summaryrefslogtreecommitdiff
path: root/old/66835-0.txt
diff options
context:
space:
mode:
Diffstat (limited to 'old/66835-0.txt')
-rw-r--r--old/66835-0.txt1796
1 files changed, 0 insertions, 1796 deletions
diff --git a/old/66835-0.txt b/old/66835-0.txt
deleted file mode 100644
index cc258f2..0000000
--- a/old/66835-0.txt
+++ /dev/null
@@ -1,1796 +0,0 @@
-The Project Gutenberg eBook of Gedigte, by François Petrus van den Heever
-
-This eBook is for the use of anyone anywhere in the United States and
-most other parts of the world at no cost and with almost no restrictions
-whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it under the terms
-of the Project Gutenberg License included with this eBook or online at
-www.gutenberg.org. If you are not located in the United States, you
-will have to check the laws of the country where you are located before
-using this eBook.
-
-Title: Gedigte
-
-Author: François Petrus van den Heever
-
-Release Date: November 28, 2021 [eBook #66835]
-
-Language: Afrikaans
-
-Character set encoding: UTF-8
-
-Produced by: Kobus Meyer, Emmanuel Ackerman and the Online Distributed
- Proofreading Team at https://www.pgdp.net
-
-*** START OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK GEDIGTE ***
-
-
-
-
-
-GEDIGTE.
-
-[Illustration]
-
-
-
-
- GEDIGTE
- DEUR
- F. V. D. HEEVER
-
- [Illustration]
-
- J. H. DE BUSSY,
- PRETORIA—AMSTERDAM.
- HOLL. AFRIK. UITGEVERS-MIJ. v/h J. DUSSEAU & Co.,
- KAAPSTAD.
- 1919.
-
-
-
-
-INHOUD.
-
-
- Bls.
-
- Aan „Madonna” 1
-
- Sondag More 2
-
- Die beeld van Oom Paul 3
-
- Twee en Een 4
-
- Ter gedagtenis van Immelmann 5
-
- Virgo Rustica 6
-
- Madonna-diens 7
-
- In die Park 9
-
- Uit Christina Rossetti 15
-
- Rit-Rijmpie 16
-
- Die Blomme 18
-
- Herdenking 19
-
- Haalwit gestapelde Wolke 20
-
- Radbod 21
-
- En alles word jou toegeworpe? 24
-
- Die laatste Trekker 25
-
- Uit Heine 28
-
- Arkadië 29
-
- Die skat van Petrossa 30
-
- Die „Saunter” 32
-
- Bieblebom se Berge 33
-
- Die Possie 34
-
- Lacrimae Rerum 36
-
- Wie in Glashuise woon 37
-
- I. Mania Blasphematoria 38
-
- II. Berusting 40
-
- Die Afgrond roep uit tot die Afgrond 41
-
- ’n Speeltoneel 42
-
- Die Kus 43
-
- In die Hoveld 44
-
- In die Lig van die Maan 45
-
- Die sleutel 46
-
- Aan mij Moeder 47
-
- Die Onfinalist 48
-
- Die Verhuising van Cupido 49
-
- Aan M—. 50
-
- Afrika 51
-
-
-
-
-AAN „MADONNA”.
-
-
- Ek ken ’n woud waar orchidieë straal
- Soos sterre in ’n bij-besogte dal,
- En lisplend sing ’n lome waterval
- Tot slaap soos wierook op die bosse daal.
-
- Dan kom die Feeë-koningin, gedra
- Van droomgewiekte rosse, wit soos melk
- En swaar wieg elke orchidieëkelk,
- Belaai met elwe-klosse om haar wa.
-
- Daar dring ’n stoet van ridders om haar heen
- En bied in diamante bekers wijn,
- Wat in die halflig vonkel soos robijn,
- Bied op geboë knieë, een vir een.
-
- En deur die dromme van die dartel stoet
- Dring daar ’n beedlaar wat sij hoof laat hang,
- En bied haar in ’n bloemkelk opgevang,
- Diepbuigend, wat hij het—sij hartebloed.
-
- ’n Oomblik speel ’n glimlag, soos die maan
- Deur wolke skemer, oor haar rosemond
- Terwijl sij vreugde uitstort in die rond;
- Sij kon die dure gawe nie verstaan,
-
- Maar in die woud waar orchidieë straal
- Soos sterre, in die bij-gesuste dal,
- Ruis lispelend ’n lome waterval
- Tot slaap vir ewig op die bosse daal.
-
-
-
-
-SONDAG MORE.
-
-
- Dit is stil in die voorhuis
- En stilte rus swaar op die bulte daarbuite,
- En stoffies hang blink in die lug, waar die venster
- ’n Gulde balk van louter luister inlaat.
- Daar word boeke gevat:
- Die psalm gaat statig opruis,
- Ruis weg oor die druipende wilkers,
- Waar die tortels selfs luister;
- ’n Hymne aan God, aan wie dit gerig is,
- ’n Statige hymne van rus en van vrede,
- ’n Wierook kolom.
- Dis weer stil.
- Luid kraai die haan in sij beurtsang—
- En nou word gepraat, eers saggies dan luider,
- Nou word selfs gelag ... die stemming verbroke—
- Die diens is virbij.
-
-
-
-
-DIE BEELD VAN OOM PAUL.
-
-
- Grouw in die maanlig rijs die swaar kolos,
- Oorheers die jong geboomte aan sij voet,
- Waardeur die aandwind huiwrig klaënd spoed,
- En rustloos, als van geeste, sug die bos.
-
- Die maan maak daar ’n glimlig op sij wang,
- Wat in die skemer lijk als nat betraan;
- Hij peins oor jonggestorwe hoop, die waan
- Van volkwees, peins oor volkswee en oor dwang.
-
- Voor sij gesig daar strek die doderijk,
- Waar al sij tijd- en strijdgenote rus,
- En aandwind saggies oor die slapers strijk.
-
- Wit-deinsrig skijn die maan oor stene alom....
- En grillig die verlede wat daar kijk
- Op ’n gewese Afrikanerdom.
-
- (Met vergunning van „_De Burger_”).
-
-
-
-
-TWEE EN EEN.
-
-
- Voor die „ek” nog bestaat
- Word gesug en gesorg,
- Verwagting met vreug word ontvange in wee;
- Wat al is, word vir hoop
- In die toekoms geborg,
- Want die lewe is een, en die wil is vir twee.
-
- Lippies so lokkend
- En blosse so sag,
- Verleilik die ogies nou, dan weer verlee;
- Dis nog skaars in die lewe,
- Nog skaars uit die nag—
- Maar die lewe is een, en die wil is vir twee.
-
- Naar die kerk gaat dit hijgend
- En wiegend en swaar,
- Teen die boesem verlep moet die bijbeltjie leen;
- Met vuur word gebid
- En gevlei—Ja dis waar,
- Die lus is vir meer, maar die lewe’s net een.
-
-
-
-
-TER GEDAGTENIS VAN IMMELMANN.
-
-
- Is Icarus gevalle, waarom huil die wind so sag?
- Waarom strooi die meerminkore perels neer?
- Hoor jij nie daar’s geen gelispel, net ’n droewe golweslag
- En die nautilus pluik nou g’n purper meer.
-
- Is Icarus gevalle in die vreemde, ver van huis,
- Waar ons eie bulte nooit sij graf sal merk,
- Maar in beddings van korale waar die skulpe ewig ruis,
- Sij hoof geskraag op ’n gewrakte vlerk?
-
- Is Icarus gevalle? Ja, hij kon ’n laë swerk
- Nooit vir sij hoë moed genoegsaam vind,
- En stijgend steeds van kreits tot kreits met kloek gespanne vlerk
- Trotseer hij altijd wakker weer en wind,
-
- Tot sfere waar die vrijheids son sij strale nijdig hef
- Met wimpers in die weste rooi omkrans,
- Toe word meteens sij wieke met Apol s’n pijl getref,
- Virseker was die val met sterreglans.
-
- Ja, Icarus gevalle! maar hij wou g’n slaaf meer leef,
- Net wie nooit wil stijg kan moeilik immer val,
- Strooi blomme oor die water, laat die maagde kransies weef,
- Wijl die water droewig weeklaag teen die wal.
-
- Ja, Icarus gevalle! Maar solang die winde suis,
- Solang die seeskulp fluister van die see,
- Sal vertel word van die ridder wat gevel is ver van huis,
- Vir vrijheid en vir glorie, lang gelee!
-
-
-
-
-VIRGO RUSTICA.
-
-
- Twee oë vol lus vir die lewe,
- ’n Gesig wat van geesvlugheid spreek;
- Vol geesdrif en lig, wat daar bewe,
- Die bekoorlikste skaduwees week;
- ’n Lag soos die beek, wat daar kabbel,
- Soos klippies in diep kuile val,
- En ’n stem soos die watergemurmel,
- Soos golfies aan wal.
-
- Als die welle in sirkels uitrimpel,
- Geheimsinnig die kuile deurwaar,
- En die lelie al wiegend self dimpel,
- Met laggies haar weerskijn aanstaar;
- Waar die waterriet suiselend fluister,
- Haar geheim teen die nagwind belij;
- Soos ’n vreemde geluid in die duister
- Onverstaanbaar is sij.
-
-
-
-
-MADONNA-DIENS.
-
-
- Dit is ’n nag, die opstandig van drome,
- En ons ontwaak uit slaap, wat ons rede noem,
- En agter uit die skemer, uit die some,
- Waar Digting Waarheid raak, kom opgedoem
- Diana van die jag; die Mingodin,
- Godinne vroeg aanbid;
- Want Liefd’ moes lewe gee, die jag dit win:
- Offers en kranse wit
- Het altijd die altare van die twee getooi,
- Geskenk van Jeugd wat sug naar roem,
- Of skugter nooi.
-
- Die vrouwlikheid trek ons virewig aan.—
- Die Dondergod en Mars moes altwee swig,
- Al het die Prins van Vrede vir ons voldaan,
- Te luister was sij lig:
- Madonna moes vereer word, Moedermaagd,
- Haar slape moes bekrans met die kleurkring van die maan,
- En deur die glorie van ’n grote God versaagd
- Soek mens wat menslik is en bid Haar aan,
- Bepeins haar pijn, haar wereldgrote smart
- En weedom vir haar wig,
- Haar moederhart.
-
- Die Eeuw is haastig, Liefste, maak gebaar
- En in ons tijd van rede en ongeloof,
- Verdeelde doele en twijfel, val ’n skaar
- Van vrae ons aan en wil ons rus beroof.
-
- Die lug is swoel daarbuite, swijgend swaar
- Van stroperige walm uit blommekelk,
- Die kriek sing lente en die padde-skaar
- Weergalm en swijg, die meibos, wit soos melk
- Skijn in die maanlig wat in strome rus
- Op die lente wat daar lok.
- Soos hare van ’n vrouw wat saggies sus
- En sing, haar kroos omkrans,
- So druip die wilkertakkies loom en slank en glans
- Soos silwergaas of elwerok
- En rus.
-
-
-
-
-IN DIE PARK.
-
-
- Jij sê ek’s mal omdat ek dag na dag
- Hier in die park allenig sit. Ou maat,
- Strij help nou niks, ek sien dit in jouw oë,
- En in die oë van die kindertjies,
- Wat bang-meelijdend naar mij kijk en dan
- Weer agter rok van Ma of meid induik.
- Asjoublieftog, neef, wag net ’n beetjie, hoor.
- Vir daë sit ek hier alleen en lag,
- En tel die groewe wat al dieper snij
- In mij gesig, soos in ’n pad waar waans
- Met sware vragte spore agter laat;
- Nou moet ek praat en jij moet luister, neef,
- Moet help die vragte biekie ligter maak
- Of ek gaan vasval. Dis reg, luister nou.
-
- Kijk daardie grasvlek, waar die kinders speel
- En waar die gieter sprei; kijk die kwikkie daar,
- Kom nader tot die waterstroom hom rol
- Oor die kweek, dan kom hij weer, en nou
- Sit hij sij bors en krap. Uit die vijwerkom
- Spuit slank ’n waterstraal omhoog en sprei
- In duisend perelsnoere, soos ’n maagd
- Wat trag haar liggaam met haar haar te dek.
- Hoor hoe die water lag, net soos ’n vrouw
- Wat haar kindjie opgooi en weer veilig vang;
- Kijk die blommemure hier, en daar, en daar,
- Soos strome louter goud en westergloor
- Waaruit die bij-gesoem mij rede sus,
- (Jij lag om ek sê rede) en die heuningbek
- Bewegingloos al oor die blomme tril,
- (Selfstandig soos die hoogste Englekoor),
- Of blink en groen van bed tot bedding straal.
- Kijk die kinders, man, verstaan jij wat ek meen?
- Verstaan jij dat ons almaal, iedereen,
- ’n Engel het, moet hê, wat ons bewaar?
- Hoe sal ek jou tog maak verstaan? Let op!
- Saands in mij bed steek ek ’n sigaret
- Aan, elke nag, voor ek die lig uitdraai;
- En onder bij mij voete, teen die muur
- Hang daar ’n prent van Echo, dit wil sê
- ’n Prent van ’n beeld van Echo, slank en wit,
- Wat wag en wag en luister, ewig wag;
- Virewig en verniet. Dan glim die kool
- Van mij si’gret in die prent, en ek denk so:
- „Narcissus kom tog nooit, sal nimmer kom;
- „Maar al sal Echo nooit haar minnaar sien,
- „Haar tweeling suster Weerlig sal sij kus
- „En die refleksie van ’n vonk omhels;
- „Want Weerlig moet vir Weerklank troos, of ek
- „Word gek, die spanning is te groot, net soos
- „Die blomme teen die muur ’n siekmens pla.”
- Nou, so het ek en jij en iedereen
- ’n Engel wat ons wandel gadeslaan;
- Ek hoor sij wiekgeruis in kinderlag
- En sien sij vleu’els blits in manestraal,
- En in die lag van maagde, en sij stem
- In water wat so sag teen walle klots.
-
- Toe ek nog klein was het mij moeder steeds,
- Als sij mij naar mij bed bring en laat bid,
- Vertel van hierdie wagter, dus geen vrees.
- En deur mij jeugd in lig of duisternis
- Het ek geen trouwer metgesel gehad
- ’n Wese wat oor siel en liggaam heers,
- ’n Afgesant van God.
-
- En toe een aand,
- Ek sien dit nog, die kerk was stapelvol,
- En hel het lugterkroon en lamp gestraal,
- En orgel-tone triomf uitbasuin.
- Die predikant was glad van wang en stem,
- —Ek sien die lig nog op sij voorhoof glim—
- En wijl toehoorders weeldrig sit en gril,
- Het hij van voorbestemming sag vertel,
- (Predestinasie, wat jij dit wil noem)
- In periode ruim en afgerond.
-
- Die wee, mij God, ek voel dit nog, die wee
- Waarmee ek daardie kerkgebouw verlaat het;
- Dit het soos vure oor mij siel geskroei,
- Soos wurme in mij murg geboor, mij brein
- Laat brand soos koors.
- Waarom, dag ek, waarom
- Die mensdom selfbewus gemaak, gebied
- ’n Ewig voortbestaan, totdat hij lus
- En toe, net soos ’n kind ’n hondjie terg,
- Dit weggeruk? Die glorie, adel, prag,
- Die wilde skoonheid van ons groot heelal,
- Wat soos ’n riet mij hele siel laat tril,
- Als die grootse harmonie daaroor gaat ruis,
- Gaat alles swanger aan verderf en hel;
- Wijl Hij, die maker, homself Liefde noem!
-
- „En daar ek so ’n God nie kan bemin,
- „Is ek verdoemd,” hoor ek ingewing sê;
- Van toe af het ’k mij engel meer bemin
- Dan moeder ooit haar één gebreklik kind.
- Ek sien die weedom op sij voorhoof rus
- Soos donderwolke op die bergekam,
- Waaruit sij oog met dowwe meelij blits;
- Ek sien sij wieke druip soos ridderpluim
- Van slaë slap en hooploos strijë moeg.
- Verbeel jou, man, dis voorbestem en voor
- Die grondlegging der wereld al besluit
- Dat ek verdoemd is, hij oor mij moet waak;
- Wat hij ooit doen mog, of ek ooit verrig,
- Die skrif staat vas en pal.
- Verstaan? Ek sien
- Die skaar van Engelwagters wat ons hoed,
- Ons, van wie die merendeel verdoemd is,
- Want sê die skrif nie so? Mij Engel nou
- Moet mij bemin, en altijd sien en sorg,
- Daar hij ’n ruimer siel het, dieper voel
- Die wanhoop van sij taak.
- Als storme dreig sien jij die vooltjies skuil
- En hoor hul swijg, die aandblom sluit homself
- En snare kan gelijke snare roer:
- Die weedom van mij Engel rus op mij
- En maak die groewe dieper; maar als ek weer
- Gaan denk aan sij meelije, trouwe sorg,
- Hoor ek sij vleuels ritsel in die gras,
- Sij wieke-slae pols dan in mij oor,
- Sij wondre liefde maak mij siel dan week.
- Dis dan wat ek hier sit en lag en sien
- Hoe dat die kinders stoei, die meide slaap
- En sonlig dartel met die druppels speel;
- Dis alles suiwer weelde, alles vol
- Met die liefde van mij Engel.
- Die mense sê
- Ek’s gek, kranksinnig, of in kindertaal,
- Mij varkies uit die hok. Nog als student
- Het ek geleer van Plato en sij grot
- En hoe die skaduwlanders sieners terg;
- Nou, ek sien Engle, voel hul weedom, weet
- Dat dit om ons is wat hul treur. Weet jij
- Of wat jij sien die son is? Dankie neef,
- Die bitterheid des doods het nou gewijk,
- Ek sal weer kijk hoedat die kwikkies rol,
- En heuningbekkies blits van blom tot blom
- En bommelbije deur die beddings gons
- Totdat die nag dit alles immer dek.
-
-
-
-
-UIT CHRISTINA ROSSETTI.
-
-
- En als ik kom te sterwe, Lief,
- Sing dan g’n klaaglied nie,
- Plant dan g’n rose op mij graf
- Of koel cypresse nie.
-
- Laat net die groen gras bô mij wees,
- Die reen en die moredouw,
- En als jij wil, vergeet mij
- En als jij wil, onthou.
-
- Want skaduws sal ’k nie sien of voel,
- Hoedat die water week,
- Nie hoor hoedat die vooltjies sing
- Alsof hul harte breek,
-
- Maar ik sal altijd drome droom
- In die skemer daar, wie weet,
- Misskien sal ik daar nog onthou,
- Misskien sal ik vergeet.
-
-
-
-
-RIT-RIJMPIE.
-
-
- Die koeëls die blits, dat die klippe so brand—
- Hoera vir die reuk van ’n roer!—
- Maar die tien en Jan Pieterse hou daardie nek,
- Help bewaar ou Transvaal vir die Boer!
-
- „’n Uur nog, net ene”—’n uur van die hel!—
- „Als ons maar die nek kan hou,
- Dan is ons kommando die drif veilig deur!”
- En hij bid sonder handegevouw!
-
- Wild en wijd, wild en wijd,
- Gee die perde maar teuel en spoor;
- Jij hoor net daaronder die hoewegedonder,
- En hierbo fluit die koeëls langs jouw oor.
-
- Daar hinnik ’n liddiet, rijperd van die Dood
- Blits hemel en aarde dooreen;
- Die stof wijk—die mense ’s die drif veilig deur—
- Bij Jan Pieterse leef nog net een.
-
- „Ons trap!” kommandeer hij. Wild en wijd
- Gee hul perde maar teuel en spoor;
- Hij hoor net daaronder die hoewegedonder
- En ’n skreeuw—hij ’s allenig nou oor.
-
- Trug nou, trug deur die vlaag van lood,
- Sij maat kan hij daar niet laat blij!
- Al om hom daar gons dit die lied van die dood,
- Waar sij sikkel al snerpende snij.
-
- Met die wonde man dwars oor sij saalboom geleg
- Gaat hij stadig en stappende heen,
- Geen teken van haas, hij rij peinsende voort
- Op ’n stap deur die koeël-gereen.
-
- „Laat staan, hij’s ’n held—‚Three cheers’ vir die Boer!”
- Sê die Engelsman, hees in die keel.
- Die bulte weerklink met vier harde hoera’s,
- En die lug word met helmette geel!
-
- Jan Pieterse draai hom sij vijande toe
- En wuif hulle dank met sij hoed;
- Al stappend verdwijn hij op die horison daar
- In ’n raam van die westergloed.
-
- So hoera, vir die klank van stiebeuel en spoor
- En hoera, vir die reuk van ’n roer!
- God behoede ons veld van die vreemde geweld
- En bewaar ons ou land vir die Boer.
-
-
-
-
-DIE BLOMME.
-
-
- Dis blomme langs die paadjies
- En blomme bij die wal,
- Dis blomme net waar ek kan kijk,
- Dis bontheid oweral.
-
- Die rooies wenk die luidste,
- Viooltjies knik gedwee,
- Die wind ontlok die soetste geur
- En wieg die blommesee.
-
- En waarom wenk die blomme so,
- En waarom sprei hul geure wijd?
- Die bij kom oor die tuin gesoem,
- Hij suig hul heuning uit.
-
- Dit ritsel langs die gange,
- Dit trippel oor die pad.
- Nou waarom was die sij gespin,
- Die kant en ’k weet nie wat?
-
- Die oë kijk brutaal uit
- En anders luik gedwee—
- Cupido sweef van blom tot blom
- En breng sij pijle mee.
-
-
-
-
-HERDENKING.
-
-
- (Net ’n pakkie briewe).
-
- Soos die geure van somernagte
- Mij laat denk aan ek weet nie wat,
- Lang gelee, in mij diepste gedagte
- Soos ’n mens in die donker vat;
- Soos ’n ou, ou lied vol verlange
- Naar iets vaag en ver;
- Soos die echo’s van sagte gesange
- Sweef omher;
-
- So stijg daar ’n geur uit die briewe,
- Laat mij denk aan ek weet nie wat,
- Hoe die ridders van ouds ongeriewe
- ’t Oorkom en deurstaan vir hul skat;
- Hulle’s weg.... maar ’n wilde verlange
- Naar iets vaag en ver
- Blijf bij ons, en die soetste gesange
- Sweef omher.
-
- (Met vergunning van „_De Burger_”).
-
-
-
-
-HAALWIT GESTAPELDE WOLKE.
-
-
- Die haalwit gestapelde wolke,
- Paleis van die winde gebouw!
- Hoe sou ek hul heimnis vertolke
- En saggies dit fluister vir jou?
- Verguld steek die domme nog witter
- Af teen die velde van blouw
- Soos jouw oë, en perlemoer skitter
- Soos douw.
-
- Sal ek fluister? Ons rijk in die weste
- Word van sieraad ontbloot;
- Die winde verstrooi nou ons veste,
- Selfs wijsheid moet dood;
- Maar wijl lippe op lippe kan bewe,
- Bied mij jouw mond, Lief, bied nou,
- Eer ons gloed, eer ons hartstog begewe,
- Soos paleise van winde gebouw.
-
-
-
-
-RADBOD.
-
-
- In noorderwoude, koel en stil,
- Op altare van mos gebouw
- Het die Sakse hul Dondergod gedien
- Met ander gode, ’n stuk of tien,
- En hul feeste daar gehou.
-
- Maar toe kom Gods Hamer; die woude dreun
- Soos hij preek met swaard en met vuur,
- En in naam van Christus die kinders vermoor
- En hele lande laat smeul en laat smoor
- Onder sang van Gods lof deur ’n monnikekoor,
- En verwoesting van skut en van skuur;
-
- Want die naam van die Koning van Vrede dien vaak
- Als ’n leuse vir die wat strij
- Vir eer, of vir goud en die lus om te buit,
- Of die mag van ’n grensende volk te stuit
- Of om rang in die volkere rij.
-
- Die Hamer moes stadig aan swig vir die kruis,
- Die grense van Rome word wijd,
- En Radbod, die dienaar van Wodin moes buig
- En sij hoof voor die God van die heerser neig
- Stil in deemoedigheid.
-
- Lugters skijn hel deur die wierook wat walm,
- Die bekken en water staan klaar;
- Woes klink die sang van die priester-skaar
- Benouwd is die saal en die rook wat waar,
- Dan stijg weer die jubelpsalm.
-
- Daar nader Radbod in witte gewaad,
- Sij oë blij strak op die grond.
- Die doopformulier is al afgedaan
- Een voet in die water reeds, blij hij staan
- En ’n glimlag speel om sij mond;
-
- „Priester, jij sê ’k sal die hemel beërf,
- Maar ver is die poorte en nouw:
- Waar is mij vaders dan, die oor die see
- Gevaar het, en alles daarvan gevee
- En kuste vervul het met wanhoop en wee,
- Waar rus mij vaadre nou?”
-
- „In die hel!” sis die priester. En Radbod trap trug
- Van die bekken en hef homself fier
- Omhoog met oë wat bliksem van trots
- Soos van arend of gier:
-
- „Priester, jouw hemel kan jij maar hou;
- Liefs daar dan met graamtes van christne daarbo,
- Te gierig te eet, net ruim om te glo.
- In Valhalla met Wodin en Thor,
- Tot Ragnarok die heelal soos ’n deken vouw,
- Sal ek fees—tot die seeë verdor.”
-
- In die saal van Wodin gloei dit,
- Uit die goue bekers vloei dit,
- En in vreugd en heildronk loei dit:
-
- „Dondergod,
- Ons sal lij en strij met Wodin,
- Vir Valhalla en ons Godin,
- Wee die Vredekoning, snood in
- Sij gebod!
- In die rook van slagting leef ons
- Vir die eer van oorlog streef ons
- En met jouw gedij of sneef ons,
- Dondergod!”
-
-
-
-
-EN ALLES WORD JOU TOEGEWORPE?
-
-
- Op sij troon sit die simpele koning van Frankrijk en lag
- Met wijdblouwe oë, so leeg soos die van ’n kind,
- Toe hoor hij iets dreun soos die see; en met skrik kom sij wag
- Vertel van ’n magtig gejubel, gedra op die wind:
-
- „Hoër, hoër
- Op jul skilde,
- Hef Pepijn die Korte hoër,
- Geef ’n held vir ons tot koning,
- Die kan heers in fees of veld!
-
- Luider, vrijer
- Galm ons juigkreet,
- Laat die heidenvorste sidder,
- Nou het ons ’n held tot heerser:
- Christus preek ons met geweld!”
-
- Maar in sij paleis sit ’n simpele koning en glimlag
- En sij oë was blouw en onskuldig, soos die van ’n kind;
- Hij sit daar en droom van Madonnas, en wat of die wag
- Kom vertel van ’n magtig gejubel gedra op die wind?
-
-
-
-
-DIE LAATSTE TREKKER.
-
-
- Wat baat dit dat ek thuis blij sit en tel
- Hoe gouw die sonne weswaarts rol en sink,
- En hoe mij kuddes meer word, wijl mij hand
- Sij vasheid afleer en mij oog verdof?
- Die sonne sink daar deur ’n purper poort,
- Waaruit die onbekende lok: mij bloed
- Bruis harder; want dis eeuw wat roep tot eeuw,
- En vlaktes tot die spruit van trekker-vaders,
- Wat oorkant daardie blouw groot-water eers
- Die mag van Rome het geknak, hul naam
- ’n Bijwoord, waar die suider-moeders mee
- Hul kroos in slaap gesus het. Weer daarna,
- Toe daar die lug onrein word, alles mak,
- Net dwinglandij en onreg woes floreer,
- Toe het die vrijë borste met die swaals
- Die wieke suidwaarts uitgeslaan, geswerf,
- Geworstel deur die woesternij, gewin,
- En hier die trekker ras weer oorgeplant.
-
- Soos knapies eers die koring strooi, eers vrij
- Die vogele des hemels voer, dan gras
- Met voolint en met lijm bestrijk, en ruil
- Die vrijheid vir hul gawe: ons ou land
- Was rijk besaai met goud en eelgesteent.
- Vervloek sij goud! Die skepper het die res
- Van die metale blank en rein gemaak,
- En Hel het toe die geelste Nijd gebaar.
-
- Ek hoor die trekkerswelpe word nou mak,
- En praat die taal van die veroweraar,
- En groei in aansien en in rijkdom, eer;
- Maar of die hok verguld is, of te nie,
- En of die koring dik daarbinne lê,
- Die lied ween smagtend vir die ope lug,
- Waarin die bome wieg, die windjie ruis.
- Span in, ons laat die purper poorte links:
- Daar ruis die see, en woed, en skuim, en klink
- In ewig ketting-klank van slawernij;
- Laat staan die see, ons vloek. Ek hoor daar noord
- Is uitgestrekte vlaktes onbewoon,
- Waaroor die wind nog vrij waai, waar geen vlag,
- In bloed gedoop, ons vrije lug besmet.
- Daar brul die leeuw nog en die bulte beef,
- Die wildsbok stamp nog wolke stof omhoog
- En kwaggas hinnik week.
- Die dood woed daar ook wel, dis waar, maar vrij,
- En vat die slaap mij daar, slaap ek gerus,
- Tevrede voort. Mog ek dan lê
- Waar wije winde waai en vlaktes glooi,
- Waar donder-echo’s oor die vlaktes sweep,
- En eensaamheid mij laatste rus bewaak.
- Dan sal ek droom en sal ek weet hoe stil
- Die sonne sink daar deur die purper poort,
- Waaruit die onbekende lok—span in!
- Laat die geratel van ons busse weer
- Mij siel verkwik, die breë skowwe nog
- In slingerpas die vlaktes meet: ons trek
- Reg noord, aan linkerhand die see, en regs,—
- Maar voor die ope vlaktes onbeknel.
-
- (Met vergunning van „_De Burger_”).
-
-
-
-
-UIT HEINE.
-
-
- Wie vir die eerste keer verlief is,
- Selfs sonder weermin, is ’n God,
- Maar hij, die weer ten tweedemale
- Onweerkerig min, is sot.
-
- Ek is so ’n gekke, min
- Weerom sonder guns te werwe;
- Son en sterre en die maan lag
- En ek glimlag mee—en sterwe.
-
-
-
-
-ARKADIE.
-
-
- Soek die fontein van jeug, wat ewig duur,
- Nie oor die see, in lande onbesog,
- Daar waar natuur in klank en kleure spog;
- Selfs daar kom dood en storm en winde guur.
- Gewelwe anders nooit dan reinste asuur
- Oordek die ewig groen van Dramaland,
- En altijd frisse feeë, hand aan hand,
- Speel dartel rond—Dis kort van duur,
-
- Maar wat daarvan? Geen seepbal, kleuromvouw,
- Breek ligter dan die lewensideaal
- Met diepverbete sugte opgebouw.
- Soek hier waar liefde sonder nasmaak, vrij
- Van franke wroeging en gelag betaal,
- In lome prinse blaak wat kuddes wei.
-
-
-
-
-DIE SKAT VAN PETROSSA.
-
- (In 1837 is te Petrossa ’n skat ontdek, bestaande uit
- gouë bekers, met edelgesteente beset. Die bekers moet uit
- verskillende lande afkomstig wees, blijkens die opskrifte. Die
- skat dateer uit die Europese volksverhuising, en bestaat uit
- die roof van Europa, die tribuut, wat een van ons Germaanse
- voorvadere die volkere afgedwing het.)
-
-
- Daar lê die skatte nou, hoop op hoop,
- Daarvoor, was lande in bloed gedoop,
- Geroof van die Sklaaf en swart Ethioop,
- Hier is dit alles vergaar.
-
- Die kampvuur vlam op, glim oor vate van goud
- En van silwer; karbonkels blits, ster aan ster,
- En die vuurlig weerskijn in die agtergrond, ver,
- Uit oë van gediertes wat staar uit die woud.
-
- Maar ek huiwer nog meer van die kil, kouë vuur,
- Wat die Griekse slavin deur haar kijkers laat gluur,
- Als sij sien, sij die kind van Athenes kultuur
- Op die blonde barbaar.
-
- En sij sak in die dekens van purper en blouw,
- Wat verward in die buit lê; die vuurlig bestraal
- Arme wat blink soos ivoor; maar van staal
- Is die oë, net so ferm, sonder vrees, sonder rouw.
-
- Die blonde veroweraar smeek en hij vlei,
- Ontmoet net oë wat soos ijsskerwe snij:
- Of hij bid, of hij dreig, moet die neerlaag maar lij,
- Gaat vertwijfeld van daar.
-
- Die rooidag glim oor vate van goud
- En silwer, karbonkels wat dof blink soos lood;
- Op die purpere dekens, haalwit, net so koud,
- Met haar dolk in haar hart lê die Griekse dood.
-
- Dit is sover als die storie lei;
- Dit heet daar’s ’n ou, ou skat ontdek
- In Petrossa, dateer uit die voorste trek;
- Wat volg weet ek nie, ek belij.
-
- Tog ek sien vate, dekens van purper en blouw,
- Wat verward in die buit lê, die vuurlig straal
- Op arme wat skijn soos ivoor,—maar van staal
- Is die oë, net so koud, sonder skrik, sonder rouw.
-
- (Met vergunning van „_De Burger_”).
-
-
-
-
-DIE „SAUNTER”.
-
-
- Vorentoe skoorvoetend, ritmiese wagte,
- Wiegende tawwerts en enkels wat wenk,
- Sijwaartse swenking en oë vol smagte
- Wiege van heupe en armgelenk,
-
- Vorentoe, agtertoe, koortsige swewe;
- Skoentjies wat blits in hul hupplende tred,
- Weef hier die draad in die gaas van ons lewe
- Met ogies wat skitter en vonkel van pret.
-
-
-
-
-BIEBLEBOM SE BERGE.
-
-
- „In Bieblebom se berge.....”
- Die trein ratel voort deur die nag.
- Die kindjie kijk uit, wat die trein tog so fluit,
- Sien die sterre so vriendelik lag
- Aan die voet van die troon, waar Moeder nou woon.
- Sal hij nou vir Vader ’ns terge?
- Want die tijd val so lang; dan troos Vaders gesang:
- „In Bieblebom se berge
- Woon Bieblebom se mense.....”
-
- „In Bieblebom se berge.....”
- Die gesiggie druk plat teen die ruit:
- Kijk hoe fraai die geflonker daar snij deur die donker
- En ligstrepe volg die gefluit!
- Hij kijk laggend omhoog, sien die traan in die oog
- Van Vader, die dit wil verberge;
- Val die tijd hom te lang, dan troos Vaders gesang:
- „Wei Bieblebom se skape,
- Woon Bieblebom se mense.....”
-
-
-
-
-DIE POSSIE.
-
-
- Als die donker ’n reisiger mog bespring
- Daar waar die witpad mijl aan mijl,
- Virbij die Possie, die ou bouwval,
- Van die maan belig oor die vlakte peil;
- Dan sien hij deur vensters, wat dof staan en staar,
- Hoe die maanlig die balke laat rouwstrepe trek
- Oor die vloer, waar net distels en klitse verjaar;
- Net die uil word gehoor—so lang gerek.
- Die reisiger haas hom dan, knoop toe sij jas,
- Gee die perd fluks ’n raps, wip die driffie deur,
- En adem verlig—want die boere beweer
- Die Possie ’s nie pluis, en waens val vas
- In die droogste tijd, en die perde snork
- Als jij eensaam daar in die maanlig rij—
- En saands sien jij hierlangs ’n stofstreep staan
- Soos die bees- en die skaapwagters huistoe snij.
-
- Die oumense fluister van eg sonder liefde,
- (En knik naar die Possie), van min sonder trouw;
- Van die tragiese „driehoek”—dis lankal gebeur,
- Dis alles virbij, al die skrik, al die rouw.
- Hoor, als die biesies so knikkend, knikkend fluister
- En die vleiwind, bedwelm, van die aandblom swaar;
- Hoor jij dan niks als jij stil gaat staan en luister,
- Wat die lispel als beteken, al die vreemde gebaar?
-
- „Dis lewes en lewes gelede
- En jare van swerwe,
- Toe word dit daarbinne gebede
- Vir iemand wat sterwe.
-
- —‚Vra om genade, mij broeder,
- Die dood is nabij’—
- Bij die grote Alheerser, Alhoeder
- Gena nie vir mij!
-
- Sij ’t gevlij: Ag spaar net mij lewe,
- Ek sal weggaan van hier,
- In mij arme gesidder en bewe
- Daar bij die rivier.
-
- Wat skijn daar so wit op die water
- Daar onder die bome?
- Ek wens dis al oor! Is daar later nog
- Nog drome?”
-
- En daarom so stil bij die wilkerboom,
- Dit fluister so saggies, dit roer skaars die lug;
- Die water is stil daar ’n oomblik, en vlug
- Dan fluistrend en lispelend voort op die stroom.
-
- (Met vergunning van „_De Burger_”).
-
-
-
-
-LACRIMAE RERUM.
-
-
- Doop jij jouw pen net in westergloor,
- Verag jij die grond so met trane deurtrap?
- Jouw skrif sal vergaan soos die kleure daar smoor,
- Soos ’n lae gepeupel die hande klap.
-
- Doop jij jouw pen in ’n mensehart,
- Skrijf jij jouw skrif met ’n siel wat wroeg?
- Jouw woord sal bestaan wijl ’n menseoog
- Bij ’n mensesmart ’n traan kan voeg.
-
-
-
-
-WIE IN GLASHUISE WOON.
-
-
- Bommelbij, bommelbij met jouw wit bandolier,
- Met jouw vlerke wat blits in die sonlig en gons
- En jouw swartpak, verguld met die blomme se dons,
- Wat beteken jouw singe en wat maak jij hier?
-
- Maar die bommelbij werk, of ek vra en of nie,
- Natuurlik, ek weet hij hoor nie naar mij
- En laat mij gevra en gepeuter opsij,
- Maar dis mos wat deurgaan vir poësie.
-
- Mij siel is so wijd als die oseaan,
- En grootse gedagtes die woel daarin om,
- Te groot vir woorde, mij Muse is stom,
- Want waar haal sij sulke woorde vandaan?
-
- Ja, modder kan jij met jouw vingers nie vat,
- Diamante is klein en gereëld van bouw
- Als jouw oë maar reg is—Ek vra vir jou,
- Hoe moet ek die ruim van ’n siel dan skat?
-
- Dis newels, net newels wat warrel en vlie,
- En ek is misskien nog agter die vlug
- Van ou Tijd, en ken die boom bij sij vrug—
- Maar dis wat nou deurgaan vir poësie.
-
-
-
-
-I.
-
-MANIA BLASPHEMATORIA.
-
-
- Daarbo sit die Gode en feesvier
- Met nektar en ambrosijn,
- En Zeus en Apol, met ’n hees lier,
- Stoot aan met die ou Juppijn:
- Verroes nou is Ceres haar sikkel
- Minerva die mijmer en gaap,
- In die arme van Venus gewikkel
- Lê Allah en slaap.
-
- Net Mars word vermis uit die howe,
- Waar vreugd word ontvang en gegee:
- Van die wereld stijg klanke naar bowe,
- Die geween van ’n mensdom in wee.
- Nou klink dit nog weeër, maar weker:
- „Geef redding, geef uitkoms o Here!”
- In antwoord klink beker aan beker:
- „Musiek van die sfere!”
-
- Soos ’n perkament rol skroei die hemel
- En die son word gedoof, en die maan
- Kijk siek op ’n magtig gewemel,
- Waar dit volke aan volke staan;
- Star en wijdogig van wonder
- En stil staan dit, skare aan skaar,
- En verbluf staan die Gode daaronder
- Op hul regters te staar.
-
- En nou word die boeke geopen,
- Wat getuie, hoe eeuw na eeuw
- Die aarde in bloed was gedoop en
- Verniet naar die Gode geskreeuw:
- Voorbestemming het almaal gebonde,
- Door omgewing was ieder vervoer—
- Dan verg dit nog lof uit die monde
- Van Belg of van Boer.
-
- Star, als wijdogig van wonder,
- Staan die regters daar, rij aan rij,
- En die heersers die sidder daaronder,
- Kan die blik van triljoene nie lij,
- Smeek beskerming van heuwels en storme,
- Van ’n wereld, wat weier te dra,
- En wroeg in die slijk soals worme
- En vlei om gena.
-
-
-
-
-II.
-
-BERUSTING.
-
-
- (Gods Orgel.)
-
- Waar newelstelsels wereld word,
- Waar keisers en kwepers rijp en val,
- Waar die voorhoof van kranse bepereld word
- Met valle en kleure, oweral,
-
- Selfs waar Armageddon sij kake rek
- En volkere weg uit die wereld spuw
- Is wet, en van uit sij druipende muil
- Klink ’n ijsere simfonie.
-
- En dood en lewe—dis alles reg,
- En liefde is wet: en ek voel tevree,
- Want wie sal ons twis met God besleg?
- En alles ruis in die ritme mee.
-
- Dit donder langs die sterrebaan
- En sonnestelsels antwoord weer,
- Dit ruis in die seepad van die maan
- En lispel oor die meer.
-
-
-
-
-DIE AFGROND ROEP UIT TOT DIE AFGROND.
-
-
- Die afgrond roep uit tot die afgrond,
- Met geruis van Gods watergote;
- Als dit donder, dan dawer die bulte
- In hul beurtsang op reusenote;
- Na die reenvlaag dan sing triomferend
- Die moeras daaronder,
- Haar slijkrig gepeupel weerkerend,
- Bespottend die donder.
-
- Na die val van ons vege aartsvader,
- Hou ons, hoe aan weedom verknog,
- Van die vuur van die Gode een vonkie
- In ons are—die liefdestog.
- Kijk, die bij is die band van gemeenskap
- Tussen gaarde en gaarde:
- Selfs die blits voel alleen in die wolke
- En paar met die aarde.
-
- Die afgrond roep uit tot die afgrond,
- Met geruis van Gods watergote,
- En die wilker wat sug voor die reenstorm
- Sing saggies verlangende note:
- Die hede roep uit tot die hede
- In smagtende kore
- Uit die echo’s rijs blijste gebede
- Vir geslagte van more.
-
- (Met vergunning van „_De Burger_”).
-
-
-
-
-„’N SPEELTONEEL”.
-
-
- Ag, moet hul nie stoor nie, laat jouw voetstap nie hoor nie,
- Kom ons hulle oor die laning beloer.
- Kan jij mooiers verlang dan die kindergesang
- En die geestige, malle rumoer?
-
- Met ’n blaar in sij hand staat die predikant,
- Lees daaruit die formulier voor
- Waarmee hij hul trouw, daar word huise gebouw,
- Die gelag onder werke gesmoor.
-
- Nou word daar gedoop, dan weer suiker verkoop
- Vir blikkies en skerfies en blare,
- ’n Flouwe gelawe, ’n kuiken begrawe
- Met luide en droewe gebare.
-
- Kon ons maar soos hulle die wereld verag
- En spot met sij wel of sij wee;
- Of die wereld al frons—daar klink hul gelag
- En die wereld lag hoofdskuddend mee!
-
-
-
-
-DIE KUS.
-
-
- Die lag het in haar oë nog gedans
- En pêrelend geskemer oor haar mond,
- Toe ek iets leuks vertel het; maar terstond
- Verdwijn dit toe mij sinne, deur die glans
- Verblind, verbijsterd uitroep: God, jij ’s skoon!
- Sij staar mij ernstig sonder blose aan,
- En weer nie, daar ek arme om haar slaan;
- Maar wonder was die wee wat in haar oë woon:
-
- En gloeiend was die lippe, wat ek dring
- Aan lippe marmerkoud, so liefdeloos
- Die lied sterf uit mij hart..... Die bosse sing,
- Die awend ginds daar aan die kimme bloos,
- Bied warme liefd’ vir sonnekoestering
- En in heur hartstog juig sij wonderroos.
-
-
-
-
-IN DIE HOVELD.
-
-
- In die Hoveld, waar dit oop is en die hemel wijd daarbo,
- Waar kuddes waaigras huppel oor die veld,
- Waar ’n mens nog vrij kan asemhaal en aan ’n God kan glo,
- Staat mij huisie, wat ek moes verlaat vir geld.
- En als ek in die gange van die mijn hier sit en droom
- Van die winde op die Hoveld, ruim en vrij,
- Dan hoor ek die geklinkel van mij spore saal en toom,
- Sawends als ek bees of skaap toe rij.
-
- Op die Hoveld, waar dit wijd is, waar jij baja ver kan sien,
- (Die eilblouw bring ’n knop dan in jouw keel)
- Staat mij huisie nog en wag vir mij, wag al ’n jaar of tien,
- Waar die bokkies op die lei grafstene speel.
- Maar als die tering kwaai word en ek hoor die laatste fluit,
- Dan sweef ek naar die Hoveld op die wind
- En soek dan in die maanlig al die mooiste plekkies uit
- Waar ’k kleiosse gemaak het als ’n kind.
-
-
-
-
-IN DIE LIG VAN DIE MAAN.
-
-
- Dis alles weelde: die wereld swijg
- En baai in die aandlug en lig van die maan;
- Net die water beweeg, als die windjie neig
- En die skijn-sterre dans en lag mij aan
- En verbreek op die water en vonkel en staan.
-
- Dis pure weelde: die aandblom is swaar
- Op die oë van die nag; die hemel is blouw
- En die maan kus vonke van goud uit jouw haar,
- Wat saggies bewegende skouers omvouw,
- Terwijl ek betowerd, aanbiddend aanskouw.
-
-
-
-
-DIE SLEUTEL.
-
-
- Hoe het ek al die jare van mij lewe
- So blindlings deur die wereld heengeloop!
- Soos alles was, was dit, en hoop
- Het nooit met vrees gemeng mij siel deurbewe.
- Van liefde in mij troon is daar verhewe
- ’n Leiddraad, wat deur al mij lewe loop,
- ’n IJwer, wat mij siel in vlamme doop
- En aan mij blootlê wette van bestaan en snewe.
-
- Uit die natuur se bors, so diep daarbinne,
- Die volgeheime voel ek nou, die spil
- Waarom die heelal sig draai, verruk mij sinne.
-
- Dit sweef deur die natuur, moet overwinne,
- Verdring all’ boosheid naar die verste kil:
- Want liefdes loon is net die vreug van minne.
-
-
-
-
-AAN MIJ MOEDER.
-
-
- Als ek die seeskulp vashou teen mij oor
- Ver van die kus, hier op ons wijë land
- Dan kan ek gruis en golwe op die sand
- En al die onrus van die winde hoor.
- Maar al die woeste onrus is gesmoor
- En suisend tril dit ritmies oor die band
- Wat kroos en moeder bind, net soos ’n hand,
- Wat saggies langgeruste snare stoor:
-
- So doem daar uit mij vage dromerijk
- Die wese van mij moeder, reeds oorlee,
- Voor dat haar beeltnis in mij hart kon prijk.
-
- Al naar die oggenddroom mij siel ontwijk
- Oorstelp mij gees ’n wrede, wilde see
- Van ideale, dood, oordek met slijk.
-
-
-
-
-DIE ONFINALIST.
-
-
- Nou is dit ek wat haar aandag boei,
- Haar gedagtes toets, haar denkbeelde snoei,
- Dis ek, om wie sij haar nou bemoei;
- Wat die toekoms bring, weet g’neen.
-
- ’n Ander, misskien, sal mij liefde deel,
- Mij gedagtes neem, mij denkbeelde steel,
- Met die denkbeeld, misskien, van mij liefde speel:
- Nou is dit mij alles een.
-
- In die hede leef en beweeg ek mij;
- Laat die toekoms slegs wees waarin ek lij,
- Als Jouw toekoms maar altijd toekomstig blij,
- Hou die toekoms ook alle geween.
-
-
-
-
-DIE VERHUISING VAN CUPIDO.
-
-
- Cupido het eers vrij rondgedwaal
- Met sij boog en sij skigtebos,
- Behoudens ’n lintjie, wat krul, maar skraal
- In ’n Adamspak gedos.
-
- Maar die Cherubijne mis hom nou;
- Ag, die sede vervel met die tijd!
- In die kas lê sij vleugeltjies opgevouw,
- En nijwer regeer nou en nijd.
-
- Sij guitige streke het hij laat staan,
- Laat met rus nou die pare in die park;
- ’n Hardedop kijl en manel het hij aan—
- Hij ’t verhuis naar die aandeelmark!
-
-
-
-
-AAN M—.
-
-
- Hier in ’n wereld waar dit jaag en stoei
- En waar dit strijd is vir ’n bloot bestaan,
- Is dit net jij, van alle sorg ontdaan,
- Wat kalm voortleef, soos ’n broeiplant groei.
-
- Die trotse orchidie, één blommevonk
- Straal louter lig en ken tog geen gebruik,
- Net soos ’n pouw sij strome kleur ontpluik
- En sidderend van weelde statig pronk.
-
- Die aarde vate wat ons almaal weet
- Het hul gebruik, maar nie die diamant
- Wat doelloos, dartel skitter aan jouw hand
- En net soos jij, wat droewig is vergeet.
-
-
-
-
-AFRIKA.
-
-
- Gevleugelde Telg van ou Tijd en jouw moeder, die mistiese ruimte,
- Wijk uit mij verse, O spoed, en gun mij in rustige maat
- Te sing van die lot van ons land, die wieg van die vroegste beskawing,
- Vandaag nog die land van misterie en tog ook die land van die son;
- Van die golwende vlakte, ons see, met sij deining en verblouw verskiet,
- Met sij ewig diepsinnige lag soos die mond van ’n oosterse god.
-
- Lang voor die geboorte van Mimer het Osiris, die Wijse, gelewe;
- Toe Wodin, bekroon met orkane en bliksems, wat lik langs sij slape,
- Eteries gedagtes bedenk, op die fluister van rawe gegrondves,
- Het al die Songod sij pijle laat klink oor die snare van Memnon
- En rustige wete geheers in die land van kolos en van sfinx.
- Langs jouw kus het die skepe van Hiram geswalk, beskilder met oë,
- Belaai met die skatte van Ofir, met wierook en elpebeen,
- En houte, welriekend en keurig, geskenke vir Salomo’s Tempel,
- Duisend-potig gevaartes met hulle rieme in ritmiese tred.
-
- Soos die woedende golwe opbruis teen ’n rots dat dit beef in die diepte
- En die sonlig ’n reenboog ontlok als dit skijn op die mistige skuim,
- Net so het Barca, die trotse, verveel met haar skatte en vrede,
- Soos ’n wolkbreuk Europa oorstelp en Rome geskud tot haar grond:
- Die tijd het geknaag: Karthago en Rome is dinge van gister,
- Maar die damp van die wrak en die botsing het luister versprei oor die
- aarde.
-
- Land van ewige weedom, Moeder van slawernij,
- Wie sal beskrijf wat jij tors en die nood van jouw magtige bare!
- Soos dit roer op die vlak van ’n vijwer dat golfies naar buite uitdije,
- So het dit altijd beweeg in jouw donker, vernagte bestaan,
- En volkere-golwe het een na die ander gedij en verpletter,
- Daar blij van al die vergane beweging net bouwvalle oor
- En die leeuwe vervul met geratel die saal van ’n naamlose god.
-
- Maar wie kijk als die wolke-galleie gaan vaar oor die blouw van die
- hemel,
- Met haalwitte seile gebol, soos swane wat pronk in hul prag,
- —Dan wei in velde van goud die Gode hul vee oor die vlaktes—
- Voel hij dan nie hoe die Vrijheid gaat bruis in sij bloed, en sij senuws
- Gaan tril, als hij denk met trots aan die wieg van die trekker-geslagte,
- Waar die soekers naar ruimte die lug kon adem met tintlende bors?
-
- Maar die droom is virbij en die hoop, O Afrika, moeder van smarte,
- Wanneer is jouw beker geledig, of kom aan jouw weedom geen end?
- Lij jij nog steeds aan die vloek wat Cham sij nakroos verwerf het,
- Moet jij vir ewig die land van dienaars en houthakkers blij?
- Gevleugelde telg van ou Tijd en jouw moeder, die mistiese ruimte,
- Haas nog jouw vaart en verskeur die gordijn, wat die toekoms bewaar,
- Verlaat die kaalhoofdige denkers, wat jouw afkoms bepeins en jouw
- oorsprong,
- Tot jij hul saam met die jare veeg in jouw vaderlik graf;
- Toon ons die lig en die hoop met die rustige wete van more.
-
-*** END OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK GEDIGTE ***
-
-Updated editions will replace the previous one--the old editions will
-be renamed.
-
-Creating the works from print editions not protected by U.S. copyright
-law means that no one owns a United States copyright in these works,
-so the Foundation (and you!) can copy and distribute it in the
-United States without permission and without paying copyright
-royalties. Special rules, set forth in the General Terms of Use part
-of this license, apply to copying and distributing Project
-Gutenberg-tm electronic works to protect the PROJECT GUTENBERG-tm
-concept and trademark. Project Gutenberg is a registered trademark,
-and may not be used if you charge for an eBook, except by following
-the terms of the trademark license, including paying royalties for use
-of the Project Gutenberg trademark. If you do not charge anything for
-copies of this eBook, complying with the trademark license is very
-easy. You may use this eBook for nearly any purpose such as creation
-of derivative works, reports, performances and research. Project
-Gutenberg eBooks may be modified and printed and given away--you may
-do practically ANYTHING in the United States with eBooks not protected
-by U.S. copyright law. Redistribution is subject to the trademark
-license, especially commercial redistribution.
-
-START: FULL LICENSE
-
-THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
-PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
-
-To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
-distribution of electronic works, by using or distributing this work
-(or any other work associated in any way with the phrase "Project
-Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full
-Project Gutenberg-tm License available with this file or online at
-www.gutenberg.org/license.
-
-Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project
-Gutenberg-tm electronic works
-
-1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
-electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
-and accept all the terms of this license and intellectual property
-(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all
-the terms of this agreement, you must cease using and return or
-destroy all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your
-possession. If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a
-Project Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound
-by the terms of this agreement, you may obtain a refund from the
-person or entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph
-1.E.8.
-
-1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be
-used on or associated in any way with an electronic work by people who
-agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few
-things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
-even without complying with the full terms of this agreement. See
-paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project
-Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this
-agreement and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm
-electronic works. See paragraph 1.E below.
-
-1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the
-Foundation" or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection
-of Project Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual
-works in the collection are in the public domain in the United
-States. If an individual work is unprotected by copyright law in the
-United States and you are located in the United States, we do not
-claim a right to prevent you from copying, distributing, performing,
-displaying or creating derivative works based on the work as long as
-all references to Project Gutenberg are removed. Of course, we hope
-that you will support the Project Gutenberg-tm mission of promoting
-free access to electronic works by freely sharing Project Gutenberg-tm
-works in compliance with the terms of this agreement for keeping the
-Project Gutenberg-tm name associated with the work. You can easily
-comply with the terms of this agreement by keeping this work in the
-same format with its attached full Project Gutenberg-tm License when
-you share it without charge with others.
-
-1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern
-what you can do with this work. Copyright laws in most countries are
-in a constant state of change. If you are outside the United States,
-check the laws of your country in addition to the terms of this
-agreement before downloading, copying, displaying, performing,
-distributing or creating derivative works based on this work or any
-other Project Gutenberg-tm work. The Foundation makes no
-representations concerning the copyright status of any work in any
-country other than the United States.
-
-1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
-
-1.E.1. The following sentence, with active links to, or other
-immediate access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear
-prominently whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work
-on which the phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the
-phrase "Project Gutenberg" is associated) is accessed, displayed,
-performed, viewed, copied or distributed:
-
- This eBook is for the use of anyone anywhere in the United States and
- most other parts of the world at no cost and with almost no
- restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it
- under the terms of the Project Gutenberg License included with this
- eBook or online at www.gutenberg.org. If you are not located in the
- United States, you will have to check the laws of the country where
- you are located before using this eBook.
-
-1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is
-derived from texts not protected by U.S. copyright law (does not
-contain a notice indicating that it is posted with permission of the
-copyright holder), the work can be copied and distributed to anyone in
-the United States without paying any fees or charges. If you are
-redistributing or providing access to a work with the phrase "Project
-Gutenberg" associated with or appearing on the work, you must comply
-either with the requirements of paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 or
-obtain permission for the use of the work and the Project Gutenberg-tm
-trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or 1.E.9.
-
-1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
-with the permission of the copyright holder, your use and distribution
-must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any
-additional terms imposed by the copyright holder. Additional terms
-will be linked to the Project Gutenberg-tm License for all works
-posted with the permission of the copyright holder found at the
-beginning of this work.
-
-1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
-License terms from this work, or any files containing a part of this
-work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
-
-1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
-electronic work, or any part of this electronic work, without
-prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
-active links or immediate access to the full terms of the Project
-Gutenberg-tm License.
-
-1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary,
-compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including
-any word processing or hypertext form. However, if you provide access
-to or distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format
-other than "Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official
-version posted on the official Project Gutenberg-tm website
-(www.gutenberg.org), you must, at no additional cost, fee or expense
-to the user, provide a copy, a means of exporting a copy, or a means
-of obtaining a copy upon request, of the work in its original "Plain
-Vanilla ASCII" or other form. Any alternate format must include the
-full Project Gutenberg-tm License as specified in paragraph 1.E.1.
-
-1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
-performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
-unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
-
-1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing
-access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works
-provided that:
-
-* You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
- the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
- you already use to calculate your applicable taxes. The fee is owed
- to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he has
- agreed to donate royalties under this paragraph to the Project
- Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments must be paid
- within 60 days following each date on which you prepare (or are
- legally required to prepare) your periodic tax returns. Royalty
- payments should be clearly marked as such and sent to the Project
- Gutenberg Literary Archive Foundation at the address specified in
- Section 4, "Information about donations to the Project Gutenberg
- Literary Archive Foundation."
-
-* You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
- you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
- does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
- License. You must require such a user to return or destroy all
- copies of the works possessed in a physical medium and discontinue
- all use of and all access to other copies of Project Gutenberg-tm
- works.
-
-* You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of
- any money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
- electronic work is discovered and reported to you within 90 days of
- receipt of the work.
-
-* You comply with all other terms of this agreement for free
- distribution of Project Gutenberg-tm works.
-
-1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project
-Gutenberg-tm electronic work or group of works on different terms than
-are set forth in this agreement, you must obtain permission in writing
-from the Project Gutenberg Literary Archive Foundation, the manager of
-the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the Foundation as set
-forth in Section 3 below.
-
-1.F.
-
-1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
-effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
-works not protected by U.S. copyright law in creating the Project
-Gutenberg-tm collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm
-electronic works, and the medium on which they may be stored, may
-contain "Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate
-or corrupt data, transcription errors, a copyright or other
-intellectual property infringement, a defective or damaged disk or
-other medium, a computer virus, or computer codes that damage or
-cannot be read by your equipment.
-
-1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
-of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
-Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
-Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
-Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
-liability to you for damages, costs and expenses, including legal
-fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
-LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
-PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
-TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
-LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
-INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
-DAMAGE.
-
-1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
-defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
-receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
-written explanation to the person you received the work from. If you
-received the work on a physical medium, you must return the medium
-with your written explanation. The person or entity that provided you
-with the defective work may elect to provide a replacement copy in
-lieu of a refund. If you received the work electronically, the person
-or entity providing it to you may choose to give you a second
-opportunity to receive the work electronically in lieu of a refund. If
-the second copy is also defective, you may demand a refund in writing
-without further opportunities to fix the problem.
-
-1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth
-in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS', WITH NO
-OTHER WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT
-LIMITED TO WARRANTIES OF MERCHANTABILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
-
-1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied
-warranties or the exclusion or limitation of certain types of
-damages. If any disclaimer or limitation set forth in this agreement
-violates the law of the state applicable to this agreement, the
-agreement shall be interpreted to make the maximum disclaimer or
-limitation permitted by the applicable state law. The invalidity or
-unenforceability of any provision of this agreement shall not void the
-remaining provisions.
-
-1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
-trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
-providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in
-accordance with this agreement, and any volunteers associated with the
-production, promotion and distribution of Project Gutenberg-tm
-electronic works, harmless from all liability, costs and expenses,
-including legal fees, that arise directly or indirectly from any of
-the following which you do or cause to occur: (a) distribution of this
-or any Project Gutenberg-tm work, (b) alteration, modification, or
-additions or deletions to any Project Gutenberg-tm work, and (c) any
-Defect you cause.
-
-Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
-
-Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
-electronic works in formats readable by the widest variety of
-computers including obsolete, old, middle-aged and new computers. It
-exists because of the efforts of hundreds of volunteers and donations
-from people in all walks of life.
-
-Volunteers and financial support to provide volunteers with the
-assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg-tm's
-goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
-remain freely available for generations to come. In 2001, the Project
-Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
-and permanent future for Project Gutenberg-tm and future
-generations. To learn more about the Project Gutenberg Literary
-Archive Foundation and how your efforts and donations can help, see
-Sections 3 and 4 and the Foundation information page at
-www.gutenberg.org
-
-Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary
-Archive Foundation
-
-The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non-profit
-501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
-state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
-Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification
-number is 64-6221541. Contributions to the Project Gutenberg Literary
-Archive Foundation are tax deductible to the full extent permitted by
-U.S. federal laws and your state's laws.
-
-The Foundation's business office is located at 809 North 1500 West,
-Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887. Email contact links and up
-to date contact information can be found at the Foundation's website
-and official page at www.gutenberg.org/contact
-
-Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg
-Literary Archive Foundation
-
-Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without
-widespread public support and donations to carry out its mission of
-increasing the number of public domain and licensed works that can be
-freely distributed in machine-readable form accessible by the widest
-array of equipment including outdated equipment. Many small donations
-($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
-status with the IRS.
-
-The Foundation is committed to complying with the laws regulating
-charities and charitable donations in all 50 states of the United
-States. Compliance requirements are not uniform and it takes a
-considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
-with these requirements. We do not solicit donations in locations
-where we have not received written confirmation of compliance. To SEND
-DONATIONS or determine the status of compliance for any particular
-state visit www.gutenberg.org/donate
-
-While we cannot and do not solicit contributions from states where we
-have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
-against accepting unsolicited donations from donors in such states who
-approach us with offers to donate.
-
-International donations are gratefully accepted, but we cannot make
-any statements concerning tax treatment of donations received from
-outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff.
-
-Please check the Project Gutenberg web pages for current donation
-methods and addresses. Donations are accepted in a number of other
-ways including checks, online payments and credit card donations. To
-donate, please visit: www.gutenberg.org/donate
-
-Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic works
-
-Professor Michael S. Hart was the originator of the Project
-Gutenberg-tm concept of a library of electronic works that could be
-freely shared with anyone. For forty years, he produced and
-distributed Project Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of
-volunteer support.
-
-Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
-editions, all of which are confirmed as not protected by copyright in
-the U.S. unless a copyright notice is included. Thus, we do not
-necessarily keep eBooks in compliance with any particular paper
-edition.
-
-Most people start at our website which has the main PG search
-facility: www.gutenberg.org
-
-This website includes information about Project Gutenberg-tm,
-including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
-Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
-subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.
generated by cgit v1.2.3 (git 2.25.1) at 2026-01-09 06:06:34 +0000