ejus sepulcrum, II, 21, 2. - -Talaus Crethei f., VIII, 25, 9. - -Taleton Taygeti montis vertex, III, 20, 4. - -tali adolescentiæ ludicrum, VI, 24, 7; X, 30, 2. fatidici, VII, 25, 10. - -Talos Cretis f., VIII, 53, 5. vid. etiam sub Calos. - -Talus Œnopionis f., VII, 4, 8. - -Talthybii ira, III, 12, 7; sepulcra, VII, 24, 1. - -Tanagra Æoli vel Asopi f., IX, 20, 1. - -Tanagra Bœotiæ opp., IX, 20 et 22. prœlium ibi commissum, III, 11, 8; V, -10, 4. - -Tanagræi Heracleam Ponticam condunt cum Megarensibus, V, 26, 7. eorum -Delium, v. Delium. - -Tanaus fl., II, 38, 7. - -Tantalus Jovis et Plutus f., II, 22, 3. cum Pelope in Asia habitat, V, -13, 7. ejus furtum, X, 30, 2. pœna apud inferos, X, 31, 12. sepulcrum, -II, 22, 2. - -Tantalus Thyestæ vel Broteæ f., II, 22, 3. Clytæmnestræ maritus, II, 18, -2. - -Tantali lacus, V, 13, 7; VIII, 17, 3. - -Τάφρος ἡ μεγάλη, IV, 6, 2; IV, 17, 2. - -Taras fl. Italiæ, X, 10, 8. - -Taras Neptuni f., X, 10, 8; X, 13, 10. - -Taraxippus Olympicus, VI, 20, 15. Isthmicus et Nemeaticus, ib. 19; -Delphicus, X, 37, 4. - -Tarentum Lacedæm. colonia, III, 12, 5; X, 10, 6; X, 13, 10. Tarentini ab -Archidamo adjuti, III, 10, 5; a Pyrrho, I, 12, 2. - -Tarrha opp. Cretæ, X, 16, 5. - -Tarsus urbs, VIII, 28, 3. - -Tartarus ejusque dii Titanes, VIII, 37, 5. - -Tartesus fl. et opp. Iberiæ, VI, 19, 3. Tartesium æs, ib. 2. - -Tauri Scythiæ gens, I, 43, 1. - -Tauricæ deæ simulacrum et sacra, III, 16, 7. - -Taurius fl. postea Hylicus, II, 32, 7. - -Ταυρόχερως et ταύρου παῖς Attalus, X, 15, 3. - -Tauropolis Clesonis f., I, 42, 7. - -Taurosthenes Ægineta Olympionica, VI, 9, 3. - -Taurus Cnosius s. Cretensis, I, 37, 9; V, 10, 9. cælestis, IX, 17, 4. -æneus Corcyræorum, X, 9, 3. tauri Æthiopici, V, 12, 1, et IX, 21, 2; -Pæonii, X, 13, 1. taurinus sanguis, VII, 25, 13. - -Taxilus Mithridatis dux, I, 20, 6; IX, 40, 7; X, 34, 2. - -Taygete Atlantis f. a Neptuno et Jove rapitur, III, 18, 10. Lacedæmonis -mater, III, 1, 2; III, 20, 2; IX, 35, 1. - -Taygetus mons, III, 1, 2; III, 20, 2. ejus arva, IV, 7, 2. - -Teaspis Persa, III, 4, 9. - -Tectæus, v. Angelion. - -Tectoreni (_?_), X, 27, 8. - -Tegea, VIII, 45; VIII, 47—48; VIII, 53, 1—10. condita a Tegeate, VIII, -3, 4. - -Tegeatæ oppugnantur a Spartanis, III, 3, 5; III, 7, 3, VIII, 53, 10. ad -Thermopylas quot pugnaverint, X, 20, 1. Tegeatarum et Lacedæmoniorum -fines, VIII, 54, 1. Tegeatarum asylum, II, 17, 7; III, 5, 6. de -Lacedæmoniorum manubiis donaria, X, 9, 5. - -Tegeates Lycaonis f., VIII, 3, 4; VIII, 45, 1. ejus filii et uxor Mæra, -VIII, 53, 2—4; VIII, 48, 6. - -Telamones duo, VIII, 15, 6. - -Telamon Æaci f. ob fratris cædem exulat, II, 29, 2; judicium subit ib. -10. Peribœam ducit, I, 42, 4. aprum Calydonium venatur, VIII, 45, 6. -Telamonis saxum, I, 35, 3. - -Telchin Europis f., II, 5, 6. - -Telchines Cyprum tenent, IX, 19, 1. - -Teleboæ ab Amphitryone excisi, I, 37, 6. - -Telecles Samius, VIII, 14, 7; X, 38, 6. - -Teleclus Archelai f. rex Spartæ, III, 2, 6; III, 7, 4; IV, 4, 2—3; IV, -31, 3. ejus heroum, III, 15, 10. - -Telecrates Leucadius, vid. sub Telycrates. - -Teledamus Agamemnonis et Cassandræ f., II, 16, 6. - -Telegone Pharidis filia, IV, 30, 2. - -Telemachus Eleus Olympionica, VI, 13, 11. - -Telephanis Samii tibicinis sepulcrum a Cleopatra exstructum, I, 44, 6. - -Telephus Herculis ex Auge f., VIII, 48, 7. a cerva altus, VIII, 54, 6; -IX, 31, 2. cum Arcadibus in Asiam trajicit, I, 4, 6. cum Græcis ad -bellum Trojanum proficiscentibus confligit, ib.; VIII, 45, 7; IX, 5, 14. -colitur Pergami, III, 26, 10; V, 13, 3. ejus donarium, IX, 41, 1. - -Telesarchus Syrorum dux, X, 20, 5; X, 22, 1. - -Telesilla poetria, II, 20, 8; II, 28, 2; II, 35, 2. - -Telestas Laced. Aristonis frater, V, 23, 7. - -Telestas Messenius Olympionica, VI, 14, 4. - -Telestes Aristodemi f. e Bacchiadarum genere, II, 4, 4. - -Τελετῆς simulacrum, IX, 30, 4. - -Tellias Eleus vates Phocensium, X, 1, 8 et 11; X, 1, 10; X, 13, 7. - -Tellis Archilochi proavus, X, 28, 3. - -Tellis Brasidæ pater, III, 14, 1. - -Tellis Tisameni f., Achæorum princeps, VII, 6, 1. - -Tellon Oresthasius Olympionica, VI, 10, 9. - -Tellus εὐρύστερνος, VII, 25, 13; χουροτρόφος, I, 22, 3; magna dea, I, -31, 4. Telluris ædes, III, 11, 9; III, 12, 8; ara, VIII, 48, 8; filii, -I, 35, 6 et 8; oraculum, V, 14, 10; X, 5, 5 et 6; signa, I, 24, 3; VII, -21, 11. - -Telondes Cabiræus, IX, 25, 8. - -Telycrates Leucadius, X, 9, 10. - -Temenium castellum Argivorum, II, 36, 6; II, 38, 1. - -Τημένου θύραι Lydiæ urbs, I, 35, 7. - -Temenus Aristomachi f., II, 18, 7, Phalcæ pater, II, 6, 7 et II, 13, 1; -Cisi, Cerynæ, Agræi, II, 28, 3. sorte fallit fratris filios, IV, 3, 5. -genero nimis studet, II, 19, 1. ejus monumentum, II, 38, 1. - -Temenus Pelasgi f.. Junonem educat, VIII, 22, 2. - -Temenus Phegei f., VIII, 24, 10. - -Temesa urbs Italiæ ab Heroe diu vexata, VI, 6, 7—11. - -Temnus opp., V, 13, 7. - -templum æreum, X, 5, 11, cereum, ib. 9, filiceum, ib. 10; frondeum, ib. -59; commune omnium deorum, I, 5, 5; I, 18, 9. inaccessum, VIII, 10, 2; -VIII, 30, 2. geminum, II, 25, 1; VI, 20, 3; VIII, 9, 1. forma insolita, -VI, 24, 9. περίστυλον, VI, 24, 10. speluncæ simile, III, 25, 4. sine -tecto, I, 40, 6. vetus novo circumdatum, VIII, 10, 2. semel quotannis -aperiendum, VI, 25, 2; VIII, 41, 5. templa a profanis ædibus sejuncta, -IX, 22, 2. vetustissima, II, 31, 6; X, 5, 9. Peloponnesi præstantissima, -VIII, 41, 8 et VIII, 45, 5; Ionum, VII, 5, 1. - -Temulentia a Pausia picta, II, 27, 3; alia ejus imago, VI, 24, 8. - -Tenea opp. II, 5, 4. - -Teneæ fons, VIII, 13, 5. - -Teneatica porta, II, 5, 4. - -Tenedus ins. antea Leucophrys, X, 14, 3. Tenedii Alexandrinis se -adjungunt, X, 14, 4. - -Τενεδίῳ πελέχει ἀποχόπτειν proverb., X, 14, 4. - -Tenerus Apollinis et Meliæ f. vates, IX, 10, 6; IX, 26, 1. - -Tennes Cyeni f., X, 14, 1. - -Tenus Ægæi maris insula, V, 23, 2. - -Teos urbs, VII, 3, 6. Teii Neptunum colunt Heliconium, VII, 24, 5. eorum -thermæ, VII, 5, 11. - -Tereus Thrax, IX, 16, 4. Procnes maritus Philomelæ vitium infert, I, 5, -4; I, 41, 8. ejus pœna et metamorphosis, X, 4, 8. - -Termesus, vid. sub Permesus. - -Termilæ postea Lycii, I, 19, 3. - -Terra mater, X, 12, 10. primos homines edidit, VIII, 29, 4. terram et -aquam poscit Darius, III, 12, 7. - -Terræ motus, II, 7, 1; VII, 24, 9 — 13. - -tessera bellica, IV, 21, 4; IX, 27, 4; X, 1, 10. lusoriarum inventor, -II, 20, 3; X, 31, 1. - -testudo Indica, VIII, 23, 9. marmorea, VIII, 30, 6. marinæ et -terrestres, I, 44, 8. ingentes in Arcadiæ silvis, VIII, 23, 9. e -testudinibus lyræ, II, 19, 7; VIII, 17, 5; VIII, 54, 7. - -Tethrin fl. Cretæ, I, 27, 9. - -Tethronium, v. Tithronium. - -Teucer Telamonis f. patri se de cæde Ajacis purgat, I, 28, 11. Salaminem -Cypriam condit, VIII, 15, 7. Teucridæ, reges Cypriorum usque ad -Euagoram, I, 3, 2; II, 29, 4. - -Teumessus, IX, 19, 1. Teumessia vulpes, ib. - -Teuthis Arcad. opp., VIII, 27, 4 et 7; VIII, 28, 4. - -Teuthis ad Trojam dux, VIII, 28, 4. - -Teuthrania postea Pergamus, I, 4, 5; I, 11, 2. - -Teuthras Athen. Teuthronen condit, III, 25, 4. - -Teuthras ad Caicum regnat, VIII, 4, 9. - -Teuthrone urbs Lacon. a Teuthrante condita, III, 21, 7; III, 25, 4. - -texturæ et lanificii inventor, VIII, 4, 1. - -Thalamæ opp. Lacon., III, 21, 7; III, 26, 1. - -Thalamæ opp. Messen., III, 1, 4. - -thalamus æneus Acrisii, II, 23, 7; X, 5, 11. thalami thesaurorum, VI, -19, 2. - -Thales Gortynius Lacedæmonios morbo liberat, I, 14, 4. - -Thales Milesius sapiens, V, 24, 1. - -Thalia Gratia, IX, 35, 5. - -Thaliades Arcad., VIII, 25, 2. - -Thallo altera Horarum una cum Pandroso culta, IX, 35, 2. - -Thalpius Euryti et Therophones f., V, 3, 8. - -θάμνος, v. χόχχος. - -Thamyris Philammonis et Argiopes f. Thrax, IV, 33, 3 et 7; IX, 5, 9; IX, -30, 2; X, 7, 2; X, 30, 8. - -Tharypus ejusque stirps, I, 11, 1. - -Tharyx Phigalensis Aristomenis affinis, IV, 24, 1. - -Thasiorum origo et donaria, V, 25, 12. Thasiis sterilitas qua ratione -levata, VI, 11, 7. - -Thasium marmor, I, 18, 6. - -Thasus Agenoris f. Europam quærit, V, 25, 12. - -Thaumasium mons Arcad., VIII, 36, 2. - -θαύματα, VIII, 46, 5. - -Theagenes Megar. tyrannus, I, 28, 1; I, 40, 1; I, 41, 2. - -Theages Thasius Olympionica, VI, 11, 2—9. multatur, VI, 6, 5—6. ei -secundus Clitomachus, VI, 15, 3. - -Theano Antenoris uxor ejusque filii, X, 27, 3. - -Theantus Alcæneti pater, VI, 7, 8. - -Theantus Lepreata Olympionica, VI, 7, 8. - -Theares Hermionensis, Lysandri ad Ægospotamos socius, X, 9, 10. - -Thearidas Bœotarcha, X, 20, 3. - -theatra insignia, II, 27, 5; II, 29, 11. Græcorum maximum, VIII, 32, 1. - -Thebæ Ægypt. a Ptolemæo Philometore vastatæ, I, 9, 3; VIII, 33, 3. -colossus ibi sonorus, I, 42, 3. - -Thebæ Bœot. a quibus conditæ, II, 6, 4; IX, 5, 6. ab Alexandro eversæ, -VII, 17, 2 et IX, 6, 7, a Cassandro restitutæ, IV, 27, 10; IX, 3, 6; IX, -7, 1. a Metello captæ, VII, 15, 9. Thebarum post regium imperium fortuna -varia, IX, 6 et 7, potentia, VIII, 33, 2. portæ septem, IX, 8, 4. -simulacrum, IV, 31, 40. ad Thebas septem, II, 20, 5. - -Thebaidis et Plazæensis regionis fines, II, 6, 1. Thebaidis primi incolæ -et reges, IX, 5. - -Thebais poesis, VIII, 25, 9; IX, 9, 5; IX, 18, 6. - -Thebani cum Minyis bellum gerunt, IX, 9, 1 et IX, 37, 2, cum -Megarensibus, VIII, 50, 4. Agesilaum sacra facientem adoriuntur, III, 9, -4. ad principatum evecti ab Epaminonda, VIII, 11, 9. Leuctris vincunt, -IV, 13, 11. Mantineam instaurant, VIII, 8, 10. agrorum partem a Sylla -ademtam recipiunt, IX, 7, 6. exsules captivos supplicio afficiunt, IX, -15, 4. thesaurus eorum Delphis, X, 11, 5, donarium Delph., X, 13, 6. - -Thebe Asopi, f., II, 5, 2; V, 22, 6. - -θεηχολεών, V, 15, 8. - -θεηχόλος sacerdos, V, 15, 10. - -Theganusa ins., IV, 34, 12. - -Thelpusa Arcad. opp. VIII, 24, 4; VIII, 25, 1—3. - -Thelpusa nympha Ladonis, fl. f., VIII, 25, 2. - -Thelpusa regio, VIII, 24, 4. - -Thelxion Apidis f., II, 5, 7. - -Themis Horarum mater, V, 17, 1. suam oraculi Delphici partem Apollini -donat, X, 5, 6; VIII, 25, 7. ejus templum I, 22, 1; IX, 25, 4; II, 27, -5. ara, V, 14, 10; IX, 22, 1. Themidum ara, II, 31, 5. - -Themiscyra ad Thermodontem ab Hercule obsessa et capta, I, 2, 1; I, 15, -2. Amazonum sedes, I, 41, 7. - -Themisonium Phrygiæ opp. antrum habet, X, 32, 4. - -Themisto Homeri mater, X, 24, 3. - -Themisto Athamantis uxor, Ptoi mater, IX, 23, 6. - -Themistocles Neoclis f., I, 1, 2; I, 36, 1; VIII, 52, 2. navale et muros -Athen. exstruit, I, 2. honor ei Olympiæ habitus, VIII, 50, 3. donum ejus -de Persicis manubiis ab Apolline repudiatur, X, 14, 5. Themistoclis -statua, I, 18, 3. filiorum ejus donarium, I, 26, 4. - -Themistocles Poliarchi f., illius Themistoclis pronepos, I, 37, 1. - -Theochrestus Cyrenæus Theochresti avus ἱπποτρόφος Olympionica, VI, 12, -7. - -Theochrestus Theochresti nepos, VI, 12, 7. - -Theocles Crii pater, III, 13, 3. - -Theocles Laced. statuarius, Hegyli f., V, 17, 2; VI, 19, 8. - -Theoclus vates Messen., IV, 16, 1 et 5; IV, 20, 1—3; IV, 21, 2 et 10. - -Theocosmus Megar. statuarius, Calliclis pater, I, 40, 4; X, 9, 8. - -Theodamus Cnidius, Lysandri socius ad Ægospotamos, X, 9, 9. - -Theodectes Phaselita, I, 37, 4. - -Theodorus Eleus Olympionica, VI, 16, 8. - -Theodorus pastor Herophiles Sibyllæ pater, X, 12, 7. - -Theodorus Samius Teleclis f., æs primus conflat, III, 12, 10; VIII, 14, -7; IX, 41, 1; X, 38, 6. - -Theodorus tragœdus, I, 37, 3. - -Theognetus Ægineta Olympionica, VI, 9, 1. - -Theogonus Eleus, VI, 17, 5. - -Θεομηλίδα χωρίον Spartæ, III, 14, 2. - -Theomnestus Sardianus statuarius, VI, 15, 2. - -Theophiles Epidaurius, VI, 13, 6. - -Theophilus archon Athen., X, 3, 1. - -Theophrastus Themistoclis f., I, 37, 1. - -Theopompus Agenoris pater, VI, 6, 2. - -Theopompus Damareti f. Olympionica, VI, 14, 4. - -Theopompus Damareti nepos, VI, 10, 4. - -Theopompus Damasistrati f., historicus, III, 10, 3; VI, 18, 5. - -Theopompus Heræensis Aristomenis gener, IV, 24, 1. - -Theopompus Myndius, Lysandri socius ad Ægospotamos; X, 9, 10. - -Theopompus Nicandri f. rex Spartæ, III, 7, 5. in Messeniaco bello dux, -III, 3, 2; IV, 4, 4; IV, 7, 7. non ab Aristomene occisus, IV, 6, 4. ejus -posteri, IV, 15, 3, monumentum, III, 16, 6. - -Theopompus (_?_) Ægineta statuarius, v. sub Theopropus. - -Theopropus Ægineta statuarius, X, 9, 3. - -θεωρία, Delia, I, 31, 2. - -θεωρὸς Delphos missus ad consulendum oraculum, IV, 9, 3. - -Theotimus Eleus Olympionica, VI, 17, 5. - -Theotimus Phocensis, X, 2, 2. - -Theoxenia Apollinis ludi, VII, 27, 4. - -Theoxenus Parrhasius, VIII, 27, 2. - -Thera ins. antea Calliste, III, 1, 7; III, 15, 6; VII, 2, 2. - -Theræ Taygeti locus, III, 20, 5. - -Theraphone Dexameni f., V, 3, 3. - -Therapne Lelegis f., III, 19, 9. - -Therapne vicus Lacon., III, 14, 9; III, 19, 9. - -Theras Autesionis f. Thebanus, III, 1, 7. Aristodemi filiorum tutor, ib. -et IV, 3, 4. coloniam deducit in insulam Callisten, III, 1, 7; III, 15, -5; VII, 2, 2. - -Theridas Achæus Romam missus, VII, 14, 3. - -thermæ in Atarneo, IV, 35, 10; Lebedi, VII, 3, 5; Methanis, II, 34, 1. - -Thermius Hæmonis f, Oxyli frater, V, 3, 7. - -Thermodon fl., I, 2, 1; III, 25, 3. - -Thermodon fl. Bœot., IX, 19, 3. - -Thermopylæ vel Pylæ, VII, 15, 3; X, 20, 9; X, 21, 1, Amphictyonum sedes, -VII, 24, 4. ibi adversus Persas et Gallos quantis copiis pugnatum sit, -X, 20, 1—5; Lacedæmonii a Xerxe sepulti, IX, 32, 9; aqua γλαυχοτάτη, IV, -35, 8. - -Thero Martis nutrix, III, 19, 8. - -Thero Phylantis filia, Chæronis mater, IX, 40, 4. - -Thoron Bœotus statuarius, VI, 14, 11. - -Theronice Dexameni f., V, 3, 3, - -Thersander Agamedidæ f., III, 16, 6. - -Thersander Polynicis f., Tisameni pater, II, 20, 5; III, 15, 6; VII, 3, -1; IX, 8, 7. in Mysia occumbit, IX, 5, 14. - -Thersander Sisyphi f., II, 4, 3; X, 30, 5. ejus filii, IX, 34, 7. - -Thersilion curia Arcadum, VIII, 32, 1. - -Thersilochus Corcyræus Olympionica, VI, 13, 6. - -Thersites cum Palamede tesseris ludit, X, 31, 1. - -Thersius (—ias) Thessalus Olympionica, V, 9, 1. - -Thesaurus Hyriei, IX, 37, 5, Minyæ, IX, 36, 4—5; IX, 38, 2. thesauri -Olympici, VI, 19; Delphici, X, 11, 1 et 2 et 5. - -Thesidæ quousque regnaverint, I, 3, 3. Thesidarum ultimus, II, 18, 9. - -Theseus Neptuni f., I, 17, 3; Erechthida, VII, 17, 7; Pitthei nepos, II, -30, 9; Pelopis pronepos, I, 41, 5 et V, 10, 8, natus ad Celenderim, II, -32, 9, puer robustus et impavidus, I, 19, 1 et I, 27, 7. patris -depositum tollit, I, 27, 8 et II, 32, 7, aprum Calydonium venatur, VIII, -45, 6, taurum Marathonium immolat, I, 27, 10; latrones punit, I, 37, 4; -I, 44, 8. in Cretam proficiscitur, I, 1, 2; I, 22, 5; Ariadnen abducit, -IX, 40, 4. Apollini ludos dedicat, VIII, 48, 3; Dianæ templum, II, 31, -1. Antiopen rapit, I, 2, 1; II, 32, 9; V, 11, 7, Helenam, I, 18, 4; II, -22, 6 et 7; II, 32, 7; III, 18, 15; III, 24, 11, Proserpinam, I, 17, 4; -I, 41, 5; II, 22, 6; III, 18, 5; X, 29, 9. ad inferos descendit, IX, 31, -5. cum Centauris pugnat, I, 17, 2; V, 10, 8. palæstricam invenit, I, 39, -3. lyram tenet, V, 19, 1. Panathenæa instituit, VIII, 2, 1. ad Thebas -cæsos sepelit, I, 39, 2. democratiæ auctor, I, 3, 3. occiditur, I, 17, 4 -— 6. ejus ossa, III, 3, 7; sacra X, 11, 6; saxum, II, 32, 7; statua, X, -10, 1, templum, I, 17, 2; I, 30, 4. - -Thesmia, v. Ceres. - -Thesmophoria, v. Festum. - -Thesmothetæ Athen., I, 3, 5. - -Thespia Asopi f., IX, 26, 6. - -Thespiæ urbs Bœot., IX, 26, 6. Thespienses Iolaum in Sardiniam -sequuntur, VII, 2, 2; IX, 23, 1; X, 17, 5. a Thebano agmine secessionem -faciunt, IX, 13, 8. Ceressi expugnantur, IX, 14, 2—4. Amorem colunt, IX, -27, 1. eorum festum et ludi, IX, 31, 3, donarium, VI, 15, 1. - -Thespius ab Erechtheo oriundus, IX, 26, 6. - -Thesprotis Epirus, I, 17, 5; IV, 34, 3; V, 22, 3; 23, 2; VI, 14, 9; -anarchia laborat, IV, 35, 3. Thesprotorum rex Theseum in vinculis tenet, -I, 17, 4. - -Thesprotis poesis, VIII, 12, 5. - -Thessali Amphictyones, X, 8, 2. a Phocensibus dolis circumveniuntur, X, -1, 3 et 11. Agesilao adversantur, III, 9, 12. Ceressum oppugnant, IX, -14, 2. Gallis instant, X, 23, 13. Œchaliam sibi tribuunt, IV, 2, 3. -eorum boves, IV, 36, 3; donarium, V, 24, 2; monumentum Athen., I, 29, 6. - -Thessalonice Philippi f., Cassandri uxor, VIII, 7, 7. ab Antipatro filio -occisa, IX, 7, 3. - -Thestius Agenoris f., Ledæ pater, III, 13, 8. ejus filiæ, III, 19, 5; -IX, 27, 6. - -Thetis in Peleum anguem immittit, V, 18, 5. pro filio intercedit, V, 22, -2. a Vulcano arma accipit, V, 19, 8. ejus templum, III, 14, 4; statua, -III, 22, 2. soror Æaci uxor, II, 29, 9. - -Thisbe nympha Bœot., IX, 32, 3. - -Thisbe urbs Bœot., IX, 32, 2; X, 37, 2. - -Thisoa nympha Jovis nutrix, VIII, 38, 3 et 9; VIII, 47, 3. - -Thisoa Lycæatis, VIII, 27, 4; VIII, 38, 3 et 9. - -Thisoa Orchomenia, VIII, 27, 4 et 7; VIII, 28, 3. - -Thoas Andræmonis f., V, 3, 6. Minervæ signum Troja aufert, X, 38, 5. - -Thoas Ornytionis f., II, 4, 3. - -Thocnenses Arcad., VIII, 27, 4. - -Thocnia opp. Arcad., VIII, 3, 2; VIII, 29, 5. - -Thocnus Lycaonis f., VIII, 3, 2; VIII, 29, 5. - -θόλος Athenis, I, 5, 1; Epidauri, II, 27, 3. - -thorax et hasta ab Alexandro M. dedicata, VIII, 28, 1. thorax hamatus, -IX, 26, 8. cf. Loricæ. - -Thornax Buphagi mater, VIII, 27, 17. - -Thornax mons postea Coccygius, II, 36, 1; III, 10, 8. - -Thorsus fl. Sardiniæ, X, 17, 6. - -Thraces ingenio et pietate Macedonibus præstant, IX, 29, 3, mercede -conducuntur, I, 23, 3. Bacchi ope cæduntur a Thebanis, IX, 16, 6. cur -ebrii prœlia ineant, IX, 30, 5. - -Thracia populosa, I, 9, 5; montana, VI, 5, 4. - -θρανίον Atticis quod aliis ὑπόθημα, V, 11, 7. - -Thrassarum facinus in Orpheum, IX, 30, 5. privilegium apud Erythræos, -VII, 5, 8. - -Thrasis Aristodemi pater, VI, 3, 4. - -Thrasyanor Ctesippi f., II, 19, 1. - -Thrasybulus Eleus Mantinensium vates, VI, 2, 4, et VIII, 10, 5; Agathini -pater, VI, 13, 11. Pyrrho statuam ponit, VI, 14, 9. - -Thrasybulus Lyci f. Athenas tyrannis liberat, I, 29, 3; III, 5, 1; IX, -11, 6. Thebanis opem fert, III, 5, 4. - -Thrasydæus Eleus hostes ex urbe ejicit, III, 8, 4. - -Thrasyllus Athen. dux, VI, 7, 7. - -Thrasymedes Nestoris f., II, 18, 8; IV, 31, 11; IV, 36, 2. - -Thrasymedes Parius statuarius, Arignoti f., II, 27, 2. - -Thronium opp. Abantidis, V, 22, 3. - -Thronium opp. ad Boagrium fluvium, V, 22, 4. - -Thucydides Œnobii beneficio ex exsilio redit, I, 23, 9. locus ejus, VI, -19, 5. - -Thuria opp., Homero Anthea, IV, 31, 1. - -Thurimachus Ægyri f., pater Leucippi, II, 5, 7. - -Thurios confugiunt Diagoridæ, VI, 7, 4. - -Thurius gigas pugnat cum Hercule, III, 18, 11. - -Thyamis fl., I, 11, 2. - -Thyestæ aureus agnus, II, 18, 2, sceptrum Vulcani, IX, 40, 11. filius -Tantalus, II, 18, 2; II, 22, 3. - -Thyia Bacchi festum, VI, 26, 1. - -Thyia Castalii f., Bacchi sacrifica, X, 6, 4. Neptuni concubina, X, 29, -5. - -Thyiades Baccho operantur, X, 4, 3; X, 19, 4; X, 32, 7. - -Thylacus statuarius Onæthi fr., V, 23, 5. - -θυμιάμασιν ἀλλοτρίοις τὸ θεῖον σέβεσθαι, IX, 30, 1. - -Thymilus statuarius, I, 20, 2. - -Thymœtes Oxyntæ f. regno Athen. exuitur, II, 18, 9. - -θύννοι pisces, X, 9, 3. - -e θύῳ simulacrum, VIII, 17, 2. - -Thyræum Arcad. opp., VIII, 3, 3; VIII, 35, 7. - -Thyræus Lycaonis f., VIII, 3, 3; VIII, 35, 7. - -Thyrea Argolidis locus unde nomen traxerit, VIII, 3, 3. pugna ibi -Lacedæmon. et Argivorum, II, 38, 5; X, 9, 12. Thyreatis regio, III, 7, -5; Æginetis a Lacedæmoniis data, II, 29, 5; II, 38, 5. - -Thyreates sinus, II, 38, 7; VIII, 3, 3. - -θυρεοὶ Κελτιχοί, X, 20, 8. - -Thyrides vertex Tænari promont., III, 25, 9. - -thyrsus aquilifer, VIII, 31, 4. thyrso aquam elicit Bacchus, IV, 36, 7. - -tiara magi, V, 27, 6. - -Tiasa Eurotæ f., III, 18, 6. - -Tiasa fl., III, 18, 6. - -Tiberias palus, V, 7, 4. - -Tiberis fl., VIII, 43, 2. - -tibia præcinitur pentathlis, V, 17, 10; in prœlia exeuntibus, III, 17, -5. tibiæ inventor, II, 31, 3. tibiarum certamina, V, 22, 1; X, 7, 4. -genera olim tria, IX, 12, 5. tibiæ Græcæ, V, 17, 9; Phrygiæ, ib.; Argivæ -et Bœotiæ, IV, 27, 7. a Minerva abjectas Marsyas tollit, I, 24, 1. - -tibicines Apollini reconciliati, II, 22, 9. Olympiæ ubi certent, V, 22, -1. - -tigris bestia, IX, 21, 4. - -Tigris fl., I, 16, 3. - -Tilphusa fons, IX, 33, 1. - -Tilphusium mons, IX, 33, 1. - -Timænetus Phliasius Pythionica, X, 7, 7. - -Timænetus pictor, I, 22, 7. - -Timagoræ amor et interitus, I, 30, 1. - -Timalcus Megarei f. a Theseo interfectus, I, 41, 3; ejus sepulcrum, I, -42, 4. - -Timandra Tyndarei f., VIII, 5, 1. - -Timanthes Cleonæus Olympionica, VI, 8, 4. - -Timarchides (Polyclis f.?) Athen. statuarius, X, 34, 6. - -Timarchus Rhodius Lysandri ad Ægospotamos socius, X, 9, 9. - -Timasitheus Crotoniates a Milone non victus, VI, 14, 5. - -Timasitheus Delphus Olympionica belli gloria insignis, VI, 8, 6. - -Timeas Polynicis f., II, 20, 5. - -Timegenidas Thebanus patriam Xerxi prodit, VII, 10, 2. - -Timocles (Polyclis f.?) Athen. statuarius, X, 34, 6. - -Timoclidas Sicyonis tyrannus, II, 8, 2. - -Timocrates Rhodius a Tissapherne missus in Græciam, III, 9, 8. - -Timolaus Achæorum princeps, VIII, 51, 2. - -Timolaus Corinthius a Persis corrumpitur, III, 9, 8. - -Timonis Athen. turris, I, 30, 4. - -Timon Eleus, Olympionica, V, 2, 5; VI, 16, 2. - -Timon, Ægypti (Æsypi) f. Eleus, Olympionica, VI, 12, 6. - -Timon, Æsypi pat. Olympionica, VI, 2, 8. - -Timon Tegeates, VIII, 27, 2. - -Timoptolis Eleus Lampidis f., VI, 15, 7. - -Timosthenes Eleus Olympionica, VI, 2, 6. - -Timosthenes Thasius Herculis sacerdos, VI, 11, 2. - -Timotheus citharœdus et poeta, III, 12, 10; VIII, 50, 3. - -Timotheus Cononis f., I, 3, 2; I, 24, 3; I, 29, 15; VI, 3, 16. - -Timotheus Cononis pater, VIII, 52, 4. - -Timotheus Iphicratis pater, IX, 14, 6. - -Timotheus statuarius, II, 32, 4. - -Tipha (aliis Sipha) Bœotiæ opp., IX, 32, 4. - -Tiphys Argûs gubernator, IX, 32, 4. - -Tiresias vates, X, 29, 8. serpentem obtruncat, IX, 19, 3. mors ejus et -sepulcrum, VII, 3, 1; IX, 18, 4; IX, 33, 1. longævitas, metamorphosis, -sapientia, IX, 33, 2. filia Manto, VII, 3, 1; IX, 33, 2. οὶωνοσχοπεῖον, -IX, 16, 1; X, 29, 8. - -Tiryns heros Argi f., II, 25, 8. - -Tiryns urbs, II, 25, 8; Prœti sedes, II, 16, 2; ab Argivis excisa, II, -17, 5; II, 25, 8; V, 23, 3; VIII, 2, 7; VIII, 33, 3. signa inde Argos -translata, II, 17, 5; VIII, 46, 3. muri Cyclopii, II, 16, 5; II, 25, 8; -VII, 25, 5; IX, 36, 5. - -Tisagoras statuarius, X, 18, 6. - -Tisamenus Eleus Iamides quinque certaminum victor, III, 11, 6—8; VI, 14, -13. ejus filius, III, 11, 5. - -Tisamenus Orestis et Hermiones f. Spartæ et Argorum rex, II, 18, 6. a -Temeno oppugnatur, III, 1, 5. ejectus Achaiam petit, II, 18, 8; II, 38, -1. ab Ionibus occiditur, VII, 1, 7. ejus sepulcrum, VII, 1, 8. filii, -VII, 2, 5; consobrini, III, 1, 6. - -Tisamenus Thersandri et Demonassæ f., III, 15, 6. Thebarum rex, IX, 5, -15. - -Tisander Cleocriti f. Naxius, Olympionica, VI, 13, 8. - -Tisias rhetor cum Gorgia ad Athenienses legatus, VI, 17, 8. - -Tisicrates Crotoniata Olympionica, VI, 9, 5. - -Tisis Alcidis f. a Messeniis Delphos missus, IV, 9, 3. - -Tissaphernes Ioniæ satrapa, III, 9, 6 et 7. - -Titan Solis frater, II, 11, 5. - -Titane regio, II, 11, 3; II, 27, 1. - -Titanes dii Tartari, VIII, 37, 5. Baccho insidiantur, VII, 18, 4. - -Titaresius fl., VIII, 18, 2. - -Tithorea nympha, X, 32, 9. - -Tithorea Phocidis opp., X, 32, 8. Tithorenses de Amphionis et Zethi -monumento terram asportant, IX, 17, 4. Tithorense oleum, X, 32, 19. - -Tithraustes Artaxerxis dux, III, 9, 7. - -Tithronium s. Tethronium Phocidis opp., X, 3, 2; X, 33, 12. - -Titihium mons Argolidis, II, 26, 4; II, 27, 7. - -Titus v. Flamininus. - -Tityus ab Apolline et Diana sagittis confixus, III, 18, 15; X, 11, 1. -ejus proceritas, X, 4, 5; effigies, X, 29, 3. - -Tlepolemus Herculis f. ob cædem Argis exsul, II, 22, 8. Rhodum obtinet, -III, 19, 9. - -Tlepolemus Lycius Olympionica, V, 8, 11. - -Tlesias (al. Lysias) archon Athen., IV, 15, 1. - -Tlesimenses Aulonis pater, III, 12, 9. - -Tolmidis statua et res gestæ, I, 27, 5. sepulcrum, ib. 14. - -Tonitribus sacra fiunt, VIII, 29, 2. - -torris Meleagro fatalis, X, 31, 4. - -Trachis Phocidis opp., X, 3, 2. ejus rudera, X, 22, 1. supra Trachinem -trames per Œtam, ib. et 8. - -Trachy mons, VIII, 13, 4. - -tragicorum poetarum statuæ, I, 21, 1. - -Tragasus vid. sub Cragasus. - -τράγος Messeniis ὁ ἐρινεός, IV, 20, 2. - -Tragus fl. Arcad., VIII, 23, 2. - -_Imp._ Trajanus Mothonæis libertatem reddit, IV, 35, 3. ejus res gestæ -et opera, V, 12, 6. - -Trapezeus Lycaonis f., VIII, 3, 2. - -Trapezus Arcad. opp., VIII, 3, 3. Hippothoi regia, VIII, 5, 4. ejus -rudera, VIII, 29, 1. signa Megalopolin translata, VIII, 31, 6. -Trapezuntii e Peloponneso abeunt, VIII, 27, 4, et 5. - -Trapezus in Euxini ora, VIII, 27, 6. - -Tretus locus, II, 15, 2, et 4. - -triangulus cippus, IX, 16, 1. - -Triballi a Gallis oppugnantur, X, 19, 7. - -tribus Athen. quattuor, mox decem, I, 5, 1. - -Tricca regio Messeniæ deserta, IV, 3, 2. - -Tricoloni urbs Arcad., VIII, 3, 4; VIII, 27, 3; VIII, 35, 6. incolæ -Megalopolin transferuntur, VIII, 27, 3 et 5. - -Tricolonus Hippodamiæ procus, VI, 21, 10. - -Tricolonus Lycaonis f., VI, 21, 10; VIII, 3, 4. - -Triconienses Ætoli, II, 37, 3. - -Tricrana Pelopon. ins., II, 34, 8. - -Tricrena locus in Pheneatarum finibus, VIII, 16, 1. - -tridentis figura in saxo, I, 26, 5. - -Triginta tyranni a Thrasybulo sublati, I, 29, 3. - -Τρίγωνον dicasterium Athen., I, 28, 8. - -Trimarisia Gallorum, X, 19, 11. - -Trinacia ins., V, 7, 3. - -Trinasus castellum, III, 22, 3. - -Trioculus dux, V, 3, 5. - -Triodi locus Arcad., VIII, 36, 8. - -Triopas Cnidi conditor, X, 11, 1. - -Triopas Pelasgi pater, II, 22, 1. - -Triopas Phorbantis f., II, 16, 1. ejus filia, IV, 1, 1. - -Triphylia regio, V, 5, 3. - -Triphylus Arcadis et Laodamiæ f., X, 9, 5. - -Tripodes via Athen., I, 20, 1. - -Tripodisci vicus, I, 43, 7. - -Tripolis Arcadiæ, VIII, 27, 4. - -Triptolemus Cereris mystes, I, 14, 2; II, 14, 4. frumenti serendi -auctor, I, 14, 3; VIII, 4, 1. ejus currus draconibus junctus, VII, 18, -3; simulacrum, I, 14, 1; templum area et ara, I, 38, 6. - -tripus aureus super æneo dracone, X, 13, 9. ἐπίχαλχος, V, 12, 5. -tripodes victoriæ et virtutis præmia, V, 17, 11; VII, 4, 10. ærei -Amyclis, III, 18, 7; IV, 14, 2. ἄπυροι, IV, 32, 1. lignei, IV, 12, 8. -lutei, IV, 12, 9. - -triremis rostrum æneum de Athen. clade, I, 40, 5. - -Trisaules, VIII, 15, 4. - -Tritæa Achæorum urbs, VI, 12, 8; VII, 22, 6. - -Tritæa Tritonis f., VII, 22, 8. - -Tritæus Megalopolitanus, VIII, 27, 11. - -Triton Africæ fl., VIII, 26, 6; IX, 33, 7. - -Triton Bœot. fl., IX, 33, 7. - -Tritonis cujusdam insolentia et cædes, IX, 20, 4. Tritones ærei, II, 1, -7; aurei, ib. 8. Tritonum forma, IX, 21, 1; vox et cantus, VIII, 2, 7. - -Tritonis fons, VIII, 26, 6. - -Tritonis palus, I, 14, 6; II, 21, 5—6; IX, 33, 7. - -Troades captivæ, X, 25, 9. - -Trochilus hierophantes Triptolemi pater, I, 14, 2. - -Τροχὸς Argivorum, II, 24, 7. - -Trœzen Pelopis f., II, 30, 8. - -Trœzen urbs, II, 30, 5—34, 1. - -Trœzenii Argivis et Diomedi olim subditi, II, 30, 10. Epidauriis -finitimi, II, 30, 5. in Achæorum synedrium cooptantur, II, 8, 5. -Trœzeniorum insulæ, II, 33. - -Trœzenii numismatis insigne, II, 30, 6. - -Trœzenius Isthmus, II, 34, 1. - -Trojani in Sardinia, X, 17, 6 et 7. - -Trojanum bellum, IV, 6, 1. - -Troilus Eleus Olympionica, VI, 1, 4. - -Tronis regio Daulidis, X, 4, 10, - -Tropæa Arcad., VIII, 25, 1. - -tropæum Eleorum, V, 27, 11. Pollucis, III, 14. 7. Macedonum nulla, IX, -40, 7—8. - -Trophonius Anchasius, IX, 11, 1; Ergini vel Apollinis f., IX, 37, 5. -Alcmenæ thalamum struit, IX, 11, 1; Apollini et Neptuno templa, VIII, -10, 2, et X, 5, 13; Hyrieo thesaurum, IX, 37, 5. ejus nutrix et filii, -IX, 39, 5; fanum Lebadiæ, IV, 16, 7, et IV, 32, 5; oraculum, IX, 39, -5—14: id quo casu repertum sit, IX, 40, 1. - -Tros pro Ganymede equas accipit, V, 24, 5. - -Trygon (_?_) Æsculapii nutrix, VIII, 25, 11. - -tubæ inventor Tyrsenus, II, 21, 3. tubicinum et præconum certamina, V, -22, 1. - -tuguria primus excogitavit Pelasgus, VIII, 1, 5. - -tunicæ ad talos demissæ, VIII, 31, 2. ex pellibus suillis confectæ, -VIII, 1, 5. - -Tuthoa Arcadiæ fl., VIII, 25, 12. - -Tyche Oceani filia, Parca, I, 43, 6; II, 20, 3; II, 35, 3; IV, 30, 4 et -6; IV, 31, 10; VI, 2, 7; VI, 25, 4; VII, 26, 8; VIII, 30, 7; IX, 16, 2; -IX, 26, 8. τύχη ἀγαθή, V, 15, 6; IX, 39, 5. ἀχραία, II, 7, 5. φερέπολις, -IV, 30, 6. - -Tydeus dux Athen. a Lysandro corruptus, X, 9, 11. - -Tydeus Eleus, VI, 16, 2. - -Tydeus Œnei f. a Melanippo occisus, IX, 18, 1—2; X, 10, 3. - -Tyndareus Œbali et Gorgophones f., III, 1, 4, ab Hippocoonte regno -pellitur, ab Hercule restituitur, II, 18, 7; III, 1, 4; III, 21, 2. cum -Euryto pugnat, III, 18, 11. Helenæ procos jure jurando adstringit, III, -20, 9. Chalciœco templum exstruit, III, 17, 2. Veneri compedes injicit, -III, 15, 11. Orestem accusat, VIII, 34, 4. ejus monumentum, III, 17, 4; -filiæ adulteriis pollutæ, III, 15, 11. filii v. Dioscuri. - -Typæum mons Elidis, V, 6, 7. - -Typhon Ægiensis Cauloniæ conditor, VI, 3, 12. - -Typhos et Echidna, III, 18, 10. - -Tyranni triginta a Lysandro Atheniensibus impositi, a Thrasybulo ejecti, -III, 5, 1; IX, 11, 6. - -Τύρβη festum Bacchi, II, 24, 6. - -Tyrii Herculem Idæum colunt, IX, 27, 8. - -Tyronidas Tegeatis leges dat, VIII, 48, 1. - -Tyrseni a Liparæis victi, X, 11, 3. eorum rex Arimnus, V, 12, 5. - -Τυρσηνὸν πέλαγος, V, 25, 3. - -Tyrsenus Herculis et Omphales f., II, 21, 3. - -Tyrtæus Athen. Spartanis auxilio missus, IV, 15, 6. collapsos eorum -animos firmat, IV, 16, 2, et 6; dissidium sedat, IV, 8, 3. elegorum -loci, IV, 6, 5; IV, 13, 6; IV, 14, 5; IV, 15, 2. - - - - - U. V. - - -vasa murrhina, VIII, 18, 5. - -vates ante pugnam sacrificant, pugnantium animos erigunt, IV, 15. - -vaticinium e columna mota, IV, 32, 3; ex agni sanguine, II, 24, 1. v. -etiam Μάντεις et Divinatio. - -Udæus Spartus, IX, 5, 3. - -velum laneum, V, 12, 4, vela nautica invenit Dædalus, IX, 11, 4. - -venarum robur, VI, 14, 7. - -venatica indago, IX, 21, 3; X, 13, 1. venatorius habitus, IV, 12, 9; -VII, 22, 7; X, 30, 5. - -venenum serpentum pro pabuli diversitate et augetur et minuitur, IX, 28, -1. veneni pocula, VII, 7, 5. - -ventum Africum ut avertant Methanenses, II, 34, 2. venti precibus -Diomedis profligati, IV, 35, 8. Ventorum ara et sacra, II, 12, 1. - -Venus e mari nata, II, 1, 8; V, 11, 8. Priapi mater, IX, 31, 1. nuptiis -præest, IV, 30, 5. a Cnidiis maxime colitur, I, 1, 3. templum cum -Adonide commune habet, IX, 41, 2; cum Marte, I, 8, 4; II, 25, 1, (cf. V, -18, 5). sacra ei fiunt a virginibus et viduis, II, 34, 10; X, 38, 12. -signum ejus Dædaleum, IX, 40, 3: e myrtho virente, V, 13, 7, (cf. VI, -24, 7): compedibus constrictum, III, 15, 11: armatum, II, 5, 1; III, 15, -10: polo capiti imposito, II, 10, 5: testudini insistens, VI, 25, 1: -hirco insidens ib. νεωχόρος Veneris, II, 10, 4. Ἀφροδίτη ἀχραία, I, 1, -3; II, 32, 6. ἀμβολογήρα, III, 18, 1, παρὰ Ἀμυχλαίῳ, III, 18, 8. -ἀποστροφία, IX, 16, 3. ἀρεία, III, 17, 5. δωρῖτις, I, 1, 3. ἐπιστροφία, -I, 40, 6. Ἐρυχίνη, VIII, 24, 6. εὔπλοια, I, 1, 3. Ἥρα, III, 13, 9. -χατασχοπία, II, 32, 3. ἐν χήποις, I, 29, 2; I, 27, 3. Κνιδία, I, 1, 3. -χωλιάς, I, 1, 5. ἐν χωτίλῳ, VIII, 41, 10. λιμενία, II, 34, 11. μελαινίς, -II, 2, 4; VIII, 6, 5; IX, 27, 5. μηχανῖτις, VIII, 31, 6. μιγωνῖτις, III, -22, 1. μορφώ, III, 15, 10. νιχηφόρος, II, 19, 6. νυμφία, II, 32, 7. -Ὀλυμπία, III, 12, 11. οὐρανία, I, 14, 7; I, 19, 2; II, 23, 8; III, 15, -10; III, 23, 1; VI, 20, 6; VI, 25, 1; VII, 7; VIII, 32, 2; IX, 16, 3. -πάνδημος, I, 22, 3; VIII, 31, 2; IX, 16, 3. Παφία, VIII, 24, 6; VIII, -53, 7. ἐν πλίνθῳ, VIII, 47, 1. ποντία, II, 34, 11. πρᾶξις, I, 43, 6. -συμμαχία, VIII, 9, 6. - -Vespasianus Græciæ conditionem mutat, VII, 17, 4. - -Vestæ templum et sacra, II, 35, 1. simulacrum, I, 18, 3. sacra Olymp. -primaria, V, 14, 4. - -vestis corticea, VIII, 22, 5; pellicea, X, 38, 3. - -via sacra, I, 36, 3; V, 25, 7. - -victimæ lineis et byssinis vinculis colligantur, X, 32, 16. - -Victoria ænea, IV, 36, 6; IX, 27, 5. inaurata, V, 10, 4. in Jovis -Olympii manu, V, 11, 1. currui insistens, VI, 12, 6; VI, 18, 1. alata, -V, 17, 3. ἄπτερος, I, 22, 4; II, 30, 2; III, 15, 7; V, 26, 6. victoriæ -IV saltantium habitu, V, 11, 2. Theagenis MCCCC, VI, 11, 5. - -vidua quæ primum alteri viro nupserit, XXI, 7. viduarum vota, X, 38, 12. - -_P._ Villius _Tappulus_ vid. Otilius. - -vincula dedicata, II, 13, 4. - -vinum e Bacchi templo sponte profluit, VI, 26, 1— 2. vini crateres per -urbem Bacchi festo, VII, 27, 3. - -virgo Herculis sacerdos, IX, 27, 6. turpis in pulchram mulierem versa, -III, 7, 7. virgines ludos Olymp. spectant, VI, 20, 9. virgines avium -cruribus, VIII, 22, 7. virginum certamen curule, V, 16, 2; ornatus et -habitus, IV, 4, 2; VIII, 20, 3; X, 25, 10. pudor, III, 20, 11; VIII, 47, -6. - -visus subito amissus et recuperatus, IV, 10, 6; IV, 12, 10; X, 38, 13. - -vitex antiquissima, VII, 4, 4; VIII, 23, 5. - -vitiliginis sanatio, V, 5, 11. - -vitis e ligno, X, 38, 1. prima apud Thebanos, IX, 25, 1. vitium germina -quomodo ab Africi injuria defendantur, II, 34, 2. vitium putatio ab -asino monstrata, II, 38, 3. - -Ulysses Anticleæ f., X, 29, 8. Penelope quomodo potitus, III, 12, 1. -apud socerum manere non vult, III, 20, 10. ab apro vulneratur, X, 8, 8. -Minervæ templum condit, VIII, 44, 4. equas quærit, VIII, 14, 5. ejus ad -Trojam dolus, IV, 12, 2; pugna cum Heleno, V, 22, 2; Palladii furtum, I, -22, 6; naufragium, I, 35, 4, el V, 25, 3, errores, VI, 6, 7; ἀνάπλους a -Calypso, VIII, 3, 7; ad inferos descensus, X, 28, 1; inimici, X, 31, 2; -imago, X, 26, 3. - -umbilicus Delphicus, X, 16, 3. Peloponnesi, II, 13, 7. - -umbris carentia loca, VIII, 13, 6. - -unguentum Cyzicenum, IV, 35, 8. unguenta Charonensium, IX, 41, 7. - -ungues argentei, I, 24, 3. - -ungula equina Stygis veneno non cedit, VIII, 18, 6. - -uniones v. Margaritæ. - -vocis vitium fortuito casu emendatum, X, 15, 7. - -voracitatis certamen, V, 5, 4. - -upupa avis, I, 41, 9; X, 4, 8. - -Urania Musa Lini mater, IX, 29, 6. - -urbs quid, X, 4, 1. urbs omnium antiquissima, VIII, 38, 1. urbes condere -quis docuerit, VII, 18, 2. urbis designatio, IV, 27, 5. urbium vices, -VIII, 33. urbium sub aquis rudera, VII, 24, 12—13. - -urinandi peritia singularis, X, 19, 1; certamen, II, 35, 1. - -Ursa sidus, VIII, 3, 7. - -Ursi in Parnethe, I, 32, 1. in Taygeto multi, III, 20, 4. immolantur -Dianæ Laphriæ, VII, 18, 13. ursæ albæ Thraciæ, VIII, 17, 3. ursina -pellis pro veste stragula, X, 31, 10. - -Vulcanus Tali f., Rhadamanthi pater, VIII, 53, 5, Ardali, II, 31, 3. a -Baccho in cælum reducitur, I, 20, 3. matrem vinculis liberat, III, 17, -3. Thetidi arma præbet, V, 19, 8. opera ejus quæ supersint, IX, 41, 1: -Bacchi signum VII, 19, 6; Jovis sceptrum, IX, 40, 11. templum Athen. I, -14, 6; Delph., X, 5, 2. - -vulpes in saxum versa, IX, 19, 1. - -uxoris et mariti monumentum insigne, VII, 22, 7. uxores duas simul habet -Anaxandrides rex Spartæ, III, 3, 9. - - - - - X. - - -Xanthippus Ariphronis f. Periclis pater ad Mycalen vincit, I, 25, 1; -III, 7, 9; VIII, 52, 3. - -Xanthippus Deiphontis et Hyrnethûs f., II, 28, 6. - -Xanthippus Phocensis heros; ejus monumentum, X, 4, 10. - -Xanthus Erymanthi f., pater Psophidis, III, 24, 1. - -Xanthus Thebanorum rex ab Andropompo occisus, IX, 5, 16. - -Xenarces Laced. Olympionica, VI, 2, 1. - -Xenarces Philandridæ f., VI, 2, 1. - -Xenias Eleus proditor, III, 8, 4; V, 4, 7; VII, 10, 2. - -Xenoclea Delphica πρόμαντις ab Hercule coacta vaticinatur, X, 13, 8. - -Xenocles Mænalius Olympionica, VI, 9, 2. - -Xenocles Sophoclis f., Alcestii pater, I, 37, 1. - -Xenoclides Heræensis Nicostrati pater, VI, 3, 11. - -Xenocrates Bœotarcha, IX, 13, 6. Epaminondæ scutum Aristomenis concedit, -IV, 32, 6. - -Xenocritus Thebanus statuarius, IX, 11, 4. - -Xenodamus Anticyrensis Olympionica, X, 36, 9. - -Xenodice Trojana, X, 26, 1. alia, II, 7, 3. - -Xenodicus Olympionica, VI, 14, 12. - -Xenodocus Messenius Olympionica, IV, 5, 10. - -Xenombrotus Cous Olympionica, VI, 14, 12. - -Xenon Achæus, VII, 10, 9. - -Xenon Callitelis f., Lepreata Olympionica, VI, 15, 1. - -Xenophanes Antiochi Syracusani pater, X, 11, 3. - -Xenophilus statuarius, II, 23, 4. - -Xenophon Ægiensis Menephyli f., Olympionica, VI, 3, 13. - -Xenophon Athen. statuarius, VIII, 30, 10; IX, 16, 2. - -Xenophon Corinthius Olympionica, IV, 24, 5. - -Xenophon Grylli f., V, 6, 5; pater, IX, 15, 5 exsul, V, 6, 5. ejus -monumentum et statua, V, 6, 6. bellum Mantinense scripsit, I, 3, 4. - -Xenophontis filii, I, 22, 4. - -Xerxes Græciam invadit, III, 4, 8; VI, 5, 4; VIII, 42, 8. simulacra -deorum aufert, I, 8, 5; VIII, 46, 3. Hyampolin comburit, X, 35, 6. -templum Delphicum aggreditur, X, 7, 1. Abæum comburit, X, 35, 2. ejus -tabernaculum, I, 20, 4. numerus Græcorum adversus eum pugnantium, X, 20, -1 — 3. - -ξόανα olim usitatissima, II, 19, 3. ξοάνων materia, VIII, 17, 2. - -Xuthus Hellenis f.; ejus uxor, exsilium, mors, VII, 1, 2. - -Ξυλεύς Jovis famulus, V, 13, 3. - -Ξυστός Elidis, VI, 23, 1. - - - - - Z. - - -Zacynthus Dardani f., VIII, 24, 3. - -Zacynthus ins., IV, 23, 5. ejus arx Psophis, VIII, 24, 3. - -Zancle opp. Siciliæ, IV, 23, 6. a Messentis occupata, ib. 8. - -Ζᾶνες Olymp., V, 21, 2. - -Zarax opp. Lacon. maritimum, I, 38, 4; III, 21, 7; III, 24, 1. - -Zarex heros Athen., I, 38, 4. - -Zenon Mnaseæ f; ejus discipulus Perseus, I, 29, 15; ejus sepulcrum, II, -8, 4. - -Zenon, Callitelis f., Lepreata, vid. sub Zenon. - -Zephyrus Hyacinthum interficit, III, 19, 5. ejus ara, I, 37, 2. - -Zetes et Calais Harpyias fugant, III, 18, 15. - -Zethus Antiopes f. cum Amphione Thebas condit, II, 6, 4. ejus filius -Neis, IX, 8, 4; mors, IX, 5, 9; monumentum cum Amphione commune, IX, 17, -4. - -Zeugma urbs ad Euphratem, X, 29, 4. - -Zeuxidamus Archidami f. Spartæ rex, III, 7, 6; IV, 15, 3. - -Zeuxidamus Leotychidæ f., III, 7, 10. - -Zeuxippe Lamedontis f., Sicyonis uxor, II, 6, 5. - -Zeuxippus Apollinis e Syllide (Hyllide? ) nympha f., II, 6, 7. - -Zœteus Tricoloni f., VIII, 35, 6. - -Zœtia et Zœtium opp. Arcadiæ, VIII, 27, 3; VIII, 35, 6— 7. - -zona Amazoni a Theseo eripitur, V, 10, 9. zonas Minervæ dedicant sponsæ -Trœzeniæ, II, 33, 1. - -ζώνη pro armatura, IX, 17, 3. ζώνη ὑπὲρ τῶν χιὁνων περιθέουσα, V, 10, 5. -ζῶναι ὀβελοὺς συνέχουσαι, IX, 39, 9. ζῶναι σιδήρου πλάγιαι, X, 16, 2. - -ζώσασθαι i. q. ἐνδῦναι τὰ ὅπλα, IX, 17, 3. - -Zoster demus Atticus, I, 31, 1. - -Zotus Chersonesius Cret., pater Philonidis, VI, 16, 5. - -Zypœtes Thrax Nicomediam condit, V, 12, 7. - - - - - TABULA CONTENTORUM. - - - ● Liber I: Attica - ○ Caput I: De Sunio, Laurio promontoriis — Piræeo, templis ac - signis in eo — de Munychio et Phalero portubus — Veneris cultu - apud Gnidios — aris Deorum ignotorum, aliisque signis et templis. - ○ Caput II: De Antiope Amazone — muris portus Piræei — poetis, qui - cum regibus familiariter vixerunt — templis, porticibus et - simulacris in urbe — regibus Atticis. - ○ Caput III: De Ceramico ejusque porticibus, statuis, picturis et - templis — de Gallis. - ○ Caput IV: De Gallorum expeditione in Græciam facta — in Asiam - trajectu — de Pergamenis. - ○ Caput V: De Tholo — Heroibus Eponymis — Adriani donariis. - ○ Caput VI: De Ptolemæo Lagi ejusque rebus gestis. - ○ Caput VII: De Ptolemæo Philadelpho et Maga. - ○ Caput VIII: De Attalo — variis signis — Demosthene — templis et - signis deorum ac hominum — theatro Odeo dicto. - ○ Caput IX: De Ptolemæo Philometore et matre Cleopatra — Lysimacho - et Thracibus — Hieronymo Cardiano. - ○ Caput X: De Lysimachi bellis cum Demetrio et Pyrrho gestis — de - Lysimachi infelici matrimonio et morte. - ○ Caput XI: De Pyrrhi genere — Epirotarum regno — Pyrrhi - expeditionibus. - ○ Caput XII: De Pyrrhi bello contra Romanos — de elephantis et - ebore — de Pyrrhi bello contra Carthaginienses. - ○ Caput XIII: De Pyrrhi expeditione contra Antigonum, et duce - Cleonymo contra Spartanos — de Pyrrhi morte — de simili vitæ - Æacidarum exitu. - ○ Caput XIV: De memorandis artis operibus in Odeo — Triptolemo — - Epimenide et Thalete — Æschyli epitaphio — Minerva — cultu - Veneris Cœlestis. - ○ Caput XV: De porticu Pœcile dicta et de picturis in ea. - ○ Caput XVI: De signis ante porticum Pœcilen dictam — Seleuci - signo, rebus gestis ac morte. - ○ Caput XVII: De Misericordiæ ara in foro — aliis hujusmodi - virtutum aris — gymnasio Ptolemæi et signis in eo — Thesei templo - et picturis in eo — Minoe et Theseo — varia de Thesei morte - narratione. - ○ Caput XVIII: De templo Castoris et Pollucis — Aglauro ejusque - sororibus — Prytaneo — templo Serapidis, Lucinæ (Εἰλειθυίας) — - Adriani imperatoris aliorumque signis ante templum Jovis Olympii - — Isocrate — templo Jovis Olympii — Adriani operibus Athenis - exstructis. - ○ Caput XIX: De templo Apollinis Delphinii — Venere in Hortis — - Cynosarge — Lyceo — de Niso rege — de Ilisso et Eridano fluviis — - de Diana Agrotera — de stadio Herodis. - ○ Caput XX: De via quæ Tripodes dicta est — Praxitele et Phryne — - Bacchi templo ejusque in altera æde picturis — excidio Athenarum - et Sulla. - ○ Caput XXI: De comicorum et tragicorum poetarum imaginibus in - Theatro — Niobe saxo — Calo et Dædalo — Æsculapii templo — - Sarmatarum armis — Gryneo Apollinis templo. - ○ Caput XXII: De Hippolyto et Phædra — Telluris et Cereris Chloes - templis — memorandis in vestibulo arcis — Ægei morte — æde variis - picturis exornata — Musæo poeta — Mercurio et Gratiis a Socrate - factis. - ○ Caput XXIII: De septem sapientibus Græciæ — Hippia et Leæna — - Diitrephe — Silenis et Satyrorum insulis — memorandis in arce - Athenarum et inter ea equo ligneo — Thucydide — Phormione. - ○ Caput XXIV: De Minerva Silenum Marsyam cædente, aliisque signis - deorum et hominum in Acropoli — cultu Jovis Poliei — templo - Parthenone — Grypibus et Arimaspis — Minervæ simulacro in - Parthenone — Apolline Parnopio. - ○ Caput XXV: De aliis signis in Acropoli, inter ea Anacreontis — - Olympiodoro — Græcorum clade ad Chæroneam — bello post Alexandri - mortem cum Antipatro, Cassandro et Demetrio gesto, Athenisque - expugnatis. - ○ Caput XXVI: De Olympiodori felici contra Macedones expeditione — - honore Leocrito et Olympiodoro habito — Diana Leucophryene — æde - Erechthei ejusque memorandis — Minervæ simulacro e cœlo delapso - in Acropoli — Callimacho χαχιζοτέχνῳ. - ○ Caput XXVII: De donariis in templo Poliadis Minervæ — de ejus - olea — virginibus Canephoris in sacris Minervæ — Tolmidis signo - ejusque rebus gestis — aliis signis — de quibusdam ad Herculem et - Theseum pertinentibus — de Minoe et Minotauro. - ○ Caput XXVIII: De Cylone — Minervæ signo ex bellica præda — muris - Acropolis — Panis cultu — Areopago et memorandis in eo — aliis - dicasteriis Atheniensium eorumque originibus. - ○ Caput XXIX: De nave ad Panathenæorum pompam ducendam constructa — - Deliæ navis magnitudine — templis et sepulcris extra urbem in - pagis et viis — Academia et Dianæ templo prope illam — sepulchris - fortium et illustrium virorum in via ad Academiam. - ○ Caput XXX: De dæmonis ᾿Aντέρως dicti ara in urbe — cursu cum - facibus ad aram Promethei — aliis aris in Academia — Platonis - monumento — Cycno — turri Timonis — aliis memorandis in hac urbis - regione. - ○ Caput XXXI: De memorandis in parvis Atticæ pagis — Hyperboreorum - primitiis — Diana, unde Colænis et Amarysia dicta. - ○ Caput XXXII: De montibus Atticæ ac signis arisque deorum in iis — - Marathone pago et memorandis in eo — fonte ibi Macaria. - ○ Caput XXXIII: De pago Braurone et Dianæ Tauricæ signo — pago - Rhamnunte et Nemesi Rhamnusia — Æthiopum variis gentibus et - Atlante monte — Nemesis signo non alato et reliquis in ejus basi - signis. - ○ Caput XXXIV: De Oropo urbe — Amphiarai templo, cultu et aliis ad - eum pertinentibus. - ○ Caput XXXV: De insulis Atticæ, Patrocli, Helena, Salamine — - memorandis in Salamine — Ajace ejusque corporis magnitudine — - aliis grandium corporum ossibus — Geryone et Hyllo. - ○ Caput XXXVI: De aliis in Salamine memorandis — insula Psyttalia — - monumentis in via sacra versus Eleusinem — Anthemocrito — Sciro - vate — Cephisodoro — bello Atheniensium contra Philippum Demetrii - filium. - ○ Caput XXXVII: De aliis monumentis clarorum virorum ad Viam sacram - — Acestio — Phytalo — de memorandis trans Cephisum — templo - Cyamitæ — Harpalo — Apollinis templo — Cephalo ejusque posteris. - ○ Caput XXXVIII: De Rhitis alveis — Crocone — Eumolpo — Celeo - ejusque filiabus — Ceryce — Zarece — memorandis apud Eleusinios — - Rario campo — Eleusine heroe — Platæensi agro et Eleutherensibus - — Antiope ejusque liberis. - ○ Caput XXXIX: De memorandis in via ex urbe Eleusine Megara versus - — puteo Anthino — Metaniræ templo — sepulcris ad Thebas occisorum - — Alope et Cercyone — Theseo luctandi artis inventore — de - Megarici agri et urbis originibus ac fatis narratio. - ○ Caput XL: De memorandis in urbe Megaris — Sithnidibus Nymphis — - signis Imperatorum Romanorum et Dianæ Sospitæ — signis duodecim - deorum — Olympieo et templo Jovis — Megarensium certamine cum - Atheniensibus de Salamine — memorandis in via ad Megarensium - arcem Cariam dictam. - ○ Caput XLI: De Alcmenæ sepulcro — loco Rhun dicto — aliis - sepulcris et templis — Alcathoo et leone Cithæronio — Pandionis - heroo — Hippolyte Amazone — Tereo, Procne et Philomela. - ○ Caput XLII: De altera Megarensium arce et de memorandis prope - illam — Apolline in muris exstruendis Alcathoo operam præstante — - lapide citharæ instar sonante — simili in Ægypto Memnonis - simulacro sonante — templis Minervæ in vertice arcis, inprimis - Minervæ Æantidis — Apollinis templo et signis — ebeni ligni - natura — Alcathoi filiorum occasu — heroo Inus, et quæ de ea - referunt Megarenses. - ○ Caput XLIII: De Iphigenia — Adrasto — sepulcris in prytaneo - Megarensium et petra prope illud Anaclethra dicta — sepulcris in - urbe — Æsymnio — Iphinoes cultu — sepulcris ad Bacchi templum — - Bacchi templo et signis — Veneris templo et signis in eo — - Fortunæ templo et aliis signis — Corœbo ejusque sepulcro in foro - Megarensium. - ○ Caput XLIV: De Orsippo — Apollinis Prostaterii templo et signis - in eo — memorandis in gymnasio Megarensium — memorandis in navali - Megarensium dicto Nisæa — arce Nisæa — urbe Pagis et memorandis - in ea — Ægialei sepulcro — Melampodis cultu — Antonoes sepulcro - in vico Erinea — sepulcro Telephanis tibicinis — lapide conchite - — via Scirone et petra Moluride — Ino et Melicerte — Scirone - latrone a Theseo in mare dejecto — templo Jovis Aphesii et aliis - signis — Eurysthei sepulcro — templo Apollinis Latoi. - - ● Liber II: Corinthiaca - ○ Caput I: De terræ Corinthiacæ appellatione et originibus — - incolis Corinthi — Achæorum bello contra Romanos — Corintho a - Mummio eversa et a Cæsare restituta — Cromyone vico et memorandis - in eo — Isthmo — Sini, Pityocampte — Isthmi perfodiendi - conaminibus factis — certamine Neptuni cum Sole de Corintho — - memorandis in Isthmo — templo Neptuni et signis in eo. - ○ Caput II: De templo Palæmonis — ara Cyclopum — sepulcris Sisyphi - et Nelei — Isthmicis ludis — Cenchreis et Lechæo, navibus - Corinthiorum — Helenæ balneo — sepulcris prope viam — Craneo et - memorandis in eo — Laide — memorandis in urbe Corintho — Pentheo. - ○ Caput III: De memorandis in urbe Corintho continuatio — Octaviæ - templo — Pirene fonte — ære Corinthio — balneis Corinthiorum et - fontibus — Medeæ liberorum sepulcro — Medea et Iasone, et primis - Corinthi regibus. - ○ Caput IV: De templo Minervæ Chalinitidis — Bellerophonte — - Sisyphi posteris Corinthi regibus — Bacchidis Corinthi regnum - obtinentibus et a Cypselo expulsis — Cypseli stirpe — Dædali - artis operibus — templo Jovis Capitolini seu Coryphæi — fonte - Lerna ac templis et signis prope illum — templis et signis in via - ad Corinthi arcem. - ○ Caput V: De Sisyphi indicio de Ægina a Jove rapta et illius pœna - apud inferos — Asopo fluvio ejusque progenie — Mæandro, Inopo, - Nilo fluviis — Tenea urbe — templo Apollinis incenso — Sicyonia - terra — Ægialeo ejusque posteris, Ægialeæ imperium obtinentibus. - ○ Caput VI: De Epopei adventu e Thessalia — Antiopes raptu et - Epopei bello cum Nycteo gesto — Lamedonte — Sicyone ejusque - natalibus et posteris — reliquis Sicyoniorum regibus et rebus. - ○ Caput VII: De Demetrio Sicyonis arci urbem adstruente — terræ - motu Sicyonem vastante — Sicyoniorum sepulcris et mortuos humandi - more — Eupolidis, comici poetæ, et aliorum sepulcris — memorandis - in arce Sicyoniorum — theatro sub arce — templo Bacchi ejusque - signis Baccheo et Lysio — templo Dianæ Limnæ — templo Suadæ - ejusque cultus origine — templo Apollinis et Marsyæ tibiis ibi - conditis. - ○ Caput VIII: De templo Imperatoribus Romanis consecrato, antea - Cleonis domo — Sicyoniorum tyrannis et republica ab Arato - restituta — Arato Achæorum duce ejusque magnis rebus gestis. - ○ Caput IX: De Cleomene Lacedæmoniorum rege Achæis bellum inferente - — cum Antigono societatem ineunte — Cleomenis fuga et morte — - Arati cæde a Philippo facta — Philippi morte — de memorandis in - foro Sicyoniorum continuatio — Apolline Lycæo. - ○ Caput X: De templo Herculis ejusque sacrorum ratione — templo - Æsculapii cum duplici æde et signis in iis Somni et Somnii — - signis in Æsculapii delubro — templo Veneris, signis in eo, - mulieribus sacerdotibus et sacris — herba Pæderote — gymnasio - Sicyoniorum. - ○ Caput XI: De memorandis ad portam sacram — templo Minervæ — diis - Apotropæis — aliis templis ad viam versus Phliuntem et Titanen — - templo Eumenidum earumque festo annuo — Titane — Æsculapii templo - in Titane ejusque et Hygieæ signo — Alexanore et Euamerione — - reliquis signis in templo Æsculapii — Minervæ templo. - ○ Caput XII: De ventorum ara eorumque sacris — Helissone et Sytha - fluminibus — Phliasia — Arante, urbis Arantiæ conditore — Asopo — - Aræthyrea — Phliante. - ○ Caput XIII: De Phliuntis statu Heraclidarum adventu turbato — - Pythagoræ majoribus — Ganymedis vel Hebes luco et cultu — templis - et signis in arce Phliasiorum — capræ sacræ cultu — Aristia et - Pratina, dramatum satyricorum scriptoribus — domo fatidica - Amphiarai — umbilico Peloponnesi — de Hercule et Cyatho narratio. - ○ Caput XIV: De vico Celeæ dicto — Cereris initiis — Dysaule — - Arante. - ○ Caput XV: De urbe Cleonæ appellata, in via versus Argos, et - memorandis in ea — vico Nemea et templo Jovis Nemei — Opheltæ - sepulcro et Nemea Asopi filia — urbis Mycenarum reliquiis — de - Phoroneo et Inacho fluvio narratio. - ○ Caput XVI: De denominatione regionis Argivæ et primis ejus - regibus — Prœto, Acrisio et Perseo — urbis Mycenarum ejusque - nominis origine — Mycenarum excidio et reliquiis memorandis. - ○ Caput XVII: De Heræo (Junonis templo) prope Mycenas — monte Eubœa - et Asterione fluvio — ornamentis Heræi et signis ante illud — - Junonis et Hebes signis in illo — Chryseide sacerdote Junonis. - ○ Caput XVIII: De Persei heroo — Thyeste et Atreo — templo Cereris - Mysiæ — tribus Argivorum regnis eorumque regibus — Oreste ejusque - sobole — Heraclidarum adventu in Peloponnesum et Argorum, - Lacedæmonis ac Messeniæ expugnatione. - ○ Caput XIX: De Temeno et Deiphonte — Argivis regnum cum republica - mutantibus — templo Apollinis Lycii a Danao exstructo — Bitone — - Phoroneo ignis inventore — Hypermnestra et Venere Nicephoro — - Linorum sepulcris — aliis memorandis. - ○ Caput XX: De signo Jovis Milichii ejusque origine — Cleobi et - Bitone — templo Jovis Nemei et Fortunæ — Choriæ Mænadis sepulcro - — Horarum templo — Polynicis et septem ad Thebas ducum aliorumque - signis — templo Jovis Servatoris et templo Cephisi — theatro ac - signis in eo — templo Veneris ac Telesillæ signo — Telesillæ - fortibus factis. - ○ Caput XXI: De memorandis ad forum Argivorum — Æneæ signo et loco - Delta dicto — sepulcris memorandis — templo Minervæ Salpingos — - Epimenide — Pyrrhi monumento — de Medusa Gorgone et Perseo variæ - narrationes — de Gorgophone — Laphae — Latonæ templo et Chlori - Niobes filia. - ○ Caput XXII: De templo Junonis Antheæ et sepulcro feminarum, quæ - cum Baccho contra Perseum pugnarunt — templo Cereris Pelasgidis — - Jovis Mechanei signo — duobus Tantalis — templo Neptuni - Prosclystii — templo Castoris et Pollucis — templo Lucinæ ab - Helena condito — templo Hecates — Sacada — gymnasio Cylarabi et - signo Minervæ Paniæ in eo. - ○ Caput XXIII: De templo Bacchi ejusque signo — aliis memorandis et - Batonis templo inter illa — Hyrnethûs sepulcro — nobilissimo - Æsculapii templo et signo — Dianæ Pherææ signo et Argivis - Palladium sibi vindicantibus — Heleno Priami filio — Acrisii æneo - thalamo — templo Bacchi Cresii (Cretici) et Veneris Cœlestis — - arce Argivorum Larisa. - ○ Caput XXIV: De memorandis in via ad arcem Argivorum, templo - Junonis Acrææ Apollinis Diradiotæ, ejusque oraculo — Minervæ - Perspicacis templo et stadio — sepulcro Ægypti filiorum — - memorandis in arce — templo Jovis Larisæi in summa arce et - Minervæ templo — ligneo signo Jovis tres oculos habente — - memorandis in via ad Tegeam — templo Dianæ Orthiæ et signis in - vertice montis Lycones — monte Chaone, Erasini fluvii emersu in - montis radice et Bacchi festo Tyrba dicto — Cenchræis — reliquiis - urbis Hysiarum. - ○ Caput XXV: De templo cum duplici aditu in via, quæ Argis - Mantineam ducit — vico Œnoe ab Œneo nominato — monte Artemisio et - fontibus Inachi — vico Lyrcea et facium festo — vico Orneæ dicto - ejusque memorandis — memorandis in via Epidaurum versus et Prœti - cum Acrisio pugna — Tirynthis reliquiis, muris a Cyclopibus - exstructis — vico Midea — vico Lessa et monte Arachnæo. - ○ Caput XXVI: De Epidauriorum et Argivorum finibus — primis - Epidauri dominis — Epidauro, a quo Epidauria regio nomen accepit - — de Epidauria terra Æsculapio sacra et Æsculapii natalibus varia - narratio — de Epidauro, Æsculapii patria, et variis locis, ubi - Æsculapius colitur. - ○ Caput XXVII: De Æsculapii sacro apud Epidaurios — Æsculapii signo - — æde Tholo et picturis in ea, ac pilis, quibus morbi et nomina - sanatorum inscripta sunt — Hippolyto ab Æsculapio in vitam - revocato — theatro Epidauriorum — aliis templis et memorandis in - luco Æsculapii — templis et operibus ab Antonino senatore - Epidauri exstructis — montibus luco imminentibus et memorandis - ibi. - ○ Caput XXVIII: De draconibus, quum iis, quos regio Epidauria alit, - tum aliis Æsculapio sacris — monte Coryphæo et templo Dianæ - Coryphææ — loco Hyrnethio dicto, ac de Deiphonte et Hyrnetho — - sepulcris Melissæ et Proclis. - ○ Caput XXIX: De memorandis in urbe Epidauro templis et signis — - Ægina insula e regione Epidauri, antea Œnone dicta — Phocide — - Æacidis — Æginetarum fatis — Æginæ memorandis — Æaceo et - siccitate Græciæ Æaci precibus sublata — Phoci certamine cum - Telamone et Peleo ejusque nece — theatro et stadio Æginæ. - ○ Caput XXX: De templo et signis deorum apud Æginetas — cultu - Hecates et Hecate tribus corporibus apud Athenienses, Epipyrgidia - dicta — Aphææ seu Britomartis cultu — Panhellenio — Auxesia et - Damia — Trœzeniorum terra, Oro et primis Trœzeniorum regibus — - Sarone, Diana et lacu Saronide — Trœzene et Pittheo — - Heraclidarum regno et Diomede. - ○ Caput XXXI: De templo et signis Dianæ Sospitæ in foro Trœzeniorum - a Theseo post Asterionis cædem dedicatis — aris deûm inferorum — - Pitthei monumento — templo Musarum et Ardalidis (Musis) — Musei - ara ac somno Musis amico — templo Dianæ Lyceæ — sacro lapide et - Oreste ibi a cæde purgato — aris Bacchi Saotæ, Themidum et Solis - Eleutherii — templo Apollinis Thearii — signis mulierum - Atheniensium — Orestis tabernaculo ejusque lustratione — - Hippocrene — signo Mercurii Polygii et Herculis clava — templo - Jovis Servatoris et fonte Chrysorrhoa. - ○ Caput XXXII: De Hippolyti cultu et sacris apud Trœzenios. — - templo Apollinis Epibaterii — Damia et Auxesia, virginibus - Creticis — templo Veneris Speculatricis ac Phædræ Hippolytique - sepulcris — templo Minervæ Stheniadis in arce — templo Panis - Lyterii — templo Isidis in urbe Trœzeniorum. — memorandis in via - Hermionem versus, in via ad portum Celenderis et in via ad mare - Psephæum. - ○ Caput XXXIII: De insulis Trœzeniorum, Hiera, ante Sphæria dicta — - Calauria et memorandis in ea — Demosthenis monumento et Homeri - cæcitate ac paupertate — Demosthene et Harpalo. - ○ Caput XXXIV: De oppido Methanis in isthmo Trœzeniorum — balneis - calidis — remedio contra Africi venti noxios flatus — parvis - insulis, quæ Pelopis insulæ dicuntur — urbe Hermione et - memorandis in via ad illam — promontorio Scyllæo — promontorio - Bucephala et insulis Haliussa, Pityussa, Aristeris, Tricrana, et - monte Buporthmo — insulis Aperopia et Hydrea — reliquiis priscæ - urbis Hermionensium — monte Prone et templis Veneris ejusque - cultu in urbe Hermione. - ○ Caput XXXV: De musico ac navigandi urinandique certamine in - honorem Bacchi Melanægidis ab Hermionensibus instituto — aliis - templis et signis deorum in urbe Hermione — templo Cereris - (Chthoniæ) in monte Prone — sacrorum, quæ Chthonia dicuntur, - ratione — templo Clymeni — Echus porticu — locis Clymeni, - Plutonis, et palude Acherusia — templo Lucinæ in via Masetem - versus. - ○ Caput XXXVI: De Halice urbe — monte Coccygio, antea Thornace — - Masete navali — Didymis — Asine urbe, Asinæorum cum Argivis - certamine et Asines excidio — Lerna, ac fluviis Erasino et Phrixo - — loco, ubi Pluto rapta Proserpina ad inferos descendisse fertur - — monte et fluvio Pontino. - ○ Caput XXXVII: De luco platanis consito ad montem Pontinum et - Amymone fluvio — signis et templis in hoc luco — Philammone - initiorum Lernæorum auctore — hydra Lernæa — lacu Alcyonia, ubi - Bacchus ad inferos descendit, ejusque profunditate immensa. - ○ Caput XXXVIII: De Temenio, urbe Argivorum — urbe Nauplia et fonte - Canatho — de asino palmitum amputationem monstrante — Genesio et - Apobathmis — Thyrea, et pugna Argivorum cum Spartanis ibi - commissa — Athene, Neri, Eva, vicis, et Polemocrate — monte - Parnone et Tano fluvio. - - ● Liber III: Laconica - ○ Caput I: De Lelege, rege Spartanorum indigena, et reliquis priscæ - ætatis regibus eorum — Eurota — Lacedæmone et Sparta — Tyndareo - ejusque propinquis regnum Laced. obtinentibus — duplicis regiæ - domus apud Laced. origine et Aristodemi morte — de Aristodemi - filiis, Procle et Eurysthene, ac Thera eorum tutore — colonia in - insulam Theram deducta. - ○ Caput II: De Eurysthenis domo et Agidis — Echestrato regnante - Lacedæmonii ejiciunt Cynurenses — Labota regnante primum bellum - Argivis inferunt — de Lycurgo et Minoe legislatoribus — - Lacedæmonii Archelao regnante Ægyn urbem subigunt — Teleclo - regnante finitimas urbes Pharin, Amyclas et Geranthras expugnant - — Alcamene regnante Charmidan in Cretam mittunt, urbem Helos - evertunt et Argivos vincunt. - ○ Caput III: Polydoro regnante Lacedæmonii colonias in Italiam - deducunt — bellum Messeniacum acriter geritur — Eurycrate - regnante Messenii Lacedæmoniorum imperio parent — Anaxandro - regnante Messenii a Lacedæmoniis deficiunt et denuo opprimuntur — - Eurycrate minore et Leonte regnantibus Lacedæmonii bellum cum - Tegeatis infeliciter gerunt, Anaxandrida vero regnante superiores - evadunt — Orestis ossa a Spartanis reperiuntur et ab - Atheniensibus Thesei ossa — de Anaxandrida digamo — Cleomene rege - et Dorieo. - ○ Caput IV: Cleomenes cum Lacedæmoniis et sociis fines Argivorum - invadit, eosque vincit — contra Athenas exercitum ducit et - Orgadem, terram diis Eleusiniis sacram, devastat — in Æginam - trajicit — Demaratum fraude regno privat — furore correptus - mortem sibi infert — Leonidas rex Xerxi Græciam invadenti ad - Thermopylas occurrit — de Pausania, Plistarchi, Leonidæ filii, - tutore, ejusque honeste factis. - ○ Caput V: Pausanias minor, Atheniensibus ad Piræeum victis, - triginta tyrannorum imperium non adjuvare vult, sed domum redit — - ideo ab inimicis accusatur, et judicio absolvitur — Lacedæmonii - Lysandro duce Thebanos invadunt — Lysandro cæso, Pausanias - supervenit et cum Thebanis paciscitur — Pausanias denuo accusatus - a Tegeatis in templo Minervæ Aleæ supplex recipitur — de - Aristodemo, Pausaniæ filiorum tutore — Agesipolis, rex - Lacedæmoniorum, Argivis bellum infert, sed terræ motu et tonitru - recedere cogitur — contra Olynthios exercitum ducit et subito - moritur. - ○ Caput VI: Cleombrotus rex in prœlio cum Bœotis ad Leuctra - commisso cadit — Cleonymus cum Areo de regno certat, eoque - privatus Pyrrhum in patriam inducit — Areo regnante Antigonus - Demetrii fil. Atheniensibus bellum infert, quibus Lacedæmonii - Areo duce opem ferunt — Leonidas senex, cui regnum Lacedæm. - obtigit, a Cleombroto illo privatur, et iterum rex creatur — de - Cleomene Leonidæ filio, ultimo Eurysthenis domus rege. - ○ Caput VII: De altera regum Lacedæmoniorum domo, Proclidarum, dein - Eurypontidarum — Prytanide regnante inter Lacedæmonios et Argivos - primæ inimicitiæ exoriuntur — Charillo regnante Lacedæmonii fines - Argivorum devastant et Tegeatas invadunt — Nicandro regnante - iterum vastatur Argolis — Theopompo regnante Lacedæmonii cum - Argivis pugnant de Thyreatide — Anaxidama rege Messenii denuo - victi ex Peloponneso ejiciuntur — de Aristone rege, ejusque - septem mensium filio Demarato — Leotychide rege — Archidamo rege - Atheniensibus maxima mala inferente — Sthenelaida belli - Peloponnesiaci præcipuo auctore. - ○ Caput VIII: De Cynisca, Archidami filia — Agide regnante - Lacedæmonii ab Eleis Olympicis ludis prohibiti iis bellum - inferunt, quod tertio anno componitur — Athenienses invadunt et - ad Ægospotamos vincunt — Agis Leotychiden non agnoscit filium — - Agesilaus regno privat Leotychiden. - ○ Caput IX: Agesilao regnante Lacedæmonii in Asiam contra - Artaxerxem trajicere decernunt, et ceteras Græciæ civitates in - societatem belli vocant — Agesilaus Aulidem devehitur, dein - Lydiam invadit ac Persas prœlio vincit — Artaxerxes Timocratem in - Græciam cum pecunia mittit, ut Græcos ad bellum contra - Lacedæmonios suscipiendum sollicitet — Lacedæmonii bellum contra - Thebanos decernunt — bellum Corinthiacum geritur et Agesilaus - exercitum ex Asia reducit — Thebanos ad Coroneam vincit. - ○ Caput X: Agesilaus denuo cum exercitu Corinthum venit, et - Amyclæenses dimissi ad Hyacinthia celebranda ab Iphicrate - opprimuntur in itinere — Agesilaus Ætolis opem fert — in Ægyptum - trajicit et in itinere moritur — Archidamo regnante Phocenses - Delphici Apollinis templum occupant et a Lacedæmoniis contra - Thebanos adjuvantur — Archidamus Tarentinis auxilio proficiscitur - et ibi in pugna interficitur — Agis, rex, contra Antipatrum - pugnans occumbit — Laconici agri descriptio incipit a regione - Scotitas dicta — de vico Caryæ dicto et Dianæ Caryatidis cultu — - reliquiis Sellasiæ — Apollinis Pythaei signo in monte Thornace. - ○ Caput XI: De urbe Sparta seu Lacedæmone — memorandis in foro - Spartæ, ædibus senatorum et magistratuum in eo, senatu, Ephoris - et Bidiæis — porticu Persica — templo Cæsaris et Augusti - Imperatoris — Agia vate et Tisameno ejusque de quinque victoriis - vaticinio — regione fori Choro dicta — reliquis templis, signis - ac memorandis in foro. - ○ Caput XII: De via Aphetais dicta — Icarii et Danai cursus - certamine filiarum procis proposito — domo Polydori Booneta dicta - — templo et signo Dianæ Celeutheæ et memorandis herois — luco - Neptuni Tænarii, Dianæ signo et regione Hellenium dicta — - Talthybii monumento — aliis memorandis sepulcris et templis etc. - in hac urbis regione — Sciade, ubi conciones habentur — signis - Jovis et Veneris Olympiæ. - ○ Caput XIII: De memorandis prope Sciadem: templo Proserpinæ - Sospitæ et Carneo domestico dicto — Apolline Carneo — signo - Aphetæ et aris deorum Ambuliorum — templis Jovis Coloniatæ et - Euanemi ac Pleuronis heroo — templis Junonis Argivæ et - Hyperchiriæ ac signo Junonis Veneris — Hetœmocle et Hipposthene. - ○ Caput XIV: De memorandis in via a foro solis occasum versus, - theatro ac Pausaniæ et Leonidæ sepulcris — regione Theomelida - dicta et memorandis ad eam — Anchione — templo Thetidis — Cerere - Chthonia — loco Dromo dicto et memorandis ad eum — templo - Æsculapii Agnitæ, et Dioscurorum Apheteriorum signis — de loco - Platanista dicto et certaminibus epheborum ibi institutis — - Phœbæo et sacris, quæ ibi sunt. - ○ Caput XV: De Cyniscæ heroo ad Platanistam — aliis herois, fonte - Dorcea, Sebrio vico et Alcmanis poetæ monumento — templo Helenæ - et Herculis ejusque odii in Hippocoontis domum causis — - memorandis in viis a Dromo ducentibus, templo Minervæ Axiopœnæ — - Hipposthenis luctatoris templo, et Martis signo compedibus vincto - — lesche, Pœcile dicta, et memorandis ad eam — Junonis Ægophagæ - et Neptuni Genethlii templo — Veneris Morphûs dictæ templo, - ejusque signo compedibus vincto. - ○ Caput XVI: De templo ac signis Hilairæ et Phœbes, earumque - sacerdotibus, quæ Leucippides dicuntur — ovo, quod Leda peperit, - ibi servato, atque ædificio Chitone — domo Tyndarei filiorum — - herois nonnullis et Herculis lucta cum Eryce — Lycurgi - legislatoris templo et sepulcris quibusdam — vico Limnæo, templo - Dianæ Orthiæ ac signo Dianæ Tauricæ — Dianæ cultu sanguineo et - puberum Lacedæmoniorum flagellatione. - ○ Caput XVII: De templo Ilithyiæ — arce Lacedæmoniorum — templo - Minervæ Poliuchi seu Chalciœci ejusque signo in arce — templo - Minervæ Erganes ibidem, ac Jovis Cosmetæ — Musarum et Veneris - Areæ templis — Jovis antiquissimo signo æneo — Pausaniæ binis - signis, ejus proditione ac Cleonices cæde ab eo facta. - ○ Caput XVIII: De signo Veneris Ambologeræ et templo Minervæ - Ophthalmitidis — templo Ammonis — Diana Cnagia — via Amyclas - versus, Tiasa fluvio et templo Gratiarum, Phaennæ et Cletæ — - memorandis Amyclarum — throni Amyclæi descriptio. - ○ Caput XIX: Descriptio signi Amyclæi et eorum quæ in illius basi - expressa sunt — de memorandis Amyclarum — Dionyso Psila dicto — - via quæ Therapnen ducit, et templo Æsculapii Cotylei — Marte - Therita dicto — Therapne, et Menelai templo — de Helenæ nece - Rhodiorum narratio — Crotoniatarum narratio de Helena. - ○ Caput XX: De memorandis Therapnes, fonte Messeide et Polydeucea — - templo Neptuni Gæaochi et vico Alesiis — urbe Phari — urbe - Bryseis — Taygeti montis verticibus, Taleto, Euora, Theris et - templo Cereris Eleusiniæ — urbe Helo ad mare et Helotis — - Lapithæo, Derrhio et Harpleis — memorandis in via Arcadiam - versus, templo Achillis — equi monumento et planetarum signis — - Pudoris signo. - ○ Caput XXI: De Eurota fluvio et Ladæ cursoris monumento — urbe - Pellana et memorandis in ea — agro Belbina dicto — vico Croceis — - oppido Ægiis et stagno Neptuni — Gytheo et Eleutherolaconibus - eorumque urbibus — memorandis in Gytheatarum urbe — Sene (Nereo). - ○ Caput XXII: De Argo lapide — insula Cranae et memorandis in ea — - Trinasi muris et reliquiis urbis Helus — urbe Acriis ejusque - memorandis — Geronthris et ibi memorandis — Mario urbe — Asopo - urbe ejusque memorandis — promontorio Asini maxilla dicto — urbe - Bœis, ejusque origine et memorandis. - ○ Caput XXIII: De insula Cytheris, ejus navali Scandea, Veneris - Cœlestis templo et aliis memoraridis — Apolline Epidelio et Delo - insula a Menophane Mithridatis duce funditus eversa — Menophanis - et Mithridatis morte — Epidauro Limera dicta — Inûs aquæ - portendendi vi, eademque Ætnæ crateris — memorandis in urbe - Epidauro — promontorio Minoa. - ○ Caput XXIV: De Zarace — Cyphantum reliquiis, et Brasiis — - Brasiatarum de Semele, Baccho et Ino narratio — de Achillis - templo et festo — urbe La, ejusque reliquiis et memorandis, Dianæ - Asiæ templo et fonte Galacone — regione Hypsis et fluvio Smeno — - regione Araino, La urbis conditore et Achille Helenæ proco. - ○ Caput XXV: De fluvio Scyra — Pyrrhicho oppido, Sileno, Diana - Astratea — Teuthrone Oppido, Diana Issoria — promontorio Tænaro, - portu Achilleo et Psamatho, atque inferorum cane ab Hercule - protracto — Arionis delphino insidentis signo et fonte olim miro - — Cænopoli — Messa oppido et portu, atque Œtylo urbe. - ○ Caput XXVI: De Inûs fano et oraculo in via ad Thalamas, signis - Pasiphaes et Solis — Pephno ad mare, et insula hujus nominis, - solo natali Dioscurorum — Leuctris et memorandis ibi — signo - Jovis Ithomatæ — Cardamyle et Nereidum templo — Enope oppido, - postea Gerenia dicto, Nestoris sede, ejusque memorandis — - Machaone ejusque cultu ac Podalirio — monte Calathio et Alagonia - urbe. - - ● Liber IV: Messeniaca - ○ Caput I: De Messeniorum finibus, saltu Chœrio — Messene Triopæ - filia, quæ regioni nomen dedit — regia Messeniorum urbe Andania — - primis Messeniæ regibus et magnarum dearum initiis a Caucone - allatis et a Lyco, Pandionis filio, perfectis — Methapo, omnis - generis sacrorum auctore. - ○ Caput II: Polycaonis filiorum nulla a veteribus fit mentio — de - Periere, Melaneo et Œchalia — Perieris filiis Messeniæ imperium - obtinentibus et Arene urbe — Lyco, qui magnarum dearum initia - tradidit, et Apharei filiis — tribus feminis, quæ ad tumulos - maritorum sese interfecerunt. - ○ Caput III: Apharei domo exstincta, Messeniorum regnum ad Nestorem - pervenit — de Æsculapii filiorum expeditione contra Ilium — Nelei - posteri ab Heraclidis ejiciuntur et Cresphontes cum Aristodemi - filiis de Messenia sortitus fraude illa potitur — de Cresphontis - et ceterorum regum urbibus regiis, atque illius nece — - Cresphontis filius superstes, Æpytus, ab Arcadibus in regnum - restituitur, ejusque posteri Æpytidæ appellantur — de Glauco, - Æpyti filio, ejusque posteris regnum Messeniæ obtinentibus. - ○ Caput IV: Phinta regnante Messenii primum chorum in Delum mittunt - et prima inter Messenios et Lacedæmonios discordia exoritur — - ejus causa narratur — Phintæ filiis regnantibus primum bellum - Messeniacum suscipitur — de bubus Polycharis ab Euæphno venditis, - causa belli, narratio. - ○ Caput V: De iis, quæ Messenii contradicentes narrant et quibus - Lacedæmoniorum avaritiam coarguunt — Messenii de Polychare - tradendo deliberantes in partes et pugnam discedunt, in qua - Androcles interficitur — Euphae Messeniorum regnum obtinente - Lacedæmonii, bello haud indicto, clam Ampheam, Messeniorum urbem, - oppugnant et capiunt — de Atheniensium illius temporis - magistratibus. - ○ Caput VI: De belli Messeniaci denominatione ejusque scriptoribus - — de Aristomene ejusque ætate — Messenii, Amphea capta, ad - Stenyclerum concionem populi habent, et bellum parant. - ○ Caput VII: Lacedæmonii in Messeniam incursiones faciunt, et - prædam agunt — Euphaes, rex Messeniorum, exercitum una cum servis - contra hostes educit, et prœlium conseritur — anno proximo - Lacedæmonii denuo exercitum contra Messenios ducunt, et hi - adversa acie in hostes contendunt — utriusque exercitus duces - oratione suos exhortantur. - ○ Caput VIII: De prœlio a Messeniis cum Lacedæmoniis commisso et - fortiter utrinque factis narratio. - ○ Caput IX: Messenii post hanc pugnam calamitatibus afflicti in - montem et urbem Ithomen secedunt — Delphos mittunt ad oraculum - consulendum — ad oraculi effatum exsequendum virginem ex - Æpytidarum genere quærunt — Aristodemus filiam immolandam tradit, - ac dein ipse illam interficit. - ○ Caput X: Sexto anno post Lacedæmonii contra Ithomen exercitum - ducunt — cum Messeniis æquo Marte pugnant — in hac pugna Euphaes - rex vulneribus confectus moritur — Aristodemus rex a Messeniis - electus bellum continuat. - ○ Caput XI: Quinto anno regni Aristodemi Lacedæmoniis et Messeniis - socii auxilio veniunt, et sic prœlium committitur — de hoc - prœlio, quo Lacedæmonii fugantur, narratio. - ○ Caput XII: Lacedæmonii hac pugna perculsi oraculum Delphicum - consulunt — a Messeniis socios abducere student — Messenii quoque - Delphicum oraculum consulunt — Lyciscus, qui Spartam aufugerat, - ab Arcadibus capitur, et absolvitur — Messenii denuo Delphos - mittunt ad Pythiam de belli eventu consulendam — Pythiæ effatum - Spartanis indicatur, qui Œbalo auctore fraudulenter in illo - exsequendo prævertunt — Ophioneus, vates cæcus, visum recipit. - ○ Caput XIII: De iis quæ Messeniorum exitium portenderunt — - Aristodemus de patriæ salute desperans sese ipsum ad filiæ - tumulum interficit — Messenii non regem, sed Damin summum - prætorem deligunt — obsidione et fame coacti Ithomen relinquunt — - de tempore hujus belli Messenici finiti. - ○ Caput XIV: Messenii emigrantes in varias regiones discedunt — - Lacedæmonii urbem Ithomen funditus evertunt, et terram - Messeniorum distribuunt — de iis quæ Messeniis ipsis a - Lacedæmoniis acciderunt — Messenii his malis vexati defectionis - consilia ineunt — de Aristomene ejusque natalibus. - ○ Caput XV: De tempore belli Messeniaci secundi — prœlium - committitur æquo Marte ad Deras et Aristomenes prætor cum summa - potestate eligitur — Lacedæmoniis ex oraculo ab Atheniensibus - belli ducem petentibus Tyrtæus mittitur — Messeniis et - Lacedæmoniis socii auxilio veniunt et prœlium paratur. - ○ Caput XVI: Sacris utrinque a vatibus factis, prœlium initur — de - Aristomenis rebus in hac pugna gestis — Spartanos clade perculsos - Tyrtæus elegos canendo excitat — de honore Aristomeni a feminis - habito, et illius clypeo — Aristomenes urbem Pharin expugnat et - vulneratur — Caryatides virgines comprehendit, et magna accepta - pecunia reddit. - ○ Caput XVII: Aristomenes, qui feminas Cereris sacra facientes - comprehendere tentat, ab iis capitur, sed eadem nocte salvus - evadit — tertio belli anno Lacedæmonii ad Magnam Fossam pugnaturi - Aristocratem, regem Arcadum, pecunia corrumpunt — de vindicta - Neoptolemea dicta, qua Lacedæmonii postea afficiuntur — - Aristocrates prœlii initio Arcades ex acie subducit, et per - medios Messenios cum iis aufugit — Messenii magna clade funduntur - et fugantur — Aristomenes fugientes colligit, et cum iis in - montem Iram sese recipit, ubi per undecim annos Lacedæmoniorum - obsidionem sustinet. - ○ Caput XVIII: Messenii, Ira occupata, ex Laconico agro omnis - generis prædas agunt — de frugum inopia et seditione inde Spartæ - orta — Aristomenes Amyclas capit, vulneratur et vivus captus in - Cæadam conjicitur — inde miro modo evadit et in Iram redit. - ○ Caput XIX: Aristomenes Corinthios Lacedæmoniis opem laturos noctu - opprimit — sacra, quæ Hecatomphonia vocantur, facit — Lacedæmonii - inducias quadraginta dierum pangunt, per quos sagittarii - Cretenses Aristomenem incautum capiunt — Aristomenes a virgine - quadam vinculis liberatur. - ○ Caput XX: Ira undecimo post obsessionem anno expugnatur, et - oraculi effatum sic exitum habet — Aristomenes quoddam - Messeniorum arcanum defodit in monte Ithome — de exitio Messeniis - adulterio et proditione importato. - ○ Caput XXI: De Ira proditione expugnata narratio. - ○ Caput XXII: Arcades Messenios Ira expulsos ad Lycæum montem - benevole excipiunt — Aristomenes, qui Spartæ invadendæ consilium - capit et perficere parat, ab Aristocrate denuo proditur — - Aristocratis proditione indicata, Arcades illum lapidibus - conficiunt. - ○ Caput XXIII: Messeniorum superatorum alii in Helotarum numerum - referuntur, alii Cyllenen se recipiunt, et coloniæ deducendæ - consilium capiunt — de tempore secundi belli Messeniaci finiti — - Anaxilas, Rhegii in Italia tyrannus, Messenios arcessit et in - Siciliam traducit — Messenii cum Rheginis Zanclæos superant, et - cum his juncti urbem Zanclen incolunt quam Messenen appellant — - de Hercule Manticle. - ○ Caput XXIV: Aristomenes, sorore et filiabus in matrimonium datis, - Rhodum concedit et ibi moritur — Messenii inter Helotas relati - deficiunt et in montem Ithomen secedunt — Messeniis certis - conditionibus ex Ithome abire jussis Athenienses Naupactum - inhabitandam dant. - ○ Caput XXV: Messenii Naupactum incolentes Œniadis in Acarnania - bellum inferunt, eorumque urbem capiunt — proximo anno Acarnanes - omnes aggrediuntur Messenios qui Œniadis sunt — Messenii prœlium - committunt cum Acarnanibus — obsidentur et urbe relicta Naupactum - se recipiunt. - ○ Caput XXVI: Messenii odium in Lacedæmonios præcipue in bello - Peloponnesiaco exserunt — a Lacedæmoniis Naupacto ejiciuntur et - in Siciliam ac Rhegium, plurimi ad Euesperitas Libyæ abeunt — - Messeniis reditus in Peloponnesum portenditur — post pugnam ad - Leuctra Messenii a Thebanis in Peloponnesum revocantur — - Epaminondæ somnium de regione Messeniis revocatis assignanda — - Epiteles somnio monitus Aristomenis depositum reperit. - ○ Caput XXVII: De causa iræ Dioscurorum in Messenios — Bacidis - vaticiniis et initiorum ratione a sacerdotibus literis consignata - — Epaminondas ad urbem Messeniis condendam omnia parat — sacris - solenniter factis urbs exstruitur et Messene vocatur, aliaque - oppida a Messeniis restituuntur — de tempore reditus Messeniorum - in Peloponnesum eorumque exilii diuturnitate cum aliarum gentium - exilio collata. - ○ Caput XXVIII: Lacedæmonii, Thebanis in bello Phocico occupatis, - Messeniis denuo bellum inferunt — Messenii cum sociis resistunt - et tandem cum Philippo Macedonum rege societatem jungunt — - Messenii Elidem dolo occupant — de simili et aliis in Homero - strategematibus. - ○ Caput XXIX: Demetrius, Philippi filius, cum Macedonibus Messenen - invadit — cur Messenii Achæorum concilio sese non junxerint — - Megalopoli a Cleomene capta, Messenii Philopœmenem cum Arcadibus - excipiunt ac dein Spartam cum sociis expugnant — Nabis, - Lacedæmoniorum tyrannus, Messenen occupat et certis conditionibus - discedit — Achæi de Messeniis questi iis bellum inferunt — - Philopœmenem vivum capiunt Messenii et iterum Achæorum communi - annumerantur. - ○ Caput XXX: Descriptio Messeniacæ regionis et urbium — Abia urbs — - Pharæ et quæ ad ejus conditoris, Pharis, genus pertinent — de - Fortunæ nomine primum ab Homero commemorato — de primo Fortunæ - signo, polo capiti imposito et Amaltheæ cornu exornato. - ○ Caput XXXI: De Apollinis luco Carnio — urbe Thuriatarum — vico - Calamæ, loco Limnæ dicto ac fontibus Pamisi fluvii — urbe - Messeniorum sub Ithome sita — Messenes muri cum aliarum urbium - muris comparati, aliaque memoranda — de Laphriæ Dianæ cultu et - Diana Ephesia — Curetum æde — signis memorandis in Æsculapii - templo — Messenes templo et picturis in eo. - ○ Caput XXXII: De signis Hierothysii ita dicti a Messeniis ac - gymnasio et signis in eo — Æthida a Messeniis ut heroe culto — - Aristomenis sepulcro et sacris, quæ ibi fiunt — Aristomene mortuo - ad Leuctra pugnante — Thebanorum de Aristomenis clypeo narratio. - ○ Caput XXXIII: De acropoli Messeniorum et fonte Clepsydra — - Messeniis incunabula Jovis sibi vindicantibus, et Ithome ac Neda, - nutricibus Jovis — signo et cultu Jovis Ithomatæ — Mercurii signo - Atticæ formæ, fluvio Balyra et Thamyride — campis Stenyclericis, - luco Carnasio et signis in eo — reliquiis Andaniæ et Electra ac - Cœo fluviis — reliquiis urbis Dorii Thamyridis calamitate. - ○ Caput XXXIV: De Pamiso fluvio et piscibus animalibusque variis - fluviis peculiaribus — urbe Corone, agro Inûs sacro, Biante - fluvio et Plataneti fonte — urbis Corones denominatione et - memorandis — de prisco Apollinis Corinthi templo ad mare — oppido - Colonides dicto — Asinæis et Dryopibus — Asine urbe et aliis - locis. - ○ Caput XXXV: De Mothone, ejusque denominatione — Naupliensibus - Mothonen incolentibus et libertate a Trajano Mothonæis concessa — - Epirotarum imperio populari — calamitate Mothonæis ab Illyriis - illata — memorandis in urbe Mothone, templo Minervæ Anemotidis — - de diverso aquarum colore et natura. - ○ Caput XXXVI: De promontorio Coryphasio et urbe Pylo — memorandis - in urbe Pylo — Nestoris bobus et priscorum hominum pecoris et - gregis studio — Sphacteria insula — memorandis Cyparissiarum et - Neda fluvio. - - ● Liber V: Eliaca Priora - ○ Caput I: De quinque Peloponnesi partibus — Eleorum origine, - primis regibus, et Endymione — Epeo et Epeis — Endymionis morte — - Œnomao ac Dolope — Ætolo, unde Ætoli, et Eleo, unde Elei dicti — - Augea et Hercule — Amarynceo et Actore ejusque filiis. - ○ Caput II: De Herculis expeditione adversus Augeam et Actoris - filiorum cæde — Elei hujus cædis pœnas expetunt ab Argivis — - Molione Eleos ab Isthmicis ludis diris arcet — de causis, cur - Elei Isthmicos ludos non frequentaverint, duplex narratio. - ○ Caput III: Hercules cum sociis Elidem capit — Eleam terram Phyleo - tradit — Eleorum feminæ quam ob causam Minervæ cognomine Matri - templum dedicaverint — de Eleorum regibus post Augeæ mortem — - Dores Eleo regnante in Peloponnesum redeunt Oxylo duce. - ○ Caput IV: De Oxylo alia narratio — varia quæ ad Oxylum pertinent - — post Oxylum Laias regnum obtinet — dein Iphitus, qui Olympicum - certamen restituit — de bellis, quibus interfuerunt Elei. - ○ Caput V: Aristotimus, qui postea Elidis regnum obtinet, a Cylone - interficitur — de bysso, quæ in Eleo agro gignitur — regione - Samico dicta, Triphylia et urbe Lepreo — urbis Leprei conditore, - nominis origine et memorandis — fluvio Anigro ejusque malo odore - — antro Anigridum Nympharum. - ○ Caput VI: De urbe Samia et de Samico — Arene — Scilluntis - reliquiis — Xenophontis fuga et exilio in Scillunte — monte Typæo - ad viam Olympiam versus, et Callipatira seu Pherenice, femina in - Olympico certamine deprehensa. - ○ Caput VII: De Alpheo et fluviis in eum influentibus — de Alpheo - et Arethusa fabula — de aliis fluviis paludem vel mare - perlabentibus ac Maris mortui mira ratione — Olympicorum ludorum - origine et denominatione — Hyperboreis. - ○ Caput VIII: De variis regibus, qui post Herculem ludos Olympicos - celebrarunt — ludis Olympicis post Oxylum usque ad Iphitum - cessantibus — primo cursus certamine, reliquisque certaminis - generibus institutis. - ○ Caput IX: Nonnulla Olympica certamina ab Eleis abolentur — de - Calpes et Anabatarum cursu — Olympicorum ludorum ordine — ludorum - præfectis (Agonothetis) — Hellanodicis. - ○ Caput X: De Jovis luco, Alti dicto — templi Jovis Olympici - descriptio. - ○ Caput XI: Simulacri Jovis Olympii ejusque throni in templo - Olympico accuratior descriptio. - ○ Caput XII: De ebore, elephanti cornu, non dente — velo laneo in - templo Jovis Olympii — donariis et signis hujus templi — Adriani - et Trajani Imperatorum statuis operibusque Trajani insignibus — - Augusti Imperatoris signo ex electro et Nicomedis ex ebore - confecto — de electro — Neronis et aliis donariis. - ○ Caput XIII: De Pelopio in Alti — sacris Pelopis in illo — Pelopis - ossibus narratio — Pelopis et Tantali sede in Asia — ara Jovis - Olympii e cinere congesta et sacrificiis, quæ in ea fiunt — ara e - sanguine constructa. - ○ Caput XIV: De Jove Ἀπομυίῳ — cur Olympica sacra albæ duntaxat - populi lignis adoleantur — de arboribus, quas varii fluvii - potissimum alunt — reliquis Olympiæ aris et diis, quibus sacra - ibi fiunt — ara ignotorum deorum — Καιροῦ, Jovis filii — Telluris - ejusque oraculo, aliisque. - ○ Caput XV: De reliquis memorandis in Alti, ædificio, Phidiæ - officina dicto — Leonidæo — Oleastro Callistephano — Mœragetæ et - Jovis ὑψίστου aliisque aris — Prytaneo — Eleorum prisco - sacrificandi ritu — sacris Junonis Ammoniæ et Parammonis — - Doricis quæ in Prytaneo canuntur carminibus. - ○ Caput XVI: De Junonis templo — virginum cursus certamine, Heræa - dicto — hujus certaminis origine — sedecim feminarum collegio — - Physcoa et Narcæo. - ○ Caput XVII: De multis signis in templo Junonis — arca Cypseli — - scribendi ratione βουστροφηδὸν dicta — arcæ Cypseli accurata - descriptio. - ○ Caput XVIII: Descriptionis arcæ Cypseli continuatio. - ○ Caput XIX: Descriptionis arcæ Cypseli continuatio. - ○ Caput XX: De aliis donariis in æde Junonis Olympiæ, Iphiti disco, - et mensa, in qua coronæ victoribus positæ — de cadavere militis - saucii reperto narratio — de Œnomai columna — templo Matris - Deorum, Matroo dicto, et Philippeo. - ○ Caput XXI: Recensio donariorum Olympiæ positorum et signorum — - Jovis signa sex, Zanes dicta, et ex pecunia multatitia ob - largitionem in certaminibus Olympicis erecta — alia sex de - Callippi mulcta — alia duo — memorantur alii, qui in ludis - Olympicis largitionibus usi multati sunt, Philostratus — - Apollonius — Didas et Garapammon — Damonicus — de Echus porticu - et Sarapione ob timiditatem multato. - ○ Caput XXII: De aliis Jovis signis Olympiæ positis — signis in - basi quadam lapidea — Abantide regione — signo Jovis a - Metapontinis erecto — signo Jovis a Phliasiis et alio a quibusdam - Leontinis posito. - ○ Caput XXIII: De Jovis signo a Græcis posito, qui ad Platæas - pugnarunt, cum civitatum nominibus inscriptis — ex his illæ - recensentur, quæ Pausaniæ tempore deletæ erant — de ænea columna, - in qua fœdus Atheniensium cum Lacedæmoniis in triginta annos - incisum — signo Jovis a Megarensibus — ab Hyblæis — a Clitoriis - Olympiæ posito. - ○ Caput XXIV: Multa alia Jovis signa a populis et singulis - hominibus in Alti posita recensentur — de signo Jovis Horcii in - curia posito, ad quod athletæ jurare solent — signo Alexandri - Magni Jovis habitu. - ○ Caput XXV: Alia præter Jovis signa recensentur, signa chori - puerorum a Messaniis naufragis Olympiæ posita — puerorum ab - Agrigentinis in muro Altis posita — de populis qui Siciliam - incolunt — binis Herculis signis — signis eorum, qui ad certamen - cum Hectore ineundum sorte ducti sunt — signo Herculis de cingulo - cum Amazone certantis - signo Herculis a Thasiis posito. - ○ Caput XXVI: De signo Victoriæ a Doribus Messeniis Olympiæ posito - — Micythi donaria recensentur — inter ea signum Agonis - (Certaminis) halteres portantis — de Micytho — Minervæ et - Victoriæ non alatæ signo — signis Herculis quorundam laborum ab - Heracleotis positis et de Heraclea ipsa. - ○ Caput XXVII: Donaria Phormidis Olympiæ — inter ea equus, cui - hippomanes inest — de muro cinere in duobus Lydiæ templis — signo - Phormidis — signis Mercurii arietem portantis et Mercurii cum - caduceo — bobus æneis a Corcyræis et Eretriensibus Olympiæ - positis — tropæo æneo ab Eleis erecto — Pentathli signo, - Mendæorum donario. - - ● Liber VI: Eliaca Posteriora - ○ Caput I: Post exordium recensentur signa et donaria insigniorum - in ludis Olympicis victorum Olympiæ posita. - ○ Caput II: Statuæ Lacedæmoniorum equis alendis inclitorum — de - statua Thrasybuli vatis et prisca ex animalium extis vaticinandi - ratione — Iamidis vatibus — Timosthenis et Antipatri aliorumque - statuis — Messenii e Peloponneso ejecti victoriarum in ludis - Olympicis expertes sunt et reducti illarum participes evadunt. - ○ Caput III: Recensio signorum athletarum Olympiæ positorum - continuata — de tempore expeditionis Eleorum et Thebanorum contra - Sicyonios — statua Cratini ex Ægira, illius ætatis hominum - pulcherrimi — statua Œbotæ, quem pugnæ ad Platæas non interesse - potuisse ex temporum ratione patet — statua Diconis Cauloniatæ et - de Cauloniæ urbis fatis — statua Lysandri Lacedæmonii. - ○ Caput IV: Recensionis signorum athletarum Olympiæ positorum pars - reliqua — statua Sostrati Sicyonii cognomine Acrochersitæ et - Leontisci — Olympias CIV ab Eleis non notata, quia Pisæi et - Arcades tunc ludos celebrarunt — puer tænia redimitus, unicum - Olympiæ signum a Phidia confectum — Chilonis Patrensis signum — - Aristotelis Stagiritæ — Archidami, regis Lacedæmoniorum — - Ergotelis Cretensis. - ○ Caput V: Signum Pulydamantis, qui statura corporis omnes - superavit, heroibus exceptis — de Scotussæ, Pulydamantis patriæ, - fatis — Pulydamantis alia, præter victoriam Olympicam, fortiter - facta narrantur — de Pulydamantis interitu. - ○ Caput VI: Pergit recensio signorum athletarum Olympiæ positorum — - de Euthymo pugili — Herois dæmonis cultu Temesæ instituto, eoque - ab Euthymo superato — pictura huc pertinente. - ○ Caput VII: Statua Diagoræ et Diagoridarum — de Dorieo ejusque - morte — porro recensentur athletarum signa Olympiæ posita. - ○ Caput VIII: Athletarum signa Olympiæ posita porro enumerantur — - de Damarchi mutatione in lupum narratio — de Timanthe ejusque - vitæ exitu — Timasithei rebus gestis et morte. - ○ Caput IX: Theogneti aliorumque signa — de Gelone ejusque curru - Olympiæ posito — Cleomede et iis quæ ei acciderunt. - ○ Caput X: Glauci Carystii statua et de eo narratio — porro - athletarum signa recensentur. - ○ Caput XI: Signa regum Macedoniæ, Philippi, Alexandri, etc. — de - Theagene varia narrantur — Theagenis signa in multis Græciæ locis - posita et culta. - ○ Caput XII: Dinomenis, Hieronis filii, donaria Olympiæ — de - Hierone, Hieroclis filio, et Dinomene — Arei, Lacedæmoniorum - regis, et Arati aliorumque donariis et signis. - ○ Caput XIII: Pila Chionidis victorias enumerans — Hermogenes Equus - dictus, et Polites cursu insignis — Leonidas cursu - celebratissimus — aliorum athletarum signa recensentur — de - Phidolæ equa — equo pilæ insistente, victoriæ Lyci monumento. - ○ Caput XIV: Athletarum signa, et qui ad illos pertinent, porro - recensentur — signum Milonis Crotoniatæ, de cujus ingenti robore - varia narrantur — Milonis mors — Pyrrhi regis signum — pila - Pythocrito tibicini erecta et aliorum signa. - ○ Caput XV: Athletarum signa Olympiæ porro recensentur — Pantarcis - signum — Clitomachi signum ejusque facta — Archidami, Agesilai - filii, ac Demetrii ejusque filii, Antigoni, signa — Arei, - Lacedæmoniorum regis — Ptolemæi, Lagi filii, Capri Elei signa. - ○ Caput XVI: Athletarum signa Olympiæ — Timonis — Hellados et - Elidis signa — de equestri curriculo — curru Polypithis et signis - Eleorum, qui athletæ non fuerunt — pila Dinosthenis, quæ viam ex - Olympia Lacedæmonem metitur — aliorum athletarum signis. - ○ Caput XVII: Athletarum signa ab alia Altis parte posita — - Ptolemæi, nepotis Ptolemæi Lagi, signum — Hermesianactis — - Eperasti vatis — Gorgiæ rhetoris signum et de eo memoranda. - ○ Caput XVIII: Cratisthenis Cyrenæi currus Olympiæ positus — - Anaximenis rhetoris et historici signum, ac de ejus ad Alexandrum - Magnum legatione — de ejus cum Theopompo simultate — Sotadæ - signum — primorum athletarum signa. - ○ Caput XIX: De thesauris in Alti super crepidine porina exstructis - — Sicyoniorum thesauro — Tartessio flumine et urbe — de - Carthaginiensium thesauro — Epidamniorum binis thesauris — - Sybaritarum thesauro — Libyum in Cyrene ac Selinuntiorum — - Metapontinorum — Megarensium — Geloorum thesauro. - ○ Caput XX: De monte Cronio et Saturni sacris in ejus vertice — - templo Lucinæ Olympiæ et dæmonis Sosipolidis sacris in eo — - Sosipolide ejusque cultus origine — Hippodamio, templo - Hippodamiæ, ejusque cultu — occulto in stadium introitu et de - ipso stadio — sacerdote Cereris Chamynes et Endymionis monumento - — carceribus equorum (ἄφερις), et quæ ad illorum formam et - rationem pertinent — ara rotunda, Taraxippo dicta, et variis quæ - de eo narrantur — alio Taraxippo in Isthmo et simili petra in - Nemea — Hippodamiæ signo ad unam metarum. - ○ Caput XXI: De templo Cereris Chamynæ et varia hujus cognominis - ratione — gymnasio Olympiæ et signis in eo — variis memorandis - trans fluvium Cladeum et Erymanthum — fluvio Diagone, templo - Æsculapii Demæneti et Apollinis Leucyanitæ — templo Minervæ - Cydoniæ in Pisæorum finibus — fluvio Parthenia et Harpinate — - sepulcro procorum Hippodamiæ quorum nomina recensentur. - ○ Caput XXII: De templo Dianæ Cordaces et cognominis origine — Pisæ - conditore, Pisæorum certaminibus cum Eleis et Anolympiadibus — - urbe Pylo ejusque reliquiis — vico Heraclea, fluvio Cythero ac - Nympharum Ionidum templo et nominibus — oppidulo Letrinis ac - Diana Alpheæa — Diana Elaphiæa. - ○ Caput XXIII: De gymnasio in urbe Elide ejusque septo, Xysto dicto - — memorandis in hoc gymnasio — alio minore gymnasii septo — - tertio gymnasii septo, Maltho dicto, et memorandis in eo — curia - Eleorum, Lalichmio dicta — via Siopes dicta et templo Dianæ - Philomiracis. - ○ Caput XXIV: De foro Eleorum, Hippodromo dicto — Hellanodiceone, - domicilio præfectorum ludorum — porticu Corcyraica, Pyrrhonis - sophistæ signo et monumento — templis et signis in foro, - Apollinis Acesii, Solis et Lunæ, Gratiarum, Amoris — Sileni - templo et Silenis — prisco templo, quod quernis columnis - sustinetur — domo sedecim feminarum. - ○ Caput XXV: De templo Elide Imperatoribus Romanis dedicato — - Veneris Cœlestis et Vulgivagæ templo ac signis — Orci (Ἅδου) - templo ejusque cultus apud Eleos origine — Fortunæ templo et - Sosipolidis cultu atque imagine picta — viri, Satrapæ dicti, - signo et cultu. - ○ Caput XXVI: De prisco theatro et Bacchi templo, de festo Thyiis - dicto — templo Minervæ in arce Eleorum — Cyllene, Eleorum navali, - et Mercurii signo, fascino arrecto — gignentibus Eleorum agri, - cultura serici apud Seres et Seria insula — Elidis et Achaiæ - finibus. - - ● Liber VII: Achaica - ○ Caput I: De Achaiæ situ et prisco nomine Ægialo — Ægiali primis - regibus, Xutho, Ione — Achæi, a Doribus ejecti, Tisameno duce in - Ægialum profecti Ionas expellunt — Iones ab Atheniensibus - recipiuntur. - ○ Caput II: Codri filii cum Ionibus et aliis Græcis coloniam in - Asiam deducunt — de tribus coloniis e Græcia deductis — Nelei in - Miletum adventu et de Milesiis — templo Apollinis Didymis et - Diana Ephesia — Androclus, Codri filius, Ephesum venit — de ejus - nece et sepulcro — Priene et Myunte ab Ionibus occupatis. - ○ Caput III: De Claro et Colophoniis — Lebediis — Teo ejusque - incolis — Erythræis — Clazomeniis et Phocæensibus. - ○ Caput IV: De Ionum urbibus in insulis Samo et Chio — Sami et - Samiæ stemma — de Sami incolis et Samothracia — de Junone Samia — - Dædalo — Chii nominis origine et incolis. - ○ Caput V: De Smyrnæ recentioris conditore Alexandro M. et Nemesum - cultu — Ionum regionis cœli clementia et claris templis — - Herculis templo Erythris — Minervæ Poliadis templo Erythris — - Ioniæ urbium variis memorandis ac balneis — antro Homeri. - ○ Caput VI: Post Ionum discessum in Asiam Achæi illorum regionem - sortiuntur, et duodecim urbes incolunt — de Achæorum principibus - et urbe Patris — bellis, quibus interfuerunt Achæi — Chilone - palæstrita et Adrasto Lydo — rerum Græcarum conditione post - Gallorum abitum in Asiam. - ○ Caput VII: De Achæorum potentia et concilio Achaico — - Lacedæmoniorum bello contra Achæos suscepto — Philippi, Demetrii - filii, sceleribus — ejus bello cum Atheniensibus gesto et Romanis - Atheniensibus opem ferentibus. - ○ Caput VIII: Romani, duce Flaminio, cum Achæis Corinthum expugnant - — Achæi Romanorum socii — Achæi Spartæ muros demoliuntur et - Lacedæmoniis graviter imperant — Lacedæmonii ad Metellum et - legatos Romanos confugiunt — de Macedonum rebus a Romanis eversis - et Sibyllæ oraculo illud significante. - ○ Caput IX: Metellus de Achæis dicto non audientibus querelas ad - senatum defert — Lacedæmonii in senatu Achæos criminantur — - Romani mittunt qui inter Achæos et Lacedæmonios disceptent — muri - Spartæ reficiuntur — Romani Lacedæmoniis faventes Achæis varie - adversantur. - ○ Caput X: Proditionis patriæ varia exempla apud plures gentes - enumerantur — Achæi per Callicratem proditi Romanis obnoxii - redduntur. - ○ Caput XI: Gallus a Romanis judex in Græciam missus plures - civitates a conventu Achæorum disjungit — de Atheniensium et - Oropiorum contentionibus — Achæi Oropiis opem ferre decernunt. - ○ Caput XII: Menalcidas Lacedæmonius perfidia superat Callicratem — - Diæi fraude bellum inter Lacedæmonios et Achæos conflatur, ad - quod componendum senatus Romanorum legatos mittit. - ○ Caput XIII: Achæi exercitum conscribunt contra Spartam Damocrito - duce — Lacedæmonii pugnam conserunt cum Achæis et fugantur — - Damocritus proditionis accusatus aufugit — Diæi, ducis Achæorum, - callidum facinus in Lacedæmonios — Menalcidas, dux - Lacedæmoniorum, urbe Iaso capta, odium civium incurrit et vitam - veneno finit. - ○ Caput XIV: Ex legatis Romanis Orestes Achæis senatus mandata - denuntiat — Achæi his permoti Spartanos Corinthi degentes - hostiliter comprehendunt — Critolaus, Achæorum dux, Romanis - bellum inferre cupiens eorum legatos eludit — Critolaus et - Pytheas sollicitant Achæos ad bellum contra Spartam et Romanos - suscipiendum — Romani Mummium consulem contra Achæos mittunt. - ○ Caput XV: Metellus Achæis veniæ et pacis conditiones fert — - Critolaus et Achæi, illis repudiatis, bellum capessunt — Achæi - prœlio superantur et Critolaus perit — Diæus, Achæorum dux, - bellum continuat — Metellus Thebas et Megaram capit. - ○ Caput XVI: Mummii cum Oreste adventus ad Isthmum — Achæi Romanos - aggressi fugantur — Diæi factum dissimile facto Callistrati — - Diæus se veneno conficit — Mummius Corinthum capit et evertit — - civitatum Græcarum magistratus constituit — illis Romani postea - pristinum statum reddunt et Achaiæ præsidem mittunt. - ○ Caput XVII: Græcia tunc temporis ad summam inopiam redacta — - Græciæ sors sub Nerone et Vespasiano — Achaiæ finium et urbium - descriptio, primum Dymes — de memorandis Dymes — Atte dæmone — - Œbota cursore. - ○ Caput XVIII: De Piro amne et urbe Oleno — Patrensium urbe et - Glauco amne — Patrensium de Baccho narratio — Patrei stemma — - urbs Patræ relicta et ab Augusto Imperatore restituta — de - memorandis urbis Patrensium, templo et signo Dianæ Laphriæ — - sacris anniversariis Dianæ Laphriæ. - ○ Caput XIX: De Eurypyli monumento et Diana Triclaria — Comætho et - Melanippo — Eurypyli arca. - ○ Caput XX: De deo Æsymnete dicto ejusque cultu — Minerva - Panachaide ac templis signisque deorum in urbe Patrensium — Odeo - Patrensium et Atheniensium — templo Dianæ Limnatidis — aliis - templis et signis. - ○ Caput XXI: De Baccho Calydonio ac Coresi erga Callirrhoen amore — - tribus Bacchi signis eorumque nominibus — Neptuni cognominibus - templa et signa in urbe Patrensium porro recensentur — de miro - Patrensium oraculo prope fontem — oraculo Apollinis — Thyrxei in - Cyaneis et Sarapidis templis Patris — feminis Patrensium. - ○ Caput XXII: De Pharis urbe, fluvio Piero et platanis miræ - magnitudinis — Mercurio Agoræo ejusque oraculo — lapidibus - quadrangulis a Pharensibus cultis et Phararum conditore — Tritæa - urbe et monumento picturis Niciæ exornato. — Tritææ conditore — - summorum deorum templo — itinere Ægium versus — mira amnis - Charadri vi. - ○ Caput XXIII: Reliquiæ urbis Argyræ — de Selemno amne et Argyra - fonte narratio — de Bolinæo amne et urbe Bolina — promontorio - Drepano et reliquiis urbis Rhypum — Ægio urbe, Lucinæ (Ilithyiæ) - templo ac signo — de Æsculapio disputatio — Ægii urbis memoranda. - ○ Caput XXIV: Ægii urbi memoranda porro enumerantur — Jovis - Homagyrii signum et Cereris Panachææ — synedrium Achæorum in urbe - Ægio — de Helice urbe et Neptuno Heliconio — Helice terræ motu - funditus eversa — de variis signis, quæ terræ motus præcedunt, et - horum varia ratione — Sipyli eversio. - ○ Caput XXV: Pietatis in supplices exhibitæ et læsæ exempla - memorantur — de tempore Helices excidii — oppido Cerynea — - memorandis Ceryneæ — oppido Bura — Herculis Buraici oraculo, quod - talis editur — amne Crathide et Ægis oppido — Gæo, Telluris - templo. - ○ Caput XXVI: De urbe Ægira ejusque navali — prisco urbis nomine - Hyperesia et recentioris origine — templis et signis Ægiræ - memorandis — Phelloe oppido ejusque memorandis — Pellene urbe — - Donussa oppido — Aristonautis, Pelleneorum navali. - ○ Caput XXVII: Memoranda in via Pellenen versus, Mercurius Dolius — - templum et festum Bacchi Lampteris et Apollinis Theoxenii — de - Pellenæorum gymnasio et de Promacho — Posidio, Neptuni templo, et - Mysæo, templo Cereris Mysiæ — Cyro, templo Æsculapii. - - ● Liber VIII: Arcadica - ○ Caput I: Arcadas mediterraneam Peloponnesi partem tenere, ex - reliquarum civitatum finium summa breviter repetita ostenditur — - de Pelasgo. - ○ Caput II: De Lycaone, Jove Lycæo, ludis Lycæis et Panathenæis — - hominibus deorum hospitibus et convivis — hominibus in deos - relatis — fabulis vero superstructis. - ○ Caput III: De Nyctimo ac reliquis Lycaonis filiis, urbibusque ab - iis conditis — Œnotrus natu minimus in Italiam trajicit — de - Callisto Lycaonis filia. - ○ Caput IV: De Arcade et regione inde dicta — ejus uxore Erato, - filiis et regno iis diviso — eorum posteris — Æpyto a serpente - sepe confecto — Aleo rege — Auge, Alei filia — Lycurgo rege - ejusque prole. - ○ Caput V: Echemo Arcadiæ regnum obtinente Dores Peloponnesum - ingrediuntur et fugantur — Agapenor rex Arcadas ad Trojam ducit - et Paphum condit — de Hippothoo et Æpyto, Arcadiæ regibus — - Cypselo regnante Dores Peloponnesum navibus invadunt — de Cypseli - posteris — Polymestore regnante Lacedæmonii Tegeatarum fines - invadunt — Æchmide regnante bellum Messeniacum geritur — - Aristocratis regis nefandum facinus — de Aristocrate, prioris - Aristocratis nepote. - ○ Caput VI: Arcadum res bellis gestæ memorantur — de vario ad - Arcadiam aditu. - ○ Caput VII: De campo Argo dicto — Dine, aqua maris dulci — aquis - ferventibus — Philippo, Macedonum rege — Olympiadis crudelitate - et Cassandri stirpe exstincta. - ○ Caput VIII: Chorus Mæræ — de fonte Arne narratio — de - Mantinensium urbe ejusque conditore et amne Ophi — Mantinensium - rebus bello gestis — Mantinea a Lacedæmoniis capta — reliquis - Mantinensium fatis usque ad Adriani imperatoris tempora. - ○ Caput IX: De Mantineæ urbis templis et signis memorandis — - Arcadis sepulcro et aliis monumentis — templo Veneris Symmachiæ - et Minerva Alea — Antinoi templo, cultu et imaginibus — Podaris - heroo. - ○ Caput X: De memorandis ad vias, quæ ab Mantinea in reliquam - Arcadiam ducunt — monte Alesio et Neptuni Hippii templo — undæ - marinæ scatebris in variis templis — tropæo de Lacedæmoniis - victis erecto et hujus pugnæ ratione — diis in prœliis opem - ferentibus — cervi cujusdam sacri longævitate. - ○ Caput XI: De loco Pelagos dicto — Peliæ filiarum tumulis et Peliæ - nece — loco Phœzôn dicto — Epaminondæ morte — Epaminondæ sepulcro - — fraudis ex nominum similitudine enatæ exempla proferuntur. - ○ Caput XII: De templo Jovis Charmonis, vario quercuum genere in - saltibus Arcadum et vico Methydrio — campo Alcimedonte et - Alcimedonte heroe ejusque filia Phialo — loco Petrosaca dicto — - viis Orchomenum versus, Ladæ stadio et Penelopes tumulo — priscæ - Mantineæ et vici Mæræ reliquiis — monte Anchisia et Anchisæ - monumento. - ○ Caput XIII: De memorandis in Orchomeniorum finibus, templo Dianæ - Hymniæ — Orchomeniorum priscæ urbis reliquiis et memorandis — - monte Trachy, et urbe Caphia — Aristocratis monumento, fontibus - Teneis et vico Amilo — via Stymphelum versus et Pheneum, ac Carya - vico. - ○ Caput XIV: De priscæ urbis Phenei reliquiis — Laonome, - Amphitryonis matre — alveo Olbii fluvii ab Hercule ducto — urbe - Pheneo, memorandis in ejus arce et Neptuni Hippii signo ab Ulysse - posito — primis æris conflandi inventoribus — Iphiclis monumento - et Iolao — Mercurio a Pheneatis imprimis culto, ludis Hermæis et - Myrtilo — maris Myrtoi denominatione, sacris Eleusiniis a - Pheneatis factis et Nao. - ○ Caput XV: De Petromate apud Pheneatas et persona Cereris Cidariæ - Cererisque Thesmiæ fano — memorandis in via Pellenen et Ægiram - versus — Telamone et Chalcodonte Herculis contra Eleos sociis — - Pheneatarum et Achæorum finibus, monte Crathide ot Dianæ Pyroniæ - templo. - ○ Caput XVI: De monte Geronteo et tribus fontibus Tricrena dictis — - monte Sepia et Æpyti sepulcro — aliis memorandis sepulcris, - Mausoleo et Helenæ, Hebrææ mulieris, sepulcro. - ○ Caput XVII: De monte Cyllene et Mercurio Cyllenio — vario materiæ - genere, qua ad lignea simulacra usi sunt veteres — variorum - animalium candido colore — monte Chelydorea — urbe Nonacri et - Stygis aqua. - ○ Caput XVIII: De Styge varia a poetis memoriæ prodita — Stygis - aquæ vi mortifera, frangente et dissolvente — montibus Aoraniis, - vico Lusis et Prœti filiabus a Melampode ibi sanatis. - ○ Caput XIX: De Cynæthaensibus et memorandis apud illos — fontis - Alyssi sanandi vi — via Clitorem versus. - ○ Caput XX: De Ladonis fluvii fontibus et Ladone ipso — de Daphne - et Leucippo narratio. - ○ Caput XXI: De fluvio Clitore et Aroanii fluvii piscibus Pœciliæ - dictis — Clitoriorum urbe, ejusque memorandis — templo et signo - Minervæ Coriæ. - ○ Caput XXII: De Stymphelo urbe — Stympheliorum de Junone narratio - — de Stympheli fonte et amne Stymphelo — volucribus - Stymphelidibus — Diana Stymphelia et signis virginum cum avium - cruribus — miraculo a Diana Stymphelia patrato. - ○ Caput XXIII: De Alea urbe, Bacchi festo Scieria dicto et feminas - flagellandi ritu — fluvio Trago — Caphyensium urbe, monte Cnacalo - et fonte Menelaide — arboribus vetustate insignibus — vico - Condylea et Dianæ cognominis Apanchomenes origine — Sorone - querceto, Arcadiæ feris et Siris inter Clitorios et Psophidios - finibus. - ○ Caput XXIV: De Psophide urbe ejusque conditore — Psophide, - Zacynthiorum arce, fluviis Aroanio et Erymantho, monte Lampea - atque apro Erymanthio — memorandis urbis Psophidis, templo - Veneris Erycinæ — Alcmæone, Amphiarai filio, et Eriphyles monili - — insulis Echinadibus — Erymanthi fluvii templo et signo, ac Nili - signis e nigro lapide — de Aglai Psophidii felicitate narratio. - ○ Caput XXV: Memoranda ad viam a Psophide Thelpusam versus, Tropæa, - Aphrodisium — de urbe Thelpusa, et fluvii Ladonis meatu ac - memorandis ad illum — templo duodecim deorum Thelpusæ et templo - Cereris Erinyos in Oncio — origine cognominum Cereris Erinyos et - Lusiæ, ac Neptuni Hippii — Arione equo — de Trygone, Æsculapii - nutrice, narratio — de amne Tuthoa et insulis Ladonis. - ○ Caput XXVI: De Heræa urbe ejusque memorandis — templis Bacchi - Politæ et Auxitæ — Corœbi sepulcro — urbe Aliphera ejusque - memorandis — Jovis Lecheatæ ara, fonte Tritonide et Myiagri - herois sacris — urbe Melæneis et Buphagio. - ○ Caput XXVII: De Megalopoli urbe — Megalopolis conditore — nomina - civitatum enumerantur, quarum incolæ Megalopolin migrarunt — de - Trapezuntiis emigrantibus — Megalopolitanorum vicis — tempore - Megalopolis conditæ — Megalopolitani a Lacedæmoniis ejiciuntur — - Aristodemo Megalopolitanorum imperium obtinente Lacedæmonii - Megalopolin invadunt et superantur — Lydiade Megalopolitanis - imperante Lacedæmonii Megalopolin obsident — Cleomenes - Megalopolin expugnat — de Buphago amne et heroe. - ○ Caput XXVIII: De Gortyne vico ejusque memorandis — fluvio Lusio - seu Gortynio frigore reliquos amnes superante — Teuthide vico, et - de Theutide, Arcadum duce ad Trojam, narratio — monumento - Paræbasio dicto et Brenthes urbis reliquiis. - ○ Caput XXIX: De Trapezuntis urbis reliquiis, loco Bathos dicto et - fonte Olympiade — Gigantum pugna cum diis — de Orontis cadavere - reperto narratio — de urbis Basilidis reliquiis et Thocnia urbe. - ○ Caput XXX: De Helissontis fluvii meatu, Neptuni Epoptæ templo — - Megalopolis ab Helissonte in duas partes divisæ memoranda, Jovis - Lycæi templum, Panis Sinoentis, Apollinis Bassæi vel Epicurii - signum — porticus Philippea, sex conclavia ἀρχεῖα dicta, et - porticus Myropolis dicta — de Polybio, Lycortæ filio — templo et - signo Jovis Servatoris. - ○ Caput XXXI: Memoranda Megalopolis porro recensentur, templum et - signa Magnarum Dearum, Cereris et Proserpinæ Sospitæ, cum aliis - signis additis — Nympharum Arcadicarum signa ac templum et signum - Jovis Philii — templum Veneris machinatricis — signa eorum, qui - primi Megalopolitanis initia instituerunt, et deorum signa - quadrangula forma — templum Proserpinæ — templum Minervæ Poliadis - et Junonis Teleæ ac fonte Bathyllo. - ○ Caput XXXII: Memoranda alterius urbis Megalopolis partis, - theatrum in Græcia maximum, curia Thersilium dicta et Ammonis - signum cornutum — Martis ara et stadium — templum Dianæ Agroteræ, - et deorum, qui Ergatæ dicuntur, signa quadrangula forma — ossa - Gigantis. - ○ Caput XXXIII: De Megalopoli diruta aliisque nobilibus urbibus - fortunæ arbitrio eversis — insula Chryse fluctibus hausta et - insula Hiera. - ○ Caput XXXIV: Memoranda in via a Megalopoli Messeniam versus, - templum dearum Maniarum — Dactyli monumentum, locus Ace dictus, - et de Orestis insania narratio — via ex Mantinensi agro ad - Alpheum, Nymphas, Hermæum. - ○ Caput XXXV: Via Megalopoli Carnasium versus oppidum Messeniorum. - — Hermæum et termini Megalopolitanorum et Messeniorum, ibique - signa deorum posita — via a Megalopoli Lacedæmonem versus — de - Belbina — viæ a Megalopoli in interiorem Arcadiam, Scias vicus — - Tricolonorum, Zœtiæ aliarumque urbium reliquiæ — Callistûs - sepulcrum et templum Dianæ Callistæ — campus Schœnus, et Atalantæ - curricula. - ○ Caput XXXVI: De Methydrio urbe ejusque memorandis — monte - Thaumasio, ubi Rhea Jovem peperisse fertur — memorandis in via ad - Mænalum, templo Boni Dei — Boreæ venti sacris — memorandis ad - Mænalium montem — colle, urbe et Mercurio Acacesio — templo - Despœnæ. - ○ Caput XXXVII: Sacri Despœnæ septi memoranda — Despœnæ et Cereris - earumque solii signa — de Anyto et Titanibus — speculo miro — - Megaro et sacris Despœnæ — de Despœna — luco Despœnæ — Panis - templo — Pane et Eratone nympha vaticinantibus. - ○ Caput XXXVIII: De Lycosura omnium urbium prima et vetustissima — - monte Lycæo ejusque parte Cretea dicta — Nymphis, quæ Jovem - nutriverunt, et fonte Hagno — Panis templo in Lycæo — Lycæi - montis admirandis, Jovis Lycæi sacro luco — templo et sacris - Apollinis Parrhasii — agro Thisoensi et pluribus fluviis Achelois - — montibus Nomiis et Panis templo. - ○ Caput XXXIX: De fluvio Platanistone in via ad Phigaliam urbem — - Phigalo et Phigalensium discessu ac reditu — Phigaliæ urbis situs - et memoranda — Bacchi Acratophori templum et signum. - ○ Caput XL: In Arrhichionis signo priscæ formæ ratio memoratur — de - Arrhichione pancratiasta ob victoriam post mortem ab Eleis - coronato — de eodem honore Creugæ habito, et cæstibus μειλίχαι - dicuntur. - ○ Caput XLI: Polyandrium in Phigalensium foro — fluvius Lymax unde - dictus — de Neda fluvio — Eurynome ejusque sacris — montibus - Phigaliæ, Cotylio et Elaio, vico Bassis et templo Apollinis - Epicurii — Lymacis fluvii fonte et loco Cotylo dicto. - ○ Caput XLII: De monte Elaio et Cereris Nigræ antro — de Cereris - luctu et secessu Phigalensium narratio — de Cereris Nigræ prisco - signo — illius recentiori signo ab Onata confecto — Cereris Nigræ - sacris. - ○ Caput XLIII: De urbe Pallantio — Evandro Pallantii ad Tiberim - conditore — Antonini Pii rebus bello gestis et beneficiis in - Græcas et alias gentes collatis — illius filii Antonini rebus - gestis. - ○ Caput XLIV: Via a Megalopoli Pallantium et Tegeam versus — urbs - Hæmoniæ, Oresthasii atque Aseæ urbis reliquiæ — Alphei et Eurotæ - fluviorum fontes et conjunctio — mons Boreum et locus Choma - dictus — memoranda Pallantii, templum Deorum Purorum — campus - Manthyricus, mons Cresium et templum Aphnei in eo — fons - Leuconius. - ○ Caput XLV: De Tegeatarum regione et urbe — Tegeatarum rebus bello - gestis et Ancæi Echemique fortiter factis — templo Minervæ Aleæ — - ejus recentioris templi uberior descriptio. - ○ Caput XLVI: Minervæ Aleæ priscum signum et apri Calydonii dentes - ab Imperatore Augusto ablati — plura deorum signa diversis in - locis bello ablata memorantur. - ○ Caput XLVII: De recentiori Minervæ Aleæ signo — donaria et - memoranda templi Aleæ Minervæ recensentur — de ludis, qui Aleæ et - Halotia dicebantur — templo Minervæ Poliatidos et Dianæ - Hegemones. - ○ Caput XLVIII: In foro Tegeatarum legislatorum signa pilis - sustinentur — de variis coronis victoriæ insignibus — Martis - signo Gynæcothœna dicto — Jovis Telii ara et signo quadrangulo — - Ilithyia dicta Auge Ingenicula (ἐν γόνασι), ac de Auges partu - varia narratio — de reliquis in Tegeatarum foro memorandis. - ○ Caput XLIX: De Philopœmene ejusque rebus gestis. - ○ Caput L: Philopœmen arma Achæorum cum aliis mutat — in pugna ad - Mantineam bene rem gerit — in ludis Nemeis plausu excipitur — ad - eum occidendum a Philippo Demetrii filio percussores mittuntur — - de Philopœmenis rebus contra Nabin et Lacedæmonios gestis. - ○ Caput LI: Philopœmenis res gestæ porro enumerantur — de - Philopœmenis morte. - ○ Caput LII: De fortium virorum Græciæ proventu in Philopœmene - exstincto — viri fortes Græciæ breviter recensentur — versus - Philopœmenis signo inscripti memorantur. - ○ Caput LIII: Cur Tegeatæ Apollini Agyieo signa dedicaverint, - enarratur — de Cydone, Gortyne et Catreo Tegeatarum et Cretensium - diversa narratio — de Rhadamantho — quattuor signis Apollinis - Agyiei et aliis templis ac signis Tegeæ — cultu Jovis Clarii — - reliquis Tegeæ memorandis. - ○ Caput LIV: De Alpheo flumine Lacedæmoniorum et Tegeatarum fines - constituente — Alphei singulari cursu — Orestis sepulcro et - fluvio Garate — memorandis in via quæ a Tegea Argos ducit, templo - Bacchi Mystæ — monte Parthenio. - - ● Liber IX: Bœotica - ○ Caput I: Bœotia Atticæ finitima a Bœoto nomen accepit — de - Platæensibus eorumque regibus ac rebus contra Xerxem gestis — - Platæenses bis ejecti et restituti. - ○ Caput II: Hysiarum et Erythrarum urbium reliquiæ — Mardonii - sepulcrum — Actæonis petra et de Actæone narratio — tumuli - occisorum in pugna Platæensi et ludi Eleutheria dicti — de - memorandis urbis Platææ, Junonis Τελείας templo et signo. - ○ Caput III: De Junone Nympheuomene dicta narratio — quænam signa - antiquitus Dædala dicta, et inde Dædalum artificem nomen - accepisse asseritur — de festi Dædalorum ratione — de festis - Dædalorum minorum et majorum — antrum Nympharum Cithæronidum, - Sphragidium dictum. - ○ Caput IV: De templo et signo Minervæ Areæ — reliquis Platææ - memorandis — fluvio Oeroe et de Scoli reliquiis. - ○ Caput V: De primis Thebaidis incolis et regibus, Ogygo, Cadmo — - Polydoro, Pentheo — Amphione et Zetho — de Amphionis musica arte - varia narratio — de Laio et Œdipode — Polynice et Eteocle — - Thebis ab Argivis captis et de Thersandro — de Tisameno et - reliquis Thebanorum regibus. - ○ Caput VI: De Thebanorum rebus bello gestis — calamitatibus - quibusdam divinitus significatis. - ○ Caput VII: Thebani ejecti a Cassandro restituuntur — de Cassandri - odio in Alexandri domum ejusque morte — Cassandri liberorum - factis — Thebanis in bello Mithridatico a Sylla multatis. - ○ Caput VIII: De Potniarum reliquiis, memorandis et templo Bacchi - Ægoboli — loco, ubi Amphiaraus terræ hiatu absorptus — septem - Thebarum portis, earumque nominibus. - ○ Caput IX: De Argivorum primo bello contra Thebas suscepto — - Thersandri et Epigonorum bello contra Thebanos — carmine de hoc - bello composito. - ○ Caput X: De memorandis prope Thebas — Apolline Ismenio, Minerva - ac Mercurio Pronais — Mantûs sella — Apollinis Ismenii annuo - sacerdote — Marlis fonte et Caantho. - ○ Caput XI: Memoranda Thebarum, Amphitryonis domus — imagines - mulierum, quæ Pharmacides dicuntur, et Herculis templum — de - Dædalo et Icaro — signis et ornamentis templi Herculis — ara - Apollinis Spodii. - ○ Caput XII: Apollinis Polii cultus apud Thebanos — de Cadmo - Phœnice, non Ægyptio, et Minervæ Phœnicio et Ægyptio nomme — - varia quæ de Harmoniæ nuptiis ac de Semele narrantur — de Pronomo - tibicine et variis modorum generibus. - ○ Caput XIII: De Epaminonda ejusque rebus bello gestis — bello - Lacedæmoniorum cum Thebanis — Scedaso ejusque filiabus — pugna - apud Leuctra cum Lacedæmoniis commissa. - ○ Caput XIV: De iis, quæ Leuctricam pugnam consecuta sunt — - Epaminondas Thespienses, qui Ceressum confugerant, ejicit — - Epaminondas ab Arcadibus arcessitur, Megalopolin condit et - Messenen restituit — Epaminondas Iphicratem fugat — capitis - arcessitur. - ○ Caput XV: Thebani Alexandro, Thessalorum tyranno, Pelopidam in - vinculis tenenti bellum inferunt — Orchomenios expellunt — - Epaminondas ad Mantineam a Gryllo Atheniensi occiditur — quæ - signo Epaminondæ inscripta fuerunt, memorantur. - ○ Caput XVI: Reliqua Thebarum memoranda, Ammonis delubrum a Pindaro - dedicatum — de tribus Veneris cognominibus ab Harmonia inditis — - Cereris Θεσμοφόρου templum et signum — Bacchi Lysii delubrum. - ○ Caput XVII: De aliis Thebarum memorandis, Dianæ Eucleæ delubro et - Antipœni filiabus pro patria mortem sponte oppetentibus — Minervæ - Zosteriæ signis — Zethi et Amphionis sepulcro — de Phoco et - Antiope narratio — de saxis quæ Amphionis cantum secuta sunt. - ○ Caput XVIII: Memoranda sepulcra in via a Thebis Chalcidem versus, - Menalippi — Tydei — sepulcra Œdipi filiorum et sacra, quæ ibi - fiunt — sepulcrum Hectoris et Œdipodius fons. - ○ Caput XIX: De loco Teumeso et Minervæ Telchiniæ templo — - Glisantis reliquiis et loco Serpentis Caput dicto — monte et Jove - Hypato — Harmatis et Mycalessi urbium reliquiis ac Cereris - Mycalessiæ templo — Aulide et memorandis ibi. - ○ Caput XX: De Delio, Apollinis templo — Tanagræ conditore, - denominatione et memorandis — de Tritone et Baccho narratio. - ○ Caput XXI: Tritonum forma describitur — de tauris Æthiopicis — - alce — martichora seu androphago, et serpentibus volucribus. - ○ Caput XXII: De templis et signis, qui Tanagræ sunt — Mercurio - Criophoro et Promacho — Corinnæ monumento — gallinaceorum duobus - generibus — monte Messapio, urbe Anthedone ejusque memorandis, - Cabirorum templo — loco, qui Glauci saltus appellatur. - ○ Caput XXIII: Memoranda ad Thebarum portas Prœtides — Pindari - monumentum et varia de Pindaro — de urbe Acræphnio et monte Ptoo - — urbe Larymna. - ○ Caput XXIV: Lacus Cephisis seu Copais et campus Athamantius — - urbs Copæ — Olmones et Hyettus urbes — urbs Cyrtones vel Cyrtone - — Corsea et Halæ urbes. - ○ Caput XXV: Prope Thebarum portas Neistas monumentum Menœcei — - locus, ubi Œdipi filii singulari certamine ceciderunt, et locus - Syrma Antigones dictus — trans fluvium Dircen Pindari domus - reliquiæ et matris Dindymenes templum — Themidis templum et - signum — lucus Cereris Cabiriæ et Cabirorum templum — de origine - arcanorum sacrorum apud Thebanos et de Cabiræis — de Cabirorum - sacris violatis. - ○ Caput XXVI: Campus Teneri et templum Herculis Hippodetæ — de - Sphinge varia narratio — Onchesti reliquiæ — urbs Thespia — - signum Jovis Saotæ et alia deorum signa Thespiæ posita. - ○ Caput XXVII: De præcipuo Cupidinis cultu apud Thespienses — de - Cupidinis natalibus varia narratio — de Cupidinis signis a - Lysippo et Praxitele confectis ejusque recentiore signo — Venere - et Phryne Praxitelis, aliisque memorandis Thespiæ — Herculis - templum et de Thestii filiabus narratio. - ○ Caput XXVIII: De monte Helicone — serpentum veneni varia natura. - ○ Caput XXIX: De Ephialte, Oto et urbe Ascra — Musis, earum - nominibus numeroque, ac de Piero — memorandis Heliconis, fonte - Aganippe, Eupheme Musarum nutrice, et de Lino. - ○ Caput XXX: De Musarum aliorumque signis in Helicone — poetarum - musicæ laude celebratorum signis — de Orpheo varia narratio — de - fluvio Helicone — urbe Libethra et Orphei monumento — Lycomidis. - ○ Caput XXXI: Arsinoes signum in Helicone — Priapi signum et cultus - — tripodes in Helicone positi, festum Musea dictum, Hippocrene — - de Hesiodi carminibus — Hesiodi morte — fluvio Lamo, Narcissi - fonte et de ipso Narcisso varia narratio. - ○ Caput XXXII: De Creuside navali Thespiensium — urbe Thisbe — urbe - Tipha — urbe Haliarto — Lysandri præclare factis — de Lysandri - flagitiose factis. - ○ Caput XXXIII: De monte Tilphusio, fonte Tilphusa ac de Tiresia — - memorandis Haliartiorum templo dearum Praxidicarum — fluvio Lophi - — vico Alalcomenis — Syllæ flagitiose factis ac morte — fluvio - Tritone. - ○ Caput XXXIV: De templo Minervæ Itoniæ — memorandis Coroneæ, - Junonis signo Sirenas manu tenente — monte Libethrio — monte - Laphystio, Hercule Charope et fluvio Phalaro — Orchomeno urbe - ejusque conditoribus. - ○ Caput XXXV: De Gratiarum vario numero et nominibus — Gratiarum - imaginibus et signis. - ○ Caput XXXVI: De reliquis Orchomeni regibus, Almo, Phlegya — - Phlegyarum bello contra Delphos et exitio — Minya et Minyis — - Orchomeno et Hyetto. - ○ Caput XXXVII: Almi genere exstincto, regnum Orchomeni ad Clymenum - transit — dein ad Erginum — de Trophonio et Agamede narratio — - Ascalapho et Ialmeno regnantibus Minyæ ad Trojam tendunt — - Orchomenii a Thebanis ejecti a Philippo Amyntæ filio - restituuntur. - ○ Caput XXXVIII: Memoranda apud Orchomenios — Minyæ thesaurus — - Minyæ et Hesiodi sepulcra — de Actæonis cultu — Melane et - Cephisso fluviis — Orchomeniorum divitiis et urbe Aspledone. - ○ Caput XXXIX: De Lebadia, olim Midea dicta — Hercyna puella et - fluvio ejusque antro — Trophonii templo ac signo aliisque - memorandis — Trophonii oraculum consulendi ratione — Trophonii - oraculo. - ○ Caput XL: Unde Bœotiis oraculum Trophonii innotuerit, memoratur — - de Dædali operibus — urbe Chæronea, olim Arne dicta — binis - tropæis in regione Chæronensium ac de Macedonibus tropæa non - admittentibus — polyandrio Thebanorum prope urbem Chæroneam — - Chæronensium cultu sceptri Agamemnonis, quod hastam vocant. - ○ Caput XLI: De Vulcani artis operibus — Eriphyles monili — - præcipitio supra Chæroneam, quod Petrachus appellatur. - - ● Liber X: Phocica - ○ Caput I: Phocidis nominis origo et situs — Phocensium res contra - Thessalos gestæ — Phocensium clades, et Phocica desperatio — - Phocensium victoria de Thessalis — Phocensium alia victoria de - Thessalis astutia parta — Phocensium a Persarum partibus - defectio. - ○ Caput II: Phocensibus, mulcta ab Amphictyonibus irrogata, - Philomelus, ut Delphici Apollinis templum occupent, suadet — - Phocenses Delphici Apollinis templum spoliant, et per decem annos - cum Thebanis bellum gerunt ducibus Philomelo — Onomarcho — - Phayllo — Phalæco. - ○ Caput III: Belli Phocici vel Sacri finis — nomina urbium - Phocicarum eversarum ac restitutarum — de aliis bellis, quibus - Phocenses interfuerunt. - ○ Caput IV: De Panopeo urbe — Thyiadibus feminis — reliquiis luti, - ex quo Prometheus homines confecit — de Tityo — urbe Daulide — - memorandis Daulidis — regione Tronis dicta. - ○ Caput V: Memoranda in via Delphos versus, ædes Phocicum dicta — - via Schiste dicta et Œdipi fata — de Delphis et oraculo Delphico - — Phemonoe, prima Apollinis sacerdote; et Bœo poetria — Apollinis - Delphici quinque templis paulatim exstructis. - ○ Caput VI: De vetustissimæ urbis Delphorum conditore Parnasso — de - urbis Lycoreæ nomine varia narratio et de Delpho — cur Delphi - Pytho appellati fuerint, varie narratur. - ○ Caput VII: Templi Delphici spoliatores varii memorantur — de - antiquissimi certaminis Pythici ratione et victoribus — tempore - et ratione certaminum ab Amphictyonibus institutorum — corona - laurea victoriæ Pythicæ præmio. - ○ Caput VIII: De Amphictyonum consessus origine et denominatione — - populis ab Amphictyone in commune consilium vocatis, et de - Nicopolitanis ab Augusto adjectis — triginta Amphictyonibus, qui - Pausaniæ tempore fuerunt — memorandis urbis Delphorum, templo - Minervæ Pronœæ et Massaliotarum gente — fluvio Plisto et aqua - Castaliæ — sacro Apollinis septo. - ○ Caput IX: Donaria inprimis memoranda Delphis posita enumerantur — - tauri æneum signum et de eo narratio — Tegeatarum donaria — - Lacedæmoniorum donaria — cladem Atheniensium ad Ægospotamos ducum - proditione accidisse, oraculis firmatur — equi Durii signum æneum - ab Argivis dedicatum. - ○ Caput X: Signa ex decima Marathoniæ pugnæ dedicata — donaria - Argivorum — Tarentinorum donaria et de urbe Tarento ex oraculo - condita narratio — de Tarante. - ○ Caput XI: De Sicyoniorum thesauro Delphis et Cnidiorum donariis — - Siphniorum thesauro — de Liparæis — Thebanorum, Atheniensium et - Potidæatarum thesauris — porticu ab Atheniensibus exstructa et - aliis donariis. - ○ Caput XII: De Herophile Sibylla ejusque carminibus et oraculis — - Marpesso urbe — continuatur de Herophile narratio — de Sibylla - Cumana, Demo dicta — Hebræorum femina fatidica, Sabba, et Phaenni - ac Peleadibus fatidicis — viris fatidicis. - ○ Caput XIII: Donaria Delphis posita porro enumerantur — de - bisontum, Pæonicorum taurorum, venatione — de Andriorum, - Phocensium, Pharsaliorum, Macedonum, Corinthiorum, Thebanorum et - Phliasiorum donariis — Mantinensium donarium et de Herculis cum - Apolline pugna de Tripode narratio — de Græcorum ob pugnam - Platæensem et Tarentinorum donario. - ○ Caput XIV: Bipennes Delphis dedicatæ — de Cycno et Tene narratio - — de Græcorum, qui contra Persas pugnarunt, donariis ac de - Themistoclis donariis a Pythia repudiatis — Delphorum donario — - Phrynes signo. - ○ Caput XV: Varia donaria Delphis dedicata porro enumerantur — - oraculum, quod Phaennis de Gallorum expeditione protulit — - Atheniensium donarium — Cyrenæorum donarium, et de Batto loquelam - recuperante. - ○ Caput XVI: Reliquiæ donariorum regum Lydiæ, Alyattis crater — de - umbilico Delphico orbis terrarum medio, et Lacedæmoniorum atque - Ætolorum donariis — Elyriorum aliorumque — Liparæorum donariis — - primo omnium donario Delphico. - ○ Caput XVII: Donarium Sardorum — de insula Sardinia, ejusque - denominatione et incolis — de Aristæo — urbibus in Sardinia - conditis — insula Cyrno seu Corsica — insulæ Sardiniæ natura, - cœlo et animalibus — de risu Sardonio. - ○ Caput XVIII: Calliæ Atheniensis et Achæorum donarium — urbis - Phanæ obsidio et expugnatio — Rhodiorum et Ambraciotarum — - Orneatarum — Tisagoræ donarium e ferro elaboratum — Elatensium et - Massaliotarum donaria — Ætoliæ signum, Ætolorum et Gorgiæ - Leontini donarium. - ○ Caput XIX: Scyllidis urinandi arte insignis signum, Amphictyonum - donarium, et Hydnæ signum a Nerone ablatum — narratio Lesbia de - Baccho Phallene — signa in pinnaculis fastigatis templi Delphici - — Gallorum expeditiones — Gallorum Brenno duce in Græciam - irruptio uberius exponitur — numerus exercitus Gallorum et - equitatus singularis ratio, cum Persarum Immortalibus comparata. - ○ Caput XX: Græci ad Gallos propulsandos consilia capiunt et coeunt - — de Græcorum exercitu contra Persas ad Thermopylas congregato — - exercitu Græcorum contra Gallos collecto — Gallorum pars - Sperchium fluvium nando superat. - ○ Caput XXI: Brennus totum Gallorum exercitum Sperchio ponte juncto - trajicit et Heracleensium agros depopulatur — Brennus ulterius - progreditur, cum Græcis prœlium committit et fugatur — de Cydia - inter Athenienses virtute insigni — Gallis nulla occisorum - humandorum cura. - ○ Caput XXII: Galli Œtam ascendere conati superantur — Brennus - Ætoliam invadit, et illius duces in Callienses atrocissima edunt - facinora — Ætoli contra Gallos arma parant — Ætoli Gallos cædunt - — quæ Græcis ad Thermopylas propter Gallos acciderunt, - enarrantur. - ○ Caput XXIII: Brennus Delphos recta contendit — Græcorum copiæ, - quæ ad hostem a Delphis propulsandum convenerunt, recensentur — - prodigia, quæ in Gallos exstiterunt, memorantur — prœlium - committitur in quo Brennus vulneratur — Galli Panico terrore - turbantur et a Phocensibus omni commeatu privantur — numerus - Gallorum, qui varia ratione ibi perierunt — Athenienses cum - Bœotis Gallos insectantur et cædunt — Brennus ultro mortem - oppetit, et reliquæ Gallorum copiæ prorsus delentur — de tempore - Gallorum cladis. - ○ Caput XXIV: Memoranda in templi Delphici vestibulo, septem - Sapientum Græciæ nomina et sententiæ templo inscriptæ — Homeri - signum cum inscriptione — de Homeri et Clymenes sepulcro et - Homeri matre — memoranda in templo Delphico, Jovis Mœragetæ et - Apollinis Mœragetæ signum, Pindari sella e ferro fabricata — - memoranda extra templum Delphicum, Neoptolemi sepulcrum; lapis - Saturni, fons Cassotis. - ○ Caput XXV: Lesche Delphorum, Polygnoti picturis exornata — dextræ - partis picturæ, quæ Trojam captam et Græcorum classem domum - solventem exhibet, descriptio. - ○ Caput XXVI: Picturæ dextræ partis Lesches Delphicæ descriptio - continuatur — loricæ antiquæ descriptio. - ○ Caput XXVII: Picturæ dextræ partis Lesches Delphicæ descriptio - continuatur et absolvitur. - ○ Caput XXVIII: Picturæ lævæ partis Lesches Delphicæ, Ulyssis - descensum ad inferos exprimentis, descriptio — fratrum - Catinensium pietas in parentes — pietatis in deos nonnulla - exempla — de Eurynomo Inferorum dæmone. - ○ Caput XXIX: Picturæ lævæ partis Lesches Delphicæ descriptio - continuatur — de Ocno et Ionum proverbio inde petito. - ○ Caput XXX: Pictura lævæ partis Lesches Delphicæ porro - describitur: de Pandarei filiabus, de Phoco et Iaseo narratio. - ○ Caput XXXI: Descriptio picturæ lævæ partis Lesches Delphicæ - continuatur et finitur — de Meleagri morte varia narratio. - ○ Caput XXXII: Reliqua memoranda Delphorum — memoranda in via - Parnassum versus, antrum Corycium — antra maxime memoranda in - orbe terrarum, antrum Steunos — Apollini sacrum et Apollinis - signum corporis robur augens — antri Corycii descriptio — de urbe - Tithorea — Antiope et Phoco ac fluvio Cachali — templo et signo - Æsculapii cognomine Archagetæ — sanctissimo Isidis adyto et cultu - — simili Isidis apud Ægyptios cultu — eximio Tithoreæ regionis - oleo. - ○ Caput XXXIII: Urbs Ledon — Lilæa ejusque memoranda — Charadra et - fluvius Charadros — regio ad Cephisum fertilissima et de - Parapotamiis — urbs Amphiclea seu Amphicæa seu Ophitea et Dionysi - sacra — Tithronium et Drymæa. - ○ Caput XXXIV: De Elatea — Elateensium rebus bello gestis et - calamitatibus — Elateæ memorandis — templo Minervæ Cranææ ejusque - cultu. - ○ Caput XXXV: Urbs Abæ — Abæ Apollini sacræ et oraculo antiquitus - inclytæ — Abarum memoranda — urbs Hyampolis ejusque memoranda — - urbs Stiris et templum Cereris Stiritidis. - ○ Caput XXXVI: Fruticis cocci descriptio — urbs Ambrossus ejusque - memoranda — urbs Anticyra, Diana Dictynnæa, Anticyræ calamitates - — de elleboro et Anticyræ memorandis. - ○ Caput XXXVII: Memoranda extra urbem Anticyram — Bulis urbs - Phocidi finitima — fluvius Heracleus et memoranda Bulidis — - Cirrha navale Delphorum et Pythiorum circus, qui equos territare - ferebatur — Solonis strategemata in Cirrhæos — memoranda Cirrhæ. - ○ Caput XXXVIII: De Locris confinibus Phocensium et de eorum - denominatione mira et varia narratio — Amphissa urbs — memoranda - Amphissæ et initia celebrata pueris qui Ἄναχες appellantur — - Locrorum urbes, Myonia ejusque memoranda — Œanthea ejusque - memoranda ac Naupactus — carmina Naupactia et memoranda Naupacti - — templi Æsculapii rudera. - - - - ------------------------------------------------------------------------- - - - - - TRANSCRIBER'S NOTES - -For this transcription of the Latin translation of the _Descriptio -Græciæ_, the following bilingual edition was used: - - "Pausaniæ Descriptio Græciæ" (Parisiis, Editore Ambrosio Firmin Didot, - 1845) - -Any changes applied by the transcriber to the main text (only -typographical errors) and major changes in the index are noted in the -subjoined list of changes. - -In the index many minor changes (e. g. adding missing commas in -references; adding dots at the end of an index entry; changing lowercase -to uppercase characters in references) were silently corrected. The -numbers at the beginning of each entry in the list of changes represent -the page numbers in the original book. References were left as is, -without checking where they lead to. An exception to this rule were -entirely invalid references. Three instances of such invalid references -were left as is, because the correct passages they were pointing to, -could not be ascertained: - - 593: "Metrana opp. Trœzeniorum, III, 34, 1." - - 586: "Juno nata ad Imbrasum [...] signa, VII, 39, 9" - - 604: "Plataniston Arcadiæ fl., III, 34, 4" - -List of changes: - - 18: "ab Antigono veru utrum que" (2 lines) → "ab Antigono veru - utrumque" - - 18: "ea, ec quæ consuta est, nocte" → "ea, quæ consuta est, nocte" - - 19: "is qui in Leutrica" → "is qui in Leuctrica" - - 19: "a muliere dejectæ, interiise" → "a muliere dejectæ, interiisse" - - 23: "abduceret, amore Peribœae" → "abduceret, amore Peribœæ" - - 23: "tempestate in Scyron insultam" → "tempestate in Scyron insulam" - - 29: "pardorum dentes retunduntnr" → "pardorum dentes retunduntur" - - 33: "etiam Durius ex aere" → "etiam Durius ex ære" - - 39: "eodem die in duûm cubitum" → "eodem die in duûm cubitûm" - - 45: "dum reipublicæ præsset" → "dum reipublicæ præesset" - - 46: "canoran" → "canoram" - - 47: "aras ostendunt, Bacchi Anthii (_Floridi_)" → "aras ostendunt, - Bacchi Anthii (_Floridi_)," - - 50: "tangere dicatur: inacces sus" (2 lines) → "tangere dicatur: - inaccessus" - - 56: "e Scambonidarum sunt, pago" → "e Scambonidarum sunt pago" - - 56: "in quadam tantum carmiuum" → "in quadam tantum carminum" - - 57: "sed posteaquam Eleuthe renses" (2 lines) → "sed posteaquam - Eleutherenses" - - 64: "ib" → "ibi" - - 71: "vehi videtur. Ultra propylaea" → "vehi videtur. Ultra propylæa" - - 86: "filio Hippasi nepote procreatus" → "filio Hippasi nepote - procreatus." - - 87: "Deam, cui id est dedicacatum" → "Deam, cui id est dedicatum" - - 100: "mortem oppetissent. Allii" → "mortem oppetissent. Alii" - - 102: "cadaver ibi conditum eredunt" → "cadaver ibi conditum credunt" - - 102: "Habent Argivi alia quo que" (2 lines) → "Habent Argivi alia - quoque" - - 102: "in quo templum, Diras _Jugum_)" → "in quo templum, Diras - (_Jugum_)" - - 106: "I quum jam Peloponnesum" → "Is quum jam Peloponnesum" - - 117: "aquam illam ab Hercule in- entam" (2 lines) → "aquam illam ab - Hercule inventam" - - 118: "natu exilii experiundi et conciscendæ" → "natu exilii experiundi - et consciscendæ" - - 120: "est Hermione. Priscæ ubis" → "est Hermione. Priscæ urbis" - - 124: "hujusmodi: aquam illam, ets" → "hujusmodi: aquam illam, etsi" - - 125: "alter vicus, Neris: terties" → "alter vicus, Neris: tertius" - - 125: "Tanaus qui dicitur fluvius, Unus" → "Tanaus qui dicitur fluvius, - unus" - - 132: "regia item domo, insti gat" (2 lines) → "regia item domo, - instigat" - - 144: "Artemisiæ, Lygdamidis filiæ, Halicarnasi" → "Artemisiæ, - Lygdamidis filiæ, Halicarnassi" - - 144: "infantem portans. Sunt ibi dem" (2 lines) → "infantem portans. - Sunt ibidem" - - 144: "domo Polydori Booneta dicta templo" → "domo Polydori Booneta - dicta — templo" - - 149: "Est autem Phæbœum" → "Est autem Phœbæum" - - 158: "supra ripam Jovis Plusii (_Opulenti_" → "supra ripam Jovis - Plusii (_Opulenti_)" - - 164: "Templum quidem Alexandum" → "Templum quidem Alexandrum" - - 171: "Distat a Thalamis stadi" → "Distat a Thalamis stadia" - - 171: "Gereniæ Machaonis Æculapii" → " Gereniæ MachaonisÆsculapii" - - 182: "gradu origines suas refebat" → "gradu origines suas referebat" - - 184: "Delphos mittunt ad oraculem" → "Delphos mittunt ad oraculum" - - 194: "Archidamo Theopompi filio- ante" → "Archidamo Theopompi filio - ante" - - 195: "genere Iamidarum, Messenen Cresphonfes" → "genere Iamidarum, - Messenen Cresphontes" - - 195: "significationec" → "significationes" - - 204: "opibus fructum capietis læti." → "opibus fructum capietis - læti.»" - - 219: "steterunt, levius alios, alius" → "steterunt, levius alios, - alios" - - 224: "olim fuit Argolica illa vestutior" → "olim fuit Argolica illa - vetustior" - - 236: "nuptias recusasset, in Insulam" → "nuptias recusasset, in - insulam" - - 242: "de cervo et Gnos io" → "de cervo et Gnosio" - - 255: "At lteras duas feminas" → "At alteras duas feminas" - - 259: "quæ ædibus Oenomai" → "quæ ædibus Œnomai" - - 260: "relinquere vellet monuumentum" → "relinquere vellet monumentum" - - 263: "adstat torque cinctus mpuber" → "adstat torque cinctus impuber" - - 263: "semicirculi extremo, accinti" → "semicirculi extremo, accincti" - - 265: "ex insulis Cii, Melii" → "ex insulis Cii, Melii," - - 271: "Minervæ Victoria, quam Mantinenses," → "Minervæ Victoria, quam - Mantinenses" - - 281: "verum ad Pulydamantis titulos periculiaris" → "verum ad - Pulydamantis titulos peculiaris" - - 290: "Fuerunt numero coronæ eju" → "Fuerunt numero coronæ ejus" - - 296: "Æschines Eleus pancratio Olympionica, VI, 64, 13." → "Æschines - Eleus quinquertio Olympionica, VI, 14, 13." - - 299: "erat de curuli ce tamine" → "erat de curuli certamine" - - 303: "quidem sententia non allii" → "quidem sententia non alii" - - 305: "ugeri spatio maceria circumsepta" → "ugeri spatio maceria - circumsepta." - - 312: "certamen meditantes decurrnnt" → "certamen meditantes decurrunt" - - 328: "contra eos arma ceperunt," → "contra eos arma ceperunt." - - 344: "pars putresceret aut tabesceret" → "pars putresceret aut - tabesceret." - - 353: "enim ex ipsa vestutate" → "enim ex ipsa vetustate" - - 355: "Selemnus fluvius in mare exit" → "Selemnus fluvius in mare - exit." - - 357: "quædam divinitus præsigia" → "quædam divinitus præsagia" - - 357: "effecere in ejus varoginis" → "effecere in ejus voraginis" - - 361: "præ se fert, Sacer dotio" (2 lines) → "præ se fert, Sacerdotio" - - 363: "creditur; figura est quadragula" → "creditur; figura est - quadrangula" - - 374: "decantatum imitatus est Agesipolis" → "decantatum imitatus est - Agesipolis." - - 379: "honores habiti sunt. (7) Epaminon das" (2 lines) → "honores - habiti sunt. (7) Epaminondas" - - 381: "periret, expositam una um" → "periret, expositam una cum" - - 381: "a Ptoli Yero stdia" → "a Ptoli Yero stadia" - - 388: "(6) At enim abjectissimiis" → "(6) At enim abjectissimis" - - 390: "ab fontibus Ladonis se cundum" (2 lines) → "ab fontibus Ladonis - secundum" - - 391: "accipitrum et aquilarum facile," → "accipitrum et aquilarum - facile" - - 391: "non est facile inter noscere" → "non est facile internoscere" - - 397: "a læva Apollinis On cæatæ templum"→ "a læva Apollinis Oncæatæ - templum" - - 401: "Spartanorum omnium regum jam percensuimus," → "Spartanorum - omnium regum jam percensuimus)" - - 401: "Ejus certe Magalopolitanorum" → "Ejus certe Megalopolitanorum" - - 412: "et dimidia quidem viæ pans" → "et dimidia quidem viæ pars" - - 414: "victimas plurimas et peropimas" → "victimas plurimas et - peroptimas" - - 414: "templo et sacris Apoliinis" → "templo et sacris Apollinis" - - 424: "alterum belluæ latus Æncæum" → "alterum belluæ latus Ancæum" - - 426: "nunc Tegeæ signum est e," → "nunc Tegeæ signum est e" - - 428: "in Arcadum fines invassiset" → "in Arcadum fines invasisset" - - 429: "peditatus armaturam immutavit" → "peditatus armaturam - immutavit." - - 440: "aliis nihil est eis ne gotii" (2 lines) → "aliis nihil est eis - negotii" - - 442: "carmina et elegos scripit" → "carmina et elegos scripsit" - - 446: "carmine de noc" → "carmine de hoc" - - 452: "e castris domum concedendi" → "e castris domum concedendi." - - 457: "Serpentis Caput dicto monte" → "Serpentis Caput dicto — monte" - - 464: "consititiæ" in "in quo omnes arbores consititiæ" probably - incorrect. - - 468: "solebat, tantopere excerbavit" → "solebat, tantopere - exacerbavit" - - 468: "OEoclum natis olim qui" → "Œoclum natis olim qui" - - 485: "in cavernulam illam immitit" → "in cavernulam illam immittit" - - 498: "æneus tripus Hercuculi" → "æneus tripus Herculi" - - 504: "Sunt pone Potidætatarum" → "Sunt pone Potidæatarum" - - 514: "socii sive Libye sives" → "socii sive Libye sive" - - 515: "donum est Amphictyonum Scionæ us" → "donum est Amphictyonum - Scionæus" - - 515: "fuerant _infra aquas_ navium" → "fuerant _infra aquas_ navium)" - - 535: "fuisse hominem, cu præcipuum" → "fuisse hominem, cui præcipuum" - - 551: "Acacallis, Minois f., VII, 53, 4." → "Acacallis, Minois f., - VIII, 53, 4." - - 551: "Acræphnium urbs [...] IV, 40, 2" → ""Acræphnium urbs [...] IX, - 40, 2"" - - 552: "Adrianus imp. eponymus [...] VIII, 3" → ""Adrianus imp. eponymus - [...] VIII, 22, 3"" - - 552: "Æchmeas Parapotamius [...] X, 43, 8." → "Æchmeas Parapotamius - [...] X, 33, 8." - - 552: "Ægiæ opp. Lacon., III, 31, 5." → ""Ægiæ opp. Lacon., III, 21, - 5."" - - 552: "Ægimius Pamphyli pater, III, 28, 6." → "Ægimius Pamphyli pater, - II, 28, 6." - - 553: "t prudentia clarus, IV, 3, 8;" → "et prudentia clarus, IV, 3, - 8;" - - 554: "Agis Eudamidæ [...] VIII, 7, 7, 3" → "Agis Eudamidæ [...] VII, - 7, 3" - - 555: "Alexander Magnus materno [...] VII, 51." → "Alexander Magnus - materno [...] VII, 5." - - 555: "Alexander Magnus materno [...] VII, 32, 1." → "Alexander Magnus - materno [...] VIII, 32, 1." - - 555: "ejus lontes et meatus" → "ejus fontes et meatus" - - 556: "Amoris natales, IX, 57, 2" → "Amoris natales, IX, 27, 2" - - 556: "Amphio et Zethus [...] XI, 17, 4" → "Amphio et Zethus [...] IX, - 17, 4" - - 556: "Anactoriam condit, VII, 2," → "Anactoriam condit, VII, 2, 5." - - 557: "Anticyra opp. Phocidis [...] VI, 36, 6." → "Anticyra opp. - Phocidis [...] X, 36, 6." - - 557: "apro Calydonio; ab aprio" → "apro Calydonio; ab apro" - - 558: "Antipœni filiæ [...] XI, 17, 1." → "Antipœni filiæ [...] IX, 17, - 1." - - 558: "4, 3, 4. ejus filii ib. interemti" → "IV, 3, 7. ejus filii ib. - interemti" - - 559: "in Asiam transeunt, 7, 4, 6" → "in Asiam transeunt, I, 4, 6" - - 559: "Archidamia Cerceris" → "Archidamia Cereris" - - 560: "Aristodemus Messeniorum rex [...] devovet, IV, 8, 5" → - "Aristodemus Messeniorum rex [...] devovet, IV, 9, 5" - - 560: Missing word between "pro" and "filiam" in "Aristodemus - Messeniorum rex [...] filiam pro devovet" - - 561: "Ariston Agasiclis [...] III, 37, 7." → "Ariston Agasiclis [...] - III, 7, 7." - - 561: "Astyoche Actoris f., III, 37, 7." → "Astyoche Actoris f., IX, - 37, 7." - - 562: "Aulis portus [...] XI, 19, 7" → "Aulis portus [...] IX, 19, 7" - - 563: "Bacchi filii Ceramus [...] XI, 31, 2" → "Bacchi filii Ceramus - [...] IX, 31, 2" - - 563: "Bellerophontes Glauci [...] III, 27, 2" → "Bellerophontes Glauci - [...] II, 27, 2" - - 564: "Byzantii muri, VI, 31, 5." → "Byzantii muri, IV, 31, 5." - - 565: "Cares ab Ionibus [...] VII, 43, 4." → "Cares ab Ionibus [...] - VIII, 43, 4." - - 566: "Catanensium fratrum pietas, V, 28, 4." → "Catanensium fratrum - pietas, X, 28, 4." - - 570: "Corœbus Argivus; ejus rex" → "Corœbus Argivus; ejus res" - - 573: "Delphinium dicasterium Athen., XXVIII, 10." → "Delphinium - dicasterium Athen., I, 28, 10." - - 574: "Diana Cereris filia [...] III, 34, 9" → "Diana Cereris filia - [...] III, 24, 9" - - 574: "Diana Cereris filia [...] VIII, 41, 4" → "Diana Cereris filia - [...] VIII, 41, 4" - - 574: "Dinomenes Hieronis rex" → "Dinomenes Hieronis f., rex" - - 574: "Dinomenes Hieronis [...] VI, 42, 8." → "Dinomenes Hieronis [...] - VIII, 42, 8." - - 575: "divitiæ olim in [...] IV, 63, 3." → "divitiæ olim in [...] IV, - 36, 3." - - 577: "Eriopis Iasonis et Medeæ f., II, 2," → "Eriopis Iasonis et Medeæ - f., II, 3." - - 579: "Euthydemus Sicyonis tyrannus, II, 8, I" → "Euthydemus Sicyonis - tyrannus, II, 8, 2" - - 580: "Glaucon Athen. Olimpyonica" → "Glaucon Athen. Olympionica" - - 581: "Gythium Lacedæmoniorum navale, I, 27" → "Gytheum Lacedæmoniorum - navale, I, 27" - - 581: "Gythium [...] I, 27; V, III, 21, 4 et 6." → "Gythium [...] I, - 27, 5; III, 21, 4 et 6." - - 581: "Ἁγνὴ Libera, IV, 53, 4." → "Ἁγνὴ Libera, IV, 33, 4." - - 581: "Harpina ubs" → "Harpina urbs" - - 582: "Helicon Bœotiæ mons [...] plantæ et et" → "Helicon Bœotiæ mons - [...] plantæ et" - - 583: "Hercules Alcmenæ [...] cubitum x, V, 25, II" → "Hercules Alcmenæ - [...] cubitum x, V, 25, 12" - - 584: "Hydrus opp. Italiæ, VI, 19," → "Hydrus opp. Italiæ, VI, 19, 9." - - 584: "Euæchmæ pater, VI, 2, I." → "Euæchmæ pater, IV, 2, 1." - - 585: "Hyrnetho Temeni [...] VI; 2, 23, 3." → "Hyrnetho Temeni [...] - VI, 2, 23; 3." - - 585: "Marpessam uxorem ad" → "Marpessam uxorem ab" - - 586: "Istri fl. ostia [...] VIII, 28, 2" → "Istri fl. ostia [...] - VIII, 28, 2" - - 587: "Juppiter deorum summus [...] Amphitruonem" → "Juppiter deorum - summus [...] Amphitryonem" - - 591: "Manto Polyidi f., 43, 5." → "Manto Polyidi f., I, 43, 5." - - 591: "Medon Doriclidis f. statuarius, V," → "Medon Doriclidis f. - statuarius, V, 17, 2." - - 591: "Megalopolis Arcadiæ [...] VII, 33, 1" → "Megalopolis Arcadiæ - [...] VIII, 33, 1" - - 592: "Mercurius Autolyci pater [...] VI, 32, 4" → "Mercurius Autolyci - pater [...] VIII, 32, 4" - - 592: "Susis Trojam profectus, X, 31," → "Susis Trojam profectus, X, - 31, 7," - - 593: "dii tutelares et heroes, IV, 14; 7;" → "dii tutelares et heroes, - IV, 14, 7;" - - 593: "Messeniorum arx, IV, 38, 1" → "Messeniorum arx, IV, 33, 1" - - 593: "Minerva e cerebro [...] colosus" → "Minerva e cerebro [...] - colossus" - - 595: "Nabis Spartæ tyrannus [...] VII, 50, 5." → "Nabis Spartæ - tyrannus [...] VIII, 50, 5." - - 595: "Nacis Spartæ..." → "Nabis Spartæ..." - - 595: "Nemesis [...] VII, 7, 5, 3" → "Nemesis [...] VII, 5, 3" - - 595: "Neptunus Ageli et [...] IV, 42, 6" → "Neptunus Ageli et [...] - IV, 24, 6" - - 595: "Neptunus Ageli et [...] III, 31, 8" → "Neptunus Ageli et [...] - III, 21, 8" - - 596: "Nisæa navale Megarensium [...] IV, 39, 4" → "Nisæa navale - Megarensium [...] I, 39, 4" - - 596: "Nisæa navale Megarensium [...] IV, 44, 3" → "Nisæa navale - Megarensium [...] I, 44, 3" - - 597: "Olympias Neoptolemi filia [...] I, 2 , 6" → "Olympias Neoptolemi - filia [...] I, 25, 6" - - 598: "Orestheus Deucalionis f. Locridis rex, X, 88, 1" → "Orestheus - Deucalionis f. Locridis rex, X, 38, 1" - - 599: "Πανιχὸς φόβος, VIII, 23, 7." → "Πανιχὸς φόβος, X, 23, 7." - - 599: "Panyasis Polyarchi f., II, 29, 9; 11, 2" → "Panyasis Polyarchi - f., IX, 11, 2; X, 29, 9" - - 600: "Laphriam colunt, 43, 1, 7" → "Laphriam colunt, VII, 18, 8" - - 601: "Perimede Œnei [...] VII, 41." → "Perimede Œnei [...] VII, 4, 1." - - 602: "Philogenis Athen. Euctemonis f., VII, 7, 2, 4" → "Philogenis - Athen. Euctemonis f., VII, 2, 4" - - 603: "Phocæa Ionica [...] Phocænses" → "Phocæa Ionica [...] - Phocæenses" - - 607: "Pulydamas Scotussæus [...] VI, 5, 7, 27, 6." → "Pulydamas - Scotussæus [...] VI, 5, 7; VII, 27, 6." - - 610: "Sol Augeæ pater [...] II, 51, 1" → "Sol Augeæ pater [...] II, - 11, 1" - - 613: "templum æreum [...] I, 5, I, 18, 9." → "templum æreum [...] I, - 5, 5; I, 18, 9." - - 613: "Temulentia a Pausia picta, II, 72, 3" → "Temulentia a Pausia - picta, II, 27, 3" - - 614: "Themisycra ad Thermodontem" → "Themiscyra ad Thermodontem" - - 614: "Theocosmus Megar. [...] VI, X, 9, 8." → "Theocosmus Megar. [...] - X, 9, 8." - - 617: "Ulysses [...] equas puærit" → "Ulysses [...] equas quærit" - -*** END OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK DESCRIPTIO GRAECIAE *** - -Updated editions will replace the previous one--the old editions will -be renamed. - -Creating the works from print editions not protected by U.S. copyright -law means that no one owns a United States copyright in these works, -so the Foundation (and you!) can copy and distribute it in the -United States without permission and without paying copyright -royalties. Special rules, set forth in the General Terms of Use part -of this license, apply to copying and distributing Project -Gutenberg-tm electronic works to protect the PROJECT GUTENBERG-tm -concept and trademark. Project Gutenberg is a registered trademark, -and may not be used if you charge for an eBook, except by following -the terms of the trademark license, including paying royalties for use -of the Project Gutenberg trademark. If you do not charge anything for -copies of this eBook, complying with the trademark license is very -easy. You may use this eBook for nearly any purpose such as creation -of derivative works, reports, performances and research. Project -Gutenberg eBooks may be modified and printed and given away--you may -do practically ANYTHING in the United States with eBooks not protected -by U.S. copyright law. Redistribution is subject to the trademark -license, especially commercial redistribution. - -START: FULL LICENSE - -THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE -PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK - -To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free -distribution of electronic works, by using or distributing this work -(or any other work associated in any way with the phrase "Project -Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full -Project Gutenberg-tm License available with this file or online at -www.gutenberg.org/license. - -Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project -Gutenberg-tm electronic works - -1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm -electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to -and accept all the terms of this license and intellectual property -(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all -the terms of this agreement, you must cease using and return or -destroy all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your -possession. If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a -Project Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound -by the terms of this agreement, you may obtain a refund from the -person or entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph -1.E.8. - -1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be -used on or associated in any way with an electronic work by people who -agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few -things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works -even without complying with the full terms of this agreement. See -paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project -Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this -agreement and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm -electronic works. See paragraph 1.E below. - -1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the -Foundation" or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection -of Project Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual -works in the collection are in the public domain in the United -States. If an individual work is unprotected by copyright law in the -United States and you are located in the United States, we do not -claim a right to prevent you from copying, distributing, performing, -displaying or creating derivative works based on the work as long as -all references to Project Gutenberg are removed. Of course, we hope -that you will support the Project Gutenberg-tm mission of promoting -free access to electronic works by freely sharing Project Gutenberg-tm -works in compliance with the terms of this agreement for keeping the -Project Gutenberg-tm name associated with the work. You can easily -comply with the terms of this agreement by keeping this work in the -same format with its attached full Project Gutenberg-tm License when -you share it without charge with others. - -1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern -what you can do with this work. Copyright laws in most countries are -in a constant state of change. If you are outside the United States, -check the laws of your country in addition to the terms of this -agreement before downloading, copying, displaying, performing, -distributing or creating derivative works based on this work or any -other Project Gutenberg-tm work. The Foundation makes no -representations concerning the copyright status of any work in any -country other than the United States. - -1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: - -1.E.1. The following sentence, with active links to, or other -immediate access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear -prominently whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work -on which the phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the -phrase "Project Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, -performed, viewed, copied or distributed: - - This eBook is for the use of anyone anywhere in the United States and - most other parts of the world at no cost and with almost no - restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it - under the terms of the Project Gutenberg License included with this - eBook or online at www.gutenberg.org. If you are not located in the - United States, you will have to check the laws of the country where - you are located before using this eBook. - -1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is -derived from texts not protected by U.S. copyright law (does not -contain a notice indicating that it is posted with permission of the -copyright holder), the work can be copied and distributed to anyone in -the United States without paying any fees or charges. If you are -redistributing or providing access to a work with the phrase "Project -Gutenberg" associated with or appearing on the work, you must comply -either with the requirements of paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 or -obtain permission for the use of the work and the Project Gutenberg-tm -trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or 1.E.9. - -1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted -with the permission of the copyright holder, your use and distribution -must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any -additional terms imposed by the copyright holder. Additional terms -will be linked to the Project Gutenberg-tm License for all works -posted with the permission of the copyright holder found at the -beginning of this work. - -1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm -License terms from this work, or any files containing a part of this -work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. - -1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this -electronic work, or any part of this electronic work, without -prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with -active links or immediate access to the full terms of the Project -Gutenberg-tm License. - -1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, -compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including -any word processing or hypertext form. However, if you provide access -to or distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format -other than "Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official -version posted on the official Project Gutenberg-tm website -(www.gutenberg.org), you must, at no additional cost, fee or expense -to the user, provide a copy, a means of exporting a copy, or a means -of obtaining a copy upon request, of the work in its original "Plain -Vanilla ASCII" or other form. Any alternate format must include the -full Project Gutenberg-tm License as specified in paragraph 1.E.1. - -1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, -performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works -unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. - -1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing -access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works -provided that: - -* You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from - the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method - you already use to calculate your applicable taxes. The fee is owed - to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he has - agreed to donate royalties under this paragraph to the Project - Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments must be paid - within 60 days following each date on which you prepare (or are - legally required to prepare) your periodic tax returns. Royalty - payments should be clearly marked as such and sent to the Project - Gutenberg Literary Archive Foundation at the address specified in - Section 4, "Information about donations to the Project Gutenberg - Literary Archive Foundation." - -* You provide a full refund of any money paid by a user who notifies - you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he - does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm - License. You must require such a user to return or destroy all - copies of the works possessed in a physical medium and discontinue - all use of and all access to other copies of Project Gutenberg-tm - works. - -* You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of - any money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the - electronic work is discovered and reported to you within 90 days of - receipt of the work. - -* You comply with all other terms of this agreement for free - distribution of Project Gutenberg-tm works. - -1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project -Gutenberg-tm electronic work or group of works on different terms than -are set forth in this agreement, you must obtain permission in writing -from the Project Gutenberg Literary Archive Foundation, the manager of -the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the Foundation as set -forth in Section 3 below. - -1.F. - -1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable -effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread -works not protected by U.S. copyright law in creating the Project -Gutenberg-tm collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm -electronic works, and the medium on which they may be stored, may -contain "Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate -or corrupt data, transcription errors, a copyright or other -intellectual property infringement, a defective or damaged disk or -other medium, a computer virus, or computer codes that damage or -cannot be read by your equipment. - -1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right -of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project -Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project -Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project -Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all -liability to you for damages, costs and expenses, including legal -fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT -LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE -PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE -TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE -LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR -INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH -DAMAGE. - -1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a -defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can -receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a -written explanation to the person you received the work from. If you -received the work on a physical medium, you must return the medium -with your written explanation. The person or entity that provided you -with the defective work may elect to provide a replacement copy in -lieu of a refund. If you received the work electronically, the person -or entity providing it to you may choose to give you a second -opportunity to receive the work electronically in lieu of a refund. If -the second copy is also defective, you may demand a refund in writing -without further opportunities to fix the problem. - -1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth -in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS', WITH NO -OTHER WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT -LIMITED TO WARRANTIES OF MERCHANTABILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. - -1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied -warranties or the exclusion or limitation of certain types of -damages. If any disclaimer or limitation set forth in this agreement -violates the law of the state applicable to this agreement, the -agreement shall be interpreted to make the maximum disclaimer or -limitation permitted by the applicable state law. The invalidity or -unenforceability of any provision of this agreement shall not void the -remaining provisions. - -1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the -trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone -providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in -accordance with this agreement, and any volunteers associated with the -production, promotion and distribution of Project Gutenberg-tm -electronic works, harmless from all liability, costs and expenses, -including legal fees, that arise directly or indirectly from any of -the following which you do or cause to occur: (a) distribution of this -or any Project Gutenberg-tm work, (b) alteration, modification, or -additions or deletions to any Project Gutenberg-tm work, and (c) any -Defect you cause. - -Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm - -Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of -electronic works in formats readable by the widest variety of -computers including obsolete, old, middle-aged and new computers. It -exists because of the efforts of hundreds of volunteers and donations -from people in all walks of life. - -Volunteers and financial support to provide volunteers with the -assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg-tm's -goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will -remain freely available for generations to come. In 2001, the Project -Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure -and permanent future for Project Gutenberg-tm and future -generations. To learn more about the Project Gutenberg Literary -Archive Foundation and how your efforts and donations can help, see -Sections 3 and 4 and the Foundation information page at -www.gutenberg.org - -Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary -Archive Foundation - -The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non-profit -501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the -state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal -Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification -number is 64-6221541. Contributions to the Project Gutenberg Literary -Archive Foundation are tax deductible to the full extent permitted by -U.S. federal laws and your state's laws. - -The Foundation's business office is located at 809 North 1500 West, -Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887. Email contact links and up -to date contact information can be found at the Foundation's website -and official page at www.gutenberg.org/contact - -Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg -Literary Archive Foundation - -Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without -widespread public support and donations to carry out its mission of -increasing the number of public domain and licensed works that can be -freely distributed in machine-readable form accessible by the widest -array of equipment including outdated equipment. Many small donations -($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt -status with the IRS. - -The Foundation is committed to complying with the laws regulating -charities and charitable donations in all 50 states of the United -States. Compliance requirements are not uniform and it takes a -considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up -with these requirements. We do not solicit donations in locations -where we have not received written confirmation of compliance. To SEND -DONATIONS or determine the status of compliance for any particular -state visit www.gutenberg.org/donate - -While we cannot and do not solicit contributions from states where we -have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition -against accepting unsolicited donations from donors in such states who -approach us with offers to donate. - -International donations are gratefully accepted, but we cannot make -any statements concerning tax treatment of donations received from -outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. - -Please check the Project Gutenberg web pages for current donation -methods and addresses. Donations are accepted in a number of other -ways including checks, online payments and credit card donations. To -donate, please visit: www.gutenberg.org/donate - -Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic works - -Professor Michael S. Hart was the originator of the Project -Gutenberg-tm concept of a library of electronic works that could be -freely shared with anyone. For forty years, he produced and -distributed Project Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of -volunteer support. - -Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed -editions, all of which are confirmed as not protected by copyright in -the U.S. unless a copyright notice is included. Thus, we do not -necessarily keep eBooks in compliance with any particular paper -edition. - -Most people start at our website which has the main PG search -facility: www.gutenberg.org - -This website includes information about Project Gutenberg-tm, -including how to make donations to the Project Gutenberg Literary -Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to -subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. |