diff options
| -rw-r--r-- | .gitattributes | 4 | ||||
| -rw-r--r-- | LICENSE.txt | 11 | ||||
| -rw-r--r-- | README.md | 2 | ||||
| -rw-r--r-- | old/63105-0.txt | 2468 | ||||
| -rw-r--r-- | old/63105-0.zip | bin | 48447 -> 0 bytes | |||
| -rw-r--r-- | old/63105-h.zip | bin | 272029 -> 0 bytes | |||
| -rw-r--r-- | old/63105-h/63105-h.htm | 2540 | ||||
| -rw-r--r-- | old/63105-h/images/cover.jpg | bin | 225338 -> 0 bytes |
8 files changed, 17 insertions, 5008 deletions
diff --git a/.gitattributes b/.gitattributes new file mode 100644 index 0000000..d7b82bc --- /dev/null +++ b/.gitattributes @@ -0,0 +1,4 @@ +*.txt text eol=lf +*.htm text eol=lf +*.html text eol=lf +*.md text eol=lf diff --git a/LICENSE.txt b/LICENSE.txt new file mode 100644 index 0000000..6312041 --- /dev/null +++ b/LICENSE.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +This eBook, including all associated images, markup, improvements, +metadata, and any other content or labor, has been confirmed to be +in the PUBLIC DOMAIN IN THE UNITED STATES. + +Procedures for determining public domain status are described in +the "Copyright How-To" at https://www.gutenberg.org. + +No investigation has been made concerning possible copyrights in +jurisdictions other than the United States. Anyone seeking to utilize +this eBook outside of the United States should confirm copyright +status under the laws that apply to them. diff --git a/README.md b/README.md new file mode 100644 index 0000000..460429b --- /dev/null +++ b/README.md @@ -0,0 +1,2 @@ +Project Gutenberg (https://www.gutenberg.org) public repository for +eBook #63105 (https://www.gutenberg.org/ebooks/63105) diff --git a/old/63105-0.txt b/old/63105-0.txt deleted file mode 100644 index a67280e..0000000 --- a/old/63105-0.txt +++ /dev/null @@ -1,2468 +0,0 @@ -The Project Gutenberg EBook of Tri Noveloj, by Aleksandr Sergeevich Pushkin - -This eBook is for the use of anyone anywhere in the United States and most -other parts of the world at no cost and with almost no restrictions -whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it under the terms of -the Project Gutenberg License included with this eBook or online at -www.gutenberg.org. If you are not located in the United States, you'll have -to check the laws of the country where you are located before using this ebook. - -Title: Tri Noveloj - -Author: Aleksandr Sergeevich Pushkin - -Translator: Andreo Fiser - -Release Date: September 2, 2020 [EBook #63105] - -Language: Esperanto - -Character set encoding: UTF-8 - -*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK TRI NOVELOJ *** - - - - -Produced by Andrew Sly, Miroslav Malovec and the Online -Distributed Proofreading Team at https://www.pgdp.net - - - - - - - -A. S. PUŜKIN - -TRI NOVELOJ - - El la rusa originalo tradukis - D-ro Andreo Fiŝer - Membro de la Esperantista Lingva Komitato - -Rekomendita de E. L. A. - - -FERDINAND HIRT & SOHN EN LEIPZIG / 1923 -ESPERANTO-FAKO - - - - -ĈIUJ RAJTOJ ESTAS REZERVATAJ - -PRESEJO BREITKOPF & HÄRTEL, LEIPZIG - - - - -TABELO DE ENHAVO - - Paĝo - Antaŭparolo 7 - Pikreĝino 9 - Neĝblovado 39 - La pafo 53 - - - - -ANTAŬPAROLO - - -_A. S. Puŝkin_ naskiĝis en Moskvo 26. V. 1799. Li devenis el -antikva nobela familio, kies anoj estas plurfoje menciataj en la -historio de Ruslando. Ĝuinte brilan instruadon, li jam en sia -junaĝo, estinte ankoraŭ lernanto de la imperiestra Aleksander-liceo, -komencis verki versaĵojn, kiuj vidigis neordinaran talenton kaj -trovis grandan sukceson. Tamen monduma vivmaniero malhelpis plenan -disvolviĝon de lia talento. Spite tio Puŝkin apartenas al la nombro -de plej famaj rusaj poetoj de la komenco de la XIXa jarcento, -kaj oni povas plenrajte egalvalorigi lin kun korifeoj de la -mondliteraturo _Schiller_, _Byron_, _V. Hugo_ k. a. - -Puŝkin postlasis pli ol 500 verkojn de plej diversa enhavo kaj -amplekso: lirikajn versaĵojn, epigramojn, gazetartikolojn, grandajn -romanojn-poemojn (Ruslan kaj Ludmila, Eŭgenio Onegin), historiajn -dramojn en versoj (Boris Godunov), prozajn romanojn kaj rakontojn -(kies specimenojn ni donas en tiu ĉi volumeto), historiajn verkojn -(Historio de la Pugaĉov-a ribelo) ktp. - -Puŝkin estas unu el la plej meritoplenaj kreintoj de nuntempa rusa -literatura lingvo. Li forlasis la pseŭdoklasikan manieron, kiu -superregadis en tiutempa rusa literaturo, kaj sin turnis al temoj de -reala vivo. - -Kelkaj el liaj verkoj kaŭzis al li cenzurajn malagrablaĵojn kaj eĉ -ekzilon el Peterburgo: li estis devigata dum kelke da jaroj loĝi en -suda Ruslando kaj poste en sia bieno en Pskov-a gubernio. - -Puŝkin mortis 38jara (29. I. 1837) en la plej brila disvolviĝo -de sia talento, estinte mortvundita en duelo kun oficiro G. -Hekkern-Dantes. En Moskvo staras lia monumento, solene inaŭgurita en -la 1880a jaro. - -A. F. - - - - -PIKREĜINO - - -I. - -Foje oni ludis kartojn ĉe la rajdgvardiano Narumov. Longa vintra -nokto forpasis nerimarkite; oni sidiĝis por vespermanĝi post la -kvara matene. La gajnintoj manĝis kun granda apetito; la aliaj sidis -distrite antaŭ malplenaj teleroj. Tamen, kiam aperis ĉampanvino, -- -la interparolado ekvigliĝis, kaj ĉiuj ĝin partoprenis. - --- Kion ci estas farinta, Surin? -- demandis la domomastro. - --- Mi malgajnis, kiel kutime. Mi devas konfesi, ke malbonŝanco -min persekutas: mi ludas singarde kaj neniam ardiĝas, nenio min -konfuzigas, -- tamen mi ĉiam malgajnas. - --- Rigardu Herman-on! -- diris unu el la gastoj, montrante junan -inĝenieroficiron: -- dum sia tuta vivo li ne eĉ unu fojon prenis -kartojn en la manojn, tamen ĝis la kvina matene li sidas kun ni, -observante nian ludon. - --- Ludo min tre interesas, -- rediris Hermano: -- sed mi ne povas -riski la neceson pro espero akiri superfluon. - --- Hermano estas germandevena: do li estas prikalkulema, jen -- la -kaŭzo! -- rimarkis Tomski. -- Sed mian avinon, la grafinon Anna -Fedotovna, mi tute ne komprenas. - --- Kio? kial? -- aŭdiĝis voĉoj. - --- Mi ne povas koncepti, -- daŭrigis Tomski: -- kial mia avino ne -ludas kartojn. - --- Tute ne estas mirinde, -- diris Narumov: -- ke okdekjara -maljunulino ne kartludas. - --- Do vi nenion scias pri ŝi? - --- Ne, vere, nenion. - --- Aŭskultu do! Oni devas scii, ke mia avino, antaŭ ĉirkaŭ -sesdek jaroj, veturis Paris-on kaj estis tie en granda modo. La -homoj amase sekvis ŝin, por vidi „la Moskvan Venuson“; Richelieu -ŝin amindumis, kaj mia avino asertas, ke li apenaŭ ne mortpafis -sin pro ŝia senkoreco. Tiutempe la sinjorinoj ludis „faraonon“. -Foje ĉe la reĝa kortego ŝi malgajnis al la duko de Orléans je -honorvorto iun grandan sumon. Reveninte hejmen, dum senvestiĝado -ŝi deklaris al mia avo pri sia malgajno kaj ordonis pagi ĝin. La -mortinta avo, kiel mi memoras, estis kvazaŭ ŝia domadministranto. -Li timis ŝin kiel fajron; tamen, aŭdinte pri tioma malgajno, li -perdis la paciencon, ekkoleris, prenis kalkulilon, pruvis al ŝi, ke -dum duonjaro ili elspezis duonmilionon, ke ili havas en Paris nek -sian apudmoskvan, nek la saratovan bienon, kaj kategorie rifuzis pagi -la monon. La avino lin vangofrapis kaj enlitiĝis sola, kiel signo de -sia malfavoro. La morgaŭon ŝi venigis la edzon, esperante, ke la -dirita hejma puno efikis, -- tamen ŝi trovis lin neŝancelebla. La -unuan fojon dum sia vivo ŝi malfieriĝis kaj finvenis al rezonadoj -kaj klarigoj; ŝi esperis konsciencigi lin, pruvante, ke estas -diferenco inter princo kaj veturigisto. Nenio farebla! La avo -ribelis. Ne, ne, kaj nenion plu. La avino ne sciis, kion fari. -Ŝi bone konis rimarkindan homon. Vi certe aŭdis pri la grafo de -Saint-Germain, pri kiu oni rakontas multon miraklan. Vi scias, ke -li afektis esti la „vaganta judo“, eltrovinto de viveliksiro kaj de -filozofŝtono. Oni lin mokridis kiel ĉarlatanon, kaj Kazanova en -siaj memorskriboj diras, ke li estis spiono; cetere Saint-Germain, -malgraŭ sia mistereco, havis tre respektindan eksteraĵon kaj estis -societema kaj kompleza homo. Mia avino ĝis nun ŝatas lin ĝis -memforgeso kaj koleras, se oni parolas pri li senrespekte. La avino -sciis, ke Saint-Germain povas disponi pri grandaj monsumoj. Ŝi -decidis sin turni al li, sendis al li skribaĵeton kaj petis viziti -ŝin senprokraste. La maljuna strangulo venis tuj kaj trovis ŝin -en terura ĉagreno. Ŝi pripentris al li per plej nigraj koloroj la -barbarecon de sia edzo kaj fine diris, ke sian tutan esperon ŝi -fidas al lia amikeco kaj komplezemo. Saint-Germain enpensiĝis. „Mi -povas servi al vi per tia sumo,“ li diris: „sed mi scias, ke vi ne -estos trankvila, ĝis kiam vi ne elpagos vian ŝuldon, kaj mi ne -volas kaŭzi al vi novajn klopodojn. Ekzistas alia rimedo, -- vi -povas regajni.“ -- „Sed, kara grafo,“ respondis la avino: „mi diras -ja al vi, ke mi tute ne havas monon.“ -- „Mono ne estas bezona,“ -rediris Saint-Germain: „bonvolu min aŭskulti.“ Kaj li malkovris al -ŝi iun sekreton, pro kiu ĉiu el ni konsentus pagi tre kare... - -La junaj kartoludantoj ekstreĉis la atenton. Tomski ekbruligis -pipon, enspiris la tabakfumon kaj daŭrigis: - --- Samvespere mia avino partoprenis „le jeu de la reine“[1] en -Versailles. La duko de Orléans estis la kartbankisto; mia avino -faciltone senkulpigis sin, ke ŝi ne alportis la ŝuldatan monon, -pretekstinte iun elpensitan rakonteton, kaj komencis ludi. Ŝi -elektis tri kartojn, -- ĉiuj tri gajnis unu post la alia, kaj mia -avino tute liberiĝis de sia ŝuldo. - --- Bontrafa okazaĵo! -- diris unu el la gastoj. - --- Fabelo! -- rimarkis Hermano. - --- Eble falsitaj kartoj! -- diris tria. - --- Mi ne opinias tion, -- respondis gravtone Tomski. - --- Kiel! -- ekkriis Narumov: -- ci havas avinon, kiu divenas -tri sinsekvajn gajnontajn kartojn, kaj ci ne profitas ŝian -kabalistikon?!... - --- He, je diablo! -- respondis Tomski: -- ŝi havis kvar filojn, -inter ili mian patron, ĉiuj kvar -- pasiaj kartludantoj, kaj al -neniu ŝi malkovris sian sekreton, kvankam ĝi estus tre enspeziga -por ili -- kaj ankaŭ por mi. Tamen jen, kion rakontis al mi mia -onklo, la grafo Ivan Iljiĉ, kaj kion li certigis per sia honoro. -La mortinta Ĉaplicki, tiu sama, kiu mortis en plena mizero, -malŝpareginte milionojn, foje en sia juneco malgajnis -- se mi -ne eraras, al Zoriĉ -- ĉirkaŭ tricent mil rublojn. Li estis -senesperega. Mia avino, kiu ĉiam estis severa al petolaĵoj de junaj -homoj, ial ekkompatis Ĉaplicki-n. Ŝi konigis al li tri kartojn, por -ke li ludu ilin unu post la alia, kaj igis lin ĵuri je sia honoro, -ke li neniam plu kartludos. Ĉaplicki iris ĉe sian venkinton, kaj -ili komencis ludi. Ĉaplicki metis sur la unuan karton kvindek -mil kaj gajnis; li ludis „paroli“, „paroli-pe“[2], -- regajnis la -perditon kaj eĉ iom pli... - --- Tamen, estas tempo por iri dormi: estas jam kvarono antaŭ la -sesa. - -Efektive, jam mateniĝis. La junuloj fintrinkis siajn glasojn kaj -disiris. - - -II. - -La maljuna grafino N. sidis en sia tualetejo antaŭ spegulo. Tri -junulinoj ĉirkaŭis ŝin. Unu tenis poteton kun ruĝigilo, la dua -skatoleton kun harpingloj, la tria kufon kun fajrokoloraj rubandoj. -La grafino tute ne pretendis je beleco, jam delonge velkinta, tamen -ŝi konservis ĉiujn kutimaĵojn de sia junaĝo, severe sekvis la -modojn de la sepdekaj jaroj[3] kaj vestadis sin same longe, same -zorge, kiel antaŭ sesdek jaroj. Apud fenestro, antaŭ brodstablo, -sidis fraŭlino, ŝia edukatino. - --- Mi vin salutas, grand’maman! -- diris enirinta juna oficiro. -- -Bonjour, mademoiselle Lise. Grand’maman, mi havas peton al vi. - --- Kio estas, Paul? - --- Permesu, ke mi povu prezenti al vi unu el miaj amikoj kaj venigi -lin vendrede al via balo. - --- Venigu lin simple al la balo kaj tiam ci prezentos lin al mi. Ĉu -ci estis hieraŭ ĉe X.? - --- Ho, jes! estis tre gaje; oni dancis ĝis la kvina matene. Kiom -bela estis sinjorino Jelecki! - --- He, mia kara! Kion belan ci trovas en ŝi? Ĉu tia estis ŝia -avino, la princino Darja Petrovna!... Sed mi supozas, ke ŝi jam tre -maljuniĝis, la princino Darja Petrovna? - --- Kiel -- maljuniĝis? -- rediris distrite Tomski: -- ŝi jam antaŭ -sep jaroj mortis. - -La fraŭlino levis la kapon kaj faris signon al la juna homo. Li -ekmemoris, ke oni kaŝadis antaŭ la maljuna grafino la morton de -ŝiaj samaĝulinoj, kaj ekmordis sian lipon. Sed la grafino akceptis -la novan por ŝi sciigon kun granda indiferenteco. - --- Ŝi mortis! -- ŝi diris: -- kaj mi ne sciis tion! Ni ricevis -samtempe la oficon de kortegaj fraŭlinoj, kaj kiam ni estis -prezentataj al la imperiestrino... - -Kaj la grafino je la centa fojo rakontis al la nepo sian anekdoton. - --- Nu, Paul, -- ŝi diris poste: -- helpu al mi leviĝi el la seĝo. -Lizanjo, kie estas mia flartabakujo? - -La grafino kun siaj servistinoj iris post la kurtenŝirmilon por fini -sian tualeton. Tomski restis kun la fraŭlino. - --- Kiun vi intencas prezenti al la grafino? -- mallaŭtvoĉe demandis -Lizaveta Ivanovna. - --- Narumov-on. Ĉu vi konas lin? - --- Ne. Ĉu li estas oficiro aŭ civilulo? - --- Oficiro. - --- Inĝeniero? - --- Ne, -- kavaleriano. Kial vi supozis, ke li estas inĝeniero? - -La fraŭlino ekridetis kaj respondis nenion. - --- Paul! -- ekkriis la grafino malantaŭ la ŝirmilo: -- sendu al mi -iun novan romanon, sed ne el la modernaj, mi petas. - --- Kion vi volas diri per tio, grand’maman? - --- Tio signifas, romanon, en kiu la heroo ne premsufokas sian patron -aŭ patrinon, kaj en kiu malestas dronintaj kadavroj. Mi terure timas -dronintojn. - --- Tiaspecaj romanoj ne ekzistas nuntempe. Eble vi deziras havi rusan -romanon? - --- Ĉu do ekzistas rusaj romanoj?... Sendu tian, karulo, sendu nepre, -mi tre petas! - --- Pardonu, grand’maman, -- mi devas rapidi... Ĝis revido, Lizaveta -Ivanovna! Kial vi pensis, ke Narumov estas inĝeniero? - -Kaj Tomski eliris el la tualetejo. - -Lizaveta Ivanovna restis sola; ŝi forlasis sian laboron kaj rigardis -tra la fenestro. Baldaŭ ĉe la kontraŭa stratangulo aperis juna -oficiro. Ruĝo kovris ŝian vizaĝon; ŝi denove sin turnis al la -laboro kaj klinis la kapon super la kanvaso. Tiumomente eniris la -grafino, tute vestita. - --- Ordonu, Lizanjo, ke oni jungu kaleŝon, -- ni veturos promeni. - -Lizanjo forlasis la brodstablon kaj komencis ordigi sian laboraĵon. - --- Ĉu, mia kara, vi estas surda? -- ekkriis la grafino: -- tuj -jungigu la kaleŝon. - --- Jes! -- respondis nelaŭte la fraŭlino kaj ekkuris en la -antaŭĉambron. - -Eniris servisto kaj prezentis la librojn, senditajn de la princo -Pavel Aleksandroviĉ[4]. - --- Bone! Oni danku, -- diris la grafino. -- Lizanjo, Lizanjo, kien do -vi kuras?!... - --- Min vesti. - --- Vi havas ankoraŭ tempon. Sidiĝu tie ĉi. Malfermu la unuan -volumon, legu laŭte... - -La fraŭlino prenis la libron kaj tralegis kelke da linioj. - --- Pli laŭte! Kio estas al vi? Ĉu vi perdis la voĉon?... Atendu... -Alŝovu al mi piedbenketon... pli proksime... nu!... - -Lizaveta Ivanovna tralegis ankoraŭ du paĝojn. La grafino ekoscedis. - --- Forĵetu la libron, -- ŝi diris: -- kia sensencaĵo! Resendu ĝin -al princo Pavel kaj diru, ke oni danku... Kaj la kaleŝo? - --- La kaleŝo estas preta, -- respondis Lizaveta Ivanovna, rigardinte -en la straton. - --- Kial do vi ne estas vestita? -- rediris la grafino: -- mi ĉiam -devas vin atendi. Tio estas netolerebla!... - -Lizanjo forkuris en sian ĉambron. Apenaŭ forpasis du minutoj, la -grafino eksonorigis per ĉiuj fortoj. Tri servistinoj alkuris tra unu -pordo kaj lakeo tra alia. - --- Estas ja neeble venigi vin, kiam bezone! -- diris al ili la -grafino. -- Diru al Lizaveta Ivanovna, ke mi atendas ŝin. - -Lizaveta Ivanovna eniris en ĉapelo kaj mantelo. - --- Fine, mia kara!... Kia belvestiĝo! Pro kio?... kiun vi volas -ĉarmi?... Kia estas la vetero? videble ventas. - --- Ne, via grafina moŝto! Estas tre milde, -- respondis la lakeo. - --- Vi ĉiam parolas trafe-maltrafe! Malfermu la fenestran pordeton. -Jen ĝi estas, -- malvarmega vento!... Maljungu la kaleŝon! Lizanjo, -ni ne veturos: estis tute senbezone vin belvesti. - -„Jen kia estas mia vivo!“ -- ekmeditis Lizaveta Ivanovna. - -Efektive, Lizaveta Ivanovna estis tre malfeliĉa estulino. „Fremda -pano estas maldolĉa,“ diris Dante, „kaj malfacilaj estas la ŝtupoj -de fremda perono.“ Sed kiu kapablas pli forte senti la maldolĉon de -dependeco ol malriĉa edukatino de altranga maljunulino? La grafino -N., certe, ne havis malbonan koron, tamen ŝi estis kaprica, kiel -dorlotita mondumulino, avara kaj enprofundiĝinta en malvarman -egoismon, kiel ĉiuj gemaljunuloj, ŝatantaj sian tempon kaj -fremdaj al la nuna. Ŝi daŭrigis partopreni ĉiujn vantaĵojn -de la grandmondo; ŝi vizitadis balojn, kie ŝi sidis en angulo, -kun ruĝigilo sur la vangoj kaj vestita laŭ antikva modo, kiel -naŭzaspekta, sed neevitebla ornamaĵo de la balsalonego. La venantaj -gastoj aliradis ŝin kun profundaj salutoj, kvazaŭ plenumante iun -riton, kaj poste neniu sin okupis pri ŝi. Ĉe si mem ŝi akceptadis -la tutan urbon, observante plej severan etiketon kaj rekonante -nenies vizaĝojn. Ŝia multenombra geservistaro, grasiĝinta kaj -griziĝinta en ŝia antaŭĉambro kaj servistejo, agadis laŭ sia -plaĉo, senhonte priŝtelante la mortpretan maljunulinon. Lizaveta -Ivanovna estis hejma martirino. Ŝi verŝadis la teon kaj aŭskultis -riproĉojn pro superflue uzita sukero; ŝi laŭtlegis romanojn -- kaj -estis kulpa pri ĉiuj mankoj de la aŭtoro; ŝi akompanis la grafinon -dum ŝiaj promenadoj kaj estis responda pri la vetero kaj pri -stratpavimo. Al ŝi estis fiksita ia salajro, kiun oni neniam pagis -al ŝi plene; tamen oni postulis, ke ŝi estu vestita kiel ĉiuj, -tio estas, kiel tre malmultaj. En la mondumo ŝi ludis plej mizeran -rolon. Ĉiuj konis ŝin, kaj neniu ŝin rimarkis; dum baloj ŝi -dancis nur, kiam mankis kontraŭdancantoj; la sinjorinoj prenis ŝin -je la brako ĉiufoje, kiam ili bezonis iri en tualetejon por ordigi -ion ajn en sia vestaĵo. Ŝi estis fiera, akre sentis sian situacion -kaj atente rigardis ĉirkaŭ si, malpacience atendante liberigonton; -sed la junaj homoj, prikalkulemaj kaj vante ambiciaj, ne indigis ŝin -je sia atento, kvankam Lizaveta Ivanovna estis centfoje pli aminda -ol la arogantaj kaj malvarmsangaj dotulinoj, kiujn ili amindumadis. -Kiomfoje, forlasinte nerimarkite la enuigan kaj luksan salonon, ŝi -foriradis plori en sia malriĉa ĉambreto, kie staris papertapetita -ŝirmilo, komodo, speguleto kaj ligna lito, kaj kie mallume brulis -seba kandelo en kupra kandelingo. - -Foje -- tio okazis du tagojn post la vespero, priskribita en la -komenco de nia rakonto, kaj unu semajnon antaŭ la sceno, ĉe kiu -ni haltis, -- foje Lizaveta Ivanovna, sidante apud fenestro ĉe -brodstablo, senintence ekrigardis en la straton kaj ekvidis junan -inĝenieroficiron, starantan senmove kaj direktintan la okulojn al -ŝia fenestro. Ŝi mallevis la kapon kaj daŭrigis sian laboradon; -post kvin minutoj ŝi ree ekrigardis, -- la juna oficiro staris -samloke. Ne havante la kutimon koketi kun preterpasantaj oficiroj, -ŝi ne plu rigardis tra la fenestro kaj dum ĉirkaŭ du horoj -brodis, ne levante la kapon. Venis la tempo de tagmanĝo. Ŝi -leviĝis, komencis ordigi la brodstablon kaj, senintence rigardinte -en la straton, denove ekvidis la oficiron. Tio ŝajnis al ŝi iom -stranga. Post la tagmanĝo ŝi proksimiĝis al la fenestro kun iom -maltrankvila sento, sed la oficiro forestis, kaj ŝi forgesis pri li... - -Post kelke da tagoj, elirante kun la grafino por enkaleŝiĝi, ŝi -denove ekvidis lin. Li staris ĉe la perono mem, kaŝinte la vizaĝon -per la kastorfela kolumo de sia mantelo; liaj nigraj okuloj brilis el -sub la trikorna ĉapelo. Lizaveta Ivanovna ektimis, ne sciante kion, -kaj eksidis en la kaleŝon kun neklarigebla korpremo. - -Reveninte hejmen, ŝi proksimiĝis al la fenestro, -- la oficiro -staris samloke, fikse ŝin rigardante; ŝi foriris, turmentata de -scivolo kaj emociita de sento tute nova por ŝi. - -De tiam forpasis ne eĉ unu tago sen tio, ke la juna homo, je -difinita horo, aperis sub la fenestroj de ilia domo. Inter li kaj ŝi -fariĝis neinterkonsentitaj interrilatoj. Sidante sur sia kutima loko -kaj laborante, ŝi sentis lian proksimiĝon, levis la kapon, rigardis -lin en ĉiu plua tago pli kaj pli longe. La juna homo, laŭŝajne, -estis danka al ŝi pro tio: ŝi vidis, per la akra rigardo de juneco, -ke rapida ruĝo kovris liajn palajn vangojn ĉiufoje, kiam iliaj -rigardoj renkontiĝadis. Post unu semajno ŝi ekridetis al li... - -Kiam Tomski petis la permeson prezenti al la grafino sian amikon, -la koro de la junulino ekbatis. Sed eksciinte, ke Narumov estas -ne inĝeniero, sed rajdgvardiano, ŝi ekbedaŭris, ke per sia -maldiskreta demando ŝi malkovris sian sekreton al la ventanima -Tomski. - - * * * * * - -Hermano estis filo de rusiĝinta germano, kiu postlasis al li -malgrandan kapitalon. Firme konvinkita pri neceso firmigi sian -sendependecon, Hermano ne tuŝadis eĉ la procentojn, vivis sole per -sia salajro, permesis al si nenian elspezigan kapricon. Cetere, li -estis kaŝema kaj ambicia, kaj liaj kamaradoj havis malofte okazon -mokridi lian troan ŝparemon. Li havis fortajn pasiojn kaj flaman -imagkapablon; tamen lia solida karaktero savis lin kontraŭ kutimaj -eraroj de juneco. Jen ekzemplo: estante fundanime pasia kartludanto, -li neniam prenis kartojn en la manojn, ĉar li konjektis, ke lia -monhavo ne permesas al li (kiel li diradis) „riski la neceson por -akiri superfluon“, -- tamen li pasigis tutajn noktojn apud kartludaj -tabloj kaj kun febra kortremo sekvis la diversajn peripetiojn de la -ludado. - -La anekdoto pri la tri kartoj forte impresis lian imagon kaj dum -la tuta nokto ne forlasis lian kapon. „Ho, se la maljuna grafino, --- li meditis la morgaŭan vesperon, vagante tra la peterburgaj -stratoj, -- malkaŝus al mi sian sekreton kaj konigus al mi la tri -certajn kartojn! Kial ne ekprovi sian bonŝancon?... Min prezenti -al ŝi, atingi ŝian favoron... eĉ fariĝi ŝia amanto... Sed ĉi -ĉio postulas longan tempon, kaj ŝi estas okdeksepjara: ŝi povas -morti post unu semajno, post du tagoj!... Kaj la anekdoto mem, -- -ĉu estas eble ĝin fidi?... Ne!... Kalkulemo, moderemo kaj laboremo --- jen estas miaj tri certaj kartoj, jen kio triobligos, sepobligos -mian kapitalon kaj donos al mi animkvieton kaj sendependecon!“ -Rezonante tiamaniere, li ektroviĝis en unu el la ĉefaj stratoj de -Peterburgo, antaŭ domo de antikva arĥitekturo. La strato estis -plenplena je veturiloj; kovritaj kaleŝoj unu post alia rulis al la -lumigita perono. El la kaleŝoj ĉiuminute montriĝis jen gracia -piedeto de juna belulino, jen sprontintanta boto, jen silka ŝtrumpo -kaj diplomata ŝuo. Peltoj kaj manteloj sinsekve aperadis antaŭ -gravaspekta pordisto. Hermano haltis. - --- Kies domo ĝi estas? -- li demandis apudan policanon. - --- De la grafino N., -- respondis la policano. - -Hermano ektremis. La mirinda anekdoto reaperis antaŭ lia imago. -Li komencis paŝadi apud la domo, pensante pri ĝia mastrino kaj -pri ŝia mirakla kapablo. Nur malfrue li revenis al sia modesta -hejmanguleto; dumlonge li ne povis ekdormi, kaj post kiam la dormo -fine lin ekposedis, li sonĝis pri kartoj, kovrita per verda -tuko tablo, amasoj da bankbiletoj kaj ormoneroj; li ludis karton -post karto, gajnis senintermanke, alŝovadis al si la oron kaj -enpoŝigadis la biletojn. Vekiĝinte jam malfrue, li eksopiris pri -perdo de siaj fantaziaj riĉaĵoj, denove iris vagadi tra la urbo -kaj denove ektroviĝis antaŭ la domo de grafino N. Ŝajnis, kvazaŭ -iu nekonata forto lin altirus tien. Li haltis kaj ekis rigardi la -fenestrojn. En unu el ili li ekvidis nigraharan kapeton, klinitan, -verŝajne, super libro aŭ manlaboro. La kapeto leviĝis. Hermano -ekvidis freŝan vizaĝon kaj nigrajn okulojn. Tiu ĉi minuto decidis -pri lia destino. - - -III. - -Apenaŭ Lizaveta Ivanovna havis tempon por demeti la mantelon kaj -ĉapelon, la grafino ree venigis ŝin kaj ordonis, ke oni alperonigu -la kaleŝon. Ili iris sidiĝi en la veturilon. Sammomente, kiam du -lakeoj enŝovis la maljunulinon tra la kaleŝpordeto, Lizaveta -Ivanovna ekvidis apud la rado mem sian inĝenieron; li ekkaptis -ŝian manon; ŝi povis apenaŭ rekonsciiĝi pro timo, la juna homo -malaperis, -- kaj en ŝia mano restis letero. Ŝi kaŝis ĝin en -sia ganto kaj dum la tuta vojiro ŝi nenion vidis nek aŭdis. La -grafino kutimis en la kaleŝo ĉiuminute fari demandojn: kiun ni ĵus -renkontis? kiel estas nomata ĉi tiu ponto? kio estas skribita sur -tiu elpendaĵo? Ĉi-foje Lizaveta Ivanovna respondadis trafe-maltrafe -kaj tute malĝuste; la grafino ekkoleris. - --- Kio fariĝis al vi, mia kara? Ĉu eble tetano vin ekposedis? -Ĉu vi min ne aŭdas aŭ ne komprenas? Tamen, dank’ al Dio, mi nek -kartavas, nek perdis ankoraŭ la saĝon? - -Lizaveta Ivanovna ne aŭskultis ŝin. Reveninte hejmen, ŝi kuris -en sian ĉambron, elprenis el sub la ganto la leteron, -- ĝi ne -estis sigelita. Lizaveta Ivanovna ĝin tralegis. La letero entenis -amkonfeson; ĝi estis karesplena, samtempe respekta kaj ... laŭvorte -ĉerpita el sentimentala germanlingva romano; bonŝance Lizaveta -Ivanovna ne sciis la germanan lingvon kaj restis kontenta. - -Tamen ŝia akcepto de la letero treege ŝin maltrankviligadis. Estis -la unua fojo, ke ŝi eniris en kaŝitajn, intimajn rilatojn kun -juna viro. Lia aroganteco terurigis ŝin. Ŝi riproĉis sin mem pro -nesingarda konduto kaj ne sciis, kion fari: ĉu ĉesi la sidadon -apud la fenestro kaj per sia malatento malardigi la junan oficiron -en liaj pluaj persekutadoj? ĉu respondi malvarme kaj decide? Ŝi -havis neniun, de kiu ŝi povus peti konsilon: nek amikinon, nek -instruantinon. Lizaveta Ivanovna decidis respondi. - -Ŝi sidiĝis antaŭ skribotablo, prenis plumon, paperon -- kaj -enpensiĝis. Multfoje ŝi komencis sian leteron -- kaj ŝiris ĝin: -la vortoj ŝajnis al ŝi aŭ tro malseveraj, aŭ tro kruelaj. Fine -ŝi sukcesis skribi kelkajn liniojn, kiuj ŝin kontentigis. „Mi estas -certa, -- ŝi skribis, -- ke vi havas honestajn intencojn, ke vi ne -volas ofendi min per senpripensa ago, sed nia konatiĝo ne devus esti -komencata tiamaniere. Mi resendas al vi vian leteron kaj esperas, ke -estonte mi ne havos kaŭzon por plendi pro nemeritita malrespekto.“ - -La morgaŭon, ekvidinte Hermanon iranta en la strato, Lizaveta -Ivanovna leviĝis de sia brodstablo, iris en la salonon, malfermis -fenestran pordeton kaj ĵetis sian skribaĵeton en la straton, -fidante rapidmovecon de la juna oficiro. Hermano alkuris, eklevis -ĝin kaj eniris en apudan sukeraĵejon. Rompinte la sigelon, li -trovis sian leteron kaj la respondon de Lizaveta Ivanovna. Li atendis -tion kaj revenis hejmen tre kontenta. - -Post tri tagoj juneta, rapidokula komizino el moda magazeno -alportis al Lizaveta Ivanovna skribaĵeton. Ŝi malfermis ĝin kun -maltrankvila sento, supozante monpostulon, sed subite rekonis la -skribmanieron de Hermano. - --- Vi eraris, mia kara, -- ŝi diris: -- la letero ne estas por mi. - --- Ne, certe por vi! -- rediris la sentima knabino, ne kaŝante -malican rideton: -- bonvolu legi. - -Lizaveta Ivanovna trakuris la skribaĵon: Hermano postulis rendevuon. - --- Estas ne eble, -- ŝi diris, ektiminte la trorapidecon de la -postulo kaj la uzitan farmanieron: -- ĝi estas certe skribita ne por -mi. -- Kaj ŝi disŝiris la leteron en pecojn. - --- Se la letero ne estas por vi, kial vi ĝin disŝiris? -- respondis -la knabino: -- mi estus redononta ĝin al la sendinto. - --- Mi petas vin, karulino, -- diris Lizaveta Ivanovna, ekruĝiĝinte -pro ŝia rimarko: -- neniam plu alportu al mi tiajn leterojn kaj diru -al la sendinto, ke li devus honti. - -Tamen Hermano ne ĉesis. Lizaveta Ivanovna ĉiutage ricevadis -de li leterojn jen per tiu maniero, jen per alia. Ili jam ne -estis tradukitaj el germana lingvo. Hermano skribis ilin en sia -propra esprimmaniero, inspirite de pasio: ili entenis samtempe -sindekliniĝon de liaj deziroj kaj malordon de senbrida imagemo. -Lizaveta Ivanovna jam ne pensis resendi ilin: ŝi ĝuegis ilin kaj -komencis respondi, -- kaj ŝiaj leteroj de tago al tago fariĝis pli -kaj pli longaj kaj amoplenaj. Fine ŝi ĵetis al li tra la fenestro -jenan leteron: „Hodiaŭ okazos balo ĉe la ***a ambasadoro. La -grafino ĉeestos ĝin, kaj ni restos tie ĝis la dua. Jen okazo por -vi vidi min sen ĉeestantoj. Post kiam la grafino forveturos al la -balo, la servistaro, kredeble, disiros; en la vestiblo restos sole -la pordisto, kaj eĉ li kutime foriras en sian ĉambreton. Venu je -duono post la dekunua. Supreniru la ŝtuparon. Se vi trovos iun ajn -en la antaŭĉambro, vi demandos, ĉu la grafino estas hejme; oni -diros al vi, ke ne, kaj -- nenio farebla! -- vi devos foriri. Sed, -verŝajne, vi renkontos neniun. La servistinoj sidas ĉe si, ĉiuj en -unu ĉambro. El la antaŭĉambro iru maldekstren, ĉiam rekte ĝis -la grafina dormoĉambro; tie, malantaŭ kurtenŝirmilo, vi vidos du -pordetojn: dekstre -- en kabineton, kiun la grafino neniam eniras; -maldekstre -- en koridoron, el kie mallarĝa spiralforma ŝtuparo -kondukas en mian ĉambron.“ - -Hermano tremegis kiel tigro, atendante la fiksitan horon. Je la deka -vespere li jam staris antaŭ la domo de la grafino. La vetero estis -terura: muĝis ventego, malseka neĝo falis floke; la stratlanternoj -lumis malhele; la stratoj estis senhomaj; nur de tempo al tempo -preterpasis veturigisto kun sia malgrasa ĉevalaĉo, rigardesplorante -eblan malfruiĝintan pasaĝeron. Hermano staris vestita sole per -surtuto, sentante nek venton, nek neĝon. Fine oni alperonigis la -kovritan grafinan kaleŝon. Hermano vidis, ke du lakeoj elportis -la kurbiĝintan maljunulinon, envolvitan en zibelpelto, kaj post -ŝi facilmove eniris la kaleŝon ŝia edukatino en malpeza mantelo, -kun la kapo ornamita per freŝaj floroj. La pordeto fermiĝis, kaj -la kaleŝo peze ekruliĝis sur la malkompakta neĝo. La pordisto -fermis la dompordon. Hermano komencis paŝadi antaŭ la domo. Li -proksimiĝis al stratlanterno, rigardis sian poŝhorloĝon: ĝi -montris dudek minutojn post la dekunua. Li restis sub la lanterno, -okulfiksante la horloĝmontrilon kaj atendante la interkonsentitan -templimon. Precize je duono post la dekunua Hermano eniris la hele -lumigitan vestiblon. La pordisto forestis. Hermano suprenkuris la -ŝtuparon, malfermis la pordon de la antaŭĉambro kaj ekvidis -serviston, dormantan sub lampo en antikva eluzita apogseĝo. Per -facilmovaj kaj firmaj paŝoj Hermano preterpasis lin. La salonego -kaj gastoĉambro estis mallumaj. Nur la antaŭĉambra lampo iom -lumigis ilin. Hermano eniris la dormoĉambron. Antaŭ ikonarujo, -plena je antikvaj sanktobildoj, flagretis ora lucerno. Kolorperdintaj -silkoŝtoftegitaj seĝegoj kaj kanapoj kun lanugaj kusenoj, kun -foriĝinta orumaĵo, staris en malgaja simetrio laŭ la muroj, -tegitaj per ĥinaj tapetoj. Sur unu el la muroj pendis du portretoj, -pentritaj en Paris de sinjorino Lebrun; sur unu de ili vidiĝis viro -ĉirkaŭ kvardekjara, rozvanga kaj korpulenta, en helverda uniformo -kaj kun ordenstelo sur la brusto; sur la alia -- juna belulino kun -agla nazo, kun alte kombitaj, pudritaj kaj ornamitaj per rozo -haroj. En ĉiuj anguloj de la ĉambro sin trudis al la rigardo -porcelanaj paŝtistinoj, surtabla horloĝo farita de la fama Leroy, -skatoletoj, ventumiloj kaj diversaj sinjorinaj ludiloj, elpensitaj en -la fino de la pasinta jarcento, kune kun la Montgolfier-a aerostato -kaj Mesmer-a animala magnetismo. Hermano sin direktis post la -kurtenŝirmilon. Tie staris malgranda ferlito; dekstre sin trovis -pordo, kondukanta en kabineton; maldekstre -- alia, en koridoron; -Hermano malfermis ĝin, ekvidis mallarĝan spiralforman ŝtuparon, -kiu kondukis en la ĉambron de la edukatino. Sed li revenis kaj -eniris la malluman kabineton. La tempo pasadis malrapide. Ĉio -estis senlaŭta. En la gastoĉambro eksonoris la dekdua; en ĉiuj -ĉambroj la horloĝoj faris la samon, -- kaj ĉio ree eksilentis. -Hermano staris sin apogante al malvarma kameno. Li estis kvieta; -lia koro batis egalmezure, kiel ĉe homo, decidinta ion danĝeran, -sed necesan. La horloĝoj eksonigis la unuan kaj poste la duan -matene, -- li ekaŭdis malproksiman bruon de kaleŝo. Nevola emocio -ekposedis lin. La kaleŝo alveturis kaj haltis. En la domo oni -ekmoviĝis. La servistoj kuris, aŭdiĝis voĉoj, la domo eklumiĝis. -La dormoĉambron enkuris tri maljunaj ĉambristinoj, kaj la grafino, -apenaŭ viva, eniris kaj sidiĝis en seĝegon. Hermano rigardis tra -fendeto en la pordo. Lizaveta Ivanovna preterpasis lin. Hermano -aŭdis ŝiajn rapidajn paŝojn laŭlonge de la ŝtuparo. En lia koro -resonis io simila al konsciencriproĉo kaj ree eksilentis. Li kvazaŭ -ŝtoniĝis. - -La grafino komencis senvestiĝi antaŭ spegulo. Oni senpinglis -ŝian rozornamitan kufon, demetis la pudritan perukon de ŝia griza -kaj tondita kapo. Pingloj pluve ŝutiĝis ĉirkaŭ ŝi. Flava, -arĝentbrodita robo falis ĉe ŝiajn ŝvelintajn piedojn. Hermano -estis atestanto de naŭzaj misteroj de ŝia tualeto; fine la grafino -restis en dormokamizolo kaj noktokufo; en tia vestaĵo, pli konvena -al ŝia maljuneco, ŝi ŝajnis malpli teruriga, malpli malbela. -Kiel ĉiuj maljunuloj ĝenerale, la grafino suferis pro sendormeco. -Senvestiĝinte, ŝi sidiĝis apud fenestro en apogseĝo kaj forsendis -la ĉambristinojn. Oni forportis la kandelojn; la ĉambro denove -restis lumigata nur per lucerno. La grafino sidis tute flava, -movetante la lipojn, balanciĝante jen dekstren, jen maldekstren. -En ŝiaj malserenaj okuloj pentriĝis kompleta foresto de ia ajn -penso; rigardante ŝin, oni povis opinii, ke la balanciĝado de la -teruraspekta maljunulino devenis ne de ŝia volo, sed pro efiko de -kaŝita galvanismo. - -Subite tiu ĉi mortaspekta vizaĝo ŝanĝiĝis neklarigeble. La -lipoj ĉesis moviĝi, la okuloj vigliĝis: antaŭ la grafino staris -nekonata viro. - --- Timu nenion, mi petas, ne alarmiĝu! -- li diris per klaraŭdebla, -sed ne laŭta voĉo: -- mi neniel intencas malutili al vi; mi venis -por petegi vin pri iu favoro. - -La maljunulino silente lin rigardis kaj, laŭŝajne, ne aŭdis lin. -Hermano ekimagis, ke ŝi estas surda, kaj kliniĝinte al ŝia orelo -mem, li ripetis la samon. La grafino silentis kiel antaŭe. - --- Vi povas, -- daŭrigis Hermano, -- estigi la feliĉon de mia tuta -vivo, kaj ĝi kostos al vi neniom: mi scias, ke vi povas diveni tri -sinsekvajn kartojn... - -Hermano haltis. La grafino, videble, komprenis, kion li volis de ŝi; -ŝajnis, kvazaŭ ŝi serĉus vortojn por sia respondo. - --- Tio estis ŝerco, -- ŝi diris fine: -- mi ĵuras al vi, ke tio -estis ŝerco! - --- Tio ne estas ŝercinda, -- rediris kolere Hermano: -- rememoru -Ĉaplicki-n, al kiu vi estis helpinta regajni. - -La grafino okulvideble konfuziĝis. Ŝia mieno vidigis fortan -emocion; sed tuj poste ŝi enprofundiĝis en antaŭan sensentecon. - --- Ĉu vi povas, -- daŭrigis Hermano, -- difini al mi tri certe -gajnontajn kartojn? - -La grafino silentis. Hermano daŭrigis: - --- Por kiu vi konservas vian sekreton? Ĉu por viaj nepoj? Ili estas -riĉaj; ili eĉ ne konas la valoron de mono. Al malŝparemulo ne -helpos viaj tri kartoj. Kiu ne scipovas gardi patran heredaĵon, -tiu mortos en mizero spite ĉiaj demonecaj penadoj. Mi ne estas -malŝparemulo; mi konas la valoron de mono. Viaj tri kartoj ne -perdiĝos por mi. Nu?!... - -Li haltis kaj kortreme atendis ŝian respondon. Ŝi silentis. Hermano -ekstaris surgenue. - --- Se iam ajn, -- li diris, -- via koro konis amsenton, se vi -memoras ĝiajn ravojn, se vi eĉ nur unufoje ekridetis al ploro de -novenaskita filo, se io homa batiĝis iam ajn en via brusto, -- mi -petegas vin per sentoj de edzino, de amatino, de patrino, per ĉio -plej sankta en la vivo, ne rifuzu mian peton, malkaŝu al mi vian -sekreton, ĝi ja neniom valoras al vi!... Eble ĝi estas ligita -kun terura peko, kun perdo de poreterna feliĉego, kun diabla -kontrakto... Pripensu: vi estas maljuna, al vi restas malmultaj -vivojaroj, -- mi estas preta preni sur min vian pekon. Malkovru al mi -vian sekreton!... Pripensu, ke feliĉo de homo sin trovas inter viaj -manoj, ke ne sole mi, sed miaj infanoj, nepoj kaj pranepoj benos vian -memoron kaj honoros ĝin kiel sanktaĵon... - -La maljunulino respondis ne eĉ unu vorton. - -Hermano leviĝis. - --- Maljuna sorĉistino! -- li diris, kunpreminte la lipojn: -- do mi -devigos vin respondi al mi!... - -Sammomente li elpoŝigis pistolon. Ekvidinte ĝin, la grafino duafoje -elmontris fortan emocion: ŝi ekbalancis la kapon kaj levis la manon, -kvazaŭ ŝirmante sin kontraŭ pafo; poste ŝi ekruliĝis surdorsen ... -kaj restis senmova. - --- Ĉesu viajn infanaĵojn, -- diris Hermano, prenante ŝian manon: --- mi vin demandas lastfoje, -- ĉu vi volas komuniki al mi viajn tri -kartojn? jes aŭ ne? - -La grafino ne respondis. Hermano konvinkiĝis, ke ŝi estis morta. - - -IV. - -Lizaveta Ivanovna sidis en sia ĉambro, ankoraŭ ne demetinte la -balkostumon, enprofundiĝinta en meditadojn. Reveninte hejmen, ŝi -rapidis forpermesi la duondorman servistinon, proponantan al ŝi -siajn servojn, diris, ke ŝi mem sin senvestis, kaj kortreme eniris -sian ĉambron, atendante trovi tie Herman-on kaj dezirante ne trovi -lin. Unuarigarde ŝi certiĝis pri lia foresto kaj dankis la sorton -pro la malhelpo, malebliginta ilian rendevuon. Ŝi sidiĝis kaj, ne -senvestante sin, ekis rememoradi ĉiujn cirkonstancojn, kiuj forlogis -ŝin dum tiom mallonga tempo tiom malproksimen. Apenaŭ pasis tri -semajnoj de la tago, kiam ŝi unuafoje ekvidis tra fenestro la junan -oficiron, -- kaj ŝi jam korespondas kun li, kaj li sukcesis igi ŝin -difini al li noktan rendevuon. Ŝi sciis lian nomon nur tial, ke -kelkaj el liaj leteroj estis subskribitaj de li; ŝi neniam parolis -kun li, neniam aŭdis lian voĉon, nenion aŭdis pri li ... ĝis la -hodiaŭa vespero. Stranga afero! tiun ĉi vesperon, dum la balo, -Tomski, ofendita de la juna princidino Paŭlino Y., kiu kontraŭ -sia kutimo koketis ne kun li, intencis sin venĝi, montrante al ŝi -sian indiferentecon: li invitis Lizaveta Ivanovna-n kaj dancis kun -ŝi senfinan mazurkon; dumdance li ŝercadis pri ŝia inklino al -inĝenieroficiroj, certigis, ke li scias pli, ol ŝi povus supozi, -kaj kelkaj el liaj ŝercoj estis tiom celtrafaj, ke Lizaveta Ivanovna -kelkfoje pensis, ke li scias ŝian sekreton. - --- De kiu vi scias ĉion ĉi? -- ŝi demandis ridante. - --- De iu amiko de via konatulo, -- respondis Tomski: -- tre -rimarkinda homo. - --- Kiu do estas la rimarkinda homo? - --- Lia nomo estas Hermano. - -Lizaveta Ivanovna respondis nenion, sed ŝiaj manoj kaj piedoj -glaciiĝis... - --- Hermano estas, -- daŭrigis Tomski, -- vere romaneca persono; li -havas profilon de Napoleono kaj animon de Mefistofelo. Mi supozas, ke -sur lia konscienco pezas almenaŭ tri krimoj. Kiel, vi paliĝas? - --- Mi havas kapdoloron... Kion do diris al vi Hermano ... aŭ ... kia -estas lia nomo?... - --- Hermano estas malkontentega pri sia amiko: li diras, ke -lialoke li agus tute alimaniere... Mi eĉ opinias, ke Hermano mem -interesiĝas pri vi; almenaŭ li aŭskultas tre neindiferente la -amajn interjekciojn de sia amiko. - --- Kie do li vidis min? - --- Eble en preĝejo, dum via promeno!... Dio ĝin scias! Eble en via -ĉambro, dum via dormo, -- li ĉion kapablas... - -Proksimiĝintaj al ili tri sinjorinoj kun kotiljona demando: „oubli -ou regret?“[5] interrompis la konversacion, kiu fariĝis por Lizaveta -Ivanovna turmente scivoliga. - -La dancantino, elektita de Tomski, estis la princidino Paŭlino -mem. Ŝi sukcesis sin pravigi antaŭ li, dancante plian rondon -kaj turniĝante plifoje antaŭ sia seĝo. Tomski, reveninte al sia -sidloko, ne pensis plu pri Hermano, nek pri Lizaveta Ivanovna. Ŝi -volis nepre daŭrigi la interrompitan interparoladon; tamen la -mazurko estis finita, kaj baldaŭ poste la grafino forveturis. - -La diroj de Tomski estis nenio alia ol dummazurka babilado; sed ili -profunde eniĝis en la animon de la juna revemulino. La portreto, -skizita de Tomski, similis la bildon, kunmetitan de ŝi mem; dank’ -al samtempaj romanoj tiu banala personaĵo timigis kaj ĉarmis -ŝian imagon. Ŝi sidis, kruciginte la nudajn brakojn, klininte sur -la nekovritan bruston sian florornamitan kapon... Subite la pordo -malfermiĝis, kaj eniris Hermano. Ŝi ektremis... - --- Kie vi estis? -- ŝi demandis timoflustre. - --- En la dormoĉambro de la maljuna grafino, -- respondis Hermano: -- -mi ĵus venas de tie. La grafino mortis. - --- Dio mia!... kion vi diras?!... - --- Kaj kredeble, -- daŭrigis Hermano, -- mi estas kaŭzo de ŝia -morto. - -Lizaveta Ivanovna ekrigardis lin, kaj en ŝia animo resonis la vortoj -de Tomski: „sur la konscienco de tiu homo pezas almenaŭ tri krimoj!“ -Hermano sidiĝis sur fenestrobreto apud ŝi kaj rakontis ĉion. - -Lizaveta Ivanovna aŭskultis lin kun teruro. Sekve la pasiaj leteroj, -la flamaj postuloj, la aroga, persista persekutado -- ĉio ĉi ne -estis amo!... Mono, -- jen pri kio soifis lia animo!... Ne ŝi estus -povonta kontentigi liajn dezirojn kaj lin feliĉigi!... La malriĉa -edukatino estis sole blinda helpantino de rabisto, de mortiginto -de ŝia maljuna bonfarantino!... Ŝi ekploris maldolĉe en sia tro -malfrua, doloriga ekpento. Hermano rigardis ŝin senvorte; lia koro -ankaŭ suferis. Tamen ne la larmoj de la kompatinda junulino, ne -la mirinda ĉarmo de ŝia malĝojego emociigis lian senindulgan -animon. Li ne sentis konsciencriproĉojn, pensante pri la mortinta -maljunulino. Lin terurigis nur senrevena perdo de la sekreto, de kiu -li atendis sian riĉegiĝon. - --- Vi estas monstro! -- diris fine Lizaveta Ivanovna. - --- Mi ne intencis ŝian morton, -- rediris Hermano, -- mia pistolo ne -estas ŝargita. - -Ili ambaŭ eksilentis. - -Jam mateniĝis. Lizaveta Ivanovna estingis la finbrulontan kandelon. -Pala lumo ekheligis ŝian ĉambron. Ŝi viŝis siajn plorruĝajn -okulojn kaj eklevis ilin al Hermano; li sidadis sur fenestrobreto, -kunmetinte la manojn kaj minace sulkiginte la frunton. En tia pozo li -mirige rememorigis portreton de Napoleono. Tia simileco impresis eĉ -Lizaveta Ivanovna-n. - --- Kiamaniere elirigi vin el la domo? -- diris fine Lizaveta -Ivanovna: -- mi projektis konduki vin tra flanka elirejo, -- sed -estus necese preterpasi la dormoĉambron, kaj mi timas tion. - --- Diru al mi, kiamaniere mi povos trovi la flankan elirejon; mi -foriros sola. - -La junulino ekstaris, prenis el komodo ŝlosilon, donis ĝin -al Hermano kun detala instrukcio. Li premis ŝian malvarman, -senrespondan manon, kisis ŝian klinitan kapon kaj eliris. - -Li malsupreniris la spiralforman ŝtuparon kaj reeniris la grafinan -dormoĉambron. La mortinta maljunulino sidis ŝtoniĝinta; ŝia -vizaĝo esprimis profundan kvieton. Hermano haltis antaŭ ŝi, -dumlonge ŝin rigardis, kvazaŭ volante certiĝi pri la terura vero; -fine li eniris la kabineton, ekpalpis post la tapetoj la pordon kaj -malsupreniris malluman ŝtuparon, emociita per strangaj sentoj. -„Laŭ tiu ĉi sama ŝtuparo, -- li meditis, -- eble antaŭ sesdek -jaroj, en tiun saman dormoĉambron, je sama horo, en orbrodita vesto, -premante al la brusto sian trikornan ĉapelon, laŭmode frizita, -ŝteliris juna feliĉulo, nun jam de longe putriĝinta en sia tombo, --- kaj hodiaŭ la koro de lia iama amatino ĉesis bati...“ - -Malsupre de la ŝtuparo Hermano ekvidis pordon, malfermis ĝin per la -donita al li ŝlosilo, sin trovis en trapasa koridoro kaj eliris en -la straton. - - -V. - -Tri tagojn post la fatala nokto, je la naŭa matene, Hermano iris -al la ***a monaĥinejo, kie estis okazonta la funebra diservo kaj -enterigo de la mortinta grafino. Ne sentante penton, li ne povis -tamen tute mallaŭtigi la voĉon de sia konscienco, ripetadanta al -li: „ci mortigis la maljunulinon!“ Havante malfortan kredon, li havis -multe da superstiĉoj. Li kredis, ke la morta grafino povis malfavore -influi lian vivon, kaj decidis ĉeesti la enterigon por elpeti ŝian -pardonon. - -La preĝejo estis plena. Hermano nur pene sukcesis antaŭeniĝi -tra la homamaso. La ĉerko staris sur pompa katafalko sub velura -baldakeno. La mortintino kuŝis kun surbruste krucigitaj brakoj, en -punta kufo kaj blanka atlasa robo. Ĉirkaŭe staris ŝiaj hejmanoj: -servistoj en nigraj kaftanoj kun blazonrubandoj surŝultre kaj -kandeloj enmane; parencoj en profunde funebraj kostumoj -- infanoj, -nepoj kaj pranepoj. Neniu ploris; larmoj estus afektado. La grafino -estis tiom maljuna, ke ŝia morto neniun povis surprizi, kaj ŝiaj -parencoj jam de longe atendis ĝin. Juna episkopo diris funebran -paroladon. Per simplaj kaj kortuŝaj vortoj li priskribis la pacan -transiron en alian mondon de virtulino, kies longaj vivojaroj -estis trankvila pretiĝo al kristana morto. „La mortanĝelo trovis -ŝin, -- diris la oratoro, -- sendorma kaj meditanta pri baldaŭa -alveno de noktomeza fianĉo.“ La diservo pasis en deca malĝojo. La -parencoj adiaŭis la unuaj la mortintinon; post ili proksimiĝis la -multenombraj gekonatuloj, venintaj saluti lastfoje virinon, kiu dum -longaj jaroj partoprenis iliajn vantajn amuzojn. Poste venis ĉiuj -domanoj; finfine proksimiĝis maljunega vartistino, samaĝulino de -la mortintino; du junaj knabinoj subtenis ŝin je la brakoj; ŝi -estis tro kaduka por fari ĝisteran klinsaluton, -- ĝi elverŝis -kelkajn larmojn, kisante la malvarman manon de sia sinjorino. Post -ŝi Hermano ekkuraĝis proksimiĝi al la ĉerko. Li klinis sin -ĝisteren kaj dum kelke da minutoj restis kuŝanta sur la malvarma -planko, kovrita per abibranĉoj; fine li leviĝis, same pala kiel -la mortintino, supreniris la katafalkoŝtupojn kaj kliniĝis ... -ĉi-momente al li ekŝajnis, ke la mortintino moke lin rigardas, -duonmalferminte unu okulon. Hermano rapidmove malantaŭeniĝis, faris -eraran paŝon kaj ekfalegis surdorsen. Oni eklevis lin. Samtempe -oni forportis la svenintan Lizaveta Ivanovna-n en la preĝejan -vestiblon. Tia epizodo difektis por kelka tempo la solenon de la -funebra ceremonio. Meze de la ĉeestantoj aŭdiĝis obtuza murmuro; -malgrasa ĉambelano, parenco de la mortinta grafino, flustris en -la orelon de anglo staranta apud li, ke la juna oficiro estas ŝia -eksteredzeca filo, al kio la anglo respondis malvarmtone: „Ho?“ - -La tutan tagon Hermano estis tre malbonhumora. Tagmanĝante en -modesta restoracio, li kontraŭkutime tre multe trinkis por tiurimede -mildigi sian internan agitiĝon. Tamen la vino ankoraŭ pli ardigis -lian imagon. Reveninte hejmen, li sin ĵetis tute vestita sur la -liton kaj profunde ekdormis. - -Li vekiĝis nokte; la luno heligis lian ĉambron. Li rigardis la -horloĝon: estis kvarono antaŭ la tria. Lia dormemo forpasis. Li -eksidis sur la lito kaj meditis pri la grafina enterigo. - -Tiumomente iu ekrigardis el la strato en lian fenestron kaj tuj -foriris. Hermano neniel atentis tion. Post minuto li ekaŭdis, ke -oni malfermas la antaŭĉambran pordon. Hermano pensis, ke lia -servosoldato, ebria kiel kutime, revenis el nokta promenado. Sed -li ekaŭdis fremdan paŝmanieron: iu marŝis, delikate ŝovante -pantoflojn. La pordo malfermiĝis, -- eniris virino blanke vestita. -Hermano opiniis ŝin sia maljuna mamnutristino kaj miris, kiakaŭze -ŝi venas tiel malfrue. Sed la blanka virino, glitinte, sin trovis -subite antaŭ li, -- li rekonis la grafinon. - --- Mi venis al ci kontraŭ mia volo, -- ŝi diris firmavoĉe: -- -estas ordonite, ke mi plenumu cian peton. Trio, sepo kaj aso gajnigos -cin laŭvice, tamen kondiĉe, ke ci ne ludu ĉiutage pli ol unu -karton, kaj ke ci ludu neniam plu en cia vivo. Mi pardonas al ci mian -morton, sed ci devas edziĝi kun mia edukatino, Lizaveta Ivanovna... - -Ŝi returnis sin malrapide, iris al la pordo, ŝovante siajn -pantoflojn kaj malaperis. Hermano aŭdis frapfermon de la vestibla -pordo kaj vidis, ke iu ree ekrigardis en lian fenestron. - -Hermano dumlonge ne kapablis rekonsciiĝi. Li eliris en apudan -ĉambron; lia servosoldato dormis profunde, kaj Hermano apenaŭ -sukcesis lin veki. Li estis ebria laŭkutime kaj povis klarigi -nenion. La ekstera pordo estis ŝlosita. Hermano revenis en sian -ĉambron, ekbruligis kandelon kaj priskribis sur papero sian vizion. - - -VI. - -Du fiksaj ideoj ne povas kune ekzisti en psiĥa naturo, same kiel du -korpoj en la fizika mondo ne povas okupi unu saman lokon. Trio, sepo -kaj aso baldaŭ anstataŭis en la imago de Hermano la figuron de la -mortinta maljunulino. Trio, sepo, aso ne forlasadis lian cerbon kaj -ĉiam movetiĝis sur liaj lipoj. Renkontinte junulinon, li diradis: -„Ŝi estas gracitalia kiel vera kertrio.“ Se oni demandis lin: -„Kioma horo estas?“ li respondis: „Kvin minutoj antaŭ sepo!“ Ĉiu -korpulenta homo rememorigis lin pri aso. Trio-sepo-aso persekutis -lin en sonĝo, alprenante ĉiujn eblajn aspektojn: la trio floris -antaŭ li en formo de luksa rozo, la sepo ŝajniĝis kvazaŭ gotika -pordego, la aso -- kiel monstra araneo. Ĉiuj liaj pensoj kunfluis en -unu -- utiligi la sekreton, kiu tiom multe al li kostis. Li komencis -pripensadi sian eksiĝon el militservo kaj pri vojaĝo. Li projektis -en publikaj ludejoj de Paris devigi la ensorĉitan fortunon cedi al -li trezoron. Okaza cirkonstanco liberigis lin de superfluaj klopodoj. - -En Moskvo organiziĝis societo de riĉaj kartludantoj sub prezido -de la fama Ĉekalinski, pasiginta sian tutan vivon kun kartoj -kaj akirinta iam milionojn, gajnante kambiojn kaj malgajnante -kontantan monon. Multjara sperteco meritigis al li la konfidon de -liaj kamaradoj, kaj larĝe malfermitaj pordoj de lia domo, bonega -kuiristo, afableco kaj gajemo akiris la estimon de la publiko. Li -venis Peterburgon. La junularo alfluegis ĉe lin, forgesante balojn -pro kartoj kaj preferante la tentojn de ludado al la ĉarmoj de -amindumado. Narumov enkondukis ĉe lin Hermanon. - -Ili trapasis vicon da luksaj salonoj, kie staris bonmanieraj -servistoj. Ĉiuj ĉambroj estis homplenaj. Kelke da generaloj kaj -sekretaj konsilanoj ludis viston; junaj homoj sidis en senĝenaj -pozoj sur ortegitaj kanapoj, manĝis glaciaĵojn kaj fumis pipojn. -En la ĉefa salono, apud longa tablo, ĉirkaŭ kiu premiĝis -dudek-kelkaj ludantoj, sidis la domomastro kiel ludbankisto. Li -estis ĉirkaŭ sesdekjara homo de plej respektinda eksteraĵo; lia -kapo estis kovrita de arĝentkoloraj haroj; la diketa freŝa vizaĝo -esprimis bonkorecon; la okuloj brilis kaj estis vivigataj de ĉiama -rideto. Narumov prezentis al li Hermanon. Ĉekalinski amike premis -lian manon, petis, ke li estu sen ceremonioj, kaj daŭrigis ludi. - -Post kiam la komencita ludo estis finita, kaj Ĉekalinski intencis -rekomenci, Hermano proksimiĝis al la ludotablo. - --- Permesu, ke mi metu karton, -- li diris, etendante sian manon el -post iu korpulenta ludanto. - -Ĉekalinski ekridetis kaj senvorte kapjesis, kiel signo de kvazaŭ -rezignacia konsento. Narumov ridante gratulis Hermanon pri absolvo de -lia longedaŭra ludfasto kaj deziris al li bonŝancon. - --- Jen estas! -- diris Hermano, skribante la ludotan monsumon sub sia -karto. - --- Kiom? -- demandis Ĉekalinski, miope duonfermetante la okulojn: -- -pardonu, mi ne bone vidas. - --- Kvardek sep mil, -- respondis Hermano. - -Sammomente ĉiuj kapoj turniĝis, kaj la okuloj sin direktis al -Hermano. „Li freneziĝis!“ ekpensis Narumov. - --- Permesu atentigi vin, -- diris Ĉekalinski kun sia ĉiama rideto, --- ke via ludo estas iom forta: neniu ĉi tie metis sur simplan -karton pli ol ducent sepdek kvin rublojn. - --- Kio do? -- rediris Hermano: -- ĉu vi akceptas aŭ ne? - -Ĉekalinski kapklinis kun ŝajno de sama obeema konsento. - --- Mi volis nur diri al vi, -- li daŭrigis, -- ke, ĝuante la -konfidon de miaj amikoj, mi povas ludi nur kontantmone. Miaflanke, -mi nepre estas certa, ke sufiĉas via vorto, tamen, por ne malordigi -la ludon kaj la kalkulojn, mi petas, ke vi metu la monon sur la -karton. - -Hermano elpoŝigis bankbileton kaj prezentis ĝin al Ĉekalinski, -kiu, malatente ĝin rigardinte, metis ĝin sur la karton de Hermano -kaj komencis ĵeti la kartojn. Dekstren falis naŭo, maldekstren -- -trio. - --- Mi gajnis! -- diris Hermano, montrante sian karton, trion. - -Meze de ludantoj aŭdiĝis flustrado. Ĉekalinski sulkigis la -frunton, sed tuj poste rideto reaperis sur lia vizaĝo. - --- Ĉu vi volas havi la monon? -- li demandis Hermanon. - --- Jes, mi petas. - -Ĉekalinski elpoŝigis kelke da bankbiletoj kaj tuj kvietiĝis. -Hermano prenis la monon kaj foriris de la tablo. Narumov ne povis -rekonsciiĝi. Hermano trinkis glason da limonado kaj foriris hejmen. - -La morgaŭan vesperon li revenis al Ĉekalinski. La domomastro denove -estis ludbankisto. Hermano proksimiĝis al la tablo; la ludantoj tuj -cedis lokon al li. Ĉekalinski afable lin salutis. Hermano metis sur -elektitan karton novajn kvardek sep milojn kune kun sia hieraŭa -gajnaĵo. Ĉekalinski ĵetis la kartojn. Dekstren falis valeto, -maldekstren -- sepo. - -Hermano malkovris sepon. - -Ĉiuj ekkrietis: „ha!...“ Ĉekalinski videble konfuziĝis. Li -transdonis al Hermano naŭdek kvar mil rublojn. Hermano prenis ilin -indiferentmiene kaj tuj foriris. - -La sekvintan vesperon Hermano denove aperis apud la ludotablo. -Ĉiuj atendis lin; la generaloj kaj sekretaj konsilanoj forlasis -sian viston, por vidi tian eksterordinaran ludon. La junaj oficiroj -leviĝis de la kanapoj; ĉiuj servistoj kolektiĝis en la salono. -Oni are ĉirkaŭis Hermanon. La ceteraj ludantoj interrompis sian -ludon, senpacience atendante la rezulton. Hermano staris apud -la tablo, pretiĝante ludi sola kontraŭ la pala, sed ridetanta -Ĉekalinski. Hermano surkovris sian karton per pako da bankbiletoj. -Tio similis duelon. Profunda silento regis ĉirkaŭe. - -Ĉekalinski komencis ĵeti la kartojn; liaj manoj tremis. Dekstren -falis kartreĝino, maldekstren -- aso. - --- Mia aso gajnis! -- diris Hermano, malkovrante sian karton. - --- Via reĝino malgajnis, -- rediris kompleze Ĉekalinski. - -Hermano ektremis: efektive, anstataŭ aso antaŭ li kuŝis reĝino. -Li ne kredis siajn okulojn, ne komprenante, kiamaniere li povis erari -en la elekto de sia karto. - -Ĉi-momente al li ekŝajnis, ke la pikreĝino duonfermetis la okulojn -kaj moke ekridetis. Mirinda simileco lin konsternis... - --- La maljunulino! -- li ekkriis terurigita. - -Ĉekalinski proksimigis al si la malgajnitan de Hermano monon. -Hermano staris senmove. Kiam li forlasis la tablon, komenciĝis -laŭtvoĉa interparolado. - --- Rimarkinda ludo! -- parolis la ludantoj. - -Ĉekalinski denove ekmiksis la kartojn, kaj la ludado estis -daŭrigata. - - -EPILOGO - -Hermano freneziĝis. Li sin trovas en la Obuĥova malsanulejo[6], -en ĉambro n-ro 17, respondas neniujn demandojn kaj murmuretas tre -rapide: „trio-sepo-aso! trio-sepo-reĝino!...“ - -Lizaveta Ivanovna edziniĝis kun tre afabla juna homo; li havas -ian oficon kaj posedas sufiĉan monhavon: li estas filo de iama -bienadministranto de la maljuna grafino. Lizaveta Ivanovna edukas -malriĉan parencinon. - -Tomski estas promociita kapitano kaj edziĝis kun princidino -Paŭlino. - - - - -NEĜBLOVADO - - -Fine de la 1811a jaro, dum memorinda por ni epoko, loĝis en sia -bieno „Nenaradovo“ la bonkora Gavrilo Gavriloviĉ R***. Li estis fama -en la ĉirkaŭaĵo pro sia gastameco kaj afableco; la najbaroj tre -ofte vizitadis lin por manĝi, trinki, ludi bostonon je kvin kopekoj -kun lia edzino Praskovja Petrovna, kaj kelkaj -- por vidi ilian -filinon Maria Gavrilovna-n, gracitalian, palvizaĝan deksepjaran -fraŭlinon. Oni sciis ŝin riĉa fianĉino, kaj multaj homoj esperis -edziĝi kun ŝi aŭ edzigi siajn filojn. - -Maria Gavrilovna estis edukita pere de francaj romanoj kaj, -sekve, estis enamiĝinta. Ŝia elektitulo estis neriĉa armea -subleŭtenanto, sin trovanta forpermese en sia apuda bieneto. -Memkompreneble, la juna homo ardis per sama pasio; sed la gepatroj de -lia amatino, rimarkinte ilian reciprokan inklinon, malpermesis al sia -filino eĉ pensi pri li, kaj oni akceptadis lin pli malafable ol la -eksigitan asesoron. - -Niaj geamantoj interkorespondadis kaj ĉiutage renkontiĝis sen -ĉeestantoj en betularbareto aŭ apud malnova kapelo. Tie ili ĵuris -unu al alia eternan amon, plendis kontraŭ la sorto kaj faris -diversajn projektojn. Korespondante kaj interparoladante tiamaniere, -ili alvenis (kio estas tute natura) al jena rezonado: se ni ne -povas vivi unu sen la alia, sed la volo de la senkompataj gepatroj -kontraŭstaras nian feliĉon, ĉu ni ne povus agi memstare? Certe, -la bontrafa ideo venis unue en la kapon de la juna homo, sed ĝi tre -plaĉis al la romaneca imagemo de Maria Gavrilovna. - -Vintro ĉesigis iliajn intervidiĝojn, sed la korespondado fariĝis -des pli vigla. La oficiro, Vladimir Nikolajeviĉ, petegis en ĉiu -letero, ke ŝi konsentu geedziĝi sekrete, dum kelka tempo sin kaŝi, -poste sin ĵeti al la piedoj de la gepatroj, kiuj certe estos fine -kortuŝitaj per la heroa konstanteco kaj kompatindeco de la geamantoj -kaj nepre diros al ili: „Infanoj niaj, venu, por ke ni ĉirkaŭbraku -vin!“ - -Maria Gavrilovna dumlonge hezitis; multego da forkurplanoj estis -rifuzitaj. Fine ŝi konsentis: la fiksitan tagon ŝi devos ne -partopreni vespermanĝon kaj foriri en sian ĉambron, pretekstante -kapdoloron; ŝia servistino partoprenis la komploton; ili ambaŭ -estis elirontaj en la ĝardenon per malantaŭa dompordo; post la -ĝardeno ili trovos pretan glitveturilon, sidiĝos en ĝin kaj -veturos kvin verstojn[7] de Nenaradovo en vilaĝon Ĵadrino, rekte en -preĝejon, kie Vladimir Nikolajeviĉ ilin atendos. - -Antaŭnokte de la decidiga tago Maria Gavrilovna tute ne dormis: -ŝi enpakadis tolaĵon kaj vestojn, skribis longan leteron al -sentimentala fraŭlino, sia amikino, alian -- al siaj gepatroj. Ŝi -adiaŭis ilin per plej kortuŝaj esprimoj, senkulpigis sian agon -per nevenkebla forto de pasio kaj fine aldonis, ke la plej feliĉa -minuto de sia vivo estos, kiam estos permesite al ŝi sin ĵeti ĉe -la piedojn de siaj karaj gepatroj. Sigelinte ambaŭ leterojn per -fabrikita en Tula[8] sigelileto, sur kiu vidiĝis du flamantaj koroj -kun konvena surskribo, ŝi enlitiĝis je mateniĝo kaj ekdormetis; -tamen terurigaj sonĝoj ĉiuminute vekis ŝin. Jen ŝajnis al ŝi, ke -en la momento, kiam ŝi sidiĝis en glitveturilon por rapidi al la -geedziĝceremonio, la patro haltigis ŝin, kun suferiga rapideco ŝin -trenis sur la neĝo kaj ĵetis en malluman, senfundan subteraĵon ... -kaj ŝi flugrapide falis kun neesprimebla korpremo. Jen ŝi vidis -Vladimir-on kuŝanta tere, pala, sangekovrita; mortante li petegis -per akrelaŭta voĉo, ke ŝi rapidu al li por geedziĝi... Aliaj -abomenaj, sensencaj vizioj aperadis antaŭ ŝi unu post alia. Fine -ŝi ellitiĝis, pli pala ol kutime kaj kun ne ŝajnigita kapdoloro. -La patro kaj patrino rimarkis ŝian ekscitiĝon; ilia amoplena -zorgemo kaj senĉesaj demandoj: „Kio estas al ci, Manjo? Ĉu eble ci -malsanas, Manjo?“ rompis ŝian koron. Ŝi penis trankviligi ilin, -ŝajni gaja, sed ne sukcesis. - -Vesperiĝis. La penso, ke ŝi pasigas la lastan tagon meze de sia -familio, premis ŝian koron. Ŝi estis apenaŭ viva; fundanime -ŝi adiaŭis ĉiujn personojn, ĉiujn aĵojn ŝin ĉirkaŭantajn. -Oni pretigis la vespermanĝon. Ŝia koro forte ekbatis. Ŝi -diris tremvoĉe, ke ŝi ne volas manĝi, kaj adiaŭis sin de la -gepatroj. Ili kisis kaj laŭkutime krucesignis ŝin: ŝi apenaŭ ne -ekploris. Veninte en sian ĉambron, ŝi ĵetis sin en apogseĝon -kaj ekploregis. La servistino admonpetis, ke ŝi kvietiĝu kaj estu -kuraĝa. Ĉio estis preta. Post duonhoro Manjo estis forlasonta por -ĉiam la gepatran domon, sian ĉambron, kvietan virgulinan vivadon... - -Ekstere blovis neĝvento; ĝi muĝis, la fenestrokovriloj skuiĝis -kaj bruis. Ĉio ŝajnis al ŝi minacoplena kaj malĝoja antaŭsigno. -Baldaŭ en la domo ĉio mallaŭtiĝis kaj ekdormis. Manjo envolvis -sin per ŝalo, survestis varman mantelon, prenis en la manojn sian -skatoleton kaj eliris tra la malantaŭa dompordo. La servistino -portis post ŝi du pakaĵojn. Ili eniris la ĝardenon. La neĝblovo -ne kvietiĝis; la vento blovegis renkonte, kvazaŭ penante haltigi -la junan krimulinon. Apenaŭ ili sukcesis atingi la finon de la -ĝardeno. Sur la vojo ilin atendis glitveturilo. La malvarmiĝintaj -ĉevaloj ne volis stari surloke; la veturigisto de Vladimir paŝadis -antaŭ la timonstangoj, retenante la malpaciencajn. Li helpis la -fraŭlinon kaj ŝian servistinon oportune sidiĝi kaj lokigi la -pakaĵojn kun la skatoleto, manprenis la kondukilojn, kaj la ĉevaloj -ekgalopis. Lasante la junulinon al la zorgoj de la sorto kaj al la -lerteco de la veturigisto Terenĉjo, nin ni turnu al la juna amanto. - -La tutan tagon Vladimir pasigis veturante tien kaj ĉi tien. Matene -li vizitis la pastron kaj apenaŭ sukcesis interkonsentiĝi kun -li. Poste li serĉadis la necesajn atestontojn meze de najbaraj -bienhavantoj. La unua, al kiu li sin turnis, kvardekjara iama -kavaleria subleŭtenanto Dravin, tre volonte konsentis. Tia -aventuro -- li diris -- remorigis lin pri pasinta tempo kaj husaraj -petolaĵoj. Li konsentigis Vladimir-on resti ĉe li por tagmanĝo kaj -certigis lin, ke la du ceteraj atestontoj ne mankos. Efektive, tuj -post la tagmanĝo alvenis la termezuristo Schmidt[9], kun lipharoj -kaj spronoj, kaj filo de la distrikta policestro, deksesjara knabo, -ĵus fariĝinta ulano. Ili ne nur akceptis la proponon de Vladimir, -sed eĉ ĵuris, ke ili estas pretaj oferi al li sian vivon. Vladimir -ĉirkaŭbrakis ilin kun ravo kaj forveturis hejmen por prepari ĉion -bezonan. - -Jam de longe vesperiĝis. Li forsendis sian fidindan Terenĉjon -en Nenaradovo-n kun ĉevaltrio kaj detala kaj zorge pripensita -instrukcio; por si mem li jungigis glitveturileton kun unu ĉevalo -kaj sola, sen veturigisto, veturis Ĵadrino-n, kien post du horoj -estis alvenonta Maria Gavrilovna. La vojon li bone konis, -- ĝi -postulis ne pli ol dudek minutojn. - -Sed apenaŭ Vladimir forlasis sian vilaĝon kaj troviĝis meze de -kampoj, forte ekventis kaj fariĝis tia neĝblovo, ke li nenion povis -vidi. Post unu minuto la vojo estis superŝutita de neĝo kaj ne -plu rekonebla; la ĉirkaŭaĵo malaperis en ia nebuleca, flavnuanca -mallumo, tra kiu flirtis blankaj neĝflokoj; la ĉielo kaj la tero -kunfluiĝis. Baldaŭ Vladimir perdis la vojon kaj vane klopodis -ĝin retrovi. La ĉevalo paŝis trafe-maltrafe kaj ĉiuminute jen -surrampis neĝmonteton, jen falruliĝis en kavon; la glitveturilo -ĉiuminute renversiĝadis. Vladimir precipe zorgis ne perdi la -ĝustan direkton. Tamen al li ŝajnis, ke forpasis pli ol duonhoro, -sed li ne atingis ankoraŭ la Ĵadrin-an arbareton. Pasis pluaj -dek-kelkaj minutoj, -- la arbareto ne vidiĝis. Vladimir veturis -tra iu kampo kun multaj profundaj krutkavegoj. La neĝblovado ne -kvietiĝis, la ĉielo ne sereniĝis. La ĉevalo komencis laciĝi, kaj -li mem estis ŝvitkovrita, malgraŭ ke li ĉiuminute estis devigata -ĝiszone enneĝiĝi. - -Fine li konvinkiĝis, ke li veturas ne laŭ ĝusta direkto. Li -haltis, ekis pripensadi, rememoradi, konjekti kaj decidis, ke li -devas veturi dekstren. Li faris tion. Lia ĉevalo apenaŭ marŝis. -Pasis jam pli ol unu horo, de kiam li forlasis sian hejmon. Ĵadrino -nepre devis esti proksima. Tamen li veturis, veturadis, sed la -kampo ne havis finon. Ĉie -- neĝamasoj kaj kavoj; ĉiuminute la -glitveturilo renversiĝis, ĉiuminute li ĝin restarigis. La tempo -pasadis. Vladimir komencis maltrankviliĝi. - -Fine io eknigriĝis flanke. Vladimir direktis la ĉevalon tien. -Proksimiĝinte, li ekvidis arbareton. „Dank’ al Dio,“ -- li meditis, --- „nun estas proksime.“ Li ekveturis laŭ la arbaretrando, esperante -tuj trafi la konatan vojon aŭ ĉirkaŭveturi la arbareton: Ĵadrino -sin trovis tuj post ĝi. Baldaŭ li trovis la vojon kaj enveturis -mezen de arbaro, vintre senfoliigita. La vento ne povis furiozi tie, -la vojo estis ebena, la ĉevalo ekvigliĝis, kaj Vladimir ĉesis -agitiĝi. - -Tamen li veturis, veturadis, sed Ĵadrino ne estis videbla, -- la -arbareto ne havis finon. Vladimir kun teruro ekvidis, ke li venis -en tute nekonatan arbaron. Malespero lin ekposedis. Li ekfrapis la -ĉevalon; la kompatinda besto komence ektrotis, sed baldaŭ ĝi -laciĝis kaj post kvaronhoro marŝis malrapidpaŝe, spite ĉiuj -klopodoj de la malfeliĉa Vladimir. - -Iom post iom la arboj komencis maldensiĝi. Vladimir elveturis el -la arbaro, -- Ĵadrino ne estis vidata. Kredeble estis ĉirkaŭ -noktomezo. Larmoj elspruĉis el liaj okuloj; li ekveturis divenprove. -La vetero mildiĝis, la nuboj disiĝis. Antaŭ li kuŝis ebenaĵo, -kovrita per blanka ondeca tapiŝo. La nokto estis sufiĉe serena. Li -ekvidis proksime vilaĝeton, konsistantan el kvar -- kvin kabanoj. -Vladimir sin direktis tien. Apud la unua dometo li elsaltis el sia -glitveturilo, alkuris fenestron kaj komencis frapi. Post kelke da -minutoj leviĝis ligna fenestrokovrilo, kaj maljunulo aperigis sian -grizan barbon. -- „Kion vi bezonas?“ -- „Ĉu Ĵadrino troviĝas -proksime?“ -- „Ĵadrino?“ -- „Jes, jes, -- ĉu ĝi estas proksime?“ --- „Jes, proksime, -- je dek-kelke da verstoj.“ -- Aŭdinte tian -respondon, Vladimir ekkaptis senespere siajn harojn kaj restis -senmova, kiel homo, kondamnita al morto. - --- „El kie vi venas?“ -- daŭrigis la maljunulo. Vladimir ne -respondis la demandon. -- „Ĉu vi povas, maljunulo, -- li diris, --- provizi min per ĉevaloj ĝis Ĵadrino?“ -- „Ne, mi ne havas -ĉevalojn,“ -- respondis la vilaĝano. -- „Ĉu mi povas havi almenaŭ -gvidiston? Mi pagos, kiom li volos.“ -- „Atendu, -- respondis la -maljunulo, mallevante la fenestrokovrilon: -- mi sendos al vi mian -filon, li vin akompanos.“ Vladimir komencis atendi. Apenaŭ forpasis -unu minuto, li ree ekfrapis. La fenestrokovrilo leviĝis, aperis la -barbo. -- „Kion vi bezonas?“ -- „Kie do estas via filo?“ -- „Li tuj -eliros, li piedvestas sin. Ĉu vi frostiĝis? Eniru kaj varmigu vin.“ --- „Dankon, rapidigu vian filon.“ - -La pordego ekknaris. Eliris juna vilaĝano kun bastonego kaj iris -antaŭen, jen montrante, jen serĉante la vojon, surŝutitan de -neĝamasoj. -- „Kioma horo estas?“ -- demandis lin Vladimir. -- -„Baldaŭ mateniĝos,“ -- respondis la vilaĝano. Vladimir diris ne -eĉ unu vorton plu. - -Kantis kokoj kaj estis jam hele, kiam ili atingis Ĵadrinon. La -preĝejo estis fermita. Vladimir pagis la gvidiston kaj sin direktis -al la pastra domo. En la korto lia ĉevaltrio forestis. Kia sciigo -atendis lin?!... - -Sed ni revenu al la bonkoraj Nenaradov-aj bienuloj kaj rigardu, kio -okazas ĉe ili. - -Nenio. - -La gemaljunuloj vekiĝis kaj eliris en la salonon, Gavrilo -Gavriloviĉ en noktoĉapo kaj varma jako, Praskovja Petrovna -en vatita nokta negliĝo. Oni alportis samovaron, kaj Gavrilo -Gavriloviĉ sendis knabinon ekscii, kiel fartas Maria Gavrilovna -kaj kiel ŝi pasigis la nokton. La knabino revenis, dirante, ke la -fraŭlino dormis malbone, sed nun ŝi sentas sin pli bone kaj tuj -venos en la salonon. Efektive, la pordo malfermiĝis, kaj Maria -Gavrilovna eniris kaj salutis paĉjon kaj panjon. - --- Kiel fartas cia kapo, Manjo? -- demandis Gavrilo Gavriloviĉ. -- -„Pli bone, paĉjo,“ -- respondis Manjo. -- „Ci certe haladzomalsaniĝis,“ --- diris Praskovja Petrovna. -- „Estas eble, panjo,“ -- respondis -Manjo. - -La tago pasis bone, sed nokte Manjo grave malsaniĝis. Oni venigis -urban kuraciston. Li alvenis vespere kaj trovis Manjon en deliro: -fariĝis arda febro, kaj la kompatinda malsanulino dum du semajnoj -sin trovis ĉe tomba sojlo. - -Neniu en la domo sciis pri la intencita forkuro. La skribitajn -antaŭtage leterojn Manjo bruligis; la servistino al neniu diris -ion, timante la koleron de la maljunaj gesinjoroj. La pastro, la -iama kavaleria subleŭtenanto, la lipharhava termezuristo kaj la -juna ulano estis diskretaj -- kaj ne senkaŭze... La veturigisto -Terenĉjo neniam, eĉ ebria, diradis ion superfluan. Tiamaniere la -sekreto estis gardita de pli ol duondekduo da komplotintoj. Sed Maria -Gavrilovna mem, dum konstanta deliro, malkaŝadis sian sekreton. -Tamen ŝiaj diroj estis tiom malkonformaj je ĉio, ke la patrino, -ne forlasanta ŝian liton, povis sole kompreni, ke la junulino -estis ĝismorte enamiĝinta je Vladimir Nikolajeviĉ, kaj ke tiu -amo estas la verŝajna kaŭzo de ŝia malsano. Ŝi interkonsiliĝis -kun la edzo, kun kelkaj genajbaroj, kaj fine oni decidis unuvoĉe, -ke, videble, tiu estas la fatalo de Maria Gavrilovna, ke la sorte -destinitan fianĉon oni ne sukcesos eviti, ke malriĉeco ne estas -krimo, ke oni ja vivos ne kun mono, sed kun homo, kaj ĉion similan. -Moralaj sentencoj estas foje tre utilaj en okazoj, kiam oni ne -sukcesas elpensi ion alian por sia praviĝo. - -Dume la fraŭlino komencis resaniĝi. Jam de longe oni ne vidis -Vladimir-on en la domo. Do oni decidis lin venigi por anonci al li -neatenditan feliĉon -- konsenton je geedziĝo. Tamen kiom granda -estis la mirego de la Nenaradov-aj bienuloj, kiam responde al ilia -invito ili ricevis de li duonfrenezan leteron! Li sciigis ilin, ke -lia piedo neniam transpaŝos la sojlon de ilia domo, kaj petis, -ke oni forgesu pri malfeliĉulo, por kiu la morto restas lia sola -konsolo. Post kelke da tagoj ili eksciis, ke Vladimir forveturis en -la armeon. Estis la 1812a jaro! - -Dum longa tempo oni ne kuraĝis sciigi la resaniĝantan Manjon pri -tio. Ŝi mem neniam citis la nomon de Vladimir. Kelkajn monatojn -poste, trovinte lian nomon en la listo de distingiĝintoj kaj grave -vunditoj en la batalo de Borodino, ŝi svenis, kaj oni timis, ke la -febrego revenos. Tamen, glor’ al Dio, la sveno ne havis sekvojn. - -Alia malĝojego ŝin afliktis! Gavrilo Gavriloviĉ mortis, herede -lasinte al ŝi sian tutan posedaĵon. Sed la heredaĵo ne konsolis -ŝin: tutkore ŝi partoprenis la malĝojon de la kompatinda Praskovja -Petrovna kaj ĵuris, ke ŝi neniam ŝin forlasos. Tamen ili -forveturis el Nenaradovo, loko de malĝojigaj rememoroj, kaj ekloĝis -en alia ilia bieno. - -Tie ankaŭ fianĉoj ĉirkaŭis la amindan kaj riĉan junulinon; -sed neniun ŝi esperigis. La patrino kelkfoje admonis ŝin fari -elekton, -- Maria Gavrilovna nee skuis la kapon kaj enpensiĝadis. -Vladimir ne plu ekzistis: li mortis en Moskvo ĵus antaŭ la enveno -de la francoj. La memoro pri li ŝajnis sankta al Manjo; almenaŭ -ŝi konservadis ĉion, kio povis rememorigi pri li: la iam legitajn -de li librojn, liajn desegnaĵojn, muziknotojn kaj kopiitajn por -ŝi versaĵojn. La najbaroj, sciiĝinte pri tio, admiris ŝian -konstantecon kaj scivole atendis la heroon, triumfontan fine super -la ĉagrenoplena fideleco de tiu virga Artemiso[10]. - -Intertempe la milito estis glore finita. Niaj regimentoj revenadis -el fremdlando. La popolo kuris por renkonti ilin. La muzikistaroj -ludis la militajn kantojn „Vive Henri-Quatre“, tirolajn valsojn -kaj ariojn „Ĵokondo“. Oficiroj, foririntaj militi preskaŭ kiel -knaboj, revenis maturiĝintaj kaj viriĝintaj en batalatmosfero, -ornamitaj per ordenkrucoj. Soldatoj gaje parolis inter si, ĉiuminute -miksante germanajn kaj francajn vortojn. Neforgesebla epoko! Epoko -de gloro kaj entuziasmo! Kiom forte batis rusaj koroj ĉe la vorto -„patrolando“! Kiom dolĉaj estis la larmoj de revidiĝo! Kiel -unuanime ni kunigadis la sentojn de nacia fiereco kaj amo al la caro! -Kaj por li -- kia minuto!... - -La virinoj, la rusaj virinoj estis tiutempe senkomparaj. Ilia kutima -senemociemo malaperis. Ilia ekstazo estis vere ebriiga, kiam, -salutante la venkintojn, ili kriis „hura!“. - -Kiu el tiamaj oficiroj ne konfesos, ke al rusa virino li ŝuldas sian -plej valoran rekompencon?... - -Dum tiu brila tempo Maria Gavrilovna loĝis kun sia patrino en la -***a gubernio kaj ne vidis, kiel ambaŭ ĉefurboj solenis la revenon -de la militistaroj. Sed en provincaj distriktoj kaj vilaĝoj la -ĝenerala entuziasmo, eble, estis ankoraŭ pli forta. Apero de -oficiro en tiaj lokoj estis por li vera triumfo, kaj frake vestita -amanto ne povis konkuri kun li. - -Ni diris jam, ke malgraŭ sia indiferenteco Maria Gavrilovna kiel -antaŭe estis ĉirkaŭata de aspirantoj. Sed ĉiuj estis devigitaj -cedi lokon, kiam en ŝia kastelo aperis vundita husara kolonelo -Burmin, kun kruco de St. Georgo sur la brusto kaj kun „interesa -paleco“, kiel kutimis diri la tieaj fraŭlinoj. Maria Gavrilovna -rimarkeble lin distingis. Dum lia ĉeesto ŝia kutima enpensiĝo -vigliĝadis. Oni ne rajtis diri, ke ŝi koketus kun li; tamen poeto, -rimarkinte ŝian konduton, dirus: - -_Se amor non è, che dunque?_...[11] - -Burmin vere estis tre aminda juna homo. Li havis ĝuste tiun saĝon, -kiu plaĉas al virinoj: saĝon de konveneco kaj observemo, sen iaj -pretendoj kaj sprite mokeman. Lia sintenado kontraŭ Maria Gavrilovna -estis simpla kaj malrigida; sed, kion ajn ŝi diris aŭ faris, lia -animo kaj rigardo ĉiam sekvis ŝin. Li ŝajnis diskreta kaj modesta, -sed laŭ onidiroj li estis iam terura ventanimulo; tamen tio ĉi -ne malutilis al li en la opinio de Maria Gavrilovna, kiu (same -kiel ĉiuj junaj virinoj) kun plezuro senkulpigadis petolaĵojn, -vidigantajn kuraĝan kaj flaman karakteron. - -Sed pli ol ĉio ajn alia (pli ol lia amemo, pli ol agrabla -konversacio, pli ol „interesa paleco“, pli ol bandaĝita brako), la -silento de la juna husaro pleje instigis ŝian scivolan imagemon. -Ŝi ne povis ne konscii, ke ŝi tre plaĉis al li; li siavice, kun -sia saĝo kaj vivosperto, povis ankaŭ rimarki, ke ŝi distingis lin -inter la aliaj. Kial do ĝis nun ŝi ne vidis lin ĉe siaj piedoj kaj -ne aŭdis lian amkonfeson? Kio retenis lin? Ĉu timemo ne disigebla -de vera amo, ĉu fiereco kaj koketemo de ruza amindumulo? Ĝi estis -por ŝi enigmo. Multe pripensinte, ŝi decidis, ke timemo estis la -sola kaŭzo, kaj intencis plikuraĝigi lin per plia atento kaj, laŭ -cirkonstancoj, eĉ dorlotemo. Ŝi pretigadis malplej atendatan -findisvolvon kaj senpacience antaŭvidis la momenton de la romaneca -interparolo. Sekreto, kia ajn ĝi estu, ĉiam pezas sur virina koro. -Ŝiaj ruzaj manovroj sukcesis: almenaŭ Burmin fariĝis tiel enpensa, -liaj okuloj tiel flame haltis sur Maria Gavrilovna, ke la decidiga -minuto ŝajnis jam proksima. La najbaroj parolis pri geedziĝo -kvazaŭ pri demando senrevene solvita, kaj la bonkora Praskovja -Petrovna ĝojis, ke ŝia filino trovis fine indan fianĉon. - -La maljunulino sidis foje sola en salono, dismetante paciencludon, -kiam Burmin eniris la ĉambron kaj tuj demandis pri Maria Gavrilovna. -„Ŝi estas en la ĝardeno: iru al ŝi, kaj mi atendos vin tie ĉi.“ -Burmin eliris. La maljunulino faris krucosignon kaj ekmeditis: „Eble -la afero hodiaŭ decidiĝos!“ - -Burmin trovis Manjon apud lageto, sub saliko, kun libro en la manoj, -en blanka robo, -- kiel veran romanheroinon. Post la unuaj demandoj -ŝi intence ĉesis daŭrigi tiamanieran konversacion, pliigante -reciprokan embarason, el kiu oni povus eliri nur per subita kaj -decidiga interparolo. Tiel okazis. Burmin, sentante la konfuzigan -embarason de sia situacio, diris, ke li jam de longe serĉas okazon -por malkovri al ŝi siajn korsentojn, kaj petis unu minuton de -atento. Maria Gavrilovna fermis la libron kaj mallevis la okulojn, -kiel signo de konsento. - --- Mi amas vin, -- diris Burmin: -- mi amas vin pasie... (Manjo -ruĝiĝis kaj ankoraŭ plie klinis la kapon). Mi agis nesingarde, -fordonante min al la agrabla kutimiĝo vidi kaj aŭdi vin ĉiutage. -Nun estas jam tro malfrue por kontraŭstari mian sorton. La rememoro -pri vi, via ĉarma, alloga bildo estos de nun la turmento kaj -samtempe la konsolo de mia vivo. Sed mi devas ankoraŭ plenumi -malfacilan ŝuldodevon, malkaŝi al vi teruran sekreton kaj starigi -inter ni nevenkeblan baron... - --- Ĝi ĉiam ekzistis, -- vivece interrompis lin Maria Gavrilovna: -- -mi neniam povus fariĝi via edzino... - --- Mi scias, -- li rediris mallaŭtvoĉe: -- mi scias, ke iam vi -estis aminta, sed morto kaj tri jaroj da ĉagrenbedaŭroj... Kara, -amata Maria Gavrilovna, ne penu senigi min je mia lasta konsolo: la -penso, ke vi konsentus estigi mian feliĉon, se... - --- Silentu, pro Dio, silentu. Vi turmentas min! - --- Jes, mi scias, mi sentas, ke vi fariĝus la mia, sed mi estas la -plej malfeliĉa homo: mi estas edzigita!... - -Maria Gavrilovna kun miro ekrigardis lin. - --- Mi estas edzigita de kvar jaroj, -- daŭrigis Burmin: -- kaj mi -eĉ ne scias, kiu estas mia edzino, kie ŝi nun sin trovas, kaj ĉu -mi iam revidos ŝin!... - --- Kion vi diras?! -- ekkriis Maria Gavrilovna. -- Kiom stranga ĝi -estas! Daŭrigu ... mi rakontos al vi poste ... daŭrigu, mi petas. - --- Komence de la 1812a jaro, -- diris Burmin: -- mi rapidis Vilnon, -kie troviĝis nia regimento. Veninte malfruvespere al iu stacio, mi -diris, ke oni rapidu jungi freŝajn ĉevalojn; sed fariĝis terura -neĝblovo; la staciestro kaj la veturigistoj konsilis al mi atendi. -Mi obeis; tamen nekomprenebla emocio ekposedis min; al mi ŝajnis, -kvazaŭ iu puŝis kaj puŝis min. Dume la neĝblovado ne ĉesis. -Mi perdis la paciencon, denove ordonis, ke oni jungu la ĉevalojn, -kaj forveturis dum plej forta neĝventego. Al la veturigisto -venis la ideo veturi sur glaciiĝinta rivero por malplilongigi la -vojon je tri verstoj. La riverbordoj estis tute neĝekovritaj; la -veturigisto preterpasis nerimarkinte la lokon, kie ni devus ree -trafi la poŝtan vojon, kaj tiamaniere ni troviĝis en nekonata -loko. La ventego ne kvietiĝis. Mi ekvidis iun lumeton kaj ordonis -veturi en tiun direkton. Ni venis en vilaĝon; ligna preĝejo estis -lumigita kaj malfermita; interne de la ĉirkaŭbarilo staris kelke da -glitveturiloj; en la preĝejvestiblo paŝadis homoj. -- „Tien ĉi, -tien ĉi!“ -- ekkriis voĉoj. Ni alveturis. -- „Pro Dio, kial vi -malfruiĝis? -- diris al mi iu: -- la fianĉino estas sveninta, la -pastro ne scias kion fari; ni estis jam pretaj reveni hejmen. Eliru -do rapide.“ Mi senvorte elsaltis el mia glitveturilo kaj eniris la -preĝejon, apenaŭ lumigatan per du aŭ tri kandeloj. Junulino sidis -sur benko en malluma angulo, alia frotis ŝiajn tempiojn. „Dank’ -al Dio, -- diris la dua, -- fine vi venis; vi preskaŭ mortigis -la fraŭlinon.“ Maljuna pastro proksimiĝis al mi kun demando: -„Ĉu ni komencu?“ -- „Jes, komencu, via pastra moŝto,“ -- mi -respondis distrite. Oni igis la fraŭlinon leviĝi. Ŝi ŝajnis al -mi beleta... Nekomprenebla, nepardonebla ventanimeco ... mi ekstaris -apud ŝi antaŭ la katedro; la pastro rapidis; tri viroj kaj la -servistino subtenadis la fianĉinon kaj atentis nur ŝin... Ni estis -geedzigitaj!... -- „Kisu vin,“ -- oni diris al ni. Mia edzino turnis -al mi sian palan vizaĝon. Mi estis preta ŝin kisi... Ŝi ekkriis: --- „Ha, ne estas li! ne estas li!“ kaj svenis. La atestantoj direktis -al mi siajn timigitajn rigardojn. Mi min returnis, eliris el la -preĝejo sen ia malhelpo, ĵetis min en la glitveturilon kaj ekkriis: -„Rapidu!“ -- - --- Dio mia! -- ekkriis Maria Gavrilovna: -- kaj vi tute ne scias, kio -fariĝis al via kompatinda edzino? - --- Mi nenion scias, -- respondis Burmin: -- mi ne scias la nomon -de la vilaĝo, kie mi edziĝis; mi ne memoras, el kiu stacio mi -forveturis. Tiutempe mi opiniis mian kriman petolaĵon tiom -malgrava, ke, forlasinte la vilaĝon, mi ekdormis kaj vekiĝis nur -sekvintmatene ĉe tria stacio. La servisto, kiu akompanis min tiam, -mortis dum la milito, -- do mi havas neniun esperon retrovi la -virinon, al kiu mi estis farinta tiel kruelan ŝercon, kaj kiu nun -estas venĝita same kruele!... - --- Dio mia, Dio mia! -- diris Maria Gavrilovna, kaptante lian manon: --- do tio estas vi! Kaj vi ne rekonas min? - -Burmin paliĝis... kaj falis ĉe ŝiajn piedojn... - - - - -LA PAFO - - -I. - -Ni estis dislokitaj garnizone en urbeto X. La vivmaniero de armea -oficiro estas konata. Matene -- ekzercoj, rajdejo; tagmanĝo -- ĉe -la regimentestro aŭ en hebrea restoracio; vespere -- punĉo kaj -kartludo. En X. estas neniu gastigema familio, nek eĉ unu fianĉaĝa -fraŭlino; ni kunvenadis unu ĉe alia, kie ni vidis nenion krom niaj -uniformoj. - -Nur unu persono el nia societo ne estis oficiro. Li estis proksimume -tridekkvinjara, kaj tial ni estimis lin kiel maljunulon. Sperteco -donis al li multajn prerogativojn kontraŭ ni; krome, lia kutima -malafableco, malmola karaktero kaj malica parolmaniero havis fortan -influon sur niaj junaj mensoj. Ia mistero ĉirkaŭis lian sorton; -laŭŝajne li estis ruso, tamen li havis fremdlandan nomon. Iam li -estis husaro kaj eĉ servis sukcese; neniu sciis la kaŭzon, kiu -estis instiginta lin eksiĝi kaj ekloĝi en mizera urbeto, kie li -vivis malriĉe kaj samtempe malŝpareme; li ĉiam iris piede, portis -eluzitan nigran redingoton, sed havis ĉiam pretan manĝotablon -por la oficiroj de nia regimento. Verdire, lia tagmanĝo konsistis -el du ĝis tri manĝoj, preparitaj de ekssoldato, sed ĉampanvino -fluis rivere. Neniu konis lian havon, nek liajn enspezojn, kaj -neniu kuraĝis lin demandi pri tio. Ĉe li estis troveblaj libroj, -plejparte militartaj kaj romanoj. Li volonte ilin donadis por -legi, neniam postulante la redonon; sed same neniam li redonis -prunteprenitajn librojn. Lia ĉefa ekzerco estis pistolpafado. La -muroj de lia ĉambro estis ĉiuj truetitaj per kugloj, kvazaŭ -abelĉelaro. Riĉa kolekto da pistoloj estis la sola luksaĵo en la -modesta dometo, kie li loĝis. La lerteco, kiun li atingis, estis -nekredebla; se li proponus forpafi piron de ies ĉapo, neniu el nia -regimento hezitus submeti al li sian kapon. - -Nia konversacio ofte koncernis duelojn; Silvio (mi nomu lin tiel) -neniam sin enmiksis en ĝin. Demandite, ĉu li iam duelis, li jesis -sektone, tamen diris nenion pri detaloj, -- kaj estis videble, ke -tiaj demandoj estis al li malagrablaj. Ni konjektis, ke sur lia -konscienco peze kuŝis iu malfeliĉa viktimo de lia terura lerteco. -Cetere, neniel ni povis suspekti lin pri malkuraĝo. Estas homoj, -kies nura eksteraĵo forigas tiajn suspektojn. Jena okazintaĵo -ekmirigis nin ĉiujn. - -Foje dekkelko da niaj oficiroj tagmanĝis ĉe Silvio. Oni drinkis -kiel kutime, tio estas -- sufiĉege; post la tagmanĝo ni insiste -petis la mastron, ke li aranĝu por ni bankludon. Dumlonge li -rifuzis, ĉar li ludis preskaŭ neniam; fine li ordonis doni kartojn, -elŝutis sur la tablon duoncenton da ormoneroj kaj eksidis kiel -banktenanto. Ni lin ĉirkaŭis kaj komencis la ludon. Silvio dum -kartludo kutime silentis, neniam disputis, nek diskutis. Se iu -ludanto faris kalkuleraron, li tuj pagis la mankon aŭ enskribis -la superfluon. Ni tion jam sciis kaj ne malhelpis lin mastri -laŭ sia maniero. Sed meze de ni sin trovis oficiro, antaŭ ne -longe veninta al nia regimento. Ludante, li pro distreco fleksis -superfluan kartangulon. Silvio prenis kreton kaj egaligis la kalkulon -laŭ sia kutimo. La oficiro, opiniante, ke li eraris, komencis -klarigojn. Silvio silente daŭrigis ĵeti la kartojn. La oficiro, -senpacienciĝinte, prenis broseton kaj forviŝis tion, kio al li -ŝajnis malĝuste skribita. Silvio prenis kreton kaj enskribis -denove. La oficiro, ekscitita per vino, kartludo kaj rido de la -kamaradoj, opiniis sin grave ofendita kaj, furioziĝinte, ekkaptis -de la tablo kupran kandelingon kaj ĵetis ĝin kontraŭ Silvion, kiu -apenaŭ havis tempon por forklini sin de la frapo. Ni konfuzegiĝis. -Silvio ekstaris, tute pala pro kolero, kaj kun flamantaj okuloj -diris: „Sinjoro, bonvolu foriri kaj danku Dion, ke ĝi okazis en mia -hejmo.“ - -Ni ne dubis pri la sekvoj kaj opiniis nian kamaradon jam morta. La -oficiro foriris, dirinte, ke li estas preta respondi pri la ofendo, -kiamaniere plaĉos al sinjoro banktenanto. La ludado daŭris ankoraŭ -iom da minutoj; sed, sentante, ke la ludo ne estas laŭhumora por la -mastro, ni unu post alia forlasis la kartojn kaj disiris en niajn -loĝejojn, parolante pri la vakonta oficira loko. - -La morgaŭan tagon, en la rajdejo, kiam ni demandadis, ĉu vivas -ankoraŭ la malfeliĉa leŭtenanto, li mem aperis inter ni, kaj ni -faris al li la saman demandon. Li respondis, ke li havis ankoraŭ -neniun sciigon de Silvio. Tio nin ekmirigis. Ni iris al Silvio kaj en -la korto trovis lin, eniganta kuglon post kuglo en ason, algluitan -al la pordego. Li akceptis nin kutimmaniere, dirante nenion pri la -hieraŭa okazintaĵo. - -Pasis tri tagoj, -- la leŭtenanto estis ankoraŭ viva. Ni demandadis -kun mirego: „Ĉu efektive Silvio ne duelos?“ Silvio ne duelis. Lin -kontentigis tre supraĵa interklarigo, kaj li paciĝis. - -Komence tio tre malutilis al li en la opinio de la junularo. -Kuraĝmanko malpli ol io ajn estas pardonata de junaj homoj, kiuj en -maltimeco kutimas vidi plejsupron de homaj kvalitoj kaj senkulpigon -de ĉiuj eblaj malvirtoj. Tamen, iom post iom ĉio estis forgesata, -kaj Silvio reakiris sian antaŭan influon. - -Mi sola ne povis plu proksimiĝi al li. Havante ennaskitan romantikan -imagemon, mi estis ĝis tiam plejforte sindonema al la homo, kies -vivo estis enigmo, kaj kiu ŝajnis al mi heroo de iu misterplena -novelo. Li ŝatis min; almenaŭ kun mi sola li ne uzis sian kutiman -malĝentilan kaj malican parolmanieron kaj konversaciis pri diversaj -temoj simplanime kaj kun eksterordinara afableco. Sed post la -malfeliĉa vespero, la penso, ke lia honoro estis makulita kaj ne -lavita pro lia mema volo, -- ĉi tiu penso ne forlasadis min kaj -malhelpis, ke mi kondutis kontraŭ li antaŭmaniere, -- mi hontis -lin rigardi. Silvio estis tro prudenta kaj sperta, por ne rimarki -tion kaj ne diveni la kialon. Videble ĉi tio lin ĉagrenis; almenaŭ -mi rimarkis kelkfoje lian deziron klarigi al mi la aferon, sed mi -evitadis tion, kaj Silvio min forlasis. De tiu tempo mi vidis lin -nur en ĉeesto de kolegoj, kaj niaj antaŭaj sinceraj interparoladoj -ĉesis. - -Distriĝemaj loĝantoj de ĉefurbo ne prezentas al si multajn -impresojn, tiom konatajn al loĝantoj de vilaĝoj kaj urbetoj, -ekzemple -- atendado de poŝta tago; ĉiumarde kaj ĉiuvendrede -nia regimenta oficejo estis plena de oficiroj; iu atendis monon, -iu -- leteron, iu -- gazetojn. Kutime la kovertojn oni malfermis -en la oficejo mem, oni interparoladis pri novaĵoj, kaj la -oficejo prezentis plej vivoplenan aspekton. Silvio ricevadis sian -korespondaĵon adresitan al nia regimento kaj ordinare ankaŭ sin -trovis ĉi tie. Foje oni liveris al li paketon, de kiu li forŝiris -la sigelon kun vidigo de plej granda malpacienco. Trakurante la -skribaĵon, liaj okuloj brilegis. La oficiroj, okupitaj pri siaj -leteroj, rimarkis nenion. - --- Sinjoroj, -- diris al ili Silvio, -- cirkonstancoj postulas mian -foriron, mi do forveturas hodiaŭ je noktiĝo; mi esperas, ke vi ne -rifuzos tagmanĝi ĉe mi lastafoje. Mi vin atendas, -- li daŭrigis, -sin turnante al mi -- mi atendas nepre. - -Post ĉi tiuj vortoj li eliris; kaj ni, interkonsentinte kunveni ĉe -Silvio, disiris ĉiu al sia flanko. - -Mi venis al Silvio je la fiksita horo kaj trovis ĉe li preskaŭ la -tutan regimenton. Lia tuta havaĵo estis jam enpakita, -- restis nur -la nudaj, trapafitaj muroj. Ni altabliĝis; nia gastiganto estis tre -bonhumora, kaj baldaŭ la gajeco fariĝis ĝenerala; korkoj klakis -ĉiuminute, la glasoj ŝaŭmis kaj siblis senintermanke, kaj ni kun -plej ebla fervoro deziris al la forveturonto feliĉan vojaĝon kaj -ĉiujn bonaĵojn. Ni forlasis la tablon jam malfruvespere. En la -momento de disiĝo, Silvio, adiaŭante ĉiujn, prenis min ĉe la mano -kaj haltigis min en la momento mem, kiam mi intencis eliri. - --- Mi bezonas interparoli kun vi, -- li diris mallaŭte. Mi restis. - -La gastoj estis foririntaj; ni restis duope, sidiĝis unu kontraŭ -alia kaj senparole ekfumis pipojn. Silvio ŝajnis priokupita; jam -restis neniaj postsignoj de lia konvulsia gajeco. Malĝoja paleco, -brilantaj okuloj kaj elbuŝiĝanta, densa fumo donis al li aspekton -de vera diablo. Pasis kelke da minutoj, -- Silvio interrompis la -silenton. - --- Estas eble, ke ni neniam revidos unu la alian, -- li diris al mi: --- antaŭ la disiĝo mi volis interparoli kun vi. Vi povis rimarki, -ke mi nur malmulte estimas aliulan opinion, -- sed mi vin ŝatas -kaj sentas, ke al mi estus malagrable lasi en via menso maljustan -impreson. - -Li haltis kaj replenigis per tabako sian pipon; mi silentis, -mallevinte la okulojn. - --- Al vi ŝajnis strange, -- li daŭrigis, -- ke mi ne postulis -kontentigon de tiu ebria frenezulo, sinjoro R. Vi konsentos tamen, -ke, ĉar mi havis elektorajton pri armiloj, lia vivo estis en miaj -manoj, kaj la mia -- preskaŭ eksterdanĝera; mi povus atribui mian -moderemon sole al mia grandanimeco, -- sed mi ne volas mensogi. Se mi -estus povinta puni sinjoron R., tute ne submetante al danĝero mian -propran vivon, mi neniel estus pardoninta lin. - -Mi rigardis Silvion kun mirego. Tia konfeso tute min konfuzis. Silvio -daŭrigis: - --- Certe, jes, -- mi ne rajtas submeti min al mortdanĝero; antaŭ -ses monatoj mi ricevis vangofrapon, kaj mia malamiko ankoraŭ vivas. - -Mia scivolo estis forte ekscitita. - --- Ĉu vi ne duelis kun li? -- mi demandis. -- Certe iuj cirkonstancoj -vin disigis, ĉu ne? - --- Mi duelis kun li, -- respondis Silvio, -- kaj jen memorsigno pri -nia interbatalo. - -Silvio ekstaris kaj eligis el kartona ujo ĉapon kun ora kvasto kaj -galono (kion la francoj nomas „polica ĉapo“); li ĝin surmetis; ĝi -estis trapafita unu verŝokon[12] super la frunto. - --- Vi scias, -- daŭrigis Silvio, -- ke mi servis en *** husara -regimento. Mian karakteron vi konas; mi kutimiĝis ĉefi, sed -en mia junaĝo ĝi estis mia pasio. Niatempe diboĉado estis -moda; mi estis la unua diboĉulo en la armeo. Ni fanfaronis pri -drinkado; mi superdrinkis la faman Burcov-on, prikantitan de Deniso -Davidov. Dueloj en nia regimento okazis ĉiumomente; en ĉiuj mi -estis atestanto aŭ aganto. La kamaradoj min adoradis, kaj la -regimentestroj, tre ofte deŝanĝataj, opiniis min neforigebla -malbono... Mi kviete (aŭ malkviete) ĝuis mian gloron, kiam nian -regimenton eniris junulo el riĉa, eminenta familio (mi ne volas -lin nomi). De mia naskiĝo mi ne renkontis tiom brilan feliĉulon! -Imagu al vi junecon, spritecon, belecon, plej frenezan gajecon, plej -senzorgan kuraĝon, faman nomon, nekalkuleblan monon, kiu neniam -al li mankis, -- kaj prezentu al vi, kiamaniere li devis efiki sur -min. Mia superregado ekŝanceliĝis. Ĉarmita de mia gloro, komence -li penis akiri mian amikecon; sed mi akceptis lin malvarme, kaj -sen ia bedaŭro li forlasis min. Mi lin ekmalamis. Liaj sukcesoj -en la regimento kaj meze de virinoj min tute malesperigis. Mi -komencis serĉi malpaciĝon kun li; al miaj epigramoj li respondadis -per epigramoj, kiuj ĉiam ŝajnis al mi pli neatenditaj kaj pli -spritaj ol la miaj, kaj kiuj certe estis senkompare pli gajhumoraj; -li ŝercis, kaj mi furiozis. Fine, iun tagon, dum balo ĉe pola -bienhavanto, vidante lin atentobjekto de ĉiuj sinjorinoj kaj precipe -de la dommastrino, kiu estis amligita kun mi, mi diris al li en la -orelon iun malspritan insultaĵon. Li ekflamis kaj min frapis sur la -vangon. Ni nin ĵetis al la sabroj; la sinjorinoj svenis; oni nin -disigis, kaj samnokte ni veturis pro duelo. Estis je tagiĝo. Mi -staris sur difinita loko kun miaj tri sekundantoj. Kun neesprimebla -malpacienco mi atendis mian kontraŭulon. La printempa suno leviĝis, -kaj jam sentiĝis varmo. Mi lin ekvidis el-malproksime. Li piediris, -kun uniformo sur la sabro, akompanata de unu sekundanto. Ni ekiris -al lia renkonto. Li proksimiĝis, tenante ĉapon, plenan je merizoj. -La sekundantoj mezuris inter ni dek du paŝojn. Mi devis pafi la -unua; sed mia kolerekscitiĝo estis tiel forta, ke mi ekdubis pri -celtrafeco de mia mano kaj, por doni al mi tempon por kvietiĝo, mi -cedis al li la unuan pafon; mia kontraŭulo ne akceptis. Oni decidis -loti; la unuan numeron gajnis li, la ĉiama favorato de la sorto. Li -ekcelis kaj trapafis mian ĉapon. Nun estis mia vico. Fine lia vivo -estis en miaj manoj; mi rigardis lin avide, penante rimarki almenaŭ -iun ombron de maltrankvilo. Li staris sub mia pistolo, elektante -el sia ĉapo maturajn merizojn kaj elbuŝigante kernojn, kiuj -alflugis ĝis mi. Lia indiferenteco min frenezigis. „Kion utilos, --- mi pensis, -- lin senigi je vivo, kiam li ne multe ĝin ŝatas?“ -Malica konjekto ekaperetis en mia menso. Mi ekdirektis la pistolon -malsupren. -- „Ŝajne ĉi-momente vi ne tro atentas la morton, -- -mi diris: -- vi bonvolas matenmanĝi; mi ne volus vin malhelpi.“ -- -„Vi neniel min malhelpas, -- li rediris: -- bonvolu pafi; tamen, agu -laŭ via plaĉo; via pafo restas al vi, kaj mi estas ĉiam preta al -viaj servoj.“ -- Mi min turnis al la sekundantoj, deklarante, ke -hodiaŭ mi ne intencas pafi, -- kaj per tio la duelo estis finita... -Mi eksiĝis el la regimento kaj foriĝis en ĉi tiun urbeton. De tiam -pasis ne eĉ unu tago, dum kiu mi ne estus meditinta pri venĝo. Nun -mia horo alvenis... - -Silvio eltiris el sia poŝo la matene ricevitan leteron kaj ĝin -donis al mi por tralegi. Iu (ŝajne lia aferkomisiito) skribis al li -el Moskvo, ke _certa persono_ baldaŭ edziĝos kun juna kaj bela -fraŭlino. - --- Vi divenas, -- diris Silvio, -- kiu estas tiu _certa persono_. -Mi veturas Moskvon. Nun ni rigardu, ĉu same indiferente li -akceptos la morton ĵus antaŭ sia edziĝo, kiel iam li ĝin atendis -kun merizoj! - -Ĉe tiuj vortoj Silvio ekstaris, ĵetis sian ĉapon planken kaj ekis -paŝadi tien kaj reen tra la ĉambro, kvazaŭ tigro en sia kaĝo. Mi -lin aŭskultis senmove; strangaj, kontraŭdiraj sentoj emociadis min. - -Servisto eniris kaj sciigis, ke la ĉevaloj estas pretaj. Silvio -forte ekpremis mian manon; ni interkisis. Li sidiĝis en veturilon, -kie kuŝis du valizoj, unu kun pistoloj, dua kun lia havaĵo. Ni -adiaŭis ankoraŭ unu fojon, kaj la ĉevaloj forrapidis. - - -II. - -Pasis kelke da jaroj. Hejmaj aferoj devigis min ekloĝi en malgranda -vilaĝeto de N***a distrikto. Min okupante pri mastrumado, mi ne ĉesis -sekrete sopiri pri mia antaŭa brua kaj senzorga vivo. Plej malfacile -estis por mi kutimiĝi al plena soleco dum aŭtunaj kaj vintraj -vesperoj. Ĝis la tagmanĝo mi ankoraŭ iel pasigis la tempon, -interparolante kun la vilaĝestro, inspektante la laborojn aŭ -vizitante novajn entreprenetojn; sed tuj kiam komencis krepuskiĝi, -mi tute ne sciis, kien min meti. Malgranda libraro, trovita de mi -en la ŝrankoj kaj en la provizejo, estis parkere elstudita de mi. -Ĉiuj fabeloj, kiujn ajn povis rememori la domistino Kirilovna, -estis rerakontitaj al mi; virinaj kantoj min tede sopirigadis. -Mi eĉ komencis trinki sensukeran brandolikvoron, sed post ĝi mi -havis kapdoloron, kaj, malkaŝdire, mi ektimis fariĝi _drinkulo -pro malĝojo_, t. e. plej _malĝojiga_ drinkulo, kies multegajn -ekzemplerojn mi vidis en nia distrikto. - -Proksimaj najbaroj mankis apud mi, krom du aŭ tri „malĝojigaj“, -kies parolado plejparte konsistis el singultoj kaj ekspiregoj. Soleco -estis pli tolerebla. Fine mi decidis enlitiĝi kiel eble plej frue -kaj tagmanĝi kiel eble plej malfrue; tiamaniere mi mallongigis la -vesperojn kaj plilongigis la tagojn, kaj trovis, ke tio estas bona. - -Kvar verstojn[13] de mi troviĝis riĉa bieno, apartenanta al -grafino B.; sed tie loĝis nur bienadministranto, kaj la grafino -estis vizitinta sian posedaĵon nur unu fojon, en la unua jaro post -sia edziniĝo, loĝinte tie ne pli ol unu monaton. Tamen la duan -printempon de mia ermiteco disvastiĝis onidiroj, ke la grafino kun -sia edzo venos en la kamparon por pasigi la someron. Efektive ili -alvenis en komenco de junio. - -Alveno de riĉa najbaro estas grava epoko por kamparloĝanto. -Bienhavantoj kaj ilia servistaro priparoladas tion dum du monatoj -antaŭe kaj dum tri jaroj poste. Kio koncernas min, mi konfesas, ke -la alveno de juna kaj bela najbarino forte sur min efikis; mi brulis -pro senpacieno ŝin vidi; tial la unuan dimanĉon post ŝia alveno, -mi veturis posttagmeze al *** por min rekomendi al iliaj gegrafaj -moŝtoj, kiel plej apuda najbaro kaj humila servanto. - -Lakeo enirigis min en la grafan kabineton kaj eliris por min anonci. -La vasta kabineto estis meblita kun ĉiu ebla lukso; ĉe la muroj -staris libroŝrankoj, kaj sur ĉiu bronza busto; super la marmora -kameno troviĝis larĝa spegulo; la planko estis tapetita per verda -drapo kaj kovrita per tapiŝoj. Malkutimiĝinte de lukso en mia -mizera angulo kaj jam de longe ne vidinte eĉ malpropran riĉecon, -mi ektimetis kaj atendis la grafon kun iu animtremeto, kiel petanto -el provinco atendas eliron de ministro. La pordo malfermiĝis, kaj -eniris viro ĉirkaŭ tridekdujara de bela eksteraĵo. La grafo aliris -min kun malkaŝema kaj aminda mieno: mi penis vigliĝi kaj ekis min -rekomendi, sed li antaŭvenis min. Ni sidiĝis. Lia konversacio, -libera kaj afabla, baldaŭ forigis mian sovaĝan ĝenemon; mi jam -komencis akiri mian kutiman spiritstaton, kiam subite eniris la -grafino, kaj konfuzo ekposedis min pli ol antaŭe. Efektive ŝi estis -belulino. La grafo min prezentis; mi volis ŝajni senĝenata, sed ju -pli mi zorgis pri tia ŝajno, des pli mi min sentis mallerta. Por -doni al mi tempon por vigliĝi kaj kutimiĝi al la nova konatiĝo, -ili komencis paroli inter si, agante kun mi, kiel kun bona najbaro, -senceremonie. Dume mi marŝadis tien kaj reen, rigardante librojn kaj -pentraĵojn. Mi ne estas kompetenta pri pentraĵoj, sed unu altiris -al si mian atenton. Ĝi prezentis iun vidaĵon en Svisujo; tamen min -atentigis ne la pentraĵo mem, sed ke ĝi estis trapafita per du -kugloj, eniĝintaj unu en alian. - --- Jen bonega pafo! -- mi diris, min turnante al la grafo. - --- Jes, -- li respondis: -- la pafo estas vere rimarkinda. Ĉu vi -bone pafas? -- li daŭrigis. - --- Sufiĉe bone, -- mi rediris, plezuriĝinte, ke la interparolo fine -ektuŝis temon al mi proksiman: -- je tridek paŝoj mi ne maltrafos -ludkarton, -- kompreneble, el konata de mi pistolo. - --- Ĉu vere? -- diris la grafino kun vidigo de ega atentemo: -- kaj -vi, mia amiko, ĉu vi trafos karton je tridek paŝoj? - --- Iam, -- respondis la grafo, -- ni faros provon. Siatempe mi pafis -ne malbone; sed de kvar jaroj mi ne prenis pistolon en la manojn. - --- Ho, -- mi rediris, -- tiuokaze mi vetas, ke via grafa moŝto ne -celtrafos karton eĉ je dudek paŝoj; la pistolo postulas ĉiutagan -ekzercadon. Mi tion scias laŭ sperto. En nia regimento mi estis -opiniata unu el plej lertaj pafistoj. Foje al mi okazis dum tuta -monato ne tuŝi pistolon, la miaj sin trovis en riparado. Kion do vi -pensas, via moŝto? La unuan fojon, kiam mi post tio komencis pafi, -mi faris kvar sinsekvajn maltrafojn al botelo je dudek paŝoj. Ĉe -ni estis kapitano, spritulo kaj amuzulo, -- li estis apude kaj diris -al mi: „Certe, fratulo, cia mano ne sin levas kontraŭ botelo.“ Ne, -via grafa moŝto, oni ne devas malzorgi tiun ĉi ekzercadon, alie -oni nepre malkutimiĝas. La plej lerta pafisto, kiun mi renkontis, -pafadis ĉiutage, almenaŭ tri fojojn, antaŭ la tagmanĝo. Ĝi estis -ĉe li kutima aranĝo, kiel antaŭmanĝa glaseto da brando. - -La gegrafoj estis kontentaj, ke mi konversaciiĝis. - --- Ĉu li bone pafis? -- min demandis la grafo. - --- Jen kiel: multfoje, ekvidinte muŝon sidantan sur muro... Vi -ridas, grafino? Je Dio, estas vero... Ekvidinte muŝon, li kutimis -krii: „Kozĉjo, pistolon!“ Kozĉjo alportas ŝargitan pistolon, -- -paf! kaj la muŝo estas enpremita en la muron! - --- Estas mirinde! -- diris la grafo: -- kaj lia nomo? - --- Silvio. - --- Silvio! -- ekkriis la grafo, forsaltante el sia seĝo: -- ĉu vi -konis Silvion? - --- Kiamaniere mi lin ne konus, ni estis ja amikoj; en nia regimento -li estis akceptata kiel kamarado; sed jen, de kvinkelke da jaroj mi -havas neniun sciigon pri li. Ĉu via grafa moŝto ankaŭ lin konis? - --- Ho, jes, mi lin bone konis. Ĉu li ne rakontis al vi pri iu -strangega okazintaĵo? - --- Ĉu ne vangofrapo, kiun li ricevis dum balo de iu diboĉulo? - --- Ĉu li ne diris al vi la nomon de tiu diboĉulo? - --- Ne, sinjoro... Ha, via grafa moŝto! -- mi daŭrigis, divenante la -veron, -- pardonu ... mi ne sciis ... ĉu eble vi?... - --- Mi mem, -- respondis la grafo kun ekstrema emocio; -- kaj la -trapafita pentraĵo estas rememoraĵo pri nia lasta renkonto. - --- Ho, mia kara, -- diris la grafino: -- pro Dio, ne rakontu; al mi -estos terure tion aŭskulti. - --- Ne, -- rediris la grafo, -- mi rakontos ĉion; sinjoro scias, -kiel mi estis ofendinta lian amikon, -- li ankaŭ eksciu, kiamaniere -Silvio sin venĝis kontraŭ mi. - -La grafo alŝovis apogseĝon por mi, kaj kun plej viva scivolo mi -ekaŭdis jenan rakonton. - --- Antaŭ kvin jaroj mi edziĝis. La unuan monaton, „mielmonaton“, -mi pasigis ĉi tie, en tiu ĉi kamparo. Al ĉi tiu domo mi ŝuldas -la plej bonajn minutojn de mia vivo kaj unu el la plej premigaj -rememoroj. Iun vesperon ni kune rajdis; la ĉevalo de mia edzino -ial ekobstiniĝis; ŝi ektimis, transdonis al mi la kondukilojn -kaj iris domen piede. Mi ekrajdis sola antaŭen. En la korto mi -ekvidis vojaĝveturilon; oni diris al mi, ke en mia kabineto sidas -sinjoro, ne volinta diri sian nomon, sed simple deklarinta, ke li -havas aferon al mi. Mi eniris la kabineton kaj ekvidis en mallumo -viron polvekovritan kaj kun nerazita barbo; li staris ĉi tie apud -la kameno. Mi lin aliris, penante rememori liajn trajtojn. -- „Ci -ne rekonas min, grafo?“ li diris tremvoĉe. -- „Silvio!“ mi ekkriis -kaj, malkaŝdire, mi sentis, ke miaj haroj starleviĝas. -- „Jes, -certe,“ li daŭrigis, „al mi apartenas ankoraŭ la pafo, kaj mi venis -por malŝargi mian pistolon kontraŭ ci; ĉu ci estas preta?“ -- La -pistolo vidiĝadis el lia flankpoŝo. Mi ekmezuris dek du paŝojn -kaj stariĝis en tiu angulo, petante, ke li pafu plej rapide, antaŭ -la reveno de mia edzino. Li ne rapidis; li petis, ke oni donu lumon. -Oni alportis kandelojn. Mi fermis la pordon, ordonis, ke neniu eniru, -kaj ree petis, ke li pafu. Li prenis la pistolon kaj ekcelis... Mi -kalkulis minutojn... Mi pensis pri ŝi... Pasis terura minuto! Silvio -mallevis la brakon. -- „Mi bedaŭras, ke la pistolo estas ŝargita -ne per merizkernoj ... kuglo estas multepeza. Al mi nepre ŝajnas, -ke inter ni fariĝas ne duelo, sed mortigo; mi ne kutimiĝis celi -nearmiton. Ni rekomencu; ni lotu, kiu estas pafonta la unua.“ -- Mia -kapo turniĝis... Ŝajnas, ke komence mi ne konsentis... Fine ni -ŝargis ankoraŭ unu pistolon kaj kunvolvis du numeritajn biletojn; -li metis ilin en la ĉapon, iam de mi trapafitan; mi ree eltiris la -unuan numeron. -- „Ci, grafo, estas diable ŝanca“, li diris kun -firideto, kiun mi neniam forgesos. Mi ne scias, kio al mi fariĝis, -kaj kiamaniere li estis sukcesinta min instigi al tio ... tamen mi -ekpafis kaj trafis jen tiun ĉi pentraĵon. - -La grafo fingremontris la trapafitan pentraĵon; lia vizaĝo ardis -flame; la grafino estis pli pala ol ŝia poŝtuko; mi ne povis min -deteni de ekkrio. - --- Mi ekpafis, -- daŭrigis la grafo, -- kaj, dank’ al Dio, -maltrafis; tiam Silvio, tiumomente li estis vere terura, komencis min -celi. Subite la pordo malfermiĝas. Manjo enkuras kaj kun kriego sin -ĵetas al mia kolo. Ŝia ĉeesto redonis al mi mian tutan viglecon. --- „Mia kara,“ mi diris al ŝi, „ĉu vi ne vidas, ke ni ŝercas? -Kial vi timegiĝis? Iru, trinku glason da akvo kaj revenu ĉe nin; -mi prezentos al vi mian malnovan amikon kaj kamaradon.“ Manjo tamen -ne fidis min. -- „Diru, ĉu mia edzo diras la veron?“ ŝi sin turnis -al la terura Silvio: „ĉu estas vere, ke vi ambaŭ ŝercas?“ -- -„Li ĉiam ŝercas, grafino,“ respondis Silvio: „iam li ŝerce min -vangofrapis, ŝerce trapafis sur mi jen ĉi tiun ĉapon, ŝerce ĵus -min maltrafis; nun al mi venis la deziro ankaŭ iom ŝerci...“ Kun -tiuj vortoj li intencis min ekceli ... je ŝia ĉeesto! Manjo sin -ĵetis al liaj piedoj. -- „Leviĝu, Manjo, -- hontu!“ mi ekkriis -furioze: „kaj vi, sinjoro, ĉu vi ĉesos mokturmenti malfeliĉan -virinon? ĉu vi ekpafos fine, aŭ ne?“ -- „Ne,“ respondis Silvio, „mi -estas kontentigita; mi vidis cian konsternon, cian timon, -- mi igis -cin ekpafi kontraŭ min; al mi estas sufiĉe, -- ci min memorados! Mi -cin oferdonas al cia konscienco.“ -- Tiumomente li estis forironta, -sed haltis ĉe la pordo, rerigardis la trapafitan de mi pentraĵon, -ekpafis kontraŭ ĝin, preskaŭ ne celante, kaj foriris. Mia edzino -kuŝis sveninta; la servistoj ne kuraĝis lin haltigi kaj rigardis -lin kun teruro; li eliris sur la peronon, vokis la veturigiston kaj -forveturis, antaŭ ol mi retrovis mian konscion. - -La grafo eksilentis. Tiamaniere mi sciiĝis pri la fino de novelo, -kies komenco iam estis tiom konsterninta min. Ĝian heroon mi ne -renkontis plu. Onidire Silvio dum la ribelo de Aleksandro Ypsilanti -estris taĉmenton da heteristoj[14] kaj estis mortigita en la batalo -ĉe Skulani. - - - - -Piednotoj - -[1] (France.) „Kartludo de la reĝino“. - -[2] Specialaj bankludaj terminoj. - -[3] De la dekoka jarcento. - -[4] Tomski. - -[5] (France.) „Forgeso aŭ bedaŭro?“ - -[6] La plej granda peterburga malsanulejo. - -[7] Versto = 1,07 kilometro. - -[8] Metalindustria urbo de meza Ruslando. - -[9] Elparolu: Ŝmidt. - -[10] Artemiso, virga filino de Zeŭso, diino de la ĉaso. - -[11] „Se ĝi ne estas amo, kio do ĝi estas?“ - -[12] 1 verŝoko (1/16ono de arŝino) = 4,4 centimetroj. - -[13] 1 versto = 1,07 kilometroj. - -[14] Nomo de tiutempaj grekaj ribeluloj. - - - - -Noto de transskribinto: - -La noveloj havas malmultajn „kovritajn nomojn“ de personoj kaj -lokoj. Mi samigis ilin kaj uzis tri asteriskoj (***) por la kaŝitaj -literoj. Mi forigis la noton „Rim. de la trad.“ ĉe la piednotoj. Mi -registris aliajn ŝanĝojn kontraŭ la originalo per html-aj komentoj. -Ankaŭ originalajn paĝkomencojn mi simile registris. - - - - - - -End of Project Gutenberg's Tri Noveloj, by Aleksandr Sergeevich Pushkin - -*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK TRI NOVELOJ *** - -***** This file should be named 63105-0.txt or 63105-0.zip ***** -This and all associated files of various formats will be found in: - http://www.gutenberg.org/6/3/1/0/63105/ - -Produced by Andrew Sly, Miroslav Malovec and the Online -Distributed Proofreading Team at https://www.pgdp.net - -Updated editions will replace the previous one--the old editions will -be renamed. - -Creating the works from print editions not protected by U.S. copyright -law means that no one owns a United States copyright in these works, -so the Foundation (and you!) can copy and distribute it in the United -States without permission and without paying copyright -royalties. Special rules, set forth in the General Terms of Use part -of this license, apply to copying and distributing Project -Gutenberg-tm electronic works to protect the PROJECT GUTENBERG-tm -concept and trademark. Project Gutenberg is a registered trademark, -and may not be used if you charge for the eBooks, unless you receive -specific permission. If you do not charge anything for copies of this -eBook, complying with the rules is very easy. You may use this eBook -for nearly any purpose such as creation of derivative works, reports, -performances and research. They may be modified and printed and given -away--you may do practically ANYTHING in the United States with eBooks -not protected by U.S. copyright law. Redistribution is subject to the -trademark license, especially commercial redistribution. - -START: FULL LICENSE - -THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE -PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK - -To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free -distribution of electronic works, by using or distributing this work -(or any other work associated in any way with the phrase "Project -Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full -Project Gutenberg-tm License available with this file or online at -www.gutenberg.org/license. - -Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project -Gutenberg-tm electronic works - -1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm -electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to -and accept all the terms of this license and intellectual property -(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all -the terms of this agreement, you must cease using and return or -destroy all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your -possession. If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a -Project Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound -by the terms of this agreement, you may obtain a refund from the -person or entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph -1.E.8. - -1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be -used on or associated in any way with an electronic work by people who -agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few -things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works -even without complying with the full terms of this agreement. See -paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project -Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this -agreement and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm -electronic works. See paragraph 1.E below. - -1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the -Foundation" or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection -of Project Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual -works in the collection are in the public domain in the United -States. If an individual work is unprotected by copyright law in the -United States and you are located in the United States, we do not -claim a right to prevent you from copying, distributing, performing, -displaying or creating derivative works based on the work as long as -all references to Project Gutenberg are removed. Of course, we hope -that you will support the Project Gutenberg-tm mission of promoting -free access to electronic works by freely sharing Project Gutenberg-tm -works in compliance with the terms of this agreement for keeping the -Project Gutenberg-tm name associated with the work. You can easily -comply with the terms of this agreement by keeping this work in the -same format with its attached full Project Gutenberg-tm License when -you share it without charge with others. - -1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern -what you can do with this work. Copyright laws in most countries are -in a constant state of change. If you are outside the United States, -check the laws of your country in addition to the terms of this -agreement before downloading, copying, displaying, performing, -distributing or creating derivative works based on this work or any -other Project Gutenberg-tm work. The Foundation makes no -representations concerning the copyright status of any work in any -country outside the United States. - -1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: - -1.E.1. The following sentence, with active links to, or other -immediate access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear -prominently whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work -on which the phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the -phrase "Project Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, -performed, viewed, copied or distributed: - - This eBook is for the use of anyone anywhere in the United States and - most other parts of the world at no cost and with almost no - restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it - under the terms of the Project Gutenberg License included with this - eBook or online at www.gutenberg.org. If you are not located in the - United States, you'll have to check the laws of the country where you - are located before using this ebook. - -1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is -derived from texts not protected by U.S. copyright law (does not -contain a notice indicating that it is posted with permission of the -copyright holder), the work can be copied and distributed to anyone in -the United States without paying any fees or charges. If you are -redistributing or providing access to a work with the phrase "Project -Gutenberg" associated with or appearing on the work, you must comply -either with the requirements of paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 or -obtain permission for the use of the work and the Project Gutenberg-tm -trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or 1.E.9. - -1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted -with the permission of the copyright holder, your use and distribution -must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any -additional terms imposed by the copyright holder. Additional terms -will be linked to the Project Gutenberg-tm License for all works -posted with the permission of the copyright holder found at the -beginning of this work. - -1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm -License terms from this work, or any files containing a part of this -work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. - -1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this -electronic work, or any part of this electronic work, without -prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with -active links or immediate access to the full terms of the Project -Gutenberg-tm License. - -1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, -compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including -any word processing or hypertext form. However, if you provide access -to or distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format -other than "Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official -version posted on the official Project Gutenberg-tm web site -(www.gutenberg.org), you must, at no additional cost, fee or expense -to the user, provide a copy, a means of exporting a copy, or a means -of obtaining a copy upon request, of the work in its original "Plain -Vanilla ASCII" or other form. Any alternate format must include the -full Project Gutenberg-tm License as specified in paragraph 1.E.1. - -1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, -performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works -unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. - -1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing -access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works -provided that - -* You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from - the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method - you already use to calculate your applicable taxes. The fee is owed - to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he has - agreed to donate royalties under this paragraph to the Project - Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments must be paid - within 60 days following each date on which you prepare (or are - legally required to prepare) your periodic tax returns. Royalty - payments should be clearly marked as such and sent to the Project - Gutenberg Literary Archive Foundation at the address specified in - Section 4, "Information about donations to the Project Gutenberg - Literary Archive Foundation." - -* You provide a full refund of any money paid by a user who notifies - you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he - does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm - License. You must require such a user to return or destroy all - copies of the works possessed in a physical medium and discontinue - all use of and all access to other copies of Project Gutenberg-tm - works. - -* You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of - any money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the - electronic work is discovered and reported to you within 90 days of - receipt of the work. - -* You comply with all other terms of this agreement for free - distribution of Project Gutenberg-tm works. - -1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project -Gutenberg-tm electronic work or group of works on different terms than -are set forth in this agreement, you must obtain permission in writing -from both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and The -Project Gutenberg Trademark LLC, the owner of the Project Gutenberg-tm -trademark. Contact the Foundation as set forth in Section 3 below. - -1.F. - -1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable -effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread -works not protected by U.S. copyright law in creating the Project -Gutenberg-tm collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm -electronic works, and the medium on which they may be stored, may -contain "Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate -or corrupt data, transcription errors, a copyright or other -intellectual property infringement, a defective or damaged disk or -other medium, a computer virus, or computer codes that damage or -cannot be read by your equipment. - -1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right -of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project -Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project -Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project -Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all -liability to you for damages, costs and expenses, including legal -fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT -LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE -PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE -TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE -LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR -INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH -DAMAGE. - -1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a -defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can -receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a -written explanation to the person you received the work from. If you -received the work on a physical medium, you must return the medium -with your written explanation. The person or entity that provided you -with the defective work may elect to provide a replacement copy in -lieu of a refund. If you received the work electronically, the person -or entity providing it to you may choose to give you a second -opportunity to receive the work electronically in lieu of a refund. If -the second copy is also defective, you may demand a refund in writing -without further opportunities to fix the problem. - -1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth -in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS', WITH NO -OTHER WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT -LIMITED TO WARRANTIES OF MERCHANTABILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. - -1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied -warranties or the exclusion or limitation of certain types of -damages. If any disclaimer or limitation set forth in this agreement -violates the law of the state applicable to this agreement, the -agreement shall be interpreted to make the maximum disclaimer or -limitation permitted by the applicable state law. The invalidity or -unenforceability of any provision of this agreement shall not void the -remaining provisions. - -1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the -trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone -providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in -accordance with this agreement, and any volunteers associated with the -production, promotion and distribution of Project Gutenberg-tm -electronic works, harmless from all liability, costs and expenses, -including legal fees, that arise directly or indirectly from any of -the following which you do or cause to occur: (a) distribution of this -or any Project Gutenberg-tm work, (b) alteration, modification, or -additions or deletions to any Project Gutenberg-tm work, and (c) any -Defect you cause. - -Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm - -Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of -electronic works in formats readable by the widest variety of -computers including obsolete, old, middle-aged and new computers. It -exists because of the efforts of hundreds of volunteers and donations -from people in all walks of life. - -Volunteers and financial support to provide volunteers with the -assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg-tm's -goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will -remain freely available for generations to come. In 2001, the Project -Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure -and permanent future for Project Gutenberg-tm and future -generations. To learn more about the Project Gutenberg Literary -Archive Foundation and how your efforts and donations can help, see -Sections 3 and 4 and the Foundation information page at -www.gutenberg.org - - - -Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation - -The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit -501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the -state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal -Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification -number is 64-6221541. Contributions to the Project Gutenberg Literary -Archive Foundation are tax deductible to the full extent permitted by -U.S. federal laws and your state's laws. - -The Foundation's principal office is in Fairbanks, Alaska, with the -mailing address: PO Box 750175, Fairbanks, AK 99775, but its -volunteers and employees are scattered throughout numerous -locations. Its business office is located at 809 North 1500 West, Salt -Lake City, UT 84116, (801) 596-1887. Email contact links and up to -date contact information can be found at the Foundation's web site and -official page at www.gutenberg.org/contact - -For additional contact information: - - Dr. Gregory B. Newby - Chief Executive and Director - gbnewby@pglaf.org - -Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg -Literary Archive Foundation - -Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide -spread public support and donations to carry out its mission of -increasing the number of public domain and licensed works that can be -freely distributed in machine readable form accessible by the widest -array of equipment including outdated equipment. Many small donations -($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt -status with the IRS. - -The Foundation is committed to complying with the laws regulating -charities and charitable donations in all 50 states of the United -States. Compliance requirements are not uniform and it takes a -considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up -with these requirements. We do not solicit donations in locations -where we have not received written confirmation of compliance. To SEND -DONATIONS or determine the status of compliance for any particular -state visit www.gutenberg.org/donate - -While we cannot and do not solicit contributions from states where we -have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition -against accepting unsolicited donations from donors in such states who -approach us with offers to donate. - -International donations are gratefully accepted, but we cannot make -any statements concerning tax treatment of donations received from -outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. - -Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation -methods and addresses. Donations are accepted in a number of other -ways including checks, online payments and credit card donations. To -donate, please visit: www.gutenberg.org/donate - -Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic works. - -Professor Michael S. Hart was the originator of the Project -Gutenberg-tm concept of a library of electronic works that could be -freely shared with anyone. For forty years, he produced and -distributed Project Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of -volunteer support. - -Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed -editions, all of which are confirmed as not protected by copyright in -the U.S. unless a copyright notice is included. Thus, we do not -necessarily keep eBooks in compliance with any particular paper -edition. - -Most people start at our Web site which has the main PG search -facility: www.gutenberg.org - -This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, -including how to make donations to the Project Gutenberg Literary -Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to -subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. - diff --git a/old/63105-0.zip b/old/63105-0.zip Binary files differdeleted file mode 100644 index 196d977..0000000 --- a/old/63105-0.zip +++ /dev/null diff --git a/old/63105-h.zip b/old/63105-h.zip Binary files differdeleted file mode 100644 index e71e371..0000000 --- a/old/63105-h.zip +++ /dev/null diff --git a/old/63105-h/63105-h.htm b/old/63105-h/63105-h.htm deleted file mode 100644 index 89d9202..0000000 --- a/old/63105-h/63105-h.htm +++ /dev/null @@ -1,2540 +0,0 @@ -<!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Strict//EN" - "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-strict.dtd"> -<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="eo" lang="eo"> -<head> -<meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=utf-8" /> -<title>Puŝkin: Tri Noveloj—A Project Gutenberg eBook</title> -<link rel="coverpage" href="images/cover.jpg" /> -<style type="text/css"> -<!-- -body {padding-right: 10%; padding-left: 10%;} -div.titlepage {text-align: center; line-height: 2.0; margin-top: 4em; margin-bottom: 4em;} -div.toc {text-align: left; margin-top: 4em; padding-left: 2em;} -td.numb {text-align: right; vertical-align: top; white-space: nowrap;} -.smaller {font-size: smaller;} -h1 {font-size: 2em; letter-spacing: 0.5ex;} -h2 {text-align: center; margin-top: 4em; margin-bottom: 2em; -font-size: 1.7em; letter-spacing: 0.5ex;} -h3 {font-size: 1.2em; text-align: center; margin-top: 2em;} -hr.short {width: 20%;} -div.chapter {page-break-before: always;} -.far_sig {text-align: right; margin-right: 10%; font-style: italic;} -.footnotes {border: dashed 1px; margin: 2em 0em 4em 0em; padding-left: 1em;} -.footnote {margin-left: 10%; margin-right: 10%; font-size: 0.9em;} -.footnote .label {position: absolute; right: 85%; text-align: right;} -.fnanchor {vertical-align: super; font-size: .8em; font-weight: normal;} -.tnotes {background-color: #eeeeee; color: #000; padding: 1ex; margin-top: 4em;} ---> -</style> -</head> -<body> - - -<pre> - -The Project Gutenberg EBook of Tri Noveloj, by Aleksandr Sergeevich Pushkin - -This eBook is for the use of anyone anywhere in the United States and most -other parts of the world at no cost and with almost no restrictions -whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it under the terms of -the Project Gutenberg License included with this eBook or online at -www.gutenberg.org. If you are not located in the United States, you'll have -to check the laws of the country where you are located before using this ebook. - -Title: Tri Noveloj - -Author: Aleksandr Sergeevich Pushkin - -Translator: Andreo Fiser - -Release Date: September 2, 2020 [EBook #63105] - -Language: Esperanto - -Character set encoding: UTF-8 - -*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK TRI NOVELOJ *** - - - - -Produced by Andrew Sly, Miroslav Malovec and the Online -Distributed Proofreading Team at https://www.pgdp.net - - - - - - -</pre> - -<div class="titlepage"> - -<p style="font-size:150%;">A. S. PUŜKIN</p> - -<h1>TRI NOVELOJ</h1> - -<p>El la rusa originalo tradukis<br /> -<b>D-ro Andreo Fiŝer</b><br /> -Membro de la Esperantista Lingva Komitato</p> - -<p>Rekomendita de E. L. A.</p> - - -<p>FERDINAND HIRT & SOHN EN LEIPZIG / 1923<br /> -ESPERANTO-FAKO</p> -</div> - - - -<div class="smaller"> -<p>ĈIUJ RAJTOJ ESTAS REZERVATAJ</p> - - -<p>PRESEJO BREITKOPF & HÄRTEL, LEIPZIG</p> -</div> -<!-- p. sennumera --> - - - -<div class="toc"> -<p>TABELO DE ENHAVO</p> - -<table> -<tr><th> </th><th>Paĝo</th></tr> -<tr><td><a href="#nr1">Antaŭparolo</a></td><td class="numb">7</td></tr> -<tr><td><a href="#nr2">Pikreĝino</a></td><td class="numb">9</td></tr> -<tr><td><a href="#nr3">Neĝblovado</a></td><td class="numb">39</td></tr> -<tr><td><a href="#nr4">La pafo</a></td><td class="numb">53</td></tr> -</table></div> -<!-- p. sennumera --> -<!-- p. 7 --> - - - -<div class="chapter" id="nr1"> -<h2>ANTAŬPAROLO</h2> -</div> - -<p><i>A. S. Puŝkin</i> naskiĝis en Moskvo 26. V. 1799. Li devenis el -antikva nobela familio, kies anoj estas plurfoje menciataj en la -historio de Ruslando. Ĝuinte brilan instruadon, li jam en sia -junaĝo, estinte ankoraŭ lernanto de la imperiestra Aleksander-liceo, -komencis verki versaĵojn, kiuj vidigis neordinaran talenton kaj -trovis grandan sukceson. Tamen monduma vivmaniero malhelpis plenan -disvolviĝon de lia talento. Spite tio Puŝkin apartenas al la nombro -de plej famaj rusaj poetoj de la komenco de la XIXa jarcento, -kaj oni povas plenrajte egalvalorigi lin kun korifeoj de la -mondliteraturo <i>Schiller</i>, <i>Byron</i>, <i>V. Hugo</i> k. a.</p> - -<p>Puŝkin postlasis pli ol 500 verkojn de plej diversa enhavo kaj -amplekso: lirikajn versaĵojn, epigramojn, gazetartikolojn, grandajn -romanojn-poemojn (Ruslan kaj Ludmila, Eŭgenio Onegin), historiajn -dramojn en versoj (Boris Godunov), prozajn romanojn kaj rakontojn -(kies specimenojn ni donas en tiu ĉi volumeto), historiajn verkojn -(Historio de la Pugaĉov-a ribelo) ktp.</p> - -<p>Puŝkin estas unu el la plej meritoplenaj kreintoj de nuntempa rusa -literatura lingvo. Li forlasis la pseŭdoklasikan manieron, kiu -superregadis en tiutempa rusa literaturo, kaj sin turnis al temoj de -reala vivo.</p><!-- p. 8 --> - -<p>Kelkaj el liaj verkoj kaŭzis al li cenzurajn malagrablaĵojn kaj eĉ -ekzilon el Peterburgo: li estis devigata dum kelke da jaroj loĝi en -suda Ruslando kaj poste en sia bieno en Pskov-a gubernio.</p> - -<p>Puŝkin mortis 38jara (29. I. 1837) en la plej brila disvolviĝo -de sia talento, estinte mortvundita en duelo kun oficiro G. -Hekkern-Dantes. En Moskvo staras lia monumento, solene inaŭgurita en -la 1880a jaro.</p> - -<p class="far_sig">A. F.</p><!-- p. 9 --> - - - -<div class="chapter" id="nr2"> -<h2>PIKREĜINO</h2> -</div> - -<h3>I.</h3> - -<p>Foje oni ludis kartojn ĉe la rajdgvardiano Narumov. Longa vintra -nokto forpasis nerimarkite; oni sidiĝis por vespermanĝi post la -kvara matene. La gajnintoj manĝis kun granda apetito; la aliaj sidis -distrite antaŭ malplenaj teleroj. Tamen, kiam aperis ĉampanvino, — -la interparolado ekvigliĝis, kaj ĉiuj ĝin partoprenis.</p> - -<p>— Kion ci estas farinta, Surin? — demandis la domomastro.</p> - -<p>— Mi malgajnis, kiel kutime. Mi devas konfesi, ke malbonŝanco -min persekutas: mi ludas singarde kaj neniam ardiĝas, nenio min -konfuzigas, — tamen mi ĉiam malgajnas.</p> - -<p>— Rigardu Herman-on! — diris unu el la gastoj, montrante junan -inĝenieroficiron: — dum sia tuta vivo li ne eĉ unu fojon prenis -kartojn en la manojn, tamen ĝis la kvina matene li sidas kun ni, -observante nian ludon.</p> - -<p>— Ludo min tre interesas, — rediris Hermano: — sed mi ne povas -riski la neceson pro espero akiri superfluon.</p> - -<p>— Hermano estas germandevena: do li estas prikalkulema, jen — la -kaŭzo! — rimarkis Tomski. — Sed mian avinon, la grafinon Anna -Fedotovna, mi tute ne komprenas.</p><!-- p. 10 --> - -<p>— Kio? kial? — aŭdiĝis voĉoj.</p> - -<p>— Mi ne povas koncepti, — daŭrigis Tomski: — kial mia avino ne -ludas kartojn.</p> - -<p>— Tute ne estas mirinde, — diris Narumov: — ke okdekjara -maljunulino ne kartludas.</p> - -<p>— Do vi nenion scias pri ŝi?</p> - -<p>— Ne, vere, nenion.</p> - -<p>— Aŭskultu do! Oni devas scii, ke mia avino, antaŭ ĉirkaŭ -sesdek jaroj, veturis Paris-on kaj estis tie en granda modo. La -homoj amase sekvis ŝin, por vidi „la Moskvan Venuson“; Richelieu -ŝin amindumis, kaj mia avino asertas, ke li apenaŭ ne mortpafis -sin pro ŝia senkoreco. Tiutempe la sinjorinoj ludis „faraonon“. -Foje ĉe la reĝa kortego ŝi malgajnis al la duko de Orléans je -honorvorto iun grandan sumon. Reveninte hejmen, dum senvestiĝado -ŝi deklaris al mia avo pri sia malgajno kaj ordonis pagi ĝin. La -mortinta avo, kiel mi memoras, estis kvazaŭ ŝia domadministranto. -Li timis ŝin kiel fajron; tamen, aŭdinte pri tioma malgajno, li -perdis la paciencon, ekkoleris, prenis kalkulilon, pruvis al ŝi, ke -dum duonjaro ili elspezis duonmilionon, ke ili havas en Paris nek -sian apudmoskvan, nek la saratovan bienon, kaj kategorie rifuzis pagi -la monon. La avino lin vangofrapis kaj enlitiĝis sola, kiel signo de -sia malfavoro. La morgaŭon ŝi venigis la edzon, esperante, ke la -dirita hejma puno efikis, — tamen ŝi trovis lin neŝancelebla. La -unuan fojon dum sia vivo ŝi malfieriĝis kaj finvenis al rezonadoj -kaj klarigoj; ŝi esperis konsciencigi lin, pruvante, ke estas -diferenco inter princo kaj veturigisto. Nenio farebla! La avo -ribelis. Ne, ne, kaj nenion plu. La avino ne sciis, kion fari. -Ŝi bone konis rimarkindan homon. Vi certe aŭdis pri la grafo de -Saint-Germain, pri kiu oni rakontas multon miraklan. Vi scias, ke -li<!-- p. 11 --> afektis esti la „vaganta judo“, eltrovinto de viveliksiro kaj de -filozofŝtono. Oni lin mokridis kiel ĉarlatanon, kaj Kazanova en -siaj memorskriboj diras, ke li estis spiono; cetere Saint-Germain, -malgraŭ sia mistereco, havis tre respektindan eksteraĵon kaj estis -societema kaj kompleza homo. Mia avino ĝis nun ŝatas lin ĝis -memforgeso kaj koleras, se oni parolas pri li senrespekte. La avino -sciis, ke Saint-Germain povas disponi pri grandaj monsumoj. Ŝi -decidis sin turni al li, sendis al li skribaĵeton kaj petis viziti -ŝin senprokraste. La maljuna strangulo venis tuj kaj trovis ŝin -en terura ĉagreno. Ŝi pripentris al li per plej nigraj koloroj la -barbarecon de sia edzo kaj fine diris, ke sian tutan esperon ŝi -fidas al lia amikeco kaj komplezemo. Saint-Germain enpensiĝis. „Mi -povas servi al vi per tia sumo,“ li diris: „sed mi scias, ke vi ne -estos trankvila, ĝis kiam vi ne elpagos vian ŝuldon, kaj mi ne -volas kaŭzi al vi novajn klopodojn. Ekzistas alia rimedo, — vi -povas regajni.“ — „Sed, kara grafo,“ respondis la avino: „mi diras -ja al vi, ke mi tute ne havas monon.“ — „Mono ne estas bezona,“ -rediris Saint-Germain: „bonvolu min aŭskulti.“ Kaj li malkovris al -ŝi iun sekreton, pro kiu ĉiu el ni konsentus pagi tre kare...</p> - -<p>La junaj kartoludantoj ekstreĉis la atenton. Tomski ekbruligis -pipon, enspiris la tabakfumon kaj daŭrigis:</p> - -<p>— Samvespere mia avino partoprenis <span lang="fr">„le jeu de la reine“</span><a href="#Footnote01" class="fnanchor">[1]</a> en -Versailles. La duko de Orléans estis la kartbankisto; mia avino -faciltone senkulpigis sin, ke ŝi ne alportis la ŝuldatan monon, -pretekstinte iun elpensitan rakonteton, kaj komencis ludi. Ŝi -elektis tri kartojn, — ĉiuj tri gajnis unu post la alia, kaj mia -avino tute liberiĝis de sia ŝuldo.</p><!-- p. 12 --> - -<p>— Bontrafa okazaĵo! — diris unu el la gastoj.</p> - -<p>— Fabelo! — rimarkis Hermano.</p> - -<p>— Eble falsitaj kartoj! — diris tria.</p> - -<p>— Mi ne opinias tion, — respondis gravtone Tomski.</p> - -<p>— Kiel! — ekkriis Narumov: — ci havas avinon, kiu divenas -tri sinsekvajn gajnontajn kartojn, kaj ci ne profitas ŝian -kabalistikon?!...<!-- nur du punktoj en originalo --></p> - -<p>— He, je diablo! — respondis Tomski: — ŝi havis kvar filojn, -inter ili mian patron, ĉiuj kvar — pasiaj kartludantoj, kaj al -neniu ŝi malkovris sian sekreton, kvankam ĝi estus tre enspeziga -por ili — kaj ankaŭ por mi. Tamen jen, kion rakontis al mi mia -onklo, la grafo Ivan Iljiĉ, kaj kion li certigis per sia honoro. -La mortinta Ĉaplicki, tiu sama, kiu mortis en plena mizero, -malŝpareginte milionojn, foje en sia juneco malgajnis — se mi -ne eraras, al Zoriĉ — ĉirkaŭ tricent mil rublojn. Li estis -senesperega. Mia avino, kiu ĉiam estis severa al petolaĵoj de junaj -homoj, ial ekkompatis Ĉaplicki-n. Ŝi konigis al li tri kartojn, por -ke li ludu ilin unu post la alia, kaj igis lin ĵuri je sia honoro, -ke li neniam plu kartludos. Ĉaplicki iris ĉe sian venkinton, kaj -ili komencis ludi. Ĉaplicki metis sur la unuan karton kvindek -mil kaj gajnis; li ludis „paroli“, „paroli-pe“<a href="#Footnote02" class="fnanchor">[2]</a>, — regajnis la -perditon kaj eĉ iom pli...</p> - -<p>— Tamen, estas tempo por iri dormi: estas jam kvarono antaŭ la -sesa.</p> - -<p>Efektive, jam mateniĝis. La junuloj fintrinkis siajn glasojn kaj -disiris.</p> - - -<h3>II.</h3> - -<p>La maljuna grafino N. sidis en sia tualetejo antaŭ spegulo. Tri -junulinoj ĉirkaŭis ŝin. Unu tenis poteton<!-- p. 13 --> kun ruĝigilo, la dua -skatoleton kun harpingloj, la tria kufon kun fajrokoloraj rubandoj. -La grafino tute ne pretendis je beleco, jam delonge velkinta, tamen -ŝi konservis ĉiujn kutimaĵojn de sia junaĝo, severe sekvis la -modojn de la sepdekaj jaroj<a href="#Footnote03" class="fnanchor">[3]</a> kaj vestadis sin same longe, same -zorge, kiel antaŭ sesdek jaroj. Apud fenestro, antaŭ brodstablo, -sidis fraŭlino, ŝia edukatino.</p> - -<p>— Mi vin salutas, grand’maman! — diris enirinta juna oficiro. — -<span lang="fr">Bonjour, mademoiselle Lise</span>. Grand’maman, mi havas peton al vi.</p> - -<p>— Kio estas, Paul?</p> - -<p>— Permesu, ke mi povu prezenti al vi unu el miaj amikoj kaj venigi -lin vendrede al via balo.</p> - -<p>— Venigu lin simple al la balo kaj tiam ci prezentos lin al mi. Ĉu -ci estis hieraŭ ĉe X.?</p> - -<p>— Ho, jes! estis tre gaje; oni dancis ĝis la kvina matene. Kiom -bela estis sinjorino Jelecki!</p> - -<p>— He, mia kara! Kion belan ci trovas en ŝi? Ĉu<!-- orig: Cu --> tia estis ŝia -avino, la princino Darja Petrovna!... Sed mi supozas, ke ŝi jam tre -maljuniĝis, la princino Darja Petrovna?</p> - -<p>— Kiel — maljuniĝis? — rediris distrite Tomski: — ŝi jam antaŭ -sep jaroj mortis.</p> - -<p>La fraŭlino levis la kapon kaj faris signon al la juna homo. Li -ekmemoris, ke oni kaŝadis antaŭ la maljuna grafino la morton de -ŝiaj samaĝulinoj, kaj ekmordis sian lipon. Sed la grafino akceptis -la novan por ŝi sciigon kun granda indiferenteco.</p> - -<p>— Ŝi mortis! — ŝi diris: — kaj mi ne sciis tion! Ni ricevis -samtempe la oficon de kortegaj fraŭlinoj, kaj kiam ni estis -prezentataj al la imperiestrino...</p><!-- p. 14 --> - -<p>Kaj la grafino je la centa fojo rakontis al la nepo sian anekdoton.</p> - -<p>— Nu, Paul, — ŝi diris poste: — helpu al mi leviĝi el la seĝo. -Lizanjo, kie estas mia flartabakujo?</p> - -<p>La grafino kun siaj servistinoj iris post la kurtenŝirmilon por fini -sian tualeton. Tomski restis kun la fraŭlino.</p> - -<p>— Kiun vi intencas prezenti al la grafino? — mallaŭtvoĉe demandis -Lizaveta Ivanovna.</p> - -<p>— Narumov-on. Ĉu vi konas lin?</p> - -<p>— Ne. Ĉu li estas oficiro aŭ civilulo?</p> - -<p>— Oficiro.</p> - -<p>— Inĝeniero?</p> - -<p>— Ne, — kavaleriano. Kial vi supozis, ke li estas inĝeniero?</p> - -<p>La fraŭlino ekridetis kaj respondis nenion.</p> - -<p>— Paul! — ekkriis la grafino malantaŭ la ŝirmilo: — sendu al mi -iun novan romanon, sed ne el la modernaj, mi petas.</p> - -<p>— Kion vi volas diri per tio, grand’maman?</p> - -<p>— Tio signifas, romanon, en kiu la heroo ne premsufokas sian patron -aŭ patrinon, kaj en kiu malestas dronintaj kadavroj. Mi terure timas -dronintojn.</p> - -<p>— Tiaspecaj romanoj ne ekzistas nuntempe. Eble vi deziras havi rusan -romanon?</p> - -<p>— Ĉu do ekzistas rusaj romanoj?... Sendu tian, karulo, sendu nepre, -mi tre petas!</p> - -<p>— Pardonu, grand’maman, — mi devas rapidi... Ĝis revido, Lizaveta -Ivanovna! Kial vi pensis, ke Narumov estas inĝeniero?</p> - -<p>Kaj Tomski eliris el la tualetejo.</p> - -<p>Lizaveta Ivanovna restis sola; ŝi forlasis sian laboron kaj rigardis -tra la fenestro. Baldaŭ ĉe la kontraŭa stratangulo aperis juna -oficiro. Ruĝo kovris ŝian vizaĝon;<!-- p. 15 --> ŝi denove sin turnis al la -laboro kaj klinis la kapon super la kanvaso. Tiumomente eniris la -grafino, tute vestita.</p> - -<p>— Ordonu, Lizanjo, ke oni jungu kaleŝon, — ni veturos promeni.</p> - -<p>Lizanjo forlasis la brodstablon kaj komencis ordigi sian laboraĵon.</p> - -<p>— Ĉu, mia kara, vi estas surda? — ekkriis la grafino: — tuj -jungigu la kaleŝon.</p> - -<p>— Jes! — respondis nelaŭte la fraŭlino kaj ekkuris en la -antaŭĉambron.</p> - -<p>Eniris servisto kaj prezentis la librojn, senditajn de la princo -Pavel Aleksandroviĉ<a href="#Footnote04" class="fnanchor">[4]</a>.</p> - -<p>— Bone! Oni danku, — diris la grafino. — Lizanjo, Lizanjo, kien do -vi kuras?!...</p> - -<p>— Min vesti.</p> - -<p>— Vi havas ankoraŭ tempon. Sidiĝu tie ĉi. Malfermu la unuan -volumon, legu laŭte...</p> - -<p>La fraŭlino prenis la libron kaj tralegis kelke da linioj.</p> - -<p>— Pli laŭte! Kio estas al vi? Ĉu vi perdis la voĉon?... Atendu... -Alŝovu al mi piedbenketon... pli proksime... nu!...</p> - -<p>Lizaveta Ivanovna tralegis ankoraŭ du paĝojn. La grafino ekoscedis.</p> - -<p>— Forĵetu la libron, — ŝi diris: — kia sensencaĵo! Resendu ĝin -al princo Pavel kaj diru, ke oni danku... Kaj la kaleŝo?</p> - -<p>— La kaleŝo estas preta, — respondis Lizaveta Ivanovna, rigardinte -en la straton.</p> - -<p>— Kial do vi ne estas vestita? — rediris la grafino: — mi ĉiam -devas vin atendi. Tio estas netolerebla!...</p><!-- p. 16 --> - -<p>Lizanjo forkuris en sian ĉambron. Apenaŭ forpasis du minutoj, la -grafino eksonorigis per ĉiuj fortoj. Tri servistinoj alkuris tra unu -pordo kaj lakeo tra alia.</p> - -<p>— Estas ja neeble venigi vin, kiam bezone! — diris al ili la -grafino. — Diru al Lizaveta Ivanovna, ke mi atendas ŝin.</p> - -<p>Lizaveta Ivanovna eniris en ĉapelo kaj mantelo.</p> - -<p>— Fine, mia kara!... Kia belvestiĝo! Pro kio?... kiun vi volas -ĉarmi?... Kia estas la vetero? videble ventas.</p> - -<p>— Ne, via grafina moŝto! Estas tre milde, — respondis la lakeo.</p> - -<p>— Vi ĉiam parolas trafe-maltrafe! Malfermu la fenestran pordeton. -Jen ĝi estas, — malvarmega vento!... Maljungu la kaleŝon! Lizanjo, -ni ne veturos: estis tute senbezone vin belvesti.</p> - -<p>„Jen kia estas mia vivo!“ — ekmeditis Lizaveta Ivanovna.</p> - -<p>Efektive, Lizaveta Ivanovna estis tre malfeliĉa estulino. „Fremda -pano estas maldolĉa,“ diris Dante, „kaj malfacilaj estas la ŝtupoj -de fremda perono.“ Sed kiu kapablas pli forte senti la maldolĉon de -dependeco ol malriĉa edukatino de altranga maljunulino? La grafino -N., certe, ne havis malbonan koron, tamen ŝi estis kaprica, kiel -dorlotita mondumulino, avara kaj enprofundiĝinta en malvarman -egoismon, kiel ĉiuj gemaljunuloj, ŝatantaj sian tempon kaj -fremdaj al la nuna. Ŝi daŭrigis partopreni ĉiujn vantaĵojn -de la grandmondo; ŝi vizitadis balojn, kie ŝi sidis en angulo, -kun ruĝigilo sur la vangoj kaj vestita laŭ antikva modo, kiel -naŭzaspekta, sed neevitebla ornamaĵo de la balsalonego. La venantaj -gastoj aliradis ŝin kun profundaj salutoj, kvazaŭ plenumante iun -riton, kaj poste neniu sin okupis pri ŝi. Ĉe<!-- p. 17 --> si mem ŝi akceptadis -la tutan urbon, observante plej severan etiketon kaj rekonante -nenies vizaĝojn. Ŝia multenombra geservistaro, grasiĝinta kaj -griziĝinta en ŝia antaŭĉambro kaj servistejo, agadis laŭ sia -plaĉo, senhonte priŝtelante la mortpretan maljunulinon. Lizaveta -Ivanovna estis hejma martirino. Ŝi verŝadis la teon kaj aŭskultis -riproĉojn pro superflue uzita sukero; ŝi laŭtlegis romanojn — kaj -estis kulpa pri ĉiuj mankoj de la aŭtoro; ŝi akompanis la grafinon -dum ŝiaj promenadoj kaj estis responda pri la vetero kaj pri -stratpavimo. Al ŝi estis fiksita ia salajro, kiun oni neniam pagis -al ŝi plene; tamen oni postulis, ke ŝi estu vestita kiel ĉiuj, -tio estas, kiel tre malmultaj. En la mondumo ŝi ludis plej mizeran -rolon. Ĉiuj konis ŝin, kaj neniu ŝin rimarkis; dum baloj ŝi -dancis nur, kiam mankis kontraŭdancantoj; la sinjorinoj prenis ŝin -je la brako ĉiufoje, kiam ili bezonis iri en tualetejon por ordigi -ion ajn en sia vestaĵo. Ŝi estis fiera, akre sentis sian situacion -kaj atente rigardis ĉirkaŭ si, malpacience atendante liberigonton; -sed la junaj homoj, prikalkulemaj kaj vante ambiciaj, ne indigis ŝin -je sia atento, kvankam Lizaveta Ivanovna estis centfoje pli aminda -ol la arogantaj kaj malvarmsangaj dotulinoj, kiujn ili amindumadis. -Kiomfoje, forlasinte nerimarkite la enuigan kaj luksan salonon, ŝi -foriradis plori en sia malriĉa ĉambreto, kie staris papertapetita -ŝirmilo, komodo, speguleto kaj ligna lito, kaj kie mallume brulis -seba kandelo en kupra kandelingo.</p> - -<p>Foje — tio okazis du tagojn post la vespero, priskribita en la -komenco de nia rakonto, kaj unu semajnon antaŭ la sceno, ĉe kiu -ni haltis, — foje Lizaveta Ivanovna, sidante apud fenestro ĉe -brodstablo, senintence ekrigardis en la straton kaj ekvidis junan -inĝenieroficiron, starantan senmove kaj direktintan la okulojn al -ŝia fenestro. Ŝi<!-- p. 18 --> mallevis la kapon kaj daŭrigis sian laboradon; -post kvin minutoj ŝi ree ekrigardis, — la juna oficiro staris -samloke. Ne havante la kutimon koketi kun preterpasantaj oficiroj, -ŝi ne plu rigardis tra la fenestro kaj dum ĉirkaŭ du horoj -brodis, ne levante la kapon. Venis la tempo de tagmanĝo. Ŝi -leviĝis, komencis ordigi la brodstablon kaj, senintence rigardinte -en la straton, denove ekvidis la oficiron. Tio ŝajnis al ŝi iom -stranga. Post la tagmanĝo ŝi proksimiĝis al la fenestro kun iom -maltrankvila sento, sed la oficiro forestis, kaj ŝi forgesis pri li...</p> - -<p>Post kelke da tagoj, elirante kun la grafino por enkaleŝiĝi, ŝi -denove ekvidis lin. Li staris ĉe la perono mem, kaŝinte la vizaĝon -per la kastorfela kolumo de sia mantelo; liaj nigraj okuloj brilis el -sub la trikorna ĉapelo. Lizaveta Ivanovna ektimis, ne sciante kion, -kaj eksidis en la kaleŝon kun neklarigebla korpremo.</p> - -<p>Reveninte hejmen, ŝi proksimiĝis al la fenestro, — la oficiro -staris samloke, fikse ŝin rigardante; ŝi foriris, turmentata de -scivolo kaj emociita de sento tute nova por ŝi.</p> - -<p>De tiam forpasis ne eĉ unu tago sen tio, ke la juna homo, je -difinita horo, aperis sub la fenestroj de ilia domo. Inter li kaj ŝi -fariĝis neinterkonsentitaj interrilatoj. Sidante sur sia kutima loko -kaj laborante, ŝi sentis lian proksimiĝon, levis la kapon, rigardis -lin en ĉiu plua tago pli kaj pli longe. La juna homo, laŭŝajne, -estis danka al ŝi pro tio: ŝi vidis, per la akra rigardo de juneco, -ke rapida ruĝo kovris liajn palajn vangojn ĉiufoje, kiam iliaj -rigardoj renkontiĝadis. Post unu semajno ŝi ekridetis al li...</p> - -<p>Kiam Tomski petis la permeson prezenti al la grafino sian amikon, -la koro de la junulino ekbatis. Sed eksciinte,<!-- p. 19 --> ke Narumov estas -ne inĝeniero, sed rajdgvardiano, ŝi ekbedaŭris, ke per sia -maldiskreta demando ŝi malkovris sian sekreton al la ventanima -Tomski.</p> - -<hr class="short" /> - -<p>Hermano estis filo de rusiĝinta germano, kiu postlasis al li -malgrandan kapitalon. Firme konvinkita pri neceso firmigi sian -sendependecon, Hermano ne tuŝadis eĉ la procentojn, vivis sole per -sia salajro, permesis al si nenian elspezigan kapricon. Cetere, li -estis kaŝema kaj ambicia, kaj liaj kamaradoj havis malofte okazon -mokridi lian troan ŝparemon. Li havis fortajn pasiojn kaj flaman -imagkapablon; tamen lia solida karaktero savis lin kontraŭ kutimaj -eraroj de juneco. Jen ekzemplo: estante fundanime pasia kartludanto, -li neniam prenis kartojn en la manojn, ĉar li konjektis, ke lia -monhavo ne permesas al li (kiel li diradis) „riski la neceson por -akiri superfluon“, — tamen li pasigis tutajn noktojn apud kartludaj -tabloj kaj kun febra kortremo sekvis la diversajn peripetiojn de la -ludado.</p> - -<p>La anekdoto pri la tri kartoj forte impresis lian imagon kaj dum -la tuta nokto ne forlasis lian kapon. „Ho, se la maljuna grafino, -— li meditis la morgaŭan vesperon, vagante tra la peterburgaj -stratoj, — malkaŝus al mi sian sekreton kaj konigus al mi la tri -certajn kartojn! Kial ne ekprovi sian bonŝancon?... Min prezenti -al ŝi, atingi ŝian favoron... eĉ fariĝi ŝia amanto... Sed ĉi -ĉio postulas longan tempon, kaj ŝi estas okdeksepjara: ŝi povas -morti post unu semajno, post du tagoj!... Kaj la anekdoto mem, — -ĉu estas eble ĝin fidi?... Ne!... Kalkulemo, moderemo kaj laboremo -— jen estas miaj tri certaj kartoj, jen kio triobligos, sepobligos -mian kapitalon kaj donos al mi animkvieton kaj sendependecon!“<!-- p. 20 --> -Rezonante tiamaniere, li ektroviĝis en unu el la ĉefaj stratoj de -Peterburgo, antaŭ domo de antikva arĥitekturo. La strato estis -plenplena je veturiloj; kovritaj kaleŝoj unu post alia rulis al la -lumigita perono. El la kaleŝoj ĉiuminute montriĝis jen gracia -piedeto de juna belulino, jen sprontintanta boto, jen silka ŝtrumpo -kaj diplomata ŝuo. Peltoj kaj manteloj sinsekve aperadis antaŭ -gravaspekta pordisto. Hermano haltis.</p> - -<p>— Kies domo ĝi estas? — li demandis apudan policanon.</p> - -<p>— De la grafino N., — respondis la policano.</p> - -<p>Hermano ektremis. La mirinda anekdoto reaperis antaŭ lia imago. -Li komencis paŝadi apud la domo, pensante pri ĝia mastrino kaj -pri ŝia mirakla kapablo. Nur malfrue li revenis al sia modesta -hejmanguleto; dumlonge li ne povis ekdormi, kaj post kiam la dormo -fine lin ekposedis, li sonĝis pri kartoj, kovrita per verda -tuko tablo, amasoj da bankbiletoj kaj ormoneroj; li ludis karton -post karto, gajnis senintermanke, alŝovadis al si la oron kaj -enpoŝigadis la biletojn. Vekiĝinte jam malfrue, li eksopiris pri -perdo de siaj fantaziaj riĉaĵoj, denove iris vagadi tra la urbo -kaj denove ektroviĝis antaŭ la domo de grafino N. Ŝajnis, kvazaŭ -iu nekonata forto lin altirus tien. Li haltis kaj ekis rigardi la -fenestrojn. En unu el ili li ekvidis nigraharan kapeton, klinitan, -verŝajne, super libro aŭ manlaboro. La kapeto leviĝis. Hermano -ekvidis freŝan vizaĝon kaj nigrajn okulojn. Tiu ĉi minuto decidis -pri lia destino.</p> - - -<h3>III.</h3> - -<p>Apenaŭ Lizaveta Ivanovna havis tempon por demeti la mantelon kaj -ĉapelon, la grafino ree venigis ŝin kaj ordonis, ke oni alperonigu -la kaleŝon. Ili iris sidiĝi en la veturilon. Sammomente, kiam du -lakeoj enŝovis la<!-- p. 21 --> maljunulinon tra la kaleŝpordeto, Lizaveta -Ivanovna ekvidis apud la rado mem sian inĝenieron; li ekkaptis -ŝian manon; ŝi povis apenaŭ rekonsciiĝi pro timo, la juna homo -malaperis, — kaj en ŝia mano restis letero. Ŝi kaŝis ĝin en -sia ganto kaj dum la tuta vojiro ŝi nenion vidis nek aŭdis. La -grafino kutimis en la kaleŝo ĉiuminute fari demandojn: kiun ni ĵus -renkontis? kiel estas nomata ĉi tiu ponto? kio estas skribita sur -tiu elpendaĵo? Ĉi-foje Lizaveta Ivanovna respondadis trafe-maltrafe -kaj tute malĝuste; la grafino ekkoleris.</p> - -<p>— Kio fariĝis al vi, mia kara? Ĉu eble tetano vin ekposedis? -Ĉu vi min ne aŭdas aŭ ne komprenas? Tamen, dank’ al Dio, mi nek -kartavas, nek perdis ankoraŭ la saĝon?</p> - -<p>Lizaveta Ivanovna ne aŭskultis ŝin. Reveninte hejmen, ŝi kuris -en sian ĉambron, elprenis el sub la ganto la leteron, — ĝi ne -estis sigelita. Lizaveta Ivanovna ĝin tralegis. La letero entenis -amkonfeson; ĝi estis karesplena, samtempe respekta kaj ... laŭvorte -ĉerpita el sentimentala germanlingva romano; bonŝance Lizaveta -Ivanovna ne sciis la germanan lingvon kaj restis kontenta.</p> - -<p>Tamen ŝia akcepto de la letero treege ŝin maltrankviligadis. Estis -la unua fojo, ke ŝi eniris en kaŝitajn, intimajn rilatojn kun -juna viro. Lia aroganteco terurigis ŝin. Ŝi riproĉis sin mem pro -nesingarda konduto kaj ne sciis, kion fari: ĉu ĉesi la sidadon -apud la fenestro kaj per sia malatento malardigi la junan oficiron -en liaj pluaj persekutadoj? ĉu respondi malvarme kaj decide? Ŝi -havis neniun, de kiu ŝi povus peti konsilon: nek amikinon, nek -instruantinon. Lizaveta Ivanovna decidis respondi.</p> - -<p>Ŝi sidiĝis antaŭ skribotablo, prenis plumon, paperon — kaj -enpensiĝis. Multfoje ŝi komencis sian leteron —<!-- p. 22 --> kaj ŝiris ĝin: -la vortoj ŝajnis al ŝi aŭ tro malseveraj, aŭ tro kruelaj. Fine -ŝi sukcesis skribi kelkajn liniojn, kiuj ŝin kontentigis. „Mi estas -certa, — ŝi skribis, — ke vi havas honestajn intencojn, ke vi ne -volas ofendi min per senpripensa ago, sed nia konatiĝo ne devus esti -komencata tiamaniere. Mi resendas al vi vian leteron kaj esperas, ke -estonte mi ne havos kaŭzon por plendi pro nemeritita malrespekto.“</p> - -<p>La morgaŭon, ekvidinte Hermanon iranta en la strato, Lizaveta -Ivanovna leviĝis de sia brodstablo, iris en la salonon, malfermis -fenestran pordeton kaj ĵetis sian skribaĵeton en la straton, -fidante rapidmovecon de la juna oficiro. Hermano alkuris, eklevis -ĝin kaj eniris en apudan sukeraĵejon. Rompinte la sigelon, li -trovis sian leteron kaj la respondon de Lizaveta Ivanovna. Li atendis -tion kaj revenis hejmen tre kontenta.</p> - -<p>Post tri tagoj juneta, rapidokula komizino el moda magazeno -alportis al Lizaveta Ivanovna skribaĵeton. Ŝi malfermis ĝin kun -maltrankvila sento, supozante monpostulon, sed subite rekonis la -skribmanieron de Hermano.</p> - -<p>— Vi eraris, mia kara, — ŝi diris: — la letero ne estas por mi.</p> - -<p>— Ne, certe por vi! — rediris la sentima knabino, ne kaŝante -malican rideton: — bonvolu legi.</p> - -<p>Lizaveta Ivanovna trakuris la skribaĵon: Hermano postulis rendevuon.</p> - -<p>— Estas ne eble, — ŝi diris, ektiminte la trorapidecon de la -postulo kaj la uzitan farmanieron: — ĝi estas certe skribita ne por -mi. — Kaj ŝi disŝiris la leteron en pecojn.</p> - -<p>— Se la letero ne estas por vi, kial vi ĝin disŝiris? — respondis -la knabino: — mi estus redononta ĝin al la sendinto.</p><!-- p. 23 --> - -<p>— Mi petas vin, karulino, — diris Lizaveta Ivanovna, ekruĝiĝinte -pro ŝia rimarko: — neniam plu alportu al mi tiajn leterojn kaj diru -al la sendinto, ke li devus honti.</p> - -<p>Tamen Hermano ne ĉesis. Lizaveta Ivanovna ĉiutage ricevadis -de li leterojn jen per tiu maniero, jen per alia. Ili jam ne -estis tradukitaj el germana lingvo. Hermano skribis ilin en sia -propra esprimmaniero, inspirite de pasio: ili entenis samtempe -sindekliniĝon de liaj deziroj kaj malordon de senbrida imagemo. -Lizaveta Ivanovna jam ne pensis resendi ilin: ŝi ĝuegis ilin kaj -komencis respondi, — kaj ŝiaj leteroj de tago al tago fariĝis pli -kaj pli longaj kaj amoplenaj. Fine ŝi ĵetis al li tra la fenestro -jenan leteron: „Hodiaŭ okazos balo ĉe la ***a ambasadoro. La -grafino ĉeestos ĝin, kaj ni restos tie ĝis la dua. Jen okazo por -vi vidi min sen ĉeestantoj. Post kiam la grafino forveturos al la -balo, la servistaro, kredeble, disiros; en la vestiblo restos sole -la pordisto, kaj eĉ li kutime foriras en sian ĉambreton. Venu je -duono post la dekunua. Supreniru la ŝtuparon. Se vi trovos iun ajn -en la antaŭĉambro, vi demandos, ĉu la grafino estas hejme; oni -diros al vi, ke ne, kaj — nenio farebla! — vi devos foriri. Sed, -verŝajne, vi renkontos neniun. La servistinoj sidas ĉe si, ĉiuj en -unu ĉambro. El la antaŭĉambro iru maldekstren, ĉiam rekte ĝis -la grafina dormoĉambro; tie, malantaŭ kurtenŝirmilo, vi vidos du -pordetojn: dekstre — en kabineton, kiun la grafino neniam eniras; -maldekstre — en koridoron, el kie mallarĝa spiralforma ŝtuparo -kondukas en mian ĉambron.“</p> - -<p>Hermano tremegis kiel tigro, atendante la fiksitan horon. Je la deka -vespere li jam staris antaŭ la domo de la grafino. La vetero estis -terura: muĝis ventego,<!-- p. 24 --> malseka neĝo falis floke; la stratlanternoj -lumis malhele; la stratoj estis senhomaj; nur de tempo al tempo -preterpasis veturigisto kun sia malgrasa ĉevalaĉo, rigardesplorante -eblan malfruiĝintan pasaĝeron. Hermano staris vestita sole per -surtuto, sentante nek venton, nek neĝon. Fine oni alperonigis la -kovritan grafinan kaleŝon. Hermano vidis, ke du lakeoj elportis -la kurbiĝintan maljunulinon, envolvitan en zibelpelto, kaj post -ŝi facilmove eniris la kaleŝon ŝia edukatino en malpeza mantelo, -kun la kapo ornamita per freŝaj floroj. La pordeto fermiĝis, kaj -la kaleŝo peze ekruliĝis sur la malkompakta neĝo. La pordisto -fermis la dompordon. Hermano komencis paŝadi antaŭ la domo. Li -proksimiĝis al stratlanterno, rigardis sian poŝhorloĝon: ĝi -montris dudek minutojn post la dekunua. Li restis sub la lanterno, -okulfiksante la horloĝmontrilon kaj atendante la interkonsentitan -templimon. Precize je duono post la dekunua Hermano eniris la hele -lumigitan vestiblon. La pordisto forestis. Hermano suprenkuris la -ŝtuparon, malfermis la pordon de la antaŭĉambro kaj ekvidis -serviston, dormantan sub lampo en antikva eluzita apogseĝo. Per -facilmovaj kaj firmaj paŝoj Hermano preterpasis lin. La salonego -kaj gastoĉambro estis mallumaj. Nur la antaŭĉambra lampo iom -lumigis ilin. Hermano eniris la dormoĉambron. Antaŭ ikonarujo, -plena je antikvaj sanktobildoj, flagretis ora lucerno. Kolorperdintaj -silkoŝtoftegitaj seĝegoj kaj kanapoj kun lanugaj kusenoj, kun -foriĝinta orumaĵo, staris en malgaja simetrio laŭ la muroj, -tegitaj per ĥinaj tapetoj. Sur unu el la muroj pendis du portretoj, -pentritaj en Paris de sinjorino Lebrun; sur unu de ili vidiĝis viro -ĉirkaŭ kvardekjara, rozvanga kaj korpulenta, en helverda uniformo -kaj kun ordenstelo sur la brusto; sur la alia — juna belulino kun -agla nazo, kun alte kombitaj,<!-- p. 25 --> pudritaj kaj ornamitaj per rozo -haroj. En ĉiuj anguloj de la ĉambro sin trudis al la rigardo -porcelanaj paŝtistinoj, surtabla horloĝo farita de la fama Leroy, -skatoletoj, ventumiloj kaj diversaj sinjorinaj ludiloj, elpensitaj en -la fino de la pasinta jarcento, kune kun la Montgolfier-a aerostato -kaj Mesmer-a animala magnetismo. Hermano sin direktis post la -kurtenŝirmilon. Tie staris malgranda ferlito; dekstre sin trovis -pordo, kondukanta en kabineton; maldekstre — alia, en koridoron; -Hermano malfermis ĝin, ekvidis mallarĝan spiralforman ŝtuparon, -kiu kondukis en la ĉambron de la edukatino. Sed li revenis kaj -eniris la malluman kabineton. La tempo pasadis malrapide. Ĉio -estis senlaŭta. En la gastoĉambro eksonoris la dekdua; en ĉiuj -ĉambroj la horloĝoj faris la samon, — kaj ĉio ree eksilentis. -Hermano staris sin apogante al malvarma kameno. Li estis kvieta; -lia koro batis egalmezure, kiel ĉe homo, decidinta ion danĝeran, -sed necesan. La horloĝoj eksonigis la unuan kaj poste la duan -matene, — li ekaŭdis malproksiman bruon de kaleŝo. Nevola emocio -ekposedis lin. La kaleŝo alveturis kaj haltis. En la domo oni -ekmoviĝis. La servistoj kuris, aŭdiĝis voĉoj, la domo eklumiĝis. -La dormoĉambron enkuris tri maljunaj ĉambristinoj, kaj la grafino, -apenaŭ viva, eniris kaj sidiĝis en seĝegon. Hermano rigardis tra -fendeto en la pordo. Lizaveta Ivanovna preterpasis lin. Hermano -aŭdis ŝiajn rapidajn paŝojn laŭlonge de la ŝtuparo. En lia koro -resonis io simila al konsciencriproĉo kaj ree eksilentis. Li kvazaŭ -ŝtoniĝis.</p> - -<p>La grafino komencis senvestiĝi antaŭ spegulo. Oni senpinglis -ŝian rozornamitan kufon, demetis la pudritan perukon de ŝia griza -kaj tondita kapo. Pingloj pluve ŝutiĝis ĉirkaŭ ŝi. Flava, -arĝentbrodita robo falis ĉe ŝiajn<!-- p. 26 --> ŝvelintajn piedojn. Hermano -estis atestanto de naŭzaj misteroj de ŝia tualeto; fine la grafino -restis en dormokamizolo kaj noktokufo; en tia vestaĵo, pli konvena -al ŝia maljuneco, ŝi ŝajnis malpli teruriga, malpli malbela. -Kiel ĉiuj maljunuloj ĝenerale, la grafino suferis pro sendormeco. -Senvestiĝinte, ŝi sidiĝis apud fenestro en apogseĝo kaj forsendis -la ĉambristinojn. Oni forportis la kandelojn; la ĉambro denove -restis lumigata nur per lucerno. La grafino sidis tute flava, -movetante la lipojn, balanciĝante jen dekstren, jen maldekstren. -En ŝiaj malserenaj okuloj pentriĝis kompleta foresto de ia ajn -penso; rigardante ŝin, oni povis opinii, ke la balanciĝado de la -teruraspekta maljunulino devenis ne de ŝia volo, sed pro efiko de -kaŝita galvanismo.</p> - -<p>Subite tiu ĉi mortaspekta vizaĝo ŝanĝiĝis neklarigeble. La -lipoj ĉesis moviĝi, la okuloj vigliĝis: antaŭ la grafino staris -nekonata viro.</p> - -<p>— Timu nenion, mi petas, ne alarmiĝu! — li diris per klaraŭdebla, -sed ne laŭta voĉo: — mi neniel intencas malutili al vi; mi venis -por petegi vin pri iu favoro.</p> - -<p>La maljunulino silente lin rigardis kaj, laŭŝajne, ne aŭdis lin. -Hermano ekimagis, ke ŝi estas surda, kaj kliniĝinte al ŝia orelo -mem, li ripetis la samon. La grafino silentis kiel antaŭe.</p> - -<p>— Vi povas, — daŭrigis Hermano, — estigi la feliĉon de mia tuta -vivo, kaj ĝi kostos al vi neniom: mi scias, ke vi povas diveni tri -sinsekvajn kartojn...</p> - -<p>Hermano haltis. La grafino, videble, komprenis, kion li volis de ŝi; -ŝajnis, kvazaŭ ŝi serĉus vortojn por sia respondo.</p> - -<p>— Tio estis ŝerco, — ŝi diris fine: — mi ĵuras al vi, ke tio -estis ŝerco!</p> - -<p>— Tio ne estas ŝercinda, — rediris kolere Hermano: — rememoru -Ĉaplicki-n, al kiu vi estis helpinta regajni.</p><!-- p. 27 --> - -<p>La grafino okulvideble konfuziĝis. Ŝia mieno vidigis fortan -emocion; sed tuj poste ŝi enprofundiĝis en antaŭan sensentecon.</p> - -<p>— Ĉu vi povas, — daŭrigis Hermano, — difini al mi tri certe -gajnontajn kartojn?</p> - -<p>La grafino silentis. Hermano daŭrigis:</p> - -<p>— Por kiu vi konservas vian sekreton? Ĉu por viaj nepoj? Ili estas -riĉaj; ili eĉ ne konas la valoron de mono. Al malŝparemulo ne -helpos viaj tri kartoj. Kiu ne scipovas gardi patran heredaĵon, -tiu mortos en mizero spite ĉiaj demonecaj penadoj. Mi ne estas -malŝparemulo; mi konas la valoron de mono. Viaj tri kartoj ne -perdiĝos por mi. Nu?!...</p> - -<p>Li haltis kaj kortreme atendis ŝian respondon. Ŝi silentis. Hermano -ekstaris surgenue.</p> - -<p>— Se iam ajn, — li diris, — via koro konis amsenton, se vi -memoras ĝiajn ravojn, se vi eĉ nur unufoje ekridetis al ploro de -novenaskita filo, se io homa batiĝis iam ajn en via brusto, — mi -petegas vin per sentoj de edzino, de amatino, de patrino, per ĉio -plej sankta en la vivo, ne rifuzu mian peton, malkaŝu al mi vian -sekreton, ĝi ja neniom valoras al vi!... Eble ĝi estas ligita -kun terura peko, kun perdo de poreterna feliĉego, kun diabla -kontrakto... Pripensu: vi estas maljuna, al vi restas malmultaj -vivojaroj, — mi estas preta preni sur min vian pekon. Malkovru al mi -vian sekreton!... Pripensu, ke feliĉo de homo sin trovas inter viaj -manoj, ke ne sole mi, sed miaj infanoj, nepoj kaj pranepoj benos vian -memoron kaj honoros ĝin kiel sanktaĵon...</p> - -<p>La maljunulino respondis ne eĉ unu vorton.</p> - -<p>Hermano leviĝis.</p> - -<p>— Maljuna sorĉistino! — li diris, kunpreminte la lipojn: — do mi -devigos vin respondi al mi!...</p><!-- p. 28 --> - -<p>Sammomente li elpoŝigis pistolon. Ekvidinte ĝin, la grafino duafoje -elmontris fortan emocion: ŝi ekbalancis la kapon kaj levis la manon, -kvazaŭ ŝirmante sin kontraŭ pafo; poste ŝi ekruliĝis surdorsen ... -kaj restis senmova.</p> - -<p>— Ĉesu viajn infanaĵojn, — diris Hermano, prenante ŝian manon: -— mi vin demandas lastfoje, — ĉu vi volas komuniki al mi viajn tri -kartojn? jes aŭ ne?</p> - -<p>La grafino ne respondis. Hermano konvinkiĝis, ke ŝi estis morta.</p> - - -<h3>IV.</h3> - -<p>Lizaveta Ivanovna sidis en sia ĉambro, ankoraŭ ne demetinte la -balkostumon, enprofundiĝinta en meditadojn. Reveninte hejmen, ŝi -rapidis forpermesi la duondorman servistinon, proponantan al ŝi -siajn servojn, diris, ke ŝi mem sin senvestis, kaj kortreme eniris -sian ĉambron, atendante trovi tie Herman-on kaj dezirante ne trovi -lin. Unuarigarde ŝi certiĝis pri lia foresto kaj dankis la sorton -pro la malhelpo, malebliginta ilian rendevuon. Ŝi sidiĝis kaj, ne -senvestante sin, ekis rememoradi ĉiujn cirkonstancojn, kiuj forlogis -ŝin dum tiom mallonga tempo tiom malproksimen. Apenaŭ pasis tri -semajnoj de la tago, kiam ŝi unuafoje ekvidis tra fenestro la junan -oficiron, — kaj ŝi jam korespondas kun li, kaj li sukcesis igi ŝin -difini al li noktan rendevuon. Ŝi sciis lian nomon nur tial, ke -kelkaj el liaj leteroj estis subskribitaj de li; ŝi neniam parolis -kun li, neniam aŭdis lian voĉon, nenion aŭdis pri li ... ĝis la -hodiaŭa vespero. Stranga afero! tiun ĉi vesperon, dum la balo, -Tomski, ofendita de la juna princidino Paŭlino Y., kiu kontraŭ -sia kutimo koketis ne kun li, intencis sin venĝi, montrante al ŝi -sian indiferentecon: li invitis Lizaveta Ivanovna-n<!-- p. 29 --> kaj dancis kun -ŝi senfinan mazurkon; dumdance li ŝercadis pri ŝia inklino al -inĝenieroficiroj, certigis, ke li scias pli, ol ŝi povus supozi, -kaj kelkaj el liaj ŝercoj estis tiom celtrafaj, ke Lizaveta Ivanovna -kelkfoje pensis, ke li scias ŝian sekreton.</p> - -<p>— De kiu vi scias ĉion ĉi? — ŝi demandis ridante.</p> - -<p>— De iu amiko de via konatulo, — respondis Tomski: — tre -rimarkinda homo.</p> - -<p>— Kiu do estas la rimarkinda homo?</p> - -<p>— Lia nomo estas Hermano.</p> - -<p>Lizaveta Ivanovna respondis nenion, sed ŝiaj manoj kaj piedoj -glaciiĝis...</p> - -<p>— Hermano estas, — daŭrigis Tomski, — vere romaneca persono; li -havas profilon de Napoleono kaj animon de Mefistofelo. Mi supozas, ke -sur lia konscienco pezas almenaŭ tri krimoj. Kiel, vi paliĝas?</p> - -<p>— Mi havas kapdoloron... Kion do diris al vi Hermano ... aŭ ... kia -estas lia nomo?...</p> - -<p>— Hermano estas malkontentega pri sia amiko: li diras, ke -lialoke li agus tute alimaniere... Mi eĉ opinias, ke Hermano mem -interesiĝas pri vi; almenaŭ li aŭskultas tre neindiferente la -amajn interjekciojn de sia amiko.</p> - -<p>— Kie do li vidis min?</p> - -<p>— Eble en preĝejo, dum via promeno!... Dio ĝin scias! Eble en via -ĉambro, dum via dormo, — li ĉion kapablas...</p> - -<p>Proksimiĝintaj al ili tri sinjorinoj kun kotiljona demando: <span lang="fr">„oubli -ou regret?“</span><a href="#Footnote05" class="fnanchor">[5]</a> interrompis la konversacion, kiu fariĝis por Lizaveta -Ivanovna turmente scivoliga.</p> - -<p>La dancantino, elektita de Tomski, estis la princidino Paŭlino -mem. Ŝi sukcesis sin pravigi antaŭ li, dancante<!-- p. 30 --> plian rondon -kaj turniĝante plifoje antaŭ sia seĝo. Tomski, reveninte al sia -sidloko, ne pensis plu pri Hermano, nek pri Lizaveta Ivanovna. Ŝi -volis nepre daŭrigi la interrompitan interparoladon; tamen la -mazurko estis finita, kaj baldaŭ poste la grafino forveturis.</p> - -<p>La diroj de Tomski estis nenio alia ol dummazurka babilado; sed ili -profunde eniĝis en la animon de la juna revemulino. La portreto, -skizita de Tomski, similis la bildon, kunmetitan de ŝi mem; dank’ -al samtempaj romanoj tiu banala personaĵo timigis kaj ĉarmis -ŝian imagon. Ŝi sidis, kruciginte la nudajn brakojn, klininte sur -la nekovritan bruston sian florornamitan kapon... Subite la pordo -malfermiĝis, kaj eniris Hermano. Ŝi ektremis...</p> - -<p>— Kie vi estis? — ŝi demandis timoflustre.</p> - -<p>— En la dormoĉambro de la maljuna grafino, — respondis Hermano: — -mi ĵus venas de tie. La grafino mortis.</p> - -<p>— Dio mia!... kion vi diras?!...</p> - -<p>— Kaj kredeble, — daŭrigis Hermano, — mi estas kaŭzo de ŝia -morto.</p> - -<p>Lizaveta Ivanovna ekrigardis lin, kaj en ŝia animo resonis la vortoj -de Tomski: „sur la konscienco de tiu homo pezas almenaŭ tri krimoj!“ -Hermano sidiĝis sur fenestrobreto apud ŝi kaj rakontis ĉion.</p> - -<p>Lizaveta Ivanovna aŭskultis lin kun teruro. Sekve la pasiaj leteroj, -la flamaj postuloj, la aroga, persista persekutado — ĉio ĉi ne -estis amo!... Mono, — jen pri kio soifis lia animo!... Ne ŝi estus -povonta kontentigi liajn dezirojn kaj lin feliĉigi!... La malriĉa -edukatino estis sole blinda helpantino de rabisto, de mortiginto -de ŝia maljuna bonfarantino!... Ŝi ekploris maldolĉe en sia tro -malfrua, doloriga ekpento. Hermano rigardis ŝin senvorte; lia koro -ankaŭ suferis. Tamen ne la larmoj<!-- p. 31 --> de la kompatinda junulino, ne -la mirinda ĉarmo de ŝia malĝojego emociigis lian senindulgan -animon. Li ne sentis konsciencriproĉojn<!-- orig: konsciencripoĉojn -->, pensante pri la mortinta -maljunulino. Lin terurigis nur senrevena perdo de la sekreto, de kiu -li atendis sian riĉegiĝon.</p> - -<p>— Vi estas monstro! — diris fine Lizaveta Ivanovna.</p> - -<p>— Mi ne intencis ŝian morton, — rediris Hermano, — mia pistolo ne -estas ŝargita.</p> - -<p>Ili ambaŭ eksilentis.</p> - -<p>Jam mateniĝis. Lizaveta Ivanovna estingis la finbrulontan kandelon. -Pala lumo ekheligis ŝian ĉambron. Ŝi viŝis siajn plorruĝajn -okulojn kaj eklevis ilin al Hermano; li sidadis sur fenestrobreto, -kunmetinte la manojn kaj minace sulkiginte la frunton. En tia pozo li -mirige rememorigis portreton de Napoleono. Tia simileco impresis eĉ -Lizaveta Ivanovna-n.</p> - -<p>— Kiamaniere elirigi vin el la domo? — diris fine Lizaveta -Ivanovna: — mi projektis konduki vin tra flanka elirejo, — sed -estus necese preterpasi la dormoĉambron, kaj mi timas tion.</p> - -<p>— Diru al mi, kiamaniere mi povos trovi la flankan elirejon; mi -foriros sola.</p> - -<p>La junulino ekstaris, prenis el komodo ŝlosilon, donis ĝin -al Hermano kun detala instrukcio. Li premis ŝian malvarman, -senrespondan manon, kisis ŝian klinitan kapon kaj eliris.</p> - -<p>Li malsupreniris la spiralforman ŝtuparon kaj reeniris la grafinan -dormoĉambron. La mortinta maljunulino sidis ŝtoniĝinta; ŝia -vizaĝo esprimis profundan kvieton. Hermano haltis antaŭ ŝi, -dumlonge ŝin rigardis, kvazaŭ volante certiĝi pri la terura vero; -fine li eniris la kabineton, ekpalpis post la tapetoj la pordon kaj -malsupreniris malluman ŝtuparon, emociita per strangaj sentoj.<!-- p. 32 --> -„Laŭ tiu ĉi sama ŝtuparo, — li meditis, — eble antaŭ sesdek -jaroj, en tiun saman dormoĉambron, je sama horo, en orbrodita vesto, -premante al la brusto sian trikornan ĉapelon, laŭmode frizita, -ŝteliris juna feliĉulo, nun jam de longe putriĝinta en sia tombo, -— kaj hodiaŭ la koro de lia iama amatino ĉesis bati...“</p> - -<p>Malsupre de la ŝtuparo Hermano ekvidis pordon, malfermis ĝin per la -donita al li ŝlosilo, sin trovis en trapasa koridoro kaj eliris en -la straton.</p> - - -<h3>V.</h3> - -<p>Tri tagojn post la fatala nokto, je la naŭa matene, Hermano iris -al la ***a monaĥinejo, kie estis okazonta la funebra diservo kaj -enterigo de la mortinta grafino. Ne sentante penton, li ne povis -tamen tute mallaŭtigi la voĉon de sia konscienco, ripetadanta al -li: „ci mortigis la maljunulinon!“ Havante malfortan kredon, li havis -multe da superstiĉoj. Li kredis, ke la morta grafino povis malfavore -influi lian vivon, kaj decidis ĉeesti la enterigon por elpeti ŝian -pardonon.</p> - -<p>La preĝejo estis plena. Hermano nur pene sukcesis antaŭeniĝi -tra la homamaso. La ĉerko staris sur pompa katafalko sub velura -baldakeno. La mortintino kuŝis kun surbruste krucigitaj brakoj, en -punta kufo kaj blanka atlasa robo. Ĉirkaŭe staris ŝiaj hejmanoj: -servistoj en nigraj kaftanoj kun blazonrubandoj surŝultre kaj -kandeloj enmane; parencoj en profunde funebraj kostumoj — infanoj, -nepoj kaj pranepoj. Neniu ploris; larmoj estus afektado. La grafino -estis tiom maljuna, ke ŝia morto neniun povis surprizi, kaj ŝiaj -parencoj jam de longe atendis ĝin. Juna episkopo diris funebran -paroladon. Per simplaj kaj kortuŝaj vortoj li priskribis la pacan -transiron en alian mondon de virtulino, kies longaj vivojaroj<!-- p. 33 --> -estis trankvila pretiĝo al kristana morto. „La mortanĝelo trovis -ŝin, — diris la oratoro, — sendorma kaj meditanta pri baldaŭa -alveno de noktomeza fianĉo.“ La diservo pasis en deca malĝojo. La -parencoj adiaŭis la unuaj la mortintinon; post ili proksimiĝis la -multenombraj gekonatuloj, venintaj saluti lastfoje virinon, kiu dum -longaj jaroj partoprenis iliajn vantajn amuzojn. Poste venis ĉiuj -domanoj; finfine proksimiĝis maljunega vartistino, samaĝulino de -la mortintino; du junaj knabinoj subtenis ŝin je la brakoj; ŝi -estis tro kaduka por fari ĝisteran klinsaluton, — ĝi elverŝis -kelkajn larmojn, kisante la malvarman manon de sia sinjorino. Post -ŝi Hermano ekkuraĝis proksimiĝi al la ĉerko. Li klinis sin -ĝisteren kaj dum kelke da minutoj restis kuŝanta sur la malvarma -planko, kovrita per abibranĉoj; fine li leviĝis, same pala kiel -la mortintino, supreniris la katafalkoŝtupojn kaj kliniĝis ... -ĉi-momente al li ekŝajnis, ke la mortintino moke lin rigardas, -duonmalferminte unu okulon. Hermano rapidmove malantaŭeniĝis, faris -eraran paŝon kaj ekfalegis surdorsen. Oni eklevis lin. Samtempe -oni forportis la svenintan Lizaveta Ivanovna-n en la preĝejan -vestiblon. Tia epizodo difektis por kelka tempo la solenon de la -funebra ceremonio. Meze de la ĉeestantoj aŭdiĝis obtuza murmuro; -malgrasa ĉambelano, parenco de la mortinta grafino, flustris en -la orelon de anglo staranta apud li, ke la juna oficiro estas ŝia -eksteredzeca filo, al kio la anglo respondis malvarmtone: „Ho?“</p> - -<p>La tutan tagon Hermano estis tre malbonhumora. Tagmanĝante en -modesta restoracio, li kontraŭkutime tre multe trinkis por tiurimede -mildigi sian internan agitiĝon. Tamen la vino ankoraŭ pli ardigis -lian imagon. Reveninte hejmen, li sin ĵetis tute vestita sur la -liton kaj profunde ekdormis.</p><!-- p. 34 --> - -<p>Li vekiĝis nokte; la luno heligis lian ĉambron. Li rigardis la -horloĝon: estis kvarono antaŭ la tria. Lia dormemo forpasis. Li -eksidis sur la lito kaj meditis pri la grafina enterigo.</p> - -<p>Tiumomente iu ekrigardis el la strato en lian fenestron kaj tuj -foriris. Hermano neniel atentis tion. Post minuto li ekaŭdis, ke -oni malfermas la antaŭĉambran pordon. Hermano pensis, ke lia -servosoldato, ebria kiel kutime, revenis el nokta promenado. Sed -li ekaŭdis fremdan paŝmanieron: iu marŝis, delikate ŝovante -pantoflojn. La pordo malfermiĝis, — eniris virino blanke vestita. -Hermano opiniis ŝin sia maljuna mamnutristino kaj miris, kiakaŭze -ŝi venas tiel malfrue. Sed la blanka virino, glitinte, sin trovis -subite antaŭ li, — li rekonis la grafinon.</p> - -<p>— Mi venis al ci kontraŭ mia volo, — ŝi diris firmavoĉe: — -estas ordonite, ke mi plenumu cian peton. Trio, sepo kaj aso gajnigos -cin laŭvice, tamen kondiĉe, ke ci ne ludu ĉiutage pli ol unu -karton, kaj ke ci ludu neniam plu en cia vivo. Mi pardonas al ci mian -morton, sed ci devas edziĝi kun mia edukatino, Lizaveta Ivanovna...</p> - -<p>Ŝi returnis sin malrapide, iris al la pordo, ŝovante siajn -pantoflojn kaj malaperis. Hermano aŭdis frapfermon de la vestibla -pordo kaj vidis, ke iu ree ekrigardis en lian fenestron.</p> - -<p>Hermano dumlonge ne kapablis rekonsciiĝi. Li eliris en apudan -ĉambron; lia servosoldato dormis profunde, kaj Hermano apenaŭ -sukcesis lin veki. Li estis ebria laŭkutime kaj povis klarigi -nenion. La ekstera pordo estis ŝlosita. Hermano revenis en sian -ĉambron, ekbruligis kandelon kaj priskribis sur papero sian vizion.</p> - - -<h3>VI.</h3> - -<p>Du fiksaj ideoj ne povas kune ekzisti en psiĥa naturo, same kiel du -korpoj en la fizika mondo ne povas okupi<!-- p. 35 --> unu saman lokon. Trio, sepo -kaj aso baldaŭ anstataŭis en la imago de Hermano la figuron de la -mortinta maljunulino. Trio, sepo, aso ne forlasadis lian cerbon kaj -ĉiam movetiĝis sur liaj lipoj. Renkontinte junulinon, li diradis: -„Ŝi estas gracitalia kiel vera kertrio.“ Se oni demandis lin: -„Kioma horo estas?“ li respondis: „Kvin minutoj antaŭ sepo!“ Ĉiu -korpulenta homo rememorigis lin pri aso. Trio-sepo-aso persekutis -lin en sonĝo, alprenante ĉiujn eblajn aspektojn: la trio floris -antaŭ li en formo de luksa rozo, la sepo ŝajniĝis kvazaŭ gotika -pordego, la aso — kiel monstra araneo. Ĉiuj liaj pensoj kunfluis en -unu — utiligi la sekreton, kiu tiom multe al li kostis. Li komencis -pripensadi sian eksiĝon el militservo kaj pri vojaĝo. Li projektis -en publikaj ludejoj de Paris devigi la ensorĉitan fortunon cedi al -li trezoron. Okaza cirkonstanco liberigis lin de superfluaj klopodoj.</p> - -<p>En Moskvo organiziĝis societo de riĉaj kartludantoj sub prezido -de la fama Ĉekalinski, pasiginta sian tutan vivon kun kartoj -kaj akirinta iam milionojn, gajnante kambiojn kaj malgajnante -kontantan monon. Multjara sperteco meritigis al li la konfidon de -liaj kamaradoj, kaj larĝe malfermitaj pordoj de lia domo, bonega -kuiristo, afableco kaj gajemo akiris la estimon de la publiko. Li -venis Peterburgon. La junularo alfluegis ĉe lin, forgesante balojn -pro kartoj kaj preferante la tentojn de ludado al la ĉarmoj de -amindumado. Narumov enkondukis ĉe lin Hermanon.</p> - -<p>Ili trapasis vicon da luksaj salonoj, kie staris bonmanieraj -servistoj. Ĉiuj ĉambroj estis homplenaj. Kelke da generaloj kaj -sekretaj konsilanoj ludis viston; junaj homoj sidis en senĝenaj -pozoj sur ortegitaj kanapoj, manĝis glaciaĵojn kaj fumis pipojn. -En la ĉefa salono, apud<!-- p. 36 --> longa tablo, ĉirkaŭ kiu premiĝis -dudek-kelkaj ludantoj, sidis la domomastro kiel ludbankisto. Li -estis ĉirkaŭ sesdekjara homo de plej respektinda eksteraĵo; lia -kapo estis kovrita de arĝentkoloraj haroj; la diketa freŝa vizaĝo -esprimis bonkorecon; la okuloj brilis kaj estis vivigataj de ĉiama -rideto. Narumov prezentis al li Hermanon. Ĉekalinski amike premis -lian manon, petis, ke li estu sen ceremonioj, kaj daŭrigis ludi.</p> - -<p>Post kiam la komencita ludo estis finita, kaj Ĉekalinski intencis -rekomenci, Hermano proksimiĝis al la ludotablo.</p> - -<p>— Permesu, ke mi metu karton, — li diris, etendante sian manon el -post iu korpulenta ludanto.</p> - -<p>Ĉekalinski ekridetis kaj senvorte kapjesis, kiel signo de kvazaŭ -rezignacia konsento. Narumov ridante gratulis Hermanon pri absolvo de -lia longedaŭra ludfasto kaj deziris al li bonŝancon.</p> - -<p>— Jen estas! — diris Hermano, skribante la ludotan monsumon sub sia -karto.</p> - -<p>— Kiom? — demandis Ĉekalinski, miope duonfermetante la okulojn: — -pardonu, mi ne bone vidas.</p> - -<p>— Kvardek sep mil, — respondis Hermano.</p> - -<p>Sammomente ĉiuj kapoj turniĝis, kaj la okuloj sin direktis al -Hermano. „Li freneziĝis!“ ekpensis Narumov<!-- orig: Narumvo -->.</p> - -<p>— Permesu atentigi vin, — diris Ĉekalinski kun sia ĉiama rideto, -— ke via ludo estas iom forta: neniu ĉi tie metis sur simplan -karton pli ol ducent sepdek kvin rublojn.</p> - -<p>— Kio do? — rediris Hermano: — ĉu vi akceptas aŭ ne?</p> - -<p>Ĉekalinski kapklinis kun ŝajno de sama obeema konsento.</p> - -<p>— Mi volis nur diri al vi, — li daŭrigis, — ke, ĝuante la -konfidon de miaj amikoj, mi povas ludi nur kontantmone.<!-- p. 37 --> Miaflanke, -mi nepre estas certa, ke sufiĉas via vorto, tamen, por ne malordigi -la ludon kaj la kalkulojn, mi petas, ke vi metu la monon sur la -karton.</p> - -<p>Hermano elpoŝigis bankbileton kaj prezentis ĝin al Ĉekalinski, -kiu, malatente ĝin rigardinte, metis ĝin sur la karton de Hermano -kaj komencis ĵeti la kartojn. Dekstren falis naŭo, maldekstren — -trio.</p> - -<p>— Mi gajnis! — diris Hermano, montrante sian karton, trion.</p> - -<p>Meze de ludantoj aŭdiĝis flustrado. Ĉekalinski sulkigis la -frunton, sed tuj poste rideto reaperis sur lia vizaĝo.</p> - -<p>— Ĉu vi volas havi la monon? — li demandis Hermanon.</p> - -<p>— Jes, mi petas.</p> - -<p>Ĉekalinski elpoŝigis kelke da bankbiletoj kaj tuj kvietiĝis. -Hermano prenis la monon kaj foriris de la tablo. Narumov ne povis -rekonsciiĝi. Hermano trinkis glason da limonado kaj foriris hejmen.</p> - -<p>La morgaŭan vesperon li revenis al Ĉekalinski. La domomastro denove -estis ludbankisto. Hermano proksimiĝis al la tablo; la ludantoj tuj -cedis lokon al li. Ĉekalinski afable lin salutis. Hermano metis sur -elektitan karton novajn kvardek sep milojn kune kun sia hieraŭa -gajnaĵo. Ĉekalinski ĵetis la kartojn. Dekstren falis valeto, -maldekstren — sepo.</p> - -<p>Hermano malkovris sepon.</p> - -<p>Ĉiuj ekkrietis: „ha!...“ Ĉekalinski<!-- orig: Cekalinski --> videble konfuziĝis. Li -transdonis al Hermano naŭdek kvar mil rublojn. Hermano prenis ilin -indiferentmiene kaj tuj foriris.</p> - -<p>La sekvintan vesperon Hermano denove aperis apud la ludotablo. -Ĉiuj atendis lin; la generaloj kaj sekretaj konsilanoj forlasis -sian viston, por vidi tian eksterordinaran ludon. La junaj oficiroj -leviĝis de la kanapoj; ĉiuj servistoj<!-- p. 38 --> kolektiĝis en la salono. -Oni are ĉirkaŭis Hermanon. La ceteraj ludantoj interrompis sian -ludon, senpacience atendante la rezulton. Hermano staris apud -la tablo, pretiĝante ludi sola kontraŭ la pala, sed ridetanta -Ĉekalinski. Hermano surkovris sian karton per pako da bankbiletoj. -Tio similis duelon. Profunda silento regis ĉirkaŭe.</p> - -<p>Ĉekalinski komencis ĵeti la kartojn; liaj manoj tremis. Dekstren -falis kartreĝino, maldekstren — aso.</p> - -<p>— Mia aso gajnis! — diris Hermano, malkovrante sian karton.</p> - -<p>— Via reĝino malgajnis, — rediris kompleze Ĉekalinski.</p> - -<p>Hermano ektremis: efektive, anstataŭ aso antaŭ li kuŝis reĝino. -Li ne kredis siajn okulojn, ne komprenante, kiamaniere li povis erari -en la elekto de sia karto.</p> - -<p>Ĉi-momente al li ekŝajnis, ke la pikreĝino duonfermetis la okulojn -kaj moke ekridetis. Mirinda simileco lin konsternis...</p> - -<p>— La maljunulino! — li ekkriis terurigita.</p> - -<p>Ĉekalinski proksimigis al si la malgajnitan de Hermano monon. -Hermano staris senmove. Kiam li forlasis la tablon, komenciĝis -laŭtvoĉa interparolado.</p> - -<p>— Rimarkinda ludo! — parolis la ludantoj.</p> - -<p>Ĉekalinski denove ekmiksis la kartojn, kaj la ludado estis -daŭrigata.</p> - - -<h3>EPILOGO</h3> - -<p>Hermano freneziĝis. Li sin trovas en la Obuĥova malsanulejo<a href="#Footnote06" class="fnanchor">[6]</a>, -en ĉambro n-ro 17, respondas neniujn demandojn kaj murmuretas tre -rapide: „trio-sepo-aso! trio-sepo-reĝino!...“</p><!-- p. 39 --> - -<p>Lizaveta Ivanovna edziniĝis kun tre afabla juna homo; li havas -ian oficon kaj posedas sufiĉan monhavon: li estas filo de iama -bienadministranto de la maljuna grafino. Lizaveta Ivanovna edukas -malriĉan parencinon.</p> - -<p>Tomski estas promociita kapitano kaj edziĝis kun princidino -Paŭlino.</p> - - - -<div class="chapter" id="nr3"> -<h2>NEĜBLOVADO</h2> -</div> - -<p>Fine de la 1811a jaro, dum memorinda por ni epoko, loĝis en sia -bieno „Nenaradovo“ la bonkora Gavrilo Gavriloviĉ R***. Li estis fama -en la ĉirkaŭaĵo pro sia gastameco kaj afableco; la najbaroj tre -ofte vizitadis lin por manĝi, trinki, ludi bostonon je kvin kopekoj -kun lia edzino Praskovja Petrovna, kaj kelkaj — por vidi ilian -filinon Maria Gavrilovna-n, gracitalian, palvizaĝan deksepjaran -fraŭlinon. Oni sciis ŝin riĉa fianĉino, kaj multaj homoj esperis -edziĝi kun ŝi aŭ edzigi siajn filojn.</p> - -<p>Maria Gavrilovna estis edukita pere de francaj romanoj kaj, -sekve, estis enamiĝinta. Ŝia elektitulo estis neriĉa armea -subleŭtenanto, sin trovanta forpermese en sia apuda bieneto. -Memkompreneble, la juna homo ardis per sama pasio; sed la gepatroj de -lia amatino, rimarkinte ilian reciprokan inklinon, malpermesis al sia -filino eĉ pensi pri li, kaj oni akceptadis lin pli malafable ol la -eksigitan asesoron.</p> - -<p>Niaj geamantoj interkorespondadis kaj ĉiutage renkontiĝis sen -ĉeestantoj en betularbareto aŭ apud malnova kapelo. Tie ili ĵuris -unu al alia eternan amon, plendis kontraŭ la sorto kaj faris -diversajn projektojn. Korespondante kaj interparoladante tiamaniere, -ili alvenis<!-- p. 40 --> (kio estas tute natura) al jena rezonado: se ni ne -povas vivi unu sen la alia, sed la volo de la senkompataj gepatroj -kontraŭstaras nian feliĉon, ĉu ni ne povus agi memstare? Certe, -la bontrafa ideo venis unue en la kapon de la juna homo, sed ĝi tre -plaĉis al la romaneca imagemo de Maria Gavrilovna.</p> - -<p>Vintro ĉesigis iliajn intervidiĝojn, sed la korespondado fariĝis -des pli vigla. La oficiro, Vladimir Nikolajeviĉ, petegis en ĉiu -letero, ke ŝi konsentu geedziĝi sekrete, dum kelka tempo sin kaŝi, -poste sin ĵeti al la piedoj de la gepatroj, kiuj certe estos fine -kortuŝitaj per la heroa konstanteco kaj kompatindeco de la geamantoj -kaj nepre diros al ili: „Infanoj niaj, venu, por ke ni ĉirkaŭbraku -vin!“</p> - -<p>Maria Gavrilovna dumlonge hezitis; multego da forkurplanoj estis -rifuzitaj. Fine ŝi konsentis: la fiksitan tagon ŝi devos ne -partopreni vespermanĝon kaj foriri en sian ĉambron, pretekstante -kapdoloron; ŝia servistino partoprenis la komploton; ili ambaŭ -estis elirontaj en la ĝardenon per malantaŭa dompordo; post la -ĝardeno ili trovos pretan glitveturilon, sidiĝos en ĝin kaj -veturos kvin verstojn<a href="#Footnote07" class="fnanchor">[7]</a> de Nenaradovo en vilaĝon Ĵadrino, rekte en -preĝejon, kie Vladimir Nikolajeviĉ ilin atendos.</p> - -<p>Antaŭnokte de la decidiga tago Maria Gavrilovna tute ne dormis: -ŝi enpakadis tolaĵon kaj vestojn, skribis longan leteron al -sentimentala fraŭlino, sia amikino, alian — al siaj gepatroj. Ŝi -adiaŭis ilin per plej kortuŝaj esprimoj, senkulpigis sian agon -per nevenkebla forto de pasio kaj fine aldonis, ke la plej feliĉa -minuto de sia vivo estos, kiam estos permesite al ŝi sin ĵeti ĉe -la piedojn de siaj karaj gepatroj. Sigelinte ambaŭ leterojn per -fabrikita<!-- p. 41 --> en Tula<a href="#Footnote08" class="fnanchor">[8]</a> sigelileto, sur kiu vidiĝis du flamantaj koroj -kun konvena surskribo, ŝi enlitiĝis je mateniĝo kaj ekdormetis; -tamen terurigaj sonĝoj ĉiuminute vekis ŝin. Jen ŝajnis al ŝi, ke -en la momento, kiam ŝi sidiĝis en glitveturilon por rapidi al la -geedziĝceremonio, la patro haltigis ŝin, kun suferiga rapideco ŝin -trenis sur la neĝo kaj ĵetis en malluman, senfundan subteraĵon ... -kaj ŝi flugrapide falis kun neesprimebla korpremo. Jen ŝi vidis -Vladimir-on kuŝanta tere, pala, sangekovrita; mortante li petegis -per akrelaŭta voĉo, ke ŝi rapidu al li por geedziĝi... Aliaj -abomenaj, sensencaj vizioj aperadis antaŭ ŝi unu post alia. Fine -ŝi ellitiĝis, pli pala ol kutime kaj kun ne ŝajnigita kapdoloro. -La patro kaj patrino rimarkis ŝian ekscitiĝon<!-- orig: eksitiĝon -->; ilia amoplena -zorgemo kaj senĉesaj demandoj: „Kio estas al ci, Manjo? Ĉu<!-- orig: Cu --> eble ci -malsanas, Manjo?“ rompis ŝian koron. Ŝi penis trankviligi ilin, -ŝajni gaja, sed ne sukcesis.</p> - -<p>Vesperiĝis. La penso, ke ŝi pasigas la lastan<!-- orig: laston --> tagon meze de sia -familio, premis ŝian koron. Ŝi estis apenaŭ viva; fundanime -ŝi adiaŭis ĉiujn personojn, ĉiujn aĵojn ŝin ĉirkaŭantajn. -Oni pretigis la vespermanĝon. Ŝia koro forte ekbatis. Ŝi -diris tremvoĉe, ke ŝi ne volas manĝi, kaj adiaŭis sin de la -gepatroj. Ili kisis kaj laŭkutime krucesignis ŝin: ŝi apenaŭ ne -ekploris. Veninte en sian ĉambron, ŝi ĵetis sin en apogseĝon -kaj ekploregis. La servistino admonpetis, ke ŝi kvietiĝu kaj estu -kuraĝa. Ĉio estis preta. Post duonhoro Manjo estis forlasonta por -ĉiam la gepatran domon, sian ĉambron, kvietan virgulinan vivadon...</p> - -<p>Ekstere blovis neĝvento; ĝi muĝis, la fenestrokovriloj skuiĝis -kaj bruis. Ĉio ŝajnis al ŝi minacoplena kaj malĝoja<!-- p. 42 --> antaŭsigno. -Baldaŭ en la domo ĉio mallaŭtiĝis kaj ekdormis. Manjo envolvis -sin per ŝalo, survestis varman mantelon, prenis en la manojn sian -skatoleton kaj eliris tra la malantaŭa dompordo. La servistino -portis post ŝi du pakaĵojn. Ili eniris la ĝardenon. La neĝblovo -ne kvietiĝis; la vento blovegis renkonte, kvazaŭ penante haltigi -la junan krimulinon. Apenaŭ ili sukcesis atingi la finon de la -ĝardeno. Sur la vojo ilin atendis glitveturilo. La malvarmiĝintaj -ĉevaloj ne volis stari surloke; la veturigisto de Vladimir paŝadis -antaŭ la timonstangoj, retenante la malpaciencajn. Li helpis la -fraŭlinon kaj ŝian servistinon oportune sidiĝi kaj lokigi la -pakaĵojn kun la skatoleto, manprenis la kondukilojn, kaj la ĉevaloj -ekgalopis. Lasante la junulinon al la zorgoj de la sorto kaj al la -lerteco de la veturigisto Terenĉjo, nin ni<!-- orig: in --> turnu al la juna amanto.</p> - -<p>La tutan tagon Vladimir pasigis veturante tien kaj ĉi tien. Matene -li vizitis la pastron kaj apenaŭ sukcesis interkonsentiĝi kun -li. Poste li serĉadis la necesajn atestontojn meze de najbaraj -bienhavantoj. La unua, al kiu li sin turnis, kvardekjara iama -kavaleria subleŭtenanto Dravin, tre volonte konsentis. Tia -aventuro — li diris — remorigis lin pri pasinta tempo kaj husaraj -petolaĵoj. Li konsentigis Vladimir-on resti ĉe li por tagmanĝo kaj -certigis lin, ke la du ceteraj atestontoj ne mankos. Efektive, tuj -post la tagmanĝo alvenis la termezuristo Schmidt<a href="#Footnote09" class="fnanchor">[9]</a>, kun lipharoj -kaj spronoj, kaj filo de la distrikta policestro, deksesjara knabo, -ĵus fariĝinta ulano. Ili ne nur akceptis la proponon de Vladimir, -sed eĉ ĵuris, ke ili estas pretaj oferi al li sian vivon. Vladimir -ĉirkaŭbrakis ilin kun ravo kaj forveturis hejmen por prepari ĉion -bezonan.</p> - -<p>Jam de longe vesperiĝis. Li forsendis sian fidindan<!-- p. 43 --> Terenĉjon -en Nenaradovo-n kun ĉevaltrio kaj detala kaj zorge pripensita -instrukcio; por si mem li jungigis glitveturileton kun unu ĉevalo -kaj sola, sen veturigisto, veturis Ĵadrino-n, kien post du horoj -estis alvenonta Maria Gavrilovna. La vojon li bone konis, — ĝi -postulis ne pli ol dudek minutojn.</p> - -<p>Sed apenaŭ Vladimir forlasis sian vilaĝon kaj troviĝis meze de -kampoj, forte ekventis kaj fariĝis tia neĝblovo, ke li nenion povis -vidi. Post unu minuto la vojo estis superŝutita de neĝo kaj ne -plu rekonebla; la ĉirkaŭaĵo malaperis en ia nebuleca, flavnuanca -mallumo, tra kiu flirtis blankaj neĝflokoj; la ĉielo kaj la tero -kunfluiĝis. Baldaŭ Vladimir perdis la vojon kaj vane klopodis -ĝin retrovi. La ĉevalo paŝis trafe-maltrafe kaj ĉiuminute jen -surrampis neĝmonteton, jen falruliĝis en kavon; la glitveturilo -ĉiuminute renversiĝadis. Vladimir precipe zorgis ne perdi la -ĝustan direkton. Tamen al li ŝajnis, ke forpasis pli ol duonhoro, -sed li ne atingis ankoraŭ la Ĵadrin-an arbareton. Pasis pluaj -dek-kelkaj minutoj, — la arbareto ne vidiĝis. Vladimir veturis -tra iu kampo kun multaj profundaj krutkavegoj. La neĝblovado ne -kvietiĝis, la ĉielo ne sereniĝis. La ĉevalo komencis laciĝi, kaj -li mem estis ŝvitkovrita, malgraŭ ke li ĉiuminute estis devigata -ĝiszone enneĝiĝi.</p> - -<p>Fine li konvinkiĝis, ke li veturas ne laŭ ĝusta direkto. Li -haltis, ekis pripensadi, rememoradi, konjekti kaj decidis, ke li -devas veturi dekstren. Li faris tion. Lia ĉevalo apenaŭ marŝis. -Pasis jam pli ol unu horo, de kiam li forlasis sian hejmon. Ĵadrino -nepre devis esti proksima. Tamen li veturis, veturadis, sed la -kampo ne havis finon. Ĉie — neĝamasoj kaj kavoj; ĉiuminute la -glitveturilo renversiĝis, ĉiuminute li ĝin restarigis. La tempo -pasadis. Vladimir komencis maltrankviliĝi.</p><!-- p. 44 --> - -<p>Fine io eknigriĝis flanke. Vladimir direktis la ĉevalon tien. -Proksimiĝinte, li ekvidis arbareton. „Dank’ al Dio,“ — li meditis, -— „nun estas proksime.“ Li ekveturis laŭ la arbaretrando, esperante -tuj trafi la konatan vojon aŭ ĉirkaŭveturi la arbareton: Ĵadrino -sin trovis tuj post ĝi. Baldaŭ li trovis la vojon kaj enveturis -mezen de arbaro, vintre senfoliigita. La vento ne povis furiozi tie, -la vojo estis ebena, la ĉevalo ekvigliĝis, kaj Vladimir ĉesis -agitiĝi.</p> - -<p>Tamen li veturis, veturadis, sed Ĵadrino ne estis videbla, — la -arbareto ne havis finon. Vladimir kun teruro ekvidis, ke li venis -en tute nekonatan arbaron. Malespero lin ekposedis. Li ekfrapis la -ĉevalon; la kompatinda besto komence ektrotis, sed baldaŭ ĝi -laciĝis kaj post kvaronhoro marŝis malrapidpaŝe, spite ĉiuj -klopodoj de la malfeliĉa Vladimir.</p> - -<p>Iom post iom la arboj komencis maldensiĝi. Vladimir elveturis el -la arbaro, — Ĵadrino ne estis vidata. Kredeble estis ĉirkaŭ -noktomezo. Larmoj elspruĉis el liaj okuloj; li ekveturis divenprove. -La vetero mildiĝis, la nuboj disiĝis. Antaŭ li kuŝis ebenaĵo, -kovrita per blanka ondeca tapiŝo. La nokto estis sufiĉe serena. Li -ekvidis proksime vilaĝeton, konsistantan el kvar — kvin kabanoj. -Vladimir sin direktis tien. Apud la unua dometo li elsaltis el sia -glitveturilo, alkuris fenestron kaj komencis frapi. Post kelke da -minutoj leviĝis ligna fenestrokovrilo, kaj maljunulo aperigis sian -grizan barbon. — „Kion vi bezonas?“ — „Ĉu Ĵadrino troviĝas -proksime?“ — „Ĵadrino?“ — „Jes, jes, — ĉu ĝi estas proksime?“ -— „Jes, proksime, — je dek-kelke da verstoj.“ — Aŭdinte tian -respondon, Vladimir ekkaptis senespere siajn harojn kaj restis -senmova, kiel homo, kondamnita al morto.</p> - -<p>— „El kie vi venas?“ — daŭrigis la maljunulo. Vladimir ne -respondis la demandon. — „Ĉu vi povas, maljunulo, —<!-- p. 45 --> li diris, -— provizi min per ĉevaloj ĝis Ĵadrino?“ — „Ne, mi ne havas -ĉevalojn,“ — respondis la vilaĝano. — „Ĉu mi povas havi almenaŭ -gvidiston? Mi pagos, kiom li volos.“ — „Atendu, — respondis la -maljunulo, mallevante la fenestrokovrilon: — mi sendos al vi mian -filon, li vin akompanos.“ Vladimir komencis atendi. Apenaŭ forpasis -unu minuto, li ree ekfrapis. La fenestrokovrilo leviĝis, aperis la -barbo. — „Kion vi bezonas?“ — „Kie do estas via filo?“ — „Li tuj -eliros, li piedvestas sin. Ĉu vi frostiĝis? Eniru kaj varmigu vin.“ -— „Dankon, rapidigu vian filon.“</p> - -<p>La pordego ekknaris. Eliris juna vilaĝano kun bastonego kaj iris -antaŭen, jen montrante, jen serĉante la vojon, surŝutitan de -neĝamasoj. — „Kioma horo estas?“ — demandis lin Vladimir. — -„Baldaŭ mateniĝos,“ — respondis la vilaĝano. Vladimir diris ne -eĉ unu vorton plu.</p> - -<p>Kantis kokoj kaj estis jam hele, kiam ili atingis Ĵadrinon. La -preĝejo estis fermita. Vladimir pagis la gvidiston kaj sin direktis -al la pastra domo. En la korto lia ĉevaltrio forestis. Kia sciigo -atendis lin?!...</p> - -<p>Sed ni revenu al la bonkoraj Nenaradov-aj bienuloj kaj rigardu, kio -okazas ĉe ili.</p> - -<p>Nenio.</p> - -<p>La gemaljunuloj vekiĝis kaj eliris en la salonon, Gavrilo -Gavriloviĉ en noktoĉapo kaj varma jako, Praskovja Petrovna -en vatita nokta negliĝo. Oni alportis samovaron, kaj Gavrilo -Gavriloviĉ sendis knabinon ekscii, kiel fartas Maria Gavrilovna -kaj kiel ŝi pasigis la nokton. La knabino revenis, dirante, ke la -fraŭlino dormis malbone, sed nun ŝi sentas sin pli bone kaj tuj -venos en la salonon. Efektive, la pordo malfermiĝis, kaj Maria -Gavrilovna eniris kaj salutis paĉjon kaj panjon.</p><!-- p. 46 --> - -<p>— Kiel fartas cia kapo, Manjo? — demandis Gavrilo Gavriloviĉ. -— „Pli bone, paĉjo,“ — respondis Manjo. — „Ci certe -haladzomalsaniĝis,“ — diris Praskovja Petrovna. — „Estas eble, -panjo,“ — respondis Manjo.</p> - -<p>La tago pasis bone, sed nokte Manjo grave malsaniĝis. Oni venigis -urban kuraciston. Li alvenis vespere kaj trovis Manjon en deliro: -fariĝis arda febro, kaj la kompatinda malsanulino dum du semajnoj -sin trovis ĉe tomba sojlo.</p> - -<p>Neniu en la domo sciis pri la intencita forkuro. La skribitajn -antaŭtage leterojn Manjo bruligis; la servistino al neniu diris -ion, timante la koleron de la maljunaj gesinjoroj. La pastro, la -iama kavaleria subleŭtenanto, la lipharhava termezuristo kaj la -juna ulano estis diskretaj — kaj ne senkaŭze... La veturigisto -Terenĉjo neniam, eĉ ebria, diradis ion superfluan. Tiamaniere la -sekreto estis gardita de pli ol duondekduo da komplotintoj. Sed Maria -Gavrilovna mem, dum konstanta deliro, malkaŝadis sian sekreton. -Tamen ŝiaj diroj estis tiom malkonformaj je ĉio, ke la patrino, -ne forlasanta ŝian liton, povis sole kompreni, ke la junulino -estis ĝismorte enamiĝinta je Vladimir Nikolajeviĉ, kaj ke tiu -amo estas la verŝajna kaŭzo de ŝia malsano. Ŝi interkonsiliĝis -kun la edzo, kun kelkaj genajbaroj, kaj fine oni decidis unuvoĉe, -ke, videble, tiu estas la fatalo de Maria Gavrilovna, ke la sorte -destinitan fianĉon oni ne sukcesos eviti, ke malriĉeco ne estas -krimo, ke oni ja vivos ne kun mono, sed kun homo, kaj ĉion similan. -Moralaj sentencoj estas foje tre utilaj en okazoj, kiam oni ne -sukcesas elpensi ion alian por sia praviĝo.</p> - -<p>Dume la fraŭlino komencis resaniĝi. Jam de longe oni ne vidis -Vladimir-on en la domo. Do oni decidis<!-- p. 47 --> lin venigi por anonci al li -neatenditan feliĉon — konsenton je geedziĝo. Tamen kiom granda -estis la mirego de la Nenaradov-aj bienuloj, kiam responde al ilia -invito ili ricevis de li duonfrenezan leteron! Li sciigis ilin, ke -lia piedo neniam transpaŝos la sojlon de ilia domo, kaj petis, -ke oni forgesu pri malfeliĉulo, por kiu la morto restas lia sola -konsolo. Post kelke da tagoj ili eksciis, ke Vladimir forveturis en -la armeon. Estis la 1812a jaro!</p> - -<p>Dum longa tempo oni ne kuraĝis sciigi la resaniĝantan Manjon pri -tio. Ŝi mem neniam citis la nomon de Vladimir. Kelkajn monatojn -poste, trovinte lian nomon en la listo de distingiĝintoj kaj grave -vunditoj en la batalo de Borodino, ŝi svenis, kaj oni timis, ke la -febrego revenos.<!-- punkto mankis en originalo --> Tamen, glor’ al Dio, la sveno ne havis sekvojn.</p> - -<p>Alia malĝojego ŝin afliktis! Gavrilo Gavriloviĉ mortis, herede -lasinte al ŝi sian tutan posedaĵon. Sed la heredaĵo ne konsolis -ŝin: tutkore ŝi partoprenis la malĝojon de la kompatinda Praskovja -Petrovna kaj ĵuris, ke ŝi neniam ŝin forlasos. Tamen ili -forveturis el Nenaradovo, loko de malĝojigaj rememoroj, kaj ekloĝis -en alia ilia bieno.</p> - -<p>Tie ankaŭ fianĉoj ĉirkaŭis la amindan kaj riĉan junulinon; -sed neniun ŝi esperigis. La patrino kelkfoje admonis ŝin fari -elekton, — Maria Gavrilovna nee skuis la kapon kaj enpensiĝadis. -Vladimir ne plu ekzistis: li mortis en Moskvo ĵus antaŭ la enveno -de la francoj. La memoro pri li ŝajnis sankta al Manjo; almenaŭ -ŝi konservadis ĉion, kio povis rememorigi pri li: la iam legitajn -de li librojn, liajn desegnaĵojn, muziknotojn kaj kopiitajn por -ŝi versaĵojn. La najbaroj, sciiĝinte pri tio, admiris ŝian -konstantecon kaj scivole atendis la heroon,<!-- p. 48 --> triumfontan fine super -la ĉagrenoplena fideleco de tiu virga Artemiso<a href="#Footnote10" class="fnanchor">[10]</a>.</p> - -<p>Intertempe la milito estis glore finita. Niaj regimentoj revenadis -el fremdlando. La popolo kuris por renkonti ilin. La muzikistaroj -ludis la militajn kantojn „Vive Henri-Quatre“, tirolajn valsojn -kaj ariojn „Ĵokondo“. Oficiroj, foririntaj militi preskaŭ kiel -knaboj, revenis maturiĝintaj kaj viriĝintaj en batalatmosfero, -ornamitaj per ordenkrucoj. Soldatoj gaje parolis inter si, ĉiuminute -miksante germanajn kaj francajn vortojn. Neforgesebla epoko! Epoko -de gloro kaj entuziasmo! Kiom forte batis rusaj koroj ĉe la vorto -„patrolando“! Kiom dolĉaj estis la larmoj de revidiĝo! Kiel -unuanime ni kunigadis la sentojn de nacia fiereco kaj amo al la caro! -Kaj por li — kia minuto!...</p> - -<p>La virinoj, la rusaj virinoj estis tiutempe senkomparaj. Ilia kutima -senemociemo malaperis. Ilia ekstazo estis vere ebriiga, kiam, -salutante la venkintojn, ili kriis „hura!“.</p> - -<p>Kiu el tiamaj oficiroj ne konfesos, ke al rusa virino li ŝuldas sian -plej valoran rekompencon?...</p> - -<p>Dum tiu brila tempo Maria Gavrilovna loĝis kun sia patrino<!-- orig: datrino --> en la -***a gubernio kaj ne vidis, kiel ambaŭ ĉefurboj solenis la revenon -de la militistaroj. Sed en provincaj distriktoj kaj vilaĝoj la -ĝenerala entuziasmo, eble, estis ankoraŭ pli forta. Apero de -oficiro en tiaj lokoj estis por li vera triumfo, kaj frake vestita -amanto ne povis konkuri kun li.</p> - -<p>Ni diris jam, ke malgraŭ sia indiferenteco Maria Gavrilovna kiel -antaŭe estis ĉirkaŭata de aspirantoj. Sed ĉiuj estis devigitaj -cedi lokon, kiam en ŝia kastelo<!-- p. 49 --> aperis vundita husara kolonelo -Burmin, kun kruco de St. Georgo sur la brusto kaj kun „interesa -paleco“, kiel kutimis diri la tieaj fraŭlinoj. Maria Gavrilovna -rimarkeble lin distingis. Dum lia ĉeesto ŝia kutima enpensiĝo -vigliĝadis. Oni ne rajtis diri, ke ŝi koketus kun li; tamen poeto, -rimarkinte ŝian konduton, dirus:</p> - -<p lang="it"><i>Se amor non è, che<!-- orig: ch'è --> dunque?</i>...<a href="#Footnote11" class="fnanchor">[11]</a></p> - -<p>Burmin vere estis tre aminda juna homo. Li havis ĝuste tiun saĝon, -kiu plaĉas al virinoj: saĝon de konveneco kaj observemo, sen iaj -pretendoj kaj sprite mokeman. Lia sintenado kontraŭ Maria Gavrilovna -estis simpla kaj malrigida; sed, kion ajn ŝi diris aŭ faris, lia -animo kaj rigardo ĉiam sekvis ŝin. Li ŝajnis diskreta kaj modesta, -sed laŭ onidiroj li estis iam terura ventanimulo; tamen tio ĉi -ne malutilis al li en la opinio de Maria Gavrilovna, kiu (same -kiel ĉiuj junaj virinoj) kun plezuro senkulpigadis petolaĵojn, -vidigantajn kuraĝan kaj flaman karakteron.</p> - -<p>Sed pli ol ĉio ajn alia (pli ol lia amemo, pli ol agrabla -konversacio, pli ol „interesa paleco“, pli ol bandaĝita brako), la -silento de la juna husaro pleje instigis ŝian scivolan imagemon. -Ŝi ne povis ne konscii, ke ŝi tre plaĉis al li; li siavice, kun -sia saĝo kaj vivosperto, povis ankaŭ rimarki, ke ŝi distingis lin -inter la aliaj. Kial do ĝis nun ŝi ne vidis lin ĉe siaj piedoj kaj -ne aŭdis lian amkonfeson? Kio retenis lin? Ĉu timemo ne disigebla -de vera amo, ĉu fiereco kaj koketemo de ruza amindumulo? Ĝi estis -por ŝi enigmo. Multe pripensinte, ŝi decidis, ke timemo estis la -sola kaŭzo, kaj intencis plikuraĝigi lin per plia atento kaj, laŭ -cirkonstancoj, eĉ dorlotemo. Ŝi pretigadis malplej atendatan<!-- p. 50 --> -findisvolvon kaj senpacience antaŭvidis la momenton de la romaneca -interparolo. Sekreto, kia ajn ĝi estu, ĉiam pezas sur virina koro. -Ŝiaj ruzaj manovroj sukcesis: almenaŭ Burmin fariĝis tiel enpensa, -liaj okuloj tiel flame haltis sur Maria Gavrilovna, ke la decidiga -minuto ŝajnis jam proksima. La najbaroj parolis pri geedziĝo -kvazaŭ pri demando senrevene solvita, kaj la bonkora Praskovja -Petrovna ĝojis, ke ŝia filino trovis fine indan fianĉon.</p> - -<p>La maljunulino sidis foje sola en salono, dismetante paciencludon, -kiam Burmin eniris la ĉambron kaj tuj demandis pri Maria Gavrilovna. -„Ŝi estas en la ĝardeno: iru al ŝi, kaj mi atendos vin tie ĉi.“ -Burmin eliris. La maljunulino faris krucosignon kaj ekmeditis: „Eble -la afero hodiaŭ decidiĝos!“</p> - -<p>Burmin trovis Manjon apud lageto, sub saliko, kun libro en la manoj, -en blanka robo, — kiel veran romanheroinon. Post la unuaj demandoj -ŝi intence ĉesis daŭrigi tiamanieran konversacion, pliigante -reciprokan embarason, el kiu oni povus eliri nur per subita kaj -decidiga interparolo. Tiel okazis. Burmin, sentante la konfuzigan -embarason de sia situacio, diris, ke li jam de longe serĉas okazon -por malkovri al ŝi siajn korsentojn, kaj petis unu minuton de -atento. Maria Gavrilovna fermis la libron kaj mallevis la okulojn, -kiel signo de konsento.</p> - -<p>— Mi amas vin, — diris Burmin: — mi amas vin pasie... (Manjo -ruĝiĝis kaj ankoraŭ plie klinis la kapon). Mi agis nesingarde, -fordonante min al la agrabla kutimiĝo vidi kaj aŭdi vin ĉiutage. -Nun estas jam tro malfrue por kontraŭstari mian sorton. La rememoro -pri vi, via ĉarma, alloga bildo estos de nun la turmento kaj -samtempe la konsolo de mia vivo. Sed mi devas ankoraŭ<!-- p. 51 --> plenumi -malfacilan ŝuldodevon, malkaŝi al vi teruran sekreton kaj starigi -inter ni nevenkeblan baron...</p> - -<p>— Ĝi ĉiam ekzistis, — vivece interrompis lin Maria Gavrilovna: — -mi neniam povus fariĝi via edzino...</p> - -<p>— Mi scias, — li rediris mallaŭtvoĉe: — mi scias, ke iam vi -estis aminta, sed morto kaj tri jaroj da ĉagrenbedaŭroj... Kara, -amata Maria Gavrilovna, ne penu senigi min je mia lasta konsolo: la -penso, ke vi konsentus estigi mian feliĉon, se...</p> - -<p>— Silentu, pro Dio, silentu. Vi turmentas min!</p> - -<p>— Jes, mi scias, mi sentas, ke vi fariĝus la mia, sed mi estas la -plej malfeliĉa homo: mi estas edzigita!...</p> - -<p>Maria Gavrilovna kun miro ekrigardis lin.</p> - -<p>— Mi estas edzigita de kvar jaroj, — daŭrigis Burmin: — kaj mi -eĉ ne scias, kiu estas mia edzino, kie ŝi nun sin trovas, kaj ĉu -mi iam revidos ŝin!...</p> - -<p>— Kion vi diras?! — ekkriis Maria Gavrilovna. — Kiom stranga ĝi -estas! Daŭrigu ... mi rakontos al vi poste ... daŭrigu, mi petas.</p> - -<p>— Komence de la 1812a jaro, — diris Burmin: — mi rapidis Vilnon, -kie troviĝis nia regimento. Veninte malfruvespere al iu stacio, mi -diris, ke oni rapidu jungi freŝajn ĉevalojn; sed fariĝis terura -neĝblovo; la staciestro kaj la veturigistoj konsilis al mi atendi. -Mi obeis; tamen nekomprenebla emocio ekposedis min; al mi ŝajnis, -kvazaŭ iu puŝis kaj puŝis min. Dume la neĝblovado ne ĉesis. -Mi perdis la paciencon, denove ordonis, ke oni jungu la ĉevalojn, -kaj forveturis dum plej forta neĝventego. Al la veturigisto -venis la ideo veturi sur glaciiĝinta rivero por malplilongigi la -vojon je tri verstoj. La riverbordoj estis tute neĝekovritaj; la -veturigisto preterpasis nerimarkinte la lokon,<!-- p. 52 --> kie ni devus ree -trafi la poŝtan vojon, kaj tiamaniere ni troviĝis en nekonata -loko. La ventego ne kvietiĝis. Mi ekvidis iun lumeton kaj ordonis -veturi en tiun direkton. Ni venis en vilaĝon; ligna preĝejo estis -lumigita kaj malfermita; interne de la ĉirkaŭbarilo staris kelke da -glitveturiloj; en la preĝejvestiblo paŝadis homoj. — „Tien ĉi, -tien ĉi!“ — ekkriis voĉoj. Ni alveturis. — „Pro Dio, kial vi -malfruiĝis? — diris al mi iu: — la fianĉino estas sveninta, la -pastro ne scias kion fari; ni estis jam pretaj reveni hejmen. Eliru -do rapide.“ Mi senvorte elsaltis el mia glitveturilo kaj eniris la -preĝejon, apenaŭ lumigatan per du aŭ tri kandeloj. Junulino sidis -sur benko en malluma angulo, alia frotis ŝiajn tempiojn. „Dank’<!-- apostrofo mankis en originalo --> -al Dio, — diris la dua, — fine vi venis; vi preskaŭ mortigis -la fraŭlinon.“ Maljuna pastro proksimiĝis al mi kun demando: -„Ĉu ni komencu?“ — „Jes, komencu, via pastra moŝto,“ — mi -respondis distrite. Oni igis la fraŭlinon leviĝi. Ŝi ŝajnis al -mi beleta... Nekomprenebla, nepardonebla ventanimeco ... mi ekstaris -apud ŝi antaŭ la katedro; la pastro rapidis; tri viroj kaj la -servistino subtenadis la fianĉinon kaj atentis nur ŝin... Ni estis -geedzigitaj!... — „Kisu vin,“ — oni diris al ni. Mia edzino turnis -al mi sian palan vizaĝon. Mi estis preta ŝin kisi... Ŝi ekkriis: -— „Ha, ne estas li! ne estas li!“ kaj svenis. La atestantoj direktis -al mi siajn timigitajn rigardojn. Mi min returnis, eliris el la -preĝejo sen ia malhelpo, ĵetis min en la glitveturilon kaj ekkriis: -„Rapidu!“ —</p> - -<p>— Dio mia! — ekkriis Maria Gavrilovna: — kaj vi tute ne scias, kio -fariĝis al via kompatinda edzino?</p> - -<p>— Mi nenion scias, — respondis Burmin: — mi ne scias la nomon -de la vilaĝo, kie mi edziĝis; mi ne memoras, el kiu stacio mi -forveturis. Tiutempe mi opiniis mian<!-- p. 53 --> kriman petolaĵon tiom -malgrava, ke, forlasinte la vilaĝon, mi ekdormis kaj vekiĝis nur -sekvintmatene ĉe tria stacio. La servisto, kiu akompanis min tiam, -mortis dum la milito, — do mi havas neniun esperon retrovi la -virinon, al kiu mi estis farinta tiel kruelan ŝercon, kaj kiu nun -estas venĝita same kruele!...</p> - -<p>— Dio mia, Dio mia! — diris Maria Gavrilovna, kaptante lian manon: -— do tio estas vi! Kaj vi ne rekonas min?</p> - -<p>Burmin paliĝis... kaj falis ĉe ŝiajn piedojn...</p> - - - -<div class="chapter" id="nr4"> -<h2>LA PAFO</h2> -</div> - -<h3>I.</h3> - -<p>Ni estis dislokitaj garnizone en urbeto X. La vivmaniero de armea -oficiro estas konata. Matene — ekzercoj, rajdejo; tagmanĝo — ĉe -la regimentestro aŭ en hebrea restoracio; vespere — punĉo kaj -kartludo. En X. estas neniu gastigema familio, nek eĉ unu fianĉaĝa -fraŭlino; ni kunvenadis unu ĉe alia, kie ni vidis nenion krom niaj -uniformoj.</p> - -<p>Nur unu persono el nia societo ne estis oficiro. Li estis proksimume -tridekkvinjara, kaj tial ni estimis lin kiel maljunulon. Sperteco -donis al li multajn prerogativojn kontraŭ ni; krome, lia kutima -malafableco, malmola karaktero kaj malica parolmaniero havis fortan -influon sur niaj junaj mensoj. Ia mistero ĉirkaŭis lian sorton; -laŭŝajne li estis ruso, tamen li havis fremdlandan nomon. Iam li -estis husaro kaj eĉ servis sukcese; neniu sciis la kaŭzon, kiu -estis instiginta lin eksiĝi kaj ekloĝi en mizera urbeto, kie li -vivis malriĉe kaj samtempe malŝpareme; li ĉiam iris piede, portis -eluzitan nigran redingoton,<!-- p. 54 --> sed havis ĉiam pretan manĝotablon -por la oficiroj de nia regimento. Verdire, lia tagmanĝo konsistis -el du ĝis tri manĝoj, preparitaj de ekssoldato, sed ĉampanvino -fluis rivere. Neniu konis lian havon, nek liajn enspezojn, kaj -neniu kuraĝis lin demandi pri tio. Ĉe li estis troveblaj libroj, -plejparte militartaj kaj romanoj. Li volonte ilin donadis por -legi, neniam postulante la redonon; sed same neniam li redonis -prunteprenitajn librojn. Lia ĉefa ekzerco estis pistolpafado. La -muroj de lia ĉambro estis ĉiuj truetitaj per kugloj, kvazaŭ -abelĉelaro. Riĉa kolekto da pistoloj estis la sola luksaĵo en la -modesta dometo, kie li loĝis. La lerteco, kiun li atingis, estis -nekredebla; se li proponus forpafi piron de ies ĉapo, neniu el nia -regimento hezitus submeti al li sian kapon.</p> - -<p>Nia konversacio ofte koncernis duelojn; Silvio (mi nomu lin tiel) -neniam sin enmiksis en ĝin. Demandite, ĉu li iam duelis, li jesis -sektone, tamen diris nenion pri detaloj, — kaj estis videble, ke -tiaj demandoj estis al li malagrablaj. Ni konjektis, ke sur lia -konscienco peze kuŝis iu malfeliĉa viktimo de lia terura lerteco. -Cetere, neniel ni povis suspekti lin pri malkuraĝo. Estas homoj, -kies nura eksteraĵo forigas tiajn suspektojn. Jena okazintaĵo -ekmirigis nin ĉiujn.</p> - -<p>Foje dekkelko da niaj oficiroj tagmanĝis ĉe Silvio. Oni drinkis -kiel kutime, tio estas — sufiĉege; post la tagmanĝo ni insiste -petis la mastron, ke li aranĝu por ni bankludon. Dumlonge li -rifuzis, ĉar li ludis preskaŭ neniam; fine li ordonis doni kartojn, -elŝutis sur la tablon duoncenton da ormoneroj kaj eksidis kiel -banktenanto. Ni lin ĉirkaŭis kaj komencis la ludon. Silvio dum -kartludo kutime silentis, neniam disputis, nek diskutis. Se iu -ludanto faris kalkuleraron, li tuj pagis la mankon aŭ enskribis -la superfluon. Ni tion jam sciis kaj ne malhelpis<!-- p. 55 --> lin mastri -laŭ sia maniero. Sed meze de ni sin trovis oficiro, antaŭ ne -longe veninta al nia regimento. Ludante, li pro distreco fleksis -superfluan kartangulon. Silvio prenis kreton kaj egaligis la kalkulon -laŭ sia kutimo. La oficiro, opiniante, ke li eraris, komencis -klarigojn. Silvio silente daŭrigis ĵeti la kartojn. La oficiro, -senpacienciĝinte, prenis broseton kaj forviŝis tion, kio al li -ŝajnis malĝuste skribita. Silvio prenis kreton kaj enskribis -denove. La oficiro, ekscitita per vino, kartludo kaj rido de la -kamaradoj, opiniis sin grave ofendita kaj, furioziĝinte, ekkaptis -de la tablo kupran kandelingon kaj ĵetis ĝin kontraŭ Silvion, kiu -apenaŭ havis tempon por forklini sin de la frapo. Ni konfuzegiĝis. -Silvio ekstaris, tute pala pro kolero, kaj kun flamantaj okuloj -diris: „Sinjoro, bonvolu foriri kaj danku Dion, ke ĝi okazis en mia -hejmo.“</p> - -<p>Ni ne dubis pri la sekvoj kaj opiniis nian kamaradon jam morta. La -oficiro foriris, dirinte, ke li estas preta respondi pri la ofendo, -kiamaniere plaĉos al sinjoro banktenanto. La ludado daŭris ankoraŭ -iom da minutoj; sed, sentante, ke la ludo ne estas laŭhumora por la -mastro, ni unu post alia forlasis la kartojn kaj disiris en niajn -loĝejojn, parolante pri la vakonta oficira loko.</p> - -<p>La morgaŭan tagon, en la rajdejo, kiam ni demandadis, ĉu vivas -ankoraŭ la malfeliĉa leŭtenanto, li mem aperis inter ni, kaj ni -faris al li la saman demandon. Li respondis, ke li havis ankoraŭ -neniun sciigon de Silvio. Tio nin ekmirigis. Ni iris al Silvio kaj en -la korto trovis lin, eniganta kuglon post kuglo en ason, algluitan -al la pordego. Li akceptis nin kutimmaniere, dirante nenion pri la -hieraŭa okazintaĵo.</p> - -<p>Pasis tri tagoj, — la leŭtenanto estis ankoraŭ viva. Ni demandadis -kun mirego: „Ĉu efektive Silvio ne<!-- p. 56 --> duelos?“ Silvio ne duelis. Lin -kontentigis tre supraĵa interklarigo, kaj li paciĝis.</p> - -<p>Komence tio tre malutilis al li en la opinio de la junularo. -Kuraĝmanko malpli ol io ajn estas pardonata de junaj homoj, kiuj en -maltimeco kutimas vidi plejsupron de homaj kvalitoj kaj senkulpigon -de ĉiuj eblaj malvirtoj. Tamen, iom post iom ĉio estis forgesata, -kaj Silvio reakiris sian antaŭan influon.</p> - -<p>Mi sola ne povis plu proksimiĝi al li. Havante ennaskitan romantikan -imagemon, mi estis ĝis tiam plejforte sindonema al la homo, kies -vivo estis enigmo, kaj kiu ŝajnis al mi heroo de iu misterplena -novelo. Li ŝatis min; almenaŭ kun mi sola li ne uzis sian kutiman -malĝentilan kaj malican parolmanieron kaj konversaciis pri diversaj -temoj simplanime kaj kun eksterordinara afableco. Sed post la -malfeliĉa vespero, la penso, ke lia honoro estis makulita kaj ne -lavita pro lia mema volo, — ĉi tiu penso ne forlasadis min kaj -malhelpis, ke mi kondutis kontraŭ li antaŭmaniere, — mi hontis -lin rigardi. Silvio estis tro prudenta kaj sperta, por ne rimarki -tion kaj ne diveni la kialon. Videble ĉi tio lin ĉagrenis; almenaŭ -mi rimarkis kelkfoje lian deziron klarigi al mi la aferon, sed mi -evitadis tion, kaj Silvio min forlasis. De tiu tempo mi vidis lin -nur en ĉeesto de kolegoj, kaj niaj antaŭaj sinceraj interparoladoj -ĉesis.</p> - -<p>Distriĝemaj loĝantoj de ĉefurbo ne prezentas al si multajn -impresojn, tiom konatajn al loĝantoj de vilaĝoj kaj urbetoj, -ekzemple — atendado de poŝta tago; ĉiumarde kaj ĉiuvendrede -nia regimenta oficejo estis plena de oficiroj; iu atendis monon, -iu — leteron, iu — gazetojn. Kutime la kovertojn oni malfermis -en la oficejo mem, oni interparoladis pri novaĵoj, kaj la -oficejo prezentis plej vivoplenan aspekton. Silvio ricevadis sian -korespondaĵon<!-- p. 57 --> adresitan al nia regimento kaj ordinare ankaŭ sin -trovis ĉi tie. Foje oni liveris al li paketon, de kiu li forŝiris -la sigelon kun vidigo de plej granda malpacienco. Trakurante la -skribaĵon, liaj okuloj brilegis. La oficiroj, okupitaj pri siaj -leteroj, rimarkis nenion.</p> - -<p>— Sinjoroj, — diris al ili Silvio, — cirkonstancoj postulas mian -foriron, mi do forveturas hodiaŭ je noktiĝo; mi esperas, ke vi ne -rifuzos tagmanĝi ĉe mi lastafoje. Mi vin atendas, — li daŭrigis, -sin turnante al mi — mi atendas nepre.</p> - -<p>Post ĉi tiuj vortoj li eliris; kaj ni, interkonsentinte kunveni ĉe -Silvio, disiris ĉiu al sia flanko.</p> - -<p>Mi venis al Silvio je la fiksita horo kaj trovis ĉe li preskaŭ la -tutan regimenton. Lia tuta havaĵo estis jam enpakita, — restis nur -la nudaj, trapafitaj muroj. Ni altabliĝis; nia gastiganto estis tre -bonhumora, kaj baldaŭ la gajeco fariĝis ĝenerala; korkoj klakis -ĉiuminute, la glasoj ŝaŭmis kaj siblis senintermanke, kaj ni kun -plej ebla fervoro deziris al la forveturonto feliĉan vojaĝon kaj -ĉiujn bonaĵojn. Ni forlasis la tablon jam malfruvespere. En la -momento de disiĝo, Silvio, adiaŭante ĉiujn, prenis min ĉe la mano -kaj haltigis min en la momento mem, kiam mi intencis eliri.</p> - -<p>— Mi bezonas interparoli kun vi, — li diris mallaŭte. Mi restis.</p> - -<p>La gastoj estis foririntaj; ni restis duope, sidiĝis unu kontraŭ -alia kaj senparole ekfumis pipojn. Silvio ŝajnis priokupita; jam -restis neniaj postsignoj de lia konvulsia gajeco. Malĝoja paleco, -brilantaj okuloj kaj elbuŝiĝanta, densa fumo donis al li aspekton -de vera diablo. Pasis kelke da minutoj, — Silvio interrompis la -silenton.</p> - -<p>— Estas eble, ke ni neniam revidos unu la alian, — li diris al mi: -— antaŭ la disiĝo mi volis interparoli<!-- p. 58 --> kun vi. Vi povis rimarki, -ke mi nur malmulte estimas aliulan opinion, — sed mi vin ŝatas -kaj sentas, ke al mi estus malagrable lasi en via menso maljustan -impreson.</p> - -<p>Li haltis kaj replenigis per tabako sian pipon; mi silentis, -mallevinte la okulojn.</p> - -<p>— Al vi ŝajnis strange, — li daŭrigis, — ke mi ne postulis -kontentigon de tiu ebria frenezulo, sinjoro<!-- orig: signoro --> R. Vi konsentos tamen, -ke, ĉar mi havis elektorajton pri armiloj, lia vivo estis en miaj -manoj, kaj la mia — preskaŭ eksterdanĝera; mi povus atribui mian -moderemon sole al mia grandanimeco, — sed mi ne volas mensogi. Se mi -estus povinta puni sinjoron<!-- orig: signoron --> R., tute ne submetante al danĝero mian -propran vivon, mi neniel estus pardoninta lin.</p> - -<p>Mi rigardis Silvion kun mirego. Tia konfeso tute min konfuzis. Silvio -daŭrigis:</p> - -<p>— Certe, jes, — mi ne rajtas submeti min al mortdanĝero; antaŭ -ses monatoj mi ricevis vangofrapon, kaj mia malamiko ankoraŭ vivas.</p> - -<p>Mia scivolo estis forte ekscitita.</p> - -<p>— Ĉu vi ne duelis kun li? — mi demandis. — Certe iuj cirkonstancoj -vin disigis, ĉu ne?</p> - -<p>— Mi duelis kun li, — respondis Silvio, — kaj jen memorsigno pri -nia interbatalo.</p> - -<p>Silvio ekstaris kaj eligis el kartona ujo ĉapon kun ora kvasto kaj -galono (kion la francoj nomas „polica ĉapo“); li ĝin surmetis; ĝi -estis trapafita unu verŝokon<a href="#Footnote12" class="fnanchor">[12]</a> super la frunto.</p> - -<p>— Vi scias, — daŭrigis Silvio, — ke mi servis en *** husara -regimento. Mian karakteron vi konas; mi kutimiĝis<!-- p. 59 --> ĉefi, sed -en mia junaĝo ĝi estis mia pasio. Niatempe diboĉado estis -moda; mi estis la unua diboĉulo en la armeo. Ni fanfaronis pri -drinkado; mi superdrinkis la faman Burcov-on, prikantitan de Deniso -Davidov. Dueloj en nia regimento okazis ĉiumomente; en ĉiuj mi -estis atestanto aŭ aganto. La kamaradoj min adoradis, kaj la -regimentestroj, tre ofte deŝanĝataj, opiniis min neforigebla -malbono... Mi kviete (aŭ malkviete) ĝuis mian gloron, kiam nian -regimenton eniris junulo el riĉa, eminenta familio (mi ne volas -lin nomi). De mia naskiĝo mi ne renkontis tiom brilan feliĉulon! -Imagu al vi junecon, spritecon, belecon, plej frenezan gajecon, plej -senzorgan kuraĝon, faman nomon, nekalkuleblan monon, kiu neniam -al li mankis, — kaj prezentu al vi, kiamaniere li devis efiki sur -min. Mia superregado ekŝanceliĝis. Ĉarmita de mia gloro, komence -li penis akiri mian amikecon; sed mi akceptis lin malvarme, kaj -sen ia bedaŭro li forlasis min. Mi lin ekmalamis. Liaj sukcesoj -en la regimento kaj meze de virinoj min tute malesperigis. Mi -komencis serĉi malpaciĝon kun li; al miaj epigramoj li respondadis -per epigramoj, kiuj ĉiam ŝajnis al mi pli neatenditaj kaj pli -spritaj ol la miaj, kaj kiuj certe estis senkompare pli gajhumoraj; -li ŝercis, kaj mi furiozis. Fine, iun tagon, dum balo ĉe pola -bienhavanto, vidante lin atentobjekto de ĉiuj sinjorinoj kaj precipe -de la dommastrino, kiu estis amligita kun mi, mi diris al li en la -orelon iun malspritan insultaĵon. Li ekflamis kaj min frapis sur la -vangon. Ni nin ĵetis al la sabroj; la sinjorinoj svenis; oni nin -disigis, kaj samnokte ni veturis pro duelo. Estis je tagiĝo. Mi -staris sur difinita loko kun miaj tri sekundantoj. Kun neesprimebla -malpacienco mi atendis mian kontraŭulon. La printempa suno leviĝis, -kaj jam sentiĝis varmo. Mi lin ekvidis el-malproksime. Li piediris, -kun<!-- p. 60 --> uniformo sur la sabro, akompanata de unu sekundanto. Ni ekiris -al lia renkonto. Li proksimiĝis, tenante ĉapon, plenan je merizoj. -La sekundantoj mezuris inter ni dek du paŝojn. Mi devis pafi la -unua; sed mia kolerekscitiĝo estis tiel forta, ke mi ekdubis pri -celtrafeco de mia mano kaj, por doni al mi tempon por kvietiĝo, mi -cedis al li la unuan pafon; mia kontraŭulo ne akceptis. Oni decidis -loti; la unuan numeron gajnis li, la ĉiama favorato de la sorto. Li -ekcelis kaj trapafis mian ĉapon. Nun estis mia vico. Fine lia vivo -estis en miaj manoj; mi rigardis lin avide, penante rimarki almenaŭ -iun ombron de maltrankvilo. Li staris sub mia pistolo, elektante -el sia ĉapo maturajn merizojn kaj elbuŝigante kernojn, kiuj -alflugis ĝis mi. Lia indiferenteco min frenezigis. „Kion utilos, -— mi pensis, — lin senigi je vivo, kiam li ne multe ĝin ŝatas?“ -Malica konjekto ekaperetis en mia menso. Mi ekdirektis la pistolon -malsupren. — „Ŝajne ĉi-momente vi ne tro atentas la morton, — -mi diris: — vi bonvolas matenmanĝi; mi ne volus vin malhelpi.“ — -„Vi neniel min malhelpas, — li rediris: — bonvolu pafi; tamen, agu -laŭ via plaĉo; via pafo restas al vi, kaj mi estas ĉiam preta al -viaj servoj.“ — Mi min turnis al la sekundantoj, deklarante, ke -hodiaŭ mi ne intencas pafi, — kaj per tio la duelo estis finita... -Mi eksiĝis el la regimento kaj foriĝis en ĉi tiun urbeton. De tiam -pasis ne eĉ unu tago, dum kiu mi ne estus meditinta pri venĝo. Nun -mia horo alvenis...</p> - -<p>Silvio eltiris el sia poŝo la matene ricevitan leteron kaj ĝin -donis al mi por tralegi. Iu (ŝajne lia aferkomisiito) skribis al li -el Moskvo, ke <i>certa persono</i> baldaŭ edziĝos kun juna kaj bela -fraŭlino.</p> - -<p>— Vi divenas, — diris Silvio, — kiu estas tiu <i>certa persono</i>. -Mi veturas Moskvon. Nun ni rigardu, ĉu same<!-- p. 61 --> indiferente li -akceptos la morton ĵus antaŭ sia edziĝo, kiel iam li ĝin atendis -kun merizoj!</p> - -<p>Ĉe tiuj vortoj Silvio ekstaris, ĵetis sian ĉapon planken kaj ekis -paŝadi tien kaj reen tra la ĉambro, kvazaŭ tigro en sia kaĝo. Mi -lin aŭskultis senmove; strangaj, kontraŭdiraj sentoj emociadis min.</p> - -<p>Servisto eniris kaj sciigis, ke la ĉevaloj estas pretaj. Silvio -forte ekpremis mian manon; ni interkisis. Li sidiĝis en veturilon, -kie kuŝis du valizoj, unu kun pistoloj, dua kun lia havaĵo. Ni -adiaŭis ankoraŭ unu fojon, kaj la ĉevaloj forrapidis.</p> - - -<h3>II.</h3> - -<p>Pasis kelke da jaroj. Hejmaj aferoj devigis min ekloĝi en malgranda -vilaĝeto de N***a distrikto. Min okupante pri mastrumado, mi ne ĉesis -sekrete sopiri pri mia antaŭa brua kaj senzorga vivo. Plej malfacile -estis por mi kutimiĝi al plena soleco dum aŭtunaj kaj vintraj -vesperoj. Ĝis la tagmanĝo mi ankoraŭ iel pasigis la tempon, -interparolante kun la vilaĝestro, inspektante la laborojn aŭ -vizitante novajn entreprenetojn; sed tuj kiam komencis krepuskiĝi, -mi tute ne sciis, kien min meti. Malgranda libraro, trovita de mi -en la ŝrankoj kaj en la provizejo, estis parkere elstudita de mi. -Ĉiuj fabeloj, kiujn ajn povis rememori la domistino Kirilovna, -estis rerakontitaj al mi; virinaj kantoj min tede sopirigadis. -Mi eĉ komencis trinki sensukeran brandolikvoron, sed post ĝi mi -havis kapdoloron, kaj, malkaŝdire, mi ektimis fariĝi <i>drinkulo -pro malĝojo</i>, t. e. plej <i>malĝojiga</i> drinkulo, kies multegajn -ekzemplerojn mi vidis en nia distrikto.</p> - -<p>Proksimaj najbaroj mankis apud mi, krom du aŭ tri „malĝojigaj“, -kies parolado plejparte konsistis el singultoj kaj ekspiregoj. Soleco -estis pli tolerebla. Fine mi<!-- p. 62 --> decidis enlitiĝi kiel eble plej frue -kaj tagmanĝi kiel eble plej malfrue; tiamaniere mi mallongigis la -vesperojn kaj plilongigis la tagojn, kaj trovis, ke tio estas bona.</p> - -<p>Kvar verstojn<a href="#Footnote13" class="fnanchor">[13]</a> de mi troviĝis riĉa bieno, apartenanta al -grafino B.; sed tie loĝis nur bienadministranto, kaj la grafino -estis vizitinta sian posedaĵon nur unu fojon, en la unua jaro post -sia edziniĝo, loĝinte tie ne pli ol unu monaton. Tamen la duan -printempon de mia ermiteco disvastiĝis onidiroj, ke la grafino kun -sia edzo venos en la kamparon por pasigi la someron. Efektive ili -alvenis en komenco de junio.</p> - -<p>Alveno de riĉa najbaro estas grava epoko por kamparloĝanto. -Bienhavantoj kaj ilia servistaro priparoladas tion dum du monatoj -antaŭe kaj dum tri jaroj poste. Kio koncernas min, mi konfesas, ke -la alveno de juna kaj bela najbarino forte sur min efikis; mi brulis -pro senpacieno ŝin vidi; tial la unuan dimanĉon post ŝia alveno, -mi veturis posttagmeze al *** por min rekomendi al iliaj gegrafaj -moŝtoj, kiel plej apuda najbaro kaj humila servanto.</p> - -<p>Lakeo enirigis min en la grafan kabineton kaj eliris por min anonci. -La vasta kabineto estis meblita kun ĉiu ebla lukso; ĉe la muroj -staris libroŝrankoj, kaj sur ĉiu bronza busto; super la marmora -kameno troviĝis larĝa spegulo; la planko estis tapetita per verda -drapo kaj kovrita per tapiŝoj. Malkutimiĝinte de lukso en mia -mizera angulo kaj jam de longe ne vidinte eĉ malpropran riĉecon, -mi ektimetis kaj atendis la grafon kun iu animtremeto, kiel petanto -el provinco atendas eliron de ministro. La pordo malfermiĝis, kaj -eniris viro ĉirkaŭ tridekdujara de bela eksteraĵo. La grafo aliris -min kun malkaŝema kaj aminda<!-- p. 63 --> mieno: mi penis vigliĝi kaj ekis min -rekomendi, sed li antaŭvenis min. Ni sidiĝis. Lia konversacio, -libera kaj afabla, baldaŭ forigis mian sovaĝan ĝenemon; mi jam -komencis akiri mian kutiman spiritstaton, kiam subite eniris la -grafino, kaj konfuzo ekposedis min pli ol antaŭe. Efektive ŝi estis -belulino. La grafo min prezentis; mi volis ŝajni senĝenata, sed ju -pli mi zorgis pri tia ŝajno, des pli mi min sentis mallerta. Por -doni al mi tempon por vigliĝi kaj kutimiĝi al la nova konatiĝo, -ili komencis paroli inter si, agante kun mi, kiel kun bona najbaro, -senceremonie. Dume mi marŝadis tien kaj reen, rigardante librojn kaj -pentraĵojn. Mi ne estas kompetenta pri pentraĵoj, sed unu altiris -al si mian atenton. Ĝi prezentis iun vidaĵon en Svisujo; tamen min -atentigis ne la pentraĵo mem, sed ke ĝi estis trapafita per du -kugloj, eniĝintaj unu en alian.</p> - -<p>— Jen bonega pafo! — mi diris, min turnante al la grafo.</p> - -<p>— Jes, — li respondis: — la pafo estas vere rimarkinda. Ĉu vi -bone pafas? — li daŭrigis.</p> - -<p>— Sufiĉe bone, — mi rediris, plezuriĝinte, ke la interparolo fine -ektuŝis temon al mi proksiman: — je tridek paŝoj mi ne maltrafos -ludkarton, — kompreneble, el konata de mi pistolo.</p> - -<p>— Ĉu vere? — diris la grafino kun vidigo de ega atentemo: — kaj -vi, mia amiko, ĉu vi trafos karton je tridek paŝoj?</p> - -<p>— Iam, — respondis la grafo, — ni faros provon. Siatempe mi pafis -ne malbone; sed de kvar jaroj mi ne prenis pistolon en la manojn.</p> - -<p>— Ho, — mi rediris, — tiuokaze mi vetas, ke via grafa moŝto ne -celtrafos karton eĉ je dudek paŝoj; la pistolo postulas ĉiutagan -ekzercadon. Mi tion scias laŭ<!-- p. 64 --> sperto. En nia regimento mi estis -opiniata unu el plej lertaj<!-- orig: ertaj --> pafistoj. Foje al mi okazis dum tuta -monato ne tuŝi pistolon, la miaj sin trovis en riparado. Kion do vi -pensas, via moŝto? La unuan fojon, kiam mi post tio komencis pafi, -mi faris kvar sinsekvajn maltrafojn al botelo je dudek paŝoj. Ĉe -ni estis kapitano, spritulo kaj amuzulo, — li estis apude kaj diris -al mi: „Certe, fratulo, cia mano ne sin levas kontraŭ botelo.“ Ne, -via grafa moŝto, oni ne devas malzorgi tiun ĉi ekzercadon, alie -oni nepre malkutimiĝas. La plej lerta pafisto, kiun mi renkontis, -pafadis ĉiutage, almenaŭ tri fojojn, antaŭ la tagmanĝo. Ĝi estis -ĉe li kutima aranĝo, kiel antaŭmanĝa glaseto da brando.</p> - -<p>La gegrafoj estis kontentaj, ke mi konversaciiĝis.</p> - -<p>— Ĉu li bone pafis? — min demandis la grafo.</p> - -<p>— Jen kiel: multfoje, ekvidinte muŝon sidantan sur muro... Vi -ridas, grafino? Je Dio, estas vero... Ekvidinte muŝon, li kutimis -krii: „Kozĉjo, pistolon!“ Kozĉjo alportas ŝargitan pistolon, — -paf! kaj la muŝo estas enpremita en la muron!</p> - -<p>— Estas mirinde! — diris la grafo: — kaj lia nomo?</p> - -<p>— Silvio.</p> - -<p>— Silvio! — ekkriis la grafo, forsaltante el sia seĝo: — ĉu vi -konis Silvion?</p> - -<p>— Kiamaniere mi lin ne konus, ni estis ja amikoj; en nia regimento -li estis akceptata kiel kamarado; sed jen, de kvinkelke da jaroj mi -havas neniun sciigon pri li. Ĉu via grafa moŝto ankaŭ lin konis?</p> - -<p>— Ho, jes, mi lin bone konis. Ĉu li ne rakontis al vi pri iu -strangega okazintaĵo?</p> - -<p>— Ĉu ne vangofrapo, kiun li ricevis dum balo de iu diboĉulo?</p><!-- p. 65 --> - -<p>— Ĉu li ne diris al vi la nomon de tiu diboĉulo?</p> - -<p>— Ne, sinjoro... Ha, via grafa moŝto! — mi daŭrigis, divenante la -veron, — pardonu ... mi ne sciis ... ĉu eble vi?...</p> - -<p>— Mi mem, — respondis la grafo kun ekstrema emocio; — kaj la -trapafita pentraĵo estas rememoraĵo pri nia lasta renkonto.</p> - -<p>— Ho, mia kara, — diris la grafino: — pro Dio, ne rakontu; al mi -estos terure tion aŭskulti.</p> - -<p>— Ne, — rediris la grafo, — mi rakontos ĉion; sinjoro scias, -kiel mi estis ofendinta lian amikon, — li ankaŭ eksciu, kiamaniere -Silvio sin venĝis kontraŭ mi.</p> - -<p>La grafo alŝovis apogseĝon por mi, kaj kun plej viva scivolo mi -ekaŭdis jenan rakonton.</p> - -<p>— Antaŭ kvin jaroj mi edziĝis. La unuan monaton, „mielmonaton“, -mi pasigis ĉi tie, en tiu ĉi kamparo. Al ĉi tiu domo mi ŝuldas -la plej bonajn minutojn de mia vivo kaj unu el la plej premigaj -rememoroj. Iun vesperon ni kune rajdis; la ĉevalo de mia edzino -ial ekobstiniĝis; ŝi ektimis, transdonis al mi la kondukilojn -kaj iris domen piede. Mi ekrajdis sola antaŭen. En la korto mi -ekvidis vojaĝveturilon; oni diris al mi, ke en mia kabineto sidas -sinjoro, ne volinta diri sian nomon, sed simple deklarinta, ke li -havas aferon al mi. Mi eniris la kabineton kaj ekvidis en mallumo -viron polvekovritan kaj kun nerazita barbo; li staris ĉi tie apud -la kameno. Mi lin aliris, penante rememori liajn trajtojn. — „Ci -ne rekonas min, grafo?“ li diris tremvoĉe. — „Silvio!“ mi ekkriis -kaj, malkaŝdire, mi sentis, ke miaj haroj starleviĝas. — „Jes, -certe,“ li daŭrigis, „al mi apartenas ankoraŭ la pafo, kaj mi venis -por malŝargi mian pistolon kontraŭ ci; ĉu ci estas preta?“ — La -pistolo vidiĝadis el lia flankpoŝo. Mi ekmezuris dek du<!-- p. 66 --> paŝojn -kaj stariĝis en tiu angulo, petante, ke li pafu plej rapide, antaŭ -la reveno de mia edzino. Li ne rapidis; li petis, ke oni donu lumon. -Oni alportis kandelojn. Mi fermis la pordon, ordonis, ke neniu eniru, -kaj ree petis, ke li pafu. Li prenis la pistolon kaj ekcelis... Mi -kalkulis minutojn... Mi pensis pri ŝi... Pasis terura minuto! Silvio -mallevis la brakon. — „Mi bedaŭras, ke la pistolo estas ŝargita -ne per merizkernoj ... kuglo estas multepeza. Al mi nepre ŝajnas, -ke inter ni fariĝas ne duelo, sed mortigo; mi ne kutimiĝis celi -nearmiton. Ni rekomencu; ni lotu, kiu estas pafonta la unua.“ — Mia -kapo turniĝis... Ŝajnas, ke komence mi ne konsentis... Fine ni -ŝargis ankoraŭ unu pistolon kaj kunvolvis du numeritajn biletojn; -li metis ilin en la ĉapon, iam de mi trapafitan; mi ree eltiris la -unuan numeron. — „Ci, grafo, estas diable ŝanca“, li diris kun -firideto, kiun mi neniam forgesos. Mi ne scias, kio al mi fariĝis, -kaj kiamaniere li estis sukcesinta min instigi al tio ... tamen mi -ekpafis kaj trafis jen tiun ĉi pentraĵon.</p> - -<p>La grafo fingremontris la trapafitan pentraĵon; lia vizaĝo ardis -flame; la grafino estis pli pala ol ŝia poŝtuko; mi ne povis min -deteni de ekkrio.</p> - -<p>— Mi ekpafis, — daŭrigis la grafo, — kaj, dank’ al Dio, -maltrafis; tiam Silvio, tiumomente li estis vere terura, komencis min -celi. Subite la pordo malfermiĝas. Manjo enkuras kaj kun kriego sin -ĵetas al mia kolo. Ŝia ĉeesto redonis al mi mian tutan viglecon. -— „Mia kara,“ mi diris al ŝi, „ĉu vi ne vidas, ke ni ŝercas? -Kial vi timegiĝis? Iru, trinku glason da akvo kaj revenu ĉe nin; -mi prezentos al vi mian malnovan amikon kaj kamaradon.“ Manjo tamen -ne fidis min. — „Diru, ĉu mia edzo diras la veron?“ ŝi sin turnis -al la terura<!-- p. 67 --> Silvio: „ĉu estas vere, ke vi ambaŭ ŝercas?“ — -„Li ĉiam ŝercas, grafino,“ respondis Silvio: „iam li ŝerce min -vangofrapis, ŝerce trapafis sur mi jen ĉi tiun ĉapon, ŝerce ĵus -min maltrafis; nun al mi venis la deziro ankaŭ iom ŝerci...“ Kun -tiuj vortoj li intencis min ekceli ... je ŝia ĉeesto! Manjo sin -ĵetis al liaj piedoj. — „Leviĝu, Manjo, — hontu!“ mi ekkriis -furioze: „kaj vi, sinjoro, ĉu vi ĉesos mokturmenti malfeliĉan -virinon? ĉu vi ekpafos fine, aŭ ne?“ — „Ne,“ respondis Silvio, „mi -estas kontentigita; mi vidis cian konsternon, cian timon, — mi igis -cin ekpafi kontraŭ min; al mi estas sufiĉe, — ci min memorados! Mi -cin oferdonas al cia konscienco.“ — Tiumomente li estis forironta, -sed haltis ĉe la pordo, rerigardis la trapafitan de mi pentraĵon, -ekpafis kontraŭ ĝin, preskaŭ ne celante, kaj foriris. Mia edzino -kuŝis sveninta; la servistoj ne kuraĝis lin haltigi kaj rigardis -lin kun teruro; li eliris sur la peronon, vokis la veturigiston kaj -forveturis, antaŭ ol mi retrovis mian konscion.</p> - -<p>La grafo eksilentis. Tiamaniere mi sciiĝis pri la fino de novelo, -kies komenco iam estis tiom konsterninta min. Ĝian heroon mi ne -renkontis plu. Onidire Silvio dum la ribelo de Aleksandro Ypsilanti -estris taĉmenton da heteristoj<a href="#Footnote14" class="fnanchor">[14]</a> kaj estis mortigita en la batalo -ĉe Skulani.</p> - - - -<div class="footnotes"> -<p><b>Piednotoj</b></p> - -<div class="footnote" id="Footnote01"> -<p><span class="label">[1]</span> (France.) „Kartludo de la reĝino“.</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote02"> -<p><span class="label">[2]</span> Specialaj bankludaj terminoj.</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote03"> -<p><span class="label">[3]</span> De la dekoka jarcento.</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote04"> -<p><span class="label">[4]</span> Tomski.</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote05"> -<p><span class="label">[5]</span> (France.) „Forgeso aŭ bedaŭro?“</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote06"> -<p><span class="label">[6]</span> La plej granda peterburga malsanulejo.</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote07"> -<p><span class="label">[7]</span> Versto = 1,07 kilometro.</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote08"> -<p><span class="label">[8]</span> Metalindustria urbo de meza Ruslando.</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote09"> -<p><span class="label">[9]</span> Elparolu: Ŝmidt.</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote10"> -<p><span class="label">[10]</span> Artemiso, virga filino de Zeŭso, diino de la ĉaso.</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote11"> -<p><span class="label">[11]</span> „Se ĝi ne estas amo, kio do ĝi estas?“</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote12"> -<p><span class="label">[12]</span> 1 verŝoko (1⁄16ono de arŝino) = 4,4 centimetroj.</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote13"> -<p><span class="label">[13]</span> 1 versto = 1,07 kilometroj.</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote14"> -<p><span class="label">[14]</span> Nomo de tiutempaj grekaj ribeluloj.</p></div> -</div> - -<div class="tnotes"> -<p><b>Noto de transskribinto:</b></p> - -<p>La noveloj havas malmultajn „kovritajn nomojn“ de personoj kaj -lokoj. Mi samigis ilin kaj uzis tri asteriskoj (***) por la kaŝitaj -literoj. Mi forigis la noton „Rim. de la trad.“ ĉe la piednotoj. Mi -registris aliajn ŝanĝojn kontraŭ la originalo per html-aj komentoj. -Ankaŭ originalajn paĝkomencojn mi simile registris.</p> -</div> - - - - - - - -<pre> - - - - - -End of Project Gutenberg's Tri Noveloj, by Aleksandr Sergeevich Pushkin - -*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK TRI NOVELOJ *** - -***** This file should be named 63105-h.htm or 63105-h.zip ***** -This and all associated files of various formats will be found in: - http://www.gutenberg.org/6/3/1/0/63105/ - -Produced by Andrew Sly, Miroslav Malovec and the Online -Distributed Proofreading Team at https://www.pgdp.net - -Updated editions will replace the previous one--the old editions will -be renamed. - -Creating the works from print editions not protected by U.S. copyright -law means that no one owns a United States copyright in these works, -so the Foundation (and you!) can copy and distribute it in the United -States without permission and without paying copyright -royalties. Special rules, set forth in the General Terms of Use part -of this license, apply to copying and distributing Project -Gutenberg-tm electronic works to protect the PROJECT GUTENBERG-tm -concept and trademark. Project Gutenberg is a registered trademark, -and may not be used if you charge for the eBooks, unless you receive -specific permission. If you do not charge anything for copies of this -eBook, complying with the rules is very easy. You may use this eBook -for nearly any purpose such as creation of derivative works, reports, -performances and research. They may be modified and printed and given -away--you may do practically ANYTHING in the United States with eBooks -not protected by U.S. copyright law. Redistribution is subject to the -trademark license, especially commercial redistribution. - -START: FULL LICENSE - -THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE -PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK - -To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free -distribution of electronic works, by using or distributing this work -(or any other work associated in any way with the phrase "Project -Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full -Project Gutenberg-tm License available with this file or online at -www.gutenberg.org/license. - -Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project -Gutenberg-tm electronic works - -1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm -electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to -and accept all the terms of this license and intellectual property -(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all -the terms of this agreement, you must cease using and return or -destroy all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your -possession. If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a -Project Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound -by the terms of this agreement, you may obtain a refund from the -person or entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph -1.E.8. - -1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be -used on or associated in any way with an electronic work by people who -agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few -things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works -even without complying with the full terms of this agreement. See -paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project -Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this -agreement and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm -electronic works. See paragraph 1.E below. - -1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the -Foundation" or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection -of Project Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual -works in the collection are in the public domain in the United -States. If an individual work is unprotected by copyright law in the -United States and you are located in the United States, we do not -claim a right to prevent you from copying, distributing, performing, -displaying or creating derivative works based on the work as long as -all references to Project Gutenberg are removed. Of course, we hope -that you will support the Project Gutenberg-tm mission of promoting -free access to electronic works by freely sharing Project Gutenberg-tm -works in compliance with the terms of this agreement for keeping the -Project Gutenberg-tm name associated with the work. You can easily -comply with the terms of this agreement by keeping this work in the -same format with its attached full Project Gutenberg-tm License when -you share it without charge with others. - -1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern -what you can do with this work. Copyright laws in most countries are -in a constant state of change. If you are outside the United States, -check the laws of your country in addition to the terms of this -agreement before downloading, copying, displaying, performing, -distributing or creating derivative works based on this work or any -other Project Gutenberg-tm work. The Foundation makes no -representations concerning the copyright status of any work in any -country outside the United States. - -1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: - -1.E.1. The following sentence, with active links to, or other -immediate access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear -prominently whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work -on which the phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the -phrase "Project Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, -performed, viewed, copied or distributed: - - This eBook is for the use of anyone anywhere in the United States and - most other parts of the world at no cost and with almost no - restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it - under the terms of the Project Gutenberg License included with this - eBook or online at www.gutenberg.org. If you are not located in the - United States, you'll have to check the laws of the country where you - are located before using this ebook. - -1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is -derived from texts not protected by U.S. copyright law (does not -contain a notice indicating that it is posted with permission of the -copyright holder), the work can be copied and distributed to anyone in -the United States without paying any fees or charges. If you are -redistributing or providing access to a work with the phrase "Project -Gutenberg" associated with or appearing on the work, you must comply -either with the requirements of paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 or -obtain permission for the use of the work and the Project Gutenberg-tm -trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or 1.E.9. - -1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted -with the permission of the copyright holder, your use and distribution -must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any -additional terms imposed by the copyright holder. Additional terms -will be linked to the Project Gutenberg-tm License for all works -posted with the permission of the copyright holder found at the -beginning of this work. - -1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm -License terms from this work, or any files containing a part of this -work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. - -1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this -electronic work, or any part of this electronic work, without -prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with -active links or immediate access to the full terms of the Project -Gutenberg-tm License. - -1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, -compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including -any word processing or hypertext form. However, if you provide access -to or distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format -other than "Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official -version posted on the official Project Gutenberg-tm web site -(www.gutenberg.org), you must, at no additional cost, fee or expense -to the user, provide a copy, a means of exporting a copy, or a means -of obtaining a copy upon request, of the work in its original "Plain -Vanilla ASCII" or other form. Any alternate format must include the -full Project Gutenberg-tm License as specified in paragraph 1.E.1. - -1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, -performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works -unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. - -1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing -access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works -provided that - -* You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from - the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method - you already use to calculate your applicable taxes. The fee is owed - to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he has - agreed to donate royalties under this paragraph to the Project - Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments must be paid - within 60 days following each date on which you prepare (or are - legally required to prepare) your periodic tax returns. Royalty - payments should be clearly marked as such and sent to the Project - Gutenberg Literary Archive Foundation at the address specified in - Section 4, "Information about donations to the Project Gutenberg - Literary Archive Foundation." - -* You provide a full refund of any money paid by a user who notifies - you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he - does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm - License. You must require such a user to return or destroy all - copies of the works possessed in a physical medium and discontinue - all use of and all access to other copies of Project Gutenberg-tm - works. - -* You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of - any money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the - electronic work is discovered and reported to you within 90 days of - receipt of the work. - -* You comply with all other terms of this agreement for free - distribution of Project Gutenberg-tm works. - -1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project -Gutenberg-tm electronic work or group of works on different terms than -are set forth in this agreement, you must obtain permission in writing -from both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and The -Project Gutenberg Trademark LLC, the owner of the Project Gutenberg-tm -trademark. Contact the Foundation as set forth in Section 3 below. - -1.F. - -1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable -effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread -works not protected by U.S. copyright law in creating the Project -Gutenberg-tm collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm -electronic works, and the medium on which they may be stored, may -contain "Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate -or corrupt data, transcription errors, a copyright or other -intellectual property infringement, a defective or damaged disk or -other medium, a computer virus, or computer codes that damage or -cannot be read by your equipment. - -1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right -of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project -Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project -Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project -Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all -liability to you for damages, costs and expenses, including legal -fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT -LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE -PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE -TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE -LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR -INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH -DAMAGE. - -1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a -defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can -receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a -written explanation to the person you received the work from. If you -received the work on a physical medium, you must return the medium -with your written explanation. The person or entity that provided you -with the defective work may elect to provide a replacement copy in -lieu of a refund. If you received the work electronically, the person -or entity providing it to you may choose to give you a second -opportunity to receive the work electronically in lieu of a refund. If -the second copy is also defective, you may demand a refund in writing -without further opportunities to fix the problem. - -1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth -in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS', WITH NO -OTHER WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT -LIMITED TO WARRANTIES OF MERCHANTABILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. - -1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied -warranties or the exclusion or limitation of certain types of -damages. If any disclaimer or limitation set forth in this agreement -violates the law of the state applicable to this agreement, the -agreement shall be interpreted to make the maximum disclaimer or -limitation permitted by the applicable state law. The invalidity or -unenforceability of any provision of this agreement shall not void the -remaining provisions. - -1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the -trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone -providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in -accordance with this agreement, and any volunteers associated with the -production, promotion and distribution of Project Gutenberg-tm -electronic works, harmless from all liability, costs and expenses, -including legal fees, that arise directly or indirectly from any of -the following which you do or cause to occur: (a) distribution of this -or any Project Gutenberg-tm work, (b) alteration, modification, or -additions or deletions to any Project Gutenberg-tm work, and (c) any -Defect you cause. - -Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm - -Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of -electronic works in formats readable by the widest variety of -computers including obsolete, old, middle-aged and new computers. It -exists because of the efforts of hundreds of volunteers and donations -from people in all walks of life. - -Volunteers and financial support to provide volunteers with the -assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg-tm's -goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will -remain freely available for generations to come. In 2001, the Project -Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure -and permanent future for Project Gutenberg-tm and future -generations. To learn more about the Project Gutenberg Literary -Archive Foundation and how your efforts and donations can help, see -Sections 3 and 4 and the Foundation information page at -www.gutenberg.org - - - -Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation - -The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit -501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the -state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal -Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification -number is 64-6221541. Contributions to the Project Gutenberg Literary -Archive Foundation are tax deductible to the full extent permitted by -U.S. federal laws and your state's laws. - -The Foundation's principal office is in Fairbanks, Alaska, with the -mailing address: PO Box 750175, Fairbanks, AK 99775, but its -volunteers and employees are scattered throughout numerous -locations. Its business office is located at 809 North 1500 West, Salt -Lake City, UT 84116, (801) 596-1887. Email contact links and up to -date contact information can be found at the Foundation's web site and -official page at www.gutenberg.org/contact - -For additional contact information: - - Dr. Gregory B. Newby - Chief Executive and Director - gbnewby@pglaf.org - -Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg -Literary Archive Foundation - -Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide -spread public support and donations to carry out its mission of -increasing the number of public domain and licensed works that can be -freely distributed in machine readable form accessible by the widest -array of equipment including outdated equipment. Many small donations -($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt -status with the IRS. - -The Foundation is committed to complying with the laws regulating -charities and charitable donations in all 50 states of the United -States. Compliance requirements are not uniform and it takes a -considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up -with these requirements. We do not solicit donations in locations -where we have not received written confirmation of compliance. To SEND -DONATIONS or determine the status of compliance for any particular -state visit www.gutenberg.org/donate - -While we cannot and do not solicit contributions from states where we -have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition -against accepting unsolicited donations from donors in such states who -approach us with offers to donate. - -International donations are gratefully accepted, but we cannot make -any statements concerning tax treatment of donations received from -outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. - -Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation -methods and addresses. Donations are accepted in a number of other -ways including checks, online payments and credit card donations. To -donate, please visit: www.gutenberg.org/donate - -Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic works. - -Professor Michael S. Hart was the originator of the Project -Gutenberg-tm concept of a library of electronic works that could be -freely shared with anyone. For forty years, he produced and -distributed Project Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of -volunteer support. - -Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed -editions, all of which are confirmed as not protected by copyright in -the U.S. unless a copyright notice is included. Thus, we do not -necessarily keep eBooks in compliance with any particular paper -edition. - -Most people start at our Web site which has the main PG search -facility: www.gutenberg.org - -This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, -including how to make donations to the Project Gutenberg Literary -Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to -subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. - - - -</pre> - -</body> -</html> diff --git a/old/63105-h/images/cover.jpg b/old/63105-h/images/cover.jpg Binary files differdeleted file mode 100644 index a348331..0000000 --- a/old/63105-h/images/cover.jpg +++ /dev/null |
