diff options
Diffstat (limited to 'old/64440-0.txt')
| -rw-r--r-- | old/64440-0.txt | 35638 |
1 files changed, 0 insertions, 35638 deletions
diff --git a/old/64440-0.txt b/old/64440-0.txt deleted file mode 100644 index ed43592..0000000 --- a/old/64440-0.txt +++ /dev/null @@ -1,35638 +0,0 @@ -The Project Gutenberg eBook of Dat Nie Testament vun unsen Herrn un Heiland -Jesus Christus, by Johannes Bugenhagen - -This eBook is for the use of anyone anywhere in the United States and -most other parts of the world at no cost and with almost no restrictions -whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it under the terms -of the Project Gutenberg License included with this eBook or online at -www.gutenberg.org. If you are not located in the United States, you -will have to check the laws of the country where you are located before -using this eBook. - -Title: Dat Nie Testament vun unsen Herrn un Heiland Jesus Christus - na de plattdütsche Oeversettung vun Dr. Johann Bugenhagen - -Author: Johannes Bugenhagen - -Editor: Johannes Paulsen - -Release Date: February 01, 2021 [eBook #64440] - -Language: Low German - -Character set encoding: UTF-8 - -Produced by: Heiko Evermann, A special thanks goes to all those who taught - tesseract to read fraktur, and the Online Distributed - Proofreading Team at https://www.pgdp.net (This book was - produced from scanned images of public domain material from - the Google Books project.) - -*** START OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK DAT NIE TESTAMENT VUN UNSEN HERRN -UN HEILAND JESUS CHRISTUS *** - - - - - -Dat Nie Testament - - - - - Dat Nie Testament - vun unsen - HErrn un HEiland JEsus Christus - na de plattdütsche Oewersettung - vun - Dr. Johann Bugenhagen - - Kropp. - Verlag vun de Bokhandlung »Eben-Ezer.« - 1885. - - BREMER - Bokdruckerie »Eben-Ezer.« - - - - -Vörred to de eerste Utgav vun de Evangelien. - - -Veele plattdütsche Lüd hebbt blot en hochdütsch Christendom, un holt sik -den GOtt, de blot hochdütsch to se sprickt, un to den se man hochdütsch -spreken künnt, sowiet vunt Lief, as dat Plattdütsche vun dat Hochdütsche -af is. Daher gift dat so veele Christen, de blot en Sünndags-Christendom -kennt. GOtt bewahr uns darvör in Gnaden un help, dat dat Christendom -den Husrock bi uns antreckt un för Plattdütsche ok plattdütsch ward. -Darto much düsse plattdütsche Bibel helpen, de malins en tru Helper vun -unsen Doktor Luther hett maken laten. Dar in dree Hunnert Jahrn ok de -plattdütsche Sprak sik ännert hett, so hef ik düt un dat ännern mußt. - -Wer awer keen Plattdütsch mag, de bedenk, dat bet vör twee Hunnert -Jahrn in unse Land in de Kark plattdütsch predigt, sungen, bedt is, dat -wi en plattdütsche Bibel, en plattdütsch Gesangbok, en plattdütschen -Katechissen harrn, un de slechtsten Tieden weern dat grade nich. GOtt gev -se uns wedder. - -Mit dat Evangelium gev ik den eersten Deel vun de Bibel rut. - -Ik öwergev düsse Öwersettung de Lesers, weke weet, wat de plattdütsche -Sprak för en Bedüdung för unse Volk hett. So GOtt mi dat Leven un Sin -Gnad gift, schüllt de öwrigen Böker vun de hillige Schrift folgen. Ik -will eerst mal hörn, wat de Lüd, de de Sak verstaht, an de Öwersettung -nich gefalln deiht, damit ik mit den guden Rath, den se mi geven ward, -wieder arbeiden kann. GOtt de HErr awer segen dat Wark, dat dardörch Sin -hillige Nam ünner de Plattdütschen verherrlicht ward! - - De Herutgever. - - - - -Min leeve Leser! Dörch GOtt’s Gnad is dat plattdütsche nie Testament un -de Psalmen na de Öwersettung vun Dr. Johann Bugenhagen nu fardig warn, -un dat grad in dat Jahr, da wi GOtt darvör danken doht, dat düsse true -Mann vör veer Hunnert Jahrn to Welt kamen is. De HErr ward nu de Gnad ok -geven, dat Sin hillige Wort in de plattdütsche Sprak de plattdütschen -Christen wedder wat nutzen deiht, damit se uns’ HErrgotts Wort richtig -verstahn lehrt. Ik höp, se ward dat denn ok richtig to Harten nehmen, -denn to de Tied, as dat Evangelium in uns’ Modersprak predigt war, harr -dat Christendom doch en anner Utsehn, as hüt to Dags. Do wulln de Lüd ok -so leven, as se lehrt warn. Nu awer wüllt se so lehrt warrn, as se leven -muchen. De Plattdütschen sünd awer ümmer Lüd west, de wenig snackt, awer -veel dahn hebbt, de nich för de Fedder, awer fört Handanleggen weern. Se -sünd ümmer Lüd wesen, de langsam wat faten dän, harrn se dat awer eenmal -fat, so heeln se dat ok fast un stunn darvör in up Leven un Dod. Ik höp, -dat plattdütsche Christendom schall dat ok noch wedder bewiesen, un wenn -dat darhen kummt, denn schüllt ji mal sehn, denn hett dat Art mit dat -Christendom. Un dat wull ik so geern beleven, dat wi hier in Norden, -in plattdütschen Landen, son Christendom wedder kreegen, daran man sin -hartlich Freud hebben kann, so dat man dat garnich begriepen kunn, wa dat -Minschen geven mag, de keen ordentlige Christen wesen wüllt. Un dat höp -ik heel seker, dat de plattdütsche Bibel darto wedder helpen ward, dat -GOtts Wort vun veele Lüd wedder beter verstahn ward. Wenn man’t eerst -richtig versteiht, denn mutt man dat wol leef hebben, dat is gar to söt -darto. Un wenn man’t leef hett, denn will man ok darna leven, denn dat is -gar to leevlich un bringt den rechten Freden. - -Nu hollt man mi frielich vör, dat veele Plattdütsche gar keen Plattdütsch -lesen künnt. Dat makt nicks, denn lehrt se dat. Mi is’t ganz leef, wenn -se de plattdütsche Bibel ümmer heel langsam lesen mütt, denn öwer dat -Hochdütsche hüppt se so weg un seht blot de Bokstaven, nich awer wat se -bedüdt; un de Bibel will doch geern recht mit Bedacht les’t warrn, wenn -een se recht geneten will, so as man en Leevesbreef lesen deiht, wo man -bi jede Wort recht still hollt un sik dat int Hart drückt. Un wenn du -nu de plattdütsche Bibel mit de hochdütsche vergliekst, denn schast mal -sehn, je mehr du di in de Bibel rin lesen deihst un rin studeerst, je -söter smeckt se, un desto beter genütt man se, denn de Köst baben up is -ümmer wat hart bi dat Brod, un nich för jedereen sin Mundwark. Nu, wenn -du de hillige Schrift so recht mit Bedacht lesen un geneten deihst, denn -glöv ik, gifst du mi recht, wenn ik segg: De Hochdütschen hebbt veel -vör uns vörut, awer so eernst, as de Plattdütschen snacken künnt, künnt -se’t nich, un so hartlich eerst recht nich, un GOtts Wort geiht in de -plattdütsche Sprak doch eerst recht int Hart. - -Min leeve Leser, licht is mi dat nich warn, den olen Johann Bugenhagen -oder Dr. Pommer, as Luther em nennt hett, in dat Plattdütsch, wat wi nu -spreken doht, reden to laten, un ik dank unsen HErrgott ganz besonners, -dat He mi den Mann to Help schickt hett, de wiet un breet de plattdütsche -Sprak wedder to Ehrn brocht hett, un de mi ok toeerst in min Jungsjahrn -de plattdütsche Sprak wedder hett leef gewinn lehrt; ik meen den -Professor Dr. Klaus Groth in Kiel, mit den sin Help de Sak so geraden is, -as se dörch GOtts Gnad warn is. - -He hett mit groten Fliet un mit hartliche Leev to sin plattdütschen -Landslüd, de ganze Arbeit ut den Grunn dörchsehn un gehörig afsliept, as -dat son Mann versteiht, de in de Sak to Hus is. He hett mi mit Rath un -Daht holpen, darum will ik den Mann hier an düsse Stell den hartlichsten -Dank utspreken, denn den hett he verdeent. He hett all vör veele Jahrn -upmarksam darup makt, dat wi en plattdütsche Bibel hebben mussen un hett -mi dardörch den eersten Anstot to de Arbeit geven; un he freut sik nu -ganz königlich, dat he in sin oln Dag’ dat noch sehn dörft, wat he siet -veele Jahrn sik wünscht hett. Un mit em freut sik de truen Lüd, de mi -beden hebbt, de Bibel in de plattdütsche Sprak wedder rut to geven för -de plattdütschen Landslüd, denn ut mi sülbn harr ik dat wol doch nich -anfungen. Wenn de Leser nu marken deiht, dat wi uns ümmer bemöht hebbt, -de Sak beter to maken, so ward he sik nich wunnern, wenn he süht, dat wi -nich ümmer, as de Gelehrten dat nennt, konsequent verfahrn sünd, un vör -desülve Sak nich ümmer desülvigen Wör’ brukt hebbt. Wi höpt, dar ward uns -nu veele mit ehrn Rath helpen, bi en nie Utgav de Sak noch beter to maken. - -Nu reis’ denn in GOtts Nam! GOtts Wort hett GOtts Segen, un wat vun Em -kummt, dat schall wol gut dohn. Darum segg ik: Plattdütsch nie Testament, -in GOtts Nam herut! Un wenn GOtt will, reis’t dat ole Testament mal na. -GOtt help in Gnaden, dat Sin Wort uns ümmer söter ward, damit wi dat -flietig les’t un noch flietiger darna doht, denn ward dat anners bi uns -utsehn, as dat nu utsüht. - - Kropp, den 24. August 1885, in dat Jahr, do wi dat 400jährige - Jubiläum ton Andenken an Dr. Johann Bugenhagen sin Geburtsdag - fiern dän. - - Johannes Paulsen. - - - - -De hilligen Böker vun dat Nie Testament. - - - Seite. - - 1. Evangelium St. Matthäi 1 - - 2. Evangelium St. Marci 57 - - 3. Evangelium St. Lucä 91 - - 4. Evangelium St. Johannis 152 - - 5. De Apostelgeschicht vun den hilligen Lukas schreben 197 - - 6. De Epistel St. Pauli an de Römer 255 - - 7. De 1. Epistel St. Pauli an de Corinther 280 - - 8. De 2. Epistel St. Pauli an de Corinther 304 - - 9. De Epistel St. Pauli an de Galater 319 - - 10. De Epistel St. Pauli an de Epheser 327 - - 11. De Epistel St. Pauli an de Philipper 336 - - 12. De Epistel St. Pauli an de Kolosser 341 - - 13. De 1. Epistel St. Pauli an de Thessalonicher 347 - - 14. De 2. Epistel St. Pauli an de Thessalonicher 352 - - 15. De 1. Epistel St. Pauli an Timotheus 354 - - 16. De 2. Epistel St. Pauli an Timotheus 361 - - 17. De Epistel St. Pauli an Titus 366 - - 18. De Epistel St. Pauli an Philemon 368 - - 19. De 1. Epistel St. Petri 370 - - 20. De 2. Epistel St. Petri 376 - - 21. De 1. Epistel St. Johannis 380 - - 22. De 2. Epistel St. Johannis 386 - - 23. De 3. Epistel St. Johannis 387 - - 24. De Epistel an de Ebräers 388 - - 25. De Epistel St. Jakobi 406 - - 26. De Epistel St. Judä 412 - - 27. De Apenbarung vun St. Johannis, de Theolog 413 - - - - -Evangelium St. Matthäi. - - -Dat 1. Kapitel. - -1. Düt is dat Bok vun de Geburt JEsu Christi, de dar is en Söhn Davids, -en Söhn vun Abraham. _Luk. 1, 32. 3, 23. Röm. 1, 3._ - -2. Abraham tügete Isaak. Isaak tügete Jakob. Jakob tügete Juda un sin -Bröder. - -3. Juda tügete Pharez un Sara vun de Thamar. Pharez tügete Hezron. Hezron -tügete Ram. - -4. Ram tügete Aminadab. Aminadab tügete Nahasson. Nahasson tügete Salma. - -5. Salma tügete Boas vun de Rahab. Boas tügete Obed vun de Ruth. Obed -tügete Jesse. - -6. Jesse tügete den König David. De König David tügete Salomo vun Uria -sin Fru. - -7. Salomo tügete Roboam. Roboam tügete Abia. Abia tügete Assa. - -8. Assa tügete Josaphat. Josaphat tügete Joram. Joram tügete Osia. - -9. Osia tügete Jotham. Jotham tügete Achas. Achas tügete Ezechia. - -10. Ezechia tügete Manasse. Manasse tügete Amon. Amon tügete Josia. - -11. Josia tügete Jechonia un sin Bröder, um de Tied vun de babylonische -Gefangenschaft. - -12. Na de babylonische Gefangenschaft tügete Jechonia Sealthiel. -Sealthiel tügete Zorobabel. - -13. Zorobabel tügete Abiud. Abiud tügete Eliachim. Eliachim tügete Asor. - -14. Asor tügete Zadok. Zadok tügete Achin. Achin tügete Eliud. - -15. Eliud tügete Eleasar. Eleasar tügete Matthan. Matthan tügete Jakob. - -16. Jakob tügete Joseph, den Mann vun Maria, vun de is gebarn JEsus, de -dar heet Christus. - -17. Alle Generatschonen vun Abraham bet to David sünd veertein, vun David -bet to de babylonische Gefangenschaft sünd veertein, vun de babylonische -Gefangenschaft bet to Christus sünd wedder veertein Generatschonen. - -18. Dat gung awer mit de Geburt Christi so to: Maria, Sin Moder, weer mit -Joseph verspraken. Ehr he se nu na sin Hus hal, begeev sik dat, dat se -swanger war vun den hilligen GEist. _Luk. 1, 27. 2, 5._ - -19. Awer Joseph, ehr Mann, weer fromm un wull se nich in en slechten Rop -bringen; dach, se awer heemlich to verlaten. _4. Mos. 5, 15._ - -20. As he nu noch so bi sik denken dä, süh, do erschien em en Engel vun -den HErrn in den Drom, un sä: Joseph, du Söhn Davids, wes’ nich bang, -Maria, din Fru, to di to nehmen, denn wat in ehr empfangen is, is vun den -hilligen GEist. _Luk. 1, 35._ - -21. Un se ward en Söhn to Welt bringen, den schast du JEsus heeten, denn -He ward Sin Volk selig maken vun ehr Sünn. _Luk. 1, 31. 2, 21. Apost. 4, -12. 10, 43._ - -22. Dat is awer geschehn, darmit erfüllt war, wat de HErr dörch den -Propheten seggt hett, de dar sprickt: - -23. Süh, en Jungfer ward swanger warrn un en Söhn to Welt bringen, un se -ward Sin Nam Emanuel heeten, dat heet up dütsch: GOtt mit uns. _Jes. 7, -14._ - -24. As nu Joseph upwaken dä, dä he, wat den HErrn Sin Engel em befahln -harr, un nehm sin Fru to sik. - -25. Awer se leven nich as Mann un Fru tosamen, bet dat se ehrn eersten -Söhn to Welt brocht harr, un he nenn Sin Nam JEsus. _Luk. 2, 7._ - - -Dat 2. Kapitel. - -1. Do JEsus gebarn weer to Bethlehem in dat jüdische Land, to König -Herodes sin Tied, süh, do keemen de Wiesen ut dat Morgenland na Jerusalem -un sä’n: _Luk. 2, 4. 6. 7._ - -2. Wo is de Juden ehr niegeborne König? Wi hebbt Sin Steern sehn in dat -Morgenland un sünd kamen um Em antobeden. _4. Mos. 24, 17. Jes. 60, 3._ - -3. As dat de König Herodes hörn dä, verfehr he sik un mit em heel -Jerusalem. - -4. Un he leet tosamenkamen alle Hohenpresters un Schriftgelehrten mank -dat Volk un forsch vun se, wo Christus schull gebarn warrn. - -5. Un se sä’n em: To Bethlehem in dat jüdische Land, denn so steiht dar -schreven dörch den Prophet: _Mich. 5, 1. Joh. 7, 42._ - -6. Un du Bethlehem in dat jüdische Land, du büst lang nich de lüttste vun -de jüdischen Städte, denn ut di schall kamen de Herzog, De öwer Min Volk -Israel en HErr wesen schall. - -7. Do leet Herodes heemlich de Wiesen to sik kamen un forsch mit Fliet -vun se, wann se den Steern sehn harrn. - -8. Denn wies he se na Bethlehem un sä: Treckt hen un forscht flietig na -dat Kind, un wenn ji dat findt, so seggt mi dat wedder, dat ik ok kam un -dat anbeden doh. - -9. As se nu den König hört harrn, trocken se hen, un süh, de Steern, den -se in dat Morgenland sehn harrn, gung vör se hen, bet dat he keem un -stillstunn öwer den Ort, wo dat Kind weer. - -10. As se nu den Steern seegen, warn se hochvergnögt; - -11. Un gungen in dat Hus un funn dat Kind mit Maria, Sin Moder, un fulln -dal un beden dat an, un dän ehr Schätze up, schenkten Em Gold, Wiehrok un -Myrrhen. _Ps. 72, 10. 15. Jes. 60, 6._ - -12. Un GOtt befohl se in en Drom, dat se nich wedder schulln na Herodes -gahn, un se trocken up en annern Weg in ehr Land. - -13. As se awer wegtrocken weern, erschien de Engel vun den HErrn den -Joseph in en Drom un sä: Stah up un nimm dat Kind un Sin Moder to di un -flüch na Egyptenland, un bliev dar bet Ik di dat segg, denn Herodes söcht -dat Kind, un will dat umbringen laten. - -14. Un he stunn up un nehm dat Kind un Sin Moder to sik bi de Nacht un -reis’ heemlich af na Egyptenland. - -15. Un he blev dar bet na Herodes sin Dod, up dat erfüllt war, wat de -HErr dörch den Prophet seggt hett, de dar sprickt: Ut Egypten hef ik Min -Söhn ropen. _Hos. 11, 1._ - -16. Do Herodes nu seeg, dat he vun de Wiesen bedragen weer, war he heel -wütig un schick ut, un leet alle Kinner in Bethlehem, un an ehr ganzen -Grenzen, dodmaken, de tweejährig un darunner weern, na de Tied, de he mit -Fliet vun de Wiesen erfahrn harr. - -17. Do is geschehn, wat seggt is vun den Prophet Jeremias, wenn he -sprickt: _Jer. 31, 15._ - -18. Up de Bargen hett man en Geschrigg hört, veel Klagen, Weenen un -Hulen. Rahel ween öwer ehr Kinner un wull sik nich trösten laten, wiel se -nich mehr leven. - -19. Do awer Herodes dod weer, süh, do erschien de Engel vun den HErrn -Joseph in en Drom in Egyptenland un sprok: - -20. Stah up un nimm dat Kind un Sin Moder to di un gah hen na dat Land -Israel, denn de sünd dod, de dat Kind an dat Leven wulln. - -21. Un he stunn up un nehm dat Kind un Sin Moder to sik un keem in dat -Land Israel. - -22. Do he awer hörn dä, dat Archelaus König in dat jüdische Land weer an -de Stä vun sin Vader Herodes, war he bang, darhen to gahn, un in en Drom -kreeg he Befehl vun GOtt un trock na Galiläa. - -23. Un dar gung he, um in en Stadt to wahn, de Nazareth heet, darmit -erfüllt war, wat seggt is dörch den Prophet: He schall Nazarener heeten. -_Luk. 1, 26. Jes. 11, 1. 53, 2. 3._ - - -Dat 3. Kapitel. - -1. To de Tied keem Johannes de Döper un predig in de Wüstenie vun dat -jüdische Land, _Mark. 1, 4. Luk. 3, 3._ - -2. Un sä: Doht Buße, dat Himmelriek is neeg herbi kamen. - -3. Un he is de, vun den de Prophet Jesaias seggt hett, un spraken: Dar is -en Prediger sin Stimm in de Wüstenie: Makt den HErrn den Weg torecht, un -makt Sin Stieg eben. _Jes. 40, 3. Mark. 1, 3. Luk. 3, 4. Joh. 1, 24._ - -4. Awer he, Johannes, harr en Kleed vun Kameelshaar un en leddern Gürdel -um sin Lenden. Sin Spies weer Heuschrecken un wille Honnig. _2. Kön. 1, -8. Mark. 1, 6._ - -5. Do gung to em rut de Stadt Jerusalem un dat ganze jüdische Land un -alle Länner an den Jordan. - -6. Un leeten sik vun em döpen in den Jordan un bekenn ehr Sünn. - -7. As he nu veele Pharisäer un Sadducäer to sin Döp kamen seeg, sprok he -to se: Ji Adderngeslecht, wer hett ju denn wiest, dat ji den tokünftigen -Torn entlopen ward? _Luk. 3, 7._ - -8. Seht to, doht rechtschapen Frücht vun de Buß. _Luk. 3, 8._ - -9. Denkt man jo nich, dat ji bi ju seggen wüllt: Wi hebbt Abraham ton -Vader. Ik segg ju, GOtt kann Abraham ut düsse Steen Kinner upwecken. -_Luk. 3, 8._ - -10. De Axt is de Böm all an de Woddel leggt. Darum, weke Bom keen gude -Frucht bringt, de ward afhaut un in dat Füer smeeten. _Kap. 7, 16. Luk. -3, 9. Joh. 15, 2. 6._ - -11. Ik döp ju mit Water to Buße, De awer na mi kummt, is starker as -ik, Den ik ok nich würdig bün, Sin Schoh to drägen. De ward ju mit den -hilligen GEist un mit Füer döpen. _Mark. 1, 8. Joh. 1, 26. Apost. 1, 5._ - -12. Un He hett Sin Wörpschüffel in Sin Hand, He ward Sin Döschdeel fegen -un den Weeten in de Schün sammeln, awer dat Kaff ward He upbrenn mit ewig -Füer. - -13. Um düsse Tied keem JEsus ut Galiläa an den Jordan to Johannes, up dat -He Sik vun em döpen leet. - -14. Awer Johannes wehr Em af un sprok: Ik hef wull nödig, dat ik vun Di -döft warr, un Du kummst to mi? - -15. Awer JEsus antwort un sprok to em: Lat dat nu man so wesen, för uns -schickt sik dat, alle Gerechtigkeit to erfülln. Do geev he dat to. - -16. Un as JEsus nu döft weer, steeg He bald ut dat Water rut, un süh, de -Himmel dä sik up öwer Em. Un Johannes seeg GOtt Sin GEist, as en Duv, -rünner fahrn un öwer Em kamen. - -17. Un süh, en Stimm vun den Himmel sprok: Düt is Min leeve Söhn, an Den -Ik en Wolgefalln hef. - - -Dat 4. Kapitel. - -1. Do war JEsus vun den GEist in de Wüstenie föhrt, up dat He vun den -Düvel versöcht war. _Mark. 1, 12. Luk. 4, 1. 5. Mos. 8, 3._ - -2. Un as He veertig Dag’ un veertig Nächt fastet harr, hunger Em. _2. -Mos. 34, 28._ - -3. Un de Versöker trä to Em un sprok: Büst Du GOtt Sin Söhn, so sprick, -dat düsse Steen Brod warrn. _1. Thess. 3, 5. Matth. 3, 17._ - -4. Un He antwort un sprok: Dar steiht schreven: De Minsch levt nich -alleen vun Brod, sonnern vun jede Wort, dat ut GOtt Sin Mund geiht. _5. -Mos. 8, 3._ - -5. Do föhr Em de Düvel mit sik in de hillige Stadt un stell Em up de Zinn -vun den Tempel, - -6. Un sprok to Em: Büst Du GOtt Sin Söhn, so lat Di dar rünner, denn dar -steiht schreven: He ward Sin Engeln öwer di Befehl dohn, un se ward di up -de Hann drägen, up dat du din Föt nich an en Steen stöttst. _Ps. 91, 11._ - -7. Do sprok JEsus to em: Wedderum steiht schreven: Du schast Gott, din -HErrn, nich versöken. _5. Mos. 6, 16. Luk. 4, 12._ - -8. Wedderum föhr Em de Düvel mit sik up en heel hogen Barg un wies’ Em -alle Rieke up de Welt un ehr Herrlichkeit. - -9. Un sprok to Em: Dat will ik Di alltosam geven, so Du dalfalln un mi -anbeden deihst. _Luk. 4, 6. 7._ - -10. Do sprok JEsus to em: Pack di vun Mi weg, Satan, denn dar steiht -schreven: Du schast GOtt, Din HErrn, anbeden un Em alleen deenen. _5. -Mos. 6, 13. Luk. 4, 8._ - -11. Do verleet Em de Düvel. Un süh, do keemen de Engel to Em un deenten -Em. _Ebr. 1, 14._ - -12. Do nu JEsus hör, dat Johannes öwerantwort weer, trock He in dat -galiläische Land, _Luk. 4, 14._ - -13. Un verleet de Stadt Nazareth un wahn to Capernaum, dat dar liggt an -de See, an de Grenzen vun Zabulon un Nephthalim; _Mark. 1, 21. Luk. 4, -31._ - -14. Up dat erfüllt war, wat dar seggt is vun den Prophet Jesaias, de dar -sprickt: _Jes. 9, 1._ - -15. Dat Land Zabulon un dat Land Nephthalim an den Seeweg, up gündsiet -vun den Jordan, un dat heidnische Galiläa, - -16. Dat Volk, dat in de Düsternis sitt, hett en grot Licht sehn, un de -dar sitt an den Ort vun den Dod sin Schatten, de is en Licht upgahn. - -17. Vun de Tied an fung JEsus an to predigen un to seggen: Doht Buße, dat -Himmelriek is neeg herbikamen. _Mark. 1, 14. 15. Luk. 4, 15._ - -18. As nu JEsus an dat galiläische Meer gung, seeg He twee Bröder, Simon, -de dar heet Petrus, un Andreas, sin Broder, de smeeten ehr Netten in de -See, denn se weern Fischers. _Mark. 1, 16. 19. Luk. 5, 2._ - -19. Un He sprok to se: Folgt Mi na, Ik will ju to Minschenfischers maken. -_Mark. 1, 17._ - -20. Sogliek verleeten se ehr Netten un folgten Em na. _Jer. 16. Ezech. -47._ - -21. Un do He vun dar wieder gung, seeg He twee anner Bröder, Jakobus, den -Söhn vun Zebedäus, un Johannes, sin Broder, in en Schip mit ehrn Vader -Zebedäus, dat se ehr Netten flicken dän, un He reep se. - -22. Un sogliek verleeten se dat Schip un ehrn Vader un folgten Em na. - -23. Un JEsus gung umher in dat ganze jüdische Land, lehrte in ehr Scholen -un predig dat Evangelium vun dat Riek un heel allerlei Süken un Krankheit -unner dat Volk. _Luk. 4, 15. 31._ - -24. Un dat Gerücht vun Em drung dörch dat ganze syrische Land. Un se -brochten to Em allerlie Kranke mit mancherlie Süken un Qualn behaft, de -Beseetnen, de Maandsüchtigen un de Gichtigen. Un He mak se all gesund. -_Mark. 6, 55._ - -25. Un veel Volk folg Em na vun Galiläa, vun de tein Städte, vun -Jerusalem, ut dat jüdische Land un vun gündsiet vun den Jordan. _Luk. 6, -17._ - - -Dat 5. Kapitel. - -1. Do He awer dat Volk seeg, gung He up en Barg un sett sik, un Sin -Jünger treden to Em. - -2. Un He dä Sin Mund up, lehr se un sprok: _Luk. 6, 20._ - -3. Selig sünd de, de dar geistlich arm sünd, denn dat Himmelriek is ehr. -_Jes. 57, 15._ - -4. Selig sünd de, de dar Leed drägt, denn de schüllt tröst warrn. _Ps. -126, 5. Jes. 61, 2. Luk. 6, 21._ - -5. Selig sünd de Sachtmödigen, denn se ward dat Eerdriek besitten. _Ps. -25, 13. 37, 11. Jes. 60, 21._ - -6. Selig sünd, de dar hungert un döstet na de Gerechtigkeit, denn se -schüllt satt warrn. _Luk. 6, 21._ - -7. Selig sünd de Barmhartigen, denn se schüllt Barmhartigkeit kriegen. -_Spr. 21, 21. Jak. 2, 13._ - -8. Selig sünd, de rein vun Harten sünd, denn se schüllt GOtt sehn. _Ps. -51, 12. 1. Joh. 3, 2. 3._ - -9. Selig sünd de Fredenstifters, denn se schüllt GOtt Sin Kinner heeten. -_Ebr. 12, 14. Jak. 3, 18._ - -10. Selig sünd de, de um de Gerechtigkeit willn verfolgt ward, denn dat -Himmelriek is ehr. _1. Pet. 3, 14._ - -11. Selig sünd ji, wenn ju de Minschen um Minetwilln smäht un verfolgt un -redt allerlie Öwles wedder ju, so se dat leegt. _Luk. 6, 22. 1. Pet. 4, -14._ - -12. West fröhlich un hebbt guden Moth, dat schall ju in den Himmel wol -belohnt warrn. Denn so hebbt se verfolgt de Propheten, de vör ju west -sünd. _Jak. 5, 10._ - -13. Ji sünd dat Solt vun de Eer. Wenn nu dat Solt dumm ward, womit schall -man denn solten? Dat is to Nicks mehr nütz, as dat man dat rutschüdd un -lett dat vun de Lüd wegperrn. _Mark. 9, 50. Luk. 14, 34._ - -14. Ji sünd dat Licht vun de Welt. De Stadt, de up en Barg liggt, kann -nich verborgen wesen. - -15. Man stickt ok nich en Licht an un sett dat unner den Schepel, sonnern -up en Lüchter, so lücht dat denn alle, de in dat Hus sünd. _Mark. 4, 21._ - -16. Also lat ju Licht lüchten vör de Lüd, dat se ju guden Warke sehn un -ju Vader in den Himmel priesen doht. _1. Pet. 2, 12._ - -17. Ji schüllt nich meenen, dat Ik kamen bün, dat Gesetz oder de -Propheten uptolösen. Ik bün nich kamen, uptolösen, sonnern to erfülln. -_Matth. 3, 15. Röm. 3, 31._ - -18. Denn Ik segg ju wahrlich: bet dat Himmel un Eer vergaht, schall nich -de lüttste Bokstav noch en Tüttel vun dat Gesetz vergahn, bet dat dat all -geschehn is. _Luk. 16, 17. 21, 33._ - -19. Wer nu een vun düsse lütten Gebote uplöst un lehrt de Lüd so, de -schall de Lüttste heeten in dat Himmelriek. Wer dat awer deiht un lehrt, -de schall grot heeten in dat Himmelriek. _Jak. 2, 10._ - -20. Denn Ik segg ju: Dat wes’ denn, dat ju Gerechtigkeit beter is as de -Schriftgelehrten un Pharisäers ehr, so schüllt ji nich in dat Himmelriek -kamen. - -21. Ji hebbt hört, dat to de Oln seggt is: Du schast Nüms dod maken, denn -wer Een dod makt, de schall dat Gericht schüllig wesen. _2. Mos. 20, 13. -3. Mos. 24, 17._ - -22. Ik awer segg ju: Wer mit sin Broder strieden deiht, de is dat Gericht -schüllig. Wer awer to sin Broder seggt: Racha, de is to dat höllische -Füer schüllig. _1. Joh. 3, 15. 2. Mos. 18, 21._ - -23. Darum, wenn du din Gav up den Altar opfern deihst un warrst denn -daran denken, dat din Broder wat gegen di hett, _Mark. 11, 25._ - -24. So lat dar vör den Altar din Gav un gah eerst hen un verdräg di mit -din Broder, un kumm denn un opfer din Gav. - -25. Wes’ bald fredsam gegen din Wedderpart, so lang du noch mit em up den -Weg büst, up dat di de Weddersaker nich den Richter öwergeven deiht, un -de Richter öwergift di den Deener, un du warrst in dat Stockhus smeeten. -_Matth. 6, 24. 18, 35. Luk. 12, 58._ - -26. Ik segg di: Wahrlich, du warrst dar nich rut kamen, bet du den -letzten Pennig betahlt hest. _Matth. 18, 34._ - -27. Ji hebbt hört, dat to de Oln seggt is: Du schast nich ehebreken. _2. -Mos. 20, 14. 3. Mos. 20, 10._ - -28. Ik awer segg ju: Wer en Fru ansüht, se to begehrn, de hett all mit -ehr de Ehe braken in sin Hart. - -29. Argert di awer din rechte Oog, so riet dat ut un smiet dat vun di. -Dat is di beter, dat vun din Lidmaten een verdarvt un nich de ganze Lief -in de Höll smeeten ward. _Matth. 18, 9. Mark. 9, 47._ - -30. Argert di din rechte Hand, so hau se af un smiet se vun di. Dat is -beter, dat vun din Lidmaten een verdarvt un nich din ganze Lief in de -Höll smeeten ward. - -31. Dar is ok seggt: Wer sik vun sin Fru scheedt, de schall ehr geven en -Scheedebref. _Matth. 19, 7. 5. Mos. 24, 1. Mark. 10, 4. Luk. 16, 18. 1. -Cor. 7, 10._ - -32. Ik awer segg ju: Wer sik vun sin Fru scheeden deiht (dat wes’ denn um -Ehebruch), de makt, dat se de Ehe brickt; un wer en scheeden Fru friet, -de brickt de Ehe. - -33. Ji hebbt wieder hört, dat to de Oln seggt is: Du schast keen falschen -Eed dohn un schast GOtt din Eed holn. _2. Mos. 20, 7._ - -34. Ik awer segg ju, dat ji keenenfalls swörn schüllt, weder bi den -Himmel, denn de is GOtt Sin Stohl; _Matth. 23, 22. Jes. 66, 1. Apost. 7, -49._ - -35. Noch bi de Eer, denn de is Sin Fotschemel, noch bi Jerusalem, denn se -is en groten König sin Stadt. - -36. Ok schast du nich bi din Kopp swörn, denn du kannst nich en eenzig -Haar witt oder swart maken. - -37. Ju Red schall wesen: Ja, ja, nee, nee. Wat daröwer is, dat is vun -Öwel. _2. Cor. 1, 17. Jak. 5, 12._ - -38. Ji hebbt hört, dat dar seggt is: Oog um Oog, Tän um Tän. _2. Mos. 21, -23. 24. 3. Mos. 24, 19. 20._ - -39. Ik awer segg ju: Ji schüllt dat Öwel nich wedderstreven, sonnern wenn -di Jemand en Slag gift up de rechte Back, denn hol de anner ok hen. - -40. Un wenn Jemand mit di strieden will un din Rock nehmen, den lat ok -din Mantel. _Luk. 6, 29. 1. Cor. 6, 7._ - -41. Un wenn di Jemand nödigt een Mil, so gah twee mit em. - -42. Gif den, de di beden deiht, un wenn di nich vun den, de vun di -afborgen will. _Luk. 6, 30. 33. 5. Mos. 15, 7._ - -43. Ji hebbt hört, dat dar seggt is: Du schast din Nächsten leeven un din -Fiend hassen. _3. Mos. 19, 18._ - -44. Ik awer segg ju: Leevt ju Fiende, segent, de ju flucht, doht wol -de, de ju haßt. Bedt för de, de ju beleidigt un verfolgt. _Luk. 23, 34. -Apost. 7, 59._ - -45. Up dat ji Kinner sünd vun ju Vader in den Himmel. Denn He lett Sin -Sünn upgahn öwer de Bösen un de Guden un lett regen öwer de Gerechten un -de Ungerechten. - -46. Denn, wenn ji de leef hebbt, so ju leef hebbt, wat ward ji för Lohn -hebben? Doht dat de Töllners nich ok? _Luk. 6, 32._ - -47. Un wenn ji blot to ju Bröders fründlich doht, wat doht ji dar -Besonneres mit? Doht de Töllners nich ok so? - -48. Darum schüllt ji vullkamen wesen, gliek as ju Vader in den Himmel -vullkamen is. _3. Mos. 11, 44. 19, 2. Luk. 6, 36._ - - -Dat 6. Kapitel. - -1. Hebbt acht up ju Almosen, dat ji de nich gevt vör de Lüd, dat ji vun -se sehn ward, ji hebbt anners keen Lohn bi ju Vader in den Himmel. - -2. Wenn du nu Almosen gifst, so schast du nich vör di basunen laten, as -de Heuchlers doht in de Scholen un up de Straten, up dat se vun de Lüd -priest ward. Wahrlich, Ik segg ju, de hebbt ehrn Lohn all weg. _Röm. 12, -8._ - -3. Wenn du awer Almosen gifst, so lat din linke Hand nich weeten, wat de -rechte deiht, - -4. Up dat din Almosen verborgen wes’, un din Vader, de in dat Verborgene -süht, ward di dat apenbar vergelln. _Luk. 14, 14._ - -5. Un wenn du beden deihst, schast du nich wesen as de Heuchlers, de dar -geern staht un bedt in de Scholen un an de Stratenecken, up dat se vun de -Lüd sehn ward. Wahrlich, Ik segg ju, se hebbt ehrn Lohn all weg. - -6. Wenn du awer beden deihst, so gah in din Kamer un slut de Döhr to un -bed to din Vader in dat Verborgene. Un din Vader, de in dat Verborgene -süht, ward di dat apenbar vergelln. _2. Kön. 4, 33._ - -7. Un wenn ji beden doht, schüllt ji nich veel plappern, as de Heiden, -denn se meent, se ward hört, wenn se veele Worte makt. _Jes. 1, 15. Jer. -7, 15._ - -8. Darum schüllt ji ju de nich glieken. Ju Vader weet, wat ji nödig -hebbt, ehr ji Em beden doht. - -9. Darum schüllt ji also beden: Uns’ Vader in den Himmel. Din Nam warr -hilligt. _Luk. 11, 2._ - -10. Din Riek komm. Din Will gescheh up de Eer, as in den Himmel. - -11. Uns’ däglich Brod gif uns hüt. - -12. Un vergif uns unse Schuld, as wi vergevt unse Schülligers. - -13. Un föhr uns nich in Versökung, sonnern erlös uns vun dat Öwel. Denn -Din is dat Riek un de Kraft un de Herrlichkeit in Ewigkeit. Amen. - -14. Denn wenn ji de Minschen ehr Fehler vergevt, so ward ju himmlische -Vader ju ju Fehler ok vergeven. - -15. Wenn ji awer de Minschen ehr Fehler nich vergevt, so ward ju Vader ju -ju Fehler ok nich vergeven. - -16. Wenn ji fastet, so schüllt ji nich suer utsehn as de Heuchlers, denn -se verstellt ehr Gesicht, up dat se vör de Lüd schient mit ehr Utsehn. -Wahrlich, Ik segg ju, de hebbt ehrn Lohn all weg. _Jes. 58, 5. 6._ - -17. Wenn du awer fasten deihst, so salv din Kopp un wasch din Gesicht, - -18. Up dat du nich schienst vör de Lüd mit din Fasten, sonnern vör din -Vader, De verborgen is, un din Vader, de in dat Verborgene süht, ward di -dat apenbar vergelln. - -19. Ji schüllt ju keen Schätze sammeln up de Eer, wo se de Motten un de -Rost freet, un wo de Deev darna gravt un stehlt. - -20. Sammelt ju awer Schätze in den Himmel, wo se wedder Motten noch Rost -freet, un wo de Deev nich nagrav, noch stehlt. _Luk. 12, 33._ - -21. Denn wo ju Schatz is, dar is ok ju Hart. _Luk. 12, 34._ - -22. Dat Oog is dat Licht vun den Lief. Wenn din Oog eenfoldig is, so ward -din ganze Lief Licht wesen. - -23. Wenn awer din Oog bös is, so ward din ganze Lief düster wesen. -Wenn awer dat Licht, dat in di is, Düsternis is, wa grot ward denn de -Finsternis sülvst wesen. - -24. Keen kann twee Herren deenen. Entweder he ward den een hassen un den -annern leef hebben, oder ward den een anhangen un den annern verachten. -Ji künnt nich GOtt deenen un den Mammon. _1. Kön. 18, 21. Luk. 16, 13. 2. -Cor. 6, 15._ - -25. Darum segg Ik ju: Sorgt nich för ju Leven, wat ji eten un drinken -wüllt, ok nich för ju Lief, wat ji antrecken ward. Is dat Leven nich mehr -as de Spies? un de Lief mehr as de Kleder? _Ps. 37, 5. Spr. 16, 3. Luk. -12, 22. Phil. 4, 6. 1. Tim. 6, 6. 1. Pet. 5, 7. Ebr. 13, 5._ - -26. Kiekt de Vageln unner den Himmel an, de sai’t nich, de arnt nich, de -sammelt nich in de Schün, un ju himmlische Vader nährt se doch. Sünd ji -denn nich veel mehr as de? _Luk. 12, 24._ - -27. Wer is dar mank ju, de sik en Eel länger maken kann, wenn he ok noch -so veel darum sorgen deiht? - -28. Un worum sorgt ji för Kledung? Kiekt de Lilln up dat Feld an, wa de -waßt, se arbeit nich un spinnt ok nich. - -29. Ik segg ju, dat ok Salomo in all sin Herrlichkeit nich kledt west is -as een vun se. _1. Kön. 4, 21._ - -30. Wenn denn GOtt dat Gras up dat Feld so kledt, dat doch hüt steiht un -morgen in den Aben smeeten ward, schull He dat nich veelmehr för ju dohn? -O, ji Kleenglövigen! _Matth. 28, 26. Matth. 16, 8._ - -31. Darum schüllt ji nich sorgen un seggen: Wat schüllt wi eten? Wat -schüllt wi drinken? Womit schüllt wi uns kleden? - -32. Na all dat tracht de Heiden. Denn ju himmlische Vader weet, dat ji -dat all nödig hebbt. _Luk. 12, 30._ - -33. Tracht toeerst na GOtts Riek un na Sin Gerechtigkeit, so ward ju all -dat tofalln. _1. Kön. 3, 13. Ps. 37, 4._ - -34. Darum sorgt nich för den annern Morgen, denn de morgende Dag ward för -dat Sine sorgen. Dat is genog, dat en jegliche Dag sin eegen Plag hett. -_2. Mos. 16, 19._ - - -Dat 7. Kapitel. - -1. Richt nich, up dat ji nich richt ward. _Luk. 6, 37. Röm. 2, 1. 1. Cor. -4, 5._ - -2. Denn mit wat för en Gericht ji richten doht, schüllt ji richt warrn, -un mit wat för en Mat ji meeten doht, schall ju wedder meeten warrn. - -3. Wat sühst du awer den Splidder in din Broder sin Oog un warrst nich -gewahr den Balken in din eegen Oog? - -4. Oder wa dörfst du seggen to din Broder: Hol still, ik will di den -Splidder ut din Oog trecken? Un süh, en Balken is in din Oog. - -5. Du Heuchler, treck toeerst den Balken ut din Oog, un denn süh to, wa -du den Splidder ut din Broder sin Oog trecken kannst. _Sir. 18, 21. Luk. -6, 42._ - -6. Ji schüllt dat Hilligdom nich de Hunn geven, un ju Parlen schüllt ji -nich vör de Swien smieten, up dat de se nich unnerperrt mit ehr Föt un -sik umwend un ju terriet. - -7. Bedt, so ward ju geven; sökt, so ward ji finnen, kloppt an, so ward -vör ju updahn. _Mark. 11, 24._ - -8. Denn wer dar bedt, de krigt, un wer dar söcht, de findt, un wer -ankloppt, vör den ward updahn. _Spr. 8, 17._ - -9. Wer is mank ju Minschen, wenn em sin Söhn um Brod bedt, de em en Steen -anbeeden deiht? - -10. Oder wenn he em bedt um en Fisch, de em en Slang anbeeden deiht? - -11. So ji denn, de ji doch bös sünd, künnt doch ju Kinner gude Gaven -geven, wa veelmehr ward ju Vader in den Himmel de wat Gudes geven, de Em -darum bedt. _Luk. 11, 13. Jak. 1, 17._ - -12. Allns, wat ji wüllt, dat de Lüd ju dohn schüllt, dat doht ji se, dat -is dat Gesetz und de Propheten. _Luk. 6, 31. Matth. 22, 40. Röm. 13, 8. -10._ - -13. Gaht in dörch de enge Port. Denn de Port is wiet, un de Weg is breed, -de to de Verdammnis föhrt, un de sünd veele, de darup wandelt. _Luk. 13, -24._ - -14. Un de Port is eng, un de Weg is smal, de to dat Leven föhrn deiht, un -dar sünd wenige, de em findt. _Apost. 14, 22._ - -15. Seht ju vör vör de falschen Propheten, de in Schapskleder to ju kamen -doht, inwennig awer sünd se rietende Wölf. _Jer. 14, 14. Apost. 20, 29._ - -16. An ehr Frücht schüllt ji se kennen lehrn. Kann man ok Druven sammeln -vun de Dorn oder Fiegen vun de Diesteln? _Luk. 6, 44. Jak. 3, 12. 1. Tim. -5, 24. 25._ - -17. So bringt jede gude Bom gude Frücht, awer en fuln Bom bringt böse -Frücht. - -18. En gude Bom kann nich böse Frücht bringen, un en fule Bom kann nich -gude Frücht bringen. _Matth. 12, 33._ - -19. Jede Bom, de keen gude Frucht bringt, ward afhaut un in dat Füer -smeeten. _Matth. 3, 10. Luk. 3, 9. Joh. 15, 2. 6._ - -20. Darum schüllt ji se an ehr Frücht erkenn lehrn. - -21. Dar ward nich all, de to Mi seggt: HErr, HErr, in dat Himmelriek kam, -blot de den Willn doht vun Min Vader in den Himmel. _Röm. 2, 13. Jak. 1, -22. 25._ - -22. Veele ward to Mi seggen an den Dag: HErr, HErr, hebbt wi nich in Din -Nam weissagt? Hebbt wi nich in Din Nam Düvels utdreven? Hebbt wi nich in -Din Nam veele Warke dahn? _Luk. 6, 46. 13, 26. 27._ - -23. Denn will Ik se bekenn: Ik hef ju noch nie kennt, wiekt all vun Mi, -ji Öweldäders. _Matth. 25, 41. Ps. 6, 9._ - -24. Wer darum up düß Min Red hörn deiht un deiht darna, den vergliek Ik -mit en kloken Mann, de sin Hus up Felsen bu’n dä. _Luk. 6, 47._ - -25. As nu en Slagregen full, un veel Water keem, un de Winn weihn un -stötten an dat Hus, full’t doch nich um, denn dat weer up en Felsen bu’t. -_Matth. 16, 18._ - -26. Un wer düß Min Red hörn deiht un deiht nich darna, de is liek en -dwatschen Minsch, de sin Hus up Sand bu’t hett. - -27. As nu Slagregen full, un veel Water keem, un de Winn weihn un an dat -Hus stötten, do full dat un dä en groten Fall. _Hes. 13, 11._ - -28. Un dat begeef sik, as JEsus düt seggt harr, verfehrn sik de Lüd öwer -Sin Lehr. _Mark. 1, 22. Luk. 4, 32._ - -29. Denn He predig gewaltig un nich as de Schriftgelehrten. - - -Dat 8. Kapitel. - -1. Do He awer vun den Barg dal gung, folg Em veel Volk na. - -2. Un süh, en utsätzigen Mann keem un bä Em an un sprok: HErr, wenn Du -wullt, kannst Du mi rein maken. _Mark. 1, 40. Luk. 5, 12._ - -3. Un JEsus streck Sin Hand ut, rör em an un sprok: Ik will’t dohn, wes’ -rein! Un alsobald weer he vun sin Utsatz rein. - -4. Un JEsus sprok to em: Süh to, segg dat Nüms, gah awer hen un wies’ di -de Presters un opfer din Gav, de Moses befahln hett, to en Tügnis öwer -se. _Luk. 17, 14. 3. Mos. 14, 2._ - -5. Do awer JEsus to Kapernaum ingung, keem en Hauptmann to Em, de bä Em, - -6. Un sprok: HErr, min Knecht liggt to Hus un is gichtkrank un hett grote -Wehdag. - -7. JEsus sprok to em: Ik will kamen un em gesund maken. - -8. De Hauptmann antworte un sprok: HErr, ik bün nich weert, dat Du ünner -min Dack geihst, sonnern sprick blot een Wort, so ward min Knecht gesund. - -9. Denn ik bün en Minsch, darto de Obrigkeit unnerdahn, un hef unner mi -Kriegsknechte. Awer wenn ik segg to een: Gah hen, so geiht he, un to en -annern: Kumm her, so kummt he, un to min Knecht: Doh dat, so deiht he dat. - -10. Do JEsus dat hör, verwunner He Sik un sprok to de, weke Em nafolgten: -Wahrlich, Ik segg ju, son Glov hef Ik in Israel nich funn. - -11. Awer Ik segg ju: Veele ward kamen vun Osten un Westen un mit Abraham -un Isaak un Jakob in dat Himmelriek sitten. _Jes. 49, 12. Luk. 13, 28. -29._ - -12. Awer de Kinner vun dat Riek ward utstött in de üterste Düsternis, dar -ward Hulen un Tänklappern wesen. _Matth. 22, 13. 25, 30._ - -13. Un JEsus sprok to den Hauptmann: Gah hen, di schall geschehn, as du -glovt hest. Un sin Knecht war gesund to desülvige Stunn. _Matth. 9, 29. -15, 28._ - -14. Un JEsus keem in Petrus sin Hus un seeg, dat sin Swiegermoder leeg un -harr dat Fever. _Mark. 1, 29. Luk. 4, 38._ - -15. Do greep He ehr Hand an, un dat Fever verleet se. Un se stunn up un -deen Em. _Matth. 9, 25._ - -16. Den sülven Abend awer brochen se veel Besetene to Em. Un He drev de -Geister ut mit Worten un mak allerlie Kranke gesund. _Mark. 1, 32. Luk. -4, 40._ - -17. Up dat erfüllt war, wat seggt is vun den Propheten Jesaias, de dar -sprickt: He hett unse Swachheit up Sik nahmen un unse Sük hett He dragen. -_Jes. 53, 4. 5. 1. Pet. 2, 24._ - -18. Un as JEsus veel Volk um Sik seeg, befohl He, gündsiet vun de See -hinöwer to föhrn. - -19. Un en Schriftgelehrte keem to Em, de sprok to Em: Meister, ik will Di -folgen, wo Du hengeihst. _Luk. 9, 57._ - -20. JEsus sä to em: De Vöß hebbt Kuln un de Vageln unner den Himmel hebbt -Nester, awer de Minschensöhn hett nich, wo He Sin Kopp henleggt. - -21. Un en annern mank Sin Jüngers sprok to Em: HErr, gif mi Frilöv, dat -ik hengah un toeerst min Vader begrav. - -22. Awer JEsus sprok to em: Folg du Mi na un lat de Doden ehr Doden -begraven. _1. Tim. 5, 6._ - -23. Un He steeg in dat Schipp, un Sin Jüngers folgen Em. _Mark. 1, 36. -Luk. 8, 22._ - -24. Un süh, do keem en grot Unwedder, so dat ok dat lüttje Schipp vun de -Waggen bedeckt war, un He sleep. _Jon. 1, 4. 5._ - -25. Un de Jünger gungen to Em, weckten Em up un sproken: HErr, help uns, -wi kamt sunst um. - -26. Do sä He to se: Ji Kleenglövigen, warum sünd ji so bang? Un stunn up -un bedroh den Wind un de See, do war dat ganz still. _Matth. 6, 30._ - -27. De Minschen awer wunnern sik un sproken: Wat is dat för en Mann, dat -Em de Wind un de See gehorsam sünd? _Spr. 30, 4._ - -28. Un He keem gündsiet vun de See in de Gegend vun de Gergesener. Do -lepen Em twee Beseeten in de Möt, de keemen ut de Dodenkulen un weern -heel grimmig, so dat Nüms desülve Strat wannern kunn. _Mark. 5, 1. Luk. -8, 26._ - -29. Un süh, de schregen un sproken: O JEsus, Du GOttes Söhn, wat hebbt wi -mit Di to dohn? Büst Du herkamen uns to pienigen, ehr dat Tied is? _Luk. -4, 41._ - -30. Dar weer awer in de Feern en grote Drift Swien up de Weid. - -31. Do beden Em de Düvels un sproken: Wullt Du uns utdrieven, so gif uns -Frilöv, in de Drift Swien to fahrn. - -32. Un He sprok: Fahrt hen! Do fahrn se ut un fahrn in de Drift Swien. Un -süh, de ganze Drift Swien stört sik vun de steile Hög in de See un versop -darin. _Luk. 8, 32. 33._ - -33. Un de Harr’s leepen weg un gungen hen in de Stadt un sä’n dat all, un -wa dat mit de Beseeten togahn weer. - -34. Un süh, do gung de ganze Stadt rut, JEsus in de Möt. Un as se Em sehn -dä’n, beden se Em, dat He vun ehr Grenzen wieken wull. _Mark. 5, 17. Luk. -8, 37._ - - -Dat 9. Kapitel. - -1. Do tredt He in dat Schipp un fohr wedder röwer un keem in Sin Stadt. - -2. Un süh, do brochen se to Em en Gichtigen, de leeg up en Bett. Do nu -JEsus ehrn Glov seeg, sprok He to den Gichtigen: Wes’ bi guden Moth, Min -Söhn, Din Sünden sünd di vergeven. _Mark. 2, 1. Luk. 5, 18._ - -3. Un süh, weke mank de Schriftgelehrten sproken bi sik sülvst: Düsse -lästert GOtt. - -4. Do awer JEsus ehr Gedanken seeg, sprok He: Worum denkt ji so Arges in -ju Harten? - -5. Wat is lichter, to seggen: Di sünd din Sünden vergeven, oder to -seggen: Stah up un gah? - -6. Up dat ji awer weten doht, dat de Minschensöhn Macht hett, up de Eer -de Sünden to vergeven, sprok He to den Gichtigen: Stah up, nimm din Bett -up un gah na Hus. - -7. Un he stunn up un gung to Hus. - -8. Do dat Volk dat seeg, verwunner dat sik un pries GOtt, de son Macht de -Minschen geven hett. - -9. Un do JEsus vun dar gung, seeg He en Minsch in de Tollbod sitten, de -heet Matthäus, un sprok to em: Folg Mi na. Un he stunn up un folg Em. - -10. Un dat begeev sik, dat He to Disch seet in dat Hus, süh, do keemen -veel Töllners un Sünners un seeten mit JEsus un Sin Jüngers to Disch. - -11. As dat de Pharisäers sehn dän, sproken se to Sin Jüngers: Worum itt -ju Meister mit de Töllners un Sünners? - -12. As dat JEsus hör, sprok He to se: De Starken brukt keen Dokter, awer -de Kranken. _Luk. 5, 31._ - -13. Gaht awer hen un lehrt, wat dat is: Ik hef Wolgefalln an -Barmhartigkeit un nich an Opfer. Ik bün kamen, de Sünners to Buß to -ropen, un nich de Gerechten. _1. Sam. 15, 22._ - -14. Unnerdeß keemen Johannes sin Jünger to Em un sproken: Worum fast wi -un de Pharisäers so veel, un Din Jüngers fast nich? _Mark. 2, 18. Luk. 5, -33._ - -15. JEsus sprok to se: Wa künnt de Hochtiedslüd Leed dregen, so lang de -Brüdigam bi se is? De Tied ward awer kamen, dat de Brüdigam vun se nahm -ward, denn ward se fasten. _Joh. 3, 29._ - -16. Keen flickt en ole Kleed mit en Lappen vun nie Tüg, denn de Lappen -ritt doch wedder vun dat Kleed, un dat Lock ward gröter. - -17. Man deiht ok nich Most in ole Wienbälge, sunst ritt de Wienbälge, un -de Most löpt ut, un de Wienbälge kamt um. Sonnern man deiht Most in nie -Wienbälge, so ward se beid tosam holn warrn. - -18. Do He so mit se reden dä, keem een vun de Öwersten un smeet sik vör -Em dal un sprok: HErr, min Dochter is eben storven, awer kumm un legg Din -Hand up se, so ward se lebendig. _Mark. 5, 22. Luk. 8, 41._ - -19. Un JEsus stunn up un folg em na un Sin Jünger. - -20. Un süh, en Fru, de twölf Jahr den Blodgang hatt harr, keem vun -achtern to Em un röhr den Som vun Sin Kleed an. _Mark. 5, 25._ - -21. Denn se sprok bi sik sülvst: Mug ik blot Sin Kleed anröhrn, so war ik -gesund. - -22. Do wenn Sik JEsus um un seeg ehr an un sprok: Hef guden Moth, Min -Dochter, din Glov hett di holpen. Un de Fru war gesund to desülvige Stunn. - -23. Un as He in den Öwersten sin Hus keem un seeg de Flöters, un den Larm -vun dat Volk, - -24. Sprok He to se: Gaht weg, denn dat lüttje Mäden is nich dod, sonnern -dat slöppt. Un se belachen Em. - -25. As awer dat Volk rutjagt weer, gung He hen un fat ehr an de Hand. Do -stunn dat lüttje Mäden up. - -26. Un düsse Geschicht war ludbar öwer dat ganze Land. _Luk. 7, 17._ - -27. Un as JEsus nu vun dar wieder gung, leepen twee Blinde achter Em her, -de schregen un sproken: O, du Davids Söhn, erbarm Di öwer uns. _Matth. -15, 22. 20, 30._ - -28. Un do He to Hus keem, gungen de Blinden to Em. Un JEsus sprok to se: -Glovt ji, dat Ik so wat dohn kann? Do sproken se to Em: HErr, ja! - -29. Do röhr He de Ogen an un sprok: Ju gescheh na ju Glov! _Matth. 8, 13._ - -30. Un ehr Ogen warn apen dahn. Un JEsus bedroh se un sprok: Seht nu to, -dat Nüms wat darvun hört. _Mark. 1, 43. 7, 36._ - -31. Awer se gungen ut un maken Em bekannt in datsülvige ganze Land. - -32. As düsse nu rut weern, do brochen se Em en Minsch, de weer stumm un -beseeten. _Matth. 12, 22. Luk. 11, 14._ - -33. Un as de Düvel utdreven weer, fung de Stumme an to spreken. Un dat -Volk wunner sik un sprok: So wat is in Israel noch nich sehn warn. - -34. Awer de Pharisäers sproken: He drift de Düvels ut dörch den Öwersten -vun de Düvels. _Luk. 11, 15. 12, 24._ - -35. Un JEsus gung umher in alle Städte un Flecken, lehrte in ehr Scholen -un predig dat Evangelium vun dat Riek un heel allerlie Sük un allerlie -Krankheit mank dat Volk. _Matth. 4, 23._ - -36. Un do He dat Volk seeg, jammer Em dat, denn se weern versmacht un -verstreut as de Schap, de keen Harr hebbt. _Mark. 6, 34._ - -37. Do sprok He to Sin Jüngers: De Aarn is grot, awer wenig sünd de -Arbeitslüd. _Luk. 10, 2._ - -38. Darum bedt den HErrn vun de Aarn, dat He Arbeitslüd in Sin Aarn -schicken deiht. - - -Dat 10. Kapitel. - -1. Un He reep Sin twölf Jüngers to Sik un gev se Macht öwer de unreinen -Geister, dat se desülvigen utdreeven un heeln allerlie Sük un allerlie -Krankheit. _Mark. 6, 7. Luk. 9, 1._ - -2. De Namen awer vun de twölf Apostels sünd düsse: De eerste Simon, heet -Petrus, un Andreas, sin Broder, Jakobus, Zebedäi Söhn, un Johannes sin -Broder. _Mark. 3, 16. Apost. 1, 13._ - -3. Philippus, un Bartholomäus, Thomas, un Matthäus, de Töllner, Jakobus, -Alphäi Söhn, Lebbäus, mit den Tonam Thaddäus, - -4. Simon vun Kana, un Judas Ischariot, de Em verraden dä. - -5. Düsse Twölf schick JEsus ut, gebot se un sprok: Gaht nich up de Heiden -ehr Strat un treckt nich in de Samariter ehr Städte; - -6. Sonnern gaht hen to de verloren Schap ut dat Hus Israel. _Matth. 15, -24. Apost. 13, 46._ - -7. Gaht awer un predigt un sprekt: Dat Himmelriek is neeg herbi kamen. -_Matth. 3, 2. 4, 17. Luk. 10, 9._ - -8. Makt de Kranken gesund, reinigt de Utsätzigen, weckt de Doden up, -drievt de Düvels ut. Umsunst hebbt ji dat kregen, umsunst gevt dat ok. - -9. Ji schüllt nich Gold, noch Sülver, noch Erz in ju Gürtel hebben; -_Mark. 6, 8. Luk. 9, 3._ - -10. Ok keen Tasch up den Weg, ok nich twee Röck, keen Schoh, ok keen -Stock. Denn en Arbeitsmann is sin Spies weerth. - -11. Wo ji awer in en Stadt oder Flecken gaht, dar befragt ju, ob dar -jemand in is, de dat weert is, un blift bi de, bet ji darvun treckt. -_Mark. 6, 10. Luk. 10, 8. 10._ - -12. Wo ji awer in en Hus gaht, so gröt datsülvige. _Luk. 10, 5. 6._ - -13. Un so datsülvige Hus dat weert is, so schall ju Freden up se kamen. -Is dat dat awer nich werth, so ward sik ju Fred wedder to ju kehrn. - -14. Un wo jemand ju nich annehm ward noch ju Red hörn, so gaht rut vun -datsülvige Hus oder Stadt un slaht den Stoff af vun ju Föt. _Mark. 6, -11. Luk. 9, 5. Apost. 13, 51. 16, 7._ - -15. Wahrlich, Ik segg ju: De Sodomer un Gomorrer ehr Land ward dat -erdräglicher gahn an’t jüngste Gericht as son Stadt. - -16. Seht, Ik schick ju as de Schap mitten mank de Wölf, darum west klok -as de Slangen un ahn Falschheit as de Duven. _Luk. 10, 3. Röm. 16, 19._ - -17. Nehmt ju awer in acht vör de Minschen, denn se ward ju öwerantworten -vör ehr Rathüs’ un ward ju geißeln in ehr Scholen. _Matth. 24, 9. Luk. -21, 12._ - -18. Un man ward ju vör Fürsten un Königs föhrn um Minetwilln, to en -Tügnis öwer se un öwer de Heiden. _Mark. 13, 9._ - -19. Wenn se ju nu ward öwerantworten, so sorgt nich, wa oder wat ji -reden schüllt. Denn dat schall ju to de Stunn geven warrn, wat ji reden -schüllt. _Mark. 13, 11. Luk. 12, 11. 21, 14._ - -20. Denn ji sünd dat nich, de dar red, sonnern ju Vader Sin GEist is dat, -de dörch ju reden deiht. - -21. Dar ward awer een Broder den annern ton Dod öwerantworten, un de -Vader den Söhn, un de Kinner ward sik upsetten gegen ehr Öllern un se ton -Dod helpen. - -22. Un ji schüllt haßt warrn vun jeden um Min Nams willn. Wer awer bet an -dat Enn uthöllt, de ward selig warrn. _Luk. 21, 17._ - -23. Wenn se ju awer in en Stadt verfolgt, so flücht in en anner. -Wahrlich, Ik segg ju, ji ward dörch de Städ in Israel nich to Enn kamen, -bet dat des Minschen Söhn kummt. - -24. De Jünger is nich öwer sin Meister noch de Knecht öwer sin Herr. -_Joh. 13, 16._ - -25. Dat is den Jünger genog, dat he is as sin Meister, un de Knecht as -sin Herr. Hebbt se den Husvader Beelzebub nennt, wa veelmehr ward se Sin -Huslüd so heeten. _Matth. 12, 24._ - -26. Darum wes’ nich bang vör se. Dar is Nicks verborgen, dat nich apenbar -ward, un is Nicks heemlich, dat man nich weten ward. _Mark. 4, 22. Luk. -8, 17._ - -27. Wat Ik ju segg in Düstern, dat redt int Licht, un wat ji hört in dat -Ohr, dat predigt up dat Dack. _Luk. 12, 3._ - -28. Un west nich bang vör de, weke den Lief dod makt un de Seel nich dod -maken künnt. West awer bang vör den, de Lief un Seel in de Höll verdarven -kann. - -29. Kofft man nich twee Sparlings för een Pennig? Un keen vun de fallt up -de Eer ahn ju Vader. - -30. Nu awer sünd ok ju Haar up den Kopp all tellt. - -31. Darum wes’t nich bang, ji sünd beter as veel Dacklünken. - -32. Darum, wer Mi bekennt vör de Minschen, den will Ik bekennen vör Min -himmlischen Vader. - -33. Wer Mi awer verleugnet vör de Minschen, den will Ik verleugnen vör -Min himmlischen Vader. _Luk. 9, 26._ - -34. Ji schüllt nich meenen, dat Ik kamen bün, Freden to bringen up de -Eer. Ik bün nich kamen, Freden to bringen, sonnern dat Swerdt. - -35. Denn Ik bün kamen, den Minschen to vertörnen mit sin Vader un de -Dochter gegen ehr Moder un den Söhn sin Fru gegen ehrn Mann sin Moder. -_Mich. 7, 6. Luk. 14, 26._ - -36. Un ward de egen Huslüd den Minsch sin Fiend wesen. - -37. Wer awer Vader oder Moder mehr leef hett as Mi, de is Mi nich weerth. -Un wer Söhn oder Dochter mehr leef hett as Mi, de is Mi nich weerth. _5. -Mos. 33, 9. Luk. 14, 26._ - -38. Un wer nich sin Krüz up sik nimmt un Mi nafolgt, de is Mi nich -weerth. _Matth. 16, 24._ - -39. Wer sin Leven findt, de schall dat verleern, un wer sin Leven verlüst -um Mintwilln, de schall dat finnen. _Luk. 17, 33._ - -40. Wer ju upnimmt, de nimmt Mi up, un wer Mi upnimmt, de nimmt Den up, -De Mi schickt hett. _Matth. 18, 5. Luk. 10, 16. Joh. 13, 20._ - -41. Wer en Prophet upnimmt in en Prophet sin Nam, de schall en Prophet -sin Lohn hebben. Wer en Gerechten upnimmt in en Gerechten sin Nam, de -schall en Gerechten sin Lohn hebben. _1. Kön. 17, 10. 18, 4._ - -42. Un wer een vun düsse Lüttsten sin Döß mit en Beker kolt Water löscht -in en Jünger sin Nam, wahrlich, Ik segg ju, dat schall em nich unbelohnt -blieven. _Matth. 25, 40. Mark. 9, 41._ - - -Dat 11. Kapitel. - -1. Un dat begeef sik, do JEsus son Gebot Sin Jüngers geven harr, gung He -vun dar wieder, to lehrn un to predigen in ehr Städte. - -2. As awer Johannes int Gefängnis de Warke vun Christus hörn dä, schick -he twee vun sin Jüngers hen. _Luk. 7, 18. 19._ - -3. Un leet Em seggen: Büst Du, De dar kamen schall, oder schüllt wi up en -annern töven? _5. Mos. 18, 15._ - -4. JEsus antworte un sprok to de: Gaht hen un seggt Johannes wedder, wat -ji seht un hört. - -5. De Blinden seht, un de Lahmen gaht, un de Utsätzigen ward rein, un de -Doven hört, de Doden staht up, un de Armen ward dat Evangelium predigt. -_Matth. 15, 30. Jes. 35, 5. Luk. 7, 22. Jes. 61, 1._ - -6. Un selig is, wer sik nich an Mi argern deiht. _Matth. 13, 57._ - -7. As de hengungen, fung JEsus an to reden to dat Volk vun Johannes: Wat -sünd ji rutgahn in de Wüstenie to sehn? Wüllt ji en Rohr sehn, dat de -Wind hen un her weiht? _Luk. 7, 24._ - -8. Oder wat sünd ji rutgahn to sehn? Wulln ji en Minsch sehn in weeke -Kleder? Seht, de dar weeke Kleder drägt, sünd in de Könige ehr Hüs’. - -9. Oder wat sünd ji rutgahn to sehn? Wulln ji en Prophet sehn? Ja, Ik -segg ju, de ok mehr is as en Prophet. _Luk. 1, 76. 7, 28._ - -10. Denn düsse is dat, vun den schreven steiht: Süh, Ik schick Min Engel -vör Di her, de Din Weg vör Di bereiten schall. _Mal. 3, 1. Mark. 1, 2._ - -11. Wahrlich, Ik segg ju: Mank alle, de vun Fruens gebarn sünd, is Nüms -upkamen, de grötter is as Johannes de Döper. Awer de Lüttste in dat -Himmelriek is grötter as he. _Luk. 7, 28._ - -12. Awer vun Johannes den Döper sin Dag bet nu her lidt dat Himmelriek -Gewalt. Un de Gewalt doht, de ritt dat to sik. _Luk. 16, 16._ - -13. Denn alle Propheten un dat Gesetz hebbt weissagt bet up Johannes. - -14. Un, so ji dat wüllt annehmen, he is Elias, de dar schall tokünftig -wesen. _Mal. 4, 5. Matth. 17, 12._ - -15. Wer Ohrn hett to hörn, de hör to. _Mark. 7, 16._ - -16. Mit wem schall Ik awer düt Geslecht verglieken? Dat is as lüttje -Kinner, de up den Markt sitt un ropt gegen ehr Gesellen, _Luk. 7, 81._ - -17. Un sprekt: Wi hebbt ju fleut un ji wulln nich danzen; wi hebbt ju -klagt, un ji wulln nich weenen. - -18. Johannes is kamen, eet nich un drunk nich; so seggt se: He hett den -Düvel. _Matth. 3, 4. Luk. 7, 20._ - -19. Den Minschen sin Söhn is kamen, itt un drinkt; so seggt se: Süh, wat -is de Minsch för en Freter un Wiensüper, en Gesell vun de Töllners un -de Sünners. Un de Wiesheit mutt sik rechtfardigen laten vun ehr Kinner. -_Matth. 9, 10._ - -20. Do fung He an, de Städte to schelln, in weke de meisten vun Sin Daden -geschehn weern, un de sik doch nich betert harrn. - -21. Weh di, Chorazin! Weh di, Bethsaida! Weern son Daden to Tyrus un -Sidon geschehn, as bi ju geschehn sünd, de harrn vör Tieden in’n Sack un -in de Asch Buße dahn. _Luk. 10, 13._ - -22. Doch Ik segg ju: Dat ward Tyrus un Sidon erdräglicher gahn an’t -jüngste Gericht denn ju. - -23. Un du, Capernaum, de du büst erhaben bet to den Himmel, du warrst bet -in de Höll runnerstött warrn. Denn wenn to Sodom de Daden geschehn weern, -de bi di geschehn sünd, se stunn noch hüdigen Dags. _Jes. 14, 12._ - -24. Doch Ik segg ju: Dat ward dat Sodomer Land erdräglicher gahn an’t -jüngste Gericht as di. - -25. To desülvige Tied antworte JEsus un sprok: Ik pries Di, Vader un HErr -vun den Himmel un de Eer, dat Du so wat de Wiesen un de Kloken verborgen -hest un hest dat de Unmündigen apenbart. _Luk. 10, 21. 1. Cor. 1, 27._ - -26. Ja, Vader, denn dat is so gefällig west vör Di. - -27. Alle Dinge sünd Mi öwergeven vun Min Vader. Un Nüms kennt den Söhn, -as alleen de Vader; un Nüms kennt den Vader, as alleen de Söhn, un wen -dat de Söhn will apenbarn, _Matth. 28, 18. Ps. 8, 7. Joh. 3, 35. 17, 2. -1. Cor. 15, 27. Eph. 1, 22. Phil. 2, 9. Ebr. 2, 8._ - -28. Kamt her to Mi, alle, de ji möd un beladen sünd, Ik will ju -erquicken. _Jes. 55, 1. Jer. 31, 25._ - -29. Nehmt up ju Min Joch un lernt vun Mi, denn Ik bün sachtmödig un vun -Harten demödig, so ward ji Ruh finnen för ju Seelen. _Jer. 6, 16._ - -30. Denn Min Joch is sanft un Min Last is licht. _1. Joh. 5, 3._ - - -Dat 12. Kapitel. - -1. To de Tied gung JEsus dörch de Saat up en Sabbat; un Sin Jüngers harrn -Hunger, fungen an, de Ahrn uttorieten un to eten. _Mark. 2, 23. Luk. 6, -1._ - -2. Do dat de Pharisäers seegen, sproken se to Em: Süh, Din Jüngers doht, -wat sik nich paßt up en Sabbat to dohn. _2. Mos. 20, 10._ - -3. He awer sprok to se: Hebbt ji nich les’t, wat David dä, as he un de -mit em weern, Hunger harrn? _1. Sam. 21, 6. Luk. 6, 3._ - -4. Wa he in dat Gotteshus gung un eet de Schaubrode up, de em doch nich -tokeemen to eten, un de mit em weern, sonnern alleen de Presters. _2. -Mos. 29, 83. Mark. 2, 26._ - -5. Oder hebbt ji nich lest in dat Gesetz, wa de Presters up den Sabbat in -den Tempel den Sabbat breken un doch ahn Schuld sünd? - -6. Ik awer segg ju, dat hier De is, De ok grötter is as de Tempel. - -7. Wenn ji awer weten dän, wat dat is: Ik hef Wolgefalln an de -Barmhartigkeit un nich an dat Opfer, so harrn ji de Unschülligen nich -verdammt. _Matth. 9, 13. 1. Sam. 15, 22._ - -8. De Minschensöhn is en HErr ok öwer den Sabbat. - -9. Un He gung vun dar weg un keem in de Schol. - -10. Un süh, dar weer en Minsch, de harr en verdrögte Hand. Un se frogen -Em un sproken: Is dat ok recht, up den Sabbat gesund to maken? Up dat se -en Sak to em harrn. - -11. Awer He sprok to se: Wer is dar mank ju, wenn he en Schap hett, -dat em up en Sabbat in en Grav fallt, de dat nich anfaten un wedder -ruttrecken dä? - -12. Wa veel beter is nu en Minsch as en Schap? Darum kann man wull up en -Sabbat wat Gudes dohn. - -13. Do sprok He to den Minschen: Streck din Hand ut. Un he streck se ut, -un se war wedder gesund as de anner. - -14. Do gungen de Pharisäer rut un heeln en Rath öwer Em, wa se Em dod -maken kunnen. _Ps. 2, 2. Mark. 3, 6. Luk. 6, 11._ - -15. Awer do JEsus dat hör, mak He Sik darvun. Un Em folg veel Volk na, un -He mak se all gesund. - -16. Un bedroh se, dat se Em nich verraden dän. _Matth. 9, 30._ - -17. Up dat erfüllt war, dat dar seggt is dörch den Prophet Jesaias, de -dar sprickt: _Jes. 42, 1._ - -18. Süh, dat is Min Knecht, den Ik utwählt hef, un Min Allerleevsten, an -den Min Seel en Wolgefalln hett. Ik will Min GEist up Em leggen, un He -schall de Heiden dat Gericht verkündigen. _Matth. 3, 17. Jes. 11, 2._ - -19. He ward nich strieden noch schrien, un man ward Sin Schrien nich hörn -up de Straten. - -20. Dat inknickte Rohr ward He nich tweibreken, un den glimmenden Docht -ward He nich utlöschen, bet dat He utföhrt dat Gericht to’n Sieg. _Jes. -61. Hes. 34, 16._ - -21. Un de Heiden ward up Sin Nam höpen. - -22. Do war en beseten Minsch to Em brocht, de weer blind un stumm, un He -mak em gesund, dat de Blinde un Stumme spreken un sehn kunn. _Matth. 9, -32._ - -23. Un all dat Volk war bang un sprok: Is Düß nich David sin Söhn? -_Matth. 9, 33._ - -24. Awer de Pharisäer, as se dat hörn, sproken se: He drifft de Düvels -nich anners ut as dörch Beelzebub, den Öwersten vun de Düvels. _Matth. 9, -34. Mark. 3, 22. Luk. 11, 15._ - -25. JEsus awer mark ehr Gedanken un sprok to se: Jede Riek, wenn dat mit -sik sülvst uneens ward, dat ward wüste, un jede Stadt oder Hus, wenn dat -mit sik sülvst uneens ward, kann nich bestahn. _Luk. 11, 17._ - -26. Wenn denn een Satan den annern utdrifft, so mutt he mit sik sülvst -uneens wesen, wa kann denn sin Riek bestahn? - -27. Wenn Ik awer de Düvels dörch Beelzebub utdrieven doh, dörch wen -drievt denn ju Kinner se ut? Darum ward se ju Richters wesen. - -28. So Ik awer de Düvels dörch GOtt Sin GEist utdrieven doh, so is jo -GOttes Riek to ju kamen. _1. Joh. 3, 8._ - -29. Oder wa kann jemand in en Starken sin Hus gahn un sin Husgerät roven, -dat wes’ denn, dat he eerst den Starken anbinnen deiht un em denn sin Hus -utrovt. _Jes. 49, 27._ - -30. Wer nich mit Mi is, de is gegen Mi, un wer nich mit Mi sammelt, de -verstreut. _Luk. 11, 23._ - -31. Darum segg Ik ju: Alle Sünn un Lästerung ward den Minschen vergeven, -awer de Lästerung wedder den GEist ward den Minschen nich vergeven. -_Mark. 3, 28. 29. Luk. 12, 10. Ebr. 6, 4. 6. Ebr. 10, 29._ - -32. Un wer wat redt gegen den Minschensöhn den ward dat vergeven; awer -wer wat redt gegen den hilligen GEist, den ward dat nich vergeven, nich -in düsse noch in de anner Welt. _Luk. 12, 10._ - -33. Sett entweder en guden Bom, so ward de Frucht gut wesen, oder sett en -fulen Bom, so ward de Frucht ful. Denn an de Frucht kennt man den Bom. -_Matth. 7, 17. Luk. 6, 44._ - -34. Ji Adderngetücht, wa künnt ji wat Gudes reden, dewiel ji bös sünd? -Wovun dat Hart vull is, darvun geiht de Mund öwer. _Luk. 6, 45._ - -35. En gude Minsch bringt wat Gudes hervör ut sin gude Hart sin Schatz, -un en böse Minsch bringt Böses hervör ut sin bösen Schatz. - -36. Awer Ik segg ju, dat de Minschen möt Rekenschop geven up dat jüngste -Gericht vun jede unnütze Wort, dat se spraken hebbt. _Eph. 4, 29._ - -37. Ut din Hart schast du rechtfardigt warrn, un ut din Worde schast du -verdammt warrn. _Hiob. 15, 6. Luk. 19, 22._ - -38. Do antworten eenige mank de Schriftgelehrten un Pharisäers un -sproken: Meister, wi muchen geern en Teken vun Di sehn. _Matth. 16, 1. -Mark. 8, 11._ - -39. Un He antworte un sprok: De böse un ehebrekerische Art söcht en -Teken, un dar ward ehr keen Teken geven as alleen dat Teken vun den -Prophet Jonas. _Matth. 16, 4. Luk. 11, 29. 30._ - -40. Denn so, as Jonas dree Dag’ un dree Nächte in den Walfisch sin Buk -weer, so ward de Minschensöhn dree Dag’ un dree Nächte merrn in de Eer -wesen. _Jon. 2, 1. 2._ - -41. De Lüd vun Ninive ward uptreden up dat jüngste Gericht mit düt -Geslecht un ward dat verdammen, denn se dän Buße na Jonas sin Predigt. Un -süh, hier is mehr as Jonas. _Jon. 3, 5._ - -42. De Königin vun den Süden ward uptreden up dat jüngste Gericht mit -düt Geslecht un ward dat verdammen, denn se keem vun dat Enn vun de Eer, -Salomo sin Wiesheit to hörn. Un süh, hier is mehr as Salomo. _1. Kön. 10, -1. Luk. 11, 31._ - -43. Wenn de unreine Geist vun den Minsch utfahrn is, so dörchwannert he -wüste Stä’n, söcht Ruh un findt de nich. _Luk. 11, 24._ - -44. So sprickt he denn: Ik will wedder umkehrn in min Hus, wo ik utgahn -bün. Un wenn he kummt, so findt he dat lerrig, fegt un smückt. - -45. So geiht he hen un nimmt to sik söven annere Geister, de slechter -sünd as he sülven, un wenn se rinkamt, wahnt se darin, un ward et mit -densülvigen Minsch arger as dat vörher weer. Also ward dat ok düt böse -Geslecht gahn. _2. Pet. 2, 20._ - -46. Do He noch also to dat Volk reden dä, süh, do stunn Sin Moder un Sin -Bröder buten, de wulln mit Em spreken. _Mark. 3, 31. Luk. 8, 19._ - -47. Do sprok Een to Em: Süh, Din Moder un Din Bröder staht buten un wüllt -mit Di spreken. - -48. He antwort awer un sprok to den, de Em dat seggen dä: Wer is Min -Moder? Un wer sünd Min Bröder? - -49. Un reck Sin Hand ut öwer Sin Jüngers un sprok: Süh dar, dat is Min -Moder un Min Bröder. - -50. Denn wer den Willn deiht vun Min Vader in den Himmel, desülvige is -Min Broder, Swester un Moder. _Matth. 7, 21. Joh. 6, 40._ - - -Dat 13. Kapitel. - -1. Up densülvigen Dag gung JEsus ut dat Hus un sett Sik an de See. _Mark. -4, 1._ - -2. Un veel Volk versammel sik to Em also, dat He in dat Schipp steeg un -seet, un all dat Volk stunn an dat Öwer. - -3. Un He redte to se veelerlie dörch Glieknisse un sprok: Seht, dar gung -en Saimann ut to sai’n. _Mark. 4, 3. Luk. 8, 4._ - -4. Un indem he sai’, full wat an den Weg; do keemen de Vageln un freeten -dat up. - -5. Wat full in dat steenige Land, dar dat nich veel Eer harr, un gung -bald up, darum, dat dat keen deepe Eer harr. - -6. As nu awer de Sünn upgung, welk dat, un wiel dat keen Wuttel harr, war -dat verbrennt. - -7. Wat full mank de Dorn, un de Dorn wussen up un heeln dat unner. - -8. Wat full up en gut Land un drog Frucht, wat hunnertfältig, wat -sößtigfältig, wat dörtigfältig. - -9. Wer Ohrn hett, to hörn, de hör. - -10. Un de Jüngers keemen to Em un sproken: Warum redst Du to se dörch -Glieknisse? _Mark. 4, 10. Luk. 8, 9._ - -11. He antworte un sprok: Ju is geven, dat ji dat Geheemnis vun dat -Himmelriek verstaht; düsse awer is dat nich geven. _Matth. 11, 25. Mark. -4, 11._ - -12. Denn wer dar hett, den ward wat geven, dat he dat vullkamen hett, wer -awer nicks hett, vun den ward ok nahmen, wat he hett. _Matth. 25, 29._ - -13. Darum red Ik to se dörch Glieknisse. Denn mit sehen Ogen seht se -nich, un mit hören Ohrn hört se nich, denn se verstaht dat nich. - -14. Un öwer se ward de Wiessagung vun Jesaias erfüllt, de dar seggt: Mit -de Ohrn ward ji hörn un ward dat nich verstahn, un mit sehen Ogen ward ji -sehn un dat nich begriepen. _Jes. 6, 9. 10. Mark. 4, 12. Luk. 8, 10._ - -15. Denn dat Hart vun düt Volk is verstockt, un ehr Ohrn hört nich recht, -un ehr Ogen slummert, up dat se nich enmal mit de Ogen seht un mit de -Ohrn hört un mit dat Hart verstaht un sik bekehrt, dat Ik se helpen dä. - -16. Awer selig sünd ju Ogen, dat se seht, un ju Ohrn, dat se hört. _Luk. -10, 23._ - -17. Wahrlich, Ik segg ju: Veele Propheten un Gerechte hebbt begehrt, to -sehn, wat ji seht, un hebbt dat nich sehn, un to hörn, wat ji hört, un -hebbt dat nich hört. _Luk. 10, 24._ - -18. So hört nu düt Glieknis vun den Saimann. _Mark. 4, 14._ - -19. Wenn Jemand dat Wort vun dat Riek hört un nich versteiht, so kummt de -Böse un ritt weg, wat dar sai’t is in sin Hart, un de is dat, de an den -Weg sai’t is. - -20. De awer up dat steenige Land sai’t is is de: wenn Jemand dat Wort -hört un datsülve bald annimmt mit Freuden. _Jes. 58, 2._ - -21. Awer he hett keen Wutteln in sik, sonnern he is wedderwendig, wenn -sik Drövsal un Verfolgung erheven deiht wegen dat Wort, so argert he sik -bald. _Eph. 3, 17._ - -22. De awer unner de Dorn sai’t is, is de, wenn Jemand dat Wort hört -un de Sorg vun düsse Welt un Bedrug vun de Riekdom erstickt dat Wort un -bringt keen Frucht. _Luk. 18, 32. 1. Tim. 6, 9._ - -23. De awer in dat gude Land sai’t is, is de: wenn Jemand dat Wort hört -un versteiht dat un denn ok Frucht bringt; un wat driggt hunnertfältig, -wat awer sößtigfältig, wat dörtigfältig. - -24. He lä se en anner Glieknis vör un sprok: Dat Himmelriek is liek en -Minsch, de gude Saat up sin Acker sai’t. - -25. Do awer de Lüd sleepen, keem sin Fiend un sai’ Unkrut twischen den -Weeten un gung weg. - -26. Do nu dat Krut wassen un Frucht bringen dä, do funn sik ok dat Unkrut. - -27. Do keemen de Knechten to den Husvader un sproken: Herr, hest du nich -guden Samen up din Acker sai’t? Woher hett he denn dat Unkrut? - -28. He sprok to de: Dat hett de Fiend dahn. Do sproken de Knechten: -Schüllt wi hengahn un dat utrieten? - -29. He sprok: Nee, darmit ji nich togliek den Weeten mit utriet, wenn ji -dat Unkrut utriet. - -30. Lat dat beid tosamen wassen bet to de Aarn, un um de Tied vun de Aarn -will ik to de Meiers seggen: Sammelt toeerst dat Unkrut tohop un bindt -dat in Bündels, dat man dat verbrenn, awer den Weeten sammelt mi in min -Schün. - -31. En anner Glieknis lä He se vör un sprok: Dat Himmelriek is liek en -Sempkorn, dat en Minsch neem un sai’ dat up sin Acker. _Mark. 4, 31. Luk. -13, 19._ - -32. Dat is dat lüttste vun alle Saatkorns, wenn dat awer upwaßt, so is -dat dat gröttste mank den Kohl un ward en Bom, dat de Vageln unner den -Himmel kamt un wahnt unner sin Twiegen. - -33. En anner Glieknis redte He to se: Dat Himmelriek is en Suerdeeg -liek, den en Fru neem un meng dat mank dree Schepel Mehl, bet dat dat -alltosamen suer war. _Luk. 13, 21._ - -34. All düt redte JEsus dörch Glieknisse to dat Volk, un ahn Glieknisse -redte He nich to se. _Mark. 4, 33._ - -35. Up dat erfüllt war, wat seggt is dörch den Prophet, de dar sprickt: -Ik will Min Mund updohn in Glieknisse un will utspreken de Heemlichkeiten -vun Anfang vun de Welt. _Ps. 78, 2._ - -36. Do leet JEsus dat Volk vun Sik un gung to Hus. Un Sin Jünger keemen -to Em un sproken: Düd’ uns de Glieknisse vun dat Unkrut up den Acker. - -37. He antworte un sprok to se: De Minschensöhn is dat, De den guden -Samen sai’t. - -38. De Acker is de Welt. De gude Samen sünd de Kinner vun dat Riek. Dat -Unkrut sünd de Kinner vun de Bosheit. - -39. De Fiend, de se sai’t, is de Düvel. De Aarn is dat Enn vun de Welt. -De Meiers sünd de Engeln. _Offenb. 14, 15._ - -40. So as man nu dat Unkrut utritt un int Füer verbrennt, so ward dat ok -an dat Enn vun düsse Welt gahn. - -41. De Minschensöhn ward Sin Engeln schicken, un se ward sammeln ut Sin -Riek alle Argernisse, un de dar Unrecht doht, _Matth. 24, 31. 49. 25, 32._ - -42. Un ward se in den Füeraben smieten, dar ward wesen Hulen un -Tänklappern. _Matth. 8, 12. 22, 14._ - -43. Denn ward de Gerechten lüchten as de Sünn in ehrn Vader Sin Riek. Wer -Ohrn hett to hörn, de hör. _Dan. 12, 3._ - -44. Awermals is dat Himmelriek liek en verborgen Schatz in den Acker, den -en Minsch funn un versteek em un gung hen vör Freuden öwer densülvigen un -verkoff Allns, wat he harr, un koff den Acker. _Matth. 16, 24. Phil. 3, -7._ - -45. Awermals is dat Himmelriek gliek en Kopmann, de gude Parlen söch. - -46. Un do he en köstliche Parl funn, gung he hen un verkoff, wat he harr, -un koff desülvige. _Spr. 8, 10. 11._ - -47. Awermals is dat Himmelriek liek en Nett, dat in de See smeten is, -womit man alle Slag Fisch fangt. - -48. Wenn dat awer vull is, so treckt se dat rut an dat Öwer, sitt un -sammelt de guden in en Fatt tosamen, awer de fulen smiet se weg. - -49. Also ward dat ok an dat Enn vun de Welt gahn. De Engeln ward utgahn -un de Bösen vun de Gerechten scheeden. _Matth. 25, 32. Mark. 12, 27._ - -50. Un ward se in den Füeraben smieten, dar ward Hulen un Tänklappern -wesen. - -51. Un JEsus sprok to se: Hebbt ji dat Allns verstahn? Se sproken: Ja, -HErr. Do sprok He: - -52. Darum, jede Schriftgelehrte, to dat Himmelriek gelehrt, is liek en -Husvader, de ut sin Schatz Nies un Oles hevördriggt. - -53. Un dat begeev sik, do JEsus düsse Glieknisse redt harr, gung He weg -vun dar. - -54. Un keem in Sin Vaderland un lehr se in ehr Schol also, dat se sik -entsetten un sproken: Woher hett Düsse son Klokheit un son Daden? - -55. Is He nich de Söhn vun en Timmermann? Heet nich Sin Moder Maria? un -Sin Bröder Jakob, un Joses, un Simon un Judas? _Mark. 6, 3. Luk. 4, 22._ - -56. Un Sin Swestern, sünd se nich alle bi uns? Woher hett He denn alles? - -57. Un se argerten sik an Em. JEsus awer sprok to se: En Prophet gelt -narmens weniger as in sin Vaderland un in sin Hus. _Mark. 6, 4. Joh. 4, -44._ - -58. Un He dä dar nich veele Teken wegen ehrn Unglov. - - -Dat 14. Kapitel. - -1. To de Tied keem dat Gerücht vun JEsus vör den Veerfürsten Herodes. - -2. Un he sprok to sin Knechten: Düsse is Johannes de Döper, he is vun de -Doden upstahn, darum deiht He son Daden. - -3. Denn Herodes harr Johannes grepen, bunden un in dat Stockhus smeten -wegen de Herodias, de Fru vun sin Broder Philippus. _Mark. 6, 17. Luk. 3, -19. 20._ - -4. Denn Johannes harr to em seggt: Dat is nich recht, dat du se ton Fru -hest. _3. Mos. 18, 16._ - -5. Un he harr em geern dod maken laten, awer he weer bang vör dat Volk, -denn se heeln em för en Prophet. - -6. As awer Herodes sin Geburtsdag fiern dä, do danz Herodias ehr Dochter -vör se. Dat gefull Herodes bannig. - -7. Darum versprok he ehr mit en Eed, he wull ehr geven, wat se förrern dä. - -8. Un as se tovör vun ehr Moder africht weer, sprok se: Gif mi her up en -Schöttel Johannes den Döper sin Kopp. - -9. Un de König war trurig. Doch wegen den Eed un wegen de, de mit em to -Disch seeten, befohl he, ehr den to geven. - -10. Un schick hen un leet Johannes den Kopp afhaun in dat Stockhus. - -11. Un sin Kopp war brocht up en Schöttel un de lüttje Diern geven, un se -broch em na ehr Moder. - -12. Do keemen sin Jüngers un neemen sin Lieknam un begraven em un keemen -un vertelln dat JEsus. _Mark. 6, 29._ - -13. Do dat JEsus hör, week He vun dar up en Schipp in en Wüstenie alleen. -Un as dat Volk dat hör, folg Em dat na to Fot ut de Städte. _Mark. 6, 31. -32._ - -14. Un JEsus gung hervör un seeg dat grote Volk, un dat dä Em leed um -datsülve un mak ehr Kranken gesund. _Joh. 6, 5._ - -15. Up den Abend treden Sin Jüngers to Em un sproken: Düt is en Wüstenie, -un de Nacht brickt an: lat dat Volk vun Di, dat se in en Flecken gaht un -sik Spies kopt. _Joh. 6, 5._ - -16. Awer JEsus sprok to se: Dat is nich vun nöden, dat se hengaht; gevt -ji se to eten. _Luk. 9, 13._ - -17. Se sproken: Wi hebbt hier nicks as fief Brode un twee Fisch. - -18. Un He sprok: Bringt Mi de her. - -19. Un He leet dat Volk sik lagern up dat Gras un neem de fief Brode un -de twee Fisch, seeg up to den Himmel un dank un brok se un geev de Brode -de Jüngers, un de Jüngers geeven se dat Volk. - -20. Un se eeten all un warn satt un sammeln up, wat öwrig blev vun de -Brocken, twölf Körv vull. _Mark. 6, 42. 43. Luk. 9, 17._ - -21. De awer eten harrn, de weern bi fiefdusend Mann, ahn Wiewer un Kinner. - -22. Un alsobald dreev JEsus Sin Jünger, dat se in dat Schipp steegen un -vör Em röwer fahrn, bet dat He dat Volk nun Sik leet. _Mark. 6, 45. Joh. -6, 17._ - -23. Un do He dat Volk vun Sik laten harr, steeg He up en Barg alleen, um -to beden. Un abends weer He dar alleen. - -24. Un dat Schipp weer all merrn up de See un lee Noth vun de Waggen, -denn de Wind weer se towedder. - -25. Awer in de veerte Nachtwach keem JEsus to se un gung up den See. - -26. Un do Em de Jüngers seegen up den See gahn, verfehrn se sik un -sproken: Dat is en Spök, un schreegen ut Furcht. _Luk. 24, 37._ - -27. Awer alsobald sprok JEsus mit se un sä: West nich bang, Ik bün dat, -fürcht ju nich. - -28. Petrus awer antworte Em un sprok: HErr, büst Du dat, so heet mi to Di -kamen up dat Water. - -29. Un He sprok: Kumm her! Un Petrus steeg ut dat Schipp un gung up dat -Water, dat he to JEsus keem. - -30. He seeg awer en starken Wind. Do verfehr he sik un fung an, -unnertogahn, schreeg un sprok: HErr, help mi. - -31. JEsus awer reck alsobald de Hand ut un fat em an un sprok to em: O du -Kleenglövige, warum twiefelst du? _Matth. 6, 30. 8, 26. Jak. 1, 6._ - -32. Un se steegen in dat Schipp, un de Wind war still. - -33. De awer in dat Schipp weern, keemen, fulln vör Em dal un sproken: Du -büst wahrhaftig GOtt Sin Söhn. _Matth. 16, 16._ - -34. Un se fahrn röwer un keemen in dat Land Genezareth. _Mark. 6, 53._ - -35. Un as de Lüd an densülven Ort Em gewahr warn, schickten se ut in dat -ganze Land umher un brochen allerlie Ungesunde to Em, - -36. Un beden Em, dat se man blot den Som vun Sin Kled anröhrten. Un alle, -de den anröhrten, warn gesund. - - -Dat 15. Kapitel. - -1. Do keemen to Em de Schriftgelehrten un Pharisäers vun Jerusalem un -sproken: - -2. Warum öwertredt Din Jüngers de Öldsten ehr Upsätze? Se wascht ehr Hann -nich, wenn se Brod eten doht. - -3. He antworte un sprok to se: Warum öwertredt ji denn GOtt Sin Gebode um -ju Upsätze wegen? - -4. GOtt hett geboden: Du schast Vader un Moder ehrn; wer awer Vader un -Moder flucht, de schall den Dod starven. _2. Mos. 20, 12. 21, 17. Mark. -7, 10._ - -5. Awer ji lehrt: Wer to den Vader oder to de Moder sprickt: Wenn ik dat -opfer, so is dat för di veel beter, de deiht wol. _Spr. 28, 24._ - -6. Darmit geschüht dat, dat Nüms mehr sin Vader oder Moder ehrt, un hebbt -also GOtt Sin Gebode uphaben um ju Upsätze willen. - -7. Ji Heuchlers, dat hett wull Jesaias vun ju weissagt un spraken: _Jes. -29, 13. Mark. 7, 6._ - -8. Düt Volk kummt to Mi mit sin Mund un ehrt Mi mit sin Lippen, awer ehr -Hart is wiet af vun Mi. - -9. Awer vergevens deent se Mi, dewiel se lehrt son Lehrn, de nicks as -Minschengebode sünd. - -10. Un He reep dat Volk to Sik un sprok to se: Hört to un verstaht dat! - -11. Wat to den Mund ingeiht, dat makt den Minsch nich unrein, awer wat to -den Mund utgeiht, dat makt den Minsch unrein. - -12. Do treden Sin Jüngers to Em un sproken: Weetst Du ok, dat de -Pharisäers sik argert, as se dat Wort hört? - -13. Awer He antworte un sprok: Alle Planten, de Min himmlische Vader nich -plant hett, de ward utreeten. - -14. Lat se fahrn, se sünd blinde Blindenföhrers. Wenn awer en Blinde den -annern föhrt, so fallt se beide in de Kul. _Luk. 6, 39. Röm. 2, 19._ - -15. Do antworte Petrus un sprok to Em: HErr, düd’ uns düt Glieknis. - -16. Un JEsus sprok to se: Sünd ji denn ok noch unverstännig? - -17. Markt ji noch nich, dat alles, wat to den Mund ingeiht, dat geiht in -den Buk un ward dörch den natürlichen Gang utsmeten. - -18. Wat awer ton Mund rutgeiht, dat kummt ut dat Hart, un dat makt den -Minsch unrein. _Jak. 3, 6. 10._ - -19. Denn ut dat Hart kamt böse Gedanken, Mord, Ehebreken, Horerie, -Deverie, falsche Tügnisse, Lästerung. _Matth. 9, 4. 1. Mos. 6, 5. 8, 21._ - -20. Dat sünd de Stücke, de den Minsch unrein makt. Awer mit Hann to eten, -de nich wuschen sünd, makt den Minsch nich unrein. - -21. Un JEsus gung ut vun dar un trock sik heemlich torügg in de Gegend -vun Tyrus un Sidon. - -22. Un süh, en kananäische Fru gung ut desülve Grenz un schreeg Em na un -sprok: Ach, HErr, Du Söhn Davids, erbarm Di öwer mi. Min Dochter ward vun -den Düvel öwel plagt. _Matth. 20, 30._ - -23. Un He antworte ehr nich en Wort. Do treden Sin Jüngers to Em un beden -Em un sproken: Lat ehr doch vun Di, denn se schriggt uns na. - -24. He awer antworte un sprok: Ik bün nich schickt, as blot to de verlarn -Schap vun dat Hus Israel. _Matth. 10, 6. Apost. 3, 26._ - -25. Se keem awer un full vör Em dal un sprok: HErr, help mi! - -26. Awer He antworte un sprok: Dat is nich fien, dat man de Kinner dat -Brod nimmt un smitt dat vör de Hunn’. _Mark. 7, 27._ - -27. Se sprok: Ja, HErr, doch eet de lüttjen Hunn’ vun de Kromen, de vun -ehr Herrn ehr Dischen fallt. - -28. Do antworte JEsus un sprok to ehr: O, Fru, din Glov is grot, di -gescheh, as du wullt. Un ehr Dochter war gesund to desülvige Stunn. -_Matth. 8, 10. 13._ - -29. Un JEsus gung vun dar wieder un keem an den galiläischen See un gung -up en Barg un sett Sik dal. _Mark. 7, 31._ - -30. Un veel Volk keem to Em, de harrn mit sik Lahme, Blinde, Stumme, -Kröpels un veele annere un smeten se JEsus vör de Föt, un He mak se -gesund. _Matth. 11, 5. 21, 14. Jes. 35, 5. Luk. 7, 22._ - -31. Dat sik dat Volk wunner, as se seegen, dat de Stummen spreken dän, -de Kröpels gesund warn, de Lahmen gungen, de Blinden sehn dän, un priesen -den GOtt Israels. - -32. Un JEsus reep Sin Jüngers to Sik un sprok: Mi jammert dat Volk, denn -se sünd nu wull dree Dag’ bi Mi bleven un hebbt Nicks to eten, un Ik will -se nich hungrig vun Mi laten, up dat se nich up den Weg versmachten doht. -_Mark. 8, 1. Matth. 20, 34._ - -33. Do sproken Sin Jüngers to Em: Wo künnt wi hier so veel Brod -herkriegen in de Wüstenie, dat wi so veel Volk satt makt? - -34. Un JEsus sprok to se: Wa veel Brode hebbt ji? Se sproken: Söven, un -en beten Fisch. - -35. Un He leet dat Volk sik up de Eer henleggen, - -36. Un neem de söven Brode un de Fisch, dankte, brok se un geev se Sin -Jüngers, un de Jüngers geeven se dat Volk. _Mark. 8, 6._ - -37. Un se eeten all un warn satt un neemen up, wat öwrig bleven weer vun -Kromen, söven Körv vull. _Mark. 8, 8._ - -38. Un de dar eten harrn, dat weern veerdusend Mann ahn de Fruens un -Kinner. - -39. Un as He dat Volk harr vun sik laten, steeg He in en Schipp un keem -in de Grenz vun Magdala. - - -Dat 16. Kapitel. - -1. Do treden de Pharisäers un Sadducäers to Em; de versöchten Em un -verlangten, dat He se en Teken vun den Himmel sehn leet. _Mark. 8, 11._ - -2. Awer He antworte un sprok to se: Des Abends sprekt ji: Dat ward en -schönen Dag warrn, denn de Himmel is roth; _Luk. 12, 54._ - -3. Un des Morgens sprekt ji: Dat ward hüt Unwedder warrn, denn de -Himmel is roth un düster. Ji Heuchlers, den Himmel sin Gestalt künnt -ji beordeeln, künnt ji denn nich ok de Teken vun düsse Tied beordeeln? -_Matth. 11, 4._ - -4. Düsse böse un ehebrekerische Art söcht en Teken, un keen Teken schall -se geven warrn as dat Teken vun den Prophet Jonas. Un He verleet se un -gung darvun. _Matth. 12, 39. 40. Luk. 11, 29. 30. Jon. 2, 1._ - -5. Un as Sin Jüngers röwer föhrt weern, harrn se vergeten, Brod mit sik -to nehmen. - -6. JEsus awer sprok to se: Seht to un höd ju vör de Pharisäer un -Sadducäer ehrn Suerdeeg. _Mark. 8, 15. Luk. 12, 1. 1. Cor. 5, 6. Gal. 5, -9._ - -7. Do dachen se bi sik sülvst un sproken: Dat ward dat wesen, dat wi keen -Brod mit uns nahmen hebbt. - -8. Do dat JEsus hör, sprok He to se: Ji Kleenglövigen, wat bekümmert ji -ju doch, dat ji keen Brod mit ju nahmen hebbt? _Matth. 6, 30._ - -9. Vernehmt ji noch Nicks? Denkt ji nich an de fief Brode mank de -Fiefdusend, un wa veel Körv ji do upsammelt hebbt? _Matth. 14, 17. Mark. -8, 19. Joh. 6, 9._ - -10. Ok nich an de söven Brode mank de Veerdusend, un wa veel Körv ji dar -upsammelt hebbt? _Matth. 15, 34. 37. Mark. 8, 20._ - -11. Wa verstaht ji denn nich, dat Ik ju nich segg vun dat Brod, wenn Ik -segg: Höd ju vör de Pharisäers un Sadducäers ehrn Suerdeeg? - -12. Do verstunn se, dat He nich seggt harr, dat se sik höden schulln vör -den Suerdeeg vun dat Brod, sonnern vör de Pharisäers un Sadducäers ehr -Lehr. _1. Cor. 5, 6. Gal. 5, 9._ - -13. Do keem JEsus in de Gegend vun de Stadt Cäsarea Philippi un frog Sin -Jüngers un sprok: Wat seggt de Lüd, dat de Minschensöhn is? _Mark. 8, 27._ - -14. Se sproken: Weke seggt, Du büst Johannes de Döper, de annern, Du büst -Elias, weke, Du büst Jeremias oder een vun de Propheten. - -15. He sprok to se: Wat seggt ji denn, wer Ik bün? - -16. Do antworte Simon Petrus un sprok: Du büst Christus, den lebendigen -GOtt Sin Söhn. _Mark. 8, 29. Joh. 1, 49. 6, 69._ - -17. Un JEsus antworte un sprok to em: Selig büst du, Simon, Jonas Söhn; -denn Fleesch un Blod hett di dat nich apenbart, sonnern Min Vader in den -Himmel. _1. Cor. 2, 10. Gal. 1, 16._ - -18. Un ik segg di ok: Du büst Petrus, un up düssen Fels will Ik Min -Gemeen buen, un de Porten vun de Höll schüllt se nich to nichte maken. -_Joh. 1, 42._ - -19. Un Ik will di de Slötel to dat Himmelriek geven. All, wat du up de -Eer tosamen binnen warrst, schall ok in den Himmel tosamen bunnen wesen, -un all, wat du up de Eer los maken warrst, schall ok in den Himmel los -wesen. _Matth. 18, 18._ - -20. Do verbo He Sin Jüngers, dat se nüms seggen schulln, dat He JEsus, de -Christ, weer. _Matth. 17, 9._ - -21. Vun de Tied an fung JEsus an un wies Sin Jüngers, wa He müß na -Jerusalem gahn un veel lieden vun de Öldsten un Hohepresters un -Schriftgelehrten un dod makt warrn un an den drüdden Dag wedder upstahn. -_Matth. 17, 22._ - -22. Un Petrus neem Em to sik, fahr Em an un sprok: HErr, schon Di Sülvst, -lat Di so wat nich wedderfahrn. - -23. Awer He wenn Sik um un sprok to Petrus: Mak di vun Mi, Satan, du büst -Mi towedder, denn du meenst nich, wat göttlich, sonnern wat minschlich -is. _2. Sam. 19, 22. Mark. 8, 33._ - -24. Do sprok JEsus to Sin Jüngers: Will Mi Jemand nafolgen, de mutt sik -sülvst upgeven un sin Krüz up sik nehmen un Mi nafolgen. _Matth. 10, 38. -Mark. 8, 34. Luk. 9, 23._ - -25. Denn wer sin Leven beholn will, de schall dat verleern; wer awer sin -Leven verlüst Minetwegen, de schall dat finnen. _Luk. 17, 33._ - -26. Wat hülp dat den Minschen, wenn he de ganze Welt gewunn un neem doch -Schaden an sin Seel? Oder wat kann de Minsch geven, dat he sin Seel -wedder inlöst? _Mark. 8, 36. Luk. 9, 25. Ps. 49, 9._ - -27. Denn dat ward so togahn, dat de Minschensöhn kummt in Sin Vader Sin -Herrlichkeit mit Sin Engeln, un denn ward He Jedereen geven na sin Warke. -_Matth. 25, 31. Röm. 2, 6._ - -28. Wahrlich, Ik segg ju: Hier staht weke, de den Dod nich smecken ward, -bet dat se den Minschensöhn kamen seht in Sin Riek. _Mark. 9, 1. Luk. 9, -27._ - - -Dat 17. Kapitel. - -1. Un söß Dag’ naher neem JEsus to Sik Petrus, Jakobus un Johannes, sin -Broder, un föhr se afsieden up en hogen Barg. _Mark. 9, 2._ - -2. Un war verklärt vör se, un Sin Gesicht lüch as de Sünn, un Sin Kleder -war witt as en Licht. _Joh. 1, 14. 2. Pet. 1, 16. 17._ - -3. Un süh, do seegen se Moses un Elias, de reden mit Em. _Luk. 9, 31._ - -4. Petrus awer antworte un sprok to JEsus: HErr, hier is gut wesen; wenn -Du wullt, so lat uns hier dree Hütten maken, een för Di, een för Moses, -een för Elias. - -5. As he noch so spreken dä, süh, do öwerschatt se en helle Wolk. Un süh, -en Stimm ut de Wolk sprok: Düt is Min leeve Söhn, an Den Ik en Wolgefalln -hef, Den schüllt ji hörn. _Matth. 3, 17. 2. Pet. 1, 17._ - -6. As de Jüngers dat hörn dän, fulln se dal up ehr Gesicht un verfehrn -sik gewaltig. - -7. JEsus awer tred to se, rög se an un sprok: Staht up un fürcht ju nich. -_Dan. 8, 19. 10, 10._ - -8. As se awer ehr Ogen updän, seegen se Nüms as JEsus alleen. - -9. Un as se den Barg dal gungen, befohl se JEsus un sprok: Ji schüllt düt -Gesicht Nüms seggen, bet de Minschensöhn vun de Doden upstahn is. _Matth. -16, 20._ - -10. Un Sin Jüngers frogen Em un sproken: Wat seggt denn de -Schriftgelehrten, Elias mutt eerst kamen? _Matth. 11, 14. Mal. 4, 5._ - -11. JEsus antworte un sprok to se: Elias schall jo eerst kamen un Allns -torecht bringen. _Mark. 9, 13._ - -12. Doch Ik segg ju: Elias is all kamen, un se hebbt em nich kennt, -sonnern hebbt an em dahn, wat se wulln. So ward ok den Minschensöhn vun -se lieden möten. _Matth. 11, 14. 14, 9._ - -13. Do verstunn de Jüngers, dat He vun Johannes den Döper to se spraken -harr. - -14. Un as se to dat Volk kamen dän, tred en Minsch to se un full Em to -Föten, _Mark. 9, 17. Luk. 9, 38._ - -15. Un sprok: HErr, erbarm Di öwer min Söhn, denn he is maandsüchtig un -hett en sware Lieden, he fallt oft in dat Füer un oft in dat Water; - -16. Un ik hef em to Din Jüngers brocht, un se kunnen em nich helpen. - -17. JEsus awer antworte un sprok: O du unglövige un verkehrte Geslecht, -wa lang schall Ik bi ju wesen? Wa lang schall Ik ju dulden? Bringt Mi em -her! - -18. Un JEsus bedroh em, un de Düvel fahr vun em ut, un de junge Minsch -war gesund to desülvige Stunn. - -19. Do treden Sin Jüngers to Em alleen un sproken: Warum kunnen wi em -nich utdrieven? - -20. JEsus awer antworte un sprok to se: Wegen ju Unglov. Denn Ik segg ju: -Wahrlich, wenn ji Glov hebbt as en Sempkorn, so mögt ji to düssen Barg -seggen: Mak di vun hier darhen, so ward he sik wegmaken, un ju ward Nicks -unmöglich wesen. _Matth. 21, 21. Mark. 11, 23. Luk. 17, 6._ - -21. Awer düsse Art fahrt nich ut, denn dörch Beden un Fasten. - -22. Do se awer ehr Wesen harrn in Galiläa, sprok JEsus to se: Dat is -tokünftig, dat de Minschensöhn öwerantwort ward in de Minschen ehr Hann; -_Matth. 20, 17. 18. Mark. 9, 31. Luk. 9, 22. 18, 31._ - -23. Un se ward Em dod maken, un den drütten Dag ward He wedder upstahn. -Un se warn heel bedrövt. - -24. As se nu na Capernaum keemen, gungen de Lüd, de den Zinsgroschen -inheven dän, to Petrus un sproken: Pleggt ju Meister nich den -Stüergroschen to geven? _2. Mos. 30, 13. 2. Chron. 24, 6._ - -25. He sä: Ja. Un as he to Hus keem, keem em JEsus tovör un sprok: Wat -dünkt di, Simon? Vun wen nehmt de Könige up de Eer den Toll oder dat -Koppgeld? vun ehr Kinner oder vun de Fremden? - -26. Do sprok Petrus to Em: Vun de Fremden. JEsus sprok to em: So sünd de -Kinner frie. - -27. Up dat wi se awer nich argern doht, so gah hen an den See un smiet -din Angel ut, un den eersten Fisch, de sik upgift, den nimm, un wenn du -sin Mund updeihst, warrst du en Stater finnen, densülven nimm un gif em -för Mi un di. _Luk. 23, 2._ - - -Dat 18. Kapitel. - -1. To desülvige Stunn treden de Jüngers to JEsus un sproken: Wer is de -Gröttste in dat Himmelriek? _Mark. 9, 34._ - -2. JEsus reep en Kind to Sik un sett dat merrn mank se, - -3. Un sprok: Wahrlich, Ik segg ju, dat wes’ denn, dat ji umkehrt un ward -as de Kinner, so ward ji nich in dat Himmelriek kamen. _Matth. 19, 14. -Mark. 10, 15. 1. Cor. 14, 20._ - -4. Wer sik sülvst lütt makt as düt Kind, de is de gröttste in dat -Himmelriek. _1. Pet. 5, 6._ - -5. Un wer son Kind upnimmt in Min Nam, de nimmt Mi up. _Matth. 10, 40._ - -6. Wer awer een vun düsse Geringsten argern deiht, de an Mi gloven doht, -den weer dat beter, dat en Mölsteen an sin Hals hangt war, un dat he -versapen war in de See, wo se am deepsten is. _Mark. 9, 42. Luk. 17, 1. -2. Röm. 14, 13._ - -7. Wehe öwer de Welt wegen de Argernis. Dat mutt jo Argernis kamen, doch -wehe den Minsch, dörch den Argernis kummt. - -8. So di awer din Hand oder din Fot argert, so hau em af un smiet em vun -di. Dat is beter, dat du to dat Leven lahm oder as en Kröpel ingeihst, -as dat du twee Hann un twee Föt hest un warrst in dat ewige Füer smeten. -_Matth. 5, 30. Mark. 9, 43. 45._ - -9. Un so di din Oog argert, riet dat ut un smiet dat vun di. Dat is di -beter, dat du eenögig to dat Leven ingeihst, as dat du twee Ogen hest un -warrst in dat höllische Füer smeten. _Mark. 9, 47._ - -10. Seht to, dat ji nich een vun düsse Lüttjen verachten doht, denn Ik -segg ju: Ehr Engeln in den Himmel seht alletied Min Vader Sin Angesicht -in den Himmel. - -11. Denn de Minschensöhn is kamen, selig to maken, wat verlarn is. -_Matth. 9, 13. Mark. 2, 17. Luk. 19, 10. 1. Tim. 1, 15._ - -12. Wat dünkt ju? Wenn irgend en Minsch hunnert Schap hett, un een vun -desülvigen verbiestern deiht, lett he nich de neegenunneegentig up de -Bargen, geiht hen un söcht dat verbiesterte? _Luk. 15, 4. Jer. 50, 6. -Hes. 34, 11. 12._ - -13. Un wenn dat sik begift, dat he dat findt, wahrlich, Ik segg ju, he -freut sik dar mehr öwer as öwer de neegenunneegentig, de nich verbiestert -sünd. - -14. Also is dat ok nich ju Vader in den Himmel Sin Will, dat jemand vun -düsse Lüttjen verlarn ward. _2. Pet. 3, 9._ - -15. Sündigt awer din Broder an di, so gah hen un straf em twischen di un -em alleen. Hört he di, so hest du din Broder wunnen. _3. Mos. 19, 17. -Luk. 17, 3._ - -16. Hört he di nich, so nimm noch een oder twee to di, up dat alle Sak -bestah up tweer oder dreer Tügen Mund. - -17. Hört he de nich, so segg dat de Gemeen. Hört he de Gemeen nich, so -hol em as en Heiden un Töllner. - -18. Wahrlich, Ik segg ju: Wat ji up de Eer binnen ward, schall ok in den -Himmel bunnen wesen, un wat ji up de Eer los maken ward, schall ok in den -Himmel los wesen. _Matth. 16, 19. Joh. 20, 23._ - -19. Wieder segg Ik ju: Wenn twee mank ju eens ward up de Eer, warum dat -is, dat se beden wüllt, dat schall se wedderfahrn vun Min Vader in den -Himmel. - -20. Denn wo twee oder dree versammelt sünd in Min Nam, dar bün Ik merrn -mank se. - -21. Do trä Petrus to Em un sprok: HErr, wa oft mutt ik denn min Broder, -de an mi sündigen deiht, vergeven? Is söven Mal genog? - -22. JEsus sprok to em: Ik segg di, nich söven Mal, sonnern söventig mal -söven Mal. - -23. Darum is dat Himmelriek liek en König, de mit sin Knechten reken wull. - -24. Un as he anfung to reken, keem em een vör, de weer em teindusend Pund -schüllig. - -25. As he nu nich harr to betaln, befohl de Herr, to verkopen em un sin -Fru un sin Kinner un Allns, wat he harr, un darmit to betaln. - -26. Do full de Knecht dal un bä em an un sprok: Herr, hef Geduld mit mi, -ik will di Allns betaln. - -27. Do dä de Knecht den Herrn leed un leet em los, un de Schuld schenk he -em ok. - -28. Do gung desülve Knecht rut un funn een vun sin Mitknechts, de weer em -hunnert Groschen schüllig. Un he greep em an, fat em an de Kehl un sprok: -Betal mi, wat du mi schüllig büst. - -29. Do full sin Mitknecht dal un bä em un sprok: Hef Geduld mit mi, ik -will di Allns betaln. - -30. He wull awer nich, sonnern gung hen un smeet em in dat Stockhus, bet -dat he betal, wat he schüllig weer. - -31. Do awer sin Mitknechten dat seegen, warn se heel bedrövt un keemen un -brochten vör ehrn Herrn alles, wat sik todragen harr. - -32. Do leet sin Herr em vör sik kamen un sprok to em: Du Schalksknecht, -all din Schuld hef ik di vergeven, wiel dat du mi beden däst; - -33. Schullst du di denn nich ok erbarmen öwer din Mitknecht, as ik mi -öwer di erbarmt hef? _Matth. 5, 7. Jak. 2, 13._ - -34. Un sin Herr war falsch un öwergev em de Pienigers, bet dat he betal -alles, wat he schüllig weer. _Matth. 5, 26._ - -35. Also ward ju Min himmlische Vader ok dohn, wenn ji nich vergevt vun -ju Harten, Jedereen sin Broder sin Fehlers. _Mark. 11, 25. 26._ - - -Dat 19. Kapitel. - -1. Un dat begev sik, do JEsus düsse Red to Enn brocht harr, mak He Sik up -ut Galiläa un keem in de Grenzen vun dat jüdische Land, up gündsiet vun -den Jordan. _Mark. 10, 1._ - -2. Un veel Volk folg Em na, un He mak se darsülvst gesund. - -3. Do treden de Pharisäers to Em, versöchten Em un sproken to Em: Is dat -ok recht, dat sik en Mann scheeden deiht vun sin Fru wegen irgend en -Orsak? - -4. He antworte awer un sprok to se: Hebbt ji nich les’t, dat, De in den -Anfang den Minsch makt hett, De mak, dat en Mann un en Fru wesen schull. -_1. Mos. 1, 27._ - -5. Un sprok: Darum ward en Minsch Vader un Moder verlaten un an sin Fru -hangen, un de Twee ward een Fleesch wesen. _1. Mos. 2, 24. Mark. 10, 7. -1. Cor. 6, 16. Eph. 5, 31._ - -6. So sünd se nu nich twee, sonnern een Fleesch. Wat nu GOtt tosamenfogt -hett, dat schall de Minsch nich scheeden. _1. Cor. 7, 10._ - -7. Do sproken se: Warum hett denn Moses gebaden, en Scheedebref to geven -un sik vun se to scheeden? _Matth. 5, 31. Mark. 10, 4._ - -8. He sprok to se: Moses hett ju Frilöv geven, ju to scheeden vun ju -Fruens wegen ju Hart sin Hartigkeit. Vun Anbeginn is dat nich so west. - -9. Ik segg ju awer: Wer sik vun sin Fru scheeden deiht (dat wes’ denn -wegen Horerie), un friet en anner, de brickt de Eh, un wer de scheeden -Fru friet, de brickt ok de Eh. - -10. Do sproken de Jüngers to Em: Steiht en Mann sin Sak mit sin Fru also, -so is dat nich gut, to frien. - -11. He sprok awer to se: Dat Wort fat nich jeder, sonnern de, den dat -geven is. _1. Cor. 7, 7. 17._ - -12. Denn dar sünd weke versneden, de sünd ut ehr Moder ehrn Lief so -gebarn. Un dar sünd weke versneden, de vun de Minschen versneden sünd. -Un dar sünd weke versneden, de sik sülvst versneden hebbt wegen dat -Himmelriek. Wer dat faten kann, de fat dat. - -13. Do warn lüttje Kinner to Em brocht, dat He de Hann up se leggen un -beden schull; de Jüngers awer fahrn se öwel an. _Mark. 10, 13. Luk. 18, -15._ - -14. Awer JEsus sprok: Lat de lüttjen Kinner betemen un wehrt se nich af, -to Mi to kamen, denn dat Himmelriek is ehr. _Matth. 18, 2. Luk. 18, 16._ - -15. Un He lä de Hann up se un trock darvun. - -16. Un süh, do trä een to Em un sprok: Gude Meister, wat schall ik Gudes -dohn, dat ik dat ewige Leven hebben mag? _Luk. 18, 18._ - -17. He awer sprok to em: Wat heetst du Mi gut? Nüms is gut, denn de -eenige GOtt. Wullt du awer to dat Leven ingahn, so hol de Gebode. _Luk. -10, 26. 28._ - -18. Do sprok he to Em: Weke? JEsus awer sprok: Du schast nich dod maken. -Du schast nich ehebreken. Du schast nich stehlen. Du schast nich falsch -Tügnis geven. _2. Mos. 20, 13._ - -19. Ehre Vader un Moder. Un du schast din Nächsten leef hebben as di -sülvst. _Matth. 15, 4._ - -20. Do sprok de Jüngling to Em: Dat hef ik Allns holn vun min Jugend up, -wat fehlt mi noch? - -21. JEsus sprok to em: Wullt du vullkamen wesen, so gah hen, verkop, -wat du hest, un gif dat de Armen, so warrst du en Schatz in den Himmel -hebben, un kumm un folg Mi na. _Matth. 6, 20. Luk. 16, 9. 12, 33._ - -22. Do de Jüngling dat Wort hör, gung he bedrövt vun Em, denn he harr -veele Göder. _Ps. 62, 11. Luk. 12, 15. 19._ - -23. JEsus awer sprok to Sin Jüngers: Wahrlich, Ik segg ju: En Rieken ward -swar in dat Himmelriek kamen. _Mark. 4, 19. 10, 23._ - -24. Un wieder segg Ik ju: Dat is lichter, dat en Kameel dörch en Nadelohr -gah, as dat en rieke Mann in dat Riek GOttes kamen deiht. _Luk. 18, 25._ - -25. Do dat Sin Jüngers hörn, verfehrn se sik heel un sproken: Wer kann -denn selig warrn? - -26. JEsus awer seeg se an un sprok to se: Bi de Minschen is dat -unmöglich, awer bi GOtt sünd alle Dinge möglich. - -27. Do antworte Petrus un sprok: Süh, wi hebbt all’ unse Saken verlaten -un sünd Di nafolgt. Wat ward uns darför? _Mark. 10, 27. Luk. 18, 28._ - -28. JEsus awer sprok to se: Wahrlich, Ik segg ju, dat ji, de ji Mi -nafolgt sünd in de Weddergeburt, wenn de Minschensöhn ward sitten up den -Stohl vun Sin Herrlichkeit, schüllt ok sitten up twölf Stöhl un richten -de twölf Geslechter vun Israel. _Weish. 3, 8. Luk. 22, 30._ - -29. Un wer verlett Hüser oder Bröder, oder Swestern, oder Vader, oder -Moder, oder Fru, oder Kinner, oder Acker för Min Nam, de ward dat -hunnertfältig wedder kriegen un dat ewige Leven arven. - -30. Awer veele, de dar sünd de Eersten, schüllt de Letzten warrn, un de -Letzten schüllt de Eersten wesen. _Matth. 20, 16. 22, 14. Mark. 10, 31. -Mark. 13, 30._ - - -Dat 20. Kapitel. - -1. Dat Himmelriek is en Husvader to verglieken, de morgens utgung, -Arbeitslüd to meeden in sin Wienbarg. _Matth. 21, 33._ - -2. Un do he mit de Arbeitslüd eenig warn weer um een Groschen ton -Daglohn, schick he se hen in sin Wienbarg. - -3. Un gung ut um de drütte Stunn un seeg weke annere up den Markt müssig -stahn. - -4. Un sprok to se: Gaht ji ok hen in den Wienbarg, ik will ju geven, wat -recht is. - -5. Un se gungen hen. Awermals gung he ut um de sößte un negende Stunn un -dä ebenso. - -6. Um de ölvte Stunn awer gung he ut un funn annere müssig stahn un sprok -to se: Wat staht ji hier den ganzen Dag müssig? - -7. Se sproken to em: Uns hett nüms meed. He sprok to se: Gaht ji ok hen -in den Wienbarg, un wat recht wesen ward, schall ju ok warrn. - -8. As dat nu Abend war, sprok de Herr vun den Wienbarg to sin Schaffner: -Rop de Arbeitslüd un gif se den Lohn un hev an vun den letzten bet to den -eersten. - -9. Do keemen de, de um de ölvte Stunn meed weern, un en jeder kreeg sin -Groschen. - -10. As awer de Eersten keemen, meenen se, se warn mehr kriegen, un se -kregen ok jeder sin Groschen. - -11. Un as se den kregen, murrn se gegen den Husvader: - -12. Düsse letzten hebbt man een Stunn arbeidt, un du hest se uns liek -stellt, de wi den Dag sin Last un Hitt dragen hebbt. - -13. He antworte awer un sä to een vun se: Min Fründ, ik doh di keen -Unrecht, büst du nich mit mi eens warn um een Groschen? - -14. Nimm, wat din is, un gah weg! Ik will awer düsse Letzten geven gliek -as di. - -15. Oder hef ik keen Macht, to dohn, wat ik will, mit dat, wat min is? -Sühst du darum so bös ut, dat ik so gut bün? _Röm. 9, 21._ - -16. Also ward de Letzten de Eersten un de Eersten de Letzten wesen. Denn -veele sünd beropen, awer wenige sünd utwählt. - -17. Un He trock rup na Jerusalem un neem to Sik de twölf Jünger up den -Weg alleen un sprok to se: _Kap. 17, 22._ - -18. Seht, wi treckt rup na Jerusalem un de Minschensöhn ward de -Hohenpresters un Schriftgelehrten öwerantwordt warrn, un se ward Em -verdammen to’n Dod. _Mark. 9, 31._ - -19. Un ward Em de Heiden öwerlevern to verspotten un to geißeln un to -krüzigen. Un am drütten Dag ward He wedder upstahn. _Luk. 8, 32._ - -20. Do treden to Em Zebedäus sin Kinner, de Moder mit ehr Söhns, full vör -Em dal un be’ wat vun Em. _Mark. 10, 35._ - -21. Un He sprok to ehr: Wat wullt du? Se sprok to Em: Lat düsse min beide -Söhns sitten in Din Riek, een to rechter un den annern to linker Hand. - -22. Awer JEsus antworte un sprok: Ji weet nich, wat ji beden doht. Künnt -ji den Kelch drinken, den Ik drinken warr un ju döpen laten mit de Döp, -wa Ik mit döfft warr? Se sproken to Em: Ja wol! _Mark. 10, 38. Joh. 18, -10._ - -23. Un He sprok to se: Min Kelch schüllt ji twar drinken, un mit de Döp, -dar Ik mit döfft bün, schüllt ji mit döfft warrn. Awer dat Sitten to Min -Rechten un Linken to geven, steiht Mi nich to, sonnern de, de dat bereit -is vun Min Vader. - -24. As dat de tein hörn, warn se unwillig up de twee Bröder. _Mark. 10, -45._ - -25. Awer JEsus reep se to Sik un sprok: Ji weet, dat de weltlichen -Fürsten herrscht un de Oberherren hebbt Gewalt. - -26. So schall dat mank ju nich wesen, sonnern wenn jemand will mank ju -gewaltig wesen, de wes’ ju Deener. - -27. Un wer dar will de Vörnehmste wesen, de wes’ ju Knecht. - -28. Gliek as de Minschensöhn nich kamen is, dat He Sik deenen lett, -sonnern dat He deen un gev Sin Leven to en Erlösung för veele. _Mark. 10, -45. Joh. 13, 4. Phil. 2, 7._ - -29. Un as se vun Jericho uttrocken, folg Em veel Volk na. - -30. Un süh, twee Blinde seeten an den Weg, un as se hörn, dat JEsus -vöröwer gung, schregen se un sproken: Ach, HErr, Du Söhn Davids, erbarm -Di öwer uns. _Mark. 10, 46. Luk. 18, 35._ - -31. Awer dat Volk bedroh se, dat se still wesen schulln. Awer se schregen -veel mehr un sproken: Ach, HErr, Du Söhn Davids, erbarm Di öwer uns. - -32. JEsus awer stunn still un reep se un sprok: Wat wüllt ji, dat Ik ju -dohn schall? - -33. Se sproken to Em: HErr, dat unse Ogen updahn ward. _Pred. 11, 7._ - -34. Un dat dä JEsus leed för se un He keem an ehr Ogen, un sogliek kunn’ -ehre Ogen wedder sehn, un se folgten Em na. _Kap. 14, 14. Mark. 6, 34._ - - -Dat 21. Kapitel. - -1. Do se nu neeg na Jerusalem keemen, to Bethphage an den Ölbarg, schick -JEsus twee vun Sin Jüngers, _Mark. 11, 1. Luk. 19, 29. Joh. 12, 12._ - -2. Un sprok to se: Gaht hen in den Flecken, de vör ju liggt, un dar ward -ji en Eselin anbunn finn’ un en Fahlen bi ehr; löst se up un bringt se -her to Mi. - -3. Un wenn ju jemand wat seggen ward, so sprekt: »De HErr brukt se.« -Alsobald ward he se ju laten. - -4. Dat gescheeg awer Allns, up dat erfüllt war, wat seggt is dörch den -Prophet, de dar sprickt: - -5. Seggt de Dochter Zion: Süh, din König kummt to di sachtmödig un ritt -up en Esel un up en Fahlen vun de lastbare Eselin. _Zach. 9, 9. Joh. 12, -15. Ps. 24, 8._ - -6. De Jünger gungen hen un dän, as JEsus se befahln harr. - -7. Un brochen de Eselin un dat Fahlen un län ehr Kleder darup un setten -Em darup. _2. Kön. 9, 13. Mark. 11, 7. 8._ - -8. Awer veel Volk bredt de Kleder up den Weg; de Annern haun Telgen vun -de Böm un strein se up den Weg. - -9. Dat Volk awer, dat vör gung un nafolg, schreeg un sprok: Hosiannah, -David sin Söhn! Gelavt wes’, de dar kummt in den HErrn Sin Nam! Hosiannah -in de Hög! _Ps. 118, 25. 26. Joh. 12, 13._ - -10. Un as He na Jerusalem rintrecken dä, rög sik de ganze Stadt un se -sproken: Wer is dat? - -11. Dat Volk awer sprok: Dat is de JEsus, de Prophet vun Nazareth ut -Galiläa. _Luk. 7, 16. Joh. 1, 45._ - -12. Un JEsus gung na den Tempel GOttes rin, un drev herut alle Verköpers -un Köpers in den Tempel un stött um de Weßlers ehr Dischen un de -Duvenverköpers ehr Stöhl. _Mark. 11, 15. Kap. 24, 19._ - -13. Un sprok to se: Dar steiht schreven: Min Hus schall en Bethus heeten; -ji awer hebbt en Mörderkul darut makt. _Joh. 56, 7. Mark. 11, 17. Jer. 7, -11._ - -14. Un Blinde un Lahme gungen to Em in den Tempel, un He mak se gesund. -_Jes. 35, 5. 6._ - -15. As awer de Hohenpresters un Schriftgelehrten seegen de Wunner, de He -dä, un de Kinner in den Tempel schregen un sä’n: Hosiannah, David sin -Söhn, warn se bös. - -16. Un sproken to Em: Hörst Du ok, wat düsse seggt? JEsus sprok to se: -Ja, hebbt ji niemals les’t: Ut de Unmünnigen un Sögkinner ehrn Mund hest -Du Lof toricht! _Ps. 8, 3._ - -17. Un He let se dar un gung rut ut de Stadt na Bethanien un blev dar. - -18. As He awer den annern Morgen wedder in de Stadt gung, hunger Em. -_Mark. 11, 12._ - -19. Un He seeg en Fiegenbom an den Weg un gung up em to un funn dar nicks -up as blot Bläder un sprok to em: Nu waß up di vun nu an keen Frucht -mehr. Un de Fiegenbom verdrög sogliek. _Luk. 13, 6. 7._ - -20. Un as de Jünger dat sehn dän, verwunnerten se sik un sproken: Wa is -de Fiegenbom so bald verdrögt! - -21. JEsus awer antworte un sprok to se: Wahrlich, Ik segg ju, so ji Glov -hebbt un nich twiefelt, so ward ji nich alleen datsülve mit den Fiegenbom -dohn, sonnern so ji seggen ward to düssen Barg: Hev di up un smiet di in -den See! so ward dat geschehn. - -22. Un Allns, wat ji bedt in dat Gebet, so ji gloven doht, so ward ji dat -kriegen. _Mark. 11, 24._ - -23. Un as He in den Tempel keem, treden to Em, as He lehr, de -Hohenpresters un de Öllsten in dat Volk un sproken: Ut wat för Macht -deihst Du dat? Un wer hett Di de Macht geven? _Mark. 11, 27._ - -24. JEsus awer antworte un sprok to se: Ik will ju ok en Wort fragen, -wenn ji Mi dat seggt, will Ik ju ok seggen, ut wat för Macht Ik dat doh. - -25. Wo weer Johannes sin Döp her? Weer se vun den Himmel oder vun de -Minschen? Do dachten se bi sik sülvst un sproken: Seggt wi, se is vun den -Himmel west, so ward He to uns seggen: Warum glovt ji Em denn nich? - -26. Seggt wi awer, se is vun de Minschen west, so mutt wi uns vör dat -Volk fürchten; denn se heeln all Johannes för en Prophet. _Kap. 14, 5._ - -27. Un se antworten JEsus un sproken: Wi weet dat nich. Do sprok He to -se: So segg Ik ju ok nich, ut wat för Macht Ik dat doh. - -28. Wat dünkt ju awer? En Mann harr twee Söhns un gung to den eersten un -sprok: Min Söhn, gah hen un arbeid’ hüt in min Wienbarg. - -29. He antwort awer un sprok: Ik will’t nich dohn. Darna dä em dat leed -un he gung hen. - -30. Un he gung to den annern un sprok ebenso: He antwort awer un sprok: -Herr, ja, un gung nich hen. - -31. Wokeen vun de beiden hett den Vader sin Willen dahn? Se sproken to -Em: De Eerste. JEsus sprok to se: Wahrlich, Ik segg ju: De Töllners un -Horen mögt wol eher in dat Himmelriek kamen, as ji. _Luk. 2, 12. 13._ - -32. Johannes keem to ju un lehr ju den rechten Weg un ji glovten em nich, -awer de Töllners un Horen glovten em. Un ob ji dat ok sehn dän, dän ji -doch keen Buß, dat ji em darna ok glovt harrn. - -33. Hört en anner Glieknis: Dar weer en Husvader, de plant en Wienbarg, -un trock en Tun darum un grav en Wienpress’ darin un bu’ en Thorn un dä -em an de Wiengarners ut un trock öwer Land. _Mark. 12, 1._ - -34. As nu de Wien-Aarn herbi keem, schick he sin Knechts to de -Wiengarners, dat se sin Druven in Empfang nehmen dän. - -35. Do neemen de Wiengarners sin Knechten, den een slogen se, den annern -maken se dod, den drütten steenigten se. _Apost. 7, 32._ - -36. Un nochmals schick he annere Knechts ut, mehr as de eersten weern, un -se maken se ok dod. - -37. Darna schick he sin Söhn ut un sprok: Se ward för min Söhn bang wesen. - -38. As awer de Wiengarners den Söhn sehn dän, sproken se to enanner: Dat -is de Arv’, kamt, lat uns em dod maken un sin Arvgod an uns bringen. -_Kap. 26, 3. 4. Mark. 12, 7._ - -39. Un se neemen em, stötten em to den Wienbarg rut un makten em dod. - -40. Wenn nu de Herr vun den Wienbarg kamen ward, wat ward he düsse -Wiengarners dohn? - -41. Se sproken to Em: He ward de Bösewichter bös umbringen un sin -Wienbarg an anner Wiengarners utdohn, de em de Druven to rechte Tied gevt. - -42. JEsus sprok to se: Hebbt ji nich in de Schrift les’t: De Steen, den -de Bulüd wegsmeten hebbt, de is to en Ecksteen warn. Vun den HErrn is dat -geschehn, un dat is wunnerlich vör unse Ogen? _Ps. 118, 22. Jes. 8, 14. -Kap. 28, 16. Mark. 12, 10. Luk. 20, 17. Apost. 4, 11. Röm. 9, 33. 1. Pet. -2, 6._ - -43. Darum segg Ik ju: Dat Riek GOttes ward vun ju nahmen un de Heiden -geven warrn, de sin Früchte bringt. - -44. Un wer up düssen Steen fallt, de ward terbreken; up weken he awer -fallt, den ward he to Grus drücken. - -45. Un as de Hohenpresters un Pharisäers Sin Glieknis hörten, begrepen -se, dat He vun se reden dä. - -46. Un se trachten darna, wa se Em grepen; awer se weern bang för dat -Volk, denn dat heel Em för en Prophet. _Luk. 7, 16. Kap. 19, 48._ - - -Dat 22. Kapitel. - -1. Un JEsus antworte, un re’ awermals dörch Glieknisse to se un sprok: - -2. Dat Himmelriek is liek en König, den sin Söhn sin Hochtied mak. _Kap. -25, 10._ - -3. Un schick sin Knechten ut, dat se de Gäste to de Hochtied repen; un se -wulln nich kamen. - -4. Awermals schick he annere Knechten ut un sprok: Seggt de Gäste: Seht, -min Mahltied hef ik fardig makt, min Ossen un min Mastveh is slacht un -Allns is fardig, kamt to de Hochtied. _Kap. 21, 36._ - -5. Awer se verachten dat un gungen hen, de een up sin Acker, de anner to -sin Hanterung. - -6. Weke awer grepen sin Knechten, verhöhnten se un maken se dod. - -7. Do dat de König hör, war he heel bös un schick sin Heer ut un broch -düsse Mörders um un leet ehr Stadt in Brand steken. - -8. Do sprok he to sin Knechten: De Hochtied is twar fardig, awer de Gäste -weern dat nich weert. - -9. Darum gaht hen up de Straten un ladt to de Hochtied, wen ji finnen -doht. _Kap. 13, 47. 21, 43._ - -10. Un de Knechts gungen ut up de Straten, un brochen tosamen, wen se -funnen, Böse un Gude, un de Dischen warn all vull. - -11. Do gung de König rin, de Gäst to besehn, un seeg en Minsch, de harr -keen hochtiedlich Kleed an. - -12. Un sprok to em: Fründ, wa büst du rinkamen un hest doch keen -hochtiedlich Kleed an? He awer sweeg still. - -13. Do sprok de König to sin Deeners: Bindt em Hann un Föt un smiet em in -de dickste Düsternis rut, dar ward Hulen un Tänklappern wesen. _Kap. 8, -12. 25, 30. 24, 51._ - -14. Denn veele sünd beropen, awer wenig sünd utwählt. _Kap. 19, 30. 20, -16. Mark. 10, 13._ - -15. Do gungen de Pharisäer hen un beraden, wa se Em in Sin Red fangen -muchen. _Mark. 12, 13. Luk. 20, 20._ - -16. Un schickten to Em ehr Jüngers un Herodes sin Deeners un sproken: -Meister, wi weet, dat Du wahrhaftig büst un lehrst den Weg to GOtt recht -un Du fragst na Nüms, denn Du kümmerst Di nich um de Minschen ehr Ansehn. - -17. Darum segg uns, wat dünkt Di? Is dat recht, dat man den Kaiser -Koppgeld gift oder nich? - -18. Do nu JEsus ehr Bosheit marken dä, sprok He: Ji Heuchlers, wat -versökt ji Mi? _Ps. 41, 7. Mark. 12, 15._ - -19. Wiest Mi de Stüermünz! Un se geven Em en Groschen hen. - -20. Un He sprok to se: Wokeen sin Bild un wen sin Upschrift is dat? - -21. Se sproken to Em: Den Kaiser sin. Do sprok He to se: So gevt den -Kaiser, wat den Kaiser sin is, un GOtt, wat GOtt Sin is! _Mark. 12, 17._ - -22. As se dat hörn, verwunnerten se sik un verleten Em un gungen weg. - -23. Up densülvigen Dag treden to Em de Sadducäer, de dar meent, dat dar -keen Uperstahn is, un fragten Em, _Mark. 12, 18. Luk. 20, 27._ - -24. Un sproken: Meister, Moses hett seggt: Wenn Een starven deiht un keen -Kinner hett, so schall sin Broder sin Fru frien un sin Broder Kinner -tügen. _5. Mos. 25, 5. Mark. 12, 19. Luk. 20, 28._ - -25. Nu sünd bi uns söven Bröder west. De eerste frie un storv; un wiel he -keen Nakamen harr, leet he sin Fru sin Broder na. - -26. Desglieken de annere, un drütte, bet up den söventen. - -27. Toletzt na Alln storv ok de Fru. - -28. Nu, in de Uperstahung, wokeen sin Fru ward se wesen mank de söven? Se -hebbt se jo All hatt. - -29. JEsus awer antworte un sprok to se: Ji irrt un weet de Schrift nich, -noch GOtt Sin Kraft. - -30. In de Uperstahung ward se weder frien noch sik frien laten, sonnern -se sünd ebenso as GOtt Sin Engeln in den Himmel. _Mark. 12, 25. Luk. 20, -86._ - -31. Hebbt ji awer nich les’t vun de Uperstahung vun de Doden, wat ju vun -GOtt seggt is, dar He sprok: Ik bün Abraham sin GOtt, un Israel sin GOtt -un Jakob sin GOtt? - -32. GOtt awer is nich de Doden ehr GOtt, sonnern de Lebendigen ehr. _2. -Mos. 3, 6. Mark. 12, 26._ - -33. Un as dat Volk dat hör, warn se ganz verdutzt öwer Sin Lehr. - -34. As awer de Pharisäer hörten, dat He de Sadducäer dat Mul stoppt harr, -versammelten se sik. - -35. Un Een mank se, en Schriftgelehrte, versöch Em un sprok: _Mark. 12, -28. Luk. 10, 25._ - -36. Meister, wat is dat vörnehmste Gebot in dat Gesetz? - -37. JEsus awer sprok to em: Du schast leef hebben GOtt, din HErrn, vun -ganzen Harten, vun ganze Seel un vun ganzen Gemöth. _Mark. 12, 30._ - -38. Düt is dat vörnehmste un gröttste Gebot. - -39. Dat anner awer is em liek: Du schast din Neegsten leef hebben as di -sülvst. _Mark. 12, 31._ - -40. In düsse twee Gebote hangt dat ganze Gesetz un de Propheten. - -41. Do nu de Pharisäers tosamen weern, frag se JEsus - -42. Un sprok: Wa dünkt ju um Christus? Wen sin Söhn is He? Se sproken: -David sin. - -43. He sprok to se: Wa kummt dat denn, dat David Em in den Geist en HErr -nennt, as he seggt: - -44. De HErr hett seggt to min HErr: Sett Di to Min Rechten, bet dat Ik -legg Din Fiende to den Schemel vun Din Föt. _Ps. 110, 1. Mark. 12, 36. -Apost. 2, 34. 1. Cor. 15, 25. Ebr. 1, 13._ - -45. Wenn Em nu David en HErr nennt, wa is He denn sin Söhn? - -46. Un Nüms kunn Em en Wort antworten, un wag ok Nüms vun den Dag an, Em -to fragen. _Luk. 14, 6._ - - -Dat 23. Kapitel. - -1. Do redt JEsus to dat Volk un to Sin Jüngers, - -2. Un sprok: Up Moses sin Stohl sitt nu de Schriftgelehrten un Pharisäers. - -3. Allns, wat se ju nu seggt, dat ji holn schüllt, dat holt un doht dat. -Awer na ehr Warke schüllt ji nich dohn. Se seggt dat wol un doht dat doch -nich. _Mal. 3, 7._ - -4. Se bindt awer sware un unerdrägliche Lasten un leggt se de Minschen up -den Hals; awer se wüllt desülven nich mit een Finger anrögen. _Luk. 11, -46._ - -5. All ehr Warke awer doht se, dat se vun de Lüd sehn ward. Se makt ehr -Denkzettel breet un de Söm’ an ehr Kleder grot. _Kap. 6, 1. 4. Mos. 15, -38._ - -6. Se sitt geern baben an bi Disch un in de Scholen. - -7. Un hebbt dat geern, dat se gröt’ ward up den Markt, un vun de Minschen -Rabbi nennt ward. - -8. Awer ji schüllt ju nich Rabbi nennen laten, denn Een is ju Meister, -Christus; ji awer sünd All Bröder. _2. Cor. 1, 24._ - -9. Un schüllt Nüms Vader heten up de Eer: denn Een is ju Vader, de in den -Himmel is. - -10. Un ji schüllt ju nich Meister heten laten: denn Een is ju Meister, -Christus. _Joh. 13, 12._ - -11. De Gröttste mank ju schall ju Deener wesen. _Kap. 20, 26. 27._ - -12. Denn wer sik sülvst grot makt, de ward lütt makt, un wer sik sülvst -lütt makt, de ward grot makt. _Spr. 29, 23. Hiob. 22, 29. Ezech. 17, 24. -Luk. 14, 11. Kap. 18, 14. 1. Pet. 5, 5._ - -13. Weh ju Schriftgelehrten un Pharisäers, ji Heuchlers, de ji dat -Himmelriek toslut vör de Minschen! Ji kamt dar nich rin, un de dar rin -wüllt, de lat ji nich rin gahn. - -14. Wehe ju Schriftgelehrten un Pharisäers, ji Heuchlers, de ji de -Wittwen ehr Hüser upfreet un lange Gebede vörgevt! Darum ward ji desto -mehr Verdammnis kriegen. _Mark. 12, 40. Luk. 20, 47._ - -15. Wehe ju Schriftgelehrten un Pharisäers, ji Heuchlers, de ji to Land -un Water umhertreckt, dat ji een Judengenossen makt; un wenn he dat warn -is, makt ji ut em en Höllenkind, twee mal arger, as ji sünd. - -16. Weh ju, verblendte Leiter, de ji seggt: Wer dar swört bi den Tempel, -dat is Nicks, wer awer swört bi dat Gold vun den Tempel, de is schüllig. - -17. Ji Narren un Blinden! Wat is grötter? dat Gold, oder de Tempel, de -dat Gold hillig makt? - -18. Wer dar swört bi den Altar, dat is Nicks; wer awer swört bi dat -Opfer, dat darup is, de is schüllig. - -19. Ji Narren un Blinden! Wat is grötter, dat Opfer oder de Altar, de dat -Opfer hillig makt? _2. Pet. 1, 9._ - -20. Darum, wer dar swört bi den Altar, de swört bi densülven un bi Allns, -wat darup is. - -21. Un wer dar swört bi den Tempel, de swört bi densülven un bi de, de -darin wahnt. - -22. Un wer dar swört bi den Himmel, de swört bi GOtt Sin Stohl un bi den, -de darup sitt. _Kap. 5, 34._ - -23. Wehe ju Schriftgelehrten un Pharisäers, ji Heuchlers, de ji tein -Prozent Stüer nehmt vun de Münz, Dill un Kümmel; un lat na dat Swarste in -dat Gesetz, nämlich dat Gericht, de Barmhartigkeit un de Glov! Düt schull -man dohn un dat Anner nich laten. - -24. Ji verblendte Leiter, de ji Mücken sieht un Kameele versluckt. - -25. Weh ju Schriftgelehrten un Pharisäers, ji Heuchlers, de ji de Bekers -un Schötteln utwennig rein holt, binnen awer sünd se vull vun Rov un -Habsucht. _Luk. 11, 39._ - -26. Du blinde Pharisäer, mak toeerst dat Inwennige vun den Beker un de -Schöttel rein, up dat ok dat Utwennige rein ward. _Tit. 1, 15._ - -27. Wehe ju Schriftgelehrten un Pharisäers, ji Heuchlers, de ji liek sünd -kalkte Gräwer, weke buten smuck utsehn doht, awer binnen sünd se vull vun -Dodenknaken un allerhand Unflat. - -28. Also ji ok; vun buten schient ji vör de Minschen fromm, awer binnen -sünd ji vull vun Heuchelie un Undög. - -29. Wehe ju Schriftgelehrten un Pharisäers, ji Heuchlers, de ji de -Prophetengräwer bu’t un smückt de Gerechten ehr Gräwer. - -30. Un sprekt: Weern wi to unse Vaders ehr Tieden west, so wulln wi nich -Deel hebben mit se an de Propheten ehr Blot. - -31. So gevt ji twar öwer ju sülvst Tügnis, dat ji Kinner sünd vun de, -weke de Propheten dod makt hebbt. _Apost. 7, 52._ - -32. Wolan, makt ji ok ju Vaders ehr Maat vull! - -33. Ji Slangen, ji Adderngetücht! wa wüllt ji de Höll ehr Verdammnis -entgahn? _Kap. 3, 7._ - -34. Darum hört, Ik schick to ju Propheten un Kloke un Schriftgelehrten: -un vun de ward ji weke dod maken un krüzigen un weke ward ji geißeln in -ju Scholen un ward se verfolgen vun een Stadt in de anner; _Luk. 11, 49. -Apost. 5, 40._ - -35. Up dat öwer ju kummt all dat gerechte Blot, dat vergaten is up de -Eer, vun den gerechten Abel sin Blot an bet to Zacharias, Barachias Söhn -sin Blot, den ji dod makt hebbt twischen den Tempel un den Altar. _Kap. -27, 25. 1. Mos. 4, 8. 2. Chron. 24, 21. 22. Luk. 11, 51._ - -36. Wahrlich, Ik segg ju, dat düt alltomal öwer dat Geslecht kamen ward. - -37. Jerusalem, Jerusalem, de du dod makt hest de Propheten un steenigt, -de to di schickt sünd! Wa oft hef Ik din Kinner versammeln wullt, as en -Kluckhehn ehr Küken unner ehr Flünk versammeln deiht, un ji hebbt nich -wullt. _Luk. 13, 34._ - -38. Seht, ju Hus schall ju wüst laten warrn. _1. Kön. 9, 7. Luk. 13, 35._ - -39. Denn Ik segg ju: Ji ward Mi vun nu af nich sehn, bet dat ji sprekt: -Lavt wes’, de dar kummt in den HErrn Sin Nam! _Mark. 11, 9. 10. Joh. 12, -13._ - - -Dat 24. Kapitel. - -1. Un JEsus gung weg vun den Tempel, un Sin Jüngers treden to Em, dat se -Em wiesen den Tempel sin Gebüde. _Mark. 13, 1._ - -2. JEsus awer sprok to se: Seht ji nich dat Allns? Wahrlich, Ik segg ju: -Hier ward nich een Steen up den annern blieven, de nich entwei braken -ward. - -3. Un as He up den Ölbarg sitten dä, treden to Em Sin Jüngers alleen un -sproken: Segg uns, wann ward sik dat todregen? Un wat ward dat för Teken -wesen vun Din Tokunft un vun dat Enn vun de Welt? - -4. JEsus awer antworte un sprok to se: Seht to, dat ju Nüms verföhrn -deiht. - -5. Denn dar ward Veele kamen unner Min Nam un seggen: Ik bün Christus, un -ward Veele verföhrn. _Kap. 7, 22. Joh. 5, 43._ - -6. Ji ward vun Kriegen hörn un Geschrigg vun Kriegen; seht to, un ward -nich bang. Dat mutt toeerst Allns geschehn; awer dat Enn is noch nich dar. - -7. Denn een Volk ward sik upsetten gegen dat anner, un een Königriek öwer -dat annere, un ward wesen Pest un düre Tied un Eerdbeven hier un dar. - -8. All dat awer is de Anfang vun de Noth. - -9. Alsdann ward se ju öwerlevern in Bedröfnis un ju dod maken. Un ji möt -haßt warrn wegen Min Namen vun alle Völker. _Mark. 13, 9. Luk. 21, 12. -Joh. 16, 2._ - -10. Denn ward sik Veele argern un ward unner enanner verraden un ward sik -unner enanner hassen. _Kap. 11, 6._ - -11. Un veele falsche Propheten ward upstahn un ward Veele verföhrn. _Kap. -7, 15._ - -12. Un wiel de Ungerechtigkeit ward öwerhand nehmen, ward de Leev in -Veele kold warrn. _2. Tim. 3, 1._ - -13. Wer awer uthollt bet an dat Enn, de ward selig. _Kap. 10, 22._ - -14. Un dat Evangelium vun dat Riek ward predigt warrn in de ganze Welt to -en Tügnis öwer alle Völker; un denn ward dat Enn kamen. _Röm. 10, 18._ - -15. Wenn ji nu sehn ward de Gruel vun de Verwüstung, wovun seggt is dörch -den Prophet Daniel, dat he steiht an de hillige Stä, (wer dat lesen -deiht, de mark sik dat!) _Mark. 13, 14. Luk. 21, 20. Dan. 9, 26. 27._ - -16. Denn lop weg up de Bargen, wer in dat jüdische Land is. - -17. Un wer up dat Dack is, de stieg nich dal, um wat to haln ut sin Hus. -_Mark. 13, 15. 16._ - -18. Un wer up dat Feld is, de kehr nich um, sin Kleder to haln. - -19. Wehe awer de Swangern un Fruens, de Kinner an de Bost hebbt, to de -Tied! - -20. Bedt awer, dat ju Fluch nich vör sik gahn deiht in den Winter oder up -den Sabbath. _2. Mos. 16, 29._ - -21. Denn dar ward to de Tied en grote Bedröfnis wesen, as nich west is -vun de Welt Anfang bet hierher un as ok nich warrn ward. - -22. Un wenn düsse Dag’ nich warn verkört, so war keen Minsch selig. Awer -wegen de Uterwählten ward de Dag’ verkört. - -23. Wenn denn Jemand to ju seggen ward: Seht, hier is Christus oder dar, -so schüllt ji dat nich gloven. _Matth. 13, 21. Luk. 17, 23. 21, 8._ - -24. Denn dar ward falsche Christi un falsche Propheten upstahn un grote -Teken un Wunner dohn, dat ok de Uterwählten (wenn dat möglich weer) in -den Irrdom verföhrt warrn. - -25. Seht, Ik hef ju dat vörher seggt. - -26. Darum, wenn se to ju seggen ward: »Süh, He is in de Wüstenie,« so -gaht nich rut; »Süh, He is in de Kamer,« so glovt dat nich. - -27. Denn gliek as de Blitz utgeiht vun den Upgang un lüchtet bet to den -Unnergang, so gau ward ok de Minschensöhn Sin Tokunft wesen. - -28. Wo awer en Aas is, dar sammelt sik de Adlers. _Hiob. 39, 30. Hab. 1, -8. Luk. 17, 37._ - -29. Awer bald na de Bedröfnis vun düsse Tied ward de Sünn un de Maand -ehrn Schien verleern, un de Steerns ward vun den Himmel dal falln un de -Himmel ehr Kräft ward sik bewegen. _Jes. 13, 10._ - -30. Un denn ward erschienen dat Teken vun den Minschensöhn in den Himmel. -Un denn ward hulen alle Geslechter up de Eer un ward kamen sehn den -Minschensöhn in de Wolken an den Himmel mit grote Kraft un Herrlichkeit. - -31. Un He ward utschicken Sin Engeln mit helle Basunen, un se ward -sammeln Sin Uterwählten vun de veer Winden, vun een Enn an den Himmel to -dat anner. _1. Cor. 15, 52. 1. Thess. 4, 16._ - -32. An den Fiegenbom lehrt en Glieknis. Wenn sin Twieg nu saftig ward un -Bläder kriggt, so weet ji, dat de Sommer neeg bi is. _Mark. 13, 28. Luk. -21, 29._ - -33. Also ok, wenn ji dat Allns sehn doht, so weet ji, dat dat neeg vör de -Döhr is. - -34. Wahrlich, Ik segg ju: Düt Geslecht ward nich vergahn, bet dat Allns -geschüt. - -35. Himmel un Eer ward vergahn, awer Min Worde ward nich vergahn. _Mark. -13, 31. Luk. 21, 33._ - -36. Vun den Dag awer un vun de Stunn weet Nüms, ok de Engeln nich in den -Himmel; sonnern alleen Min Vader. _Mark. 13, 32._ - -37. Gliek awer as dat to Noah’s Tied weer, so ward ok de Minschensöhn Sin -Tokunft wesen. _1. Mos. 7, 7. Luk. 17, 26. 27. 1. Pet. 3, 20._ - -38. Denn gliek as se weern in de Dag’ vör de Sündfloth; se eten, se -drunken, frien un leten sik frien bet an den Dag, do Noah in de Arch gung. - -39. Un se achten nich, bet dat de Sündfloth keem un neem se all weg: so -ward ok wesen de Tokunft vun den Minschensöhn. - -40. Denn ward twee up dat Feld wesen; Een ward annahm, un de Anner ward -verlaten warrn. - -41. Twee ward malen in de Möl; de Een ward annahm un de Anner ward -verlaten warrn. - -42. Darum west wachsam; denn ji weet nich, wat vör en Stunn ju HErr kamen -ward. _Mark. 13, 33. 35._ - -43. Dat schüllt ji awer weten: Wenn en Husvader weten dä, up wat förn -Stunn de Deef kamen wull, so war he jo wachsam wesen un nich in sin Hus -breken laten. _1. Thess. 5, 2._ - -44. Darum west ji ok bereit; denn de Minschensöhn ward kamen to en Stunn, -wenn ji dat nich meent. - -45. Wer is awer nu en true un kloke Knecht, den de Herr sett hett öwer -sin Deeners, dat he se to rechte Tied Spies gift? _Kap. 25, 21. Luk. 12, -42. Ebr. 3, 5._ - -46. Selig is de Knecht, wenn sin Herr kummt un findt em also dohn. - -47. Wahrlich, Ik segg ju: He ward em öwer all sin Göder setten. _Kap. 25, -21. 23._ - -48. So awer de anner, de böse Knecht, ward in sin Hart seggen: Min Herr -kummt noch lang nich, - -49. Un fangt an, sin Mitknechten to sla’n, itt un drinkt mit de -Bedrunkenen: - -50. So ward düsse Knecht sin Herr kamen an den Dag, dat he sik dat nich -versüht, un to de Stunn, de he nich weet. - -51. Un ward em in Stücken terrieten, un ward em sin Lohn geven mit de -Heuchlers. Dar ward wesen Hulen un Tänklappern. _Kap. 8, 12. 13, 24._ - - -Dat 25. Kapitel. - -1. Denn ward dat Himmelriek gliek wesen tein Jungfern, de ehr Lampen -neemen un gungen ut, den Brüdigam in de Möt. - -2. Awer fief mank se weern eenfoltig un fief weern klok. - -3. De eenfoltigen neemen ehr Lampen, awer se neemen keen Öl mit sik. - -4. De kloken awer neemen Öl in ehr Gefäße, samt ehr Lampen. - -5. Do nu de Brüdigam up sik töven leet, warn se All möd un slepen in. -_Jak. 3, 2._ - -6. För Middernacht awer war en Geschrigg: Süh, de Brüdigam kummt, gaht -rut, em in de Möt! - -7. Do stunnen düsse Jungfern alle up un maken ehr Lampen smuck. _Luk. 12, -36._ - -8. De Eenfoltigen awer sproken to de Kloken: Gevt uns vun ju Öl, denn -unse Lampen gaht ut. - -9. Do antworten de Kloken un sproken: Nich also, up dat nich wi un ji to -kort kamt. Gaht awer hen to de Hökers, un kopt för ju sülven. - -10. Un do se hengungen to kopen, keem de Brüdigam, un de dar bereit -weern, gungen mit em rin to de Hochtied un de Döhr war toslaten. _Offenb. -19, 7._ - -11. Toletzt keemen ok de annern Jungfern un sproken: Herr, Herr, mak uns -apen! _Luk. 13, 25._ - -12. He antworte awer un sprok: Wahrlich, ik segg ju: Ik kenn ju nich. -_Kap. 7, 23. Ps. 1, 6._ - -13. Darum west munter, denn ji weet weder den Dag noch de Stunn, in de de -Minschensöhn kamen ward. _Kap. 24, 42. Mark. 13, 33. Luk. 21, 36._ - -14. Gliek as en Minsch, de öwer Land trock, sin Knechten reep, un öwergev -se sin Göder. _Luk. 19, 12._ - -15. Un den Een gev he fief Zentner, den Annern twee, den drütten een, -Jedereen na Vermögen, un trock bald weg. - -16. Do gung de hen, de fief Zentner kregen harr, un handel mit desülvigen -un gewunn anner fief Zentner. - -17. Desglieken ok, de twee Zentner kregen harr, gewunn ok anner twee -Zentner. - -18. De awer een kregen harr, gung hen un mak en Kul in de Eer un verstek -sin Herr sin Geld. - -19. Na en lange Tied keem de Herr vun düsse Knechts, un heel Rekenschap -mit se. - -20. Do tred herto, de fief Zentner kregen harr, un legg fief anner -Zentner hen un sprok: Herr, du hest mi fief Zentner dahn, süh dar, ik hef -darmit anner fief Zentner verdeent. - -21. Do sprok sin Herr to em: Ei, du fromme un true Knecht, du büst öwer -wenig tru west, ik will di öwer veel setten, gah in to din Herr sin -Freud. _v. 23. Kap. 24, 45._ - -22. Do tred ok herto, de twee Zentner kregen harr un sprok: Herr, du hest -mi twee Zentner dahn, süh dar, ik hef mit desülven twee anner verdeent. - -23. Sin Herr sprok to em: Ei, du fromme un true Knecht, du büst öwer -wenig tru west, ik will di öwer veel setten, gah in to din Herr sin Freud. - -24. Do tred ok herto, de een Zentner kregen harr un sprok: Herr, ik wuß, -dat du en harte Mann büst. Du meihst, wo du nich sai’t hest, un sammelst, -wo du nich streut hest. - -25. Un weer bang, gung hen un verstek din Zentner in de Eer. Süh, dar -hest du, wat din is. - -26. Sin Herr awer antworte un sprok to em: Du böse un fule Knecht! wußt -du, dat ik meih, wo ik nich sai’t hef, un sammel, wo ik nich streut hef; -_Kap. 18, 32._ - -27. So schust du min Geld to de Weßlers dahn hebben un wenn ik kamen -weer, harr ik dat Minige to mi nahmen mit Gewinn. - -28. Darum nehmt vun em den Zentner un gevt dat den, de tein hett. - -29. Denn wer dar hett, den ward geven warrn, un he ward vull up hebben; -wer awer nich hett, den ward ok, wat he hett, nahmen warrn. _Kap. 13, 12. -Mark. 4, 25. Luk. 8, 18._ - -30. Un den unnützen Knecht smiet in de Düsternis rut, dar ward wesen -Hulen un Tänklappern. _Kap. 8, 12. 24, 51._ - -31. Wenn awer de Minschensöhn kamen ward in Sin Herrlichkeit un alle -hilligen Engeln mit Em, denn ward he sitten up den Stohl vun Sin -Herrlichkeit. _Kap. 16, 27. 1. Thess. 4, 16._ - -32. Un alle Völker ward vör Em versammelt warrn. Un He ward se vun -eenanner scheeden, gliek as en Schapharr de Schap vun de Böck scheeden -deiht. _Röm. 14, 10._ - -33. Un ward de Schap to Sin rechte Hand stellen un de Böck to de Linke. -_Ezech. 34, 17._ - -34. Denn ward de König seggen to de to Sin Rechten: Kamt her ji -Gesegneten vun Min Vader, arft dat Riek, dat för ju bereit holn is vun de -Welt Anfang her! - -35. Denn Ik bün hungrig west un ji hebbt Mi wat to eten geven. Ik bün -döstig west un ji hebbt Mi wat to drinken geven. Ik bün en Gast west un -ji hebbt Mi Harbarg geven. _Jes. 58, 7. Ezech. 18, 7. Tob. 4, 17._ - -36. Ik bün nakelt west un ji hebbt Mi Kledung geven. Ik bün krank west un -ji hebbt Mi besöcht. Ik bün gefangen west un ji sünd to Mi kamen. - -37. Denn ward de Gerechten Em antworten un seggen: HErr, wannehr hebbt wi -Di hungrig sehn un Di wat to eten geven? oder döstig un hebbt Di wat to -drinken geven? - -38. Wannehr hebbt wi Di as Gast sehn un Di Harbarg geven? - -39. Wannehr hebbt wi Di krank oder gefangen sehn un sünd to Di kamen? - -40. Un de König ward antworten un seggen: Wahrlich, Ik segg ju: Wat ji -dahn hebbt een vun düsse Min geringsten Bröder, dat hebbt ji Mi dahn. -_Kap. 10, 42. Spr. 19, 17. Ebr. 6, 10._ - -41. Denn ward He ok seggen to de to Sin linke Hand: Gaht weg vun Mi, ji -Verfluchten, in dat ewige Füer, dat dar torecht makt is vör den Düvel un -sin Engeln. _Kap. 7, 23. Luk. 13, 27. Ps. 6, 9. Offenb. 20, 10. 15._ - -42. Ik bün hungrig west, un ji hebbt Mi Nicks to eten geven. Ik bün -döstig west un ji hebbt Mi Nicks to drinken geven. - -43. Ik bün en Gast west un ji hebbt Mi keen Harbarg geven. Ik bün nakelt -west un ji hebbt Mi keen Kledung geven. Ik bün krank un gefangen west un -ji hebbt Mi nich besöcht. - -44. Denn ward de Em ok antworten un seggen: HErr, wannehr hebbt wi Di -sehn hungrig oder döstig, oder as Gast, oder nakelt, oder krank, oder -gefangen, un hebbt Di nich deent? - -45. Denn ward He antworten un seggen: Wahrlich, Ik segg ju: Wat ji nich -dahn hebbt een vun düsse Geringsten, dat hebbt ji Mi ok nich dahn. - -46. Un se ward in de ewige Pien gahn; awer de Gerechten in dat ewige -Leven. _Joh. 5, 29._ - - -Dat 26. Kapitel. - -1. Un dat begev sik, as JEsus all düsse Reden to Enn brocht harr, sprok -He to Sin Jüngers: - -2. Ji weet, dat na twee Dag’ Ostern ward un de Minschensöhn ward -öwerlevert, dat He krüzigt ward. - -3. Do versammeln sik de Hohenpresters un Schriftgelehrten un de Öllsten -vun dat Volk in den Hohenprester, de dar Kaiphas heten dä, sin Palast. -_Joh. 11, 47._ - -4. Un heeln Rath, wa se JEsus mit List griepen un dod maken kunn. - -5. Se sproken awer: Jo nich up dat Fest, up dat dar nich en Uplop ward -unner dat Volk. - -6. Do nu JEsus weer to Bethanien, in Simon den Utsätzigen sin Hus, _Mark. -14, 3._ - -7. Tred en Fru to Em, de harr en Glas mit köstlich Water un got dat ut up -Sin Kopp, as He to Disch seet. _Joh. 12, 3._ - -8. As Sin Jüngers dat seegen, warn se unwillig un sproken: Wat schall -düsse Unrat? - -9. Düt Water harr mugt düer verkofft un de Armen geven warn. - -10. As JEsus dat marken dä, sprok He to se: Wat geiht ju de Fru an? Se -hett en god Wark an Mi dahn. - -11. Ji hebbt alle Tied Arme bi ju, awer Mi hebbt ji nich alle Tied. _5. -Mos. 15, 11. Mark. 14, 7. Joh. 12, 18._ - -12. Dat se düt Water hett up Min Lief gaten, dat hett se dahn, up dat se -Mi son Genuß bereiten deiht. - -13. Wahrlich, Ik segg ju: Wo düt Evangelium predigt ward in de ganze -Welt, dar ward man ok seggen to ehr Gedächtnis, wat se dahn hett. - -14. Do gung hen een vun de Twölf, mit Namen Judas Ischarioth, to de -Hohenpresters, - -15. Un sprok: Wat wüllt ji mi geven? Ik will Em ju verraden. Un se boden -em dörtig Sülverlings. _Zach. 11, 12._ - -16. Un vun do an söch he Gelegenheit, dat he Em verraden dä. - -17. Awer an den eersten Dag vun de söten Brode treden de Jüngers to JEsus -un sproken to Em: Wo wullt Du, dat wi Di bereiten, dat Osterlamm to eten? -_Mark. 14, 12. Luk. 22, 7. 8._ - -18. He sprok: Gaht hen in de Stadt to een un sprekt to em: De Meister -lett di seggen: Min Tied is kamen, Ik will bi di Ostern holn mit Min -Jüngers. - -19. Un de Jüngers dän, as JEsus se befahln harr, un maken dat Osterlamm -fardig. - -20. Un an den Abend sett He Sik to Disch mit de Twölf. _Mark. 14, 7. 18. -Luk. 22, 14._ - -21. Un as se eten dän, sprok He: Wahrlich, Ik segg ju, Een mank ju ward -Mi verraden. _Joh. 13, 21._ - -22. Un se warn heel bedrövt un fungen an, Jedereen vun se, un sän to Em: -HErr, bün ik dat? - -23. He antworte un sprok: De mit de Hand mit Mi in de Schöttel langt, de -ward Mi verraden. _Mark. 14, 20._ - -24. De Minschensöhn geiht twar darhen, as vun Em schreven steiht; doch -wehe den Minsch, dörch den He verraden ward. Dat weer em beter, dat so en -Minsch nie gebarn weer. - -25. Do antworte Judas, de Em verraden dä, un sprok: Bün ik dat, Rabbi? He -sprok to em: Du seggst dat. - -26. As se awer eten dän, neem JEsus dat Brod, dank un brok dat un gev dat -de Jüngers un sprok: Nehmt, eet, dat is Min Lief. _Mark. 14, 22. Luk. 22, -19. 1. Cor. 11, 23._ - -27. Un He neem den Kelch, un dank, gev se den un sprok: Drinkt all darut. - -28. Dat is Min Blod vun dat nie Testament, dat vergaten ward för veele, -to Vergevung vun de Sünn. - -29. Ik segg ju: Ik warr vun nu an nich mehr drinken vun düsse Frucht vun -den Wienstock, bet an den Dag, dar Ik dat nie drinken warr mit ju in Min -Vader Sin Riek. _Mark. 14, 25._ - -30. Un do se den Lofgesang spraken harrn, gungen se rut an den Ölbarg. -_Mark. 14, 26._ - -31. Do sprok JEsus to se: In düsse Nacht ward ji ju all an Mi argern. -Denn dar steiht schreven: Ik warr den Harr slan, un de Schap vun de Herde -ward sik verlopen. _Mark. 14, 17. Zach. 13, 7._ - -32. Wenn Ik awer wedder upstah, will Ik vör ju hergahn in Galiläa. - -33. Petrus awer antworte un sprok to Em: Wenn se sik ok all an Di argern -doht, so will ik mi doch nümmermehr argern. - -34. JEsus sprok to Em: Wahrlich, Ik segg di: In düsse Nacht, ehr de Hahn -kreihn deiht, warrst du Mi dree Mal verleugnen. _Mark. 14, 30. Luk. 22, -34. Joh. 13, 38._ - -35. Petrus sprok to Em: Un wenn ik mit Di starven schall, so will ik Di -nich verleugnen. Datsülvige sän ok alle Jüngers. - -36. Do keem JEsus mit se to en Hof, de heet Gethsemane, un sprok to Sin -Jüngers: Sett ju hier, bet dat Ik darhen gah un bed’. _Mark. 14, 32. Luk. -22, 39. Joh. 18, 1. 1. Mos. 22, 5._ - -37. Un neem to Sik Petrus, un Zebedäus sin beiden Söhns un fung an to -truern un to bevern. - -38. Do sprok JEsus to se: Min Seel is bedrövt bet an den Dod; blievt hier -un wakt mit Mi. _Mark. 14, 34._ - -39. Un gung hen, en beten darvun, full dal up Sin Gesicht un bä un sprok: -Min Vader, is dat möglich, so gah düsse Kelch vun Mi; doch nich as Ik -will, sonnern as Du wullt. _Luk. 22, 41._ - -40. Un He keem to Sin Jüngers un funn se inslapen un sprok to Petrus: -Künnt ji denn nich en Stunn mit Mi waken? - -41. Wakt un bedt, up dat ji nich in Anfechtung fallen doht. De Geist is -willig, awer dat Fleesch is swack. _Mark. 14, 38._ - -42. Ton annern Mal gung He wedder hen, bä un sprok: Min Vader, is dat -nich möglich, dat düsse Kelch vun Mi gah, Ik drink em denn; so gescheh -Din Will. - -43. Un He keem un funn se noch eenmal slapen, un ehr Ogen weern vull vun -Slap. - -44. Un He leet se un gung noch eenmal hen un bä ton drütten Mal un sprok -desülvigen Wör’. - -45. Do keem He to Sin Jüngers un sprok to se: Ach, wüllt ji nu slapen un -ruhn? Seht, de Stunn is hier, dat de Minschensöhn in de Sünners ehr Hann -öwergeven ward. _Mark. 14, 41._ - -46. Staht up, lat uns gahn, he is dar, de Mi verraden deiht. - -47. Un as He noch reden dä, süh, do keem Judas, een vun de Twölf, un mit -em en grote Schaar mit Swerdten un mit Stangen, vun de Hohenpresters un -de Öllsten vun dat Volk. _Mark. 14, 43. Luk. 22, 47._ - -48. Un de Verräder harr se en Teken geven un seggt: Weken ik küssen warr, -de is dat, den griept. - -49. Un sogliek trä he to JEsus un sprok: Ik gröt Di, Rabbi! un küß Em. -_2. Sam. 20, 9._ - -50. JEsus awer sprok to em: Min Fründ, warum büst du herkamen? Do treden -se to Em, län de Hann an JEsus un grepen Em. - -51. Un süh, een vun de, de mit JEsus weern, reck de Hand ut un trock sin -Swerdt rut, un slog den Hohenprester sin Knecht un hau em een Ohr af. -_Mark. 14, 47. Luk. 22, 50. Joh. 18, 10._ - -52. Do sprok JEsus to em: Stek din Swerdt an sin Stä, denn wer dat Swerdt -nimmt, de schall dörch dat Swerdt umkamen. - -53. Oder meenst du, dat Ik Min Vader nich beden kunn, dat He Mi -toschicken dä mehr as twölf Legionen Engeln? _Dan. 7, 10._ - -54. Wa war awer de Schrift erfüllt? Dat mutt so gahn. _Ps. 22, 7._ - -55. To de Stunn sprok JEsus to de Schaar: Ji sünd utgahn as to en Mörder -mit Swerdten un mit Stangen, Mi to fangen. Hef Ik doch jeden Dag bi ju -seten un hef lehrt in den Tempel, un ji hebbt Mi nich grepen. - -56. Awer dat is Allns geschehn, up dat de Propheten ehr Schrift erfüllt -war. Do verleten Em all de Jüngers un lepen weg. _Matth. 31._ - -57. De awer JEsus grepen harrn, föhrn Em to den Hohenprester Kaiphas, wo -sik de Hohenpresters un Öllsten versammelt harrn. _Joh. 18, 13._ - -58. Petrus awer folg Em na vun wieden, bet in den Hohenprester sin -Palast, un gung rin un sett sik bi de Knechts, up dat he seeg, wa dat rut -wull. - -59. De Hohenpresters awer un de Öllsten un de ganze Rath söchten falsch -Tügnis gegen JEsus, up dat se Em dod maken kunnen. - -60. Un funnen keen. Un obgliek veele falsche Tügen hertokeemen, funnen se -doch keen. Toletzt treden herto twee falsche Tügen. - -61. Un sproken: He hett seggt: Ik kann GOttes Tempel afbreken un in dree -Dag densülven bu’n. _Joh. 2, 19. 21._ - -62. Un de Hoheprester stunn up un sprok to Em: Antwortst Du Nicks to dat, -wat düsse gegen Di tügt? - -63. Awer JEsus sweeg still. Un de Hohenprester antworte un sprok to -Em: Ik beswör Di bi den lebendigen GOtt, dat Du uns seggst, ob Du büst -Christus, GOtt Sin Söhn. _1. Kön. 22, 16._ - -64. JEsus sprok to em: Dat is, as du seggt hest. Doch segg Ik ju: Vun nu -af an ward dat geschehn, dat ji sehn ward den Minschensöhn sitten to de -rechte Hand vun de Kraft, un kamen in de Wolken vun den Himmel. _Matth. -16, 27. Mark. 14, 62. Ps. 110, 1._ - -65. Do reet de Hohenprester sin Kleder entwei, un sprok: He hett GOtt -lästert; wat brukt wi wieder Tügnis? Süh, nu hebbt ji Sin Gotteslästerung -hört. - -66. Wat dünkt ju? Se antworten un sproken: He hett den Dod verdeent. -_Jer. 26, 11._ - -67. Do speegen se ut in Sin Angesicht un slogen Em mit de Füst. Enige -awer slogen Em in dat Gesicht. _Jes. 50, 6._ - -68. Un sproken: Prophezieh uns, Christus, wer is dat, de Di slog? - -69. Petrus awer seet buten in den Palast; un en Deenstdiern trä to em un -sprok: Un du weerst ok mit den JEsus ut Galiläa? _Mark. 14, 66. Luk. 22, -56. Joh. 18, 16._ - -70. He leugnete awer vör se all un sprok: Ik weet nich, wat du seggst. - -71. As he awer to de Döhr rut gung, seeg em en anner, un sprok to de, de -dar weern: Düsse weer ok mit den JEsus vun Nazareth. - -72. Un he leugnete dat noch eenmal un swor darto: Ik kenn den Minsch nich. - -73. Un na en lütte Wiel treden herto, de dar stunn, un sproken to Petrus: -Wahrlich, du büst ok een vun de; denn din Sprak verrad di. - -74. Do fung he an, sik to verfluchen un swören: Ik kenn den Minsch nich. -Un gliek darup kreih de Hahn. _Mark. 14, 71._ - -75. Do dach Petrus an JEsus Sin Wort, as He to em sä: Ehr de Hahn kreihn -ward, warrst du Mi dree Mal verleugnen. Un gung rut un ween bitterlich. - - -Dat 27. Kapitel. - -1. An den Morgen awer heeln all de Hohenpresters un de Öllsten vun dat -Volk en Ratssitzung öwer JEsus, dat se Em dod maken dän. _Mark. 15, 1. -Luk. 22, 66. Joh. 18, 28._ - -2. Un bunnen Em, föhrn Em hen un öwerleverten Em den Landpleger Pontius -Pilatus. - -3. As dat Judas, de Em verraden harr, seeg, dat He verdammt weer to den -Dod, dä em dat leed, un he broch de dörtig Sülverlings de Hohenpresters -un de Öllsten wedder. - -4. Un sprok: Ik hef öwel dahn, dat ik unschüllig Blot verraden hef. - -5. Se sproken: Wat geiht uns dat an? Dar seh du to. Un he smeet de -Sülverlings in den Tempel, mak sik darvun, gung hen, un hung sik up. -_Apost. 1, 18._ - -6. Awer de Hohenpresters neemen de Sülverlings, un sproken: Dat döcht -nich, dat wi se in den Gotteskasten leggt, denn dat is Blotgeld. - -7. Se heeln awer en Rat un koffen en Pötters-Acker darför to’n Begräfnis -för de Pilgers. - -8. Darum is düsse Acker nennt de Blotacker, bet up düssen Dag. - -9. Dar is erfüllt, dat dar seggt is dörch den Prophet Jeremias, as he -sprickt: Se hebbt nahmen dörtig Sülverlings, womit betahlt war de -Verkoffte, den se kofften vun de Kinner Israel. _Jer. 32, 6. Zach. 11, -12. 13._ - -10. Un hebbt se geven för en Pötters-Acker, as mi de HErr befahln hett. - -11. JEsus awer stunn för den Landpleger, un de Landpleger frog Em, un -sprok: Büst Du de Juden ehr König? JEsus awer sprok to em: Dat is, as du -seggst. - -12. Un as He verklagt war vun de Hohenpresters un Öllsten, antworte He -Nicks. - -13. Do sprok Pilatus to Em: Hörst Du nich, wa hart se Di verklagt? - -14. Un He antworte em nich up een Wort, also, dat sik ok de Landpleger -heel verwunnern dä. - -15. Up dat Fest awer harr de Landpleger de Gewohnheit, dat Volk en -Gefangen los to geven, wat för een se wulln. _Mark. 15, 6._ - -16. He harr awer to de Tied een besonners vör alle annern Gefangen, de -Barabbas heeten dä. - -17. Un as se versammelt weern, sprok Pilatus to se: Weken wüllt ji, dat -ik ju los gev? Barabbas oder JEsus, vun den seggt ward, He is Christus? - -18. Denn He wuß wol, dat se Em ut Afgunst öwerantwort harrn. - -19. Un as he up den Richtstohl sitten dä, schick sin Fru to em un leet em -seggen: Hef du Nicks to schaffen mit düssen Gerechten, ik hef hüt veel -leden in den Drom um Sin wegen. - -20. Awer de Hohenpresters un Öllsten öwerredten dat Volk, dat se um -Barabbas beden schulln, un JEsus umbrochten. _Mark. 15, 11. Luk. 23, 18. -Joh. 18, 14._ - -21. Do antworte nu de Landpleger, un sprok to se: Weken wüllt ji unner -düsse beiden, den ik ju losgeven schall? Se sproken: Barabbas. - -22. Pilatus sprok to se: Wat schall ik denn maken mit JEsus, vun den -seggt ward, dat He Christus is? Se sproken all: Lat Em krüzigen! - -23. De Landpleger sä: Wat hett He denn Öwels dahn? Se schregen awer noch -mehr, un sproken: Lat Em krüzigen. _Mark. 14, 24._ - -24. As awer Pilatus seeg, dat he Nicks utrichten dä, sonnern dat dar blot -en veel grötern Uprohr war, neem he Water, un wusch de Hann vör dat Volk, -un sprok: Ik bün unschüllig an dat Blot vun düssen Gerechten; seht ji to. -_5. Mos. 21, 6._ - -25. Do antworte dat ganze Volk, un sprok: Sin Blot kam öwer uns un öwer -unse Kinner! - -26. Do gev he se Barabbas los; awer JEsus leet he geißeln un öwerlever -Em, dat He krüzigt war. _Mark. 15, 15._ - -27. Do neem den Landpleger sin Kriegsknechts JEsus to sik in dat -Richthus, un versammelten öwer Em de ganze Schaar. _Mark. 15, 16._ - -28. Un trocken Em ut un dän Em en Purpurmantel an. - -29. Un flechten en Kron vun Dorn un setten se up Sin Kopp, un en Rohr in -Sin rechte Hand, un bögten de Knee vör Em, un verspotten Em, un sproken: -Gegröt west Du, de König vun de Juden. - -30. Un speegen Em an, un neemen dat Rohr un slogen Sin Kopp darmit. _Jes. -50, 6._ - -31. Un as se Em verspott harrn, trocken se Em den Mantel ut un trocken Em -Sin Kleder an, un föhrn Em hen, dat se Em krüzigten. _Mark. 15, 20._ - -32. Un indem se rut gungen, funn’ se en Mann vun Kyrene, mit Namen Simon, -den dwungen se, dat he Em Sin Krüz drog. - -33. Un as se an de Stä keemen, de Golgatha heet, dat heet up dütsch: -Schädelstä, _Mark. 15, 22. Luk. 23, 33. Joh. 19, 17._ - -34. Geven se Em Etig to drinken mit Gall vermengt, un as He dat smecken -dä, wull He dat nich drinken. _Ps. 69, 22._ - -35. As se Em awer krüzigt harrn, deelten se sik Sin Kleder, un smeeten -dat Lot darum, up dat erfüllt war, dat seggt is dörch den Prophet: Se -hebbt Min Kleder mank sik deelt, un öwer Min Rock hebbt se dat Lot -smeeten. _Ps. 22, 19._ - -36. Un se seeten dar un bewachten Em. - -37. Un baben öwer Sin Kopp heften se de Orsak vun Sin Dod beschreven, -nämlich: Düt is JEsus, de Juden ehr König! - -38. Un dar warn twee Mörders mit Em krüzigt, de een rechter un de anner -linker Hand. _Luk. 23, 33._ - -39. De dar awer vörbi gungen, lästerten Em, un schüttelten ehr Köpp, -_Mark. 15, 22. Ps. 22, 8._ - -40. Un sproken: De Du GOtt Sin Tempel terbrickst, un bu’st em in dree -Dag’, help Di sülven! Büst Du GOtt Sin Söhn, so stieg raf vun dat Krüz! -_Joh. 2, 19._ - -41. Desglieken verspotten Em ok de Hohenpresters samt de Schriftgelehrten -un Öllsten, un sproken: - -42. Annern hett He holpen, un kann Sik Sülvst nich helpen. Is He König -vun Israel, so lat Em nu vun dat Krüz stiegen, denn wüllt wi Em gloven. - -43. He hett GOtt vertrut, lat de Em nu erlösen; denn He hett seggt: Ik -bün GOtt Sin Söhn! _Ps. 22, 9. Weish. 2, 18._ - -44. Desglieken verhöhnten Em ok de Mörders, de mit Em krüzigt weern. -_Luk. 23, 39._ - -45. Un vun de sößte Stunn an war en Düsternis öwer dat ganze Land bet to -de negente Stunn. - -46. Un um de negente Stunn schreeg JEsus lut, un sprok: Eli, Eli, lama -asabthani! dat is: Min GOtt, Min GOtt, warum hest Du Mi verlaten? _Ps. -21, 2._ - -47. Enige awer, de dar stunn’, as se dat hörn, sproken se: He röpt den -Elias! - -48. Un sogliek leep een vun se hen, neem en Swamm un füll em mit Etig, un -steek em up en Rohr, un gev Em wat to drinken. - -49. De annern awer sproken: Holt, lat mal sehn, ob Elias kummt un Em -helpt. - -50. Awer JEsus schreeg noch eenmal lut, un verscheede. _Mark. 15, 37._ - -51. Un süh dar, de Vörhang in den Tempel reet in twee Stücken entwei, vun -baben bet unnen dal. _2. Mos. 26, 31._ - -52. Un de Eer bewer, un de Felsen terreeten, un de Dodenkulen dän sik up -un stunn up veele Liever vun de Hilligen, de dar slapen dän. - -53. Un gungen ut de Gräver na sin Uperstahung, un keemen in de hillige -Stadt, un leeten sik bi veele sehn. - -54. Awer de Hauptmann un de bi em weern, un bewachten Em, as se sehn -dän dat Erdbeven, un wat dar vör sik gung, verfehrten se sik heel, un -sproken: Ganz gewiß, düsse is GOtt Sin Söhn west. _Mark. 15, 39._ - -55. Un dar weern veele Wiewer, de vun wieden tosehn dän, de JEsus weern -nafolgt ut Galiläa, un harrn Em deent. - -56. Mank se weer Maria Magdalena, un Maria, Jakobus un Joses ehr Moder, -un de Kinner Zebedäus ehr Moder. - -57. An den Abend awer keem en rieken Mann vun Arimathia, de Joseph heeten -dä, weke ok een vun JEsus Sin Jüngers weer. _Mark. 15, 42. 43. Luk. 23, -50._ - -58. De gung to Pilatus, un bä em um JEsus Sin Lieknam. Do befohl Pilatus, -man schull em den geven. - -59. Un Joseph neem den Lieknam, un wickel Em in rein Linn’. - -60. Un lä Em in sin egen nie Graf, dat he in en Felsen haun laten harr; -un wölter en groten Steen vör de Döhr to dat Graf, un gung darvun. _Jes. -53, 9._ - -61. Dar weer awer Maria Magdalena un de anner Maria, de setten sik liek -öwer dat Graf. - -62. An den annern Dag, de dar folg na den Rüstdag, keemen de -Hohenpresters un Pharisäers alltosam to Pilatus, - -63. Un sproken: Herr, wi hebbt dacht, dat düsse Verföhrer sprok, as He -noch leven dä: Ik will na dree Dag’ wedder upstahn. - -64. Darum befehl, dat man dat Graf verwahrn deiht bet an den drütten Dag, -up dat Sin Jüngers nich kamt un stehlt Em, un seggt to dat Volk: He is -upstahn vun de Doden, un de letzte Bedregerie war arger as de eerste. - -65. Pilatus sprok to se: Dar hebbt ji de Wächters, gaht hen, un verwahrt -dat, as ji wüllt. - -66. Se gungen hen, un verwahrten dat Graf mit Wächters, un verseegelten -den Steen. - - -Dat 28. Kapitel. - -1. An den Abend awer vun den Sabbat, de anbrickt an den Morgen vun den -eersten Fierdag vun de Sabbats, keem Maria Magdalena un de anner Maria, -dat Graf to besehn. _Mark. 16, 1. Luk. 24, 1. Joh. 20, 1._ - -2. Un süh, dar keem en grot Erdbeven. Denn den HErrn Sin Engel keem vun -den Himmel, trä herto, un wölter den Steen vun de Döhr, un sett sik darup. - -3. Un sin Gestalt weer as de Blitz, un sin Kleed witt as de Snee. _Mark. -16, 5._ - -4. De Wächters awer verfehrten sik ut Furcht, un warn, as weern se dod. - -5. Awer de Engel antworte un sprok to de Fruens: West nich bang; ik weet, -dat ji JEsus den Gekrüzigten sökt. _Mark. 16, 6. Luk. 23, 5._ - -6. He is nich hier; He is upstahn, as He seggt hett. Kamt her, un seht de -Stell, wo de HErr legen hett. _Matth. 12, 40._ - -7. Un gaht flink hen, un seggt dat Sin Jüngers, dat He upstahn is vun de -Doden. Un süh, He ward vör ju hergahn in Galiläa, dar ward ji Em sehn. -Süh, ik hef ju dat seggt. _Matth. 26, 32._ - -8. Un se gungen flink to dat Graf rut, mit Furcht un grote Freud; un -leepen, dat se dat Sin Jüngers vertellten. Un as se gahn dän, Sin Jüngers -dat to vertelln; _Mark. 16, 8._ - -9. Süh, do bemöt se JEsus, un sprok: West gegröt! Un se treden to Em, un -grepen an Sin Föt, un fulln vör Em dal. _Mark. 16, 9._ - -10. Do sprok JEsus to se: West nich bang, gaht hen, un verkünnigt dat Min -Bröder, dat se hengaht in Galiläa, dar ward se Mi sehn. _Joh. 20, 17._ - -11. As se awer hengungen, süh, do keemen enige vun de Wächters in de -Stadt, un verkünnigten de Hohenpresters Allns, wat sik todragen harr. - -12. Un se keemen tosamen mit de Öllsten, un heeln en Rat, un geven de -Kriegsknechts Geld nog, - -13. Un sproken: Seggt: »Sin Jüngers keemen in de Nacht, un stohln Em, do -wi sleepen.« - -14. Un wenn dat ward utkamen bi den Landpleger, wüllt wi em to Ruh -bringen un maken, dat ji seker sünd. - -15. Un se neemen dat Geld, un dän, as se lehrt weer. Düt is en allgemeene -Red bi de Juden warn bet up den hütigen Dag. - -16. Awer de ölven Jüngers gungen in Galiläa up en Barg, darhen JEsus se -bescheden harr. _Matth. 26, 32._ - -17. Un as se Em sehn dän, fulln se vör Em dal; enige awer twiefelten. -_Luk. 24, 52._ - -18. Un JEsus trä to se, red’ mit se un sprok: Mi is geven alle Gewalt in -den Himmel un up de Eer. _Matth. 11, 27._ - -19. Darum gaht hen un lehrt alle Völker, un döpt se in den Vader, den -Söhn un den hilligen GEist Sin Namen; _Mark. 16, 15._ - -20. Un lehrt se holn Allns, wat Ik ju befahln hef! Un seht, Ik bün bi ju -all Dag’, bet an dat Enn vun de Welt. _Matth. 18, 20._ - - - - -Evangelium St. Marci. - - -Dat 1. Kapitel. - -1. Düt is de Anfang vun dat Evangelium vun JEsus Christus, GOtt Sin Söhn. - -2. As schreven steiht in de Propheten: Süh, Ik schick Min Engel vör Di -her, de dar torecht mak Din Weg vör Di. _Mal. 3, 1._ - -3. Dat is en Stimm vun en Prediger in de Wüstenie: Makt den HErrn Sin Weg -torecht, un Sin Stiegen richtig! _Jes. 40, 3. Matth. 3, 3. Luk. 3, 4. -Joh. 1, 23._ - -4. Johannes, de weer in de Wüstenie, döfft un predig vun de Döp vun de -Buß, to de Vergevung vun de Sünn. _Matth. 3, 1._ - -5. Un dat ganze jüdische Land gung to em rut, un de vun Jerusalem, leeten -sik all vun em döpen in den Jordan, un bekenn ehr Sünn. - -6. Johannes awer weer bekledt mit Kameelshaar un mit en leddern Gürdel um -sin Lenn, un eet Heuschrecken un wilden Honnig; _Matth. 3, 4. 3. Mos. 11, -22._ - -7. Un predig un sprok: Dar kummt Een na mi, de is stärker as ik, den ik -nich genog bün, dat ik mi vör Em bück, un de Reemen vun Sin Schoh uplösen -doh. _Matth. 3, 11. Joh. 1, 27._ - -8. Ik döp ju mit Water, awer He ward ju mit den hilligen GEist döpen. -_Matth. 3, 11._ - -9. Un dat begev sik to düsse Tied, dat JEsus ut Galiläa vun Nazareth -keem, un leet Sik döpen vun Johannes in den Jordan. _Matth. 3, 16. Luk. -3, 21. Joh. 1, 32._ - -10. Un sogliek steeg He ut dat Water un seeg, dat sik de Himmel updä, un -den GEist, gliek as en Duv, de rafkeem up Em. - -11. Un do keem en Stimm vun den Himmel: Du büst Min leeve Söhn, an den Ik -Wolgefalln hef. _Matth. 3, 17. Luk. 9, 35. 2. Pet. 1, 17._ - -12. Un gliek naher drev Em de GEist in de Wüstenie. _Matth. 4, 1._ - -13. Un He weer dar in de Wüstenie veertig Dag’, un war versöcht vun den -Satan, un weer bi de Thiern, un de Engeln deenten Em. - -14. Nadem awer Johannes öwerlevert weer, keem JEsus in Galiläa, un -predig’ dat Evangelium vun GOtt Sin Riek. _Matth. 4, 17. Luk. 4, 15._ - -15. Un sprok: De Tied is erfüllt, un GOtts Riek is herbi kamen. Doht -Buße, un glovt an dat Evangelium! _Gal. 4, 4._ - -16. As He awer an dat galiläische Meer gung, seeg He Simon un Andreas, -Sin Broder, dat se ehr Netten in den See smieten dän, denn se weern -Fischers. _Matth. 4, 18. Luk. 5, 2._ - -17. Un JEsus sprok to se: Folgt Mi na; Ik will ju to Minschenfischers -maken. _Luk. 5, 10._ - -18. Sogliek verleeten se ehr Netten, un folgden Em na. - -19. Un as He vun dar en beten wieder gung, seeg He Jakobus, Zebedäus Sin -Söhn, un Johannes, sin Broder, dat se de Netten in dat Schipp flickten, -un alsbald reep He se. - -20. Un se leten ehrn Vader Zebedäus in dat Schipp mit de Daglöhners, un -folgden Em na. - -21. Un se gungen na Kapernaum; un bald up de Sabbats gung He in de Schol, -un lehr. - -22. Un se verfehrten sik öwer Sin Lehr; denn He lehr gewaltig, un nich as -de Schriftgelehrten. - -23. Un dar weer in de Schol en Minsch, beseten mit en unreinen Geist, de -schreeg, _Luk. 4, 33._ - -24. Un sprok: Hol up, wat hebbt wi mit Di to dohn, JEsus vun Nazareth? Du -büst kamen, uns to verdarven. Ik weet, wer Du büst, GOtt Sin Hillige. - -25. Un JEsus bedroh em, un sprok: Swieg still un fahr ut vun em! _Mark. -9, 25._ - -26. Un de unreine Geist reet em, un schreeg lut, un fahr vun em ut. - -27. Un se verfehrn sik all, so dat se sik unner eenanner befrogen, un -sproken: Wat is dat? Wat is dat vör en nie Lehr? He befehlt mit Gewalt de -unreinen Geister, un se gehorcht Em. - -28. Un Sin Rop war bald lut umher, in de Grenzen vun Galiläa. - -29. Un se gungen bald ut de Schol; un keemen in dat Hus Simons un -Andreas, mit Jakobus un Johannes. _Matth. 8, 14._ - -30. Un Simon sin Fru ehr Moder leeg un harr dat Fever; un gliek darup sän -se Em vun ehr. - -31. Un He trä to ehr, un rich se up, un heel se bi de Hand: un dat Fever -verleet se gliek, un se deen se. - -32. An den Abend awer, as de Sünn unnergahn weer, brochten se to Em -allerlie Kranke un Besetene; _Matth. 8, 16. Luk. 4, 40._ - -33. Un de ganze Stadt versammel sik vör de Döhr. - -34. Un He holp veele Kranke, de mit allerlie Süken beladen weern, un drev -veele Düvels ut, un let de Düvels nich reden, denn se kennten Em. _Apost. -16, 17. 18._ - -35. Un des Morgens stunn He up vör Dag un gung rut. Un JEsus gung in en -wüste Stä un bä dar. _Luk. 4, 42._ - -36. Un Petrus, mit de, de bi em weern, gungen Em na. - -37. Un as se Em funn’, sproken se to Em: Jedereen söcht Di. - -38. Un He sprok to se: Lat uns in de neegste Stadt gahn, dat Ik dar ok -predigen doh; denn darto bün Ik kamen. _Luk. 4, 43._ - -39. Un He predig in ehr Scholen in ganz Galiläa, un drev de Düvels ut. - -40. Un dar keem en Utsätzigen to Em, de bä Em, knee vör Em, un sprok to -Em: Wenn Du wullt, so kannst Du mi wol rein maken. _Luk. 5, 12._ - -41. Un dat dä JEsus leed un He reck de Hand ut, röhr em an, un sprok: Ik -will dat dohn, wes’ rein! - -42. Un as He so sprok, gung de Utsätzigkeit alsbald vun Em, un He war -rein. - -43. Un JEsus bedroh em, un dreev em alsbald vun Sik, _Mark. 3, 12._ - -44. Un sprok to em: Süh to, dat du Nüms nicks seggst; sonnern gah hen, un -wies’ di den Prester, un opfer för din Reinigung, wat Moses gebaden hett -to en Tügnis öwer se. _3. Mos. 14, 2._ - -45. He awer, as He rut keem, fung He an, un sä veel darvun, un mak de -Geschich apenbar, so dat He vun nu an nich mehr kunn apenbar in de Stadt -gahn, sonnern He weer buten in de wüsten Gegenden, un se keemen to Em vun -alle Enn. _Luk. 5, 15._ - - -Dat 2. Kapitel. - -1. Un na weke Dag’ gung He wedder na Capernaum, un dat war bekannt, dat -He in dat Hus weer. _Matth. 9, 1._ - -2. Un alsbald versammeln sik veele, so dat se keen Platz harrn ok buten -vör de Döhr; un He sä se dat Wort. - -3. Un dar keemen weke to Em, de brochen en Jichtkranken, vun veer Lüd -dragen. - -4. Un as se nich to Em kamen kunn’ vör dat Volk, deckten se dat Dack af, -wo He weer, un graben dat up, un leeten dat Bett dal, wo de Jichtkranke -in leeg. - -5. As awer JEsus ehrn Glov seeg, sprok He to den Jichtkranken: Min Söhn, -din Sünn sünd di vergeven. - -6. Dar weern awer weke Schriftgelehrte, de seeten dar, un dachen in ehr -Harten: - -7. Wa redt düsse son Gotteslästerung? Wer kann Sünn vergeven as alleen -GOtt? _Matth. 9, 3._ - -8. Un JEsus erkenn bald in Sin GEist, dat se so dachen bi sik sülvst, un -sprok to se: Wat denkt ji so wat in ju Harten? _Joh. 2, 24._ - -9. Wat is lichter, to den Jichtkranken to seggen: »Di sünd din Sünn -vergeven?« oder: »Stah up, nimm din Bett, un gah na Hus?« - -10. Up dat ji awer weet, dat de Minschensöhn Macht hett, to vergeven de -Sünn up de Eer, sprok He to den Jichtkranken: - -11. Ik segg di, stah up, nimm din Bett, un gah na Hus! - -12. Un gliek darup stunn he up, neem sin Bett, un gung rut vör all, so, -dat se sik all verfehrten, un priesen GOtt, un sproken: Wi hebbt so wat -noch niemals sehn. - -13. Un He gung wedder rut an den See, un all dat Volk keem to Em, un He -lehrte se. - -14. Un as JEsus vöröwer gung, seeg He Levi, Alphäus sin Söhn, in de -Tollbod sitten, un sprok to em: Folg Mi na! Un he stunn up, un folg Em -na. _Luk. 5, 27._ - -15. Un dat begev sik, as He to Disch sitten dä in sin Hus, setten sik -veele Töllners un Sünners to Disch mit JEsus un Sin Jüngers. Denn dat -weern veele, de Em nafolgden. - -16. Un de Schriftgelehrten un Pharisäers, as se seegen, dat He mit de -Töllners un Sünners eten dä, sproken se to Sin Jüngers: Warum itt un -drinkt He mit de Töllners un Sünners? - -17. As dat JEsus hörn dä, sprok He to se: De Starken brukt keen Dokter, -sonnern de Kranken. Ik bün kamen, to ropen de Sünners to Buße, un nich de -Gerechten. _Matth. 9, 12. 13._ - -18. Un Johannes sin Jüngers un de Pharisäers ehr fasteten veel, un dar -keemen weke to Em, de sproken: Warum fastet Johannes sin Jüngers un de -Pharisäers ehr, un Din Jüngers fastet nich? _Matth. 9, 14._ - -19. Un JEsus sprok to se: Wa künnt de Hochtiedslüd fasten, dewiel dat -de Brüdigam bi se is? So lang also de Brüdigam bi se is, künnt se nich -fasten. - -20. De Tied awer ward kamen, dat de Brüdigam vun se nahmen ward; denn -ward se fasten. - -21. Nüms sett en Lappen vun Tüg up en ol Kleed; denn de nie Lappen ritt -doch vun dat ole Kleed, un de Reet ward gröter. _Matth. 9, 16. Luk. 5, -36._ - -22. Un Nüms deiht Most in ole Wienbälge; sunst territt de Most de -Wienbälge, un de Wien ward verschütt, un de Wienbälge kamt um; sonnern -man schall Most in nie Bälge dohn. - -23. Un dat begev sik, dat He wanneln dä an en Sabbat dörch de Saat, un -Sin Jüngers fungen an, in’t Gahn de Ahrn uttorieten. _Luk. 6, 1. 5. Mos. -23, 25._ - -24. Un de Pharisäers sproken to Em: Süh to, wat doht Din Jüngers up den -Sabbat, dat nich recht is? - -25. Un He sprok to se: Hebbt ji niemals les’t, wat David dahn hett, as -dat em nödig weer, un em hungern dä, samt de, de bi Em weern? - -26. As he gung in dat Gotteshus, to Abjathar, den Hohenprester sin Tied, -un eet de Schaubröd, de Nüms eten dörf, denn de Presters, un he gev se ok -de, de bi em weern. _1. Sam. 21, 6. 2. Mos. 29, 32. 33. 3. Mos. 24, 9._ - -27. Un He sprok to se: De Sabbat is för den Minschen makt, un nich de -Minsch för den Sabbat; _5. Mos. 5, 14._ - -28. So is de Minschensöhn en HErr ok öwer den Sabbat. _Luk. 6, 5._ - - -Dat 3. Kapitel. - -1. Un He gung wedder in de Schol. Un dar weer en Minsch, de harr en -verdrögte Hand. _Matth. 12, 9. 10. Luk. 6, 6._ - -2. Un se luerten up Em, ob He em ok up den Sabbat gesund maken war, up -dat se en Sak wedder Em harrn. - -3. Un He sprok to den Minsch mit de verdrögte Hand: Trä hervör! - -4. Un He sprok to se: Schall man an en Sabbat wat Gudes dohn, oder wat -Böses? dat Leven erholn, oder dod maken? Se awer sweegen still. - -5. Un He seeg se heel bös an, un weer bedrövt öwer ehr verstockt Hart, un -sprok to den Minsch: Reck din Hand ut! Un he reck se ut; un de Hand war -em gesund, as de annere. _1. Kön. 13, 5._ - -6. Un de Pharisäers gungen rut, un heeln alsbald en Rat mit Herodes sin -Deeners öwer Em, woans se Em umbrochten. _Matth. 12, 14._ - -7. Awer JEsus trock Sik torügg mit Sin Jüngers an den See, un veel Volk -folg Em na ut Galiläa, un ut Judäa, _Joh. 6, 1._ - -8. Un vun Jerusalem, un ut Idumäa, vun gündsiet vun den Jordan, un de um -Tyrus un Sidon her wahnt, en grot Volk, de Sin Daden hörten un keemen to -Em. - -9. Un He sprok to Sin Jüngers, dat se Em en lütt Schipp haln dän wegen -dat Volk, dat se Em nich drängten. - -10. Denn He mak veele gesund mank se, so, dat Em öwerfalln dän alle, de -plagt weern, up dat se Em anröhrten. - -11. Un wenn de unreinen Geister Em sehn dän, fulln se vör Em dal, -schreegen un sproken: Du büst GOtt Sin Söhn. _Luk. 4, 41._ - -12. Un He bedroh se hart, dat se Em nich apenbar maken schulln. - -13. Un He gung up en Barg, un reep to Sik, weke He wull, un de gungen hen -to Em. - -14. Un He bestell de Twölf, dat se bi Em wesen schulln, un dat He se -utschick to predigen. _Matth. 10, 1. Luk. 6, 13._ - -15. Un dat se Macht harrn, de Süken to heelen, un de Düvels uttodrieven. - -16. Un gev Simon den Namen Petrus. _Matth. 10, 2._ - -17. Un Johannes, Zebedäus sin Söhn, un Johannes, Jakobus sin Broder, un -gev se den Namen Bneharges, dat heet up dütsch: Donnerskinner. _Ps. 29, -3. 68, 34._ - -18. Andreas, un Philippus, un Bartholomäus, un Matthäus, un Thomas, un -Jakobus, Alphäus sin Söhn, un Thaddäus, un Simon vun Kana; - -19. Un Judas Ischarioth, de Em verraden dä. - -20. Un se keemen na Hus, un dar keem dat Volk awermals tosamen, so, dat -se keen Platz harrn to eten. _Mark. 6, 31._ - -21. Un as dat hörn, de um Em weern, gungen se rut, un wulln Em holn, denn -se sproken: He ward vun Sinnen kamen. - -22. De Schriftgelehrten, awer, de vun Jerusalem dal kamen weern, sproken: -He hett den Beelzebub, un dörch den Böwersten vun de Düvels drift He de -Düvels ut. _Matth. 9, 34. Mark. 12, 24. Luk. 11, 15._ - -23. Un He reep se alltosamen, un sprok to se dörch Glieknisse: Wa kann -een Satan den annern utdrieven? - -24. Wenn en Riek mit sik sülvst unner enanner uneens ward, so mag dat -nich bestahn. _Luk. 11, 27._ - -25. Un wenn en Hus mit sik sülvst unner enanner uneens ward, mag dat nich -bestahn. - -26. Sett sik nu de Satan gegen sik sülvst, un is mit sik sülvst uneens, -so kann he nich bestahn, sonnern dat is ut mit em. - -27. Dar kann Nüms en Starken in sin Hus falln, un sin Husrat roven, dat -wes’ denn, dat he toeerst den Starken binden deiht, un denn sin Hus -berovt. - -28. Wahrlich, Ik segg ju: All de Sünn ward de Minschenkinner vergeven, ok -de Gotteslästerung, dar se GOtt mit lästern doht. - -29. Wer awer den hilligen GEist lästert, de hett keen Vergevung ewiglich, -sonnern is dat ewige Gericht verfulln. - -30. Denn se sän: He hett en unreinen Geist. _v. 22._ - -31. Un dar keem Sin Moder un sin Bröder, un stunn buten, schickten to Em, -un leten Em ropen. - -32. (Un dat Volk stunn um Em her.) Un se sproken to Em: Süh, Din Moder un -Din Bröder buten fragt na Di. - -33. Un He antwort se, un sprok: Wer is Min Moder un Min Bröder? - -34. Un He seeg rund um Sik up de Jüngers, de um Em in en Krink sitten -dän, un sprok: Süh, dat is Min Moder un Min Bröder. - -35. Denn wer GOttes Willn deiht, de is Min Broder un Min Swester un Min -Moder. - - -Dat 4. Kapitel. - -1. Un He fung wedder an to lehrn an den See, un veel Volk versammel sik -to Em, so, dat He in en Schipp stiegen muß, un up dat Water sitten, un -all dat Volk stunn up dat Land an den See. _Matth. 13, 1. Luk. 8, 4._ - -2. Un He predig vör se lang dörch Glieknisse. Un in Sin Predigt sprok He -to se: - -3. Hört to! Süh, dar gung en Sai’mann ut to sai’n. - -4. Un dat begev sik, indem He sai’, full wat an den Weg; do keemen de -Vageln unner den Himmel, un freten dat up. - -5. Wat full up dat steenigte Land, wo dat nich veel Eer harr, un gung -bald up, darum, dat dat nich deep Eer harr. - -6. As nu de Sünn upgung, verwelk dat, un wiel dat keen Woddel harr, -verdrög dat. - -7. Un wat full mank de Dorn, un de Dorn wussen up, un kreegen dat unner, -un dat broch keen Frucht. - -8. Un wat full up en gut Land, un broch Frucht, de dar toneem un wuß; un -wat drog dörtigfältig, un wat sößtigfältig, un wat hunnertfältig. - -9. Un He sprok to se: Wer Ohrn hett to hörn, de hör to! - -10. Un as He alleen weer, fragen Em um düt Glieknis, de um Em weern, samt -de Twölf. - -11. Un He sprok to se: Ju is dat geven, de Heemlichkeit vun GOtt Sin Riek -to weten; de dar buten awer ward Allns dörch Glieknisse vertellt. _Matth. -11, 25._ - -12. Up dat se dat mit sehend Ogen seht, un doch nich erkennt, un mit -hörend Ohren hört un doch nich verstaht; up dat se sik nich dermalins -bekehrt, un ehr Sünn se vergeven ward. - -13. Un He sprok to se: Verstaht ji düt Glieknis nich, woans wüllt ji -denn de annern all verstahn? - -14. De Sai’mann sai’t dat Wort. - -15. Düsse sünd dat awer, de an den Weg sünd, wo dat Wort sai’t ward, un -se dat hört hebbt, so kummt alsbald de Satan un nimmt weg dat Wort, dat -in ehr Hart sai’t weer. - -16. Also ok sünd de, de up dat steenigte Land sai’t sünd, wenn se dat -Wort hört hebbt, nehmt se dat bald mit Freuden up; - -17. Un hebbt keen Woddel in sik, sonnern sünd wedderwensch; wenn sik -Bedröfnis oder Verfolgung vun wegen dat Wort erhevt, so argert se sik -gliek. - -18. Un düsse sünd dat, de unner de Dorn sai’t sünd: de dat Wort hört; - -19. Un de Sorg um düsse Welt un de bedregliche Riekdom, un veel annere -Lüste gaht rin, un erstickt dat Wort, un dat blift ahn Frucht. - -20. Un düsse sünd dat, de up en gut Land sai’t sünd: de dat Wort hört, un -nehmt dat an, un bringt Frucht, weke dörtigfältig, un weke sößtigfältig, -un weke hunnertfältig. - -21. Un He sprok to se: Stekt man ok en Licht an, dat man dat unner en -Schepel oder unner en Disch stellt? Mit nichten, sonnern dat man dat up -en Lüchter stellt; - -22. Denn dar is nicks verborgen, dat nich apenbar ward, un is nicks -Heemliches, dat nich hervör kummt. _Matth. 10, 26._ - -23. Wer Ohrn hett to hörn, de hör to! _Matth. 11, 15. Offenb. 2, 7._ - -24. Un sprok to se: Seht to, wat ji hört. Mit wat vör en Maat ji meeten -doht, ward man ju wedder meeten; un man ward ju, de ji düt hört, noch wat -togeven. _Matth. 7, 2. Luk. 6, 38._ - -25. Denn wer dar hett, den ward geven, un wer nich hett, vun den ward man -nehmen ok dat, wat he hett. - -26. Un He sprok: Dat Riek GOttes hett sik also, as wenn en Minsch Saat up -dat Land smitt. - -27. Un slöpt, un steiht up Nacht un Dag, un de Saat geiht up, un wasst, -dat he’t nich weet. - -28. Denn de Eer bringt vun ehr sülvst toeerst dat Gras, naher de Aarn, -denn den vullen Weeten in de Aarn. - -29. Wenn se awer de Frucht brocht hett, so schickt he bald de Leeh hen, -denn de Aarn is dar. - -30. Un He sprok: Mit wat wüllt wi dat Riek GOttes verglieken? Un dörch -wat för en Glieknis wüllt wi dat vörstelln? - -31. Gliek as en Sempkorn, wenn dat sai’t ward up dat Land, so is dat dat -lüttste mank all de Saat up de Eer; _Matth. 13, 31. Luk. 13, 19._ - -32. Un wenn dat sai’t is, nimmt dat to, un ward gröter as alle Kohlarten, -un kriggt grote Twiegen, so dat de Vageln unner den Himmel unner sin -Schatten wahnen künnt. - -33. Un dörch veel son Glieknisse sä He se dat Wort, nadem se dat -begriepen kunn. - -34. Un ahn Glieknisse redt He nich to se; awer besonners lä He dat Sin -Jüngers Allns ut. - -35. Un an densülvigen Dag des Abends sprok He to se: Lat uns röwer fahrn. - -36. Un se leten dat Volk gahn, un neemen Em mit, as He in dat Schipp -weer; un dar weern mehr Scheep bi Em. _Matth. 8, 32._ - -37. Un dar keem en grote Stormwind up, un smeet de Waggen in dat Schipp, -so, dat dat Schipp vull war. _Jon. 1, 4. 5._ - -38. Un He weer achter up dat Schipp, un sleep up en Küssen. Un se weckten -Em up, un sproken to Em: Meister, fragst Du Nicks darna, dat wi verdarvt? - -39. Un He stunn up, un bedroh den Wind, un sprok to den See: Wes’ still, -un verstumm! Un de Wind lä sik, un dat war sehr still. _Matth. 8, 26._ - -40. Un He sprok to se: Wat sünd ji so bang! Wa geiht dat to, dat ji keen -Glov hebbt! - -41. Un se fürchten sik heel, un sproken unner enanner: Wer is He? Denn de -Wind un de See sünd Em gehorsam. _Ps. 107, 25._ - - -Dat 5. Kapitel. - -1. Un se keemen up gündsiet vun den See in de Gadarener Gegend. _Matth. -8, 28. Luk. 8, 26._ - -2. Un as He ut dat Schipp stiegen dä, leep Em gliek darup ut de Gräver en -beseeten Minsch mit en unreinen Geist in de Möt, - -3. De sin Wahnung in de Gräver harr un Nüms kunn em binnen, ok nich mit -Keden. - -4. Denn he weer oft mit Fotschelln un Keden bunnen west, un harr de Keden -afreeten, un de Fotschelln terreven, un Nüms kunn em tamm maken. - -5. Un he weer alle Tied, bi Dag un Nacht, up de Bargen, un in de Gräver, -schreeg, un slog sik mit Steen. - -6. As he awer JEsus seeg vun wieden, leep he to Em, full vör Em dal, -schreeg lut, un sprok: - -7. Wat hef ik mit Di to dohn, o JEsus, GOtt, den Allerhöchsten Sin Söhn? -Ik beswör Di bi GOtt, dat Du mi nich quäln deihst. - -8. He awer sprok to em: Fahr rut, du unreine Geist, vun den Minschen. - -9. Un He frog em: Wa heetst du? Un he antworte, un sprok: Legion heet ik, -denn wi sünd veele. - -10. Un he be’ Em veel, dat He se nich ut düsse Gegend drev. - -11. Un darsülvst an de Bargen weer en grote Drift Sögen up de Weid. - -12. Un de Düvels beden Em all un sproken: Lat uns in de Sögen fahrn! - -13. Un sogliek gev JEsus se Verlöv darto. Do fahrn de unreinen Geister -ut, un fahrn in de Sögen un de Drift störm öwer den Afhang in den See -(dat awer weern bi twee Dusend), un versopen in den See. - -14. Un de Swienharrn leepen weg, un vertelln dat in de Stadt un up dat -Land. Un se gungen rut to sehn, wat dar geschehn weer. - -15. Un keemen to JEsus, un seegen den, de vun de Düvels beseten weer, dat -he sitten dä, un weer bekledt un vernünftig, un se weern bang. - -16. Un de, weke dat sehn harrn, sän se, wat den Besetenen passeert weer, -un vun de Sögen. - -17. Un se fungen an, un beden Em, dat He ut ehr Gegend trecken dä. - -18. Un as He in dat Schipp steeg, be’ Em de Besetene, dat he much bi Em -wesen. - -19. Awer JEsus leet em dat nich to, sonnern sprok to em: Gah hen in din -Hus, un to din Lüd, un vertell se, wat för en grote Woldath de HErr di -dahn un Sik öwer di erbarmt hett. - -20. Un he gung hen, un fung an uttoropen in de tein Städte, wat för en -grote Woldath JEsus em dahn harr. Un jedereen verwunner sik. - -21. Un as JEsus wedder röwer fahrn dä in dat Schipp, versammel sik veel -Volk to Em, un He weer an den See. - -22. Un süh, dar keem een vun de Scholöbbersten, mit Namen Jairus. Un as -he Em sehn dä, full he Em vör de Föt. _Matth. 9, 18._ - -23. Un be’ Em heel, un sprok: Min Dochter liggt up dat Letz; Du wullst -doch kamen, un Din Hand up se leggen, dat se gesund ward, un lev. - -24. Un He gung hen mit em; un Em folgde veel Volk na, un se drängten Em. - -25. Un dar weer en Fru, de harr den Blodgang twölf Jahr hatt, _3. Mos. -15, 25. Matth. 9, 20. Luk. 8, 43._ - -26. Un veel leden vun veele Dokters, un harr all ehr Geld daröwer -vertehrt, un dat holp ehr nicks, sonnern dat war veelmehr arger mit ehr. - -27. As de vun JEsus hörn dä, keem se in dat Volk vun achtern to, un fat -Sin Kleed an. _Luk. 6, 19. Mark. 8, 44._ - -28. Denn se sprok: Wenn ik blot Sin Kleed anfaten kunn, so war ik gesund. - -29. Un up de Stä verdrög de Born vun ehr Blod, un se föhl dat an ehr -Liev, dat se vun ehr Plag gesund warn weer. - -30. Un JEsus föhl sogliek an Sik Sülvst de Kraft, de vun Em utgahn weer, -un He dreih Sik um to dat Volk, un sprok: Wer hett Min Kleder anfat? - -31. Un de Jüngers sproken to Em: Du sühst, dat Di dat Volk drängt, un -sprickst: Wer hett Mi anfat? - -32. Un He seeg Sik um na de, de dat dahn harr. - -33. De Fru awer weer bang, un beverte, (denn se wuß, wat an ehr geschehn -weer), keem, un full vör Em dal, un sä Em de ganze Wahrheit. - -34. He awer sprok to ehr: Min Dochter, din Glov hett di gesund makt; gah -hen mit Freden, un wes’ gesund vun din Plag. - -35. As He noch so sprok, keemen weke vun den Scholöbbersten sin Lüd, un -sproken: Din Dochter is storven, wat wullt du den Meister wieder bemöhen? - -36. JEsus awer hör bald de Red, de dar seggt war, un sprok to den -Scholöbbersten: Wes’ nich bang, glov man! _Luk. 8, 50._ - -37. Un leet Nüms Em nafolgen, as Petrus un Jakobus un Johannes, Jakobus -sin Broder. - -38. Un He keem in den Scholöbbersten sin Hus, un seeg dat Getümmel un de -dar heel weenten un hulten. _1. Mos. 50, 10._ - -39. Un He gung rin, un sprok to se: Wat larmt un weent ji? Dat Kind is -nich storven, sonnern dat slöpt. Un se lachten Em ut. _Joh. 11, 11._ - -40. Un He drev se all rut un neem mit Sik dat Kind sin Vader un Moder, un -de bi Em weern, un gung rin, wo dat Kind liggen dä. - -41. Un He greep de lütt Diern bi de Hand, un sprok to ehr: Talitha kumi! -Dat is verdütscht: Mäden, Ik segg di, stah up! _Luk. 7, 14._ - -42. Un sogliek stunn de lütt Diern up, un gung umher; se weer awer twölf -Jahr old. Un se verfehrn sik öwer de Maten. - -43. Un He verbod se hart, dat dat Nüms weten schull; un sä, se schulln -ehr wat to eten geven. - - -Dat 6. Kapitel. - -1. Un He gung ut vun dar, un keem in Sin Vaderstadt, un Sin Jüngers -folgden Em na. - -2. Un as de Sabbat keem, fung He an to lehrn in ehr Schol. Un veel, de -dat hörn, verwunnerten sik öwer Sin Lehr, un sproken: Wo kummt denn so -wat her? Un wat för Wiesheit is dat, de Em geven is, un son Dathen, de -dörch Sin Hann dahn ward? - -3. Is He nich den Timmermann, Maria ehr Söhn, un de Broder vun Jakobus, -un Joses, un Judas, un Simon? Sünd nich ok Sin Swestern hier bi uns? Un -se argerten sik an Em. _Luk. 4, 22._ - -4. JEsus awer sprok to se: En Prophet gelt narms weniger as in Sin -Vaderland un to Hus bi de Sinen. _Joh. 4, 44._ - -5. Un He kunn dar nich en eenzige Dath dohn, blot en paar Kranke lä He de -Hand up, un mak se gesund. - -6. Un He wunnerte Sik öwer ehrn Unglov. Un He gung umher in de Flecken -rund herum, un lehrte. - -7. Un He reep de Twölf tosamen un fung an un schick se bi twee un twee un -gev se Macht öwer de unreinen Geister. _Matth. 10, 1. Luk. 9, 1._ - -8. Un befohl se, dat se nicks bi sik dregen schulln up den Weg, as blot -en Staff, keen Tasch, keen Brod, keen Geld in den Gürtel; - -9. Sonnern dat se Schoh an harrn, un dat se nich twee Röck antrecken dän. - -10. Un sprok to se: Wo ji in en Hus gahn ward, dar blievt in, bet dat ji -darvun treckt. - -11. Un de ju nich upnehmen noch hörn ward, vun dar gaht rut, un slat den -Stof af vun ju Föt to en Tügnis öwer se. Ik segg ju: Wahrlich, dat ward -Sodom un Gomorra an dat jüngste Gericht erdräglicher gahn, as son Stadt. -_Matth. 10, 14. Luk. 9, 5. Apost. 13, 51._ - -12. Un se gungen rut un predigten, man schull Buße dohn. - -13. Un dreven veele Düvels ut, un salvten veele Kranken mit Öl, un makten -se gesund. - -14. Un dat keem vör den König Herodes (denn Sin Nam weer nu bekannt), un -he sprok: Johannes de Döper is vun de Doden upstahn; darum deiht he son -Dathen. - -15. Weke awer sproken: He is Elias! Weke awer: He is en Prophet, oder een -vun de Propheten. - -16. As dat awer Herodes hörn dä, sprok he: Dat is Johannes, den ik den -Kopp afsla’n laten hef, de is vun de Doden upstahn. - -17. He awer, Herodes, harr utschickt un Johannes grepen, un in dat -Gefängnis leggt um Herodias willen, sin Broder Philippus sin Fru; denn he -harr se friet. _Matth. 14, 3. Luk. 3, 19. 20._ - -18. Johannes awer sprok to Herodes: Dat is nich recht, dat du din Broder -sin Fru hest. _3. Mos. 18, 16._ - -19. Herodes awer stell em na, un wull em dod maken, un kunn nich. - -20. Herodes awer weer bang vör Johannes; denn he wuß, dat he en fromme un -hillige Mann weer, un verwahrte em un gehorch em in veele Saken, un hör -em geern. - -21. Un dar keem en passende Dag, dat Herodes up sin Geburtsdag en -Abendeten gev de Böversten un Hauptlüd un Vörnehmsten in Galiläa. _Matth. -14, 6._ - -22. Do trä rin de Dochter vun Herodias, un danz, un dat gefull Herodes -wol, un de, de mit em an den Disch seten. Do sprok de König to de lütt -Diern: Be’ vun mi, wat du wullt, ik will di dat geven. - -23. Un swor ehr en Eed: Wat du warrst vun mi beden, will ik di geven, bet -an de Hälft vun min Königriek. - -24. Se gung rut, un sprok to ehr Moder: Wat schall ik beden? De sprok: -Johannes den Döper sin Kopp. - -25. Un se gung sogliek rin mit Hast to den König, be’ un sprok: Ik will, -dat du mi gifst nu sobald up en Teller Johannes den Döper sin Kopp. - -26. De König war bedrövt, doch wegen den Eed, un wegen de, de mit Em to -Tafel sitten dän, wull he se nich en Fehlbed dohn laten. - -27. Un alsbald schick de König den Henker hen, un heet sin Kopp -herbringen. De gung hen, un slog em den Kopp af in dat Gefängnis. - -28. Un drog sin Kopp her up en Schöddel, un gev em de lütt Diern, un de -lütt Diern gev em ehr Moder. - -29. Un as dat sin Jüngers hörten, keemen se, un neemen sin Lieknam, un -län em in en Graf. - -30. Un de Apostels keemen bi JEsus tosamen, un verkünnigten Em dat all, -un wat se dahn un lehrt harrn. - -31. Un He sprok to se: Lat uns alleen in en Wüstenie gahn, un ruht ju ut! -Denn se weern veel, de af- un to gungen; un harrn nich Tied nog to eten. - -32. Un He fahr dar in en Schipp na de Wüstenie alleen. - -33. Un dat Volk seeg se wegfahrn; un veel kennten Em, un leepen darhen -mit enanner to Fot ut all de Städ’, un keemen se tovör, un se keemen to -Em. - -34. Un JEsus gung rut un seeg dat grote Volk, un dat jammer Em, denn se -weern as de Schap, de keen Harr hebbt. Un He fung en lange Predigt an. - -35. As nu de Dag binah vörbi weer, treden Sin Jüngers to Em, un sproken: -Dat is hier wüste, un de Dag is nu darhen. _Matth. 14, 15._ - -36. Lat se vun Di, dat se hengaht in de Dörper un Flecken umher, un kopt -sik Brod; denn se hebbt nicks to eten. - -37. JEsus awer antworte, un sprok to se: Gevt ji se doch to eten. Un se -sproken to Em: Schüllt wi denn hengahn un för tweehunnert Penning Brod -kopen, un se to eten geven? - -38. He awer sprok to se: Wa veel Brod hebbt ji? Gaht hen un seht to. Un -as se dat erfahrn harrn, sproken se: Fief, un twee Fisch. - -39. Un He befohl se, dat se sik all dal leggen schulln bi vulle Dischen, -up dat gröne Gras. - -40. Un se setten sik na Schichten, je hunnert un hunnert, föfdig un -föfdig. - -41. Un He neem de fief Bröd un de twee Fisch un seeg up na den Himmel, un -dankte, un brok de Bröd, un gev se de Jüngers, dat se se vörleggen dän, -un de twee Fisch deel He mank se all. - -42. Un se eten all un warn satt. - -43. Un se sammeln de Krömen up, twölf Körv vull, un vun de Fisch. - -44. Un de dar eten harrn, de weern fiefdusend Mann. - -45. Un alsbald drev He Sin Jüngers, dat se in dat Schipp treden, un vör -Em röwer föhrn na Bethsaida, bet dat He dat Volk vun Sik leet. _Matth. -14, 22. Joh. 6, 17._ - -46. Un as He se vun Sik schafft harr, gung He up en Barg to beden. - -47. Un an den Abend weer dat Schipp merrn up den See, un He up dat Land -alleen. _Matth. 14, 23. 24._ - -48. Un He seeg, dat se Noth leden bi dat Rudern; denn de Wind weer se -entgegen. Un um de veerte Nachtwach keem He to se, un gung up den See. - -49. Un He wull vör se öwer gahn. Un as se Em seegen up den See umhergahn, -meenten se, dat weer en Spök, un schregen. - -50. Denn se seegen Em all, un verfehrten sik. Awer sogliek sprok He mit -se, un sprok to se: West getrost; Ik bün dat, west nich bang. - -51. Un trä to se in dat Schipp, un de Wind legg sik. Un se verfehrten -sik un verwunnerten sik öwer de Maten. - -52. Denn se weern nicks verstänniger warn öwer de Bröd, un ehr Hart weer -starr. - -53. Un as se röwer fahrt weern, keemen se in dat Land Genezareth un -landen dar. - -54. Un as se ut dat Schipp treden, kenn se Em; - -55. Un leepen all in de umliggenden Länner, un fungen an, de Kranken -umher to fahrn up Betten, wo se hörten, dat He weer. - -56. Un wo He in de Flecken, oder Städ’, oder Dörper ringung, dar län se -de Kranken up den Markt, un beden Em, dat se blot den Som vun Sin Kled -anröhrn muchen. - - -Dat 7. Kapitel. - -1. Un de Pharisäers un weke vun de Schriftgelehrten, de vun Jerusalem -kamen weern, keemen to Em. - -2. Un as se seegen weke vun Sin Jüngers mit gemeen, dat is mit unwuschen -Hann, dat Brod eten, schulln se daröwer. - -3. Denn de Pharisäers un all de Juden eten nich, bevör se de Hann -mennigmal wascht; holt also de Öllsten ehr Vörschriften. - -4. Un wenn se vun’t Markt kamt, so eet se nich, se wascht sik denn. Un -dar is noch veel mehr, dat se to holn hebbt na de Öwerleverung vun ehr -Vaders, tom Bispill vun Drinkgeschirr, un Kruken, isern Geschirr, un -Dischenwaschen. - -5. Do frogen Em nu de Pharisäers un Schriftgelehrten: Warum wannelt Din -Jüngers nich na de Öllsten ehr Vörschriften, sonnern eet dat Brod ahn sik -de Hann to waschen? - -6. He awer antworte un sprok to se: Wol fien hett vun ju Heuchlers -Jesaias wiessagt, as dar schreven steiht: Dat Volk ehrt Mi mit de Lippen, -awer ehr Hart is wiet vun Mi. _Jes. 29, 13. Matth. 15, 7._ - -7. Vergevens awer is dat, dat se Mi deent, wiel se lehrt son Lehr, de -nicks anners is as Minschen Gebot. - -8. Ji verlat GOtt Sin Gebot un holt de Minschen ehr Vörschriften, vun -Kruken un vun Drinkgeschirr to waschen, un desglieken doht ji veel. - -9. Un He sprok to se: Wol fien hebbt ji GOtt Sin Gebot uphaven, up dat ji -ju Vörschriften holt. - -10. Denn Moses hett seggt: Du schast din Vader un din Moder ehren, un wer -Vader oder Moder flucht, de schall starven. _2. Mos. 20, 12._ - -11. Ji awer lehrt: Wenn een sprickt to Vader oder Moder: »Korban, dat -heet: Wenn ik dat opfern doh, so is dat di veel nützlicher;« de deiht -wol. _Spr. 28, 24._ - -12. Un so lat ji em för sin Vader un sin Moder nicks mehr dohn. - -13. Un makt GOttes Wort kraftlos dörch ju Vörschriften, de ji upsett -hebbt. Un desglieken doht ji veel. - -14. Un He reep to Sik dat ganze Volk, un sprok to se: Hört Mi all to un -verstaht dat. _Matth. 15, 10._ - -15. Dar is nicks buten den Minsch, dat em gemeen maken kunn, wenn dat in -em geiht, sonnern wat vun em utgeiht, dat is dat, wat den Minsch gemeen -makt. - -16. Hett jemand Ohrn to hörn, de hör to! _Matth. 11, 15. Mark. 13, 9._ - -17. Un as He vun dat Volk in dat Hus keem, frogen Em Sin Jüngers um düt -Glieknis. _Mark. 15, 15._ - -18. Un He sprok to se: Sünd ji denn ok so unverstännig? Verstaht ji noch -nich, dat Allns, wat buten is un in den Minsch geiht, dat kann em nich -gemeen maken? - -19. Denn dat geiht nich in sin Hart, sonnern in den Buk, un geiht ut -dörch den natürlichen Gang, de alle Spiesen utfegt. - -20. Un He sprok: Wat ut den Minsch geiht, dat makt den Minsch gemeen; - -21. Denn vun binnen, ut den Minsch sin Hart, gaht rut böse Gedanken, -Ehebreken, Horerie, Mord, - -22. Spitzboverie, Giez, Bosheit, Falschheit, Untucht, Afgünstigkeit, -Gotteslästerung, Hoffahrt, Unvernunft. - -23. All düsse bösen Saken gaht vun binnen rut, un makt den Minsch gemeen. - -24. Un He stunn up, un gung vun dar in de Grenzen vun Tyrus un Sidon; un -gung in en Hus, un wull dat Nüms weten laten, un kunn doch nich verborgen -wesen. - -25. Denn en Fru harr vun Em hört, de ehr lütt Dochter en unreinen Geist -harr, un se keem, un full dal to Sin Föt. - -26. (Un dat weer en griechische Fru ut Syrophönice.) Un se be’ Em, dat He -den Düvel vun ehr Dochter utdrev. - -27. JEsus awer sprok to ehr: Lat toeerst de Kinner satt warrn. Dat is -nich fien, dat man de Kinner ehr Brod nehmen deiht, un smitt dat vör de -Hunn. _Matth. 15, 26._ - -28. Se antwort awer, un sprok to Em: Ja, HErr, awer doch eet de Hunn -unnern Disch vun de Kinner ehr Krömen. - -29. Un He sprok to ehr: Um dat Wort willen gah hen, de Düvel is vun din -Dochter utfahrt. - -30. Un se gung hen in ehr Hus, un funn, dat de Düvel utfahrt weer, un de -Dochter up dat Bett liggen. - -31. Un as He wedder utgung vun de Grenzen vun Tyrus un Sidon, keem He an -den galiläischen See, merrn dörch de Grenz vun de tein Städte. _Matth. -15, 29._ - -32. Un se brochen en Doven to Em, de dar stumm weer, un se beden Em, dat -He de Hann up em lä. _Matth. 9, 32. Luk. 11, 14._ - -33. Un He neem em vun dat Volk alleen, un lä em de Finger in de Ohrn, un -spütt ut un rögde sin Tung an. _Mark. 8, 23._ - -34. Un seeg up na den Himmel, süfz un sprok to em: Hephata! dat is: doh -di apen! _Joh. 11, 41._ - -35. Un alsbald dän sik sin Ohrn up, un dat Band vun sin Tung war los, un -he sprok recht. - -36. Un He verbo se, se schulln dat Nüms seggen. Awer je mehr He dat -verbeeden dä, desto mehr bredten se dat ut. - -37. Un verwunnerten sik öwer de Maten, un sproken: He hett dat Allns wol -makt; de Doven makt He hörn, un de Stummen spreken. _1. Mos. 1, 31._ - - -Dat 8. Kapitel. - -1. To de Tied, as veel Volk dar weer, un harrn nicks to eten, reep JEsus -Sin Jüngers to Sik, un sprok to se: - -2. Mi jammert dat Volk, denn se sünd nu dree Dag’ bi Mi bleven, un hebbt -nicks to eten. - -3. Un wenn Ik se hungrig vun Mi to Hus gahn leet, warn se up den Weg -versmachten. Denn weke weern vun wieden kamen. - -4. Sin Jüngers antworten Em: Wo nehmt wi hier Brod her in de Wüstenie, -dat wi se satt makt? - -5. Un He frog se: Wa veel Brod hebbt ji? Se sproken: Söven. - -6. Un He befohl dat Volk, dat dat sik up de Eer lagern dä. Un He neem de -söven Bröd, sprok dat Dankgebet daröwer un brok se, un gev se de Jüngers, -dat se desülven vörleggen dän; un se län se dat Volk vör. - -7. Un se harrn en beten Fisch; un He sprok dat Dankgebet daröwer, un -befohl, desülvigen ok uptodregen. - -8. Se eten awer un warn satt; un neemen de öwrigbleven Krömen up, söven -Körv vull. - -9. Un se weern bi veer Dusend, de dar eten harrn; un He leet se vun Sik. - -10. Un gliek darup trä He in en Schipp mit Sin Jüngers, un keem in de -Gegend Dalmanutha’s. - -11. Un de Pharisäers gungen rut, fungen an, sik mit Em to befragen, -versöchten Em, un begehrten vun Em en Teken vun den Himmel. _Matth. 12, -38. Mark. 16, 1._ - -12. Un He süfz in Sin Geist, un sprok: Wat söcht doch düt Geslecht Teken? -Wahrlich, Ik segg ju: Düt Geslecht ward keen Teken geven. - -13. Un He verleet se, trä wedder in dat Schipp un fohr heröwer. - -14. Un se harrn vergeten, Brod mit sik to nehmen, un harrn nich mehr mit -sik up dat Schipp, as een Brod. _Matth. 16, 5. 6._ - -15. Un He befohl se, un sprok: Seht to, un seht ju vör vör de Pharisäers -ehrn Suerdeeg un vör Herodes sin Suerdeeg. _Matth. 16, 6. Luk. 12, 1._ - -16. Un se dachen hen un her, un sproken unner eenanner: Dat is, wiel wi -keen Brod hebbt. - -17. Un JEsus verneem dat, un sprok to se: Wat bekümmert ji ju doch, dat -ji keen Brod hebbt? Verstaht ji denn noch nicks, un sünd ji noch nich -verstännig? Hebbt ji noch en verblendt Hart in ju? _Mark. 6, 52. Luk. 24, -25._ - -18. Hebbt Ogen, un seht nich, un hebbt Ohrn, un hört nich? Un denkt nich -dar an? - -19. As Ik fief Bröd brok unner Fiefdusend, wa veel Körv vull Krömen -sammeln ji dar up? Se sproken: Twölf. _Matth. 14, 19. Luk. 9, 13. Joh. 6, -9. 13._ - -20. As Ik awer de söven brok unner de Veerdusend, wa veel Körv vull -Krömen sammeln ji dar up? Se sproken: Söven. _Matth. 15, 34._ - -21. Un He sprok to se: Wat verstaht ji denn nicks? - -22. Un He keem na Bethsaida. Un se brochen en Blinden to Em, un beden Em, -dat He em anröhrn much. _Mark. 6, 56._ - -23. Un He neem den Blinden bi de Hand un föhr em rut vör den Flecken, un -spütt in sin Ogen, un lä Sin Hann up em, un frog em, ob he wat sehn dä. -_Mark. 7, 32. 33. Joh. 9, 6._ - -24. Un he seeg up, un sprok: Ik seh Minschen gahn, as wenn ik Böm seeg. - -25. Darna lä He nochmal Sin Hann up sin Ogen, un befohl em, noch eenmal -to sehn. Un he war wedder torecht brocht, dat he Allns scharp sehn kunn. - -26. Un He schick em na Hus, un sprok: Gah nich rin in den Flecken, un -segg dat ok Nüms darin. _Mark. 7, 36._ - -27. Un JEsus gung rut, un Sin Jüngers, in de Märkte vun de Stadt Cäsarea -Philippi. Un up den Weg frog He Sin Jüngers, un sprok to se: Wat seggt de -Lüd, dat Ik bün? _Matth. 16, 13._ - -28. Se antworten: Se seggt, Du büst Johannes de Döper, weke seggt, Du -büst Elias, weke seggt, Du büst een vun de Propheten. - -29. Un He sprok to se: Ji awer, wat seggt ji, dat Ik bün? Do antworte -Petrus, un sprok to Em: Du büst Christus. _Joh. 1, 49._ - -30. Un He droh se, dat se Nüms vun Em seggen schulln. - -31. Un fung an, se to lehrn: De Minschensöhn mutt veel lieden, un ward -versmeten warrn vun de Öllsten un Hohenpresters un Schriftgelehrten, un -dod makt warrn, un öwer dree Dag’ upstahn. - -32. Un He re’ dat Wort frie un apenbar. Un Petrus neem Em to sik, un fung -an, Em to wehren. - -33. He awer dreih Sik um, seeg Sin Jüngers an, un bedroh Petrus, un -sprok: Gah achter Mi, du Satan; denn du meenst nich, dat göttlich is, -sonnern dat minschlich is. _2. Sam. 19, 22._ - -34. Un He reep to Sik dat Volk, samt Sin Jüngers, un sprok to ehr: Wer Mi -nafolgen will, de verleugne sik sülvst, un nehm sin Krüz up sik, un folg -Mi na. _Matth. 16, 24._ - -35. Denn wer sin Leven beholn will, de ward dat verleern, un wer sin -Leven verlüst um Mi un dat Evangelium willen, de ward dat beholn. _Matth. -10, 39._ - -36. Wat hölp dat den Minsch, wenn he de ganze Welt gewinnen dä, un neem -an sin Seel Schaden? - -37. Oder wat kann de Minsch geven, darmit he sin Seel inlösen kann? - -38. Wer sik awer vör Mi un vör Min Wör’ schamt unner düt ehebrekerisch un -sündige Geslecht, vör de ward sik den Minschensöhn schamen, wenn He kamen -ward in Sin Vader Sin Herrlichkeit mit de hilligen Engeln. - - -Dat 9. Kapitel. - -1. Un He sprok to se: Wahrlich, Ik segg ju: Hier staht weke, de ward den -Dod nich smecken, bet dat se sehn GOtt Sin Riek mit Kraft kamen. _Matth. -16, 28. Luk. 9, 27._ - -2. Un na söß Dag’ neem JEsus to Sik Petrus, Jakobus un Johannes, un föhr -se up en hogen Barg bisiet alleen, un verklär Sik vör se. - -3. Un Sin Kleder warn hell, un heel witt, as de Snee, dat keen Farver up -de Eer se so witt maken kann. _Matth. 28, 3._ - -4. Un dar keem Elias mit Moses un unnerheel sik mit JEsus. - -5. Un Petrus antworte un sprok to JEsus: Rabbi, hier is gut wesen, lat -uns dree Hütten maken, Di een, Moses een un Elias een. - -6. He wuß awer nich, wat he reden dä, denn se weern ganz verbiestert. - -7. Un dar keem en Wolk, de öwerschatt se. Un en Stimm schall ut de Wolk, -un sprok: Düt is Min leeven Söhn, den schüllt ji hörn! _Matth. 3, 17._ - -8. Un bald darna seegen se um sik, un seegen Nüms mehr as alleen JEsus bi -se. - -9. As se awer den Barg dal gungen, verbo JEsus se, dat se Nüms seggen -schulln, wat se sehn harrn, bet de Minschensöhn wedder upstahn weer vun -de Doden. - -10. Un se beheeln dat Wort bi sik, un befrogen sik unner enanner: Wat is -doch dat Upstahn vun de Doden? - -11. Un se frogen Em, un sproken: Seggt doch de Schriftgelehrten, dat -Elias vörher kamen mutt? - -12. He antworte awer, un sprok to se: Elias schall ja vörher kamen, un -Allns wedder torecht bringen; darto de Minschensöhn schall veel lieden, -un veracht warrn, as dar schreven steiht. - -13. Awer Ik segg ju: Elias is kamen, un se hebbt an em dahn, wat se -wulln, gliek as vun em schreven steiht. _Matth. 11, 14._ - -14. Un He keem to Sin Jüngers, un seeg veel Volk um se, un -Schriftgelehrte, de sik mit se befragen dän. - -15. Un sogliek, as all dat Volk Em seeg, verwunnern se sik, lepen to Em, -un gröten Em. - -16. Un He frog de Schriftgelehrten: Wat striet ji ju mit se? - -17. Een awer mank dat Volk antworte, un sprok: Meister, ik hef Min Söhn -herbrocht to Di, de hett en spraklosen Geist; _Matth. 17, 14. Luk. 9, 38._ - -18. Un wenn he em fat krigt, denn ritt he em, un schümt, un gnirscht -mit de Tähn, un he tehrt af. Ik hef mit Din Jüngers spraken, dat se em -utdrievt, un se künnt dat nich. - -19. He antworte em awer, un sprok: O, du unglövig Geslecht, wa lang -schall Ik mit ju lieden? Bringt em her to Mi. - -20. Un se brochen em her to Em. Un sogliek, as Em de Geist sehn dä, reet -he em, un full up de Eer, un wölter sik un de Schum stunn em vör den Mund. - -21. Un He frog sin Vader: Wa lang is dat, dat em düt wedderfahrn is? He -sprok: vun Kind up; - -22. Un oft hett he em in dat Füer un in dat Water smeten, dat he em -umbroch. Kannst Du awer wat, so erbarm Di öwer uns, un help uns. - -23. JEsus awer sprok to em: Wenn du gloven kunnst. Alle Saken sünd för -den möglich, de dar glovt. - -24. Do schreeg dat Kind sin Vader mit Thranen, un sprok: Ik glov, leeve -HErr, help min Unglov! _Luk. 17, 5._ - -25. As nu JEsus sehn dä, dat dat Volk toleep, bedroh He den unreinen -Geist, un sprok to em: Du spraklose un dove Geist, Ik befehl di, dat du -vun em utfahrst, un fahrst vun nu an nich mehr in em. - -26. Do schreeg he, un reet em heel, un fahr ut. Un he war as weer he dod, -dat ok veele sän: He is dod. - -27. JEsus awer greep em bi de Hand un rich em up, un he stunn up. - -28. Un as He to Hus keem, frogen Em Sin Jüngers alleen: Worum kunnen wi -em nich utdrieven? _Matth. 17, 19._ - -29. Un He sprok: Düsse Art kann up keen Wies anners utfahrn, as dörch -Beden un Fasten. - -30. Un se gungen vun dar weg un gungen dörch Galiläa, un He wull nich, -dat dat Jemand weten schull. - -31. He lehr awer Sin Jüngers, un sprok to se: De Minschensöhn ward -öwerantwort warrn in de Minschen ehr Hann, un se ward Em dod maken; un -wenn He dod makt is, so ward He an den drütten Dag upstahn. _Matth. 17, -22._ - -32. Awer se verstunnen dat Wort nich, un fürchten sik, Em to fragen. - -33. Un He keem na Kapernaum. Un as He to Hus weer, frog He se: Wat harrn -ji mit enanner up den Weg? - -34. Se awer swegen still; denn se harrn mit enanner up den Weg streden, -wer de grötste weer. _Matth. 18, 1. Luk. 9, 46._ - -35. Un He sett Sik, un reep de Twölf, un sprok to se: Wenn jemand de -eerste wesen will, de schall de letzte wesen vör All, un All ehr Knecht. - -36. Un He neem en lütt Kind, un stell dat merrn mank se, un küß dat un -sprok to se: - -37. Wer son lütt Kind annimmt in Min Nam, de nimmt Mi an, un wer Mi -annimmt, de nimmt nich Mi an, sonnern den, de Mi schickt hett. - -38. Johannes awer antworte Em, un sprok: Meister, wi seegen een, de drev -Düvels in Din Nam ut, de uns nich nafolgen dä. Un wi verboden dat em -darum, dat he uns nich nafolgen dä. _Luk. 9, 49. 4. Mos. 11, 27. 28._ - -39. JEsus awer sprok: Ji schüllt em dat nich verbeeden. Denn dar is Nüms, -de en Wunner dohn kann in Min Nam, un mag öwel vun Mi reden. _1. Cor. 12, -3._ - -40. Wer nich gegen uns is, de is för uns. _Matth. 12, 30._ - -41. Wer ju awer en Beker Water to drinken gift in Min Nam, darum, dat -ji Christus tohört; wahrlich, Ik segg ju, dat ward em nich unbelohnt -blieven. _Matth. 10, 42._ - -42. Un wer een vun de Lütten, de an Mi glovt, Argernis gift, den weer dat -beter, dat em en Mölsteen an sin Hals hangt war, un he in den See smeten -war. _Matth. 18, 6._ - -43. Wenn di awer din Hand Argernis geven deiht, so hau se af. Dat is för -di beter, dat du as en Kröpel to dat Leven ingeihst, as dat du twee Hann -hest un fahrst in de Höll, in dat ewige Füer; _Matth. 5, 30. Mark. 18, 8._ - -44. Dar ehr Worm nich starvt, un ehr Füer nich utgeiht. _Jes. 66, 24._ - -45. Wenn di din Fot Argernis geven deiht, so hau em af. Dat is di beter, -dat du lahm to dat Leven ingeihst, as dat du twee Föt harrst, un warrst -in de Höll smeten, in dat ewige Füer; _Matth. 18, 8._ - -46. Dar ehr Worm nich starvt, un ehr Füer nich utgeiht. - -47. Wenn di din Oog Argernis geven deiht, so smiet dat vun di. Dat is di -beter, dat du eenögig in GOttes Riek ingeihst, as dat du twee Ogen hest, -un warrst in dat höllische Füer smeten; _Matth. 5, 29._ - -48. Dar ehr Worm nich starvt, un ehr Füer nich utgeiht. - -49. Dat mutt alltomal mit Füer solten warrn, un all dat Opfer ward mit -Solt solten. _3. Mos. 2, 13._ - -50. Dat Solt is gut; wenn awer dat Solt dumm ward, womit ward man denn -solten? Heft Solt bi ju, un hebbt Freden mank ju. _Matth. 5, 13. Luk. 14, -34._ - - -Dat 10. Kapitel. - -1. Un He mak Sik up, un keem vun dar in de Ortschaften vun dat jüdische -Land, up gündsiet vun den Jordan, un dat Volk gung wedder in Hupen to Em, -un as Sin Gewohnheit weer, lehr He se. _Matth. 19, 1._ - -2. Un de Pharisäers treden to Em, un frogen Em, ob en Mann sik scheeden -kunn vun sin Fru, un versöchten Em darmit. - -3. He antworte awer, un sprok: Wat hett ju Moses befahln? - -4. Se sproken: Moses hett tolaten, en Scheedebref to schrieven, un sik to -scheeden. _5. Mos. 24, 1. Matth. 5, 31._ - -5. JEsus antworte un sprok: Wegen ju Hartens Hartigkeit hett he ju son -Gebot schreven. - -6. Awer vun Anfang vun de Kreatur hett se GOtt schapen een Mann un een -Fru. _1. Mos. 1, 27._ - -7. Darum ward en Minsch sin Vader un Moder verlaten, un ward sin Fru -anhangen. _Matth. 19, 5._ - -8. Un de twee ward een Fleesch wesen. So sünd se nu nich twee, sonnern -een Fleesch. _1. Cor. 6, 16._ - -9. Wat denn GOtt tosamenfogt hett, dat schall de Minsch nich scheeden. -_Matth. 19, 6._ - -10. Un to Hus frogen Em Sin Jüngers noch eenmal um datsülvige. - -11. Un He sprok to se: Wer sik scheedt vun sin Fru, un friet en anner, -de brickt de Eh an ehr; _Matth. 5, 32._ - -12. Un wenn sik en Fru scheedt vun ehrn Mann, un friet en annern, de -brickt ehr Eh. - -13. Un se brochen lütte Kinner to Em, dat He se anröhrn dä. De Jüngers -awer fahrn de bös an, de se drogen. _Matth. 19, 13. 14. Luk. 18, 15._ - -14. As dat awer JEsus sehn dä, war He unwillig, un sprok to se: Lat de -lütten Kinner to Mi kamen un wehrt se nich; denn ehr is GOtt Sin Riek. - -15. Wahrlich, Ik segg ju: Wer GOtt Sin Riek nich empfangen deiht as en -lütt Kind, de ward nich rin kamen. _Matth. 18, 3._ - -16. Un He neem se an Sin Hand, lä de Hann up se, un segen se. _Mark. 9, -36. Matth. 19, 15._ - -17. Un as He rut gahn weer up den Weg, leep een vörut, knee vör Em dal, -un frog Em: Min gude Meister, wat schall ik dohn, dat ik dat ewige Leven -arven doh? _Matth. 19, 16. Luk. 18, 18._ - -18. Awer JEsus sprok to Em: Wat heetst du Mi gut? Nüms is gut, denn de -eenige GOtt. - -19. Du weetst ja de Gebote wol: Du schast nich ehebreken. Du schast keen -dod maken. Du schast nich stehlen. Du schast nich falsch Tügnis reden. Du -schast Nüms bedregen. Ehr din Vader un Moder. _2. Mos. 20, 12. 5. Mos. 5, -16._ - -20. He antworte awer, un sprok to Em: Meister, dat hef ik Allns holn vun -min Jugend up. - -21. Un JEsus seeg em an, un harr em leef, un sprok to em: Eens fehlt di. -Gah hen, verkop Allns, wat du hest, un gev dat de Armen, so warrst du en -Schatz in den Himmel hebben; un kumm, folg Mi na, un nimm dat Krüz up di. -_Matth. 6, 20. Luk. 12, 33._ - -22. He awer war trurig öwer de Red, un gung trurig darvun, denn he harr -veele Göder. - -23. Un JEsus seeg Sik um, un sprok to Sin Jüngers: Wa swar ward de Rieken -in dat Riek GOttes kamen. - -24. De Jüngers awer verfehrn sik öwer Sin Red. Awer JEsus antworte -wedderum, un sprok to se: Leeve Kinner, wa swar is dat, dat de, de ehr -Vertrun up Riekdom setten doht, in dat Riek GOttes kamt! _Ps. 62, 11. 1. -Tim. 6, 17._ - -25. Dat is lichter, dat en Kameel dörch en Nadeloog gahn dä, as dat en -riek Minsch in GOtt Sin Riek kamen deiht. - -26. Se verfehrn Sik awer noch veel mehr, un sproken unner eenanner: Wer -kann denn selig warrn? - -27. JEsus awer seeg se an, un sprok: Bi de Minschen is dat unmöglich, -awer nich bi GOtt; denn alle Dinge sünd möglich bi GOtt. _Luk. 1, 37._ - -28. Do sä Petrus to Em: Süh, wi hebbt Allns verlaten, un sünd Di nafolgt. -_Matth. 19, 27. Luk. 5, 11. 18, 28._ - -29. JEsus antworte, un sprok: Wahrlich, Ik segg ju: Dar is Nüms, wenn -he verlett Hus, oder Bröder, oder Swestern, oder Vader oder Moder, um -Minetwilln, un um dat Evangelium willn, - -30. De nich hunnertfältig empfangen deiht, nu in düsse Tied, Hüser, un -Bröder, un Swestern, un Moder, un Kinner, un Äcker, mit Verfolgungen, un -in de tokünftige Welt dat ewige Leven. - -31. Veele awer ward de Letzten wesen, de de Eersten sünd, un de Eersten -wesen, de de Letzten sünd. _Matth. 19, 30. Mark. 20, 16. Luk. 13, 30._ - -32. Se weern awer up den Weg un gungen rup na Jerusalem; un JEsus gung -vör se her, un se verfehrn sik, folgten Em na, un weern bang. Un JEsus -neem awermals de Twölf to Sik, un sä se, wat Em wedderfahrn war: _Matth. -17, 22._ - -33. Seht, wi gaht rup na Jerusalem, un de Minschensöhn ward öwerantwort -warrn de Hohenpresters un Schriftgelehrten, un se ward Em verdammen to -den Dod, un öwerantworten de Heiden. _Matth. 16, 21._ - -34. De ward Em verspotten un geißeln, un Em anspiegen, un dod maken; un -an den drütten Dag ward He wedder upstahn. - -35. Do gungen to Em Jakobus un Johannes, Zebedäus sin Söhns, un sproken: -Meister, wi wüllt, dat du uns deihst, wat wi Di beden ward. _Matth. 20, -20._ - -36. He sprok to se: Wat wüllt ji, dat Ik ju dohn schall? - -37. Se sproken to Em: Gif uns, dat wi sitt, de een to Din rechte un de -anner to Din linke Hand, in Din Herrlichkeit. - -38. JEsus awer sprok to se: Ji weet nich, wat ji beden doht. Könnt ji den -Kelch drinken, den Ik drinken doh, un ju döpen laten mit de Döp, dar Ik -mit döfft ward? _Matth. 20, 22. Luk. 12, 50._ - -39. Se sproken to Em: Ja, wi künnt dat wol. JEsus awer sprok to se: Twar -ward ji den Kelch drinken, den Ik drink, un döfft warrn mit de Döp, dar -Ik mit döfft ward; _Apost. 12, 2._ - -40. Awer to sitten to Min rechte un linke Hand, steiht Mi nich to, ju to -geven, sonnern weken dat bereitet is. _Matth. 25, 34._ - -41. Un as dat de Tein hörten, warn se unwillig öwer Jakobus un Johannes. - -42. Awer JEsus reep se, un sprok to se: Ji weet, dat de weltlichen -Fürsten herrschen doht, un de Mächtigen mank se Gewalt hebbt. _Matth. 20, -25. Luk. 22, 25._ - -43. Awer so schall dat mank ju nich wesen; sonnern wer grot warrn will -mank ju, de schall ju Deener wesen. - -44. Un wer mank ju will de Vörnehmste wesen, de schall all ehr Knecht -wesen. _1. Pet. 5, 3._ - -45. Denn ok de Minschensöhn is nich kamen, dat He Sik deenen lett, -sonnern dat He deenen deiht, un gev Sin Leven to en Betahlung för veele. -_Matth. 20, 28._ - -46. Un se keemen na Jericho. Un as He ut Jericho gung, He un Sin Jüngers, -un veel Volk; dar seet en Blinden, Bartimäus, Timäus sin Söhn, an den -Weg, un bettel. _Matth. 20, 29. 30. Luk. 18, 35._ - -47. Un as he hörn dä, dat dar JEsus vun Nazareth weer, fung he an to -schrien, un to seggen: JEsus, Du Söhn Davids, erbarm Di öwer mi! - -48. Un veele bedrohten em, he schull still swiegen. He awer schreeg heel -veel mehr: Du Söhn Davids, erbarm Di öwer mi! - -49. Un JEsus stunn still, un leet em ropen. Un se repen den Blinden, un -sproken to em: Hef guden Moth, stah up, He röpt di. - -50. Un he smeet sin Kleed vun sik, stunn up, un keem to JEsus. - -51. Un JEsus antworte, un sprok to em: Wat wullt du, dat Ik di dohn -schall? De Blinde sprok to Em: Rabbuni, dat ik sehend ward. - -52. JEsus awer sprok to em: Geh hen, din Glov hett di holpen. Un sogliek -war he sehend, un folg Em na up den Weg. - - -Dat 11. Kapitel. - -1. Un as se neeg bi Jerusalem keemen, na Bethphage un Bethanien, an den -Ölbarg, schick He twee vun Sin Jüngers, _Matth. 21, 1. Luk. 19, 29. Joh. -12, 12._ - -2. Un sprok to se: Gaht hen in den Flecken, de vör ju liggt, un gliek, -wenn ji rin kamt, ward ji finnen en Fahlen anbunnen, up dat noch keen -Minsch seten hett. Löst dat af un bringt dat her. - -3. Un wenn jemand to ju seggen ward: Warum doht ji dat? so sprekt: De -HErr brukt dat. So ward He dat bald herschicken. - -4. Se gungen hen, un funnen dat Fahlen anbunnen bi de Döhr, buten up de -Wegscheed, un lösten dat af. - -5. Un weke, de dar stunnen, sproken to se: Wat makt ji, dat ji dat Fahlen -losmakt? - -6. Se sän awer to se, as se JEsus gebaden harr; un de leten dat to. - -7. Un se brochen dat Fahlen to JEsus, un län ehr Kleder darup, un He sett -Sik darup. _Joh. 12, 14._ - -8. Veele awer bredten ehr Kleder up den Weg, weke hauen Telgen vun de -Böm, un streuten se up den Weg. - -9. Un de vöran gungen, un de nafolgten, schregen un sproken: Hosianna, -gelavt wes’, de dar kummt in den HErrn Sin Namen! _Joh. 12, 13._ - -10. Gelavt wes’ dat Riek vun unse Vader David, dat dar kummt in den HErrn -Sin Namen! Hosianna in de Höh! - -11. Un de HErr gung rin to Jerusalem, un in den Tempel, un He beseeg -Allns, un an den Abend gung He rut na Bethanien mit de Twölf. - -12. Un den annern Dag, as se vun Bethanien gungen, harr He Hunger. - -13. Un seeg en Fiegenbom vun wieden, de dar Bläder harr; do trä He hento, -ob He dar wat up finnen kunn. Un as He hento keem, funn He nicks as blot -Bläder, denn dat weer noch keen Tied, dat Fiegen darup wesen schulln. - -14. Un JEsus antworte, un sprok to em: Nu eet vun di Nüms keen Frucht -ewiglich! Un Sin Jüngers hörn dat. - -15. Un se keemen na Jerusalem. Un JEsus gung in den Tempel, fung an, un -drev rut de Verköpers un Köpers in den Tempel; un de Weßlers ehr Dischen -un de Duvenkrämers ehr Stöhl stött He um; _Matth. 21, 12. Luk. 19, 45._ - -16. Un leet nich to, dat jemand wat dörch den Tempel drog. - -17. Un He lehr, un sprok to se: Steiht dar nich schreven: Min Hus schall -heeten en Bedhus för alle Völker? Ji awer hebbt en Mörderkul darut makt. -_Jes. 56, 7. Jer. 7, 11._ - -18. Un dat keem vör de Schriftgelehrten un Hohenpresters; un se trachten -darna, wa se Em umbrochten. Se weern awer bang för Em, denn all dat Volk -verwunner sik öwer Sin Lehr. _Luk. 19, 47. 48._ - -19. Un an den Abend gung He rut vör de Stadt. - -20. Un an den Morgen gungen se voröwer, un seegen den Fiegenbom, dat he -verdrögt weer, bet up de Wuddel. _Matth. 21, 20._ - -21. Un Petrus dach daran, un sprok to Em: Rabbi, süh, de Fiegenbom, den -Du verflucht hest, is verdrögt. _Ebr. 6, 8._ - -22. JEsus antworte, un sprok to se: Hebbt Glov an GOtt. - -23. Wahrlich, Ik segg ju: wer to düssen Barg seggen dä: »Hev di up, un -smiet di in den See« un twiefel nich in sin Hart, sonnern glov, dat dat -geschehn ward, wat he seggt, so ward dat em geschehn, wat he seggt. -_Matth. 17, 20._ - -24. Darum segg Ik ju: Allns, wat ji beden doht in ju Gebet, glovt man, -dat ji dat kriegen ward, so ward dat ju warrn. _Matth. 7, 7. Mark. 21, -22. Luk. 11, 9._ - -25. Un wenn ji staht un bedt, so vergevt, wenn ji wat gegen jemand hebbt, -up dat ok ju Vader in den Himmel ju vergev ju Fehlers. - -26. Wenn ji awer nich vergeven ward, so ward ju ju Vader, de in den -Himmel is, ju Fehlers ok nich vergeven. _Matth. 6, 15._ - -27. Un se keemen nochmal na Jerusalem. Un as He in den Tempel gung, -keemen to Em de Hohenpresters un Schriftgelehrten un de Öllsten, _Matth. -21, 23. Luk. 20, 1._ - -28. Un sproken to Em: Ut wat för Macht deihst Du dat? Un wer hett Di de -Macht geven, dat Du so wat deihst? _2. Mos. 2, 14._ - -29. JEsus awer antworte, un sprok to se: Ik will ju ok en Wort fragen; -antwort Mi, so will Ik ju seggen, ut wat för Macht Ik dat doh. - -30. Johannes sin Döp, weer se vun den Himmel, oder vun Minschen? Antwort -Mi! - -31. Un se dachen bi sik sülvst, un sproken: Seggt wi, se weer vun den -Himmel, so ward He seggen: Warum hebbt ji em denn nich glovt? _Luk. 7, -30._ - -32. Seggt wi awer, se weer vun Minschen, so fürcht wi uns vör dat Volk. -Denn se gloven all, dat Johannes en rechte Prophet weer. - -33. Un se antworten un sproken to JEsus: Wi weet dat nich. Un JEsus -antworte, un sprok to se: So segg Ik ju ok nich, ut wat för Macht Ik so -wat doh. - - -Dat 12. Kapitel. - -1. Un He fung an, to se dörch Glieknisse to reden: En Minsch plant en -Wienbarg, un trock dar en Tun rum, un grav en Wienpress’, un bu’ en -Thorn, un dä em ut an de Wiengarners, un trock öwer Land. _Ps. 80, 9. -Jes. 5, 1. Matth. 21, 33._ - -2. Un schick en Knecht hen, as de Tied keem, to de Wiengarners, dat he -vun de Wiengarners neem vun de Wiendruven. - -3. Se neemen em awer, un slogen em, un leten em lerrig vun sik. - -4. Awermals schick he to se en annern Knecht; densülven smeten se an den -Kopp mit Steen, un leten em mit Schimp vun sik. - -5. Awermals schick he en annern; densülven maken se dod: un veele annere, -weke slogen se, weke maken se dod. - -6. Do harr he noch en eenzigen Söhn, de weer em leef; den schick he -toletzt ok to se, un sprok: Se ward sik vör min Söhn schuen. - -7. Awer desülven Wiengarners sproken unner eenanner: Düt is de Arv, lat -uns em dod maken, so ward dat Arv uns wesen. _Ps. 2, 2. 8. Matth. 26, 3._ - -8. Un se neemen em, un maken em dod, un smeten em rut vör den Wienbarg. -_Ebr. 13, 12._ - -9. Wat ward nu de HErr vun den Wienbarg dohn? He ward kamen, un de -Wiengarners umbringen, un den Wienbarg annern geven. - -10. Hebbt ji ok nich lesen düsse Schrift: »De Steen, den de Bulüd -wegsmeten hebbt, de is en Ecksteen warn; _Matth. 21, 42._ - -11. Vun den HErrn is dat geschehn, un dat is wunnerlich vör uns’ Ogen?« - -12. Un se trachteten darna, wa se Em grepen, (un weern doch bang vör dat -Volk,) denn se verstunn, dat He up se düt Glieknis redt harr; un se leten -Em, un gungen darvun. _Matth. 14, 5._ - -13. Un se schicken to Em weke vun de Pharisäers ehr un Herodes sin -Deeners, dat se Em fungen in Worten. _Matth. 22, 15. Luk. 20, 20._ - -14. Un se keemen, un sproken to Em: Meister, wi weet, dat Du wahrhaftig -büst, un fragst na Nüms. Denn Du kümmerst Di um dat Ansehn vun de -Minschen nich, sonnern Du lehrst den Weg GOttes recht. Is dat recht, dat -man den Kaiser Stüer gift, oder nich? Schüllt wi em geven, oder nich -geven? - -15. He mark awer ehr Heuchelie, un sprok to se: Wat versökt ji Mi? Bringt -Mi en Groschen her, dat Ik em seh. - -16. Un se brochen Em en. Do sprok He: Wokeen sin Bild un Upschrift is -dat? Se sproken to Em: Den Kaiser sin. - -17. Do antworte JEsus, un sprok to se: So gevt den Kaiser, wat den Kaiser -sin is, un GOtt, wat GOtt Sin is. Un se verwunnerten sik öwer Em. - -18. Do treden de Sadducäer to Em, de darför holt, dat keen Uperstahung -is; de frogen Em, un sproken: _Matth. 22, 23. Luk. 20, 27._ - -19. Meister, Moses hett uns schreven: Wenn Een sin Broder starvt, un lett -en Fru na, un lett keen Kinner na, so schall sin Broder düsse Fru nehmen, -un sin Broder Nakamen tügen. _5. Mos. 25, 5. Matth. 22, 24. Luk. 20, 28._ - -20. Nu sünd dar söven Bröder west. De eerste neem en Fru; de storv un -leet keen Nakamen na. - -21. Un de anner neem se, un storv, un leet ok keen Nakamen na. De drütte -desglieken. - -22. Un alle söven neemen se, un leeten keen Nakamen na. Toletzt na allen -storv de Fru ok. - -23. Nu in de Uperstahung, wenn se wedder upstaht, wokeen vun düsse sin -Fru ward se wesen? Denn söven hebbt se ton Fru hatt. - -24. Do antworte JEsus, un sprok to se: Is dat nich also? Ji irrt ju, -darum, dat ji nich weet vun de Schrift, noch vun GOtt Sin Kraft. - -25. Wenn se vun de Doden upstahn ward, so ward se nich frien, noch sik -frien laten, sonnern se sünd as de Engeln in den Himmel. _Matth. 22, 30._ - -26. Awer dat se wedder upstahn ward vun de Doden, hebbt ji dat nich -les’t in dat Bok Moses, as GOtt bi den Busch to em sä, un sprok: »Ik bün -Abraham sin GOtt, Isaak sin GOtt, un Jakob sin GOtt?« _2. Mos. 3, 6._ - -27. GOtt is awer nich de Doden ehr GOtt, sonnern de Lebendigen ehr GOtt. -Darum sünd ji heel in Biesternis. - -28. Un een vun de Schriftgelehrten, de se tohört harr, as se sik mit -enanner befrogen, trä to Em, un seeg, dat He se fien antwort harr, un -frog Em: Wat för een is dat vörnehmste Gebot vör alle? _Matth. 22, 35. -Luk. 10, 25._ - -29. JEsus awer antworte em: Dat vörnehmste Gebot vör alle Gebote is dat: -Hör, Israel, de HErr, uns’ GOtt, is en eenigen GOtt; _5. Mos. 6, 4. 5._ - -30. Un du schast GOtt, din HErrn, leef hebben vun ganzen Harten, vun -ganze Seel, vun ganzen Gemöth, un vun all din Kräfte. Dat is dat -vörnehmste Gebot. _Matth. 22, 37. Luk. 10, 27._ - -31. Un dat anner is em liek: Du schast din Neegsten leef hebben as di -sülvst. Dar is keen anner gröter Gebot as düsse. _3. Mos. 19, 18. Matth. -22, 39. Joh. 13, 34. 15, 12. 17. Röm. 13, 9. Gal. 5, 6. 14. Mark. 6, 2. -Eph. 5, 2. 1. Thess. 4, 9._ - -32. Un de Schriftgelehrte sprok to Em: Meister, Du hest wahrlich recht -redt; denn dar is Een GOtt, un is keen anner as He. _5. Mos. 4, 35. 6, 4. -Jes. 45, 6._ - -33. Un densülven leef hebben vun ganzen Harten, vun ganzen Gemöth, vun -ganze Seel, un vun allen Kräften, un sin Neegsten leeven as sik sülvst, -dat is mehr as Brandopfer un alle Opfer. - -34. As JEsus awer seeg, dat he vernünftig antworten dä, sprok He to em: -Du büst nich wiet af vun GOtt Sin Riek. Un dar dorf Em Nüms wieder fragen. - -35. Un JEsus antworte un sprok, as He lehr in den Tempel: Wa seggt de -Schriftgelehrten, Christus is David sin Söhn? _Matth. 22, 42. Luk. 20, -40._ - -36. He awer, David, sprickt dörch den hilligen GEist: De HErr hett seggt -to min HErr: Sett di to Min rechte Hand, bet dat Ik Din Fiende legg to -Din Föt ehr Schemel. _Ps. 110, 1. Matth. 22, 44._ - -37. Dar nennt Em ja David sin HErr; woans is He denn sin Söhn? Un veel -Volk hör Em geern. - -38. Un He lehr se, un sprok to se: Seht ju vör vör de Schriftgelehrten, -de in lange Kleder gaht, un lat sik geern up den Markt gröten. _Matth. -23, 3. Luk. 11, 43. 20, 46._ - -39. Un sitt geern baben an in de Scholen, un öwer Disch bi dat Abendeten. - -40. Se fret de Wetfruen ehr Hüs’, un sprekt to en Schien lange Gebete. -Desülven ward darum mehr Verdamnis kriegen. _Matth. 23, 14._ - -41. Un JEsus sett Sik den Gotteskasten gegenöwer, un seeg, woans dat Volk -Geld in den Gotteskasten leggen dä. Un veele Rieke lä’n veel rin. _2. -Kön. 12, 9. Luk. 21, 1._ - -42. Un dar keem en arme Wetfru, un lä twee Scherflein rin, de makt een -Penning. - -43. Un He reep Sin Jüngers to Sik, un sprok to se: Wahrlich, Ik segg ju: -Düsse arme Wetfru hett mehr in den Gotteskasten leggt as alle, de darin -leggt hebbt. - -44. Denn se hebbt all vun ehr Öwerfloth rinleggt, düsse awer hett vun ehr -Armoth, Allns, wat se harr, ehr ganze Nahrung rinleggt. - - -Dat 13. Kapitel. - -1. Un as He ut den Tempel gung, sprok een vun Sin Jüngers to Em: Meister, -süh, wat för Steen un wat för en Gebüd’ dat is! - -2. Un JEsus antworte, un sprok to em: Sühst du wol all düt grote Buwark? -Nich een Steen ward up den annern blieven, de nich tweibraken ward. _Luk. -19, 44._ - -3. Un as He up den Ölbarg seet, den Tempel gegenöwer, frogen Em besonners -Petrus un Jakobus un Johannes un Andreas: _Luk. 21, 7._ - -4. Segg uns, wannehr ward dat Allns geschehn? un wat ward dat Teken -wesen, wenn dat Allns schall vollendt warrn? - -5. JEsus antwort se, un fung an to seggen: Seht to, dat ju Nüms verföhrn -deiht! - -6. Denn dar ward veele unner Min Nam kamen, un seggen: »Ik bün Christus,« -un ward veele verföhrn. _Jer. 14, 14._ - -7. Wenn ji awer hörn ward vun Kriegen un Gerüchten vun Kriegen, so ward -nich bang, dat mutt so geschehn. Awer dat Enn is noch nich dar. - -8. Dar ward een Volk gegen dat anner upstahn, un een Königriek öwer dat -anner. Un ward geschehn Eerdbeven hier un dar, un ward wesen düre Tied un -Schrecken. Dat is de Anfang vun de Noth. _Matth. 24, 7._ - -9. Ji awer seht ju vör! Denn se ward ju öwerantworten vör de Rathüs’ un -Scholen, un ji möt sla’n warrn, un vör Fürsten un Könige möt ji föhrt -warrn um Mintwilln, to en Tügnis öwer se. _Matth. 24, 9. Luk. 21, 12. -Joh. 16, 2._ - -10. Un dat Evangelium mutt vörher predigt warrn mank alle Völker. - -11. Wenn se ju nu wegföhrn un öwerantworten ward, so makt ju keen Sorg, -wat ji reden schüllt, un bedenkt ju nich vörher, sonnern wat ju to düsse -Stunn geven ward, dat redt. Denn ji sünd dat nich, de dar reden doht, -sonnern de hillige GEist. _Matth. 10, 19. Luk. 12, 11._ - -12. Dar ward awer een Broder den annern öwerantworten to den Dod, un de -Vader den Söhn, un de Kinner ward sik upsetten gegen de Öllern, un ward -se dod maken helpen. - -13. Un ji ward haßt warrn vun jedereen um Min Namen willn. Wer awer -bestännig blift bet an dat Enn, de ward selig. - -14. Wenn ji awer sehn ward den Gruel vun de Verwüstung, dar de Prophet -Daniel vun seggt hett, dat he steiht, dar he nich schall, (wer düt les’t, -de mark darup); wer denn in Judäa is, de flücht sik up de Bargen. _Matth. -24, 13._ - -15. Un wer up dat Dack is, de stieg nich dal in dat Hus, un kam nich rin, -wat to halen ut dat Hus. - -16. Un wer up dat Feld is, de wend sik nich um, sin Kleder to halen. - -17. Weh awer de Swangern un de, weke Kinner an de Bost hebbt to de Tied! - -18. Bedt awer, dat ju Flucht nich geschehn mag in den Winter. - -19. Denn in düsse Dag’ ward son Drövnisse wesen, as se niemals west sünd -vun Anfang up de Kreaturen, de GOtt schapen hett; un as ok nich warrn -ward. _Dan. 12, 1. Joel. 2, 2._ - -20. Un wenn de HErr düsse Dag’ nich afkört harr, war keen Minsch selig. -Awer wegen de Utwählten, de He utwählt hett, hett He düsse Dag’ afkört. - -21. Wenn nu Jemand to de Tied to ju seggen ward: »Süh, hier is Christus, -süh, dar is He,« so glovt dat nich. _Matth. 24, 23. Luk. 17, 23._ - -22. Denn dar ward sik erheven falsche Christus un falsche Propheten, de -Teken un Wunner doht, dat se ok de Uterwählten verföhrn muchen, wenn dat -möglich weer. _5. Mos. 13, 1. Matth. 24, 24. Luk. 21, 8._ - -23. Ji awer seht ju vör! Süh, Ik hef ju Allns vörher seggt. - -24. Awer to de Tied, na düsse Drövnisse, ward Sünn un Maand ehren Schien -verleern. - -25. Un de Steern ward vun den Himmel falln un de Himmelskräfte ward sik -bewegen. - -26. Un denn ward se sehn den Minschensöhn kamen in de Wolken, mit grote -Kraft un Herrlichkeit. _Dan. 7, 13._ - -27. Un denn ward He Sin Engeln utschicken un ward versammeln Sin -Uterwählten vun de veer Winden, vun dat Enn vun de Eer bet to dat Enn vun -den Himmel. _Matth. 13, 41._ - -28. An den Fiegenbom lehrt en Glieknis. So bald as sin Twiegen saftig -ward, un Bläder kriegt, so weet ji, dat de Sommer neeg bi is. - -29. Also ok, wenn ji seht, dat so wat geschüht, so weet, dat dat neeg vör -de Döhr is. - -30. Wahrlich, Ik segg ju: Düt Geslecht ward nich vergahn, bet dat düt -Allns geschüht. - -31. Himmel un Eer ward vergahn; Min Wör’ awer ward nich vergahn. _Matth. -24, 35._ - -32. Vun den Dag awer un de Stunn weet Nüms, ok de Engeln in den Himmel -nich, ok de Söhn nich, sonnern alleen de Vader. _Matth. 24, 36._ - -33. Seht to, wakt un bedt, denn ji weet nich, wenn de Tied is. _Matth. -25, 13. Luk. 12, 40._ - -34. Gliek as en Minsch, de öwer Land trock, un verleet sin Hus, un gev -sin Knechts Macht, en jeden sin Dagwark, un befohl den Döhrwächter, he -schull waken. _Luk. 19, 12._ - -35. So wakt nu, denn ji weet nich, wenn de Husherr kummt, ob he kummt up -den Abend, oder to Mitternacht, oder um de Tied vun de Hahnenkreih, oder -Morgens; - -36. Up dat he nich unverwahrens kummt un findt ju slapen. - -37. Wat ik awer ju segg, dat segg ik to all: Wakt! - - -Dat 14. Kapitel. - -1. Un na twee Dag’ war dat Ostern, un de Dag’ vun de söten Bröd. Un de -Hohenpresters un Schriftgelehrten söchten, woans se Em mit List grepen un -dod maken dän. _Matth. 26, 2. Luk. 22, 1. Joh. 13, 1._ - -2. Se sproken awer: Jo nich up dat Fest, up dat dar keen Uprohr ward in -dat Volk! - -3. Un as He to Bethanien weer in Simon den Utsätzigen sin Hus, un to -Disch sitten dä, dar keem en Fru, de harr en Glas mit unverfälscht un -köstlich Nardenwater. Un se brok dat Glas twei un got dat up Sin Kopp. -_Matth. 26, 6. Luk. 7, 38. Joh. 11, 2. 12, 3._ - -4. Dar weern enige, de warn unwillig, un sproken: Wat schall doch düsse -Unrat? _Matth. 26, 8._ - -5. Man kunn dat Water för mehr as dree hunnert Groschen verkofft hebben, -un datsülve de Armen geven. Un murrten öwer se. - -6. JEsus awer sprok: Lat se mit Freden! Wat bekümmert ji se? Se hett en -gut Wark an Mi dahn. - -7. Ji hebbt alle Tied Arme bi ju, un wenn ji wüllt, künnt ji se wat -Gudes dohn, Mi awer hebbt ji nich alle Tied. _5. Mos. 15, 11._ - -8. Se hett dahn, wat se kunn. Se is tovör kamen, Min Lieknam to salven to -Min Begräfnis. - -9. Wahrlich, Ik segg ju: Wo düt Evangelium predigt ward in alle Welt, dar -ward man ok dat seggen to ehr Gedächtnis, wat se nu dahn hett. - -10. Un Judas Ischarioth, een vun de Twölf, gung hen to de Hohenpresters, -dat he Em verraden dä. _Matth. 26, 14. Luk. 22, 3. 4._ - -11. As se dat hörn, warn se froh, un versproken em Geld to geven. Un he -söch, woans he Em paßlich verraden kunn. - -12. Un an den eersten Dag vun de söten Brode, dar man dat Osterlamm -opfern deiht, sproken Sin Jüngers to Em: Wo wullt Du, dat wi hengaht un -toricht, dat Du dat Osterlamm eten magst? _Matth. 26, 17. Luk. 22, 7. 8._ - -13. Un he schick twee vun Sin Jüngers hen, un sprok to se: Gaht hen in de -Stadt, un ju ward en Minsch in de Möt kamen, de drigt en Kruk mit Water, -folgt em na. _Luk. 22, 8._ - -14. Un wo he hengeiht, dar sprekt to den Huswirt: De Meister lett di -seggen: Wo is dat Gasthus, dar Ik dat Osterlamm eten doh mit Min Jüngers? - -15. Un he ward ju en groten Saal wiesen, de mit Pulsters versehn is; -darsülvst richt för uns to. - -16. Un de Jüngers gungen rut, un keemen in de Stadt, un funn’ dat, as He -se seggt harr, un bereiten dat Osterlamm. - -17. An den Abend awer keem He mit de Twölf. _Matth. 26, 20._ - -18. Un as se to Disch sitten un eten dän, sprok JEsus: Wahrlich, Ik segg -ju: Een vun ju, de mit Mi eten deiht, ward Mi verraden. _Luk. 22, 21._ - -19. Un se warn trurig, un sän to Em, een na den annern: Bün ik dat? Un de -anner: Bün ik dat? - -20. He antwort, un sprok to se: Een vun de Twölf, de mit Mi in de -Schöddel stippt. - -21. Twar, de Minschensöhn geiht hen, as vun Em schreven steiht. Wehe awer -den Minsch, dörch weken de Minschensöhn verraden ward. Dat weer densülven -Minsch beter, dat he nie gebarn weer. - -22. Un as se eten, neem JEsus dat Brod, dank, un brok dat, un gev dat se, -un sprok: Nehmt, eet, dat is Min Fleesch. _Matth. 26, 26. Luk. 22, 19. 1. -Cor. 11, 23._ - -23. Un neem den Kelch, un dank, un gev se den, un se drunken all darut. - -24. Un He sprok to se: Dat is Min Blot vun dat nie Testament, dat vör -veele vergaten ward. - -25. Wahrlich, Ik segg ju, dat Ik nu fortan nich drinken ward vun de -Druven vun den Wienstock, bet an den Dag, dar Ik dat drink in GOtt Sin -Riek. - -26. Un as se den Lofgesang spraken harrn, gungen se rut an den Ölbarg. -_Matth. 26, 30. Luk. 22, 39. Joh. 18, 1._ - -27. Un JEsus sprok to se: Ji ward ju in düsse Nacht all an Mi argern. -Denn dar steiht schreven: Ik warr den Harr sla’n, un de Schap ward sik -terstreun. _Zach. 13, 7. Matth. 26, 31. Joh. 16, 32._ - -28. Awer nadem Ik upstahn bün, will Ik vör ju hengahn in Galiläa. _Matth. -26, 32._ - -29. Petrus awer sä to Em: Un wenn se sik ok all argern dän, so wull Ik mi -doch nich argern. - -30. Un JEsus sprok to em: Wahrlich, Ik segg di, hüt in düsse Nacht, ehr -denn de Hahn twee Mal kreiht, warrst du Mi dree Mal verleugnen. _Matth. -26, 34. Luk. 22, 34. Joh. 13, 38._ - -31. He awer redt noch wieder: Ja, wenn ik ok mit Di starven schall, wull -ik Di doch nich verleugnen. Datsülvig glieken sän se all. - -32. Un se keemen na den Hof, mit Namen Gethsemane. Un He sprok to Sin -Jüngers: Sett ju hier dal, bet dat Ik hengah, un beden doh. _Matth. 26, -36. Luk. 22, 29. Joh. 18, 1._ - -33. Un He neem to Sik Petrus, un Jakobus, un Johannes, un fung an to -bevern un zaghaftig to warrn. - -34. Un sprok to se: Min Seel is bedrövt bet an den Dod; holt ju hier up, -un wakt. _Matth. 26, 38. Joh. 12, 27._ - -35. Un He gung en beten wieder, full up de Eer un bed’, dat, wenn dat -möglich weer, de Stunn vöröwer gung. _Luk. 22, 41._ - -36. Un sprok: Abba, Min Vader, Di is dat Allns möglich, nimm düssen Kelch -vun Mi; doch nich wat Ik will, sonnern wat Du wullt. _Luk. 1, 37. Matth. -26, 39. Joh. 6, 38._ - -37. Un He keem, un funn se slapen, un sprok to Petrus: Simon, slöppst du? -Büst du nich in Stand, en Stunn to waken? - -38. Wakt un bedt, dat ji nich in Anfechtung fallt. De Geist is willig; -awer dat Fleesch is swack. _Matth. 26, 41._ - -39. Un He gung wedder hen un be’, un sprok desülven Wör’. - -40. Un keem wedder, un funn se awermals slapen; denn ehr Ogen weern vull -Slap, un wussen nich, wat se Em antworten. - -41. Un He keem ton drütten Mal, un sprok to se: Ach, wüllt ji nu slapen -un ruhn? Dat is nu nog, de Stunn is kamen. Seht, de Minschensöhn ward -öwerantwort warrn in de Sünners ehr Hann. _Matth. 26, 45._ - -42. Staht up, lat uns gahn, seht, de Mi verraden deiht, is in de Neeg. -_Joh. 14, 31._ - -43. Un gliek, as He noch reden dä, keem herto Judas, een vun de Twölf, un -en grot Volk mit em, mit Swerdters un mit Stangen vun de Hohenpresters un -Schriftgelehrten un Öllsten. _Matth. 26, 47. Luk. 22, 47. Joh. 18, 3._ - -44. Un de Verräter harr se en Teken geven, un seggt: Weken ik küssen -ward, de is dat, den griept un föhrt Em seker af. - -45. Un as He keem, trä he gliek to Em, un sprok to Em: Rabbi, Rabbi, un -küß Em. _2. Sam. 20, 9._ - -46. De annern awer län ehr Hann an Em, un grepen Em. - -47. Een awer vun de, de darbi stunn, trock sin Swerdt rut, un slog den -Hohenprester sin Knecht, un hau em en Ohr af. _Matth. 26, 51. Luk. 22, -50._ - -48. Un JEsus antworte, un sprok to se: Ji sünd utgahn, as to en Mörder, -mit Swerdten un mit Stangen, Mi to fangen; - -49. Ik bün däglich bi ju in den Tempel west un hef lehrt, un ji hebbt Mi -nich grepen. Awer up dat de Schrift erfüllt war. _Ps. 69, 10._ - -50. Un de Jüngers verleeten Em alle un leepen weg. _Hiob. 19, 13._ - -51. Un dar weer en Jüngling, de folg Em na, de weer mit Linn’ kledt up de -blote Hut; un de Jünglings grepen em. - -52. He awer leet dat Linn’ fahrn, un leep nakelt darvun. - -53. Un se föhrn JEsus to den Hohenprester, darhen tosamen kamen weern -alle Hohenpresters un Öllsten un Schriftgelehrten. _Matth. 26, 57. Luk. -22, 54. Joh. 18, 13._ - -54. Petrus awer folg vun wieden bet in den Hohenprester sin Palast; un he -weer dar, un seet bi de Knechts un warm sik bi dat Füer. - -55. Awer de Hohenpresters un de ganze Rath söchen Tügnisse wedder JEsus, -up dat se Em ton Dod brochen, un se funnen nicks. _Matth. 26, 59. Apost. -6, 13._ - -56. Veele geven falsch Tügnis wedder Em; awer ehr Tügnisse keemen nich -öwereen. - -57. Un weke stunnen up, un geven falsch Tügnis wedder Em, un sproken: - -58. Wi hebbt hört, dat He sä: Ik will den Tempel, de mit Hann makt is, -afbreken un in dree Dag’ en annern bu’n, de nich mit Hann makt is. _Joh. -2, 19._ - -59. Awer ehr Tügnisse keemen noch nich öwereen. - -60. Un de Hohenprester stunn up unner se, un frog JEsus, un sprok: -Antwortst Du nicks to dat, wat düsse wedder Di tügt? - -61. He awer sweeg still, un antworte nicks. Do frog Em de Hohenprester -noch eenmal, un sprok to Em: Büst Du Christus, de Söhn vun den -Hochgelavten? _Jes. 53, 7._ - -62. JEsus awer sprok: Ik bün dat. Un ji ward sehn den Minschensöhn sitten -to de rechte Hand vun de Kraft, un kamen mit de Wolken vun den Himmel. -_Matth. 24, 30. 26, 64. Luk. 22, 69. 1. Thess. 4, 16._ - -63. Do reet de Hohenprester sin Rock entwei, un sprok: Wat brukt wi -wieder noch Tügen? _3. Mos. 10, 6._ - -64. Ji hebbt hört de Gotteslästerung! wat dünkt ju? Se awer verdammten Em -all, dat He de Dod verdeent harr. _Jer. 26, 11._ - -65. Do fungen weke an, Em antospiegen, un Sin Angesicht to bedecken, un -mit Füst to sla’n, un to Em to seggen: Prophezieh uns mal! Un de Knechts -slogen Em in dat Angesicht. _Matth. 26, 67._ - -66. Un Petrus weer unnen in den Palast; do keem een vun den Hohenprester -sin Deenstdierns rin. _Matth. 26, 69._ - -67. Un as se seeg Petrus sik warmen, seeg se Em an, un sprok: Un du -weerst ok mit den JEsus vun Nazareth. - -68. He leugne dat awer, un sprok: Ik kenn Em nich, weet ok nich, wat du -seggst. Un he gung rut na den Vörhof; un de Hahn kreih. - -69. Un de Deenstdiern seeg Em, un fung an, noch eenmal to seggen to de, -weke darbi stunn: Düsse is een vun se. _Matth. 26, 71._ - -70. Un he leugne dat nochmal. Un na en kleene Wiel sproken awermal to -Petrus, de darbi stunnen: Wahrlich, du büst een vun se; denn du büst en -Galiläer, un din Sprak lud’ grad ebenso. - -71. Awer he fung an, sik to verfluchen, un to swörn: Ik kenn den Minsch -nich, dar ji vun seggt. Un de Hahn kreih ton annern Mal. Do dacht Petrus -an dat Wort, dat JEsus to em sä: Ehr de Hahn twee Mal kreiht, warrst du -Mi dree Mal verleugnen. Un he fung an to weenen. _Matth. 26, 34. 75. Luk. -22, 34._ - - -Dat 15. Kapitel. - -1. Un bald an den Morgen heeln de Hohenpresters en Rath mit de Öllsten un -de Schriftgelehrten, darto de ganze Rath, un bunnen JEsus, un föhrn Em -hen, un öwerantworten Em Pilatus. _Matth. 27, 1. Luk. 22, 66. Joh. 18, -28._ - -2. Un Pilatus frog Em: Büst Du de Juden ehr König? He antworte awer, un -sprok to Em: Du seggst dat. _Joh. 18, 33._ - -3. Un de Hohenpresters beschülligten Em hart. - -4. Pilatus awer frog Em noch eenmal un sprok: Antwortst Du nicks? Süh, wo -hart se Di verklagt. _Matth. 27, 13._ - -5. JEsus awer antworte nicks mehr, so dat sik ok Pilatus verwunner. _Jes. -53, 7._ - -6. He plegg se awer up dat Osterfest een Gefangen los to geven, weken se -begehrten. _Joh. 18, 39._ - -7. Dar weer awer een, nennt Barabbas, fungen mit de Upröhrers, de in -Uprohr en Mord begahn harr. - -8. Un dat Volk gung rup, un be’ dat he dä, as he plegg. - -9. Pilatus awer antworte se: Wüllt ji, dat ik ju den König vun de Juden -los geven schall? - -10. Denn he wuß, dat Em de Hohenpresters ut Nied öwerantwort harrn. - -11. Awer de Hohenpresters reizten dat Volk, dat he se veel leever den -Barabbas los geven schull. - -12. Pilatus awer antworte wedder un sprok to se: Wat wüllt ji denn, dat -ik mit den dohn schall, den ji beschülligt, dat He en König vun de Juden -is? - -13. Se schregen awermals: Krüzig Em! - -14. Pilatus awer sprok to se: Wat hett He Slechtes dahn? Awer se schregen -noch veel mehr: Krüzig Em! - -15. Pilatus awer dach, dat Volk sin Willen to dohn, un gev se Barabbas -los, un öwergev se JEsus, dat He geißelt un krüzigt war. - -16. De Kriegsknechts awer föhrn Em hen in dat Richthus un repen tosamen -de ganze Schaar; _Matth. 27, 27._ - -17. Un trocken Em en Purpur an, un flechten en Kron vun Dornen, un setten -se Em up. _Joh. 19, 2._ - -18. Un fungen an Em to gröten: Gegröt schast Du wesen, König vun de Juden. - -19. Un slogen Em den Kopp mit dat Rohr, un bespegen Em, un fulln up de -Knee, un beden Em an. _Matth. 26, 67._ - -20. Un as se Em verspott harrn, trocken se Em den Purpur ut un trocken Em -Sin egen Kleder an, un föhrn Em rut, dat se Em krüzigen. _Matth. 27, 34._ - -21. Un dwungen een, de dar vörbi gung, nennt Simon vun Kyrene, de vun dat -Feld keem (de en Vader weer to Alexander un Rufus), dat he Em dat Krüz -drog. _Matth. 27, 32. Luk. 23, 36._ - -22. Un se brochen Em an de Stä Golgatha, dat is verdütscht: Schädelstä. -_Matth. 27, 33._ - -23. Un se geven Em Myrrhen in Wien to drinken; un He neem dat nich to -Sik. _Ps. 69, 22._ - -24. Un as se Em krüzigt harrn, deeln se sik Sin Kleder, un smeten dat Lot -darum, wer wat afkreeg. _Ps. 22, 19. Matth. 27, 35. Luk. 23, 34. Joh. 19, -24._ - -25. Un dat weer um de drütte Stunn, dat se Em krüzigten. - -26. Un dat weer baben öwer Em schreven, wat man Em Schuld gev, nämlich: -En König vun de Juden. _Matth. 27, 37._ - -27. Un se krüzigten twee Mörders mit Em; een to Sin rechten un den annern -to’r linken Hand. - -28. Dar war de Schrift wahr makt, de dar seggt: He is to de Öweldoers -rekent. _Jes. 53, 12._ - -29. Un de dar vörbi gungen, lästerten Em, un schüttelten ehr Köpp, un -sproken: Pfui Di, wa fien brickst Du den Tempel twei un bu’st em in dree -Dag’! _Joh. 2, 19._ - -30. Help Di nu Sülvst, un stieg herunner vun dat Krüz! _Luk. 23, 35._ - -31. Dessülven glieken verspotten de Hohenpresters Em unner enanner, samt -de Schriftgelehrten, un sproken: He hett anner Lüd holpen, un kann Sik -Sülvst nich helpen. - -32. Is He Christus un en König in Israel, so stieg He nu vun dat Krüz, -dat wi seht un glovt. Un de mit Em krüzigt weern, höhnten Em ok. - -33. Un na de sößte Stunn war en Düsternis öwer dat ganze Land, bet to de -negente Stunn. _Matth. 27, 45. Luk. 23, 44._ - -34. Un um de negente Stunn reep JEsus lut, un sprok: Eli, Eli, lama -absathani! dat is verdütscht: Min GOtt, Min GOtt, warum hest Du Mi -verlaten? _Ps. 22, 2. Matth. 27, 46._ - -35. Un enige, de darbi stunnen, as se dat hörn, sproken se: Süh, He röpt -den Elias. - -36. Do leep een to Em, füll en Swamm mit Etig, un steek em up en Rohr, un -gev Em wat to drinken, un sprok: Holt, lat mal sehn, ob Elias kummt un Em -raf nimmt. _Ps. 69, 22._ - -37. Awer JEsus schreeg lut, un verscheed. _Joh. 19, 30._ - -38. Un de Vörhang in de Tempel reet in twee Stücken entwei, vun baben an -bet unnen dal. _Matth. 27, 51._ - -39. De Hauptmann awer, de darbi stunn, gegen Em öwer, as he seeg, dat He -mit son Geschrigg verscheden dä, sprok he: Wahrhaftig, düsse Minsch is -GOtt Sin Söhn west! _Matth. 27, 54._ - -40. Un dar weern ok Fruens, de vun wieden düt Allns anseegen, mank weke -weer Maria Magdalena, un Maria, den lütten Jakobus un Joses ehr Moder, un -Salome, _Matth. 27, 55._ - -41. De Em ok nafolgt weern, as He in Galiläa weer, un deent harrn, un -veel anner, de mit Em rup na Jerusalem gahn weern. _Luk. 8, 2._ - -42. Un up den Abend, wiel dat de Rüstdag weer, weke is de Vörsabbat, - -43. Keem Joseph vun Arimathia, en ehrbare Ratsherr, de ok up GOtt Sin -Riek töv; de wag dat, un gung rin to Pilatus, un bed’ um JEsus Sin -Lieknam. _Matth. 27, 57. Luk. 23, 50. Joh. 19, 38._ - -44. Pilatus awer wunner sik, dat He all dod weer, un reep den Hauptmann, -un frog em, ob He längst dod weer? - -45. Un as he dat vun den Hauptmann utkundschaft harr, gev he Joseph den -Lieknam. - -46. Un he koff Linn’, un neem Em af, un wickel Em in dat Linn’ un lä Em -in en Graf, dat weer in en Felsen haut, un wölter en Steen vör de Döhr to -dat Graf. _Matth. 27, 60._ - -47. Awer Maria Magdalena, un Maria Joses keken to, wo He henleggt war. -_Matth. 27, 61._ - - -Dat 16. Kapitel. - -1. Un as de Sabbat vörbi weer, koffen Maria Magdalena, un Maria Jakobus -un Salome Spezerien, up dat se keemen, un salvten Em. _Matth. 28, 1. Luk. -24, 1._ - -2. Un se keemen to dat Graf up en Sabbat heel fröh, as de Sünn upgung. - -3. Un se sproken unner enanner: Wer wöltert uns den Steen vun de Döhr vun -dat Graf? - -4. Un se seegen darhen, un warn gewahr, dat de Steen afwöltert weer, denn -he weer heel grot. - -5. Un se gungen rin in dat Graf un seegen en Jüngling to rechten Hand -sitten, de harr en lang witt Kleed an, un se warn bang. _Matth. 28, 2. 3. -Luk. 24, 4._ - -6. He awer sprok to se: Verfehrt ju nich. Ji sökt JEsus vun Nazareth, den -Gekrüzigten; He is upstahn, un is nich hier. Seht dar de Stä, dar se Em -henleggt harrn. _Matth. 28, 5._ - -7. Gaht awer hen un seggt dat Sin Jüngers un Petrus, dat He vör ju -hengahn ward in Galiläa, dar ward ji Em sehn, as He ju seggt hett. -_Matth. 26, 32._ - -8. Un se gungen flink rut, un lepen weg vun dat Graf, denn se weer en -Bevern un Zittern ankamen, un sän Nüms wat, denn se fürchten sik. - -9. JEsus awer, as He upstahn weer, fröh an den eersten Wekeldag, leet He -Sik toeerst Maria Magdalena sehn, vun de He söven Düvels utdreven harr. - -10. Un se gung hen, un verkünnig dat de, de mit Em west weern, de dar -trurig weern un weenten. - -11. Un desülvigen, as se hörn, dat He leven dä, un weer ehr erschienen, -gloven se dat nich. - -12. Darna, as twee vun se, de unnerwegs weern, apenbar He Sik unner en -anner Gestalt, as se up dat Feld gungen. _Luk. 24, 13._ - -13. Un desülven gungen ok hen, un verkünnigten dat de annern; de glovten -se ok nich. - -14. Toletzt, as de Ölven to Disch sitten dän, apenbar He Sik, un schull -ehren Unglov, un ehr Hartens Hardigkeit, dat se nich glovt harrn de, de -Em sehn harrn uperstahn. _Luk. 24, 36. Joh. 20, 19. 1. Cor. 15, 5. 7._ - -15. Un sprok to se: Gaht hen in alle Welt, un predigt dat Evangelium alle -Kreatur. _Matth. 28, 19. Kol. 1, 23._ - -16. Wer dar glovt un döfft ward, de ward selig warrn, wer awer nich -glovt, de ward verdammt warrn. _Apost. 2, 38. Joh. 3, 18. 36. 12, 48._ - -17. De Teken awer, de dar folgen ward de, de dar glovt, sünd düsse: In -Min Namen ward se Düvels utdrieven, mit nie Tungen reden, _Apost. 16, 18. -2, 4. 11. 10, 46._ - -18. Slangen verdrieven, un wenn se wat Giftiges drinkt, ward dat se nich -schaden, up de Kranken ward se de Hann leggen, so ward dat beter mit se -warrn. _Luk. 10, 19. Apost. 28, 5. 8._ - -19. Un de HErr, nadem He mit se redt harr, war He upnahm to den Himmel, -un sitt to rechten Hand GOttes. _Luk. 24, 51. Apost. 1, 9._ - -20. Se awer gungen rut un predigten an alle Enn, un de HErr wirkte mit -se, un bekräftig dat Wort dörch nafolgende Teken. _Apost. 3, 16. 14, 3. -Ebr. 2, 4._ - - - - -Evangelium vun St. Lukas. - - -Dat 1. Kapitel. - -1. Aldewiel sik dat veele unnernahmen hebbt dat Vertelln vun de -Geschichten, de mank uns geschehn sünd, völlig uptoschrieven; - -2. As uns dat öwerlevert hebbt, de dat vun Anfang sülvst sehn hebbt, un -Deener vun dat Wort west sünd: - -3. Hef ik dat ok för gud ansehn, nadem ik dat alltomal vun Anfang erkündt -hef, dat ik dat ok to di, min gude Theophilus, mit Fliet ordentlich -schriev. _Apost. 1, 1._ - -4. Up dat du en sekern Grund erfahrn deihst vun de Lehr, in weke du -unnerricht büst. - -5. To de Tied vun Herodes, den König vun Judäa, weer dar en Prester vun -de Ordnung Abia, mit Namen Zacharias, un sin Fru vun de Döchter Aarons, -weke Elisabeth heeten dä. _Matth. 2, 1. 1. Chron. 25, 10._ - -6. Se weern awer all beid fromm vör GOtt, un gungen in alle Gebote un -Satzungen vun den HErrn unsträflich. _Hiob. 1, 1. 8._ - -7. Un se harrn keen Kind, denn Elisabeth weer unfruchtbar, un weern beide -to Jahren. - -8. Un dat begev sik, as he dat Presteramt afwahr vör GOtt, to de Tied vun -sin Ordnung, - -9. Na Gewohnheit vun dat Presterdom, un dat an em weer, dat he rökern -schull, gung he in den HErrn Sin Tempel. _2. Mos. 30, 7._ - -10. Un de ganze Hupen Volk weer buten un be’ unner de Stunn vun dat -Rokopfer. _3. Mos. 16, 17. 1. Kön. 7, 12._ - -11. Dar erschien em awer en Engel vun den HErrn, un stunn to rechten Hand -an den Rokopferaltar. _2. Mos. 30, 1._ - -12. Un as Zacharias em sehn dä, verfehr he sik, un em keem Bangen an. -_Richt. 13, 6. 20. Dan. 10, 7. 8._ - -13. Awer de Engel sprok to em: Wes’ nich bang, Zacharias, denn din Gebet -is erhört, un din Fru Elisabeth ward di en Söhn to Welt bringen, den sin -Namen schast du Johannes heeten. _Apost. 10, 31._ - -14. Un du warrst daröwer Freud un Wonn’ hebben, un veele ward sik öwer -sin Geburt freun. _v. 58._ - -15. Denn he ward grot wesen vör den HErrn. Wien un starke Gedränke ward -he nich drinken. Un he ward noch in dat Moderlief erfüllt warrn mit den -hilligen GEist. - -16. Un he ward veele vun de Kinner Israel to GOtt, ehren HErrn, bekehrn. - -17. Un he ward vör Em hergahn in Elias sin Kraft un Geist, to bekehrn -de Vaders ehr Harten to de Kinner, un de Unglövigen to de Gerechten ehr -Klokheit, to bereiten den HErrn en woltorüst Volk. - -18. Zacharias sprok to den Engel: Wobi schall ik dat erkennen? Denn ik -bün old un min Fru is to Jahren. _1. Mos. 17, 17._ - -19. De Engel antworte, un sprok to em: Ik bün Gabriel, de vör GOtt -steiht, un bün herschickt, mit di to reden, dat ik di düt verkünnigen -schall. _Dan. 8, 16. 9, 21. 1. Kön. 17, 1. Ps. 103, 20. Offenb. 7, 11._ - -20. Un süh, du warrst stumm warrn, un nich spreken künnen, bet up den -Dag, wo dat geschehn ward; darum, dat du min Wör’ nich glovt hest, weke -schüllt wahr makt warrn to ehr Tied. - -21. Un dat Volk töv up Zacharias, un wunner sik, dat he so lang in den -Tempel blev. - -22. Un as he rut gung, kunn he nich mit se reden. Un se markten, dat he -en Gesicht sehn harr in den Tempel. Un he wink se, un blev stumm. - -23. Un dat begev sik, as sin Amtstied ut weer, gung he hen in sin Hus. - -24. Un na de Dag’ war sin Fru Elisabeth swanger, un verbarg sik fief -Monat lang, un sprok: - -25. Also hett mi de HErr dahn in de Dag’, as He mi ansehn hett, dat He de -Schand mank de Lüd vun mi neem. - -26. Un in den sößten Monat war de Engel Gabriel schickt vun GOtt in en -Stadt in Galiläa, de heet Nazareth, - -27. To en Jungfru, de vertrut weer mit en Mann, mit Namen Joseph, vun -David sin Hus, un de Jungfru heet Maria. _Luk. 2, 5. Matth. 1, 18._ - -28. Un de Engel keem to ehr rin, un sprok: Wes’ gröt’, du Holdselige! De -HErr is mit di, du Gebenedeite mank de Fruens! - -29. As se em awer seeg, verfehr se sik öwer sin Red, un dach: Wat is dat -för en Gruß? - -30. Un de Engel sprok to ehr: Wes’ nich bang, Maria, du hest Gnad bi GOtt -funn’. - -31. Süh, du warrst swanger warrn in dat Lief, un en Söhn to Welt bringen, -den Sin Namen schast du JEsus heeten. _Jes. 7, 14. Matth. 1, 21._ - -32. De ward grot un en Söhn vun den Allerhöchsten nennt warrn, un GOtt de -HErr ward Em den Stohl vun Sin Vader geven. _Jes. 9, 7. 2. Sam. 7, 12._ - -33. Un He ward en König sien öwer Jakob Sin Hus ewig, un up Sin Königriek -ward keen Enn sien. _Dan. 4, 31. 7, 14. Mich. 4, 7._ - -34. Do sprok Maria to den Engel: Woans schall dat togahn? alldewiel ik -vun keen Mann weet? - -35. De Engel antwort, un sprok to ehr: De hillige GEist ward öwer di -kamen, un de Kraft vun den Höchsten ward di öwerschatten. Darum ok dat -Hillige, dat vun di gebarn ward, ward GOttes Söhn nennt warrn. _Matth. 1, -18. 20. Dan. 9, 24._ - -36. Un süh, Elisabeth, din Blotsfründin, is ok swanger mit en Söhn in -ehr Öller un geiht in den sößten Monat, de in Verrop steiht, dat se -unfruchtbar is. _Jes. 54, 6._ - -37. Denn bi GOtt is keen Ding unmöglich. _1. Mos. 18, 14. Hiob. 42, 2. Ps. -135, 5. 6. Jer. 32, 17. 27. Zach. 8, 6. Luk. 18, 27. Röm. 4, 21._ - -38. Maria awer sprok: Süh, ik bün den HErrn Sin Magd, mi gescheh, as du -seggt hest. Un de Engel scheed vun ehr. - -39. Maria awer stunn up in de Dag’ un gung mit Il in dat Gebirg na de -Stadt Juda. _Jos. 21, 11._ - -40. Un keem in Zacharias sin Hus un gröt Elisabeth. - -41. Un dat begev sik, as Elisabeth Maria ehrn Gruß hör, hüpp dat Kind in -ehr Lief. Un Elisabeth war vull vun den hilligen GEist. - -42. Un reep lut, un sprok: Gebenedeiet büst du mank de Fruens, un -gebenedeiet is de Frucht vun din Lief. _v. 28. Richt. 5, 24._ - -43. Un wa kummt mi dat her, dat min HErr Sin Moder to mi kummt? - -44. Süh, as ik de Stimm vun din Gruß hör, hüpp dat Kind mit Freuden in -Min Lief. - -45. Un, o selig büst du, de du glovt hest! Denn dat ward wahr makt warrn, -dat di seggt is vun den HErrn. _Luk. 11, 21. Joh. 20, 29._ - -46. Un Maria sprok: Min Seel erhevt den HErrn, _2. Mos. 15, 2._ - -47. Un min Geist freut sik an GOtt, min HEiland. _1. Sam. 2, 1. Hab. 3, -18._ - -48. Denn He hett Sin elende Magd ansehn. Süh, vun nu af an ward mi selig -priesen alle Kinneskinner. _Ps. 113, 5. 6. 1. Mos. 30, 13._ - -49. Denn He hett grote Ding’ an mi dahn, de dar mächtig is, un den Sin -Namen hillig is. - -50. Un Sin Barmhartigkeit wahrt ümmer vun een Geslecht to dat annere bi -de, de Em fürchten doht. _2. Mos. 20, 6. 34, 6. 7. Ps. 25, 6. Ps. 100, 5. -Ps. 103, 13. 17._ - -51. He övt Gewalt mit Sin Arm, un terstreut, de hoffardig sünd in de -Gedanken vun ehr Hart. _Jes. 51, 9. 52, 10. 2. Sam. 22, 28. Ps. 89, 11. -Obad. v. 3. 4. 1. Pet. 5, 5._ - -52. He stött de Gewaltigen vun den Stohl, un erhevt den Elenden. _Ps. -147, 6. 1. Sam. 2, 7. 8. 2. Sam. 6, 21. 22. Hiob. 5, 11._ - -53. De Hungrigen füllt He mit Göder, un lett de Rieken lerrig. _Ps. 34, -11. 107, 7. Matth. 5, 3. 6. Joh. 10, 11. Eph. 1, 3._ - -54. He denkt an de Barmhartigkeit, un helpt Sin Deener Israel up. _5. -Mos. 7, 7. 8. Jes. 30, 18. Jer. 31, 20. Jes. 41, 8._ - -55. As He redt hett to unsen Vader Abraham un sin Samen ewig. _1. Mos. -17, 7. 19. 18, 18._ - -56. Un Maria blev bi ehr bi dree Monat; darna kehr se wedder um na Hus. - -57. Un för Elisabeth keem ehr Tied, dat se gebärn schull, un se broch en -Söhn to Welt. - -58. Un ehr Nawers un Blotsfrünn hörn, dat de HErr grote Barmhartigkeit an -ehr dahn harr, un freuten sik mit ehr. - -59. Un dat begev sik up den achten Dag, keemen se, dat Kind to besnieden, -un heeten em na sin Vader Zacharias. _1. Mos. 17, 12. 3. Mos. 12, 3._ - -60. Awer sin Moder antworte, un sprok: Keenfalls, he schall Johannes -heeten. - -61. Un se sproken to ehr: Is doch Nüms in din Fründschap, de so heeten -deiht. - -62. Un se winkten sin Vader, wa he em wull heeten laten. - -63. Un he verlang en Tafel, schrev un sprok: He heet Johannes. Un se -wunnerten sik all. - -64. Un sogliek war sin Mund un sin Tung updahn, un he sprok, un lavte -GOtt. _Mark. 7, 35._ - -65. Un dar keem en Furcht öwer alle Nawers; un düsse Geschicht war -ruchbar up dat ganze jüdische Gebirg. - -66. Un all, de dat hörn, neemen dat to Harten, un sproken: Wat, meenst -du, wat will ut dat lütt Kind warrn? Denn den HErrn Sin Hand weer mit em. -_Ezech. 1, 3. 3, 22._ - -67. Un sin Vader Zacharias war vull vun den hilligen GEist, prophezie, un -sprok: _2. Pet. 1, 21._ - -68. Lavt wes’ de HErr, Israel Sin GOtt, denn He hett besöcht un erlöst -Sin Volk. _Ps. 41, 14. Ps. 72, 18. Matth. 1, 21._ - -69. Un hett uns upricht en Horn vun dat Heil in Sin Deener David sin Hus. -_Ps. 132, 17._ - -70. As He vör Tieden redt hett dörch Sin hillige Propheten ehrn Mund: -_Jes. 35, 4. Jer. 23, 6._ - -71. Dat He uns retten dä vun unse Fiende, un vun all de ehr Hand, de uns -haßt. _Ps. 106, 10._ - -72. Un de Barmhartigkeit bewiest unse Vaders, un dach an Sin hilligen -Bund, _1. Mos. 17, 7. 3. Mos. 26, 42._ - -73. Un an den Eed, den He sworen hett unsen Vader Abraham, uns to geven; -_1. Mos. 22, 16. Mich. 7, 20._ - -74. Dat wi, erlöst ut uns’ Fiend ehr Hand, Em deent ahn Furcht unse Leven -lang, _Gal. 1, 4. Tit. 2, 12. 14. Ebr. 9, 14._ - -75. In Hilligkeit un Gerechtigkeit, de Em gefällig is. _Kol. 1, 22._ - -76. Un du, lütt Kind, warrst en Prophet vun den Höchsten heeten; du -warrst vör den HErrn hergahn, dat du Sin Weg bereit makst, _Matth. 3, 3._ - -77. Un Erkenntnis vun dat Heil gevst Sin Volk, de dar is in de Vergevung -vun ehr Sünn. _Jer. 31, 34._ - -78. Dörch de hartliche Barmhartigkeit vun unsen GOtt, dörch weke uns -besöcht hett de Upgang ut de Hög, _4. Mos. 24, 17. Mal. 4, 2._ - -79. Up dat He erschien de, de dar sitten doht in de Düsternis un Schatten -vun den Dod, un richt unse Föt up den Weg to den Freden. _Jes. 9, 2._ - -80. Un dat lütt Kind wuß un war stark in Geist, un weer in de Wüstenie, -bet dat he schull hervörtreden vör dat Volk Israel. - - -Dat 2. Kapitel. - -1. Dat begev sik awer to de Tied, dat en Gebot vun den Kaiser Augustus -utgung, dat de ganze Welt inschatzt war. - -2. Un düsse Schatzung weer de allereerste, un gescheeg to de Tied, as -Cyrenius Landpleger in Syrien weer. - -3. Un jedermann gung hen, dat he sik inschatzen leet, jedereen in sin -Stadt. - -4. Do mak sik ok Joseph up, ut Galiläa, ut de Stadt Nazareth, in dat -jüdische Land, na de Stadt Davids, de dar heet Bethlehem, darum, dat he -vun dat Hus un Geslecht Davids weer. _Mich. 5, 1._ - -5. Up dat he sik inschatzen leet mit Maria, sin vertrute Fru. De weer -swanger. _Luk. 1, 27._ - -6. Un as se dar weern, keem de Tied, dat se gebärn schull. - -7. Un se broch ehrn eersten Söhn to Welt, un wickel Em in Windeln, un lä -Em in en Krüff, denn se harrn sunst keen Platz in de Harbarg. _Matth. 1, -25._ - -8. Un dar weern Harrn in desülve Gegend up dat Feld bi de Herden, de -höden des Nachts ehr Herden. - -9. Un süh, den HErrn Sin Engel trä to se, un de Klarheit vun den HErrn -lüch um se, un se weern heel bang. - -10. Un de Engel sprok to se: West nich bang, seht, ik verkünnig ju grote -Freud, de alle Lüd wedderfahrn ward: - -11. Denn ju is hüt de HEiland gebarn, de dar is Christus, de HErr in de -Stadt Davids. - -12. Un dat hebbt ton Teken: Ji ward finnen dat Kind in Windeln wickelt un -in en Krüff liggen. - -13. Un gliek darup weern dar bi den Engel de veelen himmlischen -Heerscharen, de lavten GOtt, un sproken: _Dan. 7, 10._ - -14. Ehre wes’ GOtt in de Hög, un Freden up de Eer, un de Minschen en -Wolgefalln! _Jes. 57, 19. Luk. 19, 38. Eph. 2, 14. 17._ - -15. Un as de Engeln vun se na den Himmel fohrn, sproken de Harrn unner -enanner: Lat uns nu gahn na Bethlehem, un de Geschicht sehn, de dar -geschehn is, de uns de HErr kund dahn hett. _2. Mos. 3, 3._ - -16. Un se keemen flink, un funn beide, Maria un Joseph, darto dat Kind in -de Krüff liggen. _Matth. 2, 11._ - -17. As se dat awer sehn harrn, breeden se dat Wort ut, wat to ehr vun düt -Kind seggt weer. - -18. Un alle, vör de dat keem, wunnerten sik öwer de Red, de se de Harrn -seggt harrn. - -19. Maria awer beheel all düsse Wör’, un beweg se in ehr Hart. - -20. Un de Harrn kehrten wedder um, priesen un lavten GOtt um Allns, wat -se hört un sehn harrn, as denn to se seggt weer. - -21. Un as acht Dag um weern, dat dat Kind besneden war; dar war Sin -Namen nennt JEsus, as He nennt weer vun den Engel, ehr He in Moderlief -empfangen war. _1. Mos. 17, 12. Luk. 1, 31._ - -22. Un as de Dag’ vun ehr Reinigung na dat Gesetz Moses keemen, brochen -se Em na Jerusalem, up dat se Em öwerantwort den HErrn; _3. Mos. 12, 2._ - -23. As denn schreven steiht in den HErrn Sin Gesetz: Alle Mannslüd, de -tom eersten de Moder brickt, schall den HErrn hilligt heeten. _2. Mos. -13, 2. 22, 29._ - -24. Un dat se geven dat Opfer, na dem, as dar seggt is, in dat Gesetz vun -den HErrn, een paar Turtelduven oder twee junge Duven. _3. Mos. 12, 8._ - -25. Un süh, en Minsch weer to Jerusalem, mit Namen Simeon, un desülve -Minsch weer fromm un gottesfürchtig, töv up Israel sin Trost, un de -hillige GEist weer in em. _1. Mos. 5, 29._ - -26. Un em weer en Antwort warn vun den hilligen GEist, he schull den Dod -nich sehn, he harr denn tovör den HErrn Sin Christus sehn. - -27. Un he keem up Anregung vun den hilligen GEist in den Tempel. Un as de -Öllern dat Kind JEsus in den Tempel brochten, dat se för Em dän, as man -pleggt na dat Gesetz to dohn, - -28. Do neem he Em up sin Arm, un lavte GOtt, un sprok: - -29. HErr, nu letst Du Din Deener in Freden fahrn, as Du seggt hest. _1. -Mos. 46, 30._ - -30. Denn min Ogen hebbt Din HEiland sehn, - -31. Weken Du tobereit hest för alle Völker. _Jes. 11, 10. 49, 6._ - -32. En Licht, hell to maken de Heiden, un ton Pries vör Din Volk Israel. -_Jes. 42, 6. 49, 6._ - -33. Un Sin Vader un Moder wunnerten sik öwer dat, wat vun Em seggt war. - -34. Un Simeon segen se, un sprok to Maria, Sin Moder: Süh, düsse ward -sett to en Dalfall un Upstahn vun veele in Israel, un to en Teken, dat -wedderspraken ward. _Jes. 8, 14. 28, 16. Matth. 21, 42. Röm. 9, 33._ - -35. (Un dar ward en Swerdt dörch din Seel gahn), up dat veele Harten ehr -Gedanken apenbar ward. - -36. Un dar weer en Prophetin, Hanna, en Dochter vun Phanuel, vun dat -Geslecht Aser, de weer hoch to Jahren, un harr levt söven Jahr mit ehrn -Mann na ehr Jungfernschaft, - -37. Un weer nu en Wetfru bi veer un tachentig Jahr, de verleet nümmer den -Tempel, deente GOtt mit Beden un Fasten Dag un Nacht. _1. Tim. 5, 5. 1. -Sam. 1, 22._ - -38. Desülve trä ok hento to desülve Stunn, un pries den HErrn, un red vun -Em to alle, de up de Erlösung to Jerusalem tövten. - -39. Un as se dat Allns vullbrocht harrn na den HErrn Sin Gesetz, kehrten -se wedder torügg na Galiläa to ehr Stadt Nazareth. - -40. Awer dat Kind wuß, un war stark in den GEist, vull Wiesheit; un GOtt -Sin Gnad weer bi Em. - -41. Un Sin Öllern gungen alle Jahr na Jerusalem up dat Osterfest. _2. -Mos. 34, 23. 5. Mos. 16, 16._ - -42. Un as He twölf Jahr old weer, gungen se rup na Jerusalem, as dat bi -dat Fest so Bruk weer. - -43. Un as de Dag’ to Enn weern, un se wedder to Hus gungen, blev dat Kind -JEsus in Jerusalem, un Sin Öllern wussen dat nich. - -44. Se meenten awer, He weer mank de Gesellschaft, un keemen en Dagsreis, -un söchten Em mank de Frünnen un Bekannten. - -45. Un as se Em nich finnen dän, gungen se wedder na Jerusalem, un -söchten Em. - -46. Un dat begev sik na dree Dag’, funn se Em in den Tempel sitten merrn -mank de Lehrers, dat He se tohör un se frog. - -47. Un alle, de Em tohörn, wunnerten sik öwer Sin Verstand un öwer Sin -Antwort. _Matth. 7, 28. Mark. 1, 22._ - -48. Un as se Em sehn dän, verfehrten se sik. Un Sin Moder sprok to Em: -Min Söhn, warum hest Du uns dat dahn? Süh, Din Vader un ik hebbt Di mit -Smarten söcht. _1. Mos. 12, 18._ - -49. Un He sprok to se: Wat is dat, dat ji Mi söcht hebbt? Weet ji nich, -dat Ik sien mutt in dat, wat Min Vader Sin is? - -50. Un se verstunn dat Wort nich, dat He mit se reden dä. - -51. Un He gung mit se hendal un keem na Nazareth, un weer se unnerdahn. -Un Sin Moder beheel all düsse Wör in ehr Hart. _v. 19. 1. Mos. 37, 11._ - -52. Un JEsus neem to an Wiesheit, Öller un Gnad bi GOtt un de Minschen. -_1. Sam. 2, 26._ - - -Dat 3. Kapitel. - -1. In dat föfteinste Jahr vun Kaiser Tiberius sin Regeerung, as Pontius -Pilatus Landpleger in Judäa weer, un Herodes en Veerfürst in Galiläa, un -sin Broder Philippus en Veerfürst in Ituräa, un in de Gegend Trochonitis, -un Lysanias en Veerfürst in Abilene; - -2. As Hannas un Kaiphas Hohepresters weern, do keem Befehl vun GOtt an -Johannes, Zacharias sin Söhn, in de Wüstenie. - -3. Un he keem in de Gegend um den Jordan, un predig de Döp vun de Buß to -Vergevung vun de Sünden; _Matth. 3, 1. 2. Mark. 1, 4._ - -4. As schreven steiht in dat Bok vun den Prophet Jesaias sin Red, de dar -seggt: Dar is en Stimm vun en Prediger in de Wüstenie: Makt den HErrn Sin -Weg bereit, un makt Sin Stege eben! _Jes. 40, 3._ - -5. Alle Sluchten schüllt vull warrn, un alle Bargen un Hügel schüllt sied -makt warrn, un wat krumm is, schall grad warrn, un wat uneben is, schall -en eben Weg warrn. - -6. Un all Fleesch ward den HEiland GOttes sehn. _Jes. 52, 10._ - -7. Do sprok he to dat Volk, dat herrut keem, dat dat sik vun Em döpen -leet: Ji Adderngetücht, wer hett ju denn wiest, dat ji den tokünftigen -Torn entlopen ward? _Matth. 3, 7._ - -8. Seht to, doht rechtschapen Frücht vun de Buß, un nehmt ju nich vör, to -seggen: Wi hebbt Abraham ton Vader. Denn ik segg ju: GOtt kann Abraham ut -düsse Steen Kinner upwecken. - -9. De Äx is all de Böm an de Wuddel leggt. Weke Bom nich gude Frucht -bringt, de ward afhaut un in dat Füer smeten. _Matth. 3, 10._ - -10. Un dat Volk frog em, un sprok: Wat schüllt wi denn dohn? - -11. He antworte, un sprok to se: Wer twee Röck hett, de gef den, de keen -hett, un wer Spies hett, de doh ok so. _1. Joh. 3, 17._ - -12. Dar keemen ok de Töllners, dat se sik döpen leeten, un sproken to -em: Meister, wat schüllt wi denn dohn? - -13. He sprok to se: Föddert nich mehr, as fastsett is. _Matth. 21, 31._ - -14. Do frogen em ok de Kriegslüd, un sproken: Wat schüllt wi denn dohn? -Un he sprok to se: Doht Nüms Gewalt un Unrecht, un lat ju begnögen mit ju -Löhnung. _3. Mos. 19, 13._ - -15. As awer dat Volk in den Irrdom weer, un dachen alle in ehrn Harten -vun Johannes, ob he vellicht Christus weer, - -16. Antworte Johannes un sprok to alle: Ik döp ju mit Water. Dar kummt -awer en Starken na mi, den ik nich nog bün, dat ik de Reems vun Sin Schoh -uplösen doh. De ward ju mit den hilligen GEist un mit Füer döpen. _Matth. -3, 11._ - -17. In Den Sin Hand is de Wörpschüffel, un He ward Sin Döschdeel fegen, -un ward den Weeten in Sin Schün sammeln, un dat Kaff ward He mit ewig -Füer verbrennen. - -18. Un veel anners mehr vermahn un verkünnig he dat Volk. - -19. Herodes awer, de Veerfürst, as he vun em straft war, wegen Herodias, -sin Broder sin Fru, un wegen all dat Böse, dat Herodes dohn dä; _Mark. 6, -17._ - -20. Um dat Allns lä he Johannes gefangen. _Matth. 11, 2._ - -21. Un dat begev sik, as sik all dat Volk döpen leet, un JEsus ok döfft -weer un beden dä, dat de Himmel sik updä; _Matth. 3, 16. Mark. 1, 10. -Joh. 1, 32._ - -22. Un de hillige GEist fahr hendal in liefliche Gestalt up Em, as en -Duv; un en Stimm keem ut den Himmel, de sprok: Du büst Min leve Söhn, an -den Ik en Wolgefalln hef. - -23. Un JEsus gung in dat dörtigste Jahr, un war holn för en Söhn vun -Joseph, de dar weer en Söhn vun Eli, - -24. De weer en Söhn vun Matthat, de weer en Söhn vun Levi, de weer en -Söhn vun Melchi, de weer en Söhn vun Janna, de weer en Söhn vun Joseph, - -25. De weer en Söhn vun Mattathia, de weer en Söhn vun Amos, de weer en -Söhn vun Nahum, de weer en Söhn vun Esli, de weer en Söhn vun Nange, - -26. De weer en Söhn vun Maath, de weer en Söhn vun Mattathia, de weer en -Söhn vun Semei, de weer en Söhn vun Joseph, de weer en Söhn vun Juda, - -27. De weer en Söhn vun Johanna, de weer en Söhn vun Resia, de weer en -Söhn vun Zerobabel, de weer en Söhn vun Salathiel, de weer en Söhn vun -Neri, - -28. De weer en Söhn vun Melchi, de weer en Söhn vun Addi, de weer en Söhn -vun Kosam, de weer en Söhn vun Elmodam, de weer en Söhn vun Her, - -29. De weer en Söhn vun Jose, de weer en Söhn vun Eliezer, de weer en -Söhn vun Jorem, de weer en Söhn vun Matthat, de weer en Söhn vun Levi, - -30. De weer en Söhn vun Simeon, de weer en Söhn vun Juda, de weer en Söhn -vun Joseph, de weer en Söhn vun Jonam, de weer en Söhn vun Eliakim, - -31. De weer en Söhn vun Melea, de weer en Söhn vun Menam, de weer en Söhn -vun Mattathan, de weer en Söhn vun Nathan, de weer en Söhn vun David, _2. -Sam. 5, 14._ - -32. De weer en Söhn vun Jesse, de weer en Söhn vun Obed, de weer en Söhn -vun Boas, de weer en Söhn vun Salmon, de weer en Söhn vun Nahasson, _Ruth. -4, 22._ - -33. De weer en Söhn vun Aminadab, de weer en Söhn vun Aram, de weer en -Söhn vun Esrom, de weer en Söhn vun Phares, de weer en Söhn vun Juda, _1. -Mos. 29, 35._ - -34. De weer en Söhn vun Jakob, de weer en Söhn vun Isaak, de weer en Söhn -vun Abraham, de weer en Söhn vun Tharah, de weer en Söhn vun Nachor, _1. -Mos. 21, 2. 3. 1. Mos. 11, 26. 1. Chron. 1, 26. 27._ - -35. De weer en Söhn vun Saruch, de weer en Söhn vun Rahagu, de weer en -Söhn vun Phaleg, de weer en Söhn vun Eber, de weer en Söhn vun Sala, - -36. De weer en Söhn vun Cainan, de weer en Söhn vun Arphachsad, de weer -en Söhn vun Sem, de weer en Söhn vun Noah, de weer en Söhn vun Lamech, -_1. Mos. 11, 10. 5, 25._ - -37. De weer en Söhn vun Mathusalah, de weer en Söhn vun Enoch, de weer en -Söhn vun Jared, de weer en Söhn vun Maleleel, de weer en Söhn vun Cainan, - -38. De weer en Söhn vun Enoch, de weer en Söhn vun Seth, de weer en Söhn -vun Adam, de weer vun GOtt. _1. Mos. 5, 3._ - - -Dat 4. Kapitel. - -1. JEsus awer, vull vun den hilligen GEist, keem wedder vun den Jordan, -un war vun den GEist in de Wüstenie föhrt. _Matth. 4, 1._ - -2. Un war veertig Dag’ lang vun den Düvel versöcht. Un He eet nicks in -desülven Dag’. Un as desülven en Enn harrn, hunger Em darna. _2. Mos. 34, -28._ - -3. De Düwel awer sprok to Em: Büst Du GOtt Sin Söhn, so sprick to düssen -Steen, dat he Brod ward. - -4. Un JEsus antworte un sprok to em: Dar steiht schreven: De Minsch levt -nich alleen vun dat Brod, sonnern vun en jedes Wort ut GOtt. _5. Mos. 8, -3._ - -5. Un de Düwel föhr Em up en hohen Barg, un wies Em alle Rieke in de -ganze Welt in en Ogenblick. - -6. Un sprok to Em: Düsse Macht will ik Di all geven, un ehr Herrlichkeit; -denn se is mi öwergeven, un ik gev se, weken ik will. - -7. Wenn Du nu mi wullt anbeden, so schall all dat Din wesen. - -8. JEsus antworte em, un sprok: Mak di vun Mi weg, Satan! Dar steiht -schreven: Du schast GOtt, din HErrn, anbeden, un Em alleen deenen. _5. -Mos. 6, 13. 10, 12. 20._ - -9. Un he föhr Em na Jerusalem, un stell Em up dat Dack vun den Tempel, un -sprok to Em: Büst Du GOtt Sin Söhn, so smiet Di vun hier hendal; - -10. Denn dar steiht schreven: He ward Sin Engeln befehln öwer Di, dat se -Di bewahrt, - -11. Un up de Hann dregt, up dat Du Din Fot nich an en Steen stöten magst. -_Ps. 91, 11._ - -12. JEsus antworte, un sprok to em: Dar is seggt: Du schast GOtt, din -HErrn, nich versöken. _5. Mos. 6, 16._ - -13. Un as de Düvel alle Versökung to Enn brocht harr, week he en Tied -lang vun Em. - -14. Un JEsus keem wedder in den GEist sin Kraft in Galiläa, un dat -Gerücht war lut vun Em dörch alle umliggen Örter. _Matth. 4, 12. 23._ - -15. Un He lehr in ehr Scholen, un war vun Jedereen priest. - -16. Un He keem na Nazareth, wo He uptrocken weer, un gung in de Schol na -Sin Gewohnheit up den Sabbatdag un stunn up un wull lesen. _Matth. 13, -54. Mark. 6, 1. Neh. 8, 4. 5._ - -17. Do war Em dat Bok vun den Prophet Jesaias hendahn. Un as He dat Bok -umslog, funn He den Ort, dar schreven steiht: - -18. Den HErrn Sin GEist is bi mi, darum wiel He mi salvt hett un -utschickt, to verkünnigen dat Evangelium de Armen, to heeln de -tonichtstötten Harten, to predigen de Gefangen, dat se los sien schüllt, -un de Blinden dat Gesicht, un de, de tonicht sla’n sünd, dat se frie un -los sien schüllt, _Jes. 61, 1._ - -19. Un to predigen dat angenehme Jahr vun den HErrn. _3. Mos. 25, 10._ - -20. Un as He dat Bok tomak, gev He dat den Deener, un sett sik dal, un de -Ogen vun alle, de in de Schol weern, seegen up Em. - -21. Un He fung an, to se to seggen: Hüt is de Schrift erfüllt vör ju Ohrn. - -22. Un se geven all Tügnis vun Em, un wunnerten sik öwer de holdseligen -Wör’, de ut Sin Mund gungen, un sproken: Is dat nich Joseph sin Söhn? -_Matth. 13, 55. Mark. 6, 3. Joh. 6, 42._ - -23. Un He sprok to se: Ji ward frielich to Mi seggen dat Sprückwort: -»Dokter, help Di sülvst,« denn wo grote Dinge hebben wi hört, de to -Kapernaum geschehn sünd? Doh ok so hier in Din Vaderland. _Matth. 4, 13._ - -24. He awer sprok: Wahrlich, Ik segg ju: Keen Prophet is angenehm in sin -Vaderland. _Matth. 13, 57. Mark. 6, 4. Joh. 4, 44._ - -25. Awer in de Wahrheit segg Ik ju: Dar weern veele Wetfruens in Israel -to Elias sin Tied, as de Himmel toslaten weer dree Jahr un söß Monat, as -dar en grote düre Tied weer in dat ganze Land; _1. Kön. 17, 1. 9. 18, 1. -Jak. 5, 17._ - -26. Un to keen vun de war Elias schickt as alleen na Sarepta, in dat -Sidonier-Land, to en Wetfru. - -27. Un veele Utsätzige weern in Israel to den Prophet Elisa sin Tied, un -dar war keen rein makt, as alleen Naemann ut Syrien. _2. Kön. 5, 14._ - -28. Un se warn upbrocht all, de in de Schol weern, as se dat hörten. - -29. Un stunnen up, un stötten Em to de Stadt rut, un föhrten Em up en -Rand vun den Barg, dar ehr Stadt up bu’t weer, dat se Em raf stötten. - -30. Awer He gung merrn dörch se henweg, _Joh. 8, 59._ - -31. Un keem na Kapernaum, in de Stadt vun Galiläa, un lehr se an de -Sabbats. _Matth. 4, 13. Mark. 1, 21. Joh. 2, 12._ - -32. Un se wunnerten sik öwer Sin Lehr; denn Sin Red weer gewaltig. -_Matth. 7, 28. 29. Matth. 22, 22. 23. Mark. 1, 22. Joh. 7, 46._ - -33. Un dar weer en Minsch in de Schol beseten mit en unreinen Düvel. Un -de schreeg lut, - -34. Un sprok: Hör up, wat hebbt wi mit Di to schaffen, JEsus vun -Nazareth? Du büst kamen, uns to verdarven. Ik weet, wer Du büst, nämlich -GOtt Sin Hillige. _Mark. 1, 24. Luk. 1, 35._ - -35. Un JEsus bedroh em, un sprok: Wes’ still, un fahr vun em ut! Un de -Düvel smeet em merrn mank se, un fahr vun em ut, un dä em keen Schaden. - -36. Un en Furcht keem öwer se all, un reden mit enanner, un sproken: Wat -is dat för en Ding? He befehlt mit Macht un Gewalt de unreinen Geister, -un se fahrt ut. - -37. Un Sin Rop war lut in alle Örter vun dat umliggende Land. - -38. Un He stunn up ut de Schol, un keem in Simon sin Hus. Un Simon sin -Husfru ehr Moder weer mit en hart Fever behaft, un se beden för ehr. -_Matth. 8, 14._ - -39. Un He trä to ehr, un befohl dat Fever, un dat verleet se. Un bald -stunn se up un deen se. - -40. Un as de Sünn unnergahn weer, brochen se all de, de dar Kranke mit -allerlie Süken harrn, to Em. Un He lä up jeden de Hann, un mak se gesund. -_Matth. 8, 16. Mark. 1, 32._ - -41. Dar fahrn ok de Düvels vun veele ut, schregen, un sproken: Du büst -Christus, GOtt Sin Söhn. Un He bedroh se, un leet se nich reden; denn se -wussen, dat He Christus weer. - -42. As dat awer Dag war, gung He rut an en Stä in de Wüstenie, un dat -Volk söch Em, un keemen to Em, un heeln Em up, dat He nich vun se gung. - -43. He awer sprok to se: Ik mutt ok anner Städte dat Evangelium predigen -vun GOtt Sin Riek, denn darto bün Ik utschickt. - -44. Un He predig in de Scholen vun Galiläa. - - -Dat 5. Kapitel. - -1. Dat begev sik awer, as sik dat Volk to Em dräng, to hörn GOtt Sin -Wort, un He stunn an den See Genezareth. _Matth. 1, 16._ - -2. Un seeg twee Scheep an den See stahn; de Fischers awer weern -uttreden, un wuschen ehr Nett: - -3. Trä He in een vun de Scheep, dat Simon sin weer, un be’ em, dat he dat -en beten vun dat Land föhrn dä. Un He sett sik, un lehr dat Volk ut dat -Schipp. - -4. Un as He uphört harr to reden, sprok He to Simon: Fahr up de Hög, un -smiet ju Nett ut, dat ji en Tog doht. - -5. Un Simon antworte, un sprok to Em: Meister, wi hebbt de ganze Nacht -arbeidt, un nicks fungen, awer up Din Wort will ik dat Nett utsmieten. - -6. Un as se dat dän, fungen se en groten Hupen Fisch, un ehr Nett reet -twei. - -7. Un se winkten ehr Gesellen, de in dat anner Schipp weern, dat se -keemen un hulpen se tehn. Un se keemen un fülln beide Scheep vull, also, -dat se sinken dän. - -8. As dat Simon Petrus seeg, full he JEsus to de Knee, un sprok: HErr, -gah vun mi rut, ik bün en sündigen Minsch. - -9. Denn em weer en Schrecken ankamen, un alle, de mit Em weern, öwer -düssen Fischtog, den se mit eenanner dahn harrn. - -10. Dessülvigen glieken ok Jakobus un Johannes, Zebedäus sin Söhns, Simon -sin Gesellen. Un JEsus sprok to Simon: Wes’ nich bang, denn vun nu an -warrst du Minschen fangen. _Mark. 1, 17._ - -11. Un se föhrten de Scheep an dat Land, un verleeten Allns, un folgten -Em na. _Matth. 19, 27._ - -12. Un dat begev sik, as He in en Stadt weer, süh, dar weer en Mann vull -Utsätzigkeit. As de JEsus seeg, full he up sin Angesicht, un be’ Em, un -sprok: HErr, wullt Du, so kannst Du mi wol rein maken. _Matth. 8, 2. -Mark. 1, 40._ - -13. Un He streck de Hand ut, un beröhr em, un sprok: Ik will dat dohn, -wes’ reinigt. Un alsbald gung de Utsätzigkeit vun em. - -14. Un He befohl em, dat he dat Nüms seggen schull, sonnern gah hen, sä -He, un wies’ di den Prester, un opfer för din Reinigung, as Moses gebaden -hett, to en Tügnis. _3. Mos. 14, 2._ - -15. Dat Gerücht vun Em war noch mehr utbredt, un veel Volk keem tosamen, -dat se Em hörten un dörch Em gesund warn vun ehr Krankheiten. - -16. He awer week in de Wüstenie, un bed. _Mark. 1, 35._ - -17. Un dat begev sik up en Dag, dat He lehrn dä. Un dar seeten de -Pharisäers un Schriftgelehrten, de dar kamen weern ut alle Flecken in -Galiläa un Judäa, un vun Jerusalem. Un de Kraft vun den HErrn gung vun -Em, un hulp jedermann. - -18. Un süh, enige Männer brochen en Minsch up en Bett, de harr de Jicht, -un se söchten, wa se em rin brochten, un vör Em leggen dän. _Matth. 9, 2. -Mark. 2, 3. Apost. 9, 33._ - -19. Un as se vör dat Volk nich finnen kunnen, an wat för en Ort se em -muchen rin bringen, steegen se up dat Dack, un leeten em dörch de -Teegelsteen dal mit dat Bett, merrn mank se vör JEsus. - -20. Un as He ehrn Glov seeg, sprok He to em: Minsch, din Sünden sünd di -vergeven. _Jer. 5, 3. Luk. 7, 48._ - -21. Un de Schriftgelehrten un Pharisäers fungen an to denken, un sproken: -Wer is de, dat He Gotteslästerung redt? Wer kann de Sünn vergeven, as -alleen GOtt? _Matth. 9, 3. Jes. 43, 25._ - -22. As awer JEsus ehr Gedanken marken dä, antworte He, un sprok to se: -Wat denkt ji in ju Hart? - -23. Wat is lichter to seggen: Di sünd din Sünden vergeven? oder to -seggen: Stah up un gah? _Matth. 9, 5._ - -24. Up dat ji awer weten doht, dat de Minschensöhn Macht hett up de Eer -Sünden to vergeven, sprok He to den Jichtkranken: Ik segg di, stah up, un -nimm din Bett up, un gah na Hus. - -25. Un sogliek stunn he up vör ehr Ogen, un neem dat Bett up, dar he up -legen harr, un gung na Hus, un pries GOtt. - -26. Un se verfehrten sik all, un priesen GOtt, un warn heel bang, un -sproken: Wi hebbt hüt sonnerbare Dinge sehn. - -27. Un darna gung He rut, un seeg en Töllner, mit Namen Levi, an den Toll -sitten, un sprok to em: Folg Mi na. _Matth. 9, 9. Mark. 2, 14._ - -28. Un he verleet Allns, stunn up, un folg Em na. - -29. Un düsse Levi mak en grote Mahltied in sin Hus, un veele Töllners un -annere seeten mit Em to Disch. _Matth. 9, 10._ - -30. Un de Schriftgelehrten un Pharisäers murrten öwer Sin Jüngers, un -sproken: Warum eet ji mit de Töllners un Sünners? _Luk. 7, 39._ - -31. Un JEsus antworte, un sprok to se: De Gesunden brukt den Dokter nich, -sonnern de Kranken; - -32. Ik bün kamen, to ropen de Sünners to Buße, un nich de Gerechten. -_Matth. 9, 13._ - -33. Se awer sproken to Em: Warum fast Johannes sin Jüngers so oft un bed -so veel, desglieken de Pharisäers ehr Jüngers, awer Din Jüngers eet un -drinkt? _Matth. 9, 14. Mark. 2, 18._ - -34. He sprok awer to se: Ji künnt de Hochtiedslüd nich to dat Fasten -drieven, so lang de Brüdigam bi se is. - -35. De Tied ward awer kamen, dat de Brüdigam vun se nahm ward; denn ward -se fasten. - -36. Un He sä to se en Glieknis: Nüms sett en Lappen vun nie Dok up en ol -Kleed, sunst ritt ok dat nie twei, un de Lappen vun dat nie schickt sik -nich up dat ole. - -37. Un Nüms deiht Most in ole Wienbälge, sunst territt de Most de -Wienbälge, un ward vergaten, un de Wienbälge verdarvt. - -38. Sonnern de Most schall man in nie Wienbälge dohn, so ward se alle -beide beholn. - -39. Un Nüms is, de vun den olen drinkt, un will bald den nien; denn he -seggt: De ole is milder. - - -Dat 6. Kapitel. - -1. Un dat begev sik up en Nasabbat, dat He dörch dat Korn gung, un Sin -Jüngers reten Ahrn ut, un eten, un reven se mit de Hann. _Matth. 12, 1. -Mark. 2, 23._ - -2. Weke awer vun de Pharisäers sproken to se: Warum doht ji, dat sik nich -schickt to dohn up de Sabbats? - -3. Un JEsus antworte un sprok to se: Hebbt ji dat nich les’t, wat David -dä, as em hunger, un de mit em weern? - -4. Wo he in dat Gotteshus gung, un neem de Schaubröd, un eet se, un -gev se ok de, de mit em weern; de doch Nüms eten dörft, as alleen de -Presters. _1. Sam. 21, 6. 2. Mos. 29, 33. 3. Mos. 24, 9._ - -5. Un sprok to se: De Minschensöhn is en HErr, ok vun den Sabbat. _Matth. -12, 8._ - -6. Dat gescheeg awer up en annern Sabbat, dat He gung in de Schol, un -lehr. Un dar weer en Minsch, den sin rechte Hand verdrögt weer. _Mark. 3, -1._ - -7. Awer de Schriftgelehrten un Pharisäers heeln up Em, ob He ok heeln war -up den Sabbat, up dat se en Sak gegen Em funnen. _Luk. 14, 1._ - -8. He mark awer ehr Gedanken, un sprok to den Minschen mit de verdrögte -Hand: Stah up, un trä hervör! Un he stunn up, un trä darhen. - -9. Do sprok JEsus to se: Ik frag ju, wat schickt sik to dohn up den -Sabbat, wat Gudes oder Slechtes, dat Leven erholn oder verdarven? - -10. Un He seeg se alltomal umher an, un sprok to den Minsch: Streck din -Hand ut! Un he dä dat. Do war em sin Hand wedder torecht brocht, gesund -as de annere. - -11. Se awer warn ganz unsinnig, un besproken sik mit enanner, wat se Em -dohn wulln. - -12. Dat begev sik awer to de Tied, dat He gung up en Barg to beden, un He -blev de Nacht öwer in dat Gebed to GOtt. - -13. Un as dat Dag war, reep He Sin Jüngers, un wählte twölf vun se, weke -He ok Apostel nennen dä: _Luk. 9, 1. Mark. 3, 13. 14._ - -14. Simon, den He Petrus nenn dä, un Andreas, sin Broder, Jakobus un -Johannes, Philippus un Bartholomäus, - -15. Matthäus un Thomas, Jakobus, Alphäus sin Söhn, Simon, genannt Zelotes, - -16. Judas, Jakobus sin Söhn, un Judas Ischarioth, de Verräther. - -17. Un He gung raf mit se, un trä up en Platz in dat Feld, un de Hupen -vun Sin Jüngers, un en grote Meng vun dat Volk ut dat ganze jüdische -Land, un Jerusalem, un Tyrus un Sidon, an den See gelegen. _Matth. 4, 25._ - -18. De dar kamen weern, Em to hörn, un dat se heelt warn vun ehr Süken, -un de vun unreine Geister umherdreven warn, de warn gesund. - -19. Un all dat Volk wull Em beröhrn; denn dar gung Kraft vun Em, un heel -se all. - -20. Un He hev Sin Ogen up öwer Sin Jüngers, un sprok: Selig sünd ji Arme; -denn dat Riek GOttes hört ju to. _Matth. 5, 3._ - -21. Selig sünd ji, de ji hier hungert; denn ji schüllt satt warrn. Selig -sünd ji, de ji hier weent; denn ji ward lachen. _Offenb. 7, 16. Ps. 126, -5. 6. Jes. 61, 3._ - -22. Selig sünd ji, wenn ju de Lüd haßt, un ju afsonnert, un schellt ju, -un veracht ju Namen, as en boshaftigen, wegen den Minschensöhn. - -23. Freut ju denn un hüppt, denn seht, ju Lohn is grot in den Himmel. -Desglieken dä’n ehr Vaders de Propheten ok. - -24. Awer dargegen, wehe ju Rieken; denn ji hebbt ju Trost weg. _Amos. 6, -1. Jak. 5, 1._ - -25. Wehe ju, de ji vull sünd; denn ju ward hungern. Wehe ju, de ji hier -lacht; denn ji ward weenen un huln. _Jes. 10, 16._ - -26. Wehe ju, wenn ju jedereen lavt. Desglieken dän ehr Vaders de falschen -Propheten ok. - -27. Awer Ik segg ju, de ji tohört: Leevt ju Fiende; doht de wohl, de ju -hassen doht; - -28. Segent de, de ju verflucht; bedt för de, de ju beleidigt. - -29. Un wer di sleit up de een Back, den bee de anner ok an; un wer di den -Mantel nimmt, den weiger ok nich, den Rock to geven. - -30. Wer di beden deiht, den gif, un wer di dat Dine nimmt, dar födder dat -nich wedder. _5. Mos. 15, 7._ - -31. Un as ji wüllt, dat ju de Lüd dohn schüllt, so doht ji ok se. _Röm. -7, 12._ - -32. Un wenn ji leef hebbt, de ju leef hebbt, wat för Dank hebbt ji -darvun? Denn de Sünners leeft ok, de se leef hebbt. _Matth. 5, 46._ - -33. Un wenn ji ju Woldäders wol doht; wat för en Dank hebbt ji darvun? -Denn de Sünners doht ok datsülve. - -34. Un wenn ji lehnt, vun de ji höpt, wedder to nehmen; wat för en Dank -hebbt ji darvun? Denn ok de Sünners lehnt de Sünners, up dat se Gliekes -wedder nehmt. _3. Mos. 25, 35. Matth. 5, 42._ - -35. Doch awer leeft ju Fiende; doht wol un deent, dat ji nicks darför -höpt, so ward ju Lohn grot wesen, un ward Kinner vun den Allerhöchsten -wesen. Denn He is gütig ok öwer de Undankbaren un de Boshaften. _Ps. 37, -26._ - -36. Darum west barmhartig, as ok ju Vader barmhartig is. _2. Mos. 34, 6. -Ps. 103, 8. 13._ - -37. Richt nich, so ward ji ok nich richt. Verdammt nich, so ward ji ok -nich verdammt. Vergevt, so ward ju vergeven. _Röm. 2, 1._ - -38. Gevt, so ward ju geven. En vull, gedrückt, gerüttelt un öwerflödig -Maat ward man in ju Schoot geven; denn grad mit dat Maat, dar ji mit -meet, ward man ju wedder meeten. _Mark. 4, 24._ - -39. Un He sä se en Glieknis: Kann ok en Blinde en Blinden den Weg wiesen? -Warn se nich alle beide in de Kuhl falln? - -40. De Jünger is nich öwer sin Meister. Wenn de Jünger is as sin Meister, -so is he vullkamen. _Joh. 15, 20._ - -41. Wat sühst du awer en Splitter in din Broder sin Oog, un den Balken in -din Oog warrst du nich wahr? _Matth. 7, 3._ - -42. Oder wa kannst du seggen to din Broder: Hol still, Broder, ik will -den Splitter ut din Oog trecken; un du sühst sülvst nich den Balken in -din egen Oog? Du Heuchler, treck toeerst den Balken ut din Oog un süh -denn to, dat du den Splitter ut din Broder sin Oog treckst. _Matth. 7, 5._ - -43. Dat is keen gude Bom, de böse Frucht dricht, un keen böse Bom, de -gude Frucht dricht. - -44. En jede Bom ward an sin egen Frucht kennt. Denn man plückt keen -Fiegen vun de Dornen, ok so plückt man keen Wiendruven vun de Dornbüsch. - -45. En gude Minsch bringt wat Gudes hervör ut den guden Schatz vun sin -Hart. Un en slechte Minsch bringt wat Böses hervör ut den bösen Schatz -vun sin Hart. Denn wovun dat Hart vull is, darvun geiht de Mund öwer. -_Matth. 12, 35._ - -46. Wat heet ji Mi awer HErr, HErr, un doht nich, wat Ik ju segg? _Matth. -7, 21._ - -47. Wer to Mi kummt, un hört Min Red un deiht se, den will Ik ju wiesen, -wem he to verglieken is. _Röm. 2, 13. Jak. 1, 22._ - -48. He is liek en Minsch, de en Hus bu’ un grav deep, un lä den Grund up -den Fels. As awer en Water keem, do reet de Strom na dat Hus ran, un kunn -dat nich bewegen; denn dat weer up den Felsen gründt. - -49. Wer awer hört un nich deiht, de is liek en Minsch, de en Hus bu’ up -de Eer ahn Grund, un de Strom reet to em ran, un dat full bald, un dat -Hus kreeg en groten Reet. - - -Dat 7. Kapitel. - -1. As He awer vör dat Volk utredt harr, gung He na Kapernaum. - -2. Un de Knecht vun en Hauptmann, den he werth heel, leeg dodkrank. -_Matth. 8, 5._ - -3. As he awer vun JEsus hör, schick he de Öllsten vun de Juden to Em, un -be’ Em, dat He keem un sin Knecht gesund maken dä. - -4. As se awer to JEsus keemen, beden se Em mit Fliet, un sproken: He is -werth, dat Du em dat erwiesen deihst. - -5. Denn he hett uns Volk leef, un hett uns de Schol bu’t. - -6. JEsus awer gung mit se hen. As se awer nu nich wiet vun dat Hus weern, -schick de Hauptmann vun sin Frünn to Em, un leet Em seggen: Ach, HErr, -bemöh Di nich, ik bün dat nich werth, dat Du unner min Dack geihst. -_Matth. 8, 8._ - -7. Darum hef ik ok mi sülvst nich würdig holn, dat ik to Di keem; sonnern -sprek een Wort, so ward min Jung gesund. - -8. Denn ok ik bün en Minsch, de Obrigkeit unnerdahn, un hef Kriegsknechts -unner mi, un sprek to een: »Gah hen!« so geiht he hen, un to den annern: -»Komm her!« so kummt he, un to min Knecht: »Doh dat!« so deiht he dat. - -9. As awer JEsus dat hör, wunner He sik öwer em, un wenn’ sik um, un -sprok to dat Volk, dat Em nafolgen dä: Ik segg ju, son Glov hef Ik in -Israel nich funn’. - -10. Un as de, weke utschickt weern, wedder na Hus keemen, funn’ se den -kranken Knecht gesund. - -11. Un dat begev sik darna, dat He in en Stadt mit Namen Nain gung, un -veele vun Sin Jüngers gungen mit Em, un veel Volk. - -12. As He awer neeg an dat Stadtdohr keem, süh, do drog man en Doden rut, -de de enzige Söhn vun sin Moder weer; un se weer en Wetfru, un veel Volk -ut de Stadt gung mit ehr. _1. Kön. 17, 17._ - -13. Un as de HErr se sehn dä, dä se Em leed, un He sprok to ehr: Ween -nich! _Matth. 9, 36. Jer. 31, 16._ - -14. Un trä hento, un röhr den Sarg an, un de Dregers stunnen still. Un He -sprok: Jüngling, Ik segg di, stah up! _Mark. 5, 41._ - -15. Un de Dode rich sik up, un fung an to spreken. Un He gev em sin -Moder. _2. Kön. 4, 36._ - -16. Un dar keem se all en Furcht an, un priesen GOtt, un sproken: Dar is -en grote Prophet unner uns upstahn, un GOtt hett Sin Volk besöcht. - -17. Un düsse Red öwer Em war lut dörch dat ganze jüdische Land, un alle -umliggen Länner. - -18. Un dat Allns verkünnigten Johannes sin Jüngers em. Un he reep to sik -twee vun sin Jüngers, _Matth. 11, 2._ - -19. Un schick se to JEsus, un leet Em seggen: Büst Du, de dar kamen -schall, oder schüllt wi up en annern töven? - -20. As awer de Jüngers to Em kemen, sproken se: Johannes de Döper hett -uns to Di schickt, un lett Di seggen: Büst Du, de dar kamen schall, oder -schüllt wi up en annern töven? - -21. To düsse Stunn awer mak He veele gesund vun Süken un Plagen un böse -Geister, un veele Blinden schenk He dat Gesicht. - -22. Un JEsus antwort un sprok to se: Gaht hen, un verkünnigt Johannes, -wat ji sehn un hört hebbt: De Blinden seht, de Lahmen gaht, de Utsätzigen -ward rein, de Doden staht up, un de Armen ward dat Evangelium predigt; -_Jes. 85, 5. Matth. 11, 5._ - -23. Un selig is, wer sik nich an Mi argern deiht. _Matth. 11, 6._ - -24. As awer Johannes sin Baden torüggungen, fung JEsus an to reden to dat -Volk vun Johannes: Wat sünd ji rut gahn in de Wüstenie to sehn? Wüllt ji -en Rohr sehn, dat vun den Wind bewegt ward? _Matth. 11, 7._ - -25. Oder wat sünd ji rut gahn to sehn? Wüllt ji en Minsch sehn in weeke -Kleder? Seht, de in herrliche Kleder un Lüsten levt, de sünd in de -königliche Höf. - -26. Oder wat sünd ji rutgahn to sehn? Wüllt ji en Prophet sehn? Ja, Ik -segg ju, de dar mehr is as en Prophet. - -27. He is dat, vun den schreven steiht: Süh, Ik schick Min Engel vör Din -Angesicht her, de dar torecht maken schall Din Weg vör Di. _Mal. 3, 1. -Matth. 11, 10. Mark. 1, 2._ - -28. Denn Ik segg ju, dat unner de, de vun Fruens gebarn sünd, keen gröter -Prophet is as Johannes de Döper; de awer lütter is in dat Riek GOttes, de -is gröter as he. - -29. Un all dat Volk, dat Em hörn dä, un de Töllners, geven GOtt Recht, un -leten sik döpen mit Johannes sin Döp. - -30. Awer de Pharisäers un Schriftgelehrten verachten GOtt Sin Rat gegen -sik sülvst, un leten sik nich vun Em döpen. _Apost. 13, 46._ - -31. Awer de HErr sprok: Wokeen schall Ik de Minschen vun düt Geslecht -verglieken? Un wokeen sünd se to verglieken? _Matth. 11, 16._ - -32. Se sünd to verglieken de Kinner, de up den Markt sitt un ropt gegen -enanner, un sprekt: Wi hebbt vör ju fleut, un ji hebbt nich danzt; wi -hebbt ju klagt, un ji hebbt nich weent. - -33. Denn Johannes de Döper is kamen, un eet keen Brod, un drunk keen -Wien; so seggt ji: He hett den Düvel. _Matth. 3, 4._ - -34. De Minschensöhn is kamen, itt un drinkt; so seggt ji: Seht, de Minsch -is en Freter un Wiensuper, en Fründ vun de Töllners un Sünners. - -35. Un de Wiesheit mutt sik rechtfardigen laten vun all ehr Kinner. -_Matth. 11, 19._ - -36. Een vun de Pharisäers be’ Em awer, dat He mit em eten schull. Un He -gung rin na den Pharisäer sin Hus, un sett Sik to Disch. - -37. Un süh, en Fru weer in de Stadt, de weer en Sünnerin. As se vernehmen -dä, dat He to Disch sitten dä in den Pharisäer sin Hus, broch se en Glas -mit Salv. - -38. Un trä vun achtern to Sin Föt, un ween, un fung an, Sin Föt to netten -mit Thranen, un mit de Haar vun ehrn Kopp to drögen, un küß Sin Föt, un -salv se mit Salv. - -39. As awer dat de Pharisäer seeg, de Em laden harr, sprok he bi sik -sülvst, un sä: Wenn düsse en Prophet weer, so wüß He, wer un wat vör en -Wief dat is, de Em anröhrn deiht; denn se is en Sünnerin. - -40. JEsus antworte, un sprok: Simon, Ik hef di wat to seggen. He awer -sprok: Meister, segg an. - -41. Dar weer en Wucherer, de harr twee Schuldners. De een weer schüllig -fief hunnert Groschen, de anner föftig. - -42. As se awer nicks harrn to betahln, schenk he dat alle beide. Segg -an: Wer vun se ward em am meisten leef hebben? _Kol. 2, 13._ - -43. Simon antworte un sprok: Ik meen, den he am meisten schenkt hett. He -awer sprok to em: Du hest recht ordeelt. - -44. Un He wenn’ sik to dat Wief, un sprok to Simon: Sühst du düt Wief -wol? Ik bün in din Hus kamen, du hest Mi keen Water geven to min Föt, -düsse awer hett min Föt mit Thranen nett, un mit de Haar vun ehrn Kopp -afdrögt. _1. Mos. 18, 4._ - -45. Du hest Mi keen Kuß geven; düsse awer, nadem se rin kamen is, hett -nich aflaten, Min Föt to küssen. _Röm. 16, 16._ - -46. Du hest Min Kopp nich mit Öl salvt; se awer hett Min Föt mit Salv -salvt. - -47. Darum segg Ik di: Ehr sünd veele Sünden vergeven, denn se hett veel -leef hatt; weken awer wenig vergeven ward, de leeft wenig. - -48. Un He sprok to ehr: Di sünd din Sünden vergeven. _Matth. 9, 2._ - -49. Do fungen an, de mit Em to Disch sitten dän, un sproken to sik -sülvst: Wer is düsse, de ok de Sünden vergift? _Matth. 9, 3._ - -50. He awer sprok to dat Wief: Din Glov hett di holpen, gah hen mit -Freden! _Luk. 8, 48. 17, 19. Mark. 5, 34._ - - -Dat 8. Kapitel. - -1. Un dat begev sik darna, dat He reisen dä dörch Städte un Flecken, un -predig un verkünnig dat Evangelium vun dat Riek GOttes, un de Twölf mit -Em. - -2. Darto enige Fruens, de He gesund makt harr vun de bösen Geister un -Süken; nämlich Maria, de dar Magdalena heet, vun weke weern söven Düvels -utfahrn, _Mark. 15, 40. 16, 9._ - -3. Un Johanna, Chusa, den Pleger vun Herodes, sin Fru, un Susanna, un -veele annere, de Em Handrekung dän vun ehr Göder. - -4. As nu veel Volk bi enanner weer un ut de Städte to Em kemen, sprok He -dörch en Glieknis: _Matth. 13, 3. Mark. 4, 2._ - -5. Dar gung en Saimann rut, to sai’n sin Saat; un as he sai’, full wat an -den Weg, un war tweiperrt, un de Vageln unner den Himmel freten dat up. - -6. Un wat full up den Felsen, un as dat upgung, verdrög dat, darum, dat -dat keen Saft harr. - -7. Un wat full merrn mank de Dornen; un de Dornen gungen mit up, un heeln -dat unner. - -8. Un wat full up en gude Land; un dat gung up, un drog hunnertfältig -Frucht. As He dat sä, reep He: Wer Ohrn hett to hörn, de hör to! _1. Mos. -26, 12._ - -9. Sin Jüngers awer frogen Em, un sproken, wat düt Glieknis weer. - -10. He awer sprok: Ju is dat geven, to weeten dat Geheemnis vun GOtt Sin -Riek; de annern awer in Glieknissen, dat se dat nich seht, ob se dat wol -seht, un nich verstaht, ob se dat wol hört. _Jes. 6, 9. 10. Matth. 13, -14. Mark. 4, 12. Joh. 12, 40. Apost. 28, 26._ - -11. Düt is awer dat Glieknis: De Saat is GOtt Sin Wort. - -12. De awer an den Weg sünd, dat sünd, de dat hört; darna kummt de Düvel, -un nimmt dat Wort vun ehr Hart, up dat se nich glovt un selig ward. - -13. De awer up den Felsen, sünd de: wenn se dat hört, nehmt se dat Wort -mit Freuden an; un de hebbt keen Wuddeln, en Tied lang glovt se, un to de -Tied vun de Anfechtung fallt se af. - -14. Dat awer mank de Dornen full, dat sünd de, de dat hört, un gaht hen -unner de Sorgen, Riekdom un Wollust vun dat Leven, un erstickt, un bringt -keen Frucht. - -15. Dat awer up dat gude Land sünd de, de dat Wort hört un beholt in en -fein gut Hart, un bringt Frucht in Geduld. _Apost. 16, 14. Ebr. 10, 36._ - -16. Nüms awer stickt en Licht an, un deckt dat mit en Fatt to, oder sett -dat unner en Bank; sonnern he sett dat up en Lüchter, up dat, wer rin -geiht, dat Licht sehn deiht. _Matth. 5, 15. Mark. 4, 21._ - -17. Denn dar is nicks verborgen, dat nich apenbar ward, ok nicks -Heemlichs, dat nich bekannt war un an den Dag keem. _Matth. 10, 26. Mark. -4, 22._ - -18. So seht nu darup, woans ji tohört. Denn wer dar hett, den ward geven, -wer awer nich hett, vun den ward nahm, ok dat he meent to hebben. _Matth. -13, 12._ - -19. Dar gungen awer hento Sin Moder un Sin Bröder, un kunnen vör dat Volk -nich to Em kamen. _Matth. 12, 46. Mark. 3, 31._ - -20. Un dat war Em anseggt: Din Moder un Din Bröder staht buten, un wüllt -Di sehn. _Mark. 3, 32._ - -21. He awer antworte, un sprok: Min Moder un min Bröder sünd düsse, de -GOttes Wort hört un doht. _Joh. 15, 14._ - -22. Un dat begev sik up een vun de Dag’, dat He in en Schipp trä mit samt -Sin Jüngers. Un He sprok to se: Lat uns öwer den See fahrn, un se stötten -vun Lann. _Matth. 8, 23. Mark. 4, 36._ - -23. Un as se segeln dän, sleep He in. Un dar keem en Stormwind up den -See, un de Waggen öwerfulln se, un se stunnen in grote Gefahr. - -24. Do treden se to Em, un weckten Em up, un sproken: Meister, Meister, -wi kamt um! Do stunn He up, un bedroh den Wind un de Waggen vun dat -Water, un dat leet af un war still. - -25. He sprok awer to se: Wo is ju Glov? Se fürchten sik awer, un -wunnerten sik, un sproken unner enanner: Wer is düsse? Denn He befehlt -den Wind un dat Water, un se sünd Em gehorsam. _Matth. 8, 26._ - -26. Un se segelten fort in de Gegend vun de Gadarener, weke is grad öwer -vun Galiläa. _Matth. 8, 28. Mark. 5, 1._ - -27. Un as He utträ up dat Land, keem Em en Mann in de Möt ut de Stadt, de -harr Düvels vun lange Tied her, un he trock keen Kleder an, un blev in -keen Hus, sonnern in de Dodenkulen. - -28. As he awer JEsus seeg, schreeg he un full vör Em dal, un reep lut, -un sprok: Wat hef ik mit Di to schaffen, JEsus, Du Söhn vun GOtt, den -Allerhöchsten? Ik bed Di, Du wullst mi nich quälen. _Matth. 8, 29._ - -29. Denn He befohl den unreinen Geist, dat he vun den Minsch utfahrn dä; -denn he harr em lange Tied plagt. Un he weer mit Keden bunden un mit -Fotfesseln anbunden, un he terreet de Bann’, un war vun den Düvel dreven -in de Wüstenie. - -30. Un JEsus frog em, un sprok: Wa heetst du? He sprok: Legion, denn dar -weern veele Düvels in em fahrn. - -31. Un se beden Em, dat He se nich in de Deep fahrn leet. - -32. Dar weer awer darsülvst en grote Drift Sögen an de Weid up den Barg. -Un se beden Em, dat He se Frielöv gev, in desülven to fahrn. Un He verlöv -se dat. - -33. Do fahrn de Düvels ut vun den Minsch, un fahrn in de Sögen, un de -Drift störrt sik vun de steile Hög in den See, un versopen. - -34. As awer de Harrn seegen, wat gescheeg, lepen se weg, un verkünnigten -dat in de Stadt un in de Dörper. - -35. Do gungen se rut to sehn, wat dar geschehn weer; un keemen to JEsus, -un funn’ den Minsch, vun den de Düvels utfahrn weern, sitten to JEsus Sin -Föt, antrocken un vernünftig, un se verfehrten sik. - -36. Un de dat sehn harrn, verkünnigten se dat, woans de Besetene gesund -warn weer. - -37. Un de ganze Menge vun de umliggen Länner vun de Gadarener be’ Em, dat -He vun se gung. Denn en grote Furcht weer se ankamen. Un He trä in dat -Schipp, un kehr wedder um. - -38. Do be’ Em awer de Mann, vun den de Düvels utfahrn weern, dat he much -bi Em wesen. Awer JEsus leet em vun Sik, un sprok: _Mark. 5, 18._ - -39. Gah wedder to Hus, un segg, wa grote Dinge GOtt an di dahn hett. Un -he gung hen, un predig dörch de ganze Stadt, wa grote Dinge JEsus an em -dahn harr. - -40. Un dat begev sik, as JEsus wedder keem, neem Em dat Volk up, denn se -tövten alle up Em. - -41. Un süh, dar keem en Mann, mit Namen Jairus, de en Scholöbberste weer, -full JEsus to Föt, un be’ Em, dat He wull in sin Hus kamen. _Matth. 9, -18._ - -42. Denn he harr en eenzige Dochter bi twölf Jahr, de leeg up dat Letz. -Un as He hengung, dräng Em dat Volk. - -43. Un en Fru harr den Blodgang twölf Jahr hatt; de harr all ehr Hav un -Gut an Dokters wendt, un kunn vun keen heelt warrn. _Mark. 5, 25._ - -44. De trä vun achtern to Em, fat den Som vun Sin Kleed an, un sogliek -stunn de Blodgang still. - -45. Un JEsus sprok: Wer hett Mi anfat? As se dat awer all leugnen, sprok -Petrus, un de mit em weern: Meister, dat Volk drängt un drückt Di, un du -seggst: Wer hett Mi anröhrt? - -46. JEsus awer sprok: Mi hett jemand anröhrt; denn Ik föhl, dat en Kraft -vun Mi utgahn is. - -47. As awer de Fru seeg, dat dat nich verborgen weer, keem se mit Bevern, -un full vör Em dal, un verkünnig dat vör all dat Volk, ut wat för en -Orsak se Em anröhrt harr, un woans se weer so bald gesund warn. - -48. He awer sprok to ehr: Hef guden Moth, Min Dochter, din Glov hett di -holpen, gah hen mit Freden. - -49. As He noch reden dä, keem een vun de Scholöbbersten sin Lüd, un sprok -to Em: Din Dochter is storven, bemöh den Meister nich. _Matth. 9, 18. -Mark. 5, 35._ - -50. As awer JEsus dat hör, antwor’ He em, un sprok: Wes’ nich bang; glov -blot, so ward se gesund. _Mark. 5, 36._ - -51. As He awer in dat Hus keem, leet He Nüms rin gahn, as alleen Petrus, -Jakobus un Johannes, un den Vader un de Moder vun dat Kind. - -52. Se weenten awer all, un beklagten se. He awer sprok: Weent nich, se -is nich storven, sonnern se slöpt. - -53. Un se lachten Em ut; denn se wussen wol, dat se storven weer. - -54. He awer drev se all rut, neem se bi de Hand, reep un sprok: Kind, -stah up! - -55. Un ehr Geist keem wedder, un se stunn sogliek up. Un He befohl, man -schull ehr wat to eten geven. - -56. Un ehr Öllern verfehrn sik. He awer befohl se, dat se Nüms sän, wat -geschehn weer. _Luk. 5, 14. Mark. 7, 36._ - - -Dat 9. Kapitel. - -1. He reep awer de Twölf tosamen, un gev se Gewalt un Macht öwer alle -Düvels, un dat se Süken heeln kunn’, _Matth. 10, 1. Mark. 6, 7._ - -2. Un schick se ut to predigen dat Riek GOttes, un de Kranken gesund to -maken. - -3. Un sprok to se: Ji schüllt nicks mit ju nehmen up den Weg, weder -Stock, noch Tasch, noch Brod, noch Geld; ok schall dar een nich twee Röck -hebben. _Mark. 10, 9._ - -4. Un wo ji in en Hus gaht, dar blievt, bet ji vun dar treckt. _Luk. 10, -5-7._ - -5. Un vun de, de ju nich upnehmt, dar gaht rut vun desülvige Stadt, un -slaht ok den Stoff af vun ju Föt, to en Tügnis öwer se. _Luk. 10, 11._ - -6. Un se gungen ut, un dörchtrocken de Flecken, predigten dat Evangelium, -un maken gesund allerwegens. - -7. Dar keem awer vör Herodes, den Veerfürsten, allns, wat dörch Em -gescheeg, un he weer besorgt, wiel vun enige seggt war: Johannes is vun -de Doden wedder upstahn; _Matth. 14, 1. Mark. 6, 14._ - -8. Vun enige awer: Elias is kamen; vun enige awer: Dar is een vun de olen -Propheten wedder upstahn. - -9. Un Herodes sprok: Johannes, den hef ik den Kopp afsla’n; wer is awer -düsse, vun den ik so wat hörn doh? Un he wull Em sehn. - -10. Un de Apostels keemen wedder, un vertelln Em, wa grote Dinge se dahn -harrn. Un He neem se to sik, un gung afsiets in en Wüstenie bi de Stadt, -de dar heet Bethsaida. _Matth. 14, 13._ - -11. As düt dat Volk wies war, trock dat Em na; un He leet se to Sik, un -sä se vun GOtt Sin Riek, un mak gesund, de dat nödig harrn. Awer de Dag -fung an, up de Neeg to gahn. - -12. Do treden to Em de Twölf, un sproken to Em: Lat dat Volk vun Di, dat -se hengaht in de Flecken umher, un in de Dörper, dat se Harbarg un Spies -finnt; denn wi sünd hier in de Wüstenie. _Matth. 14, 15._ - -13. He awer sprok to se: Gevt ji se wat to eten. Se sproken: Wi hebbt -nich mehr as fief Bröd un twee Fisch; dat wes’ denn, dat wi hengahn -schüllt, un Spies kopen för so veel Volk. - -14. (Denn dar weern bi fief dusend Mann.) He sprok awer to Sin Jüngers: -Lat se sik setten schichtwies’, bi föftig un föftig. - -15. Un se dän so, un setten sik all. - -16. Do neem He de fief Bröd un twee Fisch, un seeg up na den Himmel, un -dank darför, brok se, un gev se de Jüngers, dat se dat Volk vörleggen dän. - -17. Un se eten, un warn all satt, un warn uphaven, wat se öwrig blev vun -Krömen, twölf Körf vull. _2. Kön. 4, 44._ - -18. Un dat begev sik, as He alleen weer, un bed, un Sin Jüngers bi Em, -frog He se, un sprok: Wat seggt de Lüd öwer Mi, dat Ik bün? - -19. Se antworten un sproken: Se seggt, Du büst Johannes de Döper; weke -awer, Du büst Elias; weke awer, dar is een vun de olen Propheten wedder -upstahn. _Matth. 14, 2. Mark. 6, 14._ - -20. He awer sprok to se: Wer seggt ji awer, dat Ik bün? Do antworte -Petrus un sprok: Du büst GOtt Sin Christus. _Matth. 16, 16. Mark. 8, 29. -Joh. 1, 49._ - -21. Un He bedroh se, un befohl, dat se dat Nüms sä’n. - -22. Un sprok: Denn de Minschensöhn mutt noch veel lieden, un verstött -warrn vun de Öllsten un Hohenpresters, un Schriftgelehrten, un dod makt -warrn, un an den drütten Dag wedder upstahn. _Matth. 17, 22. 20, 17. 18._ - -23. Do sprok He to se all: Wer Mi folgen will, de verleugen sik sülvst, -un nehm sin Krüz up sik däglich, un folg Mi na. _Matth. 16, 24. Mark. 8, -34._ - -24. Denn wer sin Leven erholn will, de ward dat verleern; wer awer sin -Leven verleert um Minetwilln, de ward dat erholn. _Luk. 17, 33._ - -25. Un wat förn Nutzen harr de Minsch, wenn he de ganze Welt gewinnen dä, -un verlor sik sülvst, oder dä sik sülvst Schaden? - -26. Wer sik awer vör Mi un Min Wör’ schamt, vör den ward sik ok de -Minschensöhn schamen, wenn He kamen ward in Sin un Sin Vaders un in de -hilligen Engeln ehr Herrlichkeit. _Matth. 10, 33. Mark. 8, 38. Luk. 12, -9. 2. Tim. 2, 12._ - -27. Ik segg ju awer wahrlich, dat enige sünd vun de, de hier staht, de -den Dod nich smecken ward, bet dat se GOtt Sin Riek seht. - -28. Un dat begev sik na düsse Reden bi acht Dag’, dat He to Sik nehm -Petrus, Johannes un Jakobus, un gung up en Barg to beden. _Matth. 17, 1. -Mark. 9, 2._ - -29. Un as He bed, war de Gestalt vun Sin Angesicht anners, un Sin Kleed -war witt, un glänz. - -30. Un süh, twee Männer reden mit Em, weke weern Moses un Elias. - -31. De erschienen in Klarheit, un reden vun den Utgang, weken He schull -erfülln in Jerusalem. - -32. Petrus awer un de mit em weern, weern vull Slap. As se awer upwaken -dän, seegen se Sin Klarheit, un de twee Männer, de bi Em stunn’. - -33. Un dat begev sik, as de vun Em wieken dän, sprok Petrus to Em: -Meister, hier is gut wesen, lat uns dree Hütten maken, Di een, Moses een, -un Elias een. Un he wuß nich, wat he reden dä. - -34. As he awer düt reden dä, keem en Wolk, un öwerschatt se, un se -verfehrn sik, as de Wolk se öwertrock. - -35. Un dar keem en Stimm ut de Wolk, de sprok: Düt is Min leeve Söhn, den -schüllt ji hörn. _Matth. 3, 17. Mark. 1, 11. 9, 7._ - -36. Un indem son Stimm gescheeg, funnen se JEsus alleen. Un se versweegen -dat, un verkünnigten Nüms in desülvigen Dag’, wat se sehn harrn. - -37. Dat begev sik awer den Dag darna, as se vun den Barg keemen, keem se -veel Volk in de Möt. _Matth. 17, 14. Mark. 9, 14._ - -38. Un süh, en Mann mank dat Volk reep, un sprok: Meister, ik bed Di, -beseh doch min Söhn; denn he is min eenzige Söhn. - -39. Süh, de Geist grippt em, so schriggt he gliek, un he ritt em, dat he -schümt, un mit grote Noth wiekt he vun em, wenn he em reten hett; - -40. Un ik hef Din Jüngers beden, dat se em utdrieven schulln, un se kunn -dat nich. - -41. Do antworte JEsus, un sprok: O du unglövige un verkehrte Art, wa lang -schall Ik bi ju wesen, un ju dulden? Bring din Söhn her. - -42. Un as he to Em keem, reet em de Düvel, un quäl em. JEsus awer bedroh -den unsaubern Geist, un mak den Jungen gesund, un gev em sin Vader -wedder. - -43. Un alle Lüd verfehrn sik öwer GOtt Sin Herrlichkeit. As se sik awer -all verwunnerten öwer Allns, wat He dä, sprok He to Sin Jüngers: - -44. Fat ji mit ju Ohrn düsse Red; denn de Minschensöhn mutt öwerantwort -warrn in de Minschen ehr Hann. _Matth. 17, 22._ - -45. Awer dat Wort verstunn’ se nich, un dat weer vör se verborgen, dat se -dat nich begrepen. Un se weern to bang, Em to fragen um datsülvige Wort. - -46. Dar keem ok en Gedanke mank se: Wer mank se de Gröttste weer. _Mark. -9, 34._ - -47. As awer JEsus de Gedanken vun ehr Harten sehn dä, greep He en Kind, -un stell dat bi Sik. - -48. Un sprok to se: Wer dat Kind upnimmt in Min Nam, de nimmt Mi ok up, -un wer Mi upnimmt, de nimmt Den up, de Mi schickt hett. Wer awer de -Lüttste is mank ju, de ward grot wesen. _Matth. 10, 40. Joh. 13, 20._ - -49. Do antworte Johannes, un sprok: Meister, wi seegen een, de drev -Düvels ut in Din Nam, un wi wehrn em, denn he folg Di nich mit uns. _4. -Mos. 11, 27. Mark. 9, 38._ - -50. Un JEsus sprok to em: Wehrt em nich; denn wer nich wedder uns is, de -is för uns. _Luk. 11, 23. Matth. 12, 30._ - -51. Dat begev sik awer, as de Tied erfüllt weer, dat He schull vun hier -nahmen warrn, richt He Sin Gesicht, stracks na Jerusalem to wanneln. - -52. Un He schick Baden vör Sik hen; de gungen hen un keemen in en Flecken -vun de Samariters, dat se Em Harbarg bestellten. _Joh. 4, 4._ - -53. Un se neemen Em nich an, darum, dat He Sin Gesicht richt harr, to -wanneln na Jerusalem. - -54. As awer dat Sin Jüngers, Jakobus un Johannes, sehn dän, sproken se: -HErr, wullt Du, so wüllt wi seggen, dat dar Füer vun den Himmel falln -deiht, un se vertehrt, as Elias dä? _2. Kön. 1, 10. 12._ - -55. JEsus awer wenn’ Sik, un bedroh se, un sprok: Weet ji nich, wat för -en Geist sin Kinner ji sünd? - -56. De Minschensöhn is nich kamen, de Minschen ehr Seel to verdarven, -sonnern to erholn. _Joh. 3, 17. 12, 47._ - -57. Un se gungen in en annern Flecken. Dat begev sik awer, as se up den -Weg weern, sprok een to Em: Ik will Di folgen, wo Du hengeihst. _Matth. -8, 19._ - -58. Un JEsus sprok to Em: De Föß hebbt Kuhlen, un de Vageln unner den -Himmel hebbt Nester: awer de Minschensöhn hett nich, wo He Sin Kopp -henleggt. - -59. Un He sprok to en annern: Folg Mi na! De sprok awer: HErr, gif mi -Frielöv, dat ik tovör hengah un min Vader begrav. - -60. Awer JEsus sprok to em: Lat de Doden ehr Doden begraven, gah du awer -hen, un verkünnig GOtt Sin Riek. _Matth. 8, 22._ - -61. Un en anner sprok: HErr, ik will Di nafolgen, awer verlöv mi tovör, -dat ik en Afscheed maken doh mit de, de in min Hus sünd. _1. Kön. 19, 20._ - -62. JEsus awer sprok to em: Wer sin Hand an de Plog leggt, un süht -torügg, de is nich geschickt to GOtt Sin Riek. _Spr. 26, 11. 2. Pet. 2, -20._ - - -Dat 10. Kapitel. - -1. Darna wähl de HErr anner söventig ut, un schick se je twee un twee vör -sik her, in alle Städte un Örter, dar He henkamen wull; - -2. Un sprok to se: De Aarn is grot, de Arbeiter awer sünd wenig; bed den -HErrn vun de Aarn, dat He Arbeiters utschickt in Sin Aarn. _Joh. 4, 35. -Matth. 9, 37. 38._ - -3. Gaht hen, süh, Ik schick ju as de Lämmer merrn mank de Wülf. _Matth. -10, 16. 23, 34._ - -4. Dregt keen Büdel, noch Tasch, noch Schoh, un gröt Nüms up de Strat. -_Matth. 10, 9._ - -5. Wo ji in en Hus kamt, dar sprekt toeerst: Freden wes’ mit ju! - -6. Un wenn darsülvst en Kind vun den Freden sin ward, so ward ju Freden -up em ruhn; wo awer nich, so ward ju Freden sik wedder to ju wennen. - -7. In datsülvige Hus awer blievt, eet un drinkt, wat se hebbt. Denn en -Arbeiter is sin Lohn werth. Ji schüllt nich vun een Hus na dat anner -gahn. _5. Mos. 24, 14. Matth. 10, 10. 1. Cor. 9, 14._ - -8. Un wo ji in en Stadt kamt, un se ju annehmt, dar eet, wat ju vörsett -ward. _Matth. 10, 11._ - -9. Un makt de Kranken, de darsülvst sünd, gesund, un seggt se: GOtt Sin -Riek is neeg to ju kamen. - -10. Wo ji awer in en Stadt kamt, dar se ju nich annehmt, dar gaht rut up -ehr Straten, un sprekt: - -11. Ok den Stoff, de sik an uns hangt hett vun ju Stadt, sla’t wi af up -ju. Doch schüllt ji weten, dat ju GOtt Sin Riek neeg west is. _Matth. 10, -14._ - -12. Ik segg ju: Dat ward de Sodomer erdräglicher gahn an jenen Dag denn -son Stadt. - -13. Wehe di, Chorazin! Wehe di, Bethsaida! Denn weern de Daden to Tyrus -un Sidon geschehn, de bi ju geschehn sünd, se harrn vör Tieden in Sack un -in de Asch seten, un Buß dahn. _Matth. 11, 21._ - -14. Doch dat ward Tyrus un Sidon erdräglicher gahn an dat jüngste -Gericht, as ju. - -15. Un du Kapernaum, de du bet an den Himmel erhaven büst, du warrst bet -in de Höll runner stött warrn. - -16. Wer ju hört, de hört Mi; un wer ju veracht, de veracht Mi; wer awer -Mi veracht, de veracht Den, de Mi schickt hett. _Matth. 10, 40. Joh. 13, -20._ - -17. De söventig awer keemen wedder mit Freuden, un sproken: HErr, uns -sünd ok de Düvels unnerdahn in Din Nam. - -18. He sprok awer to se: Ik seeg wol den Satanas vun den Himmel falln, as -en Blitz. _Offenb. 12, 8. 9._ - -19. Seht, Ik hef ju Macht geven, to perrn up Slangen un Skorpionen, un -öwer alle Fiendesgewalt; un ju ward nicks schaden künnen. - -20. Doch darin freut ju nich, dat ju de Geister unnerdahn sünd, freut ju -awer, dat ju Namen in den Himmel anschreven sünd. _Phil. 4, 3._ - -21. To de Stunn freu Sik JEsus in den GEist, un sprok: Ik pries Di, Vader -un HErr vun den Himmel un de Eer, dat Du so wat verborgen hest vör de -Wiesen un Kloken, un hest dat de Unmünnigen apenbart. Ja, Vader, also -weer dat wolgefällig vör Di. _Matth. 11, 25._ - -22. Dat is Mi Allns öwergeven vun Min Vader. Un Nüms weet, wer de Söhn -is, as alleen de Vader, noch wer de Vader is, as alleen de Söhn, un -wakeen dat de Söhn will apenbarn. _Matth. 11, 27. Joh. 1, 18. 6, 46._ - -23. Un He wenn’ Sik to Sin Jüngers, un sprok to se alleen: Selig sünd de -Ogen, de dat seht, wat ji seht. _1. Kön. 10, 8. Matth. 13, 76._ - -24. Denn Ik segg ju: Veele Propheten un Könige wulln sehn, wat ji seht, -un hebbt dat nich sehn, un hörn, wat ji hört, un hebbt dat nich hört. _1. -Pet. 1, 10._ - -25. Un süh, dar stunn en Schriftgelehrten up, versöch Em, un sprok: -Meister, wat mutt ik dohn, dat ik dat ewige Leven arv? _Matth. 22, 35. -Mark. 12, 28._ - -26. He awer sprok to Em: Wa steiht in dat Gesetz schreven? Woans lis’t du -dar? - -27. He antworte, un sprok: Du schast GOtt, Din HErr, leef hebben vun -ganzen Harten, vun ganze Seel, vun allen Kräften, un vun ganzen Gemöt, un -din Neegsten as di sülvst. _3. Mos. 19, 18. Mark. 12, 30. 31._ - -28. He awer sprok to em: Du hest recht antwort; doh dat, so warrst du -leven. _3. Mos. 18, 5._ - -29. He awer wull sik sülvst rechtfardigen, un sprok to JEsus: Wer is denn -min Neegste? _2. Mos. 2, 13._ - -30. Do antworte JEsus, un sprok: Dar weer en Minsch, de gung vun -Jerusalem raf na Jericho, un full unner de Mörders; de trocken em ut, un -slogen em, un gungen darvun, un leeten em halfdod liggen. - -31. Dat begev sik awer vun ungefehr, dat en Prester desülve Strat raf -trock, un as he em seeg, gung he vöröwer. - -32. Desglieken ok en Levit, as he keem bi de Stä, un seeg em, gung he -vöröwer. - -33. En Samariter awer reis’, un keem darhen, un as he em sehn dä, jammer -he em, _Ezech. 16, 6._ - -34. Gung to em, verbunn em sin Wunden, un got dar Öl un Wien rin; un bör -em up sin Thier, un broch em in de Harbarg, un pleg em. - -35. An den annern Dag reis’ he, un trock rut twee Groschen un gev se den -Werth, un sprok to em: Pleg em; un wenn du wat mehr utleggen warrst, will -ik di dat betaln, wenn ik wedder kam. - -36. Wat för een, dünkt di, de mank düsse dree de Neegste west is to den, -de mank de Mörders fulln weer? - -37. He sprok: De de Barmhartigkeit an em dä. Do sprok JEsus to em: So gah -hen, un doh desglieken. - -38. Dat begev sik awer, as se wannelten, gung He in en Flecken. Dar weer -en Fru, mit Namen Martha, de neem Em up in ehr Hus. _Joh. 11, 1. 12, 2. -3._ - -39. Un se harr en Swester, de heet Maria; de sett sik to JEsus Sin Föt, -un hör Sin Red to. _Apost. 22, 3._ - -40. Martha awer mak sik veel to schaffen, Em to deen’. Un se trä hento, -un sprok: HErr, fragst Du nich darna, dat min Swester mi alleen deen’ -lett? Segg ehr doch, dat se dat ok angrippt. - -41. JEsus awer antworte, un sprok to ehr: Martha, Martha, du hest veel -Sorg un Möh; - -42. Eens awer is Noth. Maria hett dat gude Deel utwählt, dat schall nich -vun ehr nahmen warrn. _Ps. 27, 4. Matth. 6, 33._ - - -Dat 11. Kapitel. - -1. Un dat begev sik, dat He weer an en Ort un beden dä. Un as He uphört -harr, sprok een vun Sin Jüngers to Em: HErr, lehr uns beden, as ok -Johannes sin Jüngers lehr. - -2. He awer sprok to se: Wenn ji beden doht, so sprekt: Uns’ Vader in den -Himmel, Din Nam warr hilligt. Din Riek kam. Din Will gescheh up de Eer as -in den Himmel. _Matth. 6, 9._ - -3. Uns’ däglich Brod gev uns ümmerdar. _2. Mos. 16, 19. 21._ - -4. Un vergev uns unse Sünden; denn ok wi vergevt alle, de uns schüllig -sünd. Un föhr uns nich in Versökung, sonnern erlös’ uns vun dat Övel. - -5. Un He sprok to se: Wer is mank ju, de en Fründ hett, un gung to em um -Merrnnacht, un sprok to em: Leeve Fründ, lehn mi dree Bröd. - -6. Denn dar is min Fründ to mi kamen vun de Strat, un ik hef nich, dat ik -em vörlegg. - -7. Un de, weke darinnen weer, antwort em, un sprok: Mak mi keen Unruh; -de Döhr is all toslaten, un min lütten Kinner sünd bi mi in de Kamer; ik -kann nich upstahn un di geven. - -8. Ik segg ju, un ob he nich upsteiht, un gift em, darum, dat he sin -Fründ is; so ward he doch wegen sin Utverschamtheit upstahn, un em geven -so veel as he brukt. _Luk. 18, 5._ - -9. Un Ik segg ju ok: Bedt, so ward ju geven; sökt, so ward ji finn’; -kloppt an, so ward ju updahn. _Matth. 7, 7. Mark. 11, 24. Joh. 16, 23. -24._ - -10. Denn wer dar bedt, de nimmt, un wer dar söcht, de finnt, un wer dar -ankloppt, den ward updahn. - -11. Wo bedt mank ju en Söhn den Vader um Brod, de em en Steen darför -beeden deiht? un so he um en Fisch bedt, de em en Slang för den Fisch -beeden deiht? _Matth. 7, 9._ - -12. Oder wenn he um en Ei bedt, de em en Skorpion darför beeden deiht? - -13. Wenn denn ji, de ji bös sünd, künnt ju Kinner gude Gaven geven, wa -veel mehr ward de Vader in den Himmel den hilligen GEist geven de, de Em -bedt. - -14. Un He drev en Düvel ut, de weer stumm. Un dat gescheeg, as de Düvel -utfahrn dä, do sprok de Stumme. Un dat Volk verwunner sik. _Matth. 12, -22._ - -15. Weke awer mank se sproken: He drift de Düvels ut dörch Beelzebub, den -Böwersten vun de Düvels. _Matth. 12, 24._ - -16. De annern awer versöchten Em, un begehrten en Teken vun Em vun den -Himmel. _Matth. 12, 40._ - -17. He awer vernehm ehr Gedanken un sprok to se: En jede Riek, wenn dat -mit sik sülvst uneens ward, dat ward wüst, un een Hus fallt öwer dat -anner. - -18. Is denn de Satanas ok mit sik sülvst uneens, woans will sin Riek -bestahn? Denn ji seggt, Ik driev de Düvels ut dörch Beelzebub. - -19. Wenn awer Ik de Düvels dörch Beelzebub utdriev, dörch wen drievt se -ju Kinner ut? Darum ward se ju Richters wesen. - -20. Wenn Ik awer dörch GOtt Sin Finger de Düvels utdriev, so kummt ja dat -Riek GOttes to ju. - -21. Wenn en Mann, de sik mit Waffen gut versehn hett, sin Palast bewahrt, -so blift dat Sine mit Freden. - -22. Wenn awer en Starkerer öwer em kummt, un öwerwindt em, so nimmt he em -sin Harnisch, worup he sik verleet, un deelt den Rov ut. _Kol. 2, 15._ - -23. Wer nich mit Mi is, de is wedder Mi; un wer nich mit Mi sammelt, de -streut utenanner. _Matth. 12, 30._ - -24. Wenn de unreine Geist vun den Minsch utfahrt, so dörchwannert he -wüste Stä’n, söcht Ruh un findt se nich; so sprickt he: Ik will wedder -umkehrn in min Hus, dar ik utgahn bün. _Matth. 12, 43._ - -25. Un wenn he kummt, so findt he dat mit Bessens rein makt un smückt. - -26. Denn geiht he hen, un nimmt söven Geister to sik, de arger sünd, -as he sülvst; un wenn se rinkamt, wahnt se dar, un dat ward darna mit -densülvigen Minschen arger, as vörher. _Joh. 5, 14._ - -27. Un dat begev sik, as He düt reden dä, hev en Fru mank dat Volk ehr -Stimm up, un sprok to Em: Selig is de Lief, de Di dragen hett, un de -Bost, an de Du legen hest. _Luk. 1, 28. 30. 48._ - -28. He awer sprok: Ja, selig sünd, de GOttes Wort hört un bewahrt. -_Matth. 7, 21._ - -29. Dat Volk awer dräng dar hento. Do fung He an, un sä: Düt is en bös -Geslecht, se begehrt en Teken, un se ward keen Teken geven, as alleen -dat Teken vun den Prophet Jonas. _Matth. 16, 4._ - -30. Denn gliek as Jonas weer en Teken för de Niniviten: also ward dat de -Minschensöhn wesen för düt Geslecht. _Jon. 2, 1._ - -31. De Königin vun Middag ward hervör treden vör dat Gericht mit de Lüd -vun düt Geslecht, un ward se verdammen; denn se keem vun dat Enn vun de -Welt, to hörn Salomo sin Wiesheit. Un seht, hier is mehr as Salomo. _1. -Kön. 10, 1. 2. Chron. 9, 1. Matth. 12, 42._ - -32. De Lüd vun Ninive ward hervörtreden vör dat Gericht mit de Lüd vun -düt Geslecht, un ward dat verdammen; denn se dän Buße na Jonas sin -Predigt. Un seht, hier is mehr as Jonas. _Jon. 3, 5. Matth. 12, 41._ - -33. Nüms stickt en Licht an, un sett dat an en heemlichen Ort, ok nich -unner en Kornmaat; sonnern up en Lüchter, up dat, wer rin geiht, dat -Licht sehn deiht. _Mark. 4, 21._ - -34. Dat Oog is dat Licht vun den Lief. Wenn nu din Oog eenfoltig wesen -ward, so is din ganze Lief licht. Wenn awer din Oog arg is, so is ok din -Lief düster. - -35. So seh darup, dat nich dat Licht in di Düsternis is. - -36. Wenn nu din Lief ganz hell is, dat he keen Stück vun de Düsternis -hett, so ward he ganz hell wesen, ward di hell maken as en hellen Blitz. - -37. As He awer in de Red weer, be’ Em en Pharisäer, dat He mit em de -Middagsmahltied eet. Un He gung rin, un sett Sik to Disch. - -38. As dat de Pharisäer sehn dä, wunner he sik, dat He Sik nich vör dat -Eten wuschen harr. _Matth. 15, 2._ - -39. De HErr awer sprok to em: Ji Pharisäers holt dat Utwennige vun de -Bekers un de Schöddeln rein, awer ju Inwenniges is vull Rov un Bosheit. -_Luk. 18, 11. 12. Matth. 15, 3. 23, 25. Mark. 7, 8._ - -40. Ji Narren, meent ji, dat dat binnen rein is, wenn dat buten rein is? - -41. Doch gevt Almosen vun dat, dat dar is; süh, so is ju Allns rein. - -42. Awer wehe ju Pharisäers, dat ji vun Pfeffermünz un Raute, un allerlie -Grönkrut den Teinten nehmt, un gaht vör dat Gericht öwer, un vör GOttes -Leef. Düt schull man dohn, un dat nich laten. - -43. Wehe ju Pharisäers, dat ji geern baben an sitt in de Scholen, un -wüllt gröt’ warrn up den Markt. _Luk. 20, 46. Matth. 23, 6. Mark. 12, 39._ - -44. Wehe ju Schriftgelehrten un Pharisäers, ji Heuchlers, dat ji west -gliek as de verdeckten Gräver, dar de Lüd öwer lopt un kennt se nich. -_Matth. 23, 27._ - -45. Do antworte een vun de Schriftgelehrten, un sprok to Em: Meister, mit -de Wör’ beschimpst Du ok uns. - -46. He awer sprok: Un wehe ok ju Schriftgelehrten! denn ji beladt de -Minschen mit unerdrägliche Lasten, un ji röhrt se nich mit een Finger an. -_Jes. 10, 1. Matth. 23, 4. Apost. 15, 10._ - -47. Wehe ju! denn ji bu’t de Propheten ehr Gräver; ju Vaders awer hebbt -se dod makt. _Matth. 23, 29._ - -48. So betügt ji twar, un willigt in ju Vaders ehr Wark; denn maken se se -dod, so bu’t ji ehr Gräver. - -49. Darum sprickt GOtt Sin Wiesheit: Ik will Propheten un Apostels to se -schicken, un vun düssen ward se weke dod maken un verfolgen. _Matth. 10, -16._ - -50. Up dat förrert ward vun düt Geslecht dat Blod vun alle Propheten, dat -vergaten is, siet de Grund vun de Welt leggt is. - -51. Vun Abel sin Blot an bet up dat Blot vun Zacharias, de umkeem -twischen den Altar un den Tempel. Ja, Ik segg ju: Dat ward förrert warrn -vun düt Geslecht. _Matth. 23, 35._ - -52. Wehe ju Schriftgelehrten! denn ji hebbt den Slötel to de Erkenntnis. -Ji kamt nich rin, un ji wehrt de, de rin wüllt. - -53. As He awer so wat to se seggen dä, fungen de Schriftgelehrten un -Pharisäers an, hart up Em to drängen, un Em mit allerlie Fragen den Mund -to stoppen. - -54. Un luerten up Em, un söchten, ob se wat fangen kunnen ut Sin Mund, -dat se en Sak wedder Em harrn. _Weish. 2, 12._ - - -Dat 12. Kapitel. - -1. Dar leep dat Volk to, un keemen weke Dusend tosamen, so dat se sik -unner enanner perrten. Do fung He an, un sä to Sin Jüngers: Ton eersten -hödt ju vör de Pharisäers ehrn Suerdeeg, denn dat is de Heuchelie. - -2. Dar is awer nicks verborgen, dat nich apenbar ward, un is nicks -heemlich, dat man nich weeten ward. - -3. Darum, wat ji in Düsternis seggt, dat ward man int Licht hörn; wat ji -redt in dat Ohr in de Kamer, dat ward man up dat Dack predigen. _Matth. -10, 27._ - -4. Ik segg ju awer, Min Frünn, west nich bang vör de, de den Lief dod -makt, un darna nicks mehr dohn künnt. _Jes. 8, 13. 51, 12._ - -5. Ik will ju awer wiesen, vör weke ji bang wesen schüllt: West bang vör -Den, de, nadem He dod makt hett, ok Macht hett, to smieten in de Höll. -Ja, Ik segg ju, vör Den west bang. - -6. Verkofft man nich fief Lünken för twee Penning? Noch hett GOtt vun -desülvigen nich een vergeten. - -7. Ok sünd de Haar up ju Kopp all tellt. Darum west nich bang, denn ji -sünd beter, as veele Lünken. _Luk. 21, 18. 2. Sam. 14, 11._ - -8. Ik segg ju awer: Wer Mi bekennen deiht vör de Minschen, den ward ok de -Minschensöhn bekennen vör GOtt Sin Engel. _Matth. 10, 32._ - -9. Wer Mi awer verleugnet vör de Minschen, de ward verleugnet warrn vör -GOtt Sin Engeln. - -10. Un wer dar redt en Wort wedder den Minschensöhn, den schall dat -vergeven warrn; wer awer den hilligen GEist lästert, den schall dat nich -vergeven warrn. _Matth. 12, 31._ - -11. Wenn se ju awer föhrn ward in ehr Scholn, un vör de Obrigkeit un de -Gewaltigen, so sorgt nich, wa oder wat ji antworten, oder wat ji seggen -schüllt. _Matth. 10, 19. Mark. 13, 11._ - -12. Denn de hillige GEist ward ju to desülvige Stunn lehrn, wat ji seggen -schüllt. - -13. Do sprok awer een vun dat Volk to Em: Meister, segg min Broder, dat -he mit mi dat Arv deelt. - -14. He awer sprok to em: Minsch, wer hett mi to en Richter oder -Arvscheeder öwer ju sett? - -15. Un sprok to se: Seht to, un hödt ju vör den Giez; denn Nüms levt -darvun, dat he veel Göder hett. _1. Tim. 6, 9. 10._ - -16. Un He sä se en Glieknis, un sprok: Dar weer en rieken Mann, den sin -Feld harr gut dragen. - -17. Un He dach bi sik sülvst, un sprok: Wat schall ik dohn? Ik hef nich, -dar ik min Frücht hensammeln kann. - -18. Un sprok: Dat will ik dohn, ik will min Schüns afbreken, un se gröter -bu’n, un will darin sammeln Allns, wat mi wussen is, un min Göder. - -19. Un will seggen to min Seel: Leeve Seel, du hest en groten Vörrath up -veele Jahrn; hef nu Ruh, itt un drink, un hef guden Moth. _Sir. 11, 19._ - -20. Awer GOtt sprok to em: Du Narr, in düsse Nacht ward man din Seel vun -di förrern; un wokeen sin ward dat wesen, wat du bereidet hest? - -21. Also geiht dat, wer sik Schätze sammelt, un is nich riek in GOtt. - -22. He sprok awer to Sin Jüngers: Darum segg Ik ju: Sorgt nich för -ju Leven, wat ji eten schüllt, ok nich för ju Lief, wat ji antrecken -schüllt. _Matth. 6, 25._ - -23. Dat Leven is mehr, as de Spies, un de Lief mehr as de Kledung. - -24. Seht up de Raven, se sai’t nich, se aarnt nich, se hebbt ok keen -Kellers, noch Schüns; un GOtt nährt se doch. Wa veel awer sünd ji beter, -as de Vageln! _Ps. 147, 9._ - -25. Wer is mank ju, ob he ok darum sorgen deiht, de dar kunn ok een El -lang to sin Gröte setten? - -26. So ji denn dat Geringste nich vermögt, warum sorgt ji för dat annere? - -27. Seht up de Lilln up dat Feld, wa se wasst; se arbeidt nich, so spinnt -se ok nich. Ik segg ju awer: dat ok Salomo in all sin Herrlichkeit nich -is kledt west as een vun de. - -28. Wenn denn GOtt dat Gras, dat hüt up dat Feld steiht un morgen in den -Aben smeten ward, so kleden deiht, wa veel mehr ward He ju kleden, ji -Kleenglovigen! - -29. Darum ok ji, fragt nicks darna, wat ji eten, oder wat ji drinken -schüllt; west nich wankelmödig. - -30. Na so wat Allns tracht de Heiden in de Welt; awer ju Vader weet dat -wol, dat ji dat brukt. _Matth. 6, 32._ - -31. Doch tracht na GOtt Sin Riek, so ward ju dat Allns tofalln. - -32. West nich bang, du lütte Herde; denn dat is ju Vader Sin Wolgefalln, -ju dat Riek to geven. _Luk. 22, 29. Matth. 11, 26._ - -33. Verkopt, wat ji hebbt, un gevt Almosen. Makt ju Säcke, de nich old -ward, en Schatz, de nümmer afnimmt in den Himmel, dar keen Deef tokummt, -un den keen Motten fret. _Luk. 18, 20._ - -34. Denn wo ju Schatz is, dar ward ju Hart ok wesen. - -35. Lat ju Lenden umgürt wesen un ju Lichter brenn’; _Jer. 1, 17. 1. Pet. -1, 13. Matth. 25, 1._ - -36. Un west gliek de Minschen, de up ehrn HErrn tövt, wenn He upbreken -ward vun de Hochtied, up dat, wenn He kummt, un ankloppt, se Em bald -upmakt. - -37. Selig sünd de Knechts, de de HErr, wenn He kummt, waken findt. -Wahrlich, Ik segg ju: He ward sik upschörten, un ward se to Disch setten, -un vör se gahn un se deen. _Joh. 13, 4._ - -38. Un wenn He kummt in de tweete Wacht, un in de drütte Wacht, un ward -dat also finn; selig sünd düsse Knechten. - -39. Dat schüllt ji awer weten, wenn en Husherr wüß, to weke Stunn de Deef -kamen dä, so wak he, un leet nich in sin Hus breken. _1. Thess. 5, 2._ - -40. Darum west ji ok bereit; denn de Minschensöhn ward kamen to de Stunn, -dar ji dat nich meent. _Matth. 24, 44._ - -41. Petrus awer sprok to Em: HErr, seggst Du düt Glieknis to uns oder ok -to alle? - -42. De HErr awer sprok: Wat för en grot Ding is dat um en truen un kloken -Husholer, den de HErr sett öwer Sin Lüd, dat he se to rechte Tied ehr -Gebühr geven deiht! _Matth. 24, 45._ - -43. Selig is de Knecht, den sin Herr findt also dohn, wenn he kummt. - -44. Wahrlich, Ik segg ju, he ward em öwer all sin Göder setten. - -45. Wenn awer desülve Knecht in sin Harten seggen ward: Min HErr -vertreckt to kamen; un fangt an to sla’n de Knechts un Deerns, ok to eten -un to drinken, un sik vull to supen, - -46. So ward düsse Knecht sin HErr kamen an den Dag, wenn he sik dat -nich versüht, un to de Stunn, de he nich weet, un ward em in Stücken -tweirieten, un ward em sin Lohn geven mit de Unglövigen. - -47. De Knecht awer, de sin Herrn sin Willen weet, un hett sik nich bereit -holn, de ward veel Släg utstahn möten. _Jak. 4, 17._ - -48. De dat awer nich weet, un hett doch dahn dat, wat Släg werth is, de -ward wenig Släg kriegen. Denn weken veel geven is, bi den ward man veel -söken; un weken veel befahln is, vun den ward man veel förrern. - -49. Ik bün kamen, dat Ik en Füer anstek up de Eer: wat wull Ik leever, as -dat dat all brenn dä! - -50. Awer Ik mutt mi tovör döpen laten mit en Döp. Un wa is Mi so bang, -bet se vullbrocht ward! _Matth. 20, 22._ - -51. Meent ji, dat Ik herkamen bün, Freden to bringen up de Eer? Ik segg: -Nee; sonnern Striet. - -52. Denn vun nu af an ward fief in en Hus uneens wesen; dree gegen twee, -un twee gegen dree. - -53. De Vader ward gegen den Söhn wesen, un de Söhn gegen den Vader; de -Moder gegen de Dochter, un de Dochter gegen de Moder; den Mann sin Moder -gegen sin Fru, un den Söhn sin Fru gegen ehrn Mann sin Moder. - -54. He awer sprok to dat Volk: Wenn ji en Wolk seht upgahn vun Westen, so -sprekt ji bald: Dar kummt Regen, un dat geschüht so. _Matth. 16, 2._ - -55. Un wenn ji seht den Südwind weihn, so seggt ji: Dat ward hitt warrn, -un dat geschüht so. - -56. Ji Heuchler, de Gestalt vun de Eer un den Himmel künnt ji unnersöken, -warum unnersökt ji düsse Tied nich? _Joh. 4, 35._ - -57. Warum richt ji nich an ju sülvst, wat recht is? - -58. Wenn du awer mit din Weddersaker vör den Fürsten geihst, so doh -Fliet up den Weg, dat du em los warrst, up dat he di nich etwa vör den -Richter trecken deiht, un de Richter öwerlevert di den Stockmeister, un -de Stockmeister smitt di in dat Gefängnis. _Spr. 25, 8. Matth. 5, 25._ - -59. Ik segg di: Du warrst vun dar nich rut kamen, bet du den allerletzten -Penning betahln deihst. - - -Dat 13. Kapitel. - -1. Dar weern awer to desülve Tied weke darbi, de verkünnigten Em vun de -Galiläer, de ehr Blod Pilatus mit ehr Opfer mengt harr. - -2. Un JEsus antworte, un sprok to se: Meent ji, dat düsse Galiläer vör -alle Galiläers Sünners west sünd, wiel se dat leden hebbt? - -3. Ik segg: Nee; sonnern, wenn ji ju nich betert, ward ok ji all up -glieke Wies umkamen. _Ps. 7, 13._ - -4. Oder meent ji, dat de achtein, up weke de Thorn in Siloah full un se -dod slog, mehr schüllig west sünd as alle Minschen, de in Jerusalem wahnt? - -5. Ik segg: Nee; sonnern, wenn ji ju nich betert, ward ji alle up glieke -Wies umkamen. - -6. He sä se awer düt Glieknis: Dar harr Een en Fiegenbom, de weer plant -in sin Wienbarg, un he keem, un söch Frucht darup, un funn se nich. - -7. Do sprok he to den Wiengarner: Süh, ik bün nu dree Jahr lang alle -Jahr kamen, un hef Frucht söcht up düssen Fiegenbom, un finn se nich; hau -em af, wat hinnert he dat Land? - -8. He awer antworte un sprok to em: Herr, lat em noch düt Jahr stahn, bet -dat ik um em grav, un em Mist geven doh, - -9. Ob he wull Frucht bringen, wo nich, so hau em darna af. - -10. Un He lehr in en Schol up den Sabbat. - -11. Un süh, en Fru weer dar, de harr en Krankheitsgeist achtein Jahr, un -se weer krumm, un kunn sik nich uprichten. - -12. As JEsus se awer seeg, reep He se to sik un sprok to ehr: Fru, wes’ -los vun din Krankheit. - -13. Un lä de Hann up ehr. Un sogliek rich se sik up, un pries GOtt. -_Mark. 7, 32._ - -14. Do antworte de Scholöbberste, un war unwillig, dat JEsus up den -Sabbat heel, un sprok to dat Volk: Dar sünd söß Dag, darin man arbeiden -schall; in düsse kamt un lat ju heeln, un nich an en Sabbatdag. - -15. Do antworte em de HErr, un sprok: Du Heuchler! Löst nich jedereen -unner ju sin Ossen oder Esel vun de Krüff up den Sabbat, un bringt em to -Water? - -16. Schull awer nich löst warrn an den Sabbat düsse, de doch Abraham sin -Dochter is, vun düsse Bande, de Satanas bunden hett nu wol achtein Jahr? - -17. Un as He düt sä, mußten sik scham’ all, de Em towedder west weern; un -all dat Volk freu sik öwer all de herrliche Daden, de vun Em geschehn. - -18. He sprok awer: Womit is GOtt Sin Riek to verglieken? Un womit schall -ik dat verglieken? - -19. Dat is mit en Sempkorn to verglieken, dat en Minsch neem, un legg dat -in sin Garn, un dat wuß un war en groten Bom, un de Vageln vun den Himmel -wahn’ unner sin Twiegen. _Matth. 13, 31. Mark. 4, 31._ - -20. Un awermals sprok He: Womit schall Ik GOtt Sin Riek verglieken? - -21. Dat is mit en Suerdeeg to verglieken, den en Fru neem, un meng em -mank dree Schepel Mehl, bet dat dat alltosam suer war. _Matth. 13, 33._ - -22. Un He gung dörch Städte un Flecken, un lehr, un neem Sin Weg na -Jerusalem. - -23. Dar sprok awer een to Em: HErr, sünd dar wenige, de selig ward? He -sprok to se: - -24. Ringt darna, dat ji ingaht dörch de enge Port, denn veele ward, dat -segg Ik ju, darna trachten, woans se rin kamt, un ward dat nich dohn -künn. _Matth. 7, 13. Phil. 3, 12._ - -25. Vun de Tied an, wenn de Husvader upstahn is, un de Döhr toslaten -hett, dar ward ji denn anfangen, buten to stahn, un an de Döhr to -kloppen, un seggen: »HErr, HErr, mak uns apen!« Un He ward antworten, un -to ju seggen: Ik kenn ju nich, wo ji her sünd!« _Matth. 7, 23._ - -26. So ward ji denn anfangen to seggen: »Wi hebbt vör Di seten un -drunken, un up de Straten hest Du uns lehrt.« - -27. Un He ward seggen: »Ik segg ju, Ik kenn ju nich, wo ji her sünd; -wiekt alle vun Mi, ji Öveldoers!« _Matth. 7, 23. 25, 41. Ps. 6, 9._ - -28. Dar ward wesen Hulen un Tänklappern; wenn ji sehn ward Abraham, un -Isaak, un Jakob, un alle Propheten in GOtt Sin Riek, ju awer rut stött. - -29. Un dar ward kamen vun Osten un vun Westen, vun Norden un vun Süden, -de to Disch sitten ward in GOtt Sin Riek. - -30. Un süh, dar sünd weke, de de Letzten sünd, de ward de Eersten wesen, -un sünd Eerste, de ward de Letzten wesen. _Matth. 19, 30._ - -31. An densülvigen Dag keemen weke Pharisäers, un sproken to Em: Mak di -rut, un gah vun hier; denn Herodes will Di dod maken. - -32. Un He sprok to se: Gaht hen, un seggt düssen Foß: Süh, Ik drief -Düvels ut, un mak gesund hüt un morgen, un an den drütten Dag warr Ik en -Enn nehmen. - -33. Doch mutt Ik hüt un morgen, un bi Dag darna wanneln; denn dat hört -sik nich, dat en Prophet umkamen deiht buten vör Jerusalem. - -34. Jerusalem, Jerusalem, de du dod makst de Propheten, un steenigst, de -to di schickt ward, wa oft hef Ik din Kinner versammeln wullt, as en Hehn -ehr Küken unner ehr Flünken, un ji hebbt nich wullt. _Matth. 23, 37._ - -35. Seht, ju Hus schall ju wüste laten warrn. Denn Ik segg ju: Ji ward Mi -nich sehn, bet dat Ik kam, dat ji seggen ward: Gelavt wes’, de dar kummt -in den HErrn Sin Namen! _Matth. 23, 38. Ps. 69, 26. Ps. 118, 26._ - - -Dat 14. Kapitel. - -1. Un dat begev sik, dat He keem in en Hogen vun de Pharisäers sin Hus up -en Sabbat, dat Brod to eten; un se heeln up Em. _Mark. 3, 2._ - -2. Un süh, dar weer en Minsch vör Em, de weer watersüchtig. - -3. Un JEsus antworte, un sä to de Schriftgelehrten un Pharisäers, un -sprok: Is dat ok recht, up den Sabbat to heeln? - -4. Se awer swegen still. Un He greep em an, un heel em, un leet em gahn. - -5. Un antworte, un sprok to se: Wokeen is mank ju, den sin Oß oder Esel -in den Sot fallt, un he nich sogliek em ruttreckt up den Sabbatdag? - -6. Un se kunn em darup wedder keen Antwort geven. - -7. He sä awer en Glieknis to de Gäste, as He marken dä, wa se wählten, -baben an to sitten, un sprok to se: - -8. Wenn du vun Jemand nödigt warrst to Hochtied, so sett di nich baben -an, dat nich vellicht een, de höger stellt is, as du, vun em laden ward. - -9. Un wenn denn kummt, de di un em laden hett, sprickt to di: »Wiek -düssen;« un du mußt denn mit Scham unner an sitten. - -10. Sonnern wenn du laden warrst, so gah hen, un sett di unneran, up dat, -wenn dar kummt, de di laden hett, he to di sprickt: »Fründ, rück rup.« -Denn warrst du Ehr hebben vör de, de mit di to Disch sitten doht. - -11. Denn wer sik sülvst verhögt, de schall dal sett warrn; un wer sik -sülvst siet makt, de schall verhögt warrn. _Mark. 23, 12._ - -12. He sprok ok to den, de em laden harr: Wenn du en Middags- oder -Abendmahltied makst, so lad nich din Frünn, noch din Bröder, noch din -Blodsfrünn, noch din Nawers, de dar riek sünd; up dat se nich di vellicht -wedder ladt, un dat di vergolten ward; - -13. Sonnern wenn du en Mahltied maken deihst, so lad de Armen, de -Kröpels, de Lahmen, de Blinden: _Sir. 4, 1. 14, 13. Tob. 4, 7._ - -14. So büst du selig; denn se hebbt dat di nich to vergellen. Dat ward di -awer vergollen warrn in de Uperstahung vun de Gerechten. _Matth. 6, 4. -Joh. 5, 29. 11, 24._ - -15. As awer een so wat hör, de mit to Disch seet, sprok he to Em: Selig -is de, de dat Brod eeten deiht in GOtt Sin Riek. - -16. He awer sprok to Em: Dar weer en Minsch, de mak en grot Abendeten, un -lad veele darto. _Spr. 9, 1-12._ - -17. Un schick sin Knechten ut to de Stunn vun dat Abendeten, de beden -sünd to seggen: Kamt, denn Allns is fardig. - -18. Un se fungen alle an, een na den annern sik to entschülligen. De -eerste sprok to Em: Ik hef en Acker kofft, un mutt rut gahn, un em -besehn; ik bed di, entschüllig mi. - -19. Un de anner sprok: Ik hef fief Spann Ossen kofft, un ik gah nu hen, -se to besehn; ik bed di, entschüllig mi. - -20. Un de drütte sprok: Ik hef en Fru nahm, darum kann ik nich kamen. - -21. Un de Knecht keem, un sä dat sin HErrn wedder. Do war de Husherr -falsch, un sprok to sin Knecht: Gah nu rut up de Weg’ un Straten vun de -Stadt, un bring de Armen, de Kröpels, un Lahmen, un Blinden rin. - -22. Un de Knecht sprok: Herr, dat is geschehn, wat du befahln hest; dar -is awer noch mehr Platz. - -23. Un de Herr sprok to den Knecht: Gah rut up de Landstraten, un an de -Tün, un nödig se, rin to kamen, up dat min Hus vull ward! - -24. Ik segg ju awer, dat vun de Männer, de dar laden sünd, nich een min -Abendeten smecken ward. - -25. Dar gung awer veel Volk mit Em, un He kehr Sik um, un sprok to se: - -26. Wenn jemand to Mi kummt, un haßt nich sin Vader, Moder, Fru, Kinner, -Bröder, Swester, ok darto sin egen Leven, de kann Min Jünger nich wesen. -_5. Mos. 33, 9. Matth. 10, 37._ - -27. Un wer nich sin Krüz driggt, un folgt Mi na, de kann Min Jünger nich -wesen. - -28. Wer is dar awer mank ju, de en Thorn bu’n will, un sitt nich tovör, -un öwersleiht de Kosten, ob he dat hett, dat uttoföhrn? - -29. Up dat nich, wenn he den Grund leggt hett, un kann dat nich utföhrn, -alle, de dat sehn doht, anfangt öwer em to spotten, - -30. Un seggt: Düsse Minsch fung an to bu’n, un kunn dat nich utföhrn. - -31. Oder wat för en König will sik in en Striet begeven gegen en annern -König, un sitt nich tovör un hol Rath, ob he kunn mit tein Dusend gegen -den gahn, de öwer em kummt mit twintig Dusend? - -32. Wa nich, schickt he Baden, wenn de annere noch wiet af is, un bed um -Freden. - -33. Also ok jedereen vun ju, de nich afseggt Allns, dat he hett, kann -nich Min Jünger wesen. - -34. Dat Solt is en gut Ding; wenn awer dat Solt slecht ward, womit schall -man solten? _Matth. 5, 13. Mark. 9, 50._ - -35. Dat is weder up dat Land, noch in den Mist wat nütz, sonnern man ward -dat wegsmieten. Wer Ohrn hett to hörn, de hör to. _Luk. 8, 8._ - - -Dat 15. Kapitel. - -1. Dar keemen awer to Em allerlie Töllners un Sünners, dat se em hörn -dän. _Matth. 9, 10._ - -2. Un de Pharisäers un Schriftgelehrten murrten, un sproken: Düsse nimmt -de Sünners an, un itt mit se. _Luk. 7, 39._ - -3. He sä awer to se düt Glieknis, un sprok: - -4. Weke Minsch is mank ju, de hunnert Schap hett, un wenn he darvun een -verlüst, de nich lett de negenunnegentig in de Wüstenie, un geiht hen na -dat verlaren, bet dat he dat finn deiht? _Ezech. 34, 11. 16. Matth. 18, -12. Luk. 19, 10._ - -5. Un wenn he dat funn hett, so leggt he dat up sin Schuller mit Freuden. - -6. Un wenn he to Hus kummt, röppt he sin Frünn un Nawers, un sprickt to -se: Freut ju mit mi, denn ik hef min Schap funn, dat verlarn weer. - -7. Ik segg ju: Also ward ok Freud wesen in den Himmel öwer Een Sünner, de -Buße deiht, vör negenunnegentig Gerechte, de keen Buße brukt. _Luk. 5, -32._ - -8. Oder, weke Fru is, de tein Groschen hett, wenn se een darvun verlüst, -de nich en Licht anstickt, un dat Hus fegen deiht, un mit Fliet söcht, -bet dat se em findt? - -9. Un wenn se em funn hett, röppt se ehr Fründinnen un Nawerschen, un -sprickt: Freut ju mit mi; denn ik hef min Groschen funn, den ik verlarn -harr. - -10. Also ok, segg Ik ju, ward Freud wesen vör de Engeln GOttes öwer een -Sünner, de Buße deiht. - -11. Un He sprok: En Minsch harr twee Söhns; - -12. Un de jüngste vun se sprok to den Vader: Gif mi, Vader, dat Deel vun -de Göder, dat mi tohört. Un he deel dat Gut. - -13. Un nich lang naher sammel de jüngste Söhn Allns tosam, un trock wiet -öwer Land, un darsülvst broch he sin Gut dörch mit Prassen. _Spr. 29, 3._ - -14. As he nu all dat Sine vertehrt harr, keem en grote düre Tied öwer -datsülvige Land, un he fung an to darven. - -15. Un gung hen, un hung sik an en Börger in dat Land, de schick em up -sin Acker, de Sögen to höden. - -16. Un he harr geern sin Buk mit Träbern füllt, de de Sögen eeten; awer -Nüms gev se em. - -17. Do keem he to sik sülvst, un sprok: Wa veel Daglöhners hett min -Vader, de Brod in Öwerfloth hebbt, un ik kam um vör Hunger. _Spr. 23, 21._ - -18. Ik will mi upmaken un to min Vader gahn, un to em seggen: Vader, ik -hef sünnigt in den Himmel un vör di; _Jer. 3, 12. Ps. 51, 6._ - -19. Un bün vun nu an nich mehr werth, dat ik din Söhn heet; mak mi as een -vun din Daglöhners. - -20. Un he mak sik up, un keem to sin Vader. As he awer noch wiet weg -weer, seeg em sin Vader, un dat jammer em, leep hen, un full em um sin -Hals, un küß em. _2. Sam. 14, 33._ - -21. De Söhn awer sprok to em: Vader, ik hef sünnigt in den Himmel un vör -di, un bün nu nich mehr werth, dat ik din Söhn heet. - -22. Awer de Vader sprok to sin Knechts: Bringt dat beste Kleed hervör un -treckt dat em an, un gevt em en Fingerring an sin Hand, un Schoh an sin -Föt; - -23. Un bringt en Mastkalf her, un slacht dat, lat uns eten un vergnögt -wesen; - -24. Denn düsse min Söhn weer dod, un is wedder lebendig warn; he weer -verlarn, un is funn warn. Un se fungen an, vergnögt to wesen. _Eph. 2, 1. -5. Luk. 5, 14._ - -25. Awer de öllste Söhn weer up dat Feld, un as he neeg bi dat Hus keem, -hör he dat Singen un dat Speeln; - -26. Un reep to sik een vun de Knechts, un frog em, wat dat weer. - -27. De awer sä em: Din Broder is kamen, un din Vader hett en Mastkalf -slacht, wiel he em gesund wedder hett. - -28. Do war he falsch, un wull nich rin gahn. Do gung sin Vader rut un be’ -em. - -29. He antworte awer, un sprok to den Vader: Süh, so veele Jahr deen ik -di, un hef din Gebot noch nie öwertreden; un du hest mi to keen Tied en -Bock geven, dat ik mit min Frünn vergnögt wesen kunn. - -30. Nu awer düsse din Söhn kamen is, de sin Gut mit Horen vertehrt hett, -hest du en Mastkalf slacht. _Spr. 29, 3._ - -31. He awer sprok to em: Min Söhn, du büst all Tied bi mi, un Allns, wat -min is, dat is din. - -32. Du schust awer vergnögt un guden Moths wesen; denn düsse din Broder -weer dod, un is wedder lebendig warn; he weer verlarn, un is wedder funn. - - -Dat 16. Kapitel. - -1. He sprok awer ok to Sin Jüngers: Dar weer en rieken Mann; de harr en -Husholer, de war vör em berüchtigt, as harr he em sin Göder umbrocht. - -2. Un he leet em kamen, un sprok to em: Wa hör ik dat vun di? Doh -Rekenschap vun din Husholn; denn du kannst vun nu an keen Husholer mehr -wesen. - -3. De Husholer awer sprok bi sik sülvst: Wat schall ik dohn? Min Herr -nimmt dat Amt vun mi; graven kann ik nich, so scham ik mi to beddeln. - -4. Ik weet wol, wat ik dohn will, wenn ik nu vun dat Amt sett warr, dat -se mi in ehr Hüser nehmt. - -5. Un he reep to sik alle, de sin Herr wat schüllig weern, un sprok to -den eersten: Waveel büst du min Herr schüllig? - -6. He sprok: Hunnert Tünn Öl. Un he sprok to em: Nimm din Bref, sett di -hen, un schriev gau föftig. - -7. Darna sprok he to den annern: Du awer, waveel büst du schüllig? He -sprok: Hunnert Tünn Weeten. Un he sprok to em: Nimm din Bref un schriev -tachendig. - -8. Un de Herr lav den ungerechten Husholer, dat he klok dahn harr. Denn -de Kinner vun düsse Welt sünd klöker as de Kinner vun dat Licht in ehr -Art. _Eph. 5, 9. 1. Thess. 5, 5._ - -9. Un Ik segg ju ok: Makt ju Frünn mit den ungerechten Mammon, up dat, -wenn ji Noth lieden doht, se ju upnehmt in de ewigen Hütten. _Matth. 6, -20. Luk. 19, 21. 1. Tim. 6, 19._ - -10. Wer in dat Geringste tru is, de is ok in dat Grote tru, un wer in dat -Geringste unrecht is, de is ok in dat Grote unrecht. - -11. Wenn ji nu in den ungerechten Mammon nich tru sünd, wer will ju dat -Wahrhafte anvertrun? - -12. Un wenn ji in dat Fremde nich tru sünd, wer will ju geven dat, wat ju -egen is? - -13. Keen Husknecht kann twee Herren deenen: entweder he ward den een -hassen, un den annern leef hebben; oder ward een anhangen un den annern -verachten. Ji künnt nich GOtt deenen un den Mammon. _Matth. 6, 24. Jes. -56, 11._ - -14. Dat Allns hörn ok de Pharisäers, de weern giezig, un spotten öwer -Em. _Matth. 23, 14._ - -15. Un He sprok to se: Ji sünd dat, de ji ju sülvst rechtfardigt vör de -Minschen, awer GOtt kennt ju Harten; denn wat hoch is mank de Minschen, -dat is en Gruel vör GOtt. - -16. Dat Gesetz un de Propheten prophezeihn bet up Johannes, un vun de -Tied an ward dat Riek GOttes dörch dat Evangelium predigt, un jedereen -drängt sik mit Gewalt darin. _Matth. 11, 13._ - -17. Dat is awer lichter, dat Himmel un Eer vergaht, as dat en Tüttel vun -dat Gesetz falln deiht. _Luk. 21, 33. Matth. 5, 18._ - -18. Wer sik scheeden deiht vun sin Fru, un en anner frien deiht, de -brickt de Eh’; un wer de frien deiht, de vun ehrn Mann scheeden is, de -brickt ok de Eh’. _Matth. 5, 31._ - -19. Dar weer awer en rieken Mann, de sik in Purpur un wunnerschön Linn’ -kleden dä, un alle Dag’ herrlich un in Freuden lev. - -20. Dar weer awer en armen Mann, mit Namen Lazarus, de leeg vör sin Döhr -vull Schwären. - -21. Un begehr sik satt to eten vun de Kröm, de vun den Rieken sin Disch -fulln; doch keemen de Hunn, un leckten em sin Schwären. - -22. Dat begev sik awer, dat de arme Mann storv, un war vun de Engeln in -Abraham sin Schot dragen. De Rieke awer storv ok un war begraven. - -23. As he nu in de Höll un in de Qual weer, slog he sin Ogen up, un seeg -Abraham vun wieden, un Lazarus in sin Schot, - -24. Reep, un sprok: Vader Abraham, erbarm di öwer mi, un schick Lazarus -her, dat he dat Üterste vun sin Finger in dat Water stippt, un min Tung -köhlt; denn ik lie grote Pien in düsse Flamm. _Jes. 66, 24._ - -25. Abraham awer sprok: Denk daran, Söhn, dat du din Gudes kregen hest -in din Leven, un Lazarus dargegen hett dat Böse kregen; nu awer ward he -tröst, un du warrst pienigt. - -26. Un öwer dat Allns is twischen ju un uns en grote Kluft fast sett, dat -de, de dar wulln vun hier raf fahrn to ju, künnt dat nich, un ok nich vun -dar to uns röwer fahrn. - -27. Do sprok he: So be’ ik di, Vader, dat du em schickst in min Vader sin -Hus. - -28. Denn ik hef noch fief Bröder, dat he se’t betügen deiht, up dat se -nich ok kamt an düssen Ort vun de Qual. - -29. Abraham sprok to em: Se hebbt Moses un de Propheten; lat se de hörn. -_Jes. 8, 20. Luk. 34, 16._ - -30. He awer sprok: Nee, Vader Abraham, sonnern wenn een vun de Doden to -se gung, so warn se Buß dohn. - -31. He awer sprok to em: Hörn se Moses un de Propheten nich, so ward se -ok nich gloven, wenn een vun de Doden upstahn deiht. - - -Dat 17. Kapitel. - -1. He sprok awer to Sin Jüngers: Dat is unmöglich, dat nich Argernis -kamen ward; wehe awer den, dörch weken se kamt! - -2. Dat weer em beter, dat man en Möhlsteen an sin Hals hangen, un em -in de See smieten dä, as dat he Een vun düsse Lüttjen en Anstot gift. -_Matth. 18, 6. Mark. 9, 42._ - -3. Höd ju! Wenn din Broder an di sünnigen deiht, so straf em; un wenn he -sik betert, so vergif em. _3. Mos. 19, 17. Matth. 18, 15._ - -4. Un wenn he söven Mal den Dag an di sünnigen dä, un söven Mal den Dag -wedder keem to di, un spreken dä: »Dat deiht mi leed,« so schast du em -vergeven. - -5. Un de Apostels sproken to den HErrn: Mak unsen Glov stark! _Mark. 9, -24._ - -6. De HErr awer sprok: Wenn ji Glov hebbt as en Sempkorn, un seggt to -düssen Mulbeerbom: »Riet di ut, un sett di in de See!« so ward he ju -gehorsam wesen. - -7. Wer is mank ju, de en Knecht hett, de för em plögen, oder dat Veeh -höden deiht, wenn he to Hus kummt vun dat Feld, dat he to em seggt: »Gah -gliek hen, un sett di to Disch?« - -8. Is dat nich so, dat he to em seggt: »Mak fardig, dat ik to Abend eten -doh, bind en Schört vör, un bedeen mi, bet dat ik eten un drunken hef; -darna schast du ok eten un drinken!« - -9. Dankt he ok den Knecht, dat he dahn hett, wat em befahln weer? Ik meen -dat nich. - -10. Also ok ji, wenn ji Allns dahn hebbt, wat ju befahln is, so sprekt: -»Wi sünd unnütze Knechts; wi hebbt dahn, wat wi to dohn schüllig weern.« - -11. Un dat begev sik, as He na Jerusalem reisen dä, trock He merrn dörch -Samaria un Galiläa. _Joh. 4, 4._ - -12. Un as He in en Flecken keem, keemen em tein utsätzige Mannslüd -entgegen, de stunn vun wieden, - -13. Un se fungen an to schrien, un sproken: JEsu, leeve Meister, erbarm -Di öwer uns! _Ps. 107, 19._ - -14. Un as He se sehn dä, sprok He to se: Gaht hen, un lat ju sehn bi de -Presters. Un dat gescheeg, as se hengungen, warn se rein. _2. Mos. 13, 2. -14, 2._ - -15. Een awer mank se, as he seeg, dat he gesund warn weer, kehr he um, un -pries GOtt mit lude Stimm. - -16. Un full dal up sin Angesicht to Sin Föt, un dank Em. Un dat weer en -Samariter. - -17. JEsus awer antworte un sprok: Sünd nich tein vun se rein warn? Wo -sünd awer de Negen? - -18. Hett sik sunst keen funn, de wedder umkehrn un GOtt de Ehr geven dä, -as düsse Fremde? - -19. Un He sprok to em: Stah up, gah hen, din Glov hett di holpen. _Luk. -7, 50. 8, 48._ - -20. Do He awer fragt war vun de Pharisäers: Wannehr kummt GOtt Sin Riek? -antworte He se un sprok: GOtt Sin Riek kummt nich as wat Üterliches. _1. -Cor. 4, 20._ - -21. Man ward ok nich seggen: »Süh hier, oder, dar is dat.« Denn seht, -GOtt Sin Riek is inwennig in ju. _Matth. 24, 23. Mark. 13, 21._ - -22. He awer sprok to Sin Jüngers: De Tied ward kamen, dat ji ward begehrn -to sehn een Dag vun den Minschensöhn, un ward Em nich sehn. - -23. Un se ward to ju seggen: »Süh hier, süh dar.« Gaht nich hen un folgt -ok nich. _Matth. 24, 23. Mark. 13, 21. Luk. 21, 8._ - -24. Denn so as de Blitz baben vun den Himmel blitzt, un lücht öwer Allns, -dat unner den Himmel is: so ward de Minschensöhn an Sin Dag wesen. -_Matth. 24, 27._ - -25. Tovör awer mutt He veel lieden, un verstött warrn vun düt Geslecht. -_Matth. 16, 21._ - -26. Un so as dat gescheeg to Noah sin Tieden: so ward dat ok geschehn in -de Dag’ vun den Minschensöhn. - -27. Se eeten, se drunken, se frieten un leeten sik frien bet up den Dag, -as Noah in de Arch gung, un de Sündfloth keem, un broch se all um. _1. -Mos. 7, 7._ - -28. Dessülven glieken as dat gescheeg to Lot sin Tieden. Se eeten, se -drunken, se kofften, se verkofften, se planten, se bu’ten. - -29. An den Dag awer, as Lot ut Sodom gung, do regen dat Füer un Swefel -vun den Himmel un broch se all um. _1. Mos. 19, 15._ - -30. Up düsse Wies’ ward dat ok togahn an den Dag, wenn de Minschensöhn -schall apenbart warrn. - -31. An densülven Dag, wer up dat Dack is, un sin Husrat in dat Hus, de -stieg nich dal, datsülve to haln. Dessülven glieken, wer up dat Feld is, -de wenn’ nich um na dat, wat achter em is. _Matth. 24, 17._ - -32. Denkt an Lot sin Fru! _1. Mos. 19, 26._ - -33. Wer sin Seel söcht to erholn, de ward se verleern, un wer se verleern -ward, de ward ehr to dat Leven helpen. _Matth. 10, 39. Mark. 8, 35. Luk. -9, 24._ - -34. Ik segg ju: In düsse Nacht ward twee up en Bett liggen; een ward -annahmen, de anner ward verlaten warrn. _Matth. 24, 40. 41._ - -35. Twee ward mahln mit enanner; de een ward annahmen, de anner ward -verlaten warrn. - -36. Twee ward up dat Feld wesen; een ward annahmen, un de anner ward -verlaten warrn. - -37. Un se antworten, un sproken to Em: HErr, wo dar? He awer sprok to -se: Wo dat Aas is, dar sammelt sik de Adlers. _Hiob. 39, 30. Habak. 1, 8. -Matth. 24, 28._ - - -Dat 18. Kapitel. - -1. He sä se awer en Glieknis darvun, dat man alle Tied beden, un nich möd -warrn schull; _Röm. 12, 12. Kol. 4, 2. 1. Thess. 5, 17._ - -2. Un sprok: Dar weer en Richter in en Stadt, de weer nich bang vör GOtt, -un schu sik vör keen Minsch. - -3. Dar weer awer en Wetfru in desülvige Stadt, de keem to em, un sprok: -Rett mi vun min Verfolger! - -4. Un he wull lang nich. Darna dach he awer bi sik sülvst: Ob ik ok vör -GOtt nich bang bün, noch mi vör keen Minsch schuen doh; - -5. Wiel mi awer düsse Wetfru so veel Möh maken deiht, will ik se retten, -up dat se nich toletzt kamen deiht un öwerlöppt mi. _Luk. 11, 7. 8._ - -6. Do sprok de HErr: Hört hier, wat de ungerechte Richter seggen deiht! - -7. Schull awer GOtt nich ok retten Sin Uterwählten, de Dag un Nacht to em -ropt; un schull Geduld daröwer hebben? - -8. Ik segg ju: He ward se retten in’t Korte. Doch wenn de Minschensöhn -kamen ward, meenst du, dat He ok ward Glov finn up de Eer? - -9. He sä awer to weke, de öwer sik sülvst de hoge Meenung harrn, dat se -fromm weern, un verachten de annern, so en Glieknis: - -10. Dar gungen twee Minschen rup in den Tempel, to beden: de een en -Pharisäer, de anner en Töllner. - -11. De Pharisäer stunn, un be’ bi sik sülvst also: Ik dank Di, GOtt, dat -ik nich bün as anner Lüd, Röver, Ungerechte, Ehebreker, oder ok as düsse -Töllner; _Matth. 5, 20. Jes. 58, 2._ - -12. Ik fast twee Mal in de Week, un gev den Teinten vun Allns, dat ik hef. - -13. Un de Töllner stunn vun feern, wull ok sin Ogen nich upheven to den -Himmel; sonnern slog an sin Bost, un sprok: GOtt, wes’ mi Sünner gnädig! -_Ps. 51, 3._ - -14. Ik segg ju: düsse gung raf rechtfardigt in sin Hus vör den annern. -Denn wer sik sülvst verhögen deiht, de ward erniedrigt warrn, un wer -sik sülvst erniedrigt, de ward verhögt warrn. _Luk. 14, 11. Jes. 66, 2. -Matth. 23, 12. 1. Pet. 5, 5._ - -15. Se brochten ok junge Kinner to Em, dat He de Hand up se leggen -schull. As dat awer de Jüngers segen, bedrohn se de. _Jes. 49, 22. Matth. -19, 13. 14. Mark. 10, 13._ - -16. Awer JEsus reep se to Sik un sprok: Lat de lüttjen Kinner to Mi -kamen, un wehrt se dat nich; denn GOtt Sin Riek is ehr. - -17. Wahrlich, Ik segg ju: Wer nich GOtt Sin Riek nimmt as en Kind, de -ward nich rin kamen. _Mark. 10, 15._ - -18. Un dar frog Em en Öbberste, un sprok: Gude Meister, wat schall ik -dohn, dat ik dat ewige Leven arven doh? _Matth. 19, 16._ - -19. JEsus awer sprok to Em: Wat heetst du Mi gut? Nüms is gut, as alleen -de eenige GOtt. - -20. Du weetst de Gebote wol: Du schast nich ehebreken. Du schast nich dod -maken. Du schast nich stehlen. Du schast nich falsch Tügnis reden. Du -schast din Vader un din Moder ehrn. - -21. He awer sprok: Dat hef ik Allns holn vun min Jugend up. - -22. As JEsus dat hör, sprok He to em: Eens fehlt di noch. Verkop Allns, -wat du hest, un gif dat an de Armen, so warrst du en Schatz in den Himmel -hebben; un kumm, un folg Mi na. _Matth. 6, 20._ - -23. As he dat hörn dä, war he trurig; denn he weer heel riek. - -24. As awer JEsus seeg, dat he trurig warn weer, sprok He: Wa swarlich -ward de Rieken in GOtt Sin Riek kamen. - -25. Dat is lichter, dat en Kameel dörch en Nadelöhr geiht, as dat en -Rieke in GOtt Sin Riek kummt. - -26. Do sproken, de dat hörn dän: Wer kann denn selig warrn? - -27. He awer sprok: Wat bi de Minschen unmöglich is, dat is bi GOtt -möglich. _Hiob. 42, 2._ - -28. Do sprok Petrus: Süh, wi hebbt Allns verlaten, un sünd di nafolgt. -_Matth. 19, 27._ - -29. He awer sprok to se: Wahrlich, Ik segg ju: Dar is Nüms, de en Hus -verlett, oder Öllern, oder Bröder, oder Fru, oder Kinner vun wegen GOtt -Sin Riek, _5. Mos. 33, 9._ - -30. De dat nich veelfältig wedder kriegen deiht in düsse Tied, un in de -tokünftige Welt dat ewige Leven. _Hiob. 42, 12._ - -31. He awer neem to Sik de Twölf, un sprok to se: Seht, wi gaht rup na -Jerusalem, un dat ward Allns vollendt warrn, dat schreven is dörch de -Propheten vun den Minschensöhn. _Matth. 17, 22._ - -32. Denn He ward öwerantwort warrn an de Heiden, un He ward verspott, un -beschimpt, un bespiet warrn; _Matth. 27, 2._ - -33. Un se ward Em geißeln, un dod maken, un an den drütten Dag ward He -wedder upstahn. - -34. Se awer verstunn nicks darvun, un de Red weer se verborgen, un se -wussen nich, wat dar seggt weer. _Luk. 9, 45._ - -35. Dat gescheeg awer, as He neeg to Jericho keem, seet en Blinde an den -Weg un beddel. _Matth. 20, 29. 30. Mark. 10, 46._ - -36. Do he awer hör dat Volk, dat dar hen gung, forsch he, wat dat weer. - -37. Do verkünnigten se em, JEsus vun Nazareth gung dar vöröwer. - -38. Un he reep un sprok: JEsus, David sin Söhn, erbarm Di öwer mi! - -39. De awer vöran gungen, drohten em, he schull still swiegen. He awer -schreeg veel luder: Du Söhn Davids, erbarm Di öwer Mi! - -40. JEsus awer stunn still, un heet em to sik bringen. As se em awer neeg -bi Em brochten, frog He em, - -41. Un sprok: Wat wullt du, dat Ik di dohn schall? He sprok: HErr, dat ik -sehn much. - -42. Un JEsus sprok to em: Wes’ sehend! Din Glov hett Di holpen. _Matth. -9, 22._ - -43. Un sogliek war he sehend, un folg Em na, un pries GOtt. Un all dat -Volk, dat düt sehn dä, lav GOtt. _Ps. 146, 8._ - - -Dat 19. Kapitel. - -1. Un He trock rin un gung dörch Jericho. - -2. Un süh, dar weer en Mann, mit Namen Zachäus, de weer en Öbberste vun -de Töllners, un weer riek; - -3. Un wull geern JEsus sehn, wer He weer, un kunn nich vör dat Volk, denn -he weer kleen vun Person. _Joh. 12, 21._ - -4. Un he leep vöran, un steeg up in en Mulbeerbom, up dat he Em sehn -kunn; denn dar schull He dörchkamen. - -5. Un as JEsus keem an de Stä, seeg He up, un war em wahr, un sprok to -em: Zachäus, stieg flink runner; denn Ik mutt hüt in din Hus inkehrn. - -6. Un he steeg flink runner, un nehm Em up mit Freuden. - -7. Do se dat sehn dän, murrten se all, dat He to en Sünner inkehrn dä. - -8. Zachäus awer stunn up, un sprok to den HErrn: Süh, HErr, de Hälft vun -min Göder gev ik de Armen, un wenn ik jemand bedragen hef, dat gef ik em -veerfältig wedder. _2. Mos. 22, 1. Jes. 58, 6._ - -9. JEsus awer sprok to em: Hüt is düt Hus Heil wedderfahrn, alldewiel he -ok Abraham sin Söhn is. _Luk. 13, 16._ - -10. Denn de Minschensöhn is kamen, to söken un selig to maken, dat -verlarn is. _Matth. 9, 13. 18, 11. 1. Tim. 1, 15._ - -11. Do se Em tohörten, fahr He fort un sä wieder en Glieknis, darum, dat -He neeg bi Jerusalem weer, un se meenten, dat Riek GOttes schull bald -apenbart warrn; - -12. Un sprok: En Edelmann trock wiet hen in en Land, dat he en Riek -innehmen dä, un denn wedder kamen dä. _Matth. 25, 14. Mark. 13, 34._ - -13. Düsse födder tein vun sin Knechts, un gev se tein Pund, un sprok to -se: Handelt, bet dat ik wedderkam doh. - -14. Sin Börgers awer weern em fiend, un schickten Baden na em, un leeten -em seggen: Wi wüllt nich, dat düsse öwer uns herrschen deiht. _Joh. 1, -11._ - -15. Un dat begev sik, as he wedder keem, nadem he dat Riek innahmen harr, -heet he de Knechts föddern, de he dat Geld geven harr, darmit he wuß, wat -jedereen handelt harr. - -16. Do trä herto de Eerste, un sprok: Herr, din Pund hett tein Pund -verdeent. - -17. Un he sprok to em: Ei, du fromme Knecht, wiel du büst in dat Lüttste -tru west, schast du Macht hebben öwer tein Städte. _Matth. 25, 21. Luk. -16, 10._ - -18. De anner keem ok, un sprok: Herr, din Pund hett fief Pund dragen. - -19. To den sprok he ok: Un du schast herrschen öwer fief Städte. - -20. Un de drütte keem, un sprok: HErr, süh dar, hier is din Pund, dat -hef ik in en Sweetdok bewahrt; - -21. Ik weer bang vör di; denn du büst en harden Mann: du nimmst, wat du -nich leggt hest, un aarnst, wat du nich sai’t hest. - -22. He sprok to em: Ut din Mund richt ik di, du Schalk. Wußt du, dat ik -en harden Mann bün, un nehmen doh, wat ik nich leggt hef, un aarn doh, -wat ik nich sai’t hef; _2. Sam. 1, 16. Matth. 12, 37._ - -23. Warum hest du denn min Geld nich in de Wesselbank dahn? Un wenn ik -kamen weer, harr ik dat mit Zinsen föddert. - -24. Un he sprok to de, de darbi stunnen: Nehmt dat Pund vun em, un gevt -dat den, de tein Pund hett. - -25. Un se sproken to em: Herr, he hett doch tein Pund. - -26. Ik segg ju awer: Wer dar hett, den ward geven warrn; vun den awer, de -nich hett, ward ok dat nahm warrn, wat he hett. _Luk. 8, 18. Matth. 13, -12._ - -27. Doch jene, min Fiende, de nich wulln, dat ik öwer se herrschen -schull, bringt her, un wörgt se vör min Ogen. - -28. Un as He düt sä, trock He fort, un reis’ rup na Jerusalem. _Mark. 10, -32._ - -29. Un dat begev sik, as He neeg bi Bethphage un Bethanien weer, un keem -an den Ölbarg, schick He twee vun Sin Jüngers, _Matth. 21, 1._ - -30. Un sprok: Gaht hen in den Flecken, de vör ju liggt, un wenn ji rin -kamt, ward ji en Fahlen anbunnen finn, up dat noch nie keen Minsch seten -hett. Makt dat los un bringt dat her. - -31. Un wenn ju jemand fragt, warum ji dat losmaken doht, denn seggt also -to em: De HErr brukt se. - -32. Un de Gesandten gungen hen, un funnen, as He se seggt harr. - -33. Do se awer dat Fahlen losmakten, sproken sin Herren to se: Warum makt -ji dat Fahlen los? - -34. Se awer sproken: De HErr brukt dat. - -35. Un se brochten dat to JEsus, un lä’n ehr Kleder up dat Fahlen, un -setten JEsus darup. - -36. As He nu hentrock, bredten se ehr Kleder up den Weg. - -37. Un as He neeg hento keem, un trock den Ölbarg hendal, fung de ganze -Hupen vun Sin Jüngers an, mit Freuden GOtt to laven mit lude Stimm öwer -alle Dahten, de se sehn harrn, - -38. Un sproken: Lavt wes’, de dar kummt, en König, in den HErrn Sin -Namen! Fred wes’ in den Himmel, un Ehr’ in de Hög! _Joh. 12, 13. Luk. 2, -14._ - -39. Un weke vun de Pharisäers in dat Volk sproken to Em: Meister, straf -doch din Jüngers. - -40. He antworte, un sprok to se: Ik segg ju: Wo düsse warrn still -swiegen, so ward de Steen schrien. _Hab. 2, 11._ - -41. Un as He neeg hento keem, seeg He de Stadt an, un ween’ öwer se. _2. -Kön. 8, 11. Joh. 11, 35._ - -42. Un sprok: Wenn du dat wußt, so warst du ok bedenken to düsse din -Tied, wat to din Freden deent. Awer nu is dat vör din Ogen verborgen. _5. -Mos. 32, 29. Hos. 14, 10._ - -43. Denn dar ward de Tied öwer di kamen, dat din Fiende ward um di un din -Kinner mit di en Wagenburg slag’n, di belagern un alle Orten Angst maken; - -44. Un ward di sleifen, un keen Steen up den annern laten, darum, dat du -nich erkennt hest de Tied, darin du heemsöcht büst. _1. Kön. 9, 7. Jes. -29, 3. Jer. 26, 18. Mich. 3, 12. Matth. 24, 2. Mark. 13, 2._ - -45. Un He gung in den Tempel, un fung an uttodrieven, de darin verkofften -un kofften. _Matth. 21, 12. Mark. 11, 15._ - -46. Un sprok to se: Dar steiht schreven: Min Hus is en Bedhus, ji awer -hebbt dat makt to en Mörderkul. _Jes. 56, 7. Jer. 7, 11._ - -47. Un He lehr däglich in den Tempel. Awer de Hohenpresters un -Schriftgelehrten, un de Vörnehmsten in dat Volk, stellten Em na, dat se -Em umbrochten; - -48. Un funn nich, woans se Em dohn schulln, denn all dat Volk hung Em an, -un hör Em. - - -Dat 20. Kapitel. - -1. Un dat begev sik up een vun de Dag’, as He dat Volk lehr in den -Tempel, un predigen dä dat Evangelium, do treden to Em de Hohenpresters -un Schriftgelehrten mit de Öllsten. _Matth. 21, 23. Mark. 11, 27._ - -2. Un sän to Em, un sproken: Segg uns, ut wat för Macht deihst Du dat? -Oder wer hett Di de Macht geven? _Apost. 4, 7._ - -3. He awer antworte un sprok to se: Ik will ju ok en Wort fragen, seggt -Mi dat: - -4. Johannes sin Döp, weer se vun den Himmel, oder vun de Minschen? - -5. Se awer dachten bi sik sülvst, un sproken: Seggt wi: »Vun den Himmel,« -so ward He seggen: »Warum hebbt ji Em denn nich glovt?« - -6. Seggt wi awer: »Vun de Minschen,« so ward uns all dat Volk steenigen, -un se staht darup, dat Johannes en Prophet is. - -7. Un se antworten, se wussen dat nich, wo se her weer. - -8. Un JEsus sprok to se: So segg Ik ju ok nich, ut wat för Macht Ik dat -doh. - -9. He fung awer an, dat Volk to seggen düt Glieknis: En Minsch plant en -Wienbarg, un dä em an de Wiengarners ut, un trock öwer Land en lange -Tied. _Ps. 80, 9. Jes. 5, 1. Matth. 21, 33. Mark. 12, 1._ - -10. Un to sin Tied schick he en Knecht to de Wiengarners, dat se em geven -dän vun den Wienbarg sin Frucht. Awer de Wiengarners slogen em, un leeten -em lerrig vun sik. _2. Chron. 36, 15. 16._ - -11. Un öwer dat schick he noch en annern Knecht hen. Se slogen awer -densülvigen ok, un verhöhnten em, un leeten em lerrig vun sik. _Matth. -22, 6._ - -12. Un öwer dat schick he den drütten hen; se awer verwundeten den ok, un -stötten em rut. - -13. Do sprok de HErr vun den Wienbarg: Wat schall ik dohn? Ik will min -leeven Söhn henschicken; vellicht, wenn se den seht, ward se sik schuen. - -14. As awer de Wiengarners den Söhn seegen, dachten se bi sik sülvst, un -sproken: Dat is de Arv, lat uns den dod maken, up dat dat Arvgut unse -ward. _Ps. 2, 8. Ebr. 1, 2._ - -15. Un se stötten em rut vör den Wienbarg, un maken em dod. Wat ward nu -de Herr vun den Wienbarg se dohn? - -16. He ward kamen, un düsse Wiengarners umbringen, un sin Wienbarg an -annere utdohn. As se dat hörten, sproken se: Dat fehl ok noch! - -17. He awer seeg se an, un sprok: Wat is denn dat, dat schreven steiht: -»De Steen, den de Bulüd wegsmeten hebbt, is to en Ecksteen warn; _Matth. -21, 42._ - -18. Wer up düssen Steen falln deiht, de ward tweibreken; up weken he awer -fallt, den ward he to Grus maken.« - -19. Un de Hohenpresters un Schriftgelehrten trachten darna, woans se de -Hand an Em leggen dän to düsse Stunn, un weern bang vör dat Volk; denn se -verstunn, dat He up se dat Glieknis seggt harr. - -20. Un se heeln up Em, un schickten Lurers ut, de sik stelln schulln, as -weern se fromm, up dat se Em in de Red fungen, darmit se Em öwerantworten -kunn de Obrigkeit un den Landpleger sin Gewalt. _Matth. 22, 15. Mark. 12, -13._ - -21. Un se frogen Em, un sproken: Meister, wi weet, dat Du uprichtig reden -un lehrn deihst, un Du achtst keen Minschen sin Ansehn, sonnern Du lehrst -den Weg to GOtt recht. _Matth. 22, 16._ - -22. Is dat recht, dat wi den Kaiser Koppgeld gevt oder nich? - -23. He awer mark ehr List, un sprok to se: Wat versökt ji Mi? - -24. Wiest Mi den Groschen, wokeen sin Bild un Öwerschrift hett he? Se -antworten un sproken: Den Kaiser sin. - -25. He awer sprok to se: So gevt den Kaiser, wat den Kaiser sin is, un -GOtt, wat GOtt Sin is. - -26. Un se kunn Sin Wort nich tadeln vör dat Volk; un verwunnerten Sik -öwer Sin Antwort, un swegen still. - -27. Do treden to Em weke vun de Sadducäers, de dar meent, dar is keen -Uperstahung, un fragten Em, _Matth. 22, 23._ - -28. Un sproken: Meister, Moses hett uns schreven: Wenn jemand sin Broder -starven deiht, de en Fru hett, un starvt ahn Kinner, so schall sin Broder -de Fru nehmen, un sin Broder Kinner tügen. _1. Mos. 38, 8. 5. Mos. 25, 5. -Matth. 22, 24. Mark. 12, 19._ - -29. Nu weern söven Bröder. De eerste neem en Fru, un storv ahn Kinner. - -30. Un de anner neem de Fru, un storv ok ahn Kinner. - -31. Un de drütte neem ehr. Dessülvigen glieken alle söven, un leeten keen -Kinner, un storven. - -32. Toletzt na alle storv ok de Fru. - -33. Nu in de Uperstahung, wokeen sin Fru ward se wesen mank de söven? -Denn alle söven hebbt ehr ton Fru hatt. - -34. Un JEsus antworte, un sprok to se: De Kinner vun düsse Welt friet un -lat sik frien; - -35. Weke awer würdig wesen ward, de anner Welt to kriegen, un de -Uperstahung vun de Doden, de ward nich frien, noch sik frien laten. - -36. Denn se künnt nu nich mehr starven; denn se sünd de Engeln gliek, un -GOtt sin Kinner, wiel se Kinner sünd vun de Uperstahung. _Matth. 22, 30. -1. Joh. 3, 2._ - -37. Dat awer de Doden uperstaht, hett ok Moses andüdt, bi den Busch, as -he den HErrn heten deiht: Abraham sin GOtt, un Isaak sin GOtt, un Jakob -sin GOtt. _2. Mos. 3, 6._ - -38. GOtt awer is nich en GOtt vun de Doden, sonnern vun de Lebennigen; -denn se levt Em alle. - -39. Do antworten weke vun de Schriftgelehrten, un sproken: Meister, Du -hest recht seggt. - -40. Un se dörften Em vun nu an nicks mehr fragen. - -41. He awer sprok to se: Wa seggt se: Christus is David sin Söhn? _Matth. -22, 42. Mark. 12, 35._ - -42. Un he sülvst, David, sprickt in dat Psalmbok: De HErr hett seggt to -min HErrn: Sett Di to min rechte Hand, _Ps. 110, 1. Matth. 22, 44._ - -43. Bet dat Ik legg Din Fiende ton Schemel vun Din Föt. - -44. David nennt Em en HErr, woans is He denn sin Söhn? - -45. Do awer all dat Volk tohören dä, sprok He to Sin Jüngers: - -46. Nehmt ju in Acht vör de Schriftgelehrten, de in lange Kleder gahn -wüllt, un sik geern gröten lat up dat Mark, un sitt geern baben an in de -Scholen un öwer Disch. _Luk. 11, 43. Matth. 23, 3. Mark. 12, 38._ - -47. Se fret de Wetfruns ehr Hüs’, un wendt lange Gebede vör. De ward -desto swarer Verdammnis kriegen. _Matth. 23, 14._ - - -Dat 21. Kapitel. - -1. He seeg awer up, un seeg de Rieken, wa se ehr Opfer in den -Gotteskasten inlä’n. _Mark. 12, 41._ - -2. He seeg awer ok en arme Wetfru, de legg twee Penning rin. - -3. Un He sprok: Wahrlich, Ik segg ju: Düsse arme Wetfru hett mehr -rinleggt as se all. _2. Cor. 8, 12._ - -4. Denn düsse all hebbt vun ehr Överflot rinleggt to GOtt Sin Opfer; awer -se hett vun ehr Armot all ehr Nahrung, de se harr, inleggt. - -5. Un as weke vun den Tempel seggen dän, dat he smückt weer mit fine -Steen un Kleenode, sprok He: _Matth. 24, 1. Mark. 13, 1._ - -6. Dar ward de Tied kamen, in de vun dat all, dat ji sehn doht, nich een -Steen up den annern laten ward, de nich entwei braken ward. _Luk. 19, 44. -Jer. 26, 18. Mich. 3, 12._ - -7. Se fragten Em awer, un sproken: Meister, wannehr schall dat warrn? Un -wat is dat Teken, wenn dat geschehn ward? - -8. He awer sprok: Seht to, lat ju nich verföhrn. Denn veele ward kamen in -Min Namen, un seggen: Ik bün dat, un: De Tied is herbi kamen. Folgt se -nich na! _Mark. 13, 22._ - -9. Wenn ji awer hörn ward vun Kriegen un Empörungen, so verfehrt ju nich; -denn düt mutt tovör geschehn; awer dat Enn is nich so bald dar. - -10. Do sprok He to se: Een Volk ward upstahn gegen dat anner, un een Riek -gegen dat anner; - -11. Un ward geschehn grote Erdbeven hier un dar, düre Tied un Pestilenz; -ok ward Schrecknisse un grote Teken vun den Himmel geschehn. - -12. Awer vör düt Allns ward se de Hann an ju leggen, un ju verfolgen, -un ward ju öwerlevern in ehr Scholen un Gefängnisse, un vör Könige un -Fürsten trecken um Min Namen willen. _Matth. 24, 9. Mark. 13, 19._ - -13. Dat ward ju awer wedderfahrn to en Tügnis. - -14. So nehmt nu to Harten, dat ji nich sorgen doht, woans ji ju -verantworten schüllt. _Matth. 10, 19._ - -15. Denn Ik will ju Mund un Wiesheit geven, weke nich schüllt -wedderspreken mögen, noch wedderstahn all ju Gegenpart. _Apost. 6, 10._ - -16. Ji ward awer öwerlevert warrn vun de Öllern, Bröder, Blotsfrünn un -Frünn; un se ward weke mank ju dod maken. _Mich. 7, 6. Apost. 7, 58._ - -17. Un ji ward haßt wesen vun jedereen um Min Namen willen. _Matth. 10, -22. Mark. 13, 13._ - -18. Un een Haar vun ju Kopp schall nich umkamen. _Matth. 10, 30._ - -19. Fat ju Seelen mit Geduld. _2. Chron. 15, 7. Ebr. 10, 36._ - -20. Wenn ji awer Jerusalem sehn ward, belagert mit en Heer, so markt, dat -ehr Verwüstung herbi kamen is. _Matth. 24, 15._ - -21. Alsdann, wer in Judäa is, de lop weg up de Bargen; un wer merrn darin -is, de wiek rut; un wer up dat Land is, de kam nich rin. - -22. Denn dat sünd de Dag’ vun de Rach, up dat erfüllt ward Allns, wat -schreven steiht. - -23. Wehe awer de Swangern un de Fruen, de Bost gevt, in düsse Dag’; denn -dar ward grote Not up de Eer wesen, un en Torn öwer düt Volk. - -24. Un se ward falln vun dat Swerdt, un gefangen föhrt unner alle Völker; -un Jerusalem ward tonicht perrt warrn vun de Heiden, bet dat de Heiden -ehr Tied erfüllt ward. _Röm. 11, 25._ - -25. Un dar ward Teken geschehn an de Sünn un den Maand un de Steerns; -un up de Eer ward de Lüd bang wesen, un ward vertwiefeln, un de See un -Waggen ward brusen. _Jes. 13, 10. Matth. 24, 29. Ps. 46, 4._ - -26. Un de Minschen ward versmachten vör Furcht un vör Töven up de Dinge, -de dar kamen schüllt up de Eer. Denn ok de Kräfte vun den Himmel ward sik -bewegen. _Jes. 64, 7. Ezech. 24, 23._ - -27. Un denn ward se sehn den Minschensöhn kamen in de Wolk, mit grote -Kraft un Herrlichkeit. _Dan. 7, 13._ - -28. Wenn awer düt anfangt to geschehn, so kiekt up, un hevt ju Ogen up, -darum dat ju Erlösung sik naht. _Röm. 8, 21. 23._ - -29. Un He sä se en Glieknis: Kiekt an den Fiegenbom un alle Böm. _Matth. -24, 32._ - -30. Wenn se nu utslat, so seht ji dat an se, un markt, dat nu de Sommer -neeg is. - -31. Also ok ji, wenn ji düt Allns angahn seht, so weet, dat GOtt Sin Riek -neeg is. - -32. Wahrlich, Ik segg ju: Düt Geslecht ward nich vergahn, bet dat düt -Allns geschüt. _Matth. 24, 34._ - -33. Himmel un Eer ward vergahn, awer Min Wör vergaht nich. _Luk. 16, 17. -Ps. 102, 27. Jes. 51, 6. Matth. 5, 18. Jes. 40, 8._ - -34. Awer nehmt ju in acht, dat ju Harten nich beswert ward mit Freten un -Supen, un mit Sorgen um de Nahrung, un düsse Dag kummt unverwahrns öwer -ju; _Röm. 13, 13. Gal. 5, 21. Eph. 5, 18._ - -35. Denn gliek as en Fallstrick ward he kamen öwer alle, de up de Eer -wahnt. _1. Thess. 5, 3._ - -36. So west nu wacker alle Tied, un bedt, dat ji würdig warrn mögt, to -entlopen düt all, dat geschehn schall, un to stahn vör den Minschensöhn. - -37. Un He lehr bi Dag’ in den Tempel; in de Nacht awer gung He rut, un -blev öwer Nacht an den Ölbarg. _Joh. 8, 1. 2._ - -38. Un all dat Volk mak sik up to Em in den Tempel, Em to hörn. - - -Dat 22. Kapitel. - -1. Dat weer awer neeg bi dat Fest vun de söten Bröd, dat dar Ostern heet. - -2. Un de Hohenpresters un Schriftgelehrten trachten darna, woans se Em -dod maken kunn, se weern awer bang vör dat Volk. _Ps. 2, 2. Joh. 11, 47._ - -3. Awer de Satanas fahr in Judas, nennt Ischarioth, de dar weer ut de -Tall vun de Twölf. _Matth. 26, 14._ - -4. Un he gung hen, un sprok mit de Hohenpresters un mit de Hauptlüd, -woans he Em se wull öwerlevern. - -5. Un se warn froh, un versproken em Geld to geven. - -6. Un he versprok sik, un söch Gelegenheit, dat he Em öwerlevern dä ahn -Rumor. - -7. Dar keem nu de Dag vun de söten Bröd, up den man opfern muß dat -Osterlamm. _Matth. 26, 17. Mark. 14, 12._ - -8. Un He schick Petrus un Johannes, un sprok: Gaht hen, makt uns dat -Osterlamm fardig, up dat wi dat eten. - -9. Se sproken awer to Em: Wo wullt Du, dat wi dat fardig makt? - -10. He sprok to se: Süh, wenn ji na de Stadt rin kamt, ward ju en Minsch -in de Möt kamen, de driggt en Waterkruk; folgt em na in dat Hus, dar he -rin geiht. - -11. Un seggt to den Husherrn: De Meister lett di seggen: Wo is de -Harbarg, dar Ik mit Min Jüngers dat Osterlamm eten kann? - -12. Un he ward ju en groten getafelten Saal wiesen; dar richt dat to. - -13. Se gungen hen, un funn dat so, as He se seggt harr, un richten dat -Osterlamm to. _Luk. 19, 32._ - -14. Un as de Stunn keem, sett He sik dal, un de twölf Apostels mit Em. -_Matth. 26, 20._ - -15. Un He sprok to se: Mi hett vun Harten darna lengt, düt Osterlamm mit -ju to eten, bevör Ik lieden doh. - -16. Denn Ik segg ju, dat Ik vun nu af an nich mehr darvun eten warr, bet -dat dat erfüllt ward in GOtt Sin Riek. - -17. Un He neem den Kelch, dank, un sprok: Nehmt densülven, un deelt em -mank ju; - -18. Denn Ik segg ju: Ik warr nich drinken vun dat Gewächs vun den -Wienstock, bet GOtt Sin Riek kamen deiht. - -19. Un He neem dat Brod, dank, un brok dat, un gev dat se, un sprok: Dat -is Min Lief, de för ju geven ward; dat doht to Min Gedächtnis. _Matth. -26, 26. Mark. 14, 22. 1. Cor. 11, 23. 24._ - -20. Dessülven glieken ok den Kelch na dat Abendmahl, un sprok: Dat is de -Kelch, dat nie Testament in Min Blot, dat för ju vergaten ward. - -21. Doch süh, de Hand vun Min Verräter, is mit Mi öwer Disch. - -22. Un twar de Minschensöhn geiht hen, as dat beslaten is. Doch wehe den -Minsch, dörch den He verraden ward. - -23. Un se fungen an to fragen mank sik sülvst, wokeen dat doch wol weer -unner se, de dat dohn war? - -24. Dar entstunn ok en Striet mank se, wer mank se schull för den -Gröttsten holn warrn? _Matth. 18, 1. Mark. 9, 34. Luk. 9, 46._ - -25. He awer sprok to se: De weltlichen Könige herrscht, un de Gewaltigen -heet man gnädige Herrn: _Matth. 20, 25. Mark. 10, 42._ - -26. Ji awer nich also; sonnern de Gröttste mank ju schall wesen as de -Jüngste, un de Vörnehmste as en Deener. _Luk. 9, 48. 1. Pet. 5, 3. 5. 6._ - -27. Denn wer is de Gröttste? De to Disch sitt, oder de deent? Is dat nich -so, dat de to Disch sitten deiht? Ik awer bün mank ju as en Deener. -_Matth. 20, 28. Joh. 13, 14. Phil. 2, 7._ - -28. Ji awer sünd dat, de ji bi Mi bleven sünd in Min Anfechtungs. _Luk. -18, 28._ - -29. Un Ik will ju dat Riek vermaken, as Mi dat Min Vader vermakt hett; -_Luk. 12, 32. Offenb. 2, 28._ - -30. Dat ji eten un drinken schüllt bi Min Disch in Min Riek, un sitten up -Stöhl, un richten de twölf Geslechter Israels. _Matth. 19, 28._ - -31. De HErr awer sprok: Simon, Simon, süh, de Satan hett ju begehrt, dat -he ju sichten mug, as den Weeten. _2. Cor. 2, 11. 1. Pet. 5, 8._ - -32. Ik awer hef för di beden, dat din Glov nich uphörn deiht. Un wenn du -di namals bekehrn deihst, so mak din Bröder stark. _Joh. 17, 11. 15. 20. -Ps. 51, 15._ - -33. He awer sprok to Em: HErr, ik bün bereit, mit Di in dat Gefängnis un -in den Dod to gahn. - -34. He awer sprok: Petrus, Ik segg di, de Hahn ward hüt nich kreihn, -bevör du dree mal leugnen deihst, dat du Mi kennst. _Matth. 26, 34. Mark. -14, 30. 72._ - -35. Un He sprok to se: So oft as Ik ju utschickt hef ahn Büdel, ahn -Tasch, un ahn Schoh, hebbt ji ok je Mangel hatt? Se sproken: Niemals -keen. _Ps. 23, 1. Ps. 33, 19. Ps. 34, 10. Matth. 10, 9._ - -36. Do sprok He to se: Awer nu, wer en Büdel hett, de nehm em, dessülven -glieken ok de Tasch. Wer awer nich hett, de verkop sin Kleed, un kop en -Swerdt. - -37. Denn Ik segg ju: Dat mutt ok noch an Mi vullbrocht warrn, dat -schreven steiht: »He is unner de Öweldoers rekent.« Denn wat vun Mi -schreven is, dat hett en Enn. _Jes. 53, 12._ - -38. Se sproken awer: HErr, süh, hier sünd twee Swerdten. He awer sprok to -se: Dat is genog. - -39. Un He gung rut na Sin Gewohnheit an den Ölbarg. Em folgten awer Sin -Jüngers na an densülven Ort. _Matth. 26, 30. Mark. 14, 26. Joh. 18, 1._ - -40. Un as He darhen keem, sprok He to se: Bedt, up dat ji nich in -Anfechtung fallt. _Matth. 6, 13._ - -41. Un He reet sik vun se af, so wiet as man mit en Steen smieten kann, -un knee dal, un be’. _Matth. 26, 39._ - -42. Un sprok: Vader, wullt Du, so nimm düssen Kelch vun Mi; doch nich -Min, sonnern Din Will schall geschehn. _Matth. 26, 39._ - -43. Dar erschien Em awer en Engel vun den Himmel, un stärk Em. - -44. Un dat keem so wiet, dat He mit den Dod ringen dä, un be’ heftiger. -Do war awer Sin Sweet as Blotsdruppen, de fulln up de Eer. - -45. Un He stunn up vun dat Gebet, un keem to Sin Jüngers, un funn se -slapen vör Trurigkeit; - -46. Un sprok to se: Wat slapt ji? Staht up un bedt, dat ji nich in -Anfechtung fallt. - -47. As He awer noch reden dä, süh, de Schar, un een vun de Twölf, nömt -Judas, gung vör se her, un gung up JEsus to, um Em to küssen. _Matth. 26, -47._ - -48. JEsus awer sprok to em: Judas, verradest du den Minschensöhn mit en -Kuß? _Matth. 26, 49._ - -49. As de awer, de um Em weern, seegen, wat dar warrn wull, sproken se to -Em: HErr, schüllt wi mit dat Swerdt darmank slahn? - -50. Un een vun se slog den Hohenprester sin Knecht, un hau em sin rechte -Ohr af. _Matth. 26, 51._ - -51. JEsus awer antwort, un sprok: Lat se doch so wieder maken. Un He röhr -sin Ohr an, un heel em. - -52. JEsus awer sprok to de Hohenpresters un Hauptlüd vun den Tempel, un -de Öllsten, de to Em kamen weern: Ji sünd, as to en Mörder, mit Swerdten -un mit Stangen utgahn. _Matth. 26, 55. Mark. 14, 48._ - -53. Ik bün däglich bi ju in den Tempel west, un ji hebbt keen Hand an Mi -leggt; awer düt is ju Stunn, un de Macht vun de Finsternis. _Joh. 7, 30. -Luk. 8, 20._ - -54. Se grepen Em awer, un föhrn Em af, un brochten Em in den Hohenprester -sin Hus. Petrus awer folg von wieden. _Matth. 26, 57. 58. Mark. 14, 53. -Joh. 18, 13._ - -55. Do maken se en Füer an merrn in den Palast, un setten sik tosam, un -Petrus sett sik mank se. _Matth. 26, 69._ - -56. Do seeg em en Deenstdeern bi dat Füer sitten, un seeg em fast an, un -sprok to em: Düsse weer ok mit Em. - -57. He awer verleugen Em, un sprok: Deern, ik kenn Em nich. - -58. Un na en lüttje Wiel seeg em en anner, un sprok: Du büst ok een vun -de. Petrus awer sprok: Minsch, ik bün dat nich. - -59. Un na en Wiel, bi en Stunn, bekräftig dat en anner, un sprok: -Wahrlich, düsse weer ok mit Em; denn he is en Galiläer. - -60. Petrus awer sprok: Minsch, ik weet nich, wat du seggst. Un gliek -darup, as he noch so reden dä, kreih de Hahn. _Matth. 26, 74._ - -61. Un de HErr kehr sik um, un seeg Petrus an. Un Petrus dach an den -HErrn Sin Wort: Bevör de Hahn kreihn ward, warrst du mi dree mal -verleugnen. _Matth. 26, 34. 75. Mark. 14, 30. Joh. 13, 38._ - -62. Un Petrus gung rut, un ween bitterlich. - -63. De Männer awer, de JEsus holn dän, verspotten Em, un slogen Em, _Jes. -50, 6._ - -64. Deckten Sin Gesicht to, un slogen Em in dat Gesicht, un fragten Em, -un sproken: Prophezei, wer is dat, de Di slahn dä? - -65. Un veel anner Lästerwör sän se gegen Em. - -66. Un as dat Dag war, versammelten sik de Öllsten vun dat Volk, de -Hohenpresters un Schriftgelehrten, un föhrn Em rut vör ehrn Rath, _Matth. -27, 1. Mark. 15, 1._ - -67. Un sproken: Büst Du Christus? Segg uns dat. He sprok awer to se: -Segg Ik ju dat, so glövt ji dat nich; _Matth. 26, 63._ - -68. Frag Ik awer, so antwort ji nich, un lat Mi doch nich los. - -69. Darum vun nu an ward de Minschensöhn sitten to de rechte Hand vun -GOtt Sin Kraft. _Matth. 24, 30. 26, 64. Mark. 14, 62._ - -70. Do sproken se all: Büst Du denn GOtt Sin Söhn? He sprok to se: Ji -seggt dat, denn Ik bün dat. - -71. Se awer sproken: Wat brukt wi wieder för Tügnis? Wi hebbt dat sülvst -hört ut Sin Mund. - - -Dat 23. Kapitel. - -1. Un de ganze Hupen stunn up, un föhrn Em vör Pilatus. _Matth. 27, 2._ - -2. Un fungen an, Em to verklagen, un sproken: Düssen finnt wi, dat He dat -Volk afwendt, un verbeedt, den Kaiser Zins to geven, un sprickt, He is -Christus, en König. - -3. Pilatus awer frog Em, un sprok: Büst Du de Juden ehr König? He -antworte em, un sprok: Du seggst dat. _Matth. 27, 11. Mark. 15, 2._ - -4. Pilatus sprok to de Hohenpreesters, un to dat Volk: Ik finn keen -Schuld an düssen Minsch. - -5. Se awer heeln an, un sproken: He hett dat Volk upregt darmit, dat -He lehrt hett hier un dar in’t ganze jüdische Land, un hett in Galiläa -anfungen bet hierher. - -6. Do awer Pilatus Galiläa hörn dä, frog he, ob He ut Galiläa weer. - -7. Un as he toweeten kreeg, dat He ünner Herodes sin Obrigkeit hör, -schick he Em to Herodes, de in desülvigen Dag’ ok to Jerusalem weer. -_Luk. 3, 1._ - -8. As awer Herodes JEsus sehn dä, war he heel vergnögt, denn he harr Em -all lang geern sehn; denn he harr veel vun Em hört, un höp, he war en -Teken sehn. - -9. Un he frog Em allerlei; He antworte em awer nicks. - -10. De Hohenpreesters awer un Schriftgelehrten stunn un verklagten Em -hart. - -11. Awer Herodes mit sin Hoflüd veracht un verspott Em, lä Em en witt -Kleed an, un schick Em wedder to Pilatus. - -12. Up den Dag warn Pilatus un Herodes Frünn mit enanner; denn tovör -weern se enanner fiend. - -13. Pilatus awer reep de Hohenpreesters un de Öbbersten, un dat Volk -tosam, - -14. Un sprok to se: Ji hebbt düssen Minsch to mi brocht, as een, de dat -Volk afwenden deiht. Un seht, ik hef Em vör ju verhört, un finn an den -Minsch keen vun de Saken, de ji Em beschülligen doht; _Matth. 27, 23. -Joh. 18, 38._ - -15. Herodes ok nich; denn ik hef ju to em schickt, un seht, man hett -nicks up Em brocht, dat den Dod werth is. - -16. Darum will ik Em tüchtigen un los laten. - -17. Denn he muß se een na Festgebruk los geven. _Matth. 27, 15._ - -18. Do schreeg de ganze Hupen, un sprok: Fort mit düssen, un gif uns -Barabbas los! _Matth. 27, 22. 23._ - -19. Weke weer wegen en Uprohr, de in de Stadt geschehn weer, un wegen en -Mord in dat Gefängnis smeeten. - -20. Do reep Pilatus noch eenmal to se, un wull JEsus loslaten. - -21. Se reepen awer un sproken: Krüzig, krüzig Em! - -22. He awer sprok tom drütten Mal to se: Wat hett denn düsse Öwels dahn? -Ik finn keen Schuld an Em, weßwegen He starven müß; darum will ik Em -tüchtigen un loslaten. - -23. Awer se leegen em an mit grot Geschrig, un verlangden, dat He krüzigt -war. Un dat Geschrig vun se un de Hohenpresters neem öwerhand. _Joh. 19, -12._ - -24. Pilatus awer urdeel, dat ehr Bitt geschehn dä; - -25. Un leet den los, de wegen Uprohr un Mord in dat Gefängnis smeeten -weer, um den se beden dän, awer JEsus öwergeev he ehrn Willen. _Matth. -27, 26._ - -26. Un as se Em henföhrn dän, grepen se een, Simon vun Kyrene, de keem -vun dat Feld; un se lä’n dat Krüz up em, dat he dat JEsus nadregen dä. -_Matth. 27, 32. Mark. 15, 21._ - -27. Dar folg Em awer na en grote Hupen Volk un Fruens, de klagten un -beweenten Em. - -28. JEsus awer dreih sik um to se, un sprok: Ji Döchter vun Jerusalem, -weent nich öwer Mi, sonnern weent öwer ju sülvst, un öwer ju Kinner. - -29. Denn süh, de Tied ward kamen, wo man seggen ward: Selig sünd de -Unfruchtbaren, un de Liev, de nich gebaren hebbt, un de Böst, de nich -sögt hebbt. _Matth. 24, 19._ - -30. Denn ward se anfangen to seggen to de Bargen: Fallt öwer uns! un to -de Hügel: Bedeckt uns! _Jes. 2, 19. Hes. 10, 8. Offenb. 6, 16. Luk. 9, 6._ - -31. Denn wenn man dat deiht mit dat gröne Holt, wat will mit dat dröge -warrn? _Jer. 25, 29. 1. Pet. 4, 17._ - -32. Dar warn awer ok henföhrt twee anner Öweldäders, dat se mit Em afdahn -warn. _Jes. 53, 12. Joh. 19, 18._ - -33. Un as se keemen an de Stä, de dar heet Schädelstä, krüzigten se Em -dar, un de Öweldäders mit Em, een to Rechten, un een to Linken. _Matth. -27, 38. Mark. 15, 22. Joh. 19, 17._ - -34. JEsus awer sprok: Vader, vergiv se dat, denn se weet nich, wat se -doht. Un se deelten Sin Kleder, un smeeten dat Lott darum. _Matth. 5, 44. -Ps. 22, 19._ - -35. Un dat Volk stunn, un seeg to. Un de Öbbersten un se verspotten Em, -un sproken: He hett anner holpen, lat Em Sik Sülvst helpen, wenn He -Christus is, de Uterwählte vun GOtt. _Matth. 27, 39._ - -36. Dar verspotten Em ok de Kriegsknechts, treden to Em, un brochten Em -Edig. - -37. Un sproken: Büst Du de Juden ehr König, so help Di Sülbn. - -38. Dar weer ok baben öwer Em de Öwerschrift schreven, mit griechische, -un latinsche, un hebräische Bokstaven: Düt is de Juden ehr König. _Matth. -27, 37._ - -39. Awer een vun de Öweldäders, de dar hangt weern, läster Em, un sprok: -Büst Du Christus, so help Di Sülbn un uns. - -40. Do antwort de anner, straf em, un sprok: Un du büst ok nich bang vör -GOtt, de Du doch in glieke Verdammnis büst? - -41. Un twar wi sünd dat mit recht, denn wi kriegt, wat unse Daten weert -sünd; düsse awer hett nicks Unbilliges dahn. - -42. Un sprok to JEsus: HErr, denk an mi, wenn Du in Din Riek kummst. - -43. Un JEsus sprok to Em: Wahrlich, Ik segg di, hüt warrst du mit Mi in’t -Paradies sien. - -44. Un dat weer um de sößte Stunn, un dat war en Düsternis öwer dat ganze -Land bet an de negente Stunn. _Matth. 27, 45._ - -45. Un de Sünn verlor ehrn Schien, un de Vörhang in den Tempel reet -midden entwei. _2. Mos. 36, 35._ - -46. Un JEsus reep lut, un sprok: Vader, Ik befehl Min GEist in Din Hann. -Un as He dat seggt harr, verscheed He. _Matth. 27, 50. Ps. 31, 6. Apost. -7, 58._ - -47. As awer de Hauptmann sehn dä, wat dar gescheeg, pries he GOtt, un -sprok: Gewiß, Düsse is en frommen Mann west. - -48. Un all dat Volk, dat darbi weer, un tokieken dä, as se seegen, wat -dar gescheeg, slogen se an ehr Bost, un kehrten wedder um. - -49. All Sin Verwandte awer stunn vun wieden, un de Fruns, de Em ut -Galiläa nafolgt weern, un seegen dat Allns. - -50. Un süh, en Mann, mit Namen Joseph, en Ratsherr, de weer en guden, -frommen Mann. _Matth. 27, 57. Mark. 15, 43. Joh. 19, 38._ - -51. De harr nich willigt in ehrn Rat un Handel, de weer vun Arimathia, de -Juden ehr Stadt, de ok up GOtt Sin Riek töven dä. - -52. De gung to Pilatus, un be’ um JEsus Sin Lieknam. - -53. Un he neem Em af, wickel Em in Linnen, un lä Em in en Graf, dat in -Felsen uthaut weer, darin noch Nüms legen harr. - -54. Un dat weer de Rüstdag, un de Sabbat brok an. _Matth. 27, 62._ - -55. Dar folgden awer de Fruns na, de mit Em kamen weern ut Galiläa, un -beseegen dat Graf, un woans Sin Lieknam henleggt war. - -56. Se kehrten awer um, un makten Spezerien un Salven torecht; den Sabbat -öwer awer weern se still na dat Gesetz. - - -Dat 24. Kapitel. - -1. Awer an een vun de Sabbats, heel fröh, keemen se na dat Graf, un -drogen de Spezerie, de se fardig makt harrn, un weke mit se. _Matth. 28, -1._ - -2. Se funn awer den Steen afwöltert vun dat Graf; - -3. Un gungen rin, un funn den HErrn JEsus Sin Lieknam nich. - -4. Un as se daröwer bekümmert weern, süh, do treden twee Mannslüd mit -blanke Kleder to se. _Joh. 20, 12. Apost. 1, 10._ - -5. Un se verfehrn sik, un keken dal na de Eer. Do sproken se to se: Wat -sökt ji den Lebennigen bi de Doden? - -6. He is nich hier, He is upstahn. Denkt daran, wat He ju seggen dä, as -He noch in Galiläa weer, - -7. Un sprok: De Minschensöhn mutt öwergeven warrn in de Sünners ehr Hann, -un krüzigt warrn, un an den drütten Dag upstahn. _Matth. 17, 22._ - -8. Un se dachten an Sin Wör. - -9. Un se gungen wedder vun dat Graf, un verkünnigten dat Allns de Elv, un -de annern alltosamen. - -10. Dat weer awer Maria Magdalena, un Johanna, un Maria Jakobi, un anner -mit se, de düt de Apostels seggen dän. - -11. Un dar düchten se ehr Wör grad, as weern dat Märken, un glövten se -nich. - -12. Petrus awer stunn up, un leep na dat Graf, un buck sik rin, un seeg -de linnen Döker alleen liggen, un gung darvun; un he wunner sik, woans -dat togung. - -13. Un süh, twee vun se gungen densülven Dag in en Flecken, de weer vun -Jerusalem sößtig Stadien wiet, den sin Namen heet Emmaus. _Mark. 16, 12._ - -14. Un se sproken mit enanner vun all düsse Geschichten. - -15. Un dat gescheeg, as se so reden dän, un befragten sik mit enanner, -keem JEsus to se ran, un gung mit se. _Matth. 18, 20._ - -16. Awer ehr Ogen warn toholn, dat se Em nich kennen dä’n. - -17. He awer sprok to se: Wat sünd dat för Reden, de ji twischen ju -verhandeln doht unnerwegs, un sünd trurig? - -18. Do antworte de een, mit Namen Kleophas, un sprok to Em: Büst Du -alleen unner de Frömden to Jerusalem, de nich weet, wat in düsse Dag’ -darin geschehn is? - -19. Un He sprok to se: Wat denn? Se awer sproken to Em: Dat vun JEsus vun -Nazareth, weke weer en Prophet, mächtig vun Daten un Worten, vör GOtt un -all dat Volk; _Matth. 21, 11._ - -20. Wa Em unse Hohenpresters un Öbbersten öwergeven hebbt, dat He to den -Dod verurdeelt un krüzigt is. - -21. Wi awer höpen, He schull Israel erlösen. Un öwer dat Allns is hüt de -drütte Dag, dat düt geschehn is. - -22. Ok hebbt uns bang makt weke Fruns vun de Unsen, de sünd fröh bi dat -Graf west, _Matth. 28, 8. Mark. 16, 10. Joh. 20, 1. 18._ - -23. Hebbt Sin Lieknam nich funn, kamt un seggt, se hebbt en Gesicht vun -de Engeln sehn, de segg hebbt, dat He leven dä. - -24. Un enige mank uns gungen hen na dat Graf, un funn dat so, as de -Fruens seggt harrn, awer Em funn se nich. - -25. Un He sprok to se: O, ji dösigen Lüd un trag vun Harten, to gloven -all dat, wat de Propheten seggt hebbt. - -26. Muß nich Christus düt lieden, un to Sin Herrlichkeit ingahn? _Jes. -50, 6._ - -27. Un He fung an vun Moses un alle Propheten, un lä se alle Schriften -ut, de vun Em seggt weern. _1. Mos. 3, 15. Hiob. 19, 25. Ps. 8, 6. Ps. 16, -9. 10. Ps. 22, 1. Jes. 53, 1. Hos. 6, 1._ - -28. Un se keemen neeg to den Flecken, dar se hengungen; un He stell sik -an, as wull He wieder gahn. - -29. Un se nödigten Em, un sproken: Blief bi uns, denn dat will Abend -warrn, un de Dag geiht to Enn. Un He gung rin, bi se to blieven. _1. Mos. -19, 3._ - -30. Un dat gescheeg, as He mit se to Disch sitten dä, neem He dat Brod, -dank, brok dat, un gev se dat. - -31. Do warn ehr Ogen apen dahn, un se warn Em künnig. Un He verswunn vör -se. - -32. Un se sproken unner enanner: Brenn uns’ Hart nich in uns, as He mit -uns reden dä ünnerwegens, as He uns de Schrift utleggen dä? - -33. Un se stunn up to desülvige Stunn, kehrten wedder um na Jerusalem, un -funn de Elv versammelt, un de bi se weern, - -34. Weke sproken: De HErr is wahrhaftig upstahn, un Simon hett Em sehn. -_1. Cor. 15, 4. 5._ - -35. Un se vertelln se, wat up den Weg geschehn weer, un woans He se -künnig warn weer an dat, as He dat Brod brok. - -36. As se awer darvun sproken, trä He sülvst, JEsus, merrn mank se, un -sprok to se: Freden wes’ mit ju! _Mark. 16, 14._ - -37. Se verfehrn sik awer, un weern bang, meenten, se seegen en Geist. - -38. Un He sprok to se: Wat sünd ji so bang? Un warum kamt son Gedanken in -ju Harten? _Matth. 4, 40._ - -39. Kiekt Min Hann an, un Min Föt, Ik bün dat Sülven; föhlt Mi an, un -seht; denn en Geist hett nich Fleesch un Knaken, as ji seht, dat Ik hef. -_Joh. 20, 20. 27._ - -40. Un as He dat seggen dä, wies’ He se Hann un Föt. - -41. As se awer noch nich glovten vör Freuden, un sik verwunnerten, sprok -He to se: Hebbt ji hier wat to eten? - -42. Un se län Em en Stück vun braden Fisch un Honnig vör. _Joh. 21, 10._ - -43. Un He neem dat un eet vör se. - -44. He sprok awer to se: Dat sünd de Reden, de Ik to ju seggen dä, as Ik -noch bi ju weer; denn dat mutt Allns erfüllt warrn, wat vun Mi schreven -is in dat Gesetz Moses, in de Propheten, un in de Psalmen. - -45. Do mak He se den Verstand apen, dat se de Schrift verstahn dän, - -46. Un sprok to se: Also is dat schreven, un also muß Christus lieden, un -upstahn vun de Doden an den drütten Dag, _v. 27. Ps. 22, 7. 16._ - -47. Un predigen laten in Sin Namen Buß un Vergebung vun de Sünden ünner -alle Völker, un anfangen to Jerusalem. - -48. Ji awer sünd Tügen vun dat All. - -49. Un süh, Ik will up ju senden de Verheißung vun Min Vader. Ji awer -schüllt in de Stadt Jerusalem blieven, bet dat ji andahn ward mit Kraft -ut de Höch. _Joh. 15, 26. Luk. 16, 17. Apost. 1, 4._ - -50. He föhr se awer rut bet na Bethanien, un hev de Hann up, un segen se. -_Apost. 1, 12._ - -51. Un dat gescheeg, as He se segen, scheed He vun se, un fahr up na den -Himmel. _Mark. 16, 19._ - -52. Se awer be’n Em an, un kehrten wedder na Jerusalem torügg mit grote -Freud; - -53. Un weern alle Tied in den Tempel, priesen un lavten GOtt. - - - - -Evangelium St. Johannis. - - -Dat 1. Kapitel. - -1. To Anfang weer dat Wort, un dat Wort weer bi GOtt, un GOtt weer dat -Wort. _1. Mos. 1, 1. 1. Joh. 1, 1. 2. 5, 20._ - -2. Datsülve weer to Anfang bi GOtt. _Spr. 8, 22._ - -3. Alle Ding’ sünd dörch datsülve makt, un ahn datsülve is nicks makt, -wat makt is. _Ps. 33, 6. Kol. 1, 16. 17. Ebr. 1, 2._ - -4. In Em weer dat Leven, un dat Leven weer dat Licht för de Minschen. -_Joh. 5, 26. 12, 46._ - -5. Un dat Licht schient in de Düsternis, un de Düsternis hebbt dat nich -begrepen. _Joh. 8, 12. 9, 5. 12, 46._ - -6. Dar war en Minsch vun GOtt schickt, de Johannes heeten dä. _Matth. 3, -1. Joh. 11, 10. Mark. 1, 2._ - -7. Desülve keem to’n Tügnis, dat he vun dat Licht tügen dä, up dat se all -dörch Em glovten. - -8. He weer nich dat Licht, sonnern dat he tüg vun dat Licht. - -9. Dat weer dat wahrhaftige Licht, dat alle Minschen hell maken deiht, de -in düsse Welt kamt. - -10. Dat weer in de Welt, un de Welt is dörch datsülve makt; un de Welt -kenn dat nich. _1. Mos. 1, 1. Ebr. 1, 2. Joh. 11, 3._ - -11. He keem in Sin Egendom, un Sin Lüd neemen Em nich up. - -12. So veel Em awer upneemen, de gev He Macht, GOtt Sin Kinner to warrn, -de an Sin Namen gloven dän. _Röm. 8, 15. Gal. 3, 26._ - -13. Weke nich vun dat Geblöt, noch vun dat Fleesch sin Will, noch vun en -Mann sin Will; sonnern vun GOtt gebarn sünd. _1. Joh. 5, 4. Jak. 1, 18._ - -14. Un dat Wort war Fleesch, un wahn ünner uns, un wi seegen Sin -Herrlichkeit, en Herrlichkeit as vun den eengebornen Söhn vun den Vader, -vull Gnad un Wahrheit. _Jes. 7, 14. Matth. 1, 16. Luk. 1, 31. 2, 7. Jes. -40, 5. Matth. 17, 2. 2. Pet. 1, 16. 17. Jes. 60, 1._ - -15. Johannes tügt vun Em, röpt un sprickt: Düsse weer dat, vun Den Ik -seggt hef: Na mi ward kamen, de vör mi west is, denn He weer fröher as -ik. _Matth. 3, 11. Mark. 1, 7._ - -16. Un vun Sin Füll hebbt wi all nahmen Gnad öwer Gnad. _Kol. 1, 19. 2, -9._ - -17. Denn dat Gesetz is dörch Moses geven; de Gnad un Wahrheit is dörch -JEsus Christus warn. _2. Mos. 20, 1._ - -18. Nüms hett GOtt jemals sehn. De eengeborne Söhn, de in den Vader Sin -Schoot is, de hett uns dat verkünnigt. _2. Mos. 33, 20. 1. Joh. 4, 12. 1. -Tim. 6, 16. Luk. 10, 22. Joh. 6, 46._ - -19. Un düt is Johannes sin Tügnis, as de Juden vun Jerusalem Presters un -Leviten schicken dä’n, dat se em frogen: Wer büst Du? - -20. Un he bekenn un leugne nich, un he bekenn: Ik bün nich Christus. - -21. Un se frogen em: Wat denn? Büst du Elias? He sprok: Ik bün dat nich. -Büst du en Prophet? Un he antwort: Nee. _5. Mos. 18, 15. Matth. 16, 14._ - -22. Do sproken se to em: Wat büst du denn? Up dat wi Antwort geven de, de -uns schickt hebbt. Wat seggst du vun di sülvst? - -23. He sprok: Ik bün de Stimm vun en, de in de Wüst röpt: »Makt den HErrn -Sin Weg torecht;« as de Prophet Jesaias seggt hett. _Jes. 40, 3. Matth. -3, 3. Mark. 1, 3._ - -24. Un de schickt weern, de weern vun de Pharisäers; - -25. Un se frogen em, un sproken to em: Warum döffst du denn, wenn du nich -Christus büst, noch Elias, noch en Prophet? - -26. Johannes antwort se, un sprok: Ik döp ju mit Water; awer He is midden -mank ju treden, den ji nich kennt. _Matth. 3, 11. Mark. 1, 7. Luk. 3, 16._ - -27. De is dat, de na mi kamen ward, weke vör mi west is, för den ik nich -weert bün, dat ik Sin Schohreemen uplösen doh. - -28. Düt gescheeg to Bethabara up gündsiet vun den Jordan, wo Johannes -döpen dä. - -29. Den annern Dag süht Johannes JEsus to sik kamen, un sprickt: Süh, dat -is GOtt Sin Lamm, dat de Welt ehr Sünden dregen deiht. _2. Mos. 12, 3._ - -30. Düsse is dat, vun Den ik seggt hef: Na mi kummt en Mann, de vör mi -west is: denn He weer fröher as ik. - -31. Un ik kenn Em nich; sonnern up dat He bekannt war in Israel, darum -bün ik kamen to döpen mit Water. - -32. Un Johannes tüg, un sprok: Ik seeg, dat de GEist rünner fahrn dä as -en Duv vun den Himmel, un bleev up Em. _Matth. 3, 16. Mark. 1, 10. Luk. -3, 21. 22._ - -33. Un ik kenn Em nich; awer de mi schicken dä to döpen mit Water, -desülve sprok to mi: Öwer weken du sehn warrst den GEist rünner fahrn, -un up em blieven, desülve is dat, de mit den hilligen GEist döpen deiht. -_Apost. 1, 5._ - -34. Un ik seeg dat, un tüg, dat düsse GOtt Sin Söhn is. - -35. Den annern Dag stunn Johannes awermals dar, un twee vun sin Jüngers. - -36. Un as he JEsus gahn seeg, sprok he: Süh, dat is GOtt Sin Lamm. _2. -Mos. 12, 3._ - -37. Un twee vun sin Jüngers hörn em reden, un folgden JEsus na. - -38. JEsus awer kehr sik um, un seeg se nafolgen, un sprok to se: Wat sökt -ji? Se awer sproken to Em: Rabbi, (dat heet up dütsch: Meister), wo büst -Du to Harbarg? - -39. He sprok to se: Kamt un seht dat. Se keemen, un seegen dat, un -bleeven densülven Dag bi Em. Dat weer awer um de teinte Stunn. - -40. Een vun de twee, de vun Johannes hörn, un JEsus nafolgden, weer -Andreas, Simon Petrus sin Broder. _Matth. 4, 18._ - -41. Düsse funn toeerst sin Broder Simon, un sprickt to em: Wi hebbt den -Messias funnen (dat heet up dütsch: de Gesalvde). - -42. Un föhr em to JEsus. As JEsus em sehn dä, sprok He: Du büst Simon, -Jonas sin Söhn, du schast Kephas heeten (dat heet up dütsch: en Fels). -_Matth. 16, 18._ - -43. An den annern Dag wull JEsus wedder na Galiläa gehn, un findt -Philippus, un sprickt to em: Folg Mi na. - -44. Philippus awer weer vun Bethsaida, ut Andreas un Petrus ehr Stadt. - -45. Philippus findt Nathanael, un sprickt to em: Wi hebbt Den funnen, vun -weken Moses in dat Gesetz, un de Propheten schreven hebbt, JEsus, Josephs -Söhn vun Nazareth. _1. Mos. 49, 10. 5. Mos. 18, 18. Jes. 7, 14. 40, 11. -58, 2. Jer. 23, 5. Ez. 34, 23. Dan. 9, 24. Matth. 2, 23._ - -46. Un Nathanael sprok to em: Wat kann vun Nazareth Gudes kamen? -Philippus sprickt to em: Kumm un seh dat. - -47. JEsus seeg Nathanael to sik kamen, un sprickt vun em: Süh, en rechte -Israelit, in den keen Falsch is. _Ps. 32, 2._ - -48. Nathanael sprickt to Em: Woher kennst Du mi? JEsus antworte, un -sprok: Bevör di Philippus ropen dä, as du ünner den Figenbom weerst, seeg -Ik di. - -49. Nathanael antworte, un sprickt to Em: Rabbi, Du büst GOtt Sin Söhn, -Du büst de König vun Israel. _Matth. 14, 33. 16, 16. Mark. 8, 29._ - -50. JEsus antworte un sprok to em: Du glövst, wiel Ik di seggt hef, dat -Ik di ünner den Figenbom sehn hef; du warrst noch Gröteres as dat sehn. - -51. Un sprickt to em: Wahrlich, wahrlich, Ik segg ju, vun nu an ward -ji den Himmel apen sehn, un de Engeln GOttes up un dal fahrn up den -Minschensöhn. _1. Mos. 28, 12._ - - -Dat 2. Kapitel. - -1. Un an den drütten Dag war en Hochtied to Kana in Galiläa; un JEsus Sin -Moder weer ok dar. - -2. JEsus awer un Sin Jüngers warn ok up de Hochtied beden. - -3. Un as dar nich genog Wien weer, sprickt JEsus Sin Moder to Em: Se -hebbt keen Wien. - -4. JEsus sprickt to ehr: Wief, wat hef Ik mit di to dohn? Min Stunn is -noch nich kamen. _2. Sam. 16, 10._ - -5. Sin Moder sprickt to de Deeners: Wat He ju seggt, dat doht. _1. Mos. -41, 55._ - -6. Dar weern awer söß steenern Waterfät sett, na den Gebruk vun de Juden -ehr Reinigung; un in en jede gungen twee oder dree Emer vull. _Mark. 7, -3._ - -7. JEsus sprickt to se: Füllt de Fät mit Water. Un se füllten se bet -baben an. - -8. Un He sprickt to se: Geet dat nu ut, un bringt dat den Schaffer. Un se -brochten dat. - -9. As awer de Schaffer den Wien, de Water west weer, pröven dä, un nich -wuß, woher he keem, (de Deeners awer wußten dat, de dat Water ingaten -harrn,) röpt de Schaffer den Brüdigam, - -10. Un sprickt to em: Jedereen gift toeerst den guden Wien, un wenn -se veel drunken hebbt denn den ringern; du hest den guden Wien bet nu -beholn. _1. Mos. 43, 34. Hagg. 1, 6._ - -11. Dat is dat eerste Teken, dat JEsus dä, geschehn to Kana in Galiläa, -un apenbar Sin Herrlichkeit. Un Sin Jüngers glövten an Em. - -12. Darna trock He dal na Kapernaum, He, Sin Moder, Sin Bröder un Sin -Jüngers, un bleven nich lang darsülvst. - -13. Un de Juden ehr Ostern weer neeg bi, un JEsus trock up na Jerusalem. - -14. Un funn in den Tempel sitten, de dar Ossen, Schap un Duven to Verkop -harrn, un de Weslers. _Matth. 21, 12. Mark. 11, 15._ - -15. Un He mak en Geißel ut Tauen, un dreev se all ut den Tempel rut, -mitsamt de Schap un Ossen, un schütt de Weslers dat Geld weg, un stött de -Dischen um; - -16. Un sprok to de, weke de Duven to Verkop harrn: Dregt dat vun hier -weg, un makt nich Min Vader Sin Hus to en Kopmannshus. - -17. Sin Jüngers awer dachten daran, dat dar schreven steiht: De Iwer för -Din Hus hett mi freten. _Ps. 69, 10._ - -18. Do antworten nu de Juden, un sproken to Em: Wat wiest Du uns för en -Teken, dat Du so wat dohn dörfst? - -19. JEsus antworte un sprok to se: Terbrekt düssen Tempel, un an den -drütten Dag will Ik em upbu’n. _Matth. 26, 61. 27, 40. Mark. 14, 58. 15, -29._ - -20. Do sproken de Juden: Düsse Tempel is in sößunveertig Jahr upbu’t, un -Du wullt em in dree Dag’ wedder upbu’n? - -21. He awer sprok vun den Tempel vun Sin Lief. _Kol. 2, 9._ - -22. As He nu upstahn weer vun de Doden, dachten Sin Jünger daran, dat He -düt seggt harr, un se glövten de Schrift, un de Red, de JEsus seggt harr. -_Luk. 24, 8. Ps. 16, 10._ - -23. As He awer to Jerusalem weer in de Ostern up dat Fest, glövten veele -an Sin Nam, as se de Teken sehn dän, de He dä. - -24. Awer JEsus vertru Sik se nich an, denn He kenn se all. - -25. Un bruk nich, dat jemand Tügnis geven dä, vun en Minsch; denn He wuß -wol, wat in den Minschen weer. _Ps. 10, 7._ - - -Dat 3. Kapitel. - -1. Dar weer awer en Minsch mank de Pharisäers, mit Namen Nikodemus, en -Öbberste mank de Juden; - -2. De keem to JEsus bi de Nacht, un sprok to Em: Meister, wi weet, dat -Du büst en Lehrer vun GOtt kamen; denn Nüms kann de Teken dohn, de Du -deihst, dat wes’ denn, dat GOtt mit em is. - -3. JEsus antworte, un sprok to em: Wahrlich, wahrlich, Ik segg di: Dat -wes’ denn, dat jemand vun nien gebarn ward, so kann he GOtt Sin Riek nich -sehn. - -4. Nikodemus sprickt to Em: Woans kann en Minsch gebarn warrn, wenn he -old is? Kann he ok wedder in sin Moder ehrn Lief gahn, un gebarn warrn? - -5. JEsus antworte: Wahrlich, wahrlich, Ik segg di: Dat wes’ denn, dat -jemand gebarn ward ut dat Water un den GEist, so kann he nich in GOtt Sin -Riek kamen. _Ezech. 36, 25. 27. Eph. 5, 26. Ebr. 10, 22._ - -6. Wat vun dat Fleesch gebarn ward, dat is Fleesch, un wat vun den GEist -gebarn ward, dat is Geist. _1. Mos. 5, 3. Röm. 3, 23._ - -7. Wunner di nich, dat Ik di seggt hef: Ji möt vun nien gebarn warrn. - -8. De Wind weiht, wo he will, un du hörst sin Susen wol; awer du weest -nich, vun woher he kummt, un wo he henfahrt. So is en jeder, de ut den -GEist gebarn is. _Ps. 135, 7. Pred. 11, 5._ - -9. Nikodemus antwort un sprok to Em: Wa mag so wat togahn? _Ezech. 36, -26._ - -10. JEsus antwort un sprok to em: Büst du en Meister in Israel, un weest -dat nich? - -11. Wahrlich, wahrlich, Ik segg di: Wi redt, dat wi weet, un tügt, dat wi -sehn hebbt, un ji nehmt uns’ Tügnis nich an. - -12. Glövt ji nich, wenn Ik ju vun irdische Dinge seggen doh; wa ward ji -denn glöven, wenn Ik ju vun himmlische Dinge seggen war? _Weish. 9, 16._ - -13. Un Nüms fahrt na den Himmel as alleen de, de vun den Himmel dal kamen -is, nämlich de Minschensöhn, de in den Himmel is. _Ps. 47, 6. Eph. 4, 9._ - -14. Un gliek as Moses in de Wüstenie en Slang verhögt hett, also mutt de -Minschensöhn verhögt warrn. _4. Mos. 28, 8. 9._ - -15. Up dat all, de an Em glovt, nich verlarn ward, sonnern dat ewige -Leven hebbt. _Mark. 16, 16. Luk. 19, 10._ - -16. Also hett GOtt de Welt leef hatt, dat He Sin eengeborn Söhn geven -hett, up dat alle, de an Em gloven doht, nich verlarn ward, sonnern dat -ewige Leven hebbt. _Röm. 5, 8. 8, 32. 1. Joh. 3, 16. 4, 9._ - -17. Denn GOtt hett Sin Söhn nich schickt in de Welt, dat He de Welt -richten dä, sonnern dat de Welt dörch Em selig warrn schall. - -18. Wer an Em glövt, de ward nich richt; wer awer nich glövt, de is all -richt; denn he glövt nich an GOtt Sin eengeborn Söhn Sin Namen. - -19. Dat is awer dat Gericht, dat dat Licht in de Welt kamen is; un de -Minschen harrn de Düsternis mehr leef as dat Licht. Denn ehr Werke weern -bös. - -20. Wer Öwel deiht, de haßt dat Licht, un kummt nich an dat Licht, up dat -sin Werke nich straft ward. _Eph. 5, 13._ - -21. Wer awer de Wahrheit deiht, de kummt an dat Licht, dat sin Werke -apenbar ward; denn se sünd in GOtt dahn. _Eph. 5, 8. 9._ - -22. Darna keem JEsus un Sin Jüngers in dat jüdische Land, un He harr -darsülvst Sin Wesen mit se un döff. - -23. Johannes awer döff ok noch to Enon, neeg bi Salim; denn dar weer veel -Water, un se keemen darhen, un leeten sik döpen. _1. Sam. 9, 4._ - -24. Denn Johannes weer noch in dat Stockhus leggt. _Matth. 14, 3. Luk. 3, -19. 20._ - -25. Do keem en Frag up mank Johannes sin Jüngers un de Juden öwer de -Reinigung; - -26. Un se keemen to Johannes, un sproken to em: Meister, de bi di weer -up de günd Siet vun den Jordan, vun den du tügt hest, süh, de döfft, un -jedereen kummt to Em. _Matth. 3, 13. 3, 11._ - -27. Johannes antwort, un sprok: En Minsch kann sik nicks nehmen, dat ward -em denn geven vun den Himmel. _Ebr. 5, 4._ - -28. Ji sülvst sünd min Tügen, dat Ik seggt hef: Ik bün nich Christus, -sonnern bün vör Em her schickt. - -29. Wer de Brut hett, de is de Brüdigam; de Fründ awer nun den Brüdigam -steiht un hört Em to, un freut sik heel öwer den Brüdigam Sin Stimm. -Düsse min Freud is nu erfüllt. _Matth. 9, 15._ - -30. He mutt wassen, ik awer mutt afnehmen. _2. Sam. 3, 1._ - -31. De vun baben her kummt, is öwer Alle. Wer vun de Eer is, de is vun de -Eer, un redt vun de Eer. De vun den Himmel kummt, de is öwer Alle, - -32. Un gift Tügnis vun dat, wat he sehn un hört hett; un Sin Tügnis nimmt -Nüms an. - -33. Wer dat awer annimmt, de versegelt dat, dat GOtt wahrhaftig is. - -34. Denn weken GOtt schickt hett, de redt GOtt Sin Wör; denn GOtt gift -den GEist nich na dat Maat. _Ps. 45, 3. 8._ - -35. De Vader hett den Söhn leef, un hett Em Allns in Sin Hand geven. -_Matth. 11, 27._ - -36. Wer an den Söhn glöven deiht, de hett dat ewige Leven. Wer den Söhn -nich glöven deiht, de ward dat Leven nich sehn, sonnern GOtt Sin Torn -blift öwer em. _Mark. 16, 16. 1. Joh. 5, 10._ - - -Dat 4. Kapitel. - -1. As nu de HErr erfahrn dä, dat vör de Pharisäers kamen weer, dat JEsus -mehr Jüngers mak un döpen dä, as Johannes, - -2. (Obgliek JEsus sülvst nich döpen dä, sonnern Sin Jüngers); - -3. Verleet He dat Land Judäa, un trock wedder na Galiläa. - -4. He muß awer dörch Samaria reisen. - -5. Do keem He in en Stadt vun Samaria, de heet Sichar, neeg bi dat Stück -Land, dat Jakob sin Söhn Joseph geev. _1. Mos. 48, 22. Jes. 24, 32._ - -6. Dar weer awer darsülvst Jakob Sin Born. As nu JEsus möd weer vun de -Reis’, sett He sik up den Born; un dat weer um de sößte Stunn. - -7. Dar kummt en Fru vun Samaria, Water to haln. JEsus sprickt to ehr: Gif -Mi to drinken. - -8. Denn Sin Jüngers weern in de Stadt gahn, dat se Spies kofften. - -9. Sprickt nu de samaritische Fru to Em: Wa biddest Du vun mi to drinken, -do Du doch en Jud büst, un ik en samaritische Fru? Denn de Juden hebbt -keen Gemeenschap mit de Samariters. - -10. JEsus antworte un sprok to ehr: Wenn du GOtt Sin Gav kennen dä’st, un -wer De is, de to di seggt: Gif Mi to drinken; du warst Em be’n, un He war -di lebennig Water geven. - -11. Sprickt to Em de Fru: HErr, hest Du doch nicks, wo Du mit utfülln -kannst, un de Born is deep; woher hest Du denn lebennig Water? - -12. Büst Du mehr, as unse Vader Jakob, de uns düssen Born geven hett; un -he hett darut drunken, un sin Kinner, un sin Veh. - -13. JEsus antworte, un sprok to ehr: Wer düt Water drinkt, de ward wedder -döstig warrn, - -14. Wer awer vun dat Water drinkt, dat Ik em geven doh, de ward ewiglich -nich döstig warrn; sonnern dat Water, dat Ik em geven warr, dat ward in -em en Born to dat Water warrn, dat in dat ewige Leven quellen deiht. - -15. Sprickt de Fru to Em: HErr, gif mi düt Water, up dat ik nich döstig -warr, dat ik nich herkamen muß, Water to haln. - -16. JEsus sprickt to ehr: Gah hen, rop din Mann, un kumm her. - -17. De Fru antwort, un sprok to Em: Ik hef keen Mann. JEsus sprickt to -ehr: Du hest recht seggt: »Ik hef keen Mann.« - -18. Fief Männer hest du hatt, un den du nu hest, de is nich din Mann. Dar -hest du recht seggt. - -19. De Fru sprickt to Em: HErr, ik seh, dat du en Prophet büst. - -20. Unse Vaders hebbt up düssen Barg anbedt, un ji seggt, Jerusalem is de -Stä, dar man anbeden schall. _5. Mos. 12, 5. 6. 11. 1. Kön. 8, 29. 9, 3._ - -21. JEsus sprickt to ehr: Fru, glöv mi, de Tied kummt, dat ji weder up -düssen Barg, noch to Jerusalem ward den Vader anbeden. - -22. Ji weet nich, wat ji anbeden doht; wi weet awer, wat wi anbeden doht; -denn dat Heil kummt vun de Juden. _2. Kön. 17, 29. Jes. 2, 3. Luk. 24, -47._ - -23. Awer de Tied kummt, un is nu all, dat de wahrhaftigen Anbeder ward -den Vader anbeden in den Geist un in de Wahrheit; denn de Vader will son -hebben, de Em also anbedt. - -24. GOtt is en GEist, un de Em anbedt, möt Em in den Geist un in de -Wahrheit anbeden. _2. Cor. 3, 17._ - -25. Sprickt de Fru to Em: Ik weet, dat de Messias kummt, de dar Christus -heeten deiht. Wenn Desülvige kamen ward, so ward He uns dat Allns -verkünnigen. - -26. JEsus sprickt to ehr: Ik bün dat, de mit di reden deiht. - -27. Un öwer dat keemen Sin Jüngers, un se wunnerten sik, dat He mit de -Fru spreken dä. Doch sprok Nüms: Wat fragst Du? oder: Wat redst Du mit -ehr? - -28. Do leet de Fru ehr Fatt stahn, un gung hen in de Stadt, un sprok to -de Lüd: - -29. Kamt, seht en Minsch, de mi seggt hett Allns, wat ik dahn hef, ob He -nich Christus is? - -30. Do gungen se ut de Stadt, un keemen to Em. - -31. Ünnerdeß nödigten Em de Jüngers, un sproken: Rabbi, itt. - -32. He awer sprok to se: Ik hef en Spies to eten, dar weet ji nicks vun. -_Ps. 19, 11._ - -33. Do sproken de Jüngers ünner enanner: Hett Em een wat to eten brocht? - -34. JEsus sprickt to se: Min Spies is de, dat Ik Den Sin Willen doh, de -Mi schickt hett, un vollbring Sin Wark. _Ps. 40, 9. Joh. 17, 4._ - -35. Seggt ji nich sülvst: Dat sünd noch veer Monat, so kummt de Aarn? -Seht, Ik segg ju: Hevt ju Ogen up, un kiekt in dat Feld; denn dat is all -witt to de Aarn. _Matth. 9, 37. Luk. 10, 2._ - -36. Un wer dar meihn deiht, de kriggt Lohn, un sammelt Frucht to dat -ewige Leven, up dat sik tosamen freuen, de dar sei’t, un de dar meiht. - -37. Denn hier is de Spruch wahr: Düsse sei’t, de annere meiht. - -38. Ik hef ju schickt, to meihn, dat ji nich arbeidt hebbt; annere hebbt -arbeidt, un ji sünd in ehr Arbeid kamen. - -39. Dar glövten awer an Em veele vun de Samariters ut düsse Stadt, um de -Fru ehr Red’ willen, de dar betüg: He hett mi seggt Allns, wat ik dahn -hef. - -40. As nu de Samariters to Em keemen, beden se Em, dat He bi se blieven -dä, un He bleev twee Dag’ dar. - -41. Un veel mehr glövten wegen Sin Wort. - -42. Un sproken to de Fru: Wi glövt vun nu an nich um din Red’ willen, wi -hebbt sülvst hört un insehn, dat düsse wahrlich is Christus, de Welt ehr -HEiland. - -43. Awer na twee Dag’ trock He ut vun dar, un trock na Galiläa. _Matth. -4, 12._ - -44. Denn He Sülbn, JEsus, tüg, dat en Prophet bi em to Hus nicks gellen -deiht. _Matth. 13, 57. Mark. 6, 4._ - -45. As He nu na Galiläa keem, neemen Em de Galiläer up, de sehn harrn -Allns, wat He to Jerusalem up dat Fest dahn harr. Denn se weern ok to dat -Fest kamen. - -46. Un JEsus keem awermals na Kana in Galiläa, wo He dat Water to Wien -makt harr. - -47. Un dar weer en Königschen, den sin Söhn leeg krank to Kapernaum. -Düsse hör, dat JEsus keem ut Judäa na Galiläa, un gung hen to Em, un be’ -Em, dat He hendal keem, un hölp sin Söhn; denn he weer dodkrank. - -48. Un JEsus sprok to em: Wenn ji nich Teken un Wunner seht, so glövt ji -nich. _1. Cor. 1, 22._ - -49. De Königsche sprok to Em: HErr, kumm hendal, bevör min Kind starven -deiht. - -50. JEsus sprickt to Em: Gah hen, din Söhn levt. De Minsch glöv dat Wort, -dat JEsus to em seggen dä, un gung hen. _1. Kön. 17, 23._ - -51. Un as he hendal gung, keemen em sin Knechts in de Möt, verkünnigten -em, un sproken: Din Kind levt. - -52. Do forscht he vun se de Stunn, in weke dat beter mit em warn weer. Un -se sproken to em: Güstern um de sövente Stunn verleet dat Fewer em. - -53. Do mark de Vader, dat dat um de Stunn weer, in weke JEsus to em seggt -harr: Din Söhn levt. Un he glöv mit sin ganze Hus. - -54. Dat is nu dat anner Teken, dat JEsus dä, as He ut Judäa in Galiläa -keem. - - -Dat 5. Kapitel. - -1. Darna weer en Fest vun de Juden, un JEsus trock rup na Jerusalem. - -2. Dar is awer to Jerusalem bi dat Schapdohr en Diek, de heet up Ebräisch -Bethesda, un hett fief Vörhüs’, - -3. In weke leegen veele Kranke, Blinde, Lahme, Jichtige; de tövten, bet -sik dat Water bewegen dä. - -4. Denn to sin Tied fahr en Engel dal in den Diek, un beweg dat Water. -Weke nu as de eerste, nadem dat Water bewegt weer, rin stiegen dä, de -war gesund, mit wat för en Sük he ok behaft weer. - -5. Darsülvst weer awer en Minsch, de harr achtundörtig Jahr krank legen. - -6. As JEsus em liggen seeg, un vernöm, dat he so lang legen harr, sprickt -He to em: Wullt du gesund warrn? - -7. De Kranke antwort Em: HErr, ik hef keen Minsch, de mi in den Diek -laten deiht, wenn dat Water sik bewegt; un wenn ik kamen doh, so stiggt -en anner vör mi rin. - -8. JEsus sprickt to em: Stah up, nimm din Bett, un gah hen! - -9. Un sogliek war de Minsch gesund, un neem sin Bett, un gung hen. Dat -weer awer düsse Dag de Sabbat. - -10. Do sproken de Juden to den, de gesund warn weer: Dat is hüt Sabbat, -dat schickt sik nich för di, dat Bett to dregen. _Jer. 17, 21. Luk. 6, 2._ - -11. He antwort se: De mi gesund makt hett, de sprok to mi: »Nimm din -Bett, un gah hen!« - -12. Do frogen se em: Wer is de Minsch, de to di seggt hett: »Nimm din -Bett, un gah hen?« - -13. De awer gesund warn weer, wuß nich, wer He weer; denn JEsus weer weg -gahn, as so veel Volk an den Ort weer. - -14. Darna funn em JEsus in den Tempel, un sprok to em: Süh to, du -büst gesund warn; sündig vun nu an nich mehr, darmit di nich noch wat -Slimmeres drapen deiht. - -15. De Minsch gung hen, un verkünnig dat de Juden, dat JEsus dat weer, de -em gesund makt harr. - -16. Darum verfolgten de Juden JEsus un söchten Em dod to maken, dat He so -wat dahn harr up den Sabbat. - -17. JEsus awer antwort se: Min Vader wirkt bet to düsse Stunn, un Ik wirk -ok. - -18. Darum stellten Em de Juden nu veel mehr na, dat se Em dod makten, -dat He nich alleen den Sabbat breken, sonnern ok seggen dä, dat GOtt Sin -Vader weer, un Sik mit GOtt gliek maken dä. - -19. Do antwort JEsus, un sprok to se: Wahrlich, wahrlich, Ik segg ju: De -Söhn kann nicks vun Em Sülbn dohn, denn wat He süht den Vader dohn; denn -wat desülve deiht, dat deiht gliekfalls ok de Söhn. - -20. De Vader awer hett den Söhn leef, un wies’t Em Allns, wat He deiht, -un ward Em noch gröttere Warke wiesen, dat ji ju wunnern ward. - -21. Denn gliek as de Vader de Doden upwecken un lebennig maken deiht, so -makt ok de Söhn lebennig, weke He will. - -22. Denn de Vader richt Nüms, sonnern all Gericht hett He den Söhn -öwergeven. - -23. Up dat se all den Söhn ehrt, as se den Vader ehrt. Wer den Söhn nich -ehrt, de ehrt ok den Vader nich, de Em schickt hett. _1. Joh. 2, 23._ - -24. Wahrlich, wahrlich, Ik segg ju: Wer Min Wort hörn deiht, un glövt -Den, de Mi schickt hett, de hett dat ewige Leven, un kummt nich in dat -Gericht, sonnern he is vun den Dod to dat Leven hendörch drungen. _Joh. -3, 18. 36. Joh. 6, 40. 47. 8, 51. Röm. 8, 24. 1. Joh. 3, 14._ - -25. Wahrlich, wahrlich, Ik segg ju: Dar kummt de Stunn, un is nu all dar, -dat de Doden ward GOtt Sin Söhn Sin Stimm hörn; un de se hörn ward, de -ward leven. _Joh. 11, 43. 44._ - -26. Denn gliek as de Vader dat Leven hett in Sik Sülbn, so hett He den -Söhn geven to hebben dat Leven in Em Sülbn. - -27. Un hett Em Macht geven, ok dat Gericht to holn, darum, dat He de -Minschensöhn is. - -28. Wunnert ju daröwer nich. Denn dar kummt de Stunn, in weke alle, de in -de Dodenkulen sünd, ward Sin Stimm hörn; - -29. Un ward hervör gahn, de dar Gudes dahn hebbt, to de Uperstahung to -dat Leven, de awer Öwels dahn hebbt, to de Uperstahung to dat Gericht. -_Dan. 12, 2._ - -30. Ik kann nicks vun Mi Sülbn dohn. So as Ik hörn doh, so richt Ik, un -Min Gericht is recht; denn Ik sök nich Min Willen, sonnern den Vader Sin -Willen, de Mi schickt hett. - -31. Wenn Ik vun Mi Sülbn tügen doh, so is Min Tügnis nich wahr. - -32. En anner is dat, de vun Mi tügen deiht, un Ik weet, dat dat Tügnis -wahr is, dat He vun Mi tügen deiht. _Matth. 3, 17._ - -33. Ji hebbt henschickt to Johannes, un he tüg vun de Wahrheit. - -34. Ik awer nehm nich Tügnis vun Minschen; sonnern düt segg Ik, darmit ji -selig ward. - -35. He weer en Licht, dat brennen un schienen deiht; ji awer wulln en -lütte Wiel vergnögt sien vun sin Licht. - -36. Ik awer hef en grötter Tügnis, as Johannes Sin Tügnis; denn de Warke, -de Mi de Vader geven hett, dat Ik se vullenden doh, düsse Warke, de Ik -doh, tügt vun Mi, dat Mi de Vader schickt hett. _Joh. 1, 33. 3, 2. 7, 31._ - -37. Un de Vader, de Mi schickt hett, desülve hett vun Mi tügt. Ji hebbt -niemals weder Sin Stimm hört, noch Sin Gestalt sehn; _Matth. 3, 17._ - -38. Un Sin Wort hebbt ji nich in ju wahnen. Denn ji glövt Den nich, Den -He schickt hett. - -39. Sökt in de Schrift, denn ji meent, ji hebbt dat ewige Leven darin; un -se is dat, de vun Mi tügen deiht. _Jes. 34, 16. 1. Tim. 4, 13._ - -40. Un ji wüllt nich to Mi kamen, dat ji dat Leven hebbt. - -41. Ik nehm keen Ehr vun de Minschen. _Ebr. 5, 5. 1. Thess. 2, 6._ - -42. Awer Ik kenn ju, dat ji nich GOtt Sin Leev in ju hebbt. - -43. Ik bün kamen in Min Vader Sin Nam, un ji nehmt Mi nich an. Wenn en -anner in sin egen Nam kamen ward, den ward ji annehmen. - -44. Wa künnt ji glöven, de ji Ehr vun enanner nehmen doht? Un de Ehr, de -vun GOtt alleen is, sökt ji nich. _Röm. 2, 29._ - -45. Ji schüllt nich meenen, dat Ik ju bi den Vader verklagen warr. Dar is -een, de ju verklagen deiht, Moses, up den ji höpen doht. _5. Mos. 32, 1._ - -46. Wenn ji Moses glövt, so glövt ji Mi ok; denn he hett vun Mi schreven. -_1. Mos. 3, 15. 22, 18. 49, 10._ - -47. Wenn ji awer sin Schriften nich glöven doht, wa ward ji denn Min Wort -glöven? - - -Dat 6. Kapitel. - -1. Darna fahr JEsus weg öwer den See an de Stadt Tiberias in Galiläa. - -2. Un veel Volk trock Em na, dat se de Teken sehn dä’n, de He an de -Kranken dä. - -3. JEsus awer gung rup up en Barg, un sett Sik darsülvst mit Sin Jüngers. - -4. Dat weer awer neeg bi Ostern, de Juden ehr Fest. _3. Mos. 23, 5._ - -5. Do hev JEsus Sin Ogen up, un seeg, dat veel Volk to Em keem, un -sprickt to Philippus: Wo kopt wi Brod, dat düsse eten doht? _Matth. 14, -15. Mark. 6, 34._ - -6. (Dat sä He awer, em to versöken; denn He wuß wol, wat He dohn wull.) - -7. Philippus antwort Em: För twee hunnert Groschen Brod is nich genog -mank se, dat jeder vun se en beten kriegen kann. - -8. Sprickt to Em een vun Sin Jüngers, Andreas, Simon Petrus sin Broder: - -9. Dar is en Jung, de hett fief Gastenbröd, un twee Fisch; awer wat is -dat ünner so veele? - -10. JEsus awer sprok: Makt, dat sik dat Volk lagern deiht. Dar weer awer -veel Gras an den Ort. Do lagerten sik bi fief dusend Mann. _Matth. 14, -19._ - -11. JEsus awer neem de Bröd, dankte, un geev se de Jüngers, de Jüngers -awer de, de sik lagert harrn; des glieken ok vun de Fisch, so veel as se -wulln. - -12. As se awer satt weern, sprok He to Sin Jüngers: Sammelt de öwrigen -Kröm, dat nicks umkamen deiht. _Mark. 8, 8._ - -13. Do sammelten se, un makten twölf Körv vull mit Kröm vun de fief -Gastenbröd, de öwrig bleven weern vun de, de eten harrn. - -14. As nu de Minschen dat Teken seegen, dat JEsus dä, sproken se: Dat is -wahrlich de Prophet, de in de Welt kamen schall. - -15. As JEsus nu marken dä, dat se kamen warn, un Em griepen, dat se Em -to’n König maken dä’n, mak He Sik awermals darvun up den Barg, He ganz -alleen. - -16. Up den Abend awer gungen de Jüngers dal an den See. - -17. Un treden in dat Schipp, un keemen öwer den See na Kapernaum. Un dat -weer all düster warn, un JEsus weer nich to se kamen. _Matth. 14, 22. -Mark. 6, 45._ - -18. Un de See war upwöhlt vun en groten Wind. _Ps. 107, 25._ - -19. As se nu rudert harrn, bi fief un twintig oder dörtig Stadien, seegen -se JEsus up den See darher gahn, un neeg an dat Schipp kamen; un se weern -bang. _Matth. 14, 25._ - -20. He awer sprok to se: Ik bün dat, wes’t nich bang. - -21. Do wulln se Em in dat Schipp nehmen; un gliek darup weer dat Schipp -an dat Land, dar se henföhrten. - -22. An den annern Dag seeg dat Volk, dat up düsse Siet vun den See stunn, -dat keen anner Schipp dar weer, as blot dat, dar Sin Jüngers inträ’n -weern, un dat JEsus nich mit Sin Jüngers in dat Schipp trä’n weer, -sonnern alleen Sin Jüngers weern wegföhrt. - -23. Dar keemen awer anner Scheep vun Tiberias neeg to de Stä, dar se dat -Brod eten harrn dörch den HErrn Sin Dankseggung. - -24. As nu dat Volk sehn dä, dat JEsus dar nich weer, noch Sin Jüngers, -treden se ok in de Scheep, un keemen na Kapernaum, un söchten JEsus. - -25. Un as se Em funnen up de anner Siet vun den See, sproken se to Em: -Rabbi, wannehr büst Du herkamen? - -26. JEsus antworte se, un sprok: Wahrlich, wahrlich, Ik segg ju, ji sökt -Mi nich darum, dat ji Teken sehn hebbt; sonnern dat ji vun dat Brod eten -hebbt, un sünd satt warn. - -27. Arbeit nich för dat Eten, dat vergänglich is, sonnern för dat, wat -dar blift, in dat ewige Leven, weke ju de Minschensöhn geven ward; denn -Em hett GOtt de Vader betügt. - -28. Do sproken se to Em: Wat schüllt wi dohn, dat wi GOttes Wark makt? - -29. JEsus antworte, un sprok to se: Dat is GOtt Sin Wark, dat ji an Den -glöven doht, den He schickt hett. _Eph. 1, 19. Phil. 1, 6. 1. Joh. 3, 23._ - -30. Do sproken se to Em: Wat deihst Du denn för en Teken, up dat wi seht, -un glövt Di? Wat makst Du? - -31. Unse Vaders hebbt Manna eten in de Wüste, as schreven steiht: He geev -se Brod vun den Himmel to eten. _2. Mos. 16, 13. 14. Neh. 9, 15. Ps. 78, -24. Weish. 16, 20._ - -32. Do sprok JEsus to se: Wahrlich, wahrlich, Ik segg ju: Moses hett ju -nich Brod vun den Himmel geven; sonnern Min Vader gift ju dat rechte Brod -vun den Himmel. - -33. Denn düt is GOtt Sin Brod, dat vun den Himmel kummt, un gift de Welt -dat Leven. - -34. Do sproken se to Em: HErr, gif uns jümmer so’n Brod. - -35. JEsus awer sprok: Ik bün dat Levensbrod. Wer to Mi kummt, de ward -nich hungern, un wer an Mi glövt, de ward nümmermehr döstig. _Jes. 55, -1. Sir. 24, 28. Joh. 4, 14. 7, 37._ - -36. Awer Ik hef ju dat seggt, dat ji Mi sehn hebbt, un glövt doch nich. - -37. Allns, wat Mi Min Vader geven deiht, dat kummt to Mi; un wer to Mi -kummt, den war Ik nich rut stöten. - -38. Denn Ik bün vun den Himmel kamen, nich, dat Ik Min Willen doh, -sonnern Den Sin, de Mi schickt hett. - -39. Dat is awer den Vader Sin Will, de Mi schickt hett, dat Ik nicks -verleern doh vun Allns, dat He Mi geven hett, sonnern dat Ik dat upwecken -doh up den jüngsten Dag. - -40. Dat is awer Den Sin Will, de Mi schickt hett, dat, wer den Söhn süht, -un glövt an Em, dat ewige Leven hebben schall; un Ik war em upwecken up -den jüngsten Dag. _Luk. 14, 14._ - -41. Do murrten de Juden daröwer, dat He sä: »Ik bün dat Brod, dat vun den -Himmel kamen is.« - -42. Un sproken: Is düsse nich JEsus, Joseph sin Söhn, den Sin Vader un -Moder wi kennen doht? Wa sprickt He denn: »Ik bün vun den Himmel kamen?« -_Luk. 4, 22._ - -43. JEsus antworte, un sprok to se: Murrt nich ünner enanner. - -44. Nüms kann to Mi kamen, dat wes’ denn, dat em trecken deiht de Vader, -de Mi schickt hett, un Ik warr em upwecken up den jüngsten Dag. _Jer. 31, -3._ - -45. Dar steiht schreven in de Propheten: »Se ward alle vun GOtt -ünnerwies’t sien.« Wer dat nu hört vun den Vader, un lehrt dat, de kummt -to Mi. _Jes. 54, 13. Jer. 31, 33._ - -46. Nich, dat jemand den Vader sehn hett, ahn de vun den Vader is, de -hett den Vader sehn. - -47. Wahrlich, wahrlich, Ik segg ju: Wer an Mi glöven deiht, de hett dat -ewige Leven. - -48. Ik bün dat Levensbrod. - -49. Ju Vaders hebbt Manna eten in de Wüstenie, un sünd storven. _2. Mos. -16, 15. 4. Mos. 11, 7. Ps. 78, 24. 1. Cor. 10, 5._ - -50. Düt is dat Brod, dat vun den Himmel kamen deiht, up dat, wer darvun -itt, nich starvt. - -51. Ik bün dat lebennige Brod, vun den Himmel kamen. Wer vun düt Brod -eten ward, de ward leven in Ewigkeit. Un dat Brod, dat Ik geven warr, is -Min Fleesch, dat Ik geven warr för de Welt ehr Leven. _Ebr. 10, 5. 10._ - -52. Do streden de Juden ünner enanner, un sproken: Woans kann düsse uns -Sin Fleesch to eten geven? - -53. JEsus sprok to se: Wahrlich, wahrlich, Ik segg ju: Ward ji nich eten -den Minschensöhn Sin Fleesch, un drinken Sin Blot, so hebbt ji keen Leven -in ju. - -54. Wer Min Fleesch eten deiht, un drinkt Min Blot, de hett dat ewige -Leven, un Ik warr em an den jüngsten Dag upwecken. - -55. Denn Min Fleesch is de rechte Spies, un Min Blot is de rechte Drunk. - -56. Wer Min Fleesch eten deiht, un drinkt Min Blot, de blift in Mi, un Ik -in em. _Joh. 15, 4. 1. Joh. 3, 24. 4, 13._ - -57. So as Mi schickt hett de lebennige Vader, un Ik leven doh den Vader -Sin wegen; so, wer Mi eten deiht, desülvige ward ok leven um Mint willen. - -58. Düt is dat Brod, dat vun den Himmel kamen is, nich as ju Vaders hebbt -Manna eten, un sünd storven. Wer düt Brod eten deiht, de ward leven in -Ewigkeit. - -59. Düt sä He in de Schol, as He lehrn dä to Kapernaum. - -60. Veele nu vun Sin Jüngers, de dat hörn, sproken: Dat is en harte Red’, -wokeen kann de hörn? - -61. As JEsus awer bi Sik Sülbn marken dä, dat Sin Jüngers daröwer -murrten, sprok He to se: Nehmt ji daran Anstot? - -62. Wa will dat warrn, wenn ji sehn ward den Minschensöhn upfahrn darhen, -wo He fröher weer? _Joh. 3, 13. Mark. 16, 19. Luk. 24, 51. Eph. 4, 8._ - -63. De Geist is dat, de dar lebennig maken deiht, dat Fleesch is nicks -nütz. De Wör’, de Ik reden doh, de sünd Geist un sünd Leven. _2. Cor. 3, -6._ - -64. Awer dar sünd weke mank ju, de glövt nich. Denn JEsus wuß vun Anfang -wol, weke nich glöven dä’n, un wer Em verraden war. - -65. Un He sprok: Darum hef Ik ju seggt: Nüms kann to Mi kamen, wenn em -dat nich vun Min Vader geven is. - -66. Vun dar an gungen veele vun Sin Jüngers torügg, un wannelten nich -mehr mit Em. - -67. Do sprok JEsus to de Twölf: Wüllt ji ok weggahn? - -68. Do antwort Em Simon Petrus: HErr, wohen schüllt wi gahn? Du hest Wör’ -vun dat ewige Leven; _Joh. 6, 63. Matth. 7, 29. Apost. 5, 20._ - -69. Un wi hebbt glövt un insehn, dat Du büst Christus, den lebennigen -GOtt Sin Söhn. _Joh. 1, 49. 11, 27. Matth. 16, 16. Mark. 8, 29._ - -70. JEsus antwort em: Hef Ik nich twölf vun ju erwählt? un een vun ju is -en Düvel. _Luk. 6, 13. Joh. 8, 44._ - -71. He sprok awer vun Judas Simon Ischarioth. Düsse hett Em naher -verraden, un weer een vun de Twölf. - - -Dat 7. Kapitel. - -1. Darna trock JEsus umher in Galiläa; denn He wull nich in Judäa umher -trecken, darum, dat de Juden Em na dat Leven stahn dä’n. - -2. Dar weer awer in Korten de Juden ehr Fest, de Loofhütten. _3. Mos. 23, -34._ - -3. Do sproken Sin Bröder to Em: Vertreck vun hier, un gah öwer na Judäa, -up dat ok Din Jüngers sehn de Warke, de Du deihst. _Matth. 12, 46. Mark. -3, 31. Apost. 1, 14._ - -4. Wer frie up den Plan sien will, de handelt nich heemli. Deihst Du so -wat, so apenbar Di vör de Welt. - -5. Denn ok Sin Bröder glövten nich an Em. _Ps. 69, 9._ - -6. Do sprickt JEsus to se: Min Tied is noch nich kamen; ju Tied awer is -alltied. - -7. De Welt kann ju nich hassen; Mi awer haßt se, denn Ik tüg vun se, dat -ehr Warke bös sünd. - -8. Gaht ji rup up düt Fest. Ik will noch nich rupgahn up düt Fest; denn -Min Tied is noch nich erfüllt. - -9. As He awer düt to se seggt harr, blev He in Galiläa. - -10. As awer Sin Bröder rup gahn weern, do gung He ok rup to dat Fest, -nich apenbar, sonnern ganz heemli. - -11. Do söchten Em de Juden up dat Fest, un sproken: Wo is De? - -12. Un dar weer en grot Mummeln öwer Em mank dat Volk. Enige sproken: -He is fromm. De annern awer sproken: Nee, sonnern He verföhrt dat Volk. -_Joh. 9, 16. 10, 19. Matth. 21, 46._ - -13. Nüms awer sprok frie vun Em, wiel se bang weern vör de Juden. _Joh. -9, 22. 12, 42. 19, 38._ - -14. Awer merrn in dat Fest gung JEsus rup in den Tempel, un lehr. - -15. Un de Juden wunnerten sik, un sproken: Wa kann Düsse de Schrift, da -He se doch nich lehrt hett? _Matth. 13, 54. Mark. 6, 3._ - -16. JEsus antwort se, un sprok: Min Lehr is nich Min, sonnern Den Sin, de -Mi schickt hett. - -17. Wenn jemand will Den Sin Willn dohn, de ward wies warrn, ob düsse -Lehr vun GOtt is, oder ob Ik vun Mi Sülbn reden doh. _Joh. 3, 21. 8, 31. -32. 47._ - -18. Wer vun sik sülbn reden deiht, de söcht sin egen Ehr; wer awer -Den Sin Ehr söcht, De em schickt hett, de is wahrhaftig, un keen -Ungerechtigkeit is an em. _Joh. 5, 41._ - -19. Hett ju nich Moses dat Gesetz geven? Un Nüms mank ju deiht dat -Gesetz? Warum sökt ji Mi dod to maken? _2. Mos. 24, 3. 4. Apost. 7, 53._ - -20. Dat Volk antwort, un sprok: Du hest den Düvel; wer söcht Di dod to -maken? _Joh. 8, 48. 52._ - -21. JEsus antwort, un sprok: En eenzig Wark hef Ik dahn, un dat wunnert -ju alle. - -22. Moses hett ju darum de Besniedung geven, nich, dat se vun Moses -kummt, sonnern vun de Vaders; doch besniedt ji den Minsch an den Sabbat. -_1. Mos. 17, 10._ - -23. Wenn en Minsch de Besniedung annimmt an den Sabbat, up dat Moses sin -Gesetz nich braken war, sünd ji denn fünsch up Mi, dat Ik den ganzen -Minsch hef an den Sabbat gesund makt? _Joh. 5, 9._ - -24. Richt nich na dat Ansehn, sonnern richt en recht Gericht. _5. Mos. 1, -16. 17._ - -25. Do sproken enige vun Jerusalem: Is dat nich De, den se söchten dod to -maken? - -26. Un süh dar, He sprickt frie, un se seggt Em nicks. Erkennt unse -Öbbersten nu seker, dat He gewiß Christus is? - -27. Doch wi weet, wo Düsse her is; wenn awer Christus kamen ward, ward -Nüms weten, wo He her is. - -28. Do reep JEsus in den Tempel, lehr, un sprok: Ja, ji kennt Mi, un -weet, wo Ik her bün; un vun Mi Sülbn bün Ik nich kamen, sonnern dar is en -Wahrhaftigen, de Mi schickt hett, weken ji nich kennen doht. - -29. Ik kenn Em awer; denn Ik bün vun Em, un He hett Mi schickt. _Joh. 8, -55. Matth. 11, 27._ - -30. Do söchten se Em to griepen; awer Nüms lä de Hand an Em, denn Sin -Stunn weer noch nich kamen. _Joh. 8, 20. Luk. 22, 53._ - -31. Awer veele mank dat Volk glövten an Em, un sproken: Wenn Christus -kamen ward, ward He ok mehr Teken dohn, as Düsse deiht? _Joh. 8, 30. 20, -30. 31. 21, 25._ - -32. Un dat keem vör de Pharisäers, dat dat Volk so wat vun Em munkel. Do -schickten de Pharisäers un Hohenpresters Knechts ut, dat se Em griepen -dän. - -33. Do sprok JEsus to se: Ik bün noch en lüttje Wiel bi ju, un denn gah -Ik hen to Den, de Mi schickt hett. - -34. Ji ward Mi söken, un nich finn; un dar, wo Ik bün, künnt ji nich -henkamen. _Joh. 8, 21._ - -35. Do sproken de Juden unner enanner: Wo will Düsse hengahn, dat wi -Em nich finn schüllt? Will He mank de Griechen gahn, de hier un dar -verstreut wahnt, un de Griechen lehrn? - -36. Wat is dat för en Red, dat He seggt: »Ji ward Mi söken, un nich finn; -un wo Ik bün, dar künnt ji nich henkamen?« - -37. Awer an den letzten Dag vun dat Fest, de am herrlichsten weer, trä -JEsus up, reep un sprok: Wer dar döstig is, de schall to Mi kamen, un -drinken. _3. Mos. 23, 36._ - -38. Wer an Mi glöven deiht, as de Schrift seggt, vun den sin Lief ward -Stroms vun lebennig Water fleeten. _Jes. 44, 3. Joel. 3, 1._ - -39. Dat sä He awer vun den GEist, weken de kriegen schulln, de an Em -glöven dän; denn de heilige GEist weer noch nich dar, denn JEsus weer -noch nich verklärt. - -40. Veele nu vun dat Volk, de düsse Red hörn dän, sproken: Düsse is -wahrlich de Prophet. _5. Mos. 18, 15._ - -41. De annern sproken: Dat is Christus. Enige awer sproken: Schall -Christus ut Galiläa kamen? _Joh. 1, 46._ - -42. Sprickt nich de Schrift vun David sin Samen, un ut den Flecken -Bethlehem, wo David weer, schall Christus kamen? _Ps. 132, 11. Mich. 5, -1. Matth. 2, 5. 6. 22, 42._ - -43. Up düsse Wies’ war en Striet mank dat Volk öwer Em. - -44. Dar wulln Em awer weke griepen, awer Nüms lä de Hand an Em. - -45. De Knechts keemen to de Hohenpresters un Pharisäers. Un de sproken to -se: Warum hebbt ji Em nich brocht? - -46. De Knechts antworten: Dar hett nie en Minsch so redt, as düsse -Minsch. _Matth. 7, 28._ - -47. Do antworten se de Pharisäers: Sünd ji ok verföhrt? - -48. Glövt ok irgend en Öbberste oder Pharisäer an Em? - -49. Sonnern dat Volk, dat nicks vun dat Gesetz weten deiht, is verflucht. - -50. Sprickt to se Nikodemus, de bi de Nacht to Em kamen weer, weke een -mank se weer: - -51. Richtet unse Gesetz ok en Minsch, bevör man Em verhören un erkennen -deiht, wat he deiht? _2. Mos. 23, 1. 3. Mos. 19, 15. 5. Mos. 17, 8. 19, -15._ - -52. Se antworten un sproken to Em: Büst du ok en Galiläer? Sök un süh to, -ut Galiläa steiht keen Prophet up. - -53. Un en jeder gung also to Hus. - - -Dat 8. Kapitel. - -1. JEsus awer gung an den Ölbarg. - -2. Un fröh an den Morgen keem He wedder in den Tempel, un all dat Volk -keem to Em; un He sett Sik, un lehr se. - -3. Awer de Schriftgelehrten un Pharisäers brochten en Fru to Em, de bi -Ehebrekerie fat kregen weer, un stelln se in de Merr hen. - -4. Un sproken to Em: Meister, düsse Fru is to fat kregen up frische Dat -in Ehebrekerie; - -5. Moses awer hett uns in dat Gesetz befahln, so een to steenigen, wat -seggst Du? _3. Mos. 20, 10. 5. Mos. 22, 22. Ezech. 16, 38. 40._ - -6. Dat sproken se awer, Em to versöken, up dat se en Sak wedder Em harrn. -Awer JEsus buck Sik dal un schrev mit den Finger up de Eer. - -7. As se nu bibleven, Em to fragen, rich He Sik up, un sprok to se: Wer -mank ju ahn Sünn is, de smiet den eersten Steen up se. _Röm. 2, 1._ - -8. Un buck Sik wedder dal, un schrev up de Eer. - -9. As se awer dat hörn dä’n, gungen se rut (vun ehr Geweten öwerföhrt) -een na den anner, vun de Öllsten an bet to de Geringsten. Un JEsus war -alleen laten, un de Fru in de Merr stahn. _Röm. 2, 22._ - -10. JEsus awer rich Sik up, un as He Nüms sehn dä, as de Fru, sprok He to -ehr: Fru, wo sünd se, din Verklägers? Hett di Nüms verdammt? - -11. Se awer sprok: HErr, Nüms. JEsus awer sprok: So verdamm Ik di ok -nich; gah hen, un sündig vun nu an nich mehr. _Luk. 9, 56. Joh. 5, 14._ - -12. Do redt JEsus awermals to se, un sprok: Ik bün de Welt ehr Licht; wer -Mi nafolgt, de ward nich wanneln in Düsternis, sonnern ward dat Licht vun -dat Leven hebben. _Jes. 9, 2. 42, 6. 7. 49, 6. Joh. 1, 5. 9._ - -13. Do sproken de Pharisäers to Em: Du tügst vun Di Sülbn; Din Tügnis is -nich wahr. - -14. JEsus antwort, un sprok to se: Wenn Ik vun Mi Sülbn tügen war, so is -Min Tügnis wahr; denn Ik weet, vun wo Ik kamen bün, un wohen Ik gahn doh; -ji awer weet nich, vun wo Ik kamen bün, un wo Ik hengahn doh. - -15. Ji richtet na dat Fleesch, Ik richt Nüms. - -16. Wenn Ik awer richten doh, so is Min Ordel recht, denn Ik bün nich -alleen; sonnern Ik un de Vader, de Mi schickt hett. - -17. Ok steiht in ju Gesetz schreven, dat twee Minschen ehr Tügnis wahr -is. _5. Mos. 17, 6. 19, 15. Matth. 18, 16. 2. Cor. 13, 1. Ebr. 10, 28._ - -18. Ik bün dat, de Ik vun Mi Sülbn tügen doh, un de Vader, de Mi schickt -hett, tügt ok vun Mi. - -19. Do sproken se to Em: Wo is Din Vader? JEsus antwort: Ji kennt weder -Mi, noch Min Vader: wenn ji Mi kennen dä’n, so warn ji ok Min Vader -kennen. - -20. Düsse Wör’ sprok JEsus an den Gotteskasten, as He in den Tempel lehrn -dä, un Nüms greep Em, denn Sin Stunn weer noch nich kamen. _Joh. 7, 30. -Luk. 22, 53._ - -21. Do sprok JEsus nochmals to se: Ik gah weg, un ji ward Mi söken, un in -ju Sünde starven; wo Ik hengahn doh, dar künnt ji nich henkamen. - -22. Do sproken de Juden: Will He Sik denn Sülbn umbringen, wiel He -sprickt: »Wo Ik hengahn doh, dar künnt ji nich henkamen?« - -23. Un He sprok to se: Ji sünd vun ünnen her, Ik bün vun baben her; ji -sünd vun düsse Welt, Ik bün nich vun düsse Welt. - -24. So hef Ik ju seggt, dat ji starven ward in ju Sünden; denn wenn ji -nich glöven doht, dat Ik dat bün, so ward ji starven in ju Sünden. _Mark. -16, 16._ - -25. Do sproken se to Em: Wer büst Du denn? Un JEsus sprok to se: Grad -dat, wat Ik vun Anfang an to ju seggt hef. - -26. Ik hef veel vun ju to reden un to richten; awer de Mi schickt hett, -is wahrhaftig, un wat Ik vun Em hört hef, dat red Ik vör de Welt. - -27. Se verstunnen awer nich, dat He se vun den Vader seggen dä. - -28. Do sprok JEsus to se: Wenn ji den Minschensöhn erhöhen ward, denn -ward ji erkennen, dat Ik dat bün, un nicks vun Mi Sülbn doh, sonnern, as -Mi Min Vader lehrt hett, so red Ik. - -29. Un de Mi schickt hett, is mit Mi. De Vader lett Mi nich alleen; denn -Ik doh ümmer, wat Em gefallen deiht. - -30. As He düt reden dä, glövten veele an Em. - -31. Do sprok nu JEsus to de Juden, de an Em glöven dä’n: Wenn ji blieven -ward in Min Red, so sünd ji Min rechte Jüngers; _Joh. 7, 17. 15, 10. 14._ - -32. Un ward de Wahrheit erkenn, un de Wahrheit ward ju frie maken. - -33. Do antworten se Em: Wi sünd Abraham sin Samen, un sünd niemals jemand -sin Knechts west; wa seggst Du denn: »Ji schüllt frie warrn?« - -34. JEsus antwort se, un sprok: Wahrlich, wahrlich, Ik segg ju: Wer Sünn -deiht, de is de Sünn ehr Knecht. _Röm. 6, 16. 20. 2. Pet. 2, 19. 1. Joh. -3, 8._ - -35. De Knecht awer blift nich ewiglich in dat Hus; de Söhn blift -ewiglich. _1. Mos. 21, 10._ - -36. Wenn ju de Söhn nu frie maken deiht, so sünd ji recht frie. _Röm. 6, -18. 22. 1. Cor. 7, 22. Gal. 5, 1._ - -37. Ik weet wol, dat ji Abraham sin Samen sünd; awer ji sökt Mi dod to -maken, denn Min Red gefallt ju nich. _Matth. 3, 9._ - -38. Ik red, wat Ik vun Min Vader sehn hef; so doht ji, wat ji vun ju -Vader sehn hebbt. - -39. Se antworten, un sproken to Em: Abraham is uns’ Vader. Sprickt JEsus -to se: Wenn ji Abraham sin Kinner weern, so dän ji Abraham sin Warke. -_Matth. 3, 9. Luk. 3, 8._ - -40. Nu awer sökt ji Mi dod to maken: so en Minsch, de Ik ju de Wahrheit -seggt hef, de Ik vun GOtt hört hef; dat hett Abraham nich dahn. _Ps. 10, -9. Ps. 119, 151. 160._ - -41. Ji doht ju Vader sin Warke. Do sproken se to Em: Wi sünd nich -unehelich gebarn; wi hebbt en Vader, GOtt. - -42. JEsus sprok to se: Wenn GOtt ju Vader weer, so warn ji Mi leef -hebben: denn Ik bün nich vun Mi Sülbn kamen, sonnern He hett Mi schickt. - -43. Warum kennt ji denn Min Sprak nich? Denn ji künnt ja Min Wort nich -hörn. - -44. Ji sünd vun den Vader, den Düvel, un na ju Vader sin Lust wüllt ji -dohn. Desülve is en Mörder vun Anfang her, un is nich bestahn in de -Wahrheit; denn de Wahrheit is nich in em. Wenn he Lögen reden deiht, so -redt he vun sin egen; denn he is en Lögner, un en Vader to de Lögen. _1. -Joh. 3, 8. 1. Mos. 3, 4. Ps. 17, 4. 2. Pet. 2, 4. Jud. v. 6. 1. Kön. -22, 22._ - -45. Mi awer, wiel Ik de Wahrheit seggen doh, glövt ji nich. - -46. Wer mank ju kann Mi en Sünn nawiesen? Wenn Ik ju awer de Wahrheit -seggen doh, warum glövt ji Mi nich? _Jes. 53, 9. 2. Cor. 5, 21. 1. Pet. -2, 22._ - -47. Wer vun GOtt is, de hört GOtt Sin Wort: darum hört ji nich, denn ji -sünd nich vun GOtt. _Joh. 10, 27. 1. Joh. 4, 6._ - -48. Do antworten de Juden, un sproken to Em: Hebbt wi nich recht, dat Du -en Samariter büst, un hest den Düvel? - -49. JEsus antwort: Ik hef keen Düvel, sonnern Ik ehr Min Vader, un ji -verunehrt Mi. - -50. Ik sök nich Min Ehr; dar is awer Een, de se söken un richten deiht. -_Joh. 5, 30. 41._ - -51. Wahrlich, wahrlich, Ik segg ju: Wenn jemand Min Wort holn ward, de -ward den Dod nich sehn up ewig. _Joh. 6, 40. 47._ - -52. Do sproken de Juden to Em: Nu erkennt wi, dat Du den Düvel hest. -Abraham is storven, un de Propheten, un Du sprickst: Wenn jemand Min Wort -holn deiht, de ward den Dod nich smecken up ewig? - -53. Büst Du mehr as uns’ Vader Abraham, de storven is? un de Propheten -sünd ok storven. Wat makst Du ut Di Sülbn? - -54. JEsus antwort: Wenn Ik Mi Sülbn ehrn doh, so is Min Ehr nicks. Dar is -awer Min Vader, de Mi ehrn deiht, vun Den ji seggt, He is ju GOtt; - -55. Un kennt Em nich. Ik awer kenn Em, un wenn Ik seggen war: Ik kenn Em -nich, so war Ik en Lögner gliek as ji sünd. Awer Ik kenn Em, un hol Sin -Wort. _Joh. 7, 28._ - -56. Abraham, ju Vader, war froh, dat he Min Dag sehn schull, un he seeg -em, un freu sik. - -57. Do sproken de Juden to Em: Du büst noch keen föftig Jahr old, un hest -Abraham sehn? - -58. JEsus sprok to se: Wahrlich, wahrlich, Ik segg ju: Bevör denn Abraham -war, bün Ik. - -59. Do neemen se Steen up, dat se na Em smieten dän. Awer JEsus gung se -ut den Weg, un gung to den Tempel rut. _Joh. 10, 31. Luk. 4, 30._ - - -Dat 9. Kapitel. - -1. Un JEsus gung vöröwer, un seeg een, de blind gebarn weer. - -2. Un Sin Jüngers frogen Em, un sproken: Meister, wer hett sündigt, -düsse, oder sin Öllern, dat he is blind gebarn? _Luk. 13, 2._ - -3. JEsus antwort: Dar hett weder düsse sündigt, noch sin Öllern; sonnern -dat GOtt Sin Warke an em apenbar warn. - -4. Ik mutt Den Sin Warke dohn, de Mi schickt hett, so lang dat Dag is; -dar kummt de Nacht, wo Nüms arbeiden kann. - -5. Wiel Ik bün in de Welt, bün Ik de Welt ehr Licht. - -6. As He düt seggt harr, spieg He up de Eer, un mak en Dreck ut Spie, un -smeer den Dreck up den Blinden sin Ogen. - -7. Un sprok to Em: Gah hen na den Diek Siloah (dat is up dütsch: een, de -utschickt is), un wasch di. Do gung he hen, un wusch sik, un keem, un -kunn sehn. _Neh. 3, 15._ - -8. De Nawers, un de em vörher sehn harrn, dat he en Bettler weer, -sproken: Is düsse nich, de dar sitten un betteln dä? _Apost. 3, 2. 10._ - -9. Weke sproken: »Dat is he«; weke awer: »He süht em ähnlich.« He sülbn -awer sprok: Ik bün dat. - -10. Do sproken se to em: Woans sünd din Ogen updahn? - -11. He antwort, un sprok: De Minsch, de JEsus heeten deiht, mak en Dreck, -un smeer em up min Ogen, un sprok: Gah hen na den Diek Siloah, un wasch -di. Ik gung hen, un wusch mi, un kunn sehn. - -12. Do sproken se to em: Wo is He? He sprok: Ik weet nich. - -13. Do föhrn se den, de tovör blind weer, to de Pharisäers. - -14. (Dat weer awer Sabbat, as JEsus den Dreck mak, un sin Ogen apen maken -dä.) - -15. Do frogen se em nochmals, ok de Pharisäers, woans he weer sehend -warn? He sprok to se: Dreck lä He mi up de Ogen, un ik wusch mi, un ik -kann nu sehn. - -16. Do sproken weke vun de Pharisäers: De Minsch is nich vun GOtt, wiel -He den Sabbat nich holn deiht. De annern awer sproken: Wa kann en sündig -Minsch so’n Teken dohn? Un dar war en Striederie mank se. - -17. Se sproken nochmals to den Blinden: Wat seggst du vun Em, dat He din -Ogen updahn hett? He awer sprok: He is en Prophet. - -18. De Juden glövten nich vun em, dat he blind west, un sehend warn weer, -bet dat se reepen de Öllern to den, de sehend warn weer, - -19. Frogen se, un sproken: Is dat ju Söhn, vun den ji seggen doht, he is -blind gebarn? Wa kann he denn nu sehn? - -20. Sin Öllern antworten se, un sproken: Wi weet, dat düsse unse Söhn is, -un dat he blind gebarn is. - -21. Wa he nu awer sehn kann, weet wi nich, oder wer em hett sin Ogen -updahn, weet wi ok nich. He is old genog, fragt em, lat em sülbn för sik -reden. - -22. Düt sä’n sin Öllern, denn se weern bang vör de Juden. Denn de Juden -harrn sik all vereenigt, wenn jemand Em för Christus bekennen dä, dat de -in den Bann dahn war. _Joh. 7, 13. 12, 42._ - -23. Darum sproken sin Öllern: He is old nog, fragt em. - -24. Do reepen se to’n annern Mal den Minsch, de blind west weer, un -sproken to em: Gif GOtt de Ehr. Wi weet, dat düsse Minsch en Sünder is. -_Jes. 7, 19._ - -25. He antwort, un sprok: Is He en Sünder, dat weet ik nich; eens weet ik -wol, dat ik blind weer, un kann nu sehn. - -26. Do sproken se nochmals to em: Wat dä He di? Woans dä He din Ogen apen? - -27. He antwort se: Ik hef ju dat all seggt; hebbt ji dat nich hört? Wat -wüllt ji dat noch mal hörn? Wüllt ji ok Sin Jüngers warrn? - -28. Do fluchten se em, un sproken: Du büst Sin Jünger; wi awer sünd Moses -Sin Jüngers. - -29. Wi weet, dat GOtt mit Moses redt hett; vun düssen awer weet wi nich, -vun wo He her is. - -30. De Minsch antwort, un sprok: Dat is en wunnerlich Ding, dat ji nich -weten doht, wo He her is, un He hett doch min Ogen updahn. - -31. Wi weet awer, dat GOtt de Sünders nich hörn deiht, sonnern wenn -jemand gottsfürchtig is, un deiht Sin Willen, den hört He. _Hiob. 27, 9. -35, 13. Ps. 66, 18. Spr. 15, 29. 28, 9. Jes. 1, 15._ - -32. Vun de Welt an is dat nich hört, dat jemand een, de blind up de Welt -kamen is, de Ogen updahn hett. - -33. Weer düsse nich vun GOtt, He kunn nicks dohn. - -34. Se antworten un sproken to em: Du büst ganz in Sünden gebarn, un -lehrst uns? Un se stötten em rut. - -35. Dat keem vör JEsus, dat se em rut stött harrn. Un as He em finden dä, -sprok He to em: Glövst du an GOtt Sin Söhn? - -36. He antwort un sprok: HErr, wokeen is dat, up dat ik an Em glöven doh? - -37. JEsus sprok to em: Du hest Em sehn, un De mit di reden deiht, De is -dat. - -38. He awer sprok: »HErr, Ik glöv«; un be’ Em an. - -39. Un JEsus sprok: Ik bün to dat Gericht up düsse Welt kamen, up dat, de -dar nich seht, ward sehn künnen, un de dar seht, blind ward. _Matth. 13, -13._ - -40. Un düt hörten weke vun de Pharisäers, de bi Em weern, un sproken: -Sünd wi denn ok blind? _2. Kön. 17, 9._ - -41. JEsus sprok to se: Wern ji blind, so harrn ji keen Sünde; nu ji awer -sprekt: »Wi künnt sehn,« blift ju Sünde. - - -Dat 10. Kapitel. - -1. Wahrlich, wahrlich, Ik segg ju: Wer nich to de Döhr rin geiht na den -Schapstall, sonnern stiggt annerswo rin, de is en Deef un en Mörder. - -2. De awer to de Döhr rin geiht, de is en Harr to de Schap. - -3. Vör em makt de Döhrwächters de Döhr apen, un de Schap hört sin Stimm, -un he röpt sin Schap mit Namen, un föhrt se rut. _Jes. 43, 1._ - -4. Un wenn he sin Schap hett utlaten, geiht he vör se her, un de Schap -folgt em na, denn se kennt sin Stimm. - -5. En Fremden awer folgt se nich na, sonnern lopt vun em; denn se kennt -den Fremden sin Stimm nich. - -6. Düssen Spruch sä JEsus to se; se verstunnen awer nich, wat dat weer, -wat He to se seggen dä. - -7. Do sprok JEsus wedder to se: Wahrlich, wahrlich, Ik segg ju: Ik bün de -Döhr to de Schap. - -8. Alle, de vör Mi kamen sünd, dat sünd Deev un Mörders west; awer de -Schap hebbt up se nich hört. _Jes. 23, 3._ - -9. Ik bün de Döhr, wenn jemand dörch Mi ingahn deiht, de ward selig -warrn, un ward rin- un rutgahn, un Weid’ finden. - -10. En Deef kummt nich, denn dat he stehlen, wörgen un umbringen deiht. - -11. Ik bün kamen, dat se dat Leven un vull up hebben schüllt. _Ps. 23, 1. -Jes. 40, 11._ - -12. Ik bün en gude Harr. En gude Harr lett sin Leven för de Schap. En, de -meed is awer, de nich Harr is, den de Schap nich tohört, süht den Wolf -kamen, un verlett de Schap, un löpt weg; un de Wolf gript de Schap, un -jagt se utenanner. _Ps. 23, 1. Ps. 80, 2. Jes. 40, 11. Ezech. 44, 11-23. -37, 24. 1. Pet. 2, 25._ - -13. De awer, de meed is, löpt weg; denn he is meed, un kümmert sik nich -um de Schap. - -14. Ik bün en gude Harr, un kenn de Minigen, un bün bekannt bi de -Minigen. _1. Tim. 2, 19._ - -15. So as Mi Min Vader kennen deiht, un Ik kenn den Vader. Un Ik lat Min -Leven för de Schap. - -16. Un Ik hef noch anner Schap, de sünd nich ut düssen Stall. Un desülven -mutt Ik herföhrn, un se ward Min Stimm hörn, un ward een Heer un een Harr -warrn. _Ezech. 37, 23. Mich. 2, 12. Apost. 2, 39._ - -17. Darum hett Min Vader Mi leef, dat Ik Min Leven laten doh, up dat Ik -dat wedder nehm. - -18. Nüms nimmt dat vun Mi, sonnern Ik lat dat vun Mi Sülbn. Ik hef Macht, -dat to laten, un dat wedder to nehmen. So’n Gebot hef Ik kregen vun Min -Vader. - -19. Do war awermals en Striet mank de Juden um düsse Wör’. - -20. Veele mank se sproken: He hett den Düvel, un is unsinnig; wat hört ji -Em an? - -21. De annern sproken: Dat sünd nich Wör’ vun en Besetenen; kann de Düvel -ok de Blinden ehr Ogen updohn? - -22. Dar weer awer dat Fest to dat Andenken an de Tempel-Inweihung to -Jerusalem, un dat weer Winter. - -23. Un JEsus gung umher in den Tempel, in Salomo sin Vörhus. _1. Kön. 6, -3._ - -24. Do keemen de Juden um Em rum, un sproken to Em: Wa lang höllst Du -uns’ Seelen up? Büst Du Christus, so segg uns dat frie herut. - -25. JEsus antwort se: Ik hef ju dat seggt, un ji glövt nich. De Warke, de -Ik doh in Min Vader Sin Namen, de gevt Tügnis vun Mi. - -26. Awer ji glövt nich; denn ji sünd Min Schap nich, as Ik ju seggt hef. - -27. Denn Min Schap hört Min Stimm, un Ik kenn se, un se folgt Mi. - -28. Un Ik gef se dat ewige Leven; un se ward ni un nümmer umkamen, un -Nüms ward se Mi ut Min Hand rieten. - -29. De Vader, de se Mi geven hett, is grötter as Allns; un Nüms kann se -ut Min Vader Sin Hand rieten. - -30. Ik un de Vader sünd een. - -31. Do neemen de Juden awermals Steen up, dat se Em steenigen dä’n. - -32. JEsus antwort se: Ik hef gude Warke bi ju dahn, vun Min Vader; wegen -wat för en Wark mank düsse steenigt ji Mi? - -33. De Juden antworten Em, un sproken: Wegen dat gude Wark steenigt wi -Di nich, sonnern wegen de Gotteslästerung, un dat Du en Minsch büst, un -makst Di Sülbn to en GOtt. - -34. JEsus antwort se: Steiht nich schreven in ju Gesetz: »Ik hef seggt: -Ji sünd Götter?« _Ps. 82, 6._ - -35. Wenn He de »Götter« nennen deiht, to weke dat Wort GOttes gescheeg; -un de Schrift kann doch nich braken warrn: - -36. Sprekt ji denn to Den, den de Vader hilligt un in de Welt schickt -hett: »Du lästerst GOtt,« darum, dat Ik segg: »Ik bün GOtt Sin Söhn?« - -37. Doh Ik Min Vader Sin Warke nich, so glövt Mi nich. - -38. Doh Ik se awer, so glövt doch de Warke, wenn ji Mi nich glöven wüllt, -up dat ji erkennen un glöven doht, dat de Vader in Mi is, un Ik in Em. - -39. Se söchten awermals Em to griepen, awer He entgung se ut ehr Hann, - -40. Un trock wedder hen up de anner Siet vun den Jordan an den Ort, dar -Johannes vörher döfft harr, un bleev dar. - -41. Un veele keemen to Em, un sproken: Johannes dä keen Teken; awer -Allns, wat Johannes vun düssen seggt hett, dat is wahr. - -42. Un Veele vun de, de dar weern, glövten an Em. - - -Dat 11. Kapitel. - -1. Dar leeg awer een krank, mit Namen Lazarus, vun Bethanien, in den -Flecken vun Maria un ehr Swester Martha. - -2. (Maria awer weer de, de den HErrn salvt harr mit Salv, un Sin Föt -afdrögt mit ehr Haar, desülve ehr Broder Lazarus leeg krank.) _Matth. 26, -7._ - -3. Do schickten sin Schwestern to Em, un leeten Em seggen: HErr, süh, den -Du leef hest, de liggt krank. - -4. As JEsus dat hörn dä, sprok He: De Krankheit is nich to den Dod, -sonnern to GOtt Sin Ehr, dat de Söhn GOttes dardörch ehrt ward. - -5. JEsus awer harr Martha leef, un ehr Swester, un Lazarus. - -6. As He nu hörn dä, dat he krank weer, bleev He twee Dag’ an den Ort, wo -He weer. - -7. Darna sprickt He to Sin Jüngers: Lat uns wedder na Judäa trecken. - -8. Sin Jüngers sproken to Em: Meister, damals wulln de Juden Di -steenigen, un Du wullt wedder darhen trecken? - -9. JEsus antwort: Sünd nich an den Dag twölf Stunn? Wer bi Dag wanneln -deiht, de stött sik nich; denn he süht de Welt ehr Licht. _Joh. 9, 4. -Luk. 13, 32._ - -10. Wer awer bi de Nacht wanneln deiht, de stött sik: denn dar is keen -Licht in em. _Joh. 12, 35._ - -11. Düt sä He, un darna sprickt He to se: Lazarus, uns’ Fründ, slöppt; -awer Ik gah hen, dat Ik em upwecken doh. _Matth. 9, 24._ - -12. Do sproken Sin Jüngers: HErr, slöppt he, so ward dat beter mit em. - -13. JEsus awer sä vun sin Dod; se meenten awer, He sprok vun den -natürlichen Slap. - -14. Do sä JEsus se dat frie rut: Lazarus is storven; - -15. Un Ik bün froh wegen ju, dat Ik nich dar west bün, up dat ji glöven -doht; awer lat uns to em gahn. - -16. Do sprok Thomas, de dar nömt is Tweschen, to de Jüngers: Lat uns -mitgahn, dat wi mit Em starven doht. - -17. Do keem JEsus, un funn em, dat he all veer Dag’ in dat Graf legen -harr. - -18. (Bethanien awer weer neeg bi Jerusalem, bi föftein Stadien.) - -19. Un veele Juden weern to Martha un Maria kamen, se to trösten öwer -ehrn Broder. - -20. As Martha nu hörn dä, dat JEsus keem, geiht se Em in de Möt; Maria -awer bleev to Hus sitten. - -21. Do sprok Martha to JEsus: HErr, weerst Du hier west, min Broder weer -nich storven; - -22. Awer Ik weet ok noch, dat, wat Du beden deihst vun GOtt, dat ward Di -GOtt geven. - -23. JEsus sprickt to ehr: Din Broder schall upstahn. - -24. Martha sprickt to Em: Ik weet wol, dat he upstahn ward in de -Uperstahung an den jüngsten Dag. _Joh. 5, 29. 6, 40. Luk. 14, 14._ - -25. JEsus sprickt to ehr: Ik bün de Uperstahung un dat Leven. Wer an Mi -glövt, de ward leven, wenn he ok starvt. - -26. Un wer dar leven un an Mi glöven deiht, de ward nümmermehr starven. -Glövst du dat? - -27. Se sprickt to Em: HErr, ja, ik glöv, dat Du büst Christus, GOtt Sin -Söhn, de in de Welt kamen is. _Joh. 6, 69._ - -28. Un as se dat seggt harr, gung se hen, un reep ehr Swester Maria -heemlich, un sprok: De Meister is dar, un röppt di. - -29. As se dat hörn dä, stunn se flink up, un keem to Em. - -30. Denn JEsus weer noch nich in den Flecken kamen, sonnern weer noch an -den Ort, wo Em Martha in de Möt kamen weer. - -31. De Juden, de bi ehr in dat Hus weern, un se trösten dä’n, as se -seegen, dat Maria flink upstunn un rut gung, folgden se ehr na, un -sproken: Se geiht na dat Graf, dat se dar weenen deiht. - -32. As nu Maria keem darhen, wo JEsus weer, un Em sehn dä, full se to -Sin Föt, un sprok to Em: HErr, weerst Du hier west, min Broder weer nich -storven. - -33. As JEsus se weenen seeg, un de Juden ok weenen, de mit ehr keemen, -war He heel bewegt in Sin GEist, un heel trurig, - -34. Un sprok: Wo hebbt ji em henleggt? Se sproken to Em: HErr, kumm un -seh dat. - -35. Un JEsus gungen de Ogen öwer. _Luk. 19, 41._ - -36. Do sproken de Juden: Süh, wa hett He em so leef hatt! - -37. Weke awer mank se sproken: He hett den Blinden de Ogen updahn, kunn -He denn nich maken, dat ok düsse nich starven dä? - -38. JEsus awer war nochmals bewegt in Sik Sülbn, un keem to dat Graf. Dat -weer awer en Kluft, un en Steen darup leggt. _Matth. 27, 60._ - -39. JEsus sprok: Nehmt den Steen af. Sprickt to Em Martha, den Doden sin -Swester: HErr, he stinkt all, denn he hett veer Dag’ legen. - -40. JEsus sprickt to ehr: Hef Ik di nich seggt, wenn du glöven warst, -schullst du GOtt Sin Herrlichkeit sehn? _Röm. 6, 4._ - -41. Do neemen se den Steen af, wo de Dode liggen dä. JEsus awer hev Sin -Ogen up, un sprok: Vader, Ik dank Di, dat Du Mi erhört hest; _Mark. 7, -34._ - -42. Doch Ik weet, dat Du Mi ümmer hörn deihst; sonnern wegen dat Volk, -dat umher steiht, segg Ik dat, up dat se glöven doht, dat Du Mi schickt -hest. _Joh. 12, 30._ - -43. As He dat seggt harr, reep He lud: Lazarus, kumm rut! - -44. Un de Dode keem rut, bun’n mit Liekendöker, an Föt un Hann, un sin -Gesicht todeckt mit en Sweetdok. JEsus sprickt to se: Lös’t em dat up, un -lat em gahn. - -45. Veele nu vun de Juden, de to Maria kamen weern, un seegen, wat JEsus -dä, glövten an Em. - -46. Weke awer vun se gungen hen to de Pharisäers, un sä’n se, wat JEsus -dahn harr. - -47. Do versammelten de Hohenpresters un de Pharisäers en Rat, un sproken: -Wat doht wi? Düsse Minsch deiht veele Teken. _Matth. 26, 3. Luk. 22, 2._ - -48. Lat wi Em so, so ward alle an Em glöven. So kamt denn de Römer, un -nehmt uns Land un Lüd. - -49. Een awer mank se, Kaiphas, de düt Jahr Hoheprester weer, sprok to se: -Ji weet nicks, - -50. Bedenkt ok nicks; dat is uns beter, en Minsch kummt um för dat Volk, -as dat dat ganze Volk verdarven deiht. - -51. Düt awer sprok he nich vun sik sülbn; sonnern, wiel dat he düt Jahr -Hoheprester weer, prophezeih he. Denn JEsus schull starven för dat Volk, - -52. Un nich för dat Volk alleen; sonnern dat He GOtt Sin Kinner, weke -terstreut weern, tosamen broch. _Joh. 10, 16. Eph. 2, 16._ - -53. Vun den Dag an beraden se, woans se Em dod maken wulln. - -54. JEsus awer gung nich mehr frie umher mank de Juden, sonnern gung weg -in en Gegend neeg bi de Wüste in en Stadt mit Namen Ephraim, un harr dar -Sin Wesen mit Sin Jüngers. - -55. Dar weer awer neeg de Juden ehr Ostern; un dar gungen veele rup ut de -Gegend vör Ostern na Jerusalem, dat se sik vun ehr Sünn rein maken dä’n. -_2. Chron. 30, 17._ - -56. Dar stunnen se, un frogen na JEsus, un sproken mit enanner in den -Tempel: Wat meent ji, dat He nich kummt up dat Fest? - -57. Awer de Hohenpresters un de Pharisäers harrn en Gebot utgahn laten, -wenn jemand wuß, wo He weer, dat he dat angeben dä, up dat se Em greepen. - - -Dat 12. Kapitel. - -1. Söß Dag’ vör Ostern keem JEsus na Bethanien, wo Lazarus weer, de -Verstorbene, den JEsus upweckt harr vun de Doden. _Matth. 26, 6. Mark. -14, 3._ - -2. Darsülbst maken se Em en Abendmahltied, un Martha wahr up, Lazarus -awer weer een vun de, de mit Em to Disch sitten dän. - -3. Do neem Maria en Pund Salv vun unverfälscht, köstlich Nardenöl, un -salv JEsus Sin Föt, un drög mit ehr Haar Sin Föt; dat Hus awer war vull -vun den Geruch vun de Salv. _Mark. 14, 3._ - -4. Do sprok een vun Sin Jüngers, Judas, Simon sin Söhn, Ischariothes, de -Em naher verraden dä: _Matth. 26, 8._ - -5. Warum is düsse Salv nich verkofft för dree hunnert Groschen, un de -Armen geven? - -6. Dat sä he awer nich, dat he wat na de Armen fragen dä; sonnern he weer -en Deef, un harr den Büdel, un drog, wat geven war. - -7. Do sprok JEsus: Lat se mit Freden; düt hett se uphaben to den Dag vun -Min Begräbnis. - -8. Denn Arme hebbt ji all Tied bi ju; awer Mi hebbt ji nich all Tied. _5. -Mos. 15, 11. Matth. 26, 11._ - -9. Do kreeg veel Volk vun de Juden to weeten, dat He dar weer, un keemen, -nich alleen um JEsus willen, sonnern dat se ok Lazarus sehn dän, den He -vun de Doden upweckt harr. - -10. Awer de Hohenpresters trachten darna, dat se ok Lazarus dod maken dän. - -11. Denn um sin willen gungen veele Juden hen, un glövten an JEsus. - -12. As an den annern Dag veel Volk, dat up dat Fest kamen weer, hör, dat -JEsus na Jerusalem kamen wull, _Matth. 21, 8. Mark. 11, 8._ - -13. Neemen se Palmtwiegen, un gungen rut Em in de Möt, un schreegen: -Hosianna! Gelavt wes’, de dar kummt in den HErrn Sin Namen, en König vun -Israel! _Ps. 118, 25. 26. Matth. 23, 39. Mark. 11, 8. 9. Luk. 19, 37. 38._ - -14. JEsus awer kreeg en jungen Esel, un He rei’ darup; as denn schreven -steiht: _Matth. 21, 7._ - -15. »Wes’ nich bang, du Dochter Zion, süh, din König kummt reden up en -Eselsfahlen.« _Zach. 9, 9. Jes. 62, 11. Matth. 21, 5._ - -16. Düt verstunn awer Sin Jüngers vörher nich; sonnern as JEsus verklärt -war, do dachten se daran, dat düt vun Em schreven weer, un se Em düt dahn -harrn. - -17. Dat Volk awer, dat mit Em weer, as He Lazarus ut dat Graf reep, un em -vun de Doden upwecken dä, pries lud de Dath. - -18. Darum gung Em ok dat Volk in de Möt, as se hörn dän, dat He son Teken -dahn harr. - -19. De Pharisäers awer sproken unner enanner: Ji seht, dat ji nicks -utrichten doht, süh, alle Welt löppt Em na. - -20. Dar weern awer enige Griechen mank de, de rup kamen weern, dat se -anbeden dän up dat Fest. _1. Kön. 8, 41._ - -21. De treden to Philippus, de vun Bethsaida ut Galiläa weer, beden em, -un sproken: Herr, wi wulln JEsus geern sehn. - -22. Philippus kummt, un seggt dat Andreas, un Philippus un Andreas sän -dat wieder to JEsus. - -23. JEsus awer antwort se, un sprok: De Tied is kamen, dat de -Minschensöhn verklärt ward. - -24. Wahrlich, wahrlich, Ik segg ju: Wenn dat Weetenkorn nich in de Eer -fallt, un starven deiht, so blift dat alleen; wenn dat awer starven -deiht, so bringt dat veele Korns. _1. Cor. 15, 36. 37._ - -25. Wer sin Leven leef hett, de ward dat verleern; un wer sin Leven up -düsse Welt hassen deiht, de ward dat erholn to dat ewige Leven. _Matth. -10, 39. Luk. 17, 33._ - -26. Wer Mi deenen will, de folg Mi na; un wo Ik bün, dar schall Min -Deener ok sien. Un wer Mi deenen ward, den ward Min Vader ehrn. _Joh. 14, -3. 1. Sam. 2, 30._ - -27. Nu is Min Seel trurig. Un wat schall Ik seggen? Vader, help Mi ut -düsse Stunn? Doch darum bün Ik in düsse Stunn kamen. _Matth. 26, 38._ - -28. Vader, verherrlich Din Nam. Do keem en Stimm vun den Himmel: »Ik hef -Em verherrlicht, un will Em nochmal herrlich maken.« - -29. Do sprok dat Volk, dat darbi stunn un tohörn dä: Dat dunnert. De -annern sproken: Dar sprickt en Engel mit Em. - -30. JEsus antwort un sprok: Düsse Stimm is nich um Min willen geschehn, -sonnern um ju willen. - -31. Nu geiht dat Gericht öwer de Welt; nu ward de Fürst vun düsse Welt -rutstött warrn. - -32. Un Ik, wenn Ik verhögt warr vun de Eer, so will Ik se all to Mi -trecken. - -33. Dat sä He awer, um antodüden, wat för en Dod He starven war. - -34. Do antwort Em dat Volk: Wi hebbt hört in dat Gesetz, dat Christus -ewiglich blieven deiht, un wa seggst Du denn: »De Minschensöhn mutt -verhögt warrn?« Wer is düsse Minschensöhn? _Ps. 110, 4._ - -35. Do sprok JEsus to se: Dat Licht is noch en lütten Ogenblick bi -ju. Wannelt, so lang as ji dat Licht hebbt, dat ju de Düsternis nich -öwerfalln deiht. Wer in de Düsternis wannelt, de weet nich, wo he -hengeiht. _Joh. 1, 9. 8, 12. 11, 10._ - -36. Glövt an dat Licht, wiel ji dat hebbt, up dat ji Kinner vun dat Licht -sünd. _Eph. 5, 9._ - -37. Düt sprok JEsus un gung weg, un versteek Sik vör se. Un obgliek He -son Teken vör se dä, glövten se doch nich an Em. - -38. Up dat erfüllt war de Spruch vun den Prophet Jesaias, den he seggt: -»HErr, wer glövt unse Predigt? Un wen is den HErrn Sin Arm apenbart?« -_Jes. 53, 1. Röm. 10, 16._ - -39. Darum kunn’ se nich glöven, denn Jesaias seggt awermals: _Jes. 6, 9. -10. Luk. 8, 10._ - -40. »He hett ehr Ogen blind makt, un ehr Hart verstockt, dat se mit de -Ogen nich seht, noch mit dat Hart verstahn doht, un sik bekehrn, un Ik se -helpen doh.« - -41. Düt sä Jesaias, as he Sin Herrlichkeit seeg, un vun Em reden dä. -_Jes. 6, 1._ - -42. Doch veele vun de Öbbersten glövten an Em; awer wegen de Pharisäers -bekennten se dat nich, up dat se nich in den Bann dahn warn. - -43. Denn se harrn leever de Ehr bi de Minschen, as de Ehr bi GOtt. - -44. JEsus awer reep un sprok: Wer an Mi glöven deiht, de glövt nich an -Mi, sonnern an Den, de Mi schickt hett. _1. Pet. 1, 21._ - -45. Un wer Mi süht, de süht den, de Mi schickt hett. - -46. Ik bün kamen in de Welt, as en Licht, up dat, wer an Mi glöven deiht, -nich in Düsternis blift. - -47. Un wer Min Wör’ hört, un nich glöven deiht, den warr Ik nich richten; -denn Ik bün nich kamen, dat Ik de Welt richt, sonnern, dat Ik de Welt -selig maken doh. - -48. Wer Mi verachten, un Min Wör’ nich upnehmen deiht, de hett all, de em -richten deiht; dat Wort, dat Ik spraken hef, dat ward em richten an den -jüngsten Dag. - -49. Denn Ik hef nich vun Mi Sülbn spraken; sonnern de Vader, de Mi -schickt hett, de hett Mi en Gebot geven, wat Ik dohn un reden schall. - -50. Un Ik weet, dat Sin Gebot is dat ewige Leven. Darum, wat Ik reden -doh, dat red Ik so, as Mi de Vader seggt hett. - - -Dat 13. Kapitel. - -1. Vör dat Osterfest awer, as JEsus erkennen dä, dat Sin Tied kamen weer, -dat He ut düsse Welt gahn dä to den Vader, gliek as He de Sinen leef -harr, de in de Welt weern, so harr He se leef bet an dat Enn. _Matth. 26. -Mark. 14, 1. Luk. 22, 1._ - -2. Un na dat Abend-Eten, as all de Düvel harr den Judas Simonis -Ischarioth in dat Hart geven, dat he Em verraden schull, - -3. Wuß JEsus, dat Em de Vader Allns in Sin Hann geven harr, un dat He vun -GOtt kamen weer, un to GOtt gung: - -4. Stunn He up vun dat Abend-Eten, lä Sin Kleder af, un neem en Schört, -un bun se um. - -5. Darna got He Water in en Schaal, fung an, de Jüngers ehr Föt to -waschen, un drög se mit de Schört af, de He um harr. - -6. Do keem He to Simon Petrus; un de sprok to Em: HErr, schust Du min Föt -waschen? - -7. JEsus antwort un sprok to em: Wat Ik doh, dat weest du nu nich; du -warrst dat awer naher erfahren. - -8. Do sprok Petrus: Nie un nümmer schast Du mi de Föt waschen. JEsus -antwort em: War Ik di nich waschen, so hest du keen Deel an Mi. - -9. Sprickt to Em Simon Petrus: HErr, nich de Föt alleen, sonnern ok de -Hann un den Kopp. - -10. Sprickt JEsus to em: Wer wuschen is, de brukt nicks, as de Föt to -waschen, sonnern he is ganz rein. Un ji sünd rein; awer nich alle. _Joh. -15, 3._ - -11. Denn He wuß Sin Verräder wol, darum sprok He: Ji sünd nich alle rein. - -12. As He nu ehr Föt wuschen harr, neem He Sin Kleder, un sett Sik wedder -dal, un sprok awermals to se: Weet ji, wat Ik ju dahn hef? - -13. Ji nennt Mi Meister un HErr, un seggt recht daran; denn Ik bün dat -ok. _Matth. 23, 8. 10._ - -14. Wenn nu Ik, ju HErr un Meister, ju de Föt wuschen hef: so schüllt ji -ju ok ünner enanner de Föt waschen. - -15. En Bispil hef Ik ju geven, dat ji doht, as Ik ju dahn hef. _1. Pet. -2, 21. 1. Joh. 2, 6._ - -16. Wahrlich, wahrlich, Ik segg ju: De Knecht is nich grötter as sin -Herr, noch de Apostel grötter, as de em schickt hett. _Joh. 15, 20. -Matth. 10, 24._ - -17. Wenn ji düt nu weten doht, selig sünd ji, wenn ji dat doht. - -18. Nich segg Ik vun ju all. Ik weet, weke Ik utwählt hef. Sonnern dat de -Schrift erfüllt ward: »De Min Brod eten deiht, de perrt Mi mit de Föt.« -_Ps. 41, 10._ - -19. Ik segg ju dat nu, bevör dat geschehn deiht, up dat ji glöven doht, -wenn dat geschehn is, dat Ik dat bün. - -20. Wahrlich, wahrlich, Ik segg ju: Wer den upnehmen deiht, den Ik em -schicken warr, de nimmt Mi up; wer Mi awer upnehmen deiht, de nimmt Den -up, de Mi schickt hett. _Matth. 10, 40. Luk. 9, 48. 10, 16. 1. Thess. 4, -8._ - -21. As JEsus düt seggt harr, war He trurig in den Geist, un tüg un sprok: -Wahrlich, wahrlich, Ik segg ju: Een mank ju ward Mi verraden. _Matth. 26, -20. 21._ - -22. Do seegen sik de Jüngers ünner enanner an, un se warn unruhig, vun -weken He reden dä. - -23. Dar weer awer een mank Sin Jüngers, de to Disch sitten dä an JEsus -Sin Bost, den JEsus leef harr. - -24. Den wink Simon Petrus, dat he utforschen schull, wokeen dat weer, vun -den He seggt harr. - -25. Denn desülve leeg an JEsus Sin Bost, un he sprok to Em: HErr, wokeen -is dat? - -26. JEsus antwort: De is dat, den Ik den Happen Brod instippen un geven -doh. Un He stipp den Happen in, un geev em Judas Simonis Ischarioth. -_Matth. 26, 23._ - -27. Un na den Happen fahr de Düvel in em. Do sprok JEsus to em: Wat du -deihst, dat doh bald. - -28. Dat awer wuß Nüms an den Disch, woför He em dat seggen dä. - -29. Weke meenten, wiel Judas den Büdel harr, dat JEsus to em spreken dä: -»Koop, wat uns nödig is up dat Fest;« oder, dat he de Armen wat geven -schull. - -30. As he nu den Happen nahmen harr, gung he gliek rut. Un dat weer Nacht. - -31. As he awer rut gahn weer, sprok JEsus: Nu is de Minschensöhn -verklärt, un GOtt is verklärt in Em. - -32. Is GOtt verklärt in Em, so ward Em ok GOtt verklären in Em Sülbn, un -ward Em bald verklären. _Joh. 12, 23. 17, 1._ - -33. Leeve Kinner, Ik bün noch en lütte Wiel bi ju. Ji ward Mi söken; -un, as Ik to de Juden seggen dä, wo Ik hengahn doh, dar künnt ji nich -henkamen. _Joh. 7, 34. 8, 21._ - -34. Un Ik segg ju nu: En nie Gebot gev Ik ju, dat ji ju ünner enanner -leef hebben doht, as Ik ju leef hatt hef, up dat ok ji ju enanner leef -hebbt. _Mark. 12, 31._ - -35. Darbi ward jedereen erkenn, dat ji Min Jüngers sünd, wenn ji Leev -ünner enanner hebbt. - -36. Sprickt Simon Petrus to Em: HErr, wo geihst Du hen? JEsus antwort -em: Wo Ik hengahn doh, darhen kannst du Mi düt Mal nich folgen; awer du -warrst Mi naher mal folgen. _Joh. 7, 43. 21, 18. 19._ - -37. Petrus sprickt to Em: HErr, warum kann Ik Di düt Mal nich folgen? Ik -will min Leven för Di laten. - -38. JEsus antwort em: Schust du din Leven för Mi laten? Wahrlich, -wahrlich, Ik segg di: De Hahn ward nich kreihn, bet du Mi dree Mal -verleugnet hest. _Mark. 14, 30. 72. Luk. 22, 34._ - - -Dat 14. Kapitel. - -1. Un He sprok to Sin Jüngers: Ju Hart mutt nich bang warrn. Glövt ji an -GOtt, so glövt ji ok an Mi. - -2. In Min Vader Sin Hus sünd veele Wahnungen. Wenn dat nich so weer, war -Ik ju seggen: Ik gah hen, ju de Stä fardig to maken. - -3. Un wenn Ik ok hengahn doh, ju de Stä fardig to maken, will Ik doch -wedder kamen, un ju to Mi nehmen, up dat ji sünd, wo Ik bün. _Joh. 12, -26. 17, 24._ - -4. Un wo Ik hengahn doh, dat weet ji, un den Weg weet ji ok. - -5. Sprickt to Em Thomas: HErr, wi weet nich, wo Du hengeihst, un wa künnt -wi den Weg weten? - -6. JEsus sprickt to em: Ik bün de Weg un de Wahrheit un dat Leven; Nüms -kummt to den Vader, denn dörch Mi. _Ebr. 9, 8. Eph. 2, 18. 3, 12. Ebr. 7, -25. 10, 19. 2. Cor. 3, 4. 1. Pet. 1, 21._ - -7. Wenn ji Mi kenn dän, so müssen ji ok Min Vader kenn. Un vun nu an -kennt ji Em, un hebbt Em sehn. - -8. Sprickt to Em Philippus: HErr, wies’ uns den Vader, so sünd wi -tofreden. - -9. JEsus sprickt to Em: So lang bün Ik bi ju, un du kennst Mi nich? -Philippus, wer Mi sehn deiht, de süht den Vader. Wat sprickst Du denn: -»Wies’ uns den Vader?« - -10. Glövst du nich, dat Ik in den Vader bün, un de Vader in Mi is? De -Wör’, de Ik to ju reden doh, de red Ik nich vun Mi Sülbn. De Vader awer, -de in Mi wahn deiht, de deiht de Warke. - -11. Glövt Mi, dat Ik in den Vader bün, un de Vader in Mi is, wo nich, so -glövt doch wegen de Warke. - -12. Wahrlich, wahrlich, Ik segg ju: Wer an Mi glöven deiht, de ward de -Warke ok dohn, de Ik doh, un ward grötter, as düsse, dohn, denn Ik gah to -den Vader. - -13. Un wat ji beden ward in Min Nam, dat will Ik dohn, up dat de Vader -ehrt ward in den Söhn. _Mark. 11, 24._ - -14. Wat ji beden ward in Min Nam, dat will Ik dohn. - -15. Hebbt ji Mi leef, so holt Min Gebote. _Joh. 15, 10. 1. Joh. 5, 3._ - -16. Un Ik will den Vader beden, un He schall ju en annern Tröster geven, -dat He bi ju blift up ewig, - -17. Den GEist vun de Wahrheit, den de Welt nich kriegen kann; denn se -süht Em nich, un kennt Em nich. Ji awer kennt Em; denn He blift bi ju, un -ward in ju wesen. _Weish. 1, 5. Joh. 7, 39._ - -18. Ik will ju nich Waisen sien laten; Ik kam to ju. _Jer. 51, 5._ - -19. Dat is noch en lütte Wiel, so ward Mi de Welt nich mehr sehn. Ji awer -schüllt Mi sehn; denn Ik lev, un ji schüllt ok leven. - -20. An densülven Dag ward ji insehn, dat Ik in Min Vader bün, un ji in -Mi, un Ik in ju. _Joh. 17, 21. 22._ - -21. Wer Min Gebote hett, un se holn deiht, de is dat, de Mi leef hett. -Wer Mi awer leef hett, de ward vun Min Vader leevt warrn, un Ik war em -leef hebben, un Mi em apenbarn. _Sir. 12, 18._ - -22. Sprickt to Em Judas, nich de Ischarioth: HErr, wat is dat, dat Du uns -Di wullt apenbarn, un nich de Welt? - -23. JEsus antwort, un sprok to em: Wer Mi leef hett, de ward Min Wort -holn, un Min Vader ward em leef hebben, un Wi ward to em kamen un Wahnung -bi em nehmen. _v. 21. Joh. 13, 34. Spr. 8, 17. Eph. 3, 17._ - -24. Wer awer Mi nich leef hett, de hällt Min Wör’ nich. Un dat Wort, dat -ji hörn doht, is nich Min, sonnern den Vader Sin, de Mi schickt hett. - -25. Düt hef Ik to ju redt, wiel Ik bi ju west bün. - -26. Awer de Tröster, de heilige GEist, den Min Vader schicken ward in Min -Nam, de ward ju dat Allns lehrn, un ju erinnern an all dat, wat Ik ju -seggt hef. - -27. Den Freden lat Ik ju, Min Freden gev Ik ju. Nich gev Ik ju, as de -Welt geven deiht. Ju Hart verfehr sik nich, un wes’ nich bang. _Phil. 4, -7._ - -28. Ji hebbt hört, dat Ik ju seggt hef: »Ik gah hen, un kam wedder to -ju.« Wenn ji Mi leef harrn, so harrn ji ju freut, dat Ik seggt hef: »Ik -gah to den Vader;« denn de Vader is grötter as Ik. - -29. Un nu hef Ik ju dat seggt, bevör dat geschehn deiht, up dat, wenn dat -nu geschehn ward, dat ji glöven doht. - -30. Ik warr vun nu an nich mehr veel mit ju reden, denn dar kummt de -Fürst vun düsse Welt, un findt nicks an Mi. - -31. Awer, up dat de Welt erkennen deiht, dat Ik den Vader leef hef, un -dat Ik so doh, as Mi de Vader gebaden hett, staht up, un lat uns vun hier -gahn. _Joh. 10, 18._ - - -Dat 15. Kapitel. - -1. Ik bün de wahre Wienstock, un Min Vader is de Wiengarner. - -2. En jede Wienrev an Mi, de nich Frucht bringt, ward He wegnehmen; un en -jede, de Frucht bringt, ward He rein maken, dat se mehr Frucht bringen -deiht. - -3. Ji sünd nu rein um dat Wort willen, dat Ik to ju seggt hef. - -4. Blievt in Mi, un Ik bliev in ju. Gliek as de Wienrev keen Frucht -bringen kann vun sik sülbn, wenn se nich an den Wienstock blift; also ok -ji nich, wenn ji nich in Mi blieven doht. - -5. Ik bün de Wienstock, ji sünd de Wienreven. Wer in Mi blieven deiht, -un Ik in em, de bringt veel Frucht; denn ahn Mi künnt ji nicks dohn. _2. -Cor. 3, 5._ - -6. Wer nich in Mi blieven deiht, de ward wegsmeten, gliek as en Wienrev, -un verdrögt, un man sammelt se, un smitt se in dat Füer, un mutt brennen. -_Matth. 3, 10._ - -7. Wenn ji in Mi blieven doht, un Min Wort in ju, so ward ji beden, wat -ji wüllt, un dat ward ju warrn. _Mark. 11, 24._ - -8. Darin ward Min Vader ehrt, dat ji veel Frucht bringen doht, un Min -Jüngers ward. - -9. Gliek as Mi Min Vader leef hett, also hef Ik ju leef. Blievt in Min -Leev. - -10. Wenn ji Min Gebot holt, so blievt ji in Min Leev, gliek as Ik Min -Vader Sin Gebote holn doh, un bliev in Sin Leev. - -11. Düt re’ Ik to ju, up dat Min Freud in ju blieven deiht, un ju Freude -vullkamen ward. - -12. Dat is Min Gebot, dat ji ju ünner enanner leef hebbt, gliek as Ik ju -leef hef. _Mark. 12, 31._ - -13. Nüms hett gröttere Leev as de, dat he sin Leven lett för sin Frünn. -_Joh. 3, 16. 10, 12._ - -14. Ji sünd Min Frünn, wenn ji doht, wat Ik ju gebeeden doh. _Joh. 8, 31._ - -15. Ik segg ju vun nu an nich, dat ji Knechts sünd; denn en Knecht weet -nich, wat sin Herr deiht. Ju awer hef Ik seggt, dat ji Frünn sünd; denn -Allns, wat Ik hef vun Min Vader hört, hef Ik ju kund dahn. - -16. Ji hebbt Mi nich utwählt, sonnern Ik hef ju utwählt, un anordnet, dat -ji hengaht, un Frucht bringt, un ju Frucht blieven deiht, up dat, wenn -ji den Vader beden doht in Min Namen, He ju dat gift. _Matth. 28, 19._ - -17. Dat befehl Ik ju, dat ji ju ünner enanner leef hebbt. - -18. Wenn ju de Welt hassen deiht, so weet ji, dat se Mi vör ju haßt hett. -_Joh. 7, 7._ - -19. Weert ji vun de Welt, so harr de Welt dat Ehrige leef; wiel ji awer -nich vun de Welt sünd, sonnern Ik ju vun de Welt utwählt hef, darum haßt -ju de Welt. _1. Joh. 4, 5. Joh. 17, 14._ - -20. Denkt an Min Wort, dat Ik ju seggt hef: De Knecht is nich grötter as -sin Herr. Hebbt se Mi verfolgt, so ward se ju ok verfolgen; hebbt se Min -Wort holn, so ward se ju Wort ok holn. _Matth. 10, 24. Luk. 6, 40. Joh. -13, 16._ - -21. Awer dat Allns ward se ju dohn um Min Namen willen; denn se kennt Den -nich, de Mi schickt hett. - -22. Wenn Ik nich kamen weer, un harr se dat seggt, so harrn se keen Sünn; -nu awer künnt se nicks vörwenden, ehr Sünn to entschülligen. - -23. Wer Mi hassen deiht, de haßt ok Min Vader. - -24. Harr Ik nich de Warke dahn mank se, de keen anner dahn hett, so harrn -se keen Sünn; nu awer hebbt se dat sehn, un haßt doch beide, Mi un Min -Vader. - -25. Up dat erfüllt ward de Spruch, in ehr Gesetz schreven: »Se haßt Mi -ahn Orsak.« _Ps. 35, 19. Ps. 69, 5._ - -26. Wenn awer de Tröster kamen ward, den Ik ju schicken warr vun den -Vader, de GEist vun de Wahrheit, de vun den Vader utgahn deiht, de ward -tügen vun Mi. _Joh. 14, 26. Luk. 24, 49. Apost. 1, 4._ - -27. Un ji ward ok tügen; denn ji sünd vun Anfang bi Mi west. _Apost. 1, -8. 5, 32._ - - -Dat 16. Kapitel. - -1. Düt hef Ik to ju redt, dat ji ju nich argert. - -2. Se ward ju in den Bann dohn. Dar kummt awer de Tied, dat, wer ju dod -makt, meenen ward, he deiht GOtt en Deenst darmit. _Matth. 10, 17. Matth. -24, 9. Mark. 13, 9. Luk. 21, 12._ - -3. Un düt ward se ju darum dohn, dat se weder Min Vader noch Mi kennen -doht. - -4. Awer düt hef Ik to ju redt, up dat, wenn de Tied kamen ward, dat ji -daran denkt, dat Ik ju dat seggt hef. Düt awer hef Ik ju vun Anfang nich -seggt; denn Ik weer bi ju. - -5. Nu awer gah Ik hen to Den, de Mi schickt hett, un Nüms mank ju fragt -Mi: Wo geihst Du hen? - -6. Sonnern, wiel Ik düt to ju redt hef, is ju Hart vull vun Trurigkeit -warn. - -7. Awer Ik segg ju de Wahrheit: Dat is gut för ju, dat Ik hengahn doh. -Denn wenn Ik nich hengahn dä, so kummt de Tröster nich to ju. Wenn Ik -awer hengahn doh, will Ik Em to ju schicken. _Joh. 8, 46. 14, 16. 26._ - -8. Un wenn Desülbe kamen deiht, ward He de Welt strafen, wegen de Sünn, -un wegen de Gerechtigkeit, un wegen dat Gericht; - -9. Wegen de Sünn, dat se nich an Mi glövt; - -10. Wegen de Gerechtigkeit awer, dat Ik to den Vader gahn doh, un ji Mi -vun nu an nich seht; - -11. Wegen dat Gericht, dat de Fürst vun düsse Welt richtet is. _Joh. 12, -31. 14, 30._ - -12. Ik hef ju noch veel to seggen; awer ji künnt dat nu nich dregen. _1. -Cor. 3, 1._ - -13. Wenn awer de anner, de GEist vun de Wahrheit, kamen ward, de ward ju -den Weg in alle Wahrheit föhrn. Denn He ward nich vun Em Sülbn reden; -sonnern wat He hörn ward, dat ward He reden; un wat tokünftig is, dat -ward He ju verkünnigen. _Joh. 14, 26. 1. Joh. 2, 17._ - -14. Desülve ward Mi verklären; denn vun dat Minige ward He dat nehmen, un -ju verkünnigen. - -15. Allns wat de Vader hett, dat is Min. Darum hef Ik seggt: He ward dat -vun dat Minige nehmen, un ju verkünnigen. _Joh. 17, 10._ - -16. Na en lütte Wiel ward ji Mi nich sehn; un awer na en lütte Wiel ward -ji Mi sehn; denn Ik gah to den Vader. _Joh. 7, 33. 13, 33._ - -17. Do sproken weke mank Sin Jüngers ünner enanner: Wat is dat, dat He to -uns seggen deiht: »Na en lütte Wiel ward ji Mi nich sehn, un awer na en -lütte Wiel ward ji Mi sehn, un dat Ik to den Vader gahn doh?« - -18. Do sproken se: Wat is dat, dat He seggen deiht: »Na en lütte Wiel? Wi -weet nich, wat He spreken deiht. - -19. Do mark JEsus, dat se Em fragen wulln, un sprok to se: Darvun fragt -ji ünner enanner, dat Ik seggt hef: Na en lütte Wiel ward ji Mi nich -sehn, un awer na en lütte Wiel ward ji Mi sehn? - -20. Wahrlich, wahrlich, Ik segg ju: Ji ward weenen un hulen, awer de Welt -ward sik freun; ji awer ward trurig sien, doch ju Trurigkeit schall to -Freud warrn. - -21. En Fru, wenn se gebären deiht, so is se trurig, denn ehr Stunn is -kamen: wenn se awer dat Kind gebaren hett, denkt se nich mehr an de -Angst, vun wegen de Freud, dat de Minsch to Welt gebaren is. _1. Mos. 3, -16. Jes. 26, 17._ - -22. Un ji hebbt nu ok Trurigkeit; awer Ik will ju wedder sehn, un ju Hart -schall sik freun, un ju Freud schall Nüms vun ju nehmen. _Jes. 35, 10._ - -23. Un an densülvn Dag ward ji Mi nicks fragen. Wahrlich, wahrlich, Ik -segg ju: Wenn ji den Vader wat beden ward in Min Nam, so ward He ju dat -geven. _Joh. 14, 20. Mark. 11, 24._ - -24. Bet hierher hebbt ji um nicks beden in Min Nam. Bedt, so ward ji -nehmen, dat ju Freud vullkamen is. _Joh. 15, 11._ - -25. Düt hef Ik to ju redt dörch Glieknisse. Dar kummt awer de Tied, dat -Ik nich mehr dörch Glieknisse mit ju reden warr, sonnern ju frie herut -verkünnigen vun Min Vader. - -26. An densülbn Dag ward ji beden in Min Nam. Un Ik segg ju nich, dat Ik -den Vader för ju beden will. _Joh. 14, 20._ - -27. Denn He Sülbn, de Vader, hett ju leef, darum, dat ji Mi leef hebbt, -un glöven doht, dat Ik vun GOtt utgahn bün. _Joh. 14, 21. 17, 8. 25._ - -28. Ik bün vun den Vader utgahn, un in de Welt kamen; wedderum verlat Ik -de Welt, un gah to den Vader. _Joh. 13, 3._ - -29. Sprekt to Em Sin Jüngers: Süh, nu redest Du frie herut, un seggst -keen Glieknisse. - -30. Nu weet wi, dat Du alle Dinge weten deihst, un brukst nich, dat Di -een fragen deiht. Darum glövt wi, dat Du vun GOtt utgahn büst. _Joh. 21, -17._ - -31. JEsus antwort se: Glövt ji nu? - -32. Seht, de Stunn kummt, un is all kamen, dat ji terstreut ward, -jedereen in dat Sine, un ward Mi alleen laten; awer Ik bün nich alleen, -denn de Vader is bi Mi. _Zach. 13, 7. Matth. 26, 31. Mark. 14, 27. Joh. -8, 16._ - -33. Düt hef Ik mit ju redt, dat ji in Mi Freden hebbt. In de Welt hebbt -ji Angst; awer wes’t man still, Ik hef de Welt öwerwunden. _Joh. 14, 27. -Röm. 5, 1. Eph. 2, 14. Kol. 1, 20. Jes. 35, 4._ - - -Dat 17. Kapitel. - -1. Düt sä JEsus, un hev Sin Ogen up na den Himmel, un sprok: Vader, de -Stunn is dar, dat Du Din Söhn verklären deihst, up dat Din Söhn Di ok -verklärt. - -2. Gliek as Du Em Macht geven hest öwer allns Fleesch, up dat He dat -ewige Leven geven deiht alle, de Du Em geven hest. _Matth. 11, 27._ - -3. Dat is awer dat ewige Leven, dat se Di, dat Du alleen wahre GOtt büst, -un den Du schickt hest, JEsus Christus, erkennen doht. - -4. Ik hef Di verklärt up de Eer, un vullbrocht dat Wark, dat Du Mi -upgeven hest, dat Ik dat dohn schall. _Joh. 4, 34._ - -5. Un nu verklär Mi, Du Vader, bi Di Sülbn, mit de Klarheit, de Ik bi Di -harr, bevör de Welt weer. _Joh. 1, 1. 8, 58. 10, 30._ - -6. Ik hef Din Nam apenbart de Minschen, de Du Mi vun de Welt geven hest. -Se weern Din, un Du hest se Mi geven, un se hebbt Din Wort beholn. - -7. Nu weet se, dat Allns, wat Du Mi geven hest, vun Di is. - -8. Denn de Wör’, de Du Mi geven hest, hef Ik se geven; un se hebbt dat -annahmen, un wahrhaftig insehn, dat Ik vun Di utschickt bün, un se glövt, -dat Du Mi schickt hest. _Joh. 16, 27. 30._ - -9. Ik be’ vör se, un be’ nich vör de Welt, sonnern vör de, de Du Mi geven -hest; denn se sünd Din. _Joh. 6, 37._ - -10. Un Allns, wat Min is, dat is Din, un wat Din is, dat is Min; un Ik -bün in se verklärt. _Joh. 16, 15._ - -11. Un Ik bün nich mehr in de Welt, se awer sünd in de Welt, un Ik kam to -Di. Hilli Vader, erhol se in Din Nam, de Du Mi geven hest, dat se eens -sünd, gliek as Wi. _Joh. 10, 30._ - -12. Solang as Ik bi se weer in de Welt, erheel Ik se in Din Nam. De Du Mi -geven hest, de hef Ik bewahrt, un is keen vun se verlarn, ahn dat verlarn -Kind, up dat de Schrift erfüllt war. _Joh. 6, 39. Ps. 109, 8._ - -13. Nu awer kam Ik to Di, un re’ düt in de Welt, up dat se in sik hebbt -Min Freud vullkamen. _Joh. 15, 11._ - -14. Ik hef se geven Din Wör, un de Welt haßt se; denn se sünd nich vun de -Welt, as denn Ik ok nich vun de Welt bün. - -15. Ik be’ nich, dat Du se vun de Welt nehmen schast, sonnern dat Du se -bewahrn deihst vör dat Öwel. _2. Thess. 3, 3._ - -16. Se sünd nich vun de Welt, gliek as Ik ok nich vun de Welt bün. - -17. Hillig se in Din Wahrheit, Din Wort is de Wahrheit. _Joh. 8, 40._ - -18. Gliek as Du Mi schickt hest in de Welt, so schick Ik se ok in de Welt. - -19. Ik hillig Mi Sülbn för se, up dat ok se hillig makt sünd in de -Wahrheit. _1. Cor. 1, 2. 30. Ebr. 2, 11._ - -20. Ik be’ awer nich alleen för se, sonnern ok för de, de dörch ehr Wort -an Mi glöven ward, _Joh. 20, 31._ - -21. Up dat se alle eens sünd, gliek as Du, Vader, in Mi, un Ik in Di; dat -ok se in Uns eens sünd, up dat de Welt glöven deiht, dat Du Mi schickt -hest. _Gal. 3, 28._ - -22. Un Ik hef se geven de Herrlichkeit, de Du Mi geven hest, dat se eens -sünd, gliek as Wi eens sünd. _Apost. 4, 32._ - -23. Ik bün in se, un Du in Mi, up dat se vullkamen sünd in eens, un de -Welt erkenn’ deiht, dat Du Mi schickt hest, un se leef hest, gliek as Du -Mi leef hebben deihst. _1. Cor. 6, 17._ - -24. Vader, Ik will, dat, wo Ik bün, ok de bi Mi sünd, de Du Mi geven -hest, up dat se Min Herrlichkeit seht, de Du Mi geven hest; denn Du hest -Mi leef hatt, bevör de Welt gründt war. _Joh. 12, 26._ - -25. Gerechte Vader, de Welt kennt Di nich; Ik awer kenn Di un düsse -erkennt, dat Du Mi schickt hest. - -26. Un Ik hef se Din Nam apenbart, un will se em apenbarn, up dat de -Leev, mit de Du Mi leef hebben deihst, wes’ in se, un Ik in se. - - -Dat 18. Kapitel. - -1. Do JEsus düt redt harr, gung He ut mit Sin Jüngers öwer de Bek Kidron; -dar weer en Garn, dar gung JEsus un Sin Jüngers in. _Matth. 26, 36. Mark. -14, 32. 2. Sam. 15, 23._ - -2. Judas awer, de Em verraden dä, wuß den Ort ok; denn JEsus keem öfters -dar mit Sin Jüngers tosam. _Luk. 21, 37._ - -3. As nu Judas mit sik nahmen harr den Hupen, un de Hohenpresters un -Pharisäers ehr Deeners, kummt he darhen mit Fackeln, Lampen, un Waffen. -_Matth. 26, 47._ - -4. As nu JEsus weten dä Allns, dat Em tostöten schull, gung He rut, un -sprok to se: Wen sökt ji? - -5. Se antworten Em: JEsus vun Nazareth. JEsus sprickt to se: Ik bün dat. -Judas awer, de Em verraden dä, stunn ok bi se. - -6. As nu JEsus to se sprok: »Ik bün dat,« weeken se torügg, un fulln dal -up de Eer. - -7. Do frog He se nochmal: Wen sökt ji? Se awer sproken: JEsus vun -Nazareth. - -8. JEsus antwort: Ik hef ju seggt, dat Ik dat bün. Sökt ji denn Mi, so -lat düsse gahn. - -9. (Up dat dat Wort erfüllt war, wat He seggen dä: »Ik hef keen vun de -verlarn, de Du Mi geven hest.«) - -10. Do harr Simon Petrus en Swerdt, un he trock dat ut, un slog na den -Hohenprester sin Knecht, un hau em sin rechte Ohr af; un de Knecht heet -Malchus. _Matth. 26, 51. Mark. 14, 47. Luk. 22, 50._ - -11. Do sprok JEsus to Petrus: Stek din Swerdt an sin Stä. Schall Ik den -Kelch nich drinken, den Mi Min Vader geven hett? _Matth. 20, 22. Ps. 110, -7._ - -12. Dat Volk awer, un de Oberhauptmann, un de Juden ehr Deeners neemen -JEsus, un bunn’ Em. _Matth. 26, 57. Mark. 14, 53._ - -13. Un föhrn Em toeerst to Hannas, de weer Kaiphas sin Fru ehr Vader, de -düt Jahr Hoheprester weer. _Matth. 26, 57. Mark. 14, 53. Luk. 22, 54._ - -14. Dat weer awer Kaiphas, de de Juden raden dä, dat weer gut, dat en -Minsch umbrocht war för dat Volk. _Joh. 11, 50._ - -15. Simon Petrus awer folg JEsus na, un en anner Jünger. Düsse Jünger -weer den Hohenprester bekannt, un gung mit JEsus rin in den Hohenprester -sin Pallast. - -16. Petrus awer stunn buten vör dat Dohr. Do gung de anner Jünger, de den -Hohenprester bekannt weer, rut, un sprok mit de Dohrwächtersch, un föhr -Petrus rin. _Matth. 26, 69._ - -17. Do sprok de Deern, de Dohrwächtersch, to Petrus: Büst du nich ok een -vun düssen Minschen Sin Jüngers? He sprok: Ik bün dat nich. - -18. Dar stunn awer de Knechten un Deeners, un harrn en Füer vun Holtkahln -anmakt, denn dat weer kold, un se warmden sik. Petrus awer stunn bi se, -un warm sik. - -19. Awer de Hoheprester frog JEsus na Sin Jüngers un na Sin Lehr. - -20. JEsus antwort em: Ik hef frie öffentlich redt vör de Welt. Ik hef -alle Tied lehrt in de Schol un in den Tempel, dar alle Juden tosamen -kamt, un hef nicks int Verborgene redt. _Luk. 2, 46. 4, 14. 15. Joh. 7, -14. 26._ - -21. Wat fragst du Mi darna? Frag de darna, de hört hebbt, wat Ik to se -redt hef: süh, desülbn weet, wat Ik seggt hef. - -22. As He awer dat reden dä, geev een vun de Deeners, de darbi stunn, -JEsus en Slag int Gesicht un sprok: Schast Du den Hohenprester so -antworten? _1. Kön. 22, 24._ - -23. JEsus antwort: Hef Ik öwel redt, so bewies’, dat dat bös is; hef Ik -awer recht redt, warum sleist du Mi denn? - -24. Un Hannas schick Em bun’n to den Hohenprester Kaiphas. - -25. Simon Petrus awer stunn un warm sik. Do sproken se to em: Büst du -nich een vun Sin Jüngers? He leugnen dat awer, un sprok: Ik bün dat nich. -_Matth. 26, 58. 69._ - -26. Sprickt een vun den Hohenprester sin Knechts, en Fründ vun den, den -Petrus dat Ohr afhaut harr: Seeg ik di nich in den Garn bi Em? - -27. Do leugnen Petrus nochmals; un alsbald kreih de Hahn. - -28. Do föhrn se JEsus vun Kaiphas vör dat Richthus. Un dat weer fröh -Morgens. Un se gungen nich in dat Richthus, up dat se nich unrein warn, -sonnern Ostern eten kunn’. _Matth. 27, 2. Mark. 15, 1._ - -29. Do gung Pilatus to se rut, un sprok: Wat bringt ji vör Klag’ gegen -düssen Minsch? - -30. Se antworten un sproken to Em: Weer düsse nich en Öweldäder, wi harrn -Em di nich utlevert. - -31. Do sprok Pilatus to se: So nehmt ji Em hen, un richt Em na ju Gesetz. -Do sproken de Juden to Em: Wi dörft Nüms dod maken; _Joh. 19, 6._ - -32. (Up dat erfüllt war JEsus Sin Wort, dat He sä, as He andüden dä, wat -för en Dod He starven war.) _Matth. 20, 19. Mark. 10, 33. Luk. 18, 32._ - -33. Do gung Pilatus wedder rin in dat Richthus, un reep JEsus, un sprok -to Em: Büst Du de Juden ehr König? _Matth. 27, 11. Luk. 23, 3._ - -34. JEsus antwort: Redst du dat vun di sülbn? oder hebbt anner di dat vun -Mi seggt? - -35. Pilatus antwort: Bün ik en Jud? Din Volk un de Hohenpresters hebbt Di -mi öwerlevert. Wat hest Du dahn? - -36. JEsus antwort: Min Riek is nich vun düsse Welt. Weer Min Riek vun -düsse Welt, Min Deeners warn darför kämpfen, dat Ik de Juden nich -öwerlevert war; awer nu is Min Riek nich vun hier. _Joh. 6, 15._ - -37. Do sprok Pilatus to Em: So büst Du doch en König? JEsus antwort: Du -seggst dat, Ik bün en König. Ik bün darto gebarn un in de Welt kamen, dat -Ik de Wahrheit betügen schall. Wer ut de Wahrheit is, de hört Min Stimm. -_1. Tim. 6, 13._ - -38. Sprickt Pilatus to Em: Wat is Wahrheit? Un as he dat seggt harr, gung -he wedder rut to de Juden, un sprickt to se: Ik finn keen Schuld an Em. -_Matth. 27, 23. Mark. 15, 14. Luk. 23, 14._ - -39. Ji hebbt awer en Gewohnheit, dat ik ju een up Ostern los geven doh; -wüllt ji nu, dat ik ju de Juden ehrn König los geven schall? _Matth. 27, -15._ - -40. Do schreegen se wedder alltosam, un sproken: Nich düssen, sonnern -Barabbas! Barabbas awer weer en Mörder. _Matth. 27, 20. Mark. 15, 11. -Luk. 23, 18._ - - -Dat 19. Kapitel. - -1. Do neem Pilatus JEsus, un geißel Em. _Matth. 27, 26. 27. Mark. 10, 34. -15, 15._ - -2. Un de Kriegsknechts flochten en Kron vun Dorn, un setten se up Sin -Kopp, un trocken Em en Purpurkleed an. _Matth. 27, 29._ - -3. Un sproken: Wes’ gröt’, leeve Judenkönig! un slogen Em int Gesicht. -_Matth. 26, 67._ - -4. Do gung Pilatus wedder rut, un sprok to se: Seht, ik föhr Em rut to -ju, dat ji erkennen doht, dat ik keen Schuld an Em finn doh. - -5. Also gung JEsus rut, un drog en Dornkron un en Purpurmantel. Un he -sprok to se: Seht, wat is dat en Minsch! - -6. As Em de Hohenpresters un de Deeners seegen, schreegen se, un sproken: -Krüzig! krüzig! Pilatus sprickt to se: Nehmt ji Em hen, un krüzigt Em; -denn ik finn keen Schuld an Em. - -7. De Juden antworten em: Wi hebbt en Gesetz, un na dat Gesetz schall He -starven; denn He hett Sik Sülbn to GOtt Sin Söhn makt. _3. Mos. 24, 15. -16. 5. Mos. 18, 20._ - -8. As Pilatus dat Wort hörn dä, kreeg he noch mehr Angst; - -9. Un gung wedder rin in dat Richthus, un sprickt to JEsus: Woher büst -Du? Awer JEsus geev em keen Antwort. _Joh. 18, 33._ - -10. Do sprok Pilatus to Em: Sprickst Du nich mit mi? Weest Du nich, dat -ik Macht hef, Di to krüzigen, un Macht hef, Di los to geven? - -11. JEsus antwort: Du harrst keen Macht öwer Mi, wenn se di nich vun -baben geven weer; darum, de Mi di öwerlevert hett, de hett gröttere Sünn. - -12. Vun dar an söch Pilatus, woans he Em los laten kunn. De Juden awer -schreegen, un sproken: Lettst du düssen los, so büst du den Kaiser sin -Fründ nich; denn wer sik to’n König maken deiht, de is gegen den Kaiser. - -13. As Pilatus dat Wort hörn dä, föhr he JEsus rut, un sett sik up den -Richtstohl, an de Stä, de dar heet Steendeel’ up Hebräisch awer Gabbatha. - -14. Dat weer awer de Rüstdag up Ostern, um de sößte Stunn. Un he sprickt -to de Juden: Seht, dat is ju König! - -15. Se schreegen awer: Weg, weg mit Den! Krüzig Em! Sprickt Pilatus to -se: Schall ik ju König krüzigen? De Hohenpresters antworten: Wi hebbt -keen König, as den Kaiser. - -16. Do öwergev he Em, dat He krüzigt war. Se neemen awer JEsus, un föhrn -Em hen. - -17. Un He drog Sin Krüz, un gung rut na de Stä, de dar heet: Schädelstä, -wat heet up Hebräisch: Golgatha. _Matth. 27, 33._ - -18. Dar krüzigten se Em, un mit Em twee annere up jede Sied vun Em een, -JEsus awer merrn mank. - -19. Pilatus awer schreev en Öwerschrift un sett se up dat Krüz, un weer -schreven: »JEsus vun Nazareth, de Juden ehr König!« - -20. Düsse Öwerschrift les’ten veele Juden; denn de Stä, dar JEsus -krüzigt war, weer neeg bi de Stadt. Un dat weer schreven in hebräische, -griechische un latinsche Sprak. - -21. Do sproken de Juden ehr Hohenpresters to Pilatus: Schriev nich: »De -Juden ehr König,« sonnern, dat He seggt hett: »Ik bün de Juden ehr König.« - -22. Pilatus antwort: Wat ik schreven hef, dat hef ik schreven. - -23. De Kriegsknechts awer, as se Christus krüzigt harrn, neemen se Sin -Kleder, un maken veer Deele, en jeden Kriegsknecht een Deel, darto den -Rock. De Rock awer weer nich neiht, vun baben an wevt dörch un dörch. -_Matth. 27, 35. Mark. 15, 24._ - -24. Do sproken se ünner enanner: »Lat uns den nich tweisnieden, sonnern -darum lotten, wer em hebben schall,« up dat erfüllt war de Schrift, de -dar seggt: »Se hebbt Min Kleder mank sik deelt, un hebbt um Min Rock dat -Lott smeten.« Düt dän de Kriegsknechten. - -25. Dar stunn awer bi dat Krüz JEsus Sin Moder, un Sin Moder ehr Swester, -Maria, Kleophas sin Fru, un Maria Magdalena. - -26. As nu JEsus Sin Moder seeg, un den Jünger, de darbi stunn, den He -leef harr, sprickt He to Sin Moder: Fru, süh, dat is din Söhn! - -27. Darna sprickt He to den Jünger: Süh, dat is din Moder! Un vun de -Stunn an neem de Jünger se to sik. - -28. Darna, as JEsus weten dä, dat Allns vullbrocht weer, up dat de -Schrift erfüllt war, sprickt He: Ik bün döstig! - -29. Dar stunn en Fatt vull Etig. Se awer füllten en Swamm mit Etig, un -lä’n den um en Ysop, un heeln Em dat an den Mund. _Ps. 69, 22._ - -30. As nu JEsus den Etig to Sik nahm harr, sprok He: »Dat is vullbrocht,« -un leet den Kopp dalhangen, un weer dod. - -31. De Juden awer, wiel dat Rüstdag weer, dat de Lieknams nich den Sabbat -öwer an dat Krüz blieven dän, (denn düsse Sabbatsdag weer en grote -Fierdag) beden se Pilatus, dat ehr Been braken, un se afnahm warn. - -32. Do keemen de Kriegsknechts, un broken den eersten de Been, un denn -den annern, de mit em krüzigt weer. - -33. As se awer to JEsus keemen, as se seegen, dat He all dod weer, broken -se Em de Been nich; - -34. Sonnern een vun de Kriegsknechten mak Sin Sied apen mit en Lanz, un -gliek darup keem Blot un Water rut. - -35. Un de dat sehn hett, de hett dat betügt, un sin Tügnis is wahr; un -desülve weet, dat he de Wahrheit seggen deiht, up dat ok ji glöven doht. - -36. Denn düt is geschehn, dat de Schrift erfüllt war: »Ji schüllt Em keen -Knaken entwei breken.« _2. Mos. 12, 46._ - -37. Un noch eenmal sprickt en anner Schrift: »Se ward sehn, in weken se -staken hebbt.« _Zach. 12, 10. Offenb. 1, 7._ - -38. Darna be’ Joseph vun Arimathia, de en Jünger vun JEsus weer, Pilatus, -doch heemlich ut Furcht vör de Juden, dat he much JEsus Sin Lieknam -afnehm. Un Pilatus verlöv em dat. Deswegen keem he, un neem JEsus Sin -Lieknam af. - -39. Dar keem awer ok Nikodemus, de vörmals bi de Nacht to JEsus kam weer, -un broch Myrrhen un Aloe mank enanner, bi hunnert Pund. _Joh. 3, 2. -Matth. 2, 11._ - -40. Do neemen se JEsus Sin Lieknam, un bun’n Em in linnen Döker mit -Spezerien, as de Juden to begraven pleggt. - -41. Dar weer awer an de Stä, wo He krüzigt war, en Garn, un in den Garn -en nie Graf, in dat vörher noch Nüms leggt weer. - -42. Darhen lä’n se JEsus, wegen de Juden ehrn Rüstdag, wiel dat Graf neeg -bi weer. - - -Dat 20. Kapitel. - -1. An enn vun de Sabbats kummt Maria Magdalena fröh, as dat noch düster -weer, na dat Graf, un süht, dat de Steen vun dat Graf weg weern. _Matth. -28, 1. Mark. 16, 1. Luk. 24, 1._ - -2. Do löppt se, un kummt to Simon Petrus, un to den annern Jünger, den -JEsus leef harr, un sprickt to se: Se hebbt den HErrn wegnahm ut dat -Graf, un wi weet nich, wo se Em henleggt hebbt. - -3. Do gung Petrus un de anner Jünger rut, un keemen an dat Graf. _Luk. -24, 12._ - -4. De beiden leepen awer tosamen, un de anner Jünger leep vörut, flinker -as Petrus, un keem toeerst na dat Graf. - -5. Kiekt rin, un süht dat Linnen leggt; he gung awer nich rin. - -6. Do keem Simon Petrus em na, un gung rin in dat Graf, un süht dat -Linnen leggt, - -7. Un dat Sweetdok, dat JEsus um den Kopp bun’n weer, nich bi dat Linnen -leggt, sonnern up de Sied tosamen wickelt an en besonnern Ort. _Joh. 11, -44._ - -8. Do gung ok de anner Jünger rin, de toeerst na dat Graf kamen weer, un -seeg, un glöv dat. - -9. Denn se wussen de Schrift noch nich, dat He vun de Doden upstahn muß. - -10. Do gungen de Jüngers wedder na Hus. - -11. Maria awer stunn vör dat Graf, un ween buten. As se nu weenen dä, -kiek se na dat Graf rin, - -12. Un süht twee Engels mit witte Kleder sitten, een to’n Kopp-Enn, den -annern to Föten, wo se JEsus Sin Lieknam henleggt harrn. _Matth. 28, 5. -6. Mark. 16, 5._ - -13. Un desülbn sproken to se: Fru, wat weenst du? Se sprickt to se: Se -hebbt min HErrn wegnahm, un ik weet nich, wo se Em henleggt hebbt. - -14. Un as se dat seggen dä, dreih se sik rum, un süht JEsus stahn, un wuß -nich, dat dat JEsus weer. _Matth. 28, 9. Mark. 16, 9._ - -15. Sprickt JEsus to se: Fru, wat weenst du? Wen söchst du? Se meent, dat -weer de Garner, un sprickt to em: Herr, hest du Em wegdragen, so segg mi, -wo hest du Em henleggt? so will ik Em haln. - -16. Sprickt JEsus to se: Maria! Do dreih se sik um, un sprickt to Em: -Rabbuni, dat heet Meister. - -17. Sprickt JEsus to se: Fat Mi nich an; denn Ik bün noch nich upfahrn -to Min Vader. Gah awer hen to Min Bröders, un segg se: Ik fahr up to Min -Vader un to ju Vader, to Min GOtt un to ju GOtt. _Ps. 22, 23. Ebr. 2, 11. -12._ - -18. Maria Magdalena kummt, un verkünnigt de Jüngers: Ik hef den HErrn -sehn, un düt hett He to Mi seggt. _Mark. 16, 10. 1. Mos. 32, 30._ - -19. An den Abend awer vun densülbn Sabbat, as de Jüngers versammelt un de -Döhrn slaten weern ut Furcht vör de Juden, keem JEsus, un trä midden rin, -un sprok to se: Freden wes’ mit ju! _Luk. 24, 36._ - -20. Un as He dat seggen dä, leet He se de Hann un Sin Sied sehn. Do warn -de Jüngers froh, dat se den HErrn seegen. _1. Joh. 1, 1._ - -21. Do sprok JEsus awermals to se: Freden wes’ mit ju! Gliek as Mi de -Vader schickt hett, so schick Ik ju. _Jes. 61, 1. Joh. 17, 18._ - -22. Un as He dat seggen dä, blas’ He se an, un sprickt to se: Nehmt hen -den hilligen GEist! - -23. Weken ji de Sünden erlaten doht, de sünd se erlaten, un weken ji se -beholn doht, de sünd se beholn. _Matth. 16, 19. 18, 18._ - -24. Thomas awer, een vun de Twölf, de dar heet Tweschen, weer nich bi se, -as JEsus keem. - -25. Do sä’n de annern Jüngers to em: Wi hebbt den HErrn sehn. He awer -sprok to se: Dat wes’ denn, dat ik in Sin Hann sehn doh de Nagelmals, un -legg min Hann in Sin Sied, will Ik dat nich glöven. _Joh. 19, 34._ - -26. Un na acht Dag’ weern awermals Sin Jüngers darbinnen, un Thomas mank -se. Kummt JEsus, as de Döhrn toslaten weern, un tritt merrn rin, un -sprickt: Freden wes’ mit ju! - -27. Darna sprickt He to Thomas: Gif din Finger her, un süh Min Hann an; -un gif din Hand her, un legg se in Min Sied; un wes’ nich unglövig, -sonnern glövig. - -28. Thomas antwort, un sprok to Em: Min HErr, un Min GOtt! _1. Kön. 18, -39._ - -29. Sprickt JEsus to em: Wiel du Mi sehn hest, Thomas, so glövst du. -Selig sünd, de nich seht, un doch glövt. _1. Pet. 1, 8._ - -30. Ok veele anner Teken dä JEsus vör Sin Jüngers, de nich schreven sünd -in düt Bok. - -31. Düsse awer sünd schreven, up dat ji glöven doht, JEsus is de Christ, -GOtt Sin Söhn, un dat ji dörch de Glov dat Leven hebbt in Sin Nam. _1. -Joh. 5, 13._ - - -Dat 21. Kapitel. - -1. Darna apenbar JEsus Sik awermals Sin Jüngers an den See bi Tiberias. -He apenbar Sik awer also. - -2. Dar weern bi enanner Simon Petrus, un Thomas, de dar heet Tweschen, un -Nathanael, vun Kana ut Galiläa, un Zebedäus sin Söhns, un annere twee vun -Sin Jüngers. - -3. Sprickt Simon Petrus to se: Ik will hen to fischen gahn. Se sproken -to em: So wüllt wi mit di gahn. Se gungen rut, un stegen gliek in dat -Schipp, un in düsse Nacht fungen se nicks. _Luk. 5, 5._ - -4. As dat awer nu Morgen war, stunn JEsus an dat Öwer; awer de Jüngers -wussen nich, dat dat JEsus weer. _Joh. 20, 14. Luk. 24, 16._ - -5. Sprickt JEsus to se: Kinner, hebbt ji nicks to eten? Se antworten Em: -Nee. - -6. He awer sprok to se: Smiet dat Nett ut up de rechte Sied vun dat -Schipp, so ward ji fin’n. Do smeeten se ut, un kunn dat Nett nich -trecken, wiel dat so vull Fisch weer. _Luk. 5, 4._ - -7. Do sprickt de Jünger, den JEsus leef harr, to Petrus: Dat is de HErr. -As Simon Petrus hörn dä, dat de HErr dat weer, gört he dat Hemd um sik -(denn he weer nakelt), un smeet sik in den See. - -8. De annern Jüngers awer keemen up dat Schipp (denn se weern nich wiet -vun’n Land, sonnern ungefehr twee hunnert Eln wiet af,) un trocken dat -Nett mit de Fisch. - -9. As se nu utstiegen dä’n up dat Land, seegen se Köhln leggt, un Fisch -darup, un Brod. - -10. Sprickt JEsus to se: Bringt her vun de Fisch, de ji nu fungen hebbt. - -11. Simon Petrus steeg rin, un trock dat Nett up dat Land, vull grote -Fisch, hunnert un dree un föftig. Un obgliek dar so veele weern, reet dat -Nett doch nich twei. - -12. Sprickt JEsus to se: Kamt un holt de Mahltied. Nüms awer mank de -Jüngers dörf Em fragen: Wer büst Du? Denn se wussen, dat de HErr dat weer. - -13. Do kummt JEsus, un nimmt dat Brod, un gift se dat, desglieken ok de -Fisch. - -14. Dat is nu dat drütte Mal, dat JEsus Sik Sin Jüngers apenbart hett, -nadem He vun de Doden upstahn is. - -15. As se nu de Mahltied holn harrn, sprickt JEsus to Simon Petrus: Simon -Johanna, hest du Mi leever as Mi düsse hebbt? He sprickt to Em: Ja, HErr, -Du weest, dat ik Di leef hef. Sprickt He to em: Weide Min Lämmer. - -16. Sprickt He to’n annern Mal to em: Simon Johanna, hest du Mi leev? He -sprickt to Em: Ja, HErr, Du weest, dat ik Di leev hev. Sprickt He to em: -Weide Mien Schap. _Apost. 20, 28. 1. Pet. 5, 2. 4._ - -17. Sprickt He to’n drüdden Mal to em: Simon Johanna, hest du Mi leev? -Petrus wör trurig, dat He to’n drüdden Mal to em seggen dä: »Hest du Mi -leev?« un sprok to Em: HErr, Du weest alle Dinge, Du weest, dat ik Di -leev hev. Sprickt JEsus to em: Weide Mien Schap. _Joh. 16, 30. Sir. 42, -19. Bar. 3, 32._ - -18. Wahrlich, wahrlich, Ik segg Di: As du jünger weerst, görtest du di -sülvst, un wanneltest, wo du hen wullst; wenn du awer old warst, warst du -dien Hand utstrecken, un en annerer ward di de Gört umdohn, un föhren, wo -du nich hen wullt. _2. Pet. 1, 14._ - -19. Dat sä He aver, um antodüden, mit wat för enen Dod he GOtt priesen -wür. As He dat aver seggt har, sprickt He to em: Folge Mi na. - -20. Petrus aver dreih sik üm, un seeg den Jünger folgen, den JEsus leev -har, de ok an Sien Bost bi dat Abendeeten legen, un seggt har: HErr, wer -is dat, de Di verraden deiht? _Joh. 13, 23._ - -21. As Petrus düssen seeg, sprickt he to JEsu: HErr, wat schall awer -düsse? - -22. JEsus sprickt to em: So Ik will, dat he blieven deiht, bet dat Ik -kamen doh, wat geiht dat di an? Folge du Mi na. - -23. Do gung en Red’ ut mank de Bröders: Düsse Jünger starvt nich. Un -JEsus sprok nich to em: »He starvt nich,« sonnern: »So Ik will, dat he -blieven deiht, bet Ik kamen doh, wat geiht dat di an?« - -24. Düt is de Jünger, de vun düsse Dinge tügen deiht, un hett düt -schreven. Un wi weeten, dat sien Tügnis wahrhaftig is. _Joh. 15, 27._ - -25. Dar sünd ock veel annere Dinge, de JEsus dahn hett, de, so se schulln -een na dat annere beschreven warden, glöv ik, de Welt wor de Böker nich -begriepen, de to beschrieven weern. - - - - -De Apostelgeschicht vun den heiligen Lukas schreben. - - -Dat 1. Kapitel. - -1. De eerste Bericht hev ik di twor geven, leeve Theophile, vun all dat, -wat JEsus anfung, beides, to dohn un to reden. - -2. Bet an den Dag, dar He upnahmen wör, nahdem He de Apostels, de He -utwählt har, dörch den heiligen GEist Befehl dahn har. - -3. Weke He Sik nah Sienen Leiden lebendig wiest hett, dörch männie -Erwiesungen un let Sik sehn mank ehr veerdig Dag’ lang un sprok mit ehr -vun dat GOttes Riek. _Luk. 17, 20. 21. Röm. 14, 17._ - -4. Un as He se versammelt har, befohl He ehr, dat se nich vun Jerusalem -wieken dä’n, sonnern töven dä’n up den Vadder Sien Verheetung, de ji -hebben hört (sprok He) vun Mi. _Joh. 15, 26._ - -5. Denn Johannes hett mit Water döfft, ji awer schüllt mit den heiligen -GEist döfft warden, nich lang na düsse Dag’. _Kap. 11, 16. 13, 24. 19, 4. -Matth. 3, 11._ - -6. De awer so tosamen kamen weeren, fragden Em un sproken: HErr, warst Du -up düsse Tid wedder uprichten dat Riek Israel? _Luk. 24, 21._ - -7. He sprok awer to ehr: Dat hört sik för jug nich to weeten Tid oder -Stunn, weke de Vadder Siene Macht vörbeholen hett. - -8. Sonnern ji ward den heiligen GEist Siene Kraft kriegen, de up jug -kamen ward, un ji ward Miene Tügen sien to Jerusalem un in ganz Judäa un -Samaria un bet an dat Enn vun de Eer. - -9. Un as He dat seggt har, wur He uphaben tosehends, un en Wolk nehm Em -up vör ehre Ogen weg. _Luk. 24, 51._ - -10. Un as se Em nahsehn dä’n to den Himmel föhren, süh, dar stunnen bi -ehr twee Männer in witte Kleder. _Luk. 24, 4. Joh. 20, 12._ - -11. Weke ock seggen dä’n: Ji Männer vun Galiläa, wat staht ji hier und -kiekt na den Himmel rup? Düsse JEsus, de vun jug is upnahmen to den -Himmel, ward kamen, as ji Em sehn hevt to den Himmel fahren. _Luk. 21, -27. 1. Thess. 4, 16._ - -12. Do kehrten se um na Jerusalem vun den Barg, de do heeten deiht de -Oelbarg, weke is dicht bi Jerusalem un liggt enen Sabbath-Wegs darvun. -_Luk. 24, 50-52._ - -13. Un as se to Hus kamen dä’n, stegen se up den Söller, wo sik uphöllen -Petrus un Jakobus, Johannes un Andreas, Philippus un Thomas, Bartholomäus -un Matthäus, Jakobus, Alphäi Söhn, un Simon Zelotes un Judas Jakobi. -_Matth. 10, 2._ - -14. Düsse all weern ümmer bi enanner, eenmödig mit Beden un Flehen, -mitsamt de Fruens, un Maria, JEsus Siene Moder, un Sien Bröder. _Kap. 2, -1. 42. 4, 24._ - -15. Un in de Dag’ träd up Petrus mank de Jüngers un sprok: (dat weer awer -de Schaar vun de Namen tohopen bi hunnert un twintig). - -16. Ji Männer un Bröder, düsse Schrift muß erfüllt warden, weke tovör -de heilige GEist seggt hett dörch David sienen Mund, vun Judas, de en -Vörgänger weer vun de de JEsum fangen dä’n. _Ps. 41, 10._ - -17. Denn he weer mit uns tellt, un har düt Amt mit uns överkamen. _Luk. -6, 16._ - -18. Düsse hett erworben den Acker vör den ungerechten Lohn un sik uphängt -un is midden intwei bosten un siene Ingeweide sünd all rutschüdd. _Matth. -27, 5._ - -19. Un dat is kund worden Alle de in Jerusalem wahnen dohn, also dat -desülbige Acker nennt ward up ehre Sprak, Hakeldama, dat is Blodacker. -_Matth. 27, 7-9._ - -20. Denn dat steiht schreben in dat Psalmbok: »Ehr Hüsung müß Wüstenie -warden un dar schall nüms sien, de darin wahnen deiht« un: »Sien Bisdom -schall en annere kriegen.« _Ps. 69, 26. 109, 8._ - -21. So mutt nu een mank düsse Männer, de bi uns west sünd de ganze Tid -över, dar de HErr JEsus mank uns is ut un in gahn, - -22. Vun Johannes siene Döp an, bet up den Dag, do He vun uns nahmen is, -en Tüg vun Siene Uperstahung warden. - -23. Un se stellden twee, Joseph, de ock Barsabas heeten deiht, mit den -Tonamen Just, un Matthias. - -24. Beden un spröken: HErr, aller Harten Kündiger, wies uns, wokeen Du -utwählt hest vun düsse twee. _Ps. 7, 10._ - -25. Up dat eener kriegen mag düssen Deenst un Apostelamt, darvun Judas -avweken is, dat he hengüng an sienen Ort. - -26. Un se schmeeten dat Lot över se un dat Lot füll up Matthias un he war -todeelt to de elven Apostels. _Spr. 16, 33._ - - -Dat 2. Kapitel. - -1. Un as de Dag vun de Pingsten erfüllt weer, weeren se alle eenmödig -tosamen. _Kap. 1, 14._ - -2. Un dat geschehg en Brusen vun den Himmel, as en gewaltige Wind brusen -deiht, un nehm in dat ganze Hus, wo se in sitten dä’n. - -3. Un man seeg an ehr de Tungen verdehlt, as weeren se fürig. Un He -sett’te Sik up enen jeden vun ehr. _Matth. 3, 11._ - -4. Un wörn alle vull vun den heiligen GEist un fungen an to predigen mit -annere Tungen, nahdem de GEist ehr geven dä uttospreken. _Kap. 1, 5. 10, -44. 11, 15. 19, 1._ - -5. Do weeren aver Juden, de to Jerusalem wahnen dä’n, de weeren -gottsfürchtige Lüd, ut allerlei Volk, dat ünner den Himmel is. _Kap. 13, -26._ - -6. As nu düsse Stimm geschehg, keem de Menge tosamen un verfehren sik, -denn jeder een hör dat se mit sien Sprak reden dä’n. - -7. Se verfehrn sik awer alle, wunnerten sik un spröken mank enanner: Seht -doch, sünd nich düsse alle de do reden dohn, ut Galiläa? - -8. Woans hörn wi denn, jeden een sien Sprak, in weke wi gebohrn sünd? - -9. Parther un Meder un Elameter un de wi wahnen dohn in Mesopotamien, un -in Judäa, un Kappadocien, Pontus un Asien. - -10. Phrygien un Pamphylien, Egypten un an de Enn’n vun Lybien bi Kyrene -un Utlänners vun Rom, - -11. Juden un Judengenaten, Kreter un Araber, wi hörn se mit unse Tungen -GOtt Siene groten Daden reden. - -12. Se verfehrten sik awer alle un sproken, de een to den annern: Du, -wat will dat warden? - -13. De annern awer harn ehren Spaß darut un sproken: Se sünd vull vun -söten Wien! - -14. Do trä Petrus up mit de Elven, leet sien Stimme hörn un redte to ehr: -Ji Juden, leeve Männer un Alle, de ji to Jerusalem wahnen doht, dit si -jug kund dahn, un lat miene Worde to jug Ohren ringahn. - -15. Denn düsse sünd nich bedrunken, as ji glöven doht, sintemal dat is de -drüdde Stunn vun den Dag. - -16. Sonnern dat is et, dat dörch den Propheten Joel tovör seggt is: _Joel. -3, 1._ - -17. Un dat schall geschehn in de letzten Dage, sprickt GOtt, Ik will -utgeten vun Mienen GEist up alles Fleesch; un jug Söhns un jug Döchter -schülln prophezeien un jug Jünglings schülln Gesichte sehn un jug Öllsten -schülln Dröm hebben. - -18. Un up Mien Knechts un Miene Deerns will Ik densülbigen Dag vun Mienen -GEist utgeten un se schülln prophezeien; - -19. Un Ik will Wunner dohn baben in den Himmel, un Teken unnen up de Eer, -Blod un Füer un Rookdamp. - -20. De Sünn schall sik verkehrn in Düsternis, un de Maand in Blod, ehr -denn den HErrn Sien grote un apenbarliche Dag kamen deiht. - -21. Un schall geschehn, wokeen den HErrn Sienen Namen anropen deiht, de -schall selig warden. _Röm. 10, 13._ - -22. Ji Männer vun Israel hört düsse Worde: JEsus vun Nazareth, den Mann -vun GOtt, mank jug mit Dahten un Wunners un Teken bewiest, weke GOtt -dörch Em dä mank jug (as ji ock sülvst weten doht); - -23. Densülbigen (nahdem He ut GOtt Sienen bedachtem Rat un Vörsehung -jug övergeven weer) hevt ji nahmen dörch de Ungerechten ehre Hänn un Em -anslagen un dod makt. _Kap. 4, 28. Luk. 22, 22._ - -24. Den hett GOtt upweckt un wegnahmen de Wehdag vun den Dod, nahdem dat -unmöglich weer, dat He schull vun Em holen warden. - -25. Denn David sprickt vun Em: Ik hev den HErrn alltid vörsett vör mien -Angesicht, denn He is to mien rechte Sid, up dat ik nich wanken doh. _Ps. -16, 8._ - -26. Dorum is mien Hart fröhlich un miene Tung freut sik, denn ock mien -Fleesch ward ruhen in de Hoffnung; - -27. Denn du warst mien Seel nich in de Höll laten, ock nich togeven, dat -dien Heilige de Verwesung sehen deiht. - -28. Du hest mi kund dahn de Weg to dat Leven, Du warst mi vull maken mit -Freud vör Dien Angesicht. - -29. Ji Männer, leeve Bröder, lat mi fri reden to jug vun den Erzvadder -David: He is storven un begraven un sien Grav is bi uns bet up düssen -Dag. _Kap. 13, 36. 1. Kön. 2, 10._ - -30. Dar he nun en Prophet weer, un weten dä, dat em GOtt toseggt harr -mit eenen Eed, dat vun de Frucht vun siene Lenden schull up sienen Stohl -sitten: _Ps. 89, 4. 5._ - -31. Hett he dat tovör sehn un redt vun Christus Sien Uperstahung, dat -Sien Seel nich in de Höll laten is un Sien Fleesch de Verwesung nich -sehen hett. _Kap. 13, 35. Ps. 16, 10._ - -32. Düssen JEsus hett GOtt uperweckt, darvun sünd wi alle Tügen. - -33. Nu He dörch GOtt Siene Rechte verhöget is, un kregen hett vun den -Vadder de Verheißung, dat He den heiligen GEist hebben schull, hett He -dit utgaten wat ji sehn un hören doht. - -34. Denn David is nich to den Himmel upfahren. He sprickt awer: De HErr -hett seggt to mienen HErrn: »Sett Di to Miene rechde Hand, _Matth. 22, -44._ - -35. Bet dat Ik Diene Fiende leggen doh to den Schemel vun Dien Föt.« - -36. So schall denn dat ganze Hus Israel gewis weten, dat GOtt düssen -JEsum, Den ji krüzigt hebbt, to eenen HErrn un Christ makt hett. - -37. Do se aver dat hören dä’n, gung ehr dat dörch dat Hart un sproken to -Petro, un to de annern Aposteln: Ji Männer, leeve Bröder, wat schüllen wi -dohn? _Kap. 9, 6. 16, 30._ - -38. Petrus sprok to ehr: Doht Buße un lat sik jeder een döpen up den -Namen JEsu Christi to de Vergebung vun sien Sünnen; so wardet ji de Gav -vun den heiligen GEist kriegen. _Matth. 3, 2. Apost. 19, 6._ - -39. Denn jug un jug Kinner gelt düsse Tosag un alle de, de wiet weg sünd, -weke GOtt, unser HErr, herto ropen ward. _Joel. 3, 5._ - -40. Ock mit veele annere Worde betügte he un ermahnte un sprok: Lat jug -helpen vun düsse unarigen Lüd. - -41. De nu sien Word gern annehmen dä’n, leten sik döpen, un wörn hento -dahn an den Dag bi dree dusend Seelen. - -42. Se bleven aver beständig in de Apostel ehr Lehr un in de -Gemeenschaft, un in dat Brodbreken un in dat Gebed. _Kap. 1, 14. 2, 1._ - -43. Dar keem ock alle Seelen Furcht an un geschehgen veele Wunner un -Teken dörch de Apostel. - -44. Alle aver, de glövig worden weeren, weeren bi enanner un höllen alle -Dinge gemeensam. - -45. Ehre Göder un ehr Egendom verköfften se un deelten se ut mank alle as -jeder een dat nödig har. - -46. Un se weeren däglich un ümmer bi enanner eenmödig in den Tempel un -broken dat Brod hen un her in de Hüser, _Kap. 20, 7._ - -47. Neemen de Spies un lavten GOtt mit Freuden un eenfäldigen Harten un -harn Gnade bi dat ganze Volk. De HErr aver dä hento däglich, de do selig -wören, to de Gemeen. - - -Dat 3. Kapitel. - -1. Petrus aver un Johannes gungen mit enanner rup in den Tempel, um de -negende Stunn, do man plegde to beden. - -2. Un do weer en Mann, lahm vun Mudderliev, de let sik drägen, un se -setten em däglich vör de Döhr vun den Tempel, de do heten deiht de -schöne, up dat he beddeln dä dat Almosen vun de, de in den Tempel gahn -dä’n. _Kap. 8, 7. 14, 8._ - -3. Do he nu sehn dä Petrum un Johannem, dat se wullen to den Tempel rin -gahn, bede he üm en Almosen. - -4. Petrus awer seeg em an mit Johannes un sprok: Kiek uns an! - -5. Un he kek se an, tövte, dat he wat vun ehr kriegen dä. - -6. Petrus awer sprok: Sülver un Gold hev ik nich; wat ik awer hev, dat -gev ik di, in den Namen JEsu Christi vun Nazareth, stah up un gah umher. -_Kap. 14, 9. 10._ - -7. Un he grep em bi de rechte Hand un richt em up. Alsobald stunnen sien -Been un Enkel fast. _Matth. 8, 15. Kap. 9, 25._ - -8. Sprung up, kunn gahn un stahn un gung mit ehr in den Tempel, gung -umher un sprung un lavte GOtt. _Joh. 35, 6._ - -9. Un alles Volk seeg em umher gahn un GOtt laven. - -10. Se kennten em ock, dat he dat weer de um Almosen wegen säten har vör -de schöne Döhr vun den Tempel; un se wurn vull Wunnern un Entsetten över -dat wat em wedderfahren weer. - -11. As aver düsse Lahme, de nu gesund weer, sik to Petrus un Johannes -holen dä, leep all dat Volk to ehr in de Hall, de do heet Salomo’s un -wunnerten sik. _Kap. 5, 12._ - -12. As Petrus dat sehn dä, antworde he dat Volk: Ji Lüd vun Israel, wat -wunnert ji jug daröver? Oder wat kiekt ji up uns, as harren wi düssen -umher gahn makt dörch unse egen Kraft oder Verdeenst? - -13. Abraham un Isaak un Jakob ehr GOtt, unse Vadders ehr GOtt, hett Sien -Kind JEsus verklärt, weken ji överantwordet un anklagt hebbt vör Pilato, -as desülvige urdeelen dä Em los to laten. _Kap. 5, 30. 2. Mos. 3, 6. 15. -16. Apost. 2, 23. 7, 52._ - -14. Ji aver klagdet den Heiligen un Gerechten an, un förrert dat man jug -den Mörder schenken dä; _Matth. 27, 20. 21._ - -15. Aver den Levensfürsten hebbt ji dod makt. Den hett GOtt upweckt vun -de Doden, darvun sünd wi Tügen. _Kap. 2, 24. 32. 4, 10. 10, 40. 13, 30. -34. 17, 31. Röm. 4, 24. 8, 11. 1. Cor. 6, 14. 15. 4, 15. 2. Cor. 4, 14._ - -16. Un dörch den Gloven an Sienen Namen, hett He an düssen, den ji sehn -un kennen doht, bestätigt Sienen Namen; un de Glov dörch Em hett geven -düssen Gesundheit vör jug Ogen. - -17. Nu, leeve Bröder, ik weet, dat ji dat dörch Unwetenheit dahn hebbt, -as ock jug Böversten. - -18. GOtt aver, wat He dörch all Sien Propheten ehren Mund tovör -verkündigt hett, woans Christus lieden schull, hett dat also utföhrt. - -19. So doht nu Buß un bekehrt jug, dat jug Sünnen vertilgt warden. _Kap. -2, 38._ - -20. Up dat de Erquickungstid kamen deiht vun den HErr Sien Angesicht, -wenn He schicken ward Den, De jug nu tovör predigt ward, JEsum Christum. -_Joh. 35, 10. Dan. 7, 22. 27. Röm. 8, 21. Offenb. 20, 6._ - -21. Weke mutt den Himmel innehmen bet up de Tid, do wedder herstellt ward -Alles, wat GOtt redet hett dörch all Sien heilige Propheten ehr Mund, vun -de Welt an. - -22. Denn Moses hett seggt to de Vadders: Eenen Propheten ward jug de -HErr, jug GOtt, upwecken ut jug Bröder, gliek as mi, den schüllt ji hören -in alles dat he to jug seggen ward; - -23. Un dat ward geschehn, wat för en Seel densülvigen Propheten nich -hören ward, de schall uttilgt warden ut dat Volk. _5. Mos. 18, 15._ - -24. Un alle Propheten vun Samuel an un naher, so veel as do redet hebbt, -de hebben vun düsse Dage verkündigt. - -25. Ji sünd Kinner vun de Propheten un vun den Bund, den GOtt makt hett -mit jug Vadders, as He sprok to Abraham: Dörch dienen Samen schüllen -segent warden alle Völker up de Eer. _1. Mos. 12, 3._ - -26. För jug toeerst hett GOtt uperweckt Sien Kind JEsus, un hett Em to -jug schickt jug to segnen, dat jeder een sik bekehren schall vun sien -Bosheit. _Kap. 13, 46._ - - -Dat 4. Kapitel. - -1. As se aver to dat Volk reden dä’n, treden to ehr de Preesters un de -Hauptmann vun den Tempel un de Sadducäer; _Luk. 22, 4. 52._ - -2. (De argerte dat, dat se dat Volk lehrden un an JEsu Sien Bispill de -Uperstahung vun den Doden verkündigen dä’n); - -3. Un län de Hänn an se un setten se in bet up den Morgen, denn dat weer -bald Abend. - -4. Aver veele mank de, de dat Word tohörten, worden glövig, un weer de -Tall vun de Mannslüd bi fief dusend. _Kap. 2, 47._ - -5. As dat nu Morgen weer, versammelden sik ehre Böversten un Öllsten, un -Schriftgelehrten na Jerusalem, - -6. Hannas, de Hohepreester, un Kaiphas un Johannes, un Alexander un so -veel as ehrer weeren vun dat Hohepreestergeschlecht; _Kap. 5, 17. Luk. 3, -2._ - -7. Un stellden se vör sik un frogen se: Ut wat för en Gewalt oder in wat -för enen Namen hebbt ji dat dahn? _Matth. 21, 23._ - -8. Petrus, vull nun den heiligen GEist, sprok to ehr: Ji Böversten vun -dat Volk un ji Öllsten vun Israel! - -9. So wi hüt richdet warden över düsse Woldat an den kranken Minschen, -dörch weke he gesund worden is; _Joh. 10, 32._ - -10. So wes jug un all dat Volk vun Israel kund dahn, dat in den Namen -vun JEsus Christus vun Nazareth, weken ji krüzigt hebbt, den GOtt vun de -Doden upweckt hett, steit düsse allhier vör jug gesund. _Kap. 3, 15._ - -11. Dat is de Steen, vun jug Bulüd wegschmeten, de to den Ecksteen worden -is. _Matth. 21, 42._ - -12. Un is in kenen annern Heil un is ock keen annere Nam de Minschen -geven, darin wi schüllen selig warden. _Matth. 1, 21._ - -13. Se sehn awer an Petrus un Johannes ehre Freudigkeit un verwunnerten -sik; denn se weeren gewiß, dat se ungelehrde Lüd un Laien weeren un -kennten se ock wull, dat se mit JEsu west weeren. - -14. Se sehn awer den Minschen, de gesund worden weer, bi ehr stahn un -harren nicks dargegen to reden. _Kap. 3, 8. 9._ - -15. Do heeten se se rut gahn ut den Rat un handelten mit enanner un -sproken: - -16. Wat wüllen wi düsse Minschen dohn? Denn dat Teken dörch se geschehen, -is kund un apenbar alle, de to Jerusalem wahnen, un wi künnen dat nich -avstriden. - -17. Aver darmit dat nich wieder inrieten deiht mank dat Volk, lat uns -ernstlich se bedräuen, dat se vun nu av an kenen Minschen vun düssen -Namen seggen dohn. - -18. Un repen se un gebaden ehr, dat se sik nu un nümmer hören leeten un -in JEsus Sienen Namen lehren dä’n. - -19. Petrus aver un Johannes antworden un sproken to ehr: Richdet ji -sülvst ob dat vör GOtt recht is, dat wi jug mehr gehorchen dohn, as GOtt? -_Kap. 5, 29._ - -20. Wi künnt dat ja nich laten, dat wi nich reden schüllen, wat wi sehn -un hört hebben. - -21. Aver se dräuten ehr un leeten se gahn un funnen nich, woans se se -pienigten um dat Volk sien willen; denn se lavten alle GOtt över dat, wat -geschehen weer. - -22. Denn de Minsch weer över veertig Jahr old, an den düt Teken vun -Gesundheit geschehen weer. - -23. Un as man se har gahn laten, keemen se to de ehrigen un verkündigten -ehr, wat de Hohenpreesters un Öllsten to ehr seggt harn. - -24. Do se dat hören dä’n, höven se ehre Stimm up eendrächtiglich to GOtt -un sproken: HErr, de Du büst de GOtt, de Himmel un Eer, un dat Meer, un -alles wat darin is, makt hest; _Röm. 15, 6. 1. Mos. 1, 1. Jes. 37, 16._ - -25. De Du dörch David, Dienen Knecht sienen Mund seggt hest: Worum -empören sik de Heiden un nehmen de Völker sik vör, wat umsunst is? _Ps. -2, 1._ - -26. De Könige vun de Eer treden tosamen un de Fürsten versammeln sik -tohop gegen den HErrn un gegen Sienen Christ. - -27. Wahrlich ja, se hebben sik versammelt över Dien heiliges Kind JEsum, -weken Du salvt hest, Herodes un Pontius Pilatus, mit den Heiden un dat -Volk Israel; - -28. To dohn, wat Diene Hand un Dien Rat tovör bedacht hett, dat geschehen -schull. _Kap. 2, 23._ - -29. Un nu, HErr, süh an ehr Toren un giv Diene Knechte mit alle -Freudigkeit to reden Dien Word. _Kap. 13, 46. 14, 3._ - -30. Un streck Dien Hand ut, dat Gesundheit un Teken un Wunner geschehen -dohn dörch Dien heiliges Kind JEsum Sienen Namen. - -31. Un do se bedet harn, beweg sik de Stell, wo se versammelt weeren; un -warn alle vull vun den heiligen GEist un redten dat Word vun GOtt mit -Freudigkeit. _Kap. 2, 2. 16, 26._ - -32. De Tal aver vun de Glövigen weer en Hart un en Seel; ock sä keener -vun siene Göder, dat se sien weeren, sonnern dat weer ehr alles -gemeensam. _Kap. 1, 14._ - -33. Un mit grote Kraft geven de Apostel Tügnis vun den HErrn JEsum Siene -Uperstahung, un weer grote Gnad bi ehr all. _Kap. 1, 22. 2, 24._ - -34. Do weer ock keener mank ehr, de Mangel har, denn so veele as do -vun ehr weeren, de Ackers oder Hüser harn, verköfften se desülvigen un -bröchden dat Geld vun dat verköffte God. _Kap. 2, 45._ - -35. Un lä’n dat to de Apostels ehre Föt, un man gev jeder enen wat he -bruken dä. _5. Mos. 15, 11. Joh. 58, 7._ - -36. Joses awer, mit Tonamen vun de Apostels nennt Barnabas (dat heet en -Söhn vun den Trost) vun Geschlecht en Levit ut Cypern, - -37. De har eenen Acker, un verkoffte em un brochde dat Geld un lä dat to -de Apostel ehre Föt. - - -Dat 5. Kapitel. - -1. En Mann aver, mit Namen Ananias, mitsammt sien Fru Sapphira, verkoff -siene Göder. - -2. Un neem wat vun dat Geld weg, mit Weeten vun sien Fru un brochde enen -Deel, un lä dat to de Apostel ehre Föt. _Kap. 4, 37._ - -3. Petrus awer sprok: Anania, worum hett de Satan dien Hart nahmen, dat -du den heiligen GEist leegen deihst un wat vun dat Geld vör den Acker bi -Sid brochst? _Joh. 13, 2._ - -4. Harst du em doch wol behollen kunnt, as du em harst, un as he verkofft -weer, weer dat ock in diene Gewalt. Worum hest du denn so wat in dien -Hart vörnahmen? Du hest nich Minschen, sonnern GOtt belagen. - -5. Do awer Ananias düsse Worde hören dä, full he dal un gev den Geist up. -Un dar keem en grote Furcht över alle, de düt hören dä’n. - -6. De jungen Lüd awer stunnen up un dä’n em bi de Siet un drogen em rut -un begraven em. _3. Mos. 10, 4. 5._ - -7. Un dat begeev sik na en Wiel, bi dree Stunn keem sien Fru rin, un wuß -nich wat geschehen weer. - -8. Awer Petrus rede se an: Segg mi, hebbt ji den Acker so düer verkofft? -Se sprok: Ja, so düer. - -9. Petrus awer sprok to ehr: Worum sünd ji denn eens wurden, to versöken -den GEist vun den HErrn? Sieh, de Föt von de, de dienen Mann begraben -hebben, sünd vör de Döhr un warden di rutdrägen. - -10. Un alsobald full se to sien Föt un gev den Geist up. Do keemen de -jungen Lüd un funnen se dod, drogen se rut un begraven se bi ehren Mann. - -11. Un do keem en grote Furcht över de ganze Gemeen un över alle, de dat -hörn dä’n. - -12. Do geschehn awer veele Teken un Wunner in dat Volk dörch de Apostel -ehre Hänn, un weeren alle in de Halle Salomo’s endrächdig. - -13. Vun de annern awer dörffte sik keener to ehr dohn, sonnern dat Volk -höll veel vun ehr. - -14. Do warn awer immer mehr hento dahn, de do glöven dä’n an den HErrn, -en grote Tal vun Mannslüd un Fruenslüd. _Kap. 2, 47._ - -15. Also dat se de Kranken up de Strat rut drägen dä’n un leggden se up -Bedden un Bahren, up dat, wenn Petrus keem, sien Schatten enige vun ehr -överschatten dä. _Kap. 19, 11. 12._ - -16. Do keemen ock herto veele vun de umliggenden Stä nah Jerusalem un -brochden de Kranken un de, weke vun unsaubere Geister pienigt weeren, un -warn alle gesund. - -17. Do stunn awer up de Hohepreesters un alle, de mit em weeren, dat heet -vun Sekte de Sadducäer, un weern vull Iwer. - -18. Un län de Hänn an de Apostel un schmeeten se in dat gemeene Gefängnis. - -19. Awer den HErrn Sien Engel mak in de Nacht de Döhr vun dat Gefängnis -apen un föhr se rut un sprok: _Kap. 12, 7._ - -20. Gaht hen un tredt up un redet in den Tempel to dat Volk alle Worde -vun düt Leven. _Joh. 12, 50._ - -21. Do se düt hört harn, gungen se fro in den Tempel un lehrden. De -Hohepreester awer keem un de mit em weeren, un repen tosamen den Rat un -alle Öllsten vun de Kinner Israel un schickten hen na dat Gefangenhus, se -to haln. _Kap. 4, 5._ - -22. De Deeners awer keemen dar un funnen se nich in dat Gefangenhus, -keemen wedder un verkündigten, - -23. Un sproken: Dat Gefangenhus funnen wi verslaten mit allen Fliet, un -de Wächders buten stahn vör de Döhren, awer do wi updä’n, funnen wi nüms -darin. - -24. Do düsse Red hören dä’n de Hohepreester un de Hauptmann vun den -Tempel un annere Hohepreesters, verfehrten se sik un fragden sik, wat -doch dat warden wull. - -25. Do keem eener an, de verkündigte ehr: Seht, de Lüd, de ji in dat -Gefängnis schmeeten hebbt, sünd in den Tempel, stahn un lehrn dat Volk. - -26. Do gung hen de Hauptmann mit de Deeners un halt se, nich mit Gewalt, -denn se weeren bang vör dat Volk, dat se nich steenigt wör. - -27. Un as se se bringen dä’n, stellden se se vör den Rad. Un de -Hohepreester frag se, - -28. Un sprok: Hebbt wi jug nich mit Ernst gebaden, dat ji nich schüllt -lehrn in düssen Namen? Un seht, ji hebbt Jerusalem vull makt mit jug Lehr -un wüllt düssen Minschen sien Blod över uns bringen. _Kap. 4, 18. 2, 23._ - -29. Petrus awer antworde un de Apostel un sproken: Man mutt GOtt mehr -gehorchen, as de Minschen. _Kap. 4, 10. Dan. 6, 10._ - -30. Unse Vadders ehr GOtt hett JEsum uperweckt, weken ji dod makt un an -dat Holt hangt hebbt. _Kap. 3, 15._ - -31. Den hett GOtt dörch Sien rechte Hand erhöget to enen Fürsten un -HEiland to geven Israel Buße un Vergevung vun de Sünnen. _Kap. 2, 33._ - -32. Un wi sünd Siene Tügen över düsse Worde, un de heilige GEist, weken -GOtt geven hett de, weke Em gehorchen dohn. _Luk. 24, 48. Joh. 15, 26. -27._ - -33. Do se dat hörn dä’n, gung ehr dat dörch dat Hart un dachten se dod to -maken. - -34. Do stunn aver up in den Rat en Pharisäer, mit Namen Gamaliel, en -Schriftgelehrte, hoch hullen vun all dat Volk un heet de Apostel en beden -rut dohn. _Kap. 22, 3._ - -35. Un sprok to ehr: Ji Männer vun Israel, nehmt jug wol in Acht vör -düsse Minschen, wat ji dohn schüllt. - -36. Vör düsse Dag’ stunn up Theudas un gev vör, he wär wat un hungen -an em en Hupen Lüd, bi veer hunnert; de is dod slagen, un alle, de em -tofallen dä’n, sünd ut enanner jagt un to nicks worden. - -37. Darna stunn up Judas ut Galiläa, in de Dag’ vun de Inschätzung un mak -veel Volk avtrünnig achter sik her; un he is ock umkamen, un alle, de em -tofallen dä’n, sünd ut enanner jagt. - -38. Un nu segg ik jug: Lat av vun düsse Minschen un lat se fahren. Is de -Rat oder dat Wark ut de Minschen, so ward dat ünnergahn. _Matth. 15, 13._ - -39. Is dat aver ut GOtt, so künnt ji dat nich dämpen, up dat ji nich -erfunnen warn as de gegen GOtt strieden wülln. _Kap. 9, 5._ - -40. Do fullen se em to un repen de Aposteln, leten se utpitschen un -gebaden ehr, se schulln nich reden in JEsus Sienen Namen un leten se gahn. - -41. De gungen aver fro vun den Rat sien Angesicht, dat se würdig west -weeren, um Sienes Namen’s willen Schann to lieden. _Matth. 5, 10. 12. 1. -Pet. 4, 13._ - -42. Un hörten nich up, alle Dag’ in den Tempel, un hen un her in Hüser to -lehrn un to predigen dat Evangelium vun JEsus Christus. - - -Dat 6. Kapitel. - -1. In de Dag’ awer, as de Jünger veele worden weern, leet sik en Murmeln -hörn mank de Griechen gegen de Ebräer, dorum, dat ehr Wittfruen översehn -in de dägliche Spiesung. - -2. Do repen de twölf de Hupen vun de Jüngers tosamen un sproken: Dat -döcht nicks, dat wi dat Word GOttes nalaten un to Disch deenen dohn. - -3. Dorum, ji leeven Bröder, seht mank jug na söben Männer, de enen goden -Rop hebbt, un vull vun den heiligen GEist un vun Weisheit sünd, weke wi -bestellen mögen to düsse notwendigen Warke. _1. Tim. 3, 7. 8._ - -4. Wi aver wülln nich avlaten vun dat Gebet un vun dat Amt vun dat Word. - -5. Un de Red gefüll den ganzen Hupen wol; un se erwählden Stephanum, -enen Mann vull vun Gloven un vun den heiligen GEist, un Philippus, -un Pochorum, un Nikanor, un Timon, un Parmenam, un Nikolaum, den -Judengenossen vun Antiochia. _Kap. 8, 5._ - -6. Düsse stellden se vör de Apostel un bedten un lä’n de Hänn up ehr. -_Kap. 1, 24._ - -7. Un GOttes Word neem to un de Tall vun de Jünger war heel grot in -Jerusalem. Do warn ock veele Preesters den Gloven gehorsam. _Kap. 19, 20._ - -8. Stephanus awer vull vun Gloven un Kraft, dä Wunner un Teken mank dat -Volk. - -9. Do stunnen etliche up vun de School, de do heet vun de Libertiner, un -vun de Kyrener, un vun de Alexanderer, un vun de, de ut Cilicien un Asien -weeren un befrogen sik mit Stephanus. - -10. Un se kunnen nich wedderstahn de Weisheit un den Geist, ut weken he -reden dä. - -11. Do richteten se to etliche Männer, de sproken: Wi hebben em hört -Lästerworde reden gegen Mosen un GOtt. - -12. Un bewegden dat Volk un de Schriftgelehrten; un tredten herto un -reeten em hen, un föhrten em vör den Rat; - -13. Un stellten falsche Tügen up, de sproken: Düsse Minsch hört nich up, -Lästerworde to reden gegen düsse hillige Stell un gegen dat Gesetz. _1. -Kön. 21, 13._ - -14. Denn wi hebben em seggen hört: JEsus vun Nazareth ward düsse Stell -zerstören un ännern de Sitten, de Moses uns geven hett. - -15. Un se keken an alle, de in den Rat sitten dä’n un seegen sien -Angesicht, as enen Engel sien Angesicht. - - -Dat 7. Kapitel. - -1. Do sprok de Hohepreester: Is dat also? - -2. He awer sprok: Leeve Bröder un Vadders, hört to. De GOtt vun de -Herrlichkeit leet Sik sehen unsern Vadder Abraham as he noch in -Mesopotamien weer, ehr he in Haran wahnen dä; - -3. Un sprok to em: Gah rut ut dien Land un vun diene Fründschaft un treck -in en Land, dat Ik di wiesen will. _1. Mos. 12, 1._ - -4. Do gung he ut de Chaldäer ehr Land un wahnde in Haran. Un vun dar, -as sien Vadder storven weer, brocht He em över in düt Land, do ji nu in -wahnen doht. _1. Mos. 12, 5. 15, 7._ - -5. Un gev em keen Arvdeel darin, ock nich eenen Fot breed, un versprok -em, He wull em dat geven to besitten un sienen Samen na em, as he noch -keen Kind har. _1. Mos. 12, 7. 13, 15. 15, 18._ - -6. Awer GOtt sprok also: Dien Samen ward en Fremdling sien in en fremdes -Land, un se warden em deenstbar maken, un övel behanneln veer hunnert -Jahr. _1. Mos. 15, 13. 2. Mos. 12, 40._ - -7. Un dat Volk, dat se deenen warden, will Ik richden, sprickt GOtt, un -darna warden se uttrecken un Mi deenen an düsse Stä. - -8. Un gev em den Bund vun de Beschniedung. Un he tügede Isaak, un -beschneed em an den achden Dag, un Isaak den Jakob un Jakob de twölf -Erzvadders. _1. Mos. 17, 10. 21, 2. 23, 26. 29, 31. 30, 5._ - -9. Un de Erzvadders weeren up Joseph neidisch un verkofften em in -Egypten, aver GOtt weer mit em. _1. Mos. 37, 28. 39, 1._ - -10. Un rett em ut all sien Drövsal un gev em Gnad’ un Weisheit vör den -König Pharao in Egypten, de sett em in as Fürsten över Egypten un över -sien ganzes Hus. _1. Mos. 41, 40._ - -11. Do keem aver en düre Tid över dat ganze Land Egypten un Kanaan un en -grote Drövsal un unse Vadders funnen keen Spies. - -12. Jakob aver hörde, dat in Egypten Korn weer un schickte unse Vadders -ut dat erste Mal. _1. Mos. 42, 1._ - -13. Un dat annere Mal war Joseph bekannt vun Bröders un wör Pharao Joseph -sien Geschlecht apenbar. _1. Mos. 45, 4._ - -14. Joseph awer schickte hen un leet haln sienen Vadder un siene ganze -Fründschaft, fiefunsöventig Seelen. _1. Mos. 45, 9. 10._ - -15. Un Jakob trock dal na Egypten un blev dar dod, he un unse Vadders. -_1. Mos. 46, 1. 49, 33._ - -16. Un sünd röver brocht na Sichem un leggt in dat Grav, dat Abraham -kofft hett vör Geld vun de Kinner Hemors to Sichem. _1. Mos. 23, 16. 17. -Joh. 24, 32._ - -17. Do nu sik de Tid vun de Tosag de GOtt Abraham schworn har, nahen dä, -wuß dat Volk un vermehr sik in Egypten, - -18. Bet dat en anner König upkeem, de nicks vun Joseph weeten dä. - -19. Düsse dreev Hinnerlist mit unse Geschlecht un behandelte unse Vadders -övel un befohl, dat man de jungen Kinner wegschmieten muß, dat se nich -lebendig bleeven. - -20. To de Tid war Moses geborn un weer en fienes Kind vör GOtt un war -dree Monat lang ernährt in sien Vadder sien Hus. _2. Mos. 2, 2. Ebr. 11, -23. 1. Sam. 16, 12._ - -21. As he awer utsett worden weer, neem em Pharao sien Dochter up un -trock em up as ehren Söhn. _1. Mos. 2, 10._ - -22. Un Moses war lehrt in all de Egypter ehr Weisheit un weer düchdig in -Warken un Worden. - -23. Do he awer veertig Jahr old weer, dacht he to besöken sien Bröder, de -Kinner Israel. _2. Mos. 2, 11._ - -24. Un seeg eenen Unrecht lieden, do hölp he den un rächde den, den Leed -geschehn dä un slog den Egypter dod. - -25. He meen awer, sien Bröder schullen verstahn, dat GOtt dörch sien Hand -ehr Heil geven dä, awer se verstunnen dat nich. - -26. Un den annern Dag keem he to ehr as se sik mit enanner strieden dä’n -un hannelte mit ehr, dat se Freden maken, un sprok: Leeve Männer, ji sünd -Bröder, worum deiht eener den annern Unrecht? _2. Mos. 2, 13._ - -27. De awer sienen Neegsten Unrecht dä, stött em vun sik un sprok: Wokeen -hett di över uns sett to den Böversten un Richter? - -28. Wullt du mi ock dod maken, as du güstern den Egypter dod makt hest? - -29. Moses awer leep weg över düsse Red un war fremd in dat Land Midian, -dor tügete he twee Söhns. _2. Mos. 2, 15._ - -30. Un över veertig Jahr erschien em in de Wüstenie up den Barg Sinai den -HErrn Sien Engel, in en Füerflamm in den Busch. _2. Mos. 3, 2. 5. Mos. 3, -16._ - -31. Do Moses awer dat sehn dä, wunnerte he sik över düt Gesicht. As he -awer hento gung, um to sehn, geschehg den HErrn Sien Stimm to em: - -32. Ik bün dien Vadders GOtt, Abraham sien GOtt, un Isaak un Jakob ehr -GOtt, Moses awer fung an to bevern un dörf dar nich hen kieken. _2. Mos. -3, 6. 15, 16. Matth. 22, 32._ - -33. Awer de HErr sprok to em: Treck de Schoh ut vun diene Föt, denn de -Stä wo du stahn deihst, is hilliges Land. _2. Mos. 3, 5._ - -34. Ik hev wol sehn Mien Volk, dat in Egypten is, siene Lieden un hev ehr -Süfzer hört, un bün raf kamen se to redden. Un nu kumm her, Ik will di na -Egypten schicken. _2. Mos. 3, 10._ - -35. Düssen Moses, weken se anklagen dä’n un sproken: Wokeen hett di to -den Böversten oder Richter sett? Den hett GOtt schickt as enen Böversten -un Erlöser, dörch den Engel, de em in den Busch erschienen dä, sien -Kraft. _2. Mos. 2, 14._ - -36. Düsse föhr se rut un dä Wunner un Teken in Egypten, in dat rode Meer, -un in de Wüstenie, veertig Jahr. _2. Mos. 7, 10. 14, 21._ - -37. Düt is Moses, de to de Kinner Israels seggt hett: Enen Propheten ward -jug de HErr, jug GOtt, erwecken ut jug Bröder, gliek as mi, den schüllt -ji hören. _5. Mos. 18, 15._ - -38. Düsse is dat, de in de Gemeen in de Wüstenie mit den Engel weer, de -mit em reden dä’n up den Barg Sinai, un mit unse Vadders, düsse kreeg -dat lebendige Word, uns to geven. _2. Mos. 19, 3._ - -39. Weken nich wulln gehorsam warden jug Vadders, sonnern stödden em vun -sik un kehrden sik torüch mit ehre Harten na Egypten, - -40. Un sproken to Aaron: Mak uns Götter, de vör uns hengahn doht, denn -wi weeten nich, wat düssen Moses, de uns ut dat Land Egypten föhrt hett, -wedderfahrn is. _2. Mos. 32, 1._ - -41. Un makten en Kalv to de Tid un opferten den Avgott Opfer un weern -vergnögt över de Warke vun ehr Hänn. - -42. Awer GOtt kehr Sik um un gev se darhen, dat se deenen dä’n dat Heer -vun den Himmel; as denn schreben steiht in dat Bok vun de Propheten: -Hebbt ji vun dat Hus Israel de veertig Jahr in de Wüstenie Mi ock jemals -opfert Opfer un Veh? _Jer. 19, 13. Amos. 5, 25._ - -43. Un ji neemen Moloch sien Hütt an un de Sterns vun jug GOtt Remphan, -de Biller, de ji makt harn, se antobeden, un Ik will jug wegschmieten up -jensiet Babylonien. - -44. Unse Vadders harn de Hütt vun dat Tügnis in de Wüstenie, as He ehr -dat anbefahlen har, do He to Moses reden dä, dat he se maken schull na -dat Vörbild, dat he sehn har. _2. Mos. 25, 40. 26, 30._ - -45. Weke unse Vadders ock annehmen dä’n un brochten se mit Josua in dat -Land, dat de Heiden inne harn, weke GOtt utstöten dä vör dat Angesicht -vun unse Vadders, bet to David siene Tid. _Joh. 3, 14._ - -46. De funn Gnad bi GOtt un bed, dat he en Hütt finnen much den GOtt -Jakobs. _2. Sam. 7, 2. Ps. 132, 5._ - -47. Salomon awer bute em en Hus. _1. Kön. 6, 1._ - -48. Awer de Allerhöchste wahnt nich in Tempels, de mit Hänn makt sünd, as -de Prophet spreken deiht: - -49. De Himmel is Mien Stohl un de Eer de Fotbank vun Mien Föt; wat wüllt -ji Mi denn för en Hus bu’n sprickt de HErr, oder weke is de Stä vun Mien -Ruh? _Ps. 11, 4. Jes. 66, 1._ - -50. Hett nich Mien Hand dat alles makt? - -51. Ji Halsstarrigen un Unbeschneedenen an Harten un Ohren, ji -wedderstrevt alltid den heiligen GEist, as jug Vadders, so ock ji. _2. -Mos. 32, 9._ - -52. Wokeen Propheten hebbt jug Vadders nich verfolgt un se dod makt, -de do tovör verkündigen dä’n de Tokunft vun düssen Gerechden, den Sien -Verräders un Mörders ji nu worden sünd. _2. Chron. 36, 16. Matth. 23, 31._ - -53. Ji hebbt dat Gesetz kregen dörch de Engel ehr Geschäft un hebbt dat -nich hollen. _2. Mos. 20, 1._ - -54. Do se dat hören dä’n, gung ehr dat dörch dat Hart un se beten de -Tähnen tosamen över em. - -55. As he awer vull vun den heiligen GEist weer, keek he up gen Himmel un -seeg GOtt Sien Herrlichkeit un JEsus stahn to de rechde Hand GOttes, un -sprok: Seht, ik seh den Himmel apen un des Minschen Söhn to de Rechden -GOttes stahn. _2. Tim. 4, 7. 8._ - -56. Se schreegen awer lut, un höllen ehr Ohren to un störmten -eenmödiglich up em in, stötten em to de Stadt rut un steenigten em. - -57. Un de Tügen lä’n ehr Kleeder av to enen Jüngling sien Föt, de Saulus -heeten dä. _Kap. 22, 20._ - -58. Un steenigten Stephanus, lut ropen dä un sprok: HErr JEsus, nimm -mienen Geist up! _1. Kön. 21, 13. Ebr. 11, 37. Ps. 31, 6._ - -59. He full awer up siene Knee dal un schreeg lut: HErr, beholl ehr düsse -Sünn nich! Un as he dat seggt har, schlöp he in. _Luk. 22, 23._ - - -Dat 8. Kapitel. - -1. Saulus awer har Wohlgefallen an sienen Dod. To de Tid fung awer en -grote Verfolgung över de Gemeen to Jerusalem an, un mit Utnahme vun de -Apostel gungen se alle utenanner in de Länder Judäa un Samaria. _Kap. 7, -57._ - -2. Awer hillige Männer begravten Stephanus un drogen Leed över em. - -3. Saulus awer terstörte de Gemeen, gung hen un her in de Hüser un trock -rut Mannslüd un Fruenslüd un överantworde se in dat Gefängnis. _Kap. 7, -57. 9, 1. 13, 21. 22, 4._ - -4. De nu terstreut weeren, gungen umher un predigten dat Word. _Kap. 11, -19._ - -5. Philippus awer keem raf in en Stadt in Samaria un predigte ehr vun -Christus. _Kap. 6, 5._ - -6. Dat Volk awer hörte eenmödiglich un flietig to, wat Philippus sä, un -seegen de Teken, de he dä. - -7. Denn de unreinen Geister fohrten rut ut veele Beseetene mit groten -Geschrie, ock veele Gichtbrüchige un Lahme warn gesund makt. _Mark. 16, -17._ - -8. Un war en grote Freud in desülvige Stadt. _Joh. 4, 40._ - -9. Do weer awer en Mann, mit Namen Simon, in desülvige Stadt, de tovör -Toverie dreev un dat samaritische Volk bezaubern un vörgeven dä, he weer -wat Grotes. - -10. Un se seegen alle up em, beide, Lütte un Grote, un sproken: De is de -Kraft vun GOtt, de do grot is. - -11. Se seegen awer dorum up em, dat he se lange Tid mit sien Toverie -betovert har. - -12. Do se awer Philippus siene Predigten glöven dä’n vun dat Riek GOttes -un vun den Namen JEsu Christi, leeten se sik döpen, beide, Mannslüd un -Fruenslüd. _Matth. 28, 19._ - -13. Do war ock Simon glövig un leet sik döpen un holl sik to Philippus. -Un as he seeg de Teken un de Daten, de do geschehn dä’n, verwunnerte he -sik. - -14. Do awer de Apostel hörten to Jerusalem, dat Samaria dat Wort GOttes -annahmen har, schickten se to ehr Petrus un Johannes. - -15. Weke, do se dal keemen, bäden se över ehr, dat se den hilligen GEist -kregen. - -16. Denn He weer noch nich up se fullen, sonnern se weeren blot döfft in -den Namen JEsu Christi. - -17. Do läden se de Hänn up se un se kregen den hilligen GEist. - -18. Do awer Simon sehn dä, dat de heilige GEist geven war, wenn de -Apostel de Hann upläden, bo he ehr Geld an. - -19. Un sprok: Gevt mi ok de Macht, dat, so ik jemand de Hann uplegg, -desülvige de heilige GEist kriegen deiht. - -20. Petrus awer sprok to em: Du schast verdammt sin mit dien Gold, dat du -meenen deihst, GOtt Sien Gav ward dörch Geld erlangt! _Matth. 10, 8._ - -21. Du warst weder Andeel noch Arvdeel hebben an düt Wort, denn dien Hart -is nich rechtschaffen vör GOtt. - -22. Darum doh Buße vör düsse dien Bosheit, un bä GOtt, dat di vergeven -ward dien Hart sien Argheit. - -23. Denn ik seh dat, du büst vull vun bittere Gall un erfüllt mit -Ungerechtigkeit. _5. Mos. 29, 18._ - -24. Do antworde Simon un sprok: Bädet ji den HErrn vör mi, dat darvun -nicks över mi kummt, wovun ji seggt hebbt. - -25. Se awer, as se betüget un redet harn den HErrn Sien Wort, kehrten se -wedder um na Jerusalem un predigten dat Evangelium in veele samaritische -Flecken. - -26. Awer den HErrn Sien Engel redte to Philippus un sprok: Stah up un gah -gegen Middag, up de Strat, de vun Jerusalem dal na Gaza geiht, de dar -eensam is. - -27. Un he stunn up un gung hen. Un süh, en Mann ut dat Mohrenland, en -Kämmerer, un Gewaldiger vun de Königin Kandaze in dat Mohrenland, weke -weer över all ehr Schatzkamern, de weer kamen na Jerusalem, antobäden. -_Zeph. 3, 10._ - -28. Un trock wedder nah Hus un seet up sien Wagen un lees’ den Propheten -Jesaias. - -29. De GEist awer sprok to Philippus: Gah hento un mak di bi düssen Wagen. - -30. Do leep Philippus hento un hörde, dat he den Propheten Jesaias lesen -dä, un sprok: Versteihst du ok, wat du lesen deihst? - -31. He awer sprok: Wi kann ik dat, wenn mi nüms anleiden deiht? Un -vermahnte Philippus, dat he upstiegen un sik bi em hensetten dä. - -32. De Inhalt awer vun de Schrift, de he lesen dä, weer düsse: He is -as en Schap to de Schlachbank föhrt, un still as en Lamm vör sienen -Scheerer, also hett he nich updahn sienen Mund. _Joh. 53, 7._ - -33. In sien Niedrigkeit is sien Gericht erhaben; wokeen ward awer sienes -Levens Läng’ utspreken? Denn sien Leven is vun de Eer wegnahmen. - -34. Do antworde de Kämmerer Philippus un sprok: Ik bä di, vun wen redt de -Prophet dat? Vun em sülvst oder vun wen anners? - -35. Philippus awer dä sienen Mund up un fung vun düsse Schrift an un -predigte em dat Evangelium vun Christo. - -36. Un as se de Strat entlang trocken, keemen se an en Water, un de -Kämmerer sprok: Süh, dar is Water, wat hinnert dat, dat ik mi döpen lat? - -37. Philippus awer sprok: Glovst du vun ganzen Harten, so kann dat wol -angahn. He antworde un sprok: Ik glov, dat JEsus Christus GOttes Söhn is. -_Matth. 16, 16._ - -38. Un he leet den Wagen holen un se stegen av in dat Water, beide, -Philippus un de Kämmerer, un he döfft em. - -39. As se awer rup stiegen dä’n ut dat Water, rückte den HErrn Sien GEist -Philippus weg un de Kämmerer seeg em nich mehr; he trock awer fröhlich -sien Strat. - -40. Philippus awer war funnen to Asdod un wannerte munter un predigte -alle Städe dat Evangelium, bet dat he keem na Cäsarien. _Kap. 21, 8._ - - -Dat 9. Kapitel. - -1. Saulus awer schnov noch mit Dräuen un Morden gegen den HErrn Sien -Jünger, un gung to den Hohenpreester, _Kap. 26, 9._ - -2. Un bä em um Brev na Damaskus an de Scholen, up dat, so he etliche -düssen Weg finnen dä, Mannslüd un Fruens, he se bunden föhrte na -Jerusalem. - -3. Un as he up den Weg weer un dicht bi Damaskus keem, umlüchte em mit -eenen Mal en Licht vun den Himmel. _Kap. 22, 6. 1. Cor. 15, 8._ - -4. Un he full up de Eer un hörte en Stimm, de sprok to em: Saul, wat -verfolgst du mi? - -5. He awer sprok: HErr, wer büst du? De HErr sprok: Ik bün JEsus, den du -verfolgen deihst. Dat ward di suer warn, gegen den Stöker achter ut to -slagen. _Kap. 5, 39._ - -6. Un he sprok mit Bevern un Zagen: HErr, wat wist Du, dat ik dohn -schall? De HErr sprok to em: Stah up un gah in de Stadt, dar ward man di -seggen, wat du dohn schast. _Kap. 10, 6._ - -7. De Männer awer, de mit em reisen dä’n, stunnen un beverten vör Angst, -denn se hörten Sien Stimm un seegen nüms. - -8. Saulus awer richt sik up vun de Eer, un as he siene Ogen updä, seeg he -nüms. Se neemen em awer bi de Hand un föhrden em na Damaskus. - -9. Un he kunn dree Dag nicks sehen un eet nich un drunk nich. - -10. Do weer awer en Jünger to Damaskus mit Namen Ananias; to den sprok de -HErr in en Gesicht: Ananias! Un he sprok: Hier bün ik, HErr. - -11. De HErr sprok to em: Stah up un gah hen in de Strat, de do heet de -grade un frag in Juda sien Hus na en Mann, mit Namen Saul vun Tarsen; he -bädet, - -12. Un hett sehn in dat Gesicht enen Mann, mit Namen Ananias, to em rin -kamen un de Hand up em leggen, dat he wedder sehend war. - -13. Ananias awer antworde: HErr, ik hev vun veele hört vun düssen Mann, -wi veel Övels he Diene Hilligen to Jerusalem dahn hett. - -14. Un he hett hier Macht vun de Hohenpreesters to binden alle, de Dienen -Namen anropen doht. - -15. De HErr sprok to em: Gah hen, denn düsse is Mi en uterwähltes -Warktüg, dat he Mienen Namen drägen schall vör de Heiden, un vör de -Könige un vör de Kinner Israel. _Kap. 22, 21._ - -16. Ik will em wiesen, wo veel he lieden mutt um Mienes Namens willen. -_2. Cor. 11, 23._ - -17. Un Ananias gung hen un keem in dat Hus un lä de Hand up em un -sprok: Leeve Broder Saul, de HErr, de di erschienen is up den Weg, as -du herkeemst, hett mi schickt, up dat du wedder sehn kannst un mit den -heiligen GEist erfüllt warst. - -18. Un gliek darup full dat vun siene Ogen as Schuppen dal un he kunn -wedder sehn. - -19. Un stunn up, leet sik döpen un neem Spies to sik un stärkte sik. -Saulus awer weer enige Dage bi de Jünger to Damaskus. - -20. Un gliek darup predigte he Christum in de Scholen, dat desülvige GOtt -Sien Söhn weer. - -21. Do verfehrten sik awer alle, de dat hören dä’n un sproken: Is dat -nich de, de to Jerusalem verfolgen dä alle, de düssen Namen anropen dä’n? -Un weer he nich darum hieher kamen, dat he se bunden föhren dä vör de -Hohenpreesters? _Kap. 1, 14. 8, 1. 27, 10._ - -22. Saulus awer war je länger je mehr kräftiger un drev de Juden, de to -Damaskus wahnen dä’n, in de Eng un bewieste dat, dat düsse is de Christ. - -23. Un na veele Dag höllen de Juden eenen Rat, dat se em ut den Weg maken -dä’n. _2. Cor. 11, 32._ - -24. Awer dat war Saulus kund makt, dat se em nahstellen dä’n. Se passen -awer Dag un Nacht up an de Dohrn, dat se em dod maken dä’n. - -25. Do neemen em de Jünger bi de Nacht un dä’n em dörch de Muer un leeten -em in en Korv dal. - -26. Do awer Paulus na Jerusalem kamen dä, versöch he, sik an de Jüngers -to maken; un se wurren alle bang vör em un glövten nich, dat he en Jünger -weer. - -27. Barnabas awer neem em to sik un föhrde em to de Apostels un vertell -ehr, woans he up den Weg den HErrn sehn har, un dat He mit em redt har, -un dat he to Damaskus den Namen JEsu fri predigt har. _Kap. 26, 22. 23._ - -28. Un he gung en Wiel bi ehr ut un in to Jerusalem un predigte den HErrn -JEsus Sienen Namen fri. - -29. He redte awer ok un befrog sik mit de Griechen. Awer se stellten em -na, dat se em dod maken dä’n. - -30. As dat de Bröders hören dä’n, föhrten se em na Cäsarien raf un -schickten em na Tarsus. _Kap. 11, 25._ - -31. So har nu de Gemeen Freden dörch ganz Judäa un Galiläa un Samaria un -bute sik un wandelte in de Furcht vör den HErrn un war erfüllt mit Trost -vun den heiligen GEist. - -32. Dat gescheeg awer, do Petrus allerwegen dörchtrecken dä, dat he ok to -de Hilligen keem, de to Lydda wahnen dä’n. - -33. Darsülbst funn he en Mann, mit Namen Äneas, de har acht Jahr lang to -Bett legen, de weer jichtkrank. - -34. Un Petrus sprok to em: Änea, JEsus Christus makt di gesund, stah up -un mak dien Bett. Un gliek stunn he up. - -35. Un em seegen alle, de to Lydda un Sarona wahnen dä’n, de bekehrten -sik to den HErrn. - -36. To Joppe awer weer en Jüngerin, mit Namen Tabea (wat vetdütscht heet -en Reh) de weer vull vun gode Warke un Almosen, de se dä. _Ps. 41, 2._ - -37. Dat begeev sik awer to desülvige Tied, dat se krank war un dod -blieven dä. Do wuschen se desülvige un lä’n se up den Söller. - -38. Do nu awer Lydda dicht bi Joppe is, un as de Jünger hören dä’n, dat -Petrus darsülbst weer, schickten se to em un vermahnten em, dat he sik -dat nich verdreeten leet, to ehr to kamen. - -39. Petrus awer stunn up un keem mit ehr. Un as he dar ankamen weer, -föhrten se em rup up den Söller un alle Wittfruens keemen um em rum, -weenten un wiesten em de Röck un Kleder, weke de Rehe maken dä, dewiel se -bi ehr weer. - -40. Un as Petrus se alle rutdreben har, full he up siene Knee un kehrte -sik na den Liknam un sprok: Tabea, stah up! Un se dä ehre Ogen apen, un -as se Petrus sehn dä, sette se sik wedder hen. _Mark. 5, 41. Luk. 7, 14._ - -41. He awer gev ehr de Hand un rich se up un reep de Hilligen un de -Wittfruens un öwerlever ehr se wedder lebendig. - -42. Un dat war kund dörch ganz Joppe un veele worden glövig an den HErrn. -_Joh. 8, 30. 10, 42._ - -43. Un dat gescheeg, dat he lange Tid in Joppe blieven dä bi enen Simon, -de en Garver weer. _Kap. 10, 6._ - - -Dat 10. Kapitel. - -1. Do weer awer en Mann to Cäsarea, mit Namen Cornelius, en Hauptmann vun -de Schaar, de do heeten dä de Welsche. _Matth. 8, 5._ - -2. Gottselig un gottesfürchtig, mit samt sien ganzes Hus un gev dat Volk -veele Almosen un bä immer to GOtt. _Dan. 4, 24._ - -3. Do seeg he in en Gesicht dütlich, um de negende Stunn up den Dag, en -Engel vun GOtt to em ringahn, de sprok to em: Corneli! - -4. He awer seeg em an, verfehr sik un sprok: HErr, wat is dat? He awer -sprok to em: Dien Gebäd un dien Almosen sünd rupkamen vör GOtt, dat He an -di dacht hett. - -5. Un nu schick Lüd na Joppe un lat Simon, mit den Tonamen Petrus -herhalen. - -6. Weke is to Harbarg bi en Garver Simon, den sien Hus an de See liggen -deiht, de ward di seggen, wat du dohn schast. _Kap. 9, 43. 2, 37. 9, 6._ - -7. Un as de Engel, de mit Cornelius reden dä, weg gahn weer, reep he twee -vun siene Husknechts un eenen gottesfürchtigen Kriegsknecht vun de, de -ümmer um em weern. - -8. Un vertellte ehr alles, un schickte se na Joppe. - -9. Den annern Dag, as düsse up den Weg weeren un dicht bi de Stadt -keemen, steeg Petrus rup na den Söller, um to bäden, um de sößte Stunn. - -10. He weer awer hungrig un wull wat eten. As se em awer wat torecht -maken dä’n, war he entzückt, - -11. Un seeg den Himmel updahn un dal to em fahren en Fatt, as en grotes -linnenes Dok, an de veer Ennen tosamen bunnen, un dat war dal laten up de -Eer; _Luk. 13, 29. Apost. 11, 5._ - -12. Darin weern allerhand veerfötige Tiere vun de Eer, un wille Tiere, un -Gewörm, un Vagels, as se ünner den Himmel levt. - -13. Un do gescheeg en Stimm to em: Stah up, Petrus, schlachte un itt! - -14. Petrus awer sprok: O nee, HErr, denn ik hev noch niemals wat Gemeenes -oder Unreines eten. _Ezech. 4, 14. 3. Mos. 11, 7. 13. 23._ - -15. Un de Stimm sprok to’n annern Mal to em: Wat GOtt rein makt hett, dat -mak du nich gemeen. _Matth. 15, 11._ - -16. Un dat gescheeg dreemal, un dat Fatt war wedder upnahmen na den -Himmel. - -17. As awer Petrus sik in sik sülvst bekümmern dä, wat dat Gesicht weer, -dat he sehn har, süh, do frogen de Lüd, de Cornelius avschickt harr, na -Simon sienen Hus un stunnen vör de Döhr; - -18. Reepen un forschten, ob Simon, mit den Tonamen Petrus, dar to Harbarg -weer? - -19. Indem awer, as sik Petrus besinnen dä över dat Gesicht, sprok de -GEist to em: Süh, de Männer sökt di; - -20. Awer stah up, stieg dal, treck mit ehr un twiefle nich, denn Ik hev -se schickt. - -21. Do steeg Petrus dal to de Männer, de vun Cornelius to em schickt -weern, un sprok: Süh, dat bün ik, den ji söken doht, wat is dat för en -Sak, darum ji hier sünd? - -22. Se awer sproken: Cornelius, de Hauptmann, en frommen un hilligen -Mann, weke ok in goden Rop steiht bi dat ganze Judenvolk, hett en Befehl -kregen vun den hilligen Engel, dat he di schull förrern laten in sien Hus -un vun di de richtigen Worde hören. - -23. Do reep he se rin un beharbargte se. Den annern Dag trock Petrus ut -mit ehr, un etliche Bröder vun Joppe gungen mit em. - -24. Un den annern Dag keemen se rin na Cäsarea. Cornelius awer tövte up -se un reep tosamen siene Blotsverwandten un Frünnen. - -25. Un as Petrus keem, gung Cornelius em entgegen un full to siene Föt -dal un bä em an. - -26. Petrus awer richde em up un sprok: Stah up, ik bün ok en Minsch. -_Offenb. 19, 10._ - -27. Un as he em grötet har, gung he rin un funn veele, de tosamen kamen -weeren. - -28. Un he sprok to ehr: Ji weet wat för en ungewohntes Ding dat is för en -jüdischen Mann, sik avtogeven mit en Fremden, oder gar to em to kamen, -awer GOtt hett mi wiest kenen Minschen gemeen oder unrein to heeten. -_Joh. 4, 9._ - -29. Darum hev ik mi nich weigert her to kamen, as ik förrert bün. So frag -ik jug nu, warum ji mi hebbt förrern laten. - -30. Cornelius sprok: Ik hev veer Dage fastet bet up düsse Stunn un um de -negende Stunn bä ik in mien Hus. Un süh, do trä in en helles Kleed en -Mann vör mi hen, - -31. Un sprok: Cornelius, dien Gebäd is erhört un an diene Almosen is -dacht worden vör GOtt. - -32. So schick nu na Joppe un lat her ropen en Mann mit Namen Simon, de -den Tonamen Petrus föhren deiht, weke is to Harbarg in den Garver Simon -sien Hus an de See; de ward di, wenn he kummt, dat seggen. - -33. Do schickte ik in desülvige Stunn to di, un du hest recht dahn, dat -du herkamen büst. Nu sünd wi alle hier gegenwärtig vör GOtt, to hören -alles, wat di vun GOtt befahlen is. - -34. Petrus awer dä sienen Mund up un sprok: Nu erfahre ik wahrhaftig, -dat GOtt nich de Person ansehn deiht: _5. Mos. 10, 17. 1. Sam. 16, 7. 2. -Chron. 19, 7. Hiob. 34, 19. Weish. 16, 8. Sir. 35, 15. Röm. 2, 11. Gal. 2, -6. Eph. 6, 9. 1. Pet. 1, 17._ - -35. Sonnern in allerlei Volk, wer Em fürchten un recht dohn deiht, de is -Em angenehm. _Jes. 56, 6._ - -36. Ji weet wol vun de Predigt, de GOtt to de Kinner Israel schickt hett -un hett verkündigen laten den Freden dörch JEsum Christum (weke is en -HErr över alles), _Matth. 28, 18. Röm. 10, 9._ - -37. De dörch dat ganze jüdische Land geschehen is un anfungen in Galiläa -na de Döp, de Johannes predigen dä: _Matth. 4, 12._ - -38. Woans GOtt densülvigen JEsum vun Nazareth salvet hett mit den -heiligen GEist un Kraft, de umher trocken is un hett wol dahn un gesund -makt alle, de vun den Düvel överwältiget weeren, denn GOtt weer mit Em. -_Ps. 45, 8. Jes. 61, 1._ - -39. Un wi sünd Tügen vun all dat, wat He dahn hett in dat jüdische Land -un to Jerusalem. Den hebbt se dod makt un an en Holt hängt. _Kap. 1, 8. -22. 2, 22. 32._ - -40. Densülvigen hett GOtt upweckt vun de Doden den drüdden Dag un Em -laten apenbar warden. _Kap. 3, 15. 26._ - -41. Nich vör all dat Volk, sonnern vör uns, de vörher erwählten Tügen vun -GOtt, de wi mit Em eten un drunken hebbt, nahdem He is upstahn vun de -Doden. _Joh. 15, 27. 20, 19. 26._ - -42. Un He hett uns gebaden to predigen dat Volk un to tügen, dat He is -verordnet vun GOtt en Richter över de Lebendigen un de Doden. _2. Tim. 4, -1._ - -43. Vun düssen geven alle Propheten Tügnis, dat dörch Sienen Namen alle, -de an Em glöven doht, Vergevung vun de Sünnen kriegen schüllt. _Jes. 53, -5. 6. Jer. 31, 34. Ezech. 34, 16. Dan. 9, 24. Hos. 1, 7. 13, 14. Mich. 7, -18._ - -44. Do Petrus noch düsse Worde reden dä, full de heilige GEist up alle, -de dat Wort anhören dä’n. _Kap. 4, 31. 8, 17._ - -45. Un de Glövigen ut de Beschniedung, de mit Petro kamen weeren, -entsetten sik, dat ok up de Heiden de Gav vun den heiligen GEist utgaten -weer. _Jes. 60, 5._ - -46. Denn se hörten, dat se mit Tungen reden un GOtt hoch priesen dä’n. Do -antworde Petrus: - -47. Kann ok Jemand dat Water wehren, dat düsse nich döfft warden, de den -heiligen GEist kregen hebbt, grade so as wi? _Kap. 8, 36._ - -48. Un befohl se to döpen in den HErrn JEsu Sienen Namen. Do beden se em, -dat he etliche Dage bi ehr blieven dä. _Joh. 4, 40._ - - -Dat 11. Kapitel. - -1. Dat keem awer vör de Apostel un Bröder, de in dat jüdische Land -weeren, dat ok de Heiden harn GOttes Wort annahmen. _Eph. 3, 1._ - -2. Un as Petrus rup keem na Jerusalem, streden mit em, de ut de -Beschniedung weeren. - -3. Un sproken: Du büst ingahn to de Männer, de Vörhut hebbt un hest mit -ehr eten. - -4. Petrus awer fung an un vertellte ehr dat een na enanner her un sprok: - -5. Ik weer in de Stadt Joppe in dat Gebäd un war entzückt un seeg en -Gesicht, nämlich, en Fatt dal fahren, as en grotes linnenes Laken mit -veer Ecken un dal laten vun den Himmel un keem bet to mi. - -6. Darin seeg ik un war gewahr un seeg veerfötige Tiere vun de Eer, un -wille Tiere, un Gewörm, un Vagels as se ünner den Himmel levt. - -7. Ik hörde awer en Stimm, de sprok to mi: Stah up, Petrus, schlacht un -itt! - -8. Ik awer sprok: O nee, HErr, denn dar is niemals wat Gemeenes oder -Unreines in mienen Mund gahn. _3. Mos. 11, 2._ - -9. Awer de Stimm antworde mi to en anner Mal vun den Himmel: Wat GOtt -rein makt hett, dat mak du nich gemeen. - -10. Dat gescheeg awer dreemal un war alles wedder rup na den Himmel -trocken. - -11. Un süh, vun de Stunn an stunn dree Männer vör dat Hus, wo ik in weer, -vun Cäsarea na mi schickt. - -12. De GEist awer sprok to mi, ik schull mit ehr gahn un nich twiefeln. -Dar keemen awer mit mi düsse söß Bröder un wi gungen na den Mann sien Hus -rin. - -13. Un he verkündigte uns, woans he sehn har enen Engel in sien Hus -stahn, de to em spraken har: Schick Männer na Joppe un lat förrern den -Simon, mit den Tonamen Petrus. - -14. De ward di Worde seggen, dörch weke du selig warst un dien ganzes -Hus. _Kap. 10, 6._ - -15. Indem ik awer anfung to reden, full de heilige GEist up se, eben so -as up uns to Anfang. _Kap. 2, 4. 10, 44._ - -16. Do dach ik an den HErrn Sien Wort, as He sä: Johannes hett mit Water -döfft, ji awer schüllt mit den heiligen GEist döfft warden. _Kap. 1, 5. -Matth. 3, 11._ - -17. So nu GOtt ehr glieken Gloven geven hett as ok uns, de do glöven doht -an den HErrn JEsum Christum wat för een weer ik, dat ik GOtt wehren kunn? - -18. Do se dat hören dä’n, schwegen se still un lavten GOtt un sproken: So -hett GOtt ok de Heiden Buße geven to dat Leven. - -19. De awer verstreut weern in de Dröfsal, de över Stephanus kamen weer, -gungen umher bet na Phönicien un Cypern un Antiochien un redeten dat Wort -to nüms as alleen to de Juden. _Kap. 8, 1._ - -20. Do weern awer etliche mank ehr, Lüd vun Cypern un Kyrene, de keemen -na Antiochien un redeten ok to de Griechen un predigten dat Evangelium -vun den HErrn JEsu. - -21. Un den HErrn Siene Hand weer mit ehr un en grote Tall wör glövig un -bekehr sik to den HErrn. _Kap. 2, 47._ - -22. Awer düsse Red vun ehr keem vör de Ohren vun de Gemeen to Jerusalem, -un se schickten Barnabas, dat he hengung bet na Antiochien. - -23. As düsse henkamen weer, un GOtt Siene Gnade sehn dä, war he vergnögt -un ermahnte se alle, dat se mit fasten Harten bi den HErrn blieven wullen. - -24. Denn he weer en frommen Mann, vull vun den heiligen GEist un vun -Gloven. Un dar war en grotes Volk den HErrn todahn. - -25. Barnabas awer trock ut na Tarsus, Saulus wedder to söken. - -26. Un do he em finnen dä, föhrte he em na Antiochien. Un se bleven bi -de Gemeen en ganzes Jahr un lehrden veel Volk; darum worden de Jünger in -Antiochien toeerst Christen heeten. _Gal. 2, 11._ - -27. In desülvigen Dagen keemen Propheten vun Jerusalem na Antiochien. -_Kap. 13, 1. 15, 32._ - -28. Un een mank ehr, mit Namen Agabus, stunn up un kündigte dörch -den GEist en grote düre Tied an, de do kamen schull över den ganzen -Eerdkreis, weke kamen dä ünner den Kaiser Claudius. _Kap. 21, 10._ - -29. Awer mank de Jünger beslöten jeder een, darna as he kunn, to schicken -en Unnerstüttung an de Bröder, de in Judäa wahnen dä’n. _Röm. 15, 26._ - -30. As se denn ok däden un schickten dat an de Öllsten dörch de Hand vun -Barnabas un Saul. _Kap. 12, 25._ - - -Dat 12. Kapitel. - -1. Um desülvige Tied lä de König Herodes de Hand an enige vun de Gemeen -um se to pienigen. - -2. He mak awer dod Jakobus, Johannes sienen Broder, mit dat Schwert. - -3. Un as he seeg, dat de Juden dat wol gefull, fohr he fort un fung -Petrus ok. Dat weern awer grad de Dag’ vun de söten Brode. - -4. As he em nu griepen dä, lä he em in dat Gefängniß, un överantworde em -veer veerdelen Kriegsknechts, em to bewahren, un dach, em na Ostern vör -dat Volk henrichten to laten. _Kap. 16, 24._ - -5. Un Petrus war twor in dat Gefangenhus behollen, awer de Gemeen bä ahn -Uphören för em to GOtt. - -6. Un as em Herodes wull henrichten laten, in desülvige Nacht slep Petrus -twischen twee Kriegsknechts, bunnen mit twee Keden, un de Wächters vör de -Döhr bewahrten dat Gefangenhus. - -7. Un süh, den HErrn Sien Engel keem darher un en Licht schien in dat -Lock, un he slog Petrus an de Siet un weck em up un sprok: Stah flink up! -Un de Keden fullen em vun siene Hann. - -8. Un de Engel sprok to em: Umgörte di un treck dien Schoh an. Un he dä -also. Un he sprok to em: Schmiet dienen Mantel um, un folg mi na! - -9. Un he gung rut un folgte em, un wuß nich, dat em wahrhaftig all düt -gescheeg dörch den Engel, sonnern em dücht, he seeg en Gesicht. - -10. Se gungen awer dörch de eerste un de annere Wacht un keemen an de -iserne Döhr, de na de Strat föhren deiht, de dä sik ehr vun sülvst up, un -se träden rut un gungen hen en Strat lang un alsbald scheede de Engel vun -em. _Kap. 16, 26._ - -11. Un do Petrus to sik sülvst keem, sprok he: Nu weet ik gewiß, dat de -HErr Sienen Engel schickt hett un mi rettet hett ut Herodes sien Hand un -vun dat Töven vun dat jüdische Volk. _Kap. 5, 19. 1. Mos. 19, 15. 16. Ps. -91, 11._ - -12. Un as he sik besinnen dä, keem he vör dat Hus, wat Maria, Johannes, -de mit den Tonamen Markus heten dä, sien Moder, hören dä, wo veele -tosamen weeren un bäden dä’n. _Kap. 15, 37._ - -13. As awer Petrus an de Döhr vun dat Dohr kloppen dä, trä en Magd rut to -horchen, mit Namen Rhode. - -14. Un as se Petrus sien Stimm erkennen dä, mak se dat Dohr nich up vör -Freud, leep awer rin un verkündigte ehr, dat Petrus vör dat Dohr stahn dä. - -15. Se awer sproken to ehr: Du büst unsinnig. Se awer bestunn darup, dat -dat so weer. Se sproken: Dat is sien Engel. _Luk. 24, 37._ - -16. Petrus awer klopp wedder an. As se awer updä’n, sehn se em un -verfehrten sik. - -17. Awer he winkte ehr mit de Hand, still to sien, un vertell ehr, woans -de HErr em har ut dat Gefangenhus föhrt, un sprok: Verkünniget dat -Jakobus un de Bröder, un gung rut un trock an enen annern Ort. - -18. As dat awer Dag war, weer nich wenig Bedrövnis mank de Kriegsknechts, -woans dat doch mit Petrus togahn weer. - -19. Herodes awer, as he em förrern leet un nich finnen dä, leet de -Wächters to Verantwordung trecken un se avföhren, un trock vun Judäa dal -na Cäsarea un har dar sien Wesen. - -20. Denn he gedach gegen de vun Tyrus un Sidon Krieg to föhren. Awer -se keemen eendrägtiglich to em un överredten den König sienen Kämmerer -Blastum un bäden um Freden, darum, dat ehre Länner sik ernähren mußten -vun den König sien Land. _1. Kön. 5, 9. 11. Ezech. 27, 17._ - -21. Awer up en bestimmten Dag trock Herodes dat königliche Kleed an, sett -sik up den Richtstohl un heel en Red to ehr. _Sir. 11, 4._ - -22. Dat Volk awer reep em to: Dat is GOtt Sien Stimm un nich en Minschen -sien. _Ezech. 28, 2._ - -23. Sogliek awer slog em den HErrn Sien Engel, darum, dat he nich den -HErrn de Ehr geven dä, un he war freten vun de Wörmer un gev den Geist -up. _Dan. 5, 20._ - -24. GOttes Wort awer wuß un vermehrte sik. _Kap. 6, 7. Jes. 55, 11._ - -25. Barnabas awer un Saulus keemen wedder na Jerusalem un as se ehre -Warke vollbrocht harn, neemen se mit sik Johannes, mit den Tonamen -Markus. _Kap. 11, 29. 15, 37._ - - -Dat 13. Kapitel. - -1. Do weern awer to Antiochien in de Gemeen Propheten un Lehrers, nemlich -Barnabas un Simon, un mit Tonam Niger, un Lucius vun Kyrene, un Manahen -mit Herodes, den Veerfürsten upwussen un Saulus. _Kap. 11, 27._ - -2. As se awer den HErrn deenen un fasten dä’n, sprok de heilige GEist: -Sonnert mi ut Barnabas un Saulus to dat Wark, darto ik se beropen hev. -_Kap. 9, 15._ - -3. Do fasteten se, un bä’n un lähn de Hann up se un leeten se gahn. _Kap. -14, 23. 6, 6._ - -4. Un as se utschickt weern vun den heiligen GEist keemen se na Seleucia -un vun dar up en Schip na Cypern. - -5. Un as se in de Stadt Salamin kamen dä’n verkünnigden se dat Wort -GOttes in de Juden ehr Scholen; se harrn awer ok Johannes to en Deener. - -6. Un as se de Insel dorchtrecken dä’n bet na de Stadt Paphos, funnen se -enen Toverer un falschen Propheten, de Bar-Jehu heeten dä. - -7. De weer bi Sergius Paulus, den Landvagt, en verständigen Mann, -desülvige reep to sik Barnabas un Saulus un söchte dat Wort GOttes to -hören. - -8. Do stunn gegen ehr de Hexenmeister Elymas (denn so ward sien Namen -översett) un söchte, dat he den Landvagt vun den Gloven avwennen wull. -_2. Mos. 7, 11. 2. Tim. 3, 8._ - -9. Saulus awer, de ok Paulus heeten deiht, vull vun den heiligen GEist, -keek em an, - -10. Un sprok: O, du Düwelskind, vull vun alle List un Bedrug un Fiend -vun alle Gerechtigkeit, du hörst nich up den HErrn Sienen rechten Weg to -verkehren; _5. Mos. 13, 13. Matth. 13, 38._ - -11. Un nu kiek, den HErrn Sien Hand kummt över di un du schast blind -sin un de Sünn en Tied lang nich sehn. Un vun de Stunn an full up em -Düsternis un Finsternis un gung umher un söch Lüd, de em an de Hand föhrn -kunnen. - -12. As de Landvagt de Geschichte sehn dä, glovte he un verwunnerte sik -över den HErrn Siene Lehr. - -13. As awer Paulus un de um em weern vun Paphos avfahren dä’n, keemen se -na Perge, in dat Land Pamphilien. Johannes awer gung vun ehr un trock -wedder na Jerusalem. - -14. Awer se trocken dörch dat Land Pergen un keemen na Antiochien, in dat -Land Pisidien, un gungen in de Scholen up den Sabbatdag un setten sik dal. - -15. Na de Lektion awer vun dat Gesetz un de Propheten schickten de -Böversten vun de Schol to ehr un leeten ehr seggen: Leeve Bröder, wöllt -ji wat reden un dat Volk vermahnen, so seggt dat an. _Kap. 15, 21._ - -16. Do stunn Paulus up un wink mit de Hand un sprok: Ji Männer vun -Israel, un de ji GOtt fürchten doht, hört to. - -17. De GOtt vun düt Volk hett uterwählt unse Vadders un grot makt unse -Volk as se Fremdlinge weern in dat Land Egypten un mit enen hogen Arm -föhrte He se ut datsülvige Land. _2. Mos. 12, 37-41._ - -18. Un bi veertig Jahr lang duldete He ehre Wies’ in de Wüstenie. _2. -Mos. 16, 2. 35. 5. Mos. 14, 34._ - -19. Un roddete ut söben Völker in dat Land Canaan, un deelte jene Länner -mank ehr na dat Lot. _5. Mos. 6, 1. Joh. 14, 2._ - -20. Darna gev He ehr Richter, bi veer hunnert un föftig Jahr lang, bet up -den Propheten Samuel. _Richt. 2, 16. 3, 9._ - -21. Un vun dar av an begehrten se enen König, un GOtt gev ehr Saul, Kis -sienen Söhn, enen Mann ut Benjamin sien Geschlecht, veertig Jahr lang. -_1. Sam. 10, 21._ - -22. Un as He densülvigen weg dä, richt He up över se David ton König, vun -weken He tügen dä: »Ik hev funnen David, Jesse sienen Söhn, enen Mann na -Mienen Harten, de schall dohn all Mienen Willen.« _1. Sam. 16, 12. 13._ - -23. Ut den sienen Samen hett GOtt, as He verheeten hett, tügt JEsum, dat -Volk Israel to enen HEiland. _Joh. 11, 1. Matth. 1, 6. Luk. 1, 27._ - -24. As denn Johannes tovör dat Volk Israel predigen dä de Döp vun de -Buße, ehr denn He uptreden dä. _Matth. 3, 1._ - -25. As awer Johannes sienen Lop vollenden dä, sprok he: Ik bün de nich, -för den ji mi hollen doht, awer süh, He kummt na mi, den ik nich würdig -bün, dat ik Em de Schoh vun Siene Föt avlösen doh. _Joh. 1, 20. Mark. 1, -7. Luk. 3, 16._ - -26. Ji Männer, leeve Bröder, ji Kinner vun Abraham sien Geschlecht un -de mank jug GOtt fürchten doht, jug is dat Wort vun dat Heil toschickt. -_Röm. 1, 16._ - -27. Denn de to Jerusalem wahnen doht un ehre Öbbersten wie se düssen nich -kennen doht, noch de Propheten ehre Stimm (weke up alle Sabbate lest -warden), hebbt se desülvigen mit ehre Urdehle erfüllt. _Kap. 3, 17. Joh. -16, 3._ - -28. Un obgliek se keene Ursak an Em finnen kunnen Em hentorichten, bäden -se doch Pilatus, Em dod to maken. _Matth. 27, 22. 23. Mark. 15, 12. 14. -Luk. 23, 23. Joh. 19, 6._ - -29. Un as se alles vullbrocht harn, wat vun Em schreben is, neemen se Em -vun dat Holt un läden Em in en Grav. _Matth. 27, 59._ - -30. Awer GOtt hett Em uperweckt vun de Doden. _Kap. 3, 15. Mark. 16, 6._ - -31. Un He leet Sik sehn veele Dage vör de, weke mit Em vun Galiläa na -Jerusalem rup trocken weern, weke sünd Siene Tügen an dat Volk. _Joh. 20, -19. 25._ - -32. Un wi verkündigt jug ok de Tosag, de to unse Vadders geschehn is, _1. -Mos. 3, 15. Kap. 12, 3._ - -33. Dat GOtt desülvige uns, ehre Kinner, erfüllt hett darin, dat He JEsum -upweckt hett, as denn in den tweeten Psalm schreben steiht: Du büst Mien -Söhn, hüt hev Ik Di tüget! _Ps. 2, 7._ - -34. Dat He Em awer hett vun de Doden uperweckt, dat He nu nich mehr -verwesen schall, sprickt He also: Ik will jug de Gnad, de Ik David -toseggt, trulich hollen. _Jes. 55, 3._ - -35. Darum sprickt He ok an eenen annern Ort: Du warst dat nich togeven, -dat Dien Hillige de Verwesung sehn deiht. _Kap. 2, 27. Ps. 16, 10._ - -36. Denn David, as he to sien Tied GOttes Willen deent har, is he -inschlapen un to siene Vadders dahn un hett de Verwesung sehn. - -37. De awer, den GOtt uperweckt hett, de hett de Verwesung nich sehn. - -38. So si dat jug nu kund, leeve Bröder, dat jug verkündigt ward -Vergevung vun de Sünnen dörch düssen un vun all dat, darin ji nich kunnt -dörch Moses sien Gesetz gerecht warden. _Luk. 24, 47._ - -39. Wer awer an düssen gloven deiht, de is gerecht. _Jes. 53, 6. 11._ - -40. Seht blot to, dat nich över jug kamen deiht, wat in de Propheten -seggt is: _Hab. 1, 5._ - -41. Seht, ji Verächters, un verwunnert jug un wardet tonich; denn Ik -doh en Wark to jug Tieden, wat ji nich gloven ward, so jug Jemand dat -vertellen ward. - -42. As awer de Juden ut de Schol ut eenanner gahn dä’n, bäden de Heiden -dat se ehr an den nächsten Sabbat de Worde seggen schulln. - -43. Un as de Gemeen vun de Schol ut eenanner gahn dä, folgten Paulus un -Barnabas na veele Juden un gottesfürchtige Judengenossen. Se awer sän -ehr, un vermahnten se, dat se blieven schulln in GOttes Gnad. _Kap. 11, -23. 14, 22._ - -44. Den annern Sabbat awer keem bina de ganze Stadt tosamen, dat Wort -GOttes to hören. - -45. As awer de Juden dat Volk sehn dä’n warn se vull Need un -weddersproken dat, wat vun Paulus seggt weer, se weddersproken, ja -lästerten. - -46. Paulus awer un Barnabas sproken fri un apenbar: Jug muß toeerst dat -Wort GOttes seggt warrn, nu ji dat awer vun jug stöten doht un jug nich -weert hollen doht för dat ewige Leven, so wendt wi uns um to de Heiden. -_Matth. 10, 6. Luk. 7, 30._ - -47. Denn also hett uns de HErr gebaden: »Ik hev di de Heiden to en Licht -sett dat du dat Heil sien schast bet an dat Enn vun de Eer.« _Jes. 42, 6. -49, 6. 60, 3. Luk. 2, 32._ - -48. Do dat awer de Heiden hören dä’n, warn se froh, un priesen dat Wort -vun den HErrn un warn glövig, so veele as vun ehr to dat ewige Leven -verordnet weern. _Röm. 8, 29._ - -49. Un dat Wort vun den HErrn war utbredet in de ganze Gegend. - -50. Awer de Juden bewogen de andächtigen un ehrbaren Fruen un de -Öbbersten vun de Stadt un brochten en Verfolgung över Paulus un Barnabas -to Stann un störren se ut ehre Grenzen rut. - -51. Se awer schürrten den Stoff vun ehre Föt över se un keemen na -Ikonien. _Kap. 18, 6. Matth. 10, 14._ - -52. De Jünger awer warn vull vun Freud un vull heiligen GEist. - - -Dat 14. Kapitel. - -1. Dat gescheeg awer to Ikonien, dat se tosamen keemen un predigten in de -Juden ehr Schol also dat en grote Tal vun Juden un Griechen glövig wörden. - -2. Awer de unglövigen Juden erweckten un regten de Heiden up un makten se -wüthend gegen de Bröder. - -3. So heelen se sik en lange Tied up un lehrden fri in den HErrn un de -HErr gev dat Wort vun Siene Gnad Tügnis, indem dat He Teken un Wunner -geschehn leet dörch ehre Hand. _Kap. 19, 11._ - -4. De Gemeen awer vun de Stadt deelde sik. Etliche heelen dat mit de -Juden un etliche mit de Apostels. - -5. As awer en Storm upstiegen dä vun de Heiden un de Juden un ehre -Öbbersten, um se to schimpen un to steenigen, _2. Tim. 3, 11._ - -6. Kregen se dat to weten un gungen weg na de Städe vun dat Land -Lykaonien, na Lystra un Derbe un in de Gegend umher; - -7. Un predigten dar dat Evangelium. _Kap. 11, 10._ - -8. Un dar weer en Mann in Lystra, de muß sitten, denn he har keen Kraft -in de Been un weer lahm vun Moderliev an, de noch nümmer gahn har. - -9. De hörte Paulus reden. Un as he em anseeg un marken dä, dat he glöv em -kunn hulpen warrn, _Matth. 9, 28._ - -10. Sprok he mit lude Stimm: Stah grad up dien Föt! Un he sprung up un -gung umher. _Kap. 3, 6. Jes. 35, 6._ - -11. Do awer dat Volk sehn dä, wat Paulus dahn har, leeten se ehre Stimm -hören un sproken up lykaonisch: De Götter sünd de Minschen liek worden un -to uns dal kamen. _Kap. 28, 6._ - -12. Un se nennten Barnabas Jupiter un Paulus Merkurius, dewiel he dat -Wort föhren dä. - -13. De Preester awer vun den Jupitertempel, de vör ehre Stadt weer, broch -Ossen un Kränz vör dat Dohr, un wull opfern mit dat Volk. - -14. As dat de Apostel Barnabas un Paulus hören dä’n, reeten se ehre -Kleder intwei un sprungen mank dat Volk, schreegen _4. Mos. 14, 6._ - -15. Un sproken: Ji Männer, wat makt ji dar? Wi sünd ok starvliche -Minschen gliek as ji, un predigen jug dat Evangelium, dat ji jug bekehren -schüllt vun düsse falschen Götter to den lebendigen GOtt, weke makt hett -Himmel un Eer un dat Meer un alles wat darin is. _Kap. 10, 16. 4, 24. Ps. -146, 6. Offenb. 14, 7._ - -16. In ole Tieden hett He laten alle Heiden ehre egene Wege gahn. _Kap. -17, 30. Ps. 81, 13._ - -17. Un He hett Sik twor sülvst nich unbetüget laten, hett uns veel Godes -dahn un vun den Himmel Regen un fruchtbare Tieden geven, unsere Harten -erfüllt mit Spies un Freud. _Ps. 147, 8. Jer. 5, 24._ - -18. Un as se dat seggen dä’n, stillten se kum dat Volk, dat se ehr nich -opfern dä’n. - -19. Do keemen awer Juden hen vun Antiochien un Ikonien un överredeten dat -Volk un steenigten Paulus un schlepten em to de Stadt rut un meenten, he -weer dod. _2. Cor. 11, 25. 2. Tim. 3, 11._ - -20. As em awer de Jüngers umringen dä’n, stunn he up un gung in de Stadt. -Un up den annern Dag gung he rut mit Barnabas na Derbe. - -21. Un predigten in desülvige Stadt dat Evangelium un unnerwiesten veele -un trocken wedder na Lystra un Ikonien un Antiochien, - -22. Stärkten de Jünger ehre Seelen un ermahnten se, dat se in den Gloven -blieven dä’n un dat wi dörch veele Bedrövnis möten in GOttes Riek ingahn. -_Matth. 10, 38._ - -23. Un se erwählten ehr hier un dar Öbbersten in de Gemeenen, bäden un -fasteten un befohlen se den HErrn, an den se glövig worden weern. _Kap. -6, 6._ - -24. Un trocken dörch Pisidien un keemen in Pamphylien. - -25. Un redeten dat Wort in Perge un trocken dal na Attalien. - -26. Un vun dar föhren se to Schip na Antiochien vun wo se utschickt weern -dörch GOtt Siene Gnad, to dat Wark dat se utrichtet harn. _Kap. 13, 1. 2._ - -27. As se dar awer kamen dä’n, versammelten se de Gemeen un verkündigten -wo veel GOtt mit ehr dahn har un woans He de Heiden har de Döhr vun den -Gloven updahn. _Kap. 15, 4. 1. Cor. 16, 9._ - -28. Se harn awer ehr Wesen dar nich ene kleene Tied bi de Jüngers. - - -Dat 15. Kapitel. - -1. Un etliche keemen dal vun Judäa un lehrden de Bröder: Wenn ji jug -nich beschnieden laten doht na Moses siene Wies’, so könnt ji nich selig -warden. _Gal. 5, 2._ - -2. As nu en grote Upregung entstahn dä un Paulus un Barnabas en groten -Striet mit ehr harn, befohlen se, dat Paulus un Barnabas un etliche -annere mank ehr rup trecken schulln na Jerusalem to de Apostels un -Öllsten wegen düsse Frag. _Kap. 11, 30._ - -3. Un se warn vun de Gemeen geleitet un trocken dörch Phönicien un -Samarien un vertellten de Heiden ehren Wandel un maken alle Bröder grote -Freude. - -4. As se awer henkeemen na Jerusalem, worden se upnahmen vun de Gemeen un -vun de Apostel un vun de Öllsten. Un se verkündigten, woveel GOtt mit ehr -dahn har. _Kap. 14, 27._ - -5. Do träden up etliche vun de Pharisäer ehr Sekte, de glövig worden -weern un sproken: Man mutt se beschnieden un ehr befehlen to hollen Moses -sien Gesetz. - -6. Awer de Apostels un de Öllsten keemen tosamen um düsse Red to -verhanneln. - -7. Do man sik awer lang hen un her streden har, stunn Petrus up un sprok: -Ji Männer, leeven Bröder, ji weet, dat GOtt lang vör düsse Tied mank -uns mi utwählt hett, dat dörch mienen Mund de Heiden dat Wort vun dat -Evangelium hören un gloven schullen. - -8. Un GOtt, de Hartenkenner, tügte över se un gev ehr den heiligen GEist -grad ebenso as uns. _Ps. 7, 10._ - -9. Un mak keenen Unnerscheed twischen uns un ehr un mak ehre Harten dörch -den Gloven rein. _Kap. 10, 34._ - -10. Wat versökt ji denn nu GOtt un leggt dat Joch up de Jünger ehren -Hals, dat weder unsere Vaders noch wi hebbt drägen kunnt? _Matth. 23, 4._ - -11. Sonnern wi gloven, dörch den HErrn JEsum Christum Siene Gnad selig to -warden gliekerwies as se ok. _Eph. 2, 4. 8._ - -12. Do schweeg de ganze Hupen still un hörten Paulus un Barnabas an, de -do vertellen dä’n, wat för grote Teken un Wunner GOtt dörch se dahn har -mank de Heiden. _Kap. 11, 18._ - -13. Darna as se still schweegen, antworde Jakobus un sprok: Ji Männer, -leeven Bröder, hört mi to. - -14. Simon hett vertellt woans GOtt toeerst heimsöcht hett un annahmen en -Volk ut de Heiden to Sienen Namen. _Kap. 10, 44._ - -15. Un dat stimmt mit de Propheten ehre Reden, as schreben steiht: - -16. Darna will ik wedderkamen un will wedder buen David siene Hütt, de -verfallen is un ehre Löcker will ik wedder tomaken un will se uprichten; -_Amos. 9, 11._ - -17. Up dat, wat dar över is vun de Minschen, na den HErrn fragen schall, -darto alle Heiden, över weke Mien Namen nennt is, sprickt de HErr, de dat -alles deiht. - -18. GOtt sünd alle Siene Warke bewußt vun de Welt her. - -19. Darum beschlut ik, dat man de, so ut de Heiden to GOtt sik bekehren -dohn, nich Unruh maken schall; - -20. Sonnern dat ehr schreben ward, dat se sik enthollen vun de -Unreinigkeit, de Avgötterie, vun Horerie un vun dat Erstickte un vun dat -Blot. _3. Mos. 3, 17._ - -21. Denn Moses hett siet langer Tied in alle Städe son Lüd, de Em -predigen dohn, un he ward alle Sabbatdage in de Scholen lest. _Kap. 13, -15._ - -22. Un dat düch got de Apostel un de Öllsten, mit de ganze Gemeen, ut ehr -Männer to erwählen un to schicken na Antiochien mit Paulus un Barnabas un -Silas, weke Männer Lehrer weeren mank de Bröder. - -23. Un se geven en Schrift in ehre Hand, de heet also: Wi, de Apostel un -Öllsten un Bröder, wünschen Heil de Bröder ut de Heiden, de to Antiochien -un Syrien un Cilicien sünd. - -24. Dewiel wi dat hört hebbt, dat etliche vun de Unsern sünd utgahn -un hebbt jug mit Lehren irre makt un jug Seelen bekümmert un seggt: -Ji schüllt jug beschnieden laten un dat Gesetz hollen, weke wi nicks -befahlen hebbt. _Kap. 20, 30. Gal. 2, 4._ - -25. Hett uns dat got dücht, as wi eendrächlich versammelt weern, Männer -to erwählen un to jug to schicken mit unse leevsten Bröder Barnabas un -Paulus, - -26. Weke Minschen ehre Seelen hebbt hengeven för unsern HErrn JEsum -Christum Sienen Namen. - -27. So hebbt wi mit se schickt Judas un Silas, weke ok mit Worden -datsülvige jug verkündigen warden. - -28. Denn dat gefallt den heiligen GEist un uns, jug keene Beschwerung -mehr uptoleggen, as alleen düsse nothwendigen Stücke, - -29. Dat ji jug enthollen schüllt vun de Götzenopfer un vun dat Blot un -vun dat Erstickte un vun Horerie; wenn ji jug vun düt enthollen doht, -doht ji Recht. Un nu levt wol! - -30. As düsse afferdigt weeren, keemen se na Antiochien un versammelten de -Gemeen un överantworten den Breef. - -31. As se den lesen dän, warn se froh över den Trost. _Kap. 13, 48._ - -32. Judas awer un Silas, de ok Propheten weeren, ermahnten de Bröder mit -veele Reden un stärkten se. _Kap. 11, 27. 13, 1._ - -33. Un as se en Tied lang sik dar uphollen harn, warn se vun de Bröder -mit Freden afferdigt an de Apostel. - -34. Dat gefull awer Silas, dat he dar blieven dä. - -35. Paulus awer un Barnabas harn ehr Wesen in Antiochien, lehrten un -predigten mit veele Annere den HErrn Sin Wort. - -36. Na etliche Dag awer sprok Paulus to Barnabas: Lat uns nu wedder -uttrecken un unse Bröder besöken dörch alle Städe, in de wi den HErrn Sin -Wort verkündigt hebbt, woans se sik hollen doht. - -37. Barnabas awer gev den Rat, dat se mit sik nehmen schullen Johannes, -mit den Tonamen Markus. - -38. Paulus awer heel dat nich för billig, dat se so enen Mann mit sik -nehmen dä’n, de vun ehr weken weer in Pamphylien un weer nich mit ehr -trocken to dat Wark. _Kap. 13, 13._ - -39. Un se keemen hart tosamen, so dat se vun enanner trocken un Barnabas -to sik neem Markus un fohr mit em to Schip na Cypern. - -40. Paulus awer wählte Silas un trock hen, GOtt Sin Gnad befahlen vun de -Bröder. - -41. He trock awer dörch Syrien un Cilicien un stärkte de Gemeen. - - -Dat 16. Kapitel. - -1. He keem awer na Derbe un Lystra un süh, en Jünger weer dar, mit Namen -Timotheus, en jüdische Fru ehr Söhn, de weer glövig, awer sin Vader weer -en Grieche. _Kap. 19, 22._ - -2. De har en goden Rop bi de Bröder mank de Lystraner un in Ikonien. -_Kap. 6, 3. 10, 22._ - -3. Düssen wull Paulus mit sik trecken laten, un neem un beschned em um de -Juden willen, de an densülvigen Ort wahnen dä’n, denn se wussen alle, dat -sin Vader en Grieche west weer. - -4. As se awer dörch de Städe trecken dän överantworten se ehr, to hollen -den Spruch, de vun de Aposteln un de Öllsten in Jerusalem beslaten weer. -_Kap. 15, 20. 29._ - -5. Dar warn de Gemeenen in den Gloven fast makt un neemen däglich to an -Tall. - -6. As se awer dörch Phrygien un dat Land Galatien trecken dä’n, war ehr -wehrt vun den heiligen GEist, to reden dat Wort in Asien. _Kap. 18, 23._ - -7. As se awer keemen in Mysien, versöchten se dörch Bithynien to reisen; -un de GEist leet ehr dat nich to. - -8. As se awer vör Mysien vörbi trecken dän, keemen se hendal na Troas. -_Kap. 20, 6. 2. Cor. 2, 12. 2. Tim. 4, 13._ - -9. Un Paulus seeg en Gesicht in de Nacht, dat weer en Mann ut Macedonien, -de stunn un bä em un sprok: Kumm dal na Macedonien un help uns. - -10. As he awer dat Gesicht sehn har, do söchten wi alsbald to reisen na -Macedonien, säker, dat uns de HErr darhen beropen har, ehr dat Evangelium -to predigen. - -11. Do fohren wi ut vun Troas un in graden Lop keemen wi na Samothracien, -den annern Dag na Neapolis. - -12. Un vun dar na Philippi, wat de Hauptstadt is vun dat Land Macedonien -un en Friestadt. Wi heeln uns awer in düsse Stadt etliche Dage up. - -13. An den Sabbatdag gungen se rut vör de Stadt an dat Water, wo man -pleggt to bäden, un setten sik un redten to de Fruens, de dar tosamen -keemen. - -14. Un en gottesfürchtige Fru mit Namen Lydia, en Purpurkrämersch ut de -Thyatirer ehre Stadt, hörte to, de dä de HErr dat Hart up, dat se darup -Acht har, wat Paulus redt har. _Luk. 24, 45._ - -15. As se awer un ehr Hus döfft war, vermahnte se uns un sprok: So ji mi -darvör hollen doht, dat ik glövig bün an den HErrn, so kamt in min Hus un -blievt dar. Un se dwung uns. _1. Mos. 18, 3._ - -16. Dat gescheeg awer, as wi to dat Gebed gahn dä’n, dat uns en Deern -entgegen kamen dä, de har en Wahrsagergeist, un brocht ehren Herren -veelen Gewinn mit Wahrseggen. - -17. Desülvige folgte uns allerwärts, Paulus un uns, schreeg un sprok: -Düsse Minschen sünd GOtt den Allerhöchsten Sine Knechts, de jug den Weg -to de Seligkeit verkündigen doht. _Mark. 1, 24. 34._ - -18. Düt dä se mennigen Dag. Paulus awer dä dat weh un he dreih sik um un -sprok to den Geist: Ik befehl di in JEsus Christus Sinen Namen, dat du -vun ehr utfahren deihst. Un he fahr ut to desülvige Stunn. _Mark. 16, 17._ - -19. As awer ehre Herrschaft sehn dä, dat de Hoffnung up ehren Gewinn -utfahrt weer, neemen se Paulus un Silas, trocken se up den Markt vör de -Öbbersten, - -20. Un föhrten se to de Hauptlüd un sproken: Düsse Minschen maken unse -Stadt wirr un sünd Juden; _Kap. 17, 6. 1. Kön. 18, 17._ - -21. Un verkündigt en Wies’, de sik för uns nich schickt antonehmen, noch -darna to dohn, wiel wi Römer sünd. - -22. Un dat Volk war upwiegelt gegen se un de Hauptlüd leeten ehr de -Kleder afrieten un heeten se utpietschen. _2. Cor. 11, 25. Phil. 1, 30. -1. Thess. 2, 2._ - -23. Un as se se düchtig utpietscht harn, schmeeten se se in dat -Gefangenhus un befohlen den Stockmeister dat he se got bewahren dä. - -24. De neem düt Gebot an un schmeet se in dat binnerste Gefängnis un lä -ehre Föt in den Stock. - -25. Um Middernacht awer bäden Paulus un Silas un lavten GOtt, un de -Gefangenen hörten se. _Kap. 4, 31. 5, 41._ - -26. Un nich lang darna war en grot Eerdbeben, so dat de Grund vun dat -Gefangenhus sik bewegen dä. Un vun de Stunn an warn alle Döhren updahn un -all ehr Bande los. - -27. As awer de Stockmeister ut den Slap fohr un seeg de Döhren vun dat -Gefangenhus updahn, trock he dat Schwert un wull sik sülvst dod maken, -denn he dach, de Gefangenen weern weglopen. - -28. Paulus awer reep lut un sprok: Doh di nicks to leed, denn wi sünd -alle hier. - -29. He förrer awer en Licht un sprung rin un fung an to bevern un full -Paulus un Silas to Föten. - -30. Un föhr se rut un sprok: Leeve Herren, wat schall ik dohn, dat ik -selig warr? _Luk. 3, 10._ - -31. Se sproken: Glov an den HErrn JEsum Christum, so warst du un din Hus -selig. _Joh. 3, 16._ - -32. Un sän em dat Wort vun den HErrn un alle, de in sin Hus weeren. - -33. Un he neem se to sik in desülvige Stunn vun de Nacht un wusch ehr de -Stremen af; un he leet sik döpen un ebenso all de Sienigen. - -34. Un föhr se in sin Hus un spieste un freute sik mit sin ganzes Hus, -dat he an GOtt glövig worden weer. _Luk. 5, 29._ - -35. Un as dat Dag war, schickten de Hauptlüd Stadtdeeners hen un sproken: -Lat de Minschen gahn! - -36. Un de Stockmeister verkündigt düsse Red Paulus: De Hauptlüd hebbt -herschickt, dat ji los sin schüllt. Nu treckt ut un gaht hen mit Freden. - -37. Paulus awer sprok to ehr: Se hebbt uns, de wi doch Römer sünd, ohne -Recht un Urdeel öffentlich utpietscht un in dat Gefangenhus schmeeten un -schulln uns nu heemlich rutstöten? Nich also, sonnern lat se sülvst kamen -un uns rutföhren. _Kap. 22, 25._ - -38. De Stadtdeeners verkündigten düsse Worde de Hauptlüd, un de warn -bang, as se hören dä’n, dat se Römer weeren. - -39. Un keemen un vermahnten se un föhrten se rut un bän se, dat se -uttrocken ut de Stadt. _Matth. 8, 34._ - -40. Do gungen se ut dat Gefangenhus un gungen na Lydia hen. Un as se de -Bröder sehn un tröstet harn, trocken se ut. - - -Dat 17. Kapitel. - -1. As se awer dörch Amphipolis un Appolonia reisen dä’n, keemen se na -Tessalonich, dar weer en Judenschol. _1. Thess. 2, 2._ - -2. So as Paulus dat gewohnt weer, gung he to ehr rin un redete mit ehr up -dree Sabbate ut de Schrift. - -3. Mak ehr desülvige apenbar un lä ehr dat ut, dat Christus muß lieden -un upstahn vun de Doden un dat düsse JEsus, den ik (sprok he), jug -verkündigen do, is de Christ. _Luk. 24, 27. 45._ - -4. Un etliche mank ehr fullen em to un gesellten sik to Paulus un Silas, -ok en grote Hupen vun gottesfürchtigen Griechen, darto nich wenige vun de -vörnehmsten Fruens. _v. 17. Kap. 28, 24._ - -5. Awer de eegensinnigen Juden weeren neidisch un neemen to sik etliche -schlechte Kerls vun dat Pöbelvolk, maken en Rotte, un richten enen Uplop -in de Stadt an un keemen vör Jason sin Hus un söchten se herrut to föhren -vör dat gemeene Volk. - -6. Do se ehr awer nich finnen dä’n, schleepten se Jason un etliche vun de -Bröder vör de Böversten vun de Stadt un schreegen: Düsse, de den ganzen -Weltkreis upregen doht, sünd hier ok her kamen. _Kap. 16, 20. 1. Kön. 18, -17._ - -7. De beharbargt Jason, un düsse alle handelt gegen den Kaiser sin Gebot, -seggt, en anner si de König, nämlich JEsus. _Luk. 23, 2._ - -8. Se bröchten awer dat Volk in Uprohr un de Böversten vun de Stadt, de -dat hören dä’n. - -9. Un dar se Verantwortung vun Jason un de annern kregen harn, leeten se -se los. - -10. De Bröder awer schickten alsobald Paulus un Silas weg in de Nacht, na -Beröam. As se dar kamen dä’n, gungen se in de Judenschol. - -11. Denn düsse Juden harn en beter Gemöth as de to Thessalonich un neemen -dat Wort up, ganz willig un forschten däglich in de Schrift, ob sik dat -so verhollen dä. _Jes. 34, 16. Luk. 16, 29. Joh. 5, 39._ - -12. So glovten nu veele mank ehr un ok nich wenige vun de griechischen -ehrbaren Fruens un Mannslüd. - -13. As awer de Juden to Thessalonich hörn dä’n, dat ok to Beröa dat Wort -GOttes vun Paulus verkündigt war, keemen se un regten dar ok dat Volk up. - -14. Awer dar schickten de Bröder Paulus alsbald weg, dat he bet an dat -Meer gung; Silas awer un Timotheus bleven dar. _Kap. 16, 1._ - -15. De awer Paulus begleiten dä’n, brochten em bet na Athen. Un as se -Order kregen an Silas un Timotheus, dat se ok bald to em kamen schulln, -trocken se hen. - -16. As awer Paulus to Athen up ehr töven dä, war he in sin Geist gewaldig -daröver upbröcht, dat he sehn dä, dat de Stadt so ganz afgöttisch weer. -_1. Thess. 3, 1._ - -17. Un he redete to de Juden un to de Gottesfürchtigen in de Schol, ok -up den Markt, alle Dage to de, so sik hento funnen. - -18. Etliche awer vun de Gelehrten de Epikurer un Stoiker heeten dä’n, -streden sik mit em. Un etliche sproken: Wat will düsse Saatkrai seggen? -Etliche awer: Dat lett ja, as wull he nie Götter verkündigen. Dat mak, -dat he ehr dat Evangelium vun JEsu un vun de Uperstahung verkündigt har. -_1. Cor. 4, 12._ - -19. Se neemen em awer un föhrten em up den Richtplatz un sproken: Könnt -wi ok erfahren, wat dat för en nie Lehr is, de du lehrn deihst? - -20. Denn du bringst wat Nies vör unse Ohren, so wulln wi gern weten, wat -dat wesen deiht. - -21. De Athener awer alle, ok de Utlänners un Gäste, dachten an nicks -anners, as wat nies to seggen oder to hören. - -22. Paulus awer stunn midden up den Richtplatz un sprok: Ji Männer vun -Athen: ik seh, dat ji in alle Stücken sehr gottsfürchtig wesen doht. - -23. Denn ik bün hier dörchgahn un hef sehn jug Gottesdeenste un funn -eenen Altar, up den weer schreben: »För den unbekannten GOtt!« Nu -verkündige ik jug densülvigen, den ji ahn dat to weten, Gottesdeenst doht. - -24. GOtt, de de Welt makt hett, un alles wat darin is, dewiel He en HErr -is vun den Himmel un de Eer, wahnt nich in Tempel de mit de Hann makt -sünd. _Kap. 7, 48._ - -25. He ward ok nich mit Minschenhann plegt, as ob He jemand nödig har, -dar He sülvst jedermann Leven un Athem un alles geven deiht. _Ps. 50, 8._ - -26. Un He hett makt, dat vun een Blot alle Minschengeschlechter sünd, de -up den ganzen Eerdboden wahnen doht un hett en Maal sett, as He dat tovör -utsehn hett, wo lang un breet se wahnen schulln. _5. Mos. 32, 8._ - -27. Dat se den HErrn söken schulln, ob se Em doch föhlen un finnen mögen. -Un twar is He nich wiet vun Jedereen mank uns. _Jes. 55, 6._ - -28. Denn in Em levt, webt un sünd wi, as ok etliche Dichters bi jug seggt -hebbt: Wi sünd vun Sin Geschlecht. - -29. So wi denn nu vun göttlich Geschlecht sünd, schülln wi nich meenen, -de GOttheit si gliek de goldenen, sülvernen oder steenernen Biller, dörch -minschliche Gedanken makt. _Jes. 46, 5._ - -30. Un GOtt hett twar de Tied vun de Unwissenheit bether översehn, nu -awer gebütt He alle Minschen an alle Enden Buße to dohn. _Kap. 14, 16. -Luk. 24, 47._ - -31. Darum, dat He en Dag sett hett up den He richten will den Eerdkreis -mit Gerechtigkeit dörch enen Mann, in den He dat beslaten hett un -Jedereen vörhollt den Gloven, indem He Em hett vun de Doden uperweckt. -_Röm. 14, 10. Apost. 3, 15._ - -32. As se hören dä’n de Uperstahung vun de Doden, do harn weke ehren -Spott, weke awer sproken: Wi wöllt di darvun en anner Mal wieder hören. -_1. Cor. 1, 23._ - -33. Also gung Paulus vun ehr. - -34. Weke Männer awer hungen em an un warn glövig, mank düsse weer -Dionysius, een ut den Rat, un en Fru, mit Namen Damaris, un etliche -annere mit ehr. - - -Dat 18. Kapitel. - -1. Darna gung Paulus vun Athen un keem na Korinth. - -2. Un funn dar en Juden, mit Namen Aquila, de Geburt na ut Pontos, de -körtlich ut Welschland kamen weer, samt siene Fru, Priscilla (darum, wiel -de Kaiser Claudius gebaden har, dat alle Juden ut Rom gahn schulln). -_Röm. 16, 3._ - -3. Na densülvigen gung he rin, un dewiel he datsülvige Handwark har, -bleev he bi ehr un arbeidte. Se weeren awer vun Handwark Teppichmakers. -_1. Cor. 4, 12._ - -4. Un he lehrde in de Schol up alle Sabbate un överred beide, Juden un -Griechen. - -5. As awer Silas un Timotheus ut Macedonien kamen dä’n, drängte Paulus de -GEist, de Juden to betügen, dat JEsus de Christ is. _Kap. 17, 14. 15._ - -6. As se awer wedderstreven un lästern dä’n, schürr he sien Kleder ut un -sprok to ehr: Jug Blot si över jug’n Kopp, ik gah nun nu af an blot to de -Heiden. _Kap. 13, 51. Matth. 10, 14._ - -7. Un mak sik vun dar un keem in Enen sin Hus, de Just heeten dä un -gottesfürchtig weer un den sin Hus dicht bi de Schol weer. - -8. Crispus awer, de Böverste vun de Schol glovte an den HErrn mit sin -ganzes Hus; un veele Korinther, de anhören dä’n, warn glövig un leeten -sik döpen. - -9. De HErr sprok awer dörch en Gesicht in de Nacht to Paulus: Wes’ nich -bang, sonnern red un si nich still! _1. Cor. 2, 3._ - -10. Denn Ik bün mit di, un nüms schall sik unnerstahn, di Schaden to -dohn, denn Ik hef en grotes Volk in düsse Stadt. _Jes. 41, 10. Jer. 1, -18. Hohel. 2, 23. Joh. 10, 16._ - -11. He blev dar en Jahr un söß Monat un lehrte se dat Wort GOttes. - -12. As awer Gallion Landvogt weer in Achaja, makten de Juden -eendrächdiglich Uprohr gegen Paulus un föhrten em vör den Richtstohl. - -13. Un sproken: Düsse överredt de Lüd, GOtt to deenen gegen dat Gesetz. - -14. As awer Paulus den Mund updohn wull, sprok Gallion to de Juden: Wenn -dat sik um en Verbreken oder um en Frevel handeln dä, so war ik jug -billig anhörn. _Kap. 25, 11._ - -15. Dewiel dat awer en Frag is vun de Lehr, un vun dat Wort un vun dat -Gesetz mank jug, so seht ji sülvst to, ik gedenk nich Richter daröver to -sin. _Matth. 27, 24. Joh. 18, 31._ - -16. Un dreev se vun den Richtstohl. - -17. Do greepen all de Griechen Sosthenes, den Böversten vun de Schol, un -schlogen em vör den Richtstohl un Gallion neem sik dat nich an. _1. Cor. -1, 1._ - -18. Paulus awer bleev noch lang dar, darna mak he sinen Afscheed mit de -Bröder un wull na Syrien schepen un mit em Priscilla un Aquila un he -beschor sin Kopp to Kenchrea, denn he har en Gelövnis. _Kap. 21, 4. 4. -Mos. 6, 9. 18._ - -19. Un keem dal na Ephesus un leet se dar. He awer gung in de Schol un -sprok mit de Juden. - -20. Se bäden em awer, dat he noch längere Tied bi ehr bliven dä. Un he -wull dat nich; - -21. Sonnern neem Afscheed vun ehr un sprok: Ik mutt up jeden Fall dat -kamende Fest to Jerusalem fieren, will’t GOtt, so will ik wedder to jug -kamen. Un fohr weg vun Ephesus. _1. Cor. 4, 19. Ebr. 6, 3. Jak. 4, 15._ - -22. Un keem na Cäsarea un gung rup un gröte de Gemeen un trock dal na -Antiochien. - -23. Un blev dar enige Tied un reiste wieder un dörchwandelte na enanner -dat galatische Land, un Phrygien un stärkte alle Jünger. - -24. Dar keem awer na Ephesus en Jud mit Namen Apollo, vun Geburt vun -Alexandria, en beredte Mann un mächtig in de Schrift. - -25. Düsse weer ünnerwiest in den HErrn Sin Weg un ivrig im GEist, sprok -brünstig un he lehrte mit Fliet vun den HErrn un wuß blot vun Johannes -sin Döp. - -26. Düsse fung an frie to predigen in de Schol. Do em awer Aquila un -Priscilla hören dä’n, neemen se em to sik un läden em GOtt Sinen Weg noch -gründlicher ut. - -27. As he awer in Achaja reisen wull, schreven se de Bröder un vermahnten -de Jünger, dat se em upnehmen schulln. Un as he dar ankamen weer, holp he -veele vun de, de glövig worden weern dörch de Gnad. - -28. Denn he överwunn de Juden beständig un bewieste dütlich dörch de -Schrift, dat JEsus de Christ weer. _Kap. 9, 22._ - - -Dat 19. Kapitel. - -1. Dat gescheeg awer, do Apollo to Korinth weer, dat Paulus dörchwandeln -dä de bövere Landschaften un na Ephesus keem un enige Jünger funn. _Kap. -18, 19. 21._ - -2. To de sprok he: Hebbt ji den heiligen GEist kregen, as ji glövig -worden sünd? Se sproken to em: Wi hebbt noch nümmer hört, ob en heilige -GEist dar is. - -3. Un he sprok to ehr: Warup sünd ji denn döfft? Se sproken: Up Johannes -sin Döp. - -4. Paulus awer sprok: Johannes hett döfft mit de Döp vun de Buße un sä -dat Volk, dat se glöven schulln an Den, de na em kamen schull, dat is, an -JEsum, dat He Christus sin deiht. _Matth. 3, 11._ - -5. As se dat hören, leeten se sik döpen up den HErrn JEsum Sinen Namen. - -6. Un as Paulus de Hann up se leggen dä, keem de heilige GEist up se un -se redten mit Tungen un prophezeiten. _Kap. 1, 5. 6, 6. Kap. 8, 17. 2, 4. -10, 44. 11, 15._ - -7. Un alle düsse Männer weeren bi twölf. - -8. He gung awer in de Schol un predigte frie dree Monate lang, lehrte se -vun dat Riek GOttes un söch se to övertügen. - -9. As awer etliche verstockt weeren un nich gloven un övel reden dä’n vun -den Weg vör dat Volk, gung he vun ehr un sonner de Jünger af un sprok -däglich in de Schol vun en Mann, de Tyrannus heet. _2. Tim. 1, 15._ - -10. Dat gescheeg awer twee Jahr lang, also dat alle, de in Asien wahnen -dän, dat Wort vun den HErrn JEsus hörten, beide Juden un Griechen. - -11. Un GOtt wirkte nich lütte Daten dörch Paulus sine Hann. - -12. Also dat se ok vun sin Hut de Sweetdöker un Bostdöker över de Kranken -hollen dän un de Süken vun ehr weeken un de bösen Geister vun ehr rut -fahren dä’n. - -13. Dar unnerstunnen sik awer etliche vun de rumlopenden Juden, de dar -Beschwörer weeren, den HErrn JEsus Sinen Namen to nehmen över de, weke -böse Geister harn un sproken: Wi beschwören jug bi JEsus, den Paulus -predigen deiht. - -14. Dat weeren awer söben Söhns vun en Juden Skeva, den Hohenprester, de -dat dä’n. - -15. Awer de böse Geist antworde un sprok: JEsus kenn ik wol un weke -Paulus weet ik wol, wokeen sünd ji awer? - -16. Un de Minsch, in den de böse Geist weer, sprung up se un war se över -un schmeet se unner sik, so dat se nakt un verwundet ut datsülvige Hus -wegleepen. - -17. Dat war awer alle kund de to Ephesus wahnen dä’n, beide, Juden un -Griechen, un en Furcht full up se alle un den HErrn JEsus Sin Nam war -hoch lavet. - -18. Dar keemen ok veele vun de, weke glövig worden weeren un bekennten un -verkünnigten, wat se utrichtet harn. - -19. Veele awer, de averglövige Saken dreven harn, bröchten de Böker -tosamen un verbrennten se apenbar, un överrekten wat se werth weern un -funnen föftig dusend Groschen Werth. - -20. Also mächtig wuß den HErrn Sin Wort un neem överhand. _Kap. 6, 7. 12, -24._ - -21. Dar dat uprichtet weer, neem sik Paulus in sin GEist vör, dörch -Macedonien un Achaja to reisen un na Jerusalem to wannern un sprok: -Naher, wenn ik dar west bün, mutt ik ok Rom sehn. - -22. Un schick twee, de em deenen dä’n, Timotheus un Erastus, na -Macedonien. Awer he vertrock sik ene Wiel in Asien. - -23. Um desülvige Tied fung awer keene klene Bewegung över düssen Weg an. -_2. Cor. 1, 8._ - -24. Denn Eener, mit Namen Demetrius, en Goldschmidt, de mak de Diana -sülverne Tempel un gev de Handwarkers keenen lütten Verdeenst. - -25. Desülvigen reep he tosamen un de annere Arbeiters vun datsülvige -Handwark un sprok: Leeve Männer, ji weet, dat wi groten Verdeenst vun -düssen Handel hebbt. - -26. Un ji seht un hört, dat nich alleen in Ephesus, sonnern ok bina in -ganz Asien, düsse Paulus veel Volk afwennig makt un överredt un sprickt: -Dat sünd keen Götter, de vun Hann makt sünd. - -27. Awer dar is nich alleen Gefahr vörhanden, dat unse Handel litt, -sonnern ok de grote Göttin Diana ehr Tempel ward vör nicks hollen, un -ehre Majestät ward darto unnergahn, weke doch ganz Asien un de Weltkreis -Gottesdeenst erwiesen deiht. - -28. As se dat hören dä’n, warn se vull Wut, schreegen un sproken: Grot is -de Epheser ehr Diana! - -29. Un de ganze Stadt war vull Larm. Se störmten awer eenmödiglich na dat -Theater un kreegen Gajus un Aristarichus, Paulus sine Gesellen, to faten. -_2. Cor. 1, 8._ - -30. As awer Paulus wull mank dat Volk gahn, leeten de Jünger dat nich to. - -31. Ok etliche vun de Böversten in Asien, de Paulus sin goden Fründe -weeren, schickten to em un vermahnten em, dat he nich in dat Theater gahn -schull. - -32. Etliche schreegen düt, etliche wat anners un weer de Gemeen wirr un -de meiste Deel wuß nich, worum se tosamen kamen weeren. - -33. Etliche awer mank düt Volk trocken Alexander rut, as de Juden em rut -stöten dä’n. Alexander awer wink mit de Hand un wull sik vör dat Volk -verantworden. _Kap. 12, 17. 13, 16. 21, 40._ - -34. As se awer gewahr warn, dat he en Jude weer, fungen se an mit een -Stimm to schrien un schreegen bi twee Stunnen: Grot is de Epheser ehr -Diana! - -35. As awer de Kanzler dat Volk still makt har, sprok he: Ji Männer vun -Ephesus, wokeen is de Minsch, de nich weeten deiht, dat de Stadt Ephesus -en Plegerin vun de grote Göttin Diana un dat himmlische Bild is? - -36. Wiel düt nu unbestreden is, so schüllt ji jo still wesen, un nicks -unbedächdich dohn. - -37. Ji hebbt düsse Minschen her brocht, de keen Tempelrövers noch -Lästerer vun jug Göttin sünd. - -38. Hett awer Demetrius gegen Jemand en Anklag, so hol man Gericht un dar -sünd Landvagts, lat se sik enanner verklagen. - -39. Wüllt ji awer wat anners verhandeln, so kann man dat utrichten in en -ordentliche Gemeen. - -40. Denn wi staht in de Gefahr, dat wi wegen düsse hütige Dag wegen -Uprohr verklagt warrn un doch is keen Orsak vörhanden, womit wi uns gegen -düssen Uprohr entschuldigen künnt. Un as he dat seggt har, leet he de -Gemeen gahn. - - -Dat 20. Kapitel. - -1. As nu de Uprohr uphört har, reep Paulus de Jünger to sik un segnete se -un gung ut de Stadt, to reisen na Macedonien. _1. Tim. 1, 3._ - -2. Un as he desülvigen Länner dörchtrock un se vermahnt har mit veele -Worde, keem he na Griechenland un bleev dar dree Monat. - -3. As awer de Juden em nahstellen dä’n, as he na Syrien fahren wull, -beschlot he, wedder umtokehren dörch Macedonien. - -4. Dar trocken awer mit em bet in Asien Sopater vun Beröa, vun -Thessalonich awer Aristarchus un Sekundas un Gajus vun Derbe, un -Timotheus, ut Asien awer Tychicus un Trophimus. _Kap. 17, 10. 19, 29._ - -5. Düsse gungen vörut un tövten up uns in Troas. _Kap. 16, 8._ - -6. Awer wi schepten na de Osterdage vun Philippi bet na den föften Dag un -keemen to ehr na Troas un harn uns’ Wesen dar söben Dage. - -7. Up en Söndag awer, as wi tosamen kamen weern, dat Brod to breken, -sprok Paulus mit ehr, dar he den annern Dag utreisen wull un bleev bi to -reden bet to Mitternacht. - -8. Un dar weeren veele Fackeln up den Söller, wo se versammelt weeren. - -9. Dar seet awer en Jüngling, mit Namen Eutychus, in dat ene Finster un -full in en depen Slap, dewiel Paulus so lang reden dä un war vun den Slap -unnerkregen un full hendal vun dat drüdde Stockwark un war dod uphaben. - -10. Paulus awer gung hendal un full up em, fat em um un sprok: Makt keen -Larm, denn sin Seel is in em. _1. Kön. 17, 21._ - -11. Dar gung he rup un brok dat Brod un eet wat un sprok veel mit ehr, -bet de Dag anbreken dä un also trock he ut. - -12. Se bröchten awer den Jüngling lebendig un warn nich wenig tröstet. - -13. Wi awer trocken vöran up dat Schip un föhrten na Assos un wullen dar -Paulus to uns nehmen, denn he har dat so befahlen un he wull to Fot gahn. - -14. As he nu to uns keem to Assos, neemen wi em to uns un keemen na -Mitylene. - -15. Un vun dar schepten wi un keemen den annern Dag hen na Chios, un den -folgenden Dag heeln wi up Samos un bleeven in Trogyllion un den annern -Dag keemen wi na Miletus. - -16. Denn Paulus har beslaten, vör Ephesus över to schepen, dat he nich -muß in Asien sin Tied tobringen, denn he ielte, up den Pingstdag in -Jerusalem to sin, so em dat möglich weer. _Kap. 18, 21._ - -17. Awer vun Milet schick he na Ephesus un leet förrern de Öllsten vun de -Gemeen. - -18. As awer de to em keemen, sprok he to ehr: Ji weet vun den eersten Dag -an, as ik bün in Asien kamen, dat ik alle Tied bi jug west bün. - -19. Un hef den HErrn deent mit alle Demot un mit veele Thranen un -Anfechtungen, de mi sünd wedderfahren vun de Juden, de mi nastellen dä’n. - -20. Wo ik nicks versühmt hef, dat dar nützlich is, dat ik jug nich -verkündigt hef un jug lehrt apenbar un eenzeln; - -21. Un hef betügt beide, de Juden un Griechen, de Buße to GOtt un den -Gloven an unsern HErrn JEsum Christum. _Mark. 1, 15._ - -22. Un nu seht, ik bün in den GEist bunnen, fahr hen na Jerusalem, weet -nich, wat mi dar tostöten ward, - -23. Uter, dat de heilige GEist in alle Städe betügt un sprickt: Bande un -Bedrövnis töven dar up mi. _Kap. 9, 16. 21, 4-11._ - -24. Awer ik kehr mi dar nich an, ik holl min Leven ok nich sülvst för -düer, up dat ik vullbringen doh minen Loop mit Freuden un dat Amt, dat ik -kregen hef vun den HErrn JEsum, to betügen dat Evangelium vun GOtt Sin -Gnad! _Kap. 21, 13._ - -25. Un nu seht mal, ik weet, dat ji min Angesicht nich mehr sehn ward -alle de, dörch weke ik trocken bün un predigt hef dat Riek GOttes. - -26. Darum betüge ik jug an düssen hütigen Dag, dat ik rein bün vun jug -Blot. - -27. Denn ik hef jug nicks vörenthollen, dat ik jug nich verkündigt hef -GOtt Sinen Rat. - -28. So hebbt nu Acht up jug sülvst un up dat ganze Heer, över weke jug de -heilige GEist sett hett to Bischofs, to weiden GOtt Sine Gemeen, weke He -dörch Sin egen Blod erworben hett. - -29. Denn dat weet ik, dat na min Afscheed ward greuliche Wülvs mank jug -indringen, de de Heer nich verschonen warrn. - -30. Ok mank jug sülvst ward upstahn Männer, de dar verkehrte Lehren reden -ward, de Jünger an sik to trecken. - -31. Darum sied wacker un denkt daran, dat ik nich aflaten hef dree Jahr, -Dag un Nacht jeden een mit Thranen to vermahnen. _Ebr. 13, 17._ - -32. Un nu, leeve Bröder, ik befehl jug GOtt un dat Wort vun Sine Gnad, de -dar mächtig is, jug to erbuen un to geven dat Arvdeel mank alle, de dar -hilligt ward. - -33. Ik hef vun jug keen Sülver noch Gold, noch Kleeder begehrt. - -34. Denn ji weet sülvst, dat düsse Hann mi to min un min Gehülfen ehre -Notdurft deent hebbt. - -35. Ik hef jug dörch dat alles wiest, dat man so arbeiden mutt un de -Schwachen upnehmen un denken an den HErrn JEsu Sin Wort, dat He seggt -hett: Geven is seliger as nehmen! - -36. Un as he dat seggt har, kneete he dal un bä mit se alle. - -37. Veele mank ehr fungen awer an to weenen un fullen Paulus um den Hals -un küsten em, - -38. Am allermeisten bedrövt över dat Wort, dat he sä, se warn sin -Gesicht nich mehr sehn, un begleiten em in dat Schip. - - -Dat 21. Kapitel. - -1. As dat nu gescheeg, dat wi, as wi Afscheed nahmen harn, afsegeln dä’n, -keemen wi graden Loops na Kos, un den folgenden Dag na Rhodus un vun dar -na Patara. - -2. Un as wi en Schip funnen, dat na Phönicien fahren dä, treden wi darin -un fahren hen. - -3. As wi awer Cypern to sehn kregen, leeten wi se to’r linken Hand un -schepten in Syrien un keemen an to Tyrus, denn dar schull dat Schip de -Waar utladen. - -4. Un as wi Jünger funnen, bleeven wi dar söben Dage. De sän Paulus dörch -den GEist, he schull nich rup na Jerusalem trecken. _Kap. 11, 12. 20, 23._ - -5. Un dat gescheeg, as wi de Dag’ tobrocht harn, trocken wi ut un reisten -wieder. Un se alle begleiteten uns mit Fruens un Kinner bet rut vör de -Stadt un fullen up ehr Knee an dat Öwer un bäden. - -6. Un as wi eenanner segnen dä’n, treden wi in dat Schip, se awer kehrten -sik wedder um na de ehrigen. - -7. Wi awer vullbrochen de Schipfahrt vun Tyrus un keemen na Ptolemais un -gröten de Bröder un bleeven enen Dag bi ehr. - -8. Den annern Dag trocken wi ut, de wi mit Paulus weeren un keemen na -Cäsarien un gungen in Philippus, den Evangelisten, sin Hus, de een vun de -söben weer, un bleeven bi em. - -9. Desülvige har veer Döchder, de weeren Jungfruens un wahrseggten. _Kap. -2, 17. Joel. 3, 1._ - -10. Un as wi mehrere Dage dar bleeven, keem vun Judäa hendal en Prophet, -mit Namen Agabus, un keem to uns. _Kap. 11, 28._ - -11. De neem Paulus sin Görtel un bunn sin Hann un Föt un sprok: Dat seggt -de heilige GEist: Den Mann, den de Görtel tohört, ward de Juden also -binnen in Jerusalem un överantworden in de Heiden ehre Hann. _Kap. 20, -23._ - -12. As wi awer dat hören dä’n, bän wi un de vun densülvigen Ort weeren, -em, dat he nich rup na Jerusalem trecken schull. _Matth. 16, 22._ - -13. Paulus awer antworde: Wat makt ji, dat ji weent un mi dat Hart breken -doht? Denn ik bün bereit, nich alleen mi binnen to laten, sonnern ok to -starven in Jerusalem, um den HErrn JEsu Sinen Namens willen. _Röm. 8, 36._ - -14. As he sik awer nich överreden leet, schweegen wi still un sän: Den -HErrn Sin Will gescheh! - -15. Un na desülvigen Dage rüsteten wi uns un trocken rup na Jerusalem. - -16. Dar keemen awer mit uns etliche Jünger vun Cäsarea un föhrten uns to -Eenen, mit Namen Mnason, ut Cypern, de en ole Jünger weer, bi den wi -harbargen schullen. - -17. As wi nu na Jerusalem kamen dä’n, neemen uns de Bröder geern up. - -18. Den annern Dag awer gung Paulus mit uns in to Jakobus, un de Öllsten -keemen dar alle hen. - -19. Un as he se grötet har, vertell he eenen na den annern wat GOtt dahn -har mank de Heiden dörch sinen Deenst. _Luk. 10, 17. Apost. 20, 24._ - -20. As se awer dat hören dä’n, lavten se den HErrn un sproken to em: -Broder, du sühst, wo veel dusend Juden dar sünd, de glövig worden sünd, -un sünd alle Iwerers över dat Gesetz. - -21. Se hebbt ehr awer vertellt gegen di, dat du alle Juden lehren deihst, -de mank de Heiden sünd, vun Moses aftofallen, un dat du seggen deihst, se -schüllt ehre Kinner nich beschnieden, ok nich na desülvige Wiese leven. - -22. Wat is denn nu to dohn? De Gemeen mutt allerdings tosamen kamen, denn -dat ward vör se kamen, dat du kamen büst. - -23. So doh nu dat, wat wi di seggt. - -24. Wi hebbt veer Männer, de hebbt en Gelöbnis up sik. Desülvigen nimm -to di un lat di rein maken mit ehr un dräg de Kosten för se, dat se ehre -Kopp kahl scheeren un alle hören doht, dat dat nicks is dat se gegen di -hört hebbt, sonnern dat du ok in dat Gesetz wanneln un dat holen deihst. - -25. Denn an de Glövigen mank de Heiden hebbt wi schreben un beslaten, dat -se nicks darvun holen schullen, sonnern sik alle in Acht nehmen vör dat -Götzenopfer, vör dat Blot, vör dat Erstickte un vör Horerie. - -26. Do neem Paulus de Männer to sik un leet sik den annern Dag mitsamt -ehr rein maken un gung in den Tempel un leet sik sehn, wo he utholen dä -de Dage vun de Reinigung bet dat vör jeden een vun ehr dat Opfer opfert -war. - -27. As awer de söben Dage schulln vull warrn, sehn em de Juden ut Asien -in den Tempel un bröchten dat ganze Volk in Uprohr, län de Hann an em un -schreegen: - -28. Ji Männer vun Israel, helpt! Düt is de Minsch, de alle Minschen an -alle Enden lehren deiht gegen düt Volk, gegen dat Gesetz un gegen düsse -Stell; ok darto hett he de Griechen in den Tempel föhrt un düsse heilige -Stell gemeen makt. - -29. Denn se harn mit em in de Stadt Trophimus, den Epheser sehn, vun den -meenten se, Paulus har em in den Tempel föhrt. - -30. Un de ganze Stadt keem in Uprohr un dat Volk leep tosamen. Se greepen -awer Paulus un trocken em ut den Tempel rut un alsobald warn de Döhren -toslaten. - -31. As se em awer dod maken wullen, keem dat Geschrie rup vör den -böversten Hauptmann vun de Schaar, dat dat ganze Jerusalem in Uprohr -weer. - -32. De neem up de Stell de Kriegsknechts un Hauptlüd to sik un leep mank -se. As se awer den Hauptmann un de Kriegsknechts sehn dä’n, hörten se up, -Paulus to slagen. - -33. As awer de Hauptmann neeg an se ran keem, neem he em an un leet em -binnen mit twee Keden, un frog, wokeen he weer un wat he dahn har? - -34. Awer de een in dat Volk reep düt, de anner dat. Dar he awer nicks -Gewisses erfahren kunn vör den Spektakel, leet he em in dat Lager föhren. - -35. Un as he an de Treppen keem, mussen em de Kriegsknechts dregen vör de -Gewalt vun dat Volk. - -36. Denn veel Volk folgte em na un schreeg: Weg mit em! - -37. As awer Paulus nu na dat Lager rin föhrt war, sprok he to den -Hauptmann: Dörf ik mit di reden? De awer sprok: Kannst du Griechisch? - -38. Büst du nich de Egypter, de vör düsse Dag’ en Uprohr makt hett un -föhrtest in de Wüstenie rut veer dusend Meuchelmörders? - -39. Paulus awer sprok: Ik bün en jüdische Mann vun Tarsen, en Börger vun -en namhafte Stadt in Cilicien; ik bä di, gif mi Verlöv, to reden to dat -Volk. - -40. As he em dat verlöven dä, trä Paulus up de Treppen un wink dat Volk -mit de Hand. Do nu en grote Stille war, red he to ehr up Ebräisch un -sprok: _Kap. 12, 17. 13, 16. 19, 33._ - - -Dat 22. Kapitel. - -1. Ji Männer, leeven Bröder, un Vaders, hört min Verantwordung an jug. - -2. As se awer hörn dä’n, dat he up Ebräisch to ehr sprok, warn se noch -stiller. Un he sprok: - -3. Ik bün en jüdische Mann, geborn in Tarsen up Cilicien un uptrocken -in düsse Stadt, to Gamaliel sin Föt, gelehrt mit allen Fliet in dat -väderliche Gesetz un weer en Iwerer um GOtt, gliek wi ji alle sünd -hütigen Dags. - -4. Un hef düssen Weg verfolgt bet an den Dod. Ik bunn se un överantworde -se in dat Gefängnis, beide, Mannslüd un Fruens; - -5. As mi ok de Hoheprester un de ganze Hupen vun de Öllsten Tügnis geven -deiht, vun weke ik Brev kreeg an de Bröder un reiste na Damaskus, up dat -ik, de dar weeren, gebunnen föhrte na Jerusalem dat se pienigt warn. -_Kap. 9, 2. 26, 12._ - -6. Dat gescheeg awer, as ik hentrecken dä un dicht bi Damaskus keem, um -de Middagstied, umfung mi mit een Mal en grot Licht vun den Himmel. _Kap. -9, 3. 17. 26, 12. 1. Cor. 15, 8._ - -7. Un ik full dal up de Eer un hör en Stimm, de sprok to mi: Saul, Saul, -wat verfolgst du mi? _Kap. 9, 4. 26, 14. 15._ - -8. Ik antworde awer: HErr, wokeen büst Du? Un He sprok to mi: Ik bün -JEsus vun Nazareth, den du verfolgen deihst. - -9. De awer mit mi weern, seegen dat Licht un warn bang; de Stimm awer vun -den, de mit mi reden dä, hörten se nich. _Kap. 9, 7._ - -10. Ik sprok awer: HErr, wat schall ik dohn? De HErr awer sprok to mi: -Stah up un gah na Damaskus, dar ward man di seggen vun alles, dat di to -dohn verordnet is. _Kap. 9, 6._ - -11. As ik awer vör Klarheit vun dat Licht nich sehn kunn, war ik an de -Hand föhrt vun de, de mit mi weeren un keem na Damaskus. - -12. Dar weer awer en gottesfürchtige Mann na dat Gesetz, Ananias, de en -got Gerücht har bi alle Juden, de dar wahnen dä’n. - -13. De keem to mi un trä bi mi un sprok to mi: Saul, leeve Broder, seh -up. Un ik seeg em an to desülvige Stunn. - -14. He awer sprok: Unse Vaders ehr GOtt hett di verordnet, dat du Sinen -Willen erkennen un den Gerechten sehn schast un de Stimm ut Sinen Mund -hören. _Kap. 9, 15._ - -15. Denn du warrst Sin Tüg’ sin to alle Minschen vun dat, wat du sehen un -hört hest. _Kap. 26, 16._ - -16. Un nu, wat tövst du noch? Stah up un lat di döpen un afwaschen dine -Sünnen un rop an den HErrn Sinen Namen! - -17. Dat gescheeg awer, as ik wedder na Jerusalem kamen un in den Tempel -bäden dä, dat ik entrückt war un seeg Em. - -18. Do sprok He to mi: Il un mak di flink ut Jerusalem rut, denn se ward -dien Tügnis vun Mi nich upnehmen. - -19. Un ik sprok: HErr, se weet sülvst, dat ik gefangen nehmen un schlagen -dä de, de an Di glovten, in de Scholen hier un dar. _Kap. 8, 3. 9, 2._ - -20. Un as Stephanus, Din Tüg’, sin Blot vergaten war, stunn ik ok darbi -un har en Wolgefalln an sin Dod un verwahr de ehr Kleder, de em dod maken -dä’n. _Kap. 7, 57. 8, 1._ - -21. Un He sprok to mi: Gah hen, denn Ik will di wiet mank de Heiden -schicken. _Kap. 9, 15. 13, 2._ - -22. Se hörten em awer to bet up düt Wort un fungen an to schrien un -sproken: Weg mit düssen vun de Eer, denn dat is nich billig, dat he leven -schall. _Kap. 21, 36._ - -23. As se awer schrien un ehr Kleder weg schmeeten un den Stoff in de -Luft schmieten dä’n, - -24. Leet em de Hauptmann in dat Lager föhrn un sä, dat man em utpietschen -un verhörn schull, up dat he erfahren dä, um wat för en Orsak se so över -em ropen dä’n. - -25. As se em awer mit Reemen anbinnen dä’n, sprok Paulus to den -Unnerhauptmann, de darbi stunn: Is dat ok recht bi jug, en römischen -Minschen ahn Urdeel un Recht uttopietschen? - -26. As dat de Unnerhauptmann hören dä, gung he to den Oberhauptmann un -vertell em dat un sprok: Wat wullt Du maken? Düsse Minsch is Römisch. - -27. Do keem de Oberhauptmann to em un sprok to em: Segg mi, büst du -Römisch? He awer sprok: Ja! - -28. Un de Oberhauptmann antworde: Ik hef mi düt Börgerrecht mit en grote -Summ Geld verschafft. Paulus awer sprok: Ik awer bün ok Römisch geboren! - -29. Do trän alsbald vun em weg de em utfragen schulln. Un de -Oberhauptmann war bang, as he hören dä, dat he römisch weer un he em -bunnen har. - -30. Den annern Dag wull he gewiß erfahren, warum he verklagt war vun de -Juden un löste em vun de Banden un leet de Hohenpresters un ehren ganzen -Rat kamen un föhrte Paulus rut un stellte em mank se. - - -Dat 23. Kapitel. - -1. Paulus awer seeg den Rat an un sprok: Ji Männer, leeven Bröder, ik hef -mit en ganz gut Geweten wandelt vör GOtt bet up düssen Dag. _Kap. 24, 16._ - -2. De Hoheprester Ananias awer befohl de, de um em stahn dä’n, dat se em -up den Mund schlogen. - -3. Do sprok Paulus to em: GOtt ward di slagen, du gekalkte Wand, du -sittst dar un richst mi na dat Gesetz un heetst mi slagen gegen dat -Gesetz. - -4. De awer umher stahn dä’n, sproken: Schellst du GOtt Sin Hoheprester? - -5. Un Paulus sprok: Leeven Bröder, ik wuß nich, dat he de Hoheprester -is. Denn dar steiht schreben: Den Böversten vun din Volk schast du nich -fluchen! _2. Mos. 22, 28. 2. Pet. 2, 10. Jud. v. 8._ - -6. As awer Paulus erfahren dä, dat een Deel Sadducäer weer un de anner -Deel Pharisäer, reep he rin in den Rat: Ji Männer, leeven Bröder, ik -bün en Pharisäer un Söhn vun enen Pharisäer. Ik warr anklagt wegen de -Hoffnung un de Uperstahung vun de Doden willen. _Kap. 26, 5._ - -7. As he awer dat sä, war en Uprohr mank de Pharisäer un Sadducäer un de -Hupen deelte sik. - -8. Denn de Sadducäer seggt, dar is keen Uperstahung, noch Engel, noch -GEist; de Pharisäer awer bekennen beiderlei. _Matth. 22, 23._ - -9. Do war awer en grot Geschrig. Un de Schriftgelehrten, soveel vun ehr -Pharisäer weeren, stunnen up, streden un sproken: Wi finnen nicks Böses -an düssen Minschen; hett awer en GEist oder en Engel mit em redt, so -könnt wi mit GOtt nich strieden. _Kap. 25, 25. 5, 39._ - -10. As awer de Uprohr grot war, war de böverste Hauptmann bang, se muchen -Paulus terrieten; un leet dat Kriegsvolk dal gahn un em vun ehr rieten un -in dat Lager föhren. - -11. Den annern Dag awer in de Nacht stunn de HErr bi em un sprok: Hef -goden Moth, denn gliekerwies as du vun Mi in Jerusalem tügt hest, so -must du ok in Rom tügen. _Kap. 18, 9._ - -12. As dat awer Dag war, dä’n sik etliche Juden tosamen un verbunden sik, -weder to eten noch to drinken bet dat se Paulus dod makt harn. - -13. Se weern awer mehr as veertig, de düssen Bund maken dä’n. - -14. De trän to de Hohenpresters un Öllsten un sproken: Wi hebbt uns -verbindlich makt, nicks antobieten, bet wi Paulus dod makt hebbt. - -15. So doht nu den Oberhauptmann un den Rat kund, dat he em morgen to jug -föhren deiht, as wullt ju em en beten verhörn; wi awer sünd bereit, em -dod to maken, ehr denn he vör jug kamen deiht. - -16. As awer Paulus sin Schwestersöhn vun den Anschlag hör, keem he darhen -un gung in dat Lager un verkündigte Paulus dat. - -17. Paulus awer reep to sik een vun de Unnerhauptlüd un sprok: Düssen -Jüngling bring hen na den Oberhauptmann, denn he hett em wat to seggen. - -18. De neem em an un föhrte em to den Oberhauptmann un sprok: De -gebundene Paulus reep mi to sik un bä mi, düssen Jüngling to di to -bringen, de di wat to seggen hett. - -19. Do neem em de Oberhauptmann bi de Hand un gung an en besonnern Ort un -frog em: Wat is, dat du mi to seggen hest? - -20. He awer sprok: De Juden sünd eens worden, di to bäden, dat du morgen -Paulus vör den Rat bringen letst, as wulln se em en beten verhören. - -21. Awer tru du ehr nich, denn dar hollen up em mehr as veertig Männer -mank ehr, de hebbt sik verbunden, weder to eten noch to drinken, bet se -Paulus dod makt un sünd nu bereit un tövt up din Bescheed. - -22. Do leet de Oberhauptmann den Jüngling vun sik un gebod em, dat he -nüms seggen dä, dat he em sülvst düt apenbart har. - -23. Un he reep to sik twee Unnerhauptlüd un sprok: Makt twee hunnert -Kriegsknechts fardig, dat se na Cäsarea trecken un söbentig Rieders un -hunnert Schützen up de drüdde Stunn vun de Nacht. - -24. Un kriegt de Peer torecht, dat se Paulus darup setten un bringen em -säker na Felix, den Landpleger. - -25. Un schrev enen Breef vun düssen Inholt: - -26. »Claudius Lysias an den leeven Landpleger Felix, Freude tovör! - -27. Düssen Mann harn de Juden grepen un wulln em dod makt hebben. Do keem -ik mit dat Kriegsvolk dartwischen un rett em vun ehr un hör, dat he en -Römer is. _Kap. 21, 33. 22, 25._ - -28. As ik awer de Orsak erfahren wull, warum se em beschuldigen dä’n, -föhrte ik em in ehren Rat. - -29. Dar funn ik, dat he beschuldigt war vun de Fragen vun ehr Gesetz, -awer keen Anklage verdeen Dod oder Gefängnis. - -30. Un as vör mi keem, dat etliche Juden up em hollen dä’n, schick ik em -vun de Stunn an to di un befohl de Klägers ok dat se för di seggen doht, -wat se gegen em harn. Nu leev wol!« - -31. De Kriegsknechts, as ehr befahlen weer, neemen Paulus un föhrten em -bi de Nacht na Antipatris. - -32. Den annern Dag awer leeten se de Bröders mit em trecken un kehrten -wedder um na dat Lager. - -33. As de na Cäsarea keemen, överantworden se den Breef an den Landpleger -un stellten em Paulus ok vör. - -34. As de Landpleger den Breef leest har, frog he, ut wat för en Land he -weer? Un as he hörn dä, dat he ut Cilicien weer, sprok he: - -35. Ik will di verhören, wenn dine Verklägers ok dar sünd. Un he leet em -verwahren in Herodes sin Richthus. - - -Dat 24. Kapitel. - -1. Na fief Dag trock hendal de Hoheprester Ananias, mit de Öllsten un mit -den Redner Tertullus; de träden vör den Landpleger gegen Paulus up. - -2. As he awer ropen war, fung Tertullus an to verklagen un sprok: - -3. Dat wi in groten Freden leven doht unner di un veele redliche Daden -düt Volk wedderfahren dörch dine Vörsichtigkeit, allerleevste Felix, dat -neemt wi an allerwege un allenthalben mit alle Dankbarkeit. _Kap. 23, 26._ - -4. Up dat ik di nich to lang uphollen doh, bä ik di, du wullst uns -körtlich hörn na dine Sachtmödigkeit. - -5. Wi hebbt düssen Mann funnen as en Pestilenz un de en Uplop mak wedder -alle Juden up den ganzen Eerdboden un en Vörnehmster vun de Nazarener ehr -Sekte. _1. Kön. 18, 17._ - -6. De ok versöcht hett, den Tempel to entweihn, weken wi ok grepen hebbt -un wulln em richtet hebben na unse Gesetz. - -7. Awer Lysias, de Hauptmann, keem dat tovör un föhrte em mit grote -Gewalt ut unse Hann. - -8. Un leet sin Verkläger to di kamen, vun weke du kannst, so du dat -utforschen wullt, di na all dat erkundigen, um wat wi em verklagt. - -9. De Juden stimmten ok darto bi un sproken, dat verhöll sik so. - -10. Paulus awer, as de Landpleger em wink, dat he reden schull, antworde: -Dewiel ik weet, dat du in düt Volk nu veele Jahr en Richter büst, will ik -mit goden Moth mi verantworden. - -11. Denn du kannst erfahren, dat dat nich mehr as twölf Dag’ sünd, dat ik -bün rup na Jerusalem kamen, antobäden. - -12. Ok hebbt se mi nich funnen in den Tempel mit jemand reden oder en -Uprohr maken mank dat Volk, weder in de Scholen, noch in de Städte. _Kap. -25, 8._ - -13. Se könnt mi ok nich överföhren um wat se mi verklagt. - -14. Dat bekenn ik di awer, dat ik up düssen Weg, den se en Sekte heeten -doht, also min Vaders GOtt deenen doh, dat ik alles glov, wat schreben -steiht in dat Gesetz un de Propheten; _v. 5._ - -15. Un hef de Hoffnung to GOtt, up weke ok se sülvst töven doht, nemlich -dat tokünftig si de Uperstahung vun de Doden, beide, vun de Gerechten un -de Ungerechten. _Dan. 12, 2. Joh. 5, 28. 29._ - -16. In densülvigen awer öv ik mi, to hebben en unverletzt Geweten -allenhalben, beides, gegen GOtt un de Minschen. _Kap. 23, 1. Hiob. 27, 6. -1. Pet. 3, 16._ - -17. Awer na veele Jahr bün ik kamen un hef en Almosen un Opfer bröcht vör -min Volk. _Kap. 11, 29. 21, 26. Gal. 2, 10._ - -18. Darbi funnen se mi, dat ik mi reinigen leet in den Tempel, ohn allen -Rumor un Uprohr. _Kap. 21, 27._ - -19. Dat weern awer etliche Juden ut Asien, weke schulln hier sin vör di -un mi verklagen, so se wat gegen mi harn. - -20. Oder lat düsse sülvst seggen, ob se wat Unrechtes an mi funnen hebbt, -dewiel dat ik hier stahn doh vör den Rat. - -21. Ohn alleen um dat een Wort as ik mank ehr stunn un ropen dä: Över de -Uperstahung vun de Doden war ik hüt vun jug verklagt. _Kap. 23, 6. 26, 6. -28, 20._ - -22. As awer Felix dat hörn dä, höll he se hen, denn he wuß ganz wol vun -düssen Weg un sprok: Wenn Lysias, de Hauptmann, dal kummt, so will ik jug -Sak unnersöken. - -23. He befohl awer den Unnerhauptmann, Paulus fast to holn un em in Ruh -to laten un keenen vun de Sinigen to wehren, em to deenen, oder to em to -kamen. - -24. Na etliche Dag’ awer keem Felix mit sin Fru Drusilla, de en Jüdin -weer, un förrer Paulus un hör em vun den Gloven an Christus. - -25. As awer Paulus reden dä vun de Gerechtigkeit un vun de Küschheit un -vun dat tokamende Gericht, verfehr Felix sik un antworde: Gah hen up düt -Mal, wenn ik gelegene Tied hef, will ik di herropen laten. - -26. He hoffte awer darbi, dat em vun Paulus schull Geld geven warn, dat -he em los gev, darum leet he em ok oft förrern un besprok sik mit em. - -27. As awer twee Jahr um weern, keem Portius Festus an Felix sin Stell. -Felix awer wull de Juden en Woldat erwiesen un leet Paulus gefangen -torüch. _Kap. 25, 14. 25, 9._ - - -Dat 25. Kapitel. - -1. As nu Festus in dat Land kamen weer, trock he na dree Dag rup vun -Cäsarea na Jerusalem. - -2. Dar keemen vör em de Hohenprester un de Vörnehmsten vun de Juden un -klagten gegen Paulus un versöchten em. _Kap. 24, 1._ - -3. Un bän um en Gunst gegen Paulus, dat he em förrern leet na Jerusalem -un stellten em na, dat se em unnerwegs umbrochten. _Kap. 23, 15._ - -4. Do antworde Festus, Paulus ward jo bewahrt in Cäsarea, awer he ward na -en korte Tied wedder darhen trecken. - -5. Weke nu mank jug darto in Stann sünd, (sprok he) de lat mit dal -trecken un den Mann verklagen, so wat an em is. - -6. As he awer bi ehr mehr denn twee Dag west weer, trock he dal na -Cäsarea un den annern Dag sett he sik up sinen Richtstohl un leet Paulus -halen. - -7. As de nu kamen dä, trän um em her de Juden, de vun Jerusalem dal kamen -weern un brochten veele un sware Anklagen gegen Paulus vör, de se nich -bewiesen kunnen; - -8. Wiel he sik verantworde: Ik hef mi weder an de Juden ehr Gesetz, noch -an den Tempel, noch an den Kaiser versündigt. - -9. Festus awer wull de Juden en Gunst bewiesen un antworde Paulus un -sprok: Wist du rup na Jerusalem un di dar över düt vör mi richten laten? - -10. Paulus awer sprok: Ik stah vör den Kaiser sin Gericht, dar schall ik -mi richten laten. De Juden hef ik keen Leed dahn, as du ok up dat beste -weeten deihst. - -11. Hef ik awer jemand Unrecht dahn un des Dodes weert handelt, so weiger -ik mi nich to starven. Is dar awer nicks an dat, um wat se mi verklagt, -so kann nüms mi ehr övergeven. Ik berop mi up den Kaiser. - -12. Do besprok sik Festus mit den Rat un antworde: Up den Kaiser hest du -di beropen, to den Kaiser schast du trecken. - -13. Awer na etliche Dag’ keemen de König Agrippas un Bernice na Cäsarea, -Festus to empfangen. - -14. Un as se veele Dag’ dar west weern, lä Festus den König de Sak mit -Paulus vör, un sprok: Hier is en Mann, den Felix gefangen torüch laten -hett. _Kap. 24, 27._ - -15. Um den sin willen de Hohenpresters un Öllsten vun de Juden vör mi -kamen sünd, as ik to Jerusalem weer un bän dä’n, ik schull em richten -laten. _v. 1. 2._ - -16. Weke ik antworde: Dat is de Römer ehr Wies’ nich, dat en Minsch ton -Dod övergeven ward, bevör de Verklagte sine Ankläger gegenwärtig hett un -Gelegenheit kriegen deiht, sik gegen de Anklag to verantworden. _5. Mos. -17, 4._ - -17. As se awer hier tosamen kamen dä’n, mak ik keen Vertögerung un heel -den annern Dag Gericht un leet den Mann vörbringen. - -18. As awer de Verklägers vörträden, brochten se keene Beschuldigung -gegen em vör de ik mi vermoden weer. - -19. Se harn awer etliche Fragen gegen em vun ehren Averglowen un vun enen -verstorbenen JEsus, vun den Paulus sä, dat he leven dä. _Luk. 24, 23._ - -20. Dar ik awer nicks vun de Frag verstahn dä, sprok ik, ob he wull na -Jerusalem reisen un dar sik daröver richten laten? - -21. As awer Paulus sik beropen dä, dat he up den Kaiser sin Erkenntnis -behollen war, leet ik em behollen, bet dat ik em na den Kaiser schicken -kann. - -22. Agrippa awer sprok to Festus: Ik much den Minschen ok gern hören. He -awer sprok: Morgen schast du em hören! - -23. Un den annern Dag, as Agrippa un Bernice keemen mit groten Stat un -in dat Richthus gungen mit de Hauptlüd un de vörnehmsten Männer vun de -Stadt, un as Festus dat befehlen dä, wör Paulus bröcht. - -24. Un Festus sprok: Leeve König Agrippa un all ji Männer, de ji mit -uns hier sünd, dar seht ji den, um weken mi de ganze Hupen vun de Juden -angahn hett, sowol to Jerusalem as ok hier un schreegen, he schull nich -länger leven. _Kap. 22, 22._ - -25. Ik awer, as ik vernehmen dä, dat he nicks dahn har, wat den Dod werth -weer un he ok sik sülvst up den Kaiser beropen dä, hef ik beslaten, em -hentoschicken. _Kap. 23, 9._ - -26. Nu awer hef ik nicks Gewisses vun em, dat ik den Herrn schreben -kann. Darum hef ik em vorföhren laten vör jug, allermeist vör di, König -Agrippa, up dat ik na geschehene Unnersökung wat hebben much, dat ik -schreben kann. - -27. Denn dat dünkt mi en ungeschickte Sak to sin, enen Gefangenen to -schicken un keen Orsak gegen em uptowiesen hebben. - - -Dat 26. Kapitel. - -1. Agrippa awer sprok to Paulus: Du hest Verlöv vör di to reden. Do -verantworde sik Paulus un reck de Hand ut: - -2. Dat is mi sehr leev, leeve König Agrippa, dat ik mi hüt vör di -verantworden schall vör alles, wat ik vun de Juden beschuldigt war. - -3. Allermeist wiel du weest alle Sitten un Fragen vun de Juden. Darum bä -ik di, du wullst mi geduldig hörn. - -4. Twar min Leven vun Jugend up, woans dat vun Anfang mank düt Volk to -Jerusalem tobrocht is, weeten alle Juden wol, - -5. De mi vörher kennt hebbt, wenn se dat wulln betügen. Denn ik bün en -Pharisäer west, weke is de strengste Sekte vun unsern Gottesdeenst. _Kap. -23, 6. Phil. 3, 5._ - -6. Un nu stah ik un warr verklagt wegen de Hoffnung up de Tosag, de -geschehn is vun GOtt an unse Vaders. _Kap. 13, 32. 28, 20. 1. Mos. 3, 15._ - -7. To weke hoffen de twölf Geschlechter vun de Unsern to kamen, indem se -Dag un Nacht mit groten Fliet GOtt deenen doht. Wegen düsse Hoffnung warr -ik, leeve König Agrippa, vun de Juden beschuldigt. _Kap. 24, 15._ - -8. Warum ward dat för unglovlich vun jug holen, dat GOtt Dode uperweckt? - -9. Twar ik meen ok bi mi sülvst, ik muß veel towedder dohn JEsus vun -Nazareth Sinen Namen. _Kap. 8, 3. 9, 1. 22, 4._ - -10. As ik denn ok to Jerusalem dahn hef, as ik veele Hillige in dat -Stockhus sluten dä, nadem ik Macht vun de Hohenpresters darto kregen har. -Un wenn se dod makt warn, hölp ik dat Ordeel spreken. - -11. Un dörch alle Scholen pienig ik se oft un dwung se to lästern un weer -över alle Maten dull up se, verfolgte se ok bet in de fremden Städe. - -12. As ik nu intwischen na Damaskus reisen dä, utrüst mit Macht un Befehl -vun de Hohenpresters, _Kap. 9, 3._ - -13. Midden an helligen Dag, leeve König, seeg ik up den Weg, dat en Licht -vun den Himmel, heller as de Glanz vun de Sünn, mi un de mit mi reisten, -umlüchten dä. - -14. As wi nu alle up de Eer dal fullen, hör ik en Stimm to mi reden, de -sprok up Ebräisch: Saul, Saul, wat verfolgst du mi, dat ward di swar -warn, gegen den Stöker achter ut to slagen. - -15. Ik awer sprok: HErr, wer büst Du? He sprok: Ik bün JEsus, den du -verfolgen deihst, awer stah up un trä up din Föt. - -16. Denn darto bün Ik di erschienen, dat Ik di bestellen doh to enen -Deener und Tügen vun dat, wat du sehn hest un dat Ik di noch will sehn -laten. - -17. Un will di redden vun dat Volk un vun de Heiden, mank weke Ik di nu -schicken doh, - -18. Uptodohn ehre Ogen, dat se sik bekehren doht vun de Düsternis to dat -Licht un vun den Satan sin Gewalt to GOtt, to empfangen Vergebung vun de -Sünnen un dat Arvdeel samt de, de hilligt warn dörch den Gloven an Mi. -_Jes. 35, 5. Eph. 1, 18. Apost. 20, 32. Eph. 1, 11. Kol. 1, 12._ - -19. Darum, leeve König Agrippa, weer ik gegen de himmlische Erschienung -nich unglövig; - -20. Sonnern verkündig toeerst de Lüd in Damaskus un Jerusalem un in alle -Gegenden vun dat jüdische Land, ok de Heiden, dat se Buße dä’n un sik -bekehrten to GOtt un dä’n rechtschaffene Warke dörch Buße. _Kap. 9, 20._ - -21. Darum hebbt mi de Juden in den Tempel grepen un versöchten, mi dod to -maken. _Kap. 21, 30._ - -22. Awer dörch GOtt Sine Hülp is mi dat gelungen, un stah bet up düssen -Dag un tüge, beide, de Lütten un de Groten un segg nicks as wat de -Propheten un Moses seggt hebbt, dat geschehn schull. _Luk. 24, 44._ - -23. Dat Christus schull lieden un de eerste sin ut de Uperstahung vun de -Doden un verkündigen en Licht vör dat Volk un de Heiden. _1. Cor. 15, 20. -Kol. 1, 18. Offenb. 1, 5._ - -24. As he awer all düt to sin Verantwordung seggen dä, sprok Festus mit -lude Stimm: Paulus, du rasest, de grote Gelehrsamkeit makt di unsinnig. - -25. He awer sprok: Min leeve Festus, ik rase nich, sonnern ik rede wahre -un vernünftige Worde. - -26. Denn de König, to den ik fröhlich reden doh, weet dat wol. Deen ik -weet nicks vun dat, dat verborgen is, denn all dat is nich in enen Winkel -geschehn. - -27. Glovst du, König Agrippa, an de Propheten? Ik weet, dat du gloven -deihst. - -28. Agrippa awer sprok to Paulus: Dar fehlt nich veel an, dat du mi -överreden deihst, dat ik en Christ warr. - -29. Paulus awer sprok: Ik wünsch vör GOtt, dat fehl an veel oder wenig, -dat nich alleen du, sonnern alle, de mi hüt hörn doht, so warn as ik bün, -ohne düsse Keden. - -30. Un as he dat seggt har, stunn de König up un de Landpleger un Bernice -un de mit em dar sitten dä’n, - -31. Un gungen bi Siet, redten mit enanner un sproken: Düsse Minsch hett -nicks dahn, dat des Dodes oder de Keden weert is. - -32. Agrippa awer sprok to Festus: Düsse Minsch har los geven warn kunnt, -wenn he sik nich up den Kaiser beropen har. _Kap. 25, 11._ - - -Dat 27. Kapitel. - -1. As dat awer beslaten weer, dat wi na Italien schepen schulln, -övergeven se Paulus un etliche annere Gefangene den Unnerhauptmann vun de -kaiserliche Schaar, mit Namen Julius. _Kap. 25, 12._ - -2. As wi awer in en Schip ut Adramytium träden, up dat wi na Asien hen -schepen schulln, föhrn wi vun dat Land; un dar weer mit uns Aristarchus -ut Macedonien vun Thessalonich; _Kap. 19, 29. 20, 4._ - -3. Un den annern Dag keemen wi an to Sidon. Un Julius heel sik fründlich -gegen Paulus, verlav em to sine goden Frünn to gahn un sik to plegen. -_Kap. 24, 23. 28, 16._ - -4. Un vun dar fahren wi af un schepten unner Cypern hen, darum, dat uns -de Wind entgegen weer. - -5. Un schepten up dat Meer vör Cilicien un Pamphylien vörbi un keemen gen -Myra in Lycien. - -6. Un dar funn de Unnerhauptmann en Schip vun Alexandrien, dat na Italien -schepen dä un brocht uns darup. - -7. As wi awer langsam schepen dä’n un in veele Dag’ kum na Knidus keemen, -(denn de Wind weer gegen uns) schepten wi unner Kreta hen, na de Stadt -Salmone. - -8. Un as wi dar kum vöröver, do keemen wi an en Stell, de Gutfurt heeten -deiht, dat weer dicht bi de Stadt Lasea. - -9. As nu veel Tied vergahn weer, un dat nu gefährlich weer to schepen, -darum dat ok de Fasten all vörbi weern, vermahn se Paulus, _2. Cor. 11, -25. 26._ - -10. Un sprok to ehr: Leeve Männer, ik seh, dat de Schipfahrt mit Gefahr -un groten Schaden vör sik gahn will, nich alleen vun de Last un dat -Schip, sonnern ok för uns Leven. - -11. Awer de Unnerhauptmann glovte den Schiper un den Stüermann mehr denn -dat wat Paulus seggt har. - -12. Un wiel de Haven ungelegen weer to överwintern, düch dat de meisten -ratsamer, vun dar weg to fahren, ob se kamen kunnen na Phönice to -överwintern, dat is en Haven up Kreta, gegen den Wind Südwest un Nordwest. - -13. As awer de Südwind weihn dä un se meenen, se harrn nu ehr Vörnehmen, -maken se sik na Assos un fahren an Kreta hen. - -14. Nich lang naher steeg gegen ehr Vörnehmen en Gegenwind up, den man -Nordost heeten deiht. - -15. Un as dat Schip fatet war un sik nich gegen den Wind richten kunn, -geven wi dat up un swevten also. - -16. Wi keemen awer an en Insel, de Klauda heeten deiht, dar kunnen wi kum -en Boot tofat kriegen. - -17. Dat bröchten wi up un brukten de Hülp un bunnen dat unner an dat -Schip, denn wi weern bang, dat much in de Syrten drieben un leeten de -Segel dal un fahrten so. - -18. Un as wi groten Storm erleeden harn, dä’n se den nächsten Dag enen -Utworp. - -19. Un den drüdden Dag schmeeten wi mit unse Hann dat Redschop ut dat -Schip. - -20. As awer in veele Dag weder de Sünn noch de Steern to sehn weern, un -keen kleene Storm uns entgegen weer, weer alle Hoffnung up unser Leven -vörbi. - -21. Un as man lang nicks eten har, lä Paulus sik in dat Mittel un sprok: -Leeve Männer, ji harrt mi gehorchen schullt un nich vun Kreta upbraken un -uns dat Lieden un den Schaden erspart hebben. - -22. Un nu ermahn ik jug, dat ji unverzagt west, denn keen vun uns ward um -sin Leven kamen, ohne alleen dat Schip. - -23. Denn düsse Nacht hett GOtt Sin Engel bi mi stahn, den ik tovör un den -ik deen. _1. Mos. 16, 7._ - -24. Un sprok: Wes’ nich bang, Paulus, du must vör den Kaiser stellt -warrn; un süh, GOtt hett di schenkt de alle, de mit di schepen doht. -_Kap. 23, 11._ - -25. Darum, leeve Männer, west unverzagt, denn ik glov GOtt, dat ward so -kamen, as mi seggt is. - -26. Wi musten awer anfahren an en Insel. _Kap. 28, 1._ - -27. As awer de veerteinste Nacht keem un wi in Adria fahren um -Middernacht meenten de Schepslüd, se keemen wol an dat Land. - -28. Un se schmeeten dat Lot un funnen twintig Faden deep un en beten -wieder hen senkten se nochmals un funnen föftein Faden. - -29. Dar warrn se bang, dat se an en harte Ort anstöten kunnen un -schmeeten achter ut dat Schip veer Ankers un wünschten, dat de Dag keem. - -30. As awer de Schepslüd de Flucht söchten ut dat Schip un dat Boot dal -leeten in dat Meer un geven vör, se wulln de Anker vör ut dat Schip laten; - -31. Sprok Paulus to den Unnerhauptmann un de Kriegsknechte: Wenn düsse -nich in dat Schip blieven, so künnt ji nich an Leven blieven. - -32. Do schneden de Kriegsknechte den Strick af vun dat Boot un leeten dat -fallen. - -33. Un as dat anfung, Dag to warrn, ermahnte Paulus se alle, dat se -Spies’ to sik nehmen schulln un sprok: Hüt is de veerteinste Dag, dat ji -töven doht un ahn Eten sünd; un hebbt nicks to jug nahmen. _v. 27._ - -34. Darum vermahn ik jug, Spies’ to nehmen, jug to erquicken, denn keenen -vun jug ward en Haar vun den Kopp fallen. _Matth. 10, 30. Luk. 21, 18._ - -35. Un as he dat seggt har, neem he dat Brod, dankte GOtt för alle un -brok dat un fung an to eten. _Joh. 6, 11. 1. Tim. 4, 4._ - -36. Dar warn se alle goden Moths un neemen ok Spies’. - -37. Unser weern awer alltosamen twee hunnert söß un söbentig Seelen in -dat Schip. _Kap. 2, 41. 7, 14._ - -38. Un as se satt weern, maken se dat Schip lichter un schmeeten dat Korn -in de See. - -39. As dat awer Dag war, kennten se dat Land nich. En Haven awer un en -Över, warn se wies, daran wulln se dat Schip drieven laten, wenn dat -möglich weer. - -40. Un as se de Anker uphalen dä’n, leeten se sik drieven un lösten de -Roderbannen up un richten den Segelbom na den Wind un trachten na dat -Över. - -41. Un as wi föhrten up enen Ort, de up beide Sieden See har, stött -dat Schip op un dat Vörrerdeel blev unbeweglich fast stahn, awer dat -Achterdeel brok ut enanner vun de Gewalt vun de Waggen. _2. Cor. 11, 25._ - -42. De Kriegsknechts awer harn en Rat, de Gefangenen dod to maken, up dat -nich Jemand, de rut schwimmen dä, weglopen kunn. - -43. Awer de Unnerhauptmann wull Paulus erholln un weer gegen ehr -Vörnehmen un leet, de schwimmen kunnen, sik toeerst in de See laten un -sik na dat Land to redden. - -44. De annern awer, etliche up de Bred, etliche up dat, wat vun dat Schip -weer. Un also keemen se alle wolbeholln an dat Land. - - -Dat 28. Kapitel. - -1. Un as wi rutkeemen, erfohrn wi, dat de Insel Melite heeten dä. _Kap. -27, 26._ - -2. De leeven Lüd awer bewiesten uns nich geringe Fründschop, makten en -Füer an un neemen uns alle up wegen den Regen, de över uns kamen weer, un -wegen de Küll. _2. Cor. 11, 27._ - -3. As awer Paulus en Hupen Buschholt tosamen raken un em up dat Füer -leggen dä, keem en Otter vun de Hitt un fahr Paulus an de Hand. - -4. As awer de leeven Lüd dat Deert an sin Hand hangen seegen, sproken se -unner enanner: Düsse Minsch mutt en Mörder sin, den de Rache nich leven -lett, ob he ok de See entgahn is. - -5. He awer schlenker dat Deert in dat Füer un em wedderfohr nicks Övels. -_Mark. 16, 18._ - -6. Se awer tövten, ob he schwellen war, oder dod dalfalln. As se awer -lang töven un sehn dä’n, dat em nicks Ungeheures wedderfohr, warn se -annern Sinns un sproken, he weer en GOtt. - -7. An düsse Ort awer har de Öbberste vun de Insel, mit Namen Publius, en -Landgut, de neem uns up un beharbargte uns dree Dag’ fründlich. - -8. Dat gescheeg awer, dat Publius sin Vader an dat Fewer un an den Ruhr -liggen dä. To den gung Paulus rin un bä un lä sin Hand up em un mak em -gesund. _Matth. 8, 14._ - -9. As dat geschehn dä, keemen ok de annern up de Insel, de Krankheit -harn, hento un leeten sik gesund maken. - -10. Un se dä’n uns grote Ehr an, un as wi uttrecken dä’n, laden se up wat -wi nödig harn. - -11. Na dree Monat awer schepten wi ut up en Schip vun Alexandrien, dat bi -de Insel överwintert har un har as Schipsteken en Bild vun de Tweschen. - -12. Un as wi na Syrakus kamen dä’n, bleven wi dree Dag’ dar. - -13. Un as wi umher schepen dä’n, keemen wi na Rhegium, un na enen Dag, as -de Südwind upkeem, keemen wi den annern Dag na Puteoli. - -14. Dar funnen wi Bröder un warn vun ehr bän, dat wi söben Dag’ dar -blieven dä’n. Un also keemen wi na Rom. - -15. Un vun dar, as de Bröder vun uns hörn dä’n, gungen se ut, uns -entgegen, bet na Appifer un Tretabern. As Paulus se sehn dä, dank he GOtt -un kreeg Toversicht. - -16. As wi awer na Rom keemen, överantworde de Unnerhauptmann de -Gefangenen den öbbersten Hauptmann. Awer Paulus kreeg Frilöv, to blieven, -wo he wull, mit en Kriegsknecht, de up em passen dä. _Kap. 23, 33. 24, -23. 27, 3._ - -17. Dat gescheeg awer na dree Dag, dat Paulus tosamen reep de Vörnehmsten -vun de Juden. As desülvigen tosamen keemen, sprok he to ehr: Ji Männer, -leeven Bröder, ik hef nicks dahn gegen unse Volk, noch gegen unse Vaders -ehre Wis, un bün doch gefangen ut Jerusalem övergeven in de Römer ehre -Hann. _Kap. 23, 1._ - -18. Weke, as se mi verhört harn, wulln se mi los geven, dewiel dat keen -Orsak to den Dod an mi weer. - -19. As awer de Juden weddersproken, weer ik bedwungen, mi up den Kaiser -to beropen, nich, as har ik min Volk um wat to verklagen. _Kap. 25, 12._ - -20. Um de Orsak willen hef ik jug bän, dat ik jug sehn un anspreken much, -denn um Israel sin Hoffnung willen hebbt se mi düsse Ked anlegt. _Kap. -23, 6. 24, 21. 26, 6. 7._ - -21. Se sproken awer to em: Wi hebbt keen Schrift kregen vun Judäa -dienethalben, ok is dar keen Broder kamen, de vun di wat Arges verkündigt -oder seggt har. - -22. Doch wölln wi vun di hörn, wat du gloven deihst. Denn vun düsse Sekt -is uns kund, dat ehr ward vun alle Enden wedderspraken. _Kap. 24, 14. -Luk. 2, 34._ - -23. Un as se em en Dag bestimmen dä’n, keemen veele to em in de Harbarg, -weke he dat Riek GOttes utleggen un betügen dä, un predig ehr vun JEsus, -ut Moses sin Gesetz un ut de Propheten, vun fröh morgens an bet abends. -_Kap. 26, 22._ - -24. Un etliche fulln dem bi, wat Paulus seggen dä, etliche awer glovten -nich. _Kap. 17, 4._ - -25. As se awer mit enanner uneens weern, gungen se weg, as Paulus en -Wort reden dä, dat woll de heilige GEist seggt hett dörch den Propheten -Jesaias to unse Vaders. _2. Pet. 1, 21._ - -26. Un sproken: Gah hen na düt Volk un sprick: Mit de Ohren ward ji dat -hörn un nich verstahn, un mit de Ogen ward ji dat sehn un nich erkennen. -_Jes. 6, 9. 10. Luk. 8, 10._ - -27. Denn dat Hart vun düt Volk is verstockt un se hört swar mit de Ohren -un schlummert mit ehre Ogen, up dat se nich mal eenst sehn mit de Ogen un -hörn mit de Ohren un verständig warn in ehre Harten un sik bekehren, dat -ik ehr helpen kann. - -28. So si jug dat kund dahn, dat de Heiden sendt is düt Heil vun GOtt, un -se ward dat hörn. _Kap. 13, 38. 46. Ps. 18, 45._ - -29. Un as he düt reden dä, gungen de Juden hen un harn veel Fragen mank -ehr sülvst. - -30. Paulus awer blev twee Jahr in dat Hus wat he hürt har un neem an -alle, de to em keemen, - -31. Predig dat Riek GOttes un lehrde vun den HErrn JEsus mit grote -Frimödigkeit, ahn dat em dat een wehrn dä. - - - - -De Epistel St. Pauli an de Römer. - - -Dat 1. Kapitel. - -1. Paulus, JEsus Christus sin Knecht, beropen to en Apostel, utsonnert to -predigen dat Evangelium vun GOtt, _Apost. 9, 15. 13, 2. Gal. 1, 15._ - -2. Wat He tovör toseggt hett dörch Sine Propheten in de hillige Schrift, -_Tit. 1, 2. Apost. 3, 21._ - -3. Vun Sinen Söhn, de geboren is vun David sinen Samen, na dat Fleesch, -_2. Sam. 7, 12._ - -4. Un kräftiglich bewiest as GOtt Sin Söhn na den GEist, de dar heiligen -deiht, siet de Tied, dat he uperstahn is vun de Doden, nemlich JEsus -Christus, unse HErr, _Joh. 10, 36. Ebr. 1, 5. 5, 5._ - -5. (Dörch weken wi empfangen hebbt Gnad un dat Apostelamt mank alle -Heiden den Gehorsam vun den Gloven uptorichten unner Sinen Namen, _Apost. -9, 15. Röm. 15, 18. 16, 26._ - -6. Wovun ji ok en Deel sünd, de dar beropen sünd vun JEsus Christus,) - -7. An alle, de to Rom sünd, de Leevsten vun GOtt un de beropenen -Hilligen: Gnade si mit jug, un Freden vun GOtt unsen Vader un den HErrn -JEsus Christus. _1. Cor. 1, 2._ - -8. Ton eersten dank ik minen GOtt, dörch JEsum Christum, wegen jug, dat -man vun jug’n Gloven in de ganze Welt seggen deiht. _1. Cor. 1, 4. 5. 1. -Thess. 1, 8._ - -9. Denn GOtt is min Tüg’, (den ik deenen doh in minen Geist na dat -Evangelium vun Sinen Söhn,) dat ik ahn Unnerlat an jug denken doh. _Phil. -1, 8. Eph. 1, 16._ - -10. Un alltied in min Gebä flehn doh, ob sik dat mal so schicken wull, -dat ik to jug keem dörch GOtt Sinen Willen. _Kap. 15, 23. 32._ - -11. Denn mi verlangt, jug to sehn, up dat ik jug middeel weke geistliche -Gawen, jug to stärken; _Kap. 15, 23. Apost. 28, 31._ - -12. Dat is, dat ik samt jug tröstet wür dörch jug’n un minen Gloven, den -wi mit eenanner hebbt dohn. _2. Pet. 1, 1._ - -13. Ik will jug awer nich vörentholln, leeve Bröder, dat ik mi oft -vörnahmen hef to jug to kamen, (bün awer so lang verhinnert) dat ik ok -mank jug Frucht schaffen dä, gliek as mank annere Heiden. _1. Thess. 2, -18._ - -14. Ik bün en Schuldner vun beide, de Griechen un de Nichgriechen, beide, -de Wiesen un de Unwiesen. - -15. Darum, so veel an mi is, bün ik willens ok jug to Rom dat Evangelium -to predigen. _v. 11._ - -16. Denn ik scham mi nich vör dat Evangelium vun Christus, denn dat is en -Kraft vun GOtt, de dar selig maken deiht alle, de daran gloven, de Juden -vornemlich un ok de Griechen. _Ps. 40, 10. 119, 46. 1. Cor. 1, 18. 24. -Ebr. 4, 12._ - -17. Sintemal darin apenbart ward de Gerechtigkeit, de vör GOtt gell’n -deiht, weke kummt ut den Gloven in den Gloven, as denn schreben steiht: -De Gerechte ward dörch sin Gloven leven. _Kap. 3, 21. 22. Hab. 2, 4. Joh. -3, 36. Gal. 3, 11. Ebr. 10, 38._ - -18. Denn GOtt Sin Torn vun den Himmel ward apenbart över all dat gottlose -Wesen un alle Ungerechtigkeit vun de Minschen, de de Wahrheit upholln in -Ungerechtigkeit. - -19. Denn dat man dat weet, dat dar en GOtt si, dat is ehr apenbar, denn -GOtt hett ehr dat apenbart, _Apost. 14, 15._ - -20. Darmit, dat GOtt Sin unsichtbares Wesen, dat is Sin ewige Kraft un -Gottheit, ward sehn, as man dat an de Warke wahrnehmen deiht, nemlich an -de Schöpfung vun de Welt, also dat se keen Entschuldigung hebbt. - -21. Dewiel dat se wussen, dat dar en GOtt is un hebbt Em nich priest as -enen GOtt, noch Em dankt, sonnern sünd in ehr Dichten eitel warn un ehr -unverständig Hart is verdüstert. _Eph. 4, 18._ - -22. Dar se sik för klok holln dä’n, sünd se to Narren warn. _Joh. 10, 14. -1. Cor. 1, 20._ - -23. Un hebbt den unvergänglichen GOtt Sine Herrlichkeit in en Bild gliek -den vergänglichen Minschen un de Vagels un de veerfötigen un krupenden -Thiere verwandelt. _5. Mos. 4, 15. Weish. 11, 16. Kap. 12, 24._ - -24. Darum hett GOtt se ok hengeven in de Gelüste vun ehre Harten in -Unreinigkeit ehre egenen Liever an sik sülvst to schänden. _Ps. 81, 13. -Apost. 14, 16._ - -25. De GOtt Sin Wahrheit hebbt verwandelt in Lögen un hebbt ehrt un deent -dat Geschöpf mehr as den Schöpfer, de dar is lavt in Ewigkeit. Amen. _Ps. -106, 20. Ezech. 8, 10. Röm. 9, 5._ - -26. Darum hett GOtt se ok hengeven in schändliche Lüste. Denn ehre Fruens -hebbt verwandelt den natürlichen Gebruk in den unnatürlichen. _3. Mos. -18, 23._ - -27. Desglieken ok de Mannslüd hebbt den natürlichen Gebruk vun de Fruens -verlaten un sünd an enanner hitt warn in ehre Lüste un hebbt Mann mit -Mann Schand dreven un den Lohn vun ehren Irrdom (as dat denn ok sin -schull) an sik sülvst empfangen. _1. Cor. 6, 9._ - -28. Un gliek as se nich achtet hebbt, dat se GOtt erkennen dä’n, hett se -GOtt ok darhen geven in enen verkehrten Sinn, to dohn dat nich gut is. -_Weish. 4, 12._ - -29. Vull vun alle Ungerechtigkeit, Horeri, Schalkheit, Gierigkeit, -Bosheit, vull vun Haß, Mord, Hader, List, Giftige, Ohrenblasers, - -30. Verleumder, Gottsverachter, Frewlers, Hoffartige, Grotsprekers, -Schädliche, de Öllern Ungehorsame, - -31. Unverständige, Trulose, Halsstarrige, Unversöhnliche, Unbarmhartige, - -32. De GOtt Sin Gerechtigkeit weeten doht, (dat de, de so wat doht, den -Dod verdeenen) doht se dat nich alleen, sonnern hebbt ok Gefallen an de, -so dat doht. _Hos. 7, 2. 3._ - - -Dat 2. Kapitel. - -1. Darum, o Minsch, kannst du di nich entschuldigen, wer du ok büst, de -richten deiht, verdammst du di sülvst, sintemal denn worin du en annern -in richten deihst, du datsülvige deihst, dat du richtest. _Matth. 7, 2. -Mark. 4, 24. Luk. 6, 38. Joh. 8, 7._ - -2. Denn wi weet, dat GOtt Sin Ordeel recht is över de, de so wat doht. - -3. Denkst du awer, o Minsch, de du richtest de, so dat doht, un deihst -datsülvige ok, dat du GOtt Sin Ordeel entlopen warst? - -4. Oder verachtest du den Rickdom vun Sin Gutheit, Geduld un -Langmödigkeit? Weest du nich, dat di GOtt Sin Gutheit to Buße leiten -deiht? - -5. Du awer na din verstockt un unbußfardig Hart hüpst di sülvst den Torn -up den Dag vun den Torn un de Apenbarung vun GOtt Sin gerecht Gericht, - -6. Weke geven ward Jedereen na sin Daden: _Jes. 40, 10. Jer. 17, 10. Ps. -62, 13. Matth. 16, 27. 1. Cor. 3, 8. 2. Cor. 5, 10._ - -7. Nämlich Pries un Ehr un unvergänglich Wesen för de, de mit Geduld in -guden Warken tracht na dat ewige Leven; - -8. Awer för de, de dar unverdräglich sünd, un de Wahrheit nich gehorcht, -awer de Ungerechtigkeit unnerdahn sünd, Ungnad un Torn; _Hos. 4, 4. 2. -Thess. 1, 8. Esr. 8, 22._ - -9. Bedröfnis un Angst över alle Seelen vun de Minschen, de dar Böses -doht, besonners vun de Juden un ok vun de Griechen; _Kap. 3, 9._ - -10. Pries awer un Ehr un Freden an alle, de dar Gutes doht, besonners an -de Juden un ok de Griechen. - -11. Denn dar is keen Ansehn vun de Person vör GOtt. _Apost. 10, 34._ - -12. De ahn dat Gesetz sündigt hebbt, de ward ok ahn Gesetz verloren warrn -un de an dat Gesetz sündigt hebbt, de ward dörch dat Gesetz verurdeelt -warrn: - -13. (Sintemal vör GOtt nich de, de dat Gesetz hört, gerecht sünd, sonnern -de dat Gesetz doht, ward rechtfardigt sin. _Matth. 7, 21. 1. Joh. 3, 7. -Jak. 1, 22. 25._ - -14. Denn so de Heiden, de dat Gesetz nich hebbt un doch vun Natur rechte -Warke doht, desülvigen, wiel se dat Gesetz nich hebbt, sünd se sik sülvst -en Gesetz; - -15. Darmit, dat se bewies’t, dat Gesetz sin Wark si beschreben in ehre -Harten, sintemal ehr Geweten se betügt, darto ok de Gedanken, de sik -unner enanner verklagt un entschuldigt,) - -16. Up den Dag, wenn GOtt dat Verborgene vun de Minschen dörch JEsus -Christus richten ward lut min Evangelium. _Pred. 12, 14. Matth. 25, 31._ - -17. Süh awer to, du heetst en Jud, un verlettst di up dat Gesetz un büst -stolt up din GOtt, - -18. Un weetst Sinen Willen; un dewiel du ut dat Gesetz unnerricht büst, -probeerst du, wat dat Beste is to dohn; - -19. Un vermetest di to sin en Föhrer vun de Blinden, en Licht vör de, de -in de Düsternis sünd, - -20. En Ertrecker vun de Unverständigen, en Lehrer vun de Eenfoltigen, -hest dat Ansehn, wat to weeten un recht is in dat Gesetz. - -21. Nu lehrst du annere un lehrst di sülvst nich. Du predigst, man schall -nich stehlen un du stehlst sülvst. _Matth. 23, 3. 4._ - -22. Du sprickst, man schall nich ehebreken un du brickst de Eh. Du -verafschu’st de Afgötter un nimmst GOtt weg, wat Sin is. - -23. Du rühmst di mit dat Gesetz un makst GOtt Schand dörch Övertredung -vun dat Gesetz. _Kap. 9, 4._ - -24. Denn wegen jug ward GOtt Sin Nam lästert mank de Heiden, as schreben -steiht. _Jes. 52, 5. Ezech. 36, 20. 23. 1. Tim. 6, 1._ - -25. De Beschniedung is wul nütz, wenn du dat Gesetz höllst; höllst du -awer dat Gesetz nich, so is din Beschniedung all en Vörhut warn. _Jer. 4, -4. Kap. 9, 25. 26._ - -26. So nu de Vörhut dat Recht in dat Gesetz höllt, meenst du nich, dat -sin Vörhut ward för en Beschniedung rekent warrn. - -27. Un so ward, dat vun Natur en Vörhut is un dat Gesetz vullbringt, di -richten, de du unner den Bokstaben un Beschniedung büst un dat Gesetz -övertreden deihst. - -28. Denn dat is nich en Jud, de vun buten en Jud is, ok is dat nich en -Beschniedung, de utwendig in dat Fleesch geschehn deiht; - -29. Sonnern dat is en Jud, de inwendig verborgen is; un de Beschniedung -vun dat Hart is en Beschniedung, de in den GEist un nich in Bokstaben -geschüht, düt Lof is nich ut Minschen, sonnern ut GOtt. _5. Mos. 30, 6. -Joh. 5, 44._ - - -Dat 3. Kapitel. - -1. Wat hebbt denn de Juden vörut? Oder wat is de Beschniedung nütz? - -2. In jede Hinsicht veel. To’n eersten: ehr is anvertrut wat GOtt seggt -hett. _Ps. 147, 19. 20. Apost. 7, 38._ - -3. Dat awer etliche nich glovt an datsülvige, wat liggt daran? Schull ehr -Unglov GOttes Gloven upheven? _Kap. 9, 6. 11, 29. 4. Mos. 23, 19. 2. Tim. -2, 13._ - -4. Gewiß nich! Dat blift velmehr also, dat GOtt wahrhaftig is un alle -Minschen Lögner, as schreben steiht. Up dat du för gerecht befunnen warst -in din Wör un överwinnst, wenn du richtet warst. _Joh. 3, 33. Tit. 1, 2. -Ps. 62, 10. 116, 11. 51, 6._ - -5. Is dat awer so, dat unse Ungerechtigkeit GOtt Sin Gerechtigkeit -priesen deiht, wat wüllt wi seggen? Is denn GOtt ok ungerecht, dat He -daröver bös is? (Ik red also up Minschen Wies.) - -6. Gewiß nich! Wo kunn GOtt sünst de Welt richten? _1. Mos. 18, 25._ - -7. Denn so GOtt Sin Wahrheit dörch min Lögen herrlicher ward to Sin -Pries, warum schull ik denn noch as en Sünner richtet warrn? - -8. Un nich velmehr also dohn as wi lästert warrn, un as enige spreken, -dat wi seggen schulln: Lat uns Övels dohn up dat Gudes darut kamen deiht! -Düsse ehr Verdammnis is ganz recht. _Kap. 6, 1. 2._ - -9. Wat seggt wi denn nu? Hebbt wi wat vörut? Gar nicks. Denn wi hebbt -vörhen bewiest, dat beide, Juden un Griechen, alle unner de Sünne sünd. -_Kap. 11, 32. Gal. 3, 22._ - -10. As denn schreben steiht: Dar is nich, de gerecht is, ok nich een; -_Ps. 14, 3. 53, 4._ - -11. Dar is nich, de verständig is; dar is nich, de na GOtt fragen deiht; - -12. Se sünd alle afweken un alltosam undüchdig warn; dar is nich, de -Gudes deiht, ok nich een; - -13. Ehr Kehl is en apen Graf, mit ehr Tungen bedreegt se, Odderngift is -unner ehre Lippen; _Ps. 5, 10. 140, 4._ - -14. Ehr Mund is vull vun Fluchen un Bitterkeit; _Ps. 10, 7._ - -15. Ehr Föt sünd ilig, Blot to vergeten; _Spr. 1, 16. Jes. 59, 7._ - -16. Up ehr Weg is nicks as Verdarven un Elend; - -17. Un den Weg to den Freden weet se nich; - -18. Dar is keen Gottesfurcht vör ehr Ogen; _1. Mos. 20, 11. Ps. 36, 2._ - -19. Wi weet awer, dat wat dat Gesetz seggt, dat seggt dat to de, de unner -dat Gesetz sünd, up dat Jedereen sin Mund tostoppt ward un de ganze Welt -vör GOtt schuldig si; _Ps. 107, 42. Ezech. 16, 63. Gal. 3, 22._ - -20. Darum dat keen Fleesch dörch Gesetzes Warke vör Em gerechtfardigt -warrn ward, denn dörch dat Gesetz kummt Erkenntnis vun de Sünnen. _Gal. -2, 16. Ps. 143, 2._ - -21. Nu is awer ahn Todohn vun dat Gesetz de Gerechtigkeit, de vör GOtt -gellt apenbart un betügt dörch dat Gesetz un de Propheten. _Joh. 5, 46. -Apost. 10, 43._ - -22. Ik red awer vun solche Gerechtigkeit vör GOtt, de dar kummt dörch den -Gloven an JEsus Christus, to alle un up alle, de dar gloven doht. - -23. Denn hier is keen Unnerscheed, se sünd alltomal Sünner un ehr fehlt -de Ruhm, den se vör GOtt hebben schulln. _Kap. 10, 12. Gal. 3, 22. 28. 1. -Kön. 8, 46._ - -24. Un warrn ahn Verdeenst gerecht makt ut Sin Gnad dörch de Erlösung, de -dörch Christus JEsus geschehn is, _Eph. 2, 8._ - -25. Weken GOtt hett vörstellt to en Gnadenstohl, dörch den Gloven in Sin -Blot, un Sin Gerechtigkeit apenbar makt, dewiel He de vörher geschehenen -Sünden nich bestraft, sonnern se mit Sin göttliche Geduld driggt. _3. -Mos. 16, 15. Ebr. 4, 16._ - -26. Up dat He to düsse Tieden anbäden schull de Gerechtigkeit de vör Em -gellt, up dat He alleen gerecht sin un gerecht maken dä den, de dar an -JEsus gloven deiht. - -27. Wo blift nu dat Rühmen? Dat is ut. Dörch wat för en Gesetz? Dörch dat -Gesetz vun de Warke? Nich also, sonnern dörch dat Gesetz vun den Gloven. -_Kap. 2, 17. 23. 4, 2. 1. Cor. 1, 29. 31._ - -28. So is dat nu unse Övertügung, dat de Minsch gerecht ward, ahn de -Warke vun dat Gesetz alleen dörch den Gloven. _Gal. 2, 16._ - -29. Oder is GOtt alleen de GOtt vun de Juden? Is He nich ok de GOtt vun -de Heiden? Ja, gewiß, ok de GOtt vun de Heiden. _Kap. 10, 12. Mal. 2, 10. -1. Cor. 12, 6._ - -30. Sintemal dat en enige GOtt is, de dar gerecht maken deiht de -Beschniedung ut den Gloven un de Vörhut dörch den Gloven. - -31. Wat, schafft wi denn dat Gesetz af dörch den Gloven? Gewiß nich! -Sonnern wi bestätigt dat Gesetz. _Matth. 5, 17-19._ - - -Dat 4. Kapitel. - -1. Wat schüllt wi denn seggen, dat unse Vader Abraham funnen hett na dat -Fleesch? - -2. Dat seggt wi: Is Abraham dörch de Warke gerecht warn, denn hett he wol -Ehr, awer nich vör GOtt. - -3. Wat seggt denn de Schrift? Abraham hett GOtt glovt un dat is em as -Gerechtigkeit torekent. _1. Mos. 15, 6. Gal. 3, 6._ - -4. Den awer, de mit de Warke umgeiht, ward de Lohn nich ut Gnad torekent, -sonnern ut Plicht. _Kap. 11, 6. Matth. 20, 7. 14._ - -5. Den awer, de nich Warkdeenst drieben deiht, glovt awer an den, -de de Gottlosen gerecht maken deiht, den ward sin Glov torekent as -Gerechtigkeit. _Kap. 3, 28._ - -6. So as denn ok David seggt: Dat de Seligkeit alleen si för den -Minschen, weken GOtt torekent de Gerechtigkeit ahn Todohn vun de Warke, -indem dat he sprickt: - -7. Selig sünd de, weke ehr Missedahten vergeven sünd, un weke ehr Sünden -todeckt sünd; _Ps. 32, 1. 2._ - -8. Selig is de Mann, den GOtt keen Sünd toreken deiht. - -9. Un düsse Seligpriesung, gelt se för de Beschniedung, oder för de -Vörhut? Wi möt ja seggen, dat Abraham si sin Glov to Gerechtigkeit rekent. - -10. Woans is he em denn torekent? As he in de Beschniedung oder in de -Vörhut weer? Ahn Twiefel nich in de Beschniedung, sonnern in de Vörhut. - -11. Dat Teken awer vun de Beschniedung kreg he to en Siegel vun de -Gerechtigkeit dörch den Gloven, den he noch in de Vörhut har, up dat he -war en Vader to alle de de gloven doht in de Vörhut up dat desülvigen ok -torekent ward de Gerechtigkeit. _1. Mos. 17, 10._ - -12. He war ok en Vader vun de Beschniedung, nich alleen vun de, de vun de -Beschniedung sünd, sonnern ok vun de, de dar wandelt in de Fotsporen vun -den Gloven, weke weer in unsern Vader Abraham as he in de Vörhut weer. -_Matth. 3, 9._ - -13. Denn de Tosag’, dat he de Arv vun de Welt sin schull, is Abraham un -sin Samen nich makt dörch dat Gesetz, sonnern dörch de Gerechtigkeit vun -den Gloven. _1. Mos. 17, 2. 6._ - -14. Denn wenn de vun dat Gesetz Arven sünd, so is de Glov nicks un de -Tosag’ is ut. _Gal. 3, 18._ - -15. Sintemal dat Gesetz blot Arger anrichten deiht, denn wo dat Gesetz -nich is, dar is ok keen Övertredung. _Kap. 3, 20. 5, 13. 7, 8. 10._ - -16. Darum mutt de Gerechtigkeit dörch den Gloven kamen, up dat se ut -Gnaden si un de Tosag’ fast blieven deiht för allen Samen; nich alleen -för den, de unner dat Gesetz is, sonnern ok för den, de Abraham sin -Gloven hett, weke is de Vader vun uns alle. _Gal. 3, 18._ - -17. As schreven steiht: Ik hef di sett to en Vader vun veele Völker vör -GOtt, den du Gloven holn hest, de dar lebendig makt de Doden un röpt dat, -wat nich is, dat dat sin schall. _1. Mos. 17, 5._ - -18. Un he hett glovt up Hoffnung, as nicks to hoffen weer, up dat he wör -en Vader vun veele Völker, as denn to em seggt is: Also schall din Samen -sin. _1. Mos. 15, 5._ - -19. Un he war nich swach in den Gloven, seeg ok nich up sin egen Liev, -de all afstorben weer, dewiel he binah hunnertjährig weer, ok nich den -afstorben Liev vun Sarah. _1. Mos. 17, 17._ - -20. Denn he twiefel nich dörch Ungloven an GOtt Sin Tosag’, sonnern war -stark in den Gloven un gev GOtt de Ehr. _Ebr. 11, 7._ - -21. Un wuß up dat allergewiste, dat, wat GOtt verheeten deiht, dat kann -He ok dohn. _Ps. 115, 3. Jes. 59, 1. Luk. 1, 37._ - -22. Darum is dat em ok to Gerechtigkeit rekent. _1. Mos. 15, 6._ - -23. Dat is awer nich schreven alleen sintwegen, dat em dat torekent is. -_Kap. 15, 4._ - -24. Sonnern ok unsetwegen, weke dat schall torekent warrn, wenn wi gloven -doht an den, de unsern HErrn JEsus uperweckt hett vun de Doden. _Apost. -2, 24._ - -25. De dar is um unse Sünden willen darhen geven, un wegen unse -Gerechtigkeit uperweckt. - - -Dat 5. Kapitel. - -1. Dar wi nu denn sünd gerecht warn dörch den Gloven, so hebbt wi Freden -mit GOtt dörch unsern HErrn JEsus Christus. _Kap. 14, 17. Jes. 32, 17. -18. Joh. 16, 33._ - -2. Dörch weken wi ok den Togang kregen hebbt in den Gloven to düsse -Gnade, in de wi staht, un rühmt uns mit de Hoffnung vun de tokünftige -Herrlichkeit, de GOtt geven ward. _Eph. 2, 18. Kap. 3, 12._ - -3. Nich alleen awer dat, sonnern wi rühmt uns ok mit de Bedröfnisse, -dewiel wi weet, dat Bedröfnis Geduld bringen deiht; _Jak. 1, 2._ - -4. Geduld awer bringt Erfahrung, Erfahrung awer bringt Hoffnung; _Jak. 1, -3._ - -5. Hoffnung awer lett nich to Schanden warrn. Denn GOtt Sin Leev is -utgahten in unse Hart dörch den heiligen GEist, de uns geven is. _Ebr. 6, -18. 19._ - -6. Denn, as wi noch swach weern, is Christus to Sin Tied för de Gottlosen -storven. - -7. Nu starvt kum Jemand för enen Frommen, för enen Guden much villicht -Jemand starven. _Joh. 15, 13._ - -8. Darum priest GOtt Sin Leev gegen uns, dat Christus för uns storven is, -as wi noch Sünder weern. _Joh. 3, 16._ - -9. So ward wi jo veelmehr dörch Em bewahrt warrn vör den Torn, nadem wi -dörch Sin Blot gerecht spraken sünd. - -10. Denn so wi mit GOtt versöhnt sünd dörch Sin Söhn Sin Dod, as wi noch -Fiende weern, woveel mehr ward wi selig warrn dörch Sin Leven, so wi nu -versöhnt sünd. - -11. Nich alleen vun dat, sonnern wi rühmt uns ok mit GOtt, dörch unsern -HErrn JEsus Christus, dörch weken wi nu de Versöhnung kregen hebbt. - -12. Darum, gliek wi dörch enen eenzigen Minschen de Sünd in de Welt -kamen is, un de Dod dörch de Sünd, also is ok de Dod to alle Minschen -dörchdrungen, dewiel se alle sündigt hebbt; _Kap. 6, 23._ - -13. (Denn de Sünd weer wol in de Welt bet up dat Gesetz, awer wo keen -Gesetz is, dar achtet man nich up de Sünd; _Kap. 4, 15._ - -14. Sonnern de Dod herrschte vun Adam an bet up Moses, ok över de, de -nich sündigt hebbt, mit desülvige Övertredung as Adam, weke is en Bild -vun den, de tokünftig weer. _1. Cor. 15, 21. 45. 55._ - -15. Awer dat hett sik nich so mit de Glov as mit de Sünd! Denn so an Een -sin Sünd Veele storven sünd, so is veelmehr GOtt Sin Gnad un Gav veelen -rieklich wedderfahren, dörch den enigen Minschen, JEsus Christus, Sin -Gnad. _1. Cor. 15, 22. Joh. 1, 16._ - -16. Un dat hett sik nich so mit de Gav, as mit de Sünd, de dörch den Enen -begahn is. Denn dat Ordeel is kamen ut een Sünd bet hen to de Verdammnis, -de Gav awer helpt ok ut veele Sünd to de Gerechtigkeit. - -17. Denn so um den Enigen sin Sünd willen de Dod herrscht hett dörch den -Eenen, veelmehr ward de, de dar kriegt de Füll vun de Gnad un vun de Gav -to de Gerechtigkeit, herrschen in’t Leven dörch den Enen, JEsus Christus.) - -18. Gliek as nu dörch Enen sin Sünd de Verdammnis över alle Minschen -kamen is, also is ok dörch Een Sin Gerechtigkeit de Rechtfardigung vun -dat Leven över alle Minschen kamen. _1. Cor. 15, 22._ - -19. Denn gliek as dörch Een Minsch sin Ungehorsam veele Sünder warn sünd, -so ward dörch Een Sin Gehorsam veele Gerechte. - -20. Dat Gesetz awer is nebenbi inkamen, up dat de Sünd mächtiger war. Wo -awer de Sünd mächtig warn is, dar is de Gnad noch veel mächtiger warn. -_Kap. 4, 15. 7, 8. Gal. 3, 19._ - -21. Up dat, gliek as de Sünd herrscht hett dörch den Dod, so schall de -Gnad ok herrschen dörch de Gerechtigkeit to dat ewige Leven dörch JEsus -Christus, unsern HErrn. _Kap. 6, 23._ - - -Dat 6. Kapitel. - -1. Wat schüllt wi hierto seggen? Schüllt wi denn in de Sünd blieven, up -dat de Gnad desto mächtiger ward? _Gal. 2, 17._ - -2. Gewiß nich! Wo schüllt wi in de Sünd leven, de wi jo afstorven sünd? -_Gal. 6, 14._ - -3. Weet ji nich, dat so veele as in JEsus Christus döfft sünd, de sünd in -Sinen Dod döfft? _Gal. 3, 27. Kol. 2, 12._ - -4. So sünd wi jo mit Em begraven dörch de Döp in den Dod, up dat, ebenso -as Christus is uperweckt vun de Doden, dörch den Vader Sin Herrlichkeit, -so schüllt ok wi in en nie Leven wandeln. _Kap. 8, 10. Eph. 4, 23. Kol. -3, 8. 1. Pet. 2, 1. 4, 1. 2. Ebr. 12, 1._ - -5. So wi awer mit Em tosamen wussen sünd to glieken Dod, so ward wi Em ok -in de Uperstahung gliek sin. _2. Tim. 2, 11._ - -6. Dewiel dat wi weet, dat unse ole Minsch mit Em krüzigt is, up dat de -sündliche Liev uphörn deiht, dat wi vun nu af an nich mehr de Sünd deenen -doht. _Gal. 5, 24._ - -7. Denn wer storven is, de is rechtfardigt vun de Sünd. - -8. Sünd wi awer mit Christus storven, so glovt wi, dat wi ok mit Em leven -ward; - -9. Un weet, dat Christus, nadem He vun de Doden uperweckt is, nu nich -mehr starven deiht. De Dod ward vun nu af an nich mehr över Em herrschen. -_Offenb. 1, 18._ - -10. Denn dat He storven is, dat is He de Sünd afstorven, een för alle -Mal, dat He awer leven deiht, dat levt He GOtt. _Ebr. 9, 28. Jes. 53, 10._ - -11. Also ok ji, hollt jug darvör, dat ji de Sünd afstorven sünd un levt -GOtt in Christus JEsus, unsern HErrn. - -12. So lat nu de Sünd nich herrschen in jug starvlichen Liev, ehr to -gehorchen in sin Lüsten. _1. Mos. 4, 7. Ps. 119, 133._ - -13. Noch gevt jug Lidmaten de Sünd hen to Waffen vun de Ungerechtigkeit, -sonnern stellt jug sülvst GOtt dar, as son Lüd, de vun de Doden lebendig -makt sünd, un jug Lidmaten GOtt to Waffen vun de Gerechtigkeit. - -14. Denn de Sünd ward nich herrschen können över jug, sintemal ji nich -unner dat Gesetz sünd, sonnern unner de Gnad. _1. Mos. 4, 7._ - -15. Wa denn? Schüllt wi sündigen, dewiel wi nich unner dat Gesetz, -sonnern unner de Gnad sünd? Dat fehl ok noch! _Joh. 1, 16._ - -16. Weet ji nich, weken ji jug begevt to Knechts in Gehorsam, den sin -Knecht sünd ji, den ji gehorsam sünd, dat si de Sünd to den Dod, oder den -Gehorsam to de Gerechtigkeit. _Joh. 8, 34._ - -17. GOtt awer si Dank, dat ji Knechts vun de Sünd west sünd, awer nu -gehorsam warn vun Harten för dat Vörbild vun de Lehr, de ji övergeven -sünd. - -18. Denn nadem ji frie warn sünd vun de Sünd, sünd ji Knechts warn vun de -Gerechtigkeit. _Joh. 8, 32._ - -19. Ik mutt minschlich darvun reden, wegen de Swachheit vun jug -Fleesch. Gliek as ji jug Lidmaten stellt hebbt in den Deenst vun de -Unreinlichkeit, un vun een Ungerechtigkeit to de anner, also stellt nu -ok jug Lidmaten to den Deenst vun de Gerechtigkeit, dat se hillig warrn. -_Kap. 3, 5. 6, 13._ - -20. Denn as ji de Sünd ehr Knechts weert, dar weert ji vun de -Gerechtigkeit fri. _Joh. 8, 34._ - -21. Wat harrn wi nu to de Tied vör Frucht? Weke ji jug nu schamen doht, -denn dat End vun desülvige is de Dod. _Ezech. 16, 61. 63. Röm. 8, 6._ - -22. Nu ji awer vun de Sünd fri un GOtt Sin Knechts warn sünd, hebbt ji -jug Frucht, dat ji hillig warn, de Lohn awer dat ewige Leven. _1. Pet. 1, -9._ - -23. Denn de Sünd ehr Löhnung is de Dod, awer GOtts Gav is dat ewige Leven -in Christus JEsus, unsern HErrn. _Kap. 5, 12._ - - -Dat 7. Kapitel. - -1. Weet ji nich, leeven Bröder, (denn ik rede mit de, de dat Gesetz -weet,) dat dat Gesetz över den Minschen herrschen deiht, so lang as he -levt? _Kap. 6, 14._ - -2. Denn en Fru, de den Mann tohört, is, so lang as de Mann leven deiht, -an dat Gesetz bunnen; wenn awer de Mann starvt, so is se los vun dat -Gesetz, dat den Mann angeiht. - -3. Wenn se nu bi en annern Mann is, so lang de Mann leven deiht, ward se -en Ehebrekerin nennt, wenn awer de Mann starvt, is se fri vun dat Gesetz, -dat se nich en Ehebrekerin is, wenn se bi en annern Mann is. _Matth. 5, -32._ - -4. Also ok, mine Bröder, sünd ji dod makt för dat Gesetz dörch Christus -Sin Liev, up dat ji en annern tohört, nämlich den, de vun de Doden -uperweckt is, up dat wi GOtt Frucht bringt. - -5. Denn as wi in dat Fleesch weern, do weern de sündlichen Lüste, de -dörch dat Gesetz lebendig warn, kräftig in unse Lidmaten, den Dod Frucht -to bringen. _Kap. 6, 21._ - -6. Nu awer sünd wi vun dat Gesetz los un dat afstorven, dat uns gefangen -heel, also dat wi deenen schüllt in dat nie Wesen vun den GEist un nich -in dat ole Wesen vun de Bokstaven. _Kap. 6, 2._ - -7. Wat schüllt wi denn nu seggen? Is dat Gesetz Sünd? Dat fehl ok noch! -Awer de Sünd war ik nich kund, ahn dörch dat Gesetz. Denn ik muß nicks -vun de Lust, wenn dat Gesetz nich seggt harr: Lat di nich gelüsten! _2. -Mos. 20, 17._ - -8. Dar neem awer de Sünd Anstot an dat Gebot un weck in mi allerlei Lüste -up. Denn ahn dat Gesetz weer de Sünd dod. _Joh. 15, 22._ - -9. Ik awer weer ahn Gesetz lebendig. As awer dat Gebot keem, war de Sünd -wedder lebendig. - -10. Ik awer storv un do stell sik herut, dat mi dat Gebot to den Dod war, -dat mi doch to dat Leven geven weer. _3. Mos. 18, 5._ - -11. Denn de Sünd neem Orsak an dat Gebot un bedrog mi un mak mi dod dörch -datsülvige Gebot. - -12. So is nu dat Gesetz hillig un dat Gebot is hillig, gerecht un got. - -13. Is denn, wat dar got is, mi en Dod warn? Dat fehl ok noch! Awer de -Sünd, up dat se erschien as Sünd, hett se mi dörch dat Gode den Dod -wirkt, darmit de Sünd över alle Maten sündig war dörch dat Gebot. - -14. Denn wi weet, dat dat Gesetz geistlich is, ik awer fleeschlich bün, -unner de Sünd verkofft. _Kap. 8, 3. 1. Kön. 21, 20. 25._ - -15. Denn ik weet nich, wat ik doh, denn ik doh nich wat ik will, sonnern -wat ik haß, dat doh ik. - -16. So ik awer dat doh, wat ik nich will, so gev ik to, dat dat Gesetz -got is. _v. 12._ - -17. So doh ik nu datsülvige nich, sonnern de Sünd, de in mi wahnen deiht. -_v. 20._ - -18. Denn ik weet, dat in mi, dat is in min Fleesch, nicks Godes wahnen -deiht. Dat Wollen hef ik, awer dat Gode vollbringen kann ik nich. _1. -Mos. 6, 5. 8, 21._ - -19. Denn dat Gode, dat ik will, doh ik nich, sonnern dat Böse, dat ik -nich will, dat doh ik. - -20. So ik awer doh, wat ik nich will, so doh ik datsülvige nich, sonnern -de Sünd, de in mi wahnen deiht. - -21. So find ik nu in mi dat Gesetz, de ik will dat Gode dohn, dat mi dat -Böse anhangen deiht. _Ps. 31, 7._ - -22. Denn ik hef Lust an GOtt Sin Gesetz na den inwendigen Minschen. _Ps. -1, 2._ - -23. Ik seh awer en anner Gesetz in min Lidmaten, dat dar wedderstritt dat -Gesetz in min Gemöt un nimmt mi gefangen in dat Gesetz vun de Sünden, wat -in min Lidmaten is. _Gal. 5, 17._ - -24. Ik elendige Minsch, wer ward mi erlösen vun düssen Liev, de den Dod -tohört? - -25. Ik dank GOtt dörch JEsus Christus, unsern HErrn. So deen ik nu mit -dat Gemöt GOtt Sin Gesetz, awer mit dat Fleesch de Sünden ehr Gesetz. _1. -Cor. 15, 57._ - - -Dat 8. Kapitel. - -1. So is nu nicks Verdammliches an de, weke in Christus JEsus sünd, de -nich na dat Fleesch wandelt, sonnern na den GEist. - -2. Denn dat Gesetz vun den GEist, de dar lebendig maken deiht in Christus -JEsus, hett mi fri makt vun de Sünd un den Dod ehr Gesetz. _Kap. 3, 27._ - -3. Denn wat för dat Gesetz unmöglich weer, (sintemal dat dörch dat -Fleesch swach makt weer) dat dä GOtt un schickte Sin Söhn in de Gestalt -vun dat sündliche Fleesch, un verdammt de Sünd in dat Fleesch dörch dat -Opfer för de Sünd. _Apost. 15, 19._ - -4. Up dat de Gerechtigkeit, de dat Gesetz förrern deiht, in uns erfüllt -ward, de wi nu nich na dat Fleesch wandelt, sonnern na den GEist. - -5. Denn de dar fleeschlich sünd, de sünd fleeschlich gesinnt, de awer -geistlich sünd, de sünd geistlich gesinnt. - -6. Awer fleeschlich gesinnt sin, is de Dod un geistlich gesinnt sin is -dat Leven un de Freden. _Kap. 6, 21._ - -7. Denn fleeschlich gesinnt sin is en Fiendschaft gegen GOtt, sintemal -dat Fleesch GOtt Sin Gesetz nich unnerdahn is, denn dat kann dat Fleesch -nich. - -8. De awer fleeschlich sünd, könnt GOtt nich gefalln. - -9. Ji awer sünd nich fleeschlich, sonnern geistlich, so anners GOtt Sin -GEist in jug wahnen deiht. Wer awer Christus Sin GEist nich hett, de is -nich Sin. _1. Cor. 3, 16._ - -10. So awer Christus in jug is, so is de Liev twar dod vun wegen de Sünd, -de GEist awer is dat Leven wegen de Gerechtigkeit. - -11. So nu de GEist vun den, de JEsus vun de Doden uperweckt hett, in jug -wahnen deiht, so ward ok desülvige, de Christus vun de Doden uperweckt -hett, jug starvlichen Liever lebendig maken dörch Sinen GEist, de in jug -wahnen deiht. - -12. So sünd wi nu, leeve Bröder, Schuldner nich an dat Fleesch, dat wi na -datsülvige leven doht. _Kap. 6, 7. 18._ - -13. Denn so ji na dat Fleesch leven doht, so ward ji starven mütten; wenn -ji awer dörch den GEist de Geschäfte vun dat Fleesch dod makt, so ward ji -leven. _Gal. 6, 8. Eph. 4, 22._ - -14. Denn de GOtt Sin GEist drieven deiht, de sünd GOtt Sin Kinner. _Gal. -5, 18._ - -15. Denn ji hebbt keenen knechtischen Geist kregen, dat ji jug awermal -fürchten mussen, sonnern ji hebbt en kindlichen GEist kregen, dörch den -wi ropt: Abba, leeve Vader! _2. Tim. 1, 7. Gal. 3, 26. Kap. 4, 6._ - -16. Desülvige GEist givt Tügnis mit unsern GEist, dat wi GOtt Sin Kinner -sünd. _2. Cor. 1, 22._ - -17. Sünd wi denn Kinner, so sünd wi ok Arven, nämlich GOtt Sin Arven un -Christus Sin Mitarven, so wi anners mit lieden doht, up dat wi ok mit Em -herrlich makt ward. _Gal. 4, 7. Apost. 14, 22._ - -18. Denn ik holl darvör, dat dat Lieden vun düsse Tied de Herrlichkeit -nich werth sünd, de an uns schall apenbart warrn. _2. Cor. 4, 17._ - -19. Denn dat ängstliche Töven vun de Kreatur tövt up de Apenbarung vun -GOtt Sin Kinner. _Kol. 3, 4._ - -20. Sintemal de Kreatur unnerdahn is de Eitelkeit, ahn ehren Willen, -sonnern na den sin Willen, de se unnerdahn hett, up Hoffnung. - -21. Denn ok de Kreatur ward befriet warrn vun den Deenst vun dat -vergängliche Wesen to de herrliche Frieheit vun GOtt Sin Kinner. - -22. Denn wi weet, dat alle Kreatur mit uns süfzen deiht un sik noch ümmer -ängstigt. - -23. Nich blot awer se, sonnern ok wi sülvst, de wi hebbt de Eerstlinge -vun den GEist, süfzt ok bi uns sülvst un tövt up de Kindschaft, nämlich -up unsern Liev sin Erlösung. _Gal. 4, 5. Luk. 21, 28._ - -24. Denn wi sünd wol selig, awer in de Hoffnung. De Hoffnung awer, de man -sehn deiht, is keen Hoffnung. Denn wo kann man dat höpen, dat man sehn -deiht? _2. Cor. 5, 7._ - -25. So wi awer dat höpt, dat wi nich sehn doht, so tövt wi darup dörch -Geduld. _2. Cor. 4, 18._ - -26. Desglieken ok de GEist helpt unse Swachheit up. Denn wi weet nich, -wat wi bäden schüllt, woans sik dat gehört, sonnern de GEist sülvst tritt -vör uns in up dat Beste, mit unutspreklichen Süfzen. _Matth. 20, 22._ - -27. De awer de Harten utforschen deiht, de weet, wat den GEist Sin Sinn -is; denn He bäd vör de Heiligen um dat, wat GOtt gefallen deiht. _Ps. 7, -10._ - -28. Wi weet awer, dat de, de GOtt leev hebbt, alle Dinge to dat Beste -deent, de na sin Vörsatz beropen sünd. _Eph. 1, 11. Kap. 3, 11._ - -29. Denn weke He tovör utersehn hett, de hett He ok verordnet, dat -se gliek sin schüllt Sin Söhn Sin Ebenbild, up dat desülvige si de -Eerstgeborne mank veele Bröder. _Kol. 1, 18. Ebr. 1, 6._ - -30. De He awer verordnet hett, de hett He ok beropen, weke He awer -beropen hett, de hett He ok gerecht makt, de He awer gerecht makt hett, -de hett He ok herrlich makt. - -31. Wat wüllt wi denn hierto seggen: Is GOtt för uns, wokeen kann gegen -uns sin? _4. Mos. 14, 9._ - -32. De ok Sinen egenen Söhn nich verschont hett, sonnern hett Em för uns -alle hengeven, wo schull He uns mit Em nich alles schenken? _1. Mos. 22, -16. Joh. 3, 16._ - -33. Wer will GOtt Sin Uterwählten beschuldigen? GOtt is hier, de gerecht -maken deiht. _Joh. 50, 8. 9. 54, 15._ - -34. Wer will verdammen? Christus is hier, de storven is, ja veel mehr, de -ok uperweckt is, weke is to GOtt Sine rechte Hand un bäd för uns. _Hiob. -34, 29._ - -35. Wer will uns scheeden vun Christus Sin Leev? Bedröfnis oder Angst, -oder Verfolgung, oder Hunger, oder Naktheit, oder Gefahr, oder Schwert? -_Joh. 10, 28._ - -36. As schreven steiht: Um dinetwillen warrd wi dod makt den ganzen Dag, -wi sünd rekent as Schlachtschap. _Ps. 44, 23. 1. Cor. 4, 9. 2. Cor. 4, -11._ - -37. Awer in all düsse Stücken överwinnt wi wiet dörch Den, de uns leev -hatt hett. _1. Cor. 15, 57._ - -38. Denn ik bün gewiß, dat weder Dod noch Leven, weder Engel, noch -Fürstendom, noch Gewalt, weder Gegenwärtiges noch Tokünftiges, _Phil. 1, -6. 2. Tim. 1, 12._ - -39. Weder Hoge, noch Deepe, noch keen annere Kreatur, uns ward scheeden -können vun GOtt Sin Leev, de in Christus JEsus, unsern HErrn, is. - - -Dat 9. Kapitel. - -1. Ik segg de Wahrheit in Christus un leeg nich, wat min Geweten in den -heiligen GEist betügen deiht. _Kap. 1, 9._ - -2. Dat ik grote Trurigkeit un unuphörliche Wehdag in minem Harten hebben -doh. - -3. Ik harr geern wullt verbannt sin vun Christus för mine Bröder, de min -Fründ’ sünd na dat Fleesch. _2. Mos. 32, 32._ - -4. De dar sünd vun Israel, weken tohört de Kindschaft un de Herrlichkeit -un de Bund un dat Gesetz un de Gottesdeenst un de Tosag’; _5. Mos. 7, 6._ - -5. Vun weke ok sünd de Vaders, ut weke Christus herkummt na dat Fleesch, -de dar is GOtt öwer alles, hoch gelavt in Ewigkeit. Amen. _Matth. 1, -1-23. Luk. 3, 23._ - -6. Awer ik segg düt nich, dat GOttes Wort darum ut si. Denn dat sünd nich -alle Israeliter, de vun Israel sünd. _4. Mos. 23, 19. 2, 28. Joh. 8, 39._ - -7. Ok nich alle, de vun Abraham sin Samen sünd, sünd darum ok Kinner, -sonnern in Isaak schall di de Samen beropen sin. _1. Mos. 21, 12. Gal. 4, -28. Ebr. 11, 18._ - -8. Dat heet: GOtt Sin Kinner sünd nich de na dat Fleesch Kinner sünd, -sonnern de Kinner vun de Tosag’ ward för Samen rekent. - -9. Denn dat is en Wort vun de Tosag’, wenn he spreken deiht: Um düsse -Tied will ik kamen un Sara schall en Söhn hebben. _1. Mos. 18, 10._ - -10. Dat is awer nich blot darmit so, sonnern ok as Rebekka swanger war -vun den enigen Isaak, unsern Vader. _1. Mos. 25, 21._ - -11. Ehr de Kinner geboren weern un weder Gudes noch Schlechtes dahn -harrn, up dat GOtt Sin Vörsatz bestahn dä na de Uterwählung, war to ehr -seggt, - -12. Nich ut Verdeenst vun de Warke, sonnern ut Gnad vun den Beroper, -also: de Grötere schall deenstbar warrn den Lütteren. _1. Mos. 25, 23. 2. -Sam. 8, 14._ - -13. As denn schreven steiht: Jakob hef Ik leev hatt, awer Esau hef Ik -haßt. _Mal. 1, 2. 3._ - -14. Wat schüllt wi denn darto seggen? Is denn GOtt ungerecht? Gewiß nich! -_5. Mos. 32, 4._ - -15. Denn He sprickt to Moses: Weken Ik gnädig bün, de bün Ik gnädig un -över wen Ik Mi erbarmen doh, över den erbarm Ik Mi! _2. Mos. 33, 19._ - -16. So liggt dat nu nich an Jemand sin Willen oder Lopen, sonnern an GOtt -Sin Erbarmen. - -17. Denn de Schrift seggt to Pharao: Eben darum hef Ik di erweckt, dat -Ik an di Min Macht wiesen doh, up dat Min Nam verkündigt ward in alle -Länner. _2. Mos. 9, 16. Kap. 14, 4. 17._ - -18. So erbarmt He Sik nu över wen He will un verstockt wen He will. - -19. So seggst du to mi: Wat schellt He uns denn? Wer kann Sinen Willen -wedderstahn? - -20. Ja, leeve Minsch, wer büst du denn, de du mit GOtt rechten wist? -Sprickt ok en Wark to sinen Meister: Warum makst du mi so? _Hiob. 9, 12. -Weish. 12, 12. Jes. 45, 9._ - -21. Hett nich en Püttjer Macht, ut en Klumpen to maken een Fatt to Ehren, -un dat annere to Unehren? - -22. Darum, wenn GOtt Torn bewiesen un Sin Macht kund dohn wull, hett He -mit grote Geduld dragen de to dat Verdarven torichte Fatt vun den Torn. -_Kap. 2, 4. 2. Pet. 2, 2._ - -23. Up dat He kund dä den Riekdom vun Sin Herrlichkeit an de Fät vun -Barmhartigkeit, de He torecht makt hett vör de Herrlichkeit, _Eph. 1, 4. -7. Kol. 1, 27._ - -24. Weke He beropen hett, nämlich uns, nich alleen ut de Juden, sonnern -ok ut de Heiden. - -25. As He denn ok dörch Hosea spreken deiht: Ik will dat Min Volk heeten, -dat Min Volk nich weer un Min Leev, de nich Min Leev weer. _Hos. 2, 23. -Pet. 2, 10._ - -26. Un schall geschehn an den sülvigen Ort, darto ehr seggt is: Ji sünd -nich Min Volk, schüllt se Söhns vun den lebendigen GOtt heeten. _Hos. 1, -10. Jes. 65, 1._ - -27. Jesaias awer röpt över Israel: Wenn de Tall vun de Kinner Israel würr -sin as de Sand an dat Meer, so ward doch dat Övrige selig warrn. _Jes. -10, 22. 23. Röm. 11, 5._ - -28. Denn dat ward en Verdarven un Stüern vör sik gahn to Gerechtigkeit un -de HErr ward datsülvige Stüern dohn up de Eer. - -29. Un as Jesaias tovör seggt: Wenn uns de HErr Zebaoth keen Samen harr -överblieven laten, so weern wi as Sodom warn un gliek as Gomorra. _Jes. -1, 9. 1. Mos. 19, 24._ - -30. Wat schüllt wi nu hier seggen? Dat wüllt wi seggen: De Heiden, de -nich hebbt na de Gerechtigkeit tracht, hebbt de Gerechtigkeit kregen; ik -segg awer vun de Gerechtigkeit, de ut den Gloven kamen deiht. _Kap. 10, -20._ - -31. Israel awer hett na dat Gesetz vun de Gerechtigkeit trachtet, un hett -dat Gesetz vun de Gerechtigkeit nich överkamen. _Kap. 10, 2._ - -32. Warum dat? Darum dat se dat nich ut den Gloven, sonnern ut de Warke -vun dat Gesetz söken doht. Denn se hebbt sik stött an den Steen vun den -Anstot. - -33. As schreven steiht: Süh, Ik legg in Zion enen Steen ton Anstot un -enen Fels to Argernis, un wer an Em gloven deiht, de schall nich to -Schanden warrn. _Jes. 8, 14. Kap. 28, 16. Matth. 21, 42._ - - -Dat 10. Kapitel. - -1. Leeve Bröder, mins Hartens Wunsch is, un ik bä ok GOtt för Israel, dat -se selig ward. - -2. Denn ik gev ehr dat Tügnis, dat se ivert um GOtt, awer mit Unverstand. -_Gal. 1, 14._ - -3. Denn se erkennt de Gerechtigkeit nich, de vör GOtt gellen deiht un -sökt ehre egene Gerechtigkeit vör GOtt uptorichten un sünd nich de -Gerechtigkeit, de vör GOtt gellen deiht, unnerdahn. _Kap. 9, 31. 32. Ps. -69, 28._ - -4. Denn Christus is dat End vun dat Gesetz; wer an Em gloven deiht, de is -gerecht. _Matth. 5, 17. Joh. 3, 18._ - -5. Moses awer schrift wol vun de Gerechtigkeit, de ut dat Gesetz kamen -deiht. Weke Minsch dat deiht, de ward darin leven. _3. Mos. 18, 5. Luk. -10, 28. Gal. 3, 12._ - -6. Awer de Gerechtigkeit ut den Gloven sprickt also: Sprick nich in dinen -Harten: Wer will rup na den Himmel fahren? (Dat is nicks anners, as -Christus hendal haln.) _5. Mos. 30, 12._ - -7. Oder wer will hendal in dat Deepe fahren? (Dat is nicks anners as -Christus vun de Doden haln.) - -8. Awer wat seggt se? Dat Wort is di neeg, nämlich in dinen Mund un in -dinen Harten. _5. Mos. 30, 14._ Düt is dat Wort vun den Gloven, dat wi -predigen doht. _1. Tim. 4, 6._ - -9. Denn so du JEsus bekennen deihst mit din Mund, dat He de HErr si, un -glovst in din Hart, dat Em GOtt vun de Doden uperweckt hett, so warrst du -selig. - -10. Denn so man vun Harten gloven deiht, so ward man gerecht, un so man -mit den Mund bekennen deiht, so ward man selig. _Ps. 116, 10._ - -11. Denn de Schrift sprickt: Wer an Em gloven deiht, de ward nich to -Schanden warrn. _Jes. 28, 16. Ps. 25, 3._ - -12. Hier is keen Unnerscheed twischen en Jud un en Grieche, dar is -altomal een HErr, riek över alle, de Em anropen doht. _Apost. 10, 34._ - -13. Denn wer den HErrn Sinen Nam ward anropen, schall selig warrn. _Joel. -3, 5. Apost. 2, 21._ - -14. Woans schüllt se awer anropen an den se nich gloven doht? Woans -schüllt se awer gloven, vun den se nicks hört hebbt? Woans schüllt se -awer hörn ahn en Prediger? - -15. Woans schüllt se awer predigen, wenn se nich schickt ward? As -denn schreven steiht: Wa leevlich sünd de Föt vun de, de den Freden -verkündigen, de dat Gude verkündigen doht. _Jes. 52, 7._ - -16. Awer se sünd nich alle dat Evangelium gehorsam. Denn Jesaias sprickt: -HErr, wer glovt an uns Predigt? _2. Thess. 1, 8. Jes. 53, 1. Joh. 12, 38._ - -17. So kummt de Gloven ut de Predigt, dat Predigen awer dörch GOtt Sin -Wort. _Joh. 17, 20._ - -18. Ik segg awer: Hebbt se dat nich hört? Twar in alle Lande is ja ehr -Klang utgahn un in de ganze Welt ehr Wort. _Ps. 19, 5. Jes. 49, 6. Kol. -1, 23._ - -19. Ik segg awer: Hett Israel dat nich insehn? De Eerste, Moses sprickt: -Ik will jug iwersüchtig maken över dat, dat nich min Volk is, un över en -unverständig Volk will ik jug vertörnen. _5. Mos. 32, 21._ - -20. Jesaias awer dörf wol seggen: Ik bün funnen vun de, de mi nich söcht -hebbt un bün kamen to de, de nich nach mi fragt hebbt. _Kap. 9, 30. Jes. -65, 1._ - -21. To Israel awer sprickt He: Den ganzen Dag hef Ik Min Hann utstreckt -na dat Volk, dat sik nich seggen leet, un dat wedderspreken deiht. _Jes. -65, 2._ - - -Dat 11. Kapitel. - -1. So segg ik nu: Hett denn GOtt Sin Volk verstött? Dörchut nich! Denn ik -bün ok en Israeliter, vun Abraham sin Samen, ut Benjamin sin Geschlecht. -_Jer. 31, 37._ - -2. GOtt hett sin Volk nich verstött, dat He tovör utersehn hett. Oder -weet ji nich, wat de Schrift vun Elias seggt? Woans he vör GOtt treden -deiht gegen Israel un sprickt: - -3. HErr, se hebbt Din Propheten dod makt un Din Altars umstött, un ik bün -alleen övrig bleven, un se staht mi na min Leven. _1. Kön. 19, 10. 14._ - -4. Awer wat seggt nu de göttliche Antwort: Ik hef Mi laten överblieven -söben dusend Mann, de nich ehr Knee bögt hebbt vör Baal. _1. Kön. 19, 18._ - -5. Also geiht dat ok nu, in düsse Tied, mit düsse, de na de Gnadenwahl -överbleven sünd. _Kap. 9, 27._ - -6. Is dat awer ut Gnad, so is dat nich ut Verdeenst vun de Warke, sunst -war Gnade nich Gnade sin. Is dat awer ut Verdeenst vun de Warke, so is de -Gnade nicks, sünst weer Verdeenst nich Verdeenst. _5. Mos. 9, 4. 5._ - -7. Wat denn nu? Wat Israel söken deiht, dat krigt Israel nich; de Wahl -awer krigt dat, de annern awer sünd verstockt. _Kap. 9, 31._ - -8. As schreven steiht: GOtt hett ehr geven enen schleperigen Geist, Ogen -dat se nich sehn, Ohren dat se nich hörn doht bet up den hütigen Dag. -_Luk. 8, 10._ - -9. Un David sprickt: Lat ehren Disch to en Schling warrn un to en -Jagdspieß, un to en Fall, ehr to Vergeltung. _Ps. 69, 23. 24._ - -10. Mak ehre Ogen blind, dat se nich sehn doht, un bög ehr Rügg alltied. - -11. So segg ik nu: Sünd se anlopen, dat se fallen schüllt? Gewiß nich! -Sonnern ut ehr Tall is de Heiden dat Heil wedderfahren, up dat se up de -iwersüchtig warrn schulln. _Apost. 13, 46._ - -12. Denn so ehr Fall de Welt ehr Riekdom is, un de Schaden de Heiden ehr -Riekdom is, wo veel mehr ward dat de Fall sin, wenn ehr Tall vull weer! -_Hos. 1, 10._ - -13. Mit jug Heiden rede ik, denn dewiel ik de Heiden ehr Apostel bün, -will ik min Amt priesen; - -14. Ob ik mag de, weken min Fleesch sünd, to iwern anreizen un etliche -vun ehr selig maken. _1. Tim. 4, 16._ - -15. Denn wenn ehr Verlust de Welt ehr Versöhnung is, wat ward dat anners -sin, as Leven vun de Doden nehmen? - -16. Is dat Eerstlingsbrod hillig, so is ok de ganze Deeg hillig, un so de -Wottel hillig is, so sünd ok de Telgen hillig. - -17. Ob nu awer etliche vun de Telgen afbracken sünd, un du, de du en -willen Ölbom weerst, büst mank ehr proppt un hest Andeel kregen an de -Wottel un den Saft vun den Ölbom. _Jer. 11, 16._ - -18. So wes’ nich stolt gegen de Telgen. Büst du awer stolt gegen se, so -schast du weeten, dat du de Wottel nich drägen deihst, sonnern de Wottel -dricht di. - -19. So sprickst du: De Telgen sünd intwei braken, darmit ik darin proppt -warr. _Apost. 13, 46._ - -20. Dat is gut redt. Se sünd intweibraken wegen ehren Ungloven, du -steihst awer dörch den Gloven. Wes’ nich stolt, sonnern wes’ bang. _1. -Cor. 10, 12._ - -21. Hett GOtt de natürlichen Telgen nich verschont, dat He vellicht di ok -nich verschonen ward. - -22. Darum seh up GOtt Sin Gutheit un Sinen Ernst, de Ernst an de, weke -fulln sünd, de Gutheit awer an di, so fern as du an de Gutheit blieven -deihst, sunst warst du ok afhaut warrn. _Joh. 15, 2. 4. Ebr. 3, 14._ - -23. Un düsse, so se nich blievt in den Ungloven, ward se inproppt warrn. -GOtt kann se wedder inplanten. _2. Cor. 3, 16._ - -24. Denn so du ut den Ölbom, de vun Natur wild weer, büst uthaut un gegen -de Natur in den guden Ölbom inproppt, woveelmehr ward de natürlichen -inproppt in ehren egenen Ölbom! _Jer. 11, 16._ - -25. Ik will jug nich vörentholn, leeven Bröder, düsse Heemlichkeit, up -dat ji nich stolt sied. Blindheit is Israel tom Deel wedderfahrn, so lang -bet de Fülle vun de Heiden ingahn is. _Luk. 21, 24._ - -26. Un also dat ganze Israel selig ward, as schreven steiht: Ut Zion ward -kamen, de dar erlösen un afwenden deiht dat gottlose Wesen vun Jakob. _2. -Cor. 3, 16. Jes. 59, 20. Ps. 14, 7._ - -27. Un düt is Min Testament mit ehr, wenn Ik ehr Sünnen warr wegnehmen. -_Jer. 31, 33._ - -28. Na dat Evangelium hol Ik se för Fiende wegen jug, awer na de -Erwählung hef Ik se leev, um de Vaders wegen. - -29. GOtt Sin Gaven un Beropung könnt Em nich leed dohn. - -30. Denn gliekerwies as ok ji fröher GOtt nich glovt hebbt, nu awer hebbt -ji över ehren Ungloven Barmhartigkeit kregen; - -31. Also weern ok düsse nu unglövig, so dat ji nu Barmhartigkeit kriegen -künnt, darmit ok se begnadigt warrn kunnen. - -32. Denn GOtt hett alles beslaten unner den Ungloven, up dat He Sik över -alle erbarmen dä. _Gal. 3, 22. Ps. 145, 9. Sir. 18, 12._ - -33. O, wat för ene Deepe vun Riekdom, vun Weisheit un Erkenntniß GOttes. -Wa ganz unbegrieplich sünd Sine Gerichte un unutforschlich Sin Weg! -_Hiob. 11, 7. Ps. 36, 7._ - -34. Denn wokeen hett den HErrn Sin Sinn erkennt? Oder wokeen is Sin -Ratgever west? _Hiob. 15, 8. Jes. 40, 13. Jer. 23, 18. 1. Cor. 2, 16._ - -35. Oder wokeen hett Em wat fröher geven, dat em dat wedder ward -vergollen? _Hiob. 41, 2._ - -36. Denn vun Em un dörch Em un to Em sünd alle Dinge. Em si Ehre in -Ewigkeit! Amen. - - -Dat 12. Kapitel. - -1. Ik vermahn jug, leeven Bröder, dörch GOtt Sin Barmhartigkeit, dat ji -jug Liever hengeven doht to en Opfer, dat dar lebendig, heilig un GOtt -wolgefällig si, wat jug vernünftige GOttesdeenst sin schall. _Kap. 6, 13. -1. Thess. 4, 3._ - -2. Un stellt jug nich düsse Welt gliek, sonnern verwandelt jug dardörch, -dat ji jug Gemöth nie makt, up dat ji utpröven mögt, wat dar si GOtt Sin -Will, nemlich dat Gude, Wolgefällige un Vullkamene. _Eph. 4, 23. 5, 10. -17._ - -3. Denn ik segg dörch de Gnade, de mi geven is, jedereen mank jug, dat -nüms mehr vun sik holln schall, as sik dat gehört, to holln, sonnern dat -he vun sik mit Maten holln deiht, jedereen, so as GOtt em todeelt hett -dat Mat vun den Gloven. _1. Cor. 7, 7. 17. Kap. 12, 11. Eph. 4, 7._ - -4. Denn up glieke Wies, as wi an en Liev veele Lidmaten hebbt, awer alle -Lidmaten nich desülvigen Geschäfte hebbt. _1. Cor. 12, 12. Eph. 4, 25._ - -5. Also sünd wi veele en Liev in Christus, awer unner eenanner is ener -den annern sin Lidmaat. _1. Cor. 12, 27._ - -6. Un hebbt mancherlie Gaven, na de Gnad de uns geven is. _1. Cor. 12, 4._ - -7. Hett jemand de Gav to wiessagen, so gescheeg dat in Övereenstimmung -mit den Gloven. Hett jemand en Amt, so paß he up dat Amt. Lehrt jemand, -so paß he up de Lehr. _1. Pet. 4, 10. 11._ - -8. Vermahnt jemand, so paß he up dat Vermahnen. Givt jemand, so gev -he eenfaltiglich. Regiert jemand, so si he sorgfaldig. Övt jemand -Barmhartigkeit, so doh he dat mit Lust. _Matth. 6, 3. 2. Cor. 8, 2. Kap. -9, 7. 13._ - -9. Lat de Leev nich falsch sin. Haßt dat Böse, hangt an dat Gude. _1. -Tim. 1, 5. Ps. 97, 10._ - -10. De bröderliche Leev mank jug si hartlich. Een keem den annern mit -Ehrerwiesung tovör. _Eph. 4, 3._ - -11. West nich ful in dat, wat ji dohn schüllt. West brünstig in den -GEist. Schickt jug in de Tied. _Offenb. 3, 15. Eph. 5, 16._ - -12. West fröhlich in Hoffnung, geduldig in Bedröfnis, lat nich af vun dat -Gebet. _Luk. 10, 20. 1. Thess. 5, 17._ - -13. Nehmt jug de Hilligen ehr Noth an. Gevt geern Harbarg. _1. Mos. 18, -3. 19, 2. 3. Ebr. 13, 2._ - -14. Segent de jug verfolgt, segent un flucht nich. _Matth. 5, 44. 1. Cor. -4, 12. Apost. 7, 59._ - -15. Freut jug mit de Fröhlichen un weent mit de Weenenden. _Matth. 25, -36._ - -16. Hebbt eenerlei Sinn unner jug. Trachtet nich na hoge Dinge, sonnern -hollt jug to de Niedrigen. - -17. Hollt jug nich sülvst för klok. Vergellt nüms Böses mit Böses. West -jeden Minschen gegenöver up sin Best bedacht. _Jes. 5, 21. 1. Thess. 5, -15._ - -18. Is dat möglich, so veel an jug is, so hebbt mit alle Minschen Freden. -_Mark. 9, 50. Ebr. 12, 14._ - -19. Rächt jug nich sülvst, mine Leeven, sonnern makt Ruum för den Torn, -denn dat steiht schreven: De Rache is Min, Ik will vergellen, sprickt de -HErr. _3. Mos. 19, 18. Matth. 5, 39. 1. Cor. 6, 7. 5. Mos. 32, 35. Ps. -94, 1. Ebr. 10, 30._ - -20. So nu dien Fiend hungert, so gif em wat to eten, hett he Döst, so gif -em wat to drinken, wenn du dat deihst, so warrst du fürige Kahlen up sin -Kopp sammeln. _Spr. 25, 21. 22. Matth. 5, 44._ - -21. Lat di nich vun dat Böse överwinnen, sonnern överwinn dat Böse mit -dat Gude. _Weish. 7, 30._ - - -Dat 13. Kapitel. - -1. Jedereen si unnerdahn de Obrigkeit, de Macht över em hett. Denn dar is -keen Obrigkeit, as alleen vun GOtt. Wo awer en Obrigkeit is, de is vun -GOtt verordnet. - -2. Wer sik nu gegen de Obrigkeit setten deiht, de weddersett sik GOtt -Sin Ordnung. De sik awer weddersetten doht, ward över sik en Strafordeel -kriegen. - -3. Denn de Regenten sünd nich dar as Afschreckung för dat gude Wark, -sonnern för dat Böse. Wist du di awer nich fürchten vör de Obrigkeit, so -doh dat Gude, so warrst du Lov vun desülvige hebben. _Luk. 22, 25._ - -4. Denn se is GOtt Sin Deenerin, di to nutz. Deihst du awer Böses, -so wes’ bang, denn se driggt dat Swert nich umsunst, se is GOtt Sin -Deenerin, en Rächerin to de Straf över den, de schlecht handelt. _Ps. 82, -6._ - -5. Darum is dat nödig, unnerdahn to sin, nich alleen vun wegen de Straf, -sonnern wegen dat Geweten. _1. Pet. 2, 13._ - -6. Ut de Orsak mütt ji ok Stüern geven, denn se is GOtt Sin Deener, de -düt Amt tohört. - -7. So gevt nu jedereen wat ji schuldig sünd; Stüern den, de Stüern -tokummt, Toll den, de Toll tokummt, Ehrfurcht den, de Ehrfurcht tokummt, -Ehre den, de Ehre tokummt. _Matth. 22, 21. Mark. 12, 17._ - -8. West nüms wat schuldig, denn dat ji ju mank enanner leev hebbt, denn -wer den annern leev hett, de hett dat Gesetz vullbrocht. - -9. Denn wat dar seggt is: Du schast nich ehebreken; du schast nich dod -maken; du schast nich falsch Tügnis geven, lat di nicks gelüsten; un so -dar en anner Gebot mehr is, dat ward in düt Wort begreepen: Du schast din -Neegsten leev hebben as di sülvst. - -10. De Leev deiht den Neegsten nicks Böses. So is nu de Leev de Erfüllung -vun dat Gesetz. - -11. Un dewiel dat wi dat weet, nemlich de Tied, dat de Stunn dar is -uptostahn vun den Schlap, sintemal unser Heil nu neeger rückt is, as dar -wi toeerst glövig worrn sünd. _2. Cor. 6, 2._ - -12. De Nacht is vörbi, de Dag is herbi kamen, so lat uns afleggen de -Warke vun dat Licht. _1. Joh. 2, 8. Eph. 5, 11._ - -13. Lat uns ehrbar wandeln, as bi Dag, nich mit Freeten un Supen, nich in -Untocht un Utschweifungen, nich in Hader un Need. _Luk. 21, 34. Eph. 5, -18. Jak. 3, 14._ - -14. Sonnern treckt an den HErrn JEsus Christus un plegt dat Fleesch, -doch so, dat dat nich giel ward. _Gal. 3, 27. Kol. 3, 10._ - - -Dat 14. Kapitel. - -1. Den Swachen in den Gloven nehmt up un verwirrt de Geweten nich. _Kap. -15, 1._ - -2. De Een glovt, he kann allerlei eten, de awer swach is, den lat -Krutwark eten. _1. Mos. 1, 29. Kap. 9, 3._ - -3. Weke eten deiht, lat den nich den verachten, de nich itt, un weke nich -eten deiht, lat den den nich richten, de itt, denn GOtt hett em upnahmen. -_Kol. 2, 16._ - -4. Wer büst du, dat du en fremden Knecht richten deihst? He steiht oder -fallt sin HErr, he ward awer wol stahn, denn GOtt is mächtig genog em to -holln. _Matth. 7, 1. Röm. 2, 1. Jak. 4, 12._ - -5. De Een hollt mehr vun den enen Dag, as vun den annern, de anner awer -hollt alle Dag’ gliek. Jedereen wes’ in sin Övertügung gewiß. _Gal. 4, -10._ - -6. Weke nu en besonnern Dag fiern deiht, de deiht dat den HErrn to Leev, -un weke nich up den Dag holln deiht, de hollt den HErrn to Leev nich -darup. Weke eten deiht, de deiht dat den HErrn to Leev, denn he dankt -GOtt, weke nich eten deiht, de itt nich den HErrn to Leev un dankt GOtt. -_5. Mos. 8, 10. 1. Cor. 10, 31._ - -7. Denn keen vun uns levt för sik sülvst, un keen starvt för sik sülvst. - -8. Levt wi, so levt wi för den HErrn, starvt wi, so starvt wi för den -HErrn. Darum, starvt oder levt wi, so hört wi den HErrn to. _Gal. 2, 20. -1. Thess. 5, 10._ - -9. Denn darto is Christus ok storven un uperstahn un wedder lebendig -warn, dat He sowohl över Lebendige as över Dode Herr sien schall. _Apost. -10, 42. 2. Cor. 5, 15._ - -10. Du awer, wat richst du din Broder? Oder du anner, wat verachst du din -Broder? Wi ward alle vör Christus Sin Richtstohl henstellt warrn. _Luk. -6, 37._ - -11. Na dat dar schreven steiht: So wahr as Ik leven doh, sprickt de HErr, -vör Mi schüllt alle Knee sik bögen, un alle Tungen schüllt GOtt bekennen. -_Jes. 45, 23. Phil. 2, 10._ - -12. So ward jedereen för sik sülvst GOtt Rekenschaft geven. - -13. Darum lat uns nich mehr Een den annern richten, sonnern dat richtet -veelmehr, dat nüms sin Broder Anstot oder Argernis geven schall. _Matth. -18, 7._ - -14. Ik weet un bün gewiß in den HErrn JEsus Christ, dat dar nicks -Gemeenes is an sik sülvst, ahn alleen de dat reken deiht för gemeen, -densülvigen is dat gemeen. _Matth. 15, 11._ - -15. Wenn awer din Broder een Spies wegen bedröwt ward, so wandelst du all -nich mehr na de Leev. Min leeve Broder, richt doch nich den mit din Spies -to Grunn, för den Christus storven is. - -16. Darum sorgt darvör, dat ju Schatz nich verlästert ward. - -17. Denn dat Riek GOttes is nich Eten un Drinken, sonnern Gerechtigkeit -un Freden un Freud in den heiligen GEist. _Luk. 17, 20._ - -18. Wer darinnen Christus deenen deiht, de is GOtt gefällig un de -Minschen angenehm. _1. Thess. 2, 15._ - -19. Darum lat uns na dat streven, wat to’n Freden deent, un wat to de -Beterung an enanner deent. _Kap. 12, 18. 15, 2._ - -20. Min Leeve, terstör nich um de Spies’ willen GOtt Sin Wark. Alle Ding’ -sünd twar rein, awer schädlich is Allns för den Minschen, de dat mit -Anstot it. _v. 15. Apost. 10, 15. Matth. 15, 11._ - -21. Dat is beter, du itst keen Fleesch un drinkst keen Wien, oder sonst -wat, woran sik din Bröder en Anstot neemt oder in Swachheit fallt. _1. -Cor. 8, 13._ - -22. Hest du den Gloven, so hef em bi di sülvst vör GOtt. Selig is, de sik -sülvst keen Geweten makt in dat, wat he vör recht hollt. _1. Joh. 3, 21._ - -23. Wer awer daröwer twiefelt un doch eten deiht, de is verdammt, denn -dat geschüt nich ut den Gloven. Wat awer nich ut den Gloven geschehn -deiht, dat is Sünn. _Tit. 1, 15. Ebr. 11, 6._ - - -Dat 15. Kapitel. - -1. Wi awer, de wi stark sünd, schüllt de Swachen ehr Gebreklichkeit -dregen un nich Wolgefalln an uns sülvst hebben. _Kap. 14, 1. 1. Cor. 9, -22. Gal. 6, 1._ - -2. Jedereen mank uns schall sik awer so stellen, dat he sin Neegsten -gefallen deiht to dat Gude un to de Beterung. _1. Cor. 9, 19. Kap. 10, -24. 33._ - -3. Denn Christus harr ok keen Wolgefalln an sik sülvst, sonnern as dar -schreven steiht: De Schimp vun de, de di schimpen doht, is öwer mi fulln. -_Ps. 69, 10. Jes. 53, 4._ - -4. Wat awer tovör schreven is, dat is uns to Lehr schreven, up dat wi -dörch Geduld un Trost ut de Schrift, de Hoffnung fast holt. _Kap. 4, 23. -24. 1. Cor. 10, 11._ - -5. De GOtt awer vun de Geduld un vun den Trost gev jug, dat ji eens -gesinnt sied unner enanner, na JEsus Christus, _Phil. 3, 16._ - -6. Up dat ji eendrächtig mit een Mund lavt GOtt un den Vader vun unsen -HErrn JEsus Christus. - -7. Darum neemt jug unner enanner up, gliek as jug Christus upnahm hett, -to GOtt Sin Ehr. - -8. Ik segg awer, dat JEsus Christus is en Deener west vun de -Beschniedung, um de Wahrheit GOttes willen, to bestätigen de Tosag’, de -de Vaders makt is. _Matth. 15, 24. Apost. 3, 25._ - -9. Dat de Heiden awer GOtt lavt um de Barmhartigkeit willen, as schreven -steiht: Darum will ik di laven mank de Heiden un vun din Nam singen. -_Kap. 11, 30. Ps. 18, 50. 2. Sam. 22, 50._ - -10. Un noch eenmal sprickt de Schrift: Freut jug, ji Heiden, Sin Volk. -_5. Mos. 32, 43. Ps. 67, 5._ - -11. Un noch een Mal: Lavt den HErrn, alle Heiden, un priest Em, alle -Völker. _Ps. 117, 1._ - -12. Un awermal sprickt Jesaias: Dar ward sien de Woddel Jesse, un de -uperstahn ward, to herrschen över de Heiden, up den ward de Heiden höpen. -_Jes. 11, 10. Offenb. 5, 5._ - -13. Awer de GOtt vun de Hoffnung füll jug mit alle Freud un Freden in den -Gloven, dat ji ümmer rieker ward in de Hoffnung, dörch de Kraft vun den -heiligen GEist. _Kap. 14, 17._ - -14. Ik weet dat awer ganz wol vun jug, leeven Bröder, dat ji sülvst vull -vun gude Gesinnung sünd, erfüllt mit alle Erkenntnis, dat ji jug unner -enanner vermahnen künnt. _2. Pet. 1, 12. 1. Joh. 2, 21._ - -15. Ik hef awer doch wagt un jug schreven, leeve Bröder, jug to -vermahnen, um de Gnad willen, de mi vun GOtt geven is, - -16. Dat ik schall sien en Deener Christi mank de Heiden, indem ik utricht -dat Presteramt vun GOtt Sin Evangelium, up dat de Opfer vun de Heiden -GOtt angenehm ward, hilligt dörch den heiligen GEist. _Kap. 11, 13._ - -17. Darum hef ik de Ehr in JEsus Christus, dat ik GOtt deenen doh. - -18. Denn ik dörft nicks reden, wenn nich Christus datsülvige dörch mi -wirken dä, de Heiden to den Gehorsam to bringen, dörch Wort un Wark. -_Matth. 10, 19. 20. Röm. 1, 5. 16, 26._ - -19. Dörch Kraft vun Teken un Wunner un dörch de Kraft vun den GEist -GOttes, also dat ik vun Jerusalem an un umher bet na Illyrien, alles mit -dat Evangelium vun Christus erfüllt hef; _Mark. 16, 17._ - -20. Un hef mi besonners beflietigt, dat Evangelium to predigen wo -Christus Sin Nam nich bekannt weer, up dat ik nich up en fremden Grund -fortbuen dä; _2. Cor. 10, 15. 16._ - -21. Sonnern as schreven steiht: Weken nich vun Em verkündigt is, de -schüllt dat sehn un weke nich hört hebbt, de schüllt dat verstahn. _Jes. -52, 15._ - -22. Dat is ok de Orsak, darum ik veele Mal verhinnert bün, to jug to -kamen. _Kap. 1, 13. 1. Thess. 2, 18._ - -23. Nu ik awer nich mehr Platz hef in düsse Länner, awer Verlangen hef to -jug to kamen na veele Jahr; _1. Thess. 3, 10._ - -24. Wenn ik in Hispanien reisen warr, so will ik to jug kamen. Denn ik -höp, dat ik dar dörchreisen un jug sehn warr un vun jug darhen leitet -warrn much, so doch, dat ik mi tovör en beten mit jug erquicken kann. _1. -Cor. 16, 6._ - -25. Nu awer fahr ik hen na Jerusalem, de Hilligen to deenen. _Apost. 18, -21. 19, 21. 20, 22._ - -26. Denn de ut Macedonien un Achaja hebbt ut frien Stücken en gemeensame -Stüer tosamen leggt för de annern Hilligen to Jerusalem. _1. Cor. 16, 1. -2. Cor. 8, 1. Kap. 9, 2. 12._ - -27. Se hebbt dat ut frien Stücken dahn un sünd ok ehr Schuldners. Denn -wenn de Heiden ehr geistlichen Göder sünd deelhaftig warn, is dat -billig, dat se ehr ok in irdische Göder deenen doht. _1. Cor. 9, 11._ - -28. Wenn ik nu düt utricht un düsse Frucht verseegelt hef, will ik dörch -jug in Hispanien trecken. - -29. Ik weet awer, wenn ik to jug kamen doh, dat ik mit vullen Segen vun -dat Evangelium Christi kamen warr. _Kap. 1, 11._ - -30. Ik vermahn jug awer, leeven Bröder, dörch unsen HErrn JEsus Christus -un dörch de Leev vun den GEist, dat ji mi helpen doht to strieden mit -Beden för mi to GOtt. _2. Cor. 1, 11. Phil. 1, 27. 2. Thess. 3, 1._ - -31. Up dat ik redd warr vun de Unglövigen in Juda, un dat min Deenst, den -ik na Jerusalem doh, angenehm warr de Hilligen. - -32. Up dat ik mit Freud to jug kamen doh dörch GOtt Sin Willn un mi mit -jug erquicken kann. - -33. De GOtt awer des Fredens wes’ mit jug alle! Amen. _Kap. 16, 20._ - - -Dat 16. Kapitel. - -1. Ik befehl jug awer unse Swester Phöbe, de dar is Diakonissin vun de -Gemeen to Kenchrea, - -2. Dat ji se upnehmen doht in den HErrn, as dat de Hilligen tokummt, un -ehr bistaht in alle Geschäfte, wobi se jug nödig hett. Denn se hett ok -veele bistahn, ok mi sülvst. - -3. Gröt’ de Priscilla un den Aquila, min Helpers in Christus JEsus. -_Apost. 18, 2. 26._ - -4. Weke hebbt ehr Hals för min Leven insett, weke nich blot ik dank, -sonnern ok alle Gemeenen mank de Heiden. - -5. Gröt’ ok de Gemeen in ehr Hus. Gröt’ Epänetus, minen Leevling, weke is -de eerste mank de ut Achaja in Christus. _1. Cor. 16, 15. 19._ - -6. Gröt’ Maria, de veel Möh un Arbeit mit uns hatt hett. - -7. Gröt’ Andronikus un Junias, min Verwandten un Mitgefangenen, de dar -sünd rühmlich bekannt bi de Apostel un vör mi west in Christus. - -8. Gröt Amplias, min Leeve in den HErrn. - -9. Gröt’ Urban, unsen Helper in Christus un Stachyn, min Leeve. - -10. Gröt’ Apelles, den Bewährten in Christus. Gröt’ de dar sünd vun -Aristobulus sin Lüd’. - -11. Gröt’ Herodiones, min Fründ. Gröt’ de dar sünd vun Narcissus sin Lüd’ -in den HErrn. - -12. Gröt’ de Tryphena un de Tryphosa, weke in den HErrn arbeit hebbt. -Gröt’ Persis, de Leeve, weke in den HErrn veel arbeit hett. - -13. Gröt’ Ruffus, den Uterwählten in den HErrn, un sin un min Moder. -_Mark. 15, 21._ - -14. Gröt’ Asyncritus, un Phlegontus, Hermas, Patrobas, Hermes un de -Bröder bi se. - -15. Gröt’ Philogus, un de Julia, Nereus un sin Schwester, un Olympas un -alle Hilligen bi se. - -16. Gröt’ jug unner enanner mit den hilligen Kuß. Et gröt’ jug alle -Gemeenen Christi. _1. Cor. 16, 20._ - -17. Ik vermahn awer jug, leeve Bröder, dat ji upsehn doht up de, de dar -Trennung un Argernis anricht, de Lehr towedder, de ji lehrt hebbt un gaht -vun desülvigen. _Matth. 7, 15. Tit. 3, 10._ - -18. Denn düsse deent nich den HErrn JEsus, sonnern ehr egen Buk, un dörch -söte Wör’ un herrliche Reden verföhrt se de unschuldigen Harten. _Phil. -3, 19. Ezech. 13, 18. 2. Cor. 2, 17. Kol. 2, 4._ - -19. Denn jug Gehorsam is mank jedereen utkamen. Darum freu ik mi öwer -jug. Ik will awer, dat ji klok sied up dat Gude un eenfoltig up dat Böse. - -20. Awer de GOtt des Fredens ward in korten den Satan unner jug Föt -perren. De Gnad vun unsen HErrn JEsus Christus wes’ mit jug! - -21. Jug gröt’ Timotheus, min Helper, un Lucius, un Jason, un Sosipater, -min Fründ. _Apost. 6, 1. 2. Phil. 2, 19._ - -22. Ik, Tertius, gröt jug, de ik düssen Bref schreven hef, in den HErrn. - -23. Jug gröt’ Gajus, min un de ganze Gemeen ehr Weerth. Jug gröt’ -Erastus, de Rentenmeister vun de Stadt un Quartus, de Broder. _1. Cor. 1, -14. Apost. 19, 22._ - -24. De Gnad unses HErrn JEsu Christi wes’ mit jug alle! Amen. - -25. Den awer, de jug stark maken kann na min Evangelium un min Predigt -vun JEsus Christus, dörch weke dat Geheemnis apenbart is, dat vun de Welt -her verswegen west is, _Eph. 1, 9. 3, 5. 9._ - -26. Nu awer apenbart un kund makt dörch de Propheten ehr Schriften, up -den ewigen GOtt Sin Befehl, den Gehorsam vun den Gloven uttorichten mank -alle Heiden. _2. Tim. 1, 10. Röm. 1, 5._ - -27. Den alleen wiesen GOtt sin Ehr dörch JEsus Christus, in Ewigkeit! -Amen. _1. Tim. 1, 17. Jud. v. 25._ - -An de Römer schickt dörch Phöbe, de in Deenst vun de Gemeen to Kenchrea -weer. - - - - -De erste Epistel Pauli an de Corinther. - - -Dat 1. Kapitel. - -1. Paulus, beropen to en Apostel JEsu Christi dörch GOtt Sin Willen, un -de Broder Sosthenes, _Gal. 1, 1._ - -2. Wünscht de Gottsgemeen to Corinth, un de Gehilligten in Christus -JEsus, de beropen Hilligen mit All de, de unsen HErrn JEsus Christus Sin -Nam anropt, an alle Ortschaften, wo se un wo wi wahnen doht: - -3. Gnade wes’ mit ju un Freden vun GOtt, unsen Vader un den HErrn JEsus -Christus! _Röm. 1, 7. 2. Cor. 1, 2. Eph. 1, 2._ - -4. Ik dank min GOtt all Tied öwer ju, för de Gnad, de GOtt ju geven hett -in Christus JEsus, _Eph. 1, 15. 16._ - -5. Dat ji dörch Em sünd riek makt in all Stück, in alle Lehr un in all -Erkenntnis. _Kap. 12, 8._ - -6. As denn de Predigt vun Christus in ju kräftig warn is. _Röm. 1, 16. 2. -Cor. 1, 21._ - -7. Also dat ji keen Mangel hebbt an irgend en Gav, un tövt blot up den -HErrn JEsus Christus Sin Apenbarung; _Ps. 34, 11. Phil. 3, 20._ - -8. He ward ju ok fast beholn bet an dat End, dat ji unsträflich wesen -doht up unsen HErrn JEsus Christus Sin Dag. _2. Cor. 1, 21. Kol. 1, 22. -1. Thess. 3, 13. 5, 23._ - -9. Denn GOtt is tru, dörch weken ji beropen sünd to de Gemeenschaft mit -Sin Söhn JEsus Christus, unsen HErrn. _1. Thess. 5, 24. Joh. 15, 5._ - -10. Ik vermahn ju awer, leeve Bröder, dörch unsen HErrn JEsus Christus -Sin Nam, dat ji altomal eens Red föhrn doht un lat nich Uneenigkeit mank -ju wesen, sonnern holt fast tosamen in een Sinn un in een Meenung. _Phil. -3, 16._ - -11. Denn mi is vertellt, leeve Bröder, dörch weke vun Chloe sin Lüd, öwer -ju, dat Striederie mank ju wesen deiht. - -12. Ik meen awer düt, dat weke vun ju sprekt: Ik bün Paulisch; de -anner: Ik bün Apollisch; de drüdd: Ik bün Kephisch, de veerte: Ik bün -Christisch. _Kap. 3, 4. Apost. 18, 24._ - -13. Wat? Is Christus nu vun enannerdeelt? Is denn Paulus vör ju krüzigt? -Oder sünd ji in Paulus sin Nam döfft? - -14. Ik dank GOtt, dat ik Nüms vun ju döfft hef ahn Crispus un Gajus. -_Apost. 18, 8._ - -15. Dat nich jemand seggen much, ik harr up min Nam döfft. - -16. Ik hef awer ok döfft den Stephana sin Huslüd, övrigens weet ik nich, -ob ik weke anner döfft hef. _Kap. 16, 15. 17._ - -17. Denn Christus hett mi nich schickt to döpen, sonnern dat Evangelium -to predigen, nich mit kloke Wör’, up dat Christus Sin Krüz nich tonicht -würr. _Kap. 2, 4. 2. Pet. 1, 16._ - -18. Denn dat Wort vun dat Krüz is en Dohrheit för de, de verlaren ward; -uns awer, de wi selig ward, is dat en Kraft vun GOtt. _2. Cor. 4, 3. Röm. -1, 16._ - -19. Denn dat steiht schreven: Ik will tonicht maken de Kloken ehr -Klokheit, un de Verständigen ehr Verstand will ik wegsmieten. _Jes. 29, -14._ - -20. Wo sünd de Kloken? Wo sünd de Schriftgelehrten? Wo sünd de -Weltwiesen? Hett nich GOtt düsse Welt ehr Klokheit to Dohrheit makt? -_Hiob. 12, 17. Jes. 33, 18. Bar. 3, 28._ - -21. Denn nadem de Welt dörch ehr Klokheit GOtt in Sin Wiesheit nich -erkennen dä, gefull dat GOtt wol, dörch eenfoldige Predigt selig to -maken All, de daran gloven doht. _Matth. 11, 25. Luk. 10, 21._ - -22. Tomal de Juden Teken förrert un de Griechen na Wiesheit fragen doht. -_Matth. 12, 38. 16, 1. Joh. 4, 48. Bar. 3, 23._ - -23. Wi awer predigt den krüzigten Christus, de Juden en Argernis un de -Griechen en Dohrheit. _Matth. 11, 6. Joh. 6, 61. Röm. 9, 32. 1. Cor. 2, -14._ - -24. De awer, de beropen sünd, all beid, Juden un Griechen, för de predigt -wi Christus, göttliche Kraft un göttliche Klokheit. _Röm. 1, 16. Kol. 2, -3._ - -25. Denn de göttliche Dohrheit is klöker as de Minschen sünd, un de -göttliche Swachheit is stärker, as de Minschen sünd. - -26. Seht an, leeve Brüder, ju Beropung: nich veel Gelehrte na dat -Fleesch, nich veel Gewaltige, nich veel Edle sünd beropen; _Matth. 11, -25. Joh. 7, 48. Jak. 2, 5._ - -27. Sonnern wat eenfoldig is vör de Welt, dat hett GOtt utwählt, dat He -de Kloken to Schann maken dä, un wat swach is vör de Welt, dat hett GOtt -utwählt, dat He to Schann maken dä, wat stark is; - -28. Un wat unedel is vör de Welt un wat veracht is, dat hett GOtt -utwählt, un wat dar nicks is, dat He tonicht maken dä, wat wat is; - -29. Up dat sik vör Em keen Fleesch wichtig maken doh! _Röm. 3, 27. Eph. -2, 9._ - -30. Vun weken ok ji herkamen doht in Christus JEsus, de uns vun GOtt makt -is to Klokheit, un to Gerechtigkeit un to Hilligung un to Erlösung, _Jer. -23, 5. 6. Röm. 4, 25. 2. Cor. 5, 21. Joh. 17, 19._ - -31. Up dat (as schreven steiht) wer vun sik grotspreken will, de sprek -grot vun sik öwer den HErrn! _Jes. 65, 16. Jer. 9, 23. 24. 2. Cor. 10, -17._ - - -Dat 2. Kapitel. - -1. Un ik, leeve Bröder, as ik to ju keem, keem ik nich mit hoge Wör’, -oder hoge Gelehrsamkeit, ju de göttliche Predigt to verkündigen. _Kap. 1, -17. 2. Pet. 1, 16._ - -2. Denn ik heel mi nich darför, dat ik wat weten dä mank ju, ahn alleen -JEsus Christus, den Krüzigten. _Gal. 6, 14._ - -3. Un ik weer bi ju mit Swachheit un mit Furcht un mit grot Bevern. -_Apost. 18, 1. 9._ - -4. Un min Wort un min Predigt weer nich in vernünftige Reden vun -minschliche Gelehrsamkeit, sonnern in Bewiesung vun den GEist un de Kraft. - -5. Up dat ju Gloven bestahn dä, nich up de Minschen ehr Klokheit, sonnern -up GOtt Sin Kraft. _Eph. 1, 17. 19. 1. Thess. 1, 5._ - -6. Wovun wi awer reden doht, dat is dennoch Klokheit bi de Vullkamen; -nich en Klokheit vun düsse Welt, ok nich vun düsse Welt ehr Böwersten, -weke vergaht; - -7. Sonnern wi red vun GOtt Sin heemlich, verborgen Klokheit, weke GOtt -vörher bestimmt hett vör de Welt, to uns’ Herrlichkeit, _Ps. 51, 8. Röm. -16, 25._ - -8. Weke keen vun düsse Welt ehr Böwersten kennen lehrt hett, denn wo -se de kennen lehrt harrn, harrn se den HErrn vun de Herrlichkeit nich -krüzigt; _Ps. 24, 8. 9. Apost. 3, 15._ - -9. Sonnern, as schreven steiht: Dat keen Oog sehn hett un keen Ohr hört -hett un in keen Minsch sin Hart kamen is, dat hett GOtt torecht makt för -de, de Em leef hebbt. _Jes. 64, 4._ - -10. Uns awer hett GOtt dat apenbart dörch Sin GEist. Denn de GEist -forscht all Ding’ ut, ok de Gottheit ehr Deepen. _Matth. 13, 11._ - -11. Denn weke Minsch weet, wat in den Minschen is, ahn den Minschen sin -Geist, de in em is? Also weet ok Nüms, wat in GOtt is, ahn GOtt Sin GEist. - -12. Wi awer hebbt nich kregen den Geist vun de Welt, sonnern den GEist ut -GOtt, dat wi weten künnt, wat uns vun GOtt geven is. - -13. Wat wi ok reden doht, nich mit Wör’, weke minschliche Klokheit -lehrn kann, sonnern mit Wör’, de de heilige GEist lehrn deiht, un richt -geistliche Saken geistlich. - -14. De natürliche Minsch awer begript nicks vun GOtt Sin GEist, dat is em -en Dohrheit un he kann dat nich begriepen, denn dat mutt geistlich richt’ -sien. _Röm. 8, 7._ - -15. De geistlich is, richt awer Allns un ward vun Nüms richt. _Spr. 28, -5._ - -16. Denn wokeen hett den HErrn Sin Sinn begrepen? Oder wokeen will Em -unnerwiesen? Wi awer hebbt Christus Sin Sinn. _Röm. 11, 34. Phil. 2, 5._ - - -Dat 3. Kapitel. - -1. Un ik, leeve Bröder, kunn nich mit ju reden as mit Geistliche, sonnern -as mit Fleeschliche, as mit junge Kinner in Christus. _Joh. 16, 12._ - -2. Melk hef ik ju to drinken geven, un nich faste Spies, denn ji kunnt -noch nich, ok könnt ji nu noch nich; _1. Pet. 2, 2. Ebr. 5, 12. 13._ - -3. Dewiel ji noch fleeschlich sünd. Denn do alltomal Iversucht un Striet -un Unenigkeit mank ju sünd, sünd ji denn nich fleeschlich un wandelt na -minschliche Wies? _Kap. 1, 10. 11. 11, 18._ - -4. Denn so de Een seggt: Ik bün Paulisch, de anner awer: Ik bün -Apollisch, sünd ji denn nich fleeschlich? _Kap. 1, 12._ - -5. Wokeen is nu Paulus? Wokeen is Apollo? Deener sünd se, dörch weke ji -sünd glövig warn, un datsülvige, as de HErr jedereen geven hett. _Apost. -18, 24._ - -6. Ik hef plant, Apollo hett begaten, awer GOtt hett dat Waßdohm geven. -_Jak. 1, 21._ - -7. So is nu weder de, de dar plant, noch de dar begeten deiht, wat, -sonnern GOtt, de dat Waßdohm gift. - -8. De awer planten un de dar begeten deiht, is de Een grad as de Anner. -Jedereen awer ward sin Lohn kriegen na sin Arbeit. _Ps. 62, 13. Röm. 2, -6._ - -9. Denn wi sünd GOtt Sin Mitarbeiters, ji sünd GOtt Sin Ackerwark un GOtt -Sin Gebüd. _2. Cor. 6, 1. Eph. 2, 20._ - -10. Ik vun GOtt Sin Gnad, de mi geven is, hef den Grund leggt, as en -kloken Bumeister; en Anner but darup. Jedereen awer seh to, woans he -darup buen deiht. _Kap. 15, 10._ - -11. En annern Grund kann twar Nüms leggen, as den, de leggt is, weke is -JEsus Christus. - -12. So awer Jemand up düssen Grund buen deiht Gold, Sülver, Edelsteen, -Holt, Heu, Stoppeln: - -13. So ward jedereen sin Wark apenbar warrn, de Dag ward dat klar maken, -denn dörch dat Füer ward dat apenbar warrn, un woans jeden sin Wark is, -ward dat Füer bewiesen. _Jes. 48, 10._ - -14. Ward Jemand sin Wark blieven, dat he darup bu’t hett, so ward he Lohn -kriegen. - -15. Ward awer Jemand sin Wark upbrennen, so ward he darvun Schaden -lieden; he sülvst awer ward selig warrn, doch so as dörch dat Füer -hendörch. - -16. Weet ji nich, dat ji GOtt Sin Tempel sünd un GOtt Sin GEist in ju -wahnen deiht? _Kap. 6, 19. 2. Cor. 6, 16. Eph. 2, 21. 22. 1. Pet. 2, 5. -Ebr. 3, 6. Röm. 8, 9._ - -17. Wenn Jemand GOtt Sin Tempel verdarven deiht, den ward GOtt verdarven, -denn GOtt Sin Tempel is hillig, dat sünd ji. - -18. Nüms bedreeg sik sülvst. Wokeen mank ju sik klok to sien dünkt, lat -den en Narr warrn in düsse Welt, up dat he klok ward. _Spr. 3, 5. 7. Jes. -5, 21. Jak. 1, 22._ - -19. Denn düsse Welt ehr Klokheit is Dohrheit vör GOtt, denn dat steiht -schreven: De Kloken, krigt He in ehr Klokheit tofaten! _Hiob. 5, 12. 13._ - -20. Un up en anner Stä: De HErr kennt de Kloken ehr Gedanken, dat se -Nicks sünd. _Ps. 94, 11._ - -21. Darum sprek Nüms vun en Minsch grot. Dat is Allns för ju: - -22. Lat dat Paulus sien oder Apollo, Kephas oder de Welt, lat dat Leven -oder Dod sien, dat Gegenwärtige oder dat Tokamende: Allns is för ju! - -23. Ji awer hört Christus, Christus awer hört GOtt to. _Kap. 11, 3._ - - -Dat 4. Kapitel. - -1. Darför lat Jedereen uns holn, nämlich för Christus Sin Deeners, un -Husholers öwer Sine Geheemnisse. _Matth. 16, 19. Kol. 1, 25._ - -2. Nu söcht man nich mehr an de Husholers, as dat se tru funnen ward. -_Luk. 12, 42._ - -3. Mi awer is dat wat Geringes, dat ik vun ju richt ward, oder vun en -minschlich Dag; ok richt ik mi sülvst nich. - -4. Ik bün mi wol nicks bewußt, awer darin bün ik nich rechtfardigt; de -HErr is dat awer, de mi richten deiht. - -5. Darum richt nich vör de Tied, bet de HErr kamen deiht, weke ok an dat -Licht bringen ward, wat in Düstern verborgen is, un de Harten ehr Rath -apenbart; denn ward jedereen vun GOtt Lof kriegen. - -6. All düt, leeve Bröder, hef ik up mi un Apollo düdet wegen ju, dat ji -an uns lehrn doht, dat Nüms höger vun sik holt, as nu schreven steiht, up -dat sik nich de een gegen den annern wegen Jemand upblasen deiht. _Spr. -3, 7. Röm. 12, 3._ - -7. Denn wokeen hett di vörtrocken? Wat hest du awer, dat du nich kregen -hest? So du dat awer kregen hest, wat deihst du denn grot darmit, as ob -du dat nich kregen harst? _Joh. 3, 27. Röm. 12, 6. 1. Pet. 4, 10. Jak. 1, -17._ - -8. Ji sünd all satt warn, ji sünd all riek warn, ji herrscht ahn uns; un -wull GOtt, ji herrschen, up dat ok wi mit ju herrschen dän. - -9. Ik meen awer, GOtt hett uns Apostel as de Allerlüttsten darstellt, as -den Dod öwergeven. Denn wi sünd en Truerspill warn för de Welt, de Engeln -un de Minschen. _Ps. 44, 23. Röm. 8, 36. Ebr. 10, 33._ - -10. Wi sünd Narren wegen Christus, ji awer sünd klok in Christus, wi -swach, ji stark; ji herrlich, wi awer veracht. _Kap. 3, 18._ - -11. Bet up düsse Stund lied wi Hunger un Döst, un sünd nakt un ward slan -un hebbt keen gewiß Stell. _2. Cor. 11, 27._ - -12. Un arbeit un schafft mit unse egen Hann. Wenn se uns schellt, so -segent wi, wenn se uns verfolgt, so duld wi dat, wenn se uns lästert, so -lied wi dat. _Apost. 18, 3. 20, 34. 1. Cor. 9, 15. 1. Thess. 2, 9. 2. -Thess. 3, 8. Röm. 12, 14. Ps. 109, 28._ - -13. Wi sünd ümmer as de Welt ehr Utfegsel un Utwurf vör alle Lüd. - -14. Nich schriev ik düt, dat ik ju beschämen wull, sonnern ik vermahn ju, -as mine leeven Kinner. _1. Thess. 2, 11._ - -15. Denn wenn ji ok tein dusend Tochtmeisters hebbt in Christus, so hebbt -ji doch nich veele Vaders. Denn ik hef ju tügt in Christus JEsus dörch -dat Evangelium. - -16. Darum vermahn ik jug, west min Nafolgers. _Kap. 11, 1._ - -17. Ut desülvige Orsak hef ik Timotheus to ju schickt, weke is min leeve -un true Söhn in den HErrn, dat he ju denken helpen schull an min Weg’, de -dar sünd in Christus, as ik se öwerall in jede Gemeen lehrn doh. - -18. Enige makt sik wichtig, as war ik nich to ju kamen. - -19. Ik will awer in korten to ju kamen, so de HErr will, un kennen lehrn -nich de Wör’ vun de, de dar wichtig doht, sonnern ehr Kraft. _Apost. 18, -21. Ebr. 6, 3. Jak. 4, 15._ - -20. Denn GOtt Sin Riek besteiht nich in Wör’, sonnern in Kraft. _Kap. 2, -4. Luk. 17, 20._ - -21. Wat wüllt ji? Schall ik mit de Rod to ju kamen, oder mit Leev un -sanftmödigen Geist? - - -Dat 5. Kapitel. - -1. En allgemeen Geschrie geiht, dat Horeri mank ju is un son Horeri, -wovun de Heiden sogar nicks weet, dat Een sin Vader sin Fru hett. _3. -Mos. 18, 7. 8._ - -2. Un ji makt ju wichtig, wo ji harrn trurig sien schullt, up dat de, de -dat Wark dahn hett vun ju utstött ward. - -3. Ik twar, de ik min Lief na nich dar bün, bün doch mit den GEist -gegenwärtig, un hef all as gegenwärtig beslaten öwer den, de so wat dahn -hett. _2. Cor. 10, 1. Kol. 2, 5._ - -4. In unsen HErrn JEsus Christus Sin Nam, in ju Versammlung mit min GEist -un mit unsen HErrn JEsus Christus Sin Kraft, _Matth. 16, 19. 18, 18._ - -5. Em to öwergeven den Satan, dat de dat Fleesch verdarven deiht, up dat -de Geist selig ward an den HErrn JEsus Sin Dag. _1. Tim. 1, 20._ - -6. Ju Gereede is nich fein. Weet ji nich, dat en beten Suerdeeg den -ganzen Deeg suer maken deiht? _Matth. 16, 6. Gal. 5, 9._ - -7. Darum fegt den olen Suerdeeg rut, up dat ji en nien Deeg wesen doht, -wiel ji denn nich ansüert sünd. Denn wi hebbt ok en Osterlamm, dat is -Christus, för uns opfert. _Jes. 53, 7. 1. Pet. 1, 19._ - -8. Darum lat uns Ostern holn, nich in den olen Suerdeeg, ok nich in den -Suerdeeg vun Bosheit un Schalkheit, sonnern in den Söddeeg vun Reinheit -un Wahrheit. _2. Mos. 12, 3. 15. 19._ - -9. Ik hef ju schreven in den Breef, dat ji nicks to dohn hebben schüllt -mit de Horers. _Matth. 18, 17. 2. Thess. 3, 14._ - -10. Dat meen ik nich vun de Horers in düß Welt, oder vun de Giezigen, -oder vun de Röwers, oder vun de Afgöttischen; sunst mußt ji de Welt -verlaten. - -11. Nu awer hef ik ju schreven, ji schüllt nicks mit ehr to dohn hebben; -nämlich, so dar Jemand is, de sik let en Broder nennen un is en Horer, -oder en Giezigen, oder en Afgöttischen, oder en Lästerer, oder en Süper, -oder en Röwer, mit densülvigen schüllt ji ok nich eten. _Matth. 18, 17. -2. Thess. 3, 6. Tit. 3, 10. 2. Joh. v. 10._ - -12. Denn wat gaht mi de dar buten an, dat ik se richten schull? Richt ji -nich, de dar binnen sünd? _Man. 4, 11._ - -13. GOtt awer ward, de buten sünd, richten. Smiet vun ju sülvst rut, de -dar bös is. _5. Mos. 13, 5._ - - -Dat 6. Kapitel. - -1. Wa dörf Jemand mank ju, so he en Handel hett mit en Annern, strieden -vör de Ungerechten, un nich vör de Hilligen? - -2. Weet ji nich, dat de Hilligen de Welt richten ward? So denn nu de Welt -schall vun ju richt warrn, sünd ji denn nich gud genog, öwer lütte Saken -to richten? _Weish. 3, 8. Offenb. 2, 26._ - -3. Weet ji nich, dat wi öwer de Engeln richten ward? Wo veel mehr öwer de -irdischen Göder? - -4. Ji awer, wenn ji öwer irdische Göder Striet hebbt, so nehmt ji de, de -bi de Gemeen veracht sünd un sett se to Richters. - -5. To ju Schann mutt ik dat seggen. Is denn gar keen Kloken mank ju? Oder -is dar nich Een, de kunn richten twischen Broder un Broder? - -6. Sonnern een Broder stritt mit den annern, darto vör de Unglövigen. - -7. Dat is all en Fehler an ju, dat ji mit Enanner strieden doht. Warum -lat ji ju nich veel lever Unrecht dohn? Warum lat ji ju nich veel lever -bedregen? _Spr. 20, 22. Matth. 5, 39. Luk. 6, 29. Röm. 12, 19. 1. Thess. -5, 15. 1. Pet. 3, 9._ - -8. Awer ji doht Unrecht un bedregt, un dat de Bröder. - -9. Weet ji nich, dat de Ungerechten GOtt Sin Riek nich arven doht? Lat ju -nich verföhrn, weder de Horer, noch de Afgöttischen, noch de Ehebrekers, -noch de Weeklinge, noch de, de mit Jungs Schann drieven doht. _Gal. 5, -19-21._ - -10. Noch de Deev, noch de Giezigen, noch de Süpers, noch de Lästerers, -noch de Röwers ward GOtt Sin Riek arven. - -11. Un son sünd Enige vun ju west, awer ji sünd afwuschen, ji sünd -hilligt, ji sünd gerecht warn dörch den HErrn JEsus Sin Nam un dörch -unsen GOtt Sin GEist. _Tit. 3, 3. Ebr. 9, 14._ - -12. Ik hef Macht öwer all dat, awer dat nützt nich Allns. Ik hef Macht -öwer all dat, mi schall awer Nicks gefangen nehmen. _Kap. 10, 23._ - -13. De Spies för den Buk un de Buk för de Spies’, awer GOtt ward de Een -as de Anner to Nich maken. Dat Lief awer nich för de Horeri, sonnern för -den HErrn un de HErr för dat Lief. _Matth. 15, 17. 1. Thess. 4, 3._ - -14. GOtt awer hett den HErrn uperweckt un ward uns ok upwecken dörch Sin -Kraft. _Apost. 3, 15._ - -15. Weet ji nich, dat ju Liever Christus Sin Lidmaten sünd? Schull ik nu -Christus Sin Lidmaten nehmen un Horenlidmaten darut maken? Dat fehl ok -noch! _Eph. 4, 12. 15._ - -16. Oder weet ji nich, dat, wokeen sik an de Hor hangen deiht, de is een -Lief mit ehr? Denn se ward (sprickt He) twee in een Fleesch sein. _Matth. -19, 5._ - -17. Wokeen awer den HErrn anhangen deiht, de is een GEist mit Em. _Joh. -17, 21. 22. Eph. 5, 30._ - -18. Gevt ju nich mit de Horeri af. Alle Sünd, de de Minsch deiht, -geschüht buten sin Lief, wokeen awer horen deiht, de sündigt an sin egen -Lief. - -19. Oder weet ji nich, dat ju Lief en Tempel vun den hilligen GEist is, -weke in ju is, weken ji hebbt vun GOtt un sünd nich ju sülvst? _Kap. 3, -16._ - -20. Denn ji sünd düer kofft. Darum so priest GOtt an ju Lief un in ju -GEist, weke GOtt tohört. _Kap. 7, 23. 1. Pet. 1, 18. 19. Phil. 1, 20._ - - -Dat 7. Kapitel. - -1. Darup awer, wat ji mi schreven hebbt antwort ik: Dat is gud för den -Minschen, dat he keen Fru anfaten deiht. - -2. Awer vun wegen de Horeri lat Jedereen sin egen Fru un en Jede ehr egen -Mann hebben. - -3. Lat den Mann de Fru de schuldige Fründschaft geven, dessülvigen -glieken de Fru den Mann. - -4. De Fru hett ehr Lief nich in ehr Macht, sonnern de Mann. Dessülvigen -glieken hett de Mann sin Lief nich in de Macht, sonnern sin Fru. - -5. Lat sik nich Een den Annern enttrecken, dat sie denn mit beide -Inwilligung för en korte Tied, so lang dat ji fasten un beden künnt; un -kamt denn wedder tosamen, up dat ju de Satan nich versöken doh wegen ju -Liederlichkeit. - -6. All düt segg ik ju ut guden Willen, un nich, wiel ik mutt. - -7. Ik wull awer veel leever, all Minschen weern as ik; awer jedereen hett -sin egen Gav vun GOtt, de Een so, de Anner so. _Matth. 19, 12._ - -8. Ik segg twar de Unbegevenen un Weetfruens: Dat deiht se gud, wenn se -ok blievt as ik. - -9. Wenn se dat awer nich utholn könnt, so lat se frien; frien is beter as -Brunst lieden. _1. Tim. 5, 14._ - -10. De Verheiraten awer befehl nich ik, sonnern de HErr, dat de Fru sik -nich scheden deiht vun den Mann. _1. Thess. 4, 15. Matth. 5, 32._ - -11. Wenn se sik awer scheden deiht, lat se unverheiratet blieven, oder -lat se sik wedder mit ehrn Mann verdregen un lat den Mann de Fru bi sik -beholn. - -12. De Annern awer segg ik, nich de HErr: Wenn en Broder en unglövig Fru -hett un desülvige is tofreden, bi em to wahnen, de schall sik nich vun -ehr scheden. - -13. Un wenn en Fru en unglövigen Mann hett, un he leet sik dat gefalln, -bi ehr to wahnen, de schall sik nich vun em scheden. - -14. Denn de unglövige Mann is hilligt dörch de Fru un de unglövige Fru -is hilligt dörch den Mann. Sunst weern ju Kinner unrein, nu awer sünd se -hillig. _Röm. 11, 16._ - -15. Wenn awer de Unglövige sik scheden deiht, so lat em sik scheden. De -Broder oder de Swester sünd nich bunn in son Fall. GOtt hett uns awer to -den Freden beropen. _Eph. 2, 14. 17._ - -16. Wat weetst du awer, du Fru, ob du den Mann selig maken warrst? Oder -du Mann, wat weetst du, ob du de Fru selig maken warrst? _1. Pet. 3, 1._ - -17. Doch so as GOtt an jedereen utdeelt hett, so as de HErr jedereen -beropen hett, so schall he wandeln, un so befehl ik dat in alle Gemeenen. - -18. Is jemand besneden beropen, so lat em keen Vörhut tügen. Is Jemand in -de Vörhut beropen, de lat sik nich besnieden. - -19. De Besniedung is Nicks un de Vörhut is Nicks, sonnern GOtt Sin Gebot -holn is wat. _Gal. 5, 6. 6, 15._ - -20. Lat Jedereen in den Berop blieven, in den he beropen is. _v. 17. 24. -Eph. 4, 1._ - -21. Büst du beropen as Knecht, frag dar Nicks na, kannst du awer frie -warrn, so mak veelmehr darvun Gebruck. - -22. Denn wokeen as Knecht beropen is in den HErrn, de is frie makt vun -den HErrn, dessülvigen glieken, wokeen as en frie Mann beropen is, de is -Christus Sin Knecht. _Joh. 8, 36. Eph. 6, 6._ - -23. Ji sünd düer kofft, ward nich de Minschen ehr Knechts. _Kap. 6, 20. -1. Pet. 1, 18. 19._ - -24. Lat jedereen, leeve Bröder, darin bi GOtt blieven, worin he beropen -is. - -25. Wat de Jumfern angeiht, so hef ik keen Gebot vun den HErrn; ik segg -awer min Meenung, as ik Barmhartigkeit vun den HErrn kregen hef, tru to -sien. - -26. So meen ik nu, dat sie gud wegen de gegenwärtige Noth, dat dat gud -för den Minschen is, so to sien. _Jer. 16, 2._ - -27. Büst du an en Fru bunn, so sök nich, los to warrn; büst du awer los -vun en Fru, so sök keen Fru. - -28. Wenn du awer friet hest, so hest du keen Sünd dahn, un wenn en -Jungfru friet, so sündigt se nich; doch warrn solke Drövsal an ehren Lief -hebben. Ik verschon se awer geern darmit. - -29. Dat segg ik awer, leeve Brüder, de Tied is kort. Un dennoch is dat de -Meenung: De dar Fruens hebbt, lat se sien, as harrn se keen, un de dar -weent, as weenen se nich. _Röm. 13, 11._ - -30. Un de sik freuen doht, as freut se sik nich, un de dar höpt, as harrn -se Nicks; - -31. Un de düsse Welt brukt, as brukt se desülvige nich, denn düsse Welt -ehr Wesen vergeiht. _1. Joh. 2, 17._ - -32. Ik wull awer, dat ji ahn Sorg weert. Wer ledig is, de sorgt wat den -HErrn tohört, wa he den HErrn gefallt. - -33. Wokeen awer friet, de sorgt wat de Welt tohört, woans he de Fru -gefalln kann. Dar is en Unnerscheed twischen en Fru un en Jumfer. _Eph. -5, 29._ - -34. Weke nich frien deiht, de sorgt, wat den HErrn tohört, up dat se -hillig sie, beides an Lief un an Seel; weke awer frien deiht, de sorgt, -wat de Welt tohört, woans se den Mann gefalln kann. - -35. All düt awer segg ik to ju Nutzen, nich dat ik ju en Strick um den -Hals smieten doh, sonnern darto, dat dat sien is un dat ji ümmer un ahn -Umständ den HErrn deenen könnt. - -36. Wenn awer Jemand sik dünken lett, dat gung nich gud an mit sin -Jumfer, wiel se eben mannbar is, un dat will nich anners sien, so lat em -dohn wat he will, he sündigt nich, lat he se frien laten. - -37. Wenn sik Een awer fast vörnehmen deiht, wiel he dat nich nödig hett -un sin frien Willen hett un in sin Hart besluten deiht, sin Jumfer so -blieven to laten, de deiht wol. - -38. Endlich, weke heirathen deiht, de deiht wol, weke awer nich heirathen -deiht, de deiht beter. - -39. En Fru is fast an dat Gesetz, so lang ehr Mann leven deiht, wenn awer -ehr Mann dod blift, is se frie, sik to verheirathen mit wen se will; awer -lat dat in den HErrn geschehn. _Röm. 7, 2._ - -40. Seliger is se awer, wenn se so blieven deiht, na min Meenung. Ik hol -awer darför, ik hef ok GOtt Sin GEist. - - -Dat 8. Kapitel. - -1. Vun dat Götzenopfer awer weet wi, denn wi hebbt All dat Weten. Dat -Weten blast up, awer de Leev makt beter. _Apost. 15, 20._ - -2. Wenn awer Jemand sik dünken let, dat he wat weten deiht, de weet noch -Nicks so as he dat weten schall. _Gal. 6, 3. 1. Tim. 6, 4._ - -3. Wenn awer Jemand GOtt leef heet, de is GOtt kund warn. _Gal. 4, 9._ - -4. So weet wi nu vun de Götzenopferspies, dat en Götz Nicks in de Welt is -un dat keen anner GOtt is, as de eenige. - -5. Un wenn ok weke sünd, de Götter nennt ward, dat mag in den Himmel oder -up de Eer sien, wiel dat veel Götter un veel Herrn gift: _Joh. 10, 34._ - -6. So hebbt wi doch man een GOtt, den Vader, vun den all Ding sünd, un -wi in Em, un een HErrn, JEsus Christus, dörch weken all Ding sünd un wi -dörch Em. - -7. Jedereen hett awer dat Weten nich. Denn etliche makt sik noch en -Geweten öwer den Götzen un eet dat vör Götzenopfers; darmit ward ehr -Geweten, wiel dat so swach is, vull Placken. - -8. Awer de Spies bringt uns keen Vordeel vör GOtt. Eet wi, so ward wi -darum nich beter; eet wi nich, so ward wi darum Nicks weniger sien. _Röm. -14, 17._ - -9. Seht awer to, dat düsse Frieheit nich to en Anstot vun de Swachen -ward. _Gal. 5, 13._ - -10. Denn wenn Jemand di, de du dat Erkenntnis hest, to Disch sitten seeg -in dat Götzenhus, ward nich sin Geweten, wiel he swach is, bewagen dat -Götzenopfer to eten? - -11. Un ward also öwer din Erkenntnis de swache Broder umkamen, um den sin -willen doch Christus dod bleven is. _Röm. 14, 15._ - -12. Wenn ji awer so sündigen doht an de Bröder un slat ehr swach Geweten, -so sündigt ji an Christus. - -13. Darum, wenn de Spies min Broder argern deiht, wull ik nümmer mehr -Fleesch eten, up dat ik min Broder nich argern dä. _Röm. 14, 21._ - - -Dat 9. Kapitel. - -1. Bün ik nich en Apostel? Bün ik nich frie? Hef ik nich unsen HErrn -JEsus Christus sehn? Sünd ji nich min Arbeit in den HErrn? _Kap. 15, 8. -Apost. 9, 3. 26, 16. 22, 17._ - -2. Bün ik ok nich för Anner en Apostel, so bün ik doch ju Apostel; denn -dat Segel vun min Apostelamt sünd ji in den HErrn. - -3. Wenn man mi fragen deiht, so antwort ik also: - -4. Hebbt wi nich Macht, to eten un to drinken? - -5. Hebbt wi nich ok Macht, en Swester as Fru mit uns to föhrn, as de -annern Apostel un den HErrn Sin Bröder un Kephas. _Matth. 8, 14._ - -6. Oder hebbt blot Barnabas un ik nich Macht, so wat to dohn? - -7. Wokeen treckt jemals in den Krieg för sin egen Geld? Wokeen plant en -Wienbarg un itt nich vun sin Frucht? Oder wokeen weidet en Koppel Köh un -genütt nich ehr Melk? - -8. Red ik awer dat na Minschenwies? Seggt dat Gesetz dat ok nich? - -9. Denn in Moses sin Gesetz steiht schreven: Du schast den Ossen, de -döschen deiht, dat Mul nich tobinden. Sorgt GOtt för de Ossen? - -10. Oder seggt He dat nich velmehr unsertwegen? Denn dat is ja för uns -schreven. Denn de plögen deiht, schall up Hoffnung plögen, un de da -döschen deiht, schall up Hoffnung döschen, dat he dat ok geneten ward. - -11. Wenn wi för ju dat Geistliche saien doht, is dat denn wat Grotes, -wenn wi ju Irdisches aarnt? - -12. Wenn awer Anner düt Recht an ju hebbt, warum hebbt wi dat nich -velmehr? Awer wi hebbt düt Recht nich brukt; denn wi verdregt Allns, -damit wi Christus Sin Evangelium nicks in den Weg stellt. _Apost. 20, 23. -2. Cor. 11, 9._ - -13. Weet ji nich, dat de, weke opfern doht ok vun dat Opfer eten doht un -de bi den Altar upwahrt, vun den Altar levt? - -14. Also hett ok de HErr befahlen, dat de dat Evangelium verkündigt, -schüllt sik vun dat Evangelium nährn. _Luk. 10, 7._ - -15. Ik hef awer Nicks darvun brukt. Ik schriev ok nich darum darvun, dat -dat bi mi darna schull holn warrn. Dat weer mi leever to starven, denn -dat Jemand min Ehr tonich maken schull. _Apost. 18, 3._ - -16. Denn darvun, dat ik dat Evangelium predigen doh, dörf ik nich -grotspreken, denn ik mutt dat dohn. Un dat gung mi slecht, wenn ik dat -Evangelium nich predigen dä. - -17. Doh ik dat geern, so ward dat mi lohnt; doh ik dat ungeern, so is mi -dat Amt doch befahlen. _Kap. 4, 1._ - -18. Wat is nu denn min Lohn? Dat, dat ik Christus Sin Evangelium predigen -doh un datsülvige umsonst dohn kann, so dat ik vun min Recht an dat -Evangelium keen Gebruk mak. _Kap. 8, 9._ - -19. Denn obwol ik vun Jedereen frie bün, hef ik mi doch sülvst Jedereen -to en Knecht makt, up dat ik Veele vun se gewinnen doh. _Matth. 20, 27. -28._ - -20. Den Juden bün ik warn as en Jud, up dat ik de Juden gewinn. De unner -dat Gesetz sünd bün ik warn as unner dat Gesetz, up dat ik de, de unner -dat Gesetz sünd, gewinnen doh. - -21. De, de ahn Gesetz sünd, bün ik as ahn Gesetz warn (obgliek ik vör -GOtt nich ahn Gesetz bün, sonnern unner Christus Sin Gesetz), up dat ik -de, de ahn Gesetz sünd gewinnen doh. _Gal. 2, 3._ - -22. De Swachen bün ik warn as en Swachen, up dat ik de Swachen gewinnen -doh. Ik bün Jedereen Allns warn, up dat ik öwerall weke selig mak. _2. -Cor. 11, 29. Röm. 11, 14._ - -23. Dat Allns doh ik wegen dat Evangelium, up dat ik Deel daran hef. - -24. Weet ji nich, dat de, de in de Bahn lopen doht, de lopt all, awer Een -krigt dat Kleenod. Lopt ji nu so, dat ji dat kriegen doht. - -25. Jedereen, de kämpfen deiht, verseggt sik Allns, un twar düsse, up dat -se en vergängliche Kron kriegt; wi awer en unvergängliche. _Eph. 6, 12._ - -26. Ik awer lop as Een, de nich up dat Ungewisse löpt. Ik fecht as Een, -de nich in de Luft haut; - -27. Sonnern ik betäm min Lief un mak em mi unnerdahn, darmit ik nich -Annern predigen doh un sülvst Nicks nütz bün. - - -Dat 10. Kapitel. - -1. Ik will ju awer, leeve Bröder, daran erinnern, dat unse Vaders all -unner de Wolk wesen sünd, un dat se all dörch de See gahn sünd; _2. Mos. -13, 21. 2. Mos. 14, 22._ - -2. Un sünd all unner Moses döfft warn in de Wolk un mit de See; - -3. Un hebbt all desülvige geistliche Spies eten _2. Mos. 16, 15._ - -4. Un hebbt all densülvigen geistlichen Drunk drunken; se drunken awer -vun den geistlichen Fels, de mitfolgen dä, weke weer Christus. _2. Mos. -17, 6._ - -5. Awer an veele vun se harr GOtt keen Gefalln, denn se sünd all in de -Wüstenie dalsla’n warn. _Joh. 6, 49._ - -6. Dat is awer uns to en Vörbild geschehn, dat wi uns nich lüsten na dat -Böse, as jene lüstet hett. _4. Mos. 11, 4._ - -7. Ward ok nich afgöttisch, as weke vun se warn, as schreven steiht: Dat -Volk sett sik dal, to eten un to drinken un stunn up to spelen. _2. Mos. -20, 3. 32, 6._ - -8. Ok lat uns nich Horeri drieven, as weke mank se Horeri dreven, un -fulln up een Dag dreeuntwintig dusend. _4. Mos. 25, 1. 9._ - -9. Lat uns awer Christus ok nich versöken, as weke vun se Em versöchen un -warn vun de Slangen umbrocht. _4. Mos. 21, 5. 6. Weish. 16, 5._ - -10. Murrt ok nich, as weke vun se murren dän un warn umbrocht dörch den -Verdarver. _4. Mos. 14, 2. 36. Ebr. 3, 11. 17._ - -11. All dat wedderfohr se to’n Vörbild; uns is dat awer, up de dat End -vun de Welt kamen is, schreven to en Warnung. - -12. Darum, de dar meent, dat he steiht, mag wol tosehn, dat he nich -fallt. _Röm. 11, 20._ - -13. Dar is noch keen as minschliche Versökung öwer ju kamen; denn GOtt -is tru, de ju nich versöken lett öwer ju Künnen, sonnern makt, dat de -Versökung so en Utgang nimmt, dat ji dat utholn könnt. - -14. Darum, min Leevsten, flücht ju vör den Götzendeenst. _2. Mos. 20, 3. -1. Joh. 5, 21._ - -15. Ik red mit ju as mit de Kloken; richt ji, wat ik seggen doh. - -16. De gesegent Kelch, den wi segent, is de nich de Gemeenschaft vun -Christus Sin Blod? Dat Brod, dat wi brekt, is dat nich de Gemeenschaft -vun Christus Sin Lief? _Matth. 26, 27. Apost. 2, 42._ - -17. Denn een Brod is dat, so sünd wi veele een Lief, wiel wi All vun een -un datsülvige Brod eten hebbt. _Röm. 12, 5. 1. Cor. 12, 27._ - -18. Seht dat Israel na dat Fleesch an. Weke de Opfer eten doht, sünd de -nich in de Gemeenschaft mit den Altar? _3. Mos. 7, 6. 14._ - -19. Wat schall ik denn nu seggen? Schall ik seggen, dat de Afgott wat is, -oder dat dat Götzenopfer wat is? _Ps. 96, 5. 1. Cor. 8, 4._ - -20. Awer ik segg, wat de Heiden opfern doht, dat opfert se de Düvels, -awer nich GOtt. Nu will ik nich, dat ji in de Düvels ehr Gemeenschaft -sien schüllt. _3. Mos. 17, 7. 5. Mos. 32, 17. Ps. 106, 37. Offenb. 9, 20._ - -21. Ji künnt nich togliek den Düvel sin Kelch un den HErrn Sin Kelch -drinken, ji könnt nich togliek Deel hebben an den HErrn Sin Disch un den -Düvel sin Disch. _2. Cor. 6, 15._ - -22. Oder wüllt wi den HErrn trotzen? Sünd wi stärker as He? _5. Mos. 32, -21. Hiob. 9, 19._ - -23. Ik hef dat twar Allns in de Macht, awer nich Allns is deenlich; ik -hef dat Allns in de Macht, awer dat betert nich Allns. _Kap. 6, 12. Sir. -37, 31._ - -24. Lat Nüms söken wat sin is, sonnern Jedereen, wat den Annern sin is. -_Kap. 10, 33. Röm. 15, 2._ - -25. Allns, wat up den Fleeschmark verköfft ward, dat eet un forscht nich -na, woher dat kummt, up dat ji dat Geweten schonen doht. _1. Tim. 4, 4._ - -26. Denn de Eer un wat darup is, is den HErrn Sin. _2. Mos. 19, 5. Ps. -24, 1. 50, 12._ - -27. So awer Jemand vun de Unglövigen ju inladen deiht un ji wüllt -hengahn; so eet Allns, wat ju vörsett ward un forscht nich na, wo dat her -kummt, up dat ji dat Geweten schonen doht. _Luk. 10, 7._ - -28. Wenn awer Jemand to ju seggen war: »Dat is Götzenopfer!« eet nich um -den sin willen, de ju dat seggt hett, up dat ji dat Geweten schonen doht. -(De Eer un wat darup is, is den HErrn Sin.) - -29. Ik meen awer nich din Geweten, sonnern den Annern sin Geweten. Denn -warum schull ik min Friheit richten laten vun en Annern sin Geweten? - -30. Denn wenn ik dat mit Dankgebet geneten doh, wat schull ik dann Öwel -vun mi reden laten öwer dat, woför ik danken doh? _1. Tim. 4, 4._ - -31. Ji mögt nu eten oder drinken oder sünst wat dohn, so doht Allns to -GOtt Sin Ehr. _Kol. 3, 17._ - -32. Gevt keen Anstot, weder de Juden noch de Griechen, noch GOtt Sin -Gemeen; _Röm. 14, 13._ - -33. Ebenso as ik ok Jedereen in Allns mi gefällig maken doh un sök, nich -wat mi, sonnern wat Veele deent, up dat se selig ward. - - -Dat 11. Kapitel. - -1. West min Nafolgers, ebenso as ik Christus Sin Nafolger bün. - -2. Ik lav ju, leeve Bröder, dat ji in allen Stücken an mi denken doht un -holt min Vörschriften, as ik se ju geven hef. - -3. Ik lat ju awer weten, dat Christus is Jedereen sin Haupt, de Mann awer -is de Fru ehr Haupt, GOtt awer is Christus Sin Haupt. _Eph. 5, 23. 1. -Cor. 3, 23._ - -4. Jede Mann, de beden oder prophezien deiht un hett wat up den Kopp, de -schänd sin Kopp. _Kap. 12, 10. 14, 1._ - -5. En Fru awer, de beden oder prophezien deiht mit unbedeckten Kopp, de -schänd ehrn Kopp, denn dat is ebenso veel, as wenn se scharen weer. - -6. Will se sik nich bedecken, so snied ehr ok dat Haar af. Wiel dat nu -awer slecht utsüht, dat en Fru afsneden Haar hett oder scharen is, so lat -ehr den Kopp bedecken. - -7. De Mann awer schall den Kopp nich bedecken, wiel he GOtt Sin Bild un -Ehr is; de Fru awer is den Mann sin Ehr. _1. Mos. 1, 27._ - -8. Denn de Mann is nich vun de Fru, sonnern de Fru is vun den Mann. - -9. Un de Mann is nich schaffen wegen de Fru, sonnern de Fru wegen den -Mann. _1. Mos. 2, 18. 13._ - -10. Darum schall de Fru wegen de Engel en Macht up den Kopp hebben. - -11. Doch is weder de Mann ahn de Fru, noch de Fru ahn den Mann, in den -HErrn. _Gal. 3, 28._ - -12. Denn as de Fru vun den Mann, so kummt ok de Mann dörch de Fru, awer -Allns vun GOtt. - -13. Richt bi ju sülvst, ob dat wol angeiht, dat en Fru unbedeckt vör GOtt -beden deiht. _Apost. 4, 19._ - -14. Oder lehrt ju ok de Natur nich, dat dat för den Mann en Schann is, -sin Haar lang wassen to laten, - -15. Un en Ehr för de Fru, wenn se ehr Haar lang wassen lett? Dat Haar is -ehr to en Dek geven. - -16. Is awer Jemand mank ju, de Lust hett to strieden, de schall weten, -dat wi nich hebbt son Wies, GOtt Sin Gemeen ok nich. _1. Tim. 6, 4._ - -17. Ik mutt awer düt befehln: Ik kann nich laven, dat ji nich up bedere -Wies, sonnern up leegere Wies tosamen kamt, - -18. Toeerst, wenn ji in de Gemeen tosamen kamt, hör ik, dat Striederien -mank ju sünd; un ton Deel glov ik dat. _Kap. 1, 10-12. 3, 3._ - -19. Denn do möt Striederien mank ju sien, up dat de, de rechtfardig sünd, -mank ju apenbar ward. _Matth. 10, 34. 35. 18, 7. Luk. 17, 1. 1. Joh. 2, -19. 5. Mos. 13, 3. Luk. 2, 35._ - -20. Wenn ji denn tosamen kamt, so hollt man dar nich den HErrn Sin -Abendmahl. - -21. Denn wenn ji dat Abendmahl holn wüllt, hett Jedereen vörher to Hus -wat eten, un de Een is hungrig, de Anner hett drunken. - -22. Hebbt ji nich Hüser, wo ji eten un drinken künnt? Oder veracht ji -GOtt Sin Gemeen un beschamt de, de Nicks hebbt? Wat schall ik ju seggen? -Schall ik ju laven? Hierin lav ik ju nich. _Jak. 2, 6._ - -23. Ik hef dat vun den HErrn kregen, wat ik ju geven hef. Denn de HErr -JEsus in de Nacht, as He verraden war, nehm He dat Brod, _Kap. 15, 3. -Luk. 22, 19._ - -24. Dankte un brok dat, un sprok: Nehmt, eet, dat is min Lief, de för ju -braken ward, dat doht to Min Gedächtnis. - -25. Dessülvigen glieken ok den Kelch na dat Abendmahl un sprok: Düsse -Kelch is dat nie Testament in Min Blod, dat doht, so oft ji dat drinkt, -to min Gedächtnis. - -26. Denn so oft wi vun düt Brod eten un vun düssen Kelch drinken doht, -schüllt ji den HErrn Sin Dod verkündigen, bet dat He kamen deiht. _Matth. -25, 13. 26, 64. Joh. 14, 3._ - -27. Wokeen nu unwürdig vun düt Brod eten un vun den HErrn Sin Kelch -drinken deiht, de is schuldig an den HErrn Sin Lief un Blod. _Kap. 10, -21. Ebr. 6, 6._ - -28. De Minsch awer pröv sik sülvst, un denn eet he vun düt Brod un drink -vun düssen Kelch. _2. Cor. 13, 5. Gal. 6, 4._ - -29. Denn wokeen unwürdig eten un drinken deiht, de itt un drinkt sik -sülvst dat Gericht, darmit, dat he den HErrn Sin Lief nich unnerscheeden -deiht. - -30. Darum sünd ok so veel Swache un Kranke mank ju un en gud Deel slöpt. - -31. Denn wenn wi uns sülvst richten dän, so ward wi nich richt. _Ps. 32, -5._ - -32. Wenn wi awer richt ward, so ward wi vun den HErrn tüchtigt, up dat wi -nich sammt de Welt verdammt ward. _Weish. 12, 22. Ebr. 12, 5. 6._ - -33. Darum, min leeve Bröder, wenn ji tosamen kamt to eten, so tövt up -enanner. - -34. Hungert awer Jemand, so lat em to Hus eten, up dat ji nich to dat -Gericht tosamen kamt. Dat Anner will ik in Ordnung bringen, wenn ik kamen -doh. - - -Dat 12. Kapitel. - -1. Vun de göttlichen Gaven awer will ik ju, leeve Bröder, nich in -Unkenntnis laten. - -2. Ji weet, dat ji Heiden west un hengahn sünd na de stummen Götzen, as -ji dreven würdt. _Kap. 6, 11. Ebr. 2, 11. 12._ - -3. Darum doh ik ju kund, dat Nüms JEsus verfluchen deiht, de dörch GOtt -Sin GEist sprickt, un Nüms kann JEsus en HErrn nennen, ahn dörch den -hilligen GEist. _Mark. 9, 39._ - -4. Dat gift allerhand Gaven, awer man een GEist. _Röm. 12, 6. Eph. 4, 4. -Ebr. 2, 4._ - -5. Un dat gift allerhand Ämter awer man een HErr. _Eph. 4, 11._ - -6. Un dat gift allerhand Kräft, awer man een GOtt, de Allns in Allen -wirken deiht. _Eph. 1, 23._ - -7. In Jedereen wiest sik den GEist sin Gaven to den allgemeenen Nutzen ut. - -8. Den Een ward geven, dörch den GEist to reden vun de Wiesheit, den -Annern ward geven to reden vun de Erkenntnis, na densülvigen GEist; _Kap. -2, 6. 1, 5._ - -9. En Annern de Glov, in densülvigen GEist, en Annern de Gav, gesund to -maken, in densülvigen GEist; - -10. En Annern, Wunner to dohn, en Annern Wahrseggung, en Annern, Geister -to unnerscheden, en Annern allerhand Spraken, en Annern de Spraken -uttoleggen. _Apost. 2, 4._ - -11. Awer all düt wirkt een un desülvige GEist, un deelt Jedereen dat -Sinige to, so as He will. _Kap. 7, 7. Röm. 12, 3. 6. Eph. 4, 7._ - -12. Denn ebenso as een Lief is un hett doch veele Lidmaten; alle Lidmaten -awer vun een Lief, wo veel ok vun se sünd, sünd se doch een Lief: also ok -Christus. _Kap. 10, 17._ - -13. Denn wi sünd, dörch een GEist, All to een Lief döft, ob wi Juden oder -Griechen, Knecht oder Frie sünd, un sünd All mit een GEist dränkt. - -14. Denn ok de Lief is nich Een Lidmat, sonnern veele. - -15. Wenn awer de Fot spreken dä: Ik bün keen Hand, darum bün ik den Lief -sin Lidmat nich, schall he darum nich den Lief sin Lidmat sien? - -16. Un wenn dat Ohr spreken dä: Ik bün keen Oog, darum bün ik nich den -Lief sin Lidmat, schall dat darum nich den Lief sin Lidmat sien? - -17. Wenn de ganze Lief Oog weer, wo blev dat Gehör? Wenn he ganz Gehör -weer, wo blev de Geruch? - -18. Nu awer hett GOtt de Lidmaten sett, jeden een besonders an den Lief, -as He wullt hett. _Kol. 2, 19._ - -19. Wenn awer alle Lidmaten een Lidmat weern, wo blev de Lief? - -20. Nu awer sünd veele Lidmaten, awer man een Lief. - -21. Dat Oog kann nich seggen to de Hand: »Ik bruk di nich,« oder de Kopp -to de Föt: »Ik bruk ju nich«; - -22. Sonnern veelmehr de Lidmaten vun den Lief, de uns de Swächsten to -sien dünken, sünd de nödigsten; - -23. Un de uns dünkt de unehrbarsten to sien, desülvigen leggt wi am -meisten Ehr bi, un de uns nich gud anstaht, de smückt wi am meisten. - -24. Denn de uns gud anstaht, de brukt dat nich. Awer GOtt hett den Lief -tosamensett un dat unschienbare Lidmat am meisten Ehr geven, - -25. Up dat nich en Striederie in den Lief is, sonnern de Lidmaten för -enanner gliek sorgen doht. - -26. Un wenn een Lidmat lieden deiht, so lied alle Lidmaten mit, un wenn -een Lidmat ward hoch holn, so freut sik alle Lidmaten mit. - -27. Ji sünd awer Christus Sin Lief un Lidmaten, Jedereen na sin Deel. -_Röm. 12, 5. Eph. 4, 12. 5, 30. Kol. 1, 24._ - -28. Un GOtt hett sett in de Gemeen up dat eerste de Apostel, up dat -annere de Propheten, up dat drüdd de Lehrer, darna de, de Wunner doht, -darna de Gaven, gesund to maken, Helper, Regeerer, allerhand Spraken. _v. -5. Eph. 4, 11._ - -29. Sünd se All Apostel, sünd se all Propheten? Sünd se All Lehrer? Künnt -se All Wunner dohn? - -30. Hebbt se All Gaven, gesund to maken? Red se All mit allerhand -Spraken? Künnt se All utleggen? - -31. Strevt awer na de besten Gaven! Un ik will ju en noch köstlichern Weg -wiesen. - - -Dat 13. Kapitel. - -1. Wenn ik mit Minschen- un mit Engeltungen reden dä un harr de Leev -nich, so weer ik en Erz, dat tönen deiht, oder en Klok, de klingen deiht. - -2. Un wenn ik wahrseggen kunn, un wüß alle Geheemnisse un harr all -Wetenschap, un harr all’n Gloven, so dat ik Bargen annerswo hensetten -künn, un harr de Leev nich, so weer ik Nicks. _Matth. 7, 22. 17, 20._ - -3. Un wenn ik All, wat ik hef, de Armen geven dä un leet min Lief -brennen, un harr de Leev nich, so weer mi dat All Nicks nütz. _Matth. 6, -1. Joh. 15, 13. Röm. 12, 8. 20. 1. Joh. 3, 17._ - -4. De Leev is langmödig un fründlich, de Leev ivert nich, de Leev handelt -nich lichtfardig, se makt sik nich wichtig. _Spr. 10, 12._ - -5. Se is nich unschicklich, se söcht nich dat Ehre, se lett sik nich bös -maken, se sinnt nich darup, Schaden to dohn. _Phil. 2, 4. 21._ - -6. Se freut sik nich öwer Ungerechtigkeit, se freut sik awer öwer de -Wahrheit. - -7. Se verdrigt Allns, se glovt Allns, se höpt Allns, se holt Allns ut. -_Kap. 9, 12. Spr. 10, 12. Röm. 15, 1._ - -8. De Leev hört nümmer up, wenn ok dat Wahrseggen uphörn ward un de -Wetenschap uphörn ward. - -9. Denn uns’ Weten is Stückwark un uns’ Prophezeihn is Stückwark. - -10. Wenn awer kamen ward dat Vullkamene, so ward dat Stückwark uphörn. -_Eph. 4, 13._ - -11. As ik en Kind weer, sprok ik as en Kind un weer klok as en Kind un -harr kindische Ansläg; as ik en Mann war, dä ik af, wat kindisch weer. - -12. Ji seht nu as dörch en Spegel in en dunkel Wort, denn awer vun -Angesicht to Angesicht. Nu erkenn ik dat stückwies, denn awer ward ik dat -erkennen, so as ik erkennt bün. - -13. Nu awer blift Glov, Hoffnung, Leev, düsse dree, awer de Leev is de -grötste vun se. - - -Dat 14. Kapitel. - -1. Strevt na de Leev. Beflietigt ju up de geistlichen Gaven, am meisten -awer, dat ji weissagen künnt. _Kap. 12, 31. 12, 10._ - -2. Denn de mit de Tung reden deiht, de red nich to de Minschen, sonnern -to GOtt, denn Nüms hört em to, in den GEist awer red he de Geheemnisse. - -3. Wokeen awer weissagen deiht, de red de Minschen to Beterung un to -Ermahnung un to Tröstung. - -4. Wokeen mit Tungen reden deiht, de betert sik sülvst, wokeen awer -weissagen deiht, de betert de Gemeen. - -5. Ik wull, dat ji All mit Tungen reden kunn’n, awer veelmehr, dat ji -weissagen dän. Denn de weissagen deiht is gröter, as de, de mit Tungen -reden deiht, dat much denn sien, he legg dat ok ut, dat de Gemeen darvun -betert ward. _4. Mos. 11, 29._ - -6. Nu awer, leeve Bröder, wenn ik to ju kamen un mit Tungen reden dä, -wat weer ju dat nütz, wenn ik nich mit ju spreken dä, entweder dörch -Apenbarung, oder dörch Wetenschap, oder dörch Prophezeihung, oder dörch -de Lehr? _Kap. 12, 8._ - -7. Verhollt sik dat doch ebenso mit de Ding’, de en Ton vun sik geft un -doch nich lebendig sünd, dat mag en Flöt oder en Harp sien? Wenn se nich -unnerscheedliche Tön vun sik geft, wa könnt wi weeten, wat flötet oder -harpt is? - -8. Un wenn de Basun en undütlichen Ton vun sik gift, wokeen will sik to -den Kampf fardig maken? _4. Mos. 10, 9._ - -9. So ok ji, wenn ji mit Tungen reden doht, so ji nich en dütlich Red -vun ju geft, wo kann man weten, wat spraken is? Denn ward ji in den Wind -reden. - -10. Twar sünd dar mancherlei Stimmen in de Welt, un doch is keen darvun -undütlich. - -11. Wenn ik nu de Düdung vun de Stimm nich weet, war ik den undütlich -sien, de dar sprickt un de dar reden deiht, ward mi undütlich sien. - -12. So ok ji, de ji ju beflietigt up de geistlichen Gaven, trachtet -darna, dat ji de Gemeen betert, up dat ji Allns rieklich hebbt. _v. 1._ - -13. Darum, wokeen mit de Tung red, lat den so beden, dat he dat ok -utleggen kann. _Kap. 12, 10._ - -14. Wenn ik awer mit de Tung bä, so bäd min Geist; awer min Verstand -bringt Nüms Frucht. - -15. Woans schall dat awer denn sien? Dat frielich: Ik will beden mit den -Geist un will ok beden mit den Verstand; ik will Psalmen singen in den -Geist un will ok Psalmen singen mit den Verstand. _Eph. 5, 19._ - -16. Wenn du awer in den Geist danksagen deihst, woans schall de, de den -Platz vun de Laien innehmen deiht, Amen seggen to din Dankgebet? He -versteiht ja nich, wat du seggen deihst. - -17. Du seggst wol nett Dank, awer de Anner ward darvun nich betert. - -18. Ik dank min GOtt, dat ik mehr mit Tungen reden doh, as ji All. - -19. Awer ik will leever in de Gemeen fief Wör’ so reden, dat Jedereen mi -versteiht, up dat ik ok Anner unnerwies, as sünst tein dusend Wör’ mit -Tungen. - -20. Leeve Bröder, west keen Kinner an Verständnis, sonnern west Kinner an -de Bosheit, an Verständnis awer west vullkamen. _Eph. 4, 14. Matth. 18, -3._ - -21. In dat Gesetz steiht schreven: Ik will mit anner Tungen un mit anner -Lippen reden to düt Volk, un se ward mi ok so nich hörn, sprickt de HErr. -_5. Mos. 28, 49. Jes. 28, 11. 12._ - -22. Darum sünd de Tungen to en Teken, nich för de Glövigen, sonnern för -de Unglövigen; de Wiesseggung awer nich för de Unglövigen, sonnern för de -Glövigen. - -23. Wenn nu de ganze Gemeen tosamen keem an en Ort un sproken All mit -Tungen; do keemen awer Ungelehrte oder Unglövige rin: warn se nich -seggen, ji weert unsinnig? - -24. Wenn se awer All wiesseggen dän un en Unglövige oder en Ungelehrte -keem denn rin, de war vun desülvige All bestraft un vun All richt. - -25. Un so war dat Verborgene vun sin Hart apenbar un he war up sin -Angesicht falln, GOtt anbeden un bekennen, dat GOtt wahrhaftig in ju is. - -26. Woans is dat denn nu, leeve Bröder? Wenn ji tosamen kamt, so hett -Jedereen Psalmen, he hett en Lehr, he hett Tungen, he hett Apenbarung, he -hett Utleggung. Lat dat Allns geschehn to Beterung. _Kap. 11, 18. 20. 12, -8-10. Eph. 4, 12._ - -27. Wenn Een mit de Tung sprickt, oder twee, oder höchstens dree, een um -den annern, so lat Een dat utleggen. - -28. Is he awer nich en Utlegger, so lat em still sien in de Gemeen, awer -mit sik sülvst un GOtt reden. - -29. Lat denn de, de prophezien deiht, reden, twee oder dree, de Annern -awer lat richten. - -30. Wenn awer en Apenbarung geschüht en annern, de dar sitt, so lat den -eersten still swiegen. - -31. Ji künnt wol All wiessagen, een na den annern, up dat se All lehrt un -All vermahnt ward. - -32. Un de Propheten ehr Geister sünd de Propheten unnerdahn. _Kap. 12, -9-11._ - -33. Denn GOtt is nich en GOtt vun Unordnung, sonnern vun Freden. As in -all de Hilligen ehr Gemeenen, - -34. Lat ju Fruens still sien in de Versammlung, denn se schüllt keen -Frilöv hebben, dat se reden doht, sonnern unnerdahn sien, as ok dat -Gesetz seggt. _1. Tim. 2, 12. 1. Cor. 11, 3. Eph. 5, 22. Kol. 3, 18. Tit. -2, 5._ - -35. Wüllt se awer wat lehrn, so lat se to Hus ehr Männer fragen. Dat -steiht de Fruens slecht an, in de Versammlung to reden. - -36. Oder is GOtt Sin Wort vun ju utgahn? Oder is dat alleen to ju kamen? - -37. So Jemand meenen deiht, dat he en Prophet is, oder geistlich, lat den -insehn, wat ik ju schriev, denn dat sünd den HErrn Sin Gebote. _1. Joh. -4, 6._ - -38. Is awer Jemand, de dat nich insüht, so lat em dat nich insehn. - -39. Darum, leeve Bröder, beflietigt ju up dat Wiesseggen un hinnert keen, -mit Tungen to reden. - -40. Lat Allns schicklich un ordentlich togahn. _Kol. 2, 5._ - - -Dat 15. Kapitel. - -1. Ik erinner ju awer, leeve Bröder, an dat Evangelium, dat ik ju -verkündigt hef, wat ji ok annahm hebbt, un worin ji ok stahn doht. _Gal. -1, 11. 12._ - -2. Wodörch ji ok selig ward, so as ik ju dat verkündigt hef, wenn ji dat -beholn hebbt; dat weer denn, dat ji dat umsünst glovt harrt. - -3. Denn ik hef ju toeerst geven, wat ik ok kregen hef, dat Christus -storven is för uns’ Sünden, na de Schrift. _Jes. 53, 8. 9._ - -4. Un dat He begraven is un upstahn up den drüdden Dag, na de Schrift. -_Ps. 16, 10._ - -5. Un dat He sehn warn is vun Kephas, darna vun de Twölf. _Luk. 24, 34. -Mark. 16, 14._ - -6. Darna is He sehn warn vun mehr as fief hunnert Bröder up eenmal, wovun -noch Veele levt, weke darvun awer sünd henslapen. - -7. Darna is He sehn warn vun Jakobus, darna vun alle Apostel; _Luk. 24, -50._ - -8. To allerletzt is He ok vun mi, as en untiedige Geburt, sehn warn. -_Apost. 9, 5._ - -9. Denn ik bün de Lüttste mank de Apostels, as de ik nich werth bün, en -Apostel to heten, darum dat ik GOtt Sin Gemeen verfolgt hef. _Eph. 3, 8._ - -10. Awer vun GOtt Sin Gnad bün ik, wat ik bün, un Sin Gnad is an mi nich -umsünst west, sonnern ik hef veel mehr arbeit, as se all tosamen; ik awer -nich, sonnern GOtt Sin Gnad, de mit mi is. - -11. Ob ik dat nu bün oder de annern, so predigt wi, un so hebbt ji glovt. - -12. So awer Christus predigt ward, dat He vun de Doden upstahn is, wa -seggt denn weke mank ju, de Uperstahung vun de Doden is Nicks? _Apost. -17, 18._ - -13. Is awer de Uperstahung vun de Doden Nicks, so is ok Christus nich -upweckt. - -14. Is awer Christus nich upweckt, so is uns’ Predigt umsünst, so is ok -ju Glov umsünst. - -15. Wi ward awer ok as falsche Tügen wedder GOtt funnen, dat wi gegen -GOtt tügt harrn, He harr Christus upweckt, den He nich upweckt harr, -sintemal de Doden nich uperstaht. _Apost. 3, 15._ - -16. Denn wenn de Doden nich uperstaht, so is Christus nich uperstahn. - -17. Is Christus awer nich uperstahn, so is ju Glov Nicks nütz, so sünd ji -noch in ju Sünd. - -18. So sünd ok de, so in Christus storven sünd, verlaren. - -19. Höpt wi blot in düt Leven up Christus, so sünd wi de elendigsten mank -alle Minschen. - -20. Nu awer is Christus uperstahn vun de Doden un de Eerstling warn mank -de, de slapen doht. _Apost. 26, 23._ - -21. Denn wiel dörch een Minsch de Dod is, so is ok dörch een Minsch de -Uperstahung vun de Doden kamen. _1. Mos. 3, 19. Röm. 5, 12. 18._ - -22. Denn so as se in Adam all starvt, so ward se in Christus all lebendig -makt. _Röm. 5, 21._ - -23. Jedereen awer in sin Ordnung. De Eerstling Christus, denn de Christus -tohörn doht, wenn He kamen ward. _v. 20. 1. Thess. 4, 14. Gal. 5, 24._ - -24. Un denn dat End, wenn He dat Riek GOtt un den Vader öwergeven ward, -wenn He upheven ward all Herrschaft un all Obrigkeit un Gewalt. - -25. He mutt awer herrschen, bet dat He all Sin Fiende unner Sin Föt -leggen deiht. - -26. De letzte Fiend, de afdahn ward, is de Dod. _Offenb. 20, 14._ - -27. Denn He hett Em Allns unner de Föt leggt. Wenn He awer seggen deiht, -dat Em all dat unnergeven is, is dat apenbar, dat utnahm is de, de Em -Allns unnerdahn makt hett. _Matth. 11, 27._ - -28. Wenn awer Allns Em unnerdahn makt is, denn ward ok de Söhn sülvst -unnerdahn sien den, de Em Allns unnerdahn makt hett, up dat GOtt Allns in -Allen wesen deiht. - -29. Wat makt sünst de, de sik döpen lat för de Doden, wenn dörchut de -Doden nich uperstaht? Warum lat se sik döpen för de Doden? - -30. Un warum staht wi all Stund in Gefahr? _Röm. 8, 36._ - -31. Bi uns’ Ehr, de ik hef in Christus JEsus, unsen HErrn, starv ik -däglich. _1. Thess. 2, 19. 2. Cor. 4, 10. 11._ - -32. Hef ik na minschliche Meenung in Ephesus mit de wilden Deerter -streden? Wat helpt mi dat, wenn de Doden nich upstaht? Lat uns eten un -drinken, denn morgen sünd wi dod. _Jes. 22, 13. 56, 12. Weish. 2, 6._ - -33. Lat ju nich verföhrn. Slechte Umgang verdarvt gude Sitten. _Eph. 5, -6. Weish. 4, 12._ - -34. Ward doch mal recht nüchtern un sündigt nich, denn weke vun ju weet -Nicks vun GOtt, dat segg ik to ju Schand. _Röm. 13, 11. 1. Cor. 6, 5._ - -35. Wull awer Jemand seggen: Woans ward de Doden upstahn? Un mit wat för -en Lief ward se kamen? _Ezech. 37, 3._ - -36. Du Narr, wat du sein deihst, ward nich lebendig, wenn dat nich -starvt. _Joh. 12, 24._ - -37. Un wat du sein deihst, dat is jo nich de Lief, de warn schall, -sonnern nicks as en Korn, nämlich Weeten, oder een vun de annern Korns. - -38. GOtt awer gift em en Lief, as He will, en Jedereen vun den Samen sin -egen Lief. _1. Mos. 1, 11._ - -39. All Fleesch is nich datsülvige Fleesch, sonnern anners is dat -Minschenfleesch, anners dat Fleesch vun dat Veh, anners de Fisch ehr -Fleesch, anners de Vageln ehr Fleesch. - -40. Un dat gift himmlische Liever un irdische Liever. Awer en anner -Herrlichkeit hebbt de himmlischen, un en anner de irdischen. - -41. En annern Schien hett de Sünn, en annern Schien hett de Maand, en -annern Schien hebbt de Steerns, denn een Steern öwerbütt den annern an -Herrlichkeit. - -42. So ok in de Uperstahung vun de Doden. Seid ward wat Verweslich is, un -upstahn ward wat Unverweslich is. - -43. Seid ward in Unehr un upstahn ward in Herrlichkeit. Seid ward in -Swachheit un upstahn ward in Kraft. _Phil. 3, 20. 21._ - -44. Seid ward en natürlich Lief, upstahn ward en geistlich Lief. Hebbt wi -en natürlich Lief, so hebbt wi ok en geistlich Lief. - -45. As schreven steiht: De eerste Minsch, Adam, is makt in dat natürlich -Leven un de letzte Adam in dat geistlich Leven. _1. Mos. 2, 7._ - -46. Awer de geistlich Lief is nich de eerst, sonnern de natürliche un -denn de geistliche. - -47. De eerste Minsch is vun de Eer un irdisch, de anner Minsch is de Herr -vun den Himmel. - -48. So as de irdische is, so sünd ok de irdischen, un so as de himmlische -is, so sünd ok de himmlischen. - -49. Un so as wi den irdischen sin Bild anhatt hebbt, so ward wi ok den -himmlischen sin Bild anhebben. - -50. Darum segg ik awer, leeve Bröder, dat Fleesch un Blod dat Riek GOttes -nich arven künnt; ok ward dat Verwesliche nich dat Unverwesliche arven. -_Matth. 16, 17. Joh. 1, 13._ - -51. Seht, ik will ju en Geheemnis seggen: Wi ward nich All entslapen, -awer wi ward All verwandelt warrn. _1. Thess. 4, 15._ - -52. Un dat mit eenmal in een Ogenblick to de Tied vun de letzt Basun. -Denn de Basun ward hört warrn, un de Doden ward upstahn unverweslich un -wi ward verwandelt warrn. _Matth. 24, 31. 1. Thess. 4, 16._ - -53. Denn düt Verwesliche mutt antrecken dat Unverwesliche, un düt -Starvliche ward antrecken de Unstarvlichkeit. - -54. Wenn awer düt Verwesliche ward antrecken dat Unverwesliche un düt -Starvliche ward antrecken de Unstarvlichkeit, denn ward erfüllt warrn dat -Wort, dat schreven steiht: _Jes. 25, 8._ - -55. De Dod is verschluckt vun den Sieg. Dod, wo is din Stachel? Höll, wo -is din Sieg? - -56. Awer den Dod sin Stachel is de Sünd, de Sünd ehr Kraft awer is dat -Gesetz. _Röm. 7, 13._ - -57. GOtt awer si Dank, de uns den Sieg geven hett dörch unsen HErrn JEsus -Christus. _1. Joh. 5, 4._ - -58. Darum, leeve Bröder, west fast, unbeweglich un nehmt ümmer to in -den HErrn Sin Wark, wiel ji weten doht, dat ju Arbeit in den HErrn nich -umsünst is. _Kol. 1, 23. 2. Chron. 15, 7._ - - -Dat 16. Kapitel. - -1. Wat nu awer de Stüer för de Hilligen angeiht, as ik in de Gemeenen vun -Galatien dat anordnet hef, so doht ji dat ok. _Apost. 11, 29. Röm. 12, -13._ - -2. An jeden Sabbath lat Jedereen mank ju torügleggen un sammeln, wat -em gud dünken deiht, up dat nich, wenn ik kam, denn eerst de Stüer to -sammelt warrn brukt. - -3. Wenn ik awer dar ankamen bün, will ik de, weke ji dörch Brev darto -empfehlen doht, schicken, dat se ju Woldaht na Jerusalem bringen mögt. -_2. Cor. 8, 16. 19._ - -4. Wenn sik dat awer lohnen deiht, dat ik ok henreisen doh, schüllt se -mit mi reisen. - -5. Ik will awer to ju kamen, wenn ik dörch Macedonien treck, denn dörch -Macedonien warr ik trecken. _Apost. 19, 21._ - -6. Bi ju awer warr ik vellicht blieven ok den Winter hendörch, up dat ji -mi begleiten doht, wo ik hentrecken warr. - -7. Ik will ju nu in Vörbigahn nich sehn, denn ik höp, ik wull en Tied -lang bi ju blieven, so de HErr dat tolett. _Apost. 18, 21._ - -8. Ik warr awer to Ephesus blieven bet na Pingsten. _Kap. 15, 32._ - -9. Denn mi is en grot Döhr upmakt, de veel Frucht bringen deiht un sünd -veel Weddersakers dar. - -10. Wenn Timotheus kamen deiht, so seht to, dat he ahn Bangigkeit bi ju -blift, denn He bedrift den HErrn Sin Wark so as ik. _Phil. 2, 20._ - -11. Lat Nüms em verachten. Geft em dat Geleit in Freden, dat he to mi -kamen kann, denn ik töv up em mit de Bröder. - -12. Vun Apollo, den Broder, schüllt ji weten, dat ik em heel veel -vermahnt hef, dat he mit de Bröder na ju hen kamen schull, un dat weer -frielich sin Will nich, dat he nu keem; he ward awer kamen, wenn em dat -passen deiht. - -13. Paßt gud up, staht fast in den Gloven, west männlich un west stark! -_Kap. 15, 34. Matth. 24, 42. 25, 13._ - -14. Lat all ju Ding in de Leev geschehn! - -15. Ik vermahn ju awer, leeve Bröder, ji kennt den Stephanus sin Hus, -dat dat de Eerstling in Achaja is un dat se sik ganz in de Hilligen ehr -Deenst stellt hebbt. _Kap. 1, 16. Röm. 16, 5._ - -16. Up dat ok ji son Lüd unnerdahn sünd un Alle, de mitwirken un arbeiten -doht. _Phil. 2, 30._ - -17. Ik freu mi daröwer, dat Stephanus, Fortunatus un Achaicus hier sünd, -wiel ik ju nich hier harr, sünd se in ju Stä treden. _2. Cor. 11, 9._ - -18. Se hebbt min un ju Geist erquickt. Erkennt dat nu an. _1. Thess. 5, -12._ - -19. De Gemeen in Asien gröt’ ju. Aquila un Priscilla samt de Gemeen in -ehr Hus, gröt’ ju in den HErrn. _Apost. 18, 2. 18, 26. Röm. 16, 5._ - -20. Alle Bröders gröt’ ju. Gröt’ ju unner enanner mit den hilligen Kuß. -_Röm. 16, 16. 2. Cor. 13, 12. 1. Thess. 5, 26. 1. Pet. 5, 14._ - -21. Ik, Paulus, gröt ju mit min Hand. _Kol. 4, 18. 2. Thess. 3, 17._ - -22. So Jemand den HErrn JEsus nich leev hett, de schall sien Anathema, -Maharam Motha (verflucht, de HErr kummt!) - -23. Den HErrn JEsus Christus Sin Gnad wes’ mit ju! _Röm. 16, 24._ - -24. Min Leev wes’ mit ju all in Christus JEsus. Amen. - - De eerste Epistel an de Corinther, schickt vun Philippi, dörch - Stephanus un Fortunatus un Achaicus un Timotheus. - - - - -De anner Epistel Pauli an de Corinther. - - -Dat 1. Kapitel. - -1. Paulus, en Apostel JEsu Christi dörch GOtt Sin Willen, un Broder -Timotheus, an GOtt Sin Gemeen to Corinth, samt alle Hilligen in ganz -Achaja. _1. Cor. 1, 1._ - -2. Gnad wes’ mit ju, un Freden vun GOtt unsen Vader un den HErrn JEsus -Christus. _Röm. 1, 7. 1. Cor. 1, 3._ - -3. Lavt wes’ GOtt, un uns’ HErrn JEsus Christus Sin Vader, de Vader vun -de Barmhartigkeit un GOtt vun allen Trost. _Eph. 1, 3. 1. Pet. 1, 3. Röm. -15, 5._ - -4. De uns trösten deiht in all uns’ Bedröfnis, up dat wi ok trösten künnt -de dar sünd in allerhand Bedröfnis, mit den Trost, mit den wi vun GOtt -tröst warn. - -5. Denn ebenso as wi veel vun Christus Sin Lieden hebbt, so ward wi ok -dörch Christus rieklich tröstet. _Ps. 34, 20. 94, 19._ - -6. Wi hebbt awer Bedröfnis oder Trost, so geschüt dat ju to gud. Is -dat Bedröfnis, so geschüt dat ju to Trost un Heil, wat för en Heil sik -bewiesen deiht, wenn ji mit Geduld lieden doht, dermaten as wi lied. Is -dat Trost, so geschüt dat ju ok to Trost un to Heil. _Kap. 4, 15. 17._ - -7. Un uns’ Hoffnung steiht fast för ju, dewiel wi weet, dat so as ji Deel -hebbt an de Lieden, so ward wi ok Deel hebben an den Trost. _2. Thess. -1, 4. 7._ - -8. Denn wi wüllt ju nich verswiegen, leeve Bröder, uns’ Bedröfnis, de wi -in Asien hatt hebbt, wo wi öwer alle Maaten beladen weern un mehr as wi -dregen kunnt, so dat wi dachen, dat weer mit uns vörbi, _Apost. 19, 23._ - -9. Ja, wi harrn uns sogar sülvst dat Dodesordeel spraken. Dat gescheeg -awer darum, dat wi uns’ Vertruen nich up uns sülvst setten dän, sonnern -up den GOtt, de de Doden upweckt, - -10. Weke uns vun son Dod erlöst hett un noch däglich erlösen deiht un wi -höpt up Em, He ward uns ok in Tokunft erlösen. _2. Tim. 4, 18._ - -11. Dörch de Hülp vun ju Gebede för uns, up dat öwer uns, för de Gav, de -uns geven is, dörch veele Personen veel Dank seggt ward. - -12. Denn uns’ Ehr is de, nämlich, dat Tügnis vun uns’ Geweten, dat wi in -Eenfoltigkeit un göttliche Gerechtigkeit, nich in fleeschliche Klokheit, -sonnern in GOtt Sin Gnad up de Welt wandelt hebbt, besonners awer bi ju. -_Ebr. 13, 18. Matth. 10, 16._ - -13. Denn wi schrievt ju Nicks anners as wat ji sülvst lest un recht -finnen doht. Ik höp awer, ji ward uns ok bet an dat End as son finnen, wi -ji uns ton Deel funnen hebbt. - -14. Denn wi sünd ju Ehr, ebenso as ok ji uns’ Ehr up den HErrn JEsus Sin -Dag sünd. _Kap. 5, 12._ - -15. Un in son Toversicht dach ik dat letzte Mal na ju hen to kamen, up -dat ji noch eenmal en Woldaht kriegen doht, - -16. Un ik dörch ju Stadt na Macedonien reisen dä un wedder ut Macedonien -na ju hen keem un dat ji mi na Judäa henbringen dän. - -17. Bün ik awer lichtfardig west, as ik mi vörnehmen dä, all düt to dohn? -Oder sünd min Ansläg fleeschlich? Up keenen Fall, sonnern bi mi is Ja Ja, -un Nee is Nee. - -18. Awer GOtt is tru, dat uns’ Wort an ju nich Ja un Nee west is. _1. -Cor. 1, 9._ - -19. Denn GOtt Sin Söhn, JEsus Christus, de mank ju vun uns predigt is vun -mi un Silvanus un Timotheus, de weer nich Ja un Nee, sonnern de weer Ja -in Em. - -20. Denn all Gotts-Tosagen sünd Ja un sünd Amen in Em, GOtt ton Lof dörch -uns. - -21. GOtt awer is dat, de uns fast makt hett sammt ju in Christus un uns -salvt hett. _1. Cor. 1, 8. 1. Pet. 5, 10._ - -22. De uns verseegelt un in uns’ Harten dat Handgeld, den GEist geven -hett. _Röm. 8, 16. Eph. 1, 14._ - -23. Ik rop awer GOtt an ton Tügen up min Seel, dat ik, um ju darin to -schonen, nich wedder na Corinth kamen bün. _Röm. 1, 9._ - -24. Nich as wenn wi Herren weern öwer ju Gloven, sonnern wi sünd Helpers -an ju Freud; denn ji staht in den Gloven. _1. Pet. 5, 3._ - - -Dat 2. Kapitel. - -1. Ik denk awer so bi mi, dat ik nich nochmal in Trurigkeit na ju hen -kamen dä. - -2. Denn wenn ik ju trurig maken doh, wokeen is dar awer, de mi wedder -vergnögt mak, ahn de dar dörch mi bedrövt ward? - -3. Un datsülvige hef ik ju schreven, dat ik nich, wenn ik kamen dä, -trurig sien muß, öwer de, öwer weke ik mi egentlich freun schull. Tomal -ik vun ju All öwertügt bün, dat min Freud ju all Freud wesen deiht. _Kap. -12, 21._ - -4. Denn ik schrev ju in grote Bedröfnis un Hartensangst, mit veel -Thranen, nich dat ji bedröft warrn schüllt, sonnern up dat ji de Leev -erkennen doht, de ik besonners to ju hef. - -5. Wenn awer Jemand en Bedröfnis anricht hett, de hett nich mi bedrövt, -ahn ton Deel, up dat ik nich em beschweren doh, ju All. - -6. Dat is awer nog, dat desülvige vun Veele so straft is; - -7. Dat ji em vun nu af an desto mehr vergeven un trösten doht, up dat he -nich in allto grote Trurigkeit verfalln deiht. _Gal. 6, 1._ - -8. Darum vermahn ik ju, dat ji de Leev an em bewiesen doht. _1. Cor. 16, -14._ - -9. Denn darum hef ik ju ok schreven, up dat ik erkennen doh, ob ji de -Prov bestaht, ob ji in allen Stücken gehorsam sünd. _Kap. 7, 15._ - -10. Wokeen ji awer wat vergeven doht, den vergev ik ok. Denn ok ik, wenn -ik Jemand wat vergeven doh, dat vergev ik wegen ju, an Christi Stä. - -11. Up dat wi nich öwervordeelt ward vun den Satan. Denn wi weet wol, wat -he in den Sinn hett. _Luk. 22, 31._ - -12. As ik awer na Troas keem, dat Evangelium vun Christus to predigen, un -mi en Döhr upmakt war in den HErrn; _Apost. 14, 27. 16, 8._ - -13. Harr ik keen Ruh in min Geist, as ik Titus, min Broder, nich dar -finnen dä, sonnern ik nehm Afscheed vun se un trock na Macedonien. - -14. Awer GOtt si Dank, de uns alltied den Sieg gift in Christus un -apenbart öwerall den Geruch vun sin Erkenntnis dörch uns. - -15. Denn wi sünd vör GOtt en gude Geruch mank de, de selig ward un mank -de, de verlarn gaht. - -16. För düsse en Geruch vun den Dod to den Dod, för de annern awer en -Geruch vun dat Leven to dat Leven. Un wokeen döcht darto? _Kap. 3, 5. 6._ - -17. Denn wi sünd nich as weke vun de, de GOtt Sin Wort verfälschen doht, -sonnern as ut Klarheit un as ut GOtt, vör GOtt, red wi in Christus. - - -Dat 3. Kapitel. - -1. Fangt wi denn all wedder an, vun uns grot to spreken? Oder brukt wi -as weke, Empfehlungsbrev an ju oder Empfehlungsbrev vun ju? _Kap. 5, 12._ - -2. Ji sünd unse Breef in uns’ Hart schreven, de erkennt un lest ward vun -alle Minschen. - -3. De ji apenbar warn sünd, dat ji en Breef vun Christus sünd, dörch -uns’ Predigtamt fardig makt un vun uns schreven, nich mit Black, sonnern -mit den lebendigen GOtt Sin GEist, nich up stenern Tafeln, sonnern in de -fleeschigen Tafeln vun dat Hart. _Jer. 31, 33._ - -4. Son Vertruen awer hebbt wi to GOtt, dörch Christus. _Joh. 14, 6._ - -5. Nich dat wi düchtig sünd vun uns sülvst wat to denken, as ut uns -sülvst, sonnern dat wi düchtig sünd, is vun GOtt. _Kap. 2, 16._ - -6. Weke ok uns düchtig makt hett, dat Amt to föhrn vun dat nie Testament, -nich vun den Bokstaven, sonnern vun den GEist. Denn de Bokstav sleiht -dod, awer de GEist makt lebendig. _Joh. 6, 63._ - -7. Wenn nu awer dat Amt, dat dörch de Bokstaven dod makt un in de Steen -ingravt is, Klarheit harr, so dat de Kinner Israel nich Moses sin -Angesicht ansehn kunnen wegen de Klarheit vun sin Angesicht, de doch -uphörn deiht; _2. Mos. 34, 30._ - -8. Wa veel mehr Klarheit mutt doch dat Amt hebben, dat den GEist geven -deiht! _Gal. 3, 14._ - -9. Denn wenn dat Amt, dat de Verdammnis predigen deiht, Klarheit hett, -wa veel mehr mutt dat Amt, dat de Gerechtigkeit predigt, unutspreklich -Klarheit hebben! _Röm. 1, 17. 3, 21._ - -10. Denn ok dat Deel, dat verklärt weer, is nich för Klarheit to achten -gegen düsse unutsprekliche Klarheit. - -11. Denn wenn dat Klarheit harr, dat dar uphörn deiht, wa veel mehr ward -dat Klarheit hebben, dat blift. - -12. Wiel wi nu son Hoffnung hebbt, gaht wi mit grote Friemoth to Wark, -_v. 4. Eph. 6, 19._ - -13. Un doht nich as Moses, de de Dek för sin Angesicht hung, dat de -Kinner Israel nich ansehn schulln dat End vun dat, de vergeiht; _2. Mos. -34, 33. 35._ - -14. Sonnern ehr Sinn’ sünd verstockt. Denn bet up den hütigen Dag blift -desülvige Dek unupdeckt öwer dat ole Testament, wenn se dat lest, weke nu -in Christus wegtrocken ward. _Jes. 6, 10._ - -15. Ja bet up den hütigen Dag, wenn Moses lest ward, hangt de Dek öwer -ehr Harten. - -16. Wenn se sik awer bekehren dän to den HErrn, so ward de Dek afdahn. -_Röm. 11, 23. 26._ - -17. Denn de HErr is de GEist. Wo awer den HErrn Sin GEist is, dar is -Frieheit. _Joh. 4, 24._ - -18. Nu awer spegelt sik in uns All den HErrn Sin Klarheit mit updeckt -Angesicht, un wi ward verklärt in datsülvige Bild, vun een Klarheit to de -anner, as vun den HErrn, de de GEist is. - - -Dat 4. Kapitel. - -1. Darum, dewiel wi so en Amt hebbt, nadem uns Barmhartigkeit wedderfahrn -is, so ward wi nich möd; _Kap. 3, 6. 1. Cor. 7, 25._ - -2. Sonnern meed ok heemlich Schand un gaht nich mit Schalkheit um, -fälscht ok nich GOtt Sin Wort, sonnern dörch Apenbarung vun de Wahrheit -bewiest wi uns gegen alle Minschen ehr Geweten vör GOtt. _1. Thess. 2, 5._ - -3. Is nu uns’ Evangelium todeckt, so is dat in de, de verlarn ward, -todeckt. _1. Cor. 1, 18._ - -4. Bi weke düsse Welt ehr GOtt de Unglövigen ehr Sinn verblendt hett, -dat se nich seht dat helle Licht vun dat Evangelium vun Christus Sin -Klarheit, weke is GOtt Sin Ebenbild. _Ebr. 1, 3._ - -5. Denn wi predigt nich uns sülvst, sonnern JEsus Christus, dat He de -HErr is, wi awer ju Knechts, um JEsu willn. _Kap. 1, 24._ - -6. Denn GOtt, de dat Licht ut de Düsternis herutschienen let, de hett en -hellen Schien in uns’ Harten geven, up dat dörch uns de Kenntnis vun GOtt -Sin Klarheit in JEsus Christus lüchten doh. _1. Mos. 1, 3. 2. Pet. 1, 19._ - -7. Wi hebbt awer so en Schatz in Steen-Fät, up dat de unutsprekliche -Kraft ut GOtt sien schall, un nich vun uns. _Kap. 5, 1._ - -8. Wi hebbt öwerall Bedrängnis, awer wi fürcht uns nich. Uns is bang, -awer wi verzagt nich. _Kap. 1, 8. 7, 5._ - -9. Wi hebbt Verfolgung, awer wi ward nich verlaten. Wi ward dal drückt, -awer wi kamt nich um. _Ps. 37, 24. 33._ - -10. Un dregt nu alltied den HErrn JEsus Sin Starven an unsen Lief, up dat -ok den HErrn Sin Leven an unsen Lief apenbar ward. _Röm. 8, 17._ - -11. Denn wi, de wi leven doht, ward ümmerto in den Dod geven, um JEsus -willn, up dat ok JEsus Sin Leven apenbar ward an uns’ starvlich Fleesch. -_Ps. 44, 23._ - -12. Darum is nu de Dod mächtig in uns, awer dat Leven in ju. _1. Cor. 4, -9._ - -13. Wiel wi awer densülvigen GEist un den Gloven hebbt (as schreven -steiht: Ik glov, darum red ik) so glovt wi ok, darum so red wi ok, _Ps. -116, 10._ - -14. Un weet, dat de, de den HErrn JEsus hett upweckt, uns ok upwecken -ward dörch JEsus un ward uns vör Sik kamen laten, tosamen mit ju. _Apost. -3, 15._ - -15. Denn all düt geschüt wegen ju, up dat de unutsprekliche Gnad dörch -dat Dankseggen vun Veele GOtt rieklich priesen deiht. _Röm. 5, 15._ - -16. Darum ward wi nich möd, sonnern wenn ok uns’ utwendig Minsch vergahn -deiht, so ward doch de inwendige vun Dag to Dag verniet. _1. Pet. 4, 1. -Eph. 3, 16._ - -17. Denn unse Bedröfnis, de vergänglich un licht is, schafft en ewige un -öwer alle Maten wichtige Herrlichkeit, _Röm. 8, 18._ - -18. För uns, de wi nich seht up dat Sichtbare, sonnern up dat -Unsichtbare. Denn wat sichtbar is, is vergänglich, wat awer unsichtbar -is, dat is ewig. _Röm. 8, 24. 25._ - - -Dat 5. Kapitel. - -1. Wi weet awer, wenn uns’ irdische Hus, düsse Hütt afbraken ward, dat wi -en Bu hebbt, vun GOtt upbut, en Hus, nich mit Hann makt, dat ewig is in -den Himmel. _Hiob. 4, 19. 2. Pet. 1, 13. 14. Joh. 14, 2._ - -2. Denn in düsse Hütt lengt wi na uns’ Hüsen, de vun den Himmel is un uns -verlangt, darmit öwerkled to warrn. _Röm. 8, 23._ - -3. Vörutgesett nämlich, dat wi all hier bekleed un nich nakt befunnen -ward. - -4. Denn so lang wi in de Hütt sünd, lengt wi un sünd beswert, wiel wi -leever nich uttrocken warn wulln, sonnern öwerkleed warrn, up dat, wat -starvlich is, vun dat Leven versluckt ward. _Weish. 9, 15. 1. Cor. 15, -53._ - -5. De awer to datsülvige uns fardig makt hett, dat is GOtt, de uns dat -Handgeld, den GEist geven hett. _Kap. 1, 22. Röm. 8, 16. 23. Eph. 1, 13. -14._ - -6. Wi sünd awer alltied getrost un weet dat, so lang wi in den Lief -wahnen doht, so gaht wi fern vun den HErrn. - -7. Denn wi wandelt in den Gloven un nich in dat Sehn. - -8. Wi sünd awer getrost un hebbt veel mehr Lust, ut den Lief to wannern -un to Hus to sien bi den HErrn. _Phil. 1, 23._ - -9. Darum beflietigt wi uns ok, wi sünd to Hus, oder wi wannert, dat wi Em -wolgefallt. _Ps. 39, 13._ - -10. Denn wi möt all apenbar warrn vör Christus Sin Richterstohl, up dat -Jedereen kriegen deiht, so as he handelt hett bi Liefsleven, mag dat gud -oder slecht sien. _Apost. 17, 31. Röm. 2, 6. 14, 10._ - -11. Wiel wi nu weeten doht, dat de HErr to fürchten is, öwertügt wi de -Lüd, awer GOtt sünd wi apenbar. Ik höp awer, dat wi ok in ju Geweten -apenbar sünd. _Hiob. 31, 23._ - -12. Dat wi uns nich all wedder lavt, sonnern ju en Orsak gevt, vun uns -grottospreken, up dat ji hebbt to laven gegen de, de sik na dat Ansehn -grot makt un nich na dat Hart. _Kap. 3, 1._ - -13. Denn doht wi to Veel, so doht wi dat GOtt, sünd wi mäßig, so sünd wi -för ju mäßig. _Kap. 11, 16. 17._ - -14. Denn de Leev to Christus drängt uns so, siet wi davör holt, dat wenn -Een för Alle storven is, so sünd se All storven. _Ebr. 2, 9._ - -15. Un He is darum för All storven, up dat de, de dar levt, vun nu af an -nich sik sülvst levt, sonnern för den, de för se storven un upstahn is. -_1. Tim. 2, 6. Röm. 14, 7._ - -16. Darum vun nu af an kennt wi Nüms na dat Fleesch, un wenn wi ok -Christus kennt hebbt na dat Fleesch, so kennt wi Em doch nu nich mehr. - -17. Darum is Jemand in Christus, so is he en nie Kreatur, dat Ole is -vergahn, Allns is nie warn. _Röm. 8, 1. 10. Jes. 43, 19. Offenb. 21, 5._ - -18. Awer all dat vun GOtt, de uns mit Em sülvst versöhnt hett dörch JEsus -Christus, un dat Amt geven hett, dat de Versöhnung predigen deiht. _Röm. -5, 10._ - -19. Denn GOtt weer in Christus un versöhnte de Welt mit Em sülvst un -rekent ehr ehr Sünden nich to, un hett mank uns upricht dat Wort vun de -Versöhnung. _Röm. 3, 24. 25._ - -20. So sünd wi nu Botschafters an Christus Sin Stell, denn GOtt vermahnt -dörch uns; so bed wi nu an Christus Sin Stell: Lat ju versöhnen mit GOtt. -_Jes. 52, 7._ - -21. Denn He hett den, de vun keen Sünd wuß, för uns to Sünd makt, up dat -wi warn in Em de Gerechtigkeit, de vör GOtt gelln deiht. _1. Pet. 2, 22. -Gal. 3, 13. Kol. 1, 14. Eph. 1, 6. 7. Phil. 3, 9._ - - -Dat 6. Kapitel. - -1. Wi vermahnt ju awer as Mithelpers, dat ji nich ahn Nutzen GOtt Sin -Gnad krigt. _Kap. 5, 20. 1. Cor. 3, 9._ - -2. Denn He sprickt: Ik hef di in de angenehme Tied erhört un hef di an -den Dag vun dat Heil hulpen. Seht, nu is de angenehme Tied, nu is de Dag -vun dat Heil. _Jes. 49, 8. Luk. 4, 19. 21._ - -3. Lat uns awer Nüms irgend en Anstot geven, up dat uns’ Amt nich lästert -ward; - -4. Sonnern in all Ding lat uns uns bewiesen as GOtt Sin Deeners in grote -Geduld, in Bedröfnis, in Noth, in Angst, - -5. In Släg, in Gefängnis, in Uprohr, in Arbeit, in Waken, in Fasten, -_Kap. 11, 23. 27._ - -6. In Keuschheit, in Erkenntnis, in Langmoth, in Fründlichkeit, in den -heiligen GEist, in ungefarvte Leev, _1. Tim. 4, 12._ - -7. In dat Wort vun de Wahrheit, in de Kraft vun GOtt, dörch de -Gerechtigkeit ehr Waffen, to rechten un to linken Hand. _1. Cor. 2, 4._ - -8. Dörch Ehr un Schand, dörch slechte Gerüchte un gude Gerüchte, as de -Verföhrers un doch wahrhaftig; - -9. As de Unbekannten un doch bekannt; as de Starvenden un süh, wi levt, -as de, weke tüchtigt sünd un doch nich dod makt; - -10. As de Trurigen, awer ümmer vergnögt, as de Armen, awer de doch Veele -riek makt, as de Nicks hebbt un doch Allns hebbt. - -11. O ji Corinthers! uns’ Mund hett sik to ju updahn, uns’ Hart is -getrost. - -12. För uns brukt ji nich bang to sien. Dat ji ju awer ängsten doht, dat -doht ji ut gude Meenung vun Harten. - -13. Ik red mit ju as mit min Kinner, up dat ji ju ok so gegen mi stellen -un getrost sien doht. _1. Cor. 4, 14._ - -14. Treckt nich an dat fremd Joch mit de Unglövigen, denn wat hett de -Gerechtigkeit to dohn mit Ungerechtigkeit? - -15. Woans paßt Christus to Belial? Oder wat hett de Glövige mit den -Unglövigen to dohn? - -16. Wat hett GOtt Sin Tempel gemeen mit de Götzen? Ji awer sünd den -lebendigen GOtt Sin Tempel, as GOtt denn sprickt: Ik will in se wahnen un -in se wandeln un will ehr GOtt sien un se schüllt Min Volk sien. _1. Cor. -3, 16. 3. Mos. 26, 12._ - -17. Darum gaht rut vun se un sonnert ju af, sprickt de HErr, un rögt -Nicks Unreines an, so will Ik ju annehmen, _Jes. 48, 20. 52, 11. Offenb. -18, 4._ - -18. Un ju Vader sien, un ji schüllt Min Söhns un Döchter sien, sprickt de -allmächtig HErr. _Jer. 31, 1. 9. 33. 32, 38._ - - -Dat 7. Kapitel. - -1. Dewiel wi nu so en Tosag hebbt, min Leevsten, so lat uns uns vun -alle Placken an dat Fleesch un den Geist rein maken un fortfahrn mit de -Hilligung in de Furcht vun GOtt. - -2. Nehmt uns up, wi hebbt Nüms wat to Leed dahn, wi hebbt Nüms wat to nah -dahn, wi hebbt Nüms öwervordeelt. _Kap. 12, 17. Apost. 20, 33._ - -3. Ik segg düt nich ju to verdammen, denn ik hef wieder baben seggt, dat -ji in uns’ Harten sünd, mit to starven un mit to leven. _Kap. 6, 11-13._ - -4. Ik red mit grote Freudigkeit to ju, ik rühm awer veel in ju, ik bün -erfüllt mit Trost, ik bün öwerriek in Freud, bi all uns’ Bedröfnis. -_Philem. v. 8._ - -5. Denn as wi in Macedonien keemen, harr uns Fleesch keen Ruh, sonnern -allerwegens weern wi in Bedröfnis, üterlich Striet, inwennig Furcht. - -6. Awer GOtt, de de Geringen trösten deiht, de tröst uns dörch Titus sin -Ankunft. _Kap. 1, 3. 4._ - -7. Nich alleen awer dörch Titus sin Ankunft, sonnern ok dörch den Trost, -womit he tröst weer an ju un verkündig uns ju Verlangen, ju Weenen, ju -Iver um mi, so dat ik mi noch mehr freun dä. - -8. Denn dat ik ju dörch den Breef hef trurig makt, is mi nich leed, -sülvst wenn mi dat ok leed west weer, wiel ik seh, dat de Breef ju man en -lütte Wiel bedrövt hett; _Kap. 2, 4._ - -9. So freu ik mi doch nu, nich daröwer, dat ji bedrövt warn sünd, sonnern -dat ji bedrövt warn sünd to de Reu. Denn ji sünd göttlich warn, up dat ji -vun uns jo keen Schaden irgendwo annehmen doht. - -10. Denn de göttlich Trurigkeit wirkt to de Seligkeit, en Reu, de Nüms -reuen deiht; de Welt ehr Trurigkeit awer wirkt den Dod. - -11. Seht, dat ji göttlich bedrövt warn sünd, wat för en Fliet hett dat in -ju wirkt, darto Verantwordung, Torn, Furcht, Verlangen, Iver, Rach! Ji -hebbt ju bewiest in all Stück, dat ji rein sünd an düsse Sak. - -12. Darum, obgliek ik ju schreven hef, so is dat nich geschehn wegen den, -de beleidigt hett, ok nich wegen den, de beleidigt is, sonnern darum, dat -apenbar ward ju Iver vör uns unner ju bi GOtt. - -13. Darum sünd wi tröst warn, wiel ji tröst sünd. Unutspreklich mehr -hebbt wi uns awer noch freut öwer Titus sin Freud, denn sin Geist is -erquickt an ju All. - -14. Denn wat ik vör em vun ju rühmt hef, darmit bün ik nich to Schanden -warn, denn ebenso as Allns wahr is, dat ik mit ju redt hef, so is ok uns’ -Ruhm bi Titus wahr warn. - -15. Darum is sin Toneegung to ju noch veel gröter, wenn he an all ju -Gehorsam denkt, woans ji em upnahm hebbt mit Furcht un Bewern. _Kap. 2, -9._ - -16. Ik freu mi, dat ik mi in Allns up ju verlaten kann. - - -Dat 8. Kapitel. - -1. Ik doh ju kund, leeve Bröder, GOtt Sin Gnad, de geven is in de -Gemeenen in Macedonien. _Röm. 15, 26._ - -2. Denn ehr Freud weer dar unutspreklich, as se dörch veel Bedröfnis -versöcht weern. Un obgliek se heel arm weern, hebbt se doch rieklich -geven in all Eenfoltigkeit. - -3. Denn na all ehr Vermögen (dat betüg ik), un sülvst öwer ehr Vermögen -weern se willig. - -4. Un flehten uns mit veel Toreden an, dat wi de Woldaht un Gemeenschaft -vun de Unnerstüttung för de Hilligen annehmen schulln. _Kap. 9, 1. Apost. -11, 29._ - -5. Un nich, as wi höpen dä’n, sonnern öwergeven sik sülvst toeerst den -HErrn, un naher uns, dörch GOtt Sin Willen, - -6. Dat wi Titus vermahnen mussen, up dat he, as he vörher anfungen harr, -so ok mank ju son Woldaht utrichten schull. - -7. Awer so as ji in all Stück riek sünd, in den Gloven, in dat Wort un in -de Erkenntnis un in allerhand Fliet un in ju Leev to uns, so makt, dat ji -ok in düsse Woldaht riek sünd. - -8. Ik segg düt nich, as wull ik ju wat befehln, sonnern wiel Anner so -flietig sünd, pröv ik ju Leev, ob se vun de recht Art is. - -9. Denn ji kennt unsen HErrn JEsus Christus Sin Gnad, dat, obgliek He -riek is, war He doch arm wegen ju, up dat ji dörch Sin Armoth riek wörd. -_Zach. 9, 9. Matth. 8, 20. Luk. 9, 58._ - -10. Un ik gev ju min Meenung hiervun. Denn dat deent ju, de ji anfungen -hebbt vör en Jahr all, nich alleen dat Dohn, sonnern ok dat Wolln. - -11. Nu awer vullbringt ok dat Dohn, up dat so as ji geneegt sünd to -wolln, so sied ok geneegt to geven vun dat, wat ji hebbt. - -12. Denn wenn een willig is, so is he angenehm na dat, wat he hett, nich -na dat, wat he nich hett. _Spr. 3, 28. Mark. 12, 43._ - -13. Ik meen nich, ji schullt düt dohn, up dat de annern nog hebbt un ji -darvt, sonnern up dat ji All wat hebbt. - -14. So schall ju Öwerflot ehr Mangel deenen in düsse düre Tied, up dat -ok ehr Öwerflot naher ju Mangel to gud kamen doh un sik dat so utglieken -deiht. _Kap. 9, 12._ - -15. As schreven steiht: De Veel sammeln deiht hett doch Nicks öwerflödig, -un de wenig sammeln deiht hett doch keen Mangel. _1. Mos. 16, 18._ - -16. GOtt awer si Dank, de son Fliet an ju in Titus sin Hart geven hett. -_Kap. 9, 15. 1. Cor. 15, 57._ - -17. Denn he nehm twar de Vermahnung an, awer wiel he so flietig weer, is -he vun sik sülvst na ju hen reist. - -18. Wi hebbt awer en Broder mit em schickt, de dat Lof hett an dat -Evangelium, dörch alle Gemeenen. - -19. Nich blot awer dat, sonnern he is ok verordnet vun de Gemeen mit uns -to reisen mit düsse Gav, weke dörch uns utricht ward, den HErrn to Ehr un -to Lof vun ju guden Willn. _Gal. 2, 10._ - -20. Un verhöden, dat uns nich Jemand öwel nareden kann wegen son rieke -Stüer, de dörch uns utricht ward; - -21. Un sehn darup, dat Allns redlich togahn deiht, nich blot vör den -HErrn, sonnern ok vör de Minschen. - -22. Ok hebbt wi mit se schickt unsen Broder, vun den wi oft spört hebbt -in veel Stück, dat he flietig is, nu awer veel flietiger. - -23. Un wi hebbt guden Gloven an ju, dat dat wegen Titus is, de min Gesell -oder Helpmaat mank ju is, oder wegen unse Bröder, de Apostel sünd vun de -Gemeenen un en Ehr vun Christus. _Kap. 7, 13. 12, 18. Röm. 16, 7._ - -24. Gevt nu den Bewies vun ju Leev un vun uns’ Ehr vun ju, an düsse, ok -öffentlich vör de Gemeenen. _v. 9. Kap. 7, 14._ - - -Dat 9. Kapitel. - -1. Denn vun so en Stüer, de för de Hilligen geschüht, bruk ik ju nich -wieder to schrieven. _Kap. 8, 4. 20._ - -2. Denn ik kenn ju guden Willn, weken ik rühm bi de ut Macedonien un -segg: Achaja is vör een Jahr all bereit west. Un ju Bispill hett Veele -anreizt. _Kap. 8, 19._ - -3. Ik hef awer düß Bröder darum schickt, dat nich uns’ Ruhm vun ju -tonicht warr in dat Stück, un dat ji bereit sünd, so as ik vun ju seggt -hef: - -4. Up dat nich, wenn de ut Macedonien mit mi keemen un ju unbereit -funnen, wi (nich to seggen ji) to Schann ward mit son Grotspreken. - -5. Ik hef dat awer för nödig ansehn, de Bröder to vermahnen, dat se vörut -trocken na ju hen, düssen tovör verheetnen Segen fardig to maken, so dat -dat en Segen un nich en Knickerie wesen deiht. - -6. Ik meen awer: Wer dar knickrich sei’t, de ward ok knickrich arnen, un -wer dar sei’t in Segen, de ward ok arnen in Segen. _Spr. 22, 8._ - -7. Jedereen na sin frien Willn, nich mit Wedderwilln, oder ut Dwang; denn -en fröhlichen Gever hett GOtt leef. _2. Mos. 25, 2._ - -8. GOtt awer kann maken, dat allerhand Gnad mank ju rieklich wesen -deiht, dat ji vun allen Dingen genog hebbt un riek sünd för allerhand -gude Warke. - -9. As schreven steiht: He hett utstreut un geven de Armen, Sin -Gerechtigkeit blift in Ewigkeit. _Ps. 112, 9. Spr. 11, 24._ - -10. De awer den Seimann Samen gift, de ward ok eenstmals dat Brod to -Spies geven un ward ju Samen mehr warrn un ju Gerechtigkeit ehr Frücht -wassen laten. _Jes. 55, 10. Hos. 10, 12._ - -11. Dat ji riek sünd in all Ding mit all Eenfoltigkeit, weke dörch uns en -Dankseggung an GOtt ward. _Kap. 1, 11. 4, 15._ - -12. Denn dat Öwerbringen vun düsse Stüer stillt nich blot de Hilligen -ehrn Mangel, sonnern is ok unutspreklich darum, dat Veele GOtt dankt för -unsen truen Deenst, _Kap. 8, 14._ - -13. Un priest GOtt för ju unnerdähnig Bekenntnis vun Christus Sin -Evangelium un för ju eenfoltige Stüer an se un an Alle, - -14. Un för ehr Gebet för ju, weke na ju verlangen doht wegen GOtt Sin -unutspreklich Gnad in ju. - -15. GOtt awer wes’ Dank för Sin unutsprekliche Gav. - - -Dat 10. Kapitel. - -1. Ik awer, Paulus, vermahn ju dörch Christus Sin Sanftmödigkeit un -Lindigkeit, de ik gegenwärtig mank ju gering bün, wenn ik awer weg bün, -bün ik driest gegen ju. _Röm. 12, 1._ - -2. Ik bä awer, dat ik nich nödig hef wenn ik dar bün driest to handeln -mit de Toversicht, vun de ik glov, dat ik se hef, um gegen de modig to -handeln, de vun uns gloven doht, wi wandelt na fleeschliche Wies’. - -3. Denn wenn wi ok int Fleesch wandelt, so stried wi doch nich up -fleeschliche Wies’. _1. Tim. 1, 16._ - -4. Denn de Waffen, womit wi fecht, sünd nich fleeschlich, sonnern mächtig -vör GOtt, de Festungen to terstören. _Eph. 6, 13._ - -5. Womit wi terstört de Ansläg un all dat Hoge, dat sik upsetten deiht -gegen de Erkenntnis vun GOtt, un womit wi gefangen nehmt all Vernunft -unner den Gehorsam gegen Christus; - -6. Un sünd bereit to rächen allen Ungehorsam, wenn ju Gehorsam erfüllt -is. _Apost. 8, 20. 1. Cor. 5, 3-5._ - -7. Richt ji na dat Ansehn? Verlett sik Jemand darup, dat he Christus -tohörn deiht, de schall ok wedder bi sik bedenken, dat, ebenso as he -Christus tohörn deiht, so hört wi ok Christus to. - -8. Wenn ik mi nu ok noch mehr wichtig maken dä mit uns’ Gewalt, de uns -de HErr geven hett, ju to betern un nich to verdarven, warr ik nich to -Schann warrn. _Kap. 12, 6. 1. Cor. 5, 2. 4, 5._ - -9. Dat segg ik awer, dat ji ju nich bedünken lat, as harr ik ju mit min -Breef bang maken wullt. _1. Cor. 5, 9. 11._ - -10. Denn de Breev (sprekt se) sünd swar un stark, awer de -Gegenwartigkeit vun den Lief is swach un de Red verächtlich. - -11. Wer so een is, de schall bedenken, dat so as wi sünd mit Word in de -Breev wenn wi weg sünd, so schüllt wi, wenn wi dar sünd, sien mit de -Daht. _Kap. 12, 20. 13, 2. 10._ - -12. Denn wi dörft uns nich to de reken oder stellen, de sik sülvst lavt; -awer wiel se sik bi sik sülvst lavt un holt blot vun sik wat, verstaht se -Nicks. _Kap. 3, 1. 5, 12._ - -13. Wi awer makt uns nich grot öwer dat Maat, sonnern blot mit dat -Maat vun de Meetsnor, womit GOtt uns dat Maat afmeeten hett, bet na ju -hentokamen. _Röm. 12, 3._ - -14. Denn wi fahrt nich to wiet, as weern wi nich bet na ju hen reckt, -denn wi sünd jo ok bet na ju henkamen mit dat Evangelium vun Christus. - -15. Un wi sprekt nich grot vun uns öwer dat Maat in fremde Arbeit un -hebbt de Hoffnung, wenn nu ju Glov in ju wussen is, dat wi, na unse Regel -wieder kamen wüllt, _Röm. 15, 20._ - -16. Un dat Evangelium ok de predigen, de wieder as ji wahnen doht un nich -grot dohn mit dat, wat mit fremde Kräfte fardig makt is. - -17. Wokeen awer sik rühmen deiht, de schall sik öwer den HErrn rühmen. -_Jer. 9, 23. 24. 1. Cor. 1, 31._ - -18. Denn darmit is Een nich düchtig, dat he sik sülvst lavt, sonnern dat -de HErr em lavt. - - -Dat 11. Kapitel. - -1. Wull doch GOtt, ji heelt mi en beten Dohrheit to gud, doch ji holt mi -dat wol to gud. - -2. Denn ik iver öwer ju mit göttlichen Iver. Denn ik hef ju mit en Mann -verlavt, up dat ik Christus en reine Jumfer tobringen dä. _3. Mos. 21, -13. Eph. 5, 26. 27._ - -3. Ik bün awer bang, dat, as de Slang Eva verföhrn dä mit ehr Slauheit, -so ok ju Sinn afkamen ward vun de Eenfoltigkeit in Christus. _1. Mos. 3, -4. 13._ - -4. Denn, wenn de, weke to ju kummt, en annern Christus predigen deiht, -den wi ju nich predigt hebbt, oder ji en annern Geist kriegen doht, den -ji nich kregen hebbt, oder en anner Evangelium, dat ji nich annahmen -hebbt, so lat ji ju dat ok wol gefalln. _Gal. 1, 8. 9._ - -5. Denn ik hol dat darvör, ik bün nich ringer, as de hogen Apostel sünd. -_Kap. 12, 11. 1. Cor. 15, 10. Gal. 2, 6. 9._ - -6. Un wenn ik ok unverständig bün in Reden, so bün ik doch nich -unverständig in de Erkenntnis. Doch ik bün jo allerwärts bi ju wol -bekannt. _1. Cor. 2, 1. 2. 13. Eph. 3, 4._ - -7. Oder hef ik sündigt, dat ik mi lütt makt hef, up dat ji grot wardt? -Denn ik hef ju dat Evangelium verkündigt, ahn wat darför to nehmen. _1. -Cor. 9, 12. 18._ - -8. Un hef anner Gemeenen berovt un Sold vun se nahmen, dat ik ju predigen -kunn. - -9. Un as ik bi ju gegenwärtig weer, un Mangel harr, full ik Keen to Last -(denn min Mangel helpen de Bröder af, de ut Macedonien keemen) un bün in -all Stücken ju nich to Last fulln un will ok noch mi so holn. _Kap. 12, -13._ - -10. So gewiß as de Wahrheit vun Christus in mi is, so schall mi düsse -Ruhm in de Länner vun Achaja nich nahmen warrn. - -11. Warum dat? Dat ik ju nich schull leef hebben? GOtt weet dat. _Kap. 6, -11-13._ - -12. Wat ik awer doh un dohn will, dat doh ik darum, dat ik de Orsak -afsnie vör de, de Orsak sökt, dat se sik wichtig maken kunn’, se sien as -wi. _1. Cor. 9, 12._ - -13. Denn son falsche Apostels un bedregerische Arbeiders verstellt sik to -Apostels vun Christus. _Phil. 3, 2._ - -14. Un dat is ok keen Wunner, denn he sülvst, de Satan, verstellt sik as -en Engel vun dat Licht. - -15. Darum is dat nicks Besonners, wenn sik ok sin Deeners verstellt to -Predigers vun de Gerechtigkeit, weke ehr End sien ward na ehr Dathen. -_Phil. 3, 19._ - -16. Ik segg nochmal, lat Nüms gloven, ik wes’ döricht, wo awer nich, so -nehmt mi an as en Dörichten, dat ik mi ok een beten wichtig maken kann. -_Kap. 12, 6._ - -17. Wat ik nu reden doh, dat red ik nich as in den HErrn, sonnern as in -de Dohrheit, wiel wi in dat wichtig dohn kamen sünd. - -18. Wiel Veele vun sik rühmen doht na dat Fleesch, will ik mi ok rühmen. -_Kap. 10, 13. 12, 9._ - -19. Denn ji hebbt de Narren geern, wiel ji klok sünd. _1. Cor. 4, 10._ - -20. Ji verdregt, wenn ju Jemand to Knechten makt, wenn ju Jemand schinden -deiht, wenn ju Jemand nimmt, wenn ju Jemand trotzen deiht, wenn ju Jemand -in dat Gesicht sleit. - -21. Dat segg ik ju ton Schimp, as weern wi swach warn. Worup nu Jemand -pochen deiht (ik red in Dohrheit), darup poch ik ok. - -22. Se sünd Ebräers, ik ok. Se sünd Israeliten, ik ok. Se sünd Abraham -sin Samen, ik ok. - -23. Se sünd Christus Sin Deeners (ik sprek unvernünftig), ik bün wat -mehr. Ik hef mehr arbeit, ik hef mehr Släg kregen, ik bün ofter gefangen, -oft in Dodesgefahrn west. _1. Cor. 15, 10._ - -24. Vun de Juden hef ik fief mal veertig Släg weniger een kregen. _5. -Mos. 25, 3._ - -25. Ik bün dree mal utpietscht, een mal steenigt, dree mal hef ik -Schiffbruch leden, Dag un Nacht hef ik tobrocht in de Deep vun de See. -_Apost. 16, 22. 14, 19._ - -26. Ik hef oft reist, ik bün in Gefahr west to Water, in Gefahr mank de -Mörders, in Gefahr mank de Juden, in Gefahr mank de Heiden, in Gefahr in -de Städ, in Gefahr in de Wüstenie, in Gefahr up de See, in Gefahr mank -de falschen Bröder; _Apost. 27, 2._ - -27. In Möh un Arbeit, in veel Waken, in Hunger un Döst, in veel Fasten, -in Frost un Naktheit. _Kap. 6, 5._ - -28. Oder wat sik süns noch todregen deiht, dat ik däglich anlopen war, un -Sorg dregen doh um de Gemeenen. _Apost. 20, 18._ - -29. Wokeen is nich swak, un ik ward nich swak? Wokeen ward argert, un ik -brenn nich? - -30. Wenn ik mi jemals mit wat rühmen schull, so will ik mi mit min -Swakheit rühmen. _Kap. 12, 5._ - -31. GOtt un unsen HErrn JEsus Christus Sin Vader, de lavt sie in -Ewigkeit, weet, dat ik nich leegen doh. _Röm. 1, 25._ - -32. To Damaskus, verwahr den König Areta sin Landpleger de Damasker ehr -Stadt, un wull mi griepen. _Apost. 9, 24._ - -33. Un ik war in en Korv to dat Finster rut dörch de Mur dal laten un -keem weg ut sin Hand. _Joh. 2, 15. Apost. 9, 25._ - - -Dat 12. Kapitel. - -1. Dat Grotspreken nützt mi jo Nicks, doch will ik kamen up den HErrn Sin -Gesichte un Apenbarungen. - -2. Ik kenn en Minschen in Christus vör veertein Jahr (is he in den Lief -west, so weet ik dat nich, oder is he ut den Lief herut west, so weet ik -dat ok nich, GOtt weet dat), desülvige war entzückt bet in den drüdden -Himmel. - -3. Un ik kenn densülvigen Minschen (ob he in den Lief oder ut den Lief -west is, weet ik nich, GOtt weet dat). _Kap. 11, 11._ - -4. He war entzückt in dat Paradies, un hör unutsprekliche Wör’, weke keen -Minsch seggen kann. - -5. Darmit will ik mi rühmen, vun mi sülvst will ik awer nicks rühmen, as -min Swakheit. _Kap. 11, 30._ - -6. Un wenn ik grot vun mi spreken wull, dä ik darum nicks Döricht, denn -ik wull de Wahrheit seggen. Ik doh dat awer nich, up dat nich Jemand mi -mehr achten deiht, as he an mi süht, oder vun mi hört. _Kap. 10, 8. 11, -16._ - -7. Un up dat ik mi nich mit de ganz unöwerschwängliche Apenbarung to -wichtig mak, is mi en Pahl in dat Fleesch geven, ik meen den Satan sin -Engel, de mi mit de Füst slan deiht, up dat ik mi nich to grot maken doh. -_Hiob. 2, 6._ - -8. Darum ik dree mal to den HErrn fleht hef, dat he vun mi wieken schull. - -9. Un He hett to mi seggt: Lat di Min Gnad genog sien, denn Min Kraft is -in den Swacken mächtig. Darum will ik am allerleevsten mit min Swakheit -rühmen, up dat Christus Sin Kraft bi mi wahnen deiht. - -10. Darum hef ik guden Moth in Swakheiten, in Schimp, in Not, in -Verfolgung, in Angsten, wegen Christus. Denn wenn ik swak bün, bün ik -stark. - -11. Ik bün en Narr warn öwer dat rühmen, darto hebbt ji mi dwungen. Denn -ik schull vun ju lavt warn, wiel ik nich ringer bün, as de hogen Apostels -sünd, obgliek ik nicks bün. _Kap. 11, 1. 6. 11, 5._ - -12. Denn de Teken vun en Apostel sünd jo mank ju geschehn, mit alle -Geduld, mit Teken un mit Wunner un mit Dahten. - -13. Wat is dat, worin ji ringer sünd as de annern Gemeenen, ahn dat ik -sülvst ju nich beswert hef? Vergevt mi düsse Sünd. _Kap. 11, 9. 1. Cor. -9, 12._ - -14. Seht, ik bün bereit, ton drüdden Mal na ju hen to kamen un will ju -nich to Last falln, denn ik sök nich ju Eegendom, sonnern ju sülvst. Denn -de Kinner schüllt nich för de Öllern Göder sammeln, sonnern de Öllern för -de Kinner. _Kap. 13, 1._ - -15. Ik awer will geern utgeven un utgeven warrn för ju Seelen, obgliek ik -ju heel leef hef un doch wenig leevt warr. _Kap. 1, 6._ - -16. Awer dat mag sien, dat ik ju nich to Last west bün, sonnern wiel ik -slau bün, hef ik ju mit List fungen. _2. Thess. 3, 8. Kap. 11, 9._ - -17. Hef ik awer ok Jemand benadeelt dörch weke, de ik na ju hen schickt -hef? - -18. Ik hef Titus vermahnt un en Broder mit em schickt. Hett Titus ju ok -benadeelt? Hebbt wi nich in een GEist wandelt? Sünd wi nich in desülvigen -Fotsporn gahn? _Kap. 8, 6. 16. 18._ - -19. Meent ji wedder, wi verantwort uns? Wi red in Christus vör GOtt; awer -all dat, min Leevsten, geschüt ju to Beterung. - -20. Denn ik bün bang, wenn ik kam, dat ik ju nich finn, as ik will, un -ji mi ok nich finnt as ji wüllt, dat nich Striet, Afgunst, Torn, Kiev, -Nareden, Ohrenblasen, Grotdohn, Uprohr dar wes’; _Kap. 10, 2. 1. Cor. 4, -6._ - -21. Dat ik nich nochmal kam un mi min GOtt demödigen deiht bi ju, un dat -ik Leed dregen mutt öwer Veele, de vörher sündigt un keen Buß dahn hebbt, -för de Unreinigkeit, un Horeri un Untucht, de se dreven hebbt. _Kap. 13, -2._ - - -Dat 13. Kapitel. - -1. Kam ik ton drüdden Mal to ju hen, so schall jede Sak dörch twee oder -dree Tügen fastsett warrn. - -2. Ik hef ju dat all seggt un segg ju dat vörut, as wenn ik dar weer, ton -annern Mal, un schriev dat nu, wo ik weg bün, an de, de fröher sündigt -hebbt, un de Annern all: wenn ik nochmal kamen doh, so will ik nich -schonen. - -3. Denn ji sökt, dat ji den mal gewahr ward, de in mi reden deiht, ik -meen Christus, de mank ju nich swak is, sonnern mächtig mank ju is. - -4. Un wenn He ok krüzigt is in de Swakheit, so levt He doch in GOtt Sin -Kraft. Un wenn wi ok swak sünd in Em, so levt wi doch mit Em in de Kraft -vun GOtt mank ju. _Phil. 2, 7. 8._ - -5. Prövt ju sülvst, ob ji in den Gloven staht, prövt ju sülvst. Oder -erkennt ji ju nich sülvst, dat JEsus Christus in ju is? Dat wes’ denn, -dat ji undüchtig sünd. _1. Cor. 11, 28. Röm. 8, 9. 10. Gal. 2, 20. Kol. -1, 27._ - -6. Ik höp awer, ji seht in, dat wi nich undüchtig sünd. - -7. Ik bä awer GOtt, dat ji nicks Övels doht, nich up dat wi düchtig sehn -ward, sonnern up dat ji dat Gude doht un wi as de Undüchtigen sünd. - -8. Denn wi künnt Nicks gegen de Wahrheit, sonnern för de Wahrheit. - -9. Wi freut uns awer, wenn wi swak sünd un ji mächtig. Un datsülvige -wünscht wi ok, ik meen ju Vullkamenheit. - -10. Darum schriev ik ok all düt wo ik vun ju weg bün, up dat ik nich, -wenn ik bi ju bün, scharp to sien bruk, na de Macht, de de HErr mi geven -hett, to betern, un nich to verdarven. _Kap. 2, 3. 10, 8._ - -11. Toletzt, leeve Bröder, freut ju, west vullkamen, tröst ju, hebbt een -Sinn, west fredlich, so ward de GOtt vun de Leev un den Freden mit ju -sien. _Phil. 4, 4. Röm. 15, 33._ - -12. Gröt’ ju eenanner mit den bröderlichen Kuß. All de Hilligen gröt’ ju. -_1. Cor. 16, 20._ - -13. Unsen HErrn JEsus Christus Sin Leev un den hilligen GEist Sin -Gemeenschaft wes’ mit ju all! Amen. - - De anner Epistel an de Corinther, schickt vun Philippi in - Macedonien, dörch Titus un Lukas. - - - - -De Epistel St. Pauli an de Galater. - - -Dat 1. Kapitel. - -1. Paulus, en Apostel, (nich vun Minschen, ok nich dörch Minschen, -sonnern dörch JEsus Christus, un GOtt den Vader, de Em upweckt hett vun -de Doden). _v. 11. 12. Apost. 3, 15._ - -2. Un all de Bröder, de bi mi sünd, an de Gemeenen in Galatien. - -3. Gnad wes’ mit ju, un Freden vun GOtt, den Vader, un unsen HErrn, JEsus -Christus, _Röm. 1, 7. 1. Cor. 1, 3. Eph. 1, 2. 1. Pet. 1, 2. 2. Joh. v. -3._ - -4. De sik sülvst för unse Sünden hengeven hett, dat He uns retten dä vun -düsse gegenwärtige böse Welt na GOtt un unsen Vader Sin Willen, _Kap. 2, -20. 1. Tim. 2, 6. Tit. 2, 14. 1. Joh. 5, 19._ - -5. Weken wes’ Ehr vun Ewigkeit to Ewigkeit! Amen. _1. Tim. 4, 18._ - -6. Mi wunnert, dat ji ju so bald afwenden lat vun den, de ju beropen hett -in de Gnad vun Christus, to en anner Evangelium; _Kap. 5, 8._ - -7. So dat doch keen anner geven deiht, ahn dat dat weke gift, de ju -verbiestert, un dat Evangelium vun Christus verdreihn wüllt. _Apost. 15, -1. 24._ - -8. Awer wenn ok wi oder en Engel vun den Himmel ju en anner Evangelium -predigen war, as wi ju dat predigt hebbt, de schall verflucht sien. _1. -Cor. 16, 22._ - -9. So as wi nu seggt hebbt, so seggt wi ju nochmal: Wenn Jemand ju en -anner Evangelium predigen deiht, as wat ji kregen hebbt, de schall -verflucht sien. - -10. Predig ik denn nu Minschen, oder GOtt ton Deenst? Oder denk ik -Minschen gefällig to sien? Wenn ik de Minschen noch gefällig weer, so -weer ik Christus Sin Knecht nich. _1. Thess. 2, 4._ - -11. Ik gev ju awer to weeten, leeve Bröder, dat dat Evangelium, dat vun -mi predigt ward, nich minschlich is. _1. Cor. 15, 1. 3._ - -12. Denn ik hef dat vun keen Minschen kregen noch lehrt, sonnern dörch de -Apenbarung vun JEsus Christus. _1. Cor. 11, 23._ - -13. Denn ji hebbt wol hört vun min Wandel in dat Judendom, as ik öwer -alle Maaten GOtt Sin Gemeen verfolgen un terstören dä, _Apost. 26, 9._ - -14. Un nehm to int Judendom öwer Veele vun min Glieken in min Geslecht un -iverte öwer alle Maaten um dat Gesetz vun uns’ Vaders. - -15. As dat awer GOtt wol gefalln dä, de mi vun min Moderlief hett -utsonnert un beropen dörch Sin Gnad, _Röm. 1, 1._ - -16. Dat He Sin Söhn in mi apenbaren dä, up dat ik Em dörch dat Evangelium -mank de Heiden predigen dä, do töger ik nich un frog nich eerst Fleesch -un Blot um Rath. _Matth. 16, 17._ - -17. Keem ok nich na Jerusalem to de hen, de vör mi Apostels weern, -sonnern trock hen na Arabien un keem wedder na Damaskus. - -18. Dree Jahr darna keem ik na Jerusalem, Petrus to sehn un blev foftein -Dag’ bi em. _Apost. 9, 26._ - -19. Vun de annern Apostel awer seeg ik Keen, blot Jacobus, den HErrn Sin -Broder. _Matth. 13, 55._ - -20. Wat ik ju awer schrieven doh, seht, GOtt weet dat, dat leeg ik nich. - -21. Naher keem ik in de Länner Syrien un Cilicien. _Apost. 9, 30._ - -22. Ik weer awer de christlichen Gemeenen in Judäa vun Person unbekannt. - -23. Se harrn blot hört, dat de uns fröher verfolg, de predigt nu den -Gloven, den he fröher terstört hett; - -24. Un lavten GOtt wegen mi. - - -Dat 2. Kapitel. - -1. Veertein Jahr naher trock ik nochmal rup na Jerusalem, mit Barnabas un -neem Titus ok mit mi. - -2. Ik trock awer rup wegen en Apenbarung un besprok mi mit se öwer dat -Evangelium, dat ik mank de Heiden predigen dä, besonners mit de, de dat -Ansehn harrn, up dat ik nich umsunst leep oder lopen harr. - -3. Awer ok Titus, de mit mi weer, war nich dwungen, sik to besnieden, -obgliek he en Grieche weer. _Apost. 16, 3._ - -4. Denn wiel falsche Bröder mit indrungen weern un sik nebenbi insleken -harrn, um up to luern uns’ Frieheit, de wi hebbt in Christus JEsus, dat -se uns knechten kunnen. _Apost. 15, 24._ - -5. Weken wi ok nich een Stunn nageven, dat wi se gehorcht harrn, up dat -de Wahrheit vun dat Evangelium bi ju bestahn dä. - -6. Vun de awer, de dat Ansehn harrn, wat se ok fröher west sien mögt, -daran liggt mi Nicks, denn GOtt nimmt keen Rücksicht up de Minschen -ehr Ansehn. Mi awer hebbt de, de dat Ansehn harrn, Nicks Anners lehrt; -_Apost. 10, 34._ - -7. Sonnern as se sehn dän, dat mi vertrut weer dat Evangelium an de -Vörhut, as Petrus dat Evangelium an de Besniedung. _Apost. 13, 46._ - -8. (Denn de, weke Petrus kräftig west is to dat Apostelamt unner de -Besniedung, de is mit mi ok kräftig west mank de Heiden;) - -9. Un as se erkennen de Gnad, de mi geven weer, geven se, nämlich Jacobus -un Kephas un Johannes, de för Pilers ansehn weern, mi un Barnabas de -rechte Hand un warn mit uns eens, dat wi mank de Heiden, se awer unner de -Besniedung predigen schulln; - -10. Blot schulln wi an de Armen denken, wat ik ok flietig dahn hef. -_Apost. 11, 30. 12, 25. 24, 19._ - -11. As awer Petrus na Antiochien keem, trä ik gegen em up, denn dar weer -Klag öwer em kamen. - -12. Denn vörher, ehr weke vun Jacobus Sin keemen, eet he mit de Heiden; -as se awer keemen, gung he weg un scheed sik vun se, darum, dat he vör de -vun de Besniedung bang weer. - -13. Un de annern Juden heuchelten mit Em, so dat ok Barnabas verföhrt -war, mit se to heucheln. - -14. Awer as ik seeg, dat se nich uprichtig wandeln dän, na de Wahrheit -vun dat Evangelium, sprok ik to Petrus, frie un frank vör All: Wenn du, -de du en Jud büst, heidnisch leven deihst un nich jüdisch, warum dwingst -du denn de Heiden, jüdisch to leven? _1. Tim. 5, 20._ - -15. Wenn wi ok vun Natur Juden sünd, un nich Sünners ut de Heiden, - -16. Doch, wiel wi weet, dat de Minsch dörch de Warke vun dat Gesetz nich -gerecht ward, sonnern dörch den Gloven an JEsus Christus, so glovt wi ok -an JEsus Christus, up dat wi gerecht ward dörch den Gloven an Christus -un nich dörch de Warke vun dat Gesetz, denn dörch de Gesetzes Warke ward -keen Fleesch gerechtfardigt. _Apost. 15, 10. 11. Röm. 3, 20. 28. 4, 5. -11, 6. Eph. 2, 8._ - -17. Schulln wi awer, de dar sökt dörch Christus gerecht to warrn, ok noch -sülvst as Sünders funnen warrn, so weer Christus en Sündendeener. Dat -fehl ok noch! - -18. Wenn ik awer dat, wat ik tweibraken hef, wedder upbu, so mak ik mi -sülvst to en Öwertreder. - -19. Ik bün awer dörch dat Gesetz dat Gesetz afstorven, up dat ik för GOtt -leven doh; ik bün mit Christus krüzigt. _Röm. 14, 7._ - -20. Ik lev, awer doch nich ik, sonnern Christus levt in mi. Denn wat ik -nu int Fleesch leven doh, dat lev ik in den Gloven an GOtt Sin Söhn, de -mi leev hatt hett un sik sülvst för mi hengeven. _2. Cor. 13, 5. Gal. 1, -4._ - -21. Ik smiet GOtt Sin Gnad nich weg, denn wenn dörch dat Gesetz de -Gerechtigkeit kummt, so is Christus umsunst storven. - - -Dat 3. Kapitel. - -1. O, ji unverständigen Galater, wokeen hett ju betovert, dat ji de -Wahrheit nich gehorchen doht? weke Christus JEsus vör Ogen malt weer un -nu mank ju krüzigt is? _Luk. 24, 25._ - -2. Dat alleen will ik vun ju hörn: Hebbt ji den GEist kregen dörch de -Warke vun dat Gesetz oder dörch de Predigt vun den Gloven? - -3. Sünd ji so unverständig? In den GEist hebbt ji anfungen. Wüllt ji nu -dat int Fleesch to End föhrn? - -4. Hebbt ji denn umsunst so Veel utstahn? wenn dat Allns umsunst is? - -5. De ju nu den GEist geven deiht un son Dahten in ju wirken deiht, deiht -He dat dörch de Gesetzes Warke, oder dörch de Predigt vun den Gloven? -_Röm. 10, 8._ - -6. Ebenso as Abraham GOtt glovt hett, un em dat to Gerechtigkeit rekent -is; _Röm. 4, 3._ - -7. Seht nu in, dat de, de ut den Gloven sünd, Abraham sin Kinner sünd. - -8. De Schrift awer hett dat vörher sehn, dat GOtt de Heiden dörch den -Gloven gerecht maken dä, darum verkündigt se Abraham: In di schüllt alle -Heiden segent warrn. _1. Mos. 12, 3._ - -9. Also ward de, de ut den Gloven sünd, mit den glövigen Abraham segent. - -10. Denn de mit de Gesetzes Warke to dohn hebbt, de sünd unner den Fluch. -Denn dat steiht schreven: Verflucht schall Jedereen wesen, de nich blift -in all dat, dat schreven steiht in dat Gesetzbok, dat he dat deiht. _5. -Mos. 27, 26._ - -11. Dat awer dörch dat Gesetz Nüms gerecht ward vör GOtt, is apenbar; de -Gerechte ward dörch sin Gloven leven. _Röm. 1, 17._ - -12. Dat Gesetz is awer nich ut den Gloven, sonnern de Minsch de dat -Gesetz hollt, ward dardörch leven. - -13. Christus awer hett uns erlöst vun dat Gesetz sin Fluch, as He ward en -Fluch för uns (denn dat steiht schreven: Verflucht is Jedereen, de ant -Holt hangen deiht,) _Röm. 8, 3. 2. Cor. 5, 21. 5. Mos. 21, 23._ - -14. Up dat de Segen vun Abraham to de Heiden, keem, in Christus JEsus, -un wi de Tosag vun den GEist dörch den Gloven kregen. _1. Mos. 12, 3._ - -15. Leeve Bröder, ik will na minschliche Wies’ reden: man veracht doch -en Minsch sin Testament nich, wenn dat bestätigt is un sett ok Nicks to. -_Ebr. 9, 17._ - -16. Nu is de Tosag Abraham un sin Samen makt. He sprickt nich: »dörch den -Samen«, as dörch Veele, sonnern as dörch een, »dörch din Samen,« weke is -Christus. _1. Mos. 22, 18._ - -17. Ik segg awer darvun: dat Testament, dat vun GOtt fröher bestätigt -is up Christus, ward nich uphaven, dat de Tosag schull dörch dat Gesetz -uphörn, wat geven is awer veer hunnert un dörtig Jahr naher. _2. Mos. 12, -40. Apost. 7, 6._ - -18. Denn wenn dat Arv dörch dat Gesetz erworben war, so war dat nich -dörch Tosag geven. GOtt awer hett dat Abraham dörch Tosag frie schenkt. - -19. Wat schall denn dat Gesetz? Dat is hento kamen wegen de Sünd, bet de -Samen keem, den de Tosag makt is un is stellt vun de Engeln dörch den -Middelsmann sin Hand. _2. Mos. 19, 3._ - -20. Nu is awer en Middelsmann nich de Middelsmann vun een eenzigen; GOtt -awer is Eener. _5. Mos. 4, 39. 6, 4._ - -21. Wat? Is denn dat Gesetz gegen GOtt Sin Tosag? Dat fehl ok noch. -Wenn awer en Gesetz geven weer, dat lebendig maken kunn, denn keem de -Gerechtigkeit wahrhaftig ut dat Gesetz. _Röm. 8, 2-4._ - -22. Awer de Schrift hett Allns beslaten unner de Sünd, dat alle Minschen -Sünders sünd, up dat de Tosag kamen dä dörch den Gloven an JEsus -Christus, an de geven, de gloven doht. _Röm. 3, 9. 11, 32. Gal. 3, 14. -26._ - -23. Bevör nu awer de Glov kamen dä, warn wi unner dat Gesetz verwahrt un -verslaten up den Gloven, de schull apenbart warrn. _Kap. 4, 3._ - -24. Also is dat Gesetz uns’ Tuchtmeister west up Christus, up dat wi -dörch den Gloven gerecht warn. _Röm. 10, 14._ - -25. Nu awer de Glov kamen is, sünd wi nich mehr unner den Tuchtmeister. - -26. Denn ji sünd all GOtt Sin Kinner, dörch den Gloven an Christus JEsus. -_Jes. 56, 5. Joh. 1, 12. Röm. 8, 17._ - -27. Denn so veel vun ju döfft sünd, de hebbt Christus antrocken. _Röm. 6, -3. 13, 14._ - -28. Hier is keen Jud noch Grieche, hier is keen Mann noch Fru, denn ji -sünd alltomal Een in Christus JEsus. _Röm. 10, 12. 1. Cor. 12, 13._ - -29. Sünd ji awer Christus Sin, so sünd ji jo Abraham sin Samen un na de -Tosag Arven. _Röm. 9, 7._ - - -Dat 4. Kapitel. - -1. Ik segg awer, so lang de Arv en Kind is, is twischen em un en Knecht -keen Unnerscheed, obgliek he en Herr is vun all de Göder; - -2. Sonnern he is unner de Vörmünners un Plegers, bet up de vun den Vader -bestimmte Tied. - -3. So ok wi, as wi Kinner weern, weern wi unner dat Regiment vun de -üteren Ordnungen. _Kap. 3, 23. 5, 1. Kol. 2, 20._ - -4. As awer de Tied erfüllt weer, schick GOtt Sin Söhn, geborn vun en -Wief, un unner dat Gesetz dahn, _1. Mos. 49, 10._ - -5. Up dat He de, de unner dat Gesetz weern, erlösen dä un dat wi de -Kindschaft kregen. _Kap. 3, 13._ - -6. Dewiel ji nu Kinner sünd, hett GOtt den GEist vun Sin Söhn in ju -Harten schickt, de dar schrigt: Abba, leev Vader! _Röm. 8, 15._ - -7. Also is hier keen Knecht mehr, sonnern luter Kinner. Sünd dat awer -Kinner, so sünd dat ok GOtt Sin Arven dörch Christus. _Kap. 3, 29. Röm. -8, 16. 17._ - -8. Awer to de Tied, as ji GOtt nich erkennen dän, hebbt ji deent de, de -vun Natur keen Götter sünd. - -9. Nu awer ji GOtt erkennt hebbt, ja veelmehr vun GOtt erkennt sünd, -woans dreiht ji ju nu wedder um na de swacken un eenfoltigen Satzungen, -de ji nu wedder deenen wüllt? - -10. Ji holt Dag un Monat un Fest un Jahrstieden. _Röm. 14, 5._ - -11. Ik bün bang för ju, dat ik vellicht umsonst an ju arbeit hef. _2. -Joh. v. 8._ - -12. West doch ebenso as ik, denn ik bün ebenso as ji. Leeve Bröder, ik bä -ju, ji hebbt mi keen Leed dahn. _2. Cor. 2, 5._ - -13. Denn ji weet, dat ik ju in Swackheit na dat Fleesch dat Evangelium -predigt hef ton eersten Mal. _1. Cor. 2, 3._ - -14. Un min Anfechtungen, de ik na dat Fleesch utstahn doh, hebbt ji nich -veracht noch versmäht, sonnern as en Engel vun GOtt nehmt ji mi up, ja as -JEsus Christus sülvst. _Mal. 2, 7._ - -15. Wa weert ji dartomal so selig! Ik bün ju Tüg’, dat, wenn dat möglich -west weer, ji harrt ju Ogen utreten un mi geven. - -16. Bün ik denn nu ju Fiend warn, dat ik ju de Wahrheit vertelln doh? -_Amos. 5, 10._ - -17. Se ivert um ju nich nett, sonnern se wüllt ju vun mi affällig maken, -dat ji um se ivern schüllt. _Apost. 20, 30._ - -18. Ivern is gud, wenn dat geschüt för wat Gudes un nich blot wenn ik bi -ju bün. - -19. Min leeven Kinner, weke ik noch mal mit Angst to Welt bring, bet dat -Christus en Gestalt in ju nehmen deiht. _1. Cor. 4, 15._ - -20. Ik wull awer, dat ik nu bi ju weer, un min Stimm umwanneln kunn, denn -ik bün irr na ju. - -21. Seggt mi, de ji unner dat Gesetz sien wüllt, hebbt ji dat Gesetz nich -hört? _Kap. 3, 25._ - -22. Denn dar steiht schreven, dat Abraham twee Söhns harr, een vun de -Magd, een vun de Frie. _1. Mos. 21, 2._ - -23. Awer de vun de Magd weer, is na dat Fleesch geborn, de awer vun de -Frie, is dörch de Tosag geborn. - -24. De Wör’ hebbt wat to bedüden. Denn dat sünd de twee Testaments, dat -een vun den Barg Sinai, dat to de Knechtschaft gebären deiht, weke is de -Agar. _Kap. 5, 1. Röm. 8, 15._ - -25. (Denn Agar heet in Arabien de Barg Sinai) un stellt Jerusalem vör, -dat to düsse Tied is, un is deenstbar mit sin Kinner. - -26. Awer dat Jerusalem, dat dar baben is, dat is de Frie, de is de Moder -vun uns allen. _Ebr. 12, 22. Offenb. 3, 12._ - -27. Denn dar steiht schreven: Wes’ fröhlich, du Unfruchtbare, de du nich -gebären deihst un brek rut un rop, de du nich swanger büst, denn de -Unbegevene hett veel mehr Kinner, as de den Mann hett. _Jes. 54, 1._ - -28. Wi awer, leeve Bröder, sünd Kinner na de Tosag, gliek as Isaak. _Röm. -9, 7._ - -29. Awer so as to de Tied, de na dat Fleesch geborn weer, den, de na den -GEist geborn weer, verfolgen dä, so geiht dat nu noch. - -30. Awer wat sprickt de Schrift? Stöt de Magd ut mit ehrn Söhn, denn de -Magd ehr Söhn schall nich arven mit de Frie ehrn Söhn. _1. Mos. 21, 10. -12._ - -31. So sünd wi nu, leeve Bröder, nich de Magd, sonnern de Frie ehr -Kinner. _Kap. 3, 29._ - - -Dat 5. Kapitel. - -1. So staht nu fast in de Frieheit, to weke uns Christus befriet hett un -lat ju nich in dat knechtische Joch wedder fangen. _Joh. 8, 32._ - -2. Seht, ik Paulus segg ju: Wenn ji ju besnieden lat, so kann Christus ju -Nicks nützen. - -3. Ik betüg nochmal Jedereen, de sik besnieden lett, dat he noch schuldig -is dat ganze Gesetz to holn. _Jak. 2, 10._ - -4. Ji hebbt Christus verlarn, de ji dörch dat Gesetz gerecht warrn wöllt -un sünd ut de Gnad fulln. _Kap. 2, 21. Röm. 7, 2. 3._ - -5. Wi awer tövt in den GEist dörch de Glov up de Gerechtigkeit, de man -höpen mutt. _2. Tim. 4, 8._ - -6. Denn in Christus JEsus gelt weder Besniedung noch Vörhut wat, sonnern -de Glov, de dörch de Leev dädig is. _1. Cor. 7, 19._ - -7. Ji hebbt gud lopen. Wokeen hett ju upholn, de Wahrheit nich to -gehorchen? _Kap. 3, 1. 1. Cor. 9, 24._ - -8. Son Öwerreden is nich vun den, de ju beropen hett. _Kap. 1, 6._ - -9. En beten Suerdeeg makt den ganzen Deeg suer. _1. Cor. 5, 6._ - -10. Ik hef dat Vertruen to ju in den HErrn, ji ward nich anner Sinns -wesen. Wokeen ju awer irr maken deiht, de ward sin Ordeel drägen, he mag -wesen, wer he will. _2. Cor. 2, 3. 8, 23. Gal. 1, 7._ - -11. Ik awer, leeve Bröder, de ik de Besniedung noch predigen doh, warum -mutt ik denn Verfolgung utstahn? De Argernis an dat Krüz hett denn jo -uphört. _1. Cor. 1, 23._ - -12. Wull GOtt, dat de ok utrod warn, de ju terstört. _Ps. 12, 4._ - -13. Ji awer, leeve Bröder, sünd to de Frieheit beropen. Seht awer to, dat -ji de Frieheit nich brukt’ um dat Fleesch to deenen; sonnern dörch de -Leev schall de Een den Annern deenen. _1. Cor. 8, 9._ - -14. Denn dat ganze Gesetz ward in een Wort erfüllt, in dat: Hef din -Neegsten leef as di sülvst. _Mark. 12, 31._ - -15. Wenn ji ju awer eenanner bieten un freten doht, so nehmt ju in Acht, -dat ji ju nich eenanner vertehrn doht. _2. Cor. 12, 20._ - -16. Ik segg awer: Wandelt in den Geist, denn ward ji dat Fleesch sin Lust -nich dohn. - -17. Denn dat Fleesch hett Lust to dat, wat den Geist towedder is, un -de Geist to dat, wat dat Fleesch towedder is. Desülvigen sünd gegen -eenanner, so dat ji nich doht, wat ji wüllt. _Röm. 7, 15. 23._ - -18. Wenn ju awer de Geist regeren deiht, so sünd ji nich unner dat Gesetz. - -19. Apenbar sünd awer dat Fleesch sine Warke, as dar sünd: Ehebruch, -Horeri, Unreinigkeit, Untucht, _1. Cor. 6, 9._ - -20. Afgötterie, Toveri, Fiendschaft, Striederie, Neid, Torn, Kiev, -Zwietracht, Rotten, Haß, Mord, - -21. Supen, Freten un desglieken, wovun ik ju fröher seggt hef un segg ju -nochmal, dat de, de so wat doht, GOtt Sin Riek nich arven künnt. _Luk. -21, 34. Eph. 5, 5._ - -22. Den Geist sin Frucht awer is: Leev, Freud, Freden, Geduld, -Fründlichkeit, Gudheit, Glov, Sachtmoth, Keuschheit. _Eph. 5, 9._ - -23. Gegen son Lüd is dat Gesetz nich. _1. Tim. 1, 9._ - -24. De awer Christus tohört, de krüzigt ehr Fleesch mitsamt de Lüste un -Begierden. _1. Cor. 15, 28. Röm. 6, 6._ - -25. Wenn wi in den GEist leven doht, so lat uns ok in den Geist wandeln. -_Röm. 8, 5._ - -26. Lat uns nich na nicksnutzige Ehr gierig sien, uns eenanner herut to -förrern un to hassen. _Phil. 2, 3._ - - -Dat 6. Kapitel. - -1. Leeve Bröder, wenn en Minsch vun en Fehler öwerielt war, so help em -wedder torecht mit sachtmödigen Geist, de ji geistlich sünd. Un seh up di -sülvst, dat du nich ok versöcht warrst. _Matth. 18, 15. Röm. 15, 1. Jak. -5, 19._ - -2. Lat den Een den Annern sin Last mit drägen, so ward ji Christus Sin -Gesetz erfülln. - -3. Wenn awer Jemand vun sik meent, he is wat, as he doch Nicks is, de -bedrügt sik sülvst. - -4. Lat Jedereen awer sin Wark unnersöken, un denn ward he an sik sülvst -Ehr hebben, un nich an en Annern. _1. Cor. 11, 28._ - -5. Denn Jedereen ward sin Last drägen. _1. Cor. 3, 8. 2. Cor. 5, 10._ - -6. De awer mit dat Wort unnerricht ward, de schall den, de em unnerricht, -allerhand Gudes mitdeelen. - -7. Irrt ju nich, GOtt let sik nich spotten. Denn wat de Minsch seit, dat -ward he arn. - -8. Wokeen up sin Fleesch seit, de ward vun dat Fleesch dat Verdarven arn. -Wokeen awer up den Geist seit, ward vun den Geist dat ewige Leven arn. -_Spr. 22, 8. Röm. 8, 13._ - -9. Lat uns awer Gudes dohn un nich möd warrn, denn to sin Tied ward wi ok -arn ahn Uphör. _2. Thess. 3, 13. Offenb. 2, 3._ - -10. As wi denn nu Tied hebbt, so lat uns Gudes dohn an Jedereen, to -allermeist awer an de Glovensbröder. - -11. Seht, mit wa veel Wör’ hef ik ju schreven mit min egen Hand. - -12. De sik wüllt angenehm maken na dat Fleesch, de dwingt ju, ju -besnieden to laten, blot up dat se nich mit Christus Sin Krüz verfolgt -warrn. _Phil. 3, 18._ - -13. Denn ok se sülvst, de sik besnieden lat, holt dat Gesetz nich; -sonnern se wüllt, dat ik ju besnieden laten schall, up dat se mit ju -Fleesch grot dohn künnt. _Apost. 15, 10._ - -14. Dat fehl awer ok noch, dat ik mit wat anners grot dä as mit unsen -HErrn JEsus Christus Sin Krüz, dörch weke mi de Welt krüzigt is, un ik de -Welt. _Jer. 9, 24. 1. Cor. 1, 31. Spr. 29, 27._ - -15. Denn in Christus JEsus gelt weder Besniedung, noch Vörhut wat, -sonnern en nie Kreatur. _Matth. 12, 50. Joh. 15, 14. 1. Cor. 7, 19._ - -16. Un so Veele as na düsse Regel umher gahn doht, öwer de wes’ Fred un -Barmhartigkeit, nämlich öwer GOtt Sin Israel. _Ps. 125, 5._ - -17. Vun nu af an schall Nüms mi noch Möh maken, denn ik hef den HErrn -JEsus Sin Maalteken an min Lief. - -18. Unsen HErrn JEsus Christus Sin Gnad wes’ mit ju Geist, leeve Bröder! -Amen. _Phil. 4, 23. 2. Tim. 4, 22. Philem. v. 25._ - - An de Galater schickt vun Rom. - - - - -De Epistel Pauli an de Epheser. - - -Dat 1. Kapitel. - -1. Paulus, en Apostel JEsu Christi, dörch GOtt Sin Willn, an de Hilligen -to Ephesus un Glövigen an Christus JEsus. _2. Cor. 1, 1. Röm. 1, 7. 1. -Cor. 1, 2._ - -2. Gnade wes’ mit ju un Freden vun GOtt unsen Vader un den HErrn JEsus -Christus! _Röm. 1, 7. Gal. 1, 3. 2. Pet. 1, 2._ - -3. Lavt wes’ GOtt und unsen HErrn JEsus Christus Sin Vader, de uns segent -hett mit allerhand geistlichen Segen in himmlische Göder, dörch Christus. -_2. Cor. 1, 5. 1. Pet. 1, 3._ - -4. As He uns utwählt hett dörch densülvigen, ehr de Grund vun de Welt -leggt weer, dat wi schüllt hillig wesen, un unsträflich in de Leev; _Joh. -15, 16. 2. Tim. 1, 9._ - -5. Un hett uns bestimmt to Kindschaft gegen Em sülvst, dörch JEsus -Christus, na dat Wolgefalln vun Sin Willen. _Joh. 1, 12._ - -6. To en Lof vun Sin herrlich Gnad, wodörch He uns angenehm makt hett in -den, weken He leef hett; _Matth. 3, 17._ - -7. An weken wi hebbt de Erlösung dörch Sin Blod, nämlich de Vergevung vun -de Sünd, dörch den Riekdom vun Sin Gnad. _Apost. 20, 28. Kol. 1, 14. Ebr. -9, 12. Röm. 9, 23._ - -8. Weke uns rieklich wedderfahrn is dörch allerhand Weisheit un Klokheit. - -9. Un hett uns weten laten dat Geheemnis vun Sin Willn, na Sin Wolgefalln -un hett datsülvige apenbar warrn laten dörch Em, _Kap. 3, 9. Röm. 16, 25. -Kol. 1, 26._ - -10. Up dat dat predigt ward, as de Tied erfüllt weer, up dat all Ding -tosamen fat warn unner een Haupt in Christus, beides, wat in den Himmel -un up de Eer is, dörch Em sülvst. _Gal. 4, 4._ - -11. Dörch weken wi ok to dat Arfdeel kamen sünd, de wi vörher bestimmt -sünd, na den Sin Vörsatz, de all Ding wirken deiht na den Rath vun Sin -Willen. _Apost. 26, 18._ - -12. Up dat wi wat sien schulln to dat Lof vun Sin Herrlichkeit, de wi -tovör up Christus höpt hebbt. _Gal. 3, 23. 25._ - -13. Dörch weken ji ok hört hebbt dat Wort vun de Wahrheit, ik meen dat -Evangelium vun ju Seligkeit, dörch weken ji ok, as ji glövig warn, -verseegelt warn sünd mit den hilligen GEist vun de Tosag, _Kap. 4, 30. 2. -Cor. 1, 22._ - -14. Weke is dat Handgeld vun uns’ Arf to unse Erlösung, dat wi Sin -Egendom warn, to dat Lof vun Sin Herrlichkeit. _2. Cor. 1, 22. 5, 5._ - -15. Darum ok ik, nadem ik hört hef vun den Glov bi ju, an den HErrn -JEsus, un vun ju Leev to alle Hilligen; - -16. Hör ik nich up, för ju to danken un denk an ju in min Gebet, _Röm. 1, -9._ - -17. Dat unsen HErrn JEsus Christus Sin GOtt, de Vader vun de -Herrlichkeit, ju gev den GEist vun de Weisheit un de Apenbarung, to -Erkenntnis vun Em sülvst, _Röm. 6, 4._ - -18. Un klare Ogen för ju Verstand, so dat ji erkennen doht, wat dar is de -Hoffnung vun ju Berop, un wat dar is de Riekdom vun Sin herrlich Arf an -Sin Hilligen. _2. Cor. 4, 4._ - -19. Un wat dar is de öwerswängliche Grötte vun Sin Kraft an uns, de wi -gloven doht, na de Wirkung vun Sin mächtig Kraft, - -20. De He wirkt hett in Christus, as He Em vun de Doden upweckt un to Sin -rechte Hand in den Himmel sett hett. - -21. Öwer all Fürstendömer, Gewalt, Macht, Herrschaft, un Allns, dat nennt -warrn kann, nich blot in düsse Welt, sonnern ok in de tokünftige. _Kol. -2, 10._ - -22. Un hett alle Dinge unner Sin Föt dahn un hett Em sett to en Haupt -vun de Gemeenen öwer Allns. _Ps. 8, 7. 8. Matth. 28, 18._ - -23. De dar is Sin Lief, nämlich de Füll vun dat, dat Allns in Allen -erfüllen deiht. _Röm. 12, 5. 1. Cor. 12, 27._ - - -Dat 2. Kapitel. - -1. Un ok ji, as ji dod weert dörch Öwertredung un Sünd, _Röm. 5, 6. Kol. -2, 13._ - -2. In weke ji eenstmals wandelt hebbt na düsse Welt ehr Lop un na den -Fürsten, de in de Luft herrschen deiht, nämlich na den GEist, de to düsse -Tied sin Spilwark hett in den Ungloven sin Kinner. _Tit. 3, 3. Eph. 6, -12. Joh. 12, 31._ - -3. Mank weke wi ok All eenstmals unsen Wandel hatt hebbt in unse Fleesch -sin Lüste, un dän dat Fleesch un de Vernunft ehr Willn un weern ok vun -Natur Kinner vun den Torn, gliek as de Annern. _Kol. 3, 7._ - -4. Awer GOtt, de dar riek is an Barmhartigkeit dörch Sin grote Leev, -womit He uns leef hatt hett, _Kap. 1, 7. Röm. 2, 4. 10, 12._ - -5. As wi dod weern in de Sünd, hett He uns samt Christus lebendig makt, -(denn ut Gnaden sünd ji selig warn,) _Röm. 5, 6._ - -6. Un hett uns samt Em upweckt un samt Em in dat himmlische Wesen -versett, in Christus JEsus, _2. Cor. 4, 14. Phil. 3, 20._ - -7. Up dat He wiesen dä in de tokünftige Tied Sin Gnad ehr unutsprekliche -Riekdom, dörch Sin Gudheit öwer uns in Christus JEsus. - -8. Denn ut Gnad sünd ji selig warn dörch de Glov, un datsülvige nich ut -ju, GOtt Sin Gav is dat; _Gal. 2, 16._ - -9. Nich ut de Warke, up dat sik nich Jemand wichtig maken deiht. _1. Cor. -1, 29._ - -10. Denn wi sünd Sin Wark, schapen in Christus JEsus to gude Warke, to -weke GOtt uns vördem torecht makt hett, dat wi darin wandeln schulln. -_Tit. 2, 14. Ebr. 13, 21._ - -11. Darum denkt daran, dat ji, de ji eenstmals na dat Fleesch Heiden west -sünd, un de Vörhut nennt warn vun de, de nennt sünd de Besniedung na dat -Fleesch, de mit de Hand geschüt, _Kap. 5, 8. 1. Cor. 12, 2._ - -12. Dat ji to desülvige Tied weert ahn Christus, Frömde un Utländers vun -Israel, un Frömde vun de Testamente vun de Tosag, woher ji keen Hoffnung -harrt un weert ahn GOtt un de Welt. _Neh. 2, 20. Röm. 9, 4._ - -13. Nu awer, de ji in Christus JEsus sünd un vördem wiet af weert, sünd -nu dicht bi warn dörch Christus Sin Blod. - -14. Denn He is unse Freden, de ut beide eens makt hett un hett afbraken -den Tun, de dartwischen weer, dardörch, dat He dörch Sin Fleesch de -Fiendschaft wegnehm. _Jes. 9, 6. Apost. 10, 36._ - -15. Nämlich dat Gesetz, dat ut Gebote besteiht, up dat He ut twee een -nien Minschen in Em sülvst schapen un Freden maken dä, _Kol. 2, 14. 2. -Cor. 5, 17._ - -16. Un dat He beide versöhn mit GOtt in een Lief, dörch dat Krüz un hett -de Fiendschaft dod makt dörch sik sülvst. _Kol. 1, 20._ - -17. Un is kamen, hett verkündigt in dat Evangelium den Freden, ju, de ji -wiet weg weert, un de, de up de Neeg weern. _Jes. 57, 19. Zach. 9, 10._ - -18. Denn dörch Em hebbt wi den Togang alle beide in een GEist to den -Vader. _Kap. 3, 12. Joh. 14, 6._ - -19. So sünd ji nu nich mehr Gäst un Fremde, sonnern Börger mit de -Hilligen un GOtt Sin Huslüd. _Phil. 3, 20. Ebr. 12, 22. 23._ - -20. Upbut up de Apostel un Propheten ehr Grund, wiel JEsus Christus de -Ecksteen is, _Jes. 28, 16._ - -21. Up den de ganze Bu in enanner fogt waßt to en hilligen Tempel in den -HErrn, - -22. Up den ji ok mit upbut ward to en Gotteshus in den GEist. _1. Pet. 2, -5._ - - -Dat 3. Kapitel. - -1. Darum bün ik, Paulus, Christus JEsus Sin Gefangen för ju Heiden, -_Apost. 21, 33. Gal. 5, 11. Phil. 1, 7. 2. Tim. 1, 8._ - -2. Nadem ji hört hebbt vun dat Amt vun GOtt Sin Gnad, de mi an ju geven -is. _Apost. 9, 15._ - -3. Dat mi is kund warn düt Geheemnis dörch Apenbarung, as ik baben in -korten schreven hef. _Kap. 1, 9. 10._ - -4. Woan ji, wenn ji dat lesen doht, marken künnt min Verstand an dat -Geheemnis vun Christus, _Kol. 4, 3._ - -5. Wat nich kund dahn is in de vörigen Tieden de Minschenkinner, as dat -nu Sin hillige Apostel un Propheten dörch den GEist apenbart is. _Kap. 1, -9._ - -6. Nämlich, dat de Heiden Mitarven sünd un mit infogt un Mackers vun Sin -Tosag in Christus, dörch dat Evangelium, _Kap. 1, 13. 2, 13. 15. 16. Gal. -3, 28. 29._ - -7. Darvun ik en Deener warn bün, na de Gav, ut GOtt Sin Gnad, de mi na -Sin mächtige Kraft geven is. - -8. Mi, den Allergeringsten mank de Hilligen, is geven düsse Gnad, mank de -Heiden to verkündigen Christus Sin Riekdom, de gar nich uttodenken is; -_1. Cor. 15, 9. 10. Apost. 9, 15. Gal. 1, 16._ - -9. Un klar to maken Jedereen, wat dar is de Gemeenschaft vun dat -Geheemnis, dat vun de Welt her verborgen west is in GOtt, de all Ding -schapen hett dörch JEsus Christus; _Apost. 26, 18._ - -10. Up dat nu kund war för de Fürstendömer un Herrschaften in den Himmel, -an de Gemeen, GOtt Sin männifolige Wiesheit, _1. Pet. 1, 12. Röm. 11, 33._ - -11. Na den Vörsatz vun de Welt her, den He bewiest hett in Christus -JEsus, unsen HErrn; - -12. Dörch weken wi hebbt Freudigkeit un Togang in alle Toversicht dörch -den Gloven an Em. _Joh. 14, 6. Ebr. 4, 16._ - -13. Darum bä ik, dat ji nich möd ward wegen min Bedröfnis, de ik för ju -utstah, weke ju en Ehr is. - -14. Darum bög ik min Knee gegen unsen HErrn JEsus Christus Sin Vader, - -15. De de rechte Vader is öwer Allns wat Kinner heeten deiht in de Himmel -un up de Eer, - -16. Dat He ju Kraft geven deiht na den Riekdom vun Sin Herrlichkeit, -stark to warrn dörch Sin GEist an den inwendigen Minschen, _Kap. 1, 7. 2, -7. 6, 10._ - -17. Un Christus to wahnen dörch de Glov in ju Harten, un dörch de Leev -inplant un gründ to warrn, _Joh. 14, 23._ - -18. Up dat ji begriept mit all de Hilligen, wat dar is de Breed, un de -Läng, un de Deep, un de Hög; - -19. Ok erkennt, dat Christus leev hebben, veel beter is, as alles Weten, -up dat ji vull makt ward mit allerhand Füll vun GOtt. - -20. Den awer, de unutspreklich dohn kann öwer Allns, dat wi bedt oder -verstaht, na de Kraft, de in uns arbeiden deiht, _Röm. 16, 25._ - -21. Den wes’ Ehr in de Gemeen, de in Christus JEsus is, to all Tied, vun -Ewigkeit to Ewigkeit. Amen! _Röm. 11, 36. 16, 27. 1. Tim. 1, 17._ - - -Dat 4. Kapitel. - -1. Nu vermahn ik ju, ik Gefangene in den HErrn, dat ji wandeln doht, as -sik dat hört vör ju Berop, to den ji beropen sünd, - -2. Mit alle Demoth und Sachtmoth, mit Geduld un lat een den annern in de -Leev bistahn, _Apost. 20, 19. Kol. 3, 12._ - -3. Un beflietigt ju to holn de Enigkeit in den GEist, dörch dat -Fredensband. _1. Cor. 12, 13._ - -4. Een Lief un een GEist, as ji ok beropen sünd up een Hoffnung vun ju -Beropung. _Röm. 12, 5._ - -5. Een HErr, een Glov, een Döp, _5. Mos. 6, 4. 1. Cor. 8, 4. 6._ - -6. Een GOtt un Vader vun uns alln, de dar is öwer ju all un dörch ju all -un in ju all. _Mal. 2, 10. 1. Cor. 12, 6._ - -7. Jedereen awer mank uns is geven de Gnad na dat Maat vun Christus Sin -Gnad. _Röm. 12, 3. 1. Cor. 12, 11._ - -8. Darum sprickt He: He is upfahrn in de Hög un hett dat Gefängnis -gefangen föhrt un hett de Minschen Gaven geven. _Ps. 68, 19. Richt. 5, -12. Kol. 2, 15. Apost. 2, 33._ - -9. Dat He awer upfahrn is, wat is dat anners, as dat He vörher dal fahrt -is in de unnersten Stä’n vun de Eer? _Joh. 3, 13._ - -10. De dal fahrn is, dat is desülvige, de upfahrt is öwer alle Himmel, up -dat He Allns erfülln dä. _Apost. 2, 23._ - -11. Un He hett weke to Apostels sett, weke awer to Propheten, weke to -Evangelisten, weke to Harrn un Lehrers, _1. Cor. 12, 28._ - -12. Dat de Hilligen völlig torecht makt warn to dat Wark vun’t Amt, -wodörch Christus Sin Lief upbut war. _Röm. 12, 5. 1. Pet. 2, 5._ - -13. Bet dat wi All rankamt to een Glov un een Erkenntnis vun GOtt Sin -Söhn, un en vullkamen Mann ward na dat Maat vun dat vullkamen Öller vun -Christus; _Kap. 3, 18. 19._ - -14. Up dat wi nich mehr Kinner sünd un uns umherdrieven un umhersmieten -lat vun allerhand Wind, vun de Lehr, dörch de Minschen ehr Schalkheit un -Verföhrung, womit se to uns ranschliekt, um uns to verföhrn. - -15. Lat uns awer rechtschaffen wesen in de Leev un wassen in alln Stücken -an den, de dat Haupt is, Christus; _Kap. 5, 23. Kol. 1, 18._ - -16. Vun den ut de ganze Lief tosamen fogt is un en Lidmat an dat anner -hangen deiht dörch alle Gelenke; wodörch dat een den annern helpen deiht -na en jeden Lidmat sin Wark in sin Maat, un makt, dat de Lief wassen -deiht to sin egen Beterung, un dat all in de Leev. _Röm. 12, 5._ - -17. So segg ik nu un tüg dat in den HErrn, dat ji nich mehr wandeln doht -as de annern Heiden in de Nichtigkeit vun ehrn Sinn, _Röm. 1, 21._ - -18. Weke ehr Verstand düster makt is un sünd afkamen vun dat Leven, -dat ut GOtt is, dörch de Unwissenheit, de in se is, dörch ehr Hart sin -Blindheit. _Kap. 2, 12._ - -19. Weke ruchlos sünd un sik de Untucht hengeven hebbt, un drievt -allerhand Unreinigkeit togliek mit den Giez. - -20. Ji awer hebbt Christus nich so kennen lehrt; - -21. Wenn ji anners vun Em hört hebbt un in Em lehrt sünd, dat in JEsus en -rechtschaffen Wesen is. _Kap. 1, 13._ - -22. So leggt nu vun ju af, na den vörigen Wandel, den olen Minschen, de -dörch Lüste sik in Irrdom verdarven deiht. _Röm. 6, 6. Kol. 3, 9. Gal. 6, -8._ - -23. Verniert ju awer in ju Gemöth sin Geist; _Röm. 12, 2._ - -24. Un treckt den nien Minschen an, de na GOtt schapen is in -rechtschaffene Gerechtigkeit un Hilligkeit. _1. Mos. 1, 26. 27._ - -25. Darum lat dat Leegen na un red de Wahrheit, Jedereen mit sin -Neegsten, wiel wi unner eenanner Lidmaten sünd. _Kol. 3, 9._ - -26. Törnt un sündigt nich, lat de Sünn nich öwer ju Torn unnergahn. _Ps. -4, 5. Jak. 1, 19. 20._ - -27. Gevt ok den Düwel nich na. _1. Pet. 5, 9. Jak. 4, 7._ - -28. Wokeen stahlen hett, de stehl nich wedder, sonnern he schall arbeiden -un schaffen mit de Hann wat Gudes, up dat he wat to geven hett an de, de -dat nödig hebbt. _1. Thess. 4, 11. 2. Thess. 3, 8. 12._ - -29. Lat keen ful Snack ut ju Mund gahn, sonnern wat nützlich to Beterung -is, wa dar Noth deiht, dat dat holdselig to hörn is. _Kap. 5, 4. Matth. -12, 36._ - -30. Un bedrövt nich GOtt Sin hilligen GEist, womit ji versegelt sünd up -den Dag vun de Erlösung. _Jes. 7, 13. 63, 10._ - -31. All Bitterkeit un Grimm, un Torn, un Geschrie, un Lästerung schall -wiet vun ju wesen, togliek mit all Bosheit. _Kol. 3, 8._ - -32. West gegen eenanner fründlich, hartlich, un vergevt de Een den Annern -so, as GOtt ju vergeven hett in Christus. - - -Dat 5. Kapitel. - -1. So ward nu GOtt Sin Nafolgers as de leeven Kinner, - -2. Un wandelt in de Leev, gliek as Christus uns leef hatt hett un Sik -Sülvst hengeven för uns to en Gav un Opfer, GOtt to en söten Geruch. -_Mark. 12, 31._ - -3. Horeri awer un all Unreinigkeit oder Giez lat nich vun ju seggt warrn, -as dat sik för de Hilligen schicken deiht. _Kol. 3, 5._ - -4. Ok schandbare Wör’ oder Narrerien oder Possenrieten, wat ju nich -anstahn deiht, sonnern veelmehr Dankseggung. _Kap. 4, 29. Matth. 12, 36._ - -5. Denn dat schüllt ji weten, dat keen Horer oder Unreiner, oder Gieziger -(de en Götzendeener is), Arfdeel hett an dat Riek vun Christus oder GOtt. -_1. Cor. 6, 9. 10._ - -6. Lat ju vun Nüms verföhrn mit nichtige Wör’, denn wegen de kummt GOtt -Sin Torn öwer de Kinner vun den Ungloven. _Matth. 24, 4. Mark. 13, 5. -Luk. 21, 8. 1. Cor. 15, 33. 2. Thess. 2, 3._ - -7. Darum hebbt Nicks mit se to dohn. - -8. Denn ji weert eenstmals in Düstern, nu awer sünd ji en Licht in den -HErrn. _Kap. 2, 11. 1. Pet. 2, 9._ - -9. Wandelt as de Kinner vun dat Licht. Den GEist Sin Frucht is allerhand -Güdigkeit un Gerechtigkeit un Wahrheit. _Joh. 12, 36._ - -10. Un prövt ut, wat den HErrn wolgefalln deiht. _Röm. 12, 2._ - -11. Un hebbt keen Gemeenschaft mit de unfruchtbaren Warke vun de -Düsternis, straft se veelmehr. - -12. Denn wat se heemlich doht, dat is ok schändlich to seggen. _Röm. 1, -24._ - -13. All dat ward awer apenbar, wenn dat vun dat Licht straft ward. Denn -Allns, wat apenbar ward, dat is Licht. _Joh. 3, 20. 21._ - -14. Darum sprickt He: Wak up, de du slapen deihst un stah up vun de -Doden, so ward Christus di hell maken. _Jes. 60, 1._ - -15. So seht nu to, dat ji vörsichtig wandeln doht, nich as de Unwiesen, -sonnern as de Wiesen. _Matth. 10, 16. Jak. 3, 13._ - -16. Un schickt ju in de Tied, denn dat is böse Tied. _Röm. 12, 11._ - -17. Un ward nich unverständig, sonnern verständig, wat den HErrn Sin Will -wesen mag. _Röm. 12, 2. 1. Thess. 4, 3._ - -18. Un supt ju nich vull Wien, worut en unordentlich Wesen kamen deiht, -sonnern ward vull vun GEist, - -19. Un red mank ju in Psalmen, Lofgesänge un geistliche Leeder, singt un -speelt vun den HErrn in ju Harten. _Kol. 3, 16. Ps. 33, 2. 3._ - -20. Un dankt ümmer GOtt den Vader för Allns, in unsen HErrn JEsus -Christus Sin Nam. _Jes. 63, 7. Kol. 3, 17._ - -21. Un de Een wes’ den Annern unnerdahn in de Gottesfurcht. - -22. De Fruens west ehr Männer unnerdahn as den HErrn. _1. Mos. 3, 16. -Kol. 3, 18. 1. Pet. 3, 1._ - -23. Denn de Mann is de Fru ehr Haupt, gliek as Christus dat Haupt vun de -Gemeen is, un He is de HEiland vun sin Lief. _1. Cor. 11, 3._ - -24. Awer so as nu de Gemeen Christus unnerdahn is, so ok de Fruen de -Männer in alle Dinge. - -25. Ji Männer, hebbt ju Fruens leef, gliek as Christus ok de Gemeen leef -hatt hett un hett Sik Sülvst för se hengeven. _Kol. 3, 19._ - -26. Up dat He se hilligen dä un hett se rein makt dörch dat Waterbad in -dat Wort. _Joh. 17, 17. 3, 5._ - -27. Up dat He Em sülvst darstell en Gemeen, de herrlich is, de nich en -Placken oder Fohl hett, oder so wat, sonnern dat se hillig un unsträflich -is. _Ps. 45, 14. Hohel. 4, 7. 2. Cor. 11, 2._ - -28. Also schüllt ok de Männer ehr Fruen leef hebben as ehr egen Liever. -Wokeen sin Fru leef hett, de hett sik sülvst leef. - -29. Denn Nüms hett jemals sin egen Fleesch haßt, sonnern he nährt dat un -plegt dat, so as de HErr Sin Gemeen. - -30. Denn wi sünd Lidmaten vun Sin Lief, vun Sin Fleesch un vun Sin Been. -_Röm. 12, 5. 1. Cor. 6, 15._ - -31. Darum ward en Minsch Vader un Moder verlaten un an sin Fru hangen, un -ward de twee Een Fleesch wesen. _Matth. 19, 5._ - -32. Dat Geheemnis is grot: ik sprek nämlich vun Christus un de Gemeen. - -33. Doch ok ji, ja Jedereen schall sin Fru leef hebben as sik sülvst, de -Fru schall awer den Mann achten. - - -Dat 6. Kapitel. - -1. Ji Kinner, west ju Öllern gehorsam in den HErrn, denn dat hört sik so. -_Kol. 3, 20._ - -2. Du schast Vader un Moder in Ehren holn, dat is dat eerste Gebot, dat -Tosag hett: _2. Mos. 20, 12._ - -3. Up dat di dat gut geiht, un du lang up de Eer leven deihst. - -4. Un ji Vaders, reizt ju Kinner nich ton Torn, sonnern treckt se up in -de Tucht un Vermahnung to den HErrn. _Kol. 3, 21. 5. Mos. 6, 7. 20. Ps. -78, 4. Spr. 19, 18. 20, 17._ - -5. Ji Knechte, west gehorsam ju HErrn na dat Fleesch, mit Furcht un -Bevern, in Eenfoltigkeit vun ju Hart, as Christus; _Tit. 2, 9. Phil. 2, -12. 1. Pet. 2, 18._ - -6. Nich mit Deenst blot vör Ogen, as de Minschen to gefalln, sonnern as -Christus Sin Knechts, dat ji so GOtt Sin Willen doht vun Harten, mit -guden Willen. - -7. Un denkt darbi, dat ji den HErrn deenen doht un nich de Minschen; - -8. Un ji schüllt weten, wat Jedereen Gudes dohn ward, dat ward he vun den -HErrn kriegen, he mag en Knecht wesen oder en Frie. _Röm. 2, 6. 1. Cor. -3, 8. 2. Cor. 5, 10._ - -9. Un ji Herren schüllt ok datsülvige gegen se dohn, un lat dat Drauen, -ji schüllt weten, dat ok ju HErr in den Himmel is, un dat bi Em keen -Ansehn vun de Person is. _Kol. 4, 1. Apost. 10, 34._ - -10. Toletzt, min Bröder, west stark in den HErrn un in de Macht vun Sin -Kraft. _1. Cor. 16, 13. 1. Joh. 2, 14._ - -11. Treckt GOtt Sin Harnisch an, dat ji bestahn künnt gegen den Düwel sin -listige Anlop. - -12. Denn wi hebbt nich mit Fleesch un Blod to kämpfen, sonnern mit -Fürsten un Gewaltige, nämlich mit de Welt ehr Herrn, de in de Welt ehr -Düsternis herrschen doht, mit de bösen Geister unner den Himmel. _Matth. -16, 17. 1. Cor. 9, 25. Joh. 14, 13._ - -13. Darum treckt GOtt Sin Harnisch an, up dat ji an den bösen Dag -Wedderstand doht, un Allns wol utrichten un dat Feld beholn doht. - -14. So staht nu, ju Lenden mit Wahrheit andahn, un mit de Gerechtigkeit -ehr Panzer antrocken. _Luk. 12, 35. 1. Pet. 1, 13. Jes. 59, 17._ - -15. Un as Sahln, de ji unner de Föt bunnen hebbt, de Willigkeit, to -drieven dat Evangelium vun den Freden. - -16. Vör alln Dingen awer kriegt de Glov sin Schild her, womit ji den -Bösewicht all sin fürig Pieln utlöschen künnt. _1. Pet. 5, 9. 1. Joh. 5, -4._ - -17. Un nehmt den Helm vun dat Heil un den GEist Sin Swerdt, weke GOtt Sin -Wort is. _Jes. 59, 17. 1. Thess. 5, 8._ - -18. Un bäd ümmer in all ju Anliggen mit Bitten un Flehn in den GEist un -wakt darto mit Anhöln un Flehn för de Hilligen, - -19. Un för mi, up dat mi geven ward dat Wort mit vergnögten Updohn vun -min Mund, dat ik kund maken doh dat Geheemnis vun dat Evangelium; _Kol. -4, 3._ - -20. Den sin Bad ik ok bün in de Keden, up dat ik vergnögt darin handeln -mag, un reden, as sik dat schickt. _2. Cor. 5, 20. Apost. 4, 29._ - -21. Up dat ji awer ok weten doht, woans mi dat geiht un wat ik schaffen -doh, ward ju dat Allns vertelln Tychicus, min leeve Broder un tru Deener -in den HErrn, _Apost. 20, 4. 2. Tim. 4, 12._ - -22. Weken ik na ju hen schickt hef, darum, dat ji erfahrn doht, woans mi -dat geiht, un dat he ju Harten trösten deiht. _Kol. 4, 7._ - -23. Fred wes’ mit de Bröder, un Leev mit Glov, vun GOtt den Vader un den -HErrn JEsus Christus. - -24. Gnad wes’ mit Alln, de dar leef hebbt unsen HErrn JEsus Christus, -ümmer mit desülvige Leev. Amen! _2. Cor. 13, 13._ - - De Breef is schreven vun Rom an de Epheser, dörch Tychicus. - - - - -De Epistel St. Pauli an de Philipper. - - -Dat 1. Kapitel. - -1. Paulus un Timotheus, JEsus Christus Sin Knechts, an alle Hilligen in -Christus JEsus in Philippi, samt de Bischofs un Deeners. _1. Cor. 1, 2._ - -2. Gnad wes’ mit ju un Fred vun GOtt unsen Vader un den HErrn JEsus -Christus! _Röm. 1, 7._ - -3. Ik dank min GOtt, so oft ik an ju denken doh. _Röm. 1, 8. 1. Cor. 1, -4._ - -4. (Wat ik ümmer doh in all min Gebede för ju All, un doh dat Gebed mit -Freuden,) - -5. Öwer ju Gemeenschaft an dat Evangelium vun den eersten Dag an bet nu. - -6. Un hef darum de gude Toversicht, dat, de in ju anfungen hett dat gude -Wark, de ward dat to End bringen bet an JEsus Christus Sin Dag. _Joh. 6, -29._ - -7. Wa sik denn ok för mi schicken deiht, dat ik so vun ju All denken -doh, darum dat ik ju in min Harten dräg, in düt min Gefängnis, worin ik -dat Evangelium verantwort un bekräftig, as ji All mit mi an de Gnad Deel -hebben doht. _Eph. 3, 1. 4, 1._ - -8. Denn GOtt is min Tüg, wa mi na ju All verlangen deiht vun Hartensgrund -in JEsus Christus. - -9. Un darum bä ik, dat ju Leev mehr un mehr riek ward an allerhand -Erkenntnis un Erfahrung, _Eph. 1, 8._ - -10. Dat ji utpröven mögt, wat dat Beste is, up dat ji uprichtig sünd un -frie vun Schann, bet up Christus Sin Dag, _Apost. 24, 16._ - -11. Vull vun Frucht vun de Gerechtigkeit, de dörch JEsus Christus -geschehn is in ju, to GOtt Sin Ehr un Leev. _Eph. 5, 9._ - -12. Ik lat ju awer weten, leeve Bröder, dat so as dat nu geiht, dat is -geraden to Nutzen vun dat Evangelium; - -13. Also dat min Keden sünd apenbar warn in Christus, in dat ganze -Richthus, un bi de annern All; _Kap. 4, 22._ - -14. Un veele Bröder in den HErrn hebbt ut min Keden Toversicht wunnen un -sünd veel driester warn, dat Wort to reden ahn bang to wesen. _Eph. 3, -13. 1. Thess. 3, 3._ - -15. Weke twar predigt Christus, ok wegen Haß un Stried; weke awer in gude -Afsicht. _2. Cor. 2, 17._ - -16. De Eersten verkündigt Christus ut Nied un mit böse Afsichten, denn se -meent, se wüllt min Keden noch truriger maken. - -17. De Annern awer ut Leev, denn se weet, dat ik to de Verantwordung vun -dat Evangelium hier liggen doh. _v. 7._ - -18. Wat makt dat awer? Wenn blot Christus verkündigt ward up irgend en -Wies, dat mag mit Nebenafsichten wesen oder in Wahrheit, so freu ik mi -doch daröwer un will mi ok freun. _Kap. 2, 2. 17. 18._ - -19. Denn ik weet, dat mi dat gelingen deiht to Seligkeit, dörch ju Gebet -un dörch de Help vun JEsus Christus Sin GEist. _1. Cor. 1, 11._ - -20. Worup ik endlich reken un höpen doh, dat ik in keen Stück to Schann -ward, sonnern dat mit alle Freudigkeit, gliek as sunst, so ok nu, -Christus hoch lavt ward an min Lief, dat mag wesen dörch Leven oder dörch -Dod. - -21. Denn Christus is min Leven un Starven is min Gewinn. - -22. Wenn awer dat Leven int Fleesch darto deenen kann, mehr Frucht to -schaffen, so weet ik nich, wat ik wählen schall. - -23. Denn mi liggt beides hart an: Ik hef Lust to starven un bi Christus -to wesen, wat ok veel beter weer; _1. Kön. 19, 4. 2. Cor. 5, 8. 2. Tim. -4, 6._ - -24. Awer wegen ju is dat nödiger, dat ik int Fleesch blief. - -25. Un in gude Vertruen darup weet ik, dat ik blieven un bi ju All wesen -warr, um ju wieder to bringen un fröhlich to maken. _v. 6. Kap. 2, 24._ - -26. Up dat ji ju heel wichtig maken künnt in Christus JEsus an mi, wenn -ik wedder to ju kamen doh. - -27. Wandelt man blot würdig na Christus Sin Evangelium, up dat, ik mag nu -kamen un ju sehn, oder annerwärts vun ju hörn, dat ji in een GEist un in -een Seel staht un mit uns för den Gloven an dat Evangelium kämpfen doht: -_1. Cor. 7, 20._ - -28. Un ju up keen Art bang maken lat vun de Weddersakers, wat för se en -Bewies vun de Verdammnis is, för ju awer vun de Seligkeit, un dat vun -GOtt. _Kap. 3, 19. Röm. 8, 17._ - -29. Denn ju is geven wegen Christus dat to dohn, dat ji nich blot an Em -gloven, sonnern ok wegen Em liden dörft, - -30. Un densülvigen Kampf hebbt, den ji an mi sehn hebbt un nu vun mi hörn -doht. _Apost. 16, 22. Kol. 1, 29._ - - -Dat 2. Kapitel. - -1. Gift dat nu bi ju Vermahnung in Christus, gift dat Trost in de -Leev, gift dat Gemeenschaft in den GEist, gift dat hartliche Leev un -Barmhartigkeit: _Röm. 12, 10. Kol. 3, 12._ - -2. So makt min Freud vull, dat ji een Sinn, desülvige Leev, un eenmödig -glieke Meenung hebbt; - -3. Doht Nicks mit Zank oder ut nicksnutzig Ehrgiez, sonnern ut Demoth -holt ju unner eenanner de Een den Annern höger, as sik sülvst. - -4. Un Jedereen schall nich up dat Sinig sehn, sonnern ok up dat, wat den -Annern sin is. - -5. Jedereen schall sinnt wesen as JEsus Christus ok weer, - -6. Weke, wenn He ok vun göttliche Gestalt weer, wull He doch dat GOtt -liek wesen nich as en Rov an sik rieten. _Joh. 1, 1. 2. 5, 18. 10, 33._ - -7. Sonnern He hett Sik sülvst lerrig makt un nehm Knechtsgestalt an, un -war en anner Minsch liek un an Geberden as en Minsch ansehn. _Jes. 42, 1. -49, 3. 53, 3._ - -8. He mak Sik sülvst lütt un war gehorsam bet in den Dod, ja bet in den -Dod ant Krüz. _Ebr. 12, 2._ - -9. Darum hett GOtt Em ok grot makt un Em en Namen geven, de öwer alle -Namen is: - -10. Dat in JEsus Sin Nam sik bögen schüllt alle Knee, de in den Himmel, -un up de Eer, un unner de Eer sünd; _Jes. 45, 23. Röm. 14, 11._ - -11. Un alle Tungen bekennen schüllt, dat JEsus Christus de HErr is, to -GOtt den Vader Sin Ehr. - -12. Also, mine Leevsten, de ji ümmer gehorsam west sünd, nich blot wenn -ik bi ju weer, sonnern ok nu, do ik vun ju weg bün, noch mehr schafft, -dat ji selig warrn doht, mit Furcht un Bewern. _Ps. 2, 11. 1. Pet. 1, 17._ - -13. Denn dat is GOtt, de in ju wirken deiht, beides, dat Wülln un dat -Vullbringen, na Sin Wolgefalln. _1. Cor. 3, 5._ - -14. Doht Allns ahn Murren un ahn Twiefel, _1. Pet. 4, 9._ - -15. Up dat ji ahn Tadel sünd, un uprichtig, un GOtt Sin Kinner, -unsträflich merren mank dat verdreihte un verkehrte Geslecht, mank wek’ -ji schienen doht, as Lichter in de Welt; _Kap. 1, 10. Matth. 5, 14. Eph. -5, 8._ - -16. Darmit, dat ji awer dat Wort vun dat Leven holn doht, mi to Ehr an -Christus Sin Dag, so dat ik nich umsunst lopen, noch umsunst arbeit hef. -_2. Tim. 1, 13. Jes. 49, 4. 1. Cor. 9, 26._ - -17. Un wenn ik ok opfert warr ton Opfer un Gottesdeenst vun ju Glov, so -freu ik mi un freu mi mit ju All. _2. Tim. 4, 6. 2. Cor. 7, 4._ - -18. Daröwer schüllt ji ju ok freun un schüllt ju mit mi freun. _Kap. 3, -1. 4, 4._ - -19. Ik höp awer in den HErrn JEsus, dat ik Timotheus bald warr to ju -hen schicken, dat ik ok erquickt warr, wenn ik hör, woans dat ju geiht. -_Apost. 16, 1. 1. Thess. 3, 2._ - -20. Denn ik hef Nüms de so ganz na min Sinn is, de so hartlich för ju -sorgen deiht. _1. Cor. 16, 10._ - -21. Denn se sökt All dat Ehre, nich dat wat Christus JEsus Sin is. _1. -Cor. 10, 24._ - -22. Ji awer weet, dat he rechtschaffen is, denn as en Kind den Vader, so -hett he mi deent in’t Evangelium. - -23. Densülvigen, höp ik, warr ik ju schicken künn vun de Stunn an, wenn -ik erfahrn hef, wa dat mit mi steiht. - -24. Ik awer vertru up den HErrn, dat ok ik sülvst bald kamen warr. _Kap. -1, 25._ - -25. Ik hef dat för nödig ansehn, den Broder Epaphroditus to ju hen to -schicken, de min Gehülf un Mitstrieder un ju Apostel is un mi mit dat, -wat ik bruk, versehn deiht. _Kap. 4, 18. 2. Cor. 8, 25._ - -26. Wiel he na ju all Verlangen hett un heel bedrövt weer, darum dat ji -hört harrt, dat he krank west weer. - -27. He weer twar dodkrank, awer GOtt hett Sik öwer em erbarmt, nich blot -awer öwer em, sonnern ok öwer mi, up dat ik nich een Bedröfnis öwer dat -anner harr. _Jes. 38, 1._ - -28. Ik hef em awer veel iliger schickt, up dat ji em sehn doht un wedder -fröhlich ward, un ik ok nich so veel Bedröfnis hef. - -29. So nehmt em nu up in den HErrn, mit alle Freud un holt son Lüd in -Ehren. _Röm. 16, 2._ - -30. Denn wegen Christus Sin Wark is he den Dod so neeg kamen, wiel he sin -Leven nich hoch heel, up dat he mi an ju Stell deenen kunn. _1. Cor. 16, -16. 17._ - - -Dat 3. Kapitel. - -1. Öwrigens, leeve Bröder, freut ju in den HErrn! Dat ik ju ümmer -datsülvige schrieven doh, verdrütt mi nich un makt ju desto gewisser. -_Kap. 4, 4._ - -2. Nehmt ju in Acht vör de Hunn’, nehmt ju in Acht vör de slechten -Arbeiders, nehmt ju in Acht vör de Tersniedung. _Jes. 56, 10. 11._ - -3. Denn wi sünd de Besniedung, de wi GOtt in den GEist deent, un uns mit -Christus JEsus grot makt un uns nich up Fleesch verlat, _5. Mos. 30, 6._ - -4. Ik much mennigmal ok wol mit dat Fleesch grot dohn. Wenn en Anner -meent, he harr dat Recht, mit dat Fleesch grot to dohn, wa veel mehr ik, -_2. Cor. 11, 18. 22._ - -5. De ik den achten Dag besneden bün, Een ut dat Volk vun Israel, vun dat -Geslecht vun Benjamin, en Ebräer ut de Ebräers, - -6. Un en Verfolger vun de Gemeen, na de Gerechtigkeit in dat Gesetz -unsträflich west. - -7. Awer wat mi Gewinn weer, dat hef ik Christus Sin wegen för Schaden -rekent. _Matth. 13, 44._ - -8. Denn ik reken dat All för Schaden gegen de unutsprekliche Erkenntnis -vun JEsus Christus, min HErrn, wegen weken ik Allns för Schaden rekent -hef un acht dat för Dreck, up dat ik Christus gewinnen doh, _Jes. 53, 11._ - -9. Un in Em funn war, dat ik nich hef min Gerechtigkeit, de ut dat -Gesetz, veelmehr, de dörch de Glov an Christus kummt, ik meen de -Gerechtigkeit, de vun GOtt de Gloven torekent ward; _Röm. 3, 21. 22. 9, -30._ - -10. To erkennen Em un de Kraft vun Sin Uperstahung un de Gemeenschaft mit -Sin Lieden, dat ik Sin Dod ähnlich warr. _Röm. 6, 3-5. 8, 17._ - -11. Up dat ik hen kamen mag to de Uperstahung vun de Doden. - -12. Nich as ob ik dat all fat kregen harr, oder all vullkamen weer, ik -jag awer darachter her, dat ik dat fat krieg, nadem Christus JEsus mi fat -kregen hett. _1. Tim. 6, 12. Jes. 8, 11. Joh. 6, 44. Kap. 12, 32._ - -13. Min Bröder, ik glov dat sülvst nich, dat ik dat all hef. Een awer -segg ik: Ik verget, wat dar achter is un streck mi an dat, wat vör is; - -14. Un jag na dat Maal to, dat Kleenod, dat GOtt in Sin himmlische -Beropung in Christus JEsus vörholn deiht. _1. Cor. 9, 24. 1. Tim. 6, 12._ - -15. So Veel as nu vun uns vullkamen sünd, de lat son Sinn hebben, un wenn -ji sunst noch up wat holn doht, dat lat GOtt ju apenbaren; _1. Cor. 2, 6._ - -16. Doch na dat, wat wi all fat kregen hebbt, gaht wieder. _Kap. 1, 27. -2, 2. Röm. 12, 16. 15, 5. 1. Cor. 1, 10. 1. Pet. 3, 8._ - -17. Folgt mi, leeve Bröder, un seht up de, de so wandelt, up dat ji uns -to en Vörbild hebbt. - -18. Denn Veele wandelt, vun de ik ju oft seggt hef, nu awer mutt ik mit -Thranen seggen, se sünd Fiende vun Christus Sin Krüz; - -19. Ehr End ward de Verdammnis wesen, de de Buk ehr GOtt is, un ehr Ehr -ward to Schann, denn se denkt blot an dat, wat irdisch is. _2. Cor. 11, -15. Ps. 17, 14. Röm. 16, 18._ - -20. Unse Börgerrecht awer is in den Himmel, vun wo wi ok tövt up den -HEiland JEsus Christus, den HErrn, _Eph. 2, 6. Ebr. 13, 14._ - -21. De unsen vergänglichen Lief verklären ward, up dat desülvige liek -ward Sin verklärten Lief na de Kraft, womit He alle Ding Sik unnerdahn -maken kann. _1. Cor. 15, 43. 49. 53._ - - -Dat 4. Kapitel. - -1. Derentwegen, min leeve Bröder, na de ik mi sehnen doh, min Freud un -min Kron, staht jo fast in den HErrn, mine Leeven. _2. Cor. 1, 14. 1. -Thess. 2, 19. 20._ - -2. De Evodia vermahn ik, un de Syntyche vermahn ik, dat se een Sinn hebbt -in den HErrn. - -3. Ja, ik bä ok di, min true Helpmaat, stah se bi, de mit mi för dat -Evangelium kämpft hebbt, mit Clemens un min annern Helpmaten, de ehr -Namen sünd in dat Levensbok. _2. Mos. 32, 32. Ps. 69, 29. Dan. 12, 1. -Luk. 10, 20. Offenb. 3, 5. 13, 8. 17, 8. 21, 17._ - -4. Freut ju in den HErrn allerwärts, un noch mal segg ik: Freut ju! _Kap. -3, 1. 2. Cor. 13, 11._ - -5. Lat ju Sachtmoth kund warrn alle Minschen. De HErr kummt bald. _Tit. -3, 2. 1. Cor. 10, 11._ - -6. Sorgt nicks, sonnern in alle Saken lat ju Bitt in Gebet un Flehn mit -Dankseggung vör GOtt kund warrn. _Matth. 6, 25. 31. Ps. 145, 18._ - -7. Un de Freden vun GOtt, de höger is as all Vernunft, bewahr ju Harten -un Sinn in Christus JEsus. _Joh. 14, 27._ - -8. Öwrigens, leeve Bröder, wat wahrhaftig is, wat ehrbar, wat gerecht, -wat keusch, wat leeflich, wat gut luden deiht, wat en Tugend, wat en Lof -is, daröwer denkt na. _Kap. 3, 1. Röm. 12, 17._ - -9. Wat ji ok an mi lehrt un öwerkamen un hört un sehn hebbt, dat doht, so -ward de HErr, vun den de Freden kummt, mit ju wesen. _1. Thess. 5, 23._ - -10. Ik hef mi awer orrig freut in den HErrn, dat ji wedder in son -Umstänn kamen sünd, för mi to sorgen, obgliek ji to alle Tied för mi -sorgt hebbt, awer de Tied hett dat nich tolaten wullt. - -11. Ik segg dat nich wegen den Mangel, denn ik hef lehrt, tofreden to -wesen, so as ik dat finnen doh. _Spr. 15, 16. Kap. 16, 18. 1. Tim. 6, 6._ - -12. Ik kann siet sien oder hoch sien, ik kann mi mit alle Ding un mit -Allns behelpen, beides satt wesen un hungern, wat övrig hebben un Noth -utstahn. _1. Cor. 4, 11. 2. Cor. 6, 10. 11, 27._ - -13. Ik kann Allns dörch den, de mi mächtig makt, Christus. _Jes. 33, 24. -40, 20-31._ - -14. Doch hebbt ji dat gud makt, dat ji ju min Bedröfnis annahm hebbt. - -15. Ji awer vun Philippi weet, dat vun den Anfang vun dat Evangelium, as -ik uttrock ut Macedonien, keen Gemeen mi wat geven hett, na de Reknung -vun Utgeven un Innehmen, as blot ji. - -16. Denn na Thessalonich schickt ji för min Nothdurft eenmal, un naher -nochmal. - -17. Nich dat ik Geschenk söken doh, sonnern ik sök de Frucht, dat se -öwerrieklich in ju Reknung is. _Luk. 13, 7. 2. Cor. 9, 6. 12._ - -18. Denn ik hef Allns un hef in Öwerflot. Ik harr öwerrieklich, nadem ik -dörch Epaphroditus kreeg, wat vun ju keem, en söt Geruch, en angenehm -Opfer, GOtt gefällig. _Kap. 2, 25._ - -19. GOtt awer ward all ju Nothdurft vull maken na Sin Riekdom in de -Herrlichkeit, in Christus JEsus. _2. Cor. 9, 8._ - -20. Den GOtt awer un unsen Vader wes’ Ehr vun Ewigkeit to Ewigkeit! Amen. -_2. Tim. 4, 18._ - -21. Gröt’ all de Hilligen in Christus JEsus. De Bröder, de bi mi sünd, -gröt’ ju. _1. Cor. 16, 20._ - -22. Alle Hilligen gröt’ ju, besonners de vun den Kaiser sin Hus. _2. Cor. -13, 12._ - -23. Unsen HErrn JEsus Christus Sin Gnad wes’ mit ju All! Amen. - - Schreven vun Rom, dörch Epaphroditus. - - - - -De Epistel St. Pauli an de Kolosser. - - -Dat 1. Kapitel. - -1. Paulus, en Apostel vun JEsus Christus, dörch GOtt Sin Willen, un -Broder Timotheus, _2. Cor. 1, 1._ - -2. An de Hilligen to Kolossa, un de glövigen Bröder in Christus. Gnad -wes’ mit ju, un Freden vun GOtt, unsen Vader, un den HErrn JEsus -Christus! _Röm. 1, 7._ - -3. Wi dankt GOtt un unsen HErrn JEsus Christus Sin Vader un bedt all -Tied för ju, - -4. Nadem wi hört hebbt vun ju Glov an Christus JEsus un vun de Leev to -all de Hilligen; _Eph. 1, 15._ - -5. Wegen de Hoffnung, de ju bileggt is in den Himmel, vun weke ji hört -hebbt dörch dat Wort vun de Wahrheit in dat Evangelium, _1. Pet. 1, 3. 4. -2. Cor. 6, 7._ - -6. Dat na ju hen kamen is, as ok in alle Welt, un is fruchtbar, as ok -in ju, vun den Dag an, wa ji dat hört un GOtt Sin Gnad in de Wahrheit -erkennt hebbt. - -7. As ji denn lehrt hebbt vun Epaphras, unsen leeven Mitknecht, de en -truen Deener vun Christus för ju is, _Kap. 4, 12._ - -8. De uns ok hett weten laten ju Leev in den GEist. - -9. Darum, vun den Dag an, as wi dat hört hebbt, hört wi nich up, för ju -to beden un to bitten, dat ji erfüllt ward mit Erkenntnis vun Sin Willen, -in allerhand geistlich Klokheit un Verstand; _Eph. 1, 15. 16._ - -10. Dat ji würdig wandeln doht, den HErrn to gefalln un fruchtbar sünd in -alle gude Warke, - -11. Un wassen doht in de Erkenntnis vun GOtt un stark makt ward mit alle -Kraft, na Sin herrliche Macht in alle Geduld un Langmoth mit Freuden; _1. -Cor. 1, 5._ - -12. Un Dank seggt den Vader, de uns düchtig makt hett för dat Arvdeel vun -de Hilligen in’t Licht; _2. Cor. 3, 6. Apost. 26, 18._ - -13. Weke uns rett hett vun de Obrigkeit vun de Düsternis, un uns in Sin -leeven Söhn Sin Riek versett hett. _Kap. 2, 15._ - -14. An weken wi hebbt de Erlösung dörch Sin Blot, ik meen de Vergevung -vun de Sünden. _Eph. 1, 7._ - -15. Weke den unsichtbaren GOtt Sin Ebenbild is, de Erstgeborne vör alle -Kreatur. _Ebr. 1, 3._ - -16. Denn in Em is Allns schapen, wat in den Himmel un up de Eer is, -beides, de Thron un Herrschaften, un Fürstendömer, un Obrigkeiten, Allns -dat is in Em un to Em schapen. _Joh. 1, 3. 10._ - -17. Un He weer vör Allns un Allns besteiht in Em. _Spr. 8, 25-27._ - -18. Un He is dat Haupt vun den Lief, ik meen de Gemeen, weke is de Anfang -un de Erstgeborne vun de Doden, up dat He in alle Ding de Vörtritt hebben -deiht. _Apost. 26, 23. Röm. 8, 29. 1. Cor. 15, 20. Offenb. 1, 5._ - -19. Denn den Vader Sin Wolgefalln weer, dat in Em de ganze Füll wahnen -schull, _Kap. 2, 9. Joh. 1, 16. 3, 34._ - -20. Un Allns dörch Em versöhnt war to Em sülvst, dat mag up de Eer oder -in den Himmel wesen, dardörch, dat He Freden mak dörch dat Blot an Sin -Krüz dörch Sik sülvst. _Röm. 5, 10. 2. Cor. 5, 19. 1. Joh. 2, 2. 4, 10._ - -21. Un ji, de ji eenstmals Fremde un Fiende weert dörch de Vernunft in -böse Warke. _Eph. 2, 12. 4, 18._ - -22. Nu awer hett He ju versöhnt mit den Lief vun Sin Fleesch, dörch den -Dod, up dat He ju darstell hillig un so, dat Nüms wat an ju uttosetten -hett, oder ju verklagen kann vör Em sülvst; - -23. Wenn anners ji blievt in de Glov gründt un fast un nich aftobringen -vun de Hoffnung up dat Evangelium, dat ji hört hebbt, dat predigt is vör -alle Kreatur, de unner den Himmel is un den sin Deener ik, Paulus, warn -bün. _1. Cor. 15, 58. Mark. 16, 15._ - -24. Nu freu ik mi in min Lieden, dat ik för ju utstah un mak vull an min -Fleesch, wat noch fehlt an Bedröfnis in Christus för Sin Lief, de de -Gemeen is. _2. Cor. 7, 4. Eph. 3, 13._ - -25. Darvun ik en Deener warn bün na dat göttliche Predigtamt, dat mi -geven is mank ju, dat ik dat Wort vun GOtt rieklich predigen schall; -_Eph. 3, 2._ - -26. Ik meen dat Geheemnis, dat verborgen west is vun de Welt her, un vun -de Tieden her, nu awer apenbart is vör Sine Hilligen, - -27. Weke GOtt hett kund dohn wullt, wat dar is för en herrlich Riekdom -vun düt Geheemnis mank de Heiden, dat is Christus in ju, de de Hoffnung -vun de Herrlichkeit is; _1. Tim. 1, 1._ - -28. Denn wi verkündigt un vermahnt alle Minschen, un lehrt alle Minschen, -mit all Klokheit, up dat wi darstellt en jeden Minschen vullkamen in -Christus JEsus; _Joh. 1, 7. Eph. 5, 27._ - -29. Woran ik ok arbeiden un ringen doh na de Wirkung vun den, de kräftig -in mi wirken deiht. _2. Tim. 4, 7._ - - -Dat 2. Kapitel. - -1. Ik lat ju awer weten, wat för en Kampf ik hef um ju, um de to -Laodicea, un All, de min Person in’t Fleesch nich sehn hebbt; _Phil. 1, -30._ - -2. Up dat ehr Harten vermahnt un tosamen fat ward in de Leev to all -Riekdom vun den gewissen Verstand, to erkennen dat Geheemnis vun GOtt un -den Vader un Christus, _Joh. 17, 3._ - -3. In weken verborgen liggen alle Riekdömer vun Klokheit un Erkenntnis. -_Jes. 11, 2. 1. Cor. 1, 24._ - -4. Ik segg awer darvun, dat ju Nüms mit vernünftig Reden bedregen deiht. -_Röm. 16, 18._ - -5. Denn wenn ik ok na dat Fleesch nich dar bün, so bün ik doch in den -GEist bi ju, freu mi un seh ju Ordnung un ju faste Glov an Christus. _1. -Cor. 5, 3. 14, 40._ - -6. So as ji nu den HErrn Christus JEsus annahmen hebbt, so wandelt in Em; - -7. Un wuttelt un but ju in Em, un west fast in de Glov, as ju lehrt is, -un west in densülvigen rieklich dankbar. _Eph. 3, 17. 2, 22. Jud. 20. -Kol. 3, 15. 1. Thess. 5, 18._ - -8. Seht to, dat Nüms ju beroven deiht dörch de Weltwiesheit un -nichtsnutzige Bedregeri na de Minschen ehr Lehr, un na de Welt ehr -Satzungen, un nich na Christus. - -9. Denn in Em wahnt de ganze Öwerflot vun de Gottheit handgrieplich. - -10. Un ji sünd vullkamen in Em, weke is dat Haupt vun all Fürstendömer -un Obrigkeit; _Joh. 1, 16. Eph. 1, 21._ - -11. In weken ji ok besneden sünd, mit de Besniedung ahn Hann, dörch -Afleggung vun den sündlichen Lief in dat Fleesch, nämlich mit de -Besniedung vun Christus. _5. Mos. 10, 16. 30, 6. Röm. 2, 29._ - -12. Dardörch, dat ji mit Em begraven sünd dörch de Döp; in den ji ok -uperstahn sünd dörch de Glov, de GOtt wirken deiht, weke Em upweckt hett -vun de Doden; _Röm. 6, 4. 3, 1._ - -13. Un hett ju ok mit Em lebendig makt as ji dod weert in de Sünden un in -de Vörhut vun dat Fleesch un hett uns all unse Sünden erlaten, _Eph. 2, -1. 5. Luk. 7, 42._ - -14. Un utlöscht de Handschrift, de schreven weer gegen uns, de dörch -Satzungen keem un uns entgegen weer, un hett se ut de Mitt dahn un an dat -Krüz sla’n. _Eph. 2, 15._ - -15. Un hett uttrocken de Fürstendömer un de Gewaltigen un se öffentlich -to Schau stellt un en Triumph ut se makt dörch sik sülvst. _Kap. 1, 13._ - -16. So lat nu Nüms ju Geweten maken wegen Spies’ oder Gedränk, oder wegen -bestimmte Fierdag’, oder Niemaand, oder Sabbath, _Röm. 14, 2. 3._ - -17. Wat de Schatten vun dat is, wat tokünftig weer, awer dat Wesen sülvst -is in Christus. _Ebr. 8, 5._ - -18. Lat Nüms ju dat Maal verrücken, de na egen Wahl in Demoth un -Geistlichkeit vun de Engeln wandelt, vun de he niemals een sehn hett un -is ahn Grund upblasen in sin fleeschlichen Sinn; _Matth. 24, 4. 24. v. -23._ - -19. Un hollt sik nich an dat Haupt, ut den de ganz Lief dörch Lidmaten -un Sehnen utrüst un verbunnen is, un so wast, um grot to wesen in GOtt. -_Eph. 4, 15. 16._ - -20. Wenn ji nu afstorven sünd mit Christus vun de Welt ehr Satzungen, -warum lat ji ju denn fangen mit Satzungen, as wenn ji noch in de Welt -leven doht? - -21. De dar seggt: Du schast dat nich angriepen, du schast dat nich -pröven, du schast dat nich anröhrn, - -22. Wat doch Allns unner de Hand vertehrt ward un Minschengebot un Lehr -is. _Jes. 29, 13. Matth. 15, 9._ - -23. Weke hebbt en Anschien vun Klokheit dörch sülvstwählte Geistlichkeit -un Demoth, un dardörch, dat se den Lief nich schont un dat Fleesch nich -sin Ehr doht to dat, wat dat brukt. _1. Tim. 4, 3._ - - -Dat 3. Kapitel. - -1. Sünd ji nu mit Christus uperstahn, so sökt, wat dar baben is, wa -Christus is un to GOtt Sin rechte Hand sitten deiht. _Kap. 2, 12. Röm. 6, -5._ - -2. Strevt na dat, wat dar baben is, nich na dat, wat up de Eer is. -_Matth. 6, 33._ - -3. Denn ji sünd storven un ju Leven is verborgen mit Christus in GOtt. -_Röm. 6, 2._ - -4. Wenn awer Christus, ju Leven, Sik apenbarn ward, denn ward ji apenbar -warrn mit Em in de Herrlichkeit. _Phil. 1, 21. 1. Cor. 15, 43._ - -5. So makt nu ju Lidmaten dod, de up de Eer sünd, Horeri, Unreinigkeit, -schändliche Brunst, böse Lust un den Giez, de Afgötteri is; _Röm. 8, 13. -Eph. 5, 3._ - -6. Wegen weke GOttes Torn öwer den Unglov sin Kinner kamen deiht. _Eph. -5, 6._ - -7. In weken ok ji insmal wandelt hebbt as ji darin leven dän. _Röm. 6, -19._ - -8. Nu awer leggt Allns vun ju af: den Torn, Grimm, Bosheit, Lästerung, -schandbare Wör’ ut ju Mund. _Röm. 6, 13. Eph. 4, 22. 31. Ebr. 12, 1. Ps. -37, 8._ - -9. Leegt nich unner eenanner, treckt den olen Minschen mit sin Warke ut; -_Zach. 8, 16. Eph. 4, 25._ - -10. Un treckt den nien an, de dar verniet ward to de Erkenntnis, na dat -Ebenbild vun den, de em schapen hett; _Eph. 4, 24. 1. Mos. 1, 27._ - -11. Wa nich is: Grieche, Jud, Besniedung, Vörhut, Nichtgrieche, Scythe, -Knecht, Frie, sonnern Allns un in Alln Christus. _Röm. 10, 12. 1. Cor. 7, -21. 22._ - -12. So treckt nu an, as GOtt Sin Uterwählte, Hillige un Leevste: hartlig -Erbarmen, Fründlichkeit, Demoth, Sachtmoth; Geduld; _Eph. 4, 24. 32._ - -13. Un verdrägt ju mit eenanner, un vergevt ju de een den annern, wenn -jemand Klag gegen den annern hett, gliek as Christus ju vergeven hett, so -ok ji. _Matth. 6, 14. Eph. 4, 2._ - -14. Öwerall awer treckt de Leev an, de dat Band vun de Vullkamenheit is. -_Joh. 13, 34._ - -15. Un de Freden vun GOtt regeer in ju Harten, to den ji ok beropen sünd -in Een Lief, un west dankbar. _Phil. 4, 7. Kol. 2, 7._ - -16. Lat Christus Sin Wort rieklich mank ju wahnen, in all Wiesheit; lehrt -un vermahnt ju sülvst mit Psalmen un Lovgesäng, un geistliche, leevliche -Leeder, un singt den HErrn in ju Harten. _1. Cor. 1, 5. Eph. 5, 19._ - -17. Un Allns, wat ji doht mit Wör’ un mit Warke, dat doht Allns in den -HErrn JEsus Sin Nam un dankt GOtt un den Vader dörch Em. _1. Cor. 10, 31._ - -18. Ji Fruens, west unnerdahn ju Männer, as sik dat schicken deiht. _Eph. -5, 22._ - -19. Ji Männer, hebbt ju Fruens leef, un west nich bitter gegen se. _Eph. -5, 25. 1. Pet. 3, 7._ - -20. Ji Kinner, west de Öllern gehorsam in all Ding, denn so wat süht de -HErr geern. _Eph. 6, 1._ - -21. Ji Vaders, makt ju Kinner nich falsch, up dat se nich mothlos ward. -_Eph. 6, 4._ - -22. Ji Knecht, west gehorsam in all Ding ju irdische Herrn, nich mit -Deenst vör de Ogen, um de Minschen to gefalln, sonnern mit Hartenseenfolt -un mit Gottesfurcht. _Eph. 6, 5._ - -23. Allns, wat ji doht, dat doht vun Harten, as för den HErrn un nich för -Minschen; _Eph. 6, 7._ - -24. Un denkt daran, dat ji vun den HErrn den Lohn vun dat Arv kriegen -ward, denn ji deent den HErrn Christus. _1. Cor. 7, 22._ - -25. Wokeen awer Unrecht deiht, de ward kriegen, wat he Unrechts dahn hett -un dar ward nich up de Person sehn. _Apost. 10, 34._ - - -Dat 4. Kapitel. - -1. Ji Herren, wat recht un billig is, dat bewiest de Knechte un weet, dat -ji ok en Herrn in den Himmel hebbt. _3. Mos. 25, 43. 53. Eph. 6, 9._ - -2. Holt an mit Gebet un wakt in datsülvige mit Dankseggung; _1. Thess. 5, -17._ - -3. Un bedt togliek ok för uns, up dat GOtt uns de Döhr för dat Wort -upmaken deiht, to reden dat Geheemnis vun Christus, warum ik ok bunnen -bün, _Röm. 15, 30. Eph. 6, 19. 2. Thess. 3, 1. Eph. 3, 4._ - -4. Up dat ik datsülvige apenbaren doh, woans ik reden schall. - -5. Wandelt klok gegen de, de buten sünd un schickt ju in de Tied. _Eph. -5, 15. 16._ - -6. Ju Red schall ümmer leevlich wesen un mit Solt würzt, so dat ji weten -doht, woans ji Jedereen antworten schüllt. _Mark. 9, 50._ - -7. Wa dat mit mi steiht, ward Tychicus ju vertelln, de leeve Broder, un -true Deener un Mitknecht in den HErrn; - -8. Den ik darum to ju hen schickt hef, dat he erfahr, wa ju dat geiht, un -up dat he ju Harten vermahn, _Eph. 6, 22._ - -9. Samt Onesimus, den truen un leeven Broder, de Een vun ju is. Allns, wa -dat hier utsüht, ward se ju kund dohn. - -10. Aristarchus gröt’ ju, min Mitgefangen, un Markus, Barnabas sin -Vetter, öwer den ji Updräg kregen hebbt. (Wenn he na ju hen kummt, so -nehmt em up.) _Apost. 19, 29._ - -11. Un Jesus, de Just heet, de ut de Besniedung sünd. Düsse All sünd min -Helpmaaten an GOttes Riek, de mi en Trost warn sünd. _Apost. 11, 2._ - -12. Epaphras gröt’ ju, de Een vun ju is, Christus Sin Knecht, un ümmer -för ju ringen deiht mit Gebet, up dat ji bestaht vullkamen un ganz mit -GOttes Willen erfüllt ward. _Kap. 1, 7._ - -13. Ik gev em dat Tügnis, dat he grote Möh bewiest wegen ju un de in -Laodicea un Hierapolis. - -14. Lukas, de Doktor, den ik leef hef, un Demas gröt’ ju. - -15. Gröt’ de Bröder in Laodicea un den Nymphas, un de Gemeen in sin Hus. -_Röm. 16, 5._ - -16. Un wenn de Breef bi ju lesen is, so schafft, dat he ok in de Gemeen -to Laodicea lest ward un dat ji de vun Laodicea to lesen kriegt. _1. -Thess. 5, 27._ - -17. Un seggt den Archippus: Süh up dat Amt, dat du kregen hest in den -HErrn, dat du datsülvige utrichten deihst. - -18. Min Gröten mit min Paulus-Hand. Denkt an mine Keden. De Gnad wes’ mit -ju! Amen. _1. Cor. 16, 21._ - - Schreven vun Rom dörch Tychicus un Onesimus. - - - - -De eerste Epistel St. Pauli an de Thessalonicher. - - -Dat 1. Kapitel. - -1. Paulus, un Silvanus, un Timotheus an de Gemeen to Thessalonich, in -GOtt den Vader un den HErrn JEsus Christus. Gnad wes’ mit ju un Freden -vun GOtt, unsen Vader, un den HErrn JEsus Christus. _2. Thess. 1, 1._ - -2. Wi dankt GOtt to all Tied för ju all, un denkt an ju ahn Uphörn in -uns’ Gebet. - -3. Un denkt an ju Wark in de Glov un an ju Arbeit in de Leev, un an ju -Geduld in de Hoffnung, weke is uns’ HErr JEsus Christus, vör GOtt un -unsen Vader. _Joh. 6, 29. 1. Cor. 13, 13._ - -4. Denn wi weet, leeve Bröder, de GOtt leef hett, dat ji utwählt sünd; -_Kol. 3, 12._ - -5. Wiel uns’ Evangelium bi ju west is, nich blot in Wort, sonnern beides, -in de Kraft in den hilligen GEist, un in grote Gewisheit; as ji ok weten -doht, woans wi west sünd mank ju vun wegen ju. _1. Cor. 2, 5._ - -6. Un ji sünd unse un den HErrn Sin Nafolgers warn un hebbt dat Wort -upnahmen unner veel Bedröfnis mit Freuden in den hilligen GEist. _1. Cor. -4, 16._ - -7. So dat ji warn sünd en Vörbild vör all de Glövigen in Macedonien un -Achaja. _Kap. 4, 10._ - -8. Denn vun ju ut hett sik hörn laten dat Wort vun den HErrn, nich blot -in Macedonien un in Achaja, sonnern an alle Stän is ju Glov an GOtt -bekannt warn, so dat dat nich nödig is, ju wat to seggen. _Röm. 1, 8. 2. -Thess. 1, 4._ - -9. Denn se sülvst verkündigt vun uns, wa wi bi ju uptreden sünd, un woans -ji bekehrt sünd to GOtt vun de Afgötters, to deenen den lebendigen un -wahren GOtt, _1. Cor. 12, 2._ - -10. Un to töven up Sin Söhn vun den Himmel, den He upweckt hett vun de -Doden, JEsus, de uns vun den tokünftigen Torn erlöst hett. _Apost. 1, 11. -Phil. 3, 20._ - - -Dat 2. Kapitel. - -1. Denn ok ji weet, leeve Bröder, dat uns’ Uptreden bi ju nich umsunst -west is; _Kap. 1, 5. 9._ - -2. Sonnern wenn wi ok veel utstahn hebbt un beschimpt warn to Philippi, -as ji weten doht, weern wi doch vergnögt in unsen GOtt, bi ju dat -Evangelium to verkündigen unner veel Kampf. _Apost. 12, 22. 17, 5._ - -3. Denn unse Vermahnung gescheeg nich ut Irrdom, ok nich ut Unreinigkeit, -noch ut List; - -4. Sonnern as wi vun GOtt werthholn sünd, dat uns dat Evangelium to -predigen anvertrut is, so redt wi nich um de Minschen to gefalln, sonnern -GOtt, de unse Harten versöken deiht. _Gal. 1, 10._ - -5. Denn wi sünd to keen Tied mit Smeichelwör’ umgahn, as ji weten doht, -noch mit en Anschien vun Giez. GOtt is Tüg darvun. - -6. Hebbt ok nich Ehr söcht vör de Lüd, weder vun ju, noch vun Annern. -_Joh. 5, 41. 44._ - -7. Wi harrn ok uns’ Ansehn bruken kunnt, as Christus Sin Apostel, awer -wi sünd west as en Moder bi ju, as en Amm, de ehr Kinner plegen deiht. -_Apost. 20, 33._ - -8. So harrn wi vun Harten uns’ Lust an ju un weern willig, ju to geven -nich blot dat Evangelium vun GOtt, sonnern ok uns’ Leven, darum dat ji -uns leef warn weert. - -9. Ji denkt wol noch, leeve Bröder, an unse Arbeit un unse Möh, denn Dag -un Nacht hebbt wi arbeit, up dat wi Nüms mank ju to Last falln dän, un -predigt mank ju GOtt Sin Evangelium. _1. Cor. 4, 12._ - -10. Dat künnt ji betügen un GOtt, wa hillig un gerecht un unsträflich wi -bi ju, de ji glövig weert, west sünd. _1. Tim. 3, 2._ - -11. As ji denn ok weten doht, dat wi as en Vader sin Kinner, Jedereen -mank ju vermahnt un tröst hebbt, - -12. Un betügt hebbt, dat ji wandeln schüllt würdiglich vör GOtt, de ju -beropen hett to Sin Riek un to Sin Herrlichkeit. _Eph. 4, 1. Phil. 1, 27._ - -13. Darum dankt wi ok ahn Uphörn GOtt, dat ji, as ji vun uns dat Wort vun -de göttliche Predigt hörn dä’t, dat upnehmt, nich as Wör’ vun Minschen, -sonnern (so as dat ok wahrhaftig is) as GOtt Sin Wort, de ok in ju, de ji -glövig sünd, wirken deiht. _Kap. 1, 5._ - -14. Denn, leeve Bröder, ji sünd Nafolgers warn vun GOtt Sin Gemeen -in Judäa, in Christus JEsus, dat ji datsülvige utstahn hebbt vun ju -Blotsfründ, as de vun de Juden; - -15. De ok den HErrn JEsus dod makt hebbt un ehre egen Propheten un hebbt -uns verfolgt, de GOtt nich gefalln doht, un sünd alle Minschen towedder; -_Apost. 2, 22. 3, 15._ - -16. De uns verwehrn wüllt, de Heiden to predigen, up dat se selig ward, -un makt so dat Maat vun ehr Sünd full up alle Wies’; denn de Torn is -endlich all öwer se kamen. _Matth. 23, 32. 33._ - -17. Wi awer, leeve Bröder, nadem wi en Tied lang vun ju trennt wesen sünd -na dat Angesicht, nich na dat Hart, hebbt wi nu desto mehr spodt, mit -groten Verlangen ju Angesicht to sehn. _Röm. 1, 11. 13._ - -18. Darum hebbt wi to ju kamen wullt (ik Paulus) twee Mal; un Satanas -hett uns verhinnert. - -19. Denn wokeen is unse Hoffnung, oder Freud, oder Kron vun Ehr? Sünd ji -dat nich ok vör unsen HErrn JEsus Christus, wenn He kummt? _Phil. 4, 1._ - -20. Ji sünd ja unse Ehr un Freud. - - -Dat 3. Kapitel. - -1. Darum hebbt wi dat nich länger verdrägen wullt un hebbt uns dat laten -wolgefalln, dat wi in Allen alleen laten warn; - -2. Un hebbt Timotheus schickt, unsen Broder un GOtt’s Deener un unsen -Helpmaat an Christus Sin Evangelium, ju stark to maken un to vermahnen in -ju Glov; - -3. Up dat nich Jemand week war in düsse Bedröfnis, denn ji weet, dat wi -darto sett sünd. _Eph. 3, 13._ - -4. Un as wi bi ju weern, sä’n wi ju dat vörut, wi warn Bedröfnis hebben -möten, wat ja ok geschehn is, as ji weten doht. - -5. Darum will ik dat ok nich länger utholn un hef utschickt, dat ik ju -Glov erfahr, up dat nich vellicht de Versöker ju versöcht hett un unse -Arbeit umsunst war. _Phil. 2, 16._ - -6. Nu awer, as Timotheus to uns vun ju kamen is un uns verkündigt hett ju -Glov un ju Leev, un dat ji alltied uns in guden Andenken beholn doht, un -dat ju verlangt, uns to sehn, so as uns na ju: _Apost. 18, 5._ - -7. Do sünd wi, leeve Bröder, tröst warn an ju in all unse Bedröfnis un -Noth dörch ju Glov. _Kap. 2, 2._ - -8. Denn nu sünd wi lebendig, dewiel ji in den HErrn staht. - -9. Denn wat för en Dank könnt wi GOtt vergelln wegen ju för all düsse -Freud, de wi hebbt öwer ju vör unsen GOtt? - -10. Wi bedt bina Dag un Nacht, dat wi ju Angesicht sehn mögt un hento -dohn, wenn wat an ju Glov fehln deiht. - -11. He Sülvst awer, GOtt unse Vader, un unse HErr JEsus Christus, lenk -unsen Weg na ju hen. - -12. De HErr awer lat ju völlig un öwer de Maaten grot warrn in de Leev -mank eenanner un gegen Jedereen, as wi gegen ju. - -13. Up dat He ju Harten stark makt, dat se unsträflich sünd in de -Hilligkeit vör GOtt un unsen Vader, wenn unse HErr JEsus Christus mit all -Sin Hilligen kamen ward. _2. Thess. 2, 17. Phil. 1, 10._ - - -Dat 4. Kapitel. - -1. Öwrigens, leeve Bröder, bedt wi ju un vermahnt ju in den HErrn JEsus -(nadem wat ji vun uns hört hebbt, woans ji schüllt wandeln un GOtt -gefalln), dat ji ümmer vullkamner ward. _2. Thess. 3, 12. Eph. 4, 1._ - -2. Denn ji weet, wat för Gebote wi ju geven hebbt dörch den HErrn JEsus. - -3. Denn dat is GOtt Sin Will, ju Hilligung, dat ji vun de Horeri ju -entholn doht, _Röm. 12, 2._ - -4. Un Jedereen mank ju weten schall, sin Fatt to beholn in Hilligung un -Ehr, _1. Cor. 6, 13. 15._ - -5. Nich in de Lustsük, as de Heiden, de vun GOtt Nicks weet; _Tob. 8, 5. -Kol. 3, 5._ - -6. Un Nüms schall to wiet griepen noch sin Broder benadeeln in Wandel; -denn de HErr is en Rächer öwer all dat, as wi ju all seggt un betügt -hebbt. - -7. Denn GOtt hett uns nich beropen to de Unrenlichkeit, sonnern to de -Hilligung. _2. Tim. 1, 9._ - -8. Wokeen nu verachten deiht, de veracht nich Minschen, sonnern GOtt, de -Sin hilligen GEist geven hett in ju. _Luk. 10, 16._ - -9. Vun de bröderliche Leev bruk ik ju nich to schrieven, denn GOtt Sülvst -hett ju lehrt, ju unner eenanner leef to hebben. _Mark. 12, 31._ - -10. Un dat doht ok an alle Bröder, de in ganz Macedonien sünd. Wi -vermahnt ju awer, leeve Bröder, dat ji noch vullkamner ward. _Kap. 1, 7. -4, 1._ - -11. Un strevt darna, dat ji still sünd, un schafft wat ju Eegen is un -arbeit mit ju egen Hann, as wi ju befahln hebbt; _2. Thess. 3, 8. 12. 1. -Thess. 2, 9._ - -12. Up dat ji ehrbar wandeln doht gegen de, de buten sünd un dat ji Nüms -benödig sünd. _Röm. 13, 13._ - -13. Wi wüllt ju awer, leeve Bröder, nich unwetend laten öwer de, de dar -slapt, up dat ji nich trurig sünd, as de Annern, de keen Hoffnung hebbt. -_1. Cor. 10, 1. Sir. 22, 11._ - -14. Denn wenn wi glovt, dat Christus storven un uperstahn is, so ward -GOtt ok de dar inslapen sünd dörch JEsus mit Em föhrn. _Röm. 14, 9. 1. -Cor. 15, 13. 18._ - -15. Denn dat seggt wi ju, as en Wort vun den HErrn, dat wi, de wi levt un -öwerblievt, wenn de HErr kummt, nich de tovör kamen ward, de dar slapt. -_1. Cor. 15, 23. 51._ - -16. Denn He Sülvst, de HErr, ward mit en Slachtgeschrigg un Stimm as en -Erzengel un mit GOtt Sin Basun dal kamen vun den Himmel, un de Doden in -Christus ward upstahn toeerst. - -17. Denn wi, de wi levt un öwerblievt, ward togliek mit desülvigen -henrückt warrn in de Wolken, in de Luft, den HErrn in de Möt, un ward so -bi den HErrn wesen för alle Tieden. _Offenb. 11, 12. Joh. 12, 26. 17, 24._ - -18. So tröst ju nu mit düsse Wör’, de Een den Annern. - - -Dat 5. Kapitel. - -1. Vun de Tied awer un de Stunn, leeve Bröder, bruk ik ju nich to -schrieven. _Matth. 24, 3. 36._ - -2. Denn ji weet sülvst gewis, dat den HErrn Sin Dag kamen ward as en Deef -in de Nacht. _Matth. 24, 42-44. Luk. 12, 39. 2. Pet. 3, 10. Offenb. 3, 3. -16, 15._ - -3. Denn wenn se seggen ward: Nu is Freden, nu hett dat keen Gefahr, so -ward dat Verdarven se gau drapen, as de Wehdag en swanger Fru, un se ward -nich flüchten könn. _Jer. 6, 14. 8, 11._ - -4. Ji awer, leeve Bröder, west nich in de Düsternis, dat ju de Dag as en -Deef to fat krigt. _Eph. 5, 8._ - -5. Ji sünd alltosam Kinner vun dat Licht un Kinner vun den Dag, wi sünd -nich vun de Nacht, noch vun de Düsternis. _Luk. 16, 8. Röm. 13, 12._ - -6. So lat uns nu nich slapen as de Annern, sonnern lat uns waken un -nüchtern wesen. - -7. Denn de slapen doht, de slapt bi Nacht un de bedrunken sünd, de sünd -des Nachts dun. - -8. Wi awer, de wi vun den Dag sünd, schüllt nüchtern wesen, andahn -mit den Panzer vun Glov un Leev, un mit den Helm vun de Hoffnung up -Seligkeit. _Röm. 13, 12. Jes. 59, 17. Eph. 6, 14. 17._ - -9. Denn GOtt hett uns nich sett to Torn, sonnern de Seligkeit to besitten -dörch unsen HErrn JEsus Christus, _Röm. 9, 23._ - -10. De för uns storven is, up dat wi, ob wi wakt oder slapt, togliek mit -Em leven schüllt. _Röm. 14, 8. 9. 2. Cor. 5, 15._ - -11. Darum vermahnt ju unner eenanner un bu’t de Een den Annern, as ji ja -ok doht. _Kap. 4, 18. Ebr. 10, 24. 25._ - -12. Wi bedt ju awer, leeve Bröder, dat ji erkennen doht, de an ju arbeit -un ju in den HErrn vörstahn un ju vermahnen doht. _1. Cor. 16, 18._ - -13. Hebbt se desto leever wegen ehr Wark un west fredsam mit se. - -14. Wi vermahnt ju awer, leeve Bröder, vermahnt de Unarigen, tröst de -Kleenmödigen, drägt de Swachen, west geduldig gegen Jedereen. _2. Thess. -3, 15._ - -15. Seht to, dat Nüms Bös mit Bös vergelln deiht, sonnern jagt ümmer dat -Gude na, beides mank ju un gegen Jedereen. _Spr. 20, 22. Röm. 12, 17. 1. -Pet. 3, 9._ - -16. West ümmer vergnögt. _Luk. 10, 20._ - -17. Bedt ahn Uphörn. _Luk. 18, 1. Röm. 12, 12. Kol. 4, 2._ - -18. West dankbar in alle Ding’, denn dat is GOtt Sin Will in Christus -JEsus an ju. _Eph. 5, 20. Kol. 2, 7. 3, 15._ - -19. Den GEist dämpt nich. - -20. De Prophezeiung veracht nich. _1. Cor. 14, 1._ - -21. Versökt awer Allns un dat Gude beholt. _Röm. 2, 18._ - -22. Meedt allen bösen Schien. - -23. He Sülvst, de GOtt, vun den all Freud kummt, mak ju hillig dörch un -dörch, ju Geist vullkamen, togliek mit Seel un Lief mutt beholn warrn -unsträflich, bet unse HErr JEsus Christus kummt. _Röm. 15, 33._ - -24. Tru is de, de ju beropen deiht, de ward dat ok dohn. _1. Cor. 1, 9. -10, 13. 2. Thess. 3, 3. 2. Tim. 3, 13. 1. Joh. 1, 9._ - -25. Leeve Bröder, bedt för uns. _Kol. 4, 3._ - -26. Gröt’ alle Bröder mit den hilligen Kuß. _Röm. 16, 16._ - -27. Ik beswör ju bi den HErrn, dat ji alle hilligen Bröder düssen Breef -lesen lat. - -28. Unsen HErrn JEsus Christus Sin Gnad wes’ mit ju! Amen. _Röm. 16, 20. -24. Phil. 4, 23._ - - An de Thessalonicher de eerste, schreven vun Athen. - - - - -De anner Epistel St. Pauli an de Thessalonicher. - - -Dat 1. Kapitel. - -1. Paulus un Silvanus un Timotheus an de Gemeen in Thessalonich, in GOtt, -unsen Vader un den HErrn JEsus Christus. - -2. Gnade wes’ mit ju un Freden vun GOtt unsen Vader un den HErrn JEsus -Christus. _1. Cor. 1, 3. Kol. 1, 2._ - -3. Wi ward GOtt danken alltied för ju, leeve Bröder, as dat billig is. -Denn ju Glov waßt stark, un de Leev vun Jedereen mank ju All nimmt to -gegen eenanner; - -4. Also, dat wi mit ju grot doht mank GOttes Gemeenen, vun ju Geduld un -Glov in all ju Verfolgung un Bedröfnis, de ji utstaht; _2. Cor. 7, 14._ - -5. Wat bewiesen deiht, dat GOtt recht richten ward, un ji würdig ward to -GOtt’s Riek, um wat ji ok all düt uttostahn hebbt; _Phil. 1, 28. Luk. 21, -36._ - -6. Wiel dat recht is bi GOtt, to vergelln Bedröfnis an de, de ju -Bedröfnis makt. - -7. Ju awer, de ji Bedröfnis utstaht, Ruh mit uns, wenn de HErr JEsus -apenbart ward vun den Himmel, togliek mit de Engel vun Sin Kraft, _1. -Thess. 4, 16. 1. Pet. 4, 13. Matth. 25, 31._ - -8. Un mit Füerflammen, wenn He Sin Rache övt an de, de GOtt nich erkennt -un öwer de, de nich gehorsam sünd dat Evangelium vun unsen HErrn JEsus -Christus; _Röm. 2, 8._ - -9. De Pien utstahn ward, dat ewige Verdarven vun den HErrn Sin Angesicht -un vun Sin herrliche Macht; _Jes. 2, 10. 19._ - -10. Wenn He kamen ward, dat He herrlich erschient mit Sine Hilligen un -wunderbar mit all Glövigen. Denn unse Tügnis an ju vun düssen Dag hebbt -ji glovt. _Kol. 3, 4._ - -11. Un darum bedt wi ok to all Tied för ju, dat unse GOtt ju würdig maken -deiht för ju Berop un dat He vollenden deiht all dat, wat Sin Gnad ju -todacht hett un dat Wark vun de Glov in de Kraft, _1. Thess. 1, 2._ - -12. Up dat an ju grot makt ward unsen HErrn JEsus Christus Sin Nam, un ji -an Em, na unsen GOtt un den HErrn JEsus Christus Sin Gnad. - - -Dat 2. Kapitel. - -1. Awer wegen unsen HErrn JEsus Christus Sin Tokamen un unse Versammlung -to Em hen, bedt wi ju, leeve Bröder, - -2. Dat ji ju nich afbringen lat vun ju Sinn, noch bang maken lat, weder -dörch Geist, noch dörch Wort, noch dörch Breef, as wenn wi de schickt -harrn, dat Christus Sin Dag neeg bi is. - -3. Lat ju vun Keen verföhrn in keenerlei Wies’, denn He kummt nich, -eerst mutt de Affall kamen un apenbart warrn de Minsch vun de Sünd un dat -Verdarven sin Kind; _Eph. 5, 6._ - -4. De sik weddersetten un öwerheven deiht öwer Allns, wat GOtt oder -GOttsdeenst heet, so dat he sik in GOtt Sin Tempel sett, as en GOtt un -vörgift, dat he GOtt is. _Dan. 11, 36._ - -5. Denkt ji nich daran, dat ik ju dat seggt hef, as ik noch bi ju weer? - -6. Awer nu weet ji, wat em torügg hollt, darmit, dat he to sin Tied -apenbar ward. - -7. Denn de Bosheit rögt sik all heemlich, blot de, de dat nu noch upholn -deiht, mutt eerst weg dahn warrn. _Apost. 20, 29._ - -8. Un denn ward de Boshaftige apenbart warrn, den de HErr tonicht maken -ward mit den GEist vun Sin Mund un ward en End mit em maken dörch Sin -tokünftige Erschienung. _Jes. 11, 4. Offenb. 19, 15. 20._ - -9. Den Sin Tokamen geschüht na den Satan sin Wirken, mit allerhand -lögenhaft Kräfte, un Teken un Wunner, _Matth. 24, 24._ - -10. Un mit allerhand Verföhrung to Ungerechtigkeit mank de, de verlarn -ward, darum dat se de Leev to de Wahrheit nich annahmen hebbt, dat se -selig ward. _2. Cor. 2, 15. Kap. 4, 3._ - -11. Darum ward GOtt se kräftigen Irrdom schicken, dat se glovt an Lögen; -_Röm. 1, 24._ - -12. Up dat richt ward Alle, de an de Wahrheit nich glovt, sonnern Lust -hebbt an de Ungerechtigkeit. _Ezech. 20, 24. 25. Röm. 1, 32._ - -13. Wi awer möt GOtt danken alle Tied wegen ju Bröder, de de HErr -leef hett, dat GOtt ju utwählt hett to Seligkeit vun Anfang an, in de -Hilligung dörch den GEist un de Glov an de Wahrheit, _Kap. 1, 3. 4. Eph. -1, 4._ - -14. Woto He ju beropen hett dörch unse Evangelium to uns HErrn JEsus -Christus Sin prächdig Egendom. - -15. So staht nu fast, leeve Bröder un holt an de Öwerleverungen, de ju -lehrt sünd, dat wes’ dörch unse Wort, oder unse Breef. _Kap. 3, 6._ - -16. He awer, uns’ HErr JEsus, un GOtt, uns’ Vader, de uns leef hatt hett -un dörch Gnad en ewigen Trost un en gude Hoffnung geven hett, - -17. De vermahn ju Harten, un stärk ju in allerhand Lehr un gude Warke! -_1. Thess. 3, 13._ - - -Dat 3. Kapitel. - -1. Öwrigens, leeve Bröder, bedt för uns, dat den HErrn Sin Wort lopen un -herrlich ward, so as ok bi ju! _Kol. 4, 3._ - -2. Un dat wi erlöst ward vun de bösen un slechten Minschen. Denn de Glov -is nich Jedereen geven. - -3. Awer de HErr is tru, de ward ju stark maken un bewahrn vör dat Böse. -_1. Cor. 1, 9. 10, 13._ - -4. Wi verlat uns awer up ju in den HErrn, dat ji doht un dohn ward, wat -wi ju gebedt. _2. Cor. 7, 16. Gal. 5, 10._ - -5. De HErr awer richt ju Harten na GOtt Sin Leev un Christus Sin Geduld -hen. - -6. Wi gebedt ju awer, leeve Bröder, in unsen HErrn JEsus Christus Sin -Nam, dat ji ju afkehrt vun jeden Broder, de dar unschicklich wandeln -deiht un nich na de Öwerleverung, de he vun uns kregen hett. _Matth. 18, -17. Röm. 16, 17._ - -7. Deen wi weet, woans ji uns nafolgen schüllt. Denn wi sünd nich -unschicklich mank ju west; _1. Cor. 4, 16. 1. Thess. 1, 6._ - -8. Hebbt ok nich umsunst dat Brod vun Nüms nahm, sonnern mit Arbeit un -Möh hebbt wi Dag un Nacht schafft, dat wi nich irgend Een mank ju to Last -falln dä’n. _1. Cor. 4, 12._ - -9. Darum nich, dat wi darto keen Macht harrn, sonnern wiel wi uns ju to -en Vörbild geven, uns natofolgen. _Matth. 10, 10. 1. Cor. 4, 16._ - -10. Un as wi bi ju weern, geboden wi ju, dat, wenn Jemand nich arbeiden -will, he ok nich eten schall. _1. Mos. 3, 19._ - -11. Denn wi hört, dat wek’ mank ju unschicklich wandelt un nich arbeidt, -sonnern de Tied mit unnütze Saken tobringt. - -12. Düsse awer gebedt wi un vermahnt se, dörch unsen HErrn JEsus -Christus, dat se mit stillen Wesen arbeiden un ehr egen Brod eten doht. -_1. Thess. 4, 11._ - -13. Ji awer, leeve Bröder, lat ju nich verdreten, Gudes to dohn. _Gal. 6, -9._ - -14. Wenn awer Jemand nich gehorsam is unse Wort, dat düsse Breef -enthollt, den makt bekannt un hebbt Nicks mit em to schaffen, up dat he -sik schämen deiht. _v. 6. Matth. 18, 17. 1. Cor. 5, 9. 11._ - -15. Doch behandelt em nich as en Fiend, sonnern vermahnt em as en Broder. -_Matth. 18, 15._ - -16. He awer, de HErr vun Fred, gev ju Fred allerwärts un up allerhand -Wies’. De HErr wes’ mit ju All! _Röm. 15, 33. 16, 20._ - -17. Ik gröt mit min Paulus-Hand. Dat is dat Teken in alle Breev; so -schriev ik! _1. Cor. 16, 21._ - -18. Unsen HErrn JEsus Christus Sin Gnad wes’ mit ju All! Amen. _2. Tim. -4, 22._ - - De Breef is schreven vun Athen. - - - - -De eerste Epistel St. Pauli an Timotheus. - - -Dat 1. Kapitel. - -1. Paulus, een vun JEsus Sin Apostel, na GOtt unsen HEiland un den HErrn -JEsus Christus, de unse Hoffnung is, Sin Befehl. _Apost. 9, 15. Röm. 1, -1. Kol. 1, 27._ - -2. An Timotheus, min rechtschaffen Söhn in de Glov, Gnade, -Barmhartigkeit, Fred vun GOtt, unsen Vader un unsen HErrn JEsus Christus! -_Tit. 1, 4._ - -3. Wenn ik di vermahnt hef, dat du in Ephesus blieven schust, as ik na -Macedonien trock un gewisse Lüd befehln schust, keen anner Lehr to lehrn, - -4. Un nich to passen up de Fabeln un de Geslechts-Register, de keen End -hebbt un Fragen upbringen doht, mehr as Beterung to GOtt in de Glov noth -is. _Kap. 4, 7._ - -5. Denn dat Gebot sin Hauptzweck is Leev vun reinen Harten un vun guden -Geweten un Glov ahn Falsch. _Pred. 12, 13. Röm. 12, 9. 10. 13, 10._ - -6. Woran wek’ dat hebbt fehln laten un hebbt sik umkehrt to unnütze -Snackerie, _Kap. 6, 4. 20._ - -7. Wöllt Meisters vun de Schrift wesen un verstaht nich, wat se seggt un -wat se fastsetten doht. _Joh. 3, 10. 1. Tim. 6, 4._ - -8. Wi weet awer, dat dat Gesetz gut is, wenn man dat recht bruken deiht, -_Röm. 7, 12._ - -9. Un weet, dat för den Gerechten keen Gesetz geven is, sonnern för de -Ungerechten un Ungehorsamen, de Gottlosen un Sünders, de Unhilligen un -Ungeistlichen, de Vadermörders un Modermörders, de Mörders, - -10. De Horers, un de, weke mit Jungs Schann drievt, de Minschen stehlen -doht, de Lögners, de Meeneedigen, un all wat sunst noch gegen de gesunde -Lehr is; _2. Mos. 21, 16._ - -11. Na den hilligen GOtt Sin herrliche Evangelium, dat mi anvertrut is. -_Kap. 6, 15._ - -12. Un ik dank unsen HErrn JEsus Christus, de mi stark makt un mi för tru -holn hett un in dat Amt sett hett; _Apost. 9, 15._ - -13. De ik vördem en Lästerer un en Verfolger un en Schimpbroder weer; -awer mi is Barmhartigkeit wedderfahrn, denn ik hef dat dummer Wies’ dahn, -in Unglov. - -14. Unsen HErrn Sin Gnad is awer desto rieker west, togliek mit de Glov -un de Leev, de in Christus JEsus is. - -15. Denn dat is toverlässig un en kostbar Wort, dat Christus JEsus in de -Welt kamen is, de Sünder selig to maken, mank wek’ ik de grötste bün. -_Matth. 18, 11._ - -16. Awer darum is mi Barmhartigkeit wedderfahrn, up dat an mi besonders -JEsus Christus wiesen dä all sin Geduld, to en Exempel för de, de an Em -gloven un dat ewige Leven arven schüllt. - -17. Awer GOtt, den ewigen König, den Unvergänglichen, den Unsichtbaren, -un alleen Wiesen, wes’ Ehr un Pries in Ewigkeit! Amen. - -18. Min Söhn Timotheus, ik empfehl di düt Gebot, dat na de -Prophezeiungen, de öwer di makt sünd, du darna düssen guden Kampf kämpfen -deihst, _Kap. 6, 12. Jud. v. 3._ - -19. Un den Glov un en gud Geweten hest, wat wek’ vun sik stött un an den -Glov Schipbruch leden hebbt; _Kap. 3, 9._ - -20. Mank wek’ Hymenäus un Alexander sünd, de ik den Satan öwergeven hef, -dat se tüchtigt ward un nich mehr lästert. _2. Tim. 2, 17. 1. Cor. 5, 5._ - - -Dat 2. Kapitel. - -1. So vermahn ik nu, dat man vör all Ding doh Bitt, Gebet, Vörbitt un -Dankseggung vör alle Minschen, _Phil. 4, 6._ - -2. För de Königs un alle Obrigkeit, up dat wi en ruhig, stille Leven -föhrn künnt in alle Gottsfurcht un Ehrbarkeit. - -3. Denn dat is gut, darto ok angenehm vör GOtt, unsen HEiland, _Kap. 4, -10._ - -4. Weke will, dat alle Minschen hulpen ward, un se to de Erkenntnis vun -de Wahrheit kamt. _Ezech. 18, 23. 2. Pet. 3, 9._ - -5. Denn dat gift Een GOtt un Een Middelsmann twischen GOtt un de -Minschen, ik meen de Minsch JEsus Christus, _Jes. 45, 21. 22. Joh. 17, 3. -Ebr. 12, 24._ - -6. De Sik Sülvst geven hett to en Erlösung för Alle, up dat düt to sin -Tied predigt war. _Gal. 1, 4. Kap. 2, 20. Tit. 2, 14._ - -7. Darto ik sett bün as Prediger un Apostel (ik segg de Wahrheit in -Christus un leeg nich,) en Lehrer vun de Heiden in den Glov un in -Wahrheit. _Apost. 9, 15. 13, 2. 22, 14. 2. Tim. 1, 11._ - -8. So will ik nu, dat de Mannslüd beden an jeden Ort un hillige Hann hoch -holn schüllt ahn Torn un Twiefel. - -9. So ok de Fruens, dat se in anständige Kleeder mit Scham un Tucht sik -schmückt, nich mit Haarflechten, oder Parlen, oder Gold, oder kostbare -Kleederstaat; _Jes. 3, 16. 1. Pet. 3, 3._ - -10. Sonnern so as sik dat för Fruens schicken deiht, de Gottseligkeit in -gude Warke bewiest. _Kap. 5, 10._ - -11. En Fru schall in de Still lehrn mit alle Unnerdänigkeit. _Eph. 5, 22._ - -12. En Fru awer verlöv ik dat nich, dat se lehrn deiht, ok nich, dat se -den Mann sin Herr is, sonnern se schall still wesen. _1. Cor. 14, 34. 1. -Mos. 3, 16._ - -13. Denn Adam is eerst makt, naher Eva. - -14. Un Adam war nich verföhrt, de Fru awer war verföhrt un hett de -Öwertredung upbrocht. _1. Mos. 3, 6. Sir. 25, 32._ - -15. Se ward awer selig warrn dörch Kinnertügen, wenn se in den Glov, un -in de Leev, un in de Hilligung, togliek mit de Tucht blieven deiht. - - -Dat 3. Kapitel. - -1. Dat is wol gewis un wahr, wenn Jemand na en Bischofsamt trachten -deiht, de söcht en kostbar Wark. _Apost. 20, 28._ - -2. En Bischof schall awer unsträflich wesen, Een Fru ehr Mann, nüchtern, -mäßig, gastfrie, düchtig to lehrn; _3. Mos. 21, 17. Tit. 1, 6. 7._ - -3. Nich en Wiensüper, nich puchen, nich unehrlich Handwark drieven, -sonnern gelind, nich striedsüchtig, nich giezig; _3. Mos. 10, 8. Tit. 1, -7._ - -4. De sin egen Hus wol besorgen deiht, de gehorsame Kinner hett mit all -Ehrbarkeit; _1. Sam. 2, 12._ - -5. (Wenn awer Jemand sin egen Hus nich to besorgen weet, wa ward he GOtt -Sin Gemeen vörstahn könn?) - -6. Nich Een, de sik vör Korten bekehrt hett, up dat he nich stolt is un -sik wichtig maken deiht, un in den Düvel sin Gericht falln deiht. _v. 11. -Sir. 23, 1._ - -7. He mutt awer ok en gut Tügnis hebben vun de, de buten sünd, up dat he -nich in den Düvel sin Lästerung un Strick falln deiht. _Kap. 5, 10. 1. -Cor. 5, 12. 13._ - -8. Gliekerwies schüllt ok de Diakonen ehrbar wesen, nich duppeltungig, -keen Wiensüpers, keen unehrlich Handwark drieven; - -9. De dat Geheemnis vun de Glov in rein Geweten hebbt. - -10. Un desülvigen schüllt eerst up Prov anstellt warrn un denn mag se de -Deenst geven warrn, wenn Nicks an se uttosetten is. - -11. Gliekerwies schüllt ok ehr Fruens ehrbar wesen, keen Klatschsösters, -nüchtern, tru in all Ding’. _Tit. 2, 3._ - -12. Een Diakon schall nich mehr as een Fru hebben un sin Kinner uptrecken -un sin egen Hus gut regeern. - -13. Wokeen awer gut deent hett, de erwarvt sik sülvst en guden Upgang un -grote Freudigkeit in de Glov an JEsus Christus. _Matth. 25, 21. Joh. 3, -21._ - -14. All düt schriev ik di un höp, bald to di hen to kamen; - -15. Schull dat awer noch sik wat hentrecken, dat du weten deihst, woans -du wandeln schast in GOtt Sin Hus, weke is den lebendigen GOtt Sin -Gemeen, en Pieler un Grundvest vun de Wahrheit. _2. Tim. 2, 20._ - -16. Un unwedderspreklich grot is dat Geheemnis vun de Gottseligkeit: GOtt -is apenbart in dat Fleesch, rechtfardigt in den GEist, de Engeln kund -warn, de Heiden predigt, vun de Welt glovt, upnahmen in de Herrlichkeit. -_Joh. 1, 14. Mark. 16, 19._ - - -Dat 4. Kapitel. - -1. De GEist awer seggt dütlich, dat in de letzte Tieden, weke vun de Glov -affalln un de verföhrerischen Geister un de Düvel ehr Lehren anhangen -warrn; _Dan. 7, 25. 2. Tim. 3, 1. 2. Pet. 3, 3. Jud. v. 18. 1. Joh. 2, -18._ - -2. Dörch de, weke in Schienhilligkeit mit Lögen umgaht un brandmarkt sünd -in ehr Geweten. - -3. Un verbedt, to frien, un de Spies nich to eten, de GOtt schapen hett, -dat de Glövigen un de de Wahrheit erkennt, se mit Dankseggung nehmt. _1. -Mos. 9, 3. 1. Cor. 10, 30. 31._ - -4. Denn Allns, wat GOtt makt hett is gut un Nicks verwerflich, wenn dat -mit Dankseggung annahmen ward. _1. Mos. 1, 31. Apost. 10, 15._ - -5. Denn dat ward hilligt dörch GOttes Wort un dat Gebet. - -6. Wenn du all düt de Bröder vörhöllst, so warrst du en gude Deener vun -JEsus Christus wesen, uptrocken in de Wör’ vun de Glov un vun de gude -Lehr, wobi du ja ok ümmer wesen büst. _2. Tim. 1, 5._ - -7. Du schast Nicks to dohn hebben mit de ungeistlichen un awerglövischen -Fabeln. Öv di awer in de Gottseligkeit, _Kap. 1, 4. 6, 20. 2. Tim. 2, 16. -23. Tit. 1, 14. 3, 9._ - -8. Denn den Lief sin Övung is to wenig nütz, awer de Gottseligkeit is to -all Ding nütz un hett de Tosag’ vun düt un dat tokünftige Leven. _Kap. 6, -6._ - -9. Dat is ganz gewißlich wahr un en tovertrut Wort. _Kap. 1, 15._ - -10. Denn darför arbeit wi ok un ward darum schimpt, wiel wi up den -lebendigen GOtt höpt, de alle Minschen ehr HEiland is, besonners awer de -Glövigen ehr. _Tit. 2, 10. 11. Eph. 5, 23._ - -11. All düt schast du befehln un lehrn. - -12. Nüms schall din Jugend verachten, du schast awer en Vörbild in Wort, -Wandel, Leev, GEist, Glov un Keuschheit vör de Glövigen wesen. _Tit. 2, -15._ - -13. Hol an mit dat Lesen, Vermahnen, Lehrn, bet dat ik kam. _Joh. 5, 39._ - -14. Lat nich ut Acht de Gav, de di geven is na de Prophezeiung dörch de -Öllsten ehr Handupleggen. _Kap. 5, 22. Apost. 6, 6. 8, 17._ - -15. All düt schast du dohn un di dat hengeven, up dat Jedereen sehn kann, -wa du in alle Ding’ tonehmen deihst. - -16. Du schast up di sülvst Acht hebben un up de Lehr, bliev fast in düsse -Stück. Denn wenn du dat deihst, warst du di sülvst un de di hört, selig -maken. _Röm. 11, 14._ - - -Dat 5. Kapitel. - -1. Du schast keen olen Mann utschelln, sonnern em vermahnen as en Vader; -de junge Lüd as Bröder. _3. Mos. 19, 32._ - -2. De olen Fruens as Moders, de jungen as Swestern, mit alle Keuschheit. -_Joh. 19, 27._ - -3. Du schast de Wittfruens, de rechte Wittfruens sünd, in Ehren holn. - -4. Hett awer en Wittfru Kinner oder Kinners Kinner, so schall se de -Kinner un ehr Kinner eerst lehrn, ehr egen Hüs’ göttlich to regeren un -de Öllern Gliekes to vergelln, denn dat is woldahn un angenehm vör GOtt. -_Sir. 3, 13. 14._ - -5. Dat is awer en rechte Wittfru, de eensam is, de ehr Hoffnung up GOtt -stellt un Dag un Nacht in Gebet un Flehn blift. _Luk. 2, 37. 18, 1._ - -6. Weke awer in Wollust leven deiht, de is lebendig dod. _Röm. 8, 13._ - -7. Erinner se hieran, so dat an se Nicks uttosetten is. - -8. Wenn awer Jemand för de Sienigen, besonners sin egen neegsten -Verwandten nich sorgen deiht, de is vun de Glov affulln un is slechter as -en Heid. _Gal. 6, 10. 2. Tim. 3, 5._ - -9. Lat blot een Wittfru wählt warrn, de unner sößtig Jahr olt is un de -een Mann sin Fru west is, - -10. Un de en Tügnis vun gude Warke hett, wenn se Kinner uptrocken hett, -wenn se gastfrie wesen is, wenn se de Hilligen ehr Föt wuschen hett, wenn -se de Bedrövten hulpen hett un wenn se ümmer gude Warke dahn hett. _Ebr. -13, 2._ - -11. Mit de jungen Wittfruens awer schast du Nicks to dohn hebben, denn -wenn se üppig warn sünd gegen Christus, so wüllt se frien. - -12. Un hebbt ehr Ordeel, wiel se vun de eerste True afweken sünd. - -13. Darbi sünd se ful un lopt in de Hüs’ umher, se sünd awer nich blot -ful, sonnern ok klatschig un näs’wies un red, wat nich wesen schall. -_Spr. 7, 11._ - -14. So will ik nu, dat de jungen Wittfruens friet, Kinner gebärt, -husholt, den Weddersaker keen Orsak gevt, to schelln. _1. Cor. 7, 9._ - -15. Denn Weken hebbt sik all umdreiht na den Satan hen. - -16. Wenn awer en glövig Mann oder en glövige Fru Wittwen hett, de schall -för desülvigen sorgen, un se nich de Gemeen to Last falln laten, up dat -de, de rechte Wittfruens sünd, nog hebbt. - -17. De Öllsten, de ehr Amt gut vörstaht, de schüllt doppelt ehrt warrn, -besonners de in dat Wort un in de Lehr arbeiden doht. _Röm. 12, 8. 15, -27._ - -18. Denn de Schrift sprickt: Du schast den Ossen, de döschen deiht, nich -dat Mul tobinnen, un: en Arbeider is sin Lohn werth. _5. Mos. 25, 4. 1. -Cor. 9, 9. Luk. 10, 7._ - -19. Nimm keen Klag an gegen en Öllsten, wenn nich twee oder dree Tügen -sünd. _Joh. 8, 17._ - -20. De nu sündigen doht, de straf vör All, up dat ok de Annern bang ward. -_Eph. 5, 12. 13._ - -21. Ik betüg vör GOtt un den HErrn JEsus Christus, un de uterwählten -Engels, dat du all düt holn schast ahn Vörordeel un dat du Nicks deihst -na Gunst. - -22. Du schast Nüms gliek de Hand upleggen, ok an fremde Sünd keen Deel -hebben. Hol di sülvst keusch! _Apost. 6, 6._ - -23. Drink nich ümmer Water, sonnern bruk en beten Wien wegen din Mag, -wiel du so oft krank büst. _Ps. 104, 15._ - -24. Enige Minschen ehr Sünd sünd apenbar, dat man se gliek richten kann, -weke ehr awer ward naher apenbar. - -25. Gliekerwies sünd ok Enige ehr gude Warke gliek apenbar, un de Annern -ehr blivt ok nich verborgen. _Gal. 5, 22._ - - -Dat 6. Kapitel. - -1. De Knechte, de lieveegen sünd, schüllt ehr Herrn in all Ehren holn, up -dat nich GOtt Sin Nam un Lehr verlästert ward. _Eph. 6, 5._ - -2. De, weke awer glövige Herren hebbt, de schüllt se nich verachten, wiel -se Bröder sünd; sonnern schüllt noch veel mehr up ehr Deenst passen, -wiel se glövig un se leef sünd un an de Woldaht Andeel hebbt. All düt -schast du lehrn un vermahnen. _Kap. 4, 11. Tit. 3, 8._ - -3. Wenn Jemand anners lehrt un nich bi unsen HErrn Christus Sin gesunde -Wör’ un bi de Lehr vun de Gottseligkeit blieven deiht, _Gal. 1, 6-9. 2. -Tim. 1, 13._ - -4. Bi den süht dat düster ut un he weet Nicks, sonnern he is krank vun -Fragerie un Wortstriederie, ut weke Nied, Striet, Schimpen, böse Verdacht -kamen deiht. - -5. Partiehader vun son Minschen, de ehr Sinn nich mehr hebbt un vun de -Wahrheit af sünd, de meenen doht, Gottseligkeit wes’ en Gewarv. Vun son -hol di wiet af! - -6. De hett awer veel Gewinn, de gottselig un tofreden is. _Kap. 4, 8. -Spr. 15, 16. Phil. 4, 11-12._ - -7. Denn wi hebbt Nicks in de Welt brocht, darum is dat apenbar, wi ward -ok Nicks rut nehmen. _Pred. 5, 14._ - -8. Hebbt wi awer Nahrung un Kleeder, so lat uns tofreden wesen. _1. Mos. -28, 20. Spr. 30, 8._ - -9. Denn de riek warrn wüllt, de fallt in Versökung un Strick un veele -dörichte un schädliche Lüste, de de Minschen in’t Verdarven un Verdammnis -stöten doht. _Spr. 23, 4. 28, 22. Sir. 27, 1._ - -10. Denn de Giez is de Wottel vun all Övel; Enige sünd vun düsse Lust -dreven, un vun de Glov gahn un makten sik sülvst veel Pien. _2. Mos. 23, -8._ - -11. Awer du Minsch vun GOtt, mak, dat du vun so wat weg kummst! Strev -awer ivrig na de Gerechtigkeit, de Gottseligkeit, de Glov, de Leev, de -Geduld, un de Sachtmoth; _2. Tim. 2, 22._ - -12. Kämpft den guden Kampf för de Glov, griep awer na dat ewige Leven, -woto du ok beropen büst un en gude Bekenntnis vör veele Tügen afleggt -hest. _1. Cor. 9, 25. 26._ - -13. Ik gebedt di vör GOtt, de all Ding lebendig maken deiht, un vör -Christus JEsus, de vör Pontius Pilatus en gude Bekenntnis afleggt hett, -_5. Mos. 32, 39. Joh. 18, 36. 19, 11._ - -14. Dat du düt Gebot rein holst, un so dat Nüms wat daran uttosetten -hett, bet up unsen HErrn JEsus Christus Sin Erschienung. - -15. Weke sehn laten ward to sin Tied de Selige un alleen Gewaltige, de -Herr vun alle Herren. _Offenb. 17, 14. 19, 16. 5. Mos. 10, 17._ - -16. De alleen Unstarvlichkeit hett, de in en Licht wahnen deiht, wo Nüms -henkamen kann, den keen Minsch sehn hett noch sehn kann, den wes’ Ehr un -ewig Riek! Amen. - -17. De Rieken vun düsse Welt schast du gebeden, dat se nich stolt sünd, -ok nich höpt up den ungewissen Riekdom, sonnern up den lebendigen GOtt, -de uns rieklich allerhand to geneeten gift. _Ps. 62, 11._ - -18. Dat se Gudes doht, riek ward an gude Warke, geern geven un helpen -doht, _5. Mos. 15, 7. 10._ - -19. Schätz sammelt to en guden Grund för se sülvst, up dat Tokünftige, -dat se dat ewige Leven erlangt. - -20. O, Timotheus! bewahr, wat di anvertrut is, un hol di wiet af vun dat -ungeistliche, lose Klatsch un vun de Striederien vun de, de sik so nennt -ahn dat to wesen, _2. Tim. 1, 14. 1. Tim. 4, 7._ - -21. To weke sik weke holn doht un sünd vun de Glov afgahn. De Gnad wes’ -mit di! Amen. _Kap. 1, 6. 2. Tim. 2, 18._ - - Schreven vun Laodicea, de en Hauptstadt vun dat Land Phrygia - Pacatiana is. - - - - -De anner Epistel St. Pauli an Timotheus. - - -Dat 1. Kapitel. - -1. Paulus, een vun JEsus Christus Sin Apostel, dörch GOtt Sin Willn, na -de Tosag’ vun dat Leven in Christus JEsus, _Kap. 2, 10. Joh. 1, 4. 1. -Joh. 5, 11-13._ - -2. An min leeven Söhn Timotheus, Gnad, Barmhartigkeit, Fred vun GOtt, den -Vader, un Christus JEsus, unsen HErrn. _1. Cor. 7, 25. 1. Tim. 1, 2. Tit. -1, 4._ - -3. Ik dank GOtt, den ik deen vun min Öllern her mit rein Geweten, dat ik -ahn Uphörn an di denk in min Gebet Dag un Nacht. _Apost. 23, 1. 24, 16. -Röm. 1, 8. 9._ - -4. Mi verlangt darna, di to sehn, wenn ik an din Thranen denk, up dat ik -vull vun Freud ward. - -5. Un erinner mi an de ungehüchelte Glov in di, de vörher in din -Grotmoder Lois un din Moder Eunike wahnen dä, bün awer gewiß, ok in di. -_Apost. 1, 10._ - -6. Wegen weke Sak ik di erinnern will, dat du upwecken deihst de Gav vun -GOtt, de in di is, dörch dat Upleggen vun min Hann. _1. Thess. 5, 19. 1. -Tim. 4, 14._ - -7. Denn GOtt hett uns nich den Geist vun de Furcht geven, sonnern den -Geist vun de Kraft un de Tucht. _Röm. 8, 15._ - -8. Darum scham di nich öwer dat Tügnis vun unsen HErrn, noch öwer mi, de -ik Sin Gefangene bün, sonnern stah ok wat ut um dat Evangelium willn, as -ik, na GOtt Sin Kraft, - -9. De uns selig makt hett un beropen mit en hilligen Rop, nich na unse -Warke, sonnern na sin Vörsatz un Gnad, de uns geven is in Christus JEsus -vör de Welt ehr Tied, _Tit. 3, 5._ - -10. Nu awer apenbart dörch unsen HEiland JEsus Christus Sin Erschienung, -de den Dod de Macht nahmen un dat Leven un en unvergänglich Wesen an dat -Licht brocht hett dörch dat Evangelium, _Röm. 16, 25. Jes. 25, 8. Hohel. -13, 14. 1. Cor. 15, 55. 57. Ebr. 2, 14._ - -11. Den ik sett bün as en Prediger un Apostel un en Lehrer vun de -Heiden. _1. Tim. 2, 7._ - -12. Wegen weke Sak ik so veel utstahn mutt, awer ik scham mi nich -daröwer, denn ik weet, an wen ik gloven doh un bün gewiß, dat He mi dat, -wat He mi anvertrut hett, mi upheven kann bet up jenen Dag. - -13. Hol an dat Vörbild vun de gesunden Wör’, de du vun mi hört hest, vun -de Glov un vun de Leev in Christus JEsus. _1. Tim. 6, 3. Tit. 2, 1._ - -14. Dat gude Pand, wat di anvertrut is, hol fast dörch den hilligen -GEist, de in uns wahnen deiht. _v. 12. 1. Tim. 6, 20._ - -15. Dat weetst du, dat sik wend hebbt vun mi All, de in Asien sünd, mank -weke is Phigellus un Hermogenes. - -16. De HErr wes’ barmhartig gegen Onesiphorus sin Hus, denn he hett mi -oft erquickt un hett sik för min Keden nich schamt; - -17. Sonnern as he in Rom weer, besöch he mi flietig un funn mi. _Apost. -28, 16._ - -18. De HErr gev em, dat he finnen deiht Barmhartigkeit an jenen Dag. Un -wa veel he mi to Ephesus deent hett, weetst du am besten. - - -Dat 2. Kapitel. - -1. So wes’ nu stark, min Söhn, dörch de Gnad in Christus JEsus. - -2. Un wat du vun mi hört hest dörch veele Tügen, dat anvertru’ true -Minschen, de dar düchtig sünd, Annere ok to lehrn. _1. Tim. 3, 2._ - -3. Hol in’t Lieden ut as en gude Kriegsmann vun JEsus Christus. _Kap. 1, -8. 4, 5._ - -4. Nüms, de in den Krieg geiht, kümmert sik um Nahrungssorgen, up dat he -den gefallt, de em annahmen hett. _1. Cor. 9, 25._ - -5. Un wenn Jemand ok kämpfen deiht, he ward doch nich krönt, wenn he nich -recht kämpfen deiht. - -6. De Ackersmann awer, de den Acker bebut, schall toeerst de Frucht -darvun geneeten. Paß up, wat ik segg! - -7. De HErr awer ward di in alle Ding’ Verstand geven. - -8. Hol in’t Gedächtnis JEsus Christus, de upstahn is vun de Doden, ut -David sin Samen, na min Evangelium. _1. Cor. 15, 4. 20. 2. Sam. 7, 12._ - -9. För dat ik veel lieden mutt bet to Keden, as en Öveldoer, awer GOttes -Wort is darum nich bunnen. _Eph. 3, 1. 13. Phil. 2, 17._ - -10. Darum dreg ik Allns wegen de Uterwählten, up dat se ok de Seligkeit -in Christus JEsus, mit ewige Herrlichkeit kriegen doht. _Phil. 2, 17. -Kol. 1, 24._ - -11. Darup künnt wi uns verlaten: Blievt wi mit dod, so ward wi mit leven; -_Röm. 6, 5. 1. Pet. 4, 13._ - -12. Wenn wi mit utholt, so ward wi mit herrschen; verleugnet wi, so ward -He uns ok verleugnen; _Matth. 10, 33. Luk. 9, 26._ - -13. Glovt wi nich, He blift tru, He kann Sik sülvst nich untru warrn. -_Röm. 3, 3. 4. Mos. 23, 19._ - -14. An dat erinner se un betüg vör den HErrn, dat se nich wegen Wör’ -striet, wat to Nicks nütz is, as de to verkehrn, de tohörn doht. _1. Tim. -6, 4. Tit. 3, 9._ - -15. Beflietige di, di GOtt as en rechtschaffen un unsträflichen Arbeider -to bewiesen, de dat Wort vun de Wahrheit recht utdeelen deiht. _1. Tim. -4, 6. Tit. 2, 7. 8._ - -16. Gev di nich mit ungeistliche lose Klatsch af, denn dat helpt veel to -en ungöttlich Wesen. _1. Tim. 4, 7. Tit. 1, 14. 3, 9._ - -17. Un ehr Wort fritt um sik as de Krev, mank weke is Hymenäus un -Philetus. _1. Tim. 1, 20._ - -18. Weke de Wahrheit verdreiht hebbt un seggen doht, de Uperstahung is -all west, un hebbt wek ehrn Gloven verkehrt. - -19. Awer de faste Grund vun GOtt besteiht un hett düt Siegel: »De HErr -kennt de Sienen,« un: »De schall vun de Ungerechtigkeit aftreden, de -Christus Sin Nam nennen deiht!« - -20. In en grot Hus awer is nich blot golden un sülvern Geschirr, sonnern -ok holten un steenern, un wek to Ehren, wek to Schann. - -21. Wenn nu Jemand sik vun son Lüd rein hollt, de ward en hilligmakt Fatt -wesen to de Ehr, vun den Husherrn brukt, un to all gude Wark bereit. - -22. Flücht di awer vör de Lüste vun de Jugend, strev awer na de -Gerechtigkeit, de Glov, de Leev, den Freden, mit All de den HErrn anropt -vun reinen Harten. _1. Tim. 6, 11._ - -23. Awer hang di nich an dörichte un unnütze Fragen, denn du weetst, dat -se blot Stried tügt. _1. Tim. 4, 7. 6, 4._ - -24. En Knecht vun den HErrn awer schall nich striedsüchtig wesen, sonnern -fründlich gegen Jedereen, düchtig, annern to lehrn, de de Bösen verdregen -kann mit Sachtmoth, _Tit. 1, 7. 9._ - -25. Un straf de sik upsetten doht, to versöken, ob GOtt se nich -dermaleenst Buß geven deiht, de Wahrheit to erkennen, - -26. Un wedder nüchtern warrn ut den Düvel sin Strick, vun den se fungen -sünd, sin Willen to dohn. - - -Dat 3. Kapitel. - -1. Du schast awer weten, dat in de letzte Dag’ grulige Tieden kamen ward. -_1. Tim. 4, 1._ - -2. Denn dar ward Minschen wesen, de vun sik sülvst holt, giezig, -ruhmredig, stolt, Lästerers, ehr Öllern ungehorsam, undankbar, -ungeistlich. _Röm. 1, 29-31._ - -3. Upsetzig, unversöhnlich, Schänder, liederlich, wild, ungefällig, - -4. Verräders, Frevlers, upblast, de de Wollust leever hebbt, as GOtt; -_Phil. 3, 19._ - -5. De sik den Anschien vun en gottselig Wesen gevt, awer de Kraft darvun -leegt se af. Mit son schast du Nicks to dohn hebben. _Matth. 7, 15. Tit. -1, 16. Matth. 18, 17._ - -6. Mank se sünd wek, de sik in de Hüs’ sliekt, de Fruenslüd, de mit Sünd -beladen sünd un allerhand Lüst hebbt, gefangen nehmt, _Matth. 23, 14. -Mark. 12, 40._ - -7. Ümmerlos lehrt un doch nich to de Erkenntnis vun de Wahrheit kamt. _1. -Tim. 2, 4._ - -8. Gliek awer, as Jannes un Jambres Moses wedderstahn dän, so staht ok -düsse gegen de Wahrheit, dat sünd Minschen, de nich recht bi Trost sünd, -undüchdig to den Glov. _2. Mos. 7, 11. 22._ - -9. Awer se ward dat nich lang so drieven, denn ehr Dohrheit ward apenbar -warrn Jedereen, gliek as jener ehr weer. - -10. Du awer hest erfahrn min Lehr, min Wies’, min Meenung, min Glov, min -Langmoth, min Leev, min Geduld, - -11. Min Verfolgung, min Lieden, de ik utstahn hef in Antiochien, in -Ikonien, in Lystra, wat för Verfolgung ik dar uttostahn harr, un ut All -dat hett de HErr mi erlöst. _Apost. 13, 50. 14, 2. 19, 22. Ps. 34, 20._ - -12. Un All, de gottselig leven wöllt mutt Verfolgung utstahn. _Ps. 34, -20. Matth. 16, 24. Apost. 14, 22._ - -13. Mit de bösen un verföhrerischen Minschen awer ward dat je länger je -duller, se verföhrt un ward verföhrt. _1. Tim. 4, 1._ - -14. Du schast awer in dat blieven, wat du lehrt hest un di anvertrut is, -tomal du weten deihst, vun wen du dat lehrt hest. _Kap. 2, 2._ - -15. Un wiel du vun lütt up de hillige Schrift weten deihst, kann -desülvige di klok maken to de Seligkeit, dörch de Glov an Christus JEsus. - -16. Denn all Schrift, vun GOtt ingeven, döcht wat to de Lehr, to de -Straf, to de Beterung, to de Tüchtigung in Gerechtigkeit; _Röm. 15, 4. 2. -Pet. 1, 19._ - -17. Dat en Minsch GOttes vullkamen is, geschickt to alle gude Wark. _1. -Tim. 6, 11. 2. Tim. 2, 21._ - - -Dat 4. Kapitel. - -1. So betüg ik nu vör GOtt un den HErrn JEsus Christus, de dar kamen ward -to richten de Lebendigen un de Doden mit Sin Erschienung un mit Sin Riek. -_Matth. 25, 31. Joh. 5, 27. Apost. 10, 42. 2. Cor. 5, 10. 2. Thess. 1, 7. -8. 2, 8. 1. Pet. 4, 5._ - -2. Predig dat Wort, lat nich na, dat mag to rechte Tied oder to Untied -wesen; straf, drau, vermahn mit all Geduld un Lehr. _Jes. 58, 1. Tit. 1, -9. 11. 2. Tim. 2, 24. 2. Tim. 3, 10. 16._ - -3. Denn dat ward en Tied wesen, wa se de gesunde Lehr nich lieden ward, -sonnern na ehr egen Lüst ward se sik Lehrers upladen, na de ehr Ohren -jöken doht. _1. Tim. 6, 3._ - -4. Un ward de Ohren vun de Wahrheit kehrn un sik na de Fabeln hen wenden. -_1. Tim. 4, 7. 6, 10. Tit. 1, 10. 14._ - -5. Du schast awer allerwärts nüchtern wesen, erdräg dat Öwel un doh dat -Wark vun en evangelischen Prediger, un richt din Amt redlich ut. _Apost. -21, 8._ - -6. Denn ik ward all opfert, un de Tied, dar ik afscheeden warr, is up de -Neeg. _Phil. 1, 23. 2, 17._ - -7. Ik hef en guden Kampf kämpft, ik hef den Lop vullbrocht, ik hef den -Glov fastholn. _1. Cor. 9, 25. 1. Tim. 6, 12. Ebr. 12, 1. Phil. 3, 14._ - -8. Vun nu af an is de Gerechtigkeit ehr Kron för mi henleggt, de mi de -HErr, de gerechte Richter, an jenen Dag geven ward, nich awer mi alleen, -sonnern All, de Sin Erschienung leef hebbt. _Kap. 2, 5. 1. Pet. 5, 4. -Jak. 1, 12. Offenb. 2, 10._ - -9. Süh to, dat du bald na mi her kamen deihst. _v. 21._ - -10. Denn Demas hett mi verlaten un düsse Welt leef gewunnen un is na -Thessalonich trocken, Cresens na Galatien, Titus na Dalmatien. _Kol. 4, -14. 2. Tim. 1, 15._ - -11. Lukas is alleen bi mi. Markus nimm to di hen un bring em mit, denn he -is mi nützlich ton Deenst. _Apost. 15, 37. Kol. 4, 10._ - -12. Tychikus hef ik na Ephesus hen schickt. _Apost. 20, 4. Eph. 6, 21. -Kol. 4, 7._ - -13. Den Mantel, den ik in Troas bi Carpus leet, bring mit, wenn du kamen -deihst, un de Böker, besonners dat Pergament. - -14. Alexander, de Smid, hett mi veel Böses dahn, de HErr ward em na sin -Wark betalen. _1. Tim. 1, 20. 2. Sam. 3, 39. Ps. 28, 4._ - -15. Vör den nimm du di ok in Acht, denn he hett unse Wör’ stark -wedderspraken. - -16. In min eerste Verantwordung hett Nüms mi bistahn, sonnern se leeten -mi All in Stich. Dat schall se awer nich torekent warrn. _Joh. 16, 32. 2. -Tim. 1, 15._ - -17. De HErr awer hett mi bistahn un mi stark makt, up dat dörch mi de -Predigt bestätigt war un alle Heiden dat hörn dän. Un ik bün erlöst ut -den Löwen sin Rachen. _Apost. 23, 11. 27, 23. 12, 11._ - -18. De HErr awer ward mi erlösen vun all Öwel un uthelpen to Sin -himmlische Riek; den wes’ Ehr vun Ewigkeit to Ewigkeit! Amen. _Röm. 9, 5. -16, 27. Gal. 1, 5. 1. Tim. 6, 16._ - -19. Gröt’ Prisca un Aquilas, un Onesiphorus sin Hus. _Apost. 18, 2. Röm. -16, 3. 2. Tim. 1, 16._ - -20. Erastus bleev in Corinth, Trophimus awer leet ik krank in Miletus. -_Apost. 19, 22. 20, 4. 21, 29._ - -21. Süh to, dat du vör den Winter kamen deihst. Eubulus, Pudens, Linus, -Claudia un all de Bröder gröt’ di. - -22. De HErr JEsus wes’ mit din Geist! De Gnad wes’ mit ju! Amen. _Tit. 3, -15._ - - Schreven vun Rom, de annner Epistel an Timotheus, as Paulus ton - annern Mal vör den Kaiser Nero stellt weer. - - - - -De Epistel St. Pauli an Titus. - - -Dat 1. Kapitel. - -1. Paulus, GOtt Sin Knecht, un een vun JEsus Christus Sin Apostel, to -GOtt Sin Utwählten ehrn Glov un de Erkenntnis vun de Wahrheit to de -Gottesfurcht, _1. Tim. 3, 16. 6, 3._ - -2. In de Hoffnung up dat ewige Leven, wat toseggt hett, GOtt, de nich -leegen deiht, vör de Welt ehr Tied, _Röm. 1, 2._ - -3. Awer apenbart hett to Sin Tied Sin Wort dörch de Predigt, de mi -anvertrut is, na GOtt, unsen HEiland Sin Befehl: _Eph. 1, 9. 10. Apost. -9, 6. 15. 20, 24. Gal. 1, 1. 1. Thess. 2, 4._ - -4. An Titus, min rechtschaffen Söhn na unse beide Glov, Gnad, -Barmhartigkeit, Freden vun GOtt, den Vader un den HErrn JEsus Christus, -unsen HEiland! _1. Tim. 1, 2. Eph. 1, 2. Kol. 1, 2._ - -5. Darum leet ik di up Kreta, dat du schast to End bringen, wa ik dat -laten harr un besetten de Städ umher mit Öllsten, as ik di befahlen harr; - -6. Wo Een is unsträflich, Een Fru ehr Mann, de glövige Kinner hett, nich -berüchtigt, dat se liederlich un ungehorsam sünd. _3. Mos. 21, 17. 1. -Tim. 3, 2. 1. Pet. 5, 3._ - -7. Denn en Bischof schall unsträflich wesen, as een vun GOtt Sin -Husholers, nich eegensinnig, tornig, keen Wiensüper, nich puchen, keen -unehrlich Geschäft drieven; _3. Mos. 10, 9. Ezech. 44, 21._ - -8. Sonnern gastfrie, dat Gude leef hebben, züchtig, gerecht, hillig, -keusch, - -9. Un sik an dat Wort holen, dat gewiß is un lehrn kann, up dat he -mächtig is, to vermahnen dörch de gesunde Lehr, un to strafen den, de -weddersprickt. _2. Thess. 2, 15._ - -10. Denn dar sünd veele freche un unnütze Snackers un Verföhrers, -besonders de ut de Besniedung; - -11. Weke man dat Mul stoppen mutt, de dar ganze Hüs’ afwend un lehrt, wat -Nicks döcht, för schändlichen Gewinn. _Matth. 22, 34. 2. Tim. 3, 6._ - -12. Een vun se hett seggt, ehr eegen Prophet: De Kreters sünd ümmer -Lögners, leege Deerder, un fule Bük. - -13. Düt Tügnis is wahr. Wegen de Sak schast du se scharp strafen, up dat -se gesund in de Glov sünd. _2. Tim. 4, 2._ - -14. Un nich achten doht up de jüdischen Fabeln un Minschengebote, de sik -vun de Wahrheit afwenden doht. _1. Tim. 4, 7._ - -15. För de Reinen is Allns rein, för de Unreinen awer un Unglövigen is -Nicks rein, sonnern unrein is beides, ehr Sinn un Geweten. _Matth. 15, -11. Röm. 14, 20._ - -16. Se seggt, se erkennt GOtt, awer mit ehr Warke straft se dat Lögen, -denn se sünd en Gruel vör GOtt, un gehorcht nich un sünd to all gude Wark -undüchtig. _2. Tim. 3, 5._ - - -Dat 2. Kapitel. - -1. Du awer schast reden, as sik dat hört na de gesunde Lehr. _1. Tim. 6, -3. 2. Tim. 1, 13._ - -2. De Olen schüllt nüchtern wesen, ehrbar, züchtig, gesund in den Glov, -in de Leev, in de Geduld; - -3. De olen Fruens gliekerwies, dat se sik upföhrt, as dat de Hilligen -tokummt, keen Lästermüler wesen, keen Wiensüpers, gude Lehrerinnen; _1. -Tim. 2, 9. 3, 11. 1. Pet. 3, 1-5._ - -4. Se schüllt de jungen Fruens lehrn, ehrbar to wesen, ehr Manns un ehr -Kinner leef to hebben, - -5. Se schüllt sittsam wesen, keusch, hüslich, gut, ehr Mannslüd -unnerdahn, up dat GOtt Sin Wort nich verlästert ward. _Eph. 5, 23._ - -6. Gliekerwies schast du de jungen Mannslüd vermahnen, dat se ehrbar sünd. - -7. Allerwärts awer stell di sülvst to en Vörbild vun gude Warke, mit -unverfälschte Lehr, mit Ehrbarkeit, _1. Tim. 4, 12. 1. Pet. 5, 3._ - -8. Mit en gesund, unanfechtbar Wort, up dat de Wedderstrevende sik scham -un keen Orsak hef, Leeges vun uns to seggen. - -9. De Knechte, dat se ehr Herrschaft unnerdahn sünd, in all Ding to -Gefalln levt un nich gegenan blefft, _Eph. 6, 5. Kol. 3, 22. 1. Tim. 6, -1. 1. Pet. 2, 18._ - -10. Nicks veruntrut, sonnern ümmer rechte True bewiest, up dat se GOtt, -unsen HEiland Sin Lehr in all Stück zieren doht. _1. Tim. 1, 1. Tit. 1, -3. Neh. 5, 9._ - -11. Denn GOtt Sin heilsame Gnad is för alle Minschen upgahn; _Kap. 3, 4. -1. Joh. 4, 9._ - -12. Un tüchtigt uns, dat wi schüllt nalaten dat ungöttliche Wesen un de -weltliche Lust, un züchtig, gerecht un gottselig leven in de Welt, _Eph. -1, 4._ - -13. Un töven up de selige Hoffnung un dat Erschienen vun den groten GOtt -un unsen HEiland, JEsus Christus Sin Herrlichkeit, - -14. De Sik Sülvst vör uns geven hett, up dat He uns erlösen dä vun all -Ungerechtigkeit un Sik Sülvst rein mak en Volk to Sin Eegendom, dat ivrig -weer to gude Warke. _Gal. 1, 4. 2, 20. 1. Tim. 2, 6. Ebr. 13, 21._ - -15. So wat schast du reden un vermahnen un mit ganzen Ernst strafen. Lat -di vun keen verachten. _1. Tim. 4, 12._ - - -Dat 3. Kapitel. - -1. Du schast se erinnern, dat se de Fürsten un de Obrigkeit unnerdahn un -gehorsam to all gude Warke bereit sünd, _1. Pet. 2, 13. Eph. 2, 10. 2. -Tim. 3, 17._ - -2. Nüms slecht makt, keen Stried anfangt, Sachtmödigkeit bewiest gegen -alle Minschen. _Gal. 6, 1. Eph. 4, 2. Phil. 4, 5._ - -3. Denn wi weern fröher ok unklok, ungehorsam, verbiestert, de Lust un -allerhand Wollust deenend, un wandelten in Bosheit un Nied un haßten uns -enanner. _1. Cor. 6, 11. Eph. 2, 2. 4, 17. 18. 5, 8._ - -4. Dar awer keem GOtt unsen HEiland Sin Fründlichkeit un -Minschenfründlichkeit: _Kap. 2, 11. 1. Joh. 4, 9._ - -5. Nich wegen de Gerechtigkeit ehr Wark, de wi dahn harrn, sonnern na Sin -Barmhartigkeit mak He uns selig dörch dat Bad vun de Weddergeburt un dat -Vernien dörch den hilligen GEist, _Eph. 2, 8. 9. 2. Tim. 1, 9._ - -6. Den He utgaten hett öwer uns in Hüll un Füll dörch JEsus Christus, -unsen HEiland; _Ezech. 36, 25. Joel. 3, 1. Joh. 7, 39._ - -7. Up dat wi dörch den Sin Gnad gerecht un Arven vun dat ewige Leven sünd -na de Hoffnung; _Röm. 5, 1. 8, 17._ - -8. Dat is ganz gewiß wahr. Dat schast du fast lehrn, up dat de an GOtt -glövig warn sünd, in en Stand vun gude Warke funnen ward. All düt is de -Minschen gut un nützlich. - -9. Du schast Nicks to dohn hebben mit döricht Fragen, Geslechtsregister, -Kiev un Striederien in dat Gesetz, denn se sünd unnütz un dögt Nicks. _1. -Tim. 4, 7._ - -10. Gev di nich mit en ketzerisch Minsch af, wenn he een oder twee Mal -vermahnt is, _Matth. 7, 15. 1. Cor. 5, 9. 11. Matth. 18, 15._ - -11. Du schast weten, dat so Een verkehrt is un sündigen deiht, as een de -sik sülvst verordeelt hett. _1. Tim. 6, 4. 5._ - -12. Wenn ik Artemas oder Tychicus to di hen schicken warr, so mak dat du -na Nikopolis to mi kummst, denn ik hef beslaten, den Winter öwer dar to -blieven. _Apost. 20, 4._ - -13. Zenas, den Schriftgelehrten, un Apollos, schick bald af un sorg, dat -se Nicks fehln deiht. _Apost. 18, 24. 1. Cor. 1, 12._ - -14. Lat awer de Unsen lehrn, dat se in den Stand vun gude Warke sik -finnen lat, wa se nödig sünd, up dat se nich unfruchtbar funnen ward. -_Eph. 4, 28. 1. Tim. 6, 18. Matth. 7, 19. Phil. 4, 17._ - -15. All, de bi mi sünd, gröt’ di. Gröt All, de uns in de Glov leef hebbt. -De Gnad wes’ mit ju all! Amen. _Gal. 5, 6._ - - Schreven vun Nikopolis in Macedonien. - - - - -De Epistel St. Pauli an Philemon. - - -1. Paulus, Christus JEsus Sin Gefangene, un Timotheus, de Broder an den -leeven Philemon, unsen Helper, _Eph. 3, 1. 4. 4, 1. 6, 20._ - -2. Un an de leeve Appia un Archippus, unsen Mitstrieder, un an de Gemeen -in din Hus. _Kol. 4, 17. Röm. 16, 5. 1. Cor. 16, 19._ - -3. Gnade wes’ mit ju un Freden vun GOtt, unsen Vader, un den HErrn JEsus -Christus! _Kol. 1, 2._ - -4. Ik dank min GOtt un denk an ju ahn Unnerlat in min Gebet. _Röm. 1, 8. -Eph. 1, 16._ - -5. Na dat, wat ik hörn doh vun de Leev un de Glov, de du hest an den -HErrn JEsus un an alle Hilligen, _Eph. 1, 15. Kol. 1, 4._ - -6. Dat din Glov, den wi tosamen hebbt, in di kräftig ward dörch -Erkenntnis vun all dat Gude, dat ji hebbt in Christus JEsus. _Tit. 3, 14. -Ebr. 10, 24._ - -7. Wi hebbt awer grote Freud un Trost an din Leev, denn de Hilligen ehr -Harten sünd erquickt dörch di, leeve Broder. _2. Cor. 7, 4. 2. Tim. 1, -16._ - -8. Darum, obgliek ik grote Freudigkeit in Christus hef, di to befehln, -wat sik schickt; _1. Thess. 2, 7._ - -9. So will ik doch wegen de Leev blot vermahnen, obgliek ik so Een bün -as ik bün, ik meen en ole Paulus, nu awer ok noch JEsus Christus Sin -Gefangene. - -10. Ik vermahn di also wegen min Söhn Onesimus, den ik tügt hef in min -Band’n, _Kol. 4, 9. 1. Cor. 4, 15. Gal. 4, 19._ - -11. Weke insmal di unnütz, nu awer di un mi wat nütz is, den hef ik -wedder henschickt. - -12. Nimm em up as weer he min egen Hart. - -13. Denn ik wull em bi mi beholn, dat he mi an din Stell deenen dä in de -Band’n vun dat Evangelium; _1. Cor. 16, 17. Phil. 2, 30._ - -14. Awer ahn din Willn wull ik Nicks dohn, up dat din Woldaht nich -dwungen, sonnern friewillig bi mi bliev. _2. Cor. 9, 7._ - -15. Vellicht is he awer darum en Tied lang vun di af kamen, dat du em -ewig wedder krigst, _1. Mos. 45, 5._ - -16. Nu nich mehr as en Knecht, sonnern mehr as en Knecht, en leeve -Broder, besonners för mi, wa veel mehr awer för di, sowol na dat Fleesch, -as in den HErrn! _Matth. 23, 8._ - -17. Wenn du mi för din Gesellen holn deihst, so kannst du em as mi sülvst -annehmen. - -18. Hett he di awer Schaden dahn, oder is he di wat schuldig, dat kannst -du mi anreken. - -19. Ik, Paulus, hef dat schreven mit min Hand, ik will dat betalen. Ik -bruk wol nich to seggen, dat du di sülvst mi schuldig büst. - -20. Ja, leeve Broder, günn mi, dat ik an di min Vergnögen hef in den -HErrn, erquick min Hart in den HErrn! - -21. Ik hef mi up din Glov verlaten, wenn ik düt schrieven doh, denn ik -weet, du warrst mehr dohn, as ik segg. _2. Cor. 7, 15. 16._ - -22. Mak mi denn ok de Harbarg torecht, denn ik höp, dat ik dörch ju Gebet -ju schenkt warr. _Phil. 1, 25. 2, 24._ - -23. Epaphras, min Mitgefangen in Christus JEsus, _Kol. 1, 7. 4, 12._ - -24. Markus, Aristarchus, Demas, Lucas, min Helpmaten, gröt’ di. _Apost. -12, 12. 25. 15, 37. 19, 29. 20, 4. 27, 2. Kol. 4, 10. 14._ - -25. Unsen HErrn JEsus Christus Sin Gnad wes’ mit ju Geist! Amen. - - Schreven vun Rom dörch Onesimus. - - - - -De eerste Epistel St. Petri. - - -Dat 1. Kapitel. - -1. Petrus, een vun JEsus Christus Sin Apostels, an de erwählten Fremden -hen un her in Pontus, Galatien, Cappadocien, Asien un Bithynien, _Joh. 7, -35._ - -2. Na GOtt den Vader Sin Vörsehung, dörch de Hilligung vun den GEist, to -den Gehorsam un de Besprengung vun JEsus Christus Sin Blod. GOtt gev ju -veel Gnad un Freden! _Röm. 8, 29._ - -3. Lavt wes’ GOtt un uns’ HErrn JEsus Christus Sin Vader, de uns na Sin -grot Barmhartigkeit weddergebarn hett to en lebendige Hoffnung, dörch -JEsus Christus Sin Uperstahung vun de Doden, _2. Cor. 1, 3. Eph. 1, 3._ - -4. To en Arvdeel, dat niemals vergeiht, nich besmutzt is, un nich -verwelken deiht, dat in den Himmel upbewahrt ward för uns, _Kap. 5, 4._ - -5. Ju, de ji ut GOtt Sin Macht dörch de Glov bewahrt ward för de -Seligkeit, de torecht makt is, dat se apenbar ward in de letzte Tied, -_Joh. 10, 28. 17, 11._ - -6. In weke ji ju freun ward, dat ji em en lütte Tied (wo dat sien schall) -trurig sünd in allerhand Anfechtung, _Röm. 5, 3. 2. Cor. 4, 17._ - -7. Up dat ju Glov rechtschaffen un veel köstlicher funnen ward, as dat -vergänglich Gold, dat dörch dat Füer as echt funnen ward, to Lof, Pries -un Ehr, wenn nu apenbart ward JEsus Christus, _Spr. 17, 3. Sir. 2, 5. -Offenb. 3, 18._ - -8. Den ji nich sehn un doch leef hebbt un nu an Em gloven doht, ahn Em -to sehn, so ward ji vergnögt wesen mit unutspreklich un herrliche Freud, -_Joh. 20, 29. 2. Cor. 5, 7._ - -9. Un dat End vun ju Glov kriegen, nämlich de Seelen ehr Seligkeit. _Röm. -6, 22._ - -10. Na weke Seligkeit söcht hebbt de Propheten, de vun de tokünftig Gnad -up ju propheziet hebbt, _Dan. 9, 23. 24. Luk. 10, 24._ - -11. Un hebbt grüvelt, up wek un wat för en Tied hendüdt Christus Sin -GEist, de in ehr weer un vörut betügt hett de Lieden, de in Christus sünd -un de Herrlichkeit naher, _Ps. 22, 7. Jes. 53, 3._ - -12. Weke dat apenbart is. Denn se hebbt dat nich för sik sülvst, sonnern -för uns apenbart, wat ju nu verkündigt is vun de, de ju dat Evangelium -verkündigt hebbt, dörch den hilligen GEist vun den Himmel schickt, wona -ok de Engel begierig sünd, rin to sehn. - -13. Darum schört’ up ju Gemöth sin Lenden, west nüchtern un sett ju -Hoffnung ganz up de Gnad, de ju anbaden ward dörch de Apenbarung vun -JEsus Christus, _Jer. 1, 17. Luk. 12, 35._ - -14. As gehorsame Kinner, un stellt ju nich so as fröher, as ji in -Unwetenheit na de Lust leven dä’t; _Röm. 12, 2._ - -15. Sonnern na den, de ju beropen hett un hillig is, west ok ji hillig in -ju ganzen Wandel. _Luk. 1, 75._ - -16. Denn dar steiht schreven: Ji schüllt hillig wesen, denn ik bün -hillig. _3. Mos. 11, 44. 19, 2. Ps. 71, 22._ - -17. Un tomal ji den as Vader anropen doht, de ahn Ansehn vun de Person -richten deiht, na Jedereen sin Wark, so föhrt ju Wandel so lang ji hier -wallen doht, mit Furcht; _Apost. 17, 31._ - -18. Un ji schüllt weten, dat ji nich mit vergänglich Sülver oder Gold -erlöst sünd vun ju nicksnutzigen Wandel na de Vaders ehr Wies; _1. Cor. -6, 20. 7, 23. 1. Pet. 4, 3._ - -19. Sonnern mit dat düre Blod vun Christus, as en unschüllig Lamm, dat -keen Smutzplacken hett; - -20. De twar vörher utsehn is, ehr noch de Grund vun de Welt leggt weer, -awer apenbart in de letzte Tied wegen ju, _Röm. 16, 25._ - -21. De ji dörch Em an GOtt gloven doht, de Em uperweckt hett vun de -Doden, un Em de Herrlichkeit geven, up dat ji Glov un Hoffnung up GOtt -hebben doht. _Joh. 14, 6. Apost. 3, 15._ - -22. So reinigt nu ju Seelen in den Gehorsam vör de Wahrheit dörch den -GEist, to Broderleev ahn Falsch, un hebbt enanner brünstig leef ut reinen -Harten, - -23. As de vun nien gebarn sünd, nich ut vergänglich, sonnern ut -unvergänglich Samen, ik meen ut dat lebendig Wort vun GOtt, dat ewiglich -blieven deiht. - -24. Denn all Fleesch is as Gras un all de Minschen ehr Herrlichkeit as -dat Gras sin Blom. Dat Gras is verdrögt un de Blom is affulln. _Ps. 102, -12. 103, 15. Jes. 40, 6. 7. Sir. 14, 19. Jak. 1, 10. 11._ - -25. Awer den HErrn Sin Wort blift in Ewigkeit. Dat is awer dat Wort, dat -mank ju verkündigt is. - - -Dat 2. Kapitel. - -1. So leggt nu af all Bosheit un allen Bedrug, un Heuchelie, un Nied, un -all böse Nareden; _Röm. 6, 4. 12, 9. 1. Cor. 14, 20._ - -2. Un west recht begierig na de vernünftige, unverfälschte Melk, as de -niegebaren Kinner, up dat ji dörch düsse wassen doht; _Ebr. 5, 13. Matth. -18, 3._ - -3. Wenn ji nu doch smeckt hebbt, dat de HErr fründlich is, _Ps. 34, 9._ - -4. To den ji henkamen sünd, as na den lebendigen Steen, de vun de -Minschen wegsmeten, awer bi GOtt utwählt un köstlich is. _Ps. 118, 22. -Dan. 2, 34. 44. 45._ - -5. Un ok ji, as de lebendigen Steen, bu’t ju to en geistlich Hus un to -en hillig Presterdom, to opfern geistlich Opfer, de GOtt angenehm sünd, -dörch JEsus Christus. _Jes. 61, 6. 66, 21. Hos. 14, 3. Mal. 1, 11. Röm. -12, 1._ - -6. Darum steiht in de Schrift: Süh dar, Ik legg en utwählten, köstlichen -Ecksteen in Zion, un un wokeen an Em glovt, de schall nich to Schann -warrn. _Jes. 28, 16._ - -7. För ju, de ji gloven doht, is he köstlich, för de Unglövigen awer is -de Steen, den de Bulüd wegsmeten hebbt, un ton Ecksteen warn is, _Matth. -21, 42._ - -8. En Steen, an den se sik stöt un en Fels, an den se Argernis nehmt, de -sik an dat Wort stöten doht, un nich daran glovt, warup se gründt sünd. -_Jes. 8, 14. Luk. 2, 34. Röm. 9, 33._ - -9. Ji awer sünd dat uterwählte Geslecht, dat königlich Presterdom, dat -hillige Volk, dat Volk vun dat Egendom, up dat ji verkündigen schüllt den -sin Tugenden, de ju beropen hett vun de Düsternis to Sin wunnerbar Licht. -_Jes. 43, 20. 21. 2. Mos. 19, 6._ - -10. De ji vörher nich en Volk weert, nu awer GOtt Sin Volk sünd un vörher -nich in Gnaden weert, nu awer in Gnaden sünd. _Hos. 2, 23. Röm. 9, 25._ - -11. Leeve Bröder, ik vermahn ju, as de Pilgrims in de Fremde, holt ju vun -fleeschliche Lüste, de gegen de Seel striedt, af; _Ps. 39, 13. Röm. 13, -13. Spr. 1, 32._ - -12. Un föhrt ju gut up mank de Heiden, up dat de, de ju slecht maken -doht, as weert ji Öveldoers, ju gude Warke seht un GOtt priest, wenn dat -an den Dag kamen ward. _Matth. 5, 16._ - -13. West unnerdahn all minschliche Ordnung, den HErrn Sin wegen, mag dat -den König, as den Böwersten wesen, _Röm. 13, 1. 5. Tit. 3, 1._ - -14. Oder de Stattholer, as de schickt sünd vun Em to Rach öwer de, de -Övel doht un to Lof för de Frommen. - -15. Denn dat is GOtt Sin Will, dat ji mit Woldohn de dörichten Minschen -ehr Unwetenheit tostoppt. _Kap. 3, 9._ - -16. As de Frien, un nich as harrn ji de Frieheit as en Dek för de -Bosheit, sonnern as GOttes Knecht. _1. Cor. 7, 23. 8, 9._ - -17. Doht Jedereen Ehr an. Hebbt de Bröder leef. Fürcht GOtt. Ehrt den -König. _Röm. 12, 10. Spr. 24, 21. Matth. 22, 21._ - -18. Ji Knechte, west ju Herrn unnerdahn mit alle Furcht, nich blot de -guden un gelinden, sonnern ok de wunnerlichen. _Eph. 6, 5. Tit. 2, 9._ - -19. Denn dat is Gnad, wenn Jemand wegen dat Geweten vör GOtt dat Unrecht -litt un dat Övel utsteiht. _Matth. 5, 10._ - -20. Denn wat is dat för en Ehr, wenn ji wegen Missedaht Släg kriegen -doht? Awer wenn ji wegen Woldaht wat utstaht un utholt, dat is Gnad bi -GOtt. _Kap. 3, 14. 17. 4, 14. Matth. 5, 10._ - -21. Denn darto sünd ji beropen, wiel ok Christus för uns leden hett un -uns en Vörbild laten hett, dat ji schüllt nafolgen Sin Fotsporen; _Joh. -13, 15._ - -22. De keen Sünd dahn hett, is ok keen Bedrug in Sin Mund funnen; _Jes. -53, 9. Joh. 8, 46. 2. Cor. 5, 21._ - -23. De nich wedder schelln dä, wenn He schulln war, nich drauen dä, as He -lieden muß, sonnern öwerleet dat Em, de recht richten deiht; _Jes. 53, -7._ - -24. De sülvst uns Sünden opfert hett an Sin Lief up dat Holt, up dat wi, -afstorven vun de Sünd, för de Gerechtigkeit levt; dörch den Sin Wunden wi -heel warn sünd. _1. Joh. 3, 5. Röm. 6, 11._ - -25. Denn ji weert as verbisterte Schap, awer ji sünd nu bekehrt to den -Harr un Bischof vun ju Seelen. _Ps. 119, 176. Jes. 53, 6. Ezech. 34, 5. -Joh. 10, 12._ - - -Dat 3. Kapitel. - -1. Gliekerwies schüllt de Fruens ehr Mannslüd unnerdahn wesen, up dat ok -de, de nich an dat Wort gloven doht, dörch de Fruens ehr Wandel ahn Wort -wunnen ward, _Eph. 5, 22._ - -2. Wenn se anseht ehrn keuschen Wandel in de Furcht. - -3. De Fruens ehr Staat schall nich butenup wesen mit Haarflechten, mit -Goldbehang oder mit schöne Klederdracht, _Jes. 3, 18. 1. Tim. 2, 9._ - -4. Sonnern ehr Staat schall wesen dat Hart sin verborgene Minsch mit -sanften un stillen Geist, denn so wat mag GOtt geern lieden. _Ps. 45, 14._ - -5. Denn so hebbt sik in fröhern Tieden de hilligen Fruens smückt, de ehr -Hoffnung up GOtt setten dän un ehr Mannslüd unnerdahn weern. - -6. So as Sarah Abraham unnerdahn weer un em Herr heeten dä, weke ehr -Döchter ji warn sünd, wenn ji wol doht un nich so blöd sünd. _1. Mos. 18, -12._ - -7. Ebenso ok ji Mannslüd, wahnt bi se mit Vernunft un gevt dat Wief, as -dat swachste Warktüg, sin Ehr, as se ok de Gnad vun dat Leven mitarven -doht, up dat ju Gebete nich upholn ward. _Eph. 5, 25. Kol. 3, 19._ - -8. Toletzt awer west alltosamen vun glieken Sinn, mitliedig, bröderlich, -barmhartig, fründlich. _Phil. 3, 16._ - -9. Vergellt nich Leeg’s mit Leeg’s, oder Schelln mit Schelln, sonnern -segent leever, denn ji schüllt weten, dat ji darto beropen sünd, den -Segen to arven. _1. Thess. 5, 15._ - -10. Denn wokeen leven will un gude Dag’ sehn, de hol sin Mund, dat he -nich wat Leeges reden deiht un lat nicks Bedregliches öwer sin Lippen -kamen. _Ps. 34, 13. Jak. 1, 26._ - -11. He wend sik vun dat Leege af un doh Gudes, he sök Freden un strev em -na. _Jes. 1, 16. 17. Ebr. 12, 14._ - -12. Denn den HErrn Sin Ogen markt de Gerechten, un Sin Ohren hört up ehr -Gebet, awer den HErrn Sin Angesicht is gegen de, de wat Leeges doht. _Ps. -33, 18. 34, 16. 17._ - -13. Un wokeen kann ju Schaden dohn, wenn ji ju an dat Gude holt? - -14. Un wenn ji ok wegen de Gerechtigkeit wat uttostahn hebbt, so sünd -ji doch selig. West awer nich bang vör ehr Trutzen un verfehrt ju nich. -_Kap. 2, 20. Matth. 5, 10._ - -15. Ji schüllt awer GOtt den HErrn in ju Harten hilligen. West awer to -alle Tieden bereit, Jedereen to antworden, de dar Grund förrert vun de -Hoffnung, de in ju is. _Jes. 8, 13._ - -16. Un dat mit Sachtmodigkeit un Furcht un hebbt en gud Geweeten, up dat -de, de ju slecht maken doht, as weert ji Öveldoers, to Schann ward, dat -se schimpt hebbt up ju guden Wandel in Christus. _Phil. 2, 12._ - -17. Denn dat is beter, wenn GOtt dat so will, dat wi wegen Gudes dohn wat -utholn doht, as wegen Öwel dohn. _Kap. 2, 19. 20._ - -18. Denn ok Christus hett eenmal för uns’ Sünden leden, de Gerechte för -de Ungerechten, up dat He uns to GOtt henbringen dä, un is dod makt warn -na dat Fleesch, awer lebendig makt na den Geist. _Röm. 5, 6. Ebr. 9, 28. -10, 12._ - -19. In densülvigen is He ok hengahn un hett predigt vör de Geister in dat -Gefängnis, _Kap. 4, 6._ - -20. De fröher nich gloven dän, as GOtt noch tövte un Geduld harr to Noah -sin Tied, as se de Arch torüsten dän, in weke wenige, dat heet acht -Seelen, rett warn sünd dörch dat Water; _Matth. 24, 37._ - -21. Wat nu uns ok selig makt in de Döp, de dörch de Sündflot andüt is, -nich dat Afdohn vun Unflath an dat Fleesch, sonnern den Bund vun en gud -Geweeten mit GOtt dörch JEsus Christus Sin Uperstahung; _Mark. 16, 16. -Eph. 5, 26. 5. Mos. 26, 17. 18._ - -22. De to GOtt Sin rechte Hand in den Himmel fahrn is, wo Em de Engels un -de Gewalten un de Kräfte unnerdänig warn sünd. _Ps. 110, 1. Eph. 1, 20._ - - -Dat 4. Kapitel. - -1. Wiel nu Christus in dat Fleesch Veel för uns leden hett, so wapent -ju mit densülvigen Sinn, denn de ant Fleesch leden hett, de lett na to -sündigen. - -2. Up dat so lang as ji noch dat Fleesch leven doht, ji nich na de Lüst -vun Minschen, sonnern na GOtt Sin Willn levt. _Gal. 2, 20._ - -3. Denn dat is genog, dat wi de Tied, de nu vöröwergahn is vun unse Leven -tobrocht hebbt na de Heiden ehr Willn, dar wi wandeln dän in Untucht, -Lüsten, Drunk, Freten, Supen, in gruliche Afgötterie. _Eph. 4, 17. 18. -Tit. 3, 3._ - -4. Se wunnert sik, dat ji nich mit se lopen doht in datsülvige wüste, -unordentliche Wesen, darum lästert se ju. - -5. Se möt awer Rekenschaft afleggen vör den, de bereit is to richten de -Lebendigen un de Doden. _2. Tim. 4, 1._ - -6. Denn darto is ok de Doden dat Evangelium verkündigt, up dat se richt -ward na den Minschen int Fleesch, awer in den Geist för GOtt leven doht. -_Kap. 3, 19._ - -7. Dat End vun alle Ding’ is awer neegbi kamen. _1. Cor. 10, 11. 1. Joh. -2, 18._ - -8. So west nu mäßig un nüchtern to dat Gebet. Vör alle anner Ding schüllt -ji en hartlich Leev de Een to den Annern hebben, denn de Leev deckt ok -de Menge vun Sünden. _Luk. 21, 34. 36. Spr. 10, 12._ - -9. West gastfrie ahn Murren gegen eenanner. _Ebr. 13, 2._ - -10. Un deent de Een den Annern mit de Gav, de he kregen hett, as de guden -Husholers vun GOtt Sin mannigfache Gnad. - -11. Wenn Jemand reden deiht, schall he GOtt Sin Wort reden. Wenn Jemand -en Amt hett, schall he dat verwalten mit de Macht, de GOtt em darto geven -hett, up dat in all Ding GOtt lavt ward dörch JEsus Christus, weken wes’ -Ehr un Gewalt vun Ewigkeit to Ewigkeit! Amen. _2. Cor. 2, 17._ - -12. Min Leeven, wunnert ju nich öwer de Hitt, dörch de ji gahn möt, damit -ji versöcht ward, as wedderfahr ju wat ganz Sonnerbares; - -13. Sonnern freut ju, dat ji gliek as Christus wat to lieden hebbt, up -dat ji to de Tied vun de Apenbarung vun Sin Herrlichkeit ju freuen un -juchen doht. _Matth. 5, 10. Apost. 5, 41. Röm. 8, 17. 2. Cor. 1, 7. 8. -Jak. 1, 2._ - -14. Selig sünd ji, wenn ji schimpt ward wegen Christus Sin Nam, denn de -GEist, de en GEist vun de Herrlichkeit un vun GOtt is, ruht up ju. Bi de -Lüd ward he lästert, awer bi ju ward he lavt. _Jes. 51, 7. Matth. 5, 11._ - -15. Nüms mank ju schall as Mörder, oder Deef, oder Öveldoer, oder as Een, -de in en fremde Amt griepen deiht, lieden. - -16. Mutt he awer as en Christ lieden, so schall he sik darum nich -schamen, he schall in son Fall awer GOtt ehren. _Joh. 21, 19. Phil. 1, -29._ - -17. Denn dat ward Tied, dat dat Gericht an GOtt Sin Hus anfangen deiht. -Wenn nu toeerst an uns, wat ward dat för en End warrn mit de, de an GOtt -Sin Evangelium nich glovt hebbt? _Jes. 25, 29. 49, 12. Ezech. 9, 6._ - -18. Un wenn de Gerechte kum erholn ward, wat ward ut den Gottlosen un den -Sünner warrn? _Spr. 11, 31._ - -19. Darum schüllt de, de na GOtt Sin Willn Veel utstahn möt, wenn se ok -wat Gudes doht, Em ehr Seelen anbefehln, as den truen Schöpfer. - - -Dat 5. Kapitel. - -1. De Öllsten, de mank ju sünd, vermahn ik, de Mitöllste un Tüg’ vun -de Lieden, de in Christus sünd, un de Deel hett an de Herrlichkeit, de -apenbart warrn schall. _Luk. 24, 48. Röm. 8, 17._ - -2. Höd Christus Sin Heerde, as ju anbefahln is un paßt gud up, nich -dwungen, sonnern friewillig; nich wegen schändlichen Gewinn, sonnern ut -Hartensgrund. _Joh. 21, 16. Apost. 20, 28._ - -3. Nich as wenn ji öwer dat Volk herrschen doht, sonnern ward Vörbilder -för de Heerde. _1. Cor. 3, 5. 17. 2. Cor. 1, 24. Phil. 3, 17. 2. Thess. -3, 9. Tit. 2, 7._ - -4. So ward ji (wenn de Erzharr kamen ward) de unverwelkliche Ehrenkron -kriegen. _Joh. 40, 11. 1. Pet. 1, 4._ - -5. Gliekerwies ji jungen Lüd, west unnerdahn de Olln. West alltosamen de -een den annern unnerdahn un holt fast an de Demoth. Denn GOtt will Nicks -mit de Hochfarigen to dohn hebben, de Demödigen awer gift He Gnad. _Eph. -5, 21. Matth. 23, 12. Luk. 1, 52. Jak. 4, 6._ - -6. So makt ju nu ganz lütt unner GOtt Sin gewaltige Hand, up dat He ju -grot maken deiht to Sin Tied. _Hiob. 22, 29. Jak. 4, 10._ - -7. All ju Sorg leggt up Em, denn He sorgt för ju. _Matth. 6, 25. Weish. -12, 13._ - -8. West nüchtern un wakt, denn ju Weddersaker, de Düvel, geiht umher -as en brüllende Löw un söcht, wen he öwersluken kann. _Luk. 21, 36. 1. -Thess. 5, 6._ - -9. Gegen den wehrt ju gud in de Glov; un weet, dat desülvigen Lieden öwer -ju Bröder in de Welt gaht. _Eph. 6, 12. 13._ - -10. De GOtt awer, vun den all Gnad is, de uns beropen hett to Sin ewige -Herrlichkeit in Christus JEsus, de ward ju, de ji en lütt Tied to lieden -hebbt, vullbereiten, stark un kräftig maken, gründen. - -11. Densülvigen wes’ Ehr un Macht vun Ewigkeit to Ewigkeit! Amen. - -12. Dörch ju truen Broder Silvanus hef ik, so denk ik, ju en beten -schreven, to vermahnen un to betügen, dat dat de rechte Gnad vun GOtt is, -in de ji stahn doht. _Ebr. 13, 22._ - -13. Ju gröt’, de mit ju utwählt sünd to Babylon un min Söhn Marcus. -_Apost. 12, 12. 25._ - -14. Gröt’ ju, de een den annern, mit den Kuß vun de Leev. Freden wes’ mit -ju All, de ji in Christus JEsus sünd! Amen. _1. Cor. 16, 20._ - - - - -De anner Epistel St. Petri. - - -Dat 1. Kapitel. - -1. Simon Petrus, JEsus Christus Sin Knecht un Apostel, an de, de mit uns -densülven düren Glov annahmen hebbt in de Gerechtigkeit, de uns GOtt gift -un de HEiland JEsus Christus. _Röm. 1, 12._ - -2. GOtt gev ju veel Gnad un Freden dörch de Erkenntnis vun GOtt un JEsus -Christus, unsen HErrn. - -3. Wiel Sin göttliche Macht uns geven hett Allns, wat to dat Leven un den -göttlichen Wandel gehört dörch de Erkenntnis vun den, de uns beropen hett -dörch Sin Herrlichkeit un Tugend; _1. Pet. 2, 9._ - -4. Dörch wek uns geven sünd de dürsten un allergrötsten Tosagen, nämlich, -dat ji dörch datsülvige Andeel kriegt an de göttliche Natur, wenn ji -flücht sünd vör de Welt ehr vergängliche Lust: - -5. So wend all ju Fliet daran un bewiest in ju Glov Tugend un in de -Tugend Beschedenheit, _Gal. 5, 6. 22._ - -6. Un in de Beschedenheit Mäßigkeit, un in de Mäßigkeit Geduld un in de -Geduld Gottseligkeit, - -7. Un in de Gottseligkeit bröderliche Leev un in de bröderliche Leev -allgemeene Leev. - -8. Denn wenn all düt rieklich bi ju is, ward dat ju nich ful noch -unfruchtbar wesen laten in de Erkenntnis vun unsen HErrn JEsus Christus. -_Tit. 3, 14._ - -9. Wokeen düt awer nich hett, de is blind un süht nich wiet un vergitt de -Reinigung vun sin vörige Sünden. _1. Joh. 2, 9. 11._ - -10. Darum, leeve Bröder, nehmt ju desto mehr tosamen, ju Berop un -Erwählung fast to maken. Denn wenn ji dat doht, ward ji nich utglieden, -_Ebr. 3, 14._ - -11. Un denn ward ju rieklich geven warrn de Ingang to unsen HErrn un -HEiland Sin ewig Riek. - -12. Darum will ik nich nalaten, ju an all düt to erinnern, wenn ji dat ok -weten doht un stark makt sünd in de gegenwärtige Wahrheit. _Röm. 15, 14. -15._ - -13. Denn ik hol dat för recht, so lang ik in düsse Hütt bün, ju -uptowecken un to erinnern. - -14. Denn ik weet, dat ik bald ut min Hütt rut mutt, as mi denn ok uns’ -HErr Christus seggt hett. _Joh. 21, 18. 19._ - -15. Ik will awer mit Fliet tosehn, dat ji na min Afscheed allerwärts wat -hebbt, düt int Gedächtnis to ropen. - -16. Denn wi hebbt keen kloke Fabeln makt, as wi ju kund makt hebbt unsen -HErrn JEsus Christus Sin Kraft un Sin Tokunft, sonnern wi hebbt Sin -Herrlichkeit sülvst sehn, _1. Cor. 1, 17. 1. Cor. 2, 4._ - -17. As He vun GOtt den Vader Ehr un Pries kreeg dörch en Stimm, de sik -hören leet, also vun de grote Herrlichkeit: Düt is Min leeve Söhn, an den -Ik Wolgefalln hef. _Matth. 3, 17. 17, 5. Luk. 9, 35. Eph. 1, 6._ - -18. Un de Stimm hebbt wi vun den Himmel schalln hört, as wi mit Em up den -hilligen Barg weern. _Matth. 17, 5._ - -19. Wi hebbt en faste prophetische Wort un ji doht gud, darup to achten, -as up en Licht, dat an en düstern Ort schienen deiht, bet de Dag anbrickt -un de Morgensteern upgeiht in ju Harten. _Ps. 119, 105. 2. Cor. 4, 6._ - -20. Un dat schüllt ji toeerst weten, dat keen Vörherseggen in de Schrift -dörch egen Utleggung geschüht. _Röm. 12, 7. 2. Tim. 3, 16._ - -21. Denn en Vörherseggen is noch nie ut minschlichen Willen toweg’ -brocht, sonnern GOtt Sin hillige Minschen hebbt redt vun den hilligen -GEist dreven. _Weish. 7, 27. Apost. 28, 25._ - - -Dat 2. Kapitel. - -1. Dar weern awer ok falsche Propheten mank dat Volk, as ok mank ju -falsche Lehrer wesen ward, de inföhrn ward Secten ton Verdarven, un -verleugnet den HErrn, de se kofft hett, un föhrt öwer sik sülvst heel -bald dat Verdarven. _Matth. 24, 11. 1. Tim. 4, 1._ - -2. Un Veele ward ehr Verdarv nafolgen, dörch weke de Wahrheit ehr Weg -lästert ward. _2. Tim. 4, 3. 4._ - -3. Un ut Giez ward se Lehren, de updicht sünd, verschachern, ehr Ordeel -ward awer vun lang her nich up sik töven laten un ehr Verdammnis slöpt -nich. - -4. Denn wenn GOtt de Engel, de sündigt hebbt, nich verschont hett, -sonnern hett se mit dat Düster sin Keden in de Höll stött un öwergeven, -dat se to dat Gericht verwahrt ward. _Jud. v. 6._ - -5. Un hett de ole Welt nich schont un bewahrte blot Noah, den Prediger -vun de Gerechtigkeit, sülvst acht, un föhr de Sündflot öwer de Gottlosen -ehr Welt. _Kap. 3, 6. 1. Mos. 7, 7. 8._ - -6. Un hett de Städ, Sodom un Gomorra to Asch makt, umkehrt un verdammt un -darmit de Gottlosen, de naher kamen ward, en Exempel sett; _1. Mos. 19, -24. Ebr. 11, 7._ - -7. Un hett den gerechten Lot erlöst, den de schändlichen Lüd all dat -Leed, wat man möglich weer, dän mit ehr untüchtigen Wandel; - -8. Denn wiel he gerecht weer un mank se wahnen dä un dat he dat sehn un -hörn muß, quälten se de gerechte Seel vun Dag to Dag mit ehr ungerechte -Warke, _Ps. 119, 158. Ezech. 9, 4._ - -9. De HErr weet de Gottseligen ut de Versökung to erlösen, de Ungerechten -awer uptowahrn för den Dag vun dat Gericht, se to pienigen; _1. Cor. 10, -13._ - -10. Am meisten awer de, de dar wandelt na dat Fleesch in unrein Lust -un de Herrschaft veracht, frech, egensinnig, sik nich schuet, up de -Majestäten to schimpen; - -11. So doch de Engel, de mehr Stärk un Macht hebbt, nich verdregt dat -lästerliche Gericht gegen se vun den HErrn. - -12. Awer se sünd as unvernünftige Deerder, de vun Natur darto gebarn -sünd, dat se infungen un slacht ward, schimpt öwer dat, wat se nich kennt -un ward in ehr verdarvliche Wesen umkamen, _Jer. 12, 3. Jud. v. 10._ - -13. Un den Lohn för de Ungerechtigkeit kriegen. Se holt dat Wolleven vun -hüt för Wollust, se sünd Schand un Laster, un drievt Bedregeri in ehr -Wolleven, wenn se mit ju to Disch sitt, _Jud. v. 12._ - -14. Hebbt Ogen vull vun Ehebrekeri, lat sik de Sünd nich wehrn, lockt de -lichtfardigen Seelen an sik un hebbt en Hart, dörchdreven mit Giez, dat -sünd verfluchte Lüd; - -15. Gaht vun den rechten Weg af un verbiestert sik un folgt Balam, -Basor sin Söhn, sin Weg, de den Lohn för de Ungerechtigkeit geern harr, -_Offenb. 2, 14._ - -16. He kreeg awer de Straf för sin Öwertredung, denn dat stumme lastbare -Deerd re’ mit Minschenstimm un hinner den Propheten sin Dohrheit. _4. -Mos. 22, 28._ - -17. Dat sünd Borns ahn Water un Wolken, de de Wind umher drift; en dichte -Düsternis is för se upbewahrt in Ewigkeit. - -18. Denn se redt stolte Wör’, wo Nicks achter is un reizt de dörch -Untucht to fleeschliche Lust, de up den rechten Weg weern un nu umher -irrt; - -19. Un versprekt se Frieheit, obgliek se sülvst Knechte vun dat Verdarven -sünd. Denn vun wen Jemand unner kregen is, den sin Knecht is he. _Joh. 8, -34._ - -20. Denn wenn se rut sünd ut de Welt ehrn Schmutz dörch de Erkenntnis vun -den HErrn un HEiland JEsus Christus, vermengt sik awer wedder darmit un -ward unner kregen, so is dat Letzte mit se duller warn, as dat Eerste. -_Phil. 3, 7. 8. Matth. 12, 45. Ebr. 10, 26. 27._ - -21. Denn dat weer beter för se, se harrn den Weg vun de Gerechtigkeit gar -nich kennt, as dat se em kennt un sik afkehrt vun dat hillige Gebot, dat -se geven is. _Luk. 12, 47. 48._ - -22. Up se paßt dat wahre Sprickwort: »De Hund fritt wedder, wat he -utspiet hett« un »De Sög wälzt sik, nadem se wuschen is, wedder in den -Dreck.« _Spr. 26, 11._ - - -Dat 3. Kapitel. - -1. Düt is de anner Breef, de ik ju schriev, ji Leeven, in weke dörch -Vermahnen ik ju uprichtigen Sinn upwecken doh, _Kap. 1, 13._ - -2. Dat ji denkt an de Wör’, de ju fröher seggt sünd vun de hilligen -Propheten un an unse Gebot, de wi den HErrn un HEiland Sin Apostels sünd; - -3. Indem ji tonächst bedenkt, dat in de letzte Dag’ Spötters kamen ward, -de na ehr egen Lüst wandelt, _1. Tim. 4, 1._ - -4. Un seggt: Wo is de Tosag nun Sin Tokunft? Denn nadem de Vaders storven -sünd, blift dat Allns, as dat vun de Kreatur ehr Anfang wesen is. _Jes. -5, 19._ - -5. Se verget awer mit Willn, dat de Himmel vör Tieden ok weer, darto de -Eer ut dat Water kamen is un dat se int Water besteiht dörch GOtt Sin -Wort; _1. Mos. 1, 2. 6. Ps. 24, 2._ - -6. Doch ward to de Tied de Welt dörch desülvigen mit de Sündflot -verdarvt. _1. Mos. 7, 21. Weish. 10, 4. Matth. 24, 39._ - -7. So ward nu ok de Himmel un de Eer dörch Sin Wort upspart, dat se to -dat Füer upbewahrt ward up den Gerichtsdag un de gottlosen Minschen ehr -Verdammnis. _v. 10._ - -8. Eens awer schüllt ji weeten, min Leeven, dat een Dag vör den HErrn is -as dusend Jahr un dusend Jahr as een Dag. _Ps. 90, 4._ - -9. De HErr vertögert de Tosag’ nich, as wek dat för en Vertögern holt, -sonnern He hett Geduld mit uns un will, dat Nüms verlarn ward, sonnern -dat Jedereen Buß dohn kann. _Hab. 2, 3. Ezech. 18, 23. 1. Tim. 2, 4._ - -10. Den HErrn Sin Dag ward awer kamen as en Deef in de Nacht, an weken de -Himmel vergahn ward mit grote Krachen, de Elemente ward vör Hitt smölten, -un de Eer un de Warke, de darin sünd, ward verbrennen. _1. Thess. 5, 2. -3. 2. Pet. 3, 7. Luk. 21, 33. Ebr. 1, 11. 12._ - -11. Wenn nu all düt vergahn schall, wa schüllt ji denn dar geschickt -wesen mit hilligen Wandel un gottseligen Wesen? - -12. Dat ji tövt un ielt na de Tokunft vun den HErrn Sin Dag hen, an weken -de Himmel vun Füer vergahn un de Element vör Hitt smölten ward? - -13. Wi tövt awer up en nie Eer un en nien Himmel, na Sin Tosag’, in weke -Gerechtigkeit wahnen deiht. _Jes. 65, 17. 66, 22. Offenb. 21, 1._ - -14. Darum, mine Leeven, wiel ji töven schüllt, so gevt ju Möh, dat ji vör -Em rein un unsträflich funn ward. _1. Thess. 3, 13. 1. Cor. 1, 8._ - -15. Un holt den HErrn Sin Geduld för ju Seligkeit, as ok unse leeve -Broder Paulus na de Wiesheit, de em geven is, ju schreven hett. _Röm. 2, -4._ - -16. As he ok in all sin Breev darvun reden deiht, in de weke Ding swar -to verstahn sünd, weke de Ungelehrigen un de, de nich fast staht, to ehr -egen Verdarv verwirrt as ok de annern Schriften. - -17. Ji awer, mine Leeven, wiel ji dat vörut weten doht, so nehmt ju in -Acht, dat ji nich dörch de ruchlosen Lüd ehrn Irrdom samt se verföhrt -ward un ut ju fasten Standpunkt rutfalln doht. _Mark. 13, 5. 9. 33._ - -18. Waßt awer in de Gnad un de Erkenntnis vun unsen HErrn un HEiland -JEsus Christus. Densülvigen wes’ Ehr, nu un in ewige Tieden! Amen. - - - - -De eerste Epistel St. Johannis. - - -Dat 1. Kapitel. - -1. Dat dar vun Anfang west is, dat wi hört hebbt, dat wi sehn hebbt mit -unse Ogen, dat wi bekeken hebbt un uns’ Hann beföhlt hebbt, nämlich dat -Levens Wort; _Joh. 1, 1. 1, 14. Luk. 24, 39._ - -2. (Denn dat Leven hett Sik sehn laten, un wi hebbt sehn un betügt un -verkündigt ju dat Leven, dat ewig is, wat bi den Vader weer un hett sik -bi uns sehn laten;) _Joh. 1, 4. 1, 1._ - -3. Wat wi sehn un hört hebbt, dat verkündigt wi ju, up dat ok ji mit uns -Gemeenschaft hebbt; un up dat unse Gemeenschaft mit den Vader un mit Sin -Söhn JEsus Christus is. - -4. Un all düt schrievt wi ju, up dat ju Freud völlig wes’. _Joh. 15, 11. -16, 24._ - -5. Un dat is de Verkündigung, de wi vun Em hört hebbt un ju verkündigen -doht, dat GOtt en Licht is un in Em keen Düsternis. _Ps. 104, 2. Joh. 8, -12._ - -6. Wenn wi nu seggt, dat wi Gemeenschaft mit Em hebbt, un wandelt in de -Düsternis, so leegt wi un doht nich de Wahrheit. - -7. Wenn wi awer in dat Licht wandelt, as He in dat Licht is, so hebbt wi -Gemeenschaft mit eenanner un dat Blod vun JEsus Christus, Sin Söhn, makt -uns rein vun all Sünd. - -8. Wenn wi seggt, wi hebbt keen Sünd, so verföhrt wi uns sülvst un de -Wahrheit is nich in uns. - -9. Wenn wi awer uns’ Sünd bekennt, so is He tru un gerecht, dat He uns de -Sünd vergeven un uns vun all Untugend rein maken deiht. _Spr. 28, 13. 1. -Thess. 5, 24._ - -10. Wenn wi seggt, wi hebbt nich sündigt, so makt wi Em ton Lögner un Sin -Wort is nich in uns. - - -Dat 2. Kapitel. - -1. Min luer lütt Kinner, ik schriev ju düt, up dat ji nich sündigen doht. -Un wenn nu Jemand sündigt, so hebbt wi Een bi den Vader, de för uns -sprickt, JEsus Christus, de gerecht is. _Röm. 8, 34. Ebr. 7, 25._ - -2. Un desülvige is de Versöhnung för unse Sünd; nich blot för unse Sünd, -sonnern för de ganze Welt ehr. _Kol. 1, 20._ - -3. Un daran markt wi, dat wi Em kennen doht, wenn wi Sin Gebote holt. - -4. Wokeen dar seggt: Ik kenn Em un hollt Sin Gebote nich, de is en Lögner -un in den is keen Wahrheit. _Kap. 1, 6. 4, 20._ - -5. Wokeen awer Sin Wort hollt, in den is wirklich GOtt Sin Leev -vullkamen. Daran erkennt wi, dat wi in Em sünd. _Joh. 14, 21. 23._ - -6. Wokeen seggt, dat he in Em blieven deiht, de schall ok wandeln, as He -wandelt hett. _Joh. 15, 4. 5._ - -7. Bröder, ik schriev ju nich en nie Gebot, sonnern dat ole Gebot, dat ji -vun Anfang hatt hebbt. Dat ole Gebot is dat Wort, dat ji vun Anfang hört -hebbt. - -8. Doch wedder schriev ik ju en nie Gebot, dat wahrhaftig is bi em un bi -ju, denn de Düsternis is vörbi, un dat wahre Licht schient nu. _Röm. 13, -12._ - -9. Wokeen seggt, dat he in dat Licht is, awer sin Broder haßt, de is noch -in de Düsternis. _Kap. 3, 15. 4, 20._ - -10. Wokeen sin Broder leef hett, de blift in dat Licht un keen Argernis -is bi em. _Kap. 3, 14._ - -11. Wokeen awer sin Broder haßt, de is in Düsternis un wandelt in -Düsternis un weet nich, wo he hengeiht, denn de Düsternis hett sin Ogen -blind makt. - -12. Min leeve lütte Kinner, ik schriev ju, dat ju de Sünd vergeven ward -dörch Sin Nam. _Luk. 24, 47. Apost. 4, 12._ - -13. Ik schriev an ju, Vaders, denn ji kennt den, de vun Anfang is. Ik -schriev an ju, Junggesellen, denn ji hebbt den Bösewicht unner kregen. -Ik schriev an ju, Kinner, denn ji kennt den Vader. - -14. Ik hef an ju, Vaders, schreven, wiel ji den kennt, de vun Anfang is. -Ik hef an ju, Junggesellen, schreven, wiel ji stark sünd un GOtt Sin Wort -bi ju blift un ji den Bösewicht unnerkregen hebbt. _Eph. 6, 10._ - -15. Ji schüllt de Welt nich leef hebben, noch wat in de Welt is. Wenn -Jemand de Welt leef hett, in den is nich den Vader Sin Leev. - -16. Denn Allns, wat in de Welt is (ik meen dat Fleesch sin Lust, un de -Ogen ehr Lust un hoffärtig Leven) is nich vun den Vader, sonnern vun de -Welt. - -17. Un de Welt vergeiht mit ehr Lust, wokeen awer GOtt Sin Willen deiht, -de blift in Ewigkeit. - -18. Min luer lütt Kinner, düt is de letzte Stund, un as ji hört hebbt, -dat de Wedderchrist kummt, un nu veele Wedderchristen warn sünd, so is -dat uns klar, dat de letzte Stund dar is. _Matth. 24, 5. 24._ - -19. Se sünd vun uns utgahn, awer se weern nich vun uns, denn wenn se vun -uns west weern, weern se ja bi uns bleven, awer up dat se apenbar ward, -dat se nich All vun uns sünd. _Apost. 20, 30. 1. Cor. 11, 19._ - -20. Un ji hebbt de Salvung vun den, de hillig is un weet Allns. _v. 27._ - -21. Ik hef ju nich schreven, as wüßt ji de Wahrheit nich, sonnern ji weet -se un weet, dat keen Lög ut de Wahrheit kamen deiht. - -22. Wokeen is en Lögner, wenn nich de, de verleugnen deiht, dat JEsus de -Christ is? Dat is de Wedderchrist, de den Vader un den Söhn verleugnen -deiht. - -23. Wokeen den Söhn leugnet, de hett ok den Vader nich. _Kap. 4, 15._ - -24. Wat ji nu hört hebbt vun Anfang, dat lat bi ju blieven. Wenn dat bi -ju blift, wat ji vun Anfang hört hebbt, so ward ji ok bi den Söhn un den -Vader blieven. _v. 7._ - -25. Un dat is de Tosag’, de He uns makt hett, dat ewige Leven. - -26. All düt hef ik ju schreven vun de, de ju verföhrn deiht. - -27. Un de Salvung, de ji vun Em kregen hebbt, blift bi ju, un ji brukt -Keen, ju wat to lehrn, sonnern Allns, wat ju de Salvung lehrt, dat is -wahr un keen Lög, un as se ju lehrt hett, darbi schüllt ji blieven. _v. -20. Joh. 14, 26. 16, 13._ - -28. Un nu, Kinner, blievt bi Em, up dat, wenn He apenbart ward, wi -Friemodigkeit hebbt un nich to Schann ward vör Em bi Sin Tokunft. _Kap. -3, 21. 4, 17. 5, 14._ - -29. Wenn ji weet, dat He gerecht is, so schall ju dat ok klar wesen, dat, -wokeen recht deiht, de is vun Em gebarn. _Kap. 3, 7. 10._ - - -Dat 3. Kapitel. - -1. Seht, wat för en Leev hett uns de Vader bewiest, dat wi GOtt Sin -Kinner heeten schüllt! Darum kennt de Welt ju nich, denn se kennt Em -nich. _Joh. 17, 25._ - -2. Mine Leeven, wi sünd nu GOtt Sin Kinner, awer wat wi wesen ward, is -noch nich apenbar. Wi weet awer, dat, wenn dat apenbar warrn ward, wi Em -gliek wesen ward, denn wi ward Em sehn, so as He is. _Joh. 1, 12. Röm. 8, -18._ - -3. Un Jedereen, de son Hoffnung hett to Em, de makt sik rein, so as He ok -rein is. - -4. Wokeen Sünd deiht, de deiht ok Unrecht, un de Sünd is dat Unrecht. - -5. Un ji weet, dat He kamen is, up dat He unse Sünden wegnehmen dä, un -dar is keen Sünd in Em. _Jes. 53, 4. 1. Pet. 2, 24._ - -6. Wokeen in Em blift, de sündigt nich, wokeen sündigt, de hett Em nich -sehn noch kennt. - -7. Kinner, lat ju vun Nüms verföhrn. Wokeen recht deiht, de is gerecht, -gliek as He gerecht is. - -8. Wokeen Sünd deiht, de is vun den Düvel, denn de Düvel sündigt vun -Anfang. Darto is GOttes Söhn kamen, dat He den Düvel sin Wark tonicht -maken dä. _Joh. 8, 44._ - -9. Wokeen ut GOtt gebarn is, de deiht keen Sünd, denn Sin Samen blift bi -em, un he kann nich sündigen, denn he is vun GOtt gebarn. _v. 6. Kap. 5, -18._ - -10. Daran ward dat apenbar, weke GOtt Sin Kinner un weke den Düvel sin -Kinner sünd. Wokeen nich recht deiht, de is nich vun GOtt un wokeen sin -Broder nich leef hett. - -11. Denn dat is de Botschaft, de ji hört hebbt vun Anfang, dat wi enanner -leef hebben schüllt. _Joh. 13, 34._ - -12. Nich as Kain, de vun dat Böse weer un sin Broder umbroch. Un worum -broch he em um? Wiel sin Warke bös weern un sin Broder sin gerecht. _1. -Mos. 4, 8. Matth. 23, 35. Jud. v. 11._ - -13. Wunnert ju nich daröwer, mine Bröder, dat de Welt ju hassen deiht. -_Matth. 5, 11. Joh. 15, 18. 19._ - -14. Wi weet, dat wi ut den Dod in dat Leven kamen sünd, denn wi hebbt de -Bröder leef. Wokeen den Broder nich leef hett, de blift in den Dod. _Kap. -2, 11. 3. Mos. 19, 17._ - -15. Wokeen sin Broder haßt, is en Dodsläger un ji weet, dat en Dodsläger -nich dat ewige Leven bi em blievend hett. - -16. Daran hebbt wi de Leev kennt, dat He Sin Leven för uns laten hett, un -wi schüllt ok dat Leven för de Bröder laten. - -17. Wenn awer Jemand düsse Welt ehr Göder hett un süht sin Broder Noth -lieden, un slutt sin Hart vör em to, wa blift GOtt Sin Leev in em? - -18. Min luer lütt Kinner, lat uns nich leef hebben mit Wör’, noch mit de -Tung, sonnern mit de Daht un mit de Wahrheit. _Jak. 1, 22. 2, 15._ - -19. Daran kennt wi, dat wi ut de Wahrheit sünd un künnt unse Hart vör Em -still maken, - -20. Dat, wenn unse Hart uns verdammen deiht, GOtt grötter is, as unse -Hart un alle Ding’ kennt. - -21. Ji Leeven, wenn unse Hart uns nich verdammt, so hebbt wi -Friemodigkeit to GOtt. _Kap. 2, 28. 4, 17. 5, 14. Eph. 3, 12. Ebr. 4, 16._ - -22. Un wat wi bitten doht, ward wi vun Em nehmen, denn wi holt Sine -Gebote un doht, wat Em wol gefallt. _Mark. 11, 24._ - -23. Un dat is Sin Gebot, dat wi glovt an Sin Söhn, JEsus Christus, Sin -Nam, un hebbt uns leef een den annern, as He uns en Gebot geven hett. -_Joh. 6, 29. Mark. 12, 31._ - -24. Un wokeen Sin Gebote holn deiht, de blift in Em, un He in em. Un -daran kennt wi, dat He in uns blift, an den GEist, den He uns geven hett. -_Joh. 14, 23. 1. Joh. 4, 13. Röm. 8, 9._ - - -Dat 4. Kapitel. - -1. Mine Leeven, glovt nich jeden Geist, sonnern versökt de Geister, ob se -vun GOtt sünd, denn veele falsche Propheten sünd in de Welt utgahn. - -2. Daran schüllt ji GOttes GEist kennen: En jede Geist, de bekennen -deiht, dat JEsus Christus in dat Fleesch kamen is, de is vun GOtt. _1. -Cor. 12, 3._ - -3. Un en jede Geist, de nich bekennen deiht, dat JEsus Christus in dat -Fleesch kamen is, de is nich vun GOtt. Un dat is den Wedderchrist sin -Geist, vun den ji hört hebbt, dat he kamen ward un is nu all in de Welt. - -4. Min luer lütt Kinner, ji sünd vun GOtt un hebbt de Welt öwerwunden, -denn de in ju is, is grötter as de, de in de Welt is. _2. Kön. 6, 16. 2. -Chron. 32, 7._ - -5. Se sünd vun de Welt, darum redt se vun de Welt, un de Welt hört se. -_Joh. 3, 31. 15, 19._ - -6. Wi sünd vun GOtt, un wer GOtt kennt, de hört uns; wer nich vun GOtt -is, de hört uns nich. Darup kennt wi denn de Wahrheit ehrn Geist un den -Irrdom sin Geist. _Joh. 8, 47._ - -7. Ji Leeven, lat uns Een den Annern leef hebben; denn de Leev is vun -GOtt, un wokeen leef hett, de is vun GOtt gebarn un kennt GOtt. _Joh. 8, -42._ - -8. Wokeen nich leef hett, de kennt GOtt nich, denn GOtt is de Leev. - -9. Daran hebbt wi GOtt Sin Leev sehn, dat GOtt Sin eengebarn Söhn schickt -hett in de Welt, dat wi dörch Em leven schüllt. _Joh. 3, 16. Tit. 2, 11._ - -10. Darin besteiht de Leev: nich dat wi GOtt leef hatt hebbt, sonnern dat -He uns leef hatt hett un Sin Söhn schickt hett to en Versöhnung för unse -Sünden. _Röm. 5, 10. 2. Cor. 5, 19. Kol. 1, 20._ - -11. Mine Leeven, hett uns GOtt so leef hatt, so schüllt wi enanner ok -leef hebben. _Matth. 18, 33._ - -12. Nüms hett GOtt jemals sehn. Wenn wi enanner leef hebbt, so blift GOtt -in uns, un Sin Leev is ganz in uns. _2. Mos. 33, 20. Joh. 1, 18. 1. Tim. -6, 16._ - -13. Daran erkennt wi, dat wi in Em blieven doht, un He in uns blift, dat -He uns vun Sin GEist geven hett. - -14. Un wi hebbt sehn un betügt, dat de Vader den Söhn schickt hett to en -HEiland för de Welt. - -15. Wokeen nu bekennen deiht, dat JEsus GOttes Söhn is, in den blift GOtt -un he in GOtt. _Kap. 5, 5._ - -16. Un wi hebbt erkennt un glovt de Leev, de GOtt to uns hett. - -17. Darin is de Leev vullkamen bi uns, up dat wi en Friemödigkeit hebbt -up den Dag vun dat Gericht, denn gliek as He, so sünd ok wi in düsse Welt. - -18. Furcht is nich in de Leev, sonnern de vulle Leev drift de Furcht ut, -denn de Furcht hett Pien. Wokeen sik nu awer fürchten deiht, de is nich -vullkamen in de Leev. - -19. Lat uns Em leef hebben, denn He hett uns toeerst leef hatt. _v. 10._ - -20. Wenn Jemand sprickt: Ik hef GOtt leef, un haßt sin Broder, de is -Lögner. Denn wokeen sin Broder nich leef hett, den he süht, wa kann he -GOtt leef hebben, den he nich süht? _Kap. 2, 4. 11._ - -21. Un düt Gebot hebbt wi vun Em, dat, wokeen GOtt leef hett, ok sin -Broder leef hebben schall. _Mark. 12, 31._ - - -Dat 5. Kapitel. - -1. Wokeen gloven deiht, dat JEsus de Christ is, de is vun GOtt gebarn. Un -wokeen den leef hett, de Em gebarn hett, de hett ok den leef, de vun Em -gebarn is. _Joh. 1, 12. 13._ - -2. Daran kennt wi, dat wi GOtt Sin Kinner leef hebbt, wenn wi GOtt leef -hebbt un Sine Gebote holt. _Kap. 3, 19._ - -3. Denn dat is de Leev to GOtt, dat wi Sine Gebote holt, un Sine Gebote -sünd nich swar. _Joh. 14, 15. 23. 24. Matth. 11, 30._ - -4. Denn Allns, wat vun GOtt gebarn is, öwerwindt de Welt, un unse Glov is -de Sieg, de de Welt öwerwunnen hett. _Joh. 1, 13. 16. 33._ - -5. Wokeen is awer, de de Welt öwerwindt, wenn he nich gloven deiht, dat -JEsus GOtt Sin Söhn is? _Kap. 4, 4. 1. Cor. 15, 57._ - -6. Düsse is dat, de kamen deiht mit Water un mit Blod, JEsus Christus, -nich blot mit Water, sonnern mit Water un Blod. Un de GEist is dat, de -betügen deiht, dat de GEist Wahrheit is. _Joh. 19, 34. 35._ - -7. Denn dree sünd, de in den Himmel tügen doht: de Vader, dat Wort un de -hillige GEist, un düsse dree sünd eens. _Matth. 28, 19._ - -8. Un dree sünd, de tügen doht up de Eer: de GEist un dat Wort un dat -Blod, un de dree sünd tosamen. - -9. Wenn wi de Minschen ehr Tügnis annehmt, so is GOtt Sin Tügnis grötter, -denn GOtt Sin Tügnis is dat, wat He vun Sin Söhn tügt hett. _Joh. 8, 17._ - -10. Wokeen an GOtt Sin Söhn gloven deiht, de hett dat Tügnis in sik. -Wokeen GOtt nich gloven deiht, de makt Em to en Lögner; denn he glovt -nich dat Tügnis, dat GOtt vun Sin Söhn tügt. _Röm. 8, 16. Joh. 3, 36._ - -11. Un dat is dat Tügnis, dat GOtt uns dat ewige Leven geven hett un son -Leven is in Sin Söhn. _Joh. 1, 4._ - -12. Wokeen GOtt Sin Söhn hett, de hett dat Leven; wokeen GOtt Sin Söhn -nich hett, de hett dat Leven nich. - -13. All düt hef ik ju schreven, de ji an GOtt Sin Söhn Sin Nam gloven -doht, up dat ji weet, dat ji dat ewige Leven hebbt un dat ji glovt an -GOtt Sin Söhn Sin Nam. - -14. Un dat is de Friemödigkeit, de wi hebbt to Em, dat, wenn wi wat -bitten doht na Sin Willn, He uns hört. _Kap. 2, 28. 3, 21. 4, 17. Eph. 3, -12. Ebr. 4, 16._ - -15. Un wenn wi weet, dat He uns hörn deiht, wat wi ok bitten, so weet wi, -dat wi de Bitt hebbt, de wi vun Em beden hebbt. - -16. Wenn Jemand Sin Broder sündigen süht, en Sünd nich ton Dod, de mag -bitten, so ward He geven dat Leven de, de sündigt nich ton Dod. Wenn -dat en Sünd ton Dod is, darför segg ik nich, dat Jemand bitten schall. -_Matth. 12, 31._ - -17. All Undugend is Sünd, awer dat gift en Sünd, nich ton Dod. - -18. Wi weet, dat, wokeen vun GOtt gebarn is, de sündigt nich; sonnern de -vun GOtt gebarn is, de nimmt sik in Acht, un de Bös ward em nich anfaten. -_Kap. 3, 9. 2. Thess. 3, 3._ - -19. Wi weet, dat wi vun GOtt sünd, un de ganze Welt liggt int Arge. _Gal. -1, 4._ - -20. Wi weet awer, dat GOtt Sin Söhn kamen is un hett uns en Sinn geven, -dat wi erkennt den Wahrhaftigen un sünd in den Wahrhaftigen, in Sin Söhn, -JEsus Christus. Düsse is de wahrhaftige GOtt un dat ewige Leven. _Joh. 1, -1. 4. Apost. 3, 15. 20, 28. Röm. 9, 5. 1. Tim. 3, 16. Ebr. 1, 8._ - -21. Kinner, hödt ju vör de Afgötter. Amen. _2. Mos. 20, 3. 1. Cor. 10, -14._ - - - - -De anner Epistel St. Johannis. - - -1. De Öllste an de uterwählte Fru un ehr Kinner, de ik leef hef in de -Wahrheit un nich ik alleen, sonnern ok All, de de Wahrheit kennen lehrt -hebbt, _3. Joh. v. 1._ - -2. Wegen de Wahrheit, de in uns blift un bi uns wesen ward in Ewigkeit. - -3. Gnade, Barmhartigkeit, Freden vun GOtt den Vader un vun den HErrn -JEsus Christus, den Vader Sin Söhn, in de Wahrheit un in de Leev, wes’ -mit ju! _1. Tim. 1, 2._ - -4. Dat freut mi öwer de Maten, dat ik mank din Kinner weke funnen hef, -de in de Wahrheit wandelt, so as wi en Gebot vun den Vader kregen hebbt. - -5. Un nu bitt ik di, Fru (nich as en nie Gebot schriev ik di, sonnern -dat wi hatt hebbt vun Anfang), dat wi uns leef hebbt, de een den annern. -_Mark. 12, 31._ - -6. Un dat is de Leev, dat wi wandelt na Sin Gebot. Dat is dat Gebot, as -ji dat hört hebbt vun Anfang, up dat ji ümmer darin wandeln doht. _1. -Joh. 5, 3._ - -7. Denn veele Verföhrers sünd in de Welt kamen, de vun JEsus Christus -nich bekennt, dat He in dat Fleesch kamen is. Düsse is de Verföhrer un -de Wedderchrist. _Matth. 24, 5. 24. 2. Pet. 2, 1. 1. Joh. 2, 18. Kap. 4, -1-3._ - -8. Seht ju vör, dat wi nich verleert, wat wi arbeit hebbt, sonnern vullen -Lohn kriegt. _Mark. 13, 9. Gal. 3, 4. 4, 11._ - -9. Wokeen daröwer utgeiht un blift nich in Christus Sin Lehr, de hett -GOtt nich; wokeen in düsse Lehr blift, de hett den Vader un den Söhn. - -10. Wenn Jemand to ju kummt, un bringt düsse Lehr nich, den schüllt ji -nich in dat Hus nehmen un ok nich gröten. _2. Thess. 3, 6._ - -11. Denn wokeen em gröten deiht, de hett Andeel an sin böse Warke. - -12. Ik harr ju wol veel mehr to schrieven, awer ik wull nich mit Breev un -mit Black schrieven, sonnern ik höp na ju hen to kamen un mündlich mit ju -to spreken, up dat ju Freud vullkamen warr. _3. Joh. v. 13._ - -13. De Kinner vun din Swester, de uterwählte, gröt’ di! Amen. - - - - -De drüdde Epistel St. Johannis. - - -1. De Öllste an Gajus, den Leeven, den ik leef hef in de Wahrheit. _2. -Joh. v. 1._ - -2. Min Leeve, ik wünsch in all Stück, dat di dat gud geiht, un du gesund -büst; so as dat din Seel gud geiht. - -3. Ik freu mi awer öwer de Maten, as de Bröder keemen un vun din Wahrheit -tügten, woans du in de Wahrheit wandeln deihst. _2. Joh. v. 4._ - -4. Ik hef keen grötter Freud, as wenn ik hör, dat min Kinner in de -Wahrheit wandeln doht. - -5. Min Leeve, du deihst dat tru, wat du deihst an de Bröder un an de -Fremden, - -6. De vun din Leev tügt hebbt vör de Gemeen, un du deihst wol, wenn du se -dat Geleit gifst, as sik dat vör GOtt schicken deiht. _Tit. 3, 13._ - -7. Denn wegen Sin Nam sünd se uttrocken un hebbt vun de Heiden Nicks -nahmen. _Matth. 10, 8. 1. Cor. 9, 12. 15._ - -8. So schüllt wi se nu upnehmen, up dat wi ehr Helpers för de Wahrheit -ward. _Matth. 10, 14. Luk. 10, 8. Ebr. 13, 2._ - -9. Ik hef an de Gemeen schreven, awer Diotrephes, de mank se will hoch -holn wesen, nimmt uns nich an. - -10. Darum, wenn ik kam, will ik em jo denken helpen an sine Warke, de he -deiht, dardörch dat he mit böse Wör’ vun uns redt un hört ok darmit noch -nich up. He sülvst nimmt de Bröder nich an un wehrt de, de dat dohn wüllt -un stött se ut de Gemeen. _Matth. 23, 13._ - -11. Min Leeve, folg nich dat Bös na, sonnern dat Gude. Wokeen Gudes -deiht, is vun GOtt, wokeen Böses deiht, de süht GOtt nich. _Ps. 37, 27. -1. Joh. 3, 6. 9._ - -12. Demetrius hett Tügnis vun Jedereen un vun de Wahrheit sülvst, un wi -tügt ok, un ji weet, dat unse Tügnis wahr is. _Joh. 19, 35. 21, 24._ - -13. Ik harr veel to schrieven, awer ik wull nich mit Black un Fedder an -di schrieven. - -14. Ik höp, di bald to sehn, denn wüllt wi vun Mund to Mund mit enanner -reden. - -15. Freden wes’ mit ju. De Fründ gröt’ di. Gröt de Fründ’ mit Namen. _1. -Pet. 5, 14._ - - - - -De Epistel an de Ebräers. - - -Dat 1. Kapitel. - -1. Nadem vör Tieden GOtt mennigmal un up mancherlie Wies’ redt hett to de -Vaders dörch de Propheten: - -2. Hett He toletzt in düsse Dag’ to uns spraken dörch den Söhn, den He -sett hett to en Arv öwer Allns, dörch den He ok de Welt makt hett. _Ps. -2, 8. Matth. 21, 38. Joh. 1, 10._ - -3. Wek, wiel He is de Glanz vun Sin Herrlichkeit un dat Ebenbild vun Sin -Wesen un drigt alle Ding mit Sin kräftiges Wort un hett uns rein makt vun -unse Sünden dörch Sik Sülvst, hett He Sik sett to de rechte Hand vun de -Majestät in de Högde; _Weish. 7, 26. 2. Cor. 4, 4. Kol. 1, 15. Ebr. 9, -14. 26._ - -4. Un is so veel beter warn as de Engel un hett en so gar veel högern Nam -vör se arvt. - -5. Denn to weken Engel hett He jemals seggt: Du büst min Söhn, hüt hef ik -di tügt? Un ok noch: Ik warr sin Vader wesen un He ward min Söhn wesen. -_Ps. 2, 7. 2. Sam. 7, 14._ - -6. Un awermal, as He inföhrt den Eerstgebaren in de Welt, sprickt He: Un -alle GOttes Engel schüllt em anbeden! _Röm. 8, 29. Ps. 97, 7._ - -7. Vun de Engel sprickt He twar: He makt Sine Engel to Geister un Sine -Deeners to Füerflammen. _Ps. 104, 4._ - -8. Awer vun den Söhn: GOtt, Din Stohl blift vun Ewigkeit to Ewigkeit. -Dat Scepter vun Din Riek is en richtig Scepter: _Ps. 45, 7._ - -9. Du hest Gerechtigkeit leef un haßt en gottlos Wesen, darum hett Di -GOtt, Din GOtt, salvt mit Freudenöl, mehr as Din Helpers. _Ps. 45, 8._ - -10. Un »Du, HErr, hest vun Anfang de Eer gründt un de Himmel sünd dat -Wark vun Din Hann. _Ps. 8, 4. 102, 26._ - -11. Desülvigen ward vergahn, Du awer warrst blieven, un se ward all old -warrn, as en Kleed, - -12. Un as en Mantel warrst Du se uprullen un se ward sik verwandeln; Du -awer büst desülvige un Din Jahrn ward nich uphörn.« _Jes. 34, 4. 51, 6._ - -13. To weken Engel awer hett He jemals seggt: Sett di to min rechte Hand, -bet ik din Fiende to din Föt ehr Fotbank leggen doh? _Matth. 22, 44._ - -14. Sünd se nich alltosam deenstbare Geister, weke utschickt sünd to -deenen de, de arven schüllt de Seligkeit? _Ps. 34, 8. 91, 11._ - - -Dat 2. Kapitel. - -1. Darum schüllt wi desto mehr passen up dat Wort, dat wi nich darhen -fahrt. _Spr. 3, 21._ - -2. Denn wenn dat Wort fast makt is, dat de Engeln redt hebbt un jede -Öwertredung un Ungehorsam hett sin rechten Lohn kregen: _Apost. 7, 53. -Gal. 3, 19._ - -3. Woans wüllt wi darvun kamen, wenn wi so en Seligkeit för Nicks achten -doht? weke, nadem se uns toeerst predigt warn is dörch den HErrn, up uns -kamen is dörch de, weke dat hört hebbt; _Kap. 10, 29. 12, 25._ - -4. Un GOtt hett ehr Tügnis geven mit Teken, Wunner, un allerhand Kräft un -mit Utdelung vun den hilligen GEist na Sin Willen. _Mark. 16, 20. Apost. -2, 4. 1. Cor. 12, 11._ - -5. Denn He hett nich de Engel öwer de tokünftige Welt sett, vun de wi -reden doht. _2. Pet. 3, 13._ - -6. Dat betügt awer Een an en annern Ort un sprickt: Wat is de Minsch, dat -Du an em denken deihst un dat Minschenkind, dat Du up em achten deihst? -_Ps. 8, 5._ - -7. Du hest em en korte Tied lütter makt as de Engeln: mit Pries un Ehr -hest Du em krönt un hest em sett öwer Din Hann ehr Wark; _Matth. 28, 18. -Eph. 1, 22._ - -8. Allns hest Du unner sin Föt dahn. Darin, dat He sik Allns hett -unnerdahn makt, hett He Nicks laten, dat Em nich unnerdahn is; nu awer -seht wi noch nich, dat Em Allns unnerdahn is. _Matth. 11, 27._ - -9. Den awer, de en korte Tied lütter as de Engel weer, seht wi, dat He -JEsus is, dörch dat Utstahn vun den Dod krönt mit Pries un Ehr, up dat He -vun GOtt Sin Gnad för Alle den Dod smecken dä. _Phil. 2, 8. 9. 2. Cor. 5, -14. 1. Joh. 2, 2._ - -10. Denn dat keem den to, wegen den all Ding sünd un dörch den all Ding -sünd, de veel Kinner na de Herrlichkeit hen föhrt hett, dat He den -Hertog vun ehr Seelen dörch Lieden vullkamen maken dä. _Joh. 1, 3._ - -11. Wiel se All vun Een kamen, beide, de hilligen deiht un de hilligt -ward. Darum schamt He Sik ok nich, se Bröder to heeten, _Mark. 3, 34. 35._ - -12. Un sprickt: »Ik will verkündigen Din Nam an min Bröder un midden in -de Gemeen Din Lof singen.« _Ps. 22, 23. Joh. 20, 17._ - -13. Un awermals: »Ik will min Vertruen up Em setten; un awermal: Süh dar, -ik un de Kinner, de GOtt mi geven hett.« _Ps. 18, 3. Jes. 8, 18._ - -14. So as nu de Kinner Fleesch un Blod hebbt, hett He dat ok annahmen, up -dat He dörch den Dod de Macht nehm vun den, de den Dod Sin Gewalt harr, -dat is, vun den Düvel, _2. Tim. 1, 10._ - -15. Un erlösen dä, de, de dörch Furcht vör den Dod ehr ganze Leven lang -Knecht wesen mussen. _Luk. 1, 74._ - -16. Denn He nimmt nirgends de Engel an Sik, sonnern Abraham Sin Samen -nimmt He an Sik. - -17. Darum muß He in all Ding Sin Bröder gliek warrn, up dat He barmhartig -war un en true Hoheprester vör GOtt, to versöhnen dat Volk sin Sünd. -_Kap. 4, 15._ - -18. Denn worin He wat utstahn hett un versöcht is, kann He de helpen, de -versöcht ward. - - -Dat 3. Kapitel. - -1. Darum, ji hillige Bröder, de ji mit beropen sünd dörch den himmlischen -Berop, nehmt den Apostel un Hohenprester den wi bekennen doht, Christus -JEsus, in Ogenschien, _Kap. 4, 14._ - -2. De tru is den, de em makt hett, as ok Moses in sin ganzes Hus. _4. -Mos. 12, 7._ - -3. Düsse awer is grötter Ehr werth, so as de grötter Ehr an dat Hus hett, -de dat but, as dat Hus sülvst. - -4. Denn jedes Hus ward vun Jemand but, de awer Allns buen deiht, dat is -GOtt. _2. Cor. 5, 5. 17, 18._ - -5. Un Moses twar weer tru in sin ganze Hus, as en Knecht, to en Tügnis -vun dat, wat seggt warrn schull; - -6. Christus awer as en Söhn öwer dat Hus; wek Hus wi sünd, wenn wi blot -dat Vertruen un de Hoffnung de unse Ehr is, fast beholn doht. - -7. Darum, as de hillige GEist sprickt: »Hüt, wenn ji Sin Stimm hörn ward, - -8. So verstockt ju Hart nich, as geschehn dä in de Verbitterung, an den -Dag vun de Versökung, in de Wüstenie; - -9. As Mi ju Vaders versöken dän, se versöchten Mi un seegen Min Wark -veertig Jahr lang; _2. Mos. 17, 7._ - -10. Darum war Ik tornig öwer dat Geslecht un sprok: In Een fort -verbiestert se mit dat Hart, awer se wussen Min Weg nich; - -11. Dat Ik ok swören dä in Min Torn, se schulln to Min Ruh nich kamen.« -_4. Mos. 14, 23. 28. 35._ - -12. Nehmt ju in Acht, leeve Bröder, dat nich Jemand mank ju en arge, -unglövige Hart hett, dat vun den lebendigen GOtt afgahn deiht, - -13. Sonnern vermahnt ju sülvst all Dag’, so lang dat noch Dag is, dat -nich Jemand mank ju verstockt ward dörch de Sünd ehr Bedrug. _Matth. 18, -15. 1. Thess. 5, 11. 14._ - -14. Denn wi hebbt Deel an Christus kregen, wenn wi dat, wat wi anfungen, -bet an dat End beholn doht; _Kap. 6, 11._ - -15. So lang as seggt ward: Hüt, wenn ji Min Stimm hörn ward, so verstockt -ju Hart nich, as in de Verbitterung gescheeg. _Kap. 4, 7. Ps. 95, 7-9._ - -16. Denn wek, as se Em hörn dän, weckten Sin Torn, awer nich All, de vun -Egypten utgahn dän dörch Moses. - -17. Öwer wek weer He veertig Jahr lang bös? Weer dat nich öwer de, de -sündigen dän un de ehr Liever in de Wüstenie fulln? _4. Mos. 14, 36. 1. -Cor. 10, 10._ - -18. Weke swor He awer, dat se nich to Sin Ruh kamen schulln, wenn nich de -Unglövigen? - -19. Un wi seht, dat se nich rin kamen kunnen wegen de Unglov. - - -Dat 4. Kapitel. - -1. So lat uns nu bang wesen, up dat wi de Tosag’, to sin Ruh kamen, nich -versümt un Keen vun uns torügg blift. - -2. Denn uns is dat ok verkündigt, ebenso as de Annern, awer dat Wort vun -de Predigt hulp de Nicks, de nich gloven dän, wat se hörten. - -3. Denn wi, de wi gloven doht, gaht in de Ruh, as He sprickt: Dat Ik -swören dä in Min Torn, se schüllt nich to Min Ruh her kamen. Un twar as -de Wark vun de Welt ehr Anbeginn makt weern, _Kap. 3, 11. Ps. 95, 11._ - -4. Sprok He an en Stell vun den söbenden Dag also: Un GOtt ruh an den -söbenden Dag vun all Sin Wark. _1. Mos. 2, 2._ - -5. Un hier an düsse Stell awermals: Se schüllt nich kamen to Min Ruh. - -6. Wiel dat nu awer noch so is, dat wek na desülvige kamen schüllt, un -de, de dat toeerst verkündigt is, sünd nich darto kamen, wegen ehr Unglov; - -7. Bestimm He awermal en Dag na all de Tied un sä dörch David sin Mund: -Hüt, as seggt is, wenn ji Sin Stimm hörn ward, so verstockt ju Harten -nich. _Kap. 3, 7. Ps. 95, 7-9._ - -8. Denn harr Josua se to Ruh brocht, so war He naher nich vun en annern -Dag seggt hebben. _5. Mos. 31, 7._ - -9. Darum is dar noch en Ruh vörhanden för GOtt Sin Volk. - -10. Denn wokeen to Sin Ruh kamen is, de ruht ok vun sin Wark, gliek as -GOtt vun Sin. _Offenb. 14, 13._ - -11. So lat uns nu tomaken, rintokamen na düsse Ruh, up dat nich Jemand -falln deiht in datsülvige Bispill vun Unglov. - -12. Denn GOtt Sin Wort is lebendig un kräftig un scharper as en -tweesniedig Swerdt un dringt dörch, bet dat Seel un Geist, Mark un Knaken -scheeden deiht, un is en Richter vun dat Hart sin Gedanken un Sinnen. -_Pred. 12, 11. Jer. 23, 29._ - -13. Un keen Kreatur is unsichtbar vör Em, Allns is blot un updeckt vör -Sin Ogen, vun den reden wi. _Sir. 15, 19. 23, 28._ - -14. Wiel wi nu en groten Hoheprester hebbt, JEsus, GOtt Sin Söhn, de gen -Himmel fahrt is, so lat uns holn an dat Bekenntnis. _Kap. 3, 1. 6, 20. 7, -26. 8, 1. 9, 11._ - -15. Denn wi hebbt nich en Hohenprester, de nich kunn Mitleed hebben mit -unse Swakheet, sonnern de versöcht is allerwärts, gliek as wi, doch ahn -Sünd. _Kap. 2, 17._ - -16. Darum lat uns rantreden mit Friemödigkeit an den Gnadenstohl, up dat -wi Barmhartigkeit kriegen un Gnad finnen up de Tied, wenn Hülp uns noth -dohn ward. _1. Joh. 3, 21. Röm. 3, 25._ - - -Dat 5. Kapitel. - -1. Denn jede Hoheprester, de mank de Minschen utnahmen ward, de ward sett -för de Minschen in de Saken, de bi GOtt to dohn sünd, up dat he Gaven un -Opfer för de Sünden opfern deiht. _Kap. 2, 17._ - -2. De mit lieden kann för de, de vun Nicks weet un verbiestern doht, wiel -he sülvst mit Swachheet umgeven is. - -3. Darum mutt he ebenso as för dat Volk, ok för sik sülvst opfern för de -Sünden, - -4. Un Nüms nimmt sik sülvst de Ehr; as blot de ok vun GOtt beropen is, -gliekerwies as Aaron. - -5. So hett Sik Christus nich Sülvst de Ehr geven, dat He Hoheprester is -warn, sonnern de to Em seggt hett: Du büst Min Söhn, hüt hef Ik di tügt. -_Ps. 2, 7. Apost. 13, 33. Ebr. 1, 5._ - -6. As He an en anner Stell sprickt: Du büst en Prester in Ewigkeit na -Melchisedek sin Art. _Kap. 6, 20. 7, 17. Ps. 110, 4._ - -7. Un He hett in de Dag’ vun Sin Fleesch Gebet un Flehn mit stark -Geschrie un Thranen opfert to den, de Em vun de Dod afhelpen kunn, un is -ok erhört, darum dat He GOtt in Ehren heel. - -8. Un obgliek He GOttes Söhn weer, hett He doch daran, dat He Veel -utstunn, Gehorsam lehrt. _Phil. 2, 8._ - -9. Un nadem He vullkamen is, is He för All, de Em gehorsam sünd, en Orsak -to de ewig Seligkeit warn; - -10. Nennt vun GOtt en Hoheprester na Melchisedek sin Art. - -11. Daröver leet sik veel seggen, awer dat is swar, wiel ji so -unverständig sünd. _Joh. 16, 12._ - -12. Un de ji all längst schullt Meisters wesen, ju mutt man de eersten -Bokstaven vun dat göttliche Wort lehrn un mutt ju Melk geven un keen -stark Spies. _1. Cor. 3, 1-3._ - -13. Denn wokeen man noch Melk geven mutt, de is unerfahrn in dat Wort -vun de Gerechtigkeit, denn he is en lütt Kind. _Eph. 4, 14._ - -14. De Vullkamen awer deent starke Spies, de dörch de Gewohnheit hebbt -övte Sinn, dat Gude un Böse to unnerscheeden. - - -Dat 6. Kapitel. - -1. Darum wüllt wi de Lehr vun den Anfang in dat christliche Leven nu -fahrn laten un na dat Vullkamne trachten un nich wedder Grund leggen öwer -de Buß vun de doden Warke, un vun de Glov an GOtt, - -2. Vun de Döp, vun de Lehr, vun dat Handupleggen, vun de Doden ehr -Uperstahung un vun dat ewige Gericht. - -3. Un dat wüllt wi dohn, wenn GOtt dat tolaten deiht. _Apost. 18, 21._ - -4. Denn dat is unmöglich, dat de, de eenmal hell makt sünd un de -himmlische Gav smeckt hebbt un an den hilligen GEist Deel kregen hebbt, -_Kap. 10, 26._ - -5. Un smeckt hebbt GOtt Sin gude Wort un de tokünftige Welt ehr Kraft, - -6. Wenn de affallt un wedder för sik sülvst GOtt Sin Söhn krüzigen un ton -Narren hebbt, dat de to Buß schull wedder verniet warrn. _Kap. 10, 29._ - -7. Denn de Eer, de den Regen drinken deiht, de oft öwer se kummt, un -nützlich Krut hervörbringt för de, de se anbut, krigt Segen vun GOtt. - -8. Wek awer Dorn un Disteln dregen deiht, de dögt Nicks un is dicht vör -den Fluch, un man verbrennt se toletzt. _Jes. 5, 6._ - -9. Wi trut ju awer wat Beter to, mine Leevsten; un dat de Seligkeit -neeger is, wenn wi ok so spreken doht. - -10. Denn GOtt is nich ungerecht, dat He ju Wark un ju Leevsarbeit -vergeten schull, de ji bewiest hebbt an Sin Nam as ji de Hilligen deenen -doht as ji dat noch doht. _Mal. 3, 14. 16. Matth. 10, 42._ - -11. Wi wünscht awer, dat Jedereen vun ju densülven Iwer bewiest, de -Hoffnung fast to holn bet an dat End, _Kap. 3, 14. Phil. 1, 6._ - -12. Dat ji nich ful ward, sonnern Nafolgers vun de, de dörch de Glov un -de Geduld de Tosag’ arvt. - -13. Denn as GOtt Abraham toseggen dä, un He bi keen Gröttern swören kunn, -swor He bi Sik Sülvst, _1. Mos. 22, 16._ - -14. Un sprok: Wahrlich, Ik will di segen un di vermehrn. - -15. Un so kreeg he de Tosag’, wiel he Geduld harr. - -16. De Minschen swört wol bi en Gröttern, as se sünd un de Eed makt en -End up alle Striederien, wiel he dat Wort fast makt. _2. Mos. 22, 11._ - -17. Awer wiel GOtt de Arven vun de Tosag’ öwer allen Twiefel bewiesen -wull, dat Sin Rath fast stahn deiht, hett He en Eed darto dahn, _1. Mos. -22, 16._ - -18. Up dat wi dörch twee Stück, de fast staht (denn dat is unmöglich, dat -GOtt leegen schull) en starken Trost hebbt, wo wi Toflucht hebbt un an -de anbaden Hoffnung fast holt; _Tit. 1, 2._ - -19. Weke wi hebbt as en sekern un fasten Anker för unse Seel, de ok -ringeiht na dat Binnerste achter den Vörhang. - -20. Wokeen as en Vörlöper för uns ingahn is, JEsus, en Hoheprester in -Ewigkeit, na Melchisedek sin Art. _Kap. 4, 14._ - - -Dat 7. Kapitel. - -1. Düsse Melchisedek weer en König to Salem, GOtt den Allerhöchsten Sin -Prester, de Abraham in de Möt gung, as he vun de Slacht mit de Könige na -Hus keem un em segen dä; _1. Mos. 14, 18._ - -2. Den ok Abraham den Teinten geven dä vun all sin Göder. Sin Nam bedüht -toeerst König vun de Gerechtigkeit, darna is he ok en König to Salem, dat -heet en Fredenskönig; - -3. Ahn Vader, ahn Moder, ahn Geslecht, un sin Dag’ hebbt keen Anfang un -sin Leven hett keen End; he is awer en Vörbild vun GOtt Sin Söhn un blift -Prester in Ewigkeit. - -4. Seht nu awer, wa grot de wesen mutt, den ok Abraham, de Patriarch, den -Teinten geven deiht vun dat, wat he erovert hett. _1. Mos. 14, 20._ - -5. Twar hebbt de Kinner vun Levi, as se dat Presterdom kregen, en Gebot, -den Teinten vun dat Volk, dat heet, vun ehr Bröder to nehmen, na dat -Gesetz, obgliek se ok ut Abraham sin Lenden kamen sünd. _5. Mos. 14, 28. -29._ - -6. Awer de, den sin Geslecht nich nennt ward mank se, de nehm den Teinten -vun Abraham, un segen den, de de Tosag’ harr. _1. Mos. 14, 19. 20._ - -7. Nu is dat ahn all Wedderspreken so, dat de Geringe vun den Betern -segent ward. - -8. Un hier nehmt den Teinten Minschen, weke henstarvt, awer dar Een, vun -den betügt ward, dat he leven deiht. - -9. Un so to seggen, Levi sülvst, de den Teinten nimmt, hett dörch Abraham -de Teinte geven. - -10. Denn he weer ja noch in den Vader sin Lenden, as Melchisedek em in de -Möt gung. _1. Mos. 14, 18._ - -11. Wenn nu de Vullkamenheit in dat levitische Presterdom weer, denn -unner datsülvige hett dat Volk dat Gesetz kregen, wat brukt wi denn to -seggen, dat en anner Prester kamen schall na Melchisedek sin Art un nich -na Aaron sin Art? _v. 18. 19. Gal. 2, 21._ - -12. Denn wo dat Presterdom ännert ward, denn mutt ok dat Gesetz ännert -warrn. - -13. Denn de, vun den all düt seggt is, de is ut en anner Geslecht, ut -weke nümmer Keen de Altar besorgt hett. - -14. Denn apenbar is jo, dat vun Juda unse HErr utgahn is, to weke -Geslecht Moses Nicks redt hett vun dat Presterdom. _1. Mos. 49, 10. Jes. -11, 1._ - -15. Un dat is noch klarer, wenn en anner Prester na Melchisedek sin Art -upkamen deiht, - -16. De nich na dat Gesetz vun dat fleeschliche Gebot makt, sonnern na de -Kraft vun dat unendliche Leven. - -17. Denn he betügt: Du büst en Prester ewiglich na Melchisedek sin Art. -_Kap. 5, 6._ - -18. Denn darmit ward dat vörige Gesetz uphaven, darum, wiel dat to swach -un Nicks nütz weer. - -19. Denn dat Gesetz kunn Nicks vullkamen maken, un en beter Hoffnung ward -inföhrt, dörch de wi to GOtt henkamt; - -20. Un darto, wat Veel is, nich ahn Eed. Denn jene sünd ahn Eed Presters -warn; - -21. Düsse awer mit den Eed dörch den, de to Em sprickt: De HErr hett -swarn un dat ward Em nich gerüen: Du büst en Prester ewiglich na -Melchisedek sin Art. _Ps. 110, 4._ - -22. So is denn JEsus de Vollstrecker vun en veel beter Testament warn. -_Kap. 8, 6. 12, 24._ - -23. Un vun de Annern sünd veele, de Presters warn sünd, darum, wiel de -Dod se nich blieven leet; - -24. Düsse awer darum, dat He ewig blieven deiht, hett He en unvergänglich -Presterdom. - -25. Darum kann He ok selig maken ümmerto de dörch Em to GOtt kamen doht -un levt ümmerto un bedt för se. _Joh. 14, 6. 1. Joh. 2, 1._ - -26. Denn son Hohenprester mussen wi hebben, de dar weer hillig, -unschuldig, rein, vun de Sünners afsonnert, un höger as de Himmel is; - -27. De nich däglich nödig harr, as de annern Hohenpresters, toeerst för -egen Sünd Opfer to dohn, darna för dat Volk sin Sünd, denn dat hett He -eenmal dahn, as He Sik Sülvst opfern dä. _3. Mos. 16, 3. 6._ - -28. Denn dat Gesetz makt Minschen to Hohepresters, de Swachheit hebbt, -düt Eedeswort awer, dat na dat Gesetz seggt is, sett den Söhn, de ewig -vullkamen is. _Kap. 5, 1. 2._ - - -Dat 8. Kapitel. - -1. Düt is nu dat Hauptstück wovun wi reden doht: Wi hebbt son -Hohenprester, de dar sitt to de rechte Hand, up den Stohl vun de Majestät -in den Himmel, _Kap. 4, 14._ - -2. Un is en Pleger vun de hilligen Göder un vun de wahrhaftige Hütt, de -GOtt upricht hett, un keen Minsch. - -3. Denn en jede Hoheprester ward insett to opfern Gaven un Opfer. Darum -mutt ok düsse wat hebben, dat He opfern kann. _Kap. 5, 1. Eph. 5, 2._ - -4. Wenn He nu up de Eer weer, weer He nich Prester, wiel dar Presters -sünd, de na dat Gesetz de Gaven opfern doht, - -5. Weke deent as Vörbild un as Schatten vun de himmlischen Göder, as de -göttliche Antwort to Moses sprok, as he de Hütt fardig maken schull: -Süh to, sä He, dat du Allns maken deihst na dat Bild, dat di up den Barg -wiest is. _Kol. 2, 17. 2. Mos. 25, 40. Apost. 7, 44._ - -6. Nu awer hett He en beter Amt kregen, wiel He de Middelsmann vun en -beter Testament is, dat ok up betere Tosag’ stahn deiht. _Kap. 7, 22. 12, -24. 2. Cor. 3, 6._ - -7. Denn wenn dat anner, dat eerste, ahn Tadel west weer, weer dat nich -nödig west, na en annern to söken. - -8. Denn He tadelt se un sprickt: Süh, de Dag’ kamt, sprickt de HErr, dat -Ik mit dat Hus Israel un mit dat Hus Juda en nie Testament maken will, -_Kap. 10, 16. Jer. 31, 31._ - -9. Nich na dat Testament, dat ik makt hef mit ehr Vaders den Dag, as ik -ehr Hand faten dä, se ut Egyptenland to föhrn. Denn se sünd nich bleven -in min Testament, darum hef Ik se ok nich achten wullt, sprickt de HErr. -_2. Mos. 19, 5._ - -10. Denn dat is dat Testament, dat Ik maken will mit dat Hus Israel na -düsse Dag, sprickt de HErr: Ik will Min Gesetz geven in ehr Sinn, un in -ehr Hart will Ik dat schrieven, un will ehr GOtt wesen un se schüllt min -Volk wesen. _Spr. 3, 3. Jes. 54, 13._ - -11. Un schall nich Jemand sin Neegsten lehrn, noch Jemand sin Broder, un -seggen: Du must den HErrn kennen. Denn se schüllt mi All kennen, vun den -Lüttsten an bet to den Grötsten. - -12. Denn Ik will gnädig wesen mit ehr Undögd un ehr Sünd, un an ehr -Ungerechtigkeit will Ik nich mehr denken. _Jer. 31, 34._ - -13. Wiel He dat seggen deiht: »En nie,« makt He dat eerste old. Wat awer -old un öwerjährig is, dat is dicht bi sin End. - - -Dat 9. Kapitel. - -1. Dat eerste harr twar ok sin Recht up Gottesdeenst un utwennige -Hilligkeit. - -2. Denn dar weer upricht dat Vörrerdeel vun de Hütt, darin weer de -Lüchter un de Disch, un de Schubrod, un düt heet dat Hillige. _2. Mos. -25, 23. 31._ - -3. Achter den annern Vörhang awer weer de Hütt, de dar heet dat -Allerhilligst. _2. Mos. 26, 33._ - -4. De harr dat golden Rokfatt un de Lad vun dat Testament, allerwärts mit -Gold öwertrocken, in weke weer de golden Krog mit dat Himmelsbrod, un -Aaron sin Staf, de grön utsla’n weer un de Tafels vun dat Testament. - -5. Baben öwer weern de Cherubims vun de Herrlichkeit, de den Gnadenstohl -beschatten doht; vun weke nu Nicks besonners to seggen is. _2. Mos. 25, -18. 26, 34._ - -6. So weer dat nu Allns inricht, de Presters gungen ümmer in de vörste -Hütt un besorgten den Gottesdeenst. _4. Mos. 18, 3._ - -7. In de anner awer gung man een Mal int Jahr blot de Hoheprester -rin, nich ahn Blod, dat he opfern dä för sin egen un dat Volk sin -Öwertredungen. _2. Mos. 30, 10. 3. Mos. 16, 2._ - -8. Darmit hett de hillige GEist andüdt, dat noch nich apenbart weer de -Weg na de Hilligkeit hen, so lang as de eerst Hütt stahn dä, _Kap. 10, -19._ - -9. Weke to desülvige Tied en Vörbild wesen muß, in weke Gaven un Opfer -opfert ward un kunnen nich vullkamen maken na dat Geweten den, de den -Gottesdeenst besorgen deiht. - -10. Blot mit Spies un Gedränke un allerhand Döpen, un utwennige -Hilligkeit, de bet up de Tied vun de Beterung upleggt sünd. _3. Mos. 11, -2. 5. Mos. 14, 3._ - -11. Christus awer is kamen, up dat He en Hoheprester vun de tokünftigen -Göder wes’, dörch en grötter un vullkamner Hütt, de nich mit de Hand makt -is, dat heet, de nich up son Art but is; _Kap. 3, 1. 4, 14. 6, 20. 7, 27._ - -12. Ok nich dörch dat Blod vun Böck oder Kalver, sonnern He is dörch Sin -egen Blod Een Mal in dat Hillige ingahn un hett en ewige Erlösung to weg’ -brocht. _Apost. 20, 28._ - -13. Denn wenn dat Blod vun Ossen un Böck, un de Asch vun de Koh sprengt, -de Unreinen hilligt to den Lief sin Reinheit; _3. Mos. 16, 14. 4. Mos. -19, 9. 12. 17. 18._ - -14. Wa veel mehr ward Christus Sin Blod, de Sik Sülvst untadelich dörch -den hilligen GEist GOtt opfert hett, unse Geweten rein maken vun de doden -Warke, to deenen den lebendigen GOtt! _1. Pet. 1, 19. 1. Joh. 1, 7. -Offenb. 1, 5._ - -15. Un darum is He en Middelsmann vun dat nie Testament, up dat dörch den -Dod, de geschehn is to Erlösung vun de Öwertredungen, de unner dat eerste -Testament geschehn weern, de, weke beropen sünd, dat toseggte ewige Arv -kriegen kunn. _Kap. 12, 24. 1. Tim. 2, 5._ - -16. Denn wo en Testament is, dar mutt den sin Dod intreden, de dat -Testament makt hett. - -17. Denn en Testament ward fast dörch den Dod, sunst hett dat noch keen -Macht, wenn de noch levt, de dat makt hett. _Gal. 3, 15._ - -18. Darum ward ok dat eerste nich ahn Blod stift. - -19. Denn as Moses utredt harr vun alle Gebote na dat Gesetz to all dat -Volk, nehm he dat Blod vun Kalver un Böck mit Water un Purpurwoll un Isop -un bespreng dat Bok un dat Volk, _2. Mos. 24, 5. 6._ - -20. Un sprok: Düt is dat Blod vun dat Testament, dat GOtt ju befahln -hett. _2. Mos. 24, 8._ - -21. Un de Hütt un Allns, wat to den Gottesdeenst hörn dä, bespreng he -gliekerwies mit Blod. _3. Mos. 8, 15. 19._ - -22. Un binah Allns ward mit Blod rein makt na dat Gesetz. Un ahn -Blodvergeeten is keen Vergevung. _3. Mos. 17, 11. Eph. 1, 7._ - -23. So mussen nu de Vörbiller vun de himmlischen Ding mit Blod rein makt -warrn, awer se sülvst, de himmlischen, mussen beter Opfer hebben, as de -annern weern. - -24. Denn Christus is nich ingahn in dat Hillige, dat mit Hann makt is -(wat en Afbild is vun dat wahre Hilligdom); sonnern in den Himmel sülvst, -nu to erschienen vör GOtt Sin Angesicht för uns. _1. Joh. 2, 1._ - -25. Ok nich, dat He Sik mehrmals opfern deiht, as de Hoheprester alle -Jahr mit fremde Blod in dat Hillige gahn deiht. _2. Mos. 30, 10._ - -26. Sunst harr He oft lieden mußt vun Anfang vun de Welt her. Nu awer an -dat End vun de Welt is He een Mal kamen, dörch Sin egen Opfer de Sünd -uptoheven. _1. Cor. 10, 11. Gal. 4, 4. Ebr. 9, 12._ - -27. Un so as dat för de Minschen bestimmt is, een Mal to starven, darna -awer dat Gericht: _1. Mos. 3, 19._ - -28. So is Christus een Mal opfert, um Veele ehr Sünden weg to nehmen. Dat -anner Mal awer ward He ahn Sünd erschienen för de, de up Em tövt, to de -Seligkeit. _Kap. 10, 12._ - - -Dat 10. Kapitel. - -1. Denn dat Gesetz hett den Schatten vun de tokünftigen Göder, nich dat -Wesen vun de Göder sülvst. Alle Jahr mutt man opfern ümmer datsülvige -Opfer un kann nich de, weke opfern doht, vullkamen maken. _Kol. 2, 16. -17. Kap. 7, 19._ - -2. Sunst harr dat Opfern uphört, wenn de, de den Gottesdeenst doht, Nicks -mehr vun de Sünden weten, wenn se een Mal rein makt sünd. - -3. Sonnern dat is blot, dat se an ehr Sünden denken doht alle Jahr. _3. -Mos. 16, 21._ - -4. Denn dat is unmöglich, dörch Blod vun Ossen un Böck Sünden weg to -nehmen. _3. Mos. 16, 14. 18. Ps. 50, 13._ - -5. Darum sprickt He, wenn He in de Welt kummt: Opfer un Spiesopfer hest -Du nich wullt, den Lief awer hest Du mi bereit. _Ps. 40, 7._ - -6. Brandopfer un Sündopfer gefallt Di nich. - -7. Do sprok ik: Süh, ik kam, in dat Bok steiht vun mi schreven, dat ik -dohn schall, GOtt, Din Willen. - -8. As He tovör seggt harr: Opfer un Gaven, Brandopfer un Sündopfer hest -Du nich wullt, noch hest du Wolgefalln daran, de doch na dat Gesetz -opfert ward; - -9. Do sprok he: Süh, ik kam, GOtt, Din Willen to dohn. Do hevt He dat -eerste up, up dat He dat anner insett. - -10. In düssen Willen sünd wi hilligt, een Mal geschehn dörch dat Opfer -vun JEsus Christus Sin Lief. - -11. Un jede Prester is insett, dat he alle Dag’ Gottesdeenst holn schall -un oft een un datsülve Opfer bring, weke nümmer mehr de Sünden wegnehmen -künnt. - -12. Düsse awer, as He en Opfer för de Sünd brocht hett, dat ewig gelln -deiht, sitt nu to GOtt Sin rechte Hand, _Kap. 10, 14. 7, 27. 9, 12. 26, -28. Ps. 110, 1._ - -13. Un tövt vun nu an, bet dat Sine Fiende to den Schemel vun Sin Föt -leggt ward. _Kap. 2, 8. Ps. 110, 1._ - -14. Denn mit Een Opfer hett He för ewig de vullkamen makt, de hilligt -ward. - -15. De hillige GEist betügt uns dat awer ok. Denn nadem He fröher seggt -hett: - -16. »Düt is dat Testament, dat Ik mit se maken will na düsse Dag’,« -sprickt de HErr: »Ik will Min Gesetz in ehr Hart geven un in ehr Sinn -will Ik dat schrieven, _Röm. 11, 27. Ebr. 8, 10._ - -17. Un an ehr Sünd un Ungerechtigkeit will Ik nich denken.« _Jer. 31, 34._ - -18. Wo awer de Sünd vergeven sünd, dar is keen Opfer mehr nödig för de -Sünd. - -19. So hebbt wi denn nu, leeve Bröder, de Friemodigkeit ton Ingang in dat -Hillige dörch JEsus Sin Blod, _Joh. 14, 6._ - -20. Den He uns bereitet hett ton nien un lebendigen Weg dörch den -Vörhang, dat is dörch Sin Fleesch. _Kap. 9, 6._ - -21. Un wi hebbt en Hohenprester öwer GOtt Sin Hus: - -22. So lat uns hento gahn mit en wahrhaftige Hart, in en vullkamen Glov, -besprengt in unse Harten, un los vun dat böse Geweten, un den Lief -wuschen mit rein Water; _Kap. 4, 16._ - -23. Un lat uns fastholn an dat Bekenntnis vun de Hoffnung un nich -wankelmödig wesen; denn He is tru, de se toseggt hett; _Kap. 4, 14._ - -24. Un lat uns up enanner Acht hebben un uns enanner to Leev un to gude -Warke anreizen; _Joh. 13, 34. Mark. 12, 31._ - -25. Un nich unse Versammlung verlaten, as weke to dohn plegt, sonnern uns -enanner vermahnen, un dat so veel mehr, je mehr ji gewahr ward, dat de -Dag neeg un neeger kamen deiht. _1. Cor. 10, 11._ - -26. Denn wenn wi mothwillig sündigen doht, nadem wi de Erkenntnis vun de -Wahrheit kregen hebbt, hebbt wi vun dar an keen anner Opfer mehr för de -Sünd; _Kap. 6, 4._ - -27. Sonnern en grulich Töven up dat Gericht un den Füeriever, de de -Upsetzigen vertehrn ward. _Zeph. 1, 18._ - -28. Wenn Jemand Moses sin Gesetz breken deiht, de mutt starven ahn -Barmhartigkeit dörch twee oder dree Tügen. _Joh. 8, 17._ - -29. Wa veel mehr Straf mutt de doch verdeenen, künnt ji ju wol denken, de -GOtt Sin Söhn mit Föten perren un dat Blod vun dat Testament för unrein -holn deiht, dörch wat he hilligt is, un den Geist vun de Gnad schändt? -_Kap. 2, 3. 12, 25. 1. Cor. 11, 25. 27._ - -30. Denn wi kennt den, de dar seggt: »De Rach is Min Sak, Ik will -vergelln,« sprickt de HErr. Un awermals: »De HErr ward Sin Volk richten.« -_Röm. 12, 19._ - -31. Schrecklich is dat, in den lebendigen GOtt Sin Hann to falln. - -32. Denkt an de vörigen Dag’, in weke ji, nadem ji hell makt sünd, en -groten Kampf vull Lieden hebbt uttostahn hatt; _Phil. 1, 29. 30._ - -33. To en Deel sülvst dörch Schimp un Bedröfnis to en Schauspill warn -sünd; ton annern Deel Gemeenschap hatt mit de, de dat ebenso geiht. - -34. Denn ji hebbt mit min Keden Mitlieden hatt un den Roof vun ju Göder -mit Freuden hennahmen, wiel ji weten doht, dat ji bi ju sülvst wat Beters -un wat Blievendes in den Himmel hebbt. _Matth. 6, 20._ - -35. Smiet ju Vertruen nich weg, denn dat hett en groten Lohn. _Kap. 11, -26._ - -36. Geduld awer deiht ju noth, up dat ji GOtt Sin Willen doht un de -Tosag’ kriegt. - -37. Denn öwer en kleene Wiel ward de kamen, de dar kamen schall un nich -utblieven. _Hagg. 2, 7. 1. Pet. 1, 6._ - -38. De Gerechte awer ward dörch sin Glov leven. Wokeen awer wieken ward, -an den ward min Seel keen Gefalln hebben. _Röm. 1, 17._ - -39. Wi awer sünd nich vun de, de wiekt un verdammt ward, sonnern vun de, -de glovt un ehr Seel retten doht. _Tob. 2, 18._ - - -Dat 11. Kapitel. - -1. De Glov awer is en faste Toverlat up dat, wat man höpt un nich -twiefelt an dat, wat man nich süht. _1. Cor. 2, 9._ - -2. Dörch den hebbt de Olen Tügnis kregen. - -3. Dörch de Glov markt wi, dat de Welt dörch GOtt Sin Wort fardig makt -is, dat Allns, wat man süht, ut Nicks warn is. _1. Mos. 1, 1. Joh. 1, 10. -Ebr. 1, 2._ - -4. Dörch de Glov hett Abel GOtt en grötter Opfer brocht, as Kain, wodörch -he dat Tügnis vun GOtt kriegen dä, dat he gerecht weer, as GOtt to sin -Gav Sik bekennen dä, un dörch densülvigen redt he noch, obgliek he dod -is. _1. Mos. 4, 4. Matth. 23, 35._ - -5. Dörch de Glov war Enoch wegnahmen, dat he den Dod nich seeg un war -nich funnen, darum wiel GOtt em wegnahmen harr; denn ehr he wegnahm war, -hett he Tügnis hatt, dat GOtt em lieden much. _1. Mos. 5, 24._ - -6. Awer ahn Glov is dat unmöglich, GOtt to gefalln; denn wokeen to GOtt -kamen will, de mutt gloven, dat he is, un för de, de Em söken doht, en -Vergeller wesen ward. - -7. Dörch de Glov hett Noah GOtt ehrt un de Arch torecht makt, um sin -Hus to retten, as he en göttlichen Befehl kreeg vun dat, wat man noch -nich sehn dä; dörch weke he de Welt verdammen dä un hett arvt de -Gerechtigkeit, de dörch de Glov kummt. _1. Mos. 6, 8. 14. Röm. 4, 20. 3, -22. 24._ - -8. Dörch de Glov ward Abraham gehorsam, as he beropen ward, ut to gahn in -dat Land, dat he arven schull, un gung ut un wuß nich, wo he hen kamen -dä. _1. Mos. 12, 1. 4._ - -9. Dörch de Glov is he fremd bleven in dat gelavte Land, as weer he in -fremde Land, un wahn in Hütten mit Isaak un Jacob, de Mitarven vun de -Tosag’. _1. Mos. 14, 13._ - -10. Denn he töv up en Stadt, de en Grund hett, un de GOtt but un makt -hett. - -11. Dörch de Glov kreeg ok Sarah Macht, dat se swanger war un öwer de -Tied vun ehr Öller hen gebären dä, denn se heel Em för tru, de dat -toseggt harr. _1. Mos. 21, 2. Luk. 1, 36._ - -12. Darum sünd ok vun een Lief, de tomal afstorven weer, Veele gebarn, as -de Steern an den Himmel un de Sand an de See ehr Rand, de sik nich tellen -lett. _Röm. 4, 19. 1. Mos. 15, 5. 22, 17._ - -13. Düsse All sünd storven in de Glov un hebbt de Tosag’ nich kregen, -sonnern se blot vun Wieden sehn, un sik darmit tröst un sünd darmit -tofreden west un hebbt bekennt, dat se Gäst un Fremd up de Eer sünd. _Ps. -39, 13._ - -14. Denn de so wat seggt, de gevt darmit to verstahn, dat se en Vaderland -sökt. - -15. Un twar, wenn se dat meent harrn, vun wo se uttrocken weern, harrn se -ja Tied noch, wedder um to kehrn. - -16. Se begehrt awer en beter, ik meen, en himmlisches. Darum schamt GOtt -Sik nich, ehr GOtt to heten; denn He hett en Stadt för se fardig makt. -_2. Mos. 3, 6. Matth. 22, 32._ - -17. Dörch de Glov opfer Abraham Isaak, as he versöcht war; un gev den -Eengebornen hen, as he all de Tosag’ kregen harr, _1. Mos. 22, 1._ - -18. Vun weken seggt weer: »In Isaak ward di de Samen nennt warrn.« _Röm. -9, 7._ - -19. Un dach, GOtt kunn ok wol vun de Doden upwecken, darum he em ok to en -Vörbild wedder kreeg. _Röm. 4, 17._ - -20. Dörch de Glov segen Isaak vun de tokamende Ding’ den Jakob un Esau. -_1. Mos. 27, 27._ - -21. Dörch de Glov segen Jakob, as he storv, Joseph sin beiden Söhns un -full vör GOtt dal, indem he sik an sin Stock holn dä. _1. Mos. 48, 15. -47, 31._ - -22. Dörch de Glov red Joseph vun de Kinner Israel ehrn Uttog, as he storv -un gev Order wegen sin Gebeen. _1. Mos. 50, 24._ - -23. Dörch de Glov war Moses, as he gebarn weer, dree Monat vun sin Öllern -versteken, darum dat se sehn dän, wat he för en smuck Kind weer un weern -nich bang för den König sin Gebot. _2. Mos. 2, 2. Apost. 5, 29._ - -24. Dörch de Glov wull Moses, as he grot weer, nich mehr en Söhn vun -Pharao sin Dochter heten, _2. Mos. 2, 11. 12._ - -25. Un wull leever mit GOtt Sin Volk Ungemach utstahn, as de Sünd ehr -Wollust för en Tied to hebben; _Ps. 84, 11._ - -26. Un acht de Smach um Christus Sin wegen för gröttern Riekdom as de -Schätz vun Egypten: denn he seeg up de Belohnung. - -27. Dörch de Glov gung he ut Egypten un weer för den König sin Torn nich -bang, denn he heel sik an den, den he nich sehn dä, as wenn he Em seeg! -_2. Mos. 2, 15. Apost. 7, 29._ - -28. Dörch de Glov heel he Ostern un dat Blodvergeten, up dat de de -Eerstgeburten umbroch, se nich drapen dä. _2. Mos. 12, 12. 18._ - -29. Dörch de Glov gungen se dörch de rode See, as dörch drög Land; wat de -Egypter ok versöken dän un versopen. _2. Mos. 14, 22._ - -30. Dörch de Glov fulln de Muern vun Jericho, nadem se söben Dag’ darum -lopen harrn. _Jos. 6, 20._ - -31. Dörch de Glov war de Hor Rahab nich verlarn mit de Unglövigen, as se -de Kundschafters fründlich upnehmen dä. _Jos. 2, 18. 6, 17. 23. Jak. 2, -25._ - -32. Un wat schall ik noch mehr seggen? De Tied war to kort wesen, wenn -ik schull vertelln vun Gideon un Barak un Simson, un Jephta un David un -Samuel un de Propheten; _Richt. 4, 6. 15, 20. 6, 11. 11, 6. 9. 2. Sam. 2, -4. 1. Sam. 7, 15._ - -33. Weke hebbt dörch de Glov Königrieke dal smeten, Gerechtigkeit wirkt, -de Tosag’ kregen, de Löwen dat Mul stoppt, _2. Sam. 8, 1._ - -34. Dat Füer utlöscht, sünd vun dat blote Swerdt wegkamen, sünd kräftig -warn ut de Swachheit, sünd stark warn in den Striet, hebbt de Fremden ehr -Heer dal smeten. _Dan. 3, 23-25._ - -35. De Fruens hebbt ehr Doden vun de Uperstahung wedder kregen; de annern -awer sünd tonicht sla’n un hebbt keen Erlösung annahm, up dat se de -Uperstahung kregen, de beter is. - -36. Weke hebbt Spott un Släg’ utstahn, darto Keden un Gefängnis; _1. Mos. -39, 20. Jer. 20, 2._ - -37. Se sünd steenigt, intweihackt, dörchstaken, dörch dat Swerdt dod -makt, se sünd rumgahn in Pelz un Ziegenfell, mit Mangel, mit Bedröfnis, -mit Ungemach, _1. Kön. 21, 13. Apost. 7, 58. 59._ - -38. (De de Welt nich werth weer) un sünd in Elend rumgahn in de -Wüstenien, up de Bargen un in de Klüft un Löcker vun de Eer. - -39. Düsse All hebbt dörch de Glov Tügnis un nich de Tosag’ kregen. - -40. Darum, dat GOtt wat Beters för uns tovör utsehn harr, dat se nich ahn -uns to de Vullendung kamen dän. _Kap. 7, 22._ - - -Dat 12. Kapitel. - -1. Darum lat ok uns, de wi son Hupen Tügen um uns hebbt, de Sünd -afleggen, de uns ankleven deiht un uns ful makt un lat uns lopen mit -Geduld in den Kampf, de uns verordnet is, _Röm. 6, 4. 1. Cor. 9, 24. Ebr. -10, 36._ - -2. Un up JEsus sehn, de de Glov anfungen un vollenden deiht, de, ob He -ok Freud harr hebben kunnt, duld He dat Krüz, frog Nicks na de Schand un -sitt nu to de rechte Hand up GOtt Sin Stohl. _Jes. 53, 4. 7._ - -3. Denkt an den, de Sik so veel vun de Sünders hett wedderspreken laten, -dat ju Moth nich matt ward un ji weglopt. _Luk. 2, 34._ - -4. Denn ji hebbt noch nich bet up dat Blod utholn in de Kämpf gegen de -Sünd; - -5. Un hebbt den Trost all vergeten, de to ju reden deiht, as to de -Kinner: Min Söhn, acht nich gering de Tüchtigung vun den HErrn un wes’ -nich bang, wenn du vun Em straft warrst. _Hiob. 5, 17._ - -6. Denn, weken de HErr leef hett, den tüchtigt He; He sleiht awer jeden -Söhn, den He upnimmt. _Offenb. 3, 19._ - -7. Wenn ji bi de Tüchtigung ganz still holt, so süht GOtt ju as Sin -Kinner an, denn wo is en Söhn, den de Vader nich tüchtigen deiht? - -8. Sünd ji awer ahn Tüchtigung, de se All to Deel warn is, so sünd ji -Bastards un keen Kinner. _Ps. 73, 14. 15._ - -9. Ok so as wi vun uns lieflichen Vaders Schläg kreegen hebbt un sünd -bang för se west, schüllt wi denn nich veel mehr den geistlichen Vader -unnerdahn wesen, up dat wi leven doht? - -10. Jene hebbt uns schlagen weke Dag’, as se dat för gut heeln, düsse -awer uns to Nutz, up dat wi Sin Hilligung kriegen. - -11. All Tüchtigung awer, to de Tied, wenn wi se lieden doht, dücht uns -nich Freud, sonnern Bedröfnis to wesen, awer nasten ward se geven en -fredsame Frucht vun Gerechtigkeit an de, de dardörch övt sünd. - -12. Darum richt de tragen Hann un de möden Knee wedder up; - -13. Un makt sekere Tritt mit ju Föt, dat Keen strukelt as en lahm, -sonnern veel mehr gesund ward! _Ps. 73, 2._ - -14. Jagt na den Freden gegen jeden een un de Hilligung, ahn wek Nüms den -HErrn sehn ward. _Röm. 12, 18. 2. Tim. 2, 22._ - -15. Un seht darna, dat Keen GOttes Gnad versümen deiht, dat nich en -bitter Wuttel upwassen un Unfreden anrichten deiht, un Veele dörch -desülvige sik unrein makt; _5. Mos. 29, 18._ - -16. Dat nich Jemand en Horer oder en Gottlose wes’, as Esau, de för en -Gericht Eten sin Eerstgeburtsrecht verkoff. _1. Mos. 25, 33._ - -17. Ji schüllt awer weten, dat he darna, as he den Segen arven wull, -verstött war, denn he funn keen Platz to de Buß, obgliek he se mit -Thranen söken dä. _1. Mos. 27, 30._ - -18. Denn ji sünd nich kamen to den Barg, den man anrögen kunn un mit Füer -brenn, noch to dat Dunkel un de Düsternis un dat Unwedder; _2. Mos. 19, -12._ - -19. Noch to den Schall vun de Basunen un to de Stimm vun de Wör’, um weke -de, de se hörn dän, nich wulln, dat se dat Wort seggt war. _2. Mos. 19, -16. 20, 19._ - -20. Denn se kunnen nich utholn, wat dar seggt war: »Un wenn en Deerd den -Barg anrögen dä, schull dat steenigt oder dod schaten warrn.« _2. Mos. -19, 12. 13._ - -21. Un so schrecklich weer dat Gesicht, dat Moses sprok: Ik bün bang un -bever! - -22. Sonnern ji sünd kamen to den Barg Zion un to den lebendigen GOtt Sin -Stadt, to dat himmlische Jerusalem un to de Meng vun veele dusend Engel, -_Ps. 68, 17. Jes. 2, 2. 5. Mos. 33, 2._ - -23. Un to de Gemeen vun de Eerstgebarnen, de in den Himmel anschreven -sünd, un to GOtt, den Richter öwer Alle, un to de vullkamen Gerechten ehr -Geister; _2. Mos. 4, 22. Luk. 10, 20._ - -24. Un to den Middelsmann vun dat nie Testament, JEsus, un to dat Blod -vun de Besprengung, dat beter reden deiht, as Abel sin. _Kap. 8, 6. 9, -15. 1. Tim. 2, 5. 1. Mos. 4, 10._ - -25. Nehmt ju in Acht, dat ji den nich verachten doht, de dar redt. Denn -so as jene nich wegkamen sünd, de verachten dän, as He up de Eer reden -dä, so veel weniger wi, wenn wi den veracht, de vun den Himmel redt. -_Kap. 2, 1-3. 3, 17. 10, 28. 29._ - -26. Den Sin Stimm to de Tied de Eer beweg. Nu awer seggt He to un -sprickt: Noch eenmal will Ik bewegen, nich alleen de Eer, sonnern ok den -Himmel. _Hagg. 2, 7._ - -27. Awer düt »noch eenmal« düdt an, dat dat Bewegliche schall ännert -warrn, as dat makt is, up dat dat Unbewegliche blieven deiht. - -28. Darum, wiel wi en unbeweglich Riek kriegt, hebbt wi Gnad, dörch weke -wi GOtt deenen schüllt, Em to gefalln, mit Tucht un Furcht. _Jes. 9, 7. -Dan. 2, 44. 7, 14. Phil. 2, 12._ - -29. Denn unse GOtt is en vertehrend Füer. _5. Mos. 4, 24. Kap. 9, 3._ - - -Dat 13. Kapitel. - -1. Blievt fast in de bröderliche Leev. _Röm. 12, 10. Eph. 4, 3. 1. Thess. -4, 9._ - -2. Gastfrie to wesen verget nich, denn dardörch hebbt Enige, ahn dat to -weten, Engels beharbargt. _Jes. 58, 7. Röm. 12, 13. 1. Pet. 4, 9. 1. Mos. -18, 3. 19, 2. 3._ - -3. Denkt an de, de bunden sünd, as de ok mitbunden sünd, un an de, de -Bedröfnis liedt, as de de ok noch up de Eer levt. _Matth. 25, 36._ - -4. De Eh schall ehrbar holn warrn bi All, un dat Ehbett unbefleckt; de -Horer awer un Ehebrekers ward GOtt richten. _1. Cor. 6, 9. Gal. 5, 19. -21. Eph. 5, 5._ - -5. Ju Wandel wes’ ahn Giez un lat ju dat nog wesen, wat ji hebbt. Denn He -hett seggt: »Ik will di nich verlaten noch versümen.« _Jos. 1, 5._ - -6. Also dat wi seggen könnt: »De HErr is min Helper, un ik will nich bang -wesen. Wat schull mi en Minsch dohn?« _Ps. 56, 5. 118, 6._ - -7. Denkt an ju Lehrer, de ju GOttes Wort seggt hebbt, de ehr End seht an -un folgt ehr Glov na. _v. 17. 1. Cor. 4, 16. Kap. 11, 1._ - -8. JEsus Christus, güstern un hüt un desülvige ok in Ewigkeit. _1. Cor. -3, 11. Offenb. 1, 17._ - -9. Lat ju nich vun allerhand fremde Lehren umdrieven, denn dat is en -köstlich Ding, dat dat Hart fast ward, wat dörch Gnad geschüht, nich -dörch Eten, wovun de keen Nutzen hebbt, de darmit umgahn doht. _Jer. 29, -8. Matth. 24, 4. Spr. 16, 2. 21, 2. Röm. 14, 17._ - -10. Wi hebbt en Altar, vun den de nich eten könnt, de in de Hütt upwahrt. - -11. Denn de Lieknams vun de Deerter, de ehr Blod vun den Hohenprester -na dat Hillige rin dragen ward för de Sünd, de ward buten vör dat Lager -verbrennt. _3. Mos. 16, 27. 2. Mos. 29, 14. 4. Mos. 19, 3._ - -12. Darum hett ok JEsus, up dat He dat Volk dörch Sin egen Blod hilligen -dä, buten vör dat Dohr leden. _Mark. 12, 8. Joh. 19, 17._ - -13. So lat uns nu to Em buten rut gahn ut dat Lager un Sin Smach dregen. -_Kap. 11, 26. 12, 2. 1. Pet. 4, 14._ - -14. Denn wi hebbt hier keen blievende Stadt, sonnern de tokünftige sökt -wi. _Ps. 39, 13. 14._ - -15. So lat uns nu opfern dörch Em dat Lofopfer GOtt alletied, dat is de -Frucht vun de Lippen, de Sin Namen bekennt. _3. Mos. 7, 12. Ps. 50, 23._ - -16. Gudes to dohn un geern to geven verget nich, denn son Opfers mag GOtt -lieden. _Sir. 41, 17. Phil. 4, 18._ - -17. Gehorcht ju Lehrer un folgt se, denn se holt Wacht öwer ju Seelen as -de darvun Rekenschaft geven schüllt, up dat se dat mit Freuden doht un -nich mit Süfzen, denn dat is ju nich gut. _Phil. 2, 29. 1. Thess. 5, 12. -Ezech. 3, 18. 33, 2. 18._ - -18. Bedt för uns. Unse Trost is, dat wi en gudes Geweten hebbt, un -beflietigt uns, en guden Wandel to föhrn bi All. _2. Cor. 1, 12._ - -19. Ik vermahn ju awer desto mehr düt to dohn, up dat ik desto ehr bi ju -wesen kann. - -20. GOtt awer vun den Freden, de vun de Doden rutföhrt hett den groten -Harr vun de Schap dörch dat Blod vun dat ewige Testament, unsen HErrn -JEsus, _Jes. 40, 11. Ezech. 34, 23. Joh. 10, 12. 1. Pet. 2, 25._ - -21. De schall ju fardig maken in alle gude Warke, Sin Willn to dohn, un -in ju schaffen, wat Em gefalln deiht, dörch JEsus Christus! Den wes’ Ehr -vun Ewigkeit to Ewigkeit! Amen. _2. Cor. 3, 5. Eph. 2, 10._ - -22. Ik vermahn ju awer, leeve Bröder, nehmt dat Wort vun de Vermahnung -an, denn ik hef ju kort schreven. - -23. Ji schüllt weten, dat Broder Timotheus wedder frie is, mit em, wenn -he bald kummt, will ik ju sehn. - -24. Gröt’ all ju Lehrer un all de Hilligen; de Bröder ut Italien gröt’ ju. - -25. De Gnad wes’ mit ju All! Amen. _2. Tim. 4, 22. Tit. 3, 15._ - - Schreven ut Italien dörch Timotheus. - - - - -De Epistel St. Jakobi. - - -Dat 1. Kapitel. - -1. Jakobus, een vun GOtt un den HErrn JEsus Christus Sin Knechts an de -twölf Geslechter, de dar sünd hen un her, Freud toeerst! - -2. Min leeven Bröder, holt dat för lütte Freud, wenn ji in allerhand -Anfechtung falln doht, _Apost. 5, 41. Röm. 5, 3._ - -3. Un lat ju seggen, dat ju Glov, wenn he rechtschaffen is, Geduld mit -sik bringt. _Röm. 5, 3._ - -4. De Geduld awer schall beständig blieven bet an dat End, up dat ji -vullkamen sünd un ganz un gar keen Mangel hebbt. - -5. Wenn awer Jemand mank ju Wiesheit entbrickt, de schall GOtt beden, de -rieklich jeden Een geven deiht un dat Nüms vorwitet so ward se em geven -warrn. _Spr. 2, 3. 4. Mark. 11, 24._ - -6. He schall awer in de Glov beden un nich twiefeln, denn wokeen twiefeln -deiht, de is as de See, de vun den Wind dreven un hen un her smeten ward. -_Mark. 11, 24. Sir. 7, 10._ - -7. Son Minsch brukt nich to denken, dat he wat vun den HErrn kriegen ward. - -8. En twiefelmödige Minsch is unbeständig in all sin Weg’. - -9. En Broder awer, de gemeen is, schall grot spreken vun sin Högde. - -10. Un de riek is, schall wichtig dohn mit sin Niedrigkeit; denn as en -Blom vun Gras ward he vergahn. _1. Pet. 1, 24._ - -11. De Sünn geiht up mit de Hitt, un dat Gras verdrögt, un de Blom fallt -af un ehr schöne Gestalt verdrögt, so ward de Rieke in sin Hand verwelken. - -12. Selig is de Mann, de de Anfechtung utholn deiht, denn nadem he -bewährt is, ward he de Kron vun dat Leven kriegen, weke GOtt de toseggt -hett, de Em leef hebbt. _Offenb. 3, 19. 2. Tim. 4, 8._ - -13. Nüms schall seggen, wenn he versöcht ward, dat he vun GOtt versöcht -ward. Denn GOtt is nich en Versöker to dat Böse, GOtt versöcht Nüms; _1. -Cor. 10, 13._ - -14. Awer Jedereen ward versöcht, wenn he vun sin egen Lust reizt un lockt -ward. - -15. Darna wenn de Lust empfungen hett, gebärt se de Sünd, de Sünd awer, -wenn se vullbrocht is, gebärt se den Dod. _Röm. 6, 23._ - -16. Irrt ju nich, leeve Bröder, - -17. All gude Gav un all vullkamen Gav kummt vun baben dal, vun dat -Licht sin Vader, bi weken keen Verännerung is, noch Wessel vun Licht un -Düsternis. _Sir. 38, 8. Mal. 3, 6._ - -18. He hett uns tügt na Sin Willn dörch dat Wort vun de Wahrheit, up dat -wi weern de Eerstlinge vun sin Kreaturen. _Joh. 1, 13. 1. Pet. 1, 23._ - -19. Darum, leeven Bröder, jede Minsch wes’ flink to hörn, langsam awer to -reden, un langsam bös to warrn. _Pred. 7, 10._ - -20. Denn wenn de Minsch bös is, deiht he nich, wat vör GOtt recht is. - -21. Darum leggt af all Unreinigkeit un Bosheit un nehmt dat Wort an mit -Sachtmoth, dat in ju plant is, dat ju Seelen selig maken kann. _Röm. 13, -12. Kol. 3, 8. 1. Cor. 3, 6._ - -22. Doht awer na dat Wort un hört dat nich blot, womit ji ju sülvst -bedregen doht. _Matth. 7, 21. Luk. 6, 46. Röm. 2, 13._ - -23. Denn wenn Jemand dat Wort blot hört, un nich darna deiht, de is as en -Mann, de sin lieflich Angesicht in en Spegel besüht. _Luk. 6, 49._ - -24. Denn, nadem he sik besehn hett, geiht he vun Stunn an darvun un -vergitt, woans he utsehn deiht. - -25. Wokeen awer dörchsehn deiht in dat vullkamen Gesetz vun de Frieheit -un darin blift un vergitt nich, wat he hört hett, sonnern deiht darna, de -ward selig wesen in sin Dohn. _Kap. 2, 12. Joh. 13, 17._ - -26. Wenn awer Jemand mank ju sik bedünken lett, dat he GOtt deenen -deiht, un hollt sin Tung nich in Tom, sonnern verföhrt sin Hart, den sin -Gottesdeenst is Nicks nütz. _Ps. 34, 14._ - -27. En Gottesdeenst rein un ahn Placken vör GOtt den Vader is de: De -Waisen un Wetfruens in ehr Bedröfnis to besöken un sik ahn Placken vör de -Welt to holn. - - -Dat 2. Kapitel. - -1. Leeve Bröder, holt nich darför, dat de Glov an JEsus Christus, unsen -HErrn vun de Herrlichkeit, up de Person Rücksicht nimmt: - -2. Denn wenn in ju Versammlung kamen dä en Mann mit en golden Ring un en -smuck Kleed, un ok en arm Mann keem in en smutzig Kleed; - -3. Un ji up den sehn dät, de dat smucke Kleed an harr, un sprokt to em: -»Sett di hier up den besten Platz« un sprokt to den Armen: »Blief du dar -stahn, oder sett di hier to min Föt;« - -4. Hebbt ji denn nich bi ju sülvst en Unnerscheed makt un sünd Richter -warn, de ungerechte Grundsätz hebbt? - -5. Hört to, min leeven Bröder, hett GOtt nich utwählt de Armen up düsse -Welt, de riek an Glov sünd un Arven vun dat Riek, dat He de toseggt hett, -de Em leef hebbt? _1. Cor. 1, 26. 2. Mos. 20, 6._ - -6. Ji hebbt awer den Armen Unehr dahn. Sünd dat nich de Rieken, de Gewalt -an ju övt un ju vör Gericht trecken doht? - -7. Lästert se nich den guden Namen, mit den ji nennt sünd? - -8. Wenn ji doht na dat königliche Gesetz, na de Schrift: »Hef din -Neegsten leef as di sülvst,« so doht ji wol. _Mark. 12, 31._ - -9. Wenn ji awer up de Person sehn doht, so doht ji Sünd un ward straft -vun dat Gesetz, as de Öwertreders. _3. Mos. 19, 15. 5. Mos. 1, 17. Kap. -16, 19._ - -10. Denn wenn Jemand dat ganze Gesetz hollt un an Een sündigen deiht, de -hett sik an dat ganze schüllig makt. _5. Mos. 27, 26. Matth. 5, 19._ - -11. Denn de dar seggt hett: Du schast nich ehebreken, de hett ok seggt: -Du schast nich dod maken. Wenn du nu nich ehebreken awer dod maken -deihst, büst du denn nich en Öwertreder vun dat Gesetz? _2. Mos. 20, 13. -14._ - -12. Redt also un doht so, as de dar dörch dat Gesetz vun de Frieheit -richt warrn schüllt. _Kap. 1, 25._ - -13. En unbarmhartig Gericht ward awer öwer den gahn, de nich -Barmhartigkeit dahn hett: de Barmhartigkeit awer berömt sik wedder dat -Gericht. _Matth. 5, 7. 18, 30. 34._ - -14. Wat helpt dat, leeve Bröder, wenn Jemand seggt, he hett de Glov un -hett doch de Warke nich? Kann ok de Glov em selig maken? _Matth. 7, 26._ - -15. Wenn awer en Broder oder en Swester nakt weer un keen däglich Nahrung -harr, _Luk. 3, 11._ - -16. Un Jemand mank ju sprok to se: GOtt berad ju, warmt ju un mak ju -satt, he geev se awer nich, wat dat Lief sin Nothdurft is, wat hölp se -dat? - -17. So ok de Glov, wenn he keen Wark hett, is he dod in sik sülvst. - -18. Awer Jemand kunn seggen: Du hest de Glov un ik de Wark, wies mi din -Glov mit din Warke, so will ik ok di min Glov wiesen mit min Warke. _Gal. -5, 6._ - -19. Du glovst, dat en enig GOtt is, dat is recht, de Düvels glovt dat ok -un bevert. - -20. Wullt du awer weten, du vergängliche Minsch, dat de Glov ahn Warke -dod is? - -21. Is nich Abraham, unse Vader, dörch de Warke gerecht warn, as he sin -Söhn Isaak up den Altar dä? _1. Mos. 22, 9-12._ - -22. Dar sühst du, dat de Glov mitwirkt hett an sin Wark, un dörch de Wark -is de Glov vullkamen warn. - -23. Un hett de Schrift sik erfüllt, de spreken deiht: Abraham hett GOtt -glovt un dat is em as Gerechtigkeit torekent un is en Fründ vun GOtt -heten. _Röm. 4, 3._ - -24. So seht ji nu, dat de Minsch dörch de Warke gerecht ward, nich dörch -de Glov alleen. - -25. Dessülvigenglieken de Hor Rahab, is se nich dörch de Warke gerecht -warn, as se de Baden upnehmen dä un se en annern Weg rut let? _Ebr. 11, -31._ - -26. Denn so as de Lief ahn Geist dod is, so is de Glov ahn Warke dod. - - -Dat 3. Kapitel. - -1. Leeve Bröder, Jedereen schall sik nich rutnehmen, Lehrer to wesen, un -ji schüllt weten, dat wi desto scharper Gerichtsordeel kriegen ward. - -2. Denn wi fehlt All up allerlei Art. Wokeen awer in keen Wort fehln -deiht, de is en vullkamen Mann un kann ok den ganzen Lief in Tom holn. - -3. Seht, de Peer holt wi in den Tom, dat se uns gehorcht, un lenkt den -ganzen Lief. _Ps. 32, 9._ - -4. Seht, de Scheep wenn se ok noch so grot sünd, un vun starke Wind -dreven ward, ward se doch mit en lütt Stüer lenkt, wo de hen will, de se -regeert. - -5. So is de Tung ok en lütt Lidmat un richt grote Ding’ an. Se is as en -lütte Füer, dat en Wold anstickt. _Ps. 12, 4. 5. 57, 5._ - -6. Un de Tung is ok en Füer, en Welt vun Ungerechtigkeit. So is de Tung -mank unse Lidmaten un makt den ganzen Lief plackig un stickt all unsen -Wandel an, wenn se vun de Höll anfängt is. _Matth. 15, 11. 18. 19._ - -7. Denn all Natur vun de Deerder un vun de Vageln un vun de Slangen un -vun de Seedeerder ward tam makt un sünd tämt vun de minschliche Natur; - -8. Awer de Tung kann keen Minsch tämen, dat unruhige Öwel, vull vun -dödlich Gift. _Ps. 140, 4._ - -9. Dörch de lavt wi GOtt den Vader un dörch se verflucht wi de Minschen, -de na GOtt Sin Bild makt sünd. _1. Mos. 1, 27._ - -10. Ut densülvigen Mund geiht Laven un Fluchen. Dat schall nich, leeve -Bröder, so wesen. - -11. Quillt ok en Born ut een Lock söt un bitter? - -12. Kann ok, leeve Bröder, en Fiegenbom Öl un en Wienstock Fiegen drägen? -So kann ok een Born nich solt un söt Water geven. - -13. Wokeen is wies un klok mank ju? Lat den mit sin guden Wandel sin Wark -bewiesen in Sachtmoth un Klokheit. _Eph. 5, 15._ - -14. Hebbt ji awer bittern Nied un Striederie in ju Hart, so makt ju nich -wichtig un leegt nich gegen de Wahrheit. _Eph. 4, 31._ - -15. Denn dat is nich de Klokheit, de vun baben dal kummt, sonnern -irdisch, minschlich, düvelsch. - -16. Denn wo Nied un Hader is, dar is Unordnung un Nicks as bös Ding. - -17. De Klokheit awer vun baben her, de is eerstens küsch, darna fredsam, -fründlich, lett sik wat seggen, vull vun Barmhartigkeit un gude Frücht, -unpartiisch, ahn Hüchelie. - -18. De Frucht awer vun de Gerechtigkeit ward in Freden sei’t för de, de -den Freden holt. - - -Dat 4. Kapitel. - -1. Woher kummt Striet un Krieg mank ju? Kummt dat nich ut ju Wollust, de -in ju Lidmaten strieden deiht? - -2. Ji sünd begierig un kriegt darmit nich, wat ji hebben wöllt; ji haßt -un beneidt un gewinnt darmit Nicks; ji hebbt Striet un Krieg un darum -kriegt ji nich, um wat ji beden doht. - -3. Ji bedt un kriegt Nicks, darum dat ji öwel beden doht, nämlich darto, -dat ji dat in ju Wollust vertehrn wüllt. _Ps. 18, 42._ - -4. Ji Ehebrekers un Ehebrekerschen, weet ji nich dat de Welt ehr -Fründschop Fiendschop mit GOtt is? Wokeen de Welt ehr Fründ wesen will, -de ward GOtt Sin Fiend wesen. - -5. Oder lat ji ju bedünken, dat de Schrift umsunst seggt: Ward de GEist, -de in ju wahnt, mit Sin Lust to den Neid drieven? _Gal. 5, 17._ - -6. Un He gift rieklich Gnad. Denn de Schrift seggt: GOtt weddersteiht de -Hoffärtigen, awer de Demödigen gift He Gnad. _Hiob. 22, 29. Matth. 23, 12._ - -7. So west nu GOtt unnerdahn. Wedderstaht den Düvel, so ward he vun ju -weg gahn. _Eph. 6, 12._ - -8. Naht ju to GOtt, so hollt He Sik to ju. Makt ju Hann rein, ji Sünners, -un makt ju Harten keusch, ji Wankelmödigen. _Zach. 1, 3. Jes. 1, 16._ - -9. West elend, west trurig un weent; ju Lachen ward sik in Weenen -verkehrn un ju Freud in Trurigkeit. - -10. Demödigt ju vör GOtt, so ward He ju hoch maken. _1. Pet. 5, 6._ - -11. Makt ju nich unner enanner slecht, leeve Bröder. Wokeen sin Broder -slecht makt un sin Broder öwle Nared makt, de makt dat Gesetz slecht un -richt dat Gesetz. Richst du awer dat Gesetz, so deihst du nich na dat -Gesetz, sonnern steihst öwer dat Gesetz. _Ps. 15, 3. 1. Pet. 2, 1._ - -12. Dar is blot een Gesetzgever, de selig maken un verdammen kann. Wokeen -büst du, de du en Annern afordeelst? _Matth. 7, 1._ - -13. Wolan, de ji seggen doht: Hüt oder morgen wüllt wi gahn in de oder de -Stadt un wüllt een Jahr dar liggen un hanteeren un wat verdeenen; _Spr. -27, 1._ - -14. De ji nich weten doht, wat morgen wesen ward. Denn wat is ju Leven? -En Damp is dat, de en korte Tied duert, darna awer is he weg. _Luk. 12, -20._ - -15. Woför ji seggen schüllt: So de HErr will, un wi leven doht, wüllt wi -düt oder dat dohn. _Apost. 18, 21._ - -16. Nu awer prahlt ji in ju Hochmoth. Awer son Prahlen döcht Nicks. _1. -Cor. 5, 6._ - -17. Denn wokeen weten deiht Gudes to dohn un deiht dat nich, den is dat -Sünd. _Luk. 12, 47._ - - -Dat 5. Kapitel. - -1. Wolan denn, ji Rieken, weent un hult öwer ju Elend, dat öwer ju kamen -ward. _Spr. 11, 28. Luk. 6, 24._ - -2. Ju Riekdom is verfult, ju Kleder hebbt de Motten freten. _Matth. 6, -19._ - -3. Ju Gold un Sülver is verrost warn, un ehr Rost ward ju to en Tügnis -warrn un ward ju Fleesch freten, as en Füer. Ji hebbt ju Schätz sammelt -up de letzten Dag’. - -4. Seht, de Lohn för de Arbeiders, de ju Land inarnt hebbt un de ji den -Lohn kört hebbt, de schriet, un de Arbeiders ehr Schrien is vör den GOtt -Zebaoth Sin Ohren kamen. _3. Mos. 19, 13._ - -5. Ji hebbt gut levt up de Eer, un ju Wollust hatt un ju Harten nährt as -up en Slachtdag. _Luk. 16, 19. 25._ - -6. Ji hebbt den Gerechten verordeelt un dod makt, un he hett sik nich -wehrt. - -7. So west nu geduldig, leeve Bröder, bet de HErr kummt. Süh, en -Ackersmann tövt up de köstliche Frucht vun de Eer, un hett Geduld bet de -Fröh- un Spätregen kummt. _Luk. 21, 19. Ebr. 10, 36._ - -8. West ji ok geduldig un stark vun Harten, denn de HErr kummt bald. - -9. Beklagt ju nich de Een öwer den Annern, leeve Bröder, up dat ji nich -verdammt ward. Seht, de Richter is vör de Döhr. _Matth. 24, 33._ - -10. Nehmt, min leeve Bröder, to en Vörbild vun Lieden un Geduld de -Propheten, de to ju redt hebbt in den HErrn Sin Nam. _Matth. 5, 12._ - -11. Seht, wi priest selig, de geduldig leden hebbt. Vun Hiob sin Geduld -hebbt ji hört un den HErrn Sin End hebbt ji sehn; denn de HErr is -barmhartig un en Erbarmer. _Hiob. 1, 21. 22. Ps. 103, 8._ - -12. Vör All awer, leeve Bröder, swört nich, weder bi den Himmel, noch bi -de Eer, noch mit keen annern Eed. Lat awer ju Ja en ja wesen, un ju Nee -en nee wesen, up dat ji nich in Hüchelie falln doht. _Matth. 5, 34._ - -13. Hett Een mank ju wat uttostahn, lat den beden, is Een bi guden Moth, -lat den de Psalmen singen. _Ps. 50, 15. Kol. 3, 16._ - -14. Wenn awer Een krank is, de schall de Öllsten vun de Gemeen to sik -ropen un öwer sik beden laten un sik mit Öl salven laten in den HErrn Sin -Nam. _Mark. 6, 13._ - -15. Un dat Gebet in Glov ward den Kranken helpen un de HErr ward em -uprichten; un wenn he Sünden begahn hett, ward se em vergeven wesen. _Ps. -30, 3._ - -16. Een schall den Annern sin Sünd bekennen un för enanner beden, dat ji -gesund ward. Den Gerechten sin Gebet kann veel dohn, wenn dat eernstlich -is. _Ps. 145, 18._ - -17. Elias weer en Minsch as wi, un he bä en Gebet, dat dat nich regen -schull, un dat regen nich up de Eer dree Jahr un söß Monat. _Luk. 4, 25._ - -18. Un he bä awermals, un de Himmel gev Regen, un de Eer broch ehr -Frucht. _1. Kön. 18, 42._ - -19. Leeve Bröder, wenn Een mank ju irren schull in de Wahrheit, un en -Anner bekehr em; - -20. De schall weten, dat, wokeen den Sünner afbrocht hett vun den Irrdom -in den he gung, de hett en Seel vun den Dod rett un ward darmit en Barg -Sünden todecken. - - - - -De Epistel St. Judä. - - -1. Judas, een vun JEsus Christus Sin Knechts, awer en Broder vun Jakobus, -de dar hilligt sünd in GOtt den Vader un in JEsus Christus bewahrt. -_Matth. 13, 55. Luk. 6, 16._ - -2. GOtt gev ju veel Barmhartigkeit un Freden un Leev! - -3. Min Leeven, nadem ik vör harr, ju to schrieven vun uns all ehr Heil, -heel ik dat för nödig, ju mit Schriften to vermahnen, dat ji vör de Glov -kämpfen doht, de eenmal de Hilligen öwergeven is. _Phil. 1, 27. 1. Tim. -1, 18._ - -4. Denn weke Minschen hebbt sik nebenbi insleken, vun de vör Tieden -schreven is, to ehr egen Straf; de sünd gottlos un treckt unsen GOtt Sin -Gnad up Mothwillen, un striedt GOtt af un unsen HErrn JEsus Christus, den -eenigen Herrscher. _Tit. 1, 16._ - -5. Ik will ju awer daran denken helpen, dat ji weeten doht, dat de HErr, -as He dat Volk ut Egypten hulp, ton annern Mal de umbroch, de nich gloven -dän. _4. Mos. 14, 35. 1. Cor. 10, 5._ - -6. Ok de Engel, de ehr Fürstendom nich bewahrt hebbt, sonnern ehr Wahnung -verlaten, hollt He bewahrt mit ewige Keden in Düsternis to den groten Dag -sin Gericht. _Joh. 8, 44. 2. Pet. 2, 4._ - -7. Gliek as Sodom un Gomorra, un de umliggenden Städ’, de gliek as düsse -uthort hebbt un na anner Fleesch gahn sünd, to en Exempel sett sünd un de -Pien vun dat ewig Füer lieden doht. _1. Mos. 19, 24. 25._ - -8. Dessülvigenglieken sünd ok düsse Drömers, de dat Fleesch besmutzt, de -Herrschaften veracht, un de Majestäten lästern doht. _2. Mos. 22, 28. 2. -Pet. 2, 10. 11._ - -9. Michael awer, de Erzengel, as he mit den Düvel streed, un mit em öwer -Moses sin Lieknam reden dä, dörf dat Ordeel vun de Lästerung nich fälln, -sonnern sprok: De HErr ward di strafen! _Dan. 12, 1. Zach. 3, 2._ - -10. Düsse awer lästert, wo se Nicks vun af weet un verdarvt in Allns, wat -se fleeschlich kennt, as de unvernünftigen Deerder. _2. Pet. 2, 12._ - -11. Weh se! Denn se gaht Kain sin Weg un fallt in Balaam sin Irrdom, blot -um to geneeten, un kamt um in Korah sin Wedderspreken. _1. Mos. 4, 8. -Offenb. 2, 14. 4. Mos. 16, 1. 31._ - -12. Düsse sünd Schannplacken bi ju Leevtieden, indem se ohne Schann -tosamen fret, un sik sülvst plegt, se sünd Wolken ahn Water, de de Wind -umher drieven deiht, kahle un unfruchtbare Böm, twee Mal storven un ahn -Wottel. - -13. Wilde Waggen up de See, de ehr egen Schann utschömt. Irrsteerns, för -weke upbewahrt is Dunkel vun Düsternis in Ewigkeit. - -14. Vun düsse hett awer ok prophezeit Enoch, de söbente vun Adam, un -spraken: Süh, de HErr kummt mit veele dusend Hillige, _1. Mos. 5, 21._ - -15. Gericht to holn öwer All, un to strafen all ehr Gottlosen, för all -ehrn gottlosen Wandel sin Wark, womit se gottlos west sünd, un för all -dat Harte, dat de gottlosen Sünders gegen Em redt hebbt. _Matth. 25, 31. -12, 36._ - -16. Düsse sünd de Querköpp, untofreden mit GOtt un Welt, de na ehr Lust -wandelt, un ehr Mund sprickt grothalsige Wör’ un acht dat Ansehn vun en -Person na den Nutzen darvun. _Ps. 17, 10._ - -17. Ji awer, min Leeven, denkt an de Wör’, de fröher seggt sünd vun unsen -HErrn JEsus Christus Sin Apostels; - -18. As se ju sän, dat to de letzte Tied Spötters wesen ward, de na ehr -egen Lüst an dat gottlose Wesen wandelt. _1. Tim. 4, 1. 2. Pet. 3, 3._ - -19. Düsse sünd dat, de sik afsonnert; Fleeschliche, de keen Geist hebbt. -_Spr. 18, 1._ - -20. Ji awer, min Leeven, but ju up ju allerhilligsten Glov, dörch den -hilligen GEist un bedt, _v. 3. Kol. 1, 23. 2, 7._ - -21. Bewahrt ju in de Leev to GOtt un tövt up unsen HErrn JEsus Christus -Sin Barmhartigkeit to dat ewige Leven. _1. Cor. 1, 7._ - -22. Un hebbt Mitleed mit weke, nadem ji se vun de Annern afsonnert, - -23. Makt wek mit Furcht selig un riet se ut dat Füer un haßt dat Fleesch -sin plackigen Rock. _Amos. 4, 11. Zach. 3, 2. Röm. 11, 14. Jak. 5, 19. -20. Jes. 64, 6._ - -24. Den awer, de ju ahn Fehler behöden un vör dat Angesicht vun Sin -Herrlichkeit ahn Straf mit Freud stellen kann; - -25. Den GOtt, de alleen klok is, unsen HEiland, wes’ Ehr un Majestät un -Gewalt un Macht, nu un in alle Ewigkeit! Amen. _Röm. 16, 27. 1. Tim. 1, -17._ - - - - -De Apenbarung vun St. Johannes, de Theolog. - - -Dat 1. Kapitel. - -1. Düt is de Apenbarung vun JEsus Christus, de Em GOtt geven hett, sin -Knecht kund to dohn, wat in Korten geschehn schall, un hett se utdüt un -schickt dörch Sin Knecht Johannes, _Joh. 3, 32. v. 19. Kap. 22, 6. 7._ - -2. De betügt hett dat Wort vun GOtt un dat Tügnis vun JEsus Christus, wat -he sehn hett. _Kap. 6, 9._ - -3. Selig is de, de de Wör’ vun de Prophezeiung lesen un hörn un beholn -doht, wat darin schreven is, denn de Tied is neeg bi. _Kap. 22, 7. 10. -Röm. 13, 11. 1. Pet. 4, 7._ - -4. Johannes an de söben Gemeenen in Asien. Gnad wes’ mit ju un Freden -vun den, de dar is, de dar weer un de kamen deiht, un vun de söben -Geister, de dar sünd vör Sin Stohl; _2. Mos. 3, 14. Ebr. 13, 8. Jes. 11, -2._ - -5. Un vun JEsus Christus, weke is de true Tüg’ un Eerstgebarne vun de -Doden un de Königs up de Eer ehr Fürst, de uns leef hatt hett un wuschen -vun de Sünden mit Sin Blod, _Kap. 3, 14. Apost. 26, 23. Gal. 2, 20. Ebr. -9, 14._ - -6. Un hett uns to Königs un Presters makt vör GOtt un Sin Vader, -densülvigen wes’ Ehr un Gewalt vun Ewigkeit to Ewigkeit! Amen. _Kap. 5, -10. 1. Pet. 2, 5. 9._ - -7. Süh, He kummt mit de Wolken, un alle Ogen ward Em sehn, ok de, weke Em -dörchstaken hebbt un all de Geslechter vun de Eer. Ja, Amen. _Zach. 12, -10. Joh. 19, 37._ - -8. Ik bün dat A un dat O, de Anfang un dat End, sprickt de HErr, de dar -is, de dar weer un de dar kummt, de Allmächtige. _Kap. 22, 13. Jes. 41, -4. 44, 6. 48, 12._ - -9. Ik, Johannes, de ik ju Broder bün un Deel hef an ju Bedröfnis un an -dat Riek un an de Geduld vun Christus JEsus, weer up de Insel, de Patmos -heten deiht, wegen dat Wort vun GOtt un dat Tügnis vun JEsus Christus. -_Röm. 8, 17._ - -10. Ik weer in den Geist up den HErrn Sin Dag un hör achter mi en grote -Stimm, as vun en Basun, _v. 15._ - -11. De sprok: Ik bün dat A un dat O, de Eerste un de Letzte, un wat du -sehn deihst, dat schriev in en Bok un schick dat in de Gemeenen in Asien, -na Ephesus un na Smyrna un na Pergamus un na Thyatira un na Sardes un na -Philadelphia un na Laodicea. _Kap. 22, 13._ - -12. Un ik dreih mi um, na de Stimm to sehn, de mit mi reden dä. Un as ik -mi rum dreihn dä, seeg ik söben golden Lüchters; - -13. Un merrn mank de söben Lüchters Een, de weer as en Minsch sin Söhn, -de harr en Kleed an un en golden Görtel um de Bost. _Kap. 2, 1. Ezech. 1, -26._ - -14. Sin Kopp awer un sin Haar weern witt as witte Wull un as de Snee, un -sin Ogen as en Füerflamm, _Kap. 2, 18._ - -15. Un sin Föt as Mischen, dat in den Aven glöht un sin Stimm as dat -Brusen vun grote Waters, - -16. Un harr söben Steerns in sin rechte Hand, un ut sin Mund gung en -scharpe tweesniedige Swerdt un sin Angesicht schien as de helle Sünn. - -17. Un as ik em sehn dä, full ik för em dal as wenn ik dod weer, un he lä -sin rechte Hand up mi un sprok to mi: Wes’ nich bang! Ik bün de Eerste un -de Letzte, - -18. Un de Lebendige. Ik weer dod, un süh, ik bün lebendig vun Ewigkeit to -Ewigkeit un hef de Slötel to dat Dodenriek un to den Dod. _Röm. 6, 9._ - -19. Schriev up, wat du sehn hest, un wat dar is un wat geschehn schall -vun nu af an; _Kap. 14, 13. 4, 1._ - -20. Dat Geheemnis vun de söben Steerns, de du sehn hest in min rechte -Hand un de söben golden Lüchters. De söben Steerns sünd de Engels vun -de söben Gemeenen, un de söben Lüchters, de du sehn hest, sünd söben -Gemeenen. _Mal. 2, 7._ - - -Dat 2. Kapitel. - -1. Un an den Engel vun de Gemeen to Ephesus schast du schrieven: Dat -seggt de, de söben Steerns in sin rechte Hand hollt un merrn mank de -söben Lüchter wandeln deiht: _Kap. 1, 13. 16, 20._ - -2. Ik kenn din Warke un din Arbeit un din Geduld un dat du de Leegen nich -verdrägen kannst un hest de versöcht, de seggen doht, dat se Apostels -sünd un sünd dat nich un hest se as Lögners funn. _1. Joh. 4, 2. 3._ - -3. Un dat du verdrägen, un Geduld hebben un arbeiden deihst wegen min Nam -un nich möd warn büst. _Gal. 6, 9. Ebr. 12, 5. 12, 15._ - -4. Awer dat hef ik wedder di, dat du de eerste Leev verlaten hest. - -5. Bedenk, wovun du affulln büst un doh Buß un doh de eersten Warke. -Deihst du dat awer nich, warr ik bald to di hen kamen, un din Lüchter -wegstöten vun sin Stell, wenn du nich Buß deihst. - -6. Awer dat hest du, dat du de Nicolaiten ehr Wark hassen deihst, weke ik -ok haß. _v. 15. Ps. 139, 21._ - -7. Wokeen Ohrn hett, de hör wat de GEist to de Gemeenen seggt: Wokeen -öwerwinnt, den will ik to eten geven vun den Levensbom, de in GOtt Sin -Paradies steiht. _Matth. 11, 15._ - -8. Un an den Engel vun de Gemeen in Smyrna schast du schrieven: Dat seggt -de Eerste un de Letzte, de dod weer un lebendig warn is: _Kap. 22, 13._ - -9. Ik kenn din Warke un din Bedröfnis, un din Armoth (du büst awer riek) -un dat Schimpen vun de, de seggen doht, dat se Juden sünd, un sünd dat -nich, sonnern ut den Satan sin Schol. _Kap. 3, 9._ - -10. Wes’ nich bang vör dat, wat du lieden schast. Süh, de Düvel ward -wek vun ju in dat Stockhus smieten, up dat ji versöcht ward, un ward -Bedröfnis hebben tein Dag’. Wes’ tru bet in den Dod, so will ik di de -Levenskron geven. _Matth. 10, 28. Offenb. 3, 11._ - -11. Wokeen Ohren hett, de hör wat de GEist to de Gemeenen seggt: Wokeen -öwerwinden deiht, den schall de anner Dod Nicks to neeg dohn. - -12. Un an den Engel vun de Gemeen in Pergamus schast du schrieven: Dat -seggt, de dat scharpe tweesniedige Swerdt hett: _Kap. 1, 16. Eph. 6, 17. -Ebr. 4, 12._ - -13. Ik weet, wat du deihst un wo du wahnst, dar wo den Satan sin Stohl -is, un hollst fast bi min Nam un hest min Glov nich verleugnet, ok in de -Dag’, in weke Antipas, min true Tüg’, bi ju dod makt is, dar wo de Satan -wahnen deiht. _Kap. 13, 2. 3, 8._ - -14. Awer ik hef en lütt beten wedder di, dat du weke hest, de an Balaam -sin Lehr holn doht, de lehrn dä dörch Balak en Anstot antorichten bi de -Kinner Israel, to eten de Götzen ehr Opfer un Horerie to drieven. _4. -Mos. 25, 2. 31, 16. 2. Pet. 2, 15. 16. Jud. v. 11._ - -15. So hest du ok wek, de an de Nicolaiten ehr Lehr holt, dat haß ik. - -16. Doh Buß; deihst du dat awer nich, so ward ik bald to di hen kamen un -mit se Krieg föhrn dörch dat Swerdt vun min Mund. _Kap. 19, 15. 21._ - -17. Wokeen Ohren hett, de hör, wat de GEist to de Gemeenen seggt: Wokeen -öwerwinden deiht, den will ik to eten geven vun dat verborgen Manna un -will em geven en gude Tügnis un mit dat Tügnis en nien Namen schreven, -den Nüms kennt as de, de em krigt. - -18. Un an den Engel vun de Gemeen in Thyatira schast du schrieven: Dat -seggt GOtt Sin Söhn, de Ogen hett as Füerflammen un den sin Föt sünd as -Mischen: _Kap. 1, 14. 19, 12._ - -19. Ik kenn dine Warke un din Leev un din Deenst un din Glov, un din -Geduld, un dat du je länger je mehr deihst. - -20. Awer ik hef en lütt beten wedder di, dat du de Fru Jesabel, de sik -vör en Prophetin utgeven deiht, lehren un min Knecht verföhren, Horerie -drieven un Götzenopfer eten letst. _v. 4. 1. Kön. 16, 31._ - -21. Un ik hef ehr Tid geven, dat se schull Buß dohn för ehr Horerie, un -se deiht keen Buß. - -22. Süh, ik smiet se in en Bett un de mit ehr de Ehe braken hebbt, in -grote Bedröfnis, wenn se nich Buß doht för ehr Warke. _Kap. 18, 9._ - -23. Un ehr Kinner will Ik dod sla’n. Un alle Gemeenen schüllt insehn, dat -Ik dat bün, de de Neeren un Harten unnersöcht un ward geven Jeden vun ju -na ju Warke. _Ps. 7, 10._ - -24. Ju awer segg ik un to de Annern, de in Thyatira sünd, de so’n Lehr -nich hebbt un de den Satan sin Deepen nich kennen lehrt hebbt (as se -seggen doht): Ik will up ju keen anner Last leggen. - -25. Wat ji awer hebben doht, dat holt fast, bet Ik kam. _Kap. 3, 11._ - -26. Un wokeen öwerwinden un min Wark bet an dat End holn deiht, den will -ik Macht geven öwer de Heiden. _Ps. 2, 8. 49, 15._ - -27. Un he schall se höden mit en isern Staff, un as en Pötter sin Pött -schall he se tweismieten. _Kap. 12, 5. Ps. 18, 39._ - -28. As ik vun min Vader kregen hef un will em geven den Morgensteern. -_Luk. 22, 29._ - -29. Wokeen Ohren hett, de hör, wat de GEist to de Gemeenen seggt. _Kap. -3, 6._ - - -Dat 3. Kapitel. - -1. Un an den Engel vun de Gemeen in Sardes schast du schrieven: Dat -seggt, de GOtt Sin Geister hett un de söben Steerns: Ik kenn dine Warke, -denn du hest den Namen, dat du leven deihst un büst dod. _Kap. 1, 16._ - -2. Paß up un mak dat Anner stark, dat starven will, denn ik hef dine -Warke nich so funn’, as se sien schüllt vör GOtt. _v. 19._ - -3. So bedenk nu, woans du dat kregen un hört hest un hol dat un doh Buß. -Wenn du nich waken deihst, warr ik öwer di kamen, as en Deef un du warrst -nich weten, to weke Stunn ik öwer di kamen warr. _1. Thess. 5, 2._ - -4. Du hest ok wenig Namen in Sardes, de ehr Kleeder nich smutzig makt -hebbt; un de ward mit mi wandeln in witte Kleeder, denn se sünd dat werth. - -5. Wokeen öwerwinden deiht, den schüllt witte Kleeder antrocken warrn -un ik warr sin Namen nich utdohn in dat Levensbok, un ik will sin Namen -bekennen vör min Vader un sin Engels. _Phil. 4, 3._ - -6. Wokeen Ohren hett, de hör, wat de GEist to de Gemeenen seggt. - -7. Un an den Engel vun de Gemeen in Philadelphia schast du schrieven: Dat -seggt de Hillige, de Wahrhaftige, de David sin Slötel hett, de upmakt, un -Nüms ward tosluten, de toslutt, un Nüms ward upmaken. _Hiob. 12, 14. Jes. -22, 22._ - -8. Ik kenn din Wark. Süh, ik hef en Döhr för di apen makt un Nüms kann se -tosluten, denn du hest man wenig Kraft un hest min Wort beholn un hest -min Namen nich verleugnet. _Kap. 2, 2. 9. 1. Thess. 1, 3._ - -9. Süh, ik ward kamen laten ut Satan sin Schol, de dar seggen doht, dat -se Juden sünd, un sünd dat nich, sonnern leegt. Süh, ik will maken, dat -se kamen schüllt un anbeden to din Föt, un erkennen, dat ik di leef hatt -hef. _Kap. 2, 9._ - -10. Dewiel du hest beholn dat Wort vun min Geduld, will ik di ok bewahren -vör de Stund vun de Versökung, de kamen ward öwer den ganzen Welt-Kreis, -to versöken, de up Erd wahnen doht. - -11. Süh, ik kam bald. Hol fast, wat du hest, dat Nüms din Kron wegnehmen -deiht. _Kap. 1, 3. 2, 5._ - -12. Wokeen öwerwindt, den will ik maken to en Pieler in min GOtt Sin -Tempel un he schall nich mehr rut gahn. Un ik will up em schrieven min -GOtt Sin Namen, un den Namen vun dat nie Jerusalem, min GOtt Sin Stadt, -de vun den Himmel dal kummt, vun min GOtt, un min Namen, den nien. _Kap. -2, 7. 11. 17. 14, 1._ - -13. Wokeen Ohren hett, de hör, wat de GEist to de Gemeenen seggt. - -14. Un an den Engel vun de Gemeen to Laodicea schast du schrieven: Dat -seggt de, de Amen is, true un wahrhaftige Tüg’, de Anfang vun GOtt Sin -Creatur. - -15. Ik kenn din Warke, dat du weder kolt noch warm büst. Ik wull, du -weerst kolt oder warm! _Kap. 2, 2. 9._ - -16. Wiel du awer luwarm büst, un nich kolt oder warm, warr Ik di utspien -ut Min Mund. - -17. Du sprickst: Ik bün riek un hef Allns full up, un bruk Nicks, un du -weest nich, dat du büst elend un erbärmlich, arm, blind un nakend. _Hos. -12, 9. 1. Cor. 4, 8._ - -18. Ik ra’ di, kop Gold vun Mi, dat dörch dat Füer dörchglöht is, dat -du riek warrst; un witte Kleeder, dat du wat antotrecken hest un nich -apenbar ward de Schand vun din Naktheit, un salv din Ogen mit Ogensalv, -dat du sehn kannst. _1. Pet. 1, 7. Offenb. 17, 15._ - -19. Weke Ik leef hef, de straf un tüchtig ik. So wes’ nu flietig un doh -Buß. _Hiob. 5, 17. Spr. 3, 12. Sir. 2, 1. 1. Cor. 11, 32. Ebr. 12, 6._ - -20. Süh, Ik stah vör de Döhr un klopp an. Wokeen Min Stimm hörn ward un -de Döhr apen makt, to den will Ik ringahn, un dat Abendmahl mit em holn -un he mit Mi. _Hohel. 5, 2. Luk. 12, 36. Joh. 14, 23._ - -21. Wokeen öwerwinden deiht, den will Ik geven, mit Mi up Min Stohl to -sitten; gliek as Ik öwerwunden hef un seten hef mit Min Vader up Sin -Stohl. _Matth. 19, 28._ - -22. Wokeen Ohren hett, de hör, wat de GEist to de Gemeenen seggt. - - -Dat 4. Kapitel. - -1. Darna seeg ik hen, un süh, en Döhr war upmakt in den Himmel, un de -eerste Stimm, de ik hört harr mit mi reden as en Basun, de sprok: Stieg -herup, Ik will di sehn laten, wat naher geschehn schall. _Kap. 1, 10._ - -2. Un gliek darup weer ik entzückt in’n Geist. Un süh, de setten en Stohl -in’n Himmel hen un up den Stohl seet Een. - -3. Un de darup sitten dä, seeg ut, as de Steen Jaspis und Sardis; un en -Regenbagen weer um de Stohl, de seeg ut as en Smaragd. _Ezech. 1, 26._ - -4. Un rund um de Stohl weern veer un twintig Stöhl; un up de Stöhl seeten -veer un twintig Öllste, de harrn witte Kleeder an un op ehr Köpp golden -Kronen. _Kap. 11, 16._ - -5. Un vun den Stohl gungen Blitz, Dunner un Stimmen ut; un söben Fackeln -mit Füer brennten vör den Stohl, weke sünd GOtt Sin söben Geister. _Kap. -11, 19. Zach. 1, 24._ - -6. Un vör den Stohl weer en See vun Glas as Krystall, un merrn in den -Stohl un um den Stohl rum veer Deerder, vull vun Ogen, vör un achter. -_Kap. 15, 2._ - -7. Un dat eerste Deerd seeg ut as en Löw, un dat anner seeg ut as en -Kalf, un dat drüdd’ harr en Gesicht as en Minsch, un dat veerte Deerd -weer as en Adler. _Ezech. 1, 10._ - -8. Un jede vun de veer Deerder harr söß Flünken um un weern na binnen -to vull Ogen un harrn keen Ruh Dag un Nacht un sproken: Hillig, hillig, -hillig is GOtt, de HErr, de Allmächtige, de dar weer, de dar is un de -kamen deiht. _Jes. 6, 3._ - -9. Un as de Deerder geven Pries un Ehr un Dank den, de up den Stohl -sitten dä, de dar levt vun Ewigkeit to Ewigkeit, - -10. Fullen de veer un twintig Öllsten vör den, de up den Stohl sitten dä, -dal un beden den an, de leven deiht vun Ewigkeit to Ewigkeit un smeten -ehr Kronen vör den Stohl un sproken: _Kap. 5, 14._ - -11. HErr, Du büst werth, to nehmen Pries, Ehr un Kraft, denn Du hest all -Ding makt un dörch Din Willen hebbt se dat Wesen un sünd makt. - - -Dat 5. Kapitel. - -1. Un ik seeg in de rechte Hand vun den, de up den Stohl sitten dä, en -Bok, inwennig un utwennig vull schreven, mit söben Seegels tomakt. _Kap. -4, 2. Ezech. 2, 9. 10._ - -2. Un ik seeg en starken Engel predigen mit grote Stimm: Wokeen is -würdig, dat Bok uptomaken un sin Seegel to breken? - -3. Un Nüms in den Himmel, noch uppe Eer, noch unner de Eer kunn dat Bok -upmaken un rin kieken. - -4. Un ik ween veel, dat Nüms würdig funn war, dat Bok uptomaken un to -lesen, noch darin to kieken. - -5. Un Een vun de Öllsten sprickt to mi: Ween man nich! Süh, de Löw, de -vun Juda sin Geslecht is, vun David sin Wuttel, hett öwerwunnen un Macht -kregen, dat Bok uptomaken un to breken sin söben Seegels. _1. Mos. 49, 9. -10. Jes. 11, 1. 10._ - -6. Un ik seeg hen, un süh, merrn in den Stohl un mank de veer Deerder un -merrn mank de Öllsten stunn en Lamm, as wenn dat slacht weer, un harr -söben Hörner un söben Ogen, wat de söben Geister vun GOtt sünd, utschickt -in alle Land’. - -7. Un dat keem un nehm dat Bok ut de rechte Hand vun den, de up den Stohl -sitten dä. _Kap. 4, 2. 9._ - -8. Un as dat dat Bok nehmen dä, fullen de veer Deerder un de veer un -twintig Öllsten vör dat Lamm dal, un harrn Jeder Harpen un golden Schalen -mit Rokwerk, wat de Hilligen ehr Gebete sünd. - -9. Un sungen en nie Leed un sproken: Du büst würdig to nehmen dat Bok un -breken de Seegels, denn Du büst slacht, un hest uns to GOtt kofft mit Din -Blod ut allerhand Geslecht un Tungen un Volk un Heiden, - -10. Un hest uns to Königs un Presters vun unsen GOtt makt, un wi ward -Königs up de Eer sien. _Kap. 1, 6. 20, 6. 22, 5._ - -11. Un ik seeg hen un hör de Stimm vun veel Engels um den Stohl un um de -Deerder un um de Öllsten her, un ehr Tall weer veele Dusend mal Dusend, -_Dan. 7, 10._ - -12. Un sproken mit grote Stimm: Dat Lamm, dat slacht is, is würdig to -nehmen Kraft un Riekdom un Macht un Ehr un Pries un Lof. - -13. Un all Creatur, de in’n Himmel is, un uppe Eer un unner de Eer un in -de See, un Allns, wat darin is, hör ik seggen to den, de up den Stohl -sitten dä un dat Lamm: Wes’ Lof un Ehr un Pries un Gewalt vun Ewigkeit to -Ewigkeit! - -14. Un de veer Deerder sproken: Amen! Un de veer un twintig Öllsten fulln -dal un beden an den, de leven deiht vun Ewigkeit to Ewigkeit! - - -Dat 6. Kapitel. - -1. Un ik seeg, dat dat Lamm een vun de Seegels up dä. Un ik hör een vun -de veer Deerder seggen, as weer dat en Dunnerstimm: Kumm her, un kiek to! -_Kap. 4, 6. 5, 6. 8._ - -2. Un ik keek hen, un süh, en witt Peerd, un de darup sitten dä harr en -Bagen, un en Kron war em geven, un he trock ut, to öwerwinden un dat he -siegen dä. - -3. Un as He dat anner Seegel updä, hör ik dat anner Deerd seggen: Kumm un -kiek to! - -4. Un een anner Peerd keem rut, dat weer roth, un den, de darup sitten -dä, war geven, den Freden to nehmen vun de Eer un dat se sik enanner dod -maken dä’n un em war en grote Swerdt geven. _Zach. 1, 8. Jes. 9, 20. 21._ - -5. Un as He dat drüdde Seegel brok, hör ik dat drüdde Deerd seggen: Kumm, -un kiek to! Un ik seeg en swart Peerd, un de darup sitten dä, harr en -Wagschal in sin Hand. - -6. Un ik hör en Stimm mank de veer Deerder seggen: En Maat Weeten för en -Groschen, un dree Maat Gasten för en Groschen, un dat Oel un den Wien doh -Nicks to nah. - -7. Un as He dat veerte Seegel brok, hör ik de Stimm vun dat veerte Deerd -seggen: Kumm un kiek to! - -8. Un ik seeg en geel Perd un de darup sitten dä, den sin Nam weer Dod un -dat Dodenriek folg em na. Un se war Macht geven dod to maken dat veerte -Deel up de Eer dörch Swerdt un Hunger un dörch den Dod un de Deerder up -de Eer. - -9. Un as He dat föfte Seegel brok, seeg ik unner den Altar de Seelen vun -de, de dod makt weern wegen dat Wort vun GOtt un wegen dat Tügnis, dat se -harrn. - -10. Un se schregen mit grote Stimm un sproken: HErr, Du Hillige un -Wahrhaftige, wa lang wullt Du nich richten un unse Blod nich rächen an -de, de up de Eer wahnen doht? _Luk. 18, 7. Ps. 35, 17._ - -11. Un Jeden vun se war en witte Kleed geven un se war seggt, se schulln -noch en beten utruhn, bet all ehr Mitknecht un Bröder, de ok noch -schulln dod makt warrn gliek as se, hento kamen weern. _Kap. 3, 5._ - -12. Un ik seeg, dat dat Lamm dat sößte Seegel brok un süh, dar war en -grote Eerdbewen un de Sünn war swart as en graue Sack, un de Maan war as -Blod. - -13. Un de Steerns fulln vun den Himmel up de Eer, grad as en Fiegenbom -sin Fiegen afsmieten deiht, wenn he vun en groten Wind bewegt ward. - -14. Un de Himmel rull sik up as en Bok, dat man tosamenrullen deiht, un -alle Bargen un Inseln warn ut ehr Stelln bewegt. _Ps. 102, 27. Ebr. 1, -11._ - -15. Un de Königs up de Eer, un de Öbbersten un de Rieken un de Hauptlüd -un de Gewaltigen un alle Knechts un alle Frien verstekten sik in de -Ritzen un Felsen vun de Bargen. - -16. Un sproken to de Bargen un Felsen: Fallt up uns, un verbargt uns vör -den Sin Angesicht, de up den Stohl sitt un vör dat Lamm Sin Torn. _Luk. -23, 30._ - -17. Denn de grote Dag von Sin Torn is kamen, un wokeen kann bestahn? - - -Dat 7. Kapitel. - -1. Un darna seeg ik veer Engels stahn up de veer Ecken vun de Eer, de -heeln de veer Wind’ vun de Eer, up dat keen Wind öwer de Eer weihn dä, -noch öwer de See, noch öwer en Bom. - -2. Un ik seeg en annern Engel upstiegen vun de Sünn ehren Upgang, de harr -den lebendigen GOtt Sin Seegel un schreeg mit grote Stimm de veer Engels -an, weke geven is, de Eer un de See Schaden to dohn. - -3. Un he sprok: Doht Nicks de Eer, noch de See, noch de Böm, bet dat wi -unsen GOtt Sin Knechts an ehr Vörkopp verseegelt hebbt. _2. Mos. 12, 23. -Ezech. 9, 4._ - -4. Un ik hör de Tall vun de, de verseegelt warn, hunnert un veer un -veertig Dusend, de verseegelt warn vun all de Geslechter un vun de Kinner -Israel. - -5. Vun Juda sin Geslecht twölf Dusend verseegelt, vun Ruben sin Geslecht -twölf Dusend verseegelt, vun Gad sin Geslecht twölf Dusend verseegelt. - -6. Vun Aser sin Geslecht twölf Dusend verseegelt, vun Naphtali sin -Geslecht twölf Dusend verseegelt, vun Manasse sin Geslecht twölf Dusend -verseegelt. - -7. Vun Simeon sin Geslecht twölf Dusend verseegelt, vun Levi sin -Geslecht twölf Dusend verseegelt, vun Isaschar sin Geslecht twölf Dusend -verseegelt. - -8. Vun Zebulon sin Geslecht twölf Dusend verseegelt, vun Joseph sin -Geslecht twölf Dusend verseegelt, vun Benjamin sin Geslecht twölf Dusend -verseegelt. - -9. Darna seeg ik en grote Schar, de Nüms tellen kunn, ut alle Heiden, -Völker un Spraken vör den Stohl stahn un vör dat Lamm, andahn mit witte -Kleeder un Palmen in ehr Hann. _Kap. 6, 11._ - -10. De schregen mit grote Stimm un sproken: Heil wes’ den, de up den -Stohl sitten deiht un dat Lamm! - -11. Un all de Engel stunnen um den Stohl un um de Öllsten un um de veer -Deerder un fullen vör den Stohl up ehr Angesicht un beden GOtt an. _Kap. -5, 11._ - -12. Un sproken: Amen, Lof un Ehr un Wiesheit un Dank un Pries un Kraft un -Macht wes’ unsen GOtt, vun Ewigkeit to Ewigkeit. Amen! _Kap. 5, 12._ - -13. Un een vun de Öllsten antwort un sprok to mi: Wokeen sünd düsse, de -witte Kleeder an hebbt? Un wo sünd de her kamen? - -14. Un ik sprok to em: HErr, Du weetst dat. Un he sprok to mi: Dat sünd -düsse, de kamen sünd ut grote Bedröfnis un hebbt ehr Kleeder wuschen un -hebbt ehr Kleeder hell makt in dat Lamm sin Blod. _Joh. 21, 15. Ebr. 9, -14._ - -15. Darum sünd se vör GOtt Sin Stohl un deent Em Dag un Nacht in Sin -Tempel. Un de up den Stohl sitten deiht, ward öwer se wahnen. - -16. Se ward nich mehr hungern noch dösten, de Sünn ward ok nich up se -falln, oder en anner Hitt. _Jes. 49, 10. Ps. 121, 6._ - -17. Denn dat Lamm merrn in den Stohl ward se höden un na de lebendigen -Waterborn henlerren, un GOtt ward alle Thranen vun ehr Ogen afwischen. -_Kap. 5, 6. Ps. 23, 2. 21, 4. Jes. 25, 8._ - - -Dat 8. Kapitel. - -1. Un as dat Lamm dat söbente Segel updä, war dat ganz still in den -Himmel bi en half Stund. _Jes. 14, 7. Hab. 2, 20._ - -2. Un ik seeg söben Engels, de vör GOtt treden un se warn söben Basunen -geven. - -3. Un en anner Engel keem un trä bi den Altar un harr en golden Rokfatt -un em war veel Rokwark geven, dat he dat geven dä to alle Hilligen ehr -Gebete up den golden Altar vör den Stohl. _Kap. 5, 8._ - -4. Un de Rok vun dat Rökerwark vun de Hilligen ehr Gebet gung up vun den -Engel sin Hand vör GOtt. - -5. Un de Engel nehm dat Rokfatt un füll dat mit Füer vun den Altar un -schüdd dat up de Eer. Un dar keemen Stimmen un Donner un Blitzen un -Eerdbeven. _Kap. 4, 5._ - -6. Un de söben Engel mit de söben Basunen harrn sik fardig makt to blasen. - -7. Un de eerste Engel blas’. Un dar keem en Hagel un Füer mit Blod mengt, -de full up de Eer. Un de drüdde Deel vun de Böm verbrenn, un all dat -gröne Gras verbrenn. - -8. Un de anner Engel blas’. Un dat weer, as wenn en groten Barg in Füer -brenn un in de See fahr. Un de drüdde Deel vun de See war Blod. - -9. Un de drüdde Deel vun de lebendigen Creaturn in de See storv un de -drüdde Deel vun de Schep war tonicht makt. - -10. Un de drüdde Engel blas’. Un en grote Steern full dal vun den Himmel; -de brenn as en Fackel un full up den drüdden Deel vun de Waterström un -öwer de Waterborns. - -11. Un den Steern sin Nam is Wermuth, un dat drüdde Deel war Wermuth. Un -veele Minschen storven vun de Waters, dat se so bitter warn weern. - -12. Un de veerte Engel blas’. Un de drüdde Deel vun de Sünn, un de drüdde -Deel vun de Maan un de drüdde Deel vun de Steerns war drapen, so dat ehr -drüdde Deel düster war un de Dag den drüdden Deel nich schienen dä un de -Nacht ebenso. - -13. Un ik seeg hen un hör en Engel fleegen mitten dörch den Himmel un -seggen mit grote Stimm: Wehe, wehe, wehe för de, de up de Eer wahnt för -de annern Stimmen vun de Basunen vun de dree Engels, de noch blasen -schüllt. _Kap. 9, 12._ - - -Dat 9. Kapitel. - -1. Un de föfte Engel blas’. Un ik seeg en Steern fallen vun den Himmel up -de Eer; un em war de Slötel geven to den Born vun den Afgrund. - -2. Un he slot den Born vun den Afgrund up. Un en Rok steeg up ut den -Born, as de Rok vun en groten Aven un de Sünn war düster makt un de Luft -vun den Rok ut den Born. - -3. Un ut den Rok keemen Heuschrecken up de Eer. Un se war Macht geven, as -de Scorpionen up de Eer Macht hebbt. - -4. Un dat war to se seggt, dat se dat Gras oder dat Gröne, oder de Böm up -de Eer Nicks to nah dä’n, sonnern blot de Minschen, de GOtt Sin Seegel -nich an ehr Vörkopp hebbt. _Kap. 7, 3._ - -5. Un dat war se geven, dat se se nich dod maken, sonnern fief Monat -quälen dä’n, un ehr Qual weer as en Qual vun en Scorpion, wenn he den -Minschen stickt. - -6. Un in desülvigen Dag’ ward de Minschen den Dod söken un nich finn’n, -ward begehren to starven, un de Dod ward för se weg fleegen. _Luk. 23, -30._ - -7. Un de Heuschrecken sünd as de Peer, de in den Krieg utrüst sünd, un -up ehr Kopp hebbt se Kronen as vun Gold un ehr Angesicht süht ut, as en -Minsch sin. _Joel. 2, 4._ - -8. Un harrn Haar as Frunshaar un ehr Tähn weern as de Löwen ehr. _Joel. 1, -6._ - -9. Un harrn Panzers as isern Panzers un dat Rasseln vun ehr Flunken as -dat Rasseln an de Wagen mit veele Peer, de in den Krieg lopt. - -10. Un harrn Steerten as de Scorpionen, un an ehr Steerten weern -Stacheln, un ehr Macht weer, de Minschen fief Monat lang to schaden. - -11. Un harrn öwer sik en König, en Engel ut den Afgrund, den sin Nam heet -up Ebräisch Abaddon, un up Griechisch hett he den Nam Apollyon. _v. 1._ - -12. Een Weh is öwer, nu kamt twee Weh mehr na de. - -13. Un de sößte Engel blas’. Un ik hör en Stimm ut de veer Ecken vun den -golden Altar vör GOtt, - -14. De sprok to den sößten Engel, de de Basun harr: Mak de veer Engel -los, de an den groten Waterstrom Euphrat fast bunn’n sünd. - -15. Un de veer Engel warn los makt, de redig weern up en Stunn un up en -Dag un up en Monat un up en Jahr, den drüdden Deel vun de Minschen dod to -maken. - -16. Un de Tall vun de Ritters weer veel Dusend mal Dusend, un ik hör ehr -Tall. - -17. Un in dat Gesicht seeg ik also de Peer un de darup sitten dä’n, dat -se harrn fürige, geele un sweveliche Panzers, un de Peer ehr Köpp weern -as de Löwen ehr un ut ehr Mul gung Füer un Rok un Swefel. - -18. Vun düsse dree war de drüdde Deel vun de Minschen dod makt, vun dat -Füer, vun de Rok, vun de Swefel, de ut ehr Mund gung. - -19. Denn ehr Macht weer in ehr Mund un ehr Steerten seegen ut as Slangen -un harrn Köpp un mit desülvigen dän se Schaden, - -20. Un dar bleeven noch Lüd, de nich dod makt warn vun düsse Plagen, noch -Buß dän för de Warke vun ehr Hann, dat se nich anbeden dä’n de Düvels un -de golden, sülvern, isern, steenern un holten Götzen, de weder sehn, noch -hörn, noch gahn könnt. _Kap. 16, 11. 21. Ps. 106, 37. 115, 4. 135, 15._ - -21. De ok keen Buß dä’n för ehr Mord, Toverie, Horerie un Deeverie. - - -Dat 10. Kapitel. - -1. Un ik seeg en annern starken Engel vun den Himmel dal kamen, de weer -mit en Wolk antrocken un en Regenbagen up sin Kopp un sin Angesicht as de -Sünn un sin Föt as de Füerpielers. _Kap. 5, 2. 4, 3._ - -2. Un he harr in sin Hand en lütt Bok upsla’n, un he sett sin rechten Fot -up de See un den linken up de Eer; _Kap. 5, 1._ - -3. Un he schreeg mit grote Stimm, so as en Löw brülln deiht, un as he -schreeg, sproken söben Dunner ehr Stimmen. _Jer. 25, 30._ - -4. Un as de söben Dunner ehr Stimmen spraken harrn, wull ik se schrieven. -Do hör ik en Stimm vun den Himmel to mi seggen: Verseegel wat de söben -Dunners redt hebbt, desülvigen schriev nich. _Dan. 8, 26. 12, 4. 9._ - -5. Un de Engel, de ik stahn seeg up de See un up de Eer, hev sin Hand up -gen Himmel. _1. Mos. 14, 22._ - -6. Un swor bi den Lebendigen vun Ewigkeit to Ewigkeit, de den Himmel -makt hett un wat darin is un de Eer un wat darin is un de See un wat -darin is, dat vun nu af an keen Tied mehr sin schull. _5. Mos. 32, 40._ - -7. Sonnern in de Dag’ vun den söbenten Engel sin Stimm, wenn he de Basun -blasen ward, schall vollendet warrn GOttes Geheemnis, as He Sine Knechte, -de Propheten, verkündigt hett. _Kap. 11, 15. 1. Cor. 15, 51._ - -8. Un ik hör en Stimm vun den Himmel awermals mit mi reden un seggen: Gah -hen, nimm dat apen Bok vun den Engel sin Hand, de up de See un de Eer -steiht. _v. 2._ - -9. Un ik gung hen to den Engel un sprok to em: Gif mi dat lütte Bok. Un -he sprok to mi: Nimm dat un sluk dat öwer, un dat ward di in den Buk -kraueln, awer in din Mund ward dat söt wesen as Honnig. _Ezech. 3, 1-3._ - -10. Un ik nehm dat lütte Bok vun den Engel sin Hand un slok dat öwer, un -dat weer söt in min Mund un as ik dat eten harr, krauel mi dat in min Buk. - -11. Un he sprok to mi: Du mußt awermals prophezien för de Völker un -Heiden un Spraken un veele Königs. - - -Dat 11. Kapitel. - -1. Un mi war en Rohr geven gliek en Stock un He sprok: Stah up un medt -GOttes Tempel un den Altar un de darin anbeden. - -2. Awer den Vörhof buten vör den Tempel smiet rut un medt dat nich, denn -dat is de Heiden geven, un de hillige Stadt ward se dalperren twee un -veertig Monat. _Kap. 13, 5._ - -3. Un ik will min twee Tügen geven, dat se schüllt prophezien dusend twee -hunnert un sößtig Dag’, mit Säck andahn. _Kap. 12, 6. 14._ - -4. Düsse sünd de twee Ölböm un de twee Fackeln, de vör de Eer ehrn GOtt -stahn doht. _Zach. 4, 3. 11. 14._ - -5. Un wenn Jemand se beleidigen will, so geiht Füer ut ehrn Mund un -vertehrt ehr Fiende, un wenn Jemand se beleidigen will, de mutt up düsse -Art dod makt warrn. - -6. Düsse hebbt Macht, den Himmel totosluten, so dat in de Dag’ vun ehr -Prophezieung keen Regen kamen deiht, un hebbt Macht öwer dat Water, -datsülvige in Blod to wandeln un de Eer mit allerhand Plag’ so oft se -wüllt, to sla’n. _1. Kön. 17, 1. 2. Mos. 7, 19. 20._ - -7. Un wann se mit ehr Prophezieung to End sünd, ward dat Deerd, dat ut -den Afgrund upstiegen deiht, mit se strieden, un ward se unnerkriegen un -se dod maken. _Kap. 13, 1. 13, 7._ - -8. Un ehr Lieknams ward liggen up de Strat vun de grote Stadt, de -geistlich de Sodoma un Egypten heeten deiht, wo uns HErr krüzigt is. -_Kap. 18, 10. Luk. 13, 34._ - -9. Un weke vun de Völker un Geslechter un Spraken ward ehr Lieknams dree -Dag’ un en halven sehn un ward nich tolaten, dat ehr Lieknams in de Kul -leggt ward. - -10. Un de up de Eer wahnen deiht, ward sik öwer se freuen un gut leven un -sik enanner Geschenke maken, denn düsse twee Propheten quälten, de up de -Eer wahnen dän. _Kap. 8, 13._ - -11. Un na de dree un en halven Dag’ fohr Levensgeist vun GOtt in se un se -stunnen wedder up ehr Föt un grote Angst keem öwer de, de se sehn dän. -_Luk. 7, 16._ - -12. Un se hörn en grote Stimm vun den Himmel to se seggen: Stiegt herup! -Un se stegen rup in den Himmel in en Wolk un ehr Fiende seegen dat. - -13. Un to desülvige Stund war en grot Eerdbeven, un de teinte Deel vun de -Stadt full un söben dusend Minschen bleven dod bi düt Eerdbeven, un de -annern warn bang un geven Ehr den Himmels-GOtt. - -14. Dat anner Weh is öwer, süh, dat drüdde Weh kummt gliek. - -15. Un de söbente Engel blas’. Un dar warn grote Stimmen in den Himmel, -de sproken: De Welt ehr Rieke sünd unnerdahn warn unsen HErrn un Sin -Christus un He ward regeern vun Ewigkeit to Ewigkeit. _Dan. 2, 44. 7, 27._ - -16. Un de veerunveertig Öllsten, de vör GOtt up ehr Stohl sitten dän, -fulln up ehr Angesicht un beden GOtt an. _Kap. 4, 4. 10._ - -17. Un sproken: Wi dankt Di, allmächtige GOtt, de du büst un weerst un -tokünftig büst, dat Du annahm hest Din grote Kraft un herrschen deihst; - -18. Un de Heiden sünd tornig un Din Torn is kamen un de Tied, de Doden to -richten un to geven Dine Knechte, de Propheten, un de Hilligen, un de, de -Din Nam fürchten doht, de Lütten un de Groten ehrn Lohn; un to verdarven, -de de Eer verdarvt hebbt. _Kap. 6, 16. 17._ - -19. Un GOttes Tempel war updahn in den Himmel un de Arch vun Sin -Testament war in Sin Tempel sehn, un dar keemen Blitz un Stimmen un -Dunner un Eerdbeven un en grote Hagel. _Kap. 15, 5._ - - -Dat 12. Kapitel. - -1. Un dar keem en grot Teken in den Himmel, en Wief mit de Sünn bekleedt, -un de Maan unner ehr Föt, un up ehr Kopp en Kron vun twölf Steerns. - -2. Un se weer swanger un schreeg un weer in Kindesnoth, un harr grote -Qual to gebärn. _Mich. 4, 10._ - -3. Un dar keem en anner Teken in den Himmel, un süh, en grote rode Drak, -de harr söben Köpp un tein Hörner un up sin Kopp söben Kronen. - -4. Un sin Steert trock den drüdden Deel vun de Steerns un smeet se up de -Eer. Un de Drak trä vör dat Wief, de gebärn schull, up dat he dat Kind -upfreten dä, wenn dat to Welt keem. - -5. Un se broch en Söhn to Welt, en lütten Jung, de alle Heiden höden -schull mit en isern Staff. Un ehr Kind war wegnahm to GOtt hen un Sin -Stohl. _Ps. 2, 9._ - -6. Un dat Wief flücht in de Wüstenie rin, wo se en Ort harr, vun GOtt för -se redig holn, dat se dar ernährt war Dusend twee Hunnert un sößtig Dag. -_Matth. 2, 13. Offenb. 11, 3._ - -7. Un dar fung en Striet an in den Himmel; Michael un sin Engel streden -mit den Draken un de Drak stredt un sin Engel, _Dan. 10, 13. 21. 12, 1._ - -8. Un se siegten nich, ok weer ehr Stä in den Himmel nich mehr funn’n. - -9. Un de grote Drak, de ol Slang, de Düvel un Satanas heten deiht, de de -ganze Welt verföhrt, war rutsmeten, un war up de Eer smeten un sin Engel -war ok darhen smeten. _Luk. 10, 18. Joh. 12, 21. 1. Mos. 3, 1. 14._ - -10. Un ik hör en grote Stimm, de sprok in den Himmel: Nu is dat Heil un -de Kraft un dat Riek GOtt Sin warn, un de Macht Christus Sin; denn unse -Bröder ehr Ankläger is verstött, de se verklagt hett Dag un Nacht vör -GOtt. _Kap. 11, 15._ - -11. Un se sünd em öwer warn dörch dat Lamm Sin Blod un dat Wort vun ehr -Tügnis, un hebbt ehr Leven nich leef hatt, bet an den Dod. _Röm. 8, 37._ - -12. Darum freut ju, ji Himmel, un de darin wahnen doht. Weh öwer de, de -up de Eer wahnt un up de See, denn de Düvel kummt to ju dal un is bannig -vertörnt un weet, dat he nich heel veel Tied hett. _Ps. 96, 11._ - -13. Un as de Drak sehn dä, dat he up de Eer dalstött weer, verfolg he dat -Wief, de den lütten Jung gebarn harr. _1. Mos. 3, 15._ - -14. Un dat Wief war twee Flögels geven, as en groten Adler sin, dat se na -de Wüstenie hen fleegen kunn, na den Ort, wo se ernährt war en Tied lang -un twee Tieden un en halve Tied vör de Slang ehr Angesicht. _Dan. 7, 25._ - -15. Un de Slang schot na dat Wief ut ehrn Mund en Water as en Strom, dat -he se versupen dä. - -16. Awer de Eer hulp dat Wief un se dä ehrn Mund up un verslok den Strom, -den de Drak ut sin Mund scheeten dä. - -17. Un de Drak war tornig öwer dat Wief un gung hen, mit de Öwrigen vun -ehr Samen Stried antofangen, de GOttes Gebot holt un dat Tügnis vun JEsus -Christus hebbt. _Kap. 14, 12. 1. Joh. 5, 10._ - -18. Un ik trä an den Sand vun de See, - - -Dat 13. Kapitel. - -1. Un seeg en Deerd ut de See stiegen, dat harr söben Köpp un tein Hörns -un up sin Hörns tein Kronen, un up sin Köpp Namen vun Lästerungs. _Kap. -17, 3. 9. Dan. 7, 7._ - -2. Un dat Deerd, dat ik seeg, weer as en Parder, un sin Föt as Barenföt -un sin Mund as en Löw sin Mund. Un de Drak gev em sin Kraft un sin Stohl -un grote Macht. - -3. Un ik seeg een vun sin Köpp, as weer dat dödlich verwundt, un de -dödliche Wund war heel un de ganze Eer wunner sik öwer dat Deerd, _Kap. -17, 8._ - -4. Un beden den Drak an, de dat Deerd de Macht gev un beden dat Deerd an -un sproken: Wokeen kann sik mit dat Deerd meten? Wokeen kann darmit Krieg -föhrn? - -5. Un en Mund war em geven to reden grote Saken un Lästerung un war em -geven, dat dat mit em duern schull tweeunveertig Maande lang. _Dan. 7, 8. -11. 11, 36. Offenb. 11, 2._ - -6. Un he dä sin Mund up to Lästerung gegen GOtt Sin Nam un Sin Hütt, de -in den Himmel wahnen deiht. - -7. Un war em geven mit de Hilligen to strieden un se unner to kriegen. Un -em war geven Macht öwer alle Geslechter un Spraken un Heiden. _Kap. 11, -7. Dan. 7, 21._ - -8. Un All, de up de Eer wahnen dän, beden em an, de ehr Nams nich -schreven sünd in dat Levensbok vun dat Lamm, dat slacht is vun de Welt -ehr Anfang. _Kap. 8, 13. 12, 12. Phil. 4, 3._ - -9. Wokeen Ohrn hett, de hör to. - -10. Wenn Een in dat Gefängnis föhrt, de ward in dat Gefängnis kamen, wenn -Een mit dat Swerdt dod makt, de mutt mit dat Swerdt dod makt warrn. Hier -is de Hilligen ehr Geduld un Glov. _1. Mos. 9, 6. Jes. 33, 1. Matth. 26, -52. Offenb. 14, 12._ - -11. Un ik seeg en anner Deerd vun de Eer upstiegen, dat harr twee Hörns, -as dat Lamm un sprok as de Drak. - -12. Un dat deiht Allns, wat dat anner vör em kann, un dat makt, dat de -Eer un de darup wahnt, anbedt dat eerste Deerd, den sin dödliche Wund -heel warn weer. - -13. Un dä grote Teken, ok dat he Füer vun den Himmel falln leet vör de -Minschen. _Matth. 24, 24. 2. Thess. 2, 9._ - -14. Un verföhrt de, de up de Eer wahnt mit de Teken, de em geven sünd to -dohn vör dat Deerd, un seggt to de, de up de Eer wahnt, dat se dat Deerd -en Bild maken schüllt, dat de Wund vun dat Swerdt harr un lebendig warn -weer. _5. Mos. 13, 1._ - -15. Un dat war em geven, dat he dat Deerd sin Bild den Geist gev, so dat -den Deerd sin Bild reden dä; un dat dat maken dä, dat de nich den Deerd -sin Bild anbeden dä’n, dod makt warn. - -16. Un broch fardig, dat he all tosamen, Lütt un Grot, Riek un Arm, -de Frien un Knechte, en Maalteken gev an ehr rechte Hand oder an ehr -Vörkopp. _Kap. 19, 20._ - -17. So dat Nüms kopen oder verkopen kann, wenn he nich dat Deerd sin -Maalteken, oder sin Nam, oder de Tall vun sin Nam hett. - -18. Hier is Wiesheit. Wokeen Verstand hett, de mag öwer dat Deerd sin -Tall nadenken, un dat is en Minsch sin Tall, denn sin Tall is söß hunnert -un söß un sößtig. _Kap. 17, 9. 15, 2._ - - -Dat 14. Kapitel. - -1. Un ik seeg en Lamm stahn up den Barg Zion un mit em hunnert un veer un -veertig Dusend, de harrn sin Vader sin Nam an ehr Vörkopp. - -2. Un hör en Stimm vun den Himmel as vun en grot Water un as en Stimm vun -en groten Dunner, un de Stimm, de ik hör, weer as vun de Harpenspeler, de -up ehr Harpen spelen doht. _Kap. 1, 15._ - -3. Un sungen en nie Leed vör den Stohl un vör de veer Deerder un de -Öllsten, un Nüms kunn dat Leed lehrn, as blot de hunnert veer un veertig -Dusend, de kofft sünd vun de Eer. - -4. Düsse sünd de, de mit Fruens sik nich unrein makt hebbt, denn se sünd -Jungfruen un folgt dat Lamm na, wo dat hengeiht. Düsse sünd kofft ut de -Minschen to Eerstlings för GOtt un dat Lamm. _Kap. 5, 9._ - -5. Un in ehrn Mund is nicks Falsches funn’, denn se sünd unsträflich vör -GOtt Sin Stohl. - -6. Un ik seeg en Engel flegen merrn dörch den Himmel, de harr en ewig -Evangelium to verkündigen för de, de up de Eer sitt un wahnt, un för alle -Heiden un Geslechter un Spraken un Völker. - -7. Un sprok mit grote Stimm: Fürcht GOtt un gevt Em de Ehr, denn de Tied -vun Sin Gericht is kamen, un bedt an den, de makt hett Himmel un Eer un -de See un de Waterborns. _5. Mos. 32, 3. Apost. 14, 15._ - -8. Un en anner Engel folg na un sprok: Se is fulln, se is fulln, Babylon, -de grote Stadt, denn se hett mit den Wien vun ehr Horerie alle Heiden to -drinken geven. - -9. Un de drüdde Engel folg düssen na un sprok mit grote Stimm: Wenn -Jemand dat Deerd anbeden deiht un sin Bild un nimmt dat Maalteken an sin -Vörkopp oder an sin Hand, - -10. De ward vun den Wien vun GOtt Sin Torn drinken, de inschenkt is un -unvermischt in den Kelch vun Sin Torn, un ward quält warrn mit Füer un -Swefel vör de hilligen Engel un vör dat Lamm; _Kap. 16, 19. Jes. 51, 22. -23. Jer. 25, 15. Ps. 60, 5. Offenb. 19, 20._ - -11. Un de Rok vun ehr Qual ward upstiegen vun Ewigkeit to Ewigkeit, un se -hebbt keen Ruh Dag un Nacht, de dat Deerd anbedt hebbt un sin Bild, un -wenn Jemand dat Maalteken vun sin Nam annahmen hett. _Kap. 19, 3._ - -12. Hier is Geduld vun de Hilligen, hier sünd, de GOtt Sin Gebote un de -Glov an JEsus holn doht. _Kap. 13, 10. 12, 17._ - -13. Un ik hör en Stimm vun den Himmel to mi seggen: »Schriev: Selig sünd -de Doden, de in den HErrn starven doht, vun nu an. Ja, de GEist sprickt, -dat se ruhn doht vun ehr Arbeit, denn ehr Warke folgt se na.« _Kap. 12, -10. Ebr. 4, 10._ - -14. Un ik seeg hen un süh, en witte Wolk un up de Wolk Een sitten, de -weer as en Minschensöhn, de harr en golden Kron up sin Kopp un in sin -Hand en scharpe Leeh. _Kap. 1, 13. Ezech. 1, 26. Dan. 7, 13._ - -15. Un en anner Engel gung ut den Tempel un schreeg mit starke Stimm den -an, de up de Wolk seet: Sla’ an mit din Leeh un aarn, denn de Tied to -aarnen is kamen, denn de Aarn vun de Eer is drög warn. _Matth. 13, 39._ - -16. Un de up de Wolk seet, slog mit sin Leeh an de Eer, un de Eer war -afaarnt. - -17. Un en anner Engel gung ut den Tempel in den Himmel, de harr ok en -scharp Mess. - -18. Un en anner Engel gung ut den Altar, de harr Macht öwer dat Füer un -reep mit grot Geschrie to den, de dat scharpe Mess harr un sprok: Sla’ an -mit dat scharpe Mess un snie de Druven af up de Eer, denn ehr Beern sünd -riep. _Joel. 3, 18._ - -19. Un de Engel slog an mit sin Mess an de Eer, un sned de Wiendruven vun -de Eer, un smeet se in de grote Wienpress’ vun GOtt Sin Torn. - -20. Un de Wienpress’ war buten vör de Stadt perrt un dat Blod leep vun de -Wienpress’ bet an de Peer ehr Töm dörch dusend söß hunnert Stadien. _Jes. -63, 3. Klagel. 1, 15._ - - -Dat 15. Kapitel. - -1. Un ik seeg en anner Teken in den Himmel, dat weer grot un wundersam: -söben Engel, de harrn de letzten söben Plagen, denn mit desülvigen is -GOtt Sin Torn to End. _Kap. 22, 1. 3._ - -2. Un ik seeg wat as en See vun Glas mit Füer mengt un de den Sieg beholn -harrn öwer dat Deerd un sin Bild un sin Maalteken un de Tall vun sin Nam, -un se stunn’ an de See vun Glas un harrn GOtt Sin Harpen. _Kap. 4, 6._ - -3. Un sungen dat Leed vun Moses, GOtt Sin Knecht, un dat Leed vun dat -Lamm un sproken: Grot un wundersam sünd Din Wark’, HErr, allmächtige -GOtt, gerecht un wahrhaftig sünd din Weg’, Du, de Hilligen ehr König. _2. -Mos. 15, 1. 5. Mos. 32, 1._ - -4. Wokeen schall Di nich fürchten, HErr, un Din Nam priesen? Denn Du -alleen büst hillig. Denn alle Heiden ward kamen un anbeden vör Di, denn -Din Ordeels sünd apenbar warn. _Jer. 10, 7._ - -5. Darna seeg ik hen un süh, dar war updahn de Tempel vun de Hütt vun dat -Tügnis in den Himmel. _Kap. 11, 19._ - -6. Un ut den Tempel gungen de söben Engel, de de söben Plagen harrn, -andahn mit rein hell Linnen un um ehr Bost golden Görtels. _Kap. 1, 13._ - -7. Un een vun de veer Deerder gev de söben Engel söben golden Schalen -vull vun GOtt, de leven deiht vun Ewigkeit to Ewigkeit, Sin Torn. - -8. Un de Tempel war vull vun Rok vun GOtt Sin Herrlichkeit un vun Sin -Kraft; un Nüms kunn in den Tempel gahn, bet dat de söben Plagen vun de -söben Engel to End weern. _Jes. 6, 4._ - - -Dat 16. Kapitel. - -1. Un ik hör en grote Stimm ut den Tempel, de sprok to de söben Engel: -Gaht hen un geet ut de Schalen mit GOtt Sin Torn öwer de Eer. _Kap. 15, -7._ - -2. Un de Eerste gung hen un got sin Schal ut up de Eer. Un do kregen de -Minschen, de dat Maalteken vun dat Deerd harrn un sin Bild anbeden dän en -bös arg Geswür. _2. Mos. 9, 10. 11._ - -3. Un de anner Engel got ut sin Schal in de See. Un dat war to Blod as -vun en Doden, un all dat Leven storv in de See. - -4. Un de drüdde Engel got ut sin Schal in de Waterström un in de -Waterborns. Un se warn to Blod. - -5. Un ik hör den Engel vun de Waters seggen: HErr, Du büst gerecht, de -dar is un de dar weer un hillig, dat Du so ordelt hest; _Ps. 119, 137._ - -6. Denn se hebbt dat Blod vun de Hilligen un de Propheten vergaten, un -Blod hest Du se to drinken geven, denn se verdeent dat. - -7. Un ik hör en annern Engel vun den Altar seggen: Ja, HErr, allmächtige -GOtt, Din Gerichte sünd wahrhaftig un gerecht. _Kap. 19, 2._ - -8. Un de veerte Engel got ut sin Schal in de Sünn un ward em geven, de -Minschen heet to maken mit Füer. - -9. Un de Minschen warn heet vun de grote Hitt un lästerten GOtt Sin Nam, -de Macht hett öwer düsse Plagen, un dän keen Buß, Em de Ehr to geven. -_Kap. 13, 6. 9, 20. 21._ - -10. Un de föfte Engel got sin Schal ut up dat Deerd sin Stohl. Un sin -Riek ward verdüstert un se beten ehr Tungen vör Wehdag’. - -11. Un lästerten GOtt in den Himmel wegen ehr Wehdag’ un ehr Geswürn un -dän keen Buß vör ehr Werk. _Kap. 9, 20._ - -12. Un de sößte Engel got sin Schal up den groten Waterstrom Euphrat un -dat Water drög up, up dat de Weg för de Königs vun de Sünn ehrn Upgang -fardig war. _Jes. 11, 15. 16._ - -13. Un ik seeg ut den Drak sin Mund un ut dat Deerd sin Mund un ut den -falschen Propheten sin Mund dree unreine Geister gahn, de seegen ut as -Poggen. - -14. Un sünd Geister vun Düvels, de doht Teken un gaht ut to de Königs up -de Eer un up den ganzen Weltkreis, se tosamen to haln för den Striet up -GOtt den Allmächtigen Sin groten Dag. _Kap. 13, 13. Matth. 24, 24. 2. -Thess. 2, 9._ - -15. Süh, ik kam as en Deef. Selig is, de waken deiht un sin Kleeder fast -hollt, dat he nich nakt to gahn brukt un man sin Schann sehn deiht. _1. -Thess. 5, 2. 2. Cor. 5, 3._ - -16. Un he hett se tohop brocht up een Stä, de heet up Ebräisch -Harmageddon. - -17. Un de söbente Engel got ut sin Schal in de Luft. Un dar keem en Stimm -vun den Himmel ut den Stohl, de sprok: Dat is geschehn. - -18. Un dar keemen Stimmen un Dunners un Blitz un en grote Eerdbeven, so -en as nich west is, siet Minschen up de Eer west sünd, so grot weer dat -Eerdbeven. _Kap. 4, 5._ - -19. Un ut de grote Stadt warn dree Deel un de Heiden ehr Städ’ fullen um. -Un GOtt dach an Babylon, de grote, ehr den Kelch mit den Wien vun Sin -grimmigen Torn to geven. _Kap. 14, 10._ - -20. Un alle Inseln flüchten weg un keen Barg weer mehr to sehn. _Kap. 6, -14._ - -21. Un en grote Hagel, centnerswar, full vun den Himmel up de Minschen, -un de Minschen lästerten GOtt wegen de Plag vun den Hagel, denn Sin Plag -is heel grot. - - -Dat 17. Kapitel. - -1. Un dar keem een vun de söben Engel, de de söben Schalen harrn, rä’ mit -mi un sprok to mi: Kumm, ik will di wiesen dat Ordeel öwer de grote Hor, -de up veele Water sitten deiht; - -2. Mit weke hort hebbt de Königs up de Eer un de up de Eer wahnen doht, -un dun warn sünd vun de Wien vun ehr Horerie. _Kap. 14, 8._ - -3. Un he broch mi in’n Geist in de Wüstenie. Un ik seeg dat Wief sitten -up en scharlachroth Deerd, dat weer vull vun Namen vun Lästerung un harr -söben Köpp un tein Hörns. _Matth. 4, 1._ - -4. Un dat Wief weer antrocken mit Purpur un Scharlach un öwergüllt mit -Gold un Edelsteen un Parlen un harr en golden Beker in de Hand, vull vun -Gruel un Unreinheit vun ehr Horerie. _Kap. 18, 16. Jer. 51, 7._ - -5. Un an ehr Steern schreven den Nam, dat Geheemnis, de grote Babylon, de -Moder to de Horerie un alle Gruels up de Eer. _2. Thess. 2, 7. Offenb. -14, 8. 16, 19. 18, 2. 9. 16._ - -6. Un ik seeg dat Wief, drunken vun de Hilligen ehr Blod un vun JEsus Sin -Tügen ehr Blod. Un ik verwunner mi heel, as ik se sehn dä. _Kap. 18, 24._ - -7. Un de Engel sprok to mi: Warum verwunnerst du di? Ik will di seggen -dat Geheemnis vun dat Wief un vun dat Deerd, dat se driggt un hett söben -Köpp un tein Hörns. - -8. Dat Deerd, wat Du sehn hest, is west, un is nich un ward wedderkamen -ut den Afgrund un ward fahrn in de Verdammnis, un ward sik wunnern de up -de Eer wahnt, (de ehr Namen nich schreven staht in dat Bok vun dat Leven -vun de Welt ehrn Anfang,) wenn se seht dat Deerd, dat dat west is un -nich is, obgliek dat doch is. _Kap. 11, 7. 13, 3. Kap. 3, 5. 20, 12. 15. -22, 19. 2. Mos. 32, 32. Dan. 12, 1. Phil. 4, 3._ - -9. Un hier is de Sinn, de Wiesheit hett. De söben Köpp sünd söben Bargen, -up de de Fru sitt, un sünd söben Königs. _Kap. 13, 18. 13, 1._ - -10. Fief sünd fulln, un een is, un de anner is noch nich kamen; un wenn -he kummt, mutt he en lütte Wiel blieven. - -11. Un dat Deerd, dat west is un nich is, dat is de acht, un is vun de -söben un fahrt in de Verdammnis. - -12. Un de tein Hörns, de du sehn hest, dat sünd tein Königs, de dat Riek -noch nich kregen hebbt, awer as Königs ward se en Tied lang Macht kriegen -mit dat Deerd. _Kap. 13, 1. Dan. 7, 20. 24._ - -13. Düsse hebbt een Meenung un ward ehr Kraft un Macht dat Deerd geven. - -14. Düsse ward strieden mit dat Lamm, un dat Lamm ward se unnerkriegen, -denn dat is en Herr öwer alle Herren, un en König öwer alle Königs, un -mit Em de Beropnen, un de Utwählten, un de Glövigen. - -15. Un he sprok to mi: De Water, de du sehn hest, wo de Hor sitt, sünd -Völker, un Schaaren, un Heiden un Spraken. _Jes. 8, 7. Jer. 47, 2._ - -16. Un de tein Hörns, de du sehn hest up dat Deerd, de ward de Hor hassen -un ward se wüst maken un nakt, un ward ehr Fleesch eten un ward se mit -Füer verbrenn’. _Kap. 18, 18._ - -17. Denn GOtt hett se dat in ehr Hart geven, to dohn na Sin Sinn, un na -een un densülvigen Sinn to dohn un to geven ehr Riek an dat Deerd, bet -dat GOtt Sin Wör’ vullbrocht sünd. - -18. Un dat Wief, dat du sehn hest, is de grote Stadt, de de Herrschaft -hett öwer de Königs up de Eer. - - -Dat 18. Kapitel. - -1. Un darna seeg ik en annern Engel dal vun den Himmel fahrn, de harr en -grote Macht, un de Eer war hell vun sin Klarheit; - -2. Un schreeg ut Macht mit grote Stimm, un sprok: Se is fulln, se is -fulln, Babylon, de grote, un en Hüsung för de Düvels warn un en Gefängnis -för alle unreine Geister un verhaßte Vageln. _Kap. 14, 8. Jes. 21, 9. -Jer. 51, 8. Jes. 13, 21. 34, 11. 13. Jer. 50, 3. 39, 40._ - -3. Denn vun den Wien vun ehr schändliche Horerie hebbt alle Heiden -drunken, un de Königs up de Eer hebbt mit ehr Horerie dreven, un ehr -Koplüd sünd riek warn vun ehr grote Wollust. _Jer. 51, 7. Neh. 3, 4._ - -4. Un ik hör en anner Stimm vun den Himmel, de sprok: Gaht rut vun ehr -min Volk, dat ji nich Deel hebbt an ehr Sünden, up dat ji nich wat vun -ehr Plagen afkriegt. _Jes. 48, 20. 52, 11. Jer. 50, 8. 51, 6. 45._ - -5. Denn ehr Sünden reckt bet an den Himmel un GOtt denkt an ehr -ungerechte Daht. - -6. Betalt ehr, as se ju betalt hett un doht dat duppelt na ehr Warke, un -mit den Kelch, womit se ju inschenkt hett, schenkt ehr duppelt in. _4. -Mos. 25, 17. Jer. 50, 15. 29._ - -7. So veel as se sik sülvst hoch makt hett un üppig levt hett, so veel -Qual un Leed schenkt ehr in. Denn se sprickt in ehr Harten: Ik sitt un -bün en Königin un warr keen Wetfru wesen un bruk keen Truer to drägen. -_Jer. 50, 29. Jes. 47, 7. 8._ - -8. Darum ward ehr Plagen up Een Dag kamen: Dod, Truer un Hunger, mit Füer -ward se verbrennt warrn. Denn stark is GOtt de HErr, de se richten ward. -_Jes. 47, 9. Jer. 50, 31. Offenb. 17, 16._ - -9. Un de Königs up de Eer ward öwer ehr weenen un klagen, de mit ehr hort -un üppig levt hebbt, wenn se den Rok vun ehrn Brand sehn ward. _Kap. 2, -22. 17, 2._ - -10. Un ward vun wieden stahn ut Furcht vör ehr Qual un spreken: Weh, weh, -de grote Stadt Babylon, de starke Stadt! Up een Stund is din Gericht -kamen. _Kap. 14, 8. Jes. 21, 9. Jer. 51, 18._ - -11. Un de Koplüd up de Eer ward weenen un trurig wesen bi sik sülvst, dat -Nüms ehr Waar mehr kopen will, _Ezech. 27, 36._ - -12. De Waar vun Gold un Sülver un Edelsteen un de Parlen un de Sied -un Purpur un Scharlach un allerhand Thujaholt un allerhand Gefäß vun -Elfenbeen, un allerhand Saken vun köstlich Holt un vun Erz un vun Isen un -vun Marmor, _Ezech. 27, 12. 13. 22._ - -13. Un Kaneel, un Rökerwark un Salven un Wiehrok, un Wien un Öl un -Fienmehl un Weeten un Veh un Schap un Peer un Wagen un Liever un Seelen -vun Minschen. - -14. Un dat Obst, an dat din Seel ehr Lust harr, is vun di weken, un -Allns, wat vullkamen un herrlich is, is vun di weken, un du warrst all -dat nich mehr finn’. - -15. De Koplüd vun son Waar, de vun ehr riek warn sünd, ward vun wieden -stahn ut Furcht vör ehr Qual, weenen un klagen. _Jes. 50, 13. 46._ - -16. Un seggen: Weh, weh öwer de grote Stadt, de bekledt weer mit Sied un -Purpur un Scharlach, un öwergoldt weer mit Gold un Edelsteen un Parlen. - -17. Denn in een Stund is all de Riekdom tonicht makt. Un alle Stüerlüd un -alle Matrosen un Schippslüd un de up de See arbeidt, stunn’ vun wieden. -_Jes. 23, 14. Ezech. 27, 27._ - -18. Un schreegen, as se den Rok vun ehr Brand sehn dän un sproken: Wokeen -kann sik mit de grote Stadt verglieken? _Jes. 34, 10._ - -19. Un se lä’n Eer up ehr Köpp un schreegen, weenten un klagten, un -sproken: Weh, weh, de grote Stadt, in weke riek warn sünd Alle, de Scheep -up de See harrn, vun ehr Waar. Denn in een Stund is se tonicht makt. -_Jos. 7, 6. Hiob. 2, 12._ - -20. Freu di öwer se, Himmel, un ji hillige Apostels un Propheten, denn -GOtt hett ju Ordel an ehr richt. _Jes. 44, 23. 49, 13. Jer. 51, 48._ - -21. Un en starker Engel nehm en groten Steen as en Möhlsteen up, smeet em -in de See un sprok: So ward mit en Wurf de grote Stadt Babylon hensmeten -un nich mehr funn’ warrn. _Jer. 51, 63. 64._ - -22. Un de Sängers, de Saitenspelers, de Flötenspelers un Basunblasers ehr -Stimm schall nich mehr in di hört warrn, un keen Handwarksmann vun irgend -en Handwark schall mehr in di funn’ warrn un de Stimm vun de Möhl schall -nich mehr in di hört warrn; _Jes. 24, 8. Ezech. 26, 13._ - -23. Un dat Licht vun de Lücht schall nich mehr in di schienen, un den -Brüdigam un de Brut ehr Stimm schall nich mehr in di hört warrn, denn din -Koplüd weern Fürsten up de Eer, denn dörch din Toverie sünd verirrt warn -alle Heiden. _Jer. 7, 34. 16, 9. 25, 10. Jes. 23, 8._ - -24. Un de Propheten un de Hilligen ehr Blod is in ehr funn’ warn, un all -de ehr, de up de Eer umbrocht sünd. _Kap. 17, 6. Matth. 23, 35. 37._ - - -Dat 19. Kapitel. - -1. Darna hör ik en Stimm vun grote Schaaren in den Himmel, de sproken: -Hallelujah! Heil un Pries, Ehr un Kraft för GOtt, unsen HErrn! _Kap. 11, -15._ - -2. Denn wahrhaftig un gerecht sünd Sin Gerichte, dat He de grote Hor -verordelt hett, weke de Eer mit ehr Horerie verdarvt un hett Sin Knechte -ehr Blod vun ehr Hand förrert. _Kap. 16, 7. Jer. 51, 25. Ps. 9, 13. Joel. -3, 26._ - -3. Un sproken tom tweten Mal: Hallelujah! Un de Rok geiht up ewiglich. -_Jes. 34, 10._ - -4. Un de veer un twintig Öllsten un de veer Deerder fulln dal un beden -GOtt an, de up den Stohl sitten dä un sproken: Amen, Hallelujah! _Ps. -106, 48._ - -5. Un en Stimm keem vun den Stohl: Lavt unsen GOtt, all Sine Knechte un -de Em fürcht, beide, Lütte un Grote. - -6. Un ik hör de Stimm vun en grote Schaar, as weer dat de Stimm vun grote -Waters, un de Stimm vun starken Dunner, de sproken: Hallelujah! Denn de -allmächtige GOtt hett dat Riek innahmen. _Kap. 11, 15._ - -7. Lat uns freuen un fröhlich sien un Em de Ehr geven, denn dat Lamm Sin -Hochtied is kamen un Sin Brut hett sik redig makt. _Ps. 118, 24. Matth. -22, 2. 25, 10._ - -8. Un dat war ehr geven, sik to kleden mit reine un schöne Sied (De Sied -awer is de Hilligen ehr Gerechtigkeit) _Ps. 45, 14. 15._ - -9. Un he sprok to mi: Schriev: Selig sünd, de to dat Lamm Sin Abendmahl -beropen sünd. Un he sprok to mi: Düt sünd wahrhaftige Wör vun GOtt. _Luk. -14, 16._ - -10. Un ik full dal vör sin Föt, em antobeden. Un he sprok: Süh to, doh -dat nich, ik bün din Mitknecht un Een vun din Bröder un vun de, de dat -Tügnis vun JEsus hebbt. GOtt schast du anbeden! (Dat Tügnis vun JEsus -awer is de Geist vun de Prophezieung). _Apost. 10, 25. 26._ - -11. Un ik seeg den Himmel upmakt, un süh, en witt Perd, un de -darup sitten dä, de heet tru un wahrhaftig un richt un stritt mit -Gerechtigkeit. _Kap. 6, 2._ - -12. Un Sin Ogen sünd as en Füerflamm un up Sin Kopp veele Kronen un harr -en Nam schreven, den Nüms weten dä, as He sülvst. _Kap. 1, 14._ - -13. Un harr en Kleed an, dat weer mit Blod besprengt, un Sin Nam is -GOttes Wort. _1. Mos. 49, 11. Jes. 63, 1. Joh. 1, 1._ - -14. Un dat Heer in den Himmel folg Em na up witte Peer, kleedt mit witte, -reine Sied an. _Kap. 4, 4._ - -15. Un ut Sin Mund gung en scharp Swerdt, dat He darmit de Heiden slog, -un He ward se regeern mit den isern Staff. Un He perrt de Wienpress’ mit -den Wien vun den allmächtigen GOtt Sin grimmigen Torn. _Ps. 2, 9. Jes. -63, 3._ - -16. Un hett en Nam schreven up Sin Kleed un up Sin Hüft, de heet: En -König öwer alle Königs un en HErr öwer alle Herren! _Kap. 17, 14. 1. Tim. -6, 15._ - -17. Un ik seeg en Engel in de Sünn stahn un he schreeg mit grote Stimm, -un sprok to all de Vageln, de unner den Himmel fleegen doht: Kamt un -versammelt ju to den groten GOtt Sin Abendmahl, _Ezech. 39, 4. 17._ - -18. Dat ji eten schüllt dat Fleesch vun de Königs un de Hauptlüd un -dat Fleesch vun de Starken, un vun de Peer un vun de, de darup sitten -doht, un dat Fleesch vun alle Frie un Knechte un vun de Lütten un vun de -Groten. _Jes. 49, 26._ - -19. Un ik seeg dat Deerd un de Königs up de Eer un ehr Heere versammelt, -Striet to holn mit den, de up dat Peerd sitten dä un mit Sin Heer. - -20. Un dat Deerd war grepen un mit em de falsche Prophet, de de Teken vör -em dä, dörch weke he verföhrn dä, de dat Deerd sin Maalteken nehmen un de -dat Deerd sin Bild anbeden: lebendig warn de beiden in den fürigen Pohl -smeten, de mit Swefel brenn. _Kap. 13, 1. 5. 20, 10. Jes. 30, 33. Dan. 7, -11. 26._ - -21. Un de Annern warn dod makt mit dat Swerdt vun den, de up dat Peerd -sitten dä, dat ut Sin Mund gung un all de Vageln warn satt vun ehr -Fleesch. - - -Dat 20. Kapitel. - -1. Un ik seeg en Engel vun den Himmel fahrn, de harr den Slötel to den -Afgrund un en grote Ked in Sin Hand, _Kap. 1, 18._ - -2. Un he grep de Drak, de ol Slang, weke is de Düvel un de Satan un bunn -em dusend Jahr, _Kap. 12, 9._ - -3. Un smeet em in den Afgrund, un slot em in, un sett sin Seegel darup, -dat he nich mehr verföhrn schull de Heiden, bet dat dusend Jahr hen -weern, un darna mutt he los warrn en korte Tied. - -4. Un ik seeg Stöhl, un se setten sik darup, un se war geven dat Gericht; -un de Seelen vun de, de de Kopp afsla’n weer wegen dat Tügnis vun JEsus -un wegen dat Wort vun GOtt, un de nich anbedt harrn dat Deerd noch sin -Bild un nich nahmen harrn sin Maalteken an ehr Vörkopp un up ehr Hand; -düsse levten un regeerten mit Christus dusend Jahr. _Dan. 7, 9. 22. 27. -Matth. 19, 28._ - -5. De annern Doden awer warn nich wedder lebendig, bet dat dusend Jahr -vörbi weern. Düt is de eerste Uperstahung. _Jes. 26, 14._ - -6. Selig is de un hillig, de Deel hett an de eerste Uperstahung, öwer -de hett de anner Dod keen Macht, sonnern se ward GOtt un Christus Sin -Presters wesen un mit Em regeern dusend Jahr. _Kap. 5, 10._ - -7. Un wenn dusend Jahr vörbi sünd, ward de Satan los kamen ut sin -Gefängnis. - -8. Un ward utgahn to verföhrn de Heiden in de Eer ehr veer Ecken, den Gog -un Magog, um se tosamen to bringen to Striet, un ehr Tall is as de Sand -an de See. _Ezech. 38, 2. 1. Makk. 11, 1._ - -9. Un se trocken herup öwer de platte Eer un umringten de Hilligen ehr -Heerlager un de leeve Stadt. Un do full dat Füer vun GOtt ut den Himmel -un vertehr se. _Ezech. 38, 22. 39, 6._ - -10. Un de Düvel, de se verföhrn dä, war smeten in den fürigen Pohl un -Swefel, wo dat Deerd un de falsche Prophet weer, un war pienigt Dag un -Nacht, vun Ewigkeit to Ewigkeit. _Kap. 19, 20. 14, 10. 11._ - -11. Un ik seeg en groten witten Stohl un den, de darup sitten dä, vör den -sin Angesicht flüch de Himmel un de Eer un ehr war keen Stell laten. - -12. Un ik seeg de Doden, lütte un grote, vör GOtt stahn: un de Böker warn -upmakt un en anner Bok war upsla’n, wat dat Bok vun dat Leven is. Un de -Doden warn richt na dat, wat in de Böker schreven weer, un na de Warke. -_Kap. 3, 5. Phil. 4, 3._ - -13. Un de See gev de Doden, de darin weern, un de Dod un dat Dodenriek -gev de Doden, de darin weern, un se warn richt, Jedereen na sin Warke. -_Jes. 26, 19._ - -14. Un de Dod un dat Dodenriek warn in den fürigen Pohl smeten. Dat is de -anner Dod. _Kap. 6, 8. 1. Cor. 15, 26. 54. 55._ - -15. Un wenn Een funn’ war, de in dat Bok vun dat Leven nich anschreven -weer, de war in den fürigen Pohl smeten. _Matth. 25, 41._ - - -Dat 21. Kapitel. - -1. Un ik seeg en nien Himmel un en nie Eer. Denn de eerste Himmel un de -eerste Eer vergung, un de See is nich mehr. _Jes. 65, 17. 66, 22. 2. Pet. -3, 13._ - -2. Un ik, Johannes, seeg de hillige Stadt, dat nie Jerusalem, vun GOtt -ut den Himmel dal fahrn, torecht makt as en Brut, de sik för ehrn Mann -smückt. _Gal. 4, 26._ - -3. Un hör en Stimm vun den Stohl, de sprok: Seht dar, en Hütt för GOtt -bi de Minschen, un He ward bi se wahnen un se ward Sin Volk wesen, un He -Sülvst, GOtt, mit se ward ehr GOtt wesen; _2. Cor. 6, 16. Ezech. 37, 27._ - -4. Un GOtt ward afwischen alle Thranen vun ehr Ogen, un dar ward keen Dod -mehr wesen, noch Truer, noch Geschrigg, noch Wehdag’ ward mehr wesen, -denn dat Eerste is vörbi. _Kap. 7, 17. Jes. 35, 10._ - -5. Un de up den Stohl sitten dä, sprok: Süh, ik mak Allns nie. Un He -sprickt to mi: Schriev, denn düsse Wör’ sünd wahrhaftig un gewiß. _Kap. -4, 2. 9. 5, 1._ - -6. Un He sprok to mi: Nu is dat fardig. Ik bün dat A un dat O, de Anfang -un dat End. Ik will den Döstigen vun den Born mit lebendig Water umsunst -geven. _Kap. 1, 8. Joh. 4, 14._ - -7. Wokeen öwerwinnen deiht, de ward dat Allns arven, un ik warr sin GOtt -wesen, un he ward min Söhn sien. _Kap. 2, 26. 28. Zach. 8, 8. Ebr. 8, 10._ - -8. De Verzagten awer, un de Unglövigen un de Gruligen un de Dodslägers -un de Horers un de Toverers, un de Afgöttischen un alle Lögners ehr Deel -ward sien in den Pohl, de mit Füer un Swefel brennen deiht: un düt is de -anner Dod. _Kap. 22, 15._ - -9. Un een vun de söben Engels, de, weke de söben Schalen mit de letzten -söben Plagen heeln, keem to mi hen, un rä’ mit mi un sprok: Kumm, ik will -di dat Wief wiesen, dat Lamm Sin Brut. _Kap. 15, 1. 6. 7. 19, 7._ - -10. Un föhr mi in’n Geist hen up en groten un hogen Barg un wies’ mi de -grote Stadt, dat hillige Jerusalem, as se dal fohr ut den Himmel vun -GOtt. _Ezech. 40, 2._ - -11. Un harr de Herrlichkeit vun GOtt un ehr Licht weer as de alleredelste -Steen, en hellen Jaspis; _Ezech. 48, 35._ - -12. Un harr grote un hoge Muern un harr twölf Dohrn, un up de Dohrn twölf -Engels un Namen schreven, weke sünd de twölf Geslechter vun de Kinner -Israel. _Ezech. 48, 31._ - -13. Vun Osten dree Dohrn, vun Norden dree Dohrn, vun Süden dree Dohrn, -vun Westen dree Dohrn. - -14. Un de Muer vun de Stadt harr twölf Fundaments un in desülvigen de -Namen vun dat Lamm Sin twölf Apostels. _Eph. 2, 20._ - -15. Un de mit mi rä’, harr en golden Rohr, dat he de Stadt utmeten -schull, un ehr Dohrn un Muern. _Ezech. 40, 3._ - -16. Un de Stadt liggt in en Veereck un is ebenso lang as breet. Un he -meet mit dat Rohr up twölf dusend Stadien. De Läng un de Breed un de Hög -vun de Stadt sünd all gliek. - -17. Un he meet ehr Muern, hunnert un veer un veertig Elen, na dat Maat -vun en Minschen, dat de Engel harr. - -18. Un ehr Muern weern vun Jaspis bu’t, un de Stadt vun rein Gold, dat -rein Glas ähnlich weer. - -19. Un de Fundaments vun de Muern un de Stadt weern mit allerhand -Edelsteen smückt, dat eerste Fundament weer en Jaspis, dat anner en -Sapphir, dat drüdde en Chalcedon, dat veerte en Smaragd, _2. Mos. 28, 17. -Jes. 54, 11. 12._ - -20. Dat föfte en Sardonyx, dat sößte en Sardis, dat söbente en -Chrysolith, dat achte en Beryll, dat negente en Topas, dat teinte en -Chrysopras, dat ölfte en Hyacinth, dat twölfte en Amethyst. - -21. Un de twölf Dohrn weern twölf Parlen, un jede Dohr weer vun een Parl; -un de Straten in de Stadt weern luter Gold, so klar as en dörchsichtig -Glas. _Kap. 22, 2._ - -22. Un ik seeg keen Tempel dar, denn de HErr, de allmächtige GOtt, is ehr -Tempel, un dat Lamm. - -23. Un de Stadt brukt keen Sünn noch Maan, dat se in ehr schienen doht, -denn GOtt Sin Herrlichkeit makt se hell un ehr Licht is dat Lamm. _Kap. -22, 5. Jes. 60, 19._ - -24. Un de Heiden, de selig ward, wandelt in datsülvige Licht. Un de -Königs up de Eer ward ehr Herrlichkeit in de Stadt bringen. _Jes. 60, 3. -5._ - -25. Un ehr Dohrn ward nich toslaten bi Dag, denn dar ward keen Nacht -wesen. _Jes. 60, 11. 20. Offenb. 22, 5._ - -26. Un de Heiden ehr Herrlichkeit un Ehr ward na ehr rin brocht warrn. - -27. Un nicks Gemeenes, un wat Gruel un Lögen deiht ward ingahn, sonnern -de anschreven sünd in dat Lamm Sin Levensbok. _Phil. 4, 3._ - - -Dat 22. Kapitel. - -1. Un he wies’ mi en klaren Strom vun lebendig Water, de gung ut vun GOtt -un dat Lamm ehrn Stohl. _Ezech. 47, 1. 12. Zach. 14, 8._ - -2. Merrn up ehr Strat un up beide Sieden vun den Strom stunn de -Levensbom, de harr twölferlei Frücht un broch sin Frücht alle Monat, un -de Bläder vun den Bom deenten to de Heiden ehr Gesundheit. _Kap. 21, 21._ - -3. Un dar ward nicks Verbanntes mehr wesen, un GOtt un dat Lamm ehr Stohl -ward darin wesen, un Sin Knechte ward Em deenen, _Zach. 14, 11._ - -4. Un Sin Angesicht sehn; un Sin Nam ward an ehr Vörköpp wesen. _Ps. 17, -15._ - -5. Un dar ward keen Nacht wesen un keen Lücht oder dat Licht vun de Sünn -ward nödig wesen, denn GOtt, de HErr, ward se hell maken, un se ward -regeern vun Ewigkeit to Ewigkeit. _Kap. 21, 25. Ps. 36, 10._ - -6. Un he sprok to mi: Düsse Wör’ sünd gewiß un wahrhaftig. Un GOtt, de -hilligen Propheten ehr HErr, hett Sin Engel schickt, Sin Knecht sehn to -laten, wat bald geschehn mutt. - -7. Süh, ik kam bald. Selig is, de holn deiht de Wör’ vun de Prophezieung -in düt Bok. _Kap. 3, 11. 1, 3._ - -8. Un ik, Johannes, bün dat, de all düt sehn un hört hett. Un as ik dat -hört un sehn, full ik dal, antobeden to den Engel sin Föt, de mi all dat -sehn leet. _Kap. 19, 10._ - -9. Un he sprok to mi: Süh to, doh dat nich, denn ik bün din Mitknecht un -een vun din Bröder, de Propheten, un vun de, de de Wör’ in düt Bok holn -doht. Du schast GOtt anbeden! _Matth. 4, 10._ - -10. Un he sprickt to mi: Du schast de Prophezieung ehr Wör’ in düt Bok -nich toseegeln, denn de Tied is neeg bi. _Dan. 8, 26. 12, 4. Phil. 4, 5. -Offenb. 1, 3._ - -11. Wokeen bös is, lat den bös blieven, un wokeen unrein is, lat den -unrein blieven, awer wokeen fromm is, lat den fromm blieven un wokeen -hillig is, lat den hillig blieven. _2. Tim. 3, 13._ - -12. Un süh, ik kam bald, un min Lohn mit mi, Jedereen to geven, so as sin -Warke sünd. _v. 7. Kap. 3, 11. Röm. 2, 6._ - -13. Ik bün dat A un dat O, de Anfang un dat End, de Eerste un de Letzte. -_Jes. 41, 4. 44, 6. 48, 12. Offenb. 1, 8. 11. 2, 8. 21, 6._ - -14. Selig sünd, de Sin Gebote holt, up dat se eten künnt vun den -Levensbom un dörch de Dohrn in de Stadt ringahn. - -15. Denn buten sünd de Hunn’ un de Toverer, un de Horer, un de Dodsläger, -un de Afgöttischen, un All, de Lögen leef hebbt un se doht. _Kap. 21, 8. -1. Cor. 6, 10._ - -16. Ik, JEsus, hef min Engel schickt, ju all düt to tügen för de -Gemeenen. Ik bün de Wuttel vun David sin Geslecht, de helle Morgensteern. -_Kap. 1, 1. 2. Jes. 11, 10. Röm. 15, 12. Offenb. 5, 5. 2. Pet. 1, 19._ - -17. Un de GEist un de Brut sprekt: Kumm! Un wokeen dat hört, de schall -spreken: Kumm! Un wokeen döstig is, de schall kamen un wokeen dat will, -de kann dat Levenswater umsunst nehmen. _Kap. 21, 6. Jes. 55, 1. Joh. 7, -37._ - -18. Ik betüg awer vör All, de de Prophezieung ehr Wör’ in düt Bok hört: -Wenn Jemand wat hento sett, den ward GOtt up em leggen de Plagen, de in -düt Bok schreven staht. - -19. Un wenn Jemand darvun nimmt vun de Prophezieung ehr Wör’ in düt Bok, -den ward GOtt afnehmen sin Deel vun dat Levensbok un vun de hillige Stadt -un vun dat, wat in düt Bok schreven steiht. _5. Mos. 4, 2. 12, 32. Phil. -4, 3._ - -20. De, all düt tügt, sprickt: Ja, Ik kam bald! Amen. Ja, kumm, HErr -JEsus! _Kap. 1, 7._ - -21. Unsen HErrn JEsus Christus Sin Gnad wes’ mit ju All! Amen. - - - - - De Psalmen - na de - plattdütsche Öwersettung - vun - Dr. Johann Bugenhagen. - - Kropp. - Verlag vun de Bokhandlung »Eben-Ezer.« - 1885. - - Bokdruckerie »Eben-Ezer« in Kropp. - - - - -Dat Psalmbok vun David. - - -De 1. Psalm. - -1. Glückselig is de Mann, de nich wandeln deiht in de Gottlosen ehren -Rat, noch geiht up de Sünder ehren Weg, noch dar sitt, wo de Spötters -sitten doht. _Ps. 119, 1. 128, 1. Jer. 15, 17._ - -2. Sonnern de Lust hett to den HErrn Sin Gesetz un öwer Sin Gesetz Dag un -Nacht nadenken deiht. _Ps. 112, 1. 5. Mos. 6, 7._ - -3. De is as en Bom, plantet an de Waterbeken, de sin Frucht bringen deiht -to sin Tied un sin Bläder verwelkt nich, un wat he maken deiht, dat -glückt em. _Jer. 17, 8._ - -4. Awer so sünd de Gottlosen nich, sonnern as Kaff, de de Wind wegweihn -deiht. _Ps. 35, 5. Jes. 29, 5. Zeph. 2, 2._ - -5. Darum bestaht de Gottlosen nich in dat Gericht, noch de Sünder in de -Gerechten ehr Gemeen. - -6. Denn de HErr kennt de Gerechten ehr Weg, awer de Gottlosen ehr Weg -vergeiht. _Hiob. 23, 10._ - - -De 2. Psalm. - -1. Warum tovt de Heiden? un de Lüd redt so vergevens. _Ps. 22, 7. 13. -Apost. 4, 25._ - -2. De Könige in dat Land sett sik up un de Fürsten beradt sik mit enanner -gegen den HErrn un Sinen Gesalvten. _Ps. 48, 5. 31, 14._ - -3. Lat uns entwei rieten ehr Bann un vun uns smieten ehr Tögels. - -4. Awer de in den Himmel wahnen deiht, lacht öwer se un de HErr spottet -öwer se. - -5. He ward ins mit se reden in Sin Torn un mit Sin Grimmigkeit ward He se -schrecken. - -6. Awer ik hef min König insett up minen hilligen Barg Zion. _Spr. 8, 23._ - -7. Ik will vertelln vun en Ratschluß Jehovas. De HErr hett to mi seggt: -Du büst Min Söhn, hüt hef Ik di tügt. _Apost. 13, 33. Ebr. 1, 5. 5, 5._ - -8. Förrer vun Mi, so will Ik di de Heiden to en Arv geven un dat End vun -de Welt to en Egendom. _Ps. 16, 6. 82, 8._ - -9. Du schast se mit en isern Scepter entweislagen, as Pött schast du se -entwei smieten. _Jes. 11, 4. Offenb. 2, 27. Ps. 18, 39._ - -10. So lat jug nu unnerwiesen, ji Könige, un lat jug tüchtigen, ji -Richter up de Eer. _Weish. 6, 2._ - -11. Deent den HErrn mit Furcht un freut jug mit Bewern! _Phil. 2, 12._ - -12. Küßt den Söhn, dat He nich vertörnt ward un ji umkamen doht up den -Weg, denn Sin Torn ward bald anbrennen. Awer glückselig sünd alle, de Em -vertruen doht. _5. Mos. 18, 15. 19._ - - -De 3. Psalm. - -1. En Psalm David’s, as he vör sin Söhn Absalon flüchten dä. - -2. Ach, HErr, wi sünd mine Fiende so veel un wo veel sett sik gegen mi -up! _Ps. 25, 19._ - -3. Veele seggt vun min Seel: Se hett keen Hölp bi GOtt. Sela. - -4. Awer Du, HErr, büst en Schild vör mi un de mi to Ehren setten un minen -Kopp uprichten deiht. - -5. Mit min Stimm rop ik den HErrn an, so erhört He mi vun Sinen hilligen -Barg. Sela. - -6. Ik ligg un schlap un wak up, denn de HErr stütt mi. _Ps. 4, 9._ - -7. Ik bün nich bang vör veele Dusende, de sik umher gegen mi lagert. _Ps. -27, 3._ - -8. Up, HErr, un rett mi, min GOtt! denn Du sleihst all mine Fiende up de -Backen un brickst twei de Gottlosen ehr Tähn. - -9. Bi den HErrn find man Hölp! Din Segen is öwer Din Volk. Sela. _Ps. 74, -12. Jes. 43, 11._ - - -De 4. Psalm. - -1. En Psalm David’s, vörtosingen mit Harfenspill. - -2. Erhör mi, wenn ik ropen doh, GOtt vun min Gerechtigkeit, de Du mi -trösten deihst in Angst, wes’ mi gnädig un erhör min Gebet! - -3. Ji Minschen Söhns, wo lang schall min Ehr schändt warrn? Wat hebbt ji -dat Eitle so leef un de Lögen so geern! Sela. _Joh. 8, 49._ - -4. Erkennt doch, dat de HErr Sine Hilligen wunderbar föhrt. De HErr hört, -wenn ik Em anropen doh. _Ps. 6, 10._ - -5. Bewert, awer sündigt nich. Sprekt mit jug Hart up jug Lager un west -still. Sela. _Eph. 4, 26._ - -6. Opfert Gerechtigkeit un vertrut up den HErrn. _Ps. 62, 9._ - -7. Veele seggt: Wer ward uns Gudes dohn? Awer, HErr, erhev över uns dat -Licht vun Din Antlitz. _Sir. 13, 29. 4. Mos. 2, 26._ - -8. Du makst min Hart vergnögt, mehr as wenn de annern veel Korn un Wien -hebbt. - -9. Ik ligg un schlap ganz mit Freden, denn Du alleen, HErr, helpst mi, -dat ik seker wahnen doh. _3. Mos. 26, 6._ - - -De 5. Psalm. - -1. En Psalm David’s, vörtosingen to de Fleuten. - -2. HErr, höre min Wör’, mark up min Süfzen. _Ps. 4, 2. 17, 1._ - -3. Vernimm min Schrien, min König un min GOtt, denn ik will to Di beden. -_Ps. 84, 4._ - -4. HErr, in de Fröh hör min Stimm, in de Fröh will ik mi to Di schicken -un upmarken. _Weish. 16, 28._ - -5. Denn Du büst nich en GOtt, den gottlos Wesen gefallen deiht, wer bös -is, de blift nich vör Di. - -6. De Ruhmredigen bestaht nich vör Din Ogen, Du büst en Fiend vun alle, -de öwel doht. _Matth. 7, 23._ - -7. Du bringst de Lögners um; de HErr hett en Gruel an de Blotgierigen un -Falschen. _Ps. 9, 6._ - -8. Ik will awer up Din grote Gunst hen in Din Hus gahn un will gegen -Dinen hilligen Tempel in Din Furcht anbeden. - -9. HErr, leit mi in Din Gerechtigkeit, wegen mine Fiende mak vör mi her -Dinen Weg eben. _Ps. 27, 11._ - -10. Denn in ehren Mund is nicks Gewisses, ehr Inwendiges is Hartleed, ehr -Kehl is as en apen Graf, mit ehr Tungen heuchelt se. _Röm. 3, 13. Ps. -140, 4._ - -11. Beschuldige se, GOtt, dat se fallt vun ehr Vörhebben, stöt se rut -wegen ehr grote Övertredung, denn se empört sik wedder Di. _Ps. 9, 6. 7._ - -12. Lat sik freuen alle, de up Di vertrut, ewiglich lat se rühmen, denn -Du beschirmst se; lat de in Di fröhlich sin, de Dinen Namen leef hebbt. -_Ps. 91, 4. Dan. 3, 28._ - -13. Denn Du, HErr, segenst de Gerechten; Du krönst se mit Gnaden, as mit -en Schild. _Ps. 103, 4._ - - -De 6. Psalm. - -1. En Psalm vun David, vörtosingen na de Harf up den achten Ton. - -2. Ach, HErr, straf mi nich in Din Torn un tüchtige mi nich in Din Grimm! -_Ps. 38, 2._ - -3. HErr, wes’ mi gnädig, denn ik bün swach, heel mi, HErr, denn min -Gebeen sünd erschreckt. - -4. Un min Seel is sehr erschreckt. Ach, Du HErr, wo lang schall ik lieden! - -5. Wend Di to mi, HErr, un rett mine Seele, help mi, wiel Du gut büst. -_Ps. 86, 16. 119, 132._ - -6. Denn na den Dod denkt man nich an Di, wokeen will Di in dat Dodenriek -danken? - -7. Ik bün so möd vun Süfzen, ik swemm min Bett de ganze Nacht un mit min -Thranen mak ik min Lager natt. _Ps. 38, 10. Klagel. 1, 2._ - -8. Min Gestalt is verfulln vun Truern un is old warn, denn allerwärts -warr ik ängstigt. _Ps. 31, 10. 88, 10._ - -9. Wiekt vun mi, alle de Övel doht, denn de HErr hört min Weenen! _Ps. 5, -6. Matth. 25, 41._ - -10. De HErr hört min Flehn, min Gebet nimmt de HErr an. _Ps. 10, 17._ - -11. Alle mine Fiende mött to Schann warrn, sehr erschreckt, se schüllt -torüg kehrn un to Schann warrn in een Ogenblick. _Ps. 35, 4._ - - -De 7. Psalm. - -1. David sin Leed, dat he den HErrn vörsingen dä, vun wegen Chusch, den -Benjamiten sin Reden. _2. Sam. 16, 5. 11._ - -2. HErr, min GOtt, up Di tru ik, help mi vun all min Verfolgers, un rett -mi. - -3. Dat se as Löwen min Seel nich rovt un terrieten, dewiel keen Retter -dar is. _Ps. 10, 8. 9._ - -4. HErr, min GOtt, wenn ik so wat dahn hef un Unrecht in min Hann is; -_Hiob. 31, 7._ - -5. Wenn ik Böses vergolden hef, de so fredsam mit mi leven doht, oder de, -de mi ahn Orsak Fiend weern, benadeeligt? - -6. So lat min Fiend mine Seel verfolgen un se kriegen, un min Leven to -Grund richten un min Ehr in den Stoff leggen. Sela. - -7. Stah up, HErr, in Dinen Torn, erhev Di gegen mine Fiend ehr -Grimmigkeit un wak up, kumm to mi, dat Recht schall gelln up Erden! _Ps. -9, 20._ - -8. Dat de Lüd sik wedder to Di sammeln doht, un öwer desülvigen kumm -torüch to de Höcht. _Ps. 142, 8._ - -9. De HErr is Richter öwer de Lüd! Schaff mi Recht, HErr, na min -Gerechtigkeit un Frömmigkeit. _1. Mos. 18, 25._ - -10. Lat de Gottlosen ehr Bosheit vörbi sin un lat de Gerechten wat warrn, -denn Du unnersöchst de Harten un Neeren, gerechte GOtt. _Ps. 104, 35. 1. -Sam. 16, 7. 1. Kön. 8, 39. Ps. 139, 1. 2. Jer. 11, 20. 17, 10. 20, 12. -Sir. 42, 18. Luk. 16, 15. Apost. 1, 24. Kap. 15, 8. Offenb. 2, 23._ - -11. Min Schild is bi GOtt, de de frommen Harten helpen deiht. _Ps. 3, 4._ - -12. GOtt is en rechte Richter un en GOtt, de däglich drauen deiht. _Ps. -9, 5._ - -13. Will man sik nich bekehrn, so hett He Sin Swerd scharp makt un Sinen -Bagen uptrocken un He zielt, - -14. Un hett darup leggt dodbringende Geschosse, Sine Pieln hett He -torecht to verdarven. _Ps. 45, 6._ - -15. Süh, de hett Böses in den Sinn, mit Unglück is he schwanger, he ward -awer Lögen gebären. _Hiob. 15, 35. Jes. 33, 11. 59, 4._ - -16. He hett en Kuhl gravt un makt, un he full in de Kuhl, de he makt -harr. _Ps. 35, 7. Spr. 26, 27._ - -17. Sin Unglück ward up sin Kopp kamen un sin Frevel up sin Scheitel -fallen. _Spr. 5, 22._ - -18. Ik dank den HErrn wegen Sin Gerechtigkeit un will laven den HErrn, -den Allerhöchsten Sin Nam. _Ps. 92, 2._ - - -De 8. Psalm. - -1. En Psalm vun David, vörtosingen up de Githith. - -2. HErr, unse Herrscher, wa herrlich is Din Nam in alle Länner, dar man -Di in den Himmel danken deiht. _Jud. v. 4. Offenb. 5, 12. 13._ - -3. Ut de lütten Kinner un de Süglinge ehren Mund hest Du en Macht toricht -wegen Dine Fiende, dat Du den Fiend un de Rachgierigen utrotten deihst. -_Matth. 21, 16. Ps. 29, 1._ - -4. Denn ik warr Din Himmel sehn, dat Wark vun Din Finger, den Maand un de -Steern, de Du fardig makt hest. _Ps. 102, 26._ - -5. Wat is de Minsch, dat Du an em denken deihst un dat Minschenkind, dat -Du up em achten deihst? _Hiob. 7, 17. Ps. 144, 3. Ebr. 2, 6._ - -6. Du warrst em laten en lütte Tied vun GOtt verlaten sin, awer mit -Ehren un Staat warrst Du em krönen. _Ps. 21, 6._ - -7. Du warrst em to en HErr maken öwer dat Wark vun Din Hann; alle Dinge -hest Du unner sin Föt dahn. _1. Cor. 15, 27. Eph. 1, 22. Ps. 110, 1._ - -8. Schap un Ossen altosam, darto de wilden Deerder. _Ps. 50, 10. 11._ - -9. De Vagels unner den Himmel, un de Fisch in de See, un wat dörch de See -teehn deiht. - -10. HErr, unse Herrscher, wa herrlich is Din Nam in alle Länner! _v. 7. -Ezech. 34, 24. Jes. 6, 5._ - - -De 9. Psalm. - -1. En Psalm vun David, vör den Vörsänger, langsam to singen. - -2. Ik will den HErrn vun ganzen Harten danken un all Din Wunner vertelln. -_Ps. 138, 1._ - -3. Ik will mi freuen un in Di frohlocken un Dinen Namen lovsingen, Du -Allerhöchste, _Ps. 31, 8. 92, 2._ - -4. Dat Du mine Fiende torüch dreven hest, se sünd fullen un umkamen vör -Di. _Ps. 6, 11. 20, 9. Spr. 24, 16._ - -5. Denn Du föhrst ut min Recht un min Sak, Du sittst up den Stohl as en -rechte Richter. _Ps. 7, 12. 50, 6._ - -6. Du schellst de Heiden un bringst de Gottlosen um, ehren Namen -vertilgst Du ümmer un ewiglich. _Ps. 5, 7._ - -7. De Fiende ehr Swerdter hebbt en Enn, de Städte hest Du umkehrt, ehr -Gedächtnis is mit se umkamen. _Ps. 34, 17._ - -8. De HErr awer blivt ewiglich, He hett Sin Stohl upstellt to dat -Gericht. _Ps. 103, 19._ - -9. Un He ward den Eerdboden recht richten un de Lüd rechtschaffen -regeeren. _Ps. 96, 13. 98, 9._ - -10. Un de HErr is de Armen ehr Schutz, He is en Schutz in de Noth. _Ps. -38, 23._ - -11. Darum hofft up Di, de Dinen Namen kennen doht, denn Du verlettst nich -de, de Di, HErr, sökt. - -12. Lavet den HErrn, de to Zion wahnen deiht, un verkündigt mank de Lüd -Sin Dohn. _Ps. 74, 2._ - -13. Denn He denkt un fragt na ehr Blod, He vergitt nich de Armen ehr -Schrien. _1. Mos. 4, 9._ - -14. HErr, wes’ mi gnädig, süh an min Elend, dat de Fiende mi verorsakt, -de Du mi upheben deihst vun den Dod sin Dohren. _Ps. 119, 153. Apost. 2, -14._ - -15. Up dat ik all Dinen Pries in de Dohre vun de Dochter Zion vertellen -doh, dat ik fröhlich si öwer Din Hölp. _Ps. 13, 6._ - -16. De Heiden sünd versunken in de Kuhl, de se sülvst makt hebbt, ehr Fot -is in dat Nett fungen, dat se sülvst versteken hebbt. _Ps. 7, 16._ - -17. So erkennt man, dat de HErr Recht schaffen deiht. De Gottlose is -verstrickt in dat Wark vun sin Hann. Sitenspeel. Sela. _Ps. 26, 1. 43, 1._ - -18. Ach, dat de Gottlosen müssen na de Höll torüch kehren un alle Heiden, -de GOtt vergeten doht. - -19. Denn He ward den Armen nich vör ümmer vergeten, un de Elenden ehr -Hoffnung ward ewiglich nich verlaren sin. _Ps. 74, 19._ - -20. HErr, stah up, dat de Minschen nich de Överhand kriegen doht, lat -alle Heiden vör Di richtet warrn. _Ps. 80, 3._ - -21. Mak se bang, HErr, darmit de Heiden erfahren doht, dat se Minschen -sünd. Sela. _Ps. 59, 14._ - - -De 10. Psalm. - -1. HErr, warum steihst Du so fern, warum verbargst Du Di to de Tied vun -de Not? _Klagel. 3, 56._ - -2. So lang de Gottlose Övermoth drieven deiht, mutt de Elende lieden. Se -fangt sik in Plans, de de annern utsunnen. - -3. Denn de Gottlose rühmt sik mit sin Mothwillen, un den Bedreger segent -he un verachtet den HErrn. - -4. De Gottlose is so stolt un tornig, dat he na nüms fragen deiht; in all -sin Tücken hollt he GOtt vör nicks. - -5. He fahrt fort mit sin Dohn ümmerlos, Dine Gerichte sünd wiet vun em, -he handelt trotzig mit all sin Fiende. _Ezech. 12, 27. Amos. 6, 3._ - -6. He sprickt in sinen Harten: Ik warr nümmermehr dal liggen, vun -Geschlecht to Geschlecht hett dat mit mi keen Not. - -7. Sin Mund is vull vun Fluchen un Falschheit un Bedregerie, sin Tung -richtet Unfug un Unheil an. _Röm. 3, 14._ - -8. He sitt un luert up de Höf, he sleit de Unschuldigen heemlich dod, sin -Ogen luert up de Flauen. - -9. He luert in dat Versteek, as en Löw in sin Höhl, he luert, dat he den -Unglücklichen griepen deiht, wenn he em in sin Nett tofaten krigt. _Ps. -37, 32._ - -10. He duckt sik dal un buckt sik un stött den Armen mit Gewalt to Eer. - -11. He sprickt in Sin Hart: GOtt hett dat vergeten, He hett Sin Angesicht -versteken, He ward dat nümmermehr gewahr. _Hiob. 22, 13. Ps. 94, 7._ - -12. Stah up, HErr GOtt, hev Din Hand up, vergeet de Elenden nich! - -13. Warum schall de Gottlose GOtt lästern, un in sin Hart spreken: Du -fragst nich darna? - -14. Du sühst doch, denn Du seegst dat Elend un den Jammer, dat steiht in -Din Hand, de Armen befehlt Di dat, Du büst de Weisen ehr Helper. _Ps. 68, -6._ - -15. Brek den Gottlosen sin Arm entwei un sök dat Böse, so ward man sin -gottlos Wesen nich mehr finnen. _Ps. 37, 10. 36._ - -16. De HErr is König ümmer un ewiglich, de Heiden möt ut Sin Land -umkamen. _Ps. 29, 10. 146, 10. Jer. 10, 10._ - -17. De Elenden ehr Verlangen hörst Du, HErr, Du makst ehr Hart gewiß, dat -Din Ohr darup marken deiht, - -18. Dat Du Recht schaffen deihst de Weisen un de Armen, dat de Minsch -nich mehr trotzen schall up de Eer. - - -De 11. Psalm. - -1. En Psalm vun David, vörtosingen. - -Ik vertrue up den HErrn. Wo seggt ji denn to min Seel, se schall flegen -as en Vagel up ju Bargen? _Ps. 2, 12._ - -2. Denn süh, de Gottlosen spannt den Bagen, un leggt ehre Pieln up de -Sehnen, darmit in Düstern to scheeten up de Frommen. - -3. Denn se riet den Grund um, wat schall de Rechtfardige utrichten? - -4. De HErr is in Sinen hilligen Palast, den HErrn Sin Stohl is in den -Himmel, Sin Ogen seht darup, Sin Ogenleeder forscht de Minschenkinner ut. -_Hiob. 2, 20. Jes. 66, 1. Matth. 5, 34._ - -5. De HErr findt, dat de Rechtfardige bewahrt is, awer Sin Seel haßt den -Gottlosen un de, de dar geern freveln doht. _Ps. 5, 5._ - -6. He ward regen laten öwer de Gottlosen Blitz, Füer un Swefel un ward -ehr en Unwedder ton Lohn geven. _5. Mos. 29, 23._ - -7. De HErr is gerecht un hett Gerechtigkeit leef, de Frommen ward Sin -Angesicht sehn. _Ps. 33, 5. 45, 8._ - - -De 12. Psalm. - -1. En Psalm vun David, vörtosingen na den achten Ton. - -2. Help, HErr, denn de Hilligen hebbt afnahmen un dar sünd wenig Glövige -mank de Minschenkinner. _Jes. 57, 1._ - -3. De Een redt mit den Annern Lögen un mit glatte Tungen lehrt se mit -tweerli Harten. - -4. De HErr wull doch utrotten alle Hüchelie un de Tung, de dar stolt -reden deiht. _Gal. 5, 12._ - -5. De dar seggen doht: Unse Tung schall Överhand hebben, uns kummt dat to -to reden, wokeen is uns Herr? - -6. Dewiel nu de Elenden verstört ward un de Armen süfzen doht, will Ik -upstahn, sprickt de HErr, Ik will en Hölp schaffen, dat man frimödig -lehrn schall. - -7. Den HErrn Sin Red is klar, as smolten Sülver in eerdenen Tegel söben -Mal utsmölt. - -8. Du, HErr, wullst se doch bewahren un uns behöden vör düt Geschlecht -ewiglich. - -9. Denn dat ward allerwärts vull vun Gottlose, wo son lose Lüd’ mank de -Minschen herrschen doht. _Spr. 28, 12._ - - -De 13. Psalm. - -1. En Psalm vun David, vörtosingen. - -2. HErr, wo lang wullt Du mi ganz vergeten? Wo lang verbargst Du Din -Angesicht vör mi? _Ps. 44, 25. 77, 8. 88, 15._ - -3. Wo lang schall ik sorgen un mi däglich ängstigen in min Hart? Wo lang -schall sik min Fiend öwer mi erheven? _Hab. 1, 2._ - -4. Kiek doch her, erhör mi, HErr, min GOtt! Mak min Ogen hell, dat ik -nich in den Dod inslap! - -5. Dat min Fiend nich grotprahlen kann, he si öwer mi mächtig warn, un -min Weddersakers sik nich freuen, dat ik unnerliggen doh. - -6. Ik höp awer darup, dat Du so gnädig büst, min Hart freut sik, dat Du -so geern helpen deihst. Ik will vör den HErrn singen, dat He so gut gegen -mi is. _Ps. 9, 25._ - - -De 14. Psalm. - -1. En Psalm vun David, vörtosingen. - -De Doren sprekt in ehr Hart: Dar is keen GOtt, se dögt nicks un sünd en -Gruel mit ehr Wesen, dar is nich Een, de wat Gudes deiht. _Ps. 53, 2._ - -2. De HErr süht vun den Himmel up de Minschenkinner, dat He sehn kann, ob -Jemand klok is un na GOtt fragen deiht. _1. Mos. 18, 21. Ps. 33, 13. 22, -27._ - -3. Awer se sünd alltomal afweken un alltosam undüchdig warn, dar is keen -Een, de Gudes deiht, ok nich Een. _Röm. 3, 10._ - -4. Will denn keen vun de Öveldoers dat marken, de Min Volk fret, as -freten se Brod, awer den HErrn ropt se nich an! _Ps. 79, 7._ - -5. Dar fürcht se sik, awer GOtt is bi de Gerechten ehr Geschlecht. - -6. Ji schändt den Armen sin Rat, awer GOtt is sin Toversicht. - -7. Ach, dat de Hölp ut Zion öwer Israel kamen dä, un de HErr Sin gefangen -Volk erlösen dä! So würr Jakob fröhlich sin un Israel sik freuen! _Ps. -53, 7._ - - -De 15. Psalm. - -1. En Psalm vun David. - -HErr, wokeen ward en Gast sin in Din Telt? Wer ward wahnen up Dinen -hilligen Barg? _Ps. 84, 5._ - -2. De unsträflich wandeln deiht un Recht deiht un redt de Wahrheit vun -Harten. _Jes. 33, 15._ - -3. Wer mit sin Tung nich verleumden deiht un sinen Neegsten nicks Böses -deiht un sinen Neegsten nich beschimpt. _Hiob. 27, 4._ - -4. Wer de Gottlosen vör nicks achtet, sonnern de Gottesfürchtigen ehrt, -wer sinen Neegsten wat toschwört un hollt dat. _2. Kön. 3, 14. Spr. 18, -5._ - -5. Wer sin Geld nich up Wucher deiht un nimmt nich Geschenke öwer den -Unschuldigen. Wer dat deiht, de ward wol blieven. - - -De 16. Psalm. - -1. En golden Kleenod vun David. - -Bewahr mi, GOtt, denn ik tru up Di. _Ps. 25, 20._ - -2. Ik hef seggt to den HErrn: Du büst jo de HErr, ik mutt um Dienetwillen -lieden. _Ps. 77, 11._ - -3. Vör de Hilligen, de up de Eer sünd un vör de Herrlichen, an weke ik -all min Lust hef. - -4. Awer de, de enen annern nalopt, ward grot Hartleed hebben. Ik will ehr -Drinkopfer vull Blod nich utgeten, noch ehren Namen up Min Lippen nehmen. -_Ps. 32, 10. Jes. 1, 11. 15._ - -5. De HErr awer is min Gut un min Deel, Du hollst min Arvdeel in de Hann. -_Klagel. 3, 24._ - -6. Dat Lott is mi fulln up dat Leeflichste, mi is en schön Arvdeel to -Deel warn. - -7. Ik lav den HErrn, de mi beraden hett, martert mi ok min Neeren in de -Nacht. - -8. Ik hef den HErrn all Tied vör Ogen, denn He is mi to min rechte Hand, -darum warr ik nich wieken. _Apost. 2, 25._ - -9. Darum freut sik min Hart un min Seel is fröhlich, ok min Fleesch ward -seker liggen. _Ps. 13, 6._ - -10. Denn Du warrst min Seel nich in de Unnerwelt laten un nich togeven, -dat Din Hillige verwesen deiht. _Apost. 2, 27. 31. 13, 35._ - -11. Du deihst mi kund den Weg to dat Leven; vör Di is Freud in Hüll un -Füll un leevlich Wesen to Din rechte Hand ewiglich. - - -De 17. Psalm. - -1. En Gebet vun David. - -HErr, erhör de Gerechtigkeit, mark up min Schrien, vernimm min Gebet, dat -nich ut falschen Mund geiht. _Ps. 4, 2. 5, 2._ - -2. Sprick Du in min Sak un süh Du up dat Recht! _Ps. 43, 1._ - -3. Du hest min Hart prüft, un besöchst dat in de Nacht un hest mi rein -smöltet un findst nicks Arges in min Sinn, denn min Mund schall nich -öwertreden. _Ps. 139, 1._ - -4. Ik bewahr mi dörch dat Wort vun Din Lippen vör Minschenwark, up Mörder -Weg. _Ps. 7, 10._ - -5. Hol minen Gang up Din Fotstieg, dat mine Tritte nich utglieden doht. - -6. Ik rop to Di, dat Du, GOtt, mi erhören wullst. Neeg Din Ohren to mi, -hör min Red. - -7. Bewies’ Diene wunderliche Gutheit, Du HEiland vun de, de up Di -vertruet, gegen de, de sik gegen Din rechte Hand setten doht. - -8. Behöde mi as en Oogappel in dat Oog; beschirm mi unner den Schatten -vun Din Flüchten. _Zach. 2, 8. Ps. 57, 2._ - -9. Vör de Gottlosen, de mi Gewalt andoht, vör mine Fiende, de mit Gier na -min Seel staht. - -10. Ehren Fettklumpen verschlut’t se, se redt stolt mit ehren Mund. - -11. Wo wi gaht, dar umgevt se uns, ehre Ogen richt’t se darhen, dat se -uns to de Eer stört’t. - -12. Gliek as en Löw, de up Rov luert, as en junge Löw, de in sin Versteek -sitt. _Ps. 10, 9._ - -13. HErr, stah up, trä gegen em, smiet em dal un demödig em; redde min -Seel vun de Gottlosen mit Din Swerd. - -14. Vun de Lüd’ mit Din Hand, HErr, vun de Lüd’ vun düsse Welt, de ehr -Deel hebbt in düt Leven, weke Du den Buk vull makt hest mit Din Schatz, -de dar Kinner de Hüll un Füll hebbt un lat’t ehren Överflot ehre Jungen. -_Luk. 16, 25. Phil. 3, 19._ - -15. Ik awer will Din Angesicht in Gerechtigkeit ankieken. Ik will satt -warrn, wenn ik upwaken doh na Din Bild. _Matth. 5, 8._ - - -De 18. Psalm. - -1. En Psalm vörtosingen, vun David, den HErrn Sinen Knecht, weke den -HErrn de Worde vun düt Leed sungen hett to de Tied, as em de HErr reddet -harr vun sine Fiende ehr Hand un vun Saul sin Hand. _2. Sam. 22, 1._ - -2. Un he sprok: Vun Harten leef hef ik Di, HErr, min Stärke. - -3. HErr, min Fels, min Borg, min Erretter, min GOtt, min Trost, up den ik -vertruen doh, min Schild un Hort vun min Heil un min Schutz. _Ebr. 2, 13._ - -4. Ik will den HErrn laven un anropen, so warr ik vun mine Fiende erlöst. -_Ps. 146, 2._ - -5. Denn mi umgeven den Dod sin Bande un unheilvolle Waterbeke -verschrekten mi. _Ps. 55, 5._ - -6. De Höll ehr Banden höllen mi fast, un den Dod sin Stricke fullen öwer -mi. - -7. Wenn ik bang bün, rop ik den HErrn an un schrie to minen GOtt: so -erhört He min Stimm vun Sinen Tempel un min Geschrie kummt vör Em to Sine -Ohren. _Jon. 2, 3._ - -8. De Eer beverte un war bewegt un de Barge ehre Grundfesten rögten sik -un beverten, as He vertörnt weer. _Ps. 68, 9._ - -9. Damp gung ut vun Sin Nees un verterend Füer vun Sin Mund; Füerflammen -schlogen ut Em in de Höch. _2. Mos. 19, 18. Ps. 97, 3._ - -10. He bög den Himmel dal un fohr raf un Düsternis weer unner Sin Föt. -_v. 21. Ps. 97, 2._ - -11. Un He fohr up enen Cherub un flog darher, He swev up de Flünken vun -den Wind. - -12. Sin Telt rund umher weer Düsternis un swarte dicke Wolken, dar weer -He in verborgen. _Jes. 50, 3._ - -13. Vun den Glanz vör Em deeln sik de Wolken, mit Hagel un Blitzen. _Joh. -10, 11._ - -14. Un de HErr donner in den Himmel un de Höchste leet ut Sinen Donner -mit Hagel un Blitzen. _Ps. 29, 3._ - -15. He schot Siene Strahlen un jag se ut enanner, He leet veel blitzen un -mak se bang. _1. Sam. 7, 10._ - -16. Do seeg man den Unnergrund vun de Waters un de Grund vun de Eer war -updeckt, HErr, vun Din Schellen, vun de Odem un dat Schnuven vun Din Nees. - -17. He lang dal vun de Högde un greep mi un tog mi ut de groten Waters. -_Ps. 144, 7. 32, 6. 69, 2. 3._ - -18. He rett mi vun mine starken Fiende, vun de, de mi hassen doht, de mi -to mächtig weern. _Ps. 69, 15._ - -19. De mi unner kregen an min Unglücksdag, un de HErr war min Toversicht. - -20. Un He föhr mi rut up den Rum, He reet mi rut, denn He harr Lust to -mi. _Ps. 31, 9. Jes. 62, 4._ - -21. De HErr deiht wol an mi, na min Gerechtigkeit. He vergellt mi na de -Reinheit vun min Hann. _Hiob. 22, 30._ - -22. Denn ik gah up den HErrn Sin Weg’ un bün nich gottlos gegen min GOtt. -_Ps. 119, 168._ - -23. Denn all Sin Rechte hef ik vör Ogen un Sin Gebot schmiet ik nich vun -mi. _5. Mos. 17, 19._ - -24. Sonnern ik bün tru vör Em un nehm mi in Acht vör Sünden. _Ps. 15, 2._ - -25. Darum vergellt mi de HErr na min Gerechtigkeit, na de Reinheit vun -min Hann vör Sin Ogen. - -26. Bi de Hilligen büst Du hillig un bi de Frommen büst Du fromm, - -27. Un bi de Reinen büst Du rein un bi de Verkehrten büst du verkehrt. - -28. Denn Du helpst dat elende Volk un de hogen Ogen makst Du sid. - -29. Denn Du makst min Lücht klar, de HErr, min GOtt, makt min Düsternis -hell. - -30. Denn mit Di kann ik Kriegsvolk utenanner drieven un mit minen GOtt -över de Muer springen. _Ps. 60, 14._ - -31. GOtt Sine Weg’ sünd vullkamen, den HErrn Sin Wort holt de Prov; He is -en Schild vör alle, de up Em vertruen doht. - -32. Denn wo is en GOtt, as alleen de HErr? Oder en Hort ahn unsen GOtt. -_Jes. 43, 11. 44, 6. 8._ - -33. GOtt rüstet mi ut mit Kraft un makt min Weg’ ahn Anstot. - -34. He makt min Föt gliek de vun den Hirsch un sett mi up mine Högde. - -35. He lehrt min Hand strieden un lehrt minen Arm en ehernen Bagen -spannen. _Ps. 144, 1._ - -36. Un Du givst mi den Schild vun Din Heil un Din rechte Hand stütt mi, -un wenn Du mi demödigen deihst, so makst Du mi grot. _Ps. 71, 21. Spr. -15, 33. 18, 12._ - -37. Du makst unner mi Rum to gahn, dat mine Enkel nich utglieden doht. -_Ps. 34, 9._ - -38. Ik will mine Fiende nahjagen un se griepen un nich umkehren, bet dat -ik se umbrocht hef. - -39. Ik will se runnerschmieten un se schüllt nich wedderstahn. Se mütt -unner min Föt fallen. - -40. Du kannst mi utrüsten mit Kraft to den Striet, Du kannst unner mi -schmieten, de sik gegen mi setten doht. - -41. Du gifst mi mine Fiende in den Rügg, dat ik de, de mi hassen doht, -terstören doh. - -42. Se ropt, awer dar is keen Helper; to den HErrn schriet se, awer He -antwort ehr nich. - -43. Ik will se tonicht maken as Stoff vör den Wind, ik will se wegrümen -as den Dreck up de Strat. _Ps. 83, 11._ - -44. Du helpst mi vun dat strietsüchtige Volk un makst mi to en Haupt öwer -de Heiden, en Volk, dat ik nich kennen dä, deent mi. _Jes. 65, 1._ - -45. Se gehorcht mi mit willige Ohren. Ja, de Fremden ehre Kinner -smeichelt mi. _Apost. 28, 28._ - -46. De Fremden ehre Kinner versmacht un grabbelt in ehre Borgen. - -47. De HErr levt, un gelavt si min Hort, un de GOtt vun min Heil mutt -priest warrn. _5. Mos. 32, 40._ - -48. De GOtt, de mi Rache geven deiht, gift un dwingt de Völker unner mi. - -49. De mi retten deiht vun mine Fiende un mi erhögen deiht ut de, de sik -wedder mi sett’t, Du helpst mi vun de Frevlers. _Ps. 27, 6._ - -50. Darum will ik Di danken, HErr, mank de Heiden un Dinen Namen -lovsingen. _Röm. 15, 9._ - -51. De sinen König grotes Heil bewiest un wol deiht sinen Gesalvten David -un sinen Samen ewiglich. _Ps. 89, 30._ - - -De 19. Psalm. - -1. En Psalm vun David, vörtosingen. - -2. De Himmel vertellt GOtt Sin Ehr un de Feste verkündigt dat Wark vun -Sin Hann. _Ps. 97, 6. Röm. 1, 20._ - -3. Een Dag seggt dat to den annern un ene Nacht deiht dat kund de anner. - -4. Dar is keen Sprak noch Red, wa man ehre Stimm nich hörn deiht. - -5. Ehr Richtsnor geiht ut in alle Lann un ehr Red an dat Enn vun de Welt, -He hett de Sünn en Hütt in desülvige makt. _Röm. 10, 18._ - -6. Un desülvige geiht rut, as en Brüdigam ut sin Kamer un freut sik as en -Held, to lopen den Weg. - -7. Se geiht up an een Enn vun den Himmel un löpt rum bet wedder an -datsülvige Enn, un blift nicks vör ehre Hitt verborgen. - -8. Den HErrn Sin Gesetz is vullkamen un erquickt de Seelen. Den HErrn Sin -Tügnis is gewiß un makt de Unverständigen klok. - -9. Den HErrn Sine Befehle sünd richtig un erfreut dat Hart. Den HErrn -Sine Gebote sünd klar un makt de Ogen hell. _Ps. 119, 105. 2. Pet. 1, 19._ - -10. Den HErrn Sin Furcht is rein un blivt ewiglich. Den HErrn Sine Rechte -sünd wahrhaftig, altosam gerecht. _Ps. 33, 4._ - -11. Se sünd köstlicher as Gold un veel fienes Gold, se sünd söter as -Honnig un Honnigseem. _Ps. 119, 72. Spr. 8, 11._ - -12. Ok ward Din Knecht dörch se vermahnt, un wer se holn deiht, de hett -groten Lohn. _Ps. 106, 3._ - -13. Wer kann marken, wa oft he fehlen deiht? Vergev mi de verborgenen -Fehler. - -14. Bewahr ok Dinen Knecht vör de Stolten, dat se nich öwer mi herrschen -doht, so warr ik vullkamen sin un frispraken vun grote Missedat. - -15. Lat Di wolgefalln min Mund sin Red un min Hart sin Snack vör Di, -HErr, min Trost un min Erlöser. _Ps. 104, 34._ - - -De 20. Psalm. - -1. En Psalm vun David, vörtosingen. - -2. De HErr erhör di in de Not, de Nam vun Jakob sin GOtt beschütz di. -_Spr. 18, 10._ - -3. He schick di Hölp vun dat Hilligdom un stärk di ut Zion. - -4. He gedenk all din Spiesopfer un din Brandopfer lat He vör sik fett -sin. Sela. - -5. He gev di wat din Hart begehrn deiht un föhr ut all dine Ansläge. _Ps. -21, 3._ - -6. Wi lavt, dat Du uns helpen deihst un in unsen GOtt Sin Nam swingt wi -de Fahn. De HErr gewähr di all Din Bitt. _v. 10. Ps. 33, 21._ - -7. Nu mark ik, dat de HErr Sin Gesalvten helpen deiht un em vun Sinen -hilligen Himmel erhört, Sin rechte Hand helpt gewaltiglich. - -8. Enige verlat’ sik up de Kriegswagen un de annern up de Peer, wi awer -lavt uns den HErrn, unsen GOtt Sin Nam. - -9. Se knickt tosamen un fallt, wi awer staht uprecht. _Ps. 9, 4._ - -10. HErr, help den König! erhör uns, wenn wi ropt! _Ps. 12, 2._ - - -De 21. Psalm. - -1. En Psalm vun David, vörtosingen. - -2. HErr, de König freut sik in Din Kraft, un wo so fröhlich is he över -Din Hülp! - -3. Du gifst em wat sin Hart wünschen deiht un weigerst nich, wat sin Mund -bäden deiht. Sela. _Ps. 20, 5. 37, 4._ - -4. Denn Du öwergüttst em mit Glück un Segen, Du settst en Kron up sinen -Kopp. _Ps. 132, 18._ - -5. He bä Di um dat Leven, so gifst Du em langes Leven ümmer un ewiglich. -_Röm. 6, 9._ - -6. He hett grote Ehr dörch Din Hölp, un Du leggst sin Würde un Hoheit up -em. _Ps. 8, 6._ - -7. Denn Du settst em to en Segen up ewig un Du erfreust em mit Freuden -vör Din Angesicht. _1. Mos. 12, 3._ - -8. Denn de König höpt up den HErrn un ward dörch den Högsten sin Gudheit -fast blieven. _Ps. 102, 28._ - -9. Din Hand ward finnen alle Dine Fiende. Din rechte Hand ward finnen de -Di hassen doht. _Amos. 2, 14. 15._ - -10. Du warrst se maken as en Füeraven wenn Du in de Sak sehn warrst, de -HErr ward se verslingen in Sinen Grimm; dat Füer ward se freten. _2. Mos. -14, 24._ - -11. Ehre Früchte warrst Du vun de Eer vertilgen un ehren Samen vun de -Minschenkinner. _Ps. 109, 13. Matth. 3, 10._ - -12. Denn se dachten Di Övels to dohn un makten Anschläg, de se nich -utföhrn kunnen. _1. Mos. 50, 20._ - -13. Denn Du warrst se kehrt maken laten, mit Dine Bagen warrst Du na ehr -Antlitz zielen. - -14. HErr, richt Di up in Din Kraft, so wöllt wi singen un laven Din -Macht. _Ps. 80, 3._ - - -De 22. Psalm. - -1. En Psalm vun David, vörtosingen na de Melodie: »Hirschkoh vun dat -Morgenroth«. - -2. Min GOtt, min GOtt, warum hest Du mi verlaten? Ik hul, awer min Hölp -is wiet af. _Matth. 27, 46. Mark. 15, 34._ - -3. Min GOtt, den Dag öwer rop ik, so antwordst Du mi nich, un de Nacht -öwer bün ik ok nich still. - -4. Awer Du büst hillig, de Du wahnen deihst öwer de Lovleeder vun Israel. - -5. Unse Vaders höpten up Di, un as se höpten, holpst Du se ut. - -6. To Di schregen se un warn rett, se vertruten up Di un warn nich to -Schanden. _Ps. 25, 2. 3._ - -7. Ik awer bün en Worm un keen Minsch, de Lüd ehr Spott, dat Volk ehr -Verachtung. _Matth. 27, 41-43._ - -8. Alle, de mi sehn doht, spott’ öwer mi, sparrt dat Mul up un schüddelt -den Kopp: - -9. Lat em dat den HErrn klagen, lat De em rut helpen un em retten, hett -He Lust to em. _Weish. 2, 18. Matth. 27, 43._ - -10. Denn Du leetst mi ut min Moder ehren Schoot hervörbreken; Du weerst -min Toversicht, as ik noch an min Moder ehr Bost weer. _Ps. 71, 6._ - -11. Up Di bün ik smeten ut Moderliev, Du büst min GOtt, vun min Moderliev -an. _Ps. 140, 7._ - -12. Wes’ nich wiet vun mi, denn Angst is dicht bi, denn hier is keen -Helper. _Ps. 10, 1._ - -13. Grote Ossen hebbt mi umgeven, fette Ossen hebbt mi umringt. - -14. Ehr Mul sparrt se up gegen mi, as en brüllende Löw, de alles -tweiritt. _Matth. 27, 22._ - -15. Ik bün utgaten as Water, alle mine Gebeen hebbt sik utenanner reckt, -min Hart is in min Liev as smolten Waß. - -16. Mine Kräfte sünd verdrögt as en Potschart, un min Tung klevt an min -Gagel, un Du leggst mi in den Dod. - -17. Denn Hunn hebbt mi umgeven, un de Hupen vun de Bösen hett sik um mi -makt. Se hebbt min Hann un Föt dörchgravt. - -18. Ik kann alle mine Knaken telln. Se awer kikt um un hebbt ehr Lust an -mi. - -19. Se deelt min Kleder unner sik un smiet dat Lot öwer minen Rock. -_Matth. 27, 35. Mark. 15, 24. Luk. 23, 34. Joh. 19, 23._ - -20. Awer Du, HErr, wes’ nich feern; min Toverlat, il mi to helpen. _Ps. -35, 17._ - -21. Rett mine Seel vun dat Swerdt un rett mi vun de Hunn! _Ps. 35, 17._ - -22. Help mi ut den Löwen sin Rachen un rett mi vun de Büffels ehr Hörn. - -23. Ik will predigen Dinen Namen mine Bröder, ik will Di priesen in de -Gemeen. _Ebr. 2, 12._ - -24. Priest den HErrn, de ji Em fürchten doht, Em ehre de Samen Jakobs un -vör Em wes’ bang alle Samen Israels! _Ps. 32, 11. 33, 8._ - -25. Denn He hett nich veracht noch versmäht de Armen ehr Elend un Sin -Angesicht vör em nich verborgen, un do he to Em schrieen dä, hört He. -_Ps. 9, 13._ - -26. Di will ik priesen in de grote Gemeene. Ik will min Gelövnis betaln -vör de, de Em fürchten doht. _Ps. 116, 14._ - -27. De Elenden schüllt eten, dat se satt ward, un de na den HErrn fragt, -ward Em priesen; jug Hart schall ewiglich leven. _Ps. 69, 33. 14, 2._ - -28. Alle Welt Enden ward an GOtt denken un sik to Em bekehrn, un alle -Geschlechter vun de Heiden vör di anbeden. _Ps. 72, 11._ - -29. Denn de HErr hett dat Riek un herrscht öwer de Heiden. _Obad. v. 21. -Mich. 5, 11._ - -30. Alle Fetten up de Eer ward eten un anbeden, vör Em ward de Knee bögen -all de in den Dreck liggt un de, de ehr Leven nich fristen kunnen. - -31. He ward en Samen hebben, de Em deenen deiht, vun den HErrn ward man -verkündigen to Kinners Kind. _Jes. 53, 10._ - -32. Se ward kamen un Sine Gerechtigkeit predigen vör dat Volk, dat geborn -war, dat He dat dahn hett. _Ps. 110, 3._ - - -De 23. Psalm. - -1. En Psalm vun David. - -De HErr is min Harr, mi ward nicks mangeln. _Joh. 10, 12. 1. Pet. 2, 25. -Ps. 34, 11._ - -2. He weid mi up en gröne Wisch un föhrt mi an frische Water. _Ezech. 34, -14. Offenb. 7, 17._ - -3. He erquickt min Seel, He föhrt mi up de rechte Strat, um Sins Namens -willen. _Jer. 31, 25._ - -4. Un wenn ik ok wandern doh in en düstere Grund, so bün ik doch vör keen -Unglück bang, denn Du büst bi mi, Din Stecken un Staff tröst mi. _Ps. 46, -3._ - -5. Du deckst vör mi en Disch gegenöver vör min Fiend. Du salvst min Kopp -mit Öl un schenkst mi vull in. - -6. Gudes un Barmhartigkeit ward mi folgen, so lang as ik lev un ik warr -blieven in den HErrn Sin Hus ewiglich. _Ps. 15, 1._ - - -De 24. Psalm. - -1. En Psalm vun David. - -De Eer hört den HErrn to un wat darin is, de Eerdboden un wat darup -wahnt. _Ps. 50, 12. 1. Cor. 10, 26._ - -2. Denn He hett em up de See gründet un up de Ströme fast stellt. - -3. Wer ward up den HErrn Sinen Barg gahn? Un wer ward stahn an Sine -hillige Stä? _Ps. 15, 1. 2._ - -4. De unschuldige Hann hett un vun Harten rein is, de nich Lust hett to -los Wesen un nich falsch swören deiht. - -5. De ward Segen vun den HErrn empfangen un Gerechtigkeit vun GOtt, de -sin Heil is. _Jes. 48, 18._ - -6. Dat is dat Geschlecht, dat dar söcht Din Angesicht, Jakob. Sela. _Ps. -14, 2. 27, 8._ - -7. Makt de Dohren wiet un de Döhren in de Welt hoch, dat de König vun de -Ehren intrecken kann. _Ps. 118, 19._ - -8. Wer is düsse König vun de Ehren? Dat is de HErr, stark un mächtig, de -HErr, mächtig in den Striet. _Ps. 8, 6. 1. Cor. 2, 8._ - -9. Makt de Dohren wiet un de Döhren in de Welt hoch, dat de König vun de -Ehren intrecken kann. _Zach. 9, 9._ - -10. Wer is düsse König vun de Ehren? Dat is de Herr Zebaoth, He is de -König vun de Ehren! Sela. - - -De 25. Psalm. - -1. En Psalm vun David. - -Na Di, HErr, verlangt mi. - -2. Min GOtt, ik höp up Di. Lat mi nich to Schann warrn, dat mine Fiende -sik nich öwer mi freuet, - -3. Denn nüms ward to Schann, de up Di töven deiht, awer to Schann mött se -warrn, de ahn Orsak affallt. _Joh. 49, 23._ - -4. HErr, wies’ mi Din Weg un lehr mi Dine Steg’! _Ps. 27, 11. 86, 11._ - -5. Föhr mi in Din Wahrheit un lehr mi; denn Du büst de GOtt, de mi helpen -deiht, däglich harr ik up Di. - -6. Denk, HErr, an Din Barmhartigkeit un an Din Gudheit, de vun de Welt -her wesen is. - -7. Denk nich, HErr, an de Sünden ut min Jugend un an min Övertredung, -denk awer an mi na Din Barmhartigkeit wegen Din Gudheit. _Hiob. 13, 25. -Jer. 31, 19._ - -8. De HErr is gut un fromm, darum unnerwiest He de Sünder up den Weg. _5. -Mos. 32, 4._ - -9. He föhrt de Elenden recht un lehrt de Elenden Sinen Weg. - -10. Den HErrn Sin Weg’ sünd nicks as Gudheit un Wahrheit vör de, de Sin -Bund un Tügnis holn doht. - -11. Wegen Din Namen wollst Du HErr min Missedat vergeven, denn se is -grot. _4. Mos. 14, 17-19._ - -12. Wer is de, de den HErrn fürchten deiht? He ward em lehren den besten -Weg. _Ps. 32, 8. Jes. 48, 17._ - -13. Sin Seel ward in’t Glück wahnen un Sin Samen ward dat Land besitten. -_Ps. 37, 9. 11, 22._ - -14. Den HErrn Sin Geheemnis is mank de, de Em fürchten doht, un Sinen -Bund lett He se weten. - -15. Min Ogen seht ümmer up den HErrn, denn He ward min Föt ut dat Nett -trecken. - -16. Kehr Di to mi un wes’ mi gnädig, denn ik bün eensam un elend. - -17. Min Hartens Angst is grot, föhr mi ut min Noth. _Klagel. 1, 20._ - -18. Süh an min Jammer un Elend un vergif mi all mine Sünden. - -19. Süh an, dat dar so veele vun mine Fiende sünd, un dat se mi ut Frevel -hassen doht. _Ps. 3, 2. Joh. 15, 25._ - -20. Bewahr mine Seel un rett mi, lat mi nich to Schann warrn, denn ik tru -up Di. - -21. Unschuld un Redlichkeit mögt mi bewahren, denn ik höp up Di. _Hiob. 1, -1._ - -22. GOtt, erlös Israel ut all sin Noth! _Ps. 130, 8._ - - -De 26. Psalm. - -1. En Psalm vun David. - -HErr, schaff mi Recht, denn ik wandel in Unschuld. Ik höp up den HErrn, -darum warr ik nich fallen. - -2. Pröv mi ut, HErr, un versök mi, reinige min Neeren un min Hart. - -3. Denn Din Gnad is vör min Ogen un ik wandel in Din Wahrheit. - -4. Ik sitt nich bi de nichtsnutzigen Lüd un hef keen Gemeenschaft mit de -Falschen. _Ps. 1, 1. Jer. 15, 17._ - -5. Ik haß de Boshaftigen ehre Versammlung un sitt nich bi de Gottlosen. -_Ps. 119, 128._ - -6. Ik wasch min Hann in Unschuld un hol mi, HErr, to Dinen Altar, _5. -Mos. 21, 6._ - -7. Wo man de Stimm vun Dank hörn deiht un wo man predigt all Din Wunner. -_Ps. 9, 2. 71, 17._ - -8. HErr, ik hef leef de Städ vun Din Hus un den Ort, wo Din Ehr wahnen -deiht. _Ps. 27, 4._ - -9. Raff min Seel nich weg mit de Sünders, noch min Leven mit de -Bloddöstigen, _Ps. 28, 3._ - -10. De mit böse Tücken umgaht un geern Geschenke annehmt. - -11. Ik awer wandel in Unschuld. Erlös’ mi un wes’ mi gnädig! - -12. Min Fot geiht richtig. Ik will Di, HErr, laven in de Versammlungen. - - -De 27. Psalm. - -1. En Psalm vun David. - -De HErr is min Licht un min Heil, vör wokeen schull ik bang sin? De HErr -is de Kraft vun min Leven, vör wokeen schull mi gruen? - -2. Darum, wiel de Bösen, min Weddersakers un Fiende an mi wöllt, min -Fleesch to freten, möt se anlopen un falln. _Jer. 20, 11._ - -3. Wenn sik ok en Heer gegen mi leggen deiht, so is min Hart doch nich -bang. Wenn Krieg gegen mi upsteiht, so verlat ik mi up Em. _Ps. 3, 7._ - -4. Eens bä ik vun den HErrn dat harr ik geern, dat ik in den HErrn -Sin Hus blieven mag min Levenlang, to schauen den HErrn Sin schöne -Gottesdeenste, to besöken Sin Tempel. _Ps. 26, 8._ - -5. Denn He bedeckt mi in Sin Hütt in de böse Tied, He versteckt mi -hemlich in Sin Telt un bringt mi up en Fels. - -6. Un ward nu erhöhn min Kopp öwer min Fiende, de rund um mi sünd, so -will ik in Sin Hütte Lov opfern, ik will singen un Lov seggen den HErrn. -_Ps. 18, 49._ - -7. HErr, hör min Stimm, wenn ik ropen doh, wes’ mi gnädig un erhör mi! -_Ps. 4, 2. 5, 2._ - -8. Min Hart höllt Di vör Din Word: Ji schüllt Min Angesicht söken. Darum -sök ik ok, HErr, Din Angesicht. _Ps. 24, 6. Jes. 45, 19._ - -9. Verbarg Din Angesicht nich vör mi un verstöt in Torn nich Din Knecht, -denn Du büst min Hülp. Verlat mi nich un treck de Hand nich vun mi, GOtt, -min Heil! _Ps. 13, 2._ - -10. Denn min Vader un min Moder verlat mi, awer de HErr nimmt mi up. _Ps. -94, 16. 17._ - -11. HErr, wies’ mi Din Weg un föhr mi up de rechte Bahn, wegen min Fiende. - -12. Gif mi nich in mine Fiende ehren Willen, denn falsche Tügen staht -gegen mi un doht mi Unrecht ahn Schu. _Ps. 31, 9._ - -13. Ik glov awer doch, dat ik sehn warr den HErrn Sin Gudheit in de -Lebendigen ehr Land. _Jes. 38, 11._ - -14. Töv up den HErrn, wes’ getrost un unverzagt, un töv up den HErrn! -_Habak. 2, 3. Ps. 31, 25._ - - -De 28. Psalm. - -1. En Psalm vun David. - -Wenn ik to Di ropen doh, HErr, min Hort, so swieg nich still, up dat, -wenn Du still swiegen deihst, ik nich gliek warr de, de in dat Grav -fahrt. _Ps. 143, 7._ - -2. Hör de Stimm vun min Flehen, wenn ik to Di schrien doh, wenn ik min -Hann upheben doh to Din hilligen Chor. _Klagel. 3, 41._ - -3. Treck mi nich hen unner de Gottlosen un mit de Öveldoers, de fründlich -reden doht mit ehr Neegsten, un hebbt Böses in dat Hart. - -4. Gif se na ehr Daht un na ehr böses Wesen, gif se na de Warke vun ehre -Hann; vergell se, wat se verdeent hebbt. - -5. Denn se wöllt nich achten up den HErrn Sin Dohn, noch up de Warke vun -Sine Hann, darum ward He se intwei breken un nich buen. _Jes. 5, 12._ - -6. Gelavet si de HErr, denn He hett erhört de Stimm vun min Flehn. - -7. De HErr is mine Stärke un min Schild, up Em höpt min Hart un mi is -hulpen; un min Hart is fröhlich, un ik will Em danken mit min Leed! - -8. De HErr is ehr Macht, He is de Macht, de Sinen Gesalvten helpen deiht. - -9. Help Din Volk un segen Din Arv un hö’ se un dräg se ewiglich. _Ps. 29, -11._ - - -De 29. Psalm. - -1. En Psalm vun David. - -Bringt her den HErrn, ji Gewaltigen, bringt her den HErrn Ehre un Macht. -_Ps. 96, 7._ - -2. Bringt den HErrn Sin Namen Ehr, smiet jug dal vör den HErrn in -hilligen Schmuck! _Ps. 110, 3._ - -3. Den HErrn Sin Stimm geiht up de Water, de vun de Herrlichkeit GOtts -dunnert, de HErr up grote Waters. - -4. Den HErrn Sin Stimm geiht mit Macht, den HErrn Sin Stimm geiht -herrlich. _Jes. 30, 31._ - -5. Den HErrn Sin Stimm brickt de Cedern entwei, de HErr brickt de Cedern -up den Libanon entwei. - -6. Un makt se achter ut schlagen, as en Kalv, Libanon un Sirion as en -junges Eenhorn; _5. Mos. 3, 8. 9._ - -7. Den HErrn Sin Stimm deelt Füerflammen. _Jes. 66, 15. 16._ - -8. Den HErrn Sin Stimm bewegt de Wüstenie, den HErrn Sin Stimm bewegt de -Wüstenie Kades; - -9. Den HErrn Sin Stimm makt de Hirschkoh gebären un makt de Holtungen -blot. Un in Sin Palast sprickt Jedereen: Ehr den HErrn! - -10. De HErr hett öwer de Sündfloth thront, un de HErr blivt en König in -Ewigkeit. _Weish. 10, 4._ - -11. De HErr ward Sin Volk Kraft geven, de HErr ward Sin Volk segnen mit -Freden. - - -De 30. Psalm. - -1. En Psalm to singen, als David sin Hus inwiehn dä. - -2. Ik pries Di, HErr, denn Du hest mi hoch makt, un lettst mine Fiende -sik nich öwer mi freuen. _Ps. 35, 19. 24._ - -3. HErr, min GOtt, as ik to Di schrien dä, maktest Du mi gesund. - -4. HErr, Du hest min Seel ut de Hölle föhrt, Du hest mi lebendig makt, as -de Annern to de Hölle fahren dän. _Ps. 86, 13. 116, 3. 4._ - -5. Ji Hilligen, lovsingt den HErrn, dankt un priest Sin Hilligkeit. _Ps. -97, 12._ - -6. Denn Sin Torn duert enen Ogenblick un He hett Lust to dat Leven, den -Abend lang duert dat Weenen, awer des Morgens de Freud. _Jes. 54, 7. Tob. -3, 23._ - -7. Ik awer sprok, as mi dat gut gahn dä, ik warr nümmermehr unnerliggen. - -8. Denn, HErr, dörch Din Wolgefallen hest Du min Barg stark makt, awer as -Du Din Angesicht versteken däst, war mi bang. - -9. Ik will, HErr, ropen to Di, den HErrn will ik anflehen. - -10. Wat is gelegen an min Blot, wenn ik dod bün? Ward ok de Stoff Di -danken un Din Wahrheit verkündigen? _Ps. 6, 6._ - -11. HErr, hör un wes’ mi gnädig, HErr, wes’ min Helper! _Ps. 6, 3._ - -12. Du hest mi min Klag verwandelt in Freuden, Du hest mi min Sack -uttrocken un mi mit Freud umgörtet. _Joh. 16, 20._ - -13. Up dat min Ehr Di lovsingen un nich still swiegen deiht, HErr, min -GOtt, ik will Di danken in Ewigkeit. - - -De 31. Psalm. - -1. En Psalm vun David, vörtosingen. - -2. HErr, up Di tru ik, lat mi nümmermehr to Schann warrn, rett mi dörch -Din Gerechtigkeit. _Ps. 25, 2._ - -3. Neeg Dine Ohren to mi, hastig help mi! Wes’ min starke Fels un en -Festung, dat Du mi helpen deihst. - -4. Denn Du büst min Fels un min Festung un um Dines Namens willen wull Du -mi leiten un föhren! _Ps. 23, 3._ - -5. Du wullst mi doch ut dat Nett trecken, dat se mi stellt hebbt, denn Du -büst mine Stärke. - -6. In Din Hann befehl ik min Geist, Du hest mi erlöst, HErr, Du true -GOtt. _Luk. 23, 46._ - -7. Ik haß, de da holt up lose Lehr, ik höp awer up den HErrn. - -8. Ik freu mi un bün fröhlich öwer Din Gudheit, dat Du min Elend ansühst -un kund worn büst de Noth vun min Seel. _Ps. 9, 3._ - -9. Un mi nich öwergeven deihst in mine Fiende ehr Hann; Du stellst min -Föt up widen Ruum. - -10. HErr, wes’ mi gnädig, denn mi is bang; min Gestalt is verfallen vun -Truern, darto min Seel un min Buk. _Ps. 6, 8._ - -11. Denn min Leven hett afnahmen vun Bedröfnis un min Tied vun Süfzen; -min Kraft is verfolln vun min Missedat un mine Gebeene sünd verschmachtet. - -12. Dat geiht mi so övel, dat ik en grote Smach warn bün mine Nawers un -ene Schu mine Verwandten, de mi up de Straat sehn doht, lopt vör mi weg. - -13. Ik bün vergeten in Harten, as weer ik dod, ik bün worn as en -intweibraken Fatt, - -14. Denn veele schellt bös öwer mi, dat jedereen sik vör mi schuen deiht; -se hollt Rath tosamen öwer mi un denkt mi dat Leven to nehmen. _Ps. 2, 2._ - -15. Ik awer, HErr, höp up Di un sprek: Du büst min GOtt! - -16. Mine Tied steiht in Din Hann, redd mi vun mine Fiende ehr Hann un vun -de, de mi verfolgen doht. _Ps. 139, 16._ - -17. Lat Din Angesicht lüchten öwer Dinen Knecht, help mi dörch Din Gnade. -_4. Mos. 6, 25. Ps. 80, 4._ - -18. HErr, lat mi nich to Schann warrn, denn ik rop Di an. De Gottlosen -mütt to Schann warrn un still makt warrn in de Höll. - -19. Still swiegen mütt de falschen Müler, de da redt gegen de -Rechtfardigen mit stieven Hals, mit Hochmoth un Verachtung. - -20. Wo grot is Dine Gudheit, de Du upspart hest vör de, de Di fürchten -doht un bewiest an de, de vör de Lüd up Di truet. - -21. Du schützest se mit den Schirm vun Din Antlitz vör jedereen sin -Trotz, Du verbargst se in de Hütt vör de striedsüchtigen Tungen. _Ps. 27, -5._ - -22. Gelavet si de HErr, dat He mi en wunderliche Gudheit bewiest hett in -en faste Stadt. - -23. Denn ik sprok in min Bestörtung: Ik bün vun Din Ogen wegstött; do -hörtest Du de Stimm vun min Flehen, as ik to Di schrien dä. _Ps. 116, 11._ - -24. Hebbt den HErrn leef, alle Sine Hilligen! De Glövigen behöd de HErr -un vergelt den rieklich, de Hochmoth öven deiht. - -25. West getrost un unverzagt alle de ji up den HErrn töven doht! _Ps. -27, 14._ - - -De 32. Psalm. - -1. En Freudenleed vun David. - -Glückselig is de, den sine Övertredungen vergeven sünd, den sin Sünd -todeckt is. _Röm. 4, 7._ - -2. Wol den Minschen, den de HErr de Missedat nich toreken deiht, in den -sin Geist keen Falsch is. _Jes. 38, 17. 1. Mos. 15, 6._ - -3. Denn as ik dat wull verswiegen, versmachten mine Gebeene dörch min -däglich Hulen. _Hiob. 31, 33. Ps. 31, 11._ - -4. Denn Din Hand weer Dag un Nacht swar up mi, dat min Saft verdrögen dä, -as wenn dat dröge Tied in den Sommer is. Sela. _1. Sam. 5, 7._ - -5. Darum bekenn ik Di min Sünd un verhehl min Missedat nich. Ik sprok: Ik -will den HErrn min Öwertredung bekennen. Dar vergevst Du mi de Missedat -vun min Sünd. Sela. _Ps. 38, 19. Neh. 1, 6. Spr. 28, 13. 1. Joh. 1, 9._ - -6. Darför ward to Di alle Hilligen beden to de rechte Tied, darum, wenn -grote Waterfloten kamen doht, ward se an desülvigen nich rankamen. _Jes. -55, 6._ - -7. Du büst min Beschirmer, Du wullst mi vör Angst behöden, dat ik erlöst -ganz vergnögt rühmen kann. Sela. _Ps. 27, 5._ - -8. Ik will di unnerwiesen un di den Weg lehrn, den du wandeln schast, Ik -will di mit min Ogen leiden. _Ps. 25, 12._ - -9. West nich as Peer un Mulesels, de nich verständig sünd, weke man Töm -un Gebitt in dat Mul leggen mutt, wenn se nich to di wöllt. _Spr. 26, 3._ - -10. De Gottlose hett veel Plag, de awer up den HErrn höpen deiht, den -ward de Gudheit umfahten. _Ps. 16, 4. 34, 22._ - -11. Freut ju öwer den HErrn un west fröhlich, ji Rechtfardigen, un rühmt -alle, ji Frommen! - - -De 33. Psalm. - -1. Freut jug öwer den HErrn, ji Gerechten, de Frommen schüllt Em herrlich -priesen. _Ps. 64, 11. 97, 12._ - -2. Dankt den HErrn mit Harfen un singt Em Lov up de Psalter vun tein -Saiten. _Ps. 92, 4._ - -3. Singt Em en nie Leed, makt dat gud up dat Saitenspill mit Jubelklang. -_Ps. 40, 4. 96, 1. 98, 1._ - -4. Denn den HErrn Sin Wort is wahrhaftig, un wat He toseggt, dat höllt He -gewiß. _Ps. 19, 10._ - -5. He hett Gerechtigkeit un dat Recht leef. De Eer is vull vun den HErrn -Sin Gnade. _Ps. 119, 64._ - -6. De Himmel is dörch den HErrn Sin Wort makt un sin ganze Heer dörch den -GEist vun Sin Mund. - -7. He sammelt dat Water in de See tosamen as Garben in en Hock un leggt -in Schatzkamern de Deepe. _Ps. 104, 9._ - -8. Alle Welt schall den HErrn fürchten, un vör Em schüllt beben Alle, de -up den Eerdboden wahnt. _Ps. 67, 8._ - -9. Denn wenn He spreken deiht, so geschüt dat, wenn He gebeden deiht, so -steiht dat dar. _1. Mos. 1, 3._ - -10. De HErr makt de Heiden ehr Rath tonicht un wiest torügg de Völker ehr -Gedanken. _Hiob. 5, 12._ - -11. Awer den HErrn Sin Rath blift ewig ewiglich, Sins Hartens Gedanken in -Ewigkeit. _Spr. 21, 30. Jes. 14, 27._ - -12. Glückselig is dat Volk, den sin GOtt de HErr is; dat Volk, dat He ton -Eegendom utwählt hett! _Ps. 144, 15._ - -13. De HErr kikt vun den Himmel un süht alle Minschenkinner. - -14. Vun Sin fasten Thron süht He up all, de up de Eer wahnen doht. - -15. He lenkt ehr all dat Hart, He markt up all ehr Warke. - -16. Enen König helpt nich sin grote Macht, en Ries ward nich rett dörch -sin grote Kraft. - -17. Peer helpt ok nich, un ehr grote Kraft rett nich. _Judith. 9, 13._ - -18. Süh, den HErrn Sin Ogen kikt up de, de Em fürchten doht, de up Sin -Gnade höpt. _Sir. 34, 19._ - -19. Dat He ehr Seel vun den Dod retten un se in de düre Tied ernährn -ward. _Ps. 34, 10._ - -20. Unse Seel tövt up den HErrn, He is unse Hülp un unse Schild. _Jes. 8, -17._ - -21. Denn uns Hart freut sik öwer Em, un wi verlat uns up Sin hilligen -Namen. - -22. Lat Din Gnad öwer uns sin, HErr, do wi ja up Di höpen doht. _Ps. 31, -7. 8._ - - -De 34. Psalm. - -1. En Psalm vun David, as he sin Geberde verstellen dä vör Abimelech, de -em vun sik drieven dä, un he weggung. _1. Sam. 21, 13._ - -2. Ik will den HErrn alltied laven, Sin Lof schall immerdar in min Mund -sin. _Ps. 63, 5._ - -3. Min Seel schall vun den HErrn grotspreken, dat de Elenden dat hört un -sik freuen doht. _Jer. 9, 24._ - -4. Priest mit mi den HErrn un lat uns mit eenanner Sin Namen verhögen. -_Ps. 145, 1._ - -5. Do ik den HErrn söken dä, antworde He mi un rett mi ut alle Furcht. - -6. De Em ansehn doht, de ward vergnögt, un ehr Angesicht dörf nich roth -warrn. - -7. As düsse Elende ropen dä, hörte de HErr, un holp em ut all sin Noth. -_Sir. 21, 6._ - -8. Den HErrn Sin Engel lagert sik um de her, de Em fürchten doht un helpt -se rut. _1. Mos. 31, 1. 2. 2. Kön. 6, 17. Ps. 91, 11._ - -9. Smeckt un seht, wa fründlich de HErr is. Wol den, de sik up Em -verlaten deiht! _Ps. 2, 12._ - -10. Fürchtet den HErrn, Sin Hilligen, denn de Em fürchten doht, hebbt -keen Mangel. _Ps. 37, 19._ - -11. De Rieken möt Noth lieden un hungern, awer de den HErrn söken doht, -hebbt keen Mangel an irgend en Gud. - -12. Kamt her, Kinner, hört mi to, ik will jug de Furcht vör den HErrn -lehrn! _Ps. 66, 16._ - -13. Wokeen is dar, de en gud Leven mag un geern gude Dag’ harr? _1. Pet. -3, 10._ - -14. Nimm din Tung in Acht vör dat Böse un dine Lippen, dat se nich falsch -reden doht. - -15. Lat vun dat Böse un doh dat Gude, sök Freden un jag em na. _Ps. 37, -27. 1. Pet. 3, 11._ - -16. Den HErrn Sin Ogen seht up den Rechtfardigen un Sin Ohren hört up ehr -Schrien. _Hiob. 36, 7._ - -17. Den HErrn Sin Angesicht awer is öwer de, de Böses doht, up dat He ehr -Gedächtniß utrodden deiht vun de Eer. _Ps. 5, 5. Hiob. 18, 17._ - -18. Wenn de Gerechten schriet, so hört de HErr un rett se ut all ehr -Noth. - -19. De HErr is neeg bi de, de en terbraken Hart hebbt un helpt de, de en -terbraken Gemöt hebbt. _Luk. 18, 13. 14._ - -20. De Gerechte mutt veel lieden, awer de HErr helpt em ut dat all. - -21. He bewahrt em all sin Gebeen, dat nich een darvun entwei braken ward. - -22. Den Gottlosen ward dat Unglück dod maken, un de den Gerechten hassen -doht, ward Schuld hebben. - -23. De HErr erlöst Sine Knechte ehr Seel, un all, de sik up Em verlaten -doht, ward keen Schuld hebben. - - -De 35. Psalm. - -1. En Psalm vun David. - -HErr, strie mit de, de gegen mi strieden doht un föhr Krieg gegen de, de -mi bekriegen doht. - -2. Griep to den Schild un de Waffen un mak Di up, mi to helpen. _Ps. 12, -6._ - -3. Treck den Speer rut un stah mi bi gegen min Verfolgers! Sprick to min -Seel: Ik bün din Hülp! - -4. Lat se sik schämen un verhöhnt warrn, de na min Seel staht, se möt -umkehrn un to Schann warrn, de mi övel wöllt. _Ps. 40, 15._ - -5. Lat se warrn as Kaff vör den Wind un den HErrn Sin Engel ward se -wegstöten. _Ps. 1, 4._ - -6. Ehr Weg mutt düster un glitscherig warrn un den HErrn Sin Engel mutt -se verfolgen. - -7. Denn se hebbt mi ahn Orsak ehr Nett stellt, mi to verdarven un hebbt -ahn Orsak Kul’n för min Seel gravt. - -8. He mutt unverwarens öwerfolln warrn, un sin Nett, dat he stellt hett, -mutt em fangen, un he mutt darin öwerfolln warrn. - -9. Awer min Seel ward sik freun öwer den HErrn un fröhlich sin up sin -Hülp. - -10. All min Knaken möt seggen: HErr, wokeen is Dins Glieken? De Du den -Elenden retst vun den, de em to stark is, un den Elenden un Armen vun Sin -Rövers. _Hiob. 36, 15._ - -11. Dar tredt frevelhaftige Tügen up, de tügt vun mi, wo ik keen Schuld -an hef. - -12. Se vergellt mi Böses för Gudes, um mi in Hartleed to bringen. _Ps. -38, 21._ - -13. Ik awer, wenn se krank weern, trock en Sack an, dä mi to nah mit -Fasten un bä alltied vun Harten. _Röm. 12, 15._ - -14. Ik höll mi, as weer he min Fründ un Broder, ik gung trurig gebückt, -as een, de Leed drigt um sin Moder. - -15. Se awer freut sik öwer min Schaden un keem tohop, ja se keem tohop -gegen mi, um mi to slahn; se riet un hört nich up. - -16. Mit de Tafelbröders, de dar heuchelt un spotten doht un ehr Buk -füllt, biet se ehr Tähn tosamen öwer mi. _Hiob. 16, 9._ - -17. HErr, wo lang wullt Du tokiken? Rett doch min Seel vun ehr Bullern un -min Eensame vun de junge Löwen. _Ps. 119, 84. 22, 21._ - -18. Ik will Di danken in de grote Gemeen un mank veel Volks will ik vun -Di grot spreken. _Ps. 40, 10. 11._ - -19. Lat de Lüd sik nich öwer mi freuen, de mi ahn Orsak fiend sünd, noch -mit de Ogen spotten, de mi ahn Grund hassen doht. - -20. Denn se denkt Schaden to dohn un sökt falsche Saken gegen de Stillen -in dat Land. _Ps. 36, 5._ - -21. Un sparrt ehr Mul wiet up gegen mi un sprekt: Ha, ha, dat hebbt wi -sehn. _Ps. 40, 16._ - -22. HErr, Du sühst dat, swieg nich still, HErr, wes’ nich wiet vun mi! - -23. Wak up, HErr, wak up för min Recht un för min Sak, min GOtt un HErr! -_Ps. 44, 24._ - -24. HErr, min GOtt, richt mi na Din Gerechtigkeit, dat se sik öwer mi -nich freun doht. - -25. Lat se nich seggen in ehr Harten: Ha, ha, dat hebbt wi wullt, lat se -nich seggen: Wi hebbt em öwersluckt. - -26. Lat se sik schämen un to Schann warrn, all, de sik öwer min Öwel -freuen doht, se mött mit Schand un Scham antrocken warrn, de gegen mi -grotspreken doht. - -27. Rühmen un freun mött sik, de mi gönnen doht, dat ik Recht beholl un -immer seggt: De HErr mutt hoch lavt warrn, de sik freut an Sin Knecht sin -Wolfahrt. _Ps. 40, 17._ - -28. Un min Tung schall reden vun Din Gerechtigkeit un Di däglich priesen. - - -De 36. Psalm. - -1. En Psalm vun den HErrn Sin Knecht, David, vörtosingen. - -2. Dat sprek ik vun min Hartens Grund öwer de Gottlosen ehr Dohn, dat -keen Gottesfurcht bi se is. _1. Mos. 20, 11._ - -3. Se smückt sik mank eenanner sülvst, dat se ehr böse Sak vörwarts -bringen doht un anner slecht makt. _2. Kön. 17, 9._ - -4. All ehr Lehr is schädlich un erlagen, se lat sik ok nich wiesen, dat -se wat Gudes doht. _Ps. 59, 13._ - -5. Sonnern se tracht up ehr Lager na Schaden un staht fast up den bösen -Weg un schuet nicks Arges. _Mich. 2, 1._ - -6. HErr, Din Gnade reckt so wiet, as de Himmel is un Din Wahrheit so -wiet, as de Wolken gaht. _Ps. 57, 11. 108, 5._ - -7. Din Gerechtigkeit steiht as GOtt Sin Bargen un Din Recht as de grote -Deepe. HErr, Du helpst beide, Minschen un Veeh. - -8. Wo würdig is Din Gnade, GOtt, dat de Minschenkinner unner den Schatten -vun Dine Flüchten Schutz findt. _v. 11. Ps. 17, 8._ - -9. Se doht sik gud an de rieken Göder vun Din Hus, un Du stillst ehren -Döst mit Wollust as mit en Strom. _Hohel. 5, 1._ - -10. Denn bi Di is de lebendige Born un in Din Licht seht wi dat Licht. -_Jer. 2, 13. 17, 13. Jes. 9, 2._ - -11. Bred Din Gnade ut öwer de, de Di kennt un Din Gerechtigkeit öwer de -Frommen. _v. 8._ - -12. Lat mi nich vun de Stolten unnerperrt warrn un lat de Gottlosen ehr -Hann mi nich störten. - -13. Sonnern lat se, de Öwel doht dal falln, dat se verstött ward un nich -upstahn könnt. _Jer. 50, 32._ - - -De 37. Psalm. - -1. En Psalm vun David. - -Wes’ nich bös öwer de Bösen un wes’ nich needisch öwer de Öweldoers. -_Spr. 24, 19. Pred. 10, 4._ - -2. Denn as dat Gras ward se bald afmeiht, un as dat gröne Gras ward se -bald verwelken. - -3. Höp up den HErrn un doh Gudes, blief in dat Land un ernähr di redlich. - -4. Hef din Lust an den HErrn, de ward di geven, wat din Hart wünscht. -_Ps. 20, 5._ - -5. Befehl den HErrn dine Weg’ un höp up Em, He ward dat gud maken. -_Matth. 6, 25._ - -6. Un ward din Gerechtigkeit hervör bringen as dat Licht un din Recht as -den Middag. _Jes. 58, 8._ - -7. Wes’ still vör den HErrn un töv up Em! Vertörn di nich öwer den, den -sin Mothwilln glücklich fortgeiht. - -8. Stah af vun den Torn un lat den Grimm, warr nich hitzig, ok Öwles to -dohn! _Eph. 4, 26. 31._ - -9. Denn de Bösen ward utrodet, de awer up den HErrn tövt, ward dat Land -arven. _v. 11. Spr. 2, 21._ - -10. Dat is noch en lütte Wiel, so ward de Gottlose nich mehr sin, un wenn -du na sin Stä sehn warrst, ward he weg sin. - -11. Awer de Elenden ward dat Land arven un Lust hebben in groten Freden. -_Matth. 5, 5. Ps. 119, 165._ - -12. De Gottlose draut den Gerechten un bitt de Tähn tosamen öwer em. -_Hiob. 16, 9._ - -13. Awer de HErr lacht öwer em, denn He süht, dat sin Dag kummt. - -14. De Gottlosen treckt dat Swert rut un spannt ehr Bagen, dat se fällt -den Elenden un den Armen un slachtet de Frommen. - -15. Awer ehr Swert ward in ehr Hart gahn, un ehr Bagen ward entwei breken. - -16. Dat lütt Beten, dat een Gerechte hett is beter as dat grote Deel vun -veele Gottlose. - -17. Denn de Gottlosen ehr Arm ward intwei breken, awer de HErr erhöllt de -Gerechte. _1. Sam. 2, 31._ - -18. De HErr kennt de Frommen ehr Dag’ un ehr Gud ward ewiglich blieven. - -19. Se ward nich to Schann warrn in de böse Tied, un in de düre Tied ward -se nog hebben. _Ps. 112, 3._ - -20. Denn de Gottlosen ward umkamen un den HErrn Sine Fiende, wenn se ok -sünd as en köstliche Wisch, ward se doch vergahn, as de Rook vergeiht. - -21. De Gottlose borgt un betahlt nich, de Gerechte awer is barmhartig un -mild. _Sir. 29, 2. Ps. 112, 5._ - -22. Denn Sin Gesegneten arvt dat Land, awer Sin Verfluchten ward -utrodet. _Ps. 25, 13._ - -23. Vun den HErrn ward so en Mann sin Gang vörwarts brocht un He hett -Lust an sin Weg. - -24. Fallt he, so ward he nich wegsmeten, denn de HErr erhöllt em bi de -Hand. _Ps. 145, 14._ - -25. Ik bün jung west un old warn un hef noch nümmer sehn den Gerechten -verlaten, noch sin Samen na Brod gahn. - -26. He is jümmer barmhartig un leent geern un sin Samen ward segent sin. - -27. Lat af vun dat Böse un doh Gudes, so warrst du blieven jümmerdar. -_Ps. 34, 15._ - -28. Denn de HErr hett dat Recht leef un verlett sine Hilligen nich, -ewiglich ward se bewahrt, awer de Gottlosen ehr Samen ward utrodet. - -29. De Gerechten arvt dat Land un blievt ewiglich darin. - -30. Den Gerechten sin Mund redt de Wiesheit un sin Tung lehrt dat Recht. - -31. Sin GOtt Sin Gesetz is in sin Hart, sin Tritte gliedt nich ut. - -32. De Gottlose luert up den Gerechten un denkt, em dod to maken. _Ps. -10, 9._ - -33. Awer de HErr lett em nich in sin Hann un verdammt em nich, wenn he -verurdeelt ward. - -34. Töv up den HErrn un holl Sin Weg, so ward He di erhögen, dat du dat -Land arven deihst, du warrst sehn, dat de Gottlosen utrodt ward. - -35. Ik hef sehn en Gottlosen, de weer trotzig un bree sik ut un grön as -en Lorbeerbom. - -36. As man voröwer gung, süh, do weer he hen, ik frag na em, do war he -nirgends funnen. _Hiob. 4, 20. Ps. 10, 15. Spr. 29, 16._ - -37. Blief fromm un holl di recht, denn so Een ward dat toletzt gud gahn. -_1. Mos. 39, 8. 9._ - -38. De Öwertreders awer ward mit eenanner vertilgt, un de Gottlosen ward -toletzt utrodet. _Ps. 73, 19._ - -39. Awer de HErr helpt den Gerechten, He is ehr Kraft in de Noth. _Ps. -48, 4._ - -40. Un de HErr ward se bistahn un ward se retten, He ward se vun de -Gottlosen retten un se helpen, denn se vertrut up Em. _Weish. 3, 9._ - - -De 38. Psalm. - -1. En Psalm vun David, to’n Andenken. - -2. HErr, straf mi nich in Din Torn un tüchtige mi nich in Din Grimm. _Ps. -6, 2._ - -3. Denn Din Pieln stekt in mi, un Din Hand drückt mi. - -4. Dar is nicks Gesundes an min Lief vör Din Drauen un is keen Freden in -min Gebeen vör min Sünd. - -5. Denn min Sünden gaht öwer min Kopp, as en sware Last sünd se mi to -swar warn. - -6. Min Wunden stinkt un eitert dörch min Dohrheit. - -7. Ik gah krumm un heel gebückt, den ganzen Dag gah ik trurig. - -8. Denn min Lenden verdorrt ganz, un dar is nicks Gesundes an min Lief. -_Ps. 22, 15. 16._ - -9. Ik bün ganz slapp un heel terstött. Ik hul vör Hartens Unruh. - -10. HErr, all min Begehr is vör Di, un min Süfzen is Di nich verborgen. -_Ps. 6, 7._ - -11. Min Hart bewert, min Kraft hett mi verlaten un dat Ogenlicht is nich -bi mi. - -12. Min Leeven un Frünn staht mi gegenöwer, kikt min Plagen an un min -Neegsten tredt wiet af. _Hiob. 19, 14._ - -13. Un de mi na de Seel staht, stellt mi Falln, un de mi öwel wöllt, -redt, wa se Schanden dohn wöllt un gaht däglich mit List um. - -14. Ik awer mutt sin as en Doven un nich hörn, un as en Stummen, de sin -Mund nich updeiht. _Jes. 53, 7._ - -15. Un mutt sin as Een, de nich hörn deiht un de keen Wedderred in sin -Mund hett. _1. Pet. 2, 23._ - -16. Awer ik töv, HErr, up Di, un Du HErr, min GOtt, warrst mi erhörn. - -17. Denn ik dach, mögt se sik ja nich öwer mi freun, de grotspreken doht, -wenn min Fot utglieden deiht. _Ps. 30, 2._ - -18. Denn ik bün ton Lieden makt un min Wehdag is ümmer vör mi. - -19. Denn ik doh min Missedat kund un sorg öwer min Sünden. - -20. Awer mine Fiende levt un sünd mächtig, de mi ahn Schuld haßt, sünd -grot. - -21. Un de mi Böses doht för Gudes, sett sik gegen mi, darum, dat ik up -dat Gude holln doh. _Ps. 109, 5._ - -22. Verlat mi nich, HErr min GOtt, wes’ nich wiet vun mi! - -23. Il mi to Hülp, HErr, min Heil! _Ps. 40, 14. 35, 3._ - - -De 39. Psalm. - -1. En Psalm vun David, vörtosingen vör Jeduthun. _Ps. 62, 1._ - -2. Ik hef mi vörnahm, ik will mi höden, dat ik nich sündigen doh mit min -Tung. Ik will min Mund tämen, dewiel ik de Gottlosen also vör mi sehn -mutt. - -3. Ik bün verstummt un still warn un swieg, wiel ik keen Glück hef un min -Wehdag sünd öwer de Maten. _Ps. 38, 14._ - -4. Min Hart is entbrennt in min Lief, un wenn ik daran denk, warr ik vull -Füer un red mit min Tung. _Ps. 119, 53._ - -5. Awer, HErr, lehr mi doch, dat dat en End mit mi hebben mutt un dat min -Leven en End hett un ik weg mutt. _Ps. 90, 12._ - -6. Süh, min Dag’ sünd en Hand breet vör Di, un min Leven is as nicks vör -Di. Wo gar nicks alle Minschen, de doch so säker leven doht! Sela. _Ps. -90, 5._ - -7. Se gaht darher as en Schatten un makt sik veel unnütze Unruh; se -sammelt un weet nich, wer dat kriegen ward. _Pred. 2, 18. 21. Luk. 12, -18._ - -8. Nu, HErr, womit schall ik mi trösten? Ik höp up Di. _Ps. 25, 2._ - -9. Rett mi vun all min Sünd un lat mi nich en Spott vör de Narren warrn. -_Ps. 79, 9._ - -10. Ik will still swiegen un min Mund nich updohn, Du warrst dat wol -maken. _Ps. 37, 5._ - -11. Wend Din Plag vun mi af, denn ik bün versmachtet vör de Straf vun Din -Hand. _Matth. 26, 39._ - -12. Wenn Du Een tüchtigen deihst wegen de Sünd, so ward sin Schönheit -vertehrt as vun de Motten. Ach, wo garnicks sünd doch alle Minschen! -Sela. _Ps. 62, 10._ - -13. Hör min Gebet, HErr, un vernimm min Schrien un swieg nich still öwer -mine Thranen. Denn ik bün beides, Din Pilgrim un Din Borger, as min -Vaders all. _1. Mos. 35, 27. 3. Mos. 25, 23. 1. Chron. 30, 15. Ps. 119, -19. 2. Cor. 5, 6. 7. Phil. 3, 20. 1. Pet. 2, 11. Ebr. 11, 13._ - -14. Lat af vun mi, dat ik mi erquicken kann, ehr ik henfahrn doh un nich -mehr hier bün. _Hiob. 10, 20. Bar. 2, 13._ - - -De 40. Psalm. - -1. En Psalm vun David, vörtosingen. - -2. Ik höp up den HErrn un He neeg Sik to mi un hör min Schrien. _Ps. 27, -14. 5, 3. 18, 7. 34, 16._ - -3. Un trock mi ut de grusame Kul un ut den Schlamm un sett min Föt up en -Fels, dat ik säker treden kann. _Ps. 42, 8._ - -4. Un hett mi en nie Leed in min Mund geven, to laven unsen GOtt. Dat -ward veele sehn un den HErrn fürchten un up Em höpen. - -5. Glückselig is de, de sin Hoffnung setten deiht up den HErrn un sik -nich kehrt na de Hoffärtigen hen un de mit Lögen umgahn doht. - -6. HErr, min GOtt, grot sünd Din Wunner un Din Gedanken, de Du an uns -bewiesen deihst. Di is nicks gliek, ik will se verkündigen un darvun -seggen, obgliek se nich to telln sünd. - -7. Opfer un Spiesopfer behagt Di nich, awer de Ohren hest Du mi updahn. -Du wullt weder Brandopfer noch Sündopfer. _Ps. 51, 18. Ebr. 10, 5._ - -8. Do sprok ik: Süh, ik kam, in dat Bok is vun mi schreven. _Joh. 5, 39. -46. Ebr. 10, 5._ - -9. Din Willen, min GOtt, doh ik geern un Din Gesetz hef ik in min Hart. -_Jes. 50, 5._ - -10. Ik will predigen de Gerechtigkeit in de Gemeen; süh, ik will mi min -Mund nich stoppen laten, HErr, dat weetst Du! _Ps. 35, 18._ - -11. Din Gerechtigkeit verstek ik nich in min Hart; vun Din Wahrheit un -vun Din Heil red ik, ik verhehl Din Gudheit un Truheit nich vör de grote -Gemeen. _Ps. 57, 4._ - -12. Du awer, HErr, wullst doch Din Barmhartigkeit nich vun mi kehrn; lat -Din Gudheit un Truheit mi allerwärts behöden. - -13. Denn Lieden ahn End hett mi umgeven, min Sünden hebbt mi angrepen, -dat ik nich sehn kann; vun ehr sünd mehr as Haar up min Kopp un min Hart -hett mi verlaten. _Ps. 69, 5. Ezech. 32, 10._ - -14. Lat Di dat wolgefalln, HErr, dat Du mi retten deihst; il HErr, mi to -helpen. _Ps. 22, 20. 38, 23._ - -15. Schamen mött sik un to Schann warrn, de mi na min Seel staht, dat se -de umbringt, torügg mött se falln un to Schann warrn, de mi Övels günnt. -_Ps. 35, 4. 70, 3._ - -16. Se mött in ehr Schand sik verfehrn, de öwer mi schrien doht: Ha, ha! - -17. Dar mött sik freun un fröhlich sin all, de na Di fragen doht un de -Din Heil leef hebbt, mött seggen allerwärts: De HErr si hoch gelavt! _Ps. -35, 27._ - -18. Denn ik bün arm un elend, de HErr awer sorgt för mi. Du büst min -Helper un Retter, min GOtt, töv nich länger. _Ps. 70, 6. 109, 22._ - - -De 41. Psalm. - -1. En Psalm vun David, vörtosingen. - -2. Glückselig is de, de sik den Nothliedenden annimmt, den ward de HErr -retten in de böse Tied. - -3. De HErr ward em bewahrn un an’n Leven holn, un em dat wolgahn laten up -de Eer un em nich in sin Fiende ehr Willn geven. _Apost. 9, 36._ - -4. De HErr ward em erquicken up sin Krankenbett, Du helpst em vun all sin -Krankheit. - -5. Ik sprok: HErr, wes’ mi gnädig, heel min Seel, denn ik hef an Di -sündigt. _Ps. 6, 3._ - -6. Min Fiende redt Böses gegen mi: Wannehr ward he dod blieven un sin -Namen vergahn? - -7. Se kamt, dat se toseht un meent dat doch nich vun Harten, sonnern sökt -wat, dat se lästern könnt, gaht hen un drägt dat ut. - -8. All, de mi hassen doht, tüschelt tosamen gegen mi un denkt Böses öwer -mi. _Matth. 22, 15._ - -9. Se hebbt en Bubenstück öwer mi beslaten: Wenn he liggen deiht, schall -he nich wedder upstahn. - -10. Ok min Fründ, den ik mi anvertrut hef, de min Brod eten dä, tredt mi -unner de Föt. _Ps. 55, 14. Joh. 13, 18. Apost. 1, 16._ - -11. Du awer, HErr, wes’ mi gnädig un help mi up, so will ik se betalen. - -12. Darbi mark ik, dat Du Wolgefalln an mi hest, dat min Fiend nich öwer -mi juchen ward. - -13. Mi awer erhöllst Du vun wegen min Frömmigkeit un stellst mi vör Din -Angesicht ewiglich. _1. Chron. 18, 27._ - -14. Gelavt si de HErr, de GOtt Israels, vun nu an bet in Ewigkeit! Amen, -Amen. _Luk. 1, 68._ - - -De 42. Psalm. - -1. En Psalm vun de Kinner Korah’s, vörtosingen. - -2. As de Hirsch na frisch Water schrien deiht, so schriet min Seel, GOtt, -to Di. _Ps. 22, 1._ - -3. Min Seel döstet na GOtt, na den lebendigen GOtt. Wannehr warr ik -darhen kamen, dat ik GOtt Sin Angesicht sehn doh! - -4. Min Thranen sünd min Spies, Dag un Nacht, dewiel man däglich to mi -seggen deiht: Wo is nu din GOtt? _Ps. 79, 10._ - -5. Wenn ik denn daran denk, so schürr ik min Hart rut bi mi sülvst; denn -ik wull geern hengahn mit den Hupen un mit em wandern to GOtt Sin Hus, -mit Fröhlichkeit un Danken mank den Hupen, de dar fiern doht. _1. Sam. 1, -15._ - -6. Wat bedrövst du di, min Seel, un büst so unruhig in mi! Töv up GOtt, -denn ik warr Em noch danken, dat He mi helpen deiht mit Sin Angesicht. -_Ps. 43, 5._ - -7. Min GOtt, bedrövt is min Seel in mi; Darum gedenk ik an Di, in dat -Land an den Jordan un Hermonim, up den lütten Barg. - -8. Din Water ruuscht darhen, dat hier en Deepe un dar en Deepe brusen -deiht; all Din Waterwogen un Wellen gaht öwer mi. _Ps. 69, 2. 3._ - -9. De HErr hett des Dag’s toseggt Sin Gudheit un des Nachts sing ik Em un -bed to den GOtt vun min Leven. - -10. Ik segg to GOtt, min Fels: Warum hest Du mi vergeten? Warum mutt ik -so trurig gahn, wenn min Fiend mi drängen deiht? _Jes. 49, 14. Ps. 43, 2._ - -11. Dat is as en Mord in min Knaken, dat mi min Fiende schimpt, wenn se -däglich to mi seggt: Wo is nu din GOtt? - -12. Wat bedrövst du di, min Seel un büst so unruhig in mi? Töv up GOtt, -denn ik warr Em noch danken, dat He de Hülp vun min Angesicht un min GOtt -is. _Ps. 43, 5. Hab. 2, 3._ - - -De 43. Psalm. - -1. Richt mi, GOtt, un föhr min Sak gegen dat unhillige Volk un rett mi -vör falsche un böse Lüd. _Ps. 26, 1._ - -2. Denn Du büst de GOtt, de mi stark makt, warum verstöttst Du mi? Warum -lettst Du mi so trurig gahn, wenn min Fiend mi draun deiht? _Ps. 42, 10._ - -3. Schick Din Licht un Din Wahrheit, dat se mi leiten un bringen to Din -hilligen Barg un to Din Wahnung! _Ps. 15, 1._ - -4. Dat ik rin gah to GOtt Sin Altar, to den GOtt, de min Freud un Wonne -is, un Di, GOtt, up de Harp danken doh, min GOtt! _Ps. 63, 6._ - -5. Wat bedrövst du di, min Seel, un büst so unruhig in mi! Töv up GOtt, -denn ik warr Em noch danken, dat He min Angesicht sin Hülp is, un dat He -min GOtt is. _Ps. 42, 6. 12._ - - -De 44. Psalm. - -1. En Unnerwiesung vun de Kinner Korah, vörtosingen. - -2. GOtt, wi hebbt dat mit unse Ohren hört, unse Vaders hebbt uns dat -vertellt, wat Du dahn hest to ehr Tied, vun Ollers her. - -3. Du hest mit Din Hand de Heiden wegjagt, awer se hest Du insett; Du -hest de Völker tonicht makt, awer se hest Du grot makt. - -4. Denn se hebbt dat Land nich innahm dörch ehr Swerdt, un ehr Arm kunn -se nich helpen, sonnern Din rechte Hand, Din Arm un dat Licht vun Din -Angesicht, denn Du harrst Wolgefalln an se. - -5. GOtt, Du büst desülvige min König, de Du Jakob Hülp toseggen deihst. - -6. Dörch Di wöllt wi unse Fiende tonicht stöten, in Din Namen wöllt wi -daltreden, de sik gegen uns sett. _Ps. 60, 11._ - -7. Denn ik verlat mi nich up min Bagen, un min Swerdt kann mi nich -helpen; _Ps. 20, 8._ - -8. Sonnern Du helpst uns vun unse Fiende un makst to Schann, de uns -hassen doht. - -9. Wi wöllt däglich vun GOtt grotspreken, un Din Nam danken ewiglich. -Sela. _Ps. 54, 8._ - -10. Warum verstöttst Du uns denn un lettst uns to Schann warrn! Un -treckst nich ut mank uns, HErr! _Ps. 60, 12._ - -11. Du lettst uns weglopen vör unse Fiende, so dat uns berovt, de uns -hassen doht. - -12. Du lettst uns upfreten as Schap un terstreust uns mank de Heiden. - -13. Du verköffst Din Volk umsünst un nimmst nicks darvör. - -14. Du makst uns unse Nawers ton Schimp, ton Hohn un Spott vör de, de um -uns her sünd. _Ps. 79, 4._ - -15. Du makst uns to en Sprückwort mank de Heiden, un dat de Völker den -Kopp öwer uns schüddelt. - -16. Däglich is min Smach vör mi un min Angesicht is vull vun Schand. _Ps. -69, 20._ - -17. Dat ik de Schänders un Lästerers hörn un de Fiende un Rachgierigen -sehn mutt. _Ps. 74, 10._ - -18. Düt Alles is öwer uns kamen un hebbt doch Di ni vergeten un untru in -Din Bund handelt. - -19. Uns Hart is nich affulln, noch uns Gang vun Din Weg afgahn. - -20. Dat Du uns so tonicht slagen deihst an den Ort vun de Drachen un uns -bedeckst mit Düsternis. - -21. Wenn wi den Namen vun unsen GOtt vergeten harrn un unse Hand uphaben -harrn to en fremden GOtt. - -22. Dat wörr GOtt wol finden, He kennt jo den Grund vun unse Harten. _Ps. -7, 10._ - -23. Denn wi ward ja um Dienetwilln däglich umbröcht un sünd ansehn as -Slachtschap. _Röm. 8, 36._ - -24. Wak up, HErr! Warum schlöppst Du? Wak up un verstöt uns nich so ganz! -_Matth. 8, 24._ - -25. Warum versteckst Du Din Angesicht? vergittst unse Elend un -Bedrängnis? _Ps. 69, 18._ - -26. Denn unse Seel is daldrückt bet to de Eer un unse Buk klevt an de -Eerdboden. _Richt. 11, 35._ - -27. Mak Di up, help uns un erlös’ uns um Din Gudheit willn! - - -De 45. Psalm. - -1. En Brutleed un Unnerwiesung vun de Kinner Korah, vun de Rosen, -vörtosingen. - -2. Min Hart dichtet en fin Leed, ik will singen vun en König, min Tung en -Vedder vun en guden Schriever. - -3. Du büst de schönste mank de Minschenkinner, holdselig sünd Din Lippen, -darum segent GOtt Di ewiglich. _Luk. 4, 22. Joh. 1, 16._ - -4. Gört Din Swerdt an Din Siet, Du Held, un smück Di schön. - -5. Dat mutt Di gelingen in Din Smuck, treck her, mit Wahrheit, -Sanftmödigkeit un Gerechtigkeit, so ward Din rechte Hand Wunner dohn. -_Ps. 72, 4._ - -6. Scharp sünd Dine Pieln, dat de Völker vör Di dal fallt, mitten mank -den König sine Fiende. - -7. GOtt, Din Stohl blift ümmer un ewig. Dat Scepter vun Din Riek is en -wichtige Scepter. _Ebr. 1, 8._ - -8. Du hest Gerechtigkeit leef un haßt en gottlos Wesen, darum hett Di -GOtt, Din GOtt, salvt mit Freudenöl, mehr as Din Gesellen. - -9. Din Kleder rükt vun Myrrhen, Aloe un Kezia, wenn Du ut de elfenbenern -Paläste darher kummst, in Din schöne Herrlichkeit. - -10. In Din Smuck gaht de Könige ehre Döchter, de Brut steiht to Din -rechte Hand in nicks as köstlich Gold. - -11. Hör, Dochter, kiek Em an un holl Din Ohren dal, vergeet Din Volk un -Din Vader sin Hus. - -12. So ward de König Lust an Din Schönheit hebben, denn He is Din HErr un -Du schast Em anbeden. - -13. De Dochter Zor ward mit Geschenk dar sin, de Rieken in dat Volk ward -vör Di flehn. _Ps. 72, 10._ - -14. Den König sin Dochter is ganz herrlich inwendig, se is mit golden -Upsläg kleedt. _Hohel. 1, 8. 4, 1._ - -15. Man föhrt se in gestickte Kleder na den König hen, un ehre -Spelkameraden, de Jungfruen, de ehr nagaht, föhrt man to Di. - -16. Man föhrt se mit Freuden un Vergnögen, un se gaht in König sin Palast. - -17. In Stä för din Vaders ward din Kinner sin, du warrst se to Fürsten -setten in alle Welt. _Ebr. 2, 13._ - -18. Ik will an Din Nam denken vun Kind to Kinneskind, darum ward Di -danken de Völker ümmer un ewiglich. - - -De 46. Psalm. - -1. En Leed up de Flöt, vörtosingen vör den Böwersingmeister vun de Kinner -Korah. - -2. GOtt is uns Toversicht un Toflucht, en Hülp in de groten Nöthen, de -uns drapen hebbt. _Ps. 18, 2. 3. Spr. 18, 10._ - -3. Darum sünd wi nich bang, wenn ok de Welt unnergahn deiht un de Bargen -mitten na de See rin sinken dä’n. _Ps. 3, 2._ - -4. Wenn ok de See toven un brusen deiht un vun ehr Wuth de Bargen infalln -dän. Sela. - -5. Dennoch schall GOtt sin Stadt fin lustig blieven mit ehr Borns, wo den -Höchsten Sine hilligen Wahnungen sünd. - -6. GOtt is binnen bi se, darum ward se wol blieven, GOtt helpt se fröh. -_Offenb. 21, 3. Ps. 30, 6._ - -7. De Heiden möt verzagen un de Königrieke falln, dat Eerdriek mutt -vergahn, wenn He Sik hörn lett. - -8. De HErr Zebaoth is mit uns, Jakob sin GOtt is unse Schutz. Sela. - -9. Kamt her un kikt den HErrn Sin Warke an, de up de Eer son Terstörn -anricht hett, _Ps. 66, 5._ - -10. De de Kriege stüert in alle Welt, de Bagens intwei brickt, Spieße -tweisleit un Wagen mit Füer verbrennt. _Ps. 76, 4._ - -11. West still un erkennt, dat Ik GOtt bün. Ik will Ehr inleggen mank de -Heiden, Ik will Ehr inleggen up de Eer. - -12. De HErr Zebaoth is mit uns, Jakob sin GOtt is unse Schutz. Sela. _2. -Chron. 13, 10. 12. Röm. 8, 31._ - - -De 47. Psalm. - -1. En Psalm vörtosingen, vun de Kinner Korah. - -2. Schlaht in de Hann, all ji Natschonen un jucht GOtt to mit fröhlichen -Schall. - -3. Denn de HErr, de Allerhöchste, is schrecklich, en grote König up de -ganze Eer. - -4. He ward de Völker unner uns dwingen un de Lüd unner unse Föt. - -5. He wählt uns ut ton Arfdeel, Jakob sin Herrlichkeit, den He leef hett. -Sela. - -6. GOtt fahrt up mit Gejuch, un de HErr mit helle Posaunen. - -7. Lovsingt, lovsingt GOtt! Lovsingt, lovsingt unsen König! _Jes. 12, 5._ - -8. Denn GOtt is König up de ganze Eer, lovsingt Em ut Klokheit! - -9. GOtt is König öwer de Heiden, GOtt sitt up Sin hillige Stohl! - -10. De Fürsten mank de Völker sünd versammelt to een Volk, to Abraham sin -GOtt, denn GOtt is gewaltig hoch bi de Schilde up de Eer. _Ps. 45, 7._ - - -De 48. Psalm. - -1. En Psalmleed vun de Korah. - -2. Grot is de HErr un hoch berühmt in uns GOtt Sin Stadt, up Sin hilligen -Barg. - -3. De Barg Zion is en schöne lütte Telgen öwer den dat ganze Land sik -trösten deiht, an de Siet na Norden liggt den groten König sin Stadt. -_Matth. 5, 35._ - -4. GOtt is in ehr Palläste bekannt, dat He ehr Schutz is. _Ps. 9, 10._ - -5. Denn süh, Königs sünd versammelt un mit eenanner vöröwer trocken. _Ps. -2, 2._ - -6. Se hebbt sik wunnert, as se dat sehn dän, se sünd bang warn un sünd -flink weglopen. - -7. Dat Bewern is ehr dar ankamen, Angst as Een, de gebährn schall. _Mich. -7, 17._ - -8. Du brickst de Schipp up de See intwei dörch den Ostwind. _Jes. 2, 16._ - -9. As wi hört hebbt, so seht wi dat an den HErrn Zebaoth Sin Stadt, an -unsen GOtt Sin Stadt, GOtt erhollt desülvige ewiglich. Sela. - -10. GOtt, wi tövt up Din Gudheit in Din Tempel. _Jes. 30, 15._ - -11. GOtt, as Din Nam, so is ok Din Ruhm bet an dat End vun de Welt. Din -rechte Hand is vull vun Gerechtigkeit. - -12. De Barg Zion freut sik un de Döchter Juda sünd fröhlich, vun wegen -Din Gerichte. _Offenb. 14, 1._ - -13. Makt jug um Zion, un fatet se um, tellt ehr Torns. - -14. Leggt Fliet an ehr Muern un makt ehr Palläste höger, up dat man -darvun verkündigen deiht bi de Nakommen. - -15. Dat düsse GOtt is unse GOtt ümmer un ewiglich. He föhrt uns bet an -den Dod. _Jes. 25, 9._ - - -De 49. Psalm. - -1. En Psalm vun de Kinner Korah, vörtosingen. - -2. Hört to, all ji Völkers, markt up Alle, de in düsse Tied levt, - -3. Beide, gemeene Mann un Herren, beide, riek un arm, alltomal. - -4. Min Mund schall vun Wiesheit reden un min Hart vun Verstand seggen. - -5. Wi wöllt en guden Spruch hörn un en fien Gedicht up de Harp speelen. -_Ps. 78, 2. Matth. 13, 35._ - -6. Warum schall ik bang sin in böse Dag’, wenn min Tyrannen ehr Missedaht -mi umgeven deiht? - -7. De sik verlaten doht up ehr Gud un trotzt up ehr groten Riekdom. _Ps. -52, 9._ - -8. Kann doch en Broder nüms erlösen, noch GOtt jemand versöhnen. - -9. Denn dat kost to veel, ehr Seel to erlösen, dat he dat mutt blieven -laten ewiglich. _Matth. 16, 26._ - -10. Ob he gliek ok lang leven un dat Graf nich sehn deiht. - -11. Denn man ward sehn, dat düsse kloken Lüd doch dod blievt, eben so -as de Dohren un Narren umkamen doht un möt ehr Geld anner Lüd laten. -_Pred. 2, 16. 6, 2._ - -12. Ehr wahre Menung is, dat ehr Hüser jümmers blieft, ehr Wahnungen för -un för un hebbt grote Ehr up de Eer. - -13. Dennoch könnt se nich blieven in düsse Würde, sonnern möt darvun as -dat Veeh. _Pred. 3, 19. 2. Pet. 2, 21._ - -14. Düt ehr Dohn is Unwahrheit vun ehr, ok lavt dat ehr Nakommen nich mit -ehr Mund. Sela. - -15. Se liggen in dat Dodenriek as Schap, de Dod ward sik vun se nähren, -awer de Frommen ward an Morgen öwer se herrschen un ehr Gestalt mutt -vergahn; int Dodenriek möt se blieven. _Jes. 66, 24. Weish. 3, 8._ - -16. Awer GOtt ward min Seel erlösen ut dat Dodenriek sin Gewalt, denn He -ward mi annehmen. Sela. _Hohel. 13, 4._ - -17. Lat di nich bang maken, wenn En Mann riek ward, wenn de Herrlichkeit -vun sin Hus grot ward. _Sir. 11, 20._ - -18. Denn he ward nicks mitnehmen, wenn he starven deiht, un sin -Herrlichkeit ward em nich nafahrn. _Hiob. 27, 19. Pred. 5, 13. 14._ - -19. Sonnern he tröst sik mit düt gude Leven un lavt dat, wenn Een na gude -Dag’ trachten deiht. - -20. So fahrt se ehr Vaders na un seht dat Licht nümmermehr. - -21. Wenn en Minsch in de Würde is un hett keen Verstand, so fahrt he -darvun as en Veeh. - - -De 50. Psalm. - -1. En Psalm vun Assaph. - -GOtt, de HErr, de Mächtige, hett spraken un röpt de Welt vun de Sünn ehr -Upgang bet to ehr Dalgang. - -2. Ut Zion brickt an GOtt Sin schöne Glanz. _5. Mos. 33, 2._ - -3. Unse GOtt kummt un swigt nich still. Fretend Füer geiht vör Em up un -um Em rum en gruliche Storm. _Ps. 96, 13._ - -4. He röpt Himmel un Eer, dat He Sin Volk richten will. _5. Mos. 31, 28._ - -5. Versammelt Mi Mine Hilligen, de den Bund slaten hebbt unner Opfer. - -6. Un de Himmels ward sin Gerechtigkeit verkündigen, denn GOtt is -Richter. Sela. _Ps. 7, 12._ - -7. Hör to, Min Volk, lat Mi reden. Israel, lat Mi mank di tügen: Ik, -GOtt, bün Din GOtt! - -8. Wegen din Opfer straf Ik di nich, sünd doch din Brandopfer sünst ümmer -vör Mi. - -9. Ik will nich vun din Hus Ossen nehmen, noch Böck ut din Stalln. - -10. Denn alle Deerter in den Wald sünd Min un dat Veeh up de Bargen, wo -se bi Dusende gahn doht. _Ps. 8, 8. 9._ - -11. Ik kenn alle Vageln up de Bargen un allerlei Deerter up dat Feld sünd -vör Mi. - -12. Wenn Mi hungern dä, wull Ik di nicks darvun seggen, denn de Eer is -Min un alles, wat darup is. _2. Mos. 19, 5._ - -13. Meenst du, dat Ik Ossenfleesch eten oder Bocksblod drinken wull? - -14. Opfer GOtt Dank un betahl den Höchsten din Gelövniß. - -15. Un rop Mi an in de Noth, so will Ik di retten, so schast du vun Mi -grotspreken. _Ps. 77, 3. 91, 15._ - -16. Awer to den Gottlosen sprickt GOtt: Wat verkündigst du Min Gesetze un -nimmst Min Bund in din Mund! - -17. So du doch de Tucht hassen deihst un smittst Min Word achter di? - -18. Wenn du en Deef sehn deihst, so löpst du mit em un hest Gemeenschaft -mit de Ehebrekers. _Eph. 5, 11._ - -19. Din Mul lettst du los in Bosheit un din Tung drift Bedregerie. - -20. Du sittst un snackst gegen din Broder, din Moder ehr Söhn gifst du -een Stot. _3. Mos. 19, 17._ - -21. Dat deihst du un Ik swieg still: do meenst du, Ik weer so as du. Awer -Ik will di strafen un di dat vör Ogen stelln. _Jes. 42, 14. 1. Mos. 42, -21._ - -22. Markt dat doch, de ji GOtt vergeten doht, dat Ik jug nich enmal -wegrieten doh un keen Retter mehr dar si. _Ps. 78, 11._ - -23. Wer Dank opfern deiht, de sprickt grot vun Mi un bahnt sik enen Weg, -wo Ik em wiesen kann GOtt Sin Heil. - - -De 51. Psalm. - -1. En Psalm vun David, vörtosingen. - -2. Do de Prophet Nathan to em keem, as he to de Bathseba ringahn weer. -_2. Sam. 12, 17._ - -3. GOtt, wes’ mi gnädig na Din Gudheit un doh min Sünden ut na Din grote -Barmhartigkeit. _Ps. 56, 2._ - -4. Wasch mi vun min Missedaht un mak mi rein vun min Sünn. - -5. Denn ik seh min Missedaht in un min Sünn is ümmer vör mi. _Ps. 32, 5._ - -6. An Di alleen hef ik sündigt un öwel vör Di dahn, up dat Du Recht -behöllst in Din Word un rein blivst, wenn Du richten deihst. _Röm. 3, 4. -19._ - -7. Süh, ik bün ut sündlichen Samen tügt un min Moder hett mi in Sünden -empfangen. - -8. Süh, Du hest Lust to de Wahrheit, de in dat Verborgene liggen deiht, -Du lettst mi weeten de heemliche Wiesheit. - -9. Mak mi rein vun Sünnen mit Ysop, dat ik rein warr, wasch mi, dat ik -sneewitt warr. _3. Mos. 14, 6. 7. Jes. 1, 18._ - -10. Lat mi hörn Freud un Wonn, dat dat Gebeen fröhlich ward, de Du -terslagen hest. - -11. Verbarg Din Angesicht vör min Sünnen un lösch ut all min Missedaht. - -12. Schaff in mi, GOtt, en rein Hart un gif mi en nien gewissen GEist. - -13. Verjag mi nich vun Din Angesicht un nimm Din heiligen GEist nich vun -mi. - -14. Tröst mi wedder mit Din Hülp un mit den frimödigen GEist unnerstütt -mi. - -15. Denn ik will de Öwertreders Din Weg’ lehrn, dat de Sünders sik to Di -bekehrn doht. _Luk. 22, 32._ - -16. Rett mi vun de Blotschulden, GOtt, de Du min GOtt un HEiland büst, -dat min Tung vun Din Gerechtigkeit grotspreken kann. - -17. HErr, doh min Lippen up, dat min Mund Dinen Ruhm verkündigen deiht. -_Ps. 71, 8._ - -18. Denn Du hest nich Lust to dat Opfer, ik wull Di dat sunst wol geven, -un Brandopfer behagt Di nich. - -19. De Opfer, de GOtt gefalln doht, sünd en Geist vull Angst, en -tweibraken un tweislagen Hart warrst Du, GOtt, nich verachten. _Ps. 34, -19._ - -20. Doh wol an Zion na Din Gnad, bu’ de Muern to Jerusalem. - -21. Dann ward Di gefalln de Opfer vull Gerechtigkeit, de Brandopfer un -Ganzopfer, denn ward man Ossen up Din Altar opfern. _5. Mos. 33, 19._ - - -De 52. Psalm. - -1. En Unnerwiesung vun David, vörtosingen. - -2. As Doeg, de Edomiter, keem un sä Saul an un sprok: David is in -Ahimelech sin Hus kamen. - -3. Wat prahlst du denn, du Tyrann, dat du kannst Schaden dohn, so doch -GOtt Sin Gudheit noch däglich anhöllt? - -4. Din Tung sinnt up Schaden un snitt mit Lögen, as en scharp Scheermeß. -_Ps. 57, 5._ - -5. Du redst leever Böses as Gudes un leever falsch as recht. Sela. _Jes. -28, 15._ - -6. Du redst geern all dat, wat ton Verdarven dehnt mit falsche Tung. - -7. Darum ward GOtt di ok ganz un gar dalrieten un tweislagen un ut dat -Telt rieten un ut de Lebendigen ehr Land utraden. Sela. - -8. Un de Gerechten ward dat sehn un bang ward un em utlachen: - -9. Süh, dat is de Mann, de GOtt nich för sin Trost holn dä, sonnern -verleet sik up sin grote Riekdom un weer mächtig, Schaden to dohn. _Ps. -49, 7._ - -10. Ik awer warr blieven as en gröne Ölbom in GOtt Sin Hus un verlat mi -up GOtt Sin Gudheit ümmer un ewiglich. _Ps. 92, 13-15._ - -11. Ik dank Di ewiglich, denn Du kannst dat wol maken un will höpen up -Din Namen, denn Din Hilligen hebbt Freud daran. - - -De 53. Psalm. - -1. En Unnerwiesung vun David, för den Sangmeister na de Fleut to singen. - -2. De Dohren sprekt in ehr Harten: Dar is keen GOtt. Se dögt nicks un -sünd en Gruel warn in ehr Bosheit. Dar is keen, de wat Gudes deiht. - -3. GOtt kikt vun den Himmel up de Minschenkinner, dat He sehn will, ob -jemand verständig weer, de na GOtt fragen deiht. _Ps. 14, 1._ - -4. Awer se sünd all affulln un alltosam verdorven. Dar is nich Een, de -Gudes deiht, ok nich Een. - -5. Wöllt denn de Öweldoers sik nich seggen laten? De min Volk freten, as -eten se Brod? GOtt ropt se nich an. _Ps. 2, 10._ - -6. Dar sünd se awer bang, wo nicks bang to sin is, denn GOtt terstreut de -Been vun de, de di belagern doht. Du makst se to Schann, denn GOtt smit -se weg. - -7. Ach, dat de Hülp ut Zion öwer Israel kamen dä un GOtt Sin gefangen -Volk erlösen dä! So wörr Jacob sik freun un Israel fröhlich sin. _Ps. 14, -7._ - - -De 54. Psalm. - -1. En Unnerwiesung vun David, vörtosingen up Saiteninstrument. - -2. Do de vun Siph keem un sprok to Saul: David hett sik bi uns versteken. -_1. Sam. 26, 1._ - -3. Help mi, GOtt, dörch Din Namen un schaff mi Recht dörch Din Gewalt. -_Ps. 79, 9._ - -4. GOtt, erhör min Gebet, vernimm de Red vun min Mund. _Ps. 55, 2._ - -5. Denn fröm Lüd sett sik gegen mi up un schreckliche Lüd staht mi na min -Seel un hebbt GOtt nich vör Ogen. Sela. - -6. Süh, GOtt steiht mi bi, de HErr erhollt min Seel. _Ps. 97, 10._ - -7. He ward min Fiende ehr Bosheit betahln. Vertilg se dörch Din Wahrheit. - -8. So will ik Di ut frien Stücken en Opfer bringen un Din Namen, HErr, -danken, dat he so tröstlich is. - -9. Denn Du rettst mi ut all min Noth, dat min Oog an min Fiende Lust -süht. _Ps. 59, 11._ - - -De 55. Psalm. - -1. En Unnerwiesung vun David, vörtosingen up Saiteninstrument. - -2. GOtt, hör min Gebet, verbarg Di nich vör min Flehn. _Ps. 54, 4. 69, -18. 44, 25._ - -3. Mark up mi un erhör mi, wa ik so kläglich stöhnen un hulen doh, - -4. Dat de Fiend so schrien un de Gottlose draun deiht, denn se wüllt mi -en Schabernack dohn un sünd bannig bös up mi. - -5. Min Hart is bang in min Lief un de Furcht för den Dod is up mi fulln. -_Ps. 18, 5._ - -6. Furcht un Bewern is mi ankamen un Gruel hett mi öwerfulln. - -7. Ik sprok: O, harr ik Flünken as de Duven, dat ik flegen un enerwegens -blieven kunn! - -8. Süh, so wull ik mi wiet afmaken un in de Wüstenie blieven! Sela. - -9. Ik wull mi flink maken, dat ik wegkamen dä vör den Stormwind un dat -Unwedder. - -10. Mak ehr Tung uneens, HErr, un lat se unnergahn, denn ik seh Frevel un -Striet in de Stadt. _1. Mos. 11, 7._ - -11. Sowat geiht Dag un Nacht um un um in ehr Muern, dar is Möh un Arbeit -in. - -12. Schaden dohn regeert darin, Legen un Bedregen kummt nich vun ehr -Straten. _Ps. 52, 3._ - -13. Wenn mi doch min Fiend schänden dä, wull ik dat lieden un wenn min -Hasser gegen mi grotspreken dä, wull ik mi vör em versteken. - -14. Du awer büst min Gesell, min Pleger un min Blodsfründ, _Obad. v. 7._ - -15. De wi fründlich mit eenanner weern mank uns, wi wandelten in GOtt Sin -Hus in Hupen. - -16. De Dod schall se inhaln un möt lebendig in de Höll fahrn, denn dar is -nicks as Bosheit mank ehr Hupen. _4. Mos. 16, 33._ - -17. Ik awer will to GOtt ropen un de HErr ward mi helpen. - -18. Des Abends, Morgens un Middags will ik klagen un hulen, so ward He -min Stimm hörn. _Dan. 6, 10._ - -19. He erlöst min Seel vun de, de an mi wöllt un schafft ehr Ruh, denn se -sünd veele gegen mi. _Ps. 3, 2._ - -20. GOtt ward dat hörn un se demödigen, de allerwärts blift. Sela. Denn -se ward nich anners un fürcht GOtt nich. _Ps. 102, 27._ - -21. Denn se leggt ehr Hand an de Lüd in Sinen Freden un se enthilligt Sin -Bund. - -22. Ehr Mund is glatter as Botter un hebbt doch Krieg in Sinn; ehre Word -sünd smiediger as Oel, un sünd doch blote Swerdter. _Jer. 9, 8. Ps. 57, -5._ - -23. Smiet din Anliggen up den HErrn, de ward di versorgen un ward den -Gerechten nich ewiglich in Unruh laten. _Matth. 6, 25. 1. Pet. 5, 7._ - -24. Awer GOtt, Du warrst se dalstöten in de deepe Kul. De Blodgierigen un -Falschen ward ehr Leven nich tor Hälft bringen. Ik awer höp up Di. _Ps. -94, 23. 5, 7._ - - -De 56. Psalm. - -1. En golden Kleenod vun David, na de Melodie »vun de stumme Duv mank de -Fremden«, as em de Philister grepen to Gath. _1. Sam. 21, 11._ - -2. GOtt, wes’ mi gnädig, denn Minschen wüllt mi versenken, däglich -striedt se un makt mi bang. _Ps. 51, 3._ - -3. Min Fiende versökt mi däglich, denn veele striedt gegen mi mit groten -Stolt. - -4. Wenn ik mi fürchten doh, so höp ik up Di. _Ps. 25, 2._ - -5. Ik will vun GOtt Sin Word grotspreken, up GOtt will ik höpen, un nich -bang sin; wat schull mi dat Fleesch wol dohn? _Ebr. 13, 6._ - -6. Däglich gaht se gegen mine Worde an, all ehr Gedanken sünd dat se mi -Öwels doht. _Matth. 26, 61._ - -7. Se rott sik tohop un luert un hebbt Acht up min Hacken, woans se min -Seel griepen könnt. - -8. Wat se Böses doht, dat is all vergeven. GOtt, stöt son Lüd ahn Gnad -dal. - -9. Tell min Flucht, fat min Thranen in Din Sack. Ahn Twiefel tellst Du se. - -10. Denn ward min Fiende torüggwiken möten, wenn ik ropen doh; so warr ik -gewahr, dat Du min GOtt büst. - -11. Ik will grotspreken vun GOtt Sin Word, ik will rühmen den HErrn Sin -Word. - -12. Up GOtt höp ik un bün nich bang, wat künnt uns de Minschen dohn. -_Jes. 51, 12. Ebr. 13, 6._ - -13. Ik hef Di, GOtt, lavt, dat ik Di danken will. _Ps. 66, 13._ - -14. Denn Du hest min Seel vun den Dod rett, min Föt vun Utglieden, dat ik -wandeln mag vör GOtt in de Lebendigen ehr Licht. _Ps. 116, 8. 1. Mos. 17, -1._ - - -De 57. Psalm. - -1. En golden Kleenod vun David, na de Melodie »verdarv nich«, as he vör -Saul in de Höhl lopen weer. _1. Sam. 22, 1._ - -2. Wes’ mi gnädig, GOtt, wes’ mi gnädig, denn up Di trut min Seel un -unner den Schatten vun Din Flüchten hef ik Toflucht bet dat Unglück -vöröwer gahn deiht. - -3. Ik rop to GOtt, den Allerheiligsten, to GOtt, de min Jammer en Enn -makt. - -4. He schickt Hülp vun Himmel un helpt mi vun mine Bedränger, de mi -anschnuwen doht. Sela. GOtt schickt Sin Gnad un Wahrheit. _Ps. 40, 11._ - -5. Ik ligg mit min Seel mank de Löwen. De Minschenkinner sünd Flammen, -ehr Tähn sünd Spieße un Pielen un ehr Tungen sünd scharpe Schwerdter. -_Ps. 55, 22._ - -6. Mak Di höger, GOtt, as de Himmel un Din Ehre höger, as de ganze Welt. - -7. Se stellt oft min Gang Netten un drückt min Seel dal, se gravt vör mi -en Kul un fallt sülvst darin. Sela. - -8. Min Hart is bereit, GOtt, min Hart is bereit, dat ik singen un laven -doh. - -9. Wak up, min Seel, wak up Psalter un Harp; ik will dat Morgenroth -upwecken. - -10. Herr, ik will Di danken mank de Völker, ik will Di lovsingen mank de -Lüd! _Ps. 18, 50._ - -11. Denn Din Godheit is so wiet as de Himmel is, un Din Wahrheit so wiet -as de Wolken gaht. _Ps. 36, 6._ - -12. Erhev Di, GOtt, öwer den Himmel un Din Ehr öwer alle Welt. - - -De 58. Psalm. - -1. En golden Kleenod vun David vörtosingen, na de Melodie »verdarv nich.« - -2. Sied ji denn stumm, dat ji nich reden wüllt, wat recht is, un richten, -wat liek is, ji Minschenkinner? - -3. Ja, mothwillig doht ji Unrecht int Land un gaht stracks dörch mit jug -Hand to freveln. _Spr. 21, 29._ - -4. De Gottlosen sünd verkehrt vun Moderliev an, de Lögner irrt vun -Moderliev an. _Eph. 4, 18._ - -5. Ehr Wuth is gliek as de Slang ehr Gift, as en dove Otter, de ehr Ohr -tostoppt, _1. Mos. 3, 1. Ps. 140, 4._ - -6. Dat se nich hören deiht den Toverer, den Beschwörer sin Stimm, de wol -beschwören kann. _Pred. 10, 11._ - -7. GOtt, brek ehr Tähn in ehr Mul intwei, terstöt, HErr, de Kusen vun de -jungen Löwen. - -8. Se ward vergahn as Water, dat dahin fleten deiht, se zielt mit ehr -Pielen, awer desülvigen brekt af. _Ps. 7, 16._ - -9. Se vergaht as en Schneck versmacht, as de vörtidige Geburt vun en Fru -süht se de Sunn nich. - -10. Ehr jug Pött de Dorns marken doht, ward se in Torn so frisch -wegreten. _Ps. 90, 7._ - -11. De Gerechte ward sik freuen, wenn he so’ne Rache sehn deiht un ward -sin Föt baden in de Gottlosen ehr Blod. _Ps. 68, 24. Offenb. 14, 20._ - -12. Dat de Lüd seggen ward: Dat de Gerechte ward dat Sine jo geneten. -GOtt is ja noch Richter up de Eer. _Ps. 7, 9._ - - -De 59. Psalm. - -1. En golden Kleenod vun David, na de Melodie »verdarv nich,« as Saul -henschickte un leet sin Hus bewachen, up dat he em dod mak. _1. Sam. 19, -11._ - -2. Rett mi, min GOtt, vun mine Fiende un stah mi bi gegen de, de sik -gegen mi setten doht. - -3. Rett mi vör de Öveldoers un help mi vun de Blodgierigen. - -4. Denn süh, HErr, se lurten up min Seel; de Starken sammelt sik gegen -mi, obgliek ik keen Schuld noch Missedaht hef. - -5. Se lopt ahn min Schuld un makt sik fardig. Wak up, wi möt to gahn un -mak de Ogen up. - -6. Du HErr, GOtt Zebaoth, Israel sin GOtt, wak up un sök heim alle -Heiden, wes’ nich gnädig een vun de, de so verwegene Öveldoers sünd. -Sela. _Ps. 56, 8._ - -7. Abends ward se wedder kamen un hulen as en Hund un um de Stadt -herumlopen. _Ps. 22, 17._ - -8. Süh, se snackt mit enanner, Schwerdter sünd up ehr Lippen. Wokeen -schull dat hören? _Ps. 55, 22._ - -9. Awer Du, HErr, warrst se lachen un öwer alle Heiden spotten. - -10. Vör ehr Macht hol ik mi to Di, denn GOtt is min Schutz. - -11. GOtt bewiest mi rieklich Sin Gudheit, GOtt lett mi min Lust sehn an -mine Fiende. - -12. Erwürg’ se nich, dat min Volk dat nich vergeten deiht, jag’ se awer -utenanner mit Din Macht, HErr, uns Schild un stöt se dal. - -13. Ehr Lehr is nicks as Sünd’ un se blievt in ehr Hoffart un predigt -nicks as Fluchen un Wedderspreken. _Ps. 36, 4._ - -14. Vertilg se ahn all Gnad, vertilg se, dat se nicks sünd un se insehn -doht, dat GOtt Herrscher is in Jacob, in alle Welt. Sela. _Ps. 56, 8._ - -15. Des Abends lat se wedder hulen as de Hunn’ un in de Stadt umherlopen. -_v. 7._ - -16. Lat se hen un her lopen na Spies un murren, wenn se nich satt ward. -_Amos. 8, 11. 12._ - -17. Ik awer will vun Din Macht singen un des Morgens rühmen Din Gudheit, -denn Du büst min Schutz un Toflucht in min Noth. _Ps. 89, 2. 62, 3._ - -18. Ik will Di, min Hort, lovsingen, denn Du, GOtt, büst min Schutz un -min gnädige GOtt. - - -De 60. Psalm. - -1. En golden Kleenod vun David vörtosingen na de Melodie Lilien sünd -Tügnis. - -2. As he streden harr mit de Syrier to Mesopotamien un mit de Syrier to -Zoba, as Joab umkehren un de twelfdusend Edomiter int Soltthal schlagen -dä. _2. Sam. 8, 1. 13. 10, 13._ - -3. GOtt, de Du uns verstött un uns ut enanner jagt hest un tornig weerst, -tröst uns wedder. - -4. De Du dat Land bewegt un intwei reten hest, heel sine Brök’, denn dat -wankt. - -5. Denn Du hest Din Volk wat Hartes andahn, Du hest uns en Drunk Wien -geven, dat wi nich grad stahn künnt. _Jes. 51, 17. 27. Jer. 8, 14._ - -6. Du hest awer doch en Teken geven de, de Di fürchten doht, dat se in de -Hög richten dä’n un se säker makte. Sela. - -7. Op dat Dine Leeven frie ward, so help nu mit Din rechte Hand un erlös -uns. _Ps. 108, 7._ - -8. GOtt hett in sin Hilligdom redt, dorvun bin ik froh un will ik deelen -Sichem un afmeten den Grund to Succoth. _Mich. 1, 2._ - -9. Gilead is min, min is Manasse, Ephraim is min Hövd sin Schutz, Juda is -min Scepter. - -10. Moab is min Waschbecken, min Schoh streck ik öwer Edom, Philistäa -jucht mi to. - -11. Wokeen will mi föhren in en faste Stadt? Wokeen leidt mi bet na Edom? - -12. Warrst Du dat nich dohn, GOtt? Un treckst nich ut, GOtt, mit uns Heer? - -13. Schaff uns Bistand in de Noth, denn Minschen-Hülp is nicks nütz. _Ps. -108, 3._ - -14. Mit GOtt wöllt wi Dahten dohn. He ward unse Fiende unner de Föt -perren. _Ps. 18, 30. 108, 14._ - - -De 61. Psalm. - -1. En Psalm vun David, vörtosingen up en Saitenspeel. - -2. Hör, GOtt, min Geschrigg un mark up min Gebet. _Ps. 5, 2._ - -3. Hier nerren up Eerden rop ik to Di, wenn min Hart in Angst is, Du -wullest mi föhren up en hogen Fels. _Ps. 18, 7._ - -4. Denn Du büst min Toversicht, en starke Thorn gegen min Fiende. _Ps. -71, 3._ - -5. Ik will wahnen in Din Telt ewiglich un Schutz söken unner de Schirm -vun Din Flüchten. Sela. - -6. Denn Du, GOtt, hörst min Gelövniß, Du lohnst de gut, de Dinen Namen -fürchten doht. _1. Mos. 28, 20._ - -7. Du gifst en König langes Leben, dat sin Jahr duert vun Geslecht to -Geslecht. _Ps. 102, 25._ - -8. Dat he ümmer sitten blift vör GOtt. Erwies em Gudheit un Truheit, de -em behöden doht. _Ps. 40, 11. 12._ - -9. So will ik Din Namen laven ewiglich, dat ik min Gelövniß däglich -betaln doh. _Ps. 65, 2._ - - -De 62. Psalm. - -1. En Psalm vun David för Jeduthun, vörtosingen. - -2. Min Seel is still to GOtt, de mi helpen deiht. _Jes. 30, 15._ - -3. Denn He is min Hort, min Hülp, min Schutz, dat mi keen Fall störten -ward, wa grot He ok is. - -4. Wo lang stellt ji Alle Eenen na, dat ji em in Stücke slahn doht, as en -scheewe Wand un as en umstötte Muer? - -5. Se denkt blot, woans se em dämpt, beflitigt sik de Lögen, gevt gode -Word, awer in ehr Hart flucht se. Sela. - -6. Awer min Seel tövt alleen up GOtt, denn He is min Hoffnung. - -7. He is min Trost, min Hülp, min Schutz, dat ik nich fallen warr. _Ps. -18, 2._ - -8. Bi GOtt is min Heil, min Ehr, min Kraft, min Fels, min Toversicht is -up GOtt. _Ps. 61, 4._ - -9. Höpt up Em alletied, leeve Lüd’, schüttet ju Hart för Em ut. GOtt is -uns Toversicht. Sela. - -10. Awer Minschen sünd doch nicks, grote Lüd’ fehlt ok, se wegt weniger -as nicks, so veel ehrer sünd. _Ps. 39, 6. 12._ - -11. Verlatet jug nich up Unrecht un Frevel, holt jug nich to so wat, dat -nicks is; fallt jug Riekdom to, so hangt dat Hart nich daran. _Mat. 6, -33. 19, 22. Luk. 12, 19. 20. 1. Tim. 6, 9. 17._ - -12. GOtt hett en Word redt, dat hef ik etliche Mal hört, dat GOtt alleen -mächtig is. - -13. Un Du, HErr, büst gnädig un betalst en jeden, as he dat verdeent. -_Röm. 2, 6._ - - -De 63. Psalm. - -1. En Psalm vun David, as he in de Wüste vun Juda weer. - -2. GOtt, Du büst min GOtt, fröh wak ik to Di; min Seel döstet na Di, min -Fleesch verlangt na Di in en drög un sor Land, wo keen Water is. _Ps. 42, -3. 134, 6._ - -3. Dar seh ik na Di in Din Hilligdom, wull geern Din Macht un Ehr sehn. - -4. Denn Din Gudheit is beter as Leven. Min Lippen priest Di. - -5. Dasülvst wull ik Di geern laven min Lebenlang, un min Hand in Din -Namen upheven. - -6. Dat weer min Hart sin Freud un Wonn, wenn ik vun Di mit fröhlichen -Mund grotspreken kunn. - -7. Wenn ik mi to Bett leggen doh, so denk ik an Di, wenn ik upwaken doh, -so red ik vun Di. _Ps. 35, 28._ - -8. Denn Du büst min Helper, un unner den Schatten vun Din Flüchten will -ik fröhlich singen. - -9. Min Seel hangt an Di, Din rechte Hand erhöllt mi. _Ps. 89, 22. Jes. -41, 10._ - -10. Se awer staht na min Seel, mi to öwerfallen, un ward unner de Eer dal -fahren! - -11. Se ward dörch dat Schwerdt fallen un de Föss to Deel warrn. _Offenb. -19, 17._ - -12. Awer de König freut sik in GOtt. Wer bi Em schwören deiht, vun den -ward grotspraken warrn. Denn de Lögenmüler schüllt tostoppt warrn. _Jes. -48, 1._ - - -De 64. Psalm. - -1. En Psalm vun David, vörtosingen. - -2. Hör, GOtt, min Stimm vun min Klag’, behöd’ min Leven vör den grausamen -Fiend. - -3. Verbarg mi vör de Bösen ehr Versammlung, vör den Hupen vun de -Öveldoers, - -4. De ehr Tung scharp makt as en Schwerdt, de mit giftige Wörd scheeten -doht, as weern dat Pieln. _Ps. 57, 5._ - -5. Dat se heemlich den Frommen scheeten doht; up eenmal scheet se up em -un sünd nich bang. _Ps. 11, 1. 2. Spr. 26, 18._ - -6. Se sünd driest mit ehr bösen Anschläg un seggt, woans se Strick leggen -wöllt un sprekt: Wokeen kann se sehn? - -7. Se sünd up Slechtigkeit un holt dat heemlich, sünd verslagen un hebbt -veele Knep in den Kopp. - -8. Awer GOtt ward se mit eenmal scheeten, dat ehr dat weh dohn ward. - -9. Ehr egen Tung ward se to Fall bringen, dat öwer se spotten ward, -jedereen, de se süht. _Ps. 7, 16._ - -10. Un alle Minschen, de dat seht, ward seggen: Dat hett GOtt dahn! un -marken, dat dat Sin Wark is. _2. Mos. 8, 19._ - -11. De Gerechten ward sik an den HErrn freuen un sik up Em verlaten un -alle frommen Harten ward grot darvon spreken. - - -De 65. Psalm. - -1. En Psalm vun David, een Leed vörtosingen. - -2. GOtt, man lavt Di in de Still’ to Zion un Di betalt man Gelövniß. _Ps. -59, 14. 61, 9._ - -3. Du erhörst Gebet, darum kummt all dat Fleesch to Di. _Ps. 145, 21._ - -4. Unse Missedaht drückt uns hart. Du wullst doch unse Sünd vergeten. - -5. Wol den, den Du utwählt un to Di kamen letst, dat he wahnen kann in -Din Höv’, de hett rieken Trost vun Din Hus un Din hilligen Tempel. _Ps. -15, 1._ - -6. Erhör uns na Din wunderbarliche Gerechtigkeit, GOtt, uns’ Heil, de Du -büst de Toversicht vun All’ de up Eern un wiet af an de See wahnen doht. -_Ps. 4, 2._ - -7. De de Bargen fast setten deiht dörch Sin Kraft un se utrüsten deiht -mit Macht. - -8. De Du still maken deihst dat Brusen vun de See, dat Brusen vun ehr -Waggen un de Larm vun de Völker. _Ps. 89, 10._ - -9. Dat bang ward vör Dine Teken, de an desülvige Enden wahnen doht. Du -makst fröhlich, wat sik rögen deiht, sowol des Morgens as des Abends. - -10. Du söchst dat Land heim un waterst dat un makst dat heel riek. GOtt -Sin Borns hebbt Water in Hüll un Füll. Du letst ehr Korn wol geraden, -denn so makst Du dat Land riek. _Ps. 46, 5._ - -11. Du waterst sin Föhren un makst dat Plögte natt, mit Regen makst Du -dat week un segenst, wat darup wassen deiht. - -12. Du krönst dat Jahr mit Din Gudheit un Din Fotspor drüppt vun Fett. - -13. De Wahnungen in de Wüstenie sünd ok fett, dat se drüppt un de lütten -Bargen sünd överhüpt vull vun Vergnögen. - -14. De Weiden sünd vull Schap un de Felder staht dick mit Korn, dat man -jucht un singt. _Ps. 144, 13._ - - -De 66. Psalm. - -1. En Psalmleed, vörtosingen. Juchet GOtt, alle Land’! - -2. Lovsingt to Ehr vun Sin Namen; rühmt Em herrlich. - -3. Sprekt to GOtt: Wa grulich grot sünd Din Werke! Dine Fiende smeichelt -Di wegen Dine grote Macht. - -4. Lat dat Land Di anbeden, vun Di grotspreken wegen Din Nam! Sela. - -5. Kamt her, un seht an GOtt Sine Werke, de so wunnerlich is mit Sin Dohn -mank de Minschenkinner. _Ps. 46, 9._ - -6. He makt ut de See drög Land, dat man to Fot öwer dat Water gahn deiht, -darum freut wi uns an Em! _2. Mos. 14, 21._ - -7. He herrscht mit Sin Gewalt ewiglich, Sin Ogen seht up de Völker. De -Aftrünnigen ward nich to Höch kamen künnen. Sela. - -8. Lavt ji Völker unsen GOtt, lat Sin Ruhm wiet lutbar warden, - -9. De unse Seelen int Leben beholen deiht un unse Föt nich utglieden lett. - -10. Denn, GOtt, Du hest uns versöcht un smolten, as Sülver smolten ward. -_Spr. 17, 3._ - -11. Du hest uns in den Thorn smieten laten, Du hest up unse Lenden en -Last leggt; - -12. Du hest Minschen laten öwer unsen Kopp kamen, wi sünd in Füer un -Water kamen, awer Du hest uns rutföhrt un erquickt. - -13. Dorum will ik mit Brandopfer in Din Hus gahn, un Di mine Gelövnisse -betalen; _Ps. 61, 9._ - -14. As ik mine Lippen hef updahn un min Mund redet hett in min Noth. _1. -Mos. 28, 20._ - -15. Ik will Di fette Brandopfer bringen vun Rökelwark vun Widders, ik -will opfern Ossen un Böck. Sela. - -16. Kamt her, hört to, Alle, de ji GOtt fürchten doht. Ik will vertelln, -wat He an min Seel dahn hett. - -17. To Em reep ik ut min Mund un sprok grot vun Em mit min Tung. - -18. Wenn ik wat Unrechts vör harr in min Harten, so war de HErr dat nich -hörn. _Spr. 15, 29. 28, 9. Joh. 9, 31._ - -19. Darum erhört mi GOtt un markt up min Flehn. - -20. Gelavt si GOtt, de min Gebet nich verstött, noch Sin Gudheit vun mi -aftrecken deiht. - - -De 67. Psalm. - -1. En Psalmleed, vörtosingen up Saitenspeel. _Ps. 61, 1._ - -2. GOtt wes’ uns gnädig un segen uns; He lat uns Sin Angesicht lüchten. -Sela. _Ps. 56, 2. Spr. 16, 15._ - -3. Dat wi up Eerden kennen lehrn Sin Weg, mank alle Heiden Sin Heil. - -4. GOtt, Di dankt de Völker, Di dankt alle Völker. - -5. De Völker freut sik un jucht, dat Du de Lüd recht richten deihst un de -Lüd up Eerden regeeren deihst. Sela. _Apost. 17, 31._ - -6. GOtt, Di dankt de Völker, Di dankt alle Völker. _Ps. 45, 18._ - -7. Dat Land gift sin Frucht. GOtt segen uns, unse GOtt. _Ezech. 34, 27._ - -8. GOtt segen uns, un alle Welt wes’ bang vör Em! _Ps. 33, 8._ - - -De 68. Psalm. - -1. En Psalmleed vun David, vörtosingen. - -2. Lat GOtt upstahn, lat Sine Fiende vunenanner jagt warden, un de Em -hassen doht, vör Em weglopen. _4. Mos. 10, 35. Ps. 132, 8._ - -3. Verdriev se as de Rok verdreven ward, as dat Wass ant Füer smölten -deiht, so mußten de Gottlosen vör GOtt umkamen. - -4. De Rechtfardigen awer möt sik freuen un fröhlich sin vör GOtt un sik -vun Harten freuen. _Ps. 97, 12._ - -5. Singt GOtt, lovsinget Sin Namen. Makt Platz vör den, de dar sachten -herfahren deiht, He heet HErr, un freut jug vör Em. _Jes. 57, 14. Ps. 83, -19._ - -6. De en Vadder is för de Waisen un en Richter för de Wittfruens. He is -GOtt in Sin hillige Wahnung _Ps. 10, 14._ - -7. En GOtt, de den Eensamen dat Hus voll Kinner gift; de de Gefangenen -rutföhrt to de rechte Tid un lett de Aftrünnigen blieven in dat sore -Land. _Ps. 113, 9._ - -8. GOtt, as Du vör Din Volk hertrockst, as Du enher gungst in de Wüste, -Sela, _2. Mos. 13, 20. 21._ - -9. Do bewerte de Eer un de Himmel drüppden vör düsse GOtt in Sinai, vör -den GOtt, de Israel sin GOtt is. _2. Mos. 19, 16._ - -10. Nu awer gifst Du, GOtt, gnädigen Regen, un Din Arf, dat dürr is, -erquickst Du, _Jes. 44, 3. Ezech. 34, 26._ - -11. Dat Dine Deerter darin wahnen künnt. GOtt, Du lavst de Elenden mit -Din Göder. - -12. De HErr gift dat Word mit grote Scharen vun Evangelisten. _Jes. 52, -7._ - -13. De Könige vun de Heerscharen sünd unner enanner Frünn, un de Husfruen -deelt den Rov ut. - -14. Wenn ji to Feld liggen doht, so glänzt dat as de Duven ehr Flünken, -de as Sülver un Gold schimmern doht. - -15. Wenn de Allmächtige hen un wedder mank se Könige setten deiht, so -ward dat hell, wo dat düster is. - -16. GOtt Sin Barg is en fruchtbaren Barg, en grot un fruchtbar Gebirg. - -17. Wat hüppt ji groten Barge? GOtt hett Lust up düssen Barg to wahnen un -de HErr blift ok ümmer darsülvst. _Ps. 114, 4. 74, 2._ - -18. GOtt Sine Wagen sünd veel dusend mal dusend, de HErr is mank se up -den hilligen Sinai. _2. Kön. 6, 17. Ps. 103, 20._ - -19. Du büst in de Högde fahren un hest dat Gefängniß gefangen föhrt, Du -hest Gaven kregen för de Minschen, ok för de Aftrünnigen, dat GOtt, de -HErr, doch dar blieven ward. _Eph. 4, 8-10. Kol. 2, 15. Apost. 2, 33._ - -20. Lavet den HErrn däglich. GOtt leggt uns en Last up, awer He helpt uns -ok. Sela. _Matth. 11, 29. 1. Cor. 10, 13. Ps. 69, 19. 1. Mos. 48, 16._ - -21. Wi hebbt en GOtt, de helpen deiht, un den HErrn, de uns vun Dod -retten deiht. _Weish. 16, 13._ - -22. Awer GOtt ward Sin Fiende ehr Kopp intwei slahn, ja ehr Haarschädel, -wenn se fortfahrt in ehr Sünd’. - -23. Doch sprickt de HErr: Ik will vun de Bösen etliche halen, ut de deepe -See will Ik etliche halen. - -24. Darum ward din Fot in de Fiende ehr Blod farvt warrn un din Hunn ward -dat uplicken. _Ps. 58, 11._ - -25. Man süht, GOtt, wo Du umher trecken deihst, wo Du, min GOtt un König, -umher trecken deihst int Hilligdom. _2. Sam. 6, 13. 14._ - -26. De Sängers gaht vörup, darna de Speellüd’, mank se de Jumfern, de da -pauken doht. _2. Mos. 15, 20._ - -27. Lavet den HErrn in de Versammlungen, ji, de vör den Born vun Israel -sünd. - -28. Dar herrscht mank ehr de lütte Benjamin, de Fürsten vun Juda mit ehre -Hupen, de Fürsten vun Sebulon, de Fürsten vun Naphtali. - -29. Din GOtt hett Din Riek upricht, datsülvige wullst Du, GOtt, stark -maken; denn dat is Din Wark. - -30. Um Din Tempel willen to Jerusalem ward Di de Könige Geschenke -bringen. _Ps. 72, 10. 15._ - -31. Schell dat Deert int Reth, de Schaar vun Ossen mank ehr Kalver, de -dar in de Grund pett vun wegen dat Geld. He jagt de Völker ut enanner, de -geern Krieg föhrt. - -32. De Fürsten ut Egypten ward kamen, Mohrenland ward sin Hann utstrecken -to GOtt. _Jes. 19, 21. Ps. 87, 4._ - -33. Ji Königrieke up Eerden singt GOtt, singt den HErrn Lov. Sela. - -34. Den, de dar in den Himmel fahrt allerwärts vun Anbeginn! Süh, He ward -Sin Dunner Kraft geven. - -35. Gevt GOtt de Macht! Sin Herrlichkeit is in Israel, un Sin Macht in de -Wolken. _Ps. 29, 1._ - -36. GOtt is wundersam in Sin Hilligdom. He is Israels GOtt. He ward dat -Volk Kraft un Macht geven. Gelavt si GOtt! _Ps. 29, 11. Jes. 40, 29._ - - -De 69. Psalm. - -1. En Psalm David’s na de Melodie: »Lilien«, vörtosingen. _Ps. 45, 1._ - -2. GOtt help mi, denn dat Water geiht mi bet an de Seel. - -3. Ik versink in deepen Schlamm, wo keen Grund is, ik bün in deep Water -un de Floth will mi versupen. _Ps. 40, 3._ - -4. Ik hef mi möd schriet, min Hals is heesch, dat Gesicht vergeiht mi, -dat ik so lang mutt töven up min GOtt. _Hiob. 19, 7. Ps. 38, 11._ - -5. De mi ahn Orsak hassen doht, darvun sünd mehr, as ik Haar up den Kopp -hef. De mi unbillig fiend sünd un mi verdarvt, sünd mächtig. Ik mutt -betalen, wat ik nich rovt hef. _Ps. 25, 19._ - -6. GOtt, Du weest min Dohrheit, un min Schulden sünd Di nich verborgen. -_2. Cor. 5, 21._ - -7. Lat nich to Schann warrn an mi, de up Di tövt, HErr, HErr Zebaoth; lat -nich schamroth warrn an mi, de Di sökt, GOtt Israels! _Ps. 22, 6._ - -8. Denn um Din willen dreg ik Schimp, min Angesicht is vull vun Schand. - -9. Ik bün frömd warn vör min Bröder un unbekannt vör min Moder ehr -Kinner. _Ps. 38, 12. Joh. 7, 5._ - -10. Denn ik iwer mi schier to Dod’ um Din Hus un dat Schimpen vun de, de -Di schänden doht, fallt up mi. _Joh. 2, 17. Ps. 119, 139. Röm. 15, 3._ - -11. Un ik ween un fast’ bitterlich, un se spott darto öwer mi. - -12. Ik hef en Sack antrocken, awer se makt Spott darut. - -13. De in’t Dohr sitten doht, schnadert vun mi, un in de Wirthschaften -singt se vun mi. _Hiob. 30, 9._ - -14. Ik awer bed’, HErr, to Di to de angenehme Tied; GOtt, dörch Din grote -Gnad’ erhör mi mit Din true Hülp. - -15. Rett’ mi ut den Dreck, dat ik nich versinken doh, dat ik rett’ ward -vun min Verfolgers un ut dat deepe Water. _Ps. 18, 18._ - -16. Dat mi de Waterflot nich versupen deiht, un de Deepe nich verslingen -un dat de Born nich öwer mi tosamen gah. - -17. Erhör mi, HErr, denn Din Gudheit is tröstlich, kehr Di to mi na Din -grote Barmhartigkeit, - -18. Un verbarg Din Angesicht nich vör Din Knecht, denn mi is bang, erhör -mi bald. - -19. Mak Di an min Seel’ un erlös se, erlös se wegen min Fiende. - -20. Du weest vun min Schimp, Schand’ un Scham, min Weddersakers sünd All -vör Di. _Ps. 44, 16._ - -21. De Schimp brickt mi min Hart un kränkt mi. Ik töv, ob dat Nüms -jammern dä, awer dar is keen Minsch; un up Trösters, awer ik find’ keen. -_Klagel. 1, 2. 9._ - -22. Un se gevt mi Gall to eten un Etig to drinken in minen groten Döst. -_Matth. 27, 34. 48._ - -23. Ehr Disch mutt vör se to en Fall warrn un för de Sorglosen to en -Schling. _Röm. 11, 9._ - -24. Ehre Ogen mött düster warrn, dat se nicks seht un ehre Lenden lat -ümmer wackeln. _Röm. 11, 10._ - -25. Geet Din Ungnad öwer se un lat Din grimmige Torn se to fat kriegen. - -26. Ehr Wahnung mutt lerrig warrn un lat da keen sin, de in ehre Hütten -wahnen deiht. _Apost. 1, 20._ - -27. Denn se verfolgt den, de Du slagen hest un rühmt sik, dat Du de Dinen -bös slagen deihst. _Jes. 53, 4._ - -28. Lat se in een Sünd öwer de anner fallen, dat se to Din Gerechtigkeit -nich kamen doht. _Röm. 1, 24._ - -29. Striek se ut dat Bok vun de Lebendigen, un lat se mit de Gerechten -nich anschreben warrn. _Luk. 10, 20._ - -30. Ik awer bün elend un mi is slecht to Moth. GOtt, lat Din Help mi -schützen! - -31. Ik will GOtt Sin Namen laven mit en Leed un will Em hoch ehren mit -Dank. _Ps. 145, 1. 2._ - -32. Dat ward den HErrn beter gefallen as en Oss’, de Hörn un Kluen hett. -_Ps. 50, 9. 13._ - -33. De Elenden seht dat un freut sik, un de GOtt söken doht, de ehr Hart -ward leven. _Spr. 13, 25. Ps. 22, 27._ - -34. Denn de HErr hört de Armen un veracht Sin Gefangene nich. - -35. Em lavt Himmel un Eer un de See un All, wat sik darin rögen deiht. -_Ps. 148, 1._ - -36. Denn GOtt ward Zion helpen un de Städ’ vun Juda buen, dat man dar -wahnen un se besitten deiht. - -37. Un Sin Knecht ehr Samen ward se arven, un de Sin Namen leef hebbt, -ward darin blieven. _Ps. 102, 29._ - - -De 70. Psalm. - -1. En Psalm vun David, vörtosingen to’n Gedächtniß. - -2. Il, GOtt, mi to retten, HErr, mi to helpen. - -3. De möt sik schamen un to Schann warrn, de na min Seel staht, se möt -torügg kehren un höhnt warrn, de mi wat Öwels wünscht. _Ps. 35, 4. Ps. -40, 15. Ps. 83, 18._ - -4. Dat se möt wedder to Schann warrn, de da öwer mi schriet: Ha, ha! _Ps. -40, 16._ - -5. Freuen un fröhlich möt sin na Di, de na Di fragen doht un de Din Heil -leef hebbt, ümmer seggen: Hochgelavet si GOtt! _Ps. 35, 21. 27._ - -6. Ik awer bün elend un arm. GOtt, il to mi, denn Du büst min Helper un -Retter, min GOtt, töv nich so lang. _Ps. 40, 18._ - - -De 71. Psalm. - -1. HErr, ik verlat mi up Di, lat mi nümmermehr to Schann warrn. - -2. Rett mi dörch Din Gerechtigkeit un help mi ut, hol Din Ohren to mi un -help mi! - -3. Wes’ min starke Fels, wohen ik ümmer flegen kann, de Du toseggt hest, -mi to helpen, denn Du büst min Felsen un min Schanz. - -4. Min GOtt, help mi ut de Gottlosen ehr Hand, ut de Hand vun den -Ungerechten un Tyrannen. - -5. Denn Du büst min Toversicht, HErr, HErr, min Hoffnung vun Jugend up. -_Ps. 46, 2._ - -6. Up Di hef ik mi verlaten vun Moderliev an, Du hest mi ut min Moder ehr -Schot trocken. Min Lofgesang is ümmer vör Di. _Ps. 22, 10._ - -7. Ik bün vör Veele as en Wunner, awer Du büst min starke Toversicht. -_Ezech. 24, 24. 27._ - -8. Lat min Mund däglich vull sin vun Din Lov un Din Herrlichkeit. _Ps. -51, 17._ - -9. Smiet mi nich weg in min olen Dag’, verlat mi nich, wenn ik swach -warr. _Ps. 51, 13._ - -10. Denn mine Fiende sprekt gegen mi, un de up min Seel luern doht, -beradt sik mit enanner, - -11. Un sprekt: GOtt hett em verlaten, jagt em na un griept em, denn da is -keen Helper. - -12. GOtt, wes’ nich wiet vun mi, min GOtt, kumm flink, mi to helpen! _Ps. -141, 1._ - -13. Schamen möt sik un umkamen, de min Seel towedder sünd, mit Schann un -Hohn möt se öwerhüpt warrn, de min Unglück söken doht. _Ps. 70, 3._ - -14. Ik awer will ümmer töven un will ümmer mehr vun Din Ehr grotspreken. -_Ps. 51, 17._ - -15. Min Mund schall verkündigen Din Gerechtigkeit, däglich Din Heil, de -ik nich alle tellen kann. - -16. Ik gah umher in den HErrn, HErrn, Sin Kraft, ik sprek alleen grot vun -Din Gerechtigkeit. - -17. GOtt, Du hest mi vun Jugend up lehrt, darum verkündige ik Dine -Wunner. _Ps. 9, 2. 77, 12._ - -18. Ok verlat mi nich, GOtt, in dat Öller, wenn ik gries warrn doh, bet -ik Din Arm verkündige an Kinneskinner un Din Kraft Alle de, de noch kamen -schüllt. _v. 9. Jes. 46, 4. Ps. 103, 2._ - -19. GOtt Din Gerechtigkeit is hoch, de Du grote Dinge deihst, GOtt, -wokeen is Di gliek? _2. Mos. 8, 10. 15, 11. Jer. 10, 6._ - -20. Denn Du letst mi veele un grote Angst erfahren un makst mi wedder -lebendig un halst mi wedder ut de Deep vun de Eer herup. _1. Sam. 2, 6._ - -21. Du makst mi heel grot un tröst mi wedder. _Ps. 18, 36._ - -22. So dank ik Di ok mit Psalterspeel för Din Tru, min GOtt, ik sing Din -Lov up de Harp, Du Hillige in Israel! - -23. Min Lippen un min Seel, de Du erlöst hest, sünd fröhlich un sprekt -grot vun Di. _Ps. 103, 2._ - -24. Ok makt min Tung däglich Gedichte vun Din Gerechtigkeit, denn schamen -möt sik un to Schann warrn, de min Unglück söken doht. _Ps. 83, 18._ - - -De 72. Psalm. - -1. Vun Salomo. - -GOtt, gif Din Gericht den König un Din Gerechtigkeit den König sin Söhn. -_Joh. 5, 22. 27._ - -2. Dat he Di dat Volk richten deiht mit Gerechtigkeit un de Elenden mit -Recht! - -3. Lat de Bargen den Freden bringen för dat Volk, un de Högden de -Gerechtigkeit. _Ps. 85, 9. 11. 12. Jes. 52, 7. 55, 11._ - -4. He ward dat elende Volk Recht geven un den Armen helpen, un de -Lästerers to Schann perren. _Hiob. 36, 6. Ps. 45, 5._ - -5. Man ward Di fürchten, so lang de Sünn un de Maand bestaht, vun Kind to -Kinneskinner. - -6. He ward heraf fahren, as de Regen up de Wisch, as de Drüppen, de dat -Land anfuchten doht. _Jes. 45, 8._ - -7. To sine Tieden ward de Gerechte upwassen in groten Freden, bet dat de -Maand nich mehr is. _Ps. 92, 15._ - -8. He ward herrschen vun een See bet an de anner un vun dat Water an bet -an dat End vun de Welt. _Zach. 9, 10. Matth. 28, 18._ - -9. Vör Em ward sik bögen de in de Wüste sünd un sine Fiende ward Stoff -licken. _Jes. 49, 23._ - -10. De Könige an de See un up de Inseln ward Geschenke bringen, de Könige -ut de Rieke Arabien un Seba ward Gaven toföhrn. _Ps. 68, 30. Jes. 60, 9._ - -11. Alle Könige ward em anbeden, alle Heiden ward em deenen. _Ps. 2, 8._ - -12. Denn He ward den Armen un den Elenden retten, de da schrien deiht, de -keen Helper hett. _Hiob. 36, 15. Ps. 35, 10._ - -13. He ward gnädig sin den Lütten un Armen, un de Armen ehr Seelen ward -He helpen. _Ps. 97, 10._ - -14. He ward ehre Seelen ut de Bedregerie un den Frevel erlösen un ehr -Blod ward düer achtet warrn vör Em. _Ps. 9, 13._ - -15. He ward leven un man ward Em vun dat Gold ut Riek Arabien geven un -man ward ümmer vör Em beden, däglich ward man Em laven. _Offenb. 1, 18._ - -16. Uppe Eer, baben up de Bargen ward dat Korn dick stahn, sin Frucht -ward bevern as de Libanon un ward grönen in de Städ’ as Gras up Eerden. - -17. Sin Namen ward ewiglich blieven, so lang de Sünn besteiht, ward sin -Namen up de Nakamen kamen, un ward dörch densülvigen segent sin, alle -Heiden ward grot vun em spreken. _1. Mos. 12, 3. 22, 18._ - -18. Gelavet si GOtt de HErr, de GOtt Israels, de alleen Wunner deiht. - -19. Un gelavet si Sin herrliche Nam ewiglich, un alle Lande möt vull vun -Sin Ehr sin! Amen, Amen! _Ps. 8, 10. Jes. 6, 3._ - -20. En End’ hebbt de Gebede vun David, Isai sin Söhn. - - -De 73. Psalm. - -1. En Psalm vun Asaph. - -Israel hett GOtt doch to’n Trost, wer man rein vun Harten is. - -2. Ik harr awer schier utrutscht mit min Föt, min Tritt harr binah -utgleden. _Ps. 94, 18._ - -3. Denn dat verdrot mi vun de Grotsprekers, do ik seh’, dat dat de -Gottlosen so wol gung. _Jer. 12, 1. Hiob. 21, 7._ - -4. Denn se sünd in keen Dodes Gefahr, veelmehr staht se fast as en -Pallast. - -5. Se sünd nich in Unglück as anner Lüd un ward nich plagt as anner -Minschen. - -6. Darum mutt ehr Trotzen en köstlich Ding sin, un ehr Frevel mutt wol -dahn heten. - -7. Ehr Person makt sik breet as en fett’ Wanst, se doht All’, wat se sik -denkt. _Hiob. 15, 77._ - -8. Se makt Allns tonicht un red’ öwel darvun un red’ un lästert hoch -herum. - -9. Wat se red’, dat mutt vun’n Himmel raf red’ sin, wat se seggt, dat -mutt gellen up Eern. - -10. Darum fallt se de Janhagel to, dat löpt se to in Hupen, as Water. - -11. Un sprekt: Wat schull GOtt na de fragen? Wat schull de Högste up de -achten? _Ps. 10, 11._ - -12. Süh’, dat sünd de Gottlosen, de sünd glückselig in de Welt un ward -riek. - -13. Schall dat denn umsunst sin, dat min Hart unsträflich leven deiht un -ik min Hann in Unschuld waschen doh? - -14. Un bün plagt däglich un min Straf is alle Morgen dar. - -15. Ik harr ok binah so seggt, as se, awer süh, darmit harr ik verdammt -all Din Kinner, de je west sünd. - -16. Ik dach awer daröwer na, dat ik dat begriepen much, awer dat weer mi -to swar. - -17. Bet dat ik in GOtt Sin Hilligdom gung un up ehr End’ marken dä. - -18. Awer Du settst se up dat Glittschrige un störtst se to Grund. -_Hiob. 21, 17._ - -19. Wo ward se so mit eens tonicht! Se gaht unner un nehmt en End’ mit -Schrecken. _Ps. 109, 13._ - -20. As en Drom, wenn Een upwaken deiht, so makst Du, HErr, ehr Bild in de -Stadt verächtlich. _Ps. 103, 16._ - -21. Awer dat deiht mi weh in Harten un stickt mi in min Neeren, - -22. Dat ik mutt en Narr sin un nicks weeten un mutt as en Deerd sin vör -Di. - -23. Dennoch bliev ik ümmer bi Di, denn Du hollst mi bi min rechte Hand, - -24. Du leitst mi na Din Rath, un nimmst mi toletzt mit Ehren an. - -25. Wenn ik Di man hef, so frag ik nicks na Himmel un Eer. - -26. Wenn mi ok Liev un Seel verschmachten deiht, so büst Du doch, GOtt, -alltid min Hart sin Trost un min Deel. _Klagel. 3, 24._ - -27. Denn süh, de vun Di wieken doht, ward umkamen, Du bringst um Alle, de -gegen Di horen doht. - -28. Awer dat is min Freud, dat ik mi to GOtt holen doh, un min Toversicht -sett up den HErrn, HErrn, dat ik verkündige all Sin Dohn. - - -De 74. Psalm. - -1. En Unnerwiesung vun Asaph. - -GOtt, warum verstötst Du uns so ganz un gar? Un büst so grimmig up de -Schap vun Din Weid’! - -2. Denk an Din Gemeen, de Du vun Öllers her erworben un Di to’n Arvdeel -erlöst hest, an den Barg Zion, up den Du wahnen deihst. - -3. Perr up se mit de Föt un stöt se ganz to Grund’. De Fiend hett Allns -verdorben in dat Hilligdom. _Jos. 10, 24._ - -4. Din Weddersakers brüllt in Din Hüser un sett ehr Götzen darin. - -5. Man süht de Äx baben her blinken, as man in en Wald hauen deiht; - -6. Un haut entwei alle sine Tafelwerke mit Biel un Hacken. - -7. Se verbrennt Din Hilligdom, se enthilligt de Wahnung vun Din Namen bet -up den Grund. _2. Kön. 25, 9. Ps. 83, 13._ - -8. Se sprekt in ehr Harten: Lat uns se plünnern! Se verbrennt all’ GOtt’s -Hüser int Land. - -9. Unse Teken seht wi nich un keen Prophet predigt mehr, un keen Lehrer -lehrt uns mehr. - -10. Ach, GOtt, wa lang schall de Weddersaker smähen un de Fiend Din Namen -so ganz verlästern? - -11. Warum treckst Du Din rechte Hand torügg? nimm desülvige vun Din Schot -un verdarv se. - -12. Awer GOtt is min König vun Öllers her, de all’ Help deiht, de uppe -Eer geschüht. _Ps. 68, 21._ - -13. Du deelst de See dörch Din Kraft un brickst de Draken ehr Köpp entwei -int Water. _2. Mos. 14, 21. 15, 8._ - -14. Du sleist de Wallfisch ehre Köpp entwei un gifst se ton Eten an dat -Volk in de Wüstenie. - -15. Du letst herut quellen Born un Beek, Du letst verdrögen starke -Ströme. _Ps. 104, 10._ - -16. Dag un Nacht is Din; Du makst, dat beide, Sünn’ un Stern’, ehr -gewissen Lop hebbt. - -17. Du setst jeden Land sin Grenz, Summer un Winter makst Du. - -18. So denk doch daran, dat de Fiend den HErrn smähen deiht, un en -döhricht Volk Din Namen lästert. - -19. Du wullst doch den Pöbel nich geven de Seel vun Din Turtelduven un de -Hupen vun Din elenden Deerte nich so ganz vergeten. _Ps. 9, 19._ - -20. Denk an den Bund, denn dat Land is allerwärts jämmerlich verheert un -de Hüser sünd terreten. - -21. Lat den Geringen nich mit Schann darvun gahn, denn de Armen un -Elenden sprekt grot vun Din Namen. - -22. Mak Di up, GOtt, un föhr Din Sak ut; denk an de Smach, de Di däglich -vun de Dohren wedderfahrt. _Jes. 49, 4._ - -23. Vergeet nich Din Fiende ehr Geschrigg; Din Weddersakers ehr Rasen -ward je länger je gröter. - - -De 75. Psalm. - -1. En Psalm un Leed vun Asaph, na de Melodie »verdarv nich«, vörtosingen. - -2. Wi dankt Di, GOtt, wi dankt Di un verkündigt Din Wunner, dat Din Namen -so neeg is. _Ps. 9, 2._ - -3. Denn to sin Tid, so warr Ik recht richten. - -4. Dat Land bewert un Alle, de darin wahnen doht, awer Ik hol sin Niepers -fast. Sela. _Joel. 2, 1._ - -5. Ik sprok to de Grotsprekers, sprekt nich vun mi so grot, un to de -Gottlosen: Pucht nich up Gewalt. - -6. Pucht nich so hoch up ju Gewalt, sprekt nich so halsstarrig, - -7. Dat hett keen Noth, weder vun Upgang, noch vun Dalgang, noch vun dat -Gebirg in de Wüstenie. - -8. Denn GOtt is Richter, de Düssen lütt makt un den Annern uprichten -deiht. _1. Sam. 2, 7._ - -9. Denn de HErr hett en Beker in de Hand un mit starken Wien vull -inschenkt un schenkt ut densülvigen; awer de Gottlosen möt alle drinken -un de Barm utsupen. _Ps. 60, 5._ - -10. Ik awer will verkündigen ewiglich un lovsingen den GOtt Jacobs. - -11. Un will all de Gottlosen ehr Gewalt terbreken, dat de Gerechten ehr -Gewalt erhögt ward. _v. 5._ - - -De 76. Psalm. - -1. En Psalmleed vun Asaph, up Saitenspeel vörtosingen. - -2. GOtt is in Juda bekannt, in Israel is Sin Namen herrlich! - -3. To Salem is Sin Telt un Sin Wahnung to Zion. _Ps. 9, 12._ - -4. Darsülvst brekt He de Pielen vun den Bagen, Schild, Schwerdt un Striet -entwei. Sela. _Ps. 46, 10. Jes. 9, 4. 5._ - -5. Du büst herrlicher un mächtiger as de Bargen vull Rovgud. - -6. De Stolten möt berovt warrn un inslapen un alle Krieger möt de Hann -sinken laten. - -7. Vun Din Schelln, GOtt Jacobs, sinkt in Slap beides, Peer un Wagen. - -8. Du büst schrecklich. Wokeen kann vör Di stahn, wenn Du vertörnt büst? -_Ps. 90, 7._ - -9. Wenn Du dat Ordeel hörn letst vun Himmel, so verfehrt sik dat Eerdriek -un ward still. - -10. Wenn GOtt Sik upmaken deiht to richten, dat He helpen schall alle -Elenden uppe Eerden. Sela. _Jes. 34, 8. 13, 9._ - -11. Wenn Minschen gegen Di wüten doht, so leggst Du Ehr in, un wenn se -noch mehr wütet, so büst Du ok noch rüst. - -12. Doht Gelövnisse un betahlt se den HErrn, ju GOtt, Alle, de ji um Em -her sünd, bringt Geschenke den schrecklichen GOtt, - -13. De de Fürsten den Moth nehmen deiht un schrecklich is mank de Könige -uppe Eer. - - -De 77. Psalm. - -1. En Psalm vun Asaph vör Jeduthun, vörtosingen. _Ps. 62, 1._ - -2. Ik schrie mit min Stimm to GOtt, to GOtt schrie ik un He erhört mi. - -3. In de Tied vun min Noth sök ik den HErrn, min Hand is des Nachts -utreckt un lett nich na, denn min Seel will sik nich trösten laten. _Ps. -86, 7._ - -4. Wenn ik bedrövt bün, so denk ik an GOtt, wenn min Hart in Angst is, to -red ik. Sela. _Ps. 18, 7._ - -5. Min Ogen hollst Du, dat se waken doht, ik bün so ohnmächtig, dat ik -nich snacken kann. - -6. Ik denk an de ole Tied, an de vörigen Jahrn. _Ps. 143, 5. Jes. 51, 9._ - -7. Ik denk Nachts an min Harfenspeel un red mit min Hart, min Geist -gruvelt. _Ps. 4, 5._ - -8. Ward denn de HErr ewiglich verstöten un keen Gnad mehr bewiesen? _Ps. -79, 5. 85, 6. Klagel. 3, 31._ - -9. Is dat denn ganz un gar ut mit Sin Gnad? Un hett de Tosag en End’? - -10. Hett denn GOtt vergeten, gnädig to sin un Sin Barmhartigkeit vör Torn -toslaten? Sela. - -11. Awer doch sprok ik: Ik mutt dat lieden, den Högsten Sin rechte Hand -kann Allns ännern. _Ps. 16, 2._ - -12. Darum denk ik an den HErrn Sin Dahten, ja, ik denk an de vörigen -Wunner. _Ps. 71, 17._ - -13. Un red vun all Din Werke un sprek vun all Din Dohn. - -14. GOtt, Din Weg is hillig. Wo is so en mächtigen GOtt, as Du, GOtt, -büst? - -15. Du büst de GOtt, de Wunner deiht. Du hest Din Macht bewiest mank de -Völker. _Ps. 98, 1._ - -16. Du hest Din Volk erlöst gewaltiglich, Jakob un Joseph sin Kinner. -Sela. - -17. De Waters segen Di, GOtt, de Waters segen Di un warn bang un de -Deepen bewerten. - -18. De dicken Wolken goten Water, de Wolken dunnerten, un de Strahlen -fohrn daher. _Ps. 29, 3._ - -19. Dat dunnerte in den Himmel, Din Blitze lüchten up den Eerdboden, dat -Eerdriek rögte sik un bewerte darvun. - -20. Din Weg weer in de See un Din Stieg in grote Waters un man spörte -doch Din Fot nich. - -21. Du föhrtest Din Volk as en Heerde Schap, dörch Moses un Aaron. _2. -Mos. 12, 37. 14, 22._ - - -De 78. Psalm. - -1. En Unnerwiesung vun Asaph. - -Hör, min Volk, min Gesetz, neegt ju Ohren to de Red’ vun min Mund. _Spr. -8, 5._ - -2. Ik will min Mund to Sprüche updohn un geheemnißvulle dunkle Reden ut -ole Tied verkündigen. _Ps. 49, 4. 5. Matth. 13, 35._ - -3. De wi hört hebbt un weten doht, un unse Vaders uns vertellt hebbt. -_Joel. 1, 3._ - -4. Dat wi dat nich verbargen schüllt vör ehr Kinner, de herna kamen doht, -un verkündigen den HErrn Sin Ruhm, un Sin Macht un Sin Wunners, de He -dahn hett. - -5. He rich en Tügnis up in Jacob un gev en Gesetz in Israel, dat He unse -Vaders befohl, ehr Kinner to lehren; - -6. Up dat de Nakamen lernten un de Kinner, de noch schüllt geboren warrn, -wenn se upkeemen, dat se ok ehr Kinner dat verkündigen dän; - -7. Dat se up GOtt ehr Hoffnung setten dän un nich vergeten schüllt GOtt -Sin Dahten un Sin Gebode holn, - -8. Un nich worrn as ehr Vaders, en aftrünnige un ungehorsame Art, weke -ehr Hart nich fast weer un ehr Geist nich tru an GOtt heel. _5. Mos. 32, -5. 6, 28._ - -9. As de Kinner vun Ephraim, de geharnischt den Bagen föhren dän, to de -Tied vun den Striet affullen. _Ps. 140, 8._ - -10. Se heeln den Bund mit GOtt nich un wulln nich in Sin Gesetz wandeln. - -11. Un vergeten Sine Dahten un Sine Wunner, de He se dahn harr. - -12. För ehr Vaders dä He Wunner in Egyptenland, in dat Feld Zoan. - -13. He deel de See un leet se dar dörch gahn un sett dat Water as en -Muer. _2. Mos. 14, 21. 22._ - -14. He leid’ se des Dags mit en Wolk un des Nachts mit en hell Füer. _2. -Mos. 13, 21._ - -15. He spalt de Felsen in de Wüste apen un gev se Water de Masse to -drinken. _2. Mos. 17, 6. Ps. 105, 41._ - -16. Un leet Beeke ut den Felsen fleeten, dat se dal fleeten dän as -Waterströme. - -17. Noch wieder sündigten se gegen Em, un vertörnten den Högsten in de -Wüste, - -18. Un versöchen GOtt in ehren Harten, dat se Spies förrern dän för ehre -Seelen, _1. Cor. 10, 9. 4. Mos. 11, 4._ - -19. Un gegen GOtt reden un sproken: Ja, GOtt schull doch wol en Disch -torecht maken künn’ in de Wüste. - -20. Süh’, He hett wol den Felsen entwei slagen, dat de Waterstroms un -Beeke sik darut ergoten, awer woans kann He Brod geven un Sin Volk -Fleesch verschaffen? - -21. As nu de HErr dat hören dä, war He falsch, un Füer gung an in Jacob -un he war bös öwer Israel, - -22. Dat se nich glöven dän an GOtt un up Sin Help nich höpten. - -23. Un He gebo’ de Wolken darbaben un dä up de Döhr vun den Himmel, - -24. Un leet dat Manna up se dal regen, to eten un gev se Himmelsbrod. _2. -Mos. 16, 4. 14._ - -25. Se eten Engelbrod, He schick se Spies de Masse. _Weish. 16, 20._ - -26. He leet weihen den Ostwind unner den Himmel un bewegt war dörch Sin -Kraft de Südwind. - -27. Un leet Fleesch up se regen as Stoff, un Vagel as Sand an de See. - -28. Un leet se fallen merrn in ehr Lager allerwärts, wo se wahnen dän. -_4. Mos. 11, 31._ - -29. Dar eten se un warn allto satt. He leet se ehr Lust büßen. - -30. As se nu ehr Lust büßt harrn un noch darvun eten dän, - -31. Dar keem GOtt Sin Torn öwer se un broch de Vörnehmsten mank ehr um un -slog dal de Jünglinge vun Israel. _4. Mos. 11, 33._ - -32. Awer bi all dat sündigten se noch mehr un glövten nich an Sine -Wunner. _Ps. 106, 24._ - -33. Darum leet He se starven, dat se nicks kriegen dän un mussen ehr -Levdag plagt sin. - -34. Wenn He se würgen dä, söchten se Em un kehrten sik tiedig to GOtt. - -35. Un dachen, dat GOtt ehr Hart is un GOtt, de Högste, ehr Erlöser wesen -deiht. _Ps. 19, 15._ - -36. Un hüchelten Em mit ehren Mund un logen Em mit ehr Tung wat vör. - -37. Awer ehr Hart weer nich fast an Em un hollen nich tru an Sin Bund. -_Matth. 15, 8._ - -38. He awer weer barmhartig un vergev de Missedaht un vertilgte se nich -un wende ok Sin Torn af un let nich Sin ganzen Grimm över se gahn. - -39. Denn He bedach, dat se Fleesch sünd, en Wind, de darhen fahren deiht -un nich wedder kummt. - -40. Se vertörnten Em gar oft in de Wüste un makten Em unwillig in de öden -Gegenden. - -41. Se versöchten GOtt ümmer wedder un meisterten den Hilligen in Israel. - -42. Se dachten nich an Sin Hand den Dag, as He se vun de Fiend erlösen dä. - -43. As He denn Sin Teken in Egypten dahn harr un Sin Wunner in dat Land -Zoan; - -44. As He ehr Water in Blod wandeln dä, dat se ut ehr Beken nich drinken -kunnen. _2. Mos. 7, 20._ - -45. As He bös Gewürm mank ehr schicken dä, de se freten un Poggen, de se -to Grund richten dähn. _2. Mos. 8, 6. 24._ - -46. Un gev ehr Frücht an de Rupen un ehr Saat an de Heuschrecken. - -47. As He ehr Wienstöck mit Hagel slog un ehr Mulbeerböm mit Frost; _2. -Mos. 9, 25._ - -48. As He ehr Veeh slog mit Hagel un ehr Heerden mit Blitzen; - -49. As He böse Engel mank se schick in Sin grimmigen Torn un leet se -toven un wüthen un Leed dohn. - -50. As He Sin Torn leet fortgahn un ehre Seelen vör den Dod nich schon’ -un leet ehr Veeh an de Pest starven; _2. Mos. 9, 6. 9._ - -51. As He alle Erstgeburt in Egypten slog, de eersten Arven in Ham sin -Hütten. _2. Mos. 12, 29._ - -52. Un leet Sin Volk uttrecken as Schap un föhr se as en Heerde in de -Wüste. _Ps. 77, 21._ - -53. Un He leid se seker, dat se nich bang to sin brukten, awer ehr Fiend -bedeck de See. _2. Mos. 14, 19. 22. 27._ - -54. Un broch se in Sin hillig Grenz, to düssen Barg, den Sin rechte Hand -erworben hett. _Ps. 80, 16. 18._ - -55. Un verdreev vör se her de Völker un leet ehr dat Arfdeel utdeelen un -leet in de Annern ehr Hütten dat Volk Israel wahnen. _Ps. 44, 3._ - -56. Awer se versöchten un vertörnten GOtt, den Högsten, un heeln Sin -Tügnisse nich; - -57. Un fulln torügg un verachten Allns, as ehr Vaders un wenden sik -torügg, gliek as en losen Bagen, _Hos. 7, 16._ - -58. Un vertörnten Em mit ehr Hochmoth un reizten Em mit ehr Afgötter. - -59. Un as GOtt dat hör, war He vertörnt un smeet Israel weg; - -60. Dat He Sin Wahnung to Silo fahren leet, de Hütt, wo He mank de -Minschen wahnen dä; _1. Sam. 4, 11._ - -61. Un gev ehr Macht in dat Gefängniß un ehr Herrlichkeit in de Hand vun -ehr Fiend; - -62. Un öwergev Sin Volk in dat Schwerdt, un war vertörnt öwer Sin Arfdeel. - -63. Ehre jungen Lüd freet dat Füer un ehr Jungfern mussen ahn Friers -blieven. _Hiob. 1, 16._ - -64. Ehre Preesters fullen dörch dat Schwerdt un weern keen Wittfruens, de -da weenen schulln. _1. Sam. 22, 17._ - -65. Un de HErr wak up, as Een, de slapen hett; as en Starken juchen -deiht, de vun den Wien kummt. - -66. Un slog Sin Fiend vun achtern un hung em ewig Schann an. _1. Sam. 5, -6._ - -67. Un smeet Josephs Hütt weg un wähl nich den Stamm Ephraim, - -68. Sonnern wähl den Stamm Juda, den Barg Zion, weken He leef harr. - -69. Un bu Sin Hilligdom hoch, as en Land, dat ewig fast stahn schall. - -70. Un wähl Sin Knecht David un nehm em vun de Schapstallen; _1. Sam. 16, -11._ - -71. Vun de sögenden Schap hal He em, dat He Sin Volk Jacob weiden schull -un Sin Arfdeel Israel. _2. Sam. 5, 2._ - -72. Un He weid se ok mit alle Tru un regeer se mit all Fliet. - - -De 79. Psalm. - -1. En Psalm vun Asaph. - -HErr, Heiden sünd in Din Arfdeel fulln, de hebbt Din hilligen Tempel -smutzig un ut Jerusalem en Steenhupen makt. - -2. Se hebbt Din Knecht ehr Lieknams de Vageln unner den Himmel to freten -geven un dat Fleesch vun Din Hilligen vun de Thiern int Land. - -3. Se hebbt ehr Blod vergaten um Jerusalem rum as Water; un dar weer -Nüms, de begraven dä. - -4. Wi sünd uns Nawers en Smach warn, en Spott un Hohn för de, de um uns -her sünd. _Ps. 31, 12. 44, 14. 89, 42._ - -5. HErr, wa lang wullt Du so sehr törnen un Din Iver as Füer brennen -laten? _Ps. 77, 8. 85, 6._ - -6. Schütt Din Grimmigkeit up de Heiden, de Di nich kennt un up de -Königrieke, de Din Namen nich anropen doht. _Jer. 10, 25._ - -7. Denn se hebbt Jacob upfreten un sin Hüser umstött. - -8. Denk nich an unse vörige Missedaht, erbarm Di bald öwer uns, denn wi -sünd sehr dünn warn. _Jes. 64, 9._ - -9. Help Du uns, GOtt, unse Helper, um Din Namen Sin Ehr willen, rett uns -un vergif uns uns Sünd, um Din Namen willen! - -10. Warum letst Du de Heiden seggen: Wo is nu ehr GOtt? Lat mank de -Heiden vör uns Ogen kund warrn de Rache vun Din Knechten ehr Blod, dat -vergaten is. _Ps. 42, 4. 115, 2. Joel. 2, 17._ - -11. Lat vör Di kamen de Gefangenen ehr Süfzen; hol na Din groten Arm den -Dod sin Kinner ant Leben. _Ps. 102, 21._ - -12. Un vergell uns Nawers söbenfältig in ehr Schot ehr Schimp, womit se -Di, HErr, schänd hebbt. - -13. Wi awer, Din Volk un Schap vun Din Weid dankt Di ewiglich un -verkündigt Din Ruhm vun Geslecht to Geslecht. _Ps. 100, 3._ - - -De 80. Psalm. - -1. En Psalm vun Asaph, vun de Rosen, vörtosingen. - -2. Du, Harr vun Israel hör, de Du Joseph höden deihst as de Schap; -apenbar Di, de Du sitten deihst öwer Cherubim. _1. Sam. 4, 4. Ps. 99, 1._ - -3. Richt Din Gewalt up, de Du vör Ephraim, Benjamin un Manasse büst un -kumm uns to Help. - -4. GOtt, tröst uns un lat lüchten Din Angesicht, so ward wi wedder -gesund. _1. Mos. 32, 30. Ps. 31, 17._ - -5. HErr, GOtt Zebaoth, wa lang wullt Du törnen öwer dat Gebet vun Din -Volk? - -6. Du spiest se mit Thranenbrod un gifst se ut en grote Maat Thranen to -drinken. _Ps. 102, 10._ - -7. Du setst uns uns’ Nawers ton Striet un uns’ Fiende spott’ öwer uns. - -8. GOtt Zebaoth, tröst uns un lat lüchten Din Angesicht, so ward wi -wedder gesund. - -9. Du hest en Wienstock ut Egypten halt un hest verdreven de Heiden un -densülvigen plant. _Mark. 12, 1._ - -10. Du hest vör em de Bahn makt un hest em laten inwotteln, dat he dat -Land upfüllt hett. - -11. Bargen sünd mit sin Schatten todeckt, un mit sin Ranken GOtt Sin -Cedern. - -12. Du hest sin Waßdom utbred bet an de See un sin Telgen bet an den -Strom. _2. Mos. 23, 31._ - -13. Warum hest Du sin Tun entwei braken, dat em territt Allns, wat vör -Di geiht? _Ps. 89, 42. Jes. 5, 5. 6._ - -14. De willen Swien hebbt em tonicht wöhlt un de willen Thiern hebbt em -affreten. - -15. GOtt Zebaoth, wend’ Di doch um, kiek vun den Himmel un seh an un -besök düssen Wienstock. - -16. Un hol em in Bu, den Din rechte Hand plant hett un den Du Di fast -utwählt hest. _Ps. 78, 54._ - -17. Süh darin un schell, dat dat Brennen un Rieten en End’ nehm. - -18. Lat Din Hand dat Volk vun Din rechte Hand beschützen un de Lüd, de Du -Di fast utwählt hest; - -19. So wüllt wi nich vun Di wieken. Lat uns leven, so wüllt wi Din Namen -anropen. - -20. HErr, GOtt Zebaoth, tröst uns, lat Din Angesicht lüchten, so ward wi -wedder gesund. - - -De 81. Psalm. - -1. Up dat Musikinstrument Gittith vörtosingen vun Asaph. - -2. Singt fröhlich GOtt, de unse Kraft is, jucht vör den GOtt Jacobs. _Ps. -46, 2._ - -3. Nehmt de Psalmen un gevt her de Pauken, leefliche Harfen mit Psalters. - -4. Blast bi den Niemaand de Basun up unse Loovhüttenfest. _5. Mos. 16, -13._ - -5. Denn dat is de Wies in Israel un en Recht vun den GOtt Jacobs. - -6. Dat hett He ton Tügnis sett unner Joseph, as se ut Egypten trecken dän -un fremde Spraken hört harrn. - -7. As Ik ehr Schuller vun de Last licht makt harr un ehr Hann de Pött los -warn. - -8. As du Mi in de Noth anropen däst, hölp Ik di rut un erhör di, as di -dat Wedder öwerfallen dä, un versöch di an dat Haderwater. Sela. _4. Mos. -20, 13._ - -9. Hör, Min Volk, Ik will mank di tügen; Israel, du schast Mi hören. _Ps. -50, 7._ - -10. Dat mank Di keen anner GOtt si un du keen fremden GOtt anbeden -deihst! _2. Mos. 20, 3._ - -11. Ik bün de HErr, din GOtt, de di ut Egyptenland föhrt hett. Mak din -Mund wiet up, lat Mi em vull maken. _2. Mos. 20, 2._ - -12. Awer Min Volk gehorcht nich Min Stimm, un Israel will Mi nich. - -13. So hef Ik se laten in ehr Hartens Dunkel, dat se wandelt na ehr Rath. -_Apost. 14, 16._ - -14. Wull Min Volk Mi gehorsam sin un Israel up Min Weg gahn; _5. Mos. 5, -29. 28, 1._ - -15. So wull Ik ehr Fiende bald dämpen un Min Hand gegen ehr Weddersakers -wenden, - -16. Un de den HErrn hassen doht, möt an Em fehlen, ehr Tied awer ward -ewiglich duern. - -17. Un Ik warr se mit den Weeten spiesen un mit Honnig ut den Felsen satt -maken. - - -De 82. Psalm. - -1. En Psalm vun Asaph. - -GOtt steiht in GOtt Sin Gemeen un is Richter mank de Götter. - -2. Wa lang wüllt ji unrecht richten un de Gottlosen ehr Person -vörtrecken? Sela. _5. Mos. 1, 17._ - -3. Schafft Recht den Armen un den Waisen un helpt den Elenden un -Bedörftigen to dat Recht. _Jes. 1, 17._ - -4. Rett den Geringen un Armen un erlöst em ut de Gottlosen ehr Gewalt. -_Spr. 24, 11._ - -5. Awer se lat sik nich seggen un acht dat nich, se gaht ümmer hen int -Düstern; darum möt alle Grundvesten ünner dat Land fallen. - -6. Ik hef wol seggt: Ji sünd Götter un alltosamen den Högsten Sin Kinner. -_v. 1. Joh. 10, 34._ - -7. Awer ji ward starven as Minschen un as en Tyrann to Grund gahn. -_Ezech. 31, 14._ - -8. GOtt, mak Di up un richt dat Land, denn Du büst Arfherr öwer alle -Heiden. _Ps. 2, 8._ - - -De 83. Psalm. - -1. En Psalmleed vun Asaph. - -2. GOtt swieg doch nich so still, GOtt hall doch nich so hinnen! - -3. Denn süh, Din Fiende larmt, un de Di hassen doht, holt den Kopp hoch. - -4. Se makt listige Ansläg gegen Din Volk un holt Rat wedder de, de vun Di -beschützt ward. - -5. Man her darmit, sprekt se, lat uns se utrodden, dat se keen Volk sünd -un dat Nüms mehr an den Namen Israel denken deiht! - -6. Denn se hebbt sik mit enanner verenigt un en Bund gegen Di makt. - -7. De Hütten vun de Edomiter un Israeliten, vun de Moabiter un Hagariter, - -8. Vun de Gebaliter, Ammoniter un Amalekiter, vun de Philister samt de in -Tyrus; - -9. Assur hett sik ok an se anslaten, un se helpt Lot sin Kinner. Sela. - -10. Doh se as de Midianiter, as Sisera, as Jabin an de Bek Kison, _Richt. -7, 22. 4, 15. 21._ - -11. De vertilgt warn bi Endor, un to Dreck up de Eer. - -12. Mak ehr Fürsten as Oreb un Seeb, all ehr Öbbersten as Sebah un -Zalmunna, _Richt. 7, 25. 8, 21._ - -13. De dar seggt: Wi wüllt GOtt Sin Hüser erobern. - -14. GOtt, mak se as en Krüsel, as Stoppeln vör den Wind. - -15. As en Füer den Wold verbrennt, un as en Flamm de Bargen ansteken -deiht: - -16. So verfolg se mit Din Wedder un mak se bang mit Din Unwedder! - -17. Mak ehr Gesichter vull vun Schann, dat se na Din Namen fragen möt! - -18. Lat se sik schämen un ümmer mehr bang warrn, lat se to Schann warrn -un umkamen. _Ps. 6, 11. 35, 4._ - -19. So ward se erkennen, dat Du mit Din Namen alleen HErr, un de Welt ehr -Högster heten deihst. _Hos. 12, 6._ - - -De 84. Psalm. - -1. En Psalm vun de Kinner Korahs, up dat Musikinstrument Gittith -vörtosingen. - -2. Wa allerleevst sünd Din Wahnungen, HErr Zebaoth! - -3. Min Seel lengt un sehnt sik na den HErrn Sin Vörhöv, min Lief un Seel -freut sik in den lebendigen GOtt. _Ps. 27, 4. Jes. 61, 10._ - -4. Denn de Vagel hett en Hus funnen un de Swölk ehr Nest, wo se Jungen -heckt, nemlich Din Altars, HErr Zebaoth, min König un GOtt! _Ps. 5, 3._ - -5. Glücklich sünd de, de in Din Hus wahnen un Di ümmerlos laven doht! -Sela. - -6. Glücklich sünd de Minschen, de Di för ehr Kraft holt un Di vun Harten -nahwandeln doht. _Ps. 18, 2. 3._ - -7. De dörch dat Jammerdahl gaht un dar Borns maken doht. Un de Lehrers -ward mit veel Segen smückt. - -8. Se gewinnt en Sieg na den annern, dat man sehen mutt, de rechte GOtt -is to Zion. - -9. HErr, GOtt Zebaoth, hör min Gebet; vernimm dat, GOtt Jacobs! Sela. - -10. GOtt, unse Schild, seh doch to, seh an Din Gesalvten sin Riek’, - -11. Denn en Dag in Din Vörhöv is beter, as sunst dusend. Ik will leever -up de Svel sitten in min GOtt Sin Hus, as lang wahnen in de Gottlosen -ehre Hütten. - -12. Denn GOtt, de HErr, is Sünn un Schild, de HErr gift Gnad un Ehr, He -ward nicks Gudes mangeln laten de Frommen. - -13. HErr Zebaoth, de Minsch is wol an, de sik up Di verlaten deiht! - - -De 85. Psalm. - -1. En Psalm vun de Kinner Korahs, vörtosingen. - -2. HErr, Du büst vörmals gnädig west Din Land un hest de Gefangenen vun -Jacob erlöst. _Ps. 89, 50._ - -3. De Du vörmals de Missedaht Din Volk vergeven un all ehr Sünn bedeckt -hest, Sela; _Ps. 32, 1._ - -4. De Du vörmals all Din Torn uphaben un Di wend hest vun Din Torn sin -Grimmigkeit; - -5. Tröst uns, GOtt, unse HEiland un lat af vun Din Ungnad öwer uns! - -6. Wullt Du denn ewiglich öwer uns törnen? un Din Torn för alle Tieden -ümmer furt gahn laten? - -7. Wullt Du uns nich wedder erquicken, dat sik Din Volk öwer Di freuen -mag? - -8. HErr, erwies uns Din Gnad un help uns. - -9. Ach, dat ik hörn schull, dat GOtt, de HErr, reden dä, dat He Sin Volk -Freden tosä un Sine Hilligen, up dat se nich up Dohrheit geraden. - -10. Doch is ja Sin Help nah bi de, de Em fürchten doht, dat in unse Land -Ehr wahnen schull; - -11. Dat Gudheit un Truheit sik enanner bemöten, Gerechtigkeit un Freden -sik küssen doht, - -12. Dat Frucht up de Eer wassen un Gerechtigkeit vun’n Himmel sehn dä; - -13. Dat uns de HErr ok wat Gudes doh, damit uns Land sin Frucht geven -kann, _3. Mos. 26, 4. Ps. 67, 7._ - -14. Dat Gerechtigkeit dennoch vör Em blieven un in Swung gahn dä. - - -De 86. Psalm. - -1. En Gebet vun David. - -HErr, neeg Din Ohren un erhör mi, denn ik bün elend un arm. _Ps. 88, 3._ - -2. Nimm min Seel in Acht, denn ik bün hillig. Help Du, min GOtt, Din -Knecht, de sik up Di verlaten deiht. - -3. HErr, wes’ mi gnädig, denn ik rop däglich to Di. _Ps. 6, 3._ - -4. Mak Din Knecht sin Seel fröhlich, denn na Di, HErr, verlangt mi. - -5. Denn Du, HErr, büst gud un gnädig, vun grote Gudheit för All de Di -anropen doht. _2. Mos. 34, 6._ - -6. Hör, HErr, min Gebet un mark up de Stimm vun min Flehn. - -7. In de Noth rop ik Di an, Du wullst mi erhören. _Ps. 50, 15._ - -8. HErr, Keen is Di gliek mank de Götter, un Nüms is, de dohn kann, as -Du. _Ps. 71, 19._ - -9. Alle Heiden, de Du makt hest, ward kamen un vör Di anbeden, HErr, un -Din Namen ehren, - -10. Dat Du so grot büst un Wunner deihst un alleen GOtt büst. - -11. Wies’ mi, HErr, Din Weg, dat ik wandeln doh in Din Wahrheit, erhol -min Hart bi den Ewigen, dat ik Din Namen fürchten doh. _Ps. 139, 24._ - -12. Ik dank Di, HErr, min GOtt, vun ganzen Harten un ehr Din Namen -ewiglich. _Ps. 9, 2._ - -13. Denn Din Gnad is grot öwer mi un hest min Seel rett ut de deepe Höll. -_Ps. 30, 4._ - -14. GOtt, de Stolten sett sik gegen mi un de Tyrannen ehr Hupen steiht mi -na min Seel un hebbt Di nich vör Ogen. _Ps. 54, 5._ - -15. Du awer, HErr GOtt, büst barmhartig un gnädig, geduldig un vun grote -Gudheit un Truheit. _v. 5. 2. Mos. 34, 6._ - -16. Wend Di to mi, wes’ mi gnädig, stärk Din Knecht mit Din Macht, un -help Din Magd ehr Söhn! _Ps. 116, 16._ - -17. Doh en Teken an mi, dat mi dat wol gah, dat de mi hassen doht, dat -sehn un sik schamen möt, dat Du, HErr, mi bistahn un trösten deihst. - - -De 87. Psalm. - -1. En Psalmleed vun de Kinner Korah. - -Se hett fasten Grund up de hilligen Bargen. _Jes. 14, 32._ - -2. De HErr hett Zion sin Dohre leev öwer alle Wahnungen Jacobs. - -3. Herrliche Dinge ward in di predigt, du, GOtt Sin Stadt! Sela. - -4. Ik will predigen laten Rahab un Babel, dat se mi kennen schüllt. Süh, -de Philister un Tyrer, samt de Mohren, ward dar geboren. _Jes. 19, 19. -30, 7._ - -5. Man ward to Zion seggen, dat allerlei Lüd darin geboren ward un dat -He, de Högste, se buen deiht. - -6. De HErr ward predigen laten in allerhand Spraken, dat Enige vun se ok -darin geboren ward. Sela. - -7. Un de Sänger, as in Reigen, ward All in Di singen, een na den annern. - - -De 88. Psalm. - -1. En Psalmleed vun de Kinner Korah, vörtosingen, vun de Elenden ehr -Swachheit. _Ps. 109, 22._ - -En Unnerwiesung vun Heman, den Esrahiten. - -2. HErr GOtt, min HEiland, ik schrieg Dag un Nacht to Di. - -3. Lat min Gebet vör Di kamen, neeg Din Ohren to min Geschrig. _Ps. 5, 2. -86, 1._ - -4. Denn min Seel is vull vun Jammer un min Leven is dicht bi de Höll. -_Klagel. 1, 5. 12. Hiob. 17, 1._ - -5. Ik bün achtet as de, de na de Höll rin kamt, ik bün as en Mann, de -keen Help hett. - -6. Ik ligg mank de Doden verlaten, as de, de se dodslagen hebbt, de -in dat Graf liggen doht, an de Du nich mehr denkst un de vun Din Hand -afsonnert sünd. - -7. Du hest mi in de Kul dal leggt, in de Düsterniß un in de Deepe. - -8. Din Grimmigkeit drückt mi un Du drängst mi mit all Din Flothen. Sela. - -9. Min Frünn hest Du wiet vun mi weg dahn, Du hest mi vör se ton Gruel -makt. Ik ligg gefangen un kann nich rutkamen. - -10. Min Gestalt is jämmerlich vun Elend. HErr, ik rop Di däglich an, ik -bred min Hann ut to Di. - -11. Warrst Du denn mank de Doden Wunner dohn? Oder ward de Verstorvenen -upstahn un Di danken? Sela. - -12. Ward man in dat Grav vertellen Din Gnad, un Din Truheit int Verdarven? - -13. Mögt denn Din Wunner in Düsterniß erkennt warrn? Oder Gerechtigkeit -in dat Land, wo man an nicks denken deiht? - -14. Awer ik schrieg to Di, HErr, un min Gebet kummt fröh vör Di. - -15. Warum verstötst Du, HErr, min Seel un verbargst Din Angesicht vör mi? -_Ps. 13, 2._ - -16. Ik bün elend un ahnmächtig, dat ik so verstött bün, ik lied Din -Schrecken, dat ik ganz verzagen doh. - -17. Din Grimmigkeit geiht öwer mi, Din Schrecken drückt mi. - -18. Se umgevt mi däglich as Water un umringt mi mit enanner. _Ps. 22, 13._ - -19. Du makst, dat mine Frünn un Neegsten un mine Verwandte sik wiet vun -mi af doht, um son Elend willen. _Hiob. 30, 10._ - - -De 89. Psalm. - -1. En Unnerwiesung vun Ethan, den Esrahiten. _Ps. 88, 1._ - -2. Ik will singen vun den HErrn Sin Gnad ewiglich un Sin Wahrheit -verkündigen mit min Mund vun een Tied to de anner. - -3. Un segg also: Dat een ewig Gnad ward upgahn, un ward Din Wahrheit -trulich hollen in den Himmel. - -4. Ik hef en Bund makt mit min Uterwählten, Ik hef David, min Knecht, -toswaren: _2. Sam. 7, 12. 13. 1. Kön. 8, 20. Ps. 110, 4. Ps. 132, 11. -Jes. 55, 3. Luk. 1, 32. Apost. 2, 30. 13, 34._ - -5. Ik will Di ewiglich Nakamen verschaffen un Din Stohl buen vun Geslecht -to Geslecht. Sela. _v. 30. Ps. 110, 4._ - -6. Un de Himmels ward, HErr, Dine Wunner priesen, un Din Wahrheit in de -Gemeen vun de Hilligen. - -7. Denn wokeen mag in de Wolken den HErrn glieken un den HErrn gliek sin -mank de Götter ehr Söhns? - -8. GOtt is allmächtig in de Hilligen ehr Versammlung un wunnerbar öwer -Alle, de um Em her sünd. - -9. HErr, GOtt Zebaoth, wokeen is as Du, en mächtige GOtt? un Din Wahrheit -is um Di her. _Ps. 115, 3._ - -10. Du büst HErr öwer de wille See, Du stillst sin Waggen, wenn se sik -rögen doht. _Matth. 8, 26._ - -11. Du sleist Rahab dod, Du terstreust Din Fiend mit Din starken Arm. -_Luk. 1, 51._ - -12. Himmel un Eer is Din, Du hest den Eerdborrn gründt un wat darin is. -_Ps. 24, 1._ - -13. Middernacht un Middag hest Du schafft; Thabor un Hermon jucht in Din -Namen. - -14. Du hest en gewaltigen Arm; stark is Din Hand un hoch is Din rechte -Hand. - -15. Gerechtigkeit un Gericht is Din Stohl sin Festung, Gnad un Wahrheit -sünd vör Din Angesicht. _Ps. 97, 2. 103, 6._ - -16. Glücklich is dat Volk, dat juchen kann! HErr, se ward in dat Licht -vun Din Angesicht umhergahn; - -17. Se ward öwer Din Namen däglich fröhlich un in Din Gerechtigkeit -herrlich sien. - -18. Denn Du büst de Schmuck vun ehr Kraft un dörch Din Gnad warrst Du uns -Horn hoch maken. _v. 25. Ps. 92, 11._ - -19. Denn de HErr is uns’ Schild un de Hillige in Israel is uns’ König. - -20. Dartomal redst Du in en Gesicht to Din Hilligen un sprokst: Ik hef en -Held upstahn laten, de helpen schall, Ik hef grot makt en Uterwählten ut -dat Volk. - -21. Ik hef fun’n min Knecht David, Ik hef em salvt mit min hillige Oel. -_1. Sam. 16, 13._ - -22. Min Hand schall em ümmer bistahn un Min Arm schall em stark maken. -_Jes. 41, 10._ - -23. De Fiende schüllt em nich unner kriegen un de Ungerechten schüllt em -nich dämpen. - -24. Sonnern Ik will vör em sin Weddersakers slan un de em haßt, will Ik -plagen. - -25. Awer Min Wahrheit un Gnad schall bi em sin un sin Horn schall in Min -Namen hoch makt warrn. _v. 18._ - -26. Ik will sin Hand an de See leggen un sin rechte Hand an de Stroms. -_Ps. 72, 8._ - -27. He ward Mi nennen also: Du büst min Vader, min GOtt un Fels, de mi -helpen deiht. _2. Sam. 7, 14._ - -28. Un Ik will em ton eersten Söhn maken, un ton Allerhöchsten mank de -Könige up de Eer. _Kol. 1, 15._ - -29. Ik will Min Gnad gegen em ewiglich bliven laten un Min Bund schall -för em fast bliven. - -30. Ik will em ewiglich Nakamen geven un sin Stohl stahn laten, so lang -as de Himmel duert. - -31. Wenn awer sin Kinner Min Gesetz verlaten un in Mine Rechte nich -blieven doht, - -32. Wenn se Min Ordnung enthilligt un min Gebote nich hollen doht, - -33. So will Ik ehr Sünd mit de Rod to Hus bringen un ehr Missedaht mit -Plagen; - -34. Awer Min Gnad will Ik nich vun em wend’n un Min Wahrheit nich fehlen -laten. _Jes. 54, 10._ - -35. Ik will Min Bund nich enthilligen un nich ännern, wat ut Min Mund -gahn is. - -36. Ik hef eens swaren bi Min Hilligkeit: Ik will David nicks vörleegen; - -37. Sin Samen schall ewig sin, un sin Thron vör Mi as de Sünn. _2. Sam. -7, 16. Ps. 72, 17._ - -38. As de Maand schall he ewiglich fast stahn un de Tüge in de Wolken is -tru. Sela. _1. Mos. 9, 13._ - -39. Awer nu verstötst Du un smitst weg un büst bös up Din Gesalvten. - -40. Du hest Din Knecht sin Bund to Schann makt un smitst sin Kron up de -Eer. - -41. Du ritst all sine Muren dal un letst sine Festungen tweibreken. - -42. All, de vörbi gahn doht, rovt em ut, he is vör sin Nawers en Spott -warn. _Ps. 80, 13._ - -43. Sin Weddersakers ehr rechte Hand makst Du hoch un erfreust all sin -Fiende. - -44. Ok hest Du de Kraft vun sin Schwerdt wegnahmen un letst em nich -siegen in de Striet. - -45. Du hest sin Schönheit tonicht makt un stötst sin Stohl to Eer. - -46. Du makst de Tied vun sin Jugend kleen un bedeckst em mit Hohn. Sela. - -47. HErr, wa lang wullst Du Di so ganz versteken un Din Grimmigkeit as -Füer brennen laten? - -48. Gedenk, wa kort min Leven is. Warum wullst Du alle Minschen umsunst -schaffen hebben? _Ps. 90, 9. 10._ - -49. Wo is Jemand, de dar leven deiht un den Dod nich süht? De sin Seel -retten deiht vun de Gewalt vun dat Graf. - -50. HErr, wo is Din vörrige Gnad, de Du David toswaren hest in Din -Wahrheit? _Ps. 85, 2._ - -51. Denk, HErr, an Din Knecht ehr Smach, de ik in min Schoot drägen doh, -vun so veele Völker. - -52. Darmit Di, HErr, Dine Fiende slecht maken doht, darmit se slecht makt -de Fotsporen vun Din Gesalvten. - -53. Gelavet si de HErr ewiglich! Amen! Amen! _Ps. 40, 17._ - - -De 90. Psalm. - -1. En Gebet vun den Mann Gottes, Moses. - -2. HErr GOtt, Du büst uns’ Toflucht för immer. Eh denn de Bargen warn un -de Eer un de Welt schaffen warn, büst Du, GOtt, vun Ewigkeit to Ewigkeit! -_Spr. 8, 25. Jes. 43, 13._ - -3. De Du de Minschen letst starven un sprickst: Kamt wedder, -Minschenkinner! - -4. Denn dusend Jahr sünd vör Di as en Dag, de güstern vergahn is un as en -Nachtwach! - -5. Du letst se darhen fahren as en Strom un sünd as en Slap, gliek as en -Gras, dat doch bald drög ward, _Jes. 40, 6. 7._ - -6. Dat dar fröh blöhen deiht un bald welk ward un des Abends afmeiht ward -un verdrögt. _1. Pet. 1, 24._ - -7. Dat makt Din Torn, dat wi so vergaht, un Din Grimmigkeit, dat wi so -unversehens darhen möt. _Ps. 76, 8. Nah. 1, 6._ - -8. Denn uns’ Missedaht stellst Du vör Di, uns’ Sünd, de wi nich kundig -sünd in dat Licht vör Din Angesicht. _Ps. 51, 11._ - -9. Darum fahrt all uns’ Dag’ darhen dörch Din Torn; wi bringt uns’ Jahre -to as en Snak. _Ps. 89, 48._ - -10. Uns’ Leven duert söbentig Jahr, un wenn dat hoch kummt, so sünd dat -tachentig Jahr, un wenn dat köstlich west is, so is dat Möh un Arbeit -west, denn dat fahrt flink darhen, as fleegen wi darhen. - -11. Wokeen glövt awer, dat Du so bös büst? Un wokeen is bang, vör düsse -Din Grimmigkeit? - -12. Lehr uns bedenken, dat wi starven möt, up dat wi klok ward. _Ps. 39, -5._ - -13. HErr, kehr Di doch wedder to uns un wes’ Dine Knechte gnädig! - -14. Füll uns fröh mit Din Gnad, so wüllt wi vun Di grotspreken un -fröhlich sien uns’ Leven lang. - -15. Mak uns nu wedder vergnögt, nadem Du uns so lang’ plagt hest, nadem -wi so lang’ Unglück leeden hebbt. - -16. Wies Dine Knecht Dine Werke un Din Ehr ehr Kinner. - -17. Ja, HErr, uns’ GOtt, wes’ uns fründlich, un lat dat Wark vun uns -Hann fortgahn, ja dat Wark vun uns Hann lat He fortgahn! _Ps. 138, 8._ - - -De 91. Psalm. - -1. Wer unner den Högsten Sin Schirm sitten deiht un unner den -Allmächtigen Sin Schatten blift, - -2. De sprickt to den HErrn: Min Toversicht un min Burg, min GOtt, up den -ik höpen doh. - -3. Denn He rett mi vun den Jäger sin Strick un vun de böse Pest. - -4. He ward di mit Sin Flünken bedecken un din Toversicht ward sien unner -Sin Flünken. Sin Wahrheit is Schirm un Schild, - -5. Dat du nich bang warrst vör dat Gruen vun de Nacht, vör de Pieln, de -des Dags fleegen doht, - -6. Vör de Pest, de in Düstern sliekt, vör de Sük, de up den Middag wüthen -deiht. - -7. Ob dusend fallt an din Siet un tein dusend an din rechte Hand, so ward -dat di doch nich drapen. - -8. Ja, du warrst mit din Ogen din Lust sehn un kieken, woans dat de -Gottlosen utbetahlt ward. - -9. Denn de HErr is din Toversicht, de Högste is din Toflucht. - -10. Di ward nicks Övles tostöten un keen Plag ward nah an din Hütt kamen. -_Hiob. 5, 19._ - -11. Denn He hett Sin Engeln befahlen öwer di, dat se di behöden doht up -all din Weg’. _Matth. 4, 6. Luk. 4, 10. 16, 22._ - -12. Dat se di up Hann drägen un du din Fot nich an en Steen stöten -deihst. _Ps. 121, 3. Matth. 4, 6._ - -13. Up de Löwen un Oddern warrst du gahn un perren up de jungen Löwen un -Draken. - -14. He begehrt na Mi, so will Ik em ruthelpen, he kennt Min Namen, darum -will Ik em stark maken. - -15. He röpt Mi an, so will Ik em erhören; Ik bün bi em in de Noth, Ik -will em rutrieten un to Ehr bringen. _Jes. 41, 10._ - -16. Ik will em satt maken mit lang Leven un will em wiesen Min Heil. - - -De 92. Psalm. - -1. En Psalmleed up den Sabbathdag. - -2. Dat is en köstlich Ding, den HErrn danken un lovsingen Din Namen, Du -Högster! _Ps. 147, 1._ - -3. Des Morgens Din Gnad un des Nachts Din Wahrheit verkündigen. _Ps. 89, -2._ - -4. Up de tein Saiten un Psalter, mit Spelen up de Harf. _Ps. 144, 9._ - -5. Denn HErr, Du letst mi fröhlich singen vun Dine Werke un ik rühm din -Hann ehr Wark. - -6. HErr, wa sünd Dine Werke so grot! Dine Gedanken sünd so sehr deep! -_Ps. 104, 24. Jes. 55, 9._ - -7. En unvernünftigen Mann glövt dat nich, un en Narr acht nich up so wat. - -8. De Gottlosen grönt as dat Gras un de Öveldoers blöht all, bet se -vertilgt ward up ewig. _Ps. 37, 2. 129, 6._ - -9. Awer Du, HErr, büst de Högste un blivst ewig. _Ps. 97, 9._ - -10. Denn süh, Dine Fiende HErr, süh, Dine Fiende ward umkamen, un all, de -Övel doht, möt utenanner jagt warrn. - -11. Awer min Horn ward verhögt warrn, as dat Horn vun en Eenhorn, un ward -mit frisch Oel insalvt warrn. _Ps. 132, 17._ - -12. Un min Oog ward sin Lust sehen an mine Fiende, un min Ohr ward sin -Lust hören an de Boshaftigen, de sik gegen mi setten doht. _Ps. 91, 8._ - -13. De Gerechte ward grönen as en Palmbom, he ward wassen as en Ceder up -den Libanon. _Ps. 52, 10. Spr. 11, 28._ - -14. De plantet sünd in den HErrn Sin Hus, ward in uns’ GOtt Sin Vörhöf -grönen. _Jes. 61, 3._ - -15. Un wenn se ok old ward, ward se doch blöhn, fruchtbar un frisch sien. -_Ps. 1, 3._ - -16. Dat se verkündigen doht, dat de HErr so fromm is, min Fels, un is -keen Unrecht an Em. _Ps. 145, 17._ - - -De 93. Psalm. - -1. De HErr is König un herrlich smückt; de HErr is smückt un hett en Riek -anfungen, so wiet de Welt is, un toricht, dat dat blieven schall. _2. -Mos. 15, 18. Ps. 97, 1._ - -2. Vun jeher steiht Din Stohl fast; Du büst ewig. _Ps. 102, 13. 25._ - -3. HErr, de Waterström erhevt sik, de Waterström hevt ehr Brusen, de -Waterström hevt de Waggen. _v. 4. Ps. 65, 8. Jes. 17, 12._ - -4. De Waterwogen in de See sünd grot un brust grulich, de HErr awer is -noch gröter in de Höch. _Ps. 92, 9._ - -5. Din Wort is en rechte Lehr. Hilligkeit is de Zier vun Din Hus -ewiglich. _Joh. 17, 17._ - - -De 94. Psalm. - -1. HErr GOtt, den de Rache tohört, GOtt, den de Rache tohört, lat Di -sehn! _Röm. 12, 19._ - -2. Hev Di, Du de Welt ehr Richter, vergell de Hochmödigen, wat se -verdeent. _Ps. 7, 12._ - -3. HErr, wa lang schüllt de Gottlosen, wa lang schüllt de Gottlosen -prahlen! - -4. Un so trotzig reden, un all, de Övel doht, sik rühmen? - -5. HErr, se slagt Din Volk tonicht un plagt Din Arfdeel! - -6. Wittfruens un Frömde bringt se um un makt de Waisen dod. - -7. Un seggt: De HErr süht dat nich, un de GOtt Jacobs acht nich darup. - -8. Markt doch, ji Narren mank dat Volk un ji Dohren, wann wüllt ji klok -warrn? _Ps. 92, 7. Spr. 8, 5._ - -9. De dat Ohr plant hett, schull de nich hören, de dat Oog makt hett, -schull de nich sehn? _Spr. 20, 12._ - -10. De de Heiden tüchtigt, schull de nich strafen? De de Minschen lehrt, -wat se weeten doht. - -11. Awer de HErr weet de Minschen ehr Gedanken, dat se Nicks sünd. _1. -Cor. 3, 20._ - -12. Glücklich is, den Du, HErr, tüchtigen deihst un lehrst em dörch Din -Gesetz. _Spr. 3, 12. Ps. 25, 9._ - -13. Dat he Geduld hett, wenn dat slecht geiht, bet den Gottlosen dat Graf -torecht makt ward. - -14. Denn de HErr ward Sin Volk nich vun Sik stöten, noch Sin Arf verlaten. - -15. Denn Recht mutt doch Recht blieven un dat ward alle fromme Harten -tofallen. - -16. Wokeen steiht bi mi gegen de Boshaftigen? Wokeen tred to mi gegen de -Öweldoers? _Ps. 27, 10._ - -17. Wenn de HErr mi nich helpen dä, so leeg min Seel schier in de Still. - -18. Ik sprok: Min Fot is utgleden, awer Din Gnad, HErr, hett mi hollen. -_Ps. 73, 2. Ebr. 12, 13._ - -19. Ik harr veel Bedrövniß in min Hart, awer Dine Tröstungen makten min -Seel vergnögt. _2. Cor. 1, 4. 5._ - -20. Du warrst ja niemals eens mit den schädlichen Stohl, de dat Gesetz -öwel düden deiht. _Jes. 10, 1._ - -21. Se rüst sik wedder den Gerechten sin Seel un verdammt unschüllig Blod. - -22. Awer de HErr is min Schutz, min GOtt is min Toversicht sin Fels. - -23. Un He ward se ehr Unrecht vergellen un ward se för ehr Bosheit -vertilgen, de HErr, uns’ GOtt, ward se vertilgen. _Ps. 55, 24._ - - -De 95. Psalm. - -1. Kamt her, lat uns den HErrn fröhlich singen un juchen den Fels vun -uns’ Heil! - -2. Lat uns mit Danken vör Sin Angesicht kamen un mit Psalmen vör Em -juchen! _Ps. 100, 2._ - -3. Denn de HErr is en groten GOtt un en groten König öwer alle Götter. -_Ps. 96, 4. 10. 145, 3._ - -4. Denn in Sin Hand is, wat de Eer bringen deiht, un de Högden vun de -Bargen sünd ok Sin! _Ps. 50, 10._ - -5. Sin is de See un He hett se makt un Sin Hann hebbt dat Dröge bereitet. - -6. Kamt, lat uns anbeden, kneen un dalfallen vör den HErrn, de uns makt -hett. - -7. Denn He is uns’ GOtt un wi dat Volk vun Sin Weid un Schap vun Sin -Heerd. Hüt, wenn ji Sin Stimm hörn doht, _Ps. 100, 3. Ebr. 3, 7. 4, 7._ - -8. So verstockt ju Hart nich, as to Meriba geschag, as to Massa in de -Wüste. - -9. As ju Vaders Mi versöken, prüften, un Min Wark sehen dän. _2. Mos. 17, -2. 7. 4. Mos. 14, 22. Ebr. 3, 17._ - -10. Dat Ik veertig Jahr Möh harr mit düt Volk un sprok: Dat sünd Lüd, de -ehr Hart ümmer den unrechten Weg will un de Min Weg nich lernen wöllt. - -11. Dat Ik in Min Torn swören dä: Se schüllt nich to Min Ruh her kamen. -_4. Mos. 14, 23. Ps. 106, 26. Ebr. 3, 18._ - - -De 96. Psalm. - -1. Singt den HErrn en nie Leed; singet den HErrn alle Welt. _Ps. 98, 1._ - -2. Singt den HErrn un lavt Sin Namen, predigt een Dag na den annern Sin -Heil. _1. Chron. 17, 23._ - -3. Vertellt mank de Heiden Sin Ehr, mank alle Völker Sin Wunner. - -4. Denn de HErr is grot un hoch to laven, He is wunnerbar öwer alle -Götter. _Ps. 95, 3. Sir. 43, 31._ - -5. Denn all de Götter sünd Götzen, awer de HErr hett den Himmel makt. -_Jes. 41, 24. 29._ - -6. Dat steiht herrlich un prächtig vör Em, un dat geiht gewaltig un -köstlich to in Sin Hilligdom. - -7. Ji Völker, bringt her den HErrn, bringt her den HErrn Ehr un Macht. -_Ps. 29, 1._ - -8. Bringt her na den HErrn de Ehr för Sin Namen, bringt Geschenk un kamt -in Sin Vörhöf, _Ps. 138, 5._ - -9. Bedet an den HErrn in hilligen Smuck, lat alle Welt vör Em bang wesen. -_Ps. 29, 2._ - -10. Seggt mank de Heiden, dat de HErr König is un Sin Riek torecht makt -hett so wiet as de Welt is, dat dat blieven schall, un de Völker recht -richten deiht. - -11. Himmel freu di, un Eer wes’ fröhlich, lat de See brusen un wat darin -is. _Jes. 49, 13._ - -12. Lat dat Feld fröhlich sin un Allns, wat darup is, un lat grotspreken -alle Böm in den Wold, _Ps. 132, 9._ - -13. Vör den HErrn, denn He kummt, denn He kummt, to richten dat Eerdriek. -He ward den Eerdborr richten mit Gerechtigkeit un de Völker mit Sin -Wahrheit. - - -De 97. Psalm. - -1. De HErr is König, daröwer lat dat Eerdriek sik freuen un de Inseln -fröhlich sien, so veel vun ehr sünd. _2. Mos. 15, 18._ - -2. Wolken un Dunkel sünd um Em her, Gerechtigkeit un Gericht is de -Festung vun Sin Stohl. _Ps. 89, 15._ - -3. Füer geiht vör Em her un stekt Sine Fiende rund rum an. _Ebr. 12, 29._ - -4. Sine Blitze lücht up den Eerdborr, dat Eerdriek süht dat un ward bang. -_Ps. 77, 17. Nah. 1, 5._ - -5. Bargen smöllt as Wass vör den HErrn, vör den Herrscher öwer den ganzen -Eerdborr. _Jes. 24, 18._ - -6. De Himmel verkündigt Sin Gerechtigkeit un alle Völker seht Sin Ehr. -_Ps. 19, 2._ - -7. Schamen möt sik All, de de Bilder deenen doht un sik mit de Götzen -rühmt. Bed’t Em an, all ji Götter! _2. Mos. 20, 4. Ebr. 1, 6._ - -8. Zion hört dat un is froh; un de Döchter vun Juda sünd fröhlich, HErr, -öwer Din Regiment. - -9. Denn Du, HErr, büst de Högste in alle Lannen, Du büst veel gröter, as -alle Götter. _Ps. 92, 9._ - -10. De ji den HErrn lev hebbt, hass’t dat Böse. De HErr bewahrt Sine -Hilligen ehr Seelen, vun de Gottlosen ehr Hand ward He se retten. _Amos. -5, 14. 15._ - -11. Den Gerechten mutt dat Licht ümmer wedder upgahn, un Freud de frommen -Harten. _Ps. 18, 29. 112, 4._ - -12. Ji Gerechten, freut jug vun den HErrn un dankt Em un pries’t Sin -Hilligkeit! _Ps. 32, 11. 33, 1. 30, 5._ - - -De 98. Psalm. - -1. En Psalm. - -Singt den HErrn en nie Leed, denn He deiht Wunner. He siegt mit Sin -rechte Hand un mit Sin hilligen Arm. _Ps. 96, 1. Jes. 51, 9._ - -2. De HErr lett Sin Heil verkündigen, vör de Völker lett He Sin -Gerechtigkeit apenbaren. - -3. He denkt an Sin Gnad un Wahrheit för dat Hus Israel. De End vun alle -Welt süht unse GOtt Sin Heil. _Jes. 52, 10._ - -4. Juchet vör den HErrn, alle Welt, singt, pries’t un lavt, - -5. Lavt den HErrn mit Harpen, mit Harpen un mit Psalmen, - -6. Mit Trompeten un Basunen, juchet vör den HErrn, den König! - -7. Lat de See brusen un wat darin is, de Eerdborrn un de darup wahnt. -_Ps. 96, 11._ - -8. De Waterström sünd vergnögt un alle Bargen schüllt fröhlich sin, - -9. Vör den HErrn; denn He kummt, dat Eerdriek to richten. He ward den -Eerdborrn richten mit Gerechtigkeit un de Völker mit Recht. _Ps. 9, 9. -50, 3. 96, 13._ - - -De 99. Psalm. - -1. De HErr is König, darum bevt de Völker; He sitt up Cherubim, darum -rögt sik de Welt. _Ps. 93, 1. 80, 1. 2. Sam. 4, 4._ - -2. De HErr is grot to Zion un hoch öwer alle Völker. _Ps. 48, 2._ - -3. Lat uns danken Din groten un wunderbarlichen Namen, de da hillig is. - -4. In düssen König sin Riek hett man dat Recht leef. Du gifst -Frömmigkeit, Du schaffst Gericht un Gerechtigkeit in Jacob. _Jes. 9, 7._ - -5. Erhevt den HErrn, unsen GOtt, bedt an to Sin Fotschemel, denn He is -hillig. _Jes. 6, 3._ - -6. Moses un Aaron mank Sin Presters un Samuel mank de, de Sin Namen -anropt, se repen an den HErrn un He erhör se. _2. Mos. 14, 15._ - -7. He red mit se dörch en Wolkensul; se heeln Sine Tügnisse un Gebote, de -He se geven dä. - -8. HErr, Du büst uns’ GOtt, Du erhörst se, Du GOtt vergifst se un strafst -ehr Dohn. - -9. Sprekt grot vun den HErrn, unsen GOtt, un bedt an up Sin hilligen -Barg, denn de HErr, uns’ GOtt, is hillig. _Ps. 3, 5._ - - -De 100. Psalm. - -1. En Dankpsalm. - -Juchet den HErrn, alle Welt! _Ps. 66, 2. 117, 1._ - -2. Deent den HErrn mit Freuden. Kamt vör Sin Angesicht mit fröhlichen -Sang. _Ps. 2, 11. 95, 2._ - -3. Erkennt, dat de HErr GOtt is! He hett uns makt un nich wi sülvst, to -Sin Volk un to Schap up Sin Weid! _Ps. 95, 7._ - -4. Gaht to Sine Dohre in mit Danken, to Sin Vörhöf mit Laven. Dankt Em, -lavt Sin Namen! - -5. Denn de HErr is fründlich un Sin Gnad duert ewig, un Sin Wahrheit up -ewig. _Ps. 117, 2._ - - -De 101. Psalm. - -En Psalm vun David. - -1. Vun Gnad un Wahrheit will ik singen un Di, HErr, Lof seggen. - -2. Ik handel vörsichtig un redlich bi de, de mi tohört, un wandel trulich -in min Hus. - -3. Ik nehm mi keen böse Sak vör. Ik haß den Övertreder un lat em nich bi -mi blieven. - -4. En verkehrt Hart mutt vun mi wieken, den Bösen lied ik nich. _Ps. 6, -9._ - -5. De sin Neegsten heemlich verleumden deiht, den vertilg ik. Ik mag den -nich, de stolte Geberden un hogen Moth hett. _Ps. 15, 3._ - -6. Min Ogen seht na de Truen int Land, dat se bi mi wahnen doht, un ik -hef geern fromme Deener. - -7. Falsche Lüd hol ik nich in min Hus, de Lögner gedeiht bi mi nich. -_Spr. 13, 5._ - -8. Fröh vertilg ik alle Gottlosen int Land, dat ik all de, de Unrecht -doht, utrott ut den HErrn Sin Stadt. - - -De 102. Psalm. - -1. En Gebet vun den Elenden, wenn he bedrövt is un sin Klag vör den HErrn -utschütten deiht. - -2. HErr, hör min Gebet un lat min Schrien to Di kamen. _Ps. 5, 2. 17, 1._ - -3. Verbarg Din Angesicht nich vör mi in de Noth, neeg Din Ohren to mi; -wenn ik Di anropen doh, so erhör mi bald! _Ps. 13, 2._ - -4. Denn min Dag’ sünd vergahn as en Rook, un min Knaken sünd verbrennt as -en Brand. - -5. Min Hart is slan un verdrögt as Gras, dat ik ok vergeten doh, min Brod -to eten. - -6. Min Gebeen klevt an min Fleesch vör Hulen un Süfzen. - -7. Ik bün gliek as en Rohrdommel in de Wüstenie, ik bün gliek as en -Steenul in de terstörten Städte. - -8. Ik wak un bün as en eensam Vagel up dat Dack. - -9. Däglich lacht mi mine Fiende ut un de öwer mi spotten doht, swört bi -mi. - -10. Denn ik eet Asch as Brod un misch min Gedränk mit Weenen, _Hiob. 3, -24. Ps. 80, 6._ - -11. Vör Din Drauen un Din Torn, dat Du mi upbört un wedder up de Eer -stött hest. - -12. Min Dag’ sünd darhen as en Schatten un ik verdorr as Gras. _Ps. 90, -5. Hiob. 14, 2._ - -13. Du awer, HErr, blivst ewiglich un Din Gedächtniß för un för. - -14. Du wullest Di upmaken un öwer Zion erbarmen, denn dat is Tied, dat Du -se gnädig büst, un de Stunn is kamen. - -15. Denn Din Knechten wüllt geern, dat se bu’t war un sehn geern, dat ehr -Steen un Kalk toricht war; _Ps. 51, 20._ - -16. Dat de Heiden den HErrn Sin Namen fürchten doht, un alle Könige up de -Eer Din Ehr; - -17. Dat de HErr Zion bu’t un Sik sehn leet in Sin Ehr. - -18. He kehrt sik to de Verlatenen ehr Gebet un versmäht ehr Gebet nich. - -19. Dat ward schreven up de Nakamen, un dat Volk, dat eerst erschaffen -warrn schall, ward den HErrn laven. - -20. Denn He süht vun Sin hillige Högde un de HErr süht vun den Himmel up -de Eer, _Ps. 14, 2._ - -21. Dat He den Gefangenen sin Aechsen hört un los mak den Dod sin Kinner; - -22. Up dat se to Zion predigen den HErrn Sin Namen un Sin Lof to -Jerusalem. - -23. Wenn de Völker tosamen kamt un de Königrieke, den HErrn to deenen. - -24. He demödigt up den Weg min Kraft, He verkörrt min Dag’. - -25. Ik segg: Min HErr, nimm mi nich weg in de Hälfte vun mine Dag’! Dine -Jahr duert vun Ewigkeit to Ewigkeit. _Ps. 61, 7._ - -26. Du hest vördem den Grund to de Eer leggt un de Himmel sünd dat Wark -vun Din Hann. _Ps. 89, 12. Ebr. 1, 10._ - -27. Se ward vergahn, awer Du blifst. Se ward all old warrn as en Gewand, -se ward verwandelt as en Kleed, wenn Du se verwandeln warrst, - -28. Du awer blifst, as Du büst un Dine Jahr nehmt keen Enn! - -29. Din Knechten ehr Kinner ward blieven un ehr Samen ward vör Di -gedeihn. _Ps. 69, 37._ - - -De 103. Psalm. - -1. En Psalm vun David. - -Lav den HErrn, min Seel, un wat in mi is Sin hilligen Namen. _Ps. 104, 1. -35._ - -2. Lav den HErrn, min Seel, un vergeet nich, wat He di Gudes dahn hett. - -3. De di all din Sünn vergeven un all dine Gebreken heel maken deiht. -_Ps. 6, 3. 147, 3._ - -4. De din Leven vun dat Verdarven erlöst, de di krönen deiht mit Gnad un -Barmhartigkeit. _Ps. 5, 13._ - -5. De din Mund fröhlich makt, so dat du wedder jung warrst as en Adler. -_Hiob. 33, 25. Jes. 40, 31._ - -6. De HErr schafft Gerechtigkeit un Recht för Alle, de Unrecht lieden -doht. _Ps. 99, 4._ - -7. He hett Moses Sin Weg weten laten, de Kinner Israel Sin Dohn. - -8. Barmhartig un gnädig is de HErr, geduldig un vun grote Gudheit. _2. -Mos. 34, 6. Ps. 86, 5._ - -9. He ward uns nich ümmer unse Sünn vörholn, noch up ewig se uns -nadragen. _Jes. 57, 16._ - -10. He handelt nich mit uns na unse Sünden un vergellt uns nich na unse -Missedaht. - -11. Denn so hoch de Himmel öwer de Eer is, lett He Sin Gnad mächtig sien -öwer de, de Em fürchten doht. - -12. So wiet de Morgen vun den Abend af is, lett He unse Övertredung vun -uns feern sien. - -13. As sik en Vader öwer sine Kinner erbarmen deiht, so erbarmt Sik de -HErr öwer de, de Em fürchten doht. - -14. Denn He weet, wat vör en Wes’wark wi sünd, He denkt daran, dat wi -Dreck sünd. _Hiob. 10, 9._ - -15. En Minsch is in sin Leven as Gras, he blöht as en Blom up dat Feld; -_1. Pet. 1, 24._ - -16. Wenn de Wind daröwer weiht, so is se nich mehr da, un ehr Stell kennt -se nich mehr. _Ps. 37, 10._ - -17. De HErr Sin Gnad awer duert vun Ewigkeit to Ewigkeit öwer de, de Em -fürchten doht, un Sin Gerechtigkeit up Kinneskind, _Klagel. 3, 22. Luk. -1, 50._ - -18. Bi de, de Sin Bund holt un an Sine Gebote denkt, dat se darna doht. - -19. De HErr hett Sin Stohl in den Himmel upstellt, un Sin Königriek -herrscht öwer Allns. _Ps. 9, 8._ - -20. Lavt, ji Engel, den HErrn, ji starke Helden, de ji Sin Befehl -utrichten doht, dat man hör de Stimm vun Sin Wort. _Dan. 7, 10._ - -21. Lavt den HErrn, all Sin Heerscharen, Sin Deener, de ji Sin Willen -doht! _Joel. 2, 11._ - -22. Lavt den HErrn, all Sine Werke, an alle Orten vun Sin Herrschaft! Lav -den HErrn, min Seel! - - -De 104. Psalm. - -1. Lav den HErrn, min Seel! HErr, min GOtt, Du büst öwer de Maaten -herrlich, Du büst schön un prächtig kleedt. _Ps. 103, 1. 22._ - -2. Licht is Din Kleed, dat Du anhest; Du bredst den Himmel ut as en -Teppich; _1. Joh. 1, 5. Jes. 40, 22. 44, 24._ - -3. Du wölbst Sin Bawerdeel mit Water; Du fahrst up de Wolken, as up en -Wagen; un geihst up den Wind sin Flünken. _1. Mos. 1, 7. Ps. 33, 7._ - -4. De Du Din Engel to Wind’n maken deihst un Din Deener to Füerflammen; -_Ebr. 1, 7._ - -5. De Du dat Eerdriek gründen deihst up sin Grundfest, dat dat blift -ümmer un ewig. - -6. Mit de Deep bedeckst Du dat, as mit en Kleed un Water staht öwer de -Bargen. - -7. Awer vun Din Schell’n lopt se weg, vun Din Dunner fahrt se darhen. -_Hiob. 37, 4. 5. Ps. 18, 14. 15._ - -8. De Bargen gaht hoch hervör un de Breden sett sik dal na den Ort, den -Du se gründt hest. - -9. Du hest en Grenz sett, daröwer kamt se nich un möt nich wedder dat -Eerdriek bedecken. _1. Mos. 1, 9._ - -10. Du letst Borns quellen in de Gründ’, dat de Water twischen de Bargen -henfleet. _Ps. 74, 15._ - -11. Dat alle Thiern up dat Feld drinkt un dat Wild sin Döst löschen doh. - -12. An desülvigen sitt de Vageln unner den Himmel un singt mank de -Twiegen. - -13. Du makst de Bargen vun baben heraf natt, Du makst dat Land vull -Frücht, de Du schaffen deihst. _Ps. 65, 11._ - -14. Du letst Gras wassen för dat Veeh un Saat, de Minschen to Nutz, dat -Du Brod ut de Eer bringen deihst. _5. Mos. 11, 15. Ps. 147, 8. Sir. 38, -4._ - -15. Un dat de Wien den Minschen sin Hart erfreuen deiht un sin Gestalt -schön ward vun Oel, un dat Brod den Minschen sin Hart stärken deiht. - -16. Dat den HErrn Sine Böm vull Saft staht, de Cedern vun Libanon, de He -plant hett. - -17. Darsülvst buet de Vageln ehr Nest un de Storch wahnt up de Dannböms. - -18. De hogen Bargen sünd de Gemsen ehr Toflucht un de Steenklüfte de -Kaninken ehr. - -19. Du makst den Maand, dat Jahr darna to delen, de Sünn weet ehr -Unnergang. - -20. Du makst Düsterniß, dat dat Nacht ward, denn rögt sik alle willen -Thiern. - -21. De jungen Löwen, de da brüllt na den Rov un ehr Spies sökt vun GOtt. - -22. Wenn awer de Sünn upgahn deiht, makt se sik darvun un leggt sik in -ehr Kulen. _Hiob. 37, 8._ - -23. So geiht denn de Minsch ut an sin Arbeit un an sin Ackerwark bet an -den Abend. - -24. HErr, wa sünd Dine Werke so grot un veel! Du hest se all wieslich -anordnet un de Eer is vull vun Din Göder. _Ps. 92, 6._ - -25. De See, de so grot un wiet is, dar wimmelt dat ahn Tall, beide, grote -un lütte Deerter. - -26. Darsülvst gaht de Scheep, dar sünd Wallfisch, de Du makt hest, dat se -darin speelt. - -27. Dat tövt Allns up Di, dat Du se Spies geven deihst to sin Tid. _Ps. -145, 15._ - -28. Wenn Du se geven deihst, so sammelt se, wenn Du Din Hand updeihst, so -ward se mit Göder satt makt. - -29. Verbargst Du Din Angesicht, so ward se bang, nimmst Du ehr Athem weg, -so vergaht se un ward wedder to Eer. - -30. Letst Du Din Athem ut, so ward se schafft, un Du makst de Eer ehr -Gestalt nie. - -31. Den HErrn Sin Ehr is ewig, de HErr hett en Wolgefallen an Sine Werke. -_Weish. 11, 25._ - -32. He kiekt de Eer an, so bewert se, He röhrt de Bargen an, so rokt se. -_Ps. 144, 5._ - -33. Ik will den HErrn singen min Levenlang un min GOtt laven, so lang ik -bün. _Ps. 63, 5._ - -34. Min Red mutt Em wolgefallen. Ik freu mi öwer den HErrn. - -35. De Sünner möt all warrn uppe Eer un de Gottlosen nich mehr sin. Lav -den HErrn, min Seel! Halleluja! _Ps. 7, 10._ - - -De 105. Psalm. - -1. Dankt den HErrn un predigt Sin Namen, verkündigt Sin Dohn mank de -Völker; _Jes. 12, 4._ - -2. Singt vun Em un lavt Em, red’t vun all Sine Wunner; - -3. Pries’t Sin hilligen Namen, de ehr Hart freu sik, de den HErrn söken -doht; - -4. Fragt na den HErrn un na Sin Macht, sökt Sin Angesicht allerwärts; -_Ps. 27, 8._ - -5. Denkt an Sine Wunnerwerke, de He dahn hett, an Sine Wunner un an Sin -Wort; - -6. Ji, Samen vun Abraham, Sin Knecht, ji Kinner vun Jacob, Sin -Uterwählten! - -7. He is de HErr, unse GOtt, He richt in alle Welt. - -8. He denkt ewiglich an Sin Bund un dat Wort, dat He verheten up veele -Dusend för un för. - -9. Den He makt hett mit Abraham un an den Eed mit Isaak; - -10. Un stell datsülvige Jacob to en Recht un Israel ton ewigen Bund; - -11. Un sprok: Di will Ik dat Land Canaan geven, dat Los vun ju Arfdeel; - -12. As se wenig un gering weern un Fremde darin. - -13. Un se trocken vun Volk to Volk, vun een Königriek to en anner Volk. -_1. Mos. 12, 1. 13, 18._ - -14. He leet keen Minsch se Schaden dohn un straft Könige wegen se. _1. -Mos. 20, 3-7._ - -15. Rögt Mine Gesalvten nich an un doht Mine Propheten keen Leed an. - -16. Un He leet en dühre Tid in dat Land kamen un nehm allen Vörrath vun -Brod weg. _1. Mos. 41, 54._ - -17. He schick en Mann vör se her; Joseph ward ton Knecht verkofft. _1. -Mos. 37, 28._ - -18. Se dwungen sin Föt in den Stock, Sin Lief muß in Isen liggen. _1. -Mos. 39, 20._ - -19. Bet dat Sin Wort keem un den HErrn Sin Red em dörchlüterte. - -20. Dar schick de König hen un leet em los geven, de HErr öwer Völker -befohl, em rut to laten. _1. Mos. 41, 14._ - -21. He sett em ton HErrn öwer sin Hus, ton Herrscher öwer all sin Göder. -_1. Mos. 41, 40._ - -22. Dat He sine Fürsten unnerwiesen dä na sine Wies un sin Öllsten -Wiesheit lehren dä. - -23. Un Israel trock in Egypten un Jacob ward en Frömde in Ham sin Land. -_1. Mos. 46, 1._ - -24. Un He leet Sin Volk stark wassen un makt se mächtiger, as ehre -Fiende. _2. Mos. 1, 7. 12._ - -25. He verkehrte jene ehr Hart, dat se sin Volk gram warn un dachten, Sin -Knechten mit List to dämpen. _2. Mos. 1, 10. Weish. 17, 2._ - -26. He schick Sin Knecht Moses, Aaron, den He harr utwählt. _4. Mos. 3, -10._ - -27. Desülvigen dähn ehr Teken mank ehr un Sine Wunner in Ham sin Land. -_2. Mos. 7, 10. Ps. 106, 22._ - -28. He leet Düsterniß kamen un makt dat dunkel, un weern nich ungehorsam -Sin Wort. - -29. He verwandel ehr Water in Blod un makt ehr Fisch dod. _2. Mos. 7, 20._ - -30. Ehr Land wimmelt vun Poggen, in ehr König sin Kamern. _2. Mos. 8, 6._ - -31. He sprok: Dar kam Gewörm, Lüs in all ehr Grenzen. _Ps. 78, 45._ - -32. He gev se Hagel as Regen, Füerflammen in ehr Land; - -33. Un slog ehr Wienstöck un Fiegenböm un brok de Böm in ehr Grenz entwei. - -34. He sprok: Do kemen Heuschrecken un Käfer ahn Tall. - -35. Un de freten all dat Gras in ehr Land un freten de Frücht up dat Feld. - -36. Un slog all Eerstgebort in Egypten, all ehr eersten Arven. _2. Mos. -12, 29._ - -37. Un föhr se ut mit Sülver un Gold un weer keen Gebreklige mank ehr -Stämm. _2. Mos. 12, 35._ - -38. Egypten weer froh, dat se uttrecken dähn, denn ehr Furcht weer up se -fullen. - -39. He bred en Wolk ut as en Dek un en Füer des Nachts to lüchten. _2. -Mos. 13, 21._ - -40. Se bed’n, da leet He Wachteln kamen un He makt se satt mit -Himmelsbrod. _2. Mos. 16, 13. Joh. 6, 31._ - -41. He mak den Felsen apen, da floten Water ut, dat Beek in de dröge -Wüste lopen dähn. _2. Mos. 17, 6._ - -42. Denn He dach an Sin hillig Wort, dat He to Abraham, Sin Knecht, red -harr. _1. Mos. 22, 16._ - -43. Also föhr He Sin Volk ut mit Freuden, un Sin Uterwählten mit Juchen; - -44. Un gev se de Heiden ehr Länder, dat se de Völker ehr Göder innehmen -dähn, _Jes. 1, 1. 3. 4. 6._ - -45. Up dat se hollen schüllt Sin Rechte un Sin Gesetze bewahren. -Halleluja! - - -De 106. Psalm. - -1. Halleluja. - -Dankt den HErrn, denn He is fründlich un Sin Gnad duert ewig. _Ps. 107, -1._ - -2. Wokeen kann den HErrn Sine groten Dahten utreden un all Sin Lof -priesen? _2. Mos. 15, 1._ - -3. Glückselig sünd de, de dat Gebot holt un alle Tieden Recht doht! _Spr. -19, 16._ - -4. HErr, denk an mi, na de Gnad, de Du Din Volk verspraken hest; bewies -uns Din Help! _Neh. 5, 19. 13, 31._ - -5. Dat wi sehn mögt Dine Uterwählten ehr Wolfahrt un uns freuen, dat dat -Din Volk so wol geiht un uns rühmen mit Din Arvdeel. - -6. Wi hebbt sündigt samt uns Vaders, wi hebbt övel handelt un sünd -gottlos west. _Klagel. 3, 42. Dan. 9, 5._ - -7. Uns Vaders in Egypten wulln Dine Wunner nich verstahn, se dachen nich -an Din grote Gnad un weern ungehorsam an de See, nemlich an de Schilfsee. - -8. He hülp se awer um Sin Namen wegen, dat He Sin Macht bewiesen schull. - -9. Un He scholl de Schilfsee, do warr he drög un föhr se dörch de Deep, -as in en Wüst. _2. Mos. 14, 21._ - -10. Un hölp se vun den sin Hand, de se hassen dä, un erlös se vun den -Fiend sin Hand. _Luk. 1, 71._ - -11. Un de Waters versöpen ehr Weddersakers, dat nich een öwer bleev. _2. -Mos. 4, 28. 4. Mos. 21, 35. 2. Mos. 8, 31. Joh. 8, 22._ - -12. Da glövten se an Sin Wort un sungen Sin Lof. - -13. Awer se vergeten bald Sin Wark, se tövten nich up Sin Rath. - -14. Un se warn lüstern in de Wüstenie un versöchten GOtt in de Wildnis. -_4. Mos. 11, 4._ - -15. He awer gev se ehr Bed un schick se genog, bet se darvör ekeln dä. - -16. Un se empörten sik gegen Moses in dat Lager, gegen Aaron, den HErrn -Sin Hilligen. _2. Mos. 16, 2. 17, 3._ - -17. De Eer dä sik up un slok Dathan över un deck de Abiram sin Hupen to. -_4. Mos. 16, 31._ - -18. Un Füer warr unner ehren Hupen ansteken, de Flamm’ verbrenn de -Gottlosen. _4. Mos. 16, 35._ - -19. Se makten en Kalv in Horeb un beeden an dat gaten Bild. _2. Mos. 32, -4._ - -20. Un verwandelten ehr Ehr in en Bild vun en Ossen, de Gras freet. _Röm. -1, 23._ - -21. Se vergeten GOtt, ehr HEiland, de so grote Dinge in Egypten dahn harr, - -22. Wunner in Ham sin Land un gruliche Daten an de Schilfsee. - -23. Un He sprok, He wull se vertilgen, wenn nich Moses, Sin Uterwählte, -den Riß uphollen harr, Sin Grimmigkeit aftowenden, up dat He se nich ganz -verdarven dä. _2. Mos. 32, 10. 4. Mos. 14, 11-12. Ezech. 13, 5._ - -24. Un se verachteten dat leeve Land, se glovten Sin Wort nich. _4. Mos. -14, 2._ - -25. Se murrten in ehr Hütten, se gehorchten den HErrn Sin Stimm nich. - -26. Un He heev up Sin Hand gegen se, dat He se dalslagen dä in de -Wüstenie. _4. Mos. 14, 23._ - -27. Un ehr Samen mank de Heiden smieten un se in de Länder verstreuen dä. - -28. Un se hungen sik an de Baal-Peor un eten vun de doden Götzen ehr -Opfer. _4. Mos. 25, 3._ - -29. Un vertörnten Em mit ehr Dohn; dar keem ok de Plag mank se. - -30. Da trä Pinehas hento un mak de Sak eben, da war de Plag afwehrt, _4. -Mos. 25, 7._ - -31. Un warr em rekent to Gerechtigkeit vun Geslecht to Geslecht ewiglich. -_1. Mos. 15, 6._ - -32. Un se vertörnten Em an dat Strietwater un gungen Moses bös to Lief. -_2. Mos. 17, 3._ - -33. Denn se bedrövten em dat Hart, so dat em etliche Wör’ entfohrten. - -34. Ok vertilgten se de Völker nich, as se doch de HErr befahlen harr; -_5. Mos. 7, 1. 2. 12, 2. 3._ - -35. Sonnern se mengten sik mank de Heiden un lehrten de ehr Dohn, - -36. Un deenten ehr Götzen, de gerahten ehr ton Argerniß. - -37. Un se opferten ehr Söhns un Döchter de Düvels, _3. Mos. 18, 21._ - -38. Un vergoten unschuldig Blod, ehr Söhns un ehr Döchter ehr Blod, de se -de Götzen vun Canaan opfern dähn, dat dat Land mit Blodschulden bedeckt -ward; - -39. Un makten sik unrein mit ehr Werke un dreven Horeri mit ehr Dohn. - -40. Do ergrimm den HErrn Sin Torn öwer Sin Volk un kreg en Gruel an Sin -Arf. _Richt. 2, 14._ - -41. Un gev se in de Heiden ehr Hand, dat öwer se herrschen dähn, de ehr -gram weern. - -42. Un ehr Fiende makten se bang un warn kleen makt unner ehr Hann. - -43. He rett se veelmals, awer se vertörnten Em mit ehr Vörnehmen un warn -wenig wegen ehr Missedaht. - -44. Un He seeg ehr Noth, as He ehr Klag hören dä, - -45. Un dach an Sin Bund, de He mit se makt harr un dat gereute Em na Sin -grote Gnad; - -46. Un leet se to Barmhartigkeit kamen vör Alle, de se fungen harrn. - -47. Help uns, HErr, uns GOtt, un bring uns tosamen ut de Heiden, dat wi -danken Din hilligen Namen un rühmen Din Lof. _5. Mos. 30, 3._ - -48. Gelavt si de HErr, Israel GOtt, vun Ewigkeit to Ewigkeit un alle Welt -segg: Amen! Halleluja! _Ps. 72, 18._ - - -De 107. Psalm. - -1. Dankt den HErrn, denn He is fründlich un Sin Gnad duert ewiglich! _Ps. -106, 1._ - -2. So schüllt seggen de, de erlöst sünd dörch den HErrn, de He ut de Noth -erlöst hett. - -3. Un de He ut de Länner tosamen bröcht hett, vun Upgang, vun Dalgang, -vun Norden un vun de See; - -4. De irr gahn dän in de Wüstenie, up ungebahnte Weg’ un funnen keen -Stadt, wo se wahnen kunnen. - -5. Hungrig un döstig un ehr Seel verkamen; - -6. Un se to den HErrn reepen in ehr Noth un He se rett ut ehr Angst. _Ps. -22, 6._ - -7. Un He föhr se en richtigen Weg, dat se gahn dähn na de Stadt, wo se -wahnen kunnen; - -8. De schüllt den HErrn danken för Sin Gudheit un för Sine Wunner, de He -an de Minschenkinner deiht, - -9. Dat He de döstigen Seelen satt makt un füllt de hungrige Seel mit -Gudes. _Luk. 1, 53._ - -10. De da sitten mussen in Düsterniß un Dodesschatten, fungen Twang un -Isen. - -11. Dewiel dat se GOtt Sin Gebote ungehorsam west weern un den Högsten -Sin Gesetz schänd harrn; - -12. Darum muß ehr Hart mit Unglück plagt warrn, dat se dar liggen dän un -Nüms se hülp; - -13. Un se to den HErrn ropen dän in ehr Noth un He se helpen dä ut ehr -Angst. - -14. Un se ut de Düsterniß un dat Dunkel föhr un ehr Bann entwei rieten dä: - -15. De schüllt den HErrn danken för Sin Gnad un för Sine Wunner, de He an -de Minschenkinner deiht, - -16. Dat He iserne Döhren entwei brickt un iserne Riegel tweisleiht. - -17. De Narren, de plagt ward wegen ehr Övertredung un wegen ehr Sünn, - -18. Dat se ekel vör alle Spies un warn dodkrank. _Sir. 38, 15._ - -19. Un se to den HErrn reepen in ehr Noth un He se helpen dä ut ehr -Angst. _v. 13. Luk. 17, 13._ - -20. He schick Sin Wort un mak se gesund un rett se, dat se nich storven; -_Weish. 16, 12._ - -21. De schüllt den HErrn danken för Sin Gudheit un för Sine Wunner, de He -an de Minschenkinner deiht, - -22. Un Dank opfern un vertellen Sine Werke mit Freuden. _Ps. 50, 14. 116, -17._ - -23. De mit Scheep up de See fahren dän un ehr Handel up grote Waters -dreven; - -24. De den HErrn Sine Werke erfahren hebbt un Sine Wunner in de See, - -25. Wenn He spreken un en Stormwind upregen dä, de de Wellen upwöhl, -_Jon. 1, 4._ - -26. Un fohren up na den Himmel un fohren in den Afgrund, dat ehr Seel vör -Angst verzagen dä, - -27. Dat se danzten un wackelten as en bedrunken Kerl un wussen keen Rath -mehr, - -28. Un se to den HErrn schregen in ehr Noth un He se ut ehr Angst föhr, -_v. 13. 19. Matth. 8, 25._ - -29. Un He mak dat Unwedder still, dat de Waggen sik leggen dän, - -30. Un se vergnögt warn, dat dat still warn weer un He se to Land bröch -na ehr Wunsch: - -31. De schüllt den HErrn danken för Sin Gudheit un för Sine Wunner, de He -an de Minschenkinner deiht, - -32. Un Em in de Gemeen priesen un bi de Olen laven. - -33. He makt Beeke drög un lett Waterquellen utdrögen, _1. Kön. 17, 7._ - -34. Dat en fruchtbar Land nicks dregen dä wegen ehr Bosheit, de darin -wahnen dä. - -35. He makt de Wüstenie to en Waterpol un in dat dröge Land makt He -Waterquellen; - -36. Un de Hungrigen sett He darhen, dat se en Stadt gründen dän, wo se -wahnen kunnen, - -37. Un de Ackers beseien un Wienbarge planten kunnen, de alle Jahr -Frucht brochten; - -38. Un He segen se, dat se sik vermehrten un gev se veel Veeh. - -39. Darna würn se dal drückt un swach makt vun de Bösen, de se dwungen un -unner kregen harrn, - -40. Un Verachtung wür up de Fürsten utschüdd, dat Allns dösig un wüst -weer; _Hiob. 12, 21. Jes. 40, 23._ - -41. Awer He schützt de Armen vör dat Elend un sin Geslecht vermehrt He as -en Schapheer. - -42. All düt ward de Frommen sehn un sik freun, un alle Bosheit ward dat -Mul stoppt warrn. _Hiob. 22, 19._ - -43. Wokeen is klok un behollt düt? So warn se marken, wa veel Woldaht de -HErr erwiesen deiht. - - -De 108. Psalm. - -1. En Psalmleed vun David. - -2. GOtt, dat is min rechte Ernst, ik will singen un dichten, min Ehr ok. -_Ps. 16, 9._ - -3. Wol up, Psalter un Harpen! Ik will fröh up sin. - -4. Ik will Di danken, HErr, mank de Völker, ik will Di Lof singen mank de -Lüd. _Ps. 57, 10._ - -5. Denn Din Gnad geiht so wiet de Himmel is un Din Wahrheit so wiet de -Wolken gaht. _Ps. 36, 6._ - -6. Erhev Di, GOtt, öwer den Himmel un Din Ehr öwer alle Lann. - -7. Up dat Dine leeven Frünn frie ward. Help mit Din rechte Hand un erhör -mi. _Ps. 60, 7._ - -8. GOtt redt in Sin Hilligdom, daröwer bün ik vergnögt un will Sichem -deelen un den Grund Succoth afmeten. - -9. Gilead is min, Manasse is ok min un Ephraim is min Kopp sin Macht, -Juda is min Scepter, - -10. Moab is min Waschfatt, ik will min Schoh öwer Edom utstrecken, öwer -de Philister will ik juchen. - -11. Wokeen will mi föhren in en faste Stadt? Wokeen hett mi bröcht bet -Edom? _Ps. 60, 11._ - -12. Hest Du dat nich dahn, GOtt, de Du uns wegstöten un nich mit unse -Heer uttrecken deihst? - -13. Schaff uns Bistand in de Noth, denn Minschenhülp is nicks nütz. _Ps. -146, 3. 4._ - -14. Mit GOtt wüllt wi Dahten dohn; He ward unse Fiende dal pedden. _2. -Sam. 22, 30. Ps. 18, 30._ - - -De 109. Psalm. - -1. En Psalm vun David, vörtosingen. - -GOtt, den ik priesen doh, wes’ nich still! - -2. Denn se hebbt ehr gottlos un falsch Mul gegen mi updahn un redt gegen -mi mit falsche Tungen; - -3. Un se redt giftig gegen mi allerwegen un striet gegen mi ahn Orsak. - -4. Darför, dat ik se leef hebben doh, sünd se gegen mi; ik awer bä. - -5. Se bewiest mi Bös för Gut un Haß för Leev. _Ps. 35, 12._ - -6. Sett Gottlose öwer em, un de Satan mutt stahn to sin rechte Hand. - -7. Wer sik vun desülvigen lehren lett, den sin Leven mutt gottlos sin un -sin Gebet mutt Sünn sin. - -8. Sin Dag’ möt wenig warrn, un sin Amt mutt en Anner kriegen. _Apost. 1, -20._ - -9. Sin Kinner möt Waisen warrn un sin Wief en Wittfru. - -10. Sin Kinner möt in de Irr gahn un bedeln un söken, as de verdorven -sünd. - -11. De Wucherer schall utsugen Allns, wat he hett, un Fremde möt sin -Göder plünnern. - -12. Un Nüms mutt em wat Gudes dohn, un Nüms erbarmt sik öwer sin Waisen. - -13. Sin Nakamen möt utrodt warrn, ehr Nam mutt in dat anner Glid vertilgt -warrn. _Ps. 21, 11._ - -14. An sin Vaders ehr Missedaht mutt dacht warn vör den HErrn un sin -Moder ehr Sünn mutt nich utdahn warrn. _2. Mos. 20, 5._ - -15. De HErr mutt se niemals ut de Ogen laten, un ehr Gedächtniß mutt -utrodt warrn uppe Eer. - -16. Darum dat he so gar keen Barmhartigkeit harr, sonnern den Elenden un -Armen un den Bedrövten verfolgen dä, dat he em dod maken schull. - -17. Un he wull den Fluch hebben, de ward ok öwer em kamen, he wull den -Segen nich, so ward de ok wiet vun em blieven. - -18. Un he trock den Fluch an, as sin Hemd, un de is na em rin gahn, as -Water un as Oel in sin Knaken; - -19. So ward he em as en Kleed, dat he anhett, un as en Gördel, den he um -den Lief dregen deiht. - -20. All düt schall de wedderfahren vun den HErrn, de mi towedder sünd un -Böses gegen min Seel reden doht. - -21. Awer Du, HErr, HErr, wes’ Du mit mi wegen Din Namen, denn Din Gnad is -min Trost, rett mi doch! - -22. Denn ik bün arm un elend, min Hart is tweislagen in mi. _Ps. 40, 18._ - -23. Ik fahr darhen as en Schatten, de verdreven ward, un ward weg jagt as -de Heuschrecken. _Hiob. 14, 2. Ps. 144, 4._ - -24. Min Knee sünd swach vun Fasten un min Fleesch is mager un hett keen -Fett. _Ps. 31, 11._ - -25. Un ik mutt ehr Spott sin; wenn se mi seht, schüddelt se ehr Köpp. -_Mat. 27, 39._ - -26. Stah mi bi, HErr, min GOtt, help mi na Din Gnad, - -27. Dat se markt, dat düt Din Hand is, dat Du, HErr, so wat deihst. - -28. Flucht se, so segen Du. Sett se sik gegen mi, so möt se to Schann -warrn, awer Din Knecht mutt sik freuen. _1. Cor. 4, 12._ - -29. Min Weddersakers möt mit Schimp antrocken warrn un mit ehr Schann -bekleedt warrn, as mit en Rock. _Ps. 35, 26._ - -30. Ik will den HErrn veel danken mit min Mund un vun Em grotspreken mank -Veele. _Ps. 22, 23._ - -31. Denn He steiht to de rechte Hand vun den Armen, dat He em helpen -deiht vun de, de sin Leven verurdeelt. _Ps. 16, 8._ - - -De 110. Psalm. - -1. En Psalm vun David. - -De HErr sprok to min HErrn: Sett di to min rechte Hand, bet ik din Fiende -to din Schemel vör din Föt leggen doh. _Mat. 22, 44. Ebr. 10, 12._ - -2. De HErr ward dat Scepter vun din Riek schicken vun Zion. Herrsch mank -dine Fiende. - -3. Na din Sieg ward din Volk di willig opfern in hilligen Smuck. Din -Kinner ward di geboren as de Dau ut dat Morgenroth. _Ps. 29, 2. Mich. 5, -6._ - -4. De HErr hett swaren un dat ward Em nich gerüen: Du büst en Preester -ewiglich, na Melchisedek sin Art. _Ps. 89, 4. Ebr. 5, 6. 6, 20. 7, 17._ - -5. De HErr to din rechte Hand ward de Könige an den Dag vun Sin Torn -entweibreken. - -6. He ward richten mank de Heiden, He ward grote Slachten sla’n, He ward -den Böwersten öwer grote Landen vergahn laten. _Jes. 3, 13. 14._ - -7. He ward drinken vun de Beek up den Weg, darum ward He den Kopp hoch -holn. _Ps. 69, 2. 3. Joh. 18, 11._ - - -De 111. Psalm. - -1. Halleluja. - -Ik dank den HErrn vun ganzen Harten in de Frommen ehr Rath un in de -Gemeen. - -2. Grot sünd den HErrn Sin Werke, wer up se achten deiht, de hett veel -Lust daran. _Ps. 104, 24._ - -3. Wat He ordnen deiht, dat is lövlich un herrlich, un Sin Gerechtigkeit -blift up ewig. - -4. He hett en Gedächtniß stift vun Sine Wunner, de gnädige un barmhartige -HErr. _Luk. 22, 19._ - -5. He gift Spies an de, de Em fürchten doht, He denkt ewig an Sin Bund. -_Ps. 34, 10. 37, 19._ - -6. He lett verkündigen Sin gewaltigen Dahten an Sin Volk, dat He se de -Heiden ehr Arfdeel geven deiht. - -7. Sin Hann ehr Warke sünd Wahrheit un Recht, all Sin Gebote sünd -rechtschaffen. - -8. Se ward erholn ümmer un ewig un geschehn trulich un redlich. - -9. He schickt Sin Volk en Erlösung, He versprickt, dat Sin Bund up ewig -blieven schall, hillig un herrlich is Sin Nam. _Luk. 1, 49._ - -10. De Furcht vör den HErrn is de Anfang vun de Wiesheit, dat is en gude -Klokheit; wer darna deiht, den sin Lof blift up ewig. _Hiob. 28, 28. Spr. -1, 7. 9, 10. Sir. 1, 16._ - - -De 112. Psalm. - -1. Halleluja. - -Glücklich is, de den HErrn fürchten deiht, de grote Lust hett to Sine -Gebote. _Ps. 1, 1. 2._ - -2. Den sin Geslecht ward gewaltig sin up de Eer, de Frommen ehr Geslecht -ward segent sin. _Spr. 20, 7._ - -3. Riekdom un Överflot ward in ehr Hus sin un ehr Gerechtigkeit blift -ewiglich. _Ps. 34, 10._ - -4. De Frommen geiht dat Licht up in dat Düster vun den Gnädigen, -Barmhartigen un Gerechten. _Jes. 58, 8._ - -5. Glücklich is de Mann, de barmhartig is un geern lehnen deiht un sin -Saken so vullföhrt, dat he Nüms Unrecht deiht. _Spr. 14, 21._ - -6. Denn he ward ewiglich blieven, de Gerechte ward to keen Tid vergeten. - -7. Wenn en Plag kamen will, so is he nich bang, sin Hart is nich bang un -höpt up den HErrn. _Sir. 34, 16._ - -8. Sin Hart is getrost un nich bang, bet he sin Lust an sine Fiend’ -köhlen deiht. _Ps. 91, 8._ - -9. He streut ut un gift de Armen, sin Gerechtigkeit blift ewiglich, sin -Horn ward mit Ehren hoch holn warrn. _2. Cor. 9, 9._ - -10. De Gottlosen ward dat sehn un dat ward em verdreeten, sin Tähn ward -he tosamen bieten un vergahn. Denn wat de Gottlosen geern wüllt, dat is -verlaren. _Ps. 35, 16._ - - -De 113. Psalm. - -1. Halleluja. - -Lavt ji den HErrn, Sin Knechte, lavt den HErrn Sin Namen! - -2. Gelavt si den HErrn Sin Namen, vun nu an bet in Ewigkeit. - -3. Vun de Sünn ehr Upgang bet to ehr Dalgang, si den HErrn Sin Namen hoch -lavt! _Mal. 1, 11._ - -4. De HErr is hoch öwer alle Heiden, Sin Ehr geiht, so wiet de Himmel is. - -5. Wokeen is, as de HErr, uns GOtt? De Sik so hoch sett hett, _2. Mos. -15, 11. Ps. 86, 8. Jes. 57, 15._ - -6. Un up dat Lütte süht in den Himmel un uppe Eer; _Luk. 1, 48._ - -7. De den Lütten uprichten deiht vun de Eer un den Armen ut den Dreck in -de Höch treckt, _1. Mos. 41, 40. 41._ - -8. Dat He em hen setten deiht blangen bi de Fürsten, bi de Fürsten vun -Sin Volk; - -9. De de Unfruchtbare int Hus wahnen lett, up dat se en fröhliche -Kinnermoder ward. Halleluja! _1. Mos. 21, 2. 1. Sam. 1, 20. Luk. 1, 57._ - - -De 114. Psalm. - -1. As Israel ut Egypten trock, Jacob sin Hus vun dat fremde Volk; _2. -Mos. 12, 41._ - -2. Dar war Juda sin Hilligdom, Israel sin Herrschaft. - -3. De See ward dat gewahr un mak sik darvun, de Jordan dreiht sik -rückwarts. _Jos. 3, 13. 16._ - -4. De Bargen hüppten as de Lämmer, de lütten Bargen as de jungen Schap. -_Ps. 68, 17._ - -5. Wat weer di denn, du See, as du di darvun maken däst? Un di, du -Jordan, dat du di rückwarts dreihen däst? - -6. Ji Bargen, dat ji hüppen dän, as de Lämmer, ji lütten Bargen as de -jungen Schap? - -7. Vör den HErrn bewer de Eer, vör Jacob sin GOtt, _2. Mos. 19, 18._ - -8. De den Fels in en Waterflot wandeln dä un de Steen in Waterborns. _2. -Mos. 17, 6._ - - -De 115. Psalm. - -1. Nich uns, HErr, nich uns, sonnern Din Namen gif Ehr, wegen Din Gnad un -Wahrheit! - -2. Warum schüllt de Heiden seggen: Wo is nu ehr GOtt? - -3. Awer uns GOtt is in den Himmel, He kann schaffen, wat He will. _Ps. -135, 6._ - -4. De ehr Götzen sünd Sülver un Gold, vun Minschenhann makt. _Ps. 135, -15._ - -5. Se hebbt Müler un redt nich; se hebbt Ogen un seht nich; _Weish. 15, -15._ - -6. Se hebbt Ohren un hört nich; se hebbt Näsen un rükt nich; - -7. Se hebbt Hann un griept nich; Föt hebbt se un gaht nich, un snackt -nich dörch ehr Hals. _Hab. 2, 19._ - -8. De se maken doht, sünd grad ebenso un All, de up se höpen doht. -_Weish. 14, 9._ - -9. Awer lat Israel up den HErrn höpen, de is sin Hülp un Schild. - -10. Lat Aaron sin Hus up den HErrn höpen; de is ehr Hülp un Schild. - -11. De den HErrn fürchten doht, höpt up den HErrn; de is ehr Hülp un -Schild. - -12. De HErr denkt an uns un segent uns, He segent Israel sin Hus, He -segent Aaron sin Hus; - -13. He segent de, de den HErrn fürchten doht, beide, Lütt un Grot. - -14. Lat den HErrn jug segen mehr un mehr, jug un ju Kinner. - -15. Ji sied den HErrn, de Himmel un Eer makt hett, Sin Gesegnete. _1. -Mos. 26, 29._ - -16. De Himmel is öwerall den HErrn Sin, awer de Eer hett He de -Minschenkinner geven. - -17. De Doden ward Di, HErr, nich laven, noch de, de dal fahren doht in de -Ruh; _Ps. 6, 6. Jes. 38, 18._ - -18. Sonnern wi lavt den HErrn vun nu bet in Ewigkeit. Halleluja. - - -De 116. Psalm. - -1. Dat is mi leef, dat de HErr min Stimm un min Flehn hörn deiht. - -2. Dat He Sin Ohr to mi neegt, darum will ik min Leven lang Em anropen, - -3. De Dod sin Bann harrn mi umgeven un Angst vör de Höll harr mi drapen. -Ik keem in Jammer un Noth. _v. 8. Ps. 18, 5. 6. 2. Sam. 22, 5._ - -4. Awer ik reep den HErrn Sin Namen an: O, HErr, rett min Seel. - -5. De HErr is gnädig un gerecht un uns GOtt is barmhartig. - -6. De HErr behöd de Eenfoltigen. Wenn ik unnerliggen doh, so helpt He mi. - -7. Wes’ nu wedder tofreden, min Seel, denn de HErr deiht di luter Gudes. -_Ps. 42, 6. 12._ - -8. Denn Du hest min Seel ut den Dod reten, min Oog vun de Thranen, min -Fot vun utglieden. - -9. Ik will umhergahn vör den HErrn in de Lebendigen ehr Land. _1. Mos. -17, 1._ - -10. Ik glöv, darum red ik. Ik warr awer veel plagt. _Röm. 10, 10._ - -11. Ik sprok in min Vertwieflung: Alle Minschen sünd Lögners. _Röm. 3, 4._ - -12. Woans schall ik den HErrn vergellen all Sin Woldaht, de He an mi -deiht? _Tob. 12, 2. 5. 7._ - -13. Ik will den Beker vull Hülp nehmen un den HErrn Sin Namen predigen. - -14. Ik will min Gelövniß den HErrn betalen vör all Sin Volk. _Ps. 22, 26._ - -15. Sin Hilligen ehr Dod ward hoch hollen vör den HErrn. - -16. O, HErr, ik bün Din Knecht; ik bün Din Knecht, Din Magd ehr Söhn. Du -hest min Bann entwei reten. - -17. Di will ik Dank opfern un den HErrn Sin Namen predigen. _Hos. 14, 3._ - -18. Ik will min Gelövniß den HErrn betalen vör all Sin Volk. _Ps. 50, 14. -Jon. 2, 10._ - -19. In de Höf, an den HErrn Sin Hus, in di, Jerusalem. Halleluja. - - -De 117. Psalm. - -1. Lavt den HErrn, alle Heiden! Priest Em, alle Völker! - -2. Denn Sin Gnad is öwer uns mächtig un Sin Wahrheit blift öwer uns in -Ewigkeit! Halleluja! _Ps. 100, 5. 2. Mos. 34, 6._ - - -De 118. Psalm. - -1. Dankt den HErrn, denn He is fründlich un Sin Gnad besteiht up ewig. -_Ps. 107, 1._ - -2. Lat Israel nu seggen: Sin Gnad besteiht up ewig. _Ps. 115, 12. 13._ - -3. Lat nu Aaron sin Hus seggen: Sin Gnad besteiht up ewig! - -4. Lat de, de den HErrn fürchten doht, nu seggen: Sin Gnad besteiht up -ewig. - -5. In de Angst reep ik den HErrn an, un de HErr erhör mi un tröst mi. -_Jes. 26, 16._ - -6. De HErr is mit mi, darum bün ik nich bang, wat künnt mi Minschen dohn? -_Ps. 56, 5._ - -7. De HErr is mit mi, mi to helpen, un ik will min Lust sehn an mine -Fiende. _Ps. 54, 9._ - -8. Dat is gud up den HErrn to truen un sik nich verlaten up Minschen. -_Ps. 108, 12._ - -9. Dat is gud up den HErrn truen un sik nich verlaten up Fürsten. - -10. Alle Heiden umgevt mi allerwegen, awer in den HErrn Sin Namen will ik -se tonicht hauen. - -11. Se umgevt mi allerwegen, awer in den HErrn will ik se tonicht hauen. -_Ps. 17, 11._ - -12. Se umgevt mi as Immen, se sünd utgahn as en Füer mank Dorns, awer in -den HErrn Sin Namen will ik se tonicht hauen. _5. Mos. 1, 44._ - -13. Se stöt mi, dat ik fallen schall, awer de HErr helpt mi. - -14. De HErr is min Macht un min Psalm un min Heil. _2. Mos. 15, 2. Jes. -12, 2._ - -15. Man singt mit Freuden vun’n Sieg in de Gerechten ehr Hütten: Den -HErrn Sin rechte Hand behollt den Sieg. - -16. Den HErrn Sine Rechte sünd hoch makt, den HErrn Sine Rechte behollt -den Sieg. - -17. Ik warr nich starven, sonnern leven un den HErrn Sin Wark verkündigen. - -18. De HErr tüchtigt mi wol, awer He gift mi nich in den Dod. - -19. Makt mi apen de Dohre vun de Gerechtigkeit, dat ik darin gahn un den -HErrn danken doh. _Jes. 26, 2._ - -20. Dat is den HErrn Sin Dohr, de Gerechten ward darin gahn. - -21. Ik dank Di, dat Du mi demödigt hest un mi helpen deihst. _Ps. 119, -71._ - -22. De Steen, de de Bulüd wegsmeten hebbt, de is ton Ecksteen warn. -_Matth. 21, 42._ - -23. Vun den HErrn is dat geschehn un is en Wunner vör unse Ogen, - -24. Düt is de Dag, den de HErr maken deiht, lat uns vergnögt un fröhlich -darin sin. _Offenb. 19, 7._ - -25. O, HErr, help, o HErr, lat wol gelingen! _Joh. 12, 13._ - -26. Gelavt si de, de do kummt in den HErrn Sin Namen! Wi segent ju, de ju -vun den HErrn Sin Hus sünd. - -27. De HErr is GOtt, de uns hell maken deiht. Smückt dat Fest mit -Maibusch bet an de Hörner vun den Altar! - -28. Du büst min GOtt un ik dank Di; min GOtt, ik will Di lofpriesen. - -29. Dankt den HErrn, denn He is fründlich un Sin Gudheit duert up ewig. -_Ps. 136, 1. 26._ - - -De 119. Psalm. - -1. Glücklich sünd de, de uprichtig in ehr Wandel leven, de in den HErrn -Sin Gesetz blieven doht. _Ps. 1, 1. 2. 112, 1._ - -2. Glücklich sünd de, de Sin Tügnisse hollen, de Em vun ganzen Harten -söken doht. - -3. Denn weke up Sin Weg wandelt, de doht nicks Böses. - -4. Du hest befahlen, ivrig to erfüllen Din Befehle. - -5. O, dat min Leven Din Rechte mit ganzen Ernst holn dä! - -6. Wenn ik up Dine Gebote alleen seh, so warr ik nich to Schann. - -7. Ik dank Di vun ganzen Harten, dat Du mi lehrst de Gerechtsame vun Din -Gerechtigkeit. - -8. Din Recht will ik holn, verlat mi nümmermehr. - -9. Woans ward en Jüngling sin Weg ahn Sünd’ gahn? Wenn he sik na Din Wort -holn deiht. - -10. Ik sök Di vun ganzen Harten, lat mi nich irr gahn vun Dine Gebode. - -11. Ik behol Din Wort in min Hart, up dat ik nich gegen Di sündigen doh. - -12. Lavt siest Du, HErr! Lehr mi Dine Rechte! _v. 26. 64. 68._ - -13. Ik will mit min Lippen vertelln all de Rechte vun Din Mund. - -14. Ik freu mi öwer Din Tügnisse ehren Weg, as öwer allerhand Riekdom. - -15. Ik red wat Du befahln hest un seh up Dine Weg’. - -16. Ik hef Lust to Dine Rechte un vergeet Din Wort nich. - -17. Doh Gudes Din Knecht, darmit ik leven un Din Wort holn doh. - -18. Mak mine Ogen apen, dat ik seh de Wunner an Din Gesetz. - -19. Ik bün en Gast up de Eer, verbarg Dine Gebote nich vör mi. _Ps. 39, -13._ - -20. Min Seel is termalmt alletied vör Verlangen na Dine Rechte. - -21. Du schellst de Stolten, verflucht sünd, de Dine Gebote nich holn -doht. _Jer. 11, 3._ - -22. Wend vun mi Smach un Verachtung, denn ik hol Din Tügnisse. - -23. De Fürsten sitt ok un redt gegen mi, awer Din Knecht redt vun Dine -Rechte. _Ps. 2, 2._ - -24. Ik hef Lust to Dine Tügnisse, de sünd mine Rathgever. - -25. Min Seel liggt in den Dreck, erquick mi na Din Wort. - -26. Ik vertell min Weg’ un Du erhörst mi, lehr mi Dine Rechte. - -27. Unnerwies mi den Weg vun Dine Befehle, so will ik reden vun Dine -Wunner. _Ps. 105, 2._ - -28. Ik gräm mi, dat mi dat Hart versmachten deiht, stärk mi na Din Wort. - -29. Wend vun mi den falschen Weg un günn mi Din Gesetz. - -30. Ik hef de Wahrheit ehren Weg wählt, Din Rechte hef ik vör mi stellt. - -31. Ik hang an Dine Tügnisse; HErr, lat mi nich to Schann warrn. - -32. Wenn Du min Hart trösten deihst, so lop ik den Weg vun Dine Gebote. - -33. Wies mi, HErr, den Weg vun Din Rechte, dat ik se bewahr bet an dat -End. - -34. Unnerwies mi, dat ik bewahr Din Gesetz un dat ik dat hol vun ganzen -Harten. - -35. Föhr mi up den Stieg vun Dine Gebote, denn ik hef Lust darto. - -36. Neeg min Hart to Dine Tügnisse un nich to den Giez. - -37. Wend mine Ogen af, dat se nich seht na unnütze Lehr, sonnern erquick -mi up Din Weg. - -38. Lat Din Knecht Din Gebot seker för Din Wort holn, up dat ik Di -fürchten doh. - -39. Wend vun mi den Schimp, den ik fürchten doh, denn Dine Rechte sünd -leeflich. - -40. Süh, ik hef Verlangen na Dine Befehle, erquick mi mit Din -Gerechtigkeit. - -41. HErr, lat mi Din Gnad wedderfahrn, Din Hülp na Din Wort. - -42. Dat ik antworden kann de, de mi verlästern doht, denn ik verlat mi up -Din Wort. _Ps. 42, 4. 11._ - -43. Un nimm jo nich vun min Mund dat Wort vun de Wahrheit, denn ik höp up -Dine Rechte. _Jer. 15, 16._ - -44. Ik will Din Gesetz holn allerwegens, ümmer un ewig. - -45. Un ik gah fröhlich min Weg, denn ik sök Dine Befehle. - -46. Ik red vun Dine Tügnisse vör Königs un scham mi nich. _Matth. 10, 18. -Röm. 1, 16._ - -47. Un hef Lust an Dine Gebote un de sünd mi leef. - -48. Un bör min Hann up to Dine Gebode, de mi leef sünd un red vun Dine -Rechte. - -49. Denk an dat Wort, dat Du to Din Knecht spraken hest, worup Du mi -höpen letst. - -50. Dat is min Trost in min Elend; denn Din Wort erquickt mi. _Ps. 19, 8._ - -51. De Hochfahrigen hebbt ehr Spott an mi, doch wiek ik nich vun Din -Gesetz. _5. Mos. 17, 11._ - -52. HErr, wenn ik daran denk, woans Du vun de Welt her richt hest, so -warr ik tröst. - -53. Ik bün Füer un Flammen öwer de Gottlosen, de vun Din Gesetz afgaht. - -54. Dine Rechte sünd min Leed in dat Hus vun min Wallfahrt. - -55. HErr, ik denk des Nachts an Din Namen un hol Din Gesetz. - -56. Dat is min Schatz, dat ik Din Befehl holn doh. - -57. Ik hef seggt, HErr, dat schall min Arfdeel sin, dat ik Din Wort holn -doh. - -58. Ik fleh vör Din Angesicht vun ganzen Harten, wes’ mi gnädig na Din -Wort. _Ps. 123, 3._ - -59. Ik seh mine Weg’ wol an un kehr min Föt na Dine Tügnisse. - -60. Ik il’ un lat nich na, Dine Gebode to holn. - -61. De Gottlosen ehr Hup berovt mi, awer ik verget Din Gesetz nich. - -62. Midden in de Nacht stah ik up, Di to danken för Din Gerechtigkeit ehr -Rechte. _Ps. 42, 9._ - -63. Ik hol mi to de, de Di fürchten un Din Befehl holn doht. - -64. HErr, de Eer is vull vun Din Gudheit; lehr mi Dine Gerechtsame. _Ps. -33, 5._ - -65. Du deihst Din Knecht Gudes, HErr, na Din Wort. - -66. Lehr mi guden Sinn un Wetenschaft, denn ik glov an Dine Gebote. - -67. Ehr ik demödigt war, hef ik irrt, nu awer hol ik Din Wort. - -68. Du büst gnädig un fründlich, lehr mi Dine Gerechtsame. - -69. De Hochfarigen denkt sik Lögen öwer mi up, awer ik hol vun ganzen -Harten Din Befehle. _v. 78. 85._ - -70. Ehr Hart is dick as Smeer, ik awer hef Lust an Din Gesetz. - -71. Dat is mi leef, dat Du mi demödigt hest, dat ik Din Rechte lehrn doh. - -72. Din Mund sin Gesetz is mi leever as veel dusend Stück Gold un Sülver. -_Ps. 19, 11._ - -73. Din Hand hett mi makt un toricht, nu unnerwies mi, dat ik Dine Gebote -lehr. _Hiob. 10, 8._ - -74. De Di fürchten doht, seht mi un freut sik, denn ik höp up Din Wort. - -75. HErr, ik weet, dat Dine Gerichte recht sünd un heft mi trulich -demödigt. - -76. Din Gnad mutt min Trost sin, as Du Din Knecht toseggt hest. - -77. Lat mi Din Barmhartigkeit wedderfahrn, up dat ik lev’, denn ik hef -Lust to Din Gesetz. - -78. Ach, dat de Hochfarigen mussen to Schann warrn, de mi mit Lögen dal -drückt, ik awer will reden vun Dine Befehle. _v. 85. 86._ - -79. Ach, dat sik mussen to mi holn, de Di fürchten doht un Dine Tügnisse -kennt. - -80. Min Hart blift rechtschaffen in Dine Rechte, up dat ik nich to Schann -warr. - -81. Min Seel verlangt na Din Heil, ik höp up Din Wort. _1. Mos. 49, 18._ - -82. Min Ogen sehnt sik na Din Wort un seggt: Wannehr tröst Du mi? - -83. Denn ik bün as en Hut in den Rok, Dine Rechte vergeet ik nich. - -84. Wa lang schall Din Knecht töven? Wannehr wullt Du Gericht holn öwer -mine Pienigers? _Offenb. 6, 10._ - -85. De Stolten gravt mi Kulen, awer nich na Din Gesetz. - -86. Dine Gebote sünd de reine Wahrheit. Se verfolgt mi mit Lögen, help -mi! _Joh. 17, 17._ - -87. Se hebbt mi binah uppe Eer umbrocht, awer ik verlat Dine Befehle nich. - -88. Erquick mi dörch Din Gnad, dat ik hol Din Mund sine Tügnisse. - -89. HErr, Din Wort blift up ewig, so wiet de Himmel is. _Jes. 40, 8._ - -90. Din Wahrheit duert up alle Tieden. Du hest de Eer toricht, un se -blift stahn. _Ps. 89, 12._ - -91. Dat geiht däglich na Din Wort, denn allns mutt Di deenen. - -92. Wenn Din Gesetz nich min Trost west weer, so weer ik vergahn in min -Elend. _v. 43. Jer. 15, 16._ - -93. Ik will Dine Befehle nie un nümmer vergeten, denn Du erquickst mi -darmit. - -94. Ik bün Din, help mi, denn ik sök Dine Befehle. - -95. De Gottlosen luert up mi, dat se mi umbringen doht, ik awer mark up -Din Tügnisse. _Ps. 37, 32._ - -96. Ik hef dat End vun alle Ding sehn, awer Din Gebot blift. - -97. Wa leef hef ik doch Din Gesetz. Däglich red ik darvun. _Ps. 1, 2._ - -98. Du makst mi mit Din Gebot wieser as mine Fiende sünd, denn dat is -ewig min Schatz. _5. Mos. 4, 8._ - -99. Ik bün gelehrter as all mine Lehrers, denn Dine Tügnisse sünd min Red. - -100. Ik bün klöker as de Olen, denn ik hol Dine Befehle. - -101. Ik hol min Fot af vun alle bösen Weg’, dat ik Din Wort hol. - -102. Ik wiek nich vun Dine Rechte, denn Du lehrst mi. - -103. Din Wort is söter för min Mund as Honnig. _Ps. 19, 11._ - -104. Din Wort makt mi klok, darum haß ik alle falschen Weg’. - -105. Din Wort is min Fot sin Lücht un en Licht up min Weg. _Spr. 6, 23._ - -106. Ik swör un will dat holn, dat ik Din Gerechtigkeit ehr Rechte holn -will. - -107. Ik bün heel demödigt, HErr, erquick mi na Din Wort. _v. 67. 71._ - -108. Lat Di gefalln, HErr, min Mund sin friwillig Opfer un lehr mi Dine -Rechte! _Ps. 19, 15._ - -109. Ik dreg min Seel ümmer in min Hand un ik verget Din Gesetz nich. -_Richt. 12, 3._ - -110. De Gottlosen leggt mi Fallen, ik awer irr nich vun Din Gebot. _Ps. -140, 6. 142, 4._ - -111. Dine Tügnisse sünd min ewig Arfdeel, denn se sünd min Hart sin -Vergnögen. - -112. Ik neeg min Hart, to dohn na Dine Rechte ümmer un ewig. - -113. Ik haß de Twiefelsüchtigen un hef Din Gesetz leef. _Ps. 31, 7._ - -114. Du büst min Schirm un Schild, ik höp up Din Wort. - -115. Lat mi tofreden, ji Boshaftigen, ik will min GOtt Sine Gebote holn. - -116. Erhol mi dörch Din Wort, dat ik leven doh un lat mi nich to Schann -warrn öwer min Höpen. _Ps. 25, 2. 3._ - -117. Mak mi stark, up dat ik gesund warr, so will ik ümmer min Lust -hebben an Dine Rechte. _v. 70. 143. Röm. 7, 22._ - -118. Du peddst Alle in den Grund, de gegen Dine Rechte fehlen doht, denn -ehr Bedregeri is nicks as Lögen. - -119. Du smittst alle Gottlosen uppe Eer weg as Slacken, darum hef ik Dine -Tügnisse leef. - -120. Ik fürcht mi vör Di, dat mi de Hut gruselt un bün bang vör Dine -Rechte. - -121. Ik hol öwer dat Recht un Gerechtigkeit, öwergif mi nich an de, de mi -Gewalt andohn wüllt. _2. Sam. 8, 15._ - -122. Nimm Du Din Knecht in Schutz un tröst em, dat mi de Stolten nich -Gewalt andoht. - -123. Min Ogen verlangt na Din Heil un an Din Gerechtigkeit ehr Wort. - -124. Handel mit Din Knecht na Din Gnad un lehr mi Dine Rechte. - -125. Ik bün Din Knecht, unnerwies mi, dat ik Dine Tügnisse erkenn. - -126. Dat is Tied, dat de HErr wat deiht, se hebbt Din Gesetz entwei reten. - -127. Darum hef ik Din Gebot mehr leef as Gold un as fin Gold. - -128. Darum hol ik stracks all Dine Befehle, ik haß alln falschen Weg. -_Ps. 26, 5._ - -129. Dine Tügnisse sünd wunnerbar, darum bewahrt min Seel se. - -130. Wenn Din Wort apenbar ward, so makt dat de Eenfoldigen fröhlich un -klok. _Ps. 19, 8._ - -131. Ik doh min Mund apen un begehr Dine Gebode, denn mi verlangt darna. - -132. Wend Di to mi un wes’ mi gnädig, as Du bi de to dohn plegst, de Din -Namen leef hebbt. - -133. Lat min Gang gewiß sin in Din Wort un lat keen Unrecht öwer mi de -Oewerhand kriegen. - -134. Mak mi fri vun de Minschen ehre Frevel, so will ik holn Dine Befehle. - -135. Lat Din Angesicht lüchten öwer Din Knecht un lehr mi Dine Rechte. -_4. Mos. 6, 25._ - -136. Ut min Ogen flütt Water, darvör dat man Din Gesetz nich holn deiht. - -137. HErr, Du büst gerecht un Din Wort is recht. - -138. Du hest Din Gerechtigkeit ehre Tügnisse un de Wahrheit streng -anbefahlen. - -139. Ik hef mi binah to Dod ivert, dat mine Weddersakers Din Wör’ -vergeten doht. _Ps. 69, 10._ - -140. Din Wort is gud reinigt un Din Knecht hett dat leef. - -141. Ik bün gering un veracht, ik verget awer nich Din Befehl. - -142. Din Gerechtigkeit is en ewig Gerechtigkeit, un Din Gesetz is -Wahrheit. - -143. Angst un Noth hebbt mi drapen, ik hef awer Lust an Dine Gebode. - -144. De Gerechtigkeit von Dine Tügnisse is ewig, unnerwies mi, so lev ik. - -145. Ik reep vun ganzen Harten, erhör mi, HErr, dat ik Dine Rechte höden -doh. - -146. Ik reep to Di, help mi, dat ik Dine Tügnisse bewahren doh. - -147. Ik kam fröh un schrie; up Din Wort höp ik. - -148. Ik wak fröh up, dat ik reden doh vun Din Wort. - -149. Hör min Stimm na Din Gnad; HErr erquick mi na Dine Rechte. - -150. Mine boshaften Verfolgers wöllt mi to Kleed un sünd wiet af vun Din -Gesetz. - -151. HErr, Du büst dicht bi un Din Gebote sünd luter Wahrheit. - -152. Lang awer weet ik, dat Du Dine Tügnisse up ewig fast sett hest. - -153. Süh min Elend un rett mi, help mi ut, denn ik verget Din Gesetz nich. - -154. Föhr min Sak un erlös mi, erquick mi dörch Din Wort. - -155. Dat Heil is wiet vun de Gottlosen, denn se acht Dine Rechte nich. - -156. HErr, Din Barmhartigkeit is grot, erquick mi na Dine Rechte. -_Klagel. 3, 22. 23._ - -157. Mine Verfolgers un Weddersakers sünd veel, ik wiek awer nich vun -Dine Tügnisse. - -158. Ik seh de Verächters un dat deiht mi weh, dat se Din Wort nich holt. - -159. Süh, ik hef Dine Befehle leef; HErr, erquick mi na Din Gnad. - -160. Din Wort is nicks as Wahrheit, all Din Gerechtigkeit ehr Rechte -duert up ewig. _Joh. 17, 17._ - -161. De Fürsten verfolgt mi ahn Orsak un min Hart fürchtet sik öwer Din -Wör’. _Jes. 66, 2._ - -162. Ik freu mi öwer Din Wort, as Een, de in Krieg groten Rov kriegen -deiht. - -163. Lögen bün ik gram un mi grut darvör, awer Din Gesetz hef ik leef. - -164. Ik lav Di an den Dag söben Mal wegen dat Recht vun Din Gerechtigkeit. - -165. Groten Freden hebbt, de Din Gesetz leef hebbt, un se ward sik nich -stöten. - -166. HErr, ik töv up Din Heil un doh na Dine Gebote. _1. Mos. 49, 18._ - -167. Min Seel hollt Dine Tügnisse un hett se veel leef. - -168. Ik hol Dine Befehle un Dine Tügnisse, denn all mine Weg’ sünd klar -vör Din Angesicht. _Ps. 18, 22._ - -169. HErr, lat min Klag vör Di kamen, unnerwies mi na Din Wort. - -170. Lat min Flehn vör Di kamen, rett mi na Din Wort. - -171. Mine Lippen schüllt vun Di grotspreken, wenn Du mi Dine Rechte -lehren deihst. - -172. Min Tung schall ehr Gespräk hebben öwer Din Wort, denn all Dine -Gebode sünd recht. _Spr. 6, 22._ - -173. Lat Din Hand mi bistahn, denn ik hef erwählt Dine Befehle. - -174. HErr, mi verlangt na Din Heil un hef Lust an Din Gesetz. - -175. Lat min Seel leven, dat se Di lavt un Dine Rechte mi helpen. - -176. Ik bün as en verirrt un verlaren Schap; sök Din Knecht; denn ik -verget Dine Gebode nich. - - -De 120. Psalm. - -1. En Leed up den Weg na Jerusalem. - -Ik reep to den HErrn in min Noth un He erhör mi. - -2. HErr, rett min Seel vun dat Lögenmul un vun de falsche Tung’. - -3. Wat kann de falsche Tung di dohn? Un wat kann se utrichten? - -4. Se is as en Starken sine scharpen Pieln, as Füer in de Wachholders. - -5. Weh mi, dat ik en Fremden bün mank Mesech, ik mutt wahnen mank Kedar -sine Hütten. _Hohel. 1, 5._ - -6. Dat ward min Seel to veel, to wahnen bi de, de den Freden hassen doht. -_Jes. 48, 22. 57, 21._ - -7. Ik hol Freden, awer wenn ik reden doh, fangt se Striet an. - - -De 121. Psalm. - -1. En Leed up den Weg na Jerusalem. - -Ik slah mine Ogen up to de Bargen, vun weke mi Hülp kamen deiht. _Ps. -123, 1._ - -2. Min Hülp kummt vun den HErrn, de Himmel un Eer makt hett. - -3. He ward din Fot nich utglieden laten, un de di behöden deiht, slöpt -nich. - -4. Süh, de Wächter öwer Israel slöpt un slummert nich. _Hiob. 7, 20._ - -5. De HErr behödt di, de HErr is din Schatten öwer din rechte Hand, - -6. Dat di bi Dag de Sünn, noch de Maand bi Nacht nich steken deiht. -_Weish. 18, 3._ - -7. De HErr behöde di vör all Öwel, He behöd din Seel! - -8. De HErr behöde din Utgang un Ingang vun nu an bet in Ewigkeit! - - -De 122. Psalm. - -1. En Leed up den Weg na Jerusalem vun David. - -Ik freu mi öwer dat, wat to mi seggt is, dat wi in den HErrn Sin Hus gahn -schüllt. - -2. Un dat uns’ Föt stahn ward in dine Dohre, Jerusalem. - -3. Jerusalem is so bu’t, dat se en Stadt sin schall, wo man tosamen -kummt. _2. Chron. 6, 6._ - -4. Wo de Stämme rup gahn schüllt, nemlich den HErrn Sin Stämm, to -predigen vör dat Volk Israel, to danken to Ehren vun den HErrn Sin Namen. - -5. Denn dar hebbt se Stöhl to Gericht hensett, de Richtstohl vun David -sin Hus. - -6. Wünscht Jerusalem Glück! Dat mutt gut gahn de, weke di leef hebbt. -_Zach. 4, 7._ - -7. Dar mutt Freden sin inwennig in din Muern un Glück in Din Palläste. - -8. Wegen mine Bröder un Frünn will ik di Freden wünschen. - -9. Wegen den HErrn uns’ GOtt Sin Hus will ik din Bestes söken. - - -De 123. Psalm. - -1. En Leed up den Weg na Jerusalem. - -Ik slah min Ogen up Di, de Du in den Himmel sitten deihst. - -2. Süh, woans de Knechts ehr Ogen up de Hann vun ehr Herren kiekt, woans -de Deerns ehre Ogen up de Hann vun ehre Fruens kiekt, so kiekt unse Ogen -up den HErrn, unsen GOtt, bet He uns gnädig warrn deiht. - -3. Wes’ uns gnädig, HErr, wes’ uns gnädig, denn wi sünd heel vull -Verachtung. - -4. Heel vull is uns’ Seel vun de Stolten ehr Spott un vun de Hoffärtigen -ehr Verachtung. _Weish. 5, 3._ - - -De 124. Psalm. - -1. En Leed vun David up de Weg na Jerusalem. - -Wo de HErr nich bi uns weer, so segg Israel, - -2. Wo de HErr nich bi uns weer, wenn de Minschen sik gegen uns setten -doht, - -3. So freten se uns bi lebendigen Lief up, wenn ehr Torn öwer uns -ergrimmen dä, - -4. So war dat Water uns versupen, Ström warn öwer uns Seel gahn. - -5. Dat wilde Water war öwer uns Seel gahn. - -6. Gelavt si de HErr, dat He uns nich gift ton Rov in ehre Tähn. - -7. Uns’ Seel is entkamen, as en Vagel vun den Vagelfanger sin Strick, de -Strick is reten un wi sünd los. _Spr. 6, 5._ - -8. Uns Hülp steiht in den HErrn Sin Namen, de Himmel un Eer makt hett. -_Ps. 121, 2._ - - -De 125. Psalm. - -1. En Leed up de Reis’ na Jerusalem. - -De up den HErrn höpt, ward nich falln, sonnern ewig blieven, as de Barg -Zion. _Ps. 21, 8._ - -2. Um Jerusalem rum sünd Bargen un de HErr is um Sin Volk her, vun nu an -bet in Ewigkeit. _Ps. 34, 8._ - -3. Denn de Gottlosen ehr Scepter ward nich blieven öwer den lütten Hupen -vun Gerechte, up dat de Gerechten ehr Hand nich utstrecken doht to -Ungerechtigkeit. - -4. HErr, doh Gudes de guden un frommen Harten! _Ps. 112, 4._ - -5. De awer afwiekt up ehre krummen Weg’ ward de HErr wegdrieven mit de -Öweldoers, awer lat Freden sin öwer Israel! _Gal. 6, 16._ - - -De 126. Psalm. - -1. En Leed up de Reis’ na Jerusalem. - -Wenn de HErr de Gefangenen vun Zion fri maken ward, so ward wi sien as de -Drömers. _Ps. 14, 7._ - -2. Denn ward uns’ Mund vull Lachen un uns’ Tung vull Juchen. Denn ward -man seggen mank de Heiden: De HErr hett Grotes an se dahn. - -3. De HErr hett Grotes an uns dahn, daröwer sünd wi fröhlich. _Luk. 1, -49._ - -4. HErr, hev up uns Gefängnis, as Du de Waters na Middag to utdrögen -deihst. - -5. De mit Thranen seien doht, ward mit Freuden aarn’. _Matth. 5, 4._ - -6. Se gaht hen un weent un dregt gode Saat un kamt mit Freuden un bringt -ehr Garven. - - -De 127. Psalm. - -1. En Staffel-Leed vun Salomon. - -Wenn de HErr nich dat Hus bu’t, so arbeit de darin wahnen doht umsunst. -Wenn de HErr nich de Stadt behöden deiht, wakt de Wächter umsunst. - -2. Dat is umsunst, dat ji fröh upstaht un herna lang sitt un ju Brod mit -Sorgen eten doht, denn Sine Frünn gift He dat in den Slap. _Ezech. 12, -19._ - -3. Süh, Kinner sünd den HErrn Sin Gav un Lievesfrucht is en Geschenk vun -Em. _1. Mos. 33, 5._ - -4. As de Piel in den Helden sin Hand so geraht de lütten Jungs. - -5. Glückselig is de Mann, de sin Pielkober vull darvun hett; de ward nich -to Schann, wenn se mit ehre Fiende in dat Dohr handeln doht. - - -De 128. Psalm. - -1. En Leed up de Reis’ up Jerusalem. - -Glückselig is de Mann, de den HErrn fürchten un up Sin Weg gahn deiht. - -2. Du warrst di nährn vun din Hann ehr Arbeit, glückselig büst du, du -hest dat gut. - -3. Din Fru ward sien as en fruchtbar Wienstock um din Hus rum, din Kinner -as de Telgens vun en Ölbom um din Disch rum. - -4. Süh, so ward segent de Mann, de den HErrn fürchten deiht. - -5. De HErr ward di segen ut Zion, dat du sehn deihst dat Glück vun -Jerusalem din Leven lang, - -6. Un sehn deihst din Kinner ehre Kinner. Fred öwer Israel! _Ps. 125, 5._ - - -De 129. Psalm. - -1. En Leed up de Reis’ na Jerusalem. - -Se hebbt mi oft drängt vun min Jugend up, so segg Israel, - -2. Se hebbt mi oft drängt vun min Jugend up, awer se sünd mi nich öwer -warn. - -3. De Plögers hebbt up min Rügg plögt un ehr Föhren lank trocken. _Jes. -50, 6. 51, 23._ - -4. De HErr, de gerecht is, hett de Gottlosen ehr Strängen afsträngt. - -5. Ach, hat doch mussen to Schanden warrn un torüggwies’t Alle, de Zion -bös sünd. _Ps. 6, 11._ - -6. Ach dat se doch mussen sien as dat Gras up dat Dack, verdrögt, ehr man -dat utritt! - -7. Vun weke de Meier sin Hand nich vull makt noch de Garbenbinner sin Arm. - -8. Un de vörbi gahn doht nich spreken: Den HErrn Sin Segen si öwer ju, wi -segent ju in den HErrn Sin Nam! - - -De 130. Psalm. - -1. En Leed up de Reis’ na Jerusalem. - -Ut de Deepe, HErr, rop ik to Di. - -2. HErr, hör min Stimm, lat Din Ohren marken up de Stimm vun min Flehn! -_Ps. 5, 2. 102, 2._ - -3. So Du wullt, HErr, Sünn toreken, HErr, wokeen ward bestahn? - -4. Denn bi Di is de Vergebung, dat man Di fürchten schall. _Jes. 55, 7._ - -5. Ik töv up den HErrn, min Seel tövt, un ik höp up Sin Wort. _Ps. 27, -14._ - -6. Min Seel tövt up den HErrn vun een Morgenwach bet to de anner. - -7. Lat Israel up den HErrn höpen, denn bi den HErrn is de Gnad un veel -Erlösung bi Em, - -8. Un He ward Israel erlösen ut all sin Sünd. _Jer. 31, 11._ - - -De 131. Psalm. - -1. En Leed vun David in högern Chor. - -HErr, min Hart is nich hochdragen un mine Ogen sünd nich upreten un ik -wad nich umher in grote Saken, de mi to hoch sünd. - -2. Wenn ik min Seel nich ruhig un still maken dä, so war min Seel -afwöhnt, as en Kind vun sin Moder afwöhnt ward. - -3. Israel, höp up den HErrn, vun nu an bet in Ewigkeit! - - -De 132. Psalm. - -1. En Leed up de Reis’ na Jerusalem. - -Denk, HErr, an David un all sin Lieden. - -2. De den HErrn swören dä un den Mächtigen in Jakob tolavte: - -3. Ik will nich in dat Telt vun min Hus gahn, noch mi up dat Lager vun -min Bett leggen, - -4. Ik will mine Ogen nich slapen laten, noch mine Ogenleder drusen, _Spr. -6, 4._ - -5. Bet dat ik en Stell finnen doh för den HErrn to en Wahnung vun den -Mächtigen vun Jakob. _Apost. 7, 46._ - -6. Süh, wi hört vun se in Ephrata, wi hebbt se funnen up dat Feld an dat -Holt. - -7. Wi wüllt in Sin Wahnung gahn un anbeden vör Sin Fotschemel. _Ps. 95, -6. 99, 5._ - -8. HErr, mak Di up to Din Ruh hen, Du un de Lad vun Din Kraft. _4. Mos. -10, 35._ - -9. Lat Din Presters antrecken Gerechtigkeit un Dine Hilligen sik freun. -_Ps. 32, 11._ - -10. Nimm nich weg Din Gesalvten Sin Regiment wegen Din Knecht David. - -11. De HErr hett David en richtigen Eed swarn, darvun ward He nich laten: -Ik will di up din Stohl setten de Nakamen vun din Lief. _Ps. 89, 4._ - -12. Ward din Kinner min Bund holn un min Tügnis, dat ik se lehrn warr, so -schüllt ok ehr Kinner sitten up din Stohl ewig. - -13. Denn de HErr hett Zion erwählt un hett Lust dar to wahnen. - -14. Dar is min Ruh ewig, hier will ik wahnen, denn dat gefallt mi hier -gut. - -15. Ik will ehr Spies segen un ehr Armen Brod genog geven. - -16. Ehr Presters will Ik mit Heil ankleden un ehre Hilligen schüllt -fröhlich sien. - -17. Dar schall upgahn David sin Herrschaft; ik hef min Gesalvten en Lücht -torecht makt. _Luk. 1, 69. Ps. 112, 9._ - -18. Sin Fiende will Ik mit Schand bekleden, awer öwer em schall sin Kron -lüchten. _Ps. 35, 26. Weish. 5, 17._ - - -De 133. Psalm. - -1. En Leed up de Reis’ na Jerusalem. - -Süh, wa fien un leevlich is dat, wenn Bröder eendrächtig bi enanner -wahnen doht. _Sir. 25, 3. Röm. 15, 5._ - -2. As de köstliche Balsam is, de vun Aaron sin Kopp dal flütt in sin -ganzen Bart, de dal flütt in sin Kled. _2. Mos. 29, 7._ - -3. As de Dau, de vun Hermon dal fallt up de Barg Zion. Denn dar -versprickt de HErr Segen un Leven ümmer un ewig. - - -De 134. Psalm. - -1. En Leed up de Reis’ na Jerusalem. - -Süh, lavt den HErrn, all den HErrn Sin Knechts, de ji staht Nachts in den -HErrn Sin Hus! - -2. Hevt ju Hann up in dat Hilligdom un lavt den HErrn. - -3. De HErr, de Himmel un Eer makt hett, segen di ut Zion. - - -De 135. Psalm. - -1. Halleluja. - -Lavt den HErrn Sin Nam, lavt ji, den HErrn Sin Knechts, - -2. De ji stahn doht in den HErrn Sin Hus, in de Vörhöf vun unsen GOtt Sin -Hus. - -3. Lavt den HErrn, denn de HErr is fründlich, singt Sin Namen Lov, denn -He is leevlich. - -4. Denn de HErr hett Sik Jakob utwählt, Israel to Sin Egendom. - -5. Denn ik weet, dat de HErr grot is un uns’ HErr öwer alle Götter. _2. -Mos. 15, 11. Ps. 86, 8. 89, 7._ - -6. Allns wat He will, dat deiht He in den Himmel, uppe Eer, in de See un -in alle Deepen. _Weish. 12, 18. Luk. 1, 37._ - -7. De de Wolken lett upgahn vun dat End vun de Eer, de de Blitz mitsamt -den Regen makt, de den Wind ut heemliche Ort kamen lett. _Jer. 10, 13._ - -8. De de Eerstgeburt slog in Egypten, beide vun de Minschen un vun dat -Veh. _2. Mos. 12, 19._ - -9. Un lett Sin Teken un Wunner kamen öwer di, Egyptenland, öwer Pharao un -all sine Knechts. - -10. De veele Völker slog un dod maken dä mächtige Könige. _Ps. 136, 18._ - -11. Sihon, den König vun de Amoriter un Og, den König to Basan un alle -Königrieke in Kanaan. _4. Mos. 21, 21. 24. Ps. 136, 19. 20._ - -12. Un gev ehr Land to en Arvdeel, to en Arvdeel an Sin Volk Israel. -_Joh. 11, 23. 12, 6._ - -13. HErr, Din Nam besteiht up ewig, Din Gedächtniß, HErr, duert up alle -Tieden. _Ps. 102, 13._ - -14. Denn de HErr ward Sin Volk richten un Sine Knechts gnädig sien. - -15. De Heiden ehre Götzen sünd Sülver un Gold, vun Minschenhann makt. -_Ps. 115, 4. Weish. 14, 8._ - -16. Se hebbt Müler un snackt nich, se hebbt Ogen un seht nich. - -17. Se hebbt Ohren un hört nich, ok is keen Athem in ehr Mund. - -18. De, weke se makt, sünd se gliek; ja, All de up se höpt. _Jes. 42, 17._ - -19. Lat dat Hus Israel den HErrn laven, lavt den HErrn, ji vun Aaron sin -Hus; - -20. Ji vun Levy sin Hus, lavt den HErrn, de ji den HErrn fürchten doht, -lavt den HErrn! - -21. Lavt sie de HErr ut Zion, de to Jerusalem wahnen deiht! Halleluja! - - -De 136. Psalm. - -1. Danket den HErrn, denn He is fründlich un Sin Gudheit besteiht up -ewig. _Ps. 106, 1._ - -2. Dankt den GOtt, de öwer alle Götter is, denn Sin Gudheit besteiht up -ewig. - -3. Dankt den HErrn, de öwer alle HErrn is, denn Sin Gudheit besteiht up -ewig. - -4. De grote Wunner deiht alleen, denn Sin Gudheit besteiht up ewig. _Ps. -72, 18._ - -5. De de Himmel mit Verstand makt hett, denn Sin Gudheit besteiht up -ewig. _1. Mos. 1, 6._ - -6. De de Eer up dat Water utbredt hett, denn Sin Gudheit besteiht up -ewig. _1. Mos. 1, 1. 7. 9._ - -7. De grote Lichter makt hett, denn Sin Gudheit besteiht up ewig. _1. -Mos. 1, 14._ - -8. De Sünn, den Dag vörtostahn, denn Sin Gudheit besteiht up ewig. _Ps. -74, 16. 17._ - -9. Den Maand un de Steern, de Nacht vörtostahn, denn Sin Gudheit besteiht -up ewig. _Sir. 43, 9. 10._ - -10. De Egypten slog an ehr Eerstgeburt denn Sin Gudheit besteiht up ewig; - -11. Un föhr Israel rut, denn Sin Gudheit besteiht up ewig. _2. Mos. 12, -41._ - -12. Dörch mächtig Hand un utgereckten Arm, denn Sin Gudheit besteiht up -ewig. - -13. De dat Schilfmeer in twe Deel delen dä, denn Sin Gudheit besteiht up -ewig. _2. Mos. 14, 21. Neh. 9, 11._ - -14. Un leet Israel dar dörch gahn, denn Sin Gudheit besteiht up ewig. - -15. De Pharao un sin Heer in dat Schilfmeer stöten dä, denn Sin Gudheit -besteiht up ewig. _2. Mos. 14, 26._ - -16. De Sin Volk dörch de Wüstenie föhrn dä, denn Sin Gudheit besteiht up -ewig. - -17. De grote Könige slagen dä, denn Sin Gudheit besteiht up ewig. - -18. Un mächtige Könige umbroch, denn Sin Gudheit besteiht up ewig. _Ps. -135, 10._ - -19. Sihon, den König vun de Amoriter, denn Sin Gudheit besteiht up ewig. -_4. Mos. 21, 34. 35._ - -20. Un Og, den König to Basan, denn Sin Gudheit besteiht up ewig. - -21. Un gev ehr Land to en Arvdeel, denn Sin Gudheit besteiht up ewig. - -22. To en Arvdeel an Sin Knecht Israel, denn Sin Gudheit besteiht up ewig. - -23. Denn He dach an uns, as wi unnerdrückt weern; denn Sin Gudheit -besteiht up ewig. - -24. Un erlös uns vun uns Fiend; denn Sin Gnad besteiht up ewig. - -25. De alle Kreatur wat to eten gift, denn Sin Gudheit besteiht up ewig. - -26. Dankt den GOtt vun den Himmel, denn Sin Gudheit besteiht up ewig. - - -De 137. Psalm. - -1. Un de Waterlöp to Babel seten wi un weenten, wenn wi an Zion dachen. - -2. Uns Harpen hungen wi an de Wieden, de darin weern. - -3. Denn dar heeten uns singen, de uns gefangen holln, un in uns Hulen, -fröhlich sien: Min Leeve, singt uns en Leed vun Zion! - -4. Woans schüllt wi den HErrn Sin Leed singen in dat fremde Land? - -5. Verget ik di, Jerusalem, so ward min Rechte mi vergeten. _Jer. 51, 50._ - -6. Min Tung mutt an min Gagel kleven, wa ik nich an di denken doh, wa ik -nich lat Jerusalem min höchste Freud sien. _Ezech. 3, 26._ - -7. HErr, denk an Edom sin Kinner up den Dag vun Jerusalem, de dar seggt: -Rein af, rein af, bet up ehren Grund! - -8. Du verstörte Dochter Babel, wol den, de di vergellen deiht, as du uns -dahn hest. _Jes. 13, 19._ - -9. Wol den, de din lütten Kinner nimmt un se an den Steen dod sleiht! -_Jes. 13, 16. Offenb. 2, 22._ - - -De 138. Psalm. - -1. Vun David. - -Ik dank Di vun ganzen Harten, vör de Götter will ik Di lofsingen. _Ps. 9, -2._ - -2. Ik will anbeden in Din hilligen Tempel, un Din Namen danken för Din -Gudheit un Truheit, denn Du hest Din Nam öwer Allns herrlich makt dörch -Din Wort. - -3. Wenn ik Di anropen doh, so erhör mi un gif min Seel grote Kraft. - -4. Alle Könige up de Eer dankt Di, dat se hört dat Wort vun Din Mund, -_Ps. 68, 32. 33._ - -5. Un singt up den HErrn Sin Weg, dat den HErrn Sin Ehr grot is. - -6. Denn de HErr is hoch un süht up dat Lüdde un kennt den Hohfarigen vun -fern. _Ps. 113, 5._ - -7. Wenn ik midden in de Angst umhergahn doh, so erquickst Du mi un -streckst Din Hand öwer mine Fiende ehr Torn un helpst mi mit Din rechte -Hand. _Luk. 7, 11._ - -8. De HErr ward en Enn darmit maken um minetwillen. HErr, Din Gnad is -ewig. Dine Hann ehr Wark wullst Du nich laten. _Ps. 52, 3. 90, 17. Luk. -1, 15._ - - -De 139. Psalm. - -1. En Psalm vun David, vörtosingen. - -HErr, Du forschest mi ut un kennst mi. _v. 23. Ps. 7, 10._ - -2. Ik mag sitten oder stahn, so weest Du dat, Du versteihst mine Gedanken -vun feern. _Jer. 17, 10._ - -3. Ik mag gahn oder liggen, so büst Du um mi un sühst all mine Weg’. - -4. Denn süh, dar is keen Wort up min Tung, dat Du, HErr, nich allns weten -deihst. - -5. Du schaffst dat, wat ik tovör oder naher doh un hollst Din Hand baben -öwer mi. _2. Mos. 33, 12._ - -6. Son Kenntnis is mi to wunnerlich un to hoch, ik kann dat nich -begriepen. - -7. Wo schall ik hengahn vör Din GEist? Un wo schall ik mi henflüchten vör -Din Angesicht? - -8. Fohr ik ton Himmel, so büst Du dar, makt ik min Bett in dat Dodenriek, -süh, so büst Du ok dar. _Amos. 9, 2._ - -9. Nehm ik Flüchten vun dat Morgenroth un bliev ik an dat üterste Enn vun -de See, _Jon. 1, 3._ - -10. So war mi Din Hand doch dar föhrn un Din rechte Hand mi holn. - -11. Wenn ik spreken dä: Düsternis schall mi bedecken, so mutt de Nacht ok -Licht um mi sien. _Hiob. 34, 22._ - -12. Denn bi Di is ok Düsternis nich düster; un de Nacht schient as de -Dag, Düsternis is as dat Licht. _Jak. 1, 17._ - -13. Denn Du hest mine Neeren in Din Gewalt, Du weerst öwer mi in min -Mutter ehr Lief. - -14. Ik dank Di darför, dat ik wunnerbarlich schaffen bün, wunnerbarlich -sünd Dine Warke, dat erkennt min Seel wol. _Hiob. 10, 8. Ps. 119, 73._ - -15. Mine Gebeene weern Di nich verborgen, as ik in Stillen makt word, as -min Wesen bildt war in de unnersten Deele vun de Eer. - -16. Dine Ogen seegen mi, as ik noch ahn Gestalt weer, un weern alle Dag’ -in Din Bok schreven, de noch warrn schulln, obschonst keen eenzig vun ehr -dar weer. _Hiob. 14, 5._ - -17. Awer köstlich sünd vör mi, GOtt, Din Gedanken! Wa is doch vun ehr en -so grote Antal! _Jes. 55, 9._ - -18. Schull ik se telln, so war vun se mehr sien, as Sand. Wenn ik upwak, -bün ik noch bi Di. - -19. Ach, GOtt, mak doch de Gottlosen dod un lat de Blodgierigen vun mi -wieken! - -20. Denn se redt vun Di schändlich un Dine Fiende erhevt sik ahn Orsak. - -21. Ik haß ja de, de Di haßt, HErr, un dat verdrütt mi vun se, dat se sik -gegen Di upsett. _Ps. 101, 3._ - -22. Ik haß se mit rechten Eernst, darum sünd se mi fiend. - -23. Dörchgründ mi, GOtt, un erfahr min Hart, probeer mi ut erfahr, woans -ik dat menen doh. - -24. Un seh, ob ik up bösen Weg bün un leit mi up ewigen Weg. _Ps. 25, 4._ - - -De 140. Psalm. - -1. En Psalm vun David, vörtosingen. - -2. Errett mi, HErr, vun de bösen Minschen, behöd mi vör de frevelhaften -Lüd. _Ps. 43, 1. 142, 7._ - -3. De Böses denkt in ehr Harten un up jeden Dag Krieg anfangt. - -4. Se makt ehr Tung scharp, as en Slang. Otterngift is unner ehre Lippen. -Sela. - -5. Bewahr mi, HErr, vör de Gottlosen ehre Hann, behöd mi vör de -frevelhaften Lüd, de min Tritt umstöten wüllt. - -6. De Hohfarigen leggt mi Falln un bredt mi Seils ut to en Nett un stellt -mi Falln in den Weg. Sela. _Ps. 119, 10. 141, 9._ - -7. Ik awer segg to den HErrn: Du büst min GOtt; HErr, hör de Stimm vun -min Flehn! _Ps. 22, 11._ - -8. HErr, HErr, min starke Hülp, Du bedeckst min Kopp to de Tied vun den -Striet. _Ps. 78, 9._ - -9. HErr, lat den GOttlosen nich sin Willen, stärk sin Mothwillen nich, se -muchen sik to grot maken. Sela. - -10. Dat Unglück, öwer dat mine Fiende sik beraden, mutt up ehr Kopp -falln. _Ps. 7, 17._ - -11. He ward Kahlen öwer se smieten, He ward se mit Füer deep in de Eer -slan, dat se nümmer upstahn doht. - -12. En bös Mul ward keen Glück hebben up de Eer, en frevelhafte böse -Minsch ward wegjagt un to Grunn richtet ward. - -13. Denn ik weet, dat de HErr den Elenden sin Sak un de Armen ehr Recht -utföhrn ward. - -14. Ok ward de Rechtfardigen Din Nam danken un de Frommen ward vör Din -Angesicht blieven. - - -De 141. Psalm. - -1. En Psalm vun David. - -HErr, ik rop to Di, il’ to mi! Hör min Stimm, wenn ik Di anropen doh. -_Ps. 40, 14._ - -2. Min Gebet mög vör Di wat dögen, as en Rookopfer, un dat Upheven vun -min Hann, as en Abendopfer. _2. Mos. 9, 29._ - -3. HErr, behöd min Mund un bewahr mine Lippen. - -4. Neeg min Hart nich up wat Böses, en gottlos Wesen to föhrn mit de -Öweldoers, dat ik nich eet vun dat wat de geern mögt. _Ps. 119, 36. 112._ - -5. Lat den Gerechten mi fründlich slagen un mi strafen; dat ward mi so -wol dohn as en Balsam up min Kopp, denn ik bä ümmer, dat se mi keen -Schaden doht. - -6. Ehr Lehrer möt heraf stött warrn öwer en Fels, denn ward man min Lehr -hörn, dat se leevlich is. - -7. Unse Knaken sünd verstreut bet na dat Dodenriek hen, as wenn Een dat -Land uprieten un upwöhlen deiht. - -8. Denn up Di, HErr, HErr, seht min Ogen, ik tru up Di, verstöt min Seel -nich. _Ps. 132, 2._ - -9. Bewahr mi vör den Strick, den se mi leggt hebbt, un vör de Öweldoers -ehr Fall. _Ps. 140, 6._ - -10. De Gottlosen möt in ehr egen Nett falln mit enanner, ik awer ümmer -vörbi gahn. _Ps. 7, 16._ - - -De 142. Psalm. - -1. En Unnerwiesung vun David to beden, as he in de Höhl weer. - -2. Ik schrie to den HErrn mit min Stimm; ik fleh to den HErrn mit min -Stimm; - -3. Ik schüdd min Red vör Em ut un lat vör Em min Noth kund warrn. - -4. Wenn min Geist in Ängsten is, so nimmst Du Di mi an. Se leggt mi -Slingen up den Weg, wo ik gahn doh. _Ps. 138, 7. 140, 6._ - -5. Kiek to de rechte Hand un süh, Nüms will di kennen. Ik kann nich -weglopen, nüms nimmt sik min Seel an. - -6. HErr, to Di schrie ik un segg: Du büst min Toversicht, min Deel in dat -Land vun de Lebendigen. _Ps. 91, 2._ - -7. Mark up min Klag, denn ik warr veel plagt; errett mi vun mine -Verfolgers, denn se sünd mi to mächtig. - -8. Föhr min Seel ut dat Stockhus, dat ik Din Namen danken kann. De -Rechtfardigen ward sik um mi sammeln, wenn Du mi Gudes deihst. _Ps. 25, -17._ - - -De 143. Psalm. - -1. En Psalm vun David. - -HErr, erhör min Gebet, hör min Flehn wegen Din Wahrheit, erhör mi vun -wegen Din Gerechtigkeit. _Ps. 5, 2._ - -2. Un gah nich in dat Gericht mit Din Knecht, denn vör Di is keen -lebendig Minsch gerecht. _Ps. 119, 124. Spr. 20. 9._ - -3. Denn de Fiend verfolgt min Seel un sleit min Leven dal, he leggt mi in -de Düsternis, as de Doden, de lang dod sünd. _Klagel. 3, 6._ - -4. Un min Geist is in mi ängstigt, min Hart is mi in min Lief vertehrt. - -5. Ik denk an de vörigen Tieden, ik red vun all Dine Dahten un segg vun -Din Hann ehr Wark. _Ps. 77, 6._ - -6. Ik bred mine Hann ut to Di, min Seel is döstig na Di, as en drög Land. -Sela. _Ps. 63, 2._ - -7. HErr, erhör mi bald, min Geist vergeiht, verstek Din Antlitz nich vör -mi, dat ik nich liek ward de, de in de Kul fahrt. _Ps. 28, 1._ - -8. Lat mi fröh hörn Din Gnad, denn ik höp up Di. Doh mi kund Din Weg, up -den ik gahn schall, denn mi verlangt na Di. - -9. Rett mi, GOtt, vör mine Fiende; bi Di schul ik mi vör se. - -10. Lehr mi dohn na Din Wolgefalln, denn Du büst min GOtt, lat Din guden -GEist mi föhrn up eben Bahn. - -11. HErr, erquick mi wegen Din Nam, föhr min Seel ut de Noth wegen Din -Gerechtigkeit. - -12. Un mak mine Fiende tonicht wegen Din Gudheit un bring All de um, de -min Seel bang makt; denn ik bün Din Knecht. - - -De 144. Psalm. - -1. En Psalm vun David. - -Lavt si de HErr, min Hort, de mine Hann strieden un mine Füst Krieg föhrn -lehrt. _2. Sam. 22, 35._ - -2. Min Gudheit un min Borg, min Schutz un min Retter, min Schild, up den -ik truen doh, de min Volk unner mi dwingt. _Ps. 18, 2._ - -3. HErr, wat is de Minsch, dat Du so veel up em holn deihst? Un dat -Minschenkind, dat Du em so achten deihst? _Ps. 8, 5._ - -4. Is doch de Minsch as nicks, sin Tied fahrt darhen as en Schatten. -_Hiob. 14, 2._ - -5. HErr, mak Din Himmel sied un fahr dal, griep de Bargen an, das se -roken doht. _Ps. 104, 32._ - -6. Lat dat blitzen un jag se ut enanner, scheet Dine Strahlen un mak se -bang; - -7. Streck Din Hand vun de Högde ut un erlös mi un rett mi vun de fremden -Kinner ehr Hand. - -8. Weke ehr Lehr is nicks nütz un ehre Warke sünd falsch. _Ps. 36, 4._ - -9. GOtt, ik will Di en nie Leed singen, ik will Di spelen up de Psalter -vun tein Saiten, _Ps. 32, 2. 3._ - -10. De Du de Könige Sieg geven un Din Knecht David vun dat böse Swerdt -erlösen deihst. _Spr. 21, 31._ - -11. Erlös mi ok un rett mi vun de fremden Kinner ehr Hand, weke ehr Lehr -is nicks nütz un ehre Warke sünd falsch. - -12. Dat uns Söhns upwasst in ehr Jugend as de Planten, un uns’ Döchter as -de uthauen Ecksteens an en Palast; - -13. Un dat uns’ Kamern vull sien mögt, hat se rut geven künnt een Vörrath -na den annern, dat uns’ Schap dregt dusend un hunnert dusend up uns’ -Dörpschaften, - -14. Dat uns’ Ossen veel arbeit, dat keen Schaden, keen Verlust noch Klag -up unse Straten sie. - -15. Glückselig dat Volk, dat dat so geiht. Awer glückselig dat Volk, dat -sin GOtt de HErr is! _Ps. 33, 12._ - - -De 145. Psalm. - -1. En Lofgesang vun David. - -Ik will Di hoch heven, min GOtt, Du König un Din Nam laven ümmer un -ewiglich. _Ps. 34, 4. 69, 31._ - -2. Ik will Di däglich laven un Din Nam priesen ümmer un ewig. - -3. De HErr is grot un heel veel to priesen un Sin Gröt is unutspreklich. -_Ps. 95, 3._ - -4. Kinneskinner ward Dine Warke priesen un vun Din Gewalt vertelln. - -5. Ik will reden vun Din herrlich schöne Pracht un vun Dine Wunner; _Ps. -71, 17. 143, 5._ - -6. Dat man schall reden vun Din herrlichen Dahten un dat man vertell Din -Herrlichkeit; - -7. Dat man Din grote Gnad priesen un öwer Din Gerechtigkeit juchen deiht. - -8. Gnädig un barmhartig is de HErr, geduldig un öwer de Maaten gud. _2. -Mos. 34, 6._ - -9. De HErr is öwer de Maaten gud gegen Alle un erbarmt Sik öwer all Sine -Warke. _Röm. 11, 32._ - -10. All Dine Warke, HErr, schüllt Di danken un Dine Hilligen vun Di -grotspreken. - -11. Un de Ehr vun Din Königriek priesen un vun Din Gewalt vertelln, - -12. Dat de Minschenkinner Din Gewalt kennen lehrt un de Ehr vun Din -Königriek Sin Pracht. - -13. Din Riek is en ewig Riek un Din Herrschaft duert för alle Tieden. -_Ps. 10, 16._ - -14. De HErr hollt Alle, de falln doht, un richt Alle up, de dal slagen -sünd. _Ps. 146, 8. Luk. 1, 52._ - -15. Alle Ogen tövt up Di un Du gifst se wat to eten wenn’t Tied is. _Ps. -104, 27. 136, 25._ - -16. Du makst Din Hand up un makst Allns satt, wat leven deit, mit -Wolgefalln. - -17. De HErr is gerecht in all Sine Weg’ un hillig in all Sine Warke. _5. -Mos. 32, 4._ - -18. De HErr is neg bi All, de Em anropen doht, bi All, de Em mit Eernst -anropt. - -19. He deiht, wat de Gottesfürchtigen begehrt un hört ehr Schrien un -helpt se. _Spr. 10, 24._ - -20. De HErr behödet All, de Em leef hebbt un ward alle Gottlosen tonicht -maken. - -21. Min Mund schall den HErrn Sin Lof vertelln un all Fleesch schall -laven Sin hilligen Namen ümmer un ewig. - - -De 146. Psalm. - -1. Halleluja. - -Lav den HErrn, min Seel! - -2. Ik will den HErrn laven so lang ik leven doh un min GOtt Psalmen -singen so lang ik hier bün. _Ps. 18, 3._ - -3. Verlat jug nich up Fürsten, se sünd Minschen, de künnt ja nich helpen. -_Ps. 118, 8. 9. Jer. 17, 5._ - -4. Denn den Minschen sin Geist mutt weg un he mutt wedder to Eer warrn; -denn sünd all sine Ansläg verlaren. _1. Mos. 3, 19. Pred. 12, 7._ - -5. Glückselig is de, den sin Hülp de GOtt Jakobs is, den sin Hoffnung up -den HErrn sin GOtt steiht, _Spr. 16, 20._ - -6. De Himmel, Eer, See un Allns wat darin is, makt hett, de Gloven holn -deiht ewiglich; _Apost. 14, 15. Ps. 33, 4._ - -7. De Recht schaffen deiht för de, de Gewalt lieden doht, de de Hungrigen -satt makt. De HErr makt de Gefangenen los. - -8. De HErr makt de Blinden sehn. De HErr richt de up, de dal sla’n sünd. -De HErr hett de Gerechten leef. - -9. De HErr behödet de Utländers un Waisen un unnerhöllt de Wittfruens un -lett de Gottlosen ehr Weg afsied gahn. _2. Mos. 22, 21._ - -10. De HErr is König up ewig, Din GOtt, Zion, för alle Tieden. Halleluja! -_Ps. 93, 1._ - - -De 147. Psalm. - -1. Lavt den HErrn; denn unsen GOtt laven, dat is en köstlich Ding; son -Lof is leeflich un schön. _Ps. 92, 2._ - -2. De HErr bu’t Jerusalem un bringt tosamen de ut Israel Wegjagten. - -3. He heelt de, de en braken Hart hebbt, un verbindet ehr Wehdag. _2. -Mos. 15, 26. Ps. 6, 3. Jes. 61, 1._ - -4. He tellt de Steerns un nennt se all mit Namen. _Jes. 30, 26._ - -5. Uns’ HErr is grot un vun grot Kraft un dat is unbegrieplich, so as he -regeern deiht. _Ps. 135, 5. 145, 3._ - -6. De HErr richt up de Elendigen un stött de Gottlosen dal. _Ps. 146, 8._ - -7. Singt een na den anner den HErrn mit Danken un lavt unsen GOtt mit -Harpen; _Ps. 34, 1._ - -8. De den Himmel mit Wolken todecken deiht un Regen up de Eer gift, de -Gras up de Bargen wassen lett, - -9. De dat Veh sin Foder gift, de jungen Raven, de Em anropen doht. - -10. He hett keen Lust an dat Peerd sin Kraft, noch Gefalln an jemand sin -Been. _Spr. 21, 31._ - -11. De HErr hett Gefalln an de, de Em fürchten doht, de up Sin Gudheit -höpt. - -12. Pries, Jerusalem, den HErrn, lav Zion, Din GOtt! _Ps. 146, 10._ - -13. Denn He makt fast de Riegel vun Dine Dohre un segent Dine Kinner -darin. - -14. He schafft Freden an Dine Grenzen un makt di mit den besten Weeten -satt. - -15. He schickt Sin Red up de Eer, Sin Wort löpt flink. - -16. He gift Snee as Wull, He streut Riep as Asch. _Ps. 148, 8._ - -17. He smitt Sin Hagel as Beten, wokeen kann blieven vör Sin Frost? - -18. Wenn He sprickt, so smöllt Allns, wenn He Sin Wind weihn lett, so -daut dat up. - -19. He wiest Jakob Sin Wort, Israel Sine Satzungen un Rechte. - -20. So wat deiht He an keen Heiden noch lett He se weten Sine Rechte. -Halleluja! _5. Mos. 4, 7. Röm. 3, 2._ - - -De 148. Psalm. - -1. Hallelujah! - -Lavt, ji Himmel, den HErrn, lavt Em in de Högde. _Ps. 69, 35._ - -2. Lavt Em, all Sine Engel, lavt Em, all Sin Heer! - -3. Lavt Em, Sünn un Maand, lavt Em, all de blanken Steern! - -4. Lavt Em, ji Himmel, öwerall, un de Waters, de baben an den Himmel sünd! - -5. De schüllt den HErrn Sin Nam laven, denn wenn He dat befehln deiht, so -ward dat schafft. _Ps. 33, 9. 115, 3._ - -6. He hüllt se ümmer un ewig, He ordent, dat se nich annerns gahn dörft. - -7. Lavt den HErrn up de Eer, ji Wallfisch un all ji Deepen; - -8. Füer, Hagel, Snee un Damp, Stormwind, de Sin Wort utrichten doht. -_Sir. 39, 35-27. 43, 14._ - -9. Alle groten un lütten Bargen, fruchtbare Böm un alle Cedern; - -10. Deerder un all dat Veh, Wörmer un Vageln. _Ps. 150, 6._ - -11. Ji Könige up de Eer un all Lüd, Fürsten un alle Richters up de Eer; - -12. Junggesellen un Jumfern, Old un Jung, _Jer. 31, 13._ - -13. Schüllt laven den HErrn Sin Nam, denn Sin Nam alleen is hoch, Sin Lof -geiht, so wiet Himmel un Eer is. - -14. Un He makt Sin Volk Sin Horn hoch. All Sine Hilligen schüllt laven, -de Kinner Israel, dat Volk, dat Em deenen deiht. Halleluja. _Ps. 149, 1. -5._ - - -De 149. Psalm. - -1. Halleluja. - -Singt den HErrn en nie Leed, de Gemeen vun de Hilligen, schall Em laven. -_Ps. 96, 1. 98, 1._ - -2. Lat Israel sik freun daröwer dat He em makt hett, lat de Kinner Zion -fröhlich sien öwer ehr König. _Ps. 100, 3._ - -3. Se schüllt Sin Nam laven mit Reigendanz, up Pauken un Harpen schüllt -se Em spelen. - -4. Denn de HErr hett Wolgefalln an Sin Volk, He helpt den Elendigen -herrlich. _Ps. 147, 11._ - -5. De Hilligen schüllt fröhlich sien an priest un lavt up ehr Lagers. - -6. Ehr Mund schall vun GOtt grotspreken un se schüllt scharpe Swerdter in -ehr Hann hebben; - -7. Dat se Rache öven an de Heiden, Straf an de Völker; - -8. Ehr Königs to binden mit Keden un ehr Adeligen mit iserne Keden; - -9. Dat se ehr doht dat Recht, darvun schreven is. Son Ehr ward all Sin -Hilligen hebben. Halleluja! - - -De 150. Psalm. - -1. Halleluja! - -Lavt den HErrn in Sin Hilligdom, lavt Em in de Festung vun Sin Macht! - -2. Lavt Em in Sin Dahten, lavt Em in Sin grot Herrlichkeit! - -3. Lavt Em mit Basunen, lavt Em mit Psalter un Harpen! - -4. Lavt Em mit Pauken un Reigendanz, lavt Em mit Saiten un Flöten! - -5. Lavt Em mit helle Cymbeln, lavt Em mit wolklingende Cymbeln! - -6. Allns, wat Athem hett, lav den HErrn! Halleluja! _Offenb. 5, 13._ - - - - -Änderungen am Text: - - - Matth. 4, 3. ‘sprik’ gewechselt zu ‘sprick’ - Matth. 7, 29. ‘Schriftgelehrden’ gewechselt zu ‘Schriftgelehrten’ - Matth. 8, 19. ‘Schriftgelehrde’ gewechselt zu ‘Schriftgelehrte’ - Matth. 9, 3. ‘Schriftgelehrden’ gewechselt zu ‘Schriftgelehrten’ - Matth. 9, 34. ‘drivt’ gewechselt zu ‘drift’ - Matth. 16, 7. ‘mard’ gewechselt zu ‘ward’ - Matth. 17, 1. ‘je’ gewechselt zu ‘se’ - Matth. 18, 23. ‘das’ gewechselt zu ‘dat’ - Matth. 23, 23. ‘Barmhardigkeit’ gewechselt zu ‘Barmhartigkeit’ - Matth. 24, 45. ‘Deensten’ gewechselt zu ‘Deeners’ - Mark. 3, 1. ‘werrer’ gewechselt zu ‘wedder’ - Mark. 4, 1. ‘werrer’ gewechselt zu ‘wedder’ - Mark. 5, 28. ‘Wann’ gewechselt zu ‘Wenn’ - Mark. 9, 1. ‘seeg’ gewechselt zu ‘segg’ - Mark. 15, 40. ‘werrn’ gewechselt zu ‘weern’ - Luk. 5, 4. ‘Neet’ gewechselt zu ‘Nett’ - Luk. 6, 26. ‘Desgliken’ gewechselt zu ‘Desglieken’ - Luk. 6, 36. ‘barmhardig’ gewechselt zu ‘barmhartig’ (zweimal) - Luk. 7, 40. ‘so’ gewechselt zu ‘to’ - Luk. 7, 42. ‘nich’ gewechselt zu ‘nicks’ - Luk. 9, 6. ‘predigden’ gewechselt zu ‘predigten’ - Luk. 9, 47. ‘grep’ gewechselt zu ‘greep’ - Luk. 10, 37. ‘Barmhardigkeit’ gewechselt zu ‘Barmhartigkeit’ - Luk. 12, 58. ‘överlevert’ gewechselt zu ‘öwerlevert’ - Luk. 13, 17. ‘gescheen’ gewechselt zu ‘geschehn’ - Luk. 13, 28. ‘Tähnklappen’ gewechselt zu ‘Tänklappern’ - Luk. 15, 29. ‘antwor’ gewechselt zu ‘antworte’ - Luk. 19, 20. ‘Schweetdok’ gewechselt zu ‘Sweetdok’ - Luk. 21, 21. ‘meerrn’ gewechselt zu ‘merrn’ - Luk. 22, 24. ‘Sriet’ gewechselt zu ‘Striet’ - Luk. 23, 40. ‘glike’ gewechselt zu ‘glieke’ - Luk. 24, 30. ‘Brot’ gewechselt zu ‘Brod’ - Luk. 24, 35. ‘Brot’ gewechselt zu ‘Brod’ - Joh. 1, 43. ‘tehn’ gewechselt zu ‘gehn’ - Joh. 3, 18. ‘Em gölvt’ gewechselt zu ‘Em glövt’ - Joh. 3, 27. ‘Mensch’ gewechselt zu ‘Minsch’ - Joh. 4, 15. ‘must’ gewechselt zu ‘muß’ - Joh. 6, 9. ‘se’ gewechselt zu ‘so’ - Joh. 7, 37. ‘dörstig’ gewechselt zu ‘döstig’ - Joh. 11, 38. ‘Sülben’ gewechselt zu ‘Sülbn’ - Joh. 11, 44. ‘Gesich’ gewechselt zu ‘Gesicht’ - Joh. 11, 51. ‘sülben’ gewechselt zu ‘sülbn’ - Joh. 12, 45. (fehlender Vers hinzugefügt) - Joh. 12, 49. ‘Sülben’ gewechselt zu ‘Sülbn’ - Joh. 13, 5. ‘Jünges’ gewechselt zu ‘Jüngers’ - Joh. 13, 6. ‘keen’ gewechselt zu ‘keem’ - Joh. 15, 6. ‘Für’ gewechselt zu ‘Füer’ - Joh. 20, 1. ‘een’ gewechselt zu ‘enn’ - Joh. 21, 9. ‘Brot’ gewechselt zu ‘Brod’ - Joh. 21, 18. ‘aver’ gewechselt zu ‘awer’ - Joh. 21, 20. ‘ock’ gewechselt zu ‘ok’ - Apost. 1, 8. ‘HEist’ gewechselt zu ‘GEist’ - Apost. 1, 14. ‘Mudder’ gewechselt zu ‘Moder’ - Apost. 1, 18. ‘sick’ gewechselt zu ‘sik’ - Apost. 1, 18. ‘und siene’ gewechselt zu ‘un siene’ - Apost. 2, 7. ‘sick un’ gewechselt zu ‘sik un’ - Apost. 2, 11. ‘wie’ gewechselt zu ‘wi’ - Apost. 2, 18. ‘schölln’ gewechselt zu ‘schülln’ - Apost. 2, 35. ‘Ick’ gewechselt zu ‘Ik’ - Apost. 4, 5. ‘Schriftgelehrden’ gewechselt zu ‘Schriftgelehrten’ - Apost. 4, 26. ‘toerst’ gewechselt zu ‘toeerst’ - Apost. 4, 27. ‘sick’ gewechselt zu ‘sik’ - Apost. 5, 3. ‘was’ gewechselt zu ‘wat’ - Apost. 5, 5. ‘dahl’ gewechselt zu ‘dal’ - Apost. 5, 8. ‘Aver’ gewechselt zu ‘Awer’ - Apost. 5, 12. ‘aver’ gewechselt zu ‘awer’ - Apost. 5, 25. ‘leern’ gewechselt zu ‘lehrn’ - Apost. 5, 28. ‘leern’ gewechselt zu ‘lehrn’ - Apost. 5, 34. ‘Schriftgelehrde’ gewechselt zu ‘Schriftgelehrte’ - Apost. 5, 38. ‘ick’ gewechselt zu ‘ik’ - Apost. 5, 42. ‘leern’ gewechselt zu ‘lehrn’ - Apost. 6, 12. ‘Schriftgelehrden’ gewechselt zu ‘Schriftgelehrten’ - Apost. 6, 15. ‘segen’ gewechselt zu ‘seegen’ - Apost. 7, 7. ‘dorna’ gewechselt zu ‘darna’ - Apost. 7, 26. ‘deit’ gewechselt zu ‘deiht’ - Apost. 7, 43. ‘juhn’ gewechselt zu ‘jug’ - Apost. 7, 56. ‘stenigten’ gewechselt zu ‘steenigten’ - Apost. 8, 4. ‘predigden’ gewechselt zu ‘predigten’ - Apost. 8, 8. ‘grode’ gewechselt zu ‘grote’ - Apost. 8, 13. ‘sich’ gewechselt zu ‘sik’ - Apost. 8, 25. ‘vele’ gewechselt zu ‘veele’ - Apost. 9, 20. ‘glik’ gewechselt zu ‘gliek’ - Apost. 9, 34. ‘glik’ gewechselt zu ‘gliek’ - Apost. 9, 40. ‘fall’ gewechselt zu ‘full’ - Apost. 9, 41. ‘överlever’ gewechselt zu ‘öwerlever’ - Apost. 10, 17. ‘harn’ gewechselt zu ‘harr’ - Apost. 10, 25. ‘foll’ gewechselt zu ‘full’ - Apost. 10, 42. ‘Richder’ gewechselt zu ‘Richter’ - Apost. 11, 17. ‘gliken’ gewechselt zu ‘glieken’ - Apost. 12, 12. ‘Mudder’ gewechselt zu ‘Moder’ - Apost. 12, 23. ‘Soglik’ gewechselt zu ‘Sogliek’ - Apost. 13, 14. ‘sedden’ gewechselt zu ‘setten’ - Apost. 13, 28. ‘obglik’ gewechselt zu ‘obgliek’ - Apost. 13, 38. ‘Gesett’ gewechselt zu ‘Gesetz’ - Apost. 13, 48. ‘priesten’ gewechselt zu ‘priesen’ - Apost. 14, 6. ‘so’ gewechselt zu ‘to’ - Apost. 14, 11. ‘lik’ gewechselt zu ‘like’ - Apost. 14, 19. ‘stenigten’ gewechselt zu ‘steenigten’ - Apost. 15, 4. ‘verkündigden’ gewechselt zu ‘verkündigten’ - Apost. 15, 5. ‘Gesett’ gewechselt zu ‘Gesetz’ - Apost. 15, 7. ‘weetet’ gewechselt zu ‘weet’ - Apost. 15, 24. ‘Gesett’ gewechselt zu ‘Gesetz’ - Apost. 15, 32. ‘vele’ gewechselt zu ‘veele’ - Apost. 15, 35. ‘vele’ gewechselt zu ‘veele’ - Apost. 17, 17. ‘Gottesfürchdigen’ gewechselt zu ‘Gottesfürchtigen’ - Apost. 17, 23. ‘ohn’ gewechselt zu ‘ahn’ - Apost. 17, 29. ‘stenernen’ gewechselt zu ‘steenernen’ - Apost. 17, 31. ‘Gerechdigkeit’ gewechselt zu ‘Gerechtigkeit’ - Apost. 18, 7. ‘gottesfürchdig’ gewechselt zu ‘gottesfürchtig’ - Apost. 18, 24. ‘mächdig’ gewechselt zu ‘mächtig’ - Apost. 19, 12. ‘Schweetdöker’ gewechselt zu ‘Sweetdöker’ - Apost. 19, 27. ‘nicht’ gewechselt zu ‘nich’ - Apost. 19, 32. ‘schregen’ gewechselt zu ‘schreegen’ - Apost. 19, 33. ‘Bolk’ gewechselt zu ‘Volk’ - Apost. 20, 20. ‘hev’ gewechselt zu ‘hef’ - Apost. 21, 36. ‘Volks’ gewechselt zu ‘Volk’ - Apost. 22, 25. ‘ohn’ gewechselt zu ‘ahn’ - Apost. 23, 11. ‘goten’ gewechselt zu ‘goden’ - Apost. 23, 23. ‘Kriegknechts’ gewechselt zu ‘Kriegsknechts’ - Apost. 24, 9. ‘stimten’ gewechselt zu ‘stimmten’ - Apost. 25, 2. ‘Paulus’ gewechselt zu ‘Paulus un’ - Apost. 25, 26. ‘schrieben’ gewechselt zu ‘schreben’ (zweimal) - Apost. 26, 3. ‘wil’ gewechselt zu ‘wiel’ - Apost. 26, 20. ‘toerst’ gewechselt zu ‘toeerst’ - Apost. 26, 31. ‘Sit’ gewechselt zu ‘Siet’ - Apost. 27, 8. ‘dar’ gewechselt zu ‘dat’ - Apost. 27, 31. ‘blieben, so’ gewechselt zu ‘blieven, so’ - Apost. 27, 33. ‘ohn’ gewechselt zu ‘ahn’ - Apost. 27, 39. ‘Öwer’ gewechselt zu ‘Över’ - Apost. 27, 43. ‘toerst’ gewechselt zu ‘toeerst’ - Röm. 3, 5. ‘Ungerechligkeit’ gewechselt zu ‘Ungerechtigkeit’ - Röm. 3, 5. ‘räd’ gewechselt zu ‘red’ - Röm. 3, 13. ‘Graff’ gewechselt zu ‘Graf’ - Röm. 3, 22. ‘räd’ gewechselt zu ‘red’ - Röm. 6, 19. ‘Unrennlichkeit’ gewechselt zu ‘Unreinlichkeit’ - Röm. 7, 3. ‘anner’ gewechselt zu ‘annern’ - Röm. 8, 10. ‘twars’ gewechselt zu ‘twar’ - Röm. 8, 39. ‘Depe’ gewechselt zu ‘Deepe’ - Röm. 10, 7. ‘Depe’ gewechselt zu ‘Deepe’ - Röm. 10, 18. ‘Twars’ gewechselt zu ‘twar’ - Röm. 13, 4. ‘Denerin’ gewechselt zu ‘Deenerin’ (zweimal) - Röm. 13, 6. ‘Dener’ gewechselt zu ‘Deener’ - Röm. 13, 11. ‘toerst’ gewechselt zu ‘toeerst’ - Röm. 14, 12. ‘geben’ gewechselt zu ‘geven’ - Röm. 15, 12. ‘Wortel’ gewechselt zu ‘Woddel’ - 1. Cor. 1, 9. ‘Den’ gewechselt zu ‘Denn’ - 1. Cor. 2, 2. ‘Ehristus’ gewechselt zu ‘Christus’ - 1. Cor. 5, 7. ‘wil’ gewechselt zu ‘wiel’ - 1. Cor. 6, 7. ‘leever bedregen’ gewechselt zu ‘lever bedregen’ - 1. Cor. 6, 11. ‘geretht’ gewechselt zu ‘gerecht’ - 1. Cor. 9, 3. ‘antword’ gewechselt zu ‘antwort’ - 1. Cor. 9, 19. ‘Vele’ gewechselt zu ‘Veele’ - 1. Cor. 10, 5. ‘vele’ gewechselt zu ‘veele’ - 1. Cor. 10, 8. ‘dreuntwintig’ gewechselt zu ‘dreeuntwintig’ - 1. Cor. 11, 5. ‘vel’ gewechselt zu ‘veel’ - 1. Cor. 11, 18. ‘Toerst’ gewechselt zu ‘Toeerst’ - 1. Cor. 12, 26. ‘liden’ gewechselt zu ‘lieden’ - 1. Cor. 14, 4. ‘süsvst’ gewechselt zu ‘sülvst’ - 1. Cor. 15, 3. ‘toerst’ gewechselt zu ‘toeerst’ - 1. Cor. 16, 13. ‘Past’ gewechselt zu ‘Paßt’ - 2. Cor. 1, 15. ‘enmal’ gewechselt zu ‘eenmal’ - 2. Cor. 2, 13. ‘Afschied’ gewechselt zu ‘Afscheed’ - 2. Cor. 5, 5. ‘farig’ gewechselt zu ‘fardig’ - 2. Cor. 6, 10. ‘und’ gewechselt zu ‘un’ - 2. Cor. 6, 15. ‘past’ gewechselt zu ‘paßt’ - 2. Cor. 7, 9. ‘irgenwo’ gewechselt zu ‘irgendwo’ - 2. Cor. 8, 5. ‘toerst’ gewechselt zu ‘toeerst’ - 2. Cor. 10, 13. ‘Maal, sonnern’ gewechselt zu ‘Maat, sonnern’ - 2. Cor. 11, 16. ‘bet’ gewechselt zu ‘beten’ - 2. Cor. 11, 29. ‘ich’ gewechselt zu ‘ik’ - 2. Cor. 11, 33. ‘dahl’ gewechselt zu ‘dal’ - 2. Cor. 12, 4. ‘und’ gewechselt zu ‘un’ - 2. Cor. 12, 4. ‘Wörd’ gewechselt zu ‘Wör’’ - 2. Cor. 12, 19. ‘werrer’ gewechselt zu ‘wedder’ - Gal. 1, 9. ‘wie nu’ gewechselt zu ‘wi nu’ - Gal. 3, 18. ‘öwer’ gewechselt zu ‘awer’ - Gal. 3, 27. ‘Ehristus’ gewechselt zu ‘Christus’ - Gal. 4, 1. ‘twüschen’ gewechselt zu ‘twischen’ - Gal. 4, 27. ‘deist’ gewechselt zu ‘deihst’ - Eph. 1, 3. ‘un’ gewechselt zu ‘und’ - Eph. 1, 11. ‘Rad’ gewechselt zu ‘Rath’ - Eph. 2, 6. ‘Ehristus’ gewechselt zu ‘Christus’ - Eph. 4, 12. ‘wadörch’ gewechselt zu ‘wodörch’ - Eph. 4, 16. ‘Bederung’ gewechselt zu ‘Beterung’ - Eph. 4, 18. ‘Laven’ gewechselt zu ‘Leven’ - Phil. 1, 13. ‘Keeden’ gewechselt zu ‘Keden’ - Phil. 1, 14. ‘Keeden’ gewechselt zu ‘Keden’ - Phil. 1, 16. ‘Keeden’ gewechselt zu ‘Keden’ - Phil. 4, 7. ‘is all’ gewechselt zu ‘is as all’ - Kol. 1, 2. ‘Ehristus’ gewechselt zu ‘Christus’ - Kol. 1, 6. ‘Dat na u’ gewechselt zu ‘Dat na ju’ - Kol. 2, 3. ‘liegt’ gewechselt zu ‘liggen’ - Kol. 2, 21. ‘nicht pröven’ gewechselt zu ‘nich pröven’ - Kol. 4, 13. ‘Mög’ gewechselt zu ‘Möh’ - 1. Tim. 3, 7. ‘Lästrung’ gewechselt zu ‘Lästerung’ - 1. Tim. 6, 3. ‘Gottseltgkeit’ gewechselt zu ‘Gottseligkeit’ - 2. Tim. 1, 12. ‘uphegen’ gewechselt zu ‘upheven’ - 2. Tim. 2, 6. ‘toerst’ gewechselt zu ‘toeerst’ - 2. Tim. 3, 16. ‘Bederung’ gewechselt zu ‘Beterung’ - 2. Tim. 4, 13. ‘deist’ gewechselt zu ‘deihst’ - 1. Pet. 1, 11. ‘Leiden’ gewechselt zu ‘Lieden’ - 1. Pet. 1, 13. ‘Drum’ gewechselt zu ‘Darum’ - 1. Pet. 1, 20. ‘förher’ gewechselt zu ‘vörher’ - 1. Pet. 5, 5. ‘Olen’ gewechselt zu ‘Olln’ - 2. Joh. 1, 9. (fehlender Vers hinzugefügt) - Ebr. 5, 13. ‘geoen’ gewechselt zu ‘geven’ - Ebr. 6, 17. ‘Arwen’ gewechselt zu ‘Arven’ - Ebr. 11, 23. ‘weern bang’ gewechselt zu ‘weern nich bang’ - Ebr. 12, 20. ‘stenigt’ gewechselt zu ‘steenigt’ - Offenb. 5, 11. ‘vele Dusend’ gewechselt zu ‘veele Dusend’ - Offenb. 6, 8. ‘up he Eer’ gewechselt zu ‘up de Eer’ - Offenb. 18, 7. ‘hebbt’ gewechselt zu ‘hett’ - Offenb. 22, 9. ‘sprock’ gewechselt zu ‘sprok’ - Ps. 1, 3. ‘Boom’ gewechselt zu ‘Bom’ - Ps. 3, 1. ‘de’ gewechselt zu ‘dä’ - Ps. 6, 5. ‘wil’ gewechselt zu ‘wiel’ - Ps. 6, 9. ‘Wenen’ gewechselt zu ‘Weenen’ - Ps. 7, 8. ‘desülwigen’ gewechselt zu ‘desülvigen’ - Ps. 8, 2. ‘wo’ gewechselt zu ‘wa’ - Ps. 8, 4. ‘farrig’ gewechselt zu ‘fardig’ - Ps. 10, 1. ‘worum verbargst’ gewechselt zu ‘warum verbargst’ - Ps. 14, 7. ‘de’ gewechselt zu ‘dä’ (zweimal) - Ps. 16, 1. ‘Klenod’ gewechselt zu ‘Kleenod’ - Ps. 17, 12. ‘Verstek’ gewechselt zu ‘Versteek’ - Ps. 18, 38. ‘miene’ gewechselt zu ‘mine’ - Ps. 18, 43. ‘to nich’ gewechselt zu ‘tonicht’ - Ps. 18, 44. ‘de’ gewechselt zu ‘dä’ - Ps. 18, 49. ‘miene’ gewechselt zu ‘mine’ - Ps. 20, 6. ‘Birr’ gewechselt zu ‘Bitt’ - Ps. 21, 8. ‘Godhet’ gewechselt zu ‘Gudheit’ - Ps. 22, 30. ‘ligt’ gewechselt zu ‘liggt’ - Ps. 31, 2. ‘redd’ gewechselt zu ‘rett’ - Ps. 34, 21. ‘en’ gewechselt zu ‘een’ - Ps. 35, 27. ‘Wolfart’ gewechselt zu ‘Wolfahrt’ - Ps. 37, 7. ‘töf’ gewechselt zu ‘töv’ - Ps. 37, 27. ‘do’ gewechselt zu ‘doh’ - Ps. 37, 34. ‘Töf’ gewechselt zu ‘Töv’ - Ps. 38, 15. ‘deit’ gewechselt zu ‘deiht’ - Ps. 38, 16. ‘töf’ gewechselt zu ‘töv’ - Ps. 41, 8. ‘sosamen’ gewechselt zu ‘tosamen’ - Ps. 44, 15. ‘schüddet’ gewechselt zu ‘schüddelt’ - Ps. 44, 25. ‘verstickst’ gewechselt zu ‘versteckst’ - Ps. 45, 11. ‘kik’ gewechselt zu ‘kiek’ - Ps. 45, 18. ‘Kindeskind’ gewechselt zu ‘Kinneskind’ - Ps. 48, 9. ‘desülwige’ gewechselt zu ‘desülvige’ - Ps. 49, 14. ‘Unwarheit’ gewechselt zu ‘Unwahrheit’ - Ps. 49, 15. ‘liegt’ gewechselt zu ‘liggen’ - Ps. 49, 18. ‘starben’ gewechselt zu ‘starven’ - Ps. 49, 20. ‘seeht’ gewechselt zu ‘seht’ - Ps. 51, 21. ‘Denn’ gewechselt zu ‘Dann’ - Ps. 58, 6. ‘Töwerer’ gewechselt zu ‘Toverer’ - Ps. 58, 8. ‘desülwigen’ gewechselt zu ‘desülvigen’ - Ps. 59, 4. ‘obglik’ gewechselt zu ‘obgliek’ - Ps. 59, 13. ‘Hoffort’ gewechselt zu ‘Hoffart’ - Ps. 59, 14. ‘niks’ gewechselt zu ‘nicks’ - Ps. 61, 3. ‘it’ gewechselt zu ‘ik’ - Ps. 62, 9. ‘alletid’ gewechselt zu ‘alletied’ - Ps. 63, 6. ‘frölichen’ gewechselt zu ‘fröhlichen’ - Ps. 63, 12. ‘schöllt’ gewechselt zu ‘schüllt’ - Ps. 65, 5. ‘utwählst’ gewechselt zu ‘utwählt’ - Ps. 65, 6. ‘witaf’ gewechselt zu ‘wiet af’ - Ps. 66, 19. ‘op’ gewechselt zu ‘up’ - Ps. 66, 20. ‘aftreken’ gewechselt zu ‘aftrecken’ - Ps. 67, 3. ‘leern’ gewechselt zu ‘lehrn’ - Ps. 68, 3. ‘schmölten’ gewechselt zu ‘smölten’ - Ps. 68, 4. ‘frölich’ gewechselt zu ‘fröhlich’ - Ps. 68, 9. ‘dissen’ gewechselt zu ‘düsse’ - Ps. 68, 34. ‘inn’ gewechselt zu ‘in den’ - Ps. 69, 21. ‘Ich’ gewechselt zu ‘Ik’ - Ps. 70, 3. ‘torüg’ gewechselt zu ‘torügg’ - Ps. 70, 5. ‘seggn’ gewechselt zu ‘seggen’ - Ps. 71, 6. ‘heff’ gewechselt zu ‘hef’ - Ps. 72, 7. ‘Tiden’ gewechselt zu ‘Tieden’ - Ps. 73, 8. ‘tonich’ gewechselt zu ‘tonicht’ - Ps. 73, 16. ‘doröwer’ gewechselt zu ‘daröwer’ - Ps. 73, 22. ‘Deert’ gewechselt zu ‘Deerd’ - Ps. 75, 2. ‘Wie’ gewechselt zu ‘Wi’ - Ps. 76, 9. ‘verfeert’ gewechselt zu ‘verfehrt’ - Ps. 78, 5. ‘Tügniß’ gewechselt zu ‘Tügnis’ - Ps. 78, 13. ‘Mur’ gewechselt zu ‘Muer’ - Ps. 78, 16. ‘Beke’ gewechselt zu ‘Beeke’ - Ps. 78, 27. ‘Stuff’ gewechselt zu ‘Stoff’ - Ps. 78, 28. ‘medden’ gewechselt zu ‘merrn’ - Ps. 78, 51. ‘Arben’ gewechselt zu ‘Arven’ - Ps. 80, 16. ‘utwählst’ gewechselt zu ‘utwählt’ - Ps. 81, 6. ‘Tügniß’ gewechselt zu ‘Tügnis’ - Ps. 81, 15. ‘wendn’ gewechselt zu ‘wenden’ - Ps. 83, 12. ‘Öbersten’ gewechselt zu ‘Öbbersten’ - Ps. 85, 6. ‘öwee’ gewechselt zu ‘öwer’ - Ps. 85, 6. ‘allr’ gewechselt zu ‘alle’ - Ps. 88, 7. ‘Deepde’ gewechselt zu ‘Deepe’ - Ps. 89, 28. ‘upe’ gewechselt zu ‘up de’ - Ps. 90, 15. ‘hefft’ gewechselt zu ‘hebbt’ - Ps. 91, 12. ‘drägn’ gewechselt zu ‘drägen’ - Ps. 92, 12. ‘Og’ gewechselt zu ‘Oog’ - Ps. 94, 19. ‘vel’ gewechselt zu ‘veel’ - Ps. 102, 16. ‘upe’ gewechselt zu ‘up de’ - Ps. 104, 10. ‘twüschen’ gewechselt zu ‘twischen’ - Ps. 104, 32. ‘rört’ gewechselt zu ‘röhrt’ - Ps. 105, 13. ‘togen’ gewechselt zu ‘trocken’ - Ps. 105, 17. ‘verkoft’ gewechselt zu ‘verkofft’ - Ps. 105, 25. ‘mi’ gewechselt zu ‘mit’ - Ps. 105, 34. ‘Dor’ gewechselt zu ‘Do’ - Ps. 106, 3. ‘Tiden’ gewechselt zu ‘Tieden’ - Ps. 106, 32. ‘Stritwater’ gewechselt zu ‘Strietwater’ - Ps. 107, 11. ‘Dawiel’ gewechselt zu ‘Dewiel’ - Ps. 107, 29. ‘Unweder’ gewechselt zu ‘Unwedder’ - Ps. 111, 9. ‘versprikt’ gewechselt zu ‘versprickt’ - Ps. 114, 3. ‘dreit’ gewechselt zu ‘dreiht’ - Ps. 118, 7. ‘mill’ gewechselt zu ‘will’ - Ps. 119, 21. ‘Gebode’ gewechselt zu ‘Gebote’ - Ps. 150, 6. ‘Athen’ gewechselt zu ‘Athem’ - -Geändert, ohne Notiz: - - Interpunktion - u für n gedruckt, und n für u - Wortdopplungen, und verdoppelten Buchstaben - Wortabstand - Akzente - Schreibweise von Eigennamen - Kapitalisierung: HErr, GEist, JEsus, Ik/Min/Du/Din/Sik/Em usw - Abkürzungen der Bücher in den Referenzen - -*** END OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK DAT NIE TESTAMENT VUN UNSEN HERRN UN -HEILAND JESUS CHRISTUS *** - -Updated editions will replace the previous one--the old editions will -be renamed. - -Creating the works from print editions not protected by U.S. copyright -law means that no one owns a United States copyright in these works, -so the Foundation (and you!) can copy and distribute it in the -United States without permission and without paying copyright -royalties. Special rules, set forth in the General Terms of Use part -of this license, apply to copying and distributing Project -Gutenberg-tm electronic works to protect the PROJECT GUTENBERG-tm -concept and trademark. Project Gutenberg is a registered trademark, -and may not be used if you charge for an eBook, except by following -the terms of the trademark license, including paying royalties for use -of the Project Gutenberg trademark. If you do not charge anything for -copies of this eBook, complying with the trademark license is very -easy. You may use this eBook for nearly any purpose such as creation -of derivative works, reports, performances and research. Project -Gutenberg eBooks may be modified and printed and given away--you may -do practically ANYTHING in the United States with eBooks not protected -by U.S. copyright law. Redistribution is subject to the trademark -license, especially commercial redistribution. - -START: FULL LICENSE - -THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE -PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK - -To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free -distribution of electronic works, by using or distributing this work -(or any other work associated in any way with the phrase "Project -Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full -Project Gutenberg-tm License available with this file or online at -www.gutenberg.org/license. - -Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project -Gutenberg-tm electronic works - -1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm -electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to -and accept all the terms of this license and intellectual property -(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all -the terms of this agreement, you must cease using and return or -destroy all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your -possession. If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a -Project Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound -by the terms of this agreement, you may obtain a refund from the -person or entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph -1.E.8. - -1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be -used on or associated in any way with an electronic work by people who -agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few -things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works -even without complying with the full terms of this agreement. See -paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project -Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this -agreement and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm -electronic works. See paragraph 1.E below. - -1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the -Foundation" or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection -of Project Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual -works in the collection are in the public domain in the United -States. If an individual work is unprotected by copyright law in the -United States and you are located in the United States, we do not -claim a right to prevent you from copying, distributing, performing, -displaying or creating derivative works based on the work as long as -all references to Project Gutenberg are removed. Of course, we hope -that you will support the Project Gutenberg-tm mission of promoting -free access to electronic works by freely sharing Project Gutenberg-tm -works in compliance with the terms of this agreement for keeping the -Project Gutenberg-tm name associated with the work. You can easily -comply with the terms of this agreement by keeping this work in the -same format with its attached full Project Gutenberg-tm License when -you share it without charge with others. - -1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern -what you can do with this work. Copyright laws in most countries are -in a constant state of change. If you are outside the United States, -check the laws of your country in addition to the terms of this -agreement before downloading, copying, displaying, performing, -distributing or creating derivative works based on this work or any -other Project Gutenberg-tm work. The Foundation makes no -representations concerning the copyright status of any work in any -country other than the United States. - -1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: - -1.E.1. The following sentence, with active links to, or other -immediate access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear -prominently whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work -on which the phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the -phrase "Project Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, -performed, viewed, copied or distributed: - - This eBook is for the use of anyone anywhere in the United States and - most other parts of the world at no cost and with almost no - restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it - under the terms of the Project Gutenberg License included with this - eBook or online at www.gutenberg.org. If you are not located in the - United States, you will have to check the laws of the country where - you are located before using this eBook. - -1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is -derived from texts not protected by U.S. copyright law (does not -contain a notice indicating that it is posted with permission of the -copyright holder), the work can be copied and distributed to anyone in -the United States without paying any fees or charges. If you are -redistributing or providing access to a work with the phrase "Project -Gutenberg" associated with or appearing on the work, you must comply -either with the requirements of paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 or -obtain permission for the use of the work and the Project Gutenberg-tm -trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or 1.E.9. - -1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted -with the permission of the copyright holder, your use and distribution -must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any -additional terms imposed by the copyright holder. Additional terms -will be linked to the Project Gutenberg-tm License for all works -posted with the permission of the copyright holder found at the -beginning of this work. - -1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm -License terms from this work, or any files containing a part of this -work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. - -1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this -electronic work, or any part of this electronic work, without -prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with -active links or immediate access to the full terms of the Project -Gutenberg-tm License. - -1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, -compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including -any word processing or hypertext form. However, if you provide access -to or distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format -other than "Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official -version posted on the official Project Gutenberg-tm website -(www.gutenberg.org), you must, at no additional cost, fee or expense -to the user, provide a copy, a means of exporting a copy, or a means -of obtaining a copy upon request, of the work in its original "Plain -Vanilla ASCII" or other form. Any alternate format must include the -full Project Gutenberg-tm License as specified in paragraph 1.E.1. - -1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, -performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works -unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. - -1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing -access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works -provided that: - -* You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from - the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method - you already use to calculate your applicable taxes. The fee is owed - to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he has - agreed to donate royalties under this paragraph to the Project - Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments must be paid - within 60 days following each date on which you prepare (or are - legally required to prepare) your periodic tax returns. Royalty - payments should be clearly marked as such and sent to the Project - Gutenberg Literary Archive Foundation at the address specified in - Section 4, "Information about donations to the Project Gutenberg - Literary Archive Foundation." - -* You provide a full refund of any money paid by a user who notifies - you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he - does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm - License. You must require such a user to return or destroy all - copies of the works possessed in a physical medium and discontinue - all use of and all access to other copies of Project Gutenberg-tm - works. - -* You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of - any money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the - electronic work is discovered and reported to you within 90 days of - receipt of the work. - -* You comply with all other terms of this agreement for free - distribution of Project Gutenberg-tm works. - -1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project -Gutenberg-tm electronic work or group of works on different terms than -are set forth in this agreement, you must obtain permission in writing -from the Project Gutenberg Literary Archive Foundation, the manager of -the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the Foundation as set -forth in Section 3 below. - -1.F. - -1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable -effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread -works not protected by U.S. copyright law in creating the Project -Gutenberg-tm collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm -electronic works, and the medium on which they may be stored, may -contain "Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate -or corrupt data, transcription errors, a copyright or other -intellectual property infringement, a defective or damaged disk or -other medium, a computer virus, or computer codes that damage or -cannot be read by your equipment. - -1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right -of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project -Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project -Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project -Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all -liability to you for damages, costs and expenses, including legal -fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT -LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE -PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE -TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE -LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR -INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH -DAMAGE. - -1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a -defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can -receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a -written explanation to the person you received the work from. If you -received the work on a physical medium, you must return the medium -with your written explanation. The person or entity that provided you -with the defective work may elect to provide a replacement copy in -lieu of a refund. If you received the work electronically, the person -or entity providing it to you may choose to give you a second -opportunity to receive the work electronically in lieu of a refund. If -the second copy is also defective, you may demand a refund in writing -without further opportunities to fix the problem. - -1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth -in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS', WITH NO -OTHER WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT -LIMITED TO WARRANTIES OF MERCHANTABILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. - -1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied -warranties or the exclusion or limitation of certain types of -damages. If any disclaimer or limitation set forth in this agreement -violates the law of the state applicable to this agreement, the -agreement shall be interpreted to make the maximum disclaimer or -limitation permitted by the applicable state law. The invalidity or -unenforceability of any provision of this agreement shall not void the -remaining provisions. - -1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the -trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone -providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in -accordance with this agreement, and any volunteers associated with the -production, promotion and distribution of Project Gutenberg-tm -electronic works, harmless from all liability, costs and expenses, -including legal fees, that arise directly or indirectly from any of -the following which you do or cause to occur: (a) distribution of this -or any Project Gutenberg-tm work, (b) alteration, modification, or -additions or deletions to any Project Gutenberg-tm work, and (c) any -Defect you cause. - -Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm - -Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of -electronic works in formats readable by the widest variety of -computers including obsolete, old, middle-aged and new computers. It -exists because of the efforts of hundreds of volunteers and donations -from people in all walks of life. - -Volunteers and financial support to provide volunteers with the -assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg-tm's -goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will -remain freely available for generations to come. In 2001, the Project -Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure -and permanent future for Project Gutenberg-tm and future -generations. To learn more about the Project Gutenberg Literary -Archive Foundation and how your efforts and donations can help, see -Sections 3 and 4 and the Foundation information page at -www.gutenberg.org - -Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary -Archive Foundation - -The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non-profit -501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the -state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal -Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification -number is 64-6221541. Contributions to the Project Gutenberg Literary -Archive Foundation are tax deductible to the full extent permitted by -U.S. federal laws and your state's laws. - -The Foundation's business office is located at 809 North 1500 West, -Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887. Email contact links and up -to date contact information can be found at the Foundation's website -and official page at www.gutenberg.org/contact - -Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg -Literary Archive Foundation - -Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without -widespread public support and donations to carry out its mission of -increasing the number of public domain and licensed works that can be -freely distributed in machine-readable form accessible by the widest -array of equipment including outdated equipment. Many small donations -($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt -status with the IRS. - -The Foundation is committed to complying with the laws regulating -charities and charitable donations in all 50 states of the United -States. Compliance requirements are not uniform and it takes a -considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up -with these requirements. We do not solicit donations in locations -where we have not received written confirmation of compliance. To SEND -DONATIONS or determine the status of compliance for any particular -state visit www.gutenberg.org/donate - -While we cannot and do not solicit contributions from states where we -have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition -against accepting unsolicited donations from donors in such states who -approach us with offers to donate. - -International donations are gratefully accepted, but we cannot make -any statements concerning tax treatment of donations received from -outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. - -Please check the Project Gutenberg web pages for current donation -methods and addresses. Donations are accepted in a number of other -ways including checks, online payments and credit card donations. To -donate, please visit: www.gutenberg.org/donate - -Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic works - -Professor Michael S. Hart was the originator of the Project -Gutenberg-tm concept of a library of electronic works that could be -freely shared with anyone. For forty years, he produced and -distributed Project Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of -volunteer support. - -Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed -editions, all of which are confirmed as not protected by copyright in -the U.S. unless a copyright notice is included. Thus, we do not -necessarily keep eBooks in compliance with any particular paper -edition. - -Most people start at our website which has the main PG search -facility: www.gutenberg.org - -This website includes information about Project Gutenberg-tm, -including how to make donations to the Project Gutenberg Literary -Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to -subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. |