diff options
Diffstat (limited to 'old/62504-8.txt')
| -rw-r--r-- | old/62504-8.txt | 7542 |
1 files changed, 0 insertions, 7542 deletions
diff --git a/old/62504-8.txt b/old/62504-8.txt deleted file mode 100644 index 726ca16..0000000 --- a/old/62504-8.txt +++ /dev/null @@ -1,7542 +0,0 @@ -The Project Gutenberg EBook of Per luchtballon naar de Zuidpool, by -Wladyslaw Jan Uminski - -This eBook is for the use of anyone anywhere in the United States and most -other parts of the world at no cost and with almost no restrictions -whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it under the terms of -the Project Gutenberg License included with this eBook or online at -www.gutenberg.org. If you are not located in the United States, you'll have -to check the laws of the country where you are located before using this ebook. - -Title: Per luchtballon naar de Zuidpool - -Author: Wladyslaw Jan Uminski - -Translator: Simon Jacobus Andriessen - -Release Date: June 28, 2020 [EBook #62504] - -Language: Dutch - -Character set encoding: ISO-8859-1 - -*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK PER LUCHTBALLON NAAR DE ZUIDPOOL *** - - - - -Produced by Jeroen Hellingman and the Online Distributed -Proofreading Team at https://www.pgdp.net/ for Project -Gutenberg - - - - - - - - - PER LUCHTBALLON - NAAR - DE ZUIDPOOL. - - - NAAR HET FRANSCH - VAN - W. UMINSKI, - DOOR - S. J. ANDRIESSEN. - - - GEÏLLUSTREERD. - - - UITGAVE VAN - N. J. BOON TE AMSTERDAM. - - - - - - - - -INHOUD. - - - Blz. - - I. DE KAPITEIN EN ZIJN STUURMAN 7 - II. EEN NIEUW SOORT VAN LUCHTBALLON 12 - III. HET WONDER DER WERKTUIGKUNDE 18 - IV. DE WAAGHALZEN 34 - V. BOVEN DEN OCEAAN 41 - VI. IN DE WOLKEN 61 - VII. ZONSOPGANG TE MIDDERNACHT 76 - VIII. HET ZESDE WERELDDEEL 96 - IX. EEN ZONDERLINGE PASSAGIER 111 - X. DE WORSTELING 134 - XI. AAN HET EIND VAN DE WERELD 143 - XII. IN DE LANDEN VAN EEUWIG IJS 156 - XIII. IN DE GEVANGENIS VAN IJS 169 - XIV. MEN NADERT HET DOEL 183 - XV. EENE JACHT OP WALRUSSEN 197 - XVI. DOOR DEN STORM MEEGEVOERD 215 - XVII. OP EEN IJSBERG IN DEN OCEAAN 227 - - - - - - - - -EERSTE HOOFDSTUK. - -DE KAPITEIN EN ZIJN STUURMAN. - - -Toen kapitein Ford een artikel in den New-York Herald gelezen had, -wierp hij de krant op de tafel neer en sprong van zijn stoel op. - -"Heb je ooit zoo iets gehoord, James?" riep hij uit, terwijl hij -den stuurman bij den schouder greep, die niet wist, wat hij van het -zonderling gedrag van zijn superieur moest denken. - -"Wat gehoord, kapitein?" - -"Nu, luister dan maar eens!" - -En de kapitein nam de krant weder op en las het volgende voor: - - - "EEN NIEUW SOORT VAN LUCHTBALLON. - - "Onze correspondent deelt ons mede, dat de Poolsche ingenieur, de - Heer Gromski, een nieuw soort van luchtballon heeft uitgevonden, - die--zooals de proeven, welke daarmee in de omstreken van Chicago - genomen zijn, bewijzen--den beroemden luchtballon met electrische - beweegkracht van de Heeren Renard en Krebs geheel in de schaduw - stelt. - - "Ziehier, wat onze correspondent ons daaromtrent telegrapheert: - - "Hedenmorgen zijn wij tegenwoordig geweest bij de opstijging - van den luchtballon van den Heer Gromski, de Polen genaamd. Deze - luchtballon heeft den vorm van eene sigaar; hij wordt bewogen door - eene krachtige en zeer lichte stoommachine, waarvan de uitvinder - de wijze van samenstelling strikt geheim houdt. Gedurende vijftien - minuten heeft de ballon in ons bijzijn verschillende bewegingen - in de lucht gemaakt. Wij stonden verbaasd bij het zien van de - gemakkelijkheid, waarmee hij tegen den wind in opsteeg en telkens - van richting veranderde. De snelheid van den ballon bedraagt, - volgens de berekeningen, ruim 15 meters in de seconde of bijna 60 - kilometers in het uur. De stof, waaruit de ballon vervaardigd is, - mag volgens de verzekering van den uitvinder schier ondoordringbaar - heeten, en daardoor kan de ballon het gas gedurende drie weken - inhouden. Het schuitje is groot genoeg voor drie reizigers en eene - lading brandstoffen, voldoende om eene reis van 2000 kilometers - af te leggen. Als de ballon den wind van achteren heeft, kan hij - wel 20.000 kilometers afleggen, alvorens genoodzaakt te zijn om - te dalen, bij gebrek aan gas." - - -De goede James luisterde met open mond zonder er veel van te begrijpen. - -"Heb je het goed verstaan?" vroeg Ford hem. - -"Ja, kapitein." - -"En je zegt er niets van! Begrijp je dan het groote gewicht van die -vernuftige uitvinding niet? .... Welnu, verneem dan, dat dit het -ideale vervoermiddel is, waarvan de menschheid sedert lang heeft -gedroomd. Met behulp hiervan wordt het mogelijk, zich overal een -weg heen te banen, versta je? Overal heen! Zelfs door het ijs heen, -of liever over het ijs heen, tot aan de polen!" - -"Hoe nu? Den Oceaan met een luchtballon over te steken! .... Hoe kan -dat, over die onafzienbare ijsvelden heen?" vroeg de stuurman verbaasd. - -"Wel, dat is doodeenvoudig, James. We gaan onmiddellijk naar -Chicago. Ik zal dien ballon koopen of huren .... We zullen hem althans -op de een of andere manier in ons bezit trachten te krijgen. Jij gaat -met mij mee, niet waar, James? Ik reken op je, ouwe jongen, dat weet -je wel. Wij zullen eerst onze rekening bij de bank vereffenen. Ga -er heen!" - -James wilde nog eenige tegenwerpingen maken; maar Ford had daar -geen ooren naar. Daarop pakte hij, na een telegram aan zijn bankier -verzonden te hebben, zijn koffer haastig in. Toen de stuurman -terugkwam, vond hij den kapitein gekleed en gereed om de reis te -ondernemen. Ford wilde geen enkele minuut verliezen: twee uren daarna -zaten zij reeds in den sneltrein, die hen naar Chicago zou overbrengen. - -Terwijl Ford en James bezig zijn, hunne bagage in de goederennetten -neer te leggen, willen wij even van dit oponthoud gebruik maken om -onze beide hoofdpersonen aan den lezer voor te stellen. - -De kapitein is een forsch gebouwd man. Zijn lichaam getuigt van -geestkracht en bedrijvigheid. De levendige blik zijner oogen is -doordringend. Zijn arendsneus, zijn krachtig geteekende mond, zijne -besliste gebaren verraden een vasten wil; zijn eenigszins langwerpig -gelaat, door een zwaren baard omgeven, heeft zulk eene uitdrukking, als -men gewoonlijk aantreft bij menschen, die gewoon zijn om na te denken. - -De man, die naast hem plaats neemt, is, zooals zijne kleeding aanduidt, -een stuurman en vertoont geheel het karakter van een Amerikaansch -zeeman. Hij heeft een gebruind gelaat vol uitdrukking en eigenaardige -trekken, die eene groote vastberadenheid, gepaard aan een onversaagden -moed, verraden. Van onder zijne lakensche pet komen blonde, ietwat -rossige haarlokken te voorschijn, die neerhangen op zijn voorhoofd, -dat door diepe rimpels doorploegd is. - -Op het oogenblik, waarop ons verhaal een aanvang neemt, waren -er nauwelijks drie maanden verloopen sedert zij te New-York waren -teruggekomen op een walvischvaarder, die hen, stervende van uitputting -en van koude, in het hooge Noorden aangetroffen had. Zij waren met -hun vieren: de kapitein, de stuurman en twee matrozen. Maar van de -talrijke bemanning van de Narwal, die zoo vol vertrouwen op hare -krachten en haar succes de reis had ondernomen, waren slechts deze -beide mannen, met wie wij kennis gemaakt hebben, in leven gebleven. - -De beide matrozen stierven, toen zij in de Vereenigde Staten -terugkwamen. - -Kapitein Ford, een volbloed Amerikaan, is een van die -bewonderenswaardige mannen, die, begaafd met eene onuitputtelijke -geestkracht en eene zeldzame wilskracht, zonder lang na te denken of -te aarzelen, naar het doel streven, dat zij wenschen te bereiken. - -Aan de Noordpool hare geheimen te ontrukken, dat was het doel van -kapitein Ford. Hij had reeds aan vier tochten deelgenomen, eerst als -stuurman, later als kapitein. Eindelijk had hij, daar er geene nieuwe -tochten ondernomen werden, het besluit opgevat, op eigen kosten een -tocht te aanvaarden en daarover zelf het bestuur op zich te nemen. De -Narwal, die in het ijs van het hooge Noorden was vergaan, was geheel -door hem zelf uitgerust. - -Maar de treurige afloop van dezen tocht ontmoedigde den dapperen -kapitein niet. - -Hij volgde met eene begrijpelijke belangstelling de tochten, ondernomen -met de Gymnote van kolonel Baudry-Lacantinerie, met de Goubet, te -Cherbourg gebouwd, en met de Spaansche Peval, in één woord, met al -de schepen, die door middel van electriciteit in beweging gebracht -worden. Hij dacht slechts aan het een of ander nieuw vervoermiddel, -dat hem zou helpen om het doel zijns levens te bereiken, toen de -ontdekking van den Poolschen ingenieur hem de hoop deed koesteren, -een zijner liefste wenschen vervuld te zien. - - - - - - - - -TWEEDE HOOFDSTUK. - -EEN NIEUW SOORT VAN LUCHTBALLON. - - -Gedurende de reis raadpleegde de kapitein zijn metgezel omtrent de -maatregelen, die zij zouden nemen, ingeval de uitvinder zijn ballon -niet wilde verkoopen of verhuren. De kapitein maakte reeds plannen -om er zich meester van te maken, door list te baat te nemen; de -dappere stuurman stemde in alles toe, zonder eenige tegenwerpingen -te maken. Hij raakte langzamerhand vertrouwd met de gedachte, met -den luchtballon misschien wel naar de pool te gaan. Overigens was -de manier, waarop hij er zou heengaan, hem volmaakt onverschillig, -als hij zich eindelijk maar eens kon ophouden op dat gedeelte van -den aardbol, vol geheimzinnigs en bekoorlijks, dat hem met eene -onweerstaanbare kracht aantrok. - -Nauwelijks stond de trein aan het station te Chicago stil, of de -kapitein en zijn metgezel stapten uit den waggon. Zij namen een -rijtuig en lieten zich naar het redactiebureau van het Journal of -Chicago brengen, waar de directeur hun volgaarne al de inlichtingen -gaf, die zij omtrent den ingenieur Gromski verlangden. - -De beroemde uitvinder woonde niet te Chicago zelf; hij bewoonde zijne -eigen villa, die twee mijlen van de stad verwijderd was; aldaar had -hij ook zijne werkplaats. - -Een halfuur na hun bezoek aan het redactiebureau bevonden onze beide -vrienden zich reeds aan de woning van den ingenieur. James bemerkte in -de verte, door het donkere groen der cipressen, die de villa omgaven, -heen, eene groote massa met regelmatige omtrekken en wees deze den -kapitein aan. - -"Zou dat de luchtballon zijn, kapitein?" vroeg hij. - -Zonder iets ten antwoord te geven, stapte Ford over de heining van -ijzerdraad heen en bleef al spoedig op een afstand van eenige schreden -van den ballon staan. - -In de nabijheid van het schuitje stond een heer, die zich bij het -gedruisch, dat de kapitein maakte, omkeerde. - -"Heb ik het genoegen, den ingenieur Gromski voor mij te zien?" vroeg -Ford zonder eenige inleiding. - -De aangesprokene vestigde zijne levendige blauwe oogen op den kapitein, -terwijl hij zich uit zijne gebogen houding oprichtte. Zijn gelaat -met een hoog en effen voorhoofd, waarvan de zwarte haarlokken tot op -zijne schouders neerhingen, bezat eene aantrekkelijke schoonheid. Op -zijne fijne en regelmatige trekken las de kapitein bij den eersten -oogopslag vastberadenheid, goedhartigheid en edelmoedigheid, gepaard -aan een ontwikkeld verstand. Eene lichte trilling van de mondhoeken -verried, dat hij terstond voor allerlei indrukken vatbaar was, terwijl -een glimlach, die om zijne lippen speelde, van zelfvertrouwen getuigde. - -De vraag van den kapitein werd door den ingenieur met eene beleefde -buiging beantwoord. - -"Dat is zeker de luchtballon, dien u uitgevonden heeft?" liet de -kapitein hierop volgen. - -Hierop volgde eene herhaalde buiging. - -"En is alles, wat de New-York Herald in zijn laatste nummer, dat ik -gelezen heb, daaromtrent meedeelt, de waarheid?" - -"Ik weet nog niet, wat men over mijne uitvinding in de kranten -geschreven heeft," zei de ingenieur met een glimlach. - -"Men verzekert, dat hij omstreeks 60 kilometers in het uur aflegt, -dat hij naar het punt van uitgang kan terugkeeren en drie weken lang -in de lucht blijven." - -"Dat is zoo." - -"En staat de kracht der machine, waardoor hij bewogen wordt, werkelijk -met omstreeks twintig paardekrachten gelijk, zooals de directeur van -het Journal of Chicago mij verteld heeft?" - -"Dat is ook waar. Ik heb al die bijzonderheden zelf aan de -verslaggevers meegedeeld." - -"Is alles dan toch waarheid?" - -"De volle waarheid. Maar vergun mij, de vraag tot u te richten, -met wien ik het genoegen heb te spreken." - -"Ik heet Ford, kapitein Ford. Ik zal u de reden meedeelen, die mij -hierheen gevoerd heeft. Ik moet uw ballon hebben. Verkoop of verhuur -hem aan mij. U zult mij daarmee een dienst bewijzen en misschien zult -u er tevens een aan de wetenschap bewijzen." - -"Het spijt mij zeer, kapitein," zei de ingenieur op een ernstigen toon, -"maar ik ben verplicht, u dien dienst te weigeren. Ik heb nog geen -octrooi voor mijne uitvinding gekregen: ik kan u den ballon dus niet -verkoopen. U begrijpt wel, dat eene uitvinding van dien aard van het -uiterste gewicht is. Zij zal zonder twijfel eene wijziging brengen in -den tegenwoordigen staat van zaken; want zij neemt de hinderpalen weg, -die den overtocht van de eene plaats naar de andere bezwaarlijk of -volstrekt onmogelijk maken. In handen van de beoefenaars der wetenschap -zal deze uitvinding een krachtig middel worden, met behulp waarvan het -ons zal gelukken, den dampkring, die zich boven onze hoofden uitstrekt -en waarvan wij nog maar zoo weinig weten, volkomen te leeren kennen; -de mensch zal aan de aarde hare laatste geheimen ontrukken. Wij zullen -tot in de binnenlanden van Afrika doordringen, wij zullen over het -eeuwige ijs en de eeuwige sneeuw heen tot aan de polen kunnen komen!" - -Gromski geraakte geheel in vuur; zijne blauwe oogen schoten vonken; -ook in de oogen van Ford brandden vlammen. Bij het hooren van het -woord "pool" was de kapitein zich zelf niet langer meester; hij snelde -naar den ingenieur toe, greep hem bij de hand en zeide met eene stem, -die van aandoening trilde: - -"Denkt u daar dus ook over?" - -"Ik ben voor dit doel werkzaam geweest; ik ken geen ander dan de -vooruitgang der wetenschap en het welzijn der menschheid." - -Op dit oogenblik ging James, die op eenigen afstand was blijven staan, -naar den ingenieur toe en drukte hem, van diepe bewondering vervuld, -met warmte de hand. - -"U... met ons mee... Drommels! Dat maak ik uit uwe woorden op... O, -wat ben ik blij!... U... met ons naar de pool!" - -En eensklaps begon de zeeman te huilen als een kind. Gromski begreep -de aandoening van den man en sloeg een blik op den kapitein. - -"Denkt u er dan over, met een luchtballon een tocht naar de pool te -doen?" vroeg hij. - -Ford antwoordde slechts door middel van een veelbeteekenend -hoofdknikken. - -Gromski begon, met de handen op den rug, met groote stappen heen en -weer te loopen. - -"Inderdaad, dat is niet onmogelijk... Wie weet?" mompelde hij bij -zich zelf. "De winden, de machine... Maar," voegde hij er bij, -terwijl hij vóór den kapitein bleef staan, "het is noodig, dat hij, -die dezen gewaagden tocht onderneemt, op alles voorbereid zij." - -Ford glimlachte, maar antwoordde niets. - -"Zelfs op den dood, kapitein!" - -"Ik heb dien op mijne vier reizen reeds dikwijls onder de oogen gezien, -Mijnheer, en James ook..." - -"Het is overigens niet zeer waarschijnlijk, dat wij de pool zullen -bereiken..." - -"Tot dusverre is dit niet gelukt. Maar men tracht dit doel niettemin -te bereiken." - -"U moet niet uit het oog verliezen, dat mijn ballon slechts aan -matige winden weerstand kan bieden en dat zijne machine maar twintig -dagen werkt." - -"Dat doet er niet toe. De winden zullen ons helpen." - -"We kunnen in de zee omkomen." - -"Het zij zoo, Mijnheer. Komaan! Geef ons uw ballon!..." - -Gromski streek met de hand over zijn voorhoofd. Een blos vertoonde -zich op zijne wangen. - -"En als ik zelf eens met u meeging?" vroeg hij gejaagd. - -"Dan zouden wij den roem met elkander deelen of ook met elkaar -omkomen." - -Zonder een woord te spreken, stak de ingenieur de hand aan den kapitein -toe, dien hij vervolgens hartelijk omhelsde, evenals James. - -"Ge zijt dappere mannen," zeide hij diep ontroerd. "Ik ga met u mee -naar de pool!" - -"Is uw besluit onherroepelijk?" vroeg de kapitein, terwijl hij den -ingenieur in de oogen keek. - -"Onherroepelijk!" - -"Zult u, wat het lot ook wezen moge, dat ons te wachten staat, de -noodige geestkracht hebben om nimmer uw spijt te kennen te geven, -nimmer een verwijt te doen hooren?" - -"Dat zal ik." - -"Van dit oogenblik af zijn wij vereenigd voor het leven en voor -den dood!" - - - - - - - - -DERDE HOOFDSTUK. - -HET WONDER DER WERKTUIGKUNDE. - - -James wist van blijdschap niet wat hij doen zou bij de gedachte, -dat hij weldra het eeuwige ijs van de pool zou terugzien. - -"Wat is het jammer, dat we al in October zijn!" zeide hij met een -zucht. "Anders hadden we binnen eenige dagen den tocht reeds kunnen -ondernemen." - -"Men is daar nu in het midden van den winter; het kwik bevriest er -zeker," antwoordde de kapitein. - -"Hoe nu? Hebt ge het oog op de Noordpool?" vroeg de ingenieur. - -"Zeker. Dat spreekt vanzelf. En men kan er nu niet naar toe gaan, -zelfs niet met een luchtballon als de uwe, ofschoon daarvoor geene -ijsbergen bestaan. We zouden terstond doodvriezen." - -"Daarin heeft u gelijk." - -"Dus zijn we genoodzaakt, op zijn minst acht maanden te -wachten!.... Drommels! dat is onmogelijk!" - -"Welnu, als u zooveel haast heeft," hernam de ingenieur glimlachende, -"dan kunnen we ons wel onmiddellijk op reis begeven." - -"Maar dan zullen we doodvriezen. Dat heeft u immers zelf toegestemd." - -"Juist zoo. Maar u vergeet, dat de aarde twee polen heeft. Ik stem -toe, dat de reis naar de Noordpool gedurende den winter onmogelijk -is; maar wat zou ons verhinderen, naar de Zuidpool te gaan? U weet, -dat de jaargetijden op het zuidelijk halfrond geheel tegenovergesteld -zijn aan die op het noordelijk halfrond. Men is aldaar nu midden in de -lente. Dat is zeker wel het gunstigste tijdstip voor zulk eene reis." - -James hoorde al die dingen met een open mond aan; de dappere zeeman -had vergeten, dat de aarde twee polen heeft. Hij dacht steeds en -uitsluitend aan de Noordpool, en zijn vurigst verlangen was tot -dusverre geweest, eenmaal die pool te bereiken. - -"De Zuidpool," bracht hij stotterend uit, "de Zuidpool... Niemand is -nog ooit naar de Zuidpool gegaan, niet waar?" - -"Men heeft dit wel beproefd, maar men heeft gemerkt, dat de Zuidpool -nog minder toegankelijk is dan de Noordpool; want de eerstgenoemde -bevindt zich nog verder van eenig bewoond oord en ligt te midden van -het groote en onbekende zuidelijke vasteland. Naar mijne meening zal -men tot de ontdekking van de Zuidpool eerst een geruimen tijd na die -van de Noordpool komen." - -"Zoo? Is zij moeilijker te ontdekken? Laat ons het echter -beproeven! Het is, geloof ik, voor uw ballon volmaakt onverschillig, -hierheen of daarheen te gaan." - -"Stelt u dit plan in ernst voor?" vroeg de kapitein, die zich nu in -het gesprek mengde. - -"In vollen ernst," antwoordde Gromski. "Als we naar de Zuidpool -willen gaan, dan behoeven we niet te wachten. Hoe eer wij dit doen, -des te beter." - -"Maar de bezwaren, aan zulk een tocht verbonden, zullen grooter -zijn. Is u niet bang voor een langen tocht langs of liever boven den -Oceaan? Het kan lichtelijk gebeuren, dat wij daarin vallen, en dan..." - -"Dat zal wel niet gebeuren. Mijn luchtballon kan, zooals u weet, -gedurende drie weken eene voldoende hoeveelheid gas inhouden. Wij -zullen ons naar de zuidelijkste punt van Amerika begeven en van kaap -Hoorn opstijgen, vanwaar de wind ons naar de pool zal overbrengen." - -"De wind? Welke wind?" - -Inderdaad begreep de kapitein niet, op welken wind Gromski rekende: -hij wist slechts, dat er in de poolstreken koude winden waaien, -die zich naar de evennachtslijn richten. - -"Maar op die koude winden reken ik niet," zeide Gromski. "Ik onderstel -alleen, dat er boven deze winden een warme luchtstroom moet bestaan, -die van de evennachtslijn naar de pool gaat. De plaats, die de koude -lucht besloeg, moet toch aangevuld worden." - -"U heeft gelijk, ik had daaraan niet gedacht. Het moet wel zoo wezen: -ge bedriegt u niet... Bravo! Zal dus de warme luchtstroom ons naar -de Zuidpool brengen?" - -"Naar de Zuidpoolstreken ten minste. Wij zullen de pool zelf met -behulp van onze machine bereiken." - -"Ik erken, dat ik erg nieuwsgierig ben om eenige nadere bijzonderheden -te weten te komen, om iets meer omtrent uw luchtballon te vernemen. Hoe -is het u gelukt, eene lichte stoommachine te vervaardigen, die toch -krachtig genoeg is om aan den ballon zulk eene snelheid te geven? Is -de electriciteit u niet geschikt voorgekomen om dit doel te bereiken?" - -"Daar ge met mij een langdurigen tocht zult doen," zeide Gromski, -"moet ik u mijn ballon wat meer van nabij laten bekijken. We zullen -een klein tochtje door de lucht doen. En dan zult ge zien, wat de -luchtballon is en hoe hij zich houdt. Ge dient dit trouwens te weten, -daar gij mij moet helpen om hem te besturen." - -Gromski gaf bevel om den ballon in orde te brengen, en terwijl -zijne bedienden zich met het maken van de noodige toebereidselen -bezighielden, verklaarde hij aan zijne nieuwe metgezellen de -beginselen, waarop de samenstelling van zijn luchtballon berustte. - -"Er bestaat, strikt genomen, tusschen een stoomschip en een -luchtballon, die door eene machine als deze in beweging gebracht wordt, -hetzelfde onderscheid als er bestaat tusschen het soortelijk gewicht -van het water en dat van de lucht. Een ballon, evenals een schip, moet -eene beweegkracht hebben, om niet ten speelbal der luchtstroomen te -worden. Hij kan slechts aan deze laatste weerstand bieden, als zijne -eigen snelheid de snelheid van den wind overtreft. In dat geval kan de -ballon zich zelfs bewegen in eene richting, tegenovergesteld aan die -van den luchtstroom, hetgeen hierop neerkomt, dat aan den ballon eene -bepaalde richting kan gegeven worden. Het waren de Heeren Renard en -Krebs, die in 1884 dit vraagstuk oplosten. Het gelukte hun om met hun -ballon met eene electrische beweegkracht terug te keeren naar het punt, -vanwaar zij waren uitgegaan. Van toen af was het beginsel gevonden. Ik -zeide, dat de ballons eene eigen snelheid moeten bezitten, die ze in -staat stelt, zegevierend tegen de winden te kampen. Ge weet zeker wel, -dat de luchtballon van de Heeren Renard en Krebs eene snelheid van 7 -meters in de seconde heeft. Maar deze snelheid is onvoldoende. Er is -eene snelheid van minstens 15 meters noodig om, ondanks een krachtigen -wind, in eene gewenschte richting voort te komen. Een flinke en -tevens lichte motor, die aan den luchtballon eene vrij aanzienlijke -snelheid kan geven,--zulk eene machine was nog niet uitgevonden. Renard -bedient zich van de electriciteit; de electrische motoren zijn zeer -gemakkelijk te behandelen, maar zij vereischen zware machines, die veel -plaats beslaan en waarvan de werking bovendien kostbaar en van korten -duur is. Bij slot van rekening is de electrische motor betrekkelijk -zwaar. Die, waarvan men zich op de France bediende, had slechts 5 -paardekrachten en woog 600 kilogrammen. Deze overwegingen hebben er -mij toe gebracht, het voorbeeld van Henri Giffard te volgen en mij -van stoom te bedienen. Verwondert u hierover niet! Mijne machine heeft -weinig overeenkomst met de gewone machines. Hare voornaamste eigenschap -is, zooals ik u reeds heb doen opmerken, hare bijzondere lichtheid." - -"Is uw stoomketel dan..." - -"Er is geen eigenlijke stoomketel in mijne machine," viel de ingenieur -hem glimlachende in de rede; "deze wordt vervangen door de platte buis, -die ge daar ziet. Deze buis is spiraalvormig opgerold en bestaat -uit vijf deelen, die met elkaar de enorme lengte van 200 meters -hebben. Haar inhoud daarentegen is nog geen 25 kubieke centimeters, -want hare wanden raken elkaar bijna. Men kan zulk een stoomketel -met volle recht een "bliksem-stoomketel" noemen, daar de stoom zich -daarin onmiddellijk vormt, dank zij de aanzienlijke grootte van de -verwarmde oppervlakte; het is niet noodig, veel water in te nemen; -men heeft op zijn hoogst 40 kilogrammen noodig, want de stoom ontsnapt, -nadat hij in de machine zijn mechanischen arbeid verricht heeft, niet -in de lucht, maar stort zich in den grooten condensator, vanwaar hij -opnieuw automatisch in den stoomketel terugkomt. Het is gemakkelijk te -begrijpen, dat zulk een stoomketel aan geenerlei gevaar van ontploffing -blootstaat; want hij bevat slechts weinig stoom, en het water kan, -indien er voor de capillariteit van de buis gezorgd wordt, niet in -den spheroïdalen toestand overgaan." - -"Bravo!" riep Ford vol geestdrift uit. "Het beginsel, waarop u de -samenstelling van uw stoomketel gebouwd heeft, is verwonderlijk -eenvoudig; maar men heeft heel lang op die verbetering moeten -wachten. En van welke brandstof bedient ge u?" - -"Van benzine. Dáár, op het fornuis, zult ge het reservoir vinden, -dat het waterstofgas inhoudt. De producten der verbranding gaan -door kleine buizen naar het reservoir; als hunne temperatuur 120° -bereikt, kunnen zij de benzine nog op het kookpunt brengen. De damp -der benzine komt door eene kleine afzonderlijke buis in het fornuis, -vermengt zich daarbij met de lucht en brandt, zonder rook van zich -te geven, evenals de lamp van Bunsen." - -"Juist zoo. Dus verliest u niet het minste gedeelte van de brandbare -stof. Heeft u ook eene machine van een nieuw model vervaardigd?" - -"Ik was er wel toe genoodzaakt, Mijnheer. De bestaande machines zijn -te zwaar voor mij. Het is mij voorgekomen, dat eene rotatiemachine, -die geregeld zonder vliegwiel kan werken, het best zou beantwoorden -aan het doel, dat ik mij voorstelde." - -"Waar is die machine?" vroeg James, terwijl hij in het schuitje van -bamboes, met zijde bekleed, keek. - -"Daar," zei de ingenieur, terwijl hij naar een bol van aluminium, -één meter in middellijn, wees. - -"Is die bol eene machine?" riep de stuurman uit, terwijl hij groote -oogen opzette. "Nooit heb ik zóó iets gezien." - -"Ja, het is eene machine, en wel een heel lichte. In het inwendige -van den bol bevindt zich een klep, die door den stoom met snelheid -ronddraait." - -"Hoe groot is dan het gewicht van uw motor?" vroeg de kapitein. - -"Die is veel lichter dan de machine, waarvan Giffard zich in 1856 -bediend heeft. Zijn gewicht bedraagt nog geen 30 kilogrammen per -paardekracht." - -"Nu begrijp ik het. Deze zoo lichte machine heeft eene reusachtige -kracht en kan aan den ballon eene ontzaglijke snelheid geven." - -"Men zou hetzelfde resultaat ook door andere middelen kunnen bereiken," -zeide Gromski. "In theorie is het niet noodig, lichte motoren te -vervaardigen." - -"Hoe zoo, Mijnheer?" riep Ford uit. "Dat is toch wat al te sterk. Als -het zoo was, dan zou men daarvan, geloof ik, al lang gebruik gemaakt -hebben." - -"Maar dat is in de practijk niet zoo gemakkelijk, kapitein. Ge weet, -dat de inhoud der lichamen toeneemt in evenredigheid met het kubiek, -en hunne oppervlakte in evenredigheid met het vierkant van hunne -afmetingen. Een ballon, waarvan de straal verdubbeld wordt, zal, -om dezelfde snelheid te bereiken, een viermaal grooter tegenstand te -overwinnen hebben, maar hij zal tevens in staat zijn, een achtmaal -zwaarder last te dragen, want het opstijgingsvermogen van den ballon -is in dezelfde verhouding toegenomen. Ge begrijpt dus, dat een ballon -van een driemaal grooter inhoud dan de mijne, slechts een tweemaal -grootere oppervlakte moet hebben; maar zijn opstijgingsvermogen zal -verdriedubbeld worden, en bijgevolg zal hij een betrekkelijk zwaarderen -motor kunnen hebben. Mijnheer Henri Giffard heeft berekend, dat een -luchtballon, die een inhoud van 200.000 vierkante meters heeft, 20 -meters in de seconde zou kunnen afleggen, dat wil zeggen, dat hij aan -de krachtigste winden weerstand zou kunnen bieden. Ge begrijpt echter, -dat de vervaardiging van zulk een reus onoverkomelijke bezwaren -oplevert. Ik heb mij voor mijn luchtballon dus vergenoegd met een -inhoud van iets meer dan 3000 vierkante meters. Ik heb hem bovendien -een langwerpiger vorm gegeven dan de ballon van de Heeren Renard en -Krebs heeft; ik ben er op die wijze in geslaagd, den tegenstand van -de lucht aanmerkelijk te verminderen." - -Ford en de stuurman luisterden met de meeste aandacht naar de woorden -van den ingenieur en bekeken den luchtballon met steeds levendiger -nieuwsgierigheid. - -Inderdaad zag hij er indrukwekkend uit. Er hing een langwerpig en licht -schuitje aan, dat er met touwen van zijde aan bevestigd was. Bij den -eersten oogopslag scheen de stof, waaruit de ballon vervaardigd was, -van metaal te zijn; de bewegingen, die de wind er in deed ontstaan, -bewezen echter, dat het geene vaste zelfstandigheid was. - -"Waarvan is uw ballon toch gemaakt? Hij is noch van zijde, noch van -doek," bracht Ford in het midden. - -"Ja, hij is van zijde, Mijnheer, maar met een zeker vernis bedekt; -boven dit vernis bevindt zich een zeer dunne laag aluminium, die daarop -door middel van de galvanoplastiek gelegd is; het geheel zal, zooals -ik stellig durf verzekeren, bijna geen gas laten ontsnappen. Het -waterstofgas kan gedurende drie weken in mijn ballon blijven. Als -dat niet zoo was, zou ik er mij niet aan wagen, eene reis naar de -pool te ondernemen. De stoomketel en de machine zijn insgelijks van -aluminium. Maar laat ons eens opstijgen, dan zult ge zien, hoe men -met dezen luchtballon reist." - -Bij deze woorden nam Gromski in de nabijheid van de machine plaats. - -"Gij, kapitein, gij moet het roer in handen nemen," voegde hij er bij, -zich tot Ford wendende. "Ga daar zitten! Hier is het stuurrad. Verbeeld -u nu maar, dat ge op een gewoon jacht zijt." - -Ford zette zich zeer gemakkelijk op een stoeltje neer, dat bij -den stoomketel hing. Na een oogenblik van aarzeling besloot James -insgelijks in den ballon te stappen en nam, op verzoek van den -ingenieur, het beheer over den ballast op zich. - -"Het is toch geen jacht," mompelde hij. "'t Heeft veel meer van een -walvisch weg." - -De ingenieur deed de benzine, die in het fornuis nabij de machine -geplaatst was, ontbranden; dit fornuis was bestemd om de noodige -warmte te ontwikkelen, ten einde den motor in beweging te brengen en -den inhoud van het hoofdreservoir aan het koken te maken. - -"Laat de touwen los!" riep Gromski uit. "Opgelet! Daar gaan we!" voegde -hij er bij, zich tot den kapitein wendende. - -"Breng ons onder den wind, en gij, James, werp een zak zand uit!" - -De stuurman voldeed aan dit bevel, en tegelijkertijd begon de -luchtballon langzaam op te stijgen. - -Ford draaide het roer rechts, en nu beschreef de ballon, aan zijn -wil gehoorzamende, een grooten halven cirkel. - -"Houd het roer rechts!" beval Gromski. - -Deze manoeuvre bracht den luchtballon in de gewenschte richting. - -James keek, nadat hij nog een zak zand had uitgeworpen, naar het land, -dat zich al meer en meer verwijderde. - -Na zich tot eene hoogte van 100 meters verheven te hebben, ging de -ballon met eene verbazende snelheid over het park heen, dat tot de -villa van den ingenieur behoorde; toen vloog hij over eene andere villa -en over een stuk weiland heen. De boomen schenen te wijken en plaats -te maken voor eene groote opeenhooping van huizen, die door eene grijze -wolk van rook verduisterd werden, welke zich in de doorschijnende lucht -boven hooge fabrieksschoorsteenen verhief. Dit was Chicago. Achter de -stad in de verte schitterde in de stralen der zon de verrukkelijke -oppervlakte van een meer, waarop het van schuiten en schepen -wemelde. Nog verder teekende zich, als op eene topographische kaart, -de zwarte lijn van den anderen oever af, doorsneden door boerderijen, -die halverwege achter het groen verscholen waren. De luchtballon, -die steeds voortging met den wind, die uit het Zuidwesten blies, in -dezelfde richting als de westelijke spoorweg, kwam al spoedig boven -den ochtendtrein, die de reizigers naar San-Francisco vervoerde. Het -oorverdoovend gedruisch, dat de wielen der waggons, terwijl zij zich -over de rails voortbewogen, maakten, vormde een scherp contrast met -de rustige stilte en de onmerkbare beweging van den ballon. - -James, die zich over den rand van het schuitje heenboog, groette -spottend de passagiers, die door de portieren keken. Men antwoordde -hem met toejuichingen. Verscheidene Yankees, die op het balkon -van den salonwagen stonden, begroetten onze luchtreizigers met -revolverschoten. Al spoedig verloor men in den trein den ballon uit -het oog. Zijne schaduw, langwerpig en zwart, gleed over de landerijen, -die den weg begrensden. - -James lachte, toen hij de boeren en de arbeiders, die hen hielpen, de -hoofden zag oprichten en, hunne taak vergetende, den ballon nastaren; -het vee, dat op de weilanden graasde, liep weg, verschrikt bij het -zien daarvan, of verzamelde zich in troepjes, als wilde het zich -tegen een vijand verdedigen. - -Van tijd tot tijd draaide Ford even aan het stuurrad, en dan ging de -luchtballon, aan zijn wil gehoorzamende, als een goed gedresseerd -paard, naar rechts of naar links, en vloog over boomen, rotsen, -rivieren en afgronden heen. Er bestonden voor hem geene hinderpalen. - -Toen de zon achter eene wolk schuilgegaan was, begon het waterstofgas, -dat de werking der warme zonnestralen niet meer ondervond, in inhoud -te verminderen; het schuitje raakte de toppen der boomen bijna aan. - -"James, werp nog maar eens een zak zand uit!" riep de kapitein uit. - -"Neen, neen!" viel de ingenieur hem in de rede, "we kunnen niet -altijd op den ballast rekenen, te meer daar ik maar weinig bij -mij heb. We zullen het op eene andere manier aanleggen. Het gas -heeft zich samengeperst; we moeten het dus doen uitzetten door het -te verwarmen. Ziet maar eens: ik open de kraan van de buis, die -aan het fornuis aangebracht is en in het inwendige van den ballon -uitkomt. Welnu, we rijzen al. De warme gassen doen eensklaps de -temperatuur van het waterstofgas toenemen. Ik zou op deze manier hebben -kunnen opstijgen zonder mijne toevlucht tot den ballast te nemen; -ik stel mij echter voor, mij slechts van dit middel te bedienen in de -gevallen, waarin ik voor een korten tijd het opstijgingsvermogen moet -vermeerderen. Nu sluit ik de kraan; de zon begint opnieuw te schijnen -en het gas zet zich uit. Maar het wordt tijd om een einde aan ons -tochtje te maken. Onze luchtballon kan terugkeeren naar het punt, -vanwaar wij vertrokken zijn door te draaien ondanks den wind, die nu -een weinig van ter zijde blaast. Herken je mijne villa, vanwaar we -een kwartier geleden vertrokken zijn?" - -"Ja, ik herken haar aan de cipressen." - -"Welnu, wend dan den voorsteven van het schuitje naar dit punt!" - -Ford voldeed aan dit bevel. De luchtballon beschreef een cirkelboog -van omstreeks 80 graden, met een straal van 300 meters, en vloog voort, -met den wind van achteren. - -Zijne snelheid vermeerderde nu met 6 meters in de seconde. Onze -luchtreizigers bemerkten dit terstond aan de snellere afwisseling van -het landschap. De boerderijen en de weilanden verschenen en verdwenen -onmiddellijk om plaats voor nieuwe tooneelen te maken. - -"Dat gaat goed!" riep James verrukt uit. "Mijnheer, al de stoomschepen -beteekenen niets bij uw luchtballon. Waarlijk! Een meeuw en een -albatros zijn ver achter ons gebleven." - -"Maar dat is nog niets: met een krachtiger wind zouden wij tweemaal -sneller kunnen gaan." - -"Ja, maar dan zouden wij altijd den wind van achteren moeten hebben," -merkte Ford aan. "Het komt mij voor, dat een ballon als de uwe al te -krachtige luchtstroomen moet vermijden." - -"Zeer zeker, maar als wij de krachtige tegenwinden vermijden, moeten -wij tevens ons voordeel met de gunstige winden doen. In allen gevalle -ben ik niet gewoon, mij boven 300 meters te verheffen; in de bovenste -streken van den dampkring heerschen veel heviger winden dan die, -welke nabij de oppervlakte der aarde waaien." - -"En wat zoudt ge doen, als zelfs in de benedenste lagen van den -dampkring een wind blaast, waarvan de snelheid die van uw luchtballon -overtreft?" - -"Als de richting, die ik wensch te volgen, geheel tegenovergesteld -is aan die van den wind, dan vertrek ik niet. Maar als zij met -deze laatste een zekeren hoek maakt, dan onderzoek ik--steunende -op het parallelogram der krachten--naar welken kant ik mijn ballon -moet richten, en in den regel kan ik dan in de gewenschte richting -gaan. Overigens zullen eenige wendingen van het roer mij zeggen, of ik -gelijk dan wel ongelijk heb. Let er bijvoorbeeld op, dat we naar mijne -villa moeten terugkeeren; we hebben een zwakken wind op zijde en van -achteren. We moeten ons dus naar den tegenovergestelden kant houden." - -Ford vond inderdaad den hoek, waaronder men den ballon moest plaatsen, -om niet van de vastgestelde richting af te wijken. - -De luchtballon, die zich met eene snelheid voortbewoog, welke meer dan -64 kilometers in het uur bedroeg, bevond zich eenige minuten daarna -weder boven het park, waaruit hij opgestegen was. De ingenieur deed -de machine stilstaan en wierp het touw uit, dat door zijne bedienden -gegrepen werd. Nu daalde de ballon langzaam op het groene gras neer. - -"Ik dank u, Mijnheer," zeide James, terwijl hij de hand van -den ingenieur drukte. "Zoolang ik leef, zal ik mij deze reis -herinneren. Mijn hemel, 't is nu niet meer de moeite waard om op het -vasteland of zelfs op zee te reizen. Van dit oogenblik af laat ik den -Oceaan in den steek en, in plaats van op zee te varen, doe ik het in -de lucht; met andere woorden, ik word een luchtreiziger!" - -De ingenieur gaf den stuurman glimlachende de verzekering, dat de -luchtscheepvaart zeer trotsch op haar nieuwen aanhanger was. - -De kapitein gaf in zijne loftuitingen dezelfde wenschen te kennen. Na -den luchtballon nog eens nauwkeurig bekeken te hebben, begaven onze -vrienden zich met Gromski naar de villa, waar hun een overheerlijk -maal wachtte. Aan het einde daarvan stelde Ford een toost in op de -gezondheid van "den weldoener der menschheid." - -"Ja, ja!" riep hij vol vuur uit, "uwe uitvinding zal eene omwenteling -in de maatschappelijke toestanden teweegbrengen en aan de wetenschap -vergunnen, een grooten stap voorwaarts te doen ..." - -"En wij zullen een grooten stap naar de Zuidpool doen," voegde James -er bij. - - - - - - - - -VIERDE HOOFDSTUK. - -DE WAAGHALZEN. - - -De ingenieur en zijne metgezellen lieten geen tijd verloren gaan. Ford -hield er zich mee bezig, den ballon te voorzien van levensmiddelen en -van de instrumenten, die voor eene luchtreis noodig waren; James hielp -hem daarbij; wat Gromski aangaat, deze maakte zijn luchtballon voor -de reis gereed en dacht er over na, hoe hij dien naar kaap Hoorn zou -overbrengen en hem aldaar opnieuw met waterstofgas vullen. Het doel van -den tocht werd tot op het laatste oogenblik geheim gehouden. Gromski -deed stappen om zijne uitvinding niet verloren te doen gaan, ingeval -de tocht eens slecht mocht afloopen. Hij zond aanzoeken tot het -verkrijgen van octrooi naar de voornaamste landen van Europa en liet -in zijn bureau de uitgewerkte plannen der verschillende gedeelten -van zijn ballon achter. In één woord, hij handelde als iemand, die -weinig hoop heeft om terug te keeren. - -Ford regelde insgelijks zijne zaken, zooals hij altijd deed, wanneer -hij een gevaarlijken tocht ging ondernemen. Alleen James, die niets -bezat, maakte ook geenerlei beschikkingen. - -"Het is maar het beste, ongetrouwd te zijn en niets te bezitten," -beweerde hij. "Men kan dan sterven zonder iemand in ongelegenheid -te brengen." - -Maar de kloeke stuurman hielp den ingenieur en Ford daarom met des te -meer ijver; hij begaf zich met dezen naar de verschillende winkels en -bracht van daar blikken met ingemaakte groenten en visch, kleederen -en werktuigen mede; hij had slechts één wensch, zoo spoedig mogelijk -te vertrekken. - -Twee weken na hunne aankomst te Chicago waren bijna alle aankoopen -reeds gedaan. Wat het overige, de watervaatjes, de ballons met -zwavelzuur, het ijzervijlsel en andere onmisbare dingen aangaat, -men besloot, zich een en ander eerst te New-York aan te schaffen. - -Op den 20sten October begaf Ford zich daarheen om een stoomschip -te zoeken, dat er zich mee zou moeten belasten, het drietal mannen -met hun ballon naar kaap Hoorn over te brengen of althans naar eene -plaats in de nabijheid daarvan. Maar daar geen der stoomschepen, -tusschen New-York en Australië varende, zich daarmee kon belasten, -was de kapitein wel genoodzaakt, een stoomschip bepaaldelijk tot hun -gebruik af te huren, dat in tien dagen klaar moest zijn. - -Gedurende dezen tijd hield de ingenieur er zich mee bezig, aan -den ballon een volkomen evenwicht te geven en eenige werktuigen -te vervaardigen, die gedurende de reis gewichtige diensten zouden -kunnen bewijzen. - -Zijne vindingrijkheid in dit opzicht was verwonderlijk. Wat bij -Ford vooral in den smaak viel, was een toestel om de snelheid van -den ballon te bepalen. Wat de ingenieur het wateranker noemde, was -doodeenvoudig een zak, van eene ondoordringbare stof vervaardigd en -aan een touw bevestigd. Als deze zak uit het schuitje in zee geworpen -werd, zou hij zich met water vullen, en dan zou de zwaarte van het -water den luchtballon op eene bepaalde plaats doen blijven. Op deze -manier kon men, ingeval van tegenwinden gemakkelijk halt houden. - -Volgens de berekeningen van Gromski had de ballon, als hij met -zuiver waterstofgas gevuld was, een totaal opstijgingsvermogen van -3800 kilogrammen; men moest zich van dat vermogen zoo goed mogelijk -bedienen. Het werd voor een groot gedeelte verminderd door het gewicht -van den luchtballon zelf met zijn schuitje en toebehooren. - -"Dat alles is prachtig," zeide Ford, aan wien de ingenieur zijne -berekeningen in cijfers had voorgelegd; "maar ik weet nog niet, hoe -ge uw ballon in evenwicht zult kunnen houden. Het verlies van 800 -kilogrammen benzine, die we per dag noodig zullen hebben om stoom te -verkrijgen, en de vermindering van het gewicht der levensmiddelen -zullen hem al spoedig veel lichter maken dan de lucht, die hem -omgeeft. Ge zult dus, om het evenwicht te behouden, eene zekere -hoeveelheid gas moeten laten ontsnappen." - -"Dat is ook zoo," antwoordde de ingenieur; "maar denk niet, dat -deze aanzienlijke hoeveelheid waterstofgas geheel verloren gaat; -neen, we zullen die gebruiken om den stoomketel te verwarmen. Op die -manier kunnen we steeds het evenwicht bewaren met betrekking tot de -omringende lucht." - -De ingenieur had dus alles op eene uitstekende manier geregeld. - -En Ford wist niet de minste aanmerking op zijne berekeningen te maken. - -Op den 28sten verzond men den luchtballon, zorgvuldig ingepakt, -naar New-York, waar een stoomschip dien reeds wachtte. - -Op den 1sten November scheepten de drie reisgenooten zich op het -stoomschip in, en men besloot, over drie dagen te vertrekken. - -Nu eerst kwam de tijding omtrent den voorgenomen tocht ter oore van -het publiek. - -De dagbladen van den 2den November--en aan hun hoofd de New-York -Herald en de World--namen in hunne kolommen lange artikelen over -den tocht der stoutmoedige luchtreizigers op, vergezeld van de meest -verschillende opmerkingen. - -Men bewonderde deze stoutmoedige onderneming, maar voorspelde daaraan -niet het minste succes. - -Men sprak over den ingenieur en zijne metgezellen als over mannen, -die tot een onvermijdelijken dood gedoemd waren. - -Op den dag vóór het vertrek kreeg Gromski van verscheidene menschen -bezoek; het waren voor het meerendeel industrieelen, die zich alle -mogelijke moeite gaven om hem op zijn besluit te doen terugkomen, om -hem van dit dwaze plan af te brengen, en die hem tegelijkertijd uiterst -voordeelige voorwaarden voor den aankoop van zijne uitvinding stelden. - -In het avondnummer van den Herald vond Ford een artikel, waarin al -de bezwaren der onderneming en alle gevaren, waaraan onze helden zich -blootstelden, werden opgesomd. Het was van den volgenden inhoud: - -"Den reusachtigen Zuidpooloceaan en het zuidelijke vasteland, waarvan -niemand iets zekers weet, te willen oversteken, is dit niet het plan -van een krankzinnige? Wij houden den heer Gromski, kapitein Ford en -den stuurman James, die hen vergezelt, nu wel niet voor krankzinnigen, -maar geen hunner schijnt toch een oogenblik nagedacht te hebben over -de vraag, of zulk een reis wel mogelijk is. De ingenieur rekent op -den Noordenwind, die in de hoogere luchtlagen naar de Zuidpool zou -waaien. Maar waar zijn de bewijzen, dat er zulk een luchtstroom in -werkelijkheid bestaat? Dit is slechts eene onderstelling, die op -geenerlei bepaald feit gebouwd is. - -"Maar bovendien, al bestond er ook zulk een wind, zou deze -den luchtballon dan met volkomen zekerheid naar de Zuidpool -overbrengen? Blijkbaar niet. - -"De luchtballon zal zonder twijfel van de vastgestelde richting -afwijken, en het is onmogelijk, die afwijking ook maar bij -benadering te bepalen. En dan? Laat ons eens aannemen, dat het aan -de stoutmoedige luchtreizigers eindelijk gelukt, de Zuidpool te -bereiken, hoe zullen zij daarvan dan terugkeeren, als de ballon--en -dat verklaart de ingenieur zelf--het gas slechts gedurende twintig -dagen kan inhouden? Mijnheer Gromski rekent, gelooven wij, voor de -terugkomst niet op den kouden Zuidenwind, noch op zijne machine, -die slechts gedurende een enkelen dag kan werken. De reizigers -zullen dus genoodzaakt zijn, gunstige winden af te wachten -en herhaalde malen halt te houden; het gas zal inmiddels uit den -ballon ontsnappen. Eindelijk zullen wij maar geen rekening houden met -andere noodlottige omstandigheden, zooals bijvoorbeeld het gebrek aan -water en aan levensmiddelen, de vermindering van den luchtballon in -deugdelijkheid, de stormen enz. Als wij de onderneming van de Heeren -Gromski en Ford uit een practisch oogpunt beschouwen, dan komen wij -tot het besluit, dat zij in 't geheel niet te verwezenlijken is. Wij -bewonderen wel is waar den moed en de onverschrokkenheid van deze -mannen, maar tegelijkertijd bedroeft het treurige lot, waaraan zij -zich zelf onvoorzichtig blootstellen, ons in de hoogste mate. Vergeten -wij niet, dat stoutmoedigheid dikwijls aan roekeloosheid grenst en dat -zij somtijds niets anders dan onbedachtzaamheid is. Naar onze meening -zal er nog wel een geheele eeuw verloopen, voordat de mensch in staat -is om met behulp van zulk een broos voorwerp als een luchtballon de -ontoegankelijke Zuidpool te bereiken." - -"Nu, dat is niet erg uitlokkend," mompelde Ford, toen hij dit artikel -gelezen had. "Wat mij betreft, ik weet wel, dat er moeilijkheden en -gevaren aan dien tocht zullen verbonden zijn; maar wat beteekenen -die? Als ze er niet aan verbonden waren, zou ik niet aan dezen tocht -naar de Zuidpool denken." - -"Het is blijkbaar, dat de gevaren u verlokken," zeide Gromski met een -glimlach; "ik denk, dat er zich inderdaad verscheidene aan ons zullen -voordoen. Ik stem echter niet toe, dat zij in staat zijn om ons van -onzen weg af te brengen of dat zij geheel onoverkomelijk zijn. Wat -mij betreft, ik stel volkomen vertrouwen in mijn luchtballon." - -"En ik stel vertrouwen in mij zelf en in het noodlot. Ik reken ook -op u, zooals vanzelf spreekt." - -"Gelooven ze niet, dat men de Zuidpool met een luchtballon kan -bereiken? Gelooven ze dat niet?" zeide James, zich in het gesprek -mengende. "Dan zullen wij er hen van overtuigen, kapitein. Ik zweer, -dat ik niet zal terugwijken, dat ik liever daar ginds zal blijven; -vergeet dat niet, Mijnheer Gromski." - -"Ik zal evenmin terugwijken," zei de ingenieur, terwijl hij de hand -van den stuurman drukte. "Wees er van verzekerd, ouwe jongen, dat ik -je niet in den steek zal laten." - -Nadat onze helden elkander op deze wijze moed ingesproken hadden, -stelden zij hun vertrek niet langer uit. Reeds den volgenden dag, den -3den November 1894, verliet het stoomschip, waarop de luchtballon en -zijne aanstaande passagiers zich bevonden, de haven van New-York in de -richting van de zuidelijke kust van het groote vasteland van Amerika. - - - - - - - - -VIJFDE HOOFDSTUK. - -BOVEN DEN OCEAAN. - - -De zeereis, die vrij eentonig was en lang duurde, stelde het geduld -van onze helden op eene zware proef. - -Eene groote vreugde maakte zich dan ook van hen meester, toen -zij op den zevenentwintigsten dag na hun vertrek uit New-York de -rotsachtige eilandjes in het oog kregen, die nabij de zuidelijke kust -van Amerika gevonden worden. Het schip bevond zich, na den ingang -van de straat van Magelhaens en Vuurland voorbijgevaren te zijn, te -midden van die rotsachtige eilandjes, waaruit de Magelhaensche archipel -bestaat. Kapitein Ford raadpleegde de beste kaarten en zocht daarop de -plaats, waar zij zoo gemakkelijk mogelijk aan land zouden kunnen komen. - -Eindelijk gelukte het hem, een klein eilandje te ontdekken, -ternauwernood eenige tientallen kilometers van de beruchte kaap Hoorn -verwijderd, dat geheel met de eischen van den ingenieur strookte. - -Op den 2den December, des namiddags om twee uur, liet men het anker -in eene smalle, maar veilige baai vallen. Van het verdek van het schip -gezien, had het eilandje een woest voorkomen: zijne hooge, rotsachtige -kusten verschrikten den blik. Nochtans besloten onze luchtreizigers, -er onmiddellijk aan land te stappen. - -Men liet de sloep te water, die hen afzette aan den voet van een -halfronden heuvel, vanwaar eene lichte helling naar het middelpunt -van het eilandje voerde. Na een boschje van ijzerhout en dennen, -die door den wind gekromd waren, doorgegaan te zijn, kwamen zij in -een klein dal, dat zeer goed voor halt kon dienen, want twee heuvels -beschermden het tegen de winden; bovendien was zijne uitgestrektheid, -omstreeks vier hectaren, ruimschoots voldoende om de levensmiddelen -en den ballon te bergen. De naburige rotsen zouden in geen geval den -ballon belemmeren, als hij uit het dal omhoog steeg. - -De ingenieur gevoelde zich gelukkig, zulk een geschikt punt gevonden -te hebben om van daar te vertrekken. Na het dal nauwkeurig onderzocht -en zijn plan in zijn zakboekje opgeteekend te hebben, beklom hij -met zijn makker den zuidelijken heuvel. Van deze rots had men een -onbelemmerd uitzicht op de omstreken. - -De kapitein haalde een verrekijker uit zijn zak en begon de lange -reeks van eilandjes te onderzoeken, die zonderling door den Oceaan -uitgetand waren en zich naar het Noorden tot aan Vuurland uitstrekten; -het waren als zwarte en onregelmatige zwarte plekken, verspreid over de -oppervlakte der zee, die eene blauwachtige tint had. Op de zuidelijke -kust van den Oceaan zag men het laatste eilandje van den archipel; -verder strekte zich rechts en links het ontzaglijke oppervlak der -zee uit. - -"Kijk eens! Daar hebt ge de Zuidzee," zeide Ford, terwijl hij zijn -verrekijker aan den ingenieur overreikte. - -"Ge hebt de plaats uitstekend gekozen," antwoordde deze; "we zijn -zoo dicht mogelijk bij de zee." - -"Op 56° 34' Zuiderbreedte, als ik mij niet bedrieg; wij zullen minstens -12 kilometers boven de zee moeten stijgen." - -"En verder, kapitein?" - -"Welnu.... verder zal het reeds minder gevaarlijk zijn, want dan -zullen wij ons boven het vasteland bevinden." - -Gromski raakte in gepeinzen verzonken. - -"Gelooft ge dan werkelijk aan het bestaan van een zuidelijk -vasteland?" vroeg hij na eenige oogenblikken van stilzwijgen. - -"Wel zeker, nabij de Zuidpool bevindt zich een groot vasteland." - -"Misschien," zeide Gromski schouderophalend. "Overigens zullen wij -er ons weldra zelf van kunnen overtuigen, of dit werkelijk zoo is." - -"En als er maar vijf werelddeelen zijn?" vroeg James, terwijl hij -den ingenieur met een uitvorschenden blik aankeek. - -Gromski antwoordde niet; het was blijkbaar, dat de vraag van den -stuurman hem eenigszins in verwarring bracht. - -Toen Ford van het schip teruggekomen was, beval hij, na met zijne -reisgenooten geraadpleegd te hebben, aan de equipage, den volgenden -dag eene loods op te slaan, bestemd om daarin den luchtballon en het -schuitje te bergen. De matrozen, aangemoedigd door de belofte van -eene flinke belooning, begaven zich vol ijver aan den arbeid. - -Er bleef echter slechts zeer weinig tijd over. Met het bouwen van de -loods waren vier dagen gemoeid geweest. Op den 7den begon men dus met -de ontscheping van den ballon en van het schuitje. De ingenieur hield -zelf het toezicht op het overbrengen van een en ander naar het eiland. - -Gelukkig bevond alles zich in den besten toestand. Twee dagen daarna -was de luchtballon in de loods geplaatst, en nu begon men met het in -orde brengen der toestellen om waterstofgas te verkrijgen. Dat was de -omslachtigste van alle werkzaamheden. Al de vaten werden in verbinding -gebracht met een kuip, waarin het gas gezuiverd werd om eindelijk -door een buis van caoutchouc in den luchtballon op te stijgen. - -Op Woensdag en Donderdag, den 13den en 14den, bracht men naar het -eiland de ballons over, die het waterstofgas en het ijzervijlsel -inhielden. - -De ingenieur had het plan, tegen het einde van December of in het -begin van Januari te vertrekken, welke maanden aldaar met de maanden -Juni en Juli op het noordelijk halfrond overeenstemmen. - -Ford was volkomen met het klimaat der poolstreken bekend: hij wist, -dat de zomer er slechts eenige weken duurt en dat de warmste tijd op -het zuidelijk halfrond gewoonlijk omstreeks de maand Januari valt, -terwijl op het noordelijk halfrond de temperatuur in de maand Juli het -hoogst is. Men moest bijgevolg gebruik maken van die veertien dagen, -gedurende welke de thermometer van Celsius gemiddeld 11 graden boven -het nulpunt staat. De ingenieur had berekend, dat hij, om den afstand -af te leggen, die de zuidelijke kust van Amerika van de Zuidpool -scheidt, omstreeks acht dagen noodig zou hebben. De terugkomst zou in -allen gevalle vóór het verstrijken van vijf en twintig dagen dienen -plaats te hebben, te rekenen van den dag der opstijging, daar de -luchtballon het gas niet langer kon inhouden. - -Op den avond vóór Kerstmis was men met alle toebereidselen klaar. - -Gedurende de feestdagen bepaalden Gromski en Ford de laatste -bijzonderheden van de reis en maakten zich gereed om aan alle -voorvallen, die zich zouden kunnen voordoen, het hoofd te bieden. - -De ingenieur sloeg bovendien dagelijks de richting der wolken in de -bovenste luchtlagen gade: de resultaten van deze waarnemingen waren -vrij gunstig. - -"Blijft ge dus op den luchtstroom in de hoogere luchtlagen -rekenen?" vroeg Ford hem op zekeren dag. - -"Van het bestaan daarvan hangt het succes van onze onderneming af, -kapitein. Helaas! we weten nog slechts zoo weinig van de luchtstroomen, -maar als we rekening houden met zekere physische wetten, dan meen -ik eene zeer waarschijnlijke onderstelling te mogen wagen. Naar -mijne meening moet de beweging in den dampkring op dezelfde wijze -ontstaan als in den boezem van den Oceaan. Ge kent de onderzeesche -stroomen. Als we de kaarten nauwkeurig bestudeeren, dan bemerken we -daarop koude stroomen, die van de pool naar de evennachtslijn gaan, en -warme stroomen, die van de evennachtslijn naar de pool gaan. Bovendien -is het u niet onbekend, dat de koude stroomen zich meestal onder de -warme voortbewegen. Ik ben er van overtuigd, dat hetzelfde verschijnsel -zich in onzen dampkring voordoet, met dit onderscheid evenwel, dat de -stroomen er betrekkelijk sterker zijn dan in zee en minder plaatselijk, -daar de lucht, die de aarde omgeeft, een enkelen oceaan van gas vormt, -die door geenerlei vasteland afgebroken wordt. Laat ons bijvoorbeeld -de passaatwinden eens nemen. Ik onderstel, ja, ik ben er zelfs zeker -van, dat er een warme noordwestelijke luchtstroom is, die ontzaglijke -hoeveelheden lucht van de evennachtslijn naar de pool overbrengt. Als -ik mij niet bedrieg....." - -"Dus zullen we genoodzaakt zijn, gunstige winden in de lagere -luchtlagen af te wachten, niet waar, Mijnheer? We hebben bovendien -een anker, dat ons, zooals ge reeds gezegd hebt, in staat zal stellen -om midden in den Oceaan halt te houden." - -Gromski keek hem ongeloovig aan. - -"We zullen dit althans ingeval van nood doen," zeide hij. "In de -poolstreken heerscht beneden een Zuidoostenwind. Alles hangt dus van -den hoogeren luchtstroom af." - -"Is daarin niet iets gewaagds?" merkte Ford aan. - -"Ja, kapitein. We moeten echter alles doen, wat in ons vermogen -is. Ik ben dan ook besloten, drie proefballons te doen opstijgen om de -richting van den wind te onderzoeken, die voor ons van zooveel gewicht -is. Deze ballons zullen ons de juiste aanwijzingen geven omtrent den -stroom, die er in de hoogere lagen van den dampkring heerscht." - -Deze proefneming deed de ingenieur op den 26sten December des middags. - -Een kleine ballon, van 15 kubieke meters inhoud, ging, na met snelheid -omhoog gestegen te zijn, gedurende eenigen tijd in eene noordwestelijke -richting; toen begon hij, na een hoogte van omstreeks 2000 meters -bereikt te hebben, terug te komen. Na verloop van 18 minuten bevond -hij zich opnieuw boven het eilandje en verdween al spoedig tusschen -de wolken in het zuidelijk gedeelte des hemels. - -Het resultaat van deze proefneming boezemde aan onze luchtreizigers -nieuw vertrouwen in. Met zulk een afdoend bewijs voor het bestaan van -een anderen luchtstroom in de hoogere luchtlagen konden zij zich vol -moed op reis begeven. - -Gromski besloot, nu niet langer te wachten. - -Op den 27sten werd er een begin met het vullen van den ballon gemaakt. - -Reeds zeer vroeg in den morgen, bij zonsopgang, bevond de ingenieur -zich met zijne metgezellen op het eilandje, ten einde deze gewichtige -zaak te besturen. - -Het was zes uur, toen de matrozen den opgevouwen ballon te midden van -een luid gejuich uit de loods haalden en dien op een groot stuk doek, -dat midden in het dal op den grond uitgespreid was, neerlegden. - -Terwijl men het waterstofgas in de tonnen pompte, bracht de -ingenieur met behulp van James het verkreukelde omhulsel van den -ballon in verbinding met eene lange buis van caoutchouc, die uit het -voornaamste reservoir voortkwam. Het was als het ware een slagader, -waardoor het bloed van het organisme, het waterstofgas, in den -luchtballon moest vloeien. Men zette de kraan open, en de vulling -nam een aanvang. Nu geleek de ballon veel op de huid van het een of -ander reusachtig zeemonster. De ballon, die bestemd was om de wolken -te doorklieven, lag daar nu onbeweeglijk, misvormd, als een hoop -vodden op den grond. Intusschen vertoonden zich langzamerhand door -den aandrang van het gas kleine verhevenheden, die al meer en meer -opzwollen. Op den middag had de ballon reeds het voorkomen van een -walvisch. Lichte bewegingen, die het ontstaan van het leven verrieden, -vertoonden zich op zijne glimmende huid. Het luchtmonster haalde diep -adem en beefde onder den invloed van den wind, die in de plooien der -zijde, aan lange rimpels gelijk, blies. Deze plooien verdwenen echter -allengs. Het luchtmonster werd al grooter en grooter, zoodat het met -zijn opgezwollen lichaam het net begon aan te raken en zich daarin -vertoonde als een oester in zijne schelp. - -Hoe log hij eenigen tijd te voren ook geweest was, nu bewoog hij zich -met eenige onrust en rukte aan de touwen, die hem vasthielden. - -James had er veel schik in, deze gedaanteverwisseling gade te slaan; -hij legde vol genegenheid zijne hand op het omhulsel, hij streelde -den ballon, alsof het een levend wezen geweest was. - -"Dat is eerst eens een schip!" zeide hij vroolijk tegen een -matroos. "Ik lach nu wat met golven, klippen en ondiepten. De -fregatten, de korvetten, de brikken, de sloepen, de booten en andere -curiositeiten, die op zee varen, treden bij hem in de schaduw." - -Men moet weten, dat James, sedert hij met den luchtballon van Gromski -kennis gemaakt had, de zeevaart was beginnen te minachten. Hij -beschouwde nu zijne oude kameraden met een zekere geringschatting -en deed telkens de gebreken der schepen uitkomen, terwijl hij de -eigenschappen van den luchtballon hemelhoog verhief. - -Des namiddags om drie uur was de ballon reeds gevuld en bewoog zich -ongeduldig, als verlangde hij er naar, dat men hem van de touwen -ontdeed, die hem aan de aarde vastketenden. - -De ingenieur bracht inderhaast het schuitje in orde, want hij wilde -den volgenden dag in de vroegte vertrekken. - -De machine, de stoomketel en andere gedeelten van den motor bevonden -zich reeds op hunne plaats; maar de barometers, de thermometers en -andere instrumenten, evenals de levensmiddelen, moesten nog naar het -schuitje overgebracht worden. - -Twee uren vóór middernacht was alles afgeloopen. - -Het was de laatste nacht, dien onze reizigers op het land doorbrachten. - -Nochtans dacht niemand hunner, ondanks hunne vermoeidheid, aan slapen. - -Om elf uur onderzocht de ingenieur bij het licht eener lantaarn -nauwkeurig al de afzonderlijke deelen der machinerie, om er zich van -te verzekeren, dat er geenerlei gebrek bestond. Daarna keerde hij -naar de loods terug, waar hij, over eene kaart van den zuidelijken -Oceaan heengebogen, met den kapitein de richting begon af te teekenen, -die de ballon vermoedelijk zou volgen. - -James hield, in gezelschap van de matrozen, die hij in geestdrift -voor de luchtscheepvaart trachtte te doen ontsteken, de wacht over -den ballon. - -Tegen den avond was er een vrij krachtige wind opgestoken, die tusschen -de heuvels, welke het dal omgaven, huilde en somtijds van boven op -den ballon viel, terwijl hij dien hevig deed schudden. - -De kapitein en de ingenieur waren juist druk met elkaar aan het -redeneeren over het vermeende zuidelijke vasteland, toen van den -kant van den luchtballon de forsche stem van James zich deed hooren, -die om hulp riep. - -Dit onverwacht geroep verwonderde en verschrikte den ingenieur -tegelijkertijd. Hij kon niet begrijpen, wat den stuurman bewoog, -op zulk een vergevorderd uur alarm te slaan. Vermoedende, dat de -wind of eenig ander gevaar den ballon bedreigde, liep hij in aller -ijl naar de deur en trok den kapitein met zich mede. Toen hij de -deur opengedaan had, zag hij een halfnaakten man vóór zich staan, -die eene bijl boven zijn hoofd zwaaide. Gelukkig week de ingenieur -bijtijds terug, zoodat het hem gelukte, den slag af te weren. De -kapitein wilde zich op den aanvaller werpen, die over zijne mislukte -poging woedend geworden was; maar toen hij verscheidene gewapende -mannen zag aankomen, deinsde hij verschrikt terug. - -"Het zijn wilden, die van de naburige eilanden gekomen zijn," riep -hij uit, terwijl hij naar de tafel liep, waarop zijn revolver lag. "Ga -uit den weg, Mijnheer." - -Gromski gehoorzaamde. Nauwelijks was hij ter zijde gegaan, of een -revolverschot deed zich hooren en de aanvaller, wiens voorhoofd door -een kogel doorboord was, viel aan zijne voeten neer. - -Op dit oogenblik drongen er verscheidene pijlen al fluitende door de -openstaande deur heen; een daarvan trof Ford. - -"Mijn ballon! Ach, mijn ballon!" riep Gromski uit, terwijl hij de -deur uitsnelde. - -Maar reeds was de kapitein hem voorgegaan. Nadat deze met een welgemikt -schot een anderen wilde levenloos had doen neervallen, nam hij de -lantaarn in de hand en verliet de loods. Niet weinig ongerust snelde -de ingenieur hem achterna. - -"Heidaar, James, waar ben je? Heidaar, James!" riep hij, eenig -ongeluk vermoedende. - -"Hier ben ik!" antwoordde de stuurman. "O, die schurken, die -struikroovers!" - -Bij het hooren van de stem van zijn kameraad hield Ford de lantaarn -boven zijn hoofd. - -Bij het flauwe licht, dat de lantaarn verspreidde, zag men den -stuurman, die een wilde onder de knie had. Op eenige schreden vandaar -worstelde een matroos tegen twee aanvallers. - -Twee revolverschoten, in de lucht afgeschoten, verschrikten de -aanvallers, die zich terstond daarop in de struiken verscholen; een -oogenblik daarna was er niemand anders bij den luchtballon te zien -dan onze helden. - -"De ballon! Laat ons eens naar den ballon gaan kijken!" riep Gromski -uit. - -"De ballon is ongedeerd gebleven, Mijnheer!" antwoordde James, terwijl -hij den wilde nog steeds met zijne vuisten omklemd hield. "Dat is een -schurk, die een poging gedaan heeft om het omhulsel met zijn mes te -doorboren. Ik heb hem hierin nog bijtijds verhinderd. Wat drommel! Ik -zou liever willen, dat mijne huid...." - -Gromski ontrukte den wilde aan de handen van James, maar het was -reeds te laat: de ongelukkige gaf den laatsten snik. - -"Waar zouden deze wilden vandaan komen?" vroeg hij, terwijl hij een -medelijdenden blik op den stervende sloeg. - -"Van Vuurland of van het een of ander naburig eiland, Mijnheer," -antwoordde hij. "Zij hebben er waarschijnlijk de lucht van gekregen, -dat er hier een prooi te behalen was, en hebben zich toen hierheen -begeven.... Waarlijk, als men ze zoo ziet, is het moeilijk te gelooven, -dat het menschen zijn." - -Inderdaad deed de wilde, die daar op den grond uitgestrekt lag, door -zijn groot harig hoofd, zijne kleine gestalte en zijne magere ledematen -veeleer aan een aap dan aan een mensch denken. De dikke laag slijk, -waarmee zijn lichaam bedekt was, gaf hem een walgelijk voorkomen. - -"'t Is het laagste menschenras, dat er bestaat," zeide James met -afschuw. "Ik ben buiten mij zelf van toorn alleen reeds bij de -gedachte, dat onze tocht had kunnen mislukken ten gevolge van die -aapmenschen. We moeten eens onderzoeken, of enkelen van die schurken -zich ook ergens verscholen hebben." - -Men onderzocht bij het licht der lantaarn alle struiken in den omtrek; -de stuurman en de matrozen begaven zich zelfs naar het strand van -het eilandje, maar zij zagen niets verdachts meer. - -Nochtans hield men den geheelen nacht goed de wacht. Ford liep met -zijn geladen revolver in de hand in den omtrek van den ballon heen -en weer, gereed om op iedereen te schieten, die dien heimelijk zou -willen naderen. Onze reizigers haalden eerst weder ruimer adem, toen -de kapitein van het stoomschip en zijne equipage zich een halfuur na -zonsopgang in het dal vertoonden. - -De matrozen, die op de hoogte van dit onverwachte avontuur gebracht -waren, wenschten onzen reizigers hartelijk geluk met den goeden -afloop daarvan en beloofden, dat zij de aanvallers voorbeeldig zouden -straffen, zoodra zij hun in handen vielen. - -De ingenieur beval, nadat hij den stuurman zijn dank betuigd had -voor zijne tegenwoordigheid van geest en zijn moed, toebereidselen -te maken tot de opstijging van den luchtballon. - -Gedurende dezen tijd werd er, dank zij de goede zorgen der officieren -van het stoomschip, een afscheidsmaal genuttigd op tonnen en planken -in de nabijheid der sloep. - -Ondanks den overvloed van wijnen en het aantal toosten heerschte er -een diepe ernst onder de aanwezigen. - -Na afloop van den maaltijd drukten allen, die er deel aan genomen -hadden, met tranen in de oogen, onzen helden de hand; men beschouwde -ze blijkbaar bij voorbaat als menschen, die een wissen dood te gemoet -gingen; maar niemand bracht onder woorden wat iedereen dacht, ten -einde aan deze dappere mannen op het beslissende oogenblik den moed -niet te benemen. - -De ingenieur en Ford waren over dit hartelijk vaarwel getroffen. Alleen -James verloor zijne goede luim niet. Een glimlach van tevredenheid -speelde er om zijne lippen. Volgens de aanbeveling van den -ingenieur had hij, evenals deze en de kapitein, eene kleeding van -bont aangetrokken, en nu schertste hij met de matrozen, alsof hem -niets bijzonders te wachten stond. Om zeven uur werd er nogmaals een -proefballon opgelaten, die, evenals de eerste, naar het zuidelijke -deel van den hemel dreef en al spoedig uit het gezicht verdween. - -Eindelijk, om acht uur, gaf de ingenieur het sein tot vertrekken. Na -den ballon nog eens voor 't laatst onderzocht te hebben, drukte hij den -matrozen, die den luchtballon omgaven, nog eens voor 't laatst de hand -en nam vervolgens in het midden van het schuitje plaats. James zette -zich bij den voorsteven neer. Hij moest op bevel van den ingenieur -ballast uitwerpen. De kapitein nam op een gemakkelijk stoeltje bij -het roer plaats. - -"Komaan! Op weg!" riep Gromski uit. "Laat de touwen los, vrienden!" - -Een diep stilzwijgen heerschte er in den omtrek van den ballon. Eene -levendige ontroering teekende zich op de gelaatstrekken van alle -aanwezigen af. De ingenieur zag zich verplicht, zijn bevel te herhalen; -want de matrozen, die het uiteinde der touwen in handen hielden, -bleven onbeweeglijk staan. - -Eensklaps hoorden de reizigers een eigenaardig geluid: de ballon -schuurde over het doek heen, dat op paaltjes uitgespannen was. - -"Daar gaan we!" riep James vroolijk uit. "Moet ik wat ballast -uitwerpen?" - -"Ja, doe dat maar, dan gaan we nog wat gauwer de hoogte in." - -De stuurman wierp een zak met zand uit. Eenige oogenblikken daarna -had de luchtballon zich boven de heuvelen, die het dal omgaven, -verheven en zweefde in het luchtruim. - -De kapitein, die zich over den rand van het schuitje heengebogen -had, keek zwijgend naar de aarde, die langzaam uit het gezicht -verdween. Gedurende eenigen tijd zag hij nog de matrozen, die met -hunne mutsen in de lucht zwaaiden en den reizigers een daverend -"hoera!" toeriepen. Toen verdween het dal eensklaps uit zijn -gezicht. De ballon, die door een lichten Noordwestenwind voortgestuwd -werd, vloog over het eilandje heen en bevond zich nu boven de rotsen, -die de zuidelijke kust daarvan omgaven. - -Het gezicht strekte zich al verder en verder uit, naarmate de -luchtballon steeg. De kapitein sloeg een blik naar beneden en bemerkte, -dat het schuitje boven den Oceaan zweefde. In het Noorden vertoonden -zich de naburige eilandjes in een schitterend roodachtig licht. - -Hunne omtrekken teekenden zich duidelijk op het oppervlak der zee af. - -Geheel het zuidelijke gedeelte van den archipel vertoonde zich aan -de oogen van onze luchtreizigers als een reusachtige landkaart. - -Dit vergezicht werd een weinig belemmerd door de rotsen van kaap -Hoorn, die eenige tientallen kilometers verwijderd en tengevolge van -den dichten morgennevel nauwelijks te zien waren. De kapitein wilde -zich tot James wenden om dezen zijne indrukken mee te deelen, maar de -woorden bestierven hem op de lippen; eene zonderlinge ontroering maakte -zich van hem meester bij het zien van deze oneindige uitgestrektheid -water en lucht. - -Dergelijke gewaarwordingen vervulden ook den stuurman: terwijl hij zich -insgelijks over den rand van het schuitje heenboog en zich aan een touw -vasthield, keek hij naar den afgrond, die zich onder hem uitstrekte: -dit grootsche en indrukwekkende schouwspel trok al zijne aandacht. - -Alleen Gromski bleef volkomen kalm; hij lette slechts op den wijzer -van den barometer. - -Eensklaps kwam Ford tot het inzicht van zijne stoutmoedigheid; het -scheen hem toe, dat deze ontzaglijke watermassa, die zich onder hem -uitstrekte, al meer en meer naar boven ging en ieder oogenblik den -ballon, die daarboven zweefde, zou kunnen verzwelgen. - -"We vallen!" riep hij uit. - -En zijne plaats verlatende, ging hij met een enkelen sprong naar -Gromski toe. - -De ingenieur schudde met het hoofd. - -"We stijgen," zeide hij, terwijl hij naar den wijzer van den barometer -wees. "We bevinden ons op dit oogenblik ongeveer 830 meters boven het -oppervlak van den Oceaan. Ge laat u door een gezichtsbedrog schrik -aanjagen, kapitein." - -Ford keek op den barometer, en nadat hij er zich van overtuigd had, -dat deze inderdaad eene hoogte van 900 meters aanwees, kwam hij een -weinig tot kalmte. - -"Gaan wij nu naar het Zuiden?" vroeg hij. - -"Naar het Zuidoosten, kapitein." - -"En is er geen gevaar, dat we in zee zullen vallen?" - -"Wees maar niet bang, kapitein," antwoordde Gromski met een -glimlach. "De ballon is in een goeden toestand en volkomen -in evenwicht. Wij zullen in geen geval hooger dan 1000 meters -stijgen; gedurende den nacht, als de zon niet meer schijnt en het -gas samengeperst wordt, zullen we tot 300 meters dalen, misschien -nog wel lager. Bovendien hebben we, om alle mogelijke onheilen te -voorkomen, een flinken voorraad ballast meegenomen. Ge moet weten, -dat een luchtballon evengoed tegen alle gevaren beveiligd is als een -schuitje op kalm water." - -"Maar we gaan niet vooruit!" riep James plotseling uit. - -"Waaruit maak je dat op?" - -"Omdat er volkomen windstilte heerscht. Zie maar eens naar dat stukje -papier, dat ik daar op den rand van het schuitje neergelegd heb: -het beweegt zich volstrekt niet." - -Dit bewijs deed den ingenieur lachen. - -"Dat zal ik je eens verklaren: is het je nooit gebeurd, dat je eene -rivier afzaktet zonder roeiriemen of zeil, of dat je je in snelvlietend -water baaddet?" - -"Wel zeker, meer dan eens, Mijnheer." - -"Welnu, heb je dan den stroom van het water gevoeld?" - -"Neen, het schijnt dan, dat er geen beweging hoegenaamd in het -water is." - -"Je begrijpt dus nu, waarom we den wind, die ons meevoert, niet -voelen. De lucht, die ons omgeeft, heeft dezelfde snelheid als onze -ballon. Als we 200 kilometers in het uur aflegden, zouden we ook niet -het minste windje voelen." - -"Zoo! En wat is dan de snelheid, waarmee we gaan?" - -"Dat kan ik je op dit oogenblik nog niet zeggen. Als we land onder ons -hadden, dan zouden we, naar de verandering der omgeving te oordeelen, -onze snelheid kunnen bepalen. Maar hier, boven dit eenvormige oppervlak -van den Oceaan, zijn wij verplicht om ons, ten einde dit doel te -bereiken, van een chronometer en een sextant te bedienen. De schier -volkomen onbeweeglijkheid van den ballon maakt, dat wij gemakkelijk -waarnemingen kunnen doen. We hebben geen ander middel om te weten te -komen, met welk eene snelheid onze luchtballon voortgaat." - -"Dat is gek," mompelde James. "Op een schip is het voldoende, te -loggen, om terstond te weten te komen, hoeveel knoopen men in het -uur aflegt." - -"Dat is waar, maar het schip heeft eene zelfstandige snelheid. Als we -onze machine in beweging brengen, dan zal onze luchtlog ons dezelfde -juiste aanwijzingen doen, als dit op een schip het geval is." - -De kapitein onderzocht, terwijl hij naar deze verklaringen luisterde, -oplettend den horizon met zijn verrekijker. - -Men kon in het Noorden de toppen der hoogste bergen van het vasteland -nog onderscheiden. Maar deze verdwenen al meer en meer in een dikken -mist. - -Bij het aanbreken van den morgen was de lucht echter geheel helder -geworden. De kapitein zag, noch beneden, noch boven den ballon een -enkele wolk. Het weder liet niets te wenschen over. - -Onze reizigers hadden dus niets voor hun luchtballon te vreezen; hij -ging rustig voort en slingerde van tijd tot tijd slechts even heen -en weer. Gromski verklaarde, dat men deze bewegingen aan plaatselijke -luchtstroomen moest toeschrijven. - -James, die zich al een weinig in zijn toestand begon te schikken, -bekeek het schuitje eens van naderbij. Dit was, zooals hij nu zag, -zeer gemakkelijk ingericht. Achterin, dicht bij het stoeltje van -den stuurman, bevond zich eene kleine hut, die met eene wollen stof -bedekt was; daarin lag een bed voor één persoon. In het midden van -het schuitje bevonden zich de machine, de stoomketel en het reservoir -van benzine. De levensmiddelen lagen op den voorsteven. - -De ingenieur waarschuwde zijne metgezellen, niet te gelijk aan het -uiteinde van het schuitje te gaan staan, daar de luchtballon dan wel -eens tengevolge van de verplaatsing van het zwaartepunt zou kunnen -overhellen. De reizigers waren dan ook verplicht, niet te dicht bij -elkaar te komen; als punt van samenkomst wees de ingenieur een klein -plaatsje tusschen de machine en den stoomketel aan. - -Men besloot aldaar gemeenschappelijk de maaltijden te gebruiken. James, -die altijd vol ijver was, als het er om te doen was, het gemak van -zijne reisgenooten te bevorderen, nam op zich, de taak van kok te -vervullen, en hield zich terstond bezig met het in orde brengen van -de eetzaal. Het geheele ameublement van deze laatste bestond uit twee -manden, aan beide kanten van een bankje geplaatst, dat bestemd was om -de rol van tafel te vervullen. James spande boven de zitplaatsen nog -twee groote stukken doek uit, om tegen regen en zon te beschutten, -en zoo was de "zaal" gereed om de gasten te ontvangen. - -"Ons voertuig heeft, ondanks al zijne volkomenheid, toch nog één -groot gebrek, Mijnheer," zei de stuurman na zijn werk voltooid te -hebben. "Stellig is het te licht. Als dat niet zoo was, zou ik bereid -zijn om er mijn leven lang mee te reizen." - -De ingenieur kon zich niet van lachen onthouden, toen hij dit bezwaar -hoorde. - -"Je hebt gelijk, beste vriend, maar aan wien ligt de schuld? Wijt het -aan de lucht, dat zij niet zwaarder is. Ik moet je zeggen, dat de lucht -betrekkelijk 770 maal minder dan het water weegt en dat bijgevolg -een voertuig, dat bestemd is om zich in de lucht voort te bewegen, -lichter dan een gewoon schip moet zijn. Je moet dit eens vooral in het -oog houden en er nooit aan denken, te zware voorwerpen mee te nemen." - -De woorden van Gromski maakten weinig indruk op James, die geene -gelegenheid liet voorbijgaan om zich te beklagen en wiens aanhoudende -opmerkingen den lachlust van zijne metgezellen opwekten. - -"Hm!" mompelde hij. "Een bed van drie pond, een tafel, die er vijf -weegt, een tafelservies, dat er maar vier weegt.... Drommels, als -onze porties in dezelfde mate verminderen, dan zullen we binnen eenige -dagen levende geraamten worden!" - - - - - - - - -ZESDE HOOFDSTUK. - -IN DE WOLKEN. - - -Om tien uur verdwenen de hoogste punten van kaap Hoorn. Thans zagen -onze reizigers, zoover hun oog reikte, niets anders om zich heen dan -het oppervlak van den Oceaan, die zich in het oneindige verloor. - -Het scheen hun toe, dat de ballon zich niet bewoog en stil hing -boven deze reusachtige vlakte, die als een spiegel het azuur des -hemels weerkaatste. - -Omstreeks één uur ontdekte Ford, die door een verrekijker naar den -horizon tuurde, in het Zuidwesten een zwart stipje. - -"Dat schijnt een stoomschip te zijn, dat zich langs de westelijke -kusten van Chili of van Peru voortbeweegt," zeide hij. "Ik zie vrij -duidelijk een rookwolkje." - -Van eene hoogte van 1000 meters gezien, scheen het schip, dat op zijn -minst 100 kilometers verwijderd was, in het veld van den verrekijker -als een wormpje, dat langzaam voortkroop. Een lange rookwolk, die uit -den schoorsteen opsteeg, kronkelde zich als een slang over den Oceaan. - -"De rook stijgt rechtop; dus moet er daar beneden geen wind zijn," -merkte Ford aan; "en toch komen wij dit schip met eene verbazende -snelheid naderbij." - -"Dat is niet te verwonderen, kapitein," antwoordde Gromski; "de -snelheid van den wind is, zooals de jongste onderzoekingen bewezen -hebben, in de hoogere luchtlagen van den dampkring aanzienlijker -dan in de lagere, en zij neemt in eene vaste verhouding toe. Hier, -waar de barometer eene hoogte van 970 meters aangeeft, bezit de -lucht waarschijnlijk eene aanmerkelijke snelheid, ofschoon zij op -het oppervlak van den Oceaan doodstil is. Van eene hoogte van 1000 -meters omvat het oog, naar mijne berekeningen, eene uitgestrektheid -van een straal van 113 kilometers; wij bevinden ons dus bijna op -dezen afstand van het schip. Kunt ge wellicht ook onderscheiden, -in welke richting het gaat?" - -"Het komt mij voor, dat het zich naar het Noordwesten begeeft." - -"We moeten letten op het oogenblik, waarop de ballon zich op dezelfde -verticale lijn als het schip bevindt. We kunnen op deze manier de -snelheid van den wind, die ons meevoert, bepalen." - -Ford en James sloegen met genoegen dit schip gade, dat het eenige punt -was, waarop het oog, moede van het staren op de eentonige oppervlakte -van den Oceaan, kon rusten. - -Om één uur was het schip nog 30 kilometers van den ballon verwijderd; -op dezen afstand kon men het reeds met het bloote oog onderscheiden. - -"Ik zou wel eens willen weten, of zij ons ook zien," zeide James. - -"Zij zien den ballon waarschijnlijk als een zwart stipje, dat zich -slechts 5 à 6 graden boven den horizon bevindt," verklaarde Gromski. - -Het stoomschip kwam al dichter en dichter bij; nu scheidde nog slechts -een tiental kilometers het van den luchtballon. - -De kapitein keek op zijn horloge: het was vijf minuten vóór half twee. - -"Laat ons wat dalen!" riep James uit, terwijl hij met zijn zakdoek -wuifde. "Ze denken, dat de wind den ballon wegvoert! Zij volgen ons!" - -Inderdaad veranderde het schip, na een cirkelboog beschreven te hebben, -plotseling van richting en begon den ballon te volgen. - -De kapitein ging terstond lucht in het ballonnetje pompen, en twintig -minuten later bevond zich het schuitje nog slechts 200 meters boven -het schip, op welks verdek eene buitengewone drukte heerschte: men -maakte ongetwijfeld toebereidselen om eene sloep in zee neer te laten. - -"Laat ons nog wat dalen! Maar we mogen ons gas daarom niet verspillen, -niet waar?... James, aan de pomp!" riep Gromski uit. - -De luchtballon daalde nu langzaam en bevond zich al spoedig op eene -hoogte van omstreeks 100 meters boven het oppervlak van den Oceaan. - -"Van hier moeten zij ons kunnen verstaan," zei de ingenieur. - -En nadat hij zich over den rand van het schuitje heengebogen had, -riep hij met eene stentorstem: - -"Keert maar terug! We hebben uwe hulp niet noodig." - -Zijne woorden waren blijkbaar niet te verstaan door het gedruisch -van de stoommachine; men deed deze stilstaan, en Gromski herhaalde -zijne woorden zoo luid mogelijk. - -"Het komt hun niet in de gedachten, dat het ons doel is, hier in de -lucht te zweven," mompelde de stuurman. "Ze zullen ons voor gekken -houden." - -"Ze schijnen antwoord te geven," zeide Ford. - -"Wat zeggen ze dan?" - -"De officier, die op het verdek staat, heeft insgelijks geantwoord: -"Keert maar terug!"" - -Gromski lachte. - -"Dat is de echo," zeide hij. "De stem, kapitein, wordt door het -oppervlak der zee teruggekaatst als door de oppervlakte van een muur." - -"Nu zegt de kapitein van het schip werkelijk iets.... Wacht eens! hij -zegt, dat we het gas moeten laten ontsnappen. Blijkbaar hebben ze -mij niet goed verstaan. Laat ons hun dus eene dépêche zenden." - -Dit zeggende, scheurde Gromski een blaadje uit zijn zakboekje en -schreef daarop: - -"Dank voor uwe goede bedoelingen. Wij hebben niets noodig. Wij gaan -naar de Zuidpool." - -Het stukje papier dwarrelde eenige oogenblikken heen en weer en viel -toen op een korten afstand van het schip in het water. - -Onze reizigers zagen de matrozen pogingen aanwenden om deze dépêche -met hunne roeispanen op te visschen. - -"Ziezoo, nu kunnen we opnieuw opstijgen zonder deze lieden aan een -nutteloos tijdverlies bloot te stellen," zei de ingenieur. "James, -aan het werk!" Ditmaal hielp Ford den stuurman; want het leegpompen -van het ballonnetje was een vrij vermoeiend werk. - -Vijf minuten daarna wees de barometer opnieuw 980 meters hoogte aan. - -Dit voorval was wel geschikt om er kapitein Ford van te overtuigen, -dat de luchtballon uitstekend vervaardigd was, dat hij kon rijzen -of dalen zonder iets van zijn ballast of van zijn gas te verliezen: -men kon hem al naar verkiezing lichter of zwaarder maken. Zulk -eene samenstelling stelde onze luchtreizigers in staat om op de -verschillende hoogten gunstige winden te vinden en zich alzoo in de -gewenschte richting voort te bewegen. - -De ingenieur wist nu met volkomen zekerheid, dat de luchtballon -door den Noordoostenwind voortgedreven werd, die zeer dikwijls in de -zuidelijke streken van den Atlantischen Oceaan heerscht. - -Na den tijd berekend te hebben, die er sedert het verschijnen van -het stoomschip verloopen was, kon hij vaststellen, dat de snelheid -van den wind 35 kilometers in het uur niet te boven ging. - -"'t Is waarschijnlijk wel het eerste en het laatste schip, dat we te -zien zullen krijgen," zeide James, terwijl hij naar het schip keek, dat -opnieuw naar het Noordwesten draaide. "Morgen zullen we niets anders -dan ijsbergen zien. Als we vallen, welnu, dan is het met ons gedaan." - -De ingenieur antwoordde niet. Hij was ten prooi aan dezelfde sombere -gedachten als die, welke den stuurman vervulden. Ondanks al het -vertrouwen, dat hij in zijn ballon stelde, kon hij een soort van -geheimzinnige vrees niet van zich zetten. Er kon een ongeluk gebeuren, -dat hij niet had kunnen vooruitzien; eenig gebrek aan de machine, -een onbeduidend scheurtje in het weefsel of andere gebreken waren -voldoende om den luchtballon in het water te doen vallen, dat zich -onder hen uitstrekte. En zou er zich dan een schip vertoonen om aan -de verongelukte luchtreizigers hulp te bieden? - -De ingenieur wist heel goed, dat dit niet zoo wezen zou. Niemand onder -de walvischvaarders waagde zich zóó ver in die streken van den Oceaan, -waarboven de luchtballon na verloop van een twintigtal uren zou zweven. - -Onder den indruk van deze gedachten onderzocht Gromski den ballon -oplettend, die nochtans in den best mogelijken toestand verkeerde. - -"Alles gaat tot hiertoe goed," zeide hij, na zijn onderzoek voltooid -te hebben. "We vorderen echter te weinig. Als dat zoo blijft voortgaan, -dan zullen we een heele week noodig hebben om de pool te bereiken." - -"Welnu, dan moeten we de machine met meer kracht laten werken." - -"Daaraan denk ik in de verste verte niet; we moeten slechts in de -uiterste noodzakelijkheid onze toevlucht tot den motor nemen; maar -ik heb plan om in hoogere streken een wind op te zoeken, die eene -grootere snelheid bezit. Dien warmen luchtstroom, waarop ik reken, -hebben we tot dusverre nog niet gevonden, niet waar?" - -"Welnu, laat ons dien dan zoeken," antwoordde Ford. "Als het maar -niet verkeerd afloopt!...." - -"Dat denk ik niet," antwoordde Gromski. "Ik heb er genoeg bewijzen -voor. Hebt ge den vulkaan Cotopaxi wel eens gezien?" - -"Staat die vulkaan dan met den warmen luchtstroom in verband?" - -"Ja, omdat de rook, die uit zijn krater opstijgt en die eene hoogte van -3000 meters bereikt, eerst naar het Noordwesten gaat en dan eensklaps -van richting verandert en naar het Zuidoosten trekt. Ge zult mij moeten -toestemmen, dat het moeilijk is, eene betere bevestiging van mijne -onderstellingen te hebben. We zullen er ons bovendien aanstonds van -kunnen overtuigen.... James, werp den grootsten zak met zand eens uit!" - -Daarop plaatste Gromski zich bij den barometer. Na verloop van tien -minuten bleef deze laatste op het punt staan, dat eene hoogte van -1200 meters aanwees. - -"Kijk eens op den thermometer, kapitein." - -"Die staat twee graden boven nul." - -"Mooi zoo! Dus is de temperatuur niet gedaald.... Nog een zak, James." - -Binnen een kwartier steeg de ballon 800 meters en bevond zich dus 2000 -meters boven het oppervlak van den Oceaan, Tot groote verwondering -van Ford steeg de thermometer, in plaats van te dalen, tot vijf graden -boven het nulpunt. De ingenieur had zijn doel echter nog niet bereikt: -op zijn bevel werd er weder een zak met zand door James uitgeworpen. - -"Hoe gevoelt ge u nu?" vroeg Gromski. "We bevinden ons nu op eene -hoogte van 3200 meters boven het oppervlak van den Oceaan." - -"Ik heb een gesuis in mijne ooren," antwoordde Ford, "en mijne -ademhaling wordt sneller." - -"De mijne ook; maar behalve dat voel ik niets." - -"Dat is heel natuurlijk: we bevinden ons in een verdunden dampkring; -onze longen moeten dus krachtiger werken. Maar laat ons een -weinig wachten; want zulk eene snelle verandering van drukking is -gevaarlijk. Over een uur zullen we nog wat ballast uitwerpen." - -"Als we ons inmiddels eens aan tafel zetten?" stelde James -schroomvallig voor. - -De verandering in den toestand der lucht had den braven stuurman den -eetlust niet benomen; de kapitein en Gromski gevoelden niet minder -honger; dus werd het voorstel van James volgaarne aangenomen. - -De thermometer teekende twaalf graden warmte: de temperatuur was dus -vrij zacht. - -De stuurman begaf zich dadelijk aan het werk. Nadat hij de mand met -levensmiddelen opengedaan had, bedekte hij "de tafel" in een oogwenk -met spijzen. - -Alle drie bevonden zich in een goede luim; de verdunde dampkring wekte -den eetlust op, zoodat de ham, de ingelegde groenten en de pekelsaus -binnen weinige oogenblikken naar binnen gewerkt waren. Deze maaltijd -in de lucht, 3 kilometers boven de zee, duurde tot vier uur. Onze -luchtreizigers lachten en schertsten met dezelfde luchthartigheid, -alsof zij in eene restauratie van New-York gedineerd hadden. - -Intusschen vertoonden zich aan de lucht, die tot dusverre helder -geweest was, eenige van die wolkjes, welke men gewoonlijk in de -hoogste luchtlagen van den dampkring aantreft. - -Dit verschijnsel, op eene hoogte van 4000 meters, verwonderde Gromski -eenigszins; want hij wist, dat wolken van dit soort gewoonlijk in de -hoogste luchtlagen van den dampkring drijven. - -Zij bewogen zich blijkbaar naar het Zuidoosten; zij moesten dus -vlugger voortdrijven dan de luchtballon, die zich lager bevond. - -Deze opmerking bevestigde nogmaals de onderstelling van Gromski, -wat den hoogeren luchtstroom aangaat. - -"Wat zoudt ge er wel van zeggen, als ik u eens voorstelde, ons tot -die wolken te verheffen?" zeide hij tot zijne metgezellen. - -"Moeten we dan nog heel hoog gaan?" vroeg James. - -"Neen; het komt mij voor, dat het voldoende zal zijn, nog één zak -uit te werpen. Ik wil eens weten, of de temperatuur nog zal stijgen." - -"Welnu, moet ik dien dan uitwerpen?" - -"Ga je gang maar, vriend." - -De ingenieur sloeg nu met de uiterste aandacht den thermometer gade. - -"'t Is opmerkelijk!" riep hij eindelijk uit. "Kijk eens, kapitein! De -thermometer stijgt tot veertien, vijftien graden.... en hij blijft -steeds rijzende." - -Ford sloeg een blik op den thermometer en haalde de schouders op. - -"Ik begrijp er niets meer van," zeide hij. "In plaats van half te -bevriezen, zooals ik had verwacht, begin ik het in mijne bonten -kleeren warm te krijgen." - -"Achttien graden!" riep Gromski uit, als vreesde hij, dat hij de -speelbal van een gezichtsbedrog was. - -"En 't is het einde nog niet! De barometer wijst 3700 meters aan." - -"Negentien graden, kapitein. Er moet zeker iets bijzonders gebeurd -zijn." - -"Nu staat hij al op twintig en een half," zeide Ford, terwijl hij -zich over den thermometer heenboog. "Het is blijkbaar, dat we in dien -warmen luchtstroom zijn, waarop ge gerekend hebt." - -"Maar ik moet erkennen, dat ik er niet zulk eene hooge temperatuur -verwacht had. Het is geen warme luchtstroom meer, maar bijna een -gloeiende." - -"Daar gaan we de wolken in!" - -Op dit oogenblik kwam de luchtballon in een dichten nevel. Onze -luchtreizigers verloren eensklaps den Oceaan uit het oog, terwijl zij -niet verder dan eenige meters om zich heen konden zien. Ford kon niet -dan met moeite James onderscheiden, die zich aan het andere einde -van het schuitje bevond. - -In het inwendige der wolk steeg de temperatuur nog meer; de beide -thermometers, de kwikthermometer en de alcoholthermometer, teekenden -22.4 graden, en de barometer gaf eene hoogte van 4800 meters aan. - -Ford had het in deze vochtige atmosfeer zeer warm; hij trok dus -zijne bonten kleederen uit, welk voorbeeld door Gromski en James -gevolgd werd. - -Toen de luchtballon na verloop van eenige minuten uit de wolk was, -steeg hij steeds langzamer en bleef eindelijk met de omringende lucht -in evenwicht. - -Kapitein Ford kon zich niet weerhouden, een uitroep van bewondering -te slaken, toen hij naar beneden keek. - -De wolkenlaag, waar de ballon doorheen gegaan was, lag nu onder hem. - -Massa's damp, die als zilver schitterden, vormden een onmetelijke -keten, die veel weg had van phantastische bergen, welke zich -in de oneindige ruimte uitstrekten. Hunne uiteinden verdwenen -achtereenvolgens in het luchtruim en schenen het zenith te -bereiken. Het geleken wel uitgetande rotsen, met eeuwige sneeuw bedekt. - -Dit tooneel veranderde ieder oogenblik. De toppen werden scherper -begrensd en namen allengs in omvang toe, daar er zich nieuwe massa's -bij aansloten, of dreven uit elkaar. De afgronden veranderden -onmerkbaar in zachte hellingen. - -De zon, die met moeite tusschen de nevelachtige toppen doordrong, -verwarmde ze en gaf hun het voorkomen van vulkanen, die vuur en -vlam uitbraakten; hare stralen, die elkander van de hoogste tot de -laagste punten weerkaatsten, verloren zich in de onpeilbare diepten -en kleurden de half doorzichtige dampen met een rooskleurigen gloed. - -De ballon bleef onbeweeglijk en wierp op de wolken eene reusachtige -schaduw. - -James, die over dit schouwspel in verrukking geraakte, klapte in -de handen. Ford, die tegen den rand van het schuitje aanleunde, zag -het zwijgend aan, geheel van bewondering vervuld. Zelfs Gromski, die -dikwijls in de gelegenheid geweest was om deze wonderen te aanschouwen, -geraakte insgelijks in vervoering. - -"'t Is prachtig, 't is onvergelijkelijk!" riep hij uit. "Niet waar, -kapitein?" - -"We bevinden ons in eene tooverwereld, waarvan niemand op aarde de -schoonheid kent. O, wat is het jammer, dat ik geen schilder ben! De -photographie, die de kleuren weergeeft, zou in dit opzicht uitnemende -diensten kunnen bewijzen. Wanneer men deze tot meerdere volkomenheid -gebracht heeft, zal de luchtoceaan aan onze kunstenaars eene ontelbare -menigte onderwerpen aan de hand doen. Het verwondert mij, dat zij -tot dusverre hunne aandacht niet gevestigd hebben op de wonderbare -tooneelen, die men uit het schuitje van een luchtballon aanschouwt." - -"Welk eene verscheidenheid! Kijk eens!" - -Gromski wees met den vinger naar eene wolk, die, na zich van eene -andere verwijderd te hebben, als een reusachtig vliegend monster in -het luchtruim dreef. Na verloop van eenige oogenblikken nam deze weer -een geheel anderen vorm aan. - -Het was aan onze reizigers nauwelijks gelukt, deze opeenstapeling -van wolken goed gade te slaan, of het tooneel veranderde weer. - -De zon, die naar den horizon neeg, wierp een vuurrood licht op -de bovenste van deze wolken, terwijl de onderste langzamerhand in -duisternis gedompeld werden. - -Een kwartier daarna verdween de Oceaan geheel achter een -ondoordringbaren violetkleurigen sluier. - -De stralen der ondergaande zon bleven de wolken nog eenigen tijd -kleuren; maar om negen uur verdwenen hunne laatste tinten. - -De nacht daalde in deze onbegrensde ruimte. Onze reizigers, die zich -door de invallende duisternis eenigszins schrik lieten aanjagen, -keken elkander angstig aan. - -"Het komt mij voor, dat we dalen," zeide Ford, terwijl hij een blik -op den barometer sloeg. "We zijn nu niet hooger meer dan 3600 meters." - -"Dat verwachtte ik wel," antwoordde Gromski. "De stralen der -zon verwarmen den luchtballon nu niet meer: dus wordt het gas -samengeperst. We moeten echter op eene hoogte van 3500 meters -blijven. Het verwondert mij alleen dat de thermometer nog altijd op -18 graden blijft staan." - -"Moeten we nu den geheelen nacht wakende doorbrengen?" - -"Wel waarom, kapitein? Ga maar naar bed en slaap gerust! Ik zal mij -bij den barometer neerzetten en ook wat gaan dommelen. Ik verzeker u, -dat geenerlei gevaar onzen ballon bedreigt." - -"En als er eens een storm opstak?" - -"Welnu, wat zou dat dan nog? We zullen zelfs niets gevoelen van -den storm, die ons voortdrijft. De bliksem kan wel is waar het gas -in den ballon doen ontbranden; maar op deze geographische breedte -zijn stormen, van onweer vergezeld, eene groote zeldzaamheid. We -zullen ook niet vallen, daar de ballon altijd op dezelfde hoogte -blijft. Overigens zullen we James verzoeken, op den barometer te -letten. En nu, goedennacht! Ge zult hier veel beter slapen dan in de -hut van een schip of in een spoortrein. Het is nu halfelf. Ge hebt -dus nog zes uren tot uwe beschikking, voordat de zon opgaat." - -En na den stuurman bevolen te hebben, hem om vier uur, dat is tegen -het aanbreken van den dageraad, te wekken, strekte Gromski zich -gemakkelijk op den bodem der mand uit, en na verloop van tien minuten -sliep hij even gerust als in zijne villa bij Chicago. Ford wilde, -na een oogenblik nagedacht te hebben, zijn voorbeeld volgen. - -Maar de kapitein vond den slaap niet zoo spoedig als zijn geleerde -metgezel. - -Gewoon aan het geluid van het stampen van het schip, aan het huilen -van den wind en aan het geklots der golven, was hij geheel uit zijn -gewone doen, te midden van de doodelijke stilte, die hem omgaf. - -Toen James zag, dat Ford den slaap maar niet kon vatten, kwam hij op -de gedachte, een matrozenliedje te neuriën om hem op die manier in -slaap te doen vallen. - -Langzamerhand begonnen de oogleden van Ford inderdaad zwaarder te -worden, en hij viel eindelijk in een verkwikkenden slaap. - - - - - - - - -ZEVENDE HOOFDSTUK. - -ZONSOPGANG TE MIDDERNACHT. - - -James nam zich voor, het vertrouwen, dat Gromski en de kapitein -in hem stelden, ten volle te rechtvaardigen. De ingenieur had hem -bevolen, den ballon nauwlettend gade te slaan, als hij bijgeval mocht -beginnen te dalen. De stuurman hield dan ook voortdurend de oogen op -den barometer gevestigd, waarbij hij zich neerzette. - -Eene zekere onrust maakte zich van den braven zeeman meester bij -de gedachte, dat de veiligheid van den luchtballon nu geheel van -zijne waakzaamheid afhing. Het had hem in het eerst toegeschenen, -dat het veel gemakkelijker was, het toezicht op een luchtballon te -houden dan op een stoomschip; maar hij liet deze meening al spoedig -varen. James vroeg zich eindelijk af, of hij ingeval van nood zijne -plichten wel behoorlijk zou kunnen vervullen. Hij stelde zich dus al -de gevaren voor, die den luchtballon zouden kunnen bedreigen. - -In de eerste plaats dacht hij aan de mogelijkheid, dat de ballon in -zee zou vallen. Maar daarvoor behoefde hij niet te vreezen; want de -barometer wees nog steeds eene hoogte van 3200 meters aan en steeg -niet hooger. De heldere hemel voorspelde mooi weer. De luchtballon, -die vrijelijk in het luchtruim zweefde, had geenerlei botsing, -geenerlei schok te duchten. - -Niettemin boog de oude zeeman zich ieder oogenblik over den rand van -het schuitje heen en sloeg een argwanenden blik in de ruimte. Hij -gevoelde zich zonderling aangedaan tegenover deze doodelijke stilte, -die door niets verstoord werd. Als hij aan het roer van een stoomschip -zat, hoorde hij gewoonlijk het stampen der machine, het kraken van de -masten, het huilen van den wind en het klotsen der golven. Nu hoorde -hij niets, hoegenaamd niets. - -De ballon scheen duizenden mijlen boven de aarde opgehangen te zijn te -midden van de sterren, die hem omgaven. Deze doodelijke stilte maakte -James zenuwachtig. De brave zeeman begon al spoedig de luchtvaart -te verwenschen, waarvoor al zijne kennis en al zijne ervaring te -kort schoten. - -"Och kom!" mompelde hij. "Het kompas dient nergens meer toe, -evenmin als het roer; want men weet toch niet, of en hoe men -gaat. Hum! Misschien bewegen we ons zelfs in 't geheel niet; de drommel -mag dat weten! Maar het gewichtigste is niet, de richting te weten, -waarin we gaan; het gewichtigste is, te zorgen, dat we niet in zee -vallen." - -Nauwelijks had James deze woorden op een fluisterenden toon -uitgesproken, of twee wolkjes, die zich onder het schuitje gevormd -hadden, dreven het voorbij en verhieven zich toen met eene verbazende -snelheid. De stuurman had dit verschijnsel eerst opgemerkt, toen -de ballon begon te dalen; het maakte hem dan ook erg ongerust. Deze -ongerustheid veranderde in vrees, toen er zich een twintigtal andere -wolkjes vertoonden, die de eerste volgden. Hunne beweging liet -geenerlei twijfel over: de luchtballon daalde snel. De barometer -echter wees nog altijd eene hoogte van 3200 meters aan. - -"Hij zal zeker van streek geraakt zijn," mompelde de stuurman, -terwijl hij het instrument steeds heen en weer schudde. - -En zonder verder na te denken, snelde hij naar den voorsteven van -het schuitje, waar de zakken met zand lagen, greep er een en wierp -hem over boord. - -Toen James op zijn post teruggekeerd was, keek hij gejaagd naar -den barometer. - -De wijzer bewoog zich zichtbaar: van 3200 kwam hij snel op 3300, -en toen langzamerhand op 3350 en op 3400 meters. - -Tegelijkertijd deed een zacht windje zich gevoelen. - -Maar--zonderling genoeg!--kwamen er telkens weder wolken opzetten, -dreven het schuitje voorbij en verhieven er zich boven. - -Toen begreep de brave man zijne vergissing; want de hand opheffende, -gaf hij zich een geweldigen slag met de vuist op het voorhoofd. - -"Wat is dat? Te handelen als een kind! Zich op die wijze te laten -bedriegen!... Was het dan zoo moeilijk te begrijpen, dat het de -wolken zijn, die stijgen, en dat de ballon zelf op dezelfde hoogte -blijft? Wel foei!" - -Dit voorval ontnam aan James al zijn zelfvertrouwen. Hij wilde -Gromski wekken, maar de vrees, zich belachelijk te maken, hield hem -daarvan terug. Na een geruimen tijd geaarzeld te hebben, besloot hij -eindelijk, den opgang der zon af te wachten en van nu af uitsluitend -op den barometer te vertrouwen, die 4100 meters aanwees. - -Hij zette zich dus op zijne plaats neer en keek onverschillig naar -de wolken, die voortdurend langs den ballon heendreven. - -Intusschen bracht eene andere omstandigheid James al spoedig in -verlegenheid. - -Hij merkte, dat het in het luchtruim al helderder en helderder begon te -worden. Het oostelijk gedeelte van den hemel nam een rooskleurige tint -aan, en de wolkenlaag, die zich onder den ballon bevond, weerkaatste -duidelijk dezen gloed. - -"Het zal de maan zijn, die opkomt," dacht James. - -Het duurde een halfuur, en nog vertoonde de wachter der aarde zich -niet aan den horizon, en toch werd het al lichter en lichter. - -Al spoedig bemerkte de stuurman tot zijne niet geringe verbazing -eenige rooskleurige wolkjes nabij het zenith. De nacht stond blijkbaar -zijne plaats aan het een of ander helder licht af. James pijnigde zich -vruchteloos het hoofd, om de oorzaak van het buitengewone verschijnsel -te ontdekken; hij veronderstelde, dat er ergens heel ver in het Oosten -een vulkaan tot eene uitbarsting gekomen was; maar het licht, dat -zich aan den horizon vertoonde, herinnerde noch aan den rooden gloed, -die door een brand teweeggebracht wordt, noch aan het noorderlicht; -in het luchtruim verspreidde zich eene witachtige schemering, geheel -gelijk aan die, welke aan het aanbreken van den dag voorafgaat. Het -horloge stond op kwartier over elven. Het moest dus nog vier uren -duren, voordat de zon zou opgaan. - -Wat beteekende dat licht dan? - -Op deze vraag wist James geen antwoord te geven. Hij wachtte dus -geduldig af, totdat het raadsel zich vanzelf zou oplossen. - -Inmiddels werd het al helderder en helderder; de wolkjes werden rood -gekleurd bij de komst van den geheimzinnigen dageraad; de Oceaan legde -den dichten sluier van nevel af, die hem sedert eenige oogenblikken -aan zijn blik onttrok. Groote strooken damp dreven als booze geesten -boven zijn oppervlak, dat den vlammenden hemel wonderlijk weerkaatste. - -Eensklaps schoten er talrijke stralen van achter den horizon te -voorschijn, en tegelijkertijd verhief zich boven den Oceaan langzaam -de zonneschijf, die een rooden gloed over de golven verspreidde. - -De brave stuurman was gedurende zijne herhaalde poolreizen getuige -van verschillende ongewone luchtverschijnselen geweest; maar geen -daarvan had op hem zulk een indruk gemaakt, als deze zoo onverwachte -zonsopgang te middernacht. - -Een oogenblik bleef hij naar dien vuurbol staren; toen haalde hij -werktuiglijk zijn horloge uit den zak. - -"Over negen minuten is het middernacht...." - -En het woord "middernacht" herhalende, greep hij Gromski, die in een -diepen slaap gedompeld was, bij de schouders en schudde hem heftig -heen en weer. - -De ingenieur, aldus plotseling uit zijn slaap gewekt, kwam haastig -overeind. - -"Wat is er? Hoe nu, is het al dag?" vroeg hij, terwijl hij zich de -oogen uitwreef. "Hoe laat is het dan?" - -"Het is middernacht, Mijnheer." - -"Wat zeg je daar?" - -"Precies middernacht! Kijk maar! De zon is opgegaan; we zijn in een -andere wereld... alles is hier onderstboven." - -De stuurman zette, terwijl hij dit zeide, zulk een kluchtig gezicht, -dat de ingenieur in lachen uitbarstte. - -"Je zult zeker zijn gaan slapen, zonder je horloge opgewonden te -hebben. Komaan, beken het maar!" - -De zeeman was verontwaardigd. - -"Wat? Zou ik zijn gaan slapen? Kijk dan zelf maar eens, hoe laat het -is; dat is veel beter...." - -"Welnu, hoe laat is het?" vroeg Ford, die zijne zoogenaamde slaapkamer -verlaten had. - -"Inderdaad, het is twaalf uur," zeide Gromski. "En hoe laat is het -op uw horloge, kapitein?" - -"Ook twaalf uur, vijf minuten vóór twaalven. Maar wat beteekent dat?" - -En alle drie keken elkaar verwonderd aan. - -"Zonsopgang te middernacht: dat is wonderlijk!" riep Gromski -glimlachende uit. "Zou de aarde zich vlugger dan gewoonlijk om hare -as gewenteld hebben?" - -De kapitein haalde de schouders op. - -"Het is een zonderling verschijnsel," antwoordde hij. "De zon is om -negen uur ondergegaan, niet waar?" - -"Juist zoo, om kwartier over negenen; want we zagen haar uit den -ballon, die op een hoogte van 4000 meters zweefde, langer dan men -haar van de oppervlakte van den Oceaan zou gezien hebben." - -"De nacht heeft dus drie uren in plaats van zeven geduurd. We gaan -blijkbaar naar het Oosten, de zon te gemoet; daardoor hebben we -vier uren uitgewonnen, hetgeen overeenkomt met een afstand van 60 -graden. Vergeten we niet, dat de parallellen dichter bij elkaar komen, -naarmate zij de pool naderen, en dat iedere graad hier met omstreeks -7 geographische mijlen gelijk moet zijn; dus zevenmaal 60 is 420. Wij -gaan blijkbaar met eene snelheid, die slechts tweemaal minder is dan -de snelheid van een kanonskogel bedraagt. Mooi zoo!" - -Deze woorden van Ford gaven aan Gromski stof tot overpeinzingen. - -"En als zoo iets ons eens werkelijk gebeurd was?" vroeg hij na een -oogenblik van stilzwijgen. - -"Wel, dan zullen wij nimmer de pool kunnen bereiken, Mijnheer...." - -"Dat is waar, maar we gaan niet naar het Oosten." - -"Hoe verklaart ge dezen korten duur van den nacht dan?" - -"Doodeenvoudig. De ballon is den poolcirkel gepasseerd en drijft -in de streken, waar de zon niet ondergaat. We hebben nu den 29sten -December, en op den 30sten van deze maand gaat de zon niet meer -onder op eene breedte van 66 3/4 graden; op den middag bereikt zij, -zooals ge weet, 47 graden, en te middernacht bevindt zij zich aan den -horizon; wij zijn vanmorgen om 8 uur vertrokken, en wij hebben--tot op -het oogenblik, waarop wij het schip ontmoet hebben--op zijn hoogst -slechts 180 kilometers afgelegd; om 6 uur zijn we in den warmen -luchtstroom gekomen; welnu, we moeten dus gedurende die zes uren 9 -graden afgelegd hebben. Als wij rekenen, dat iedere graad van den -meridiaan gelijkstaat met 15 geographische mijlen, dan blijkt het, -dat wij 150 kilometers in het uur afgelegd hebben...." - -"Maar dat is eene onbegrijpelijke snelheid!" riep de kapitein uit. - -"De ballon La ville d'Orléans heeft er wel 208 in het uur -afgelegd. Men heeft bijna dezelfde snelheid gedurende het beleg van -Parijs opgemerkt. Mijnheer Rolier, die op den 24sten November 1870, -'s morgens om tien minuten over halftwaalf, met een ballon opgestegen -was, is den volgenden dag heel in de vroegte in Noorwegen neergedaald; -hij was dus gedurende 14 uren met een gemiddelde snelheid van 112 -kilometers in het uur voortgegaan. Deze luchtreiziger heeft insgelijks -op eene hoogte van 3200 meters een warmen luchtstroom opgemerkt, -welks temperatuur 21 graden bedroeg. Ge ziet dus, kapitein, dat zijne -reis bijna met dezelfde snelheid als de onze volbracht is." - -"Zijn wij dan niet naar het Oosten gedraaid?" - -"Waarschijnlijk niet." - -De kapitein schudde met het hoofd. - -"Die zaak is voor mij niet zoo duidelijk als voor u, Mijnheer. Ik weet -alleen, dat we ons aan gene zijde van den poolcirkel bevinden, in de -streken, waar de dagen lang zijn: daaromtrent zijn we het volkomen met -elkaar eens; ik geloof echter niet, dat we regelrecht naar het Zuiden -gaan. Het beste is nu, den middag af te wachten, namelijk den tijd, -waarop de zon den meridiaan passeert." - -"Waartoe zou dat dienen?" - -"Om met behulp van den sextant de hoogte der zon te bepalen. Weten -we deze, dan zullen we in staat zijn, met de meeste juistheid de -geographische plaats van den ballon te bepalen." - -Gromski kon geenerlei tegenwerping maken tegen de woorden van den -kapitein, die volkomen met de cosmographie bekend was en veel ervaring -bezat, welke hij op zijne poolreizen had opgedaan. Na eenige aarzeling -stemde hij er dus in toe, den middag af te wachten. Ford gaf den raad, -in lagere luchtlagen af te dalen, om op die manier de snelheid van -den ballon te verminderen. Maar de ingenieur verzette zich hiertegen. - -"Als we met dezelfde snelheid blijven voortgaan, zullen we tegen den -middag eenige honderden kilometers van de pool af zijn." - -"Of we zullen er ons van verwijderen," mompelde de kapitein. - -En de kloeke zeeman maakte zich gereed om de instrumenten, die voor -de astronomische waarnemingen noodig waren, in orde te brengen. - -Er bevond zich in het schuitje een uitstekende sextant om de -hoogte der zon te bepalen; bovendien haalde Gromski een prachtigen -chronometer voor den dag, die naar den eersten meridiaan geregeld -was. Ondertusschen vertelde James aan den ingenieur in alle -bijzonderheden zijne avonturen gedurende den nacht en erkende -ruiterlijk de fout, die hij begaan had door eenige kilogrammen zand -uit te werpen. Dit was een vrij groot verlies; want Gromski ging -slechts zeer spaarzaam met het uitwerpen van ballast te werk, daar -hij dien voor critieke oogenblikken wilde bewaren. - -"Je hebt als een kind gehandeld, ouwe jongen," zeide hij, toen de -stuurman zijn verhaal geëindigd had. "Er is niets gemakkelijker dan -te bepalen, of de ballon daalt dan wel stijgt. Kijk eens! Daar heb -je een stukje papier. Werp het naar buiten.... Welnu?" - -"Het blijft naast ons zweven." - -"Goed, pomp nu eens een weinig lucht in het ballonnetje! Je ziet, dat -ik nu weer een stukje papier uitwerp, en het stijgt. Dat beteekent, -dat wij dalen. Als je het ballonnetje leegpomptet, zou de luchtballon -beginnen te stijgen en het papiertje dalen. Maar er bestaat nog een -ander middel." - -Dit zeggende, haalde Gromski uit zijn reiszak een strook papier, -die verscheidene meters lang was, en maakte die aan den rand van het -schuitje vast. - -"Verbeeld je nu maar, dat dit de vlag van ons vaartuig is. Zoodra -wij beginnen te dalen, zal het papiertje naar omhoog fladderen." - -Na den afloop van deze proefneming ging Gromski den barometer -raadplegen. Deze wees eene hoogte van 4200 meters aan en daalde -een weinig. Het was blijkbaar, dat het gas zich onder den invloed -der zonnestralen uitzette. Daar de ingenieur niet te hoog wilde -stijgen, beval hij den stuurman, langzaam lucht in het ballonnetje te -pompen. Dank zij deze voorzorg, bleef de ballon tot op den middag op -dezelfde hoogte, zonder met de laag wolken in aanraking te komen, -die er omstreeks 200 meters onder dreef. Na verloop van eenige -oogenblikken daalde de temperatuur aanmerkelijk; de thermometer, -die op den 29sten December 's avonds om acht uur 21 graden aanwees, -teekende nu, na verloop van twaalf uren, slechts 14 graden: de warme -luchtstroom koelde dus blijkbaar af. - -Ruim een halfuur vóór den middag nam Ford den sextant in handen -en hield zijn oog aan den verrekijker, waarmee hij de rijzende zon -waarnam. De ingenieur, die geen oog van hem afhield, wachtte met een -zeker ongeduld de resultaten zijner waarneming af. - -Het duurde niet lang, of de kapitein kwam tot de overtuiging, dat het -schuitje van een luchtballon geschikter voor astronomische waarnemingen -is dan het verdek van een schip. Het instrument bleef onbeweeglijk -staan, alsof het op een berg van graniet geplaatst was geweest. - -"Rijst de zon nog?" vroeg Gromski ongeduldig. - -Maar Ford antwoordde niets; zonder twijfel verstond hij hem niet. Al -zijne aandacht was op den sextant gevestigd. - -"Middag!" zeide hij eindelijk, terwijl hij het hoofd oprichtte. - -De waarneming werd met de uiterste nauwkeurigheid gedaan; er bleef -nu niets anders meer over dan den boog met behulp van den graadboog -te bepalen en de declinatie in de astronomische tabellen op te zoeken. - -"73° 22' 40'' Zuiderbreedte bij 38° 46' Westerlengte van Greenwich," -zeide Ford, toen hij met zijne berekening klaar was. - -"Wat? Hoeveel zegt ge?" riep Gromski uit. "Maar dat is onmogelijk." - -De kapitein vergiste zich echter niet: de chronometer, die vóór hem -stond, wees vijf minuten over halfdrie aan. - -Na deze beide cijfers in zijn zakboekje opgeteekend te hebben, nam -Ford een groote kaart van de zuidelijke streken van den Atlantischen -Oceaan en spreidde deze voor zich uit. - -De ingenieur en de stuurman keken met gejaagdheid naar zijn potlood, -dat over de kaart ronddwaalde om het aangegeven punt te zoeken. - -"Hier is het!" zei de kapitein, terwijl hij er een kruisje bij zette. - -De plaats, waar dit kruisje aangebracht was, wekte de verwondering -van onze luchtreizigers. - -"Maar dan gaan we niet naar de pool!" riep James uit. - -Gromski zeide niets; maar na het potlood tusschen zijne bevende -vingers genomen te hebben, trok hij eene rechte lijn van kaap Hoorn -naar dit kruisje. - -Deze richting bevestigde, helaas! maar al te zeer de woorden, -door den stuurman gesproken. Het was blijkbaar, dat de ballon niet -naar het Zuiden dreef, maar wel naar het Zuidoosten, overeenkomstig -de vooronderstelling van Ford, en dat hij zich bovendien met eene -ontzaglijke snelheid voortbewoog, waarvan de reizigers zelfs geen -vermoeden hadden gehad. Inderdaad bedroeg de afstand, dien zij in de -laatste vier en twintig uren hadden afgelegd, volgens de berekeningen -van den kapitein, minstens 3700 kilometers, zoodat de luchtballon -gemiddeld 150 kilometers in het uur aflegde. - -"Ik heb mij vergist," mompelde Gromski, terwijl hij de handen liet -zakken. "De warme stroom zal ons niet naar de pool overbrengen!" - -"Dat had ik altijd wel gevreesd," zeide Ford. "Ge hadt rekening -moeten houden met de omwenteling der aarde om de zon, die de richting -der luchtstroomen wijzigt, welke van de pool naar de evennachtslijn -gaan. Ge weet, dat op het noordelijk halfrond een lichaam, dat zich -langs den meridiaan voortbeweegt, naar rechts afwijkt, dat is naar -het Westen; de passaatwinden, die altijd uit het Noordoosten waaien, -zijn daarvan het onweerlegbaarste bewijs; op het zuidelijk halfrond -heeft het tegenovergestelde plaats, in zooverre de winden, die van -de pool komen, een weinig linksaf wijken. De warme luchtstroom, -die ons voortstuwt, is waarschijnlijk aan dezelfde wet onderworpen." - -"Welke zijn dan de winden, die naar uwe meening aan de pool de -heerschende zijn, kapitein?" - -"Ik kan op uwe vraag geen stellig antwoord geven, want de poolstreken -zijn in dit opzicht nog weinig bestudeerd; wat ik met zekerheid weet, -is dit, dat in de maand Januari in het zuidelijk gedeelte van den -Atlantischen en den Stillen Oceaan de Noordwestenwinden de heerschende -zijn. Ik erken, dat het voorkomen van een warmen luchtstroom op deze -breedte mij eenigszins verwondert." - -"Zoudt ge niet denken, dat de lucht, terwijl zij van alle kanten naar -de pool stroomt, een wervelwind kan veroorzaken?" - -"Dat is zeer waarschijnlijk." - -"Dan hebben we de oplossing van het raadsel en tegelijkertijd -aanwijzingen omtrent hetgeen ons te doen staat," zeide Gromski, zich -in de handen wrijvende. "De zaak is nog zoo erg niet. We bevinden ons -blijkbaar in den wervelwind, die ons toch vroeger of later langs eene -spiraalvormige lijn naar de pool zal brengen." - -"Dat is slechts eene vooronderstelling, Mijnheer! Ik raad u, daarop -niet al te veel te bouwen." - -"Wat dan te doen?" - -"Ja, wat te doen? Daarover moet ik eens nadenken." - -De ingenieur begreep dit heel goed. Men begon dus eene beraadslaging, -waaraan de stuurman natuurlijk insgelijks mocht deelnemen. Na een -nauwkeurig onderzoek van den toestand besloot men met eenparige -stemmen, in de lagere luchtlagen af te dalen en aldaar een gunstigen -wind op te zoeken. - -Om drie uur greep de stuurman het handvatsel van de pomp en begon het -ballonnetje met lucht te vullen. De barometer wees op dat oogenblik -eene hoogte van 3900 meters aan, en de thermometer stond op 11 graden -boven nul. De temperatuur van den warmen wind daalde aanmerkelijk. - -Veel lager, vlak onder onze reizigers, bevond zich eene laag witte -wolken, die, uit den ballon gezien, het voorkomen van een bord -van aardewerk hadden. Hare aanwezigheid maakte Ford ongerust; want -hij vooronderstelde, dat de luchtballon zich nu boven het groote -vasteland van de Zuidpool bevond, dat zich tot aan den 62sten graad -Zuiderbreedte uitstrekt. Het is 7 graden van kaap Hoorn verwijderd -en heet naar dengene, die het heeft ontdekt, Palmer-land. - -Verder naar het Zuiden heet dit vasteland Graham-land. Men beschouwt -als zijne oostelijke kust Louis-Philippe-land, waarlangs Dumont -d'Urville in 1840 stevende. Volgens de berekeningen van den kapitein -had de ballon gedurende den korten vorigen nacht het Drieëenheid-land -bereikt en zweefde sedert boven het vasteland. - -Ford wilde dit geheimzinnige vasteland zoo spoedig mogelijk zien; -hij wapende zich dus met zijn verrekijker en wachtte, totdat het -ondoordringbare wolkengordijn zich zou ontsluiten voor den ballon, -die langzaam daalde. - -Om halfvier kwam het luchtschip in deze roomzee, die door den wind -voortgestuwd werd. Onze reizigers bevonden zich eensklaps in een -ijskouden en dichten dampkring, die het licht des daags schier geheel -onderschepte. - -"Br!" zeide James huiverende, "ik geloof, dat we in eene sneeuwwolk -zijn." - -"Erger dan dat," zei de ingenieur, "we zijn in eene ijswolk." - -De onderstelling van den ingenieur was volkomen juist. De -thermometer daalde plotseling van 11 graden boven tot heel wat onder -het nulpunt. De damp bevroor bij deze lage temperatuur spoedig. Na -verloop van eenige oogenblikken zagen onze reizigers er als grijsaards -uit; hunne haren, hunne snorren en hunne baarden waren geheel wit -geworden. Een fijne ijzel bedekte alles: de machine, den stoomketel, -het reservoir met benzine, den rand van het schuitje en zelfs de -touwen. Gromski en zijn kameraad begonnen te hoesten; zeer kleine -ijsnaaldjes drongen in hunne longen door en deden de luchtpijp op -eene ondraaglijke manier aan. De stuurman begaf zich naar de machine, -toen eene electrische vonk met een hevig gedruisch uit de buis kwam, -die bestemd was om den stoom te geleiden, en hem pijnlijk aan de -hand kwetste. - -"Drommels! Die verwenschte wolk!" riep de zeeman uit, terwijl hij -naar zijne gebrande hand keek. - -Deze ontlading bewees, dat de wolken met electriciteit verzadigd -waren--eene buitengewone omstandigheid op 73 graden breedte. - -"James! Naar de pomp!" riep Gromski eensklaps uit. "Haast je! We -vallen!" - -De damp, die op het omhulsel van den ballon bevroor, had het gewicht -daarvan ongetwijfeld doen toenemen, want de barometer steeg zeer -snel. Op hetzelfde oogenblik was James bij de pomp, waar hij den -kapitein reeds aantrof. Beiden grepen gelijktijdig het handvatsel -daarvan. - -De geheele omtrek was in eene schemering gehuld. De ijswolk, waardoor -de ballon heenging, was zóó dicht, dat Ford het gezicht van den -stuurman niet eens kon onderscheiden, ofschoon dit toch dicht in zijne -nabijheid was. Gromski was genoodzaakt, zijn gezicht bijna op de plaat -van den barometer te leggen om den wijzer te kunnen onderscheiden. - -Vijf minuten nadat de ballon in de laag van ijswolken was gekomen, -was de ballon 600 meters gedaald en bevond zich nu ternauwernood -1000 meters boven het oppervlak der zee. Zijne daling had met eene -verontrustende snelheid plaats. Gromski zag wel in, dat de toestand -gevaarlijk dreigde te worden; een onheilspellend gedruisch deed zich -beneden hen hooren, gelijkende op het gebulder van den storm in de -verte. Het oor van den kapitein herkende dit geluid terstond. - -"'t Is de Oceaan," riep hij uit. - -Het geluid nam gedurig in hevigheid toe en liet er geen twijfel -meer aan, of Ford had gelijk. De ingenieur raadpleegde nog eens -den barometer, die eene hoogte van 600 meters aanwees, en zag de -noodzakelijkheid in om zijne toevlucht tot den ballast te nemen. Hij -haalde dus zijn mes uit den zak en sneed een zak van 8 kilogrammen -los. Zijne ongerustheid nam nog toe, toen hij zag, dat de zak, in -plaats van onder het schuitje te verdwijnen, eenige oogenblikken op -dezelfde hoogte bleef zweven. Hieruit moest men wel opmaken, dat de -ballon met de snelheid van een zwaar lichaam daalde. - -"Let wel op!" riep hij. - -Maar op dit oogenblik kwam er plotseling eene opening in den -ondoordringbaren mist, die den luchtballon als in eene laag van watten -hulde, en nu bevonden onze reizigers zich in een zuiveren dampkring. - -Onder het schuitje, op een afstand van nauwelijks eenige honderden -meters, bulderde de Oceaan; op zijne donkere oppervlakte volgden -kleine witte stipjes elkander op; dit was het schuim van de golven, -die naar het Noordwesten rolden en aan den horizon met den bewolkten -hemel ineensmolten. Deze golven werden al grooter en grooter en -stegen met onstuimige vaart omhoog, alsof zij zich gereedmaakten om -den vallenden luchtballon in haar schoot te verzwelgen. - -Zonder verder na te denken, wierp de ingenieur nog een zak uit en na -verloop van eenige oogenblikken een derden. Aldus van een gewicht van -meer dan 30 kilogrammen bevrijd, bleef de ballon op dezelfde hoogte -zweven en wel ongeveer 200 meters boven de woedende golven. - -"Drommels!" riep James, die van vermoeidheid hijgde, "ge hebt -den ballon op het juiste oogenblik gestuit; het heeft maar weinig -gescheeld, of we hadden een zoutwaterbad genomen." - -De luchtballon zag er uit, alsof hij door eene laag van dons -gegaan was: hij was geheel met fijne ijskristallen bedekt, die, -na zich in groote hoeveelheid op het omhulsel vastgezet te hebben, -hem eenige tientallen kilogrammen zwaarder maakten en lichtelijk -een noodlottig voorval ten gevolge hadden kunnen hebben. Maar hier, -boven het oppervlak van den Oceaan, heerschte eene temperatuur van -7 graden Celsius boven het nulpunt; de ijzel begon dus te smelten en -in droppels van het omhulsel van den ballon af te loopen, die nu al -lichter en lichter werd. De ijswolken dreven, zooals men gemerkt had, -omstreeks 1000 meters boven den Oceaan en vormden eene dichte massa, -die zich aan den horizon verloor. - -Toen de reizigers een weinig van hun schrik bekomen waren, begonnen -zij over hun toestand na te denken. De beweging der golven maakte het -hun mogelijk, zich omtrent de richting van den wind op de hoogte te -stellen. Terwijl Ford de schuimende golven gadesloeg, bemerkte hij -eensklaps, dat de ballon in eene noordwestelijke richting voortdreef. - -De kapitein was uitstekend met den Oceaan bekend en las op zijne -beweeglijke oppervlakte even gemakkelijk als in een groot boek. - -"We gaan met eene snelheid van 30 knoopen," zeide hij tegen den -ingenieur. - -"Hoe weet ge dat?" vroeg Gromski verwonderd. "De richting, die we -volgen, is gemakkelijk uit de beweging der golven op te maken, maar -de snelheid...." - -"Dat is heel eenvoudig," antwoordde Ford. "Tel maar eens, hoevele -malen een schuimende golf het schuitje gedurende eene minuut -voorbijgaat, vermenigvuldig het gevonden getal met 300, en ge krijgt -de betrekkelijke snelheid in meters, daar eene golf nooit langer is -dan 300 meters." - -"Maar de beweging der golven?...." - -"Daarmee moet men natuurlijk rekening houden," antwoordde Ford. "Ik -weet bij ondervinding, dat de golven zich met eene snelheid van 7 à -15 meters bewegen; als wij dus een gemiddelde van 10 meters aannemen, -zullen wij niet ver van de waarheid af zijn. Uit zulk eene berekening -volgt nu, dat de ballon 30 knoopen aflegt." - -"De lagere stroom gaat dus in eene geheel tegenovergestelde richting -als de hoogere," zeide Gromski. "We zouden dus met dien stroom -gemakkelijk in 4 à 5 dagen naar Zuid-Amerika kunnen terugkeeren." - -"Neen, laat ons van die gelegenheid nog geen gebruik maken," -zeide Ford. - -"Dan zou het misschien beter zijn, den ballon aan den spiraalvormigen -stroom bloot te stellen." - -Ford schudde met het hoofd. - -"We zullen dit slechts ingeval van nood doen. Laat ons eerst eens zien, -of de wind, die er nu waait, in de lagere luchtlagen de heerschende -is." - -"Ge raadt dus, nog wat te wachten?" - -"Zeker. Op mijne reizen naar de Noordpool heb ik dikwijls plotselinge -veranderingen in de richting der luchtlagen opgemerkt." - -"Welnu, het zij zoo! Laat ons dan ons anker uitwerpen!" - -De zak met zand, die aan een stevig touw ter lengte van 200 meters -bevestigd was, hing aan den buitenkant van het schuitje. De ingenieur -haakte hem af en wierp hem in de golven. De ballon, die nu voor -een oogenblik van een ballast van 10 kilogrammen bevrijd was, ging -eensklaps in de hoogte; maar hij moest zeer spoedig weer evenveel -dalen. De zak gleed langzaam op de golven neer, van de eene golf op de -andere overspringende, evenals een meeuw, die rust tracht te vinden; -maar langzamerhand maakte de aanraking met de golven hem zwaarder; -na omstreeks twintig malen op en neer gegaan te zijn, verdween hij -eensklaps, vertoonde zich toen opnieuw, maar opgezwollen, evenals een -visch, die aan den hengel gevangen is. De ballon trilde in zijn net, -en de zak zonk eindelijk voorgoed in de diepte weg. - -"Nu zitten we vast!" riep Gromski uit. - - - - - - - - -ACHTSTE HOOFDSTUK. - -HET ZESDE WERELDDEEL. - - -Nauwelijks was de zak, die tot anker diende, in de golven verdwenen, -of onze reizigers gevoelden een krachtigen luchtstroom. Nu de wind -den ballon niet meer kon voortstuwen, rukte hij daaraan verwoed, -maakte diepe holten in zijn omhulsel en deed de touwen, waarmee het -schuitje aan den ballon bevestigd was, trillen. - -De golven deden den zak beurtelings rijzen en dalen; de ballon -zweefde dus steeds heen en weer, alsof hij zelf in verband met den -Oceaan stond. - -"Ik dacht niet, dat de wind met zooveel kracht zou opsteken," merkte -de ingenieur aan. "Maar dat doet er niet toe: het touw zal gemakkelijk -aan die schokken weerstand kunnen bieden." - -"De ballon trekt den zak met zich mee," merkte Ford aan. "Zie maar -eens, hoe het touw de golven klieft. We gaan, op deze wijze door den -wind voortgedreven, met eene snelheid van 2 à 3 knoopen." - -"Maar dat is eene kleinigheid, kapitein. Als we 70 kilometers per -dag afleggen, dan hebben we niet te duchten, dat we gedwongen zullen -worden om naar Amerika terug te keeren. We kunnen zelfs twee dagen -op eene verandering in de windrichting wachten, zonder te vreezen -voor de ondoordringbaarheid van het omhulsel van den ballon." - -"Dat is inderdaad een der voornaamste eigenschappen van uw -luchtballon," zeide Ford. "Een gewone ballon zou al lang in zee -gevallen zijn. Als ik mij niet bedrieg, zijn er verscheidene -luchtreizigers in zee omgekomen, niet waar, Mijnheer?" - -"Inderdaad, maar de meeste van deze ongelukken zijn gedurende het -beleg van Parijs voorgekomen. Van 64 ballons, die uit deze stad -zijn opgestegen, zijn er drie of vier verongelukt, zonder dat men -er ooit meer iets van gehoord heeft: waarschijnlijk zijn ze in zee -neergekomen. De zeeman Prince en de soldaat Lacaze, die, de eerste -op den 20sten November 1870, 's avonds om elf uur, en de ander op -den 27sten Januari 1871, 's nachts om drie uur, opgestegen zijn, -werden naar den Atlantischen Oceaan heengedreven en vonden in zijne -golven een roemrijken dood. De heeren Martin en Ducauroy, die van -Parijs opgestegen waren, zagen bij het aanbreken van den dag de -zee, en het was slechts door een wonder, dat het hun gelukte, het -eilandje Belle-Isle-en-Mer te bereiken. De vermaarde luchtreiziger -Sivel, die zich voor het eerst van den ankerzak bediende, verkeerde -herhaaldelijk in denzelfden toestand als wij. Hij werd in de golf van -Napels verscheidene malen in zee geworpen; een anker, geheel gelijk -aan het onze, redde hem uit het gevaar, waarmee een wind, van de -kust waaiende, hem bedreigde. Op den 19den Augustus 1874 steeg Sivel -met zijn ballon Het Zenith met een Noordwestenwind te Kopenhagen -op. Hij hoopte den Sond over te steken en in Zweden te recht te -komen. Maar halverwege draaide de wind naar het Noorden. Sivel, die -zijne metgezellen niet aan eene reis vol gevaren wilde blootstellen, -wierp den ankerzak uit en kon, 100 meters boven de zee hangende, -een geheel uur wachten, totdat de schepen, die men van het strand -tot zijne hulp zond, aangekomen waren." - -"Hoelang zullen we hier blijven?" - -"Een dag op zijn hoogst, kapitein. We hebben weinig tijd ter onzer -beschikking, en wie weet, wat ons nog kan overkomen!" - -James had niets tegen een dergelijk oponthoud in te brengen; als een -echt zeeman voelde hij zich weer op zijn gemak, nu het schuitje zich -heen en weer bewoog. - -"Ditmaal," zeide hij, "zullen we als op een gewoon schip -middagmalen. Men kan geen volle glazen op de tafel neerzetten, waarin -ik altijd veel schik heb..." - -Dank zij den uitstekenden wijn, dien Ford had meegenomen, en hun -levendig gesprek, hadden onze luchtreizigers al spoedig het avontuur -van de ijswolk vergeten. Zij zouden zeker nog langer in hunne -zoogenaamde eetzaal gebleven zijn, indien Ford niet, omstreeks vijf -uur, eenige glinsterende massa's aan het zuidelijk gedeelte van den -horizon had opgemerkt. - -"'t Zijn ijsbergen," zeide hij, terwijl hij opstond. "Er heerscht in -deze streken van den Oceaan blijkbaar een koude luchtstroom." - -De ijsbergen naderden den ballon langzaam. Zij schitterden als massa's -kristal, welker grillige omtrekken aan torens van albast deden denken; -de stralen der zon vielen phantastisch op hunne oppervlakte. Gromski -zag met zijn verrekijker, dat deze ijsbergen niet eene gladde massa -waren, maar bijna overal kloven en gaten vertoonden. - -"Zeg mij eens, welke de oorsprong van deze ijsmassa's is," zeide hij, -zich tot Ford wendende. - -"Hare aanwezigheid," antwoordde de kapitein, "verraadt altijd de -nabijheid van een vasteland: zij vormen zich nooit in den Oceaan. Het -groote ijsveld aan de Noordpool loopt glooiend af en bereikt eindelijk -de zeekust. Dan rukt het voorste gedeelte, daar het geen steun meer -heeft en door zijne eigen zwaarte wordt meegesleept, zich van de massa -los en valt in het water. Eenmaal heeft een ijsberg, die zich op deze -wijze vormde, mijne sloep bijna verbrijzeld. Als het blok niet te -midden van het ijs nabij de kust blijft zitten, dan stort het zich -in den vollen Oceaan en drijft naar het Noorden of naar het Zuiden, -door de koude luchtstroomen meegevoerd. De plaatsen, waarop men deze -ijsbergen aantreft, zijn dikwijls zeer ver van de pool verwijderd. Men -treft ze op het noordelijk halfrond tot op 50 graden breedte aan." - -"'t Is jammer," zeide James met een zucht, "dat de koude luchtstroomen -op dit halfrond niet dezelfde richting hebben als op het noordelijke; -we zouden dan den wind wel kunnen missen." - -"Hoezoo?" vroeg Gromski. - -"Dan zouden we onzen ballon aan een ijsberg, die naar het Zuiden -drijft, kunnen vastmaken, en voort dan maar! Op zulk eene manier -zouden wij met een tegenwind den spot kunnen drijven." - -"Ik moet zeggen, dat dit een oorspronkelijk denkbeeld is," zeide -Ford met een glimlach. "Je zult daarmee op de terugreis je voordeel -kunnen doen, als je niet tegen eene lange reis opziet. Inmiddels -moeten we elke ontmoeting met de ijsbergen vermijden, daar deze ons -in het water zouden kunnen doen vallen." - -Gromski was van dezelfde meening; hij zag vooruit, dat de ballon op -zijn tocht ontzaglijke ijsblokken zou ontmoeten en deze niet altijd -zou kunnen ontwijken. - -"We zullen over deze ijsbergen heen moeten gaan, als het ons niet -gelukt, ze te vermijden." - -"Dat zal een heele sprong zijn," merkte Ford aan. "Zie eens, -hoe strak de ballon het touw spant. De ijzel, die hem in de -ijswolken zwaarder maakte, is gesmolten; we hebben nu ons vroeger -opstijgingsvermogen,--zonder nog den ballast te rekenen, dien wij -over boord geworpen hebben. In deze omstandigheden zullen wij tot op -minstens 5000 meters stijgen." - -De ingenieur wist dit alles zeer goed. Nochtans verried zijn gelaat -geenerlei ongerustheid. Hij beval zelfs niet, het ballonnetje met -lucht te vullen; hij keek met koelbloedigheid naar de ijsmassa's, -die kwamen aandrijven en welker scherpe punten bij de minste aanraking -het omhulsel van den ballon zouden kunnen doen scheuren. - -Eenige minuten daarna scheidden slechts 500 meters den luchtballon -van de ijsbergen: er dreigde eene botsing. Gromski begreep, dat het -gevaarlijk zou wezen, de maatregelen om dezen hinderpaal uit den weg -te ruimen langer uit te stellen. Hij greep dus het touw, dat aan den -zak vastgebonden was, en begon het voorzichtig op te halen. Het water, -dat uit den zak liep, verminderde het gewicht daarvan langzamerhand; -de ballon verhief zich dus al spoedig, als een arend, die eene zware -prooi met zijne klauwen omvat houdt, boven het groote ijsblok. - -Deze manoeuvre geschiedde juist bijtijds; had men er een oogenblik -mee gewacht, dan zou het anker aan de uitstekende punten van den -ijsberg zijn blijven haken. - -De ballon, die nu de hinderpalen, welke zich aan hem voordeden, te -boven gekomen was, ging met snelheid voort, voortgestuwd door den -Zuidoostenwind. Maar al spoedig was hij genoodzaakt, verscheidene -kubieke meters lucht te verliezen, die Gromski in het ballonnetje -bracht; bijgevolg begon hij weder te dalen en kwam zijn anker opnieuw -met het oppervlak van den Oceaan in aanraking. - -Onze reizigers zagen nog meer dan eens ijsbergen; maar deze dreven -ver van den ballon voorbij en bedreigden dien volstrekt niet. Wat -daarentegen den ingenieur verontrustte, was, dat de wind steeds uit -denzelfden hoek bleef waaien. Des namiddags om twee uur, op den 31sten -December, was er een geheele dag verloopen sedert het avontuur met de -ijswolken. De voorzichtigheid gedoogde niet, langer te wachten, te -meer daar de ballon blijkbaar van zijn gas verloor. De luchtballon -daalde zóó sterk, dat de golven zich nauwelijks 3 meters onder -het schuitje voortbewogen en somtijds zijne wanden met haar schuim -bespatten. De wind, die op den ballon drukte, deed daaruit zonder -twijfel het waterstofgas ontsnappen. Daarom besloot de ingenieur, -naar de hoogere luchtlagen op te stijgen, in de hoop, dat hij aldaar -gunstige luchtstroomen zou aantreffen en, ingeval van nood, zijn weg -in eene zuidoostelijke richting zou kunnen voortzetten. - -Ford, die zeer goed de gevaren inzag, waaraan het verlies van den -ballast den luchtballon blootstelde, verzette zich niet tegen de -plannen van Gromski. - -Om vier uur werd de ankerzak dus opgehaald en steeg de ballon tot -eene hoogte van 1000 meters. - -Onze reizigers maakten uit de beweging der ijsbergen op, dat de kracht -van den wind in de hoogere luchtlagen toenam. Men moest dus opnieuw -den warmen luchtstroom opzoeken, hetgeen den ingenieur noodzaakte, -nog een zak ballast uit te werpen, waarvan reeds niet meer dan 15 -kilogrammen overgebleven was. - -De barometer wees eene hoogte van 2400 meters aan, toen de thermometer -aan het licht bracht, dat de ballon in de warme luchtlaag gekomen was. - -Uit de verandering in de ligging der ijsbergen maakte Ford zonder -moeite op, dat de luchtballon op eene hoogte van 2500 meters eensklaps -eene zuidelijke richting aannam en veel sneller voortging. - -"We zijn weder in den spiraalvormigen luchtstroom; alleen schijnt de -kracht daarvan verminderd te zijn; want we leggen op zijn hoogst 40 -knoopen af." - -De ingenieur keek intusschen niet meer naar de ijsbergen. Al zijne -aandacht vestigde zich op eene wolk van een zonderlingen vorm, die -langzaam uit den Oceaan opsteeg. - -Deze wolk, die in de stralen der zon schitterde, breidde zich al meer -en meer naar den horizon uit, naarmate de ballon steeg, en op hare -heldere oppervlakte vertoonden zich kleine stippen met onregelmatige -omtrekken. - -"Maar dat is land!" riep James eensklaps uit. - -Door dezen uitroep in geestdrift ontstoken, nam Ford zijn verrekijker -en zag, dat de stuurman gelijk had. De zoogenaamde wolk was een -vasteland, dat zich zeer ver naar het Oosten en naar het Westen -uitstrekte. De lucht, die geheel doorzichtig was, stelde in staat om -de met sneeuw bedekte bergen te zien, die zich daarginds verhieven; -de sneeuw lag overigens ook in de valleien. - -"Komaan, nu gaan we boven het land zweven, kapitein," zeide Gromski -met voldoening. "Om u de waarheid te zeggen, begon ik voor den Oceaan -te vreezen. We hadden te weinig ballast in, en ik twijfel er aan, -of het ons mogelijk zou wezen, andermaal behouden uit de ijswolken -te voorschijn te komen." - -Ford bekeek met de uiterste nieuwsgierigheid het geheimzinnige -vasteland. De liefde voor de aardrijkskunde greep den braven kapitein -aan. Hij haalde de kaart te voorschijn, en nadat hij deze op den vloer -van het schuitje uitgespreid had, wees hij naar de uitgestrekte witte -vlakte, die ten Oosten van Louis-Philippe-land gelegen is. - -"Kijk eens, Mijnheer, op de beste der kaarten vindt men in deze -streken geen enkel spoor van land. Men weet tot dusverre niet, wat -er ten zuidoosten van het eiland Alexandrië is. Maar nu wordt dit -geheim opgelost: het land, dat we zien, is zonder twijfel het verst -verwijderde gedeelte van het zuidelijk vasteland, aan welks bestaan -verscheidene aardrijkskundigen nog twijfelen." - -"En ik twijfel er ook nog wel wat aan," zei de ingenieur; "maar deze -twijfelingen zullen spoedig uit den weg geruimd worden, mits de wolken -het land niet aan onzen blik onttrekken." - -De luchtballon vloog met eene buitengewone snelheid naar het onbekende -vasteland; na verloop van twee uren dreef hij over een eilandje heen, -op welks zuidelijk gedeelte zich hooge ijsbergen verhieven, die -blijkbaar door den kouden poolstroom aangevoerd waren. Het vasteland -vertoonde zich aan onze reizigers in al zijne majesteit. Aan den -rechter- en den linkerkant teekende zich de grillige lijn van het -kustland af, dat door eene oneindige reeks van ijsbergen omgeven -was. Achter de kust vertoonden zich rotsachtige en steile heuvels, -die hier en daar in grillige wanorde verspreid en met eeuwige sneeuw -bedekt waren. Verder in het binnenland verhief zich het vasteland in -zachte hellingen, die met een dikke ijslaag bedekt waren. - -De luchtballon, die nu het tot dusverre onbereikbaar geachte land -bereikt had, dreef boven steile afgronden en besneeuwde bergtoppen, -die het voorkomen van witte plekken op den grijsachtigen bodem -der rotsen hadden. De sombere landschappen veranderden met eene -verwonderlijke snelheid. De heuvels verdwenen in de verte en maakten -plaats voor dalen, die met rotsblokken bedekt waren. Van eene hoogte -van 2400 meters konden onze reizigers gemakkelijk al de bijzonderheden -onderscheiden en de geheimen van het onbekende vasteland uitvorschen. - -De kapitein, met zijn zakboek in de hand, maakte daarvan aanteekeningen -en vluchtige schetsjes. Gromski sloeg de snelheid en de richting van -den luchtballon zorgvuldig gade. - -"We gaan wat meer naar het Oosten dan in het begin van onze reis, -kapitein," zeide hij. "Dit feit is niet bemoedigend. Ik ben al -nieuwsgierig, waarheen deze zonderlinge wind ons zal brengen." - -"In allen gevalle brengt hij ons niet naar de pool," merkte de stuurman -aan, op wien de snelheid van den luchtballon een machtigen indruk -maakte. "Herinnert ge u onze laatste reis nog wel, kapitein? Omstreeks -twee jaren geleden vertrokken wij op sleden, met honden bespannen, -naar het hartje van Groenland," vervolgde hij, zich tot Gromski -wendende. "We wilden de noordelijke kust daarvan bereiken. Zoolang -ik leef, zal ik mij dezen tocht herinneren. In eene maand hadden we -slechts 150 kilometers afgelegd, juist zooveel als we nu in anderhalf -uur afleggen. Eindelijk kregen wij, uitgeput door ontberingen van -allerlei aard, last van scheurbuik, de honden kwamen allemaal om, -zoodat we bij onze terugkomst genoodzaakt waren, zelf de sleden met -levensmiddelen en instrumenten voort te trekken. Verscheidene malen -moesten we ravijnen, half met sneeuw gevuld, overtrekken, zooals die, -welke ge hier ziet. Maar ik zou nooit aan een eind komen, als ik u -alles, wat wij doorgestaan hebben, wilde vertellen; ik zal u alleen -maar zeggen, dat we niet meer dan een Engelsche mijl per dag konden -afleggen, en dat er, van twintig forsche en krachtige mannen, slechts -twaalf overbleven, die halfdood het schip terugvonden. En nu... we -vliegen over die verwenschte ijsvelden als meeuwen heen. Welk een -verwonderlijk voertuig hebben we toch! Als ge het vroeger hadt -vervaardigd, zouden niet zoovele zeelieden nutteloos omgekomen -zijn...." - -En de brave stuurman, blijkbaar geroerd door deze treurige -herinneringen, die hem echter nog versch in het geheugen lagen, haalde -zijn grooten zakdoek te voorschijn en veegde er zich de oogen mee -af. Daarop greep hij de hand van den ingenieur en schudde die krachtig. - -"Een verwonderlijk voertuig!" herhaalde hij. "Ge zijt de knapste man, -dien ik ooit van mijn leven ontmoet heb." - -De kapitein brak dit gesprek af, daar hij naar de omtrekken van -een berg wees, die geheel met sneeuw bedekt was. De luchtballon, -die naar het Oosten voortgestuwd werd, moest er onvermijdelijk tegen -aanstooten of er vlak langs heenstrijken. Het was moeilijk om zoo -in de verte de hoogte van den top te bepalen; de ingenieur geloofde -intusschen, dat deze zich bijna 3000 meters boven het oppervlak van -den Oceaan verhief. Daar onze luchtreizigers nog maar zeer weinig -ballast inhadden, leverde de berg voor hen een geducht bezwaar op. - -Gromski onderzocht het ballonnetje, dat tot reservoir van lucht diende, -en bevond, dat het geheel leeg was. Hij kon dus het opstijgingsvermogen -van den ballon niet op de gewone manier doen toenemen. - -De ingenieur hoopte, er in te zullen slagen, den berg over te -komen zonder zijne drie laatste zakken ballast te verkwisten; hij -sloeg dus oplettend en met eene zekere onrust de richting gade, -die de luchtballon nam. Intusschen merkte hij omstreeks zes uur, -dat de hinderpaal, in plaats van zich naar rechts of naar links te -verwijderen, gedurig grootere afmetingen aannam. Gromski had nu het -plan, om den berg heen te gaan; maar hij bemerkte al spoedig, dat -de toppen, die een kwartier geleden 50 à 60 kilometers verwijderd -schenen te zijn, eensklaps op eene dreigende manier naderbij kwamen: -de luchtballon ging regelrecht op de ontzaglijke rotsen af, die met -reusachtige ijsmassa's bedekt waren. - -Er moest intusschen gehandeld worden. - -De ingenieur wilde juist den laatsten zak met ballast uitwerpen, -toen Ford hem bij den arm greep. - -Een zonderling geval deed zich voor: in plaats van zijne richting naar -den berg te nemen, week de luchtballon plotseling daarvan af. Onze -reizigers zagen duidelijk, dat het schuitje zachtjes langs de hellingen -heengleed, terwijl het de geduchte uitstekende punten der rotsen -vermeed. Onder hen strekten zich eenige ijs- en sneeuwvelden uit; de -ballon ging door wolken van warmen waterdamp heen, die uit diepe kloven -voortkwamen, welke zich in de zijden van den berg bevonden; te midden -der basaltblokken vertoonden zich breede stroomen van gestolde lava. - -"'t Is een vulkaan!" riep James uit. - -Nauwelijks had hij deze woorden uitgesproken, of de gapende opening -van den krater vertoonde zich aan hun blik; de diepten van dezen -afgrond, die zich in de geheimzinnige duisternis verloren, lieten -een lichten damp ontsnappen. Onze reizigers roken den verpestenden -stank van den vulkaan. - -"Welk een verstikkende damp!" zeide Ford, terwijl hij een leelijk -gezicht trok. - -Een plotselinge en hevige schok, die het geheele schuitje deed -schudden, brak de woorden van den kapitein af. Gromski, die zich over -den rand heenboog, werd op het reservoir van benzine geworpen. Het -scheelde niet veel, of James was gevallen; gelukkig kon hij zich nog -bijtijds aan een touw vastgrijpen. - -Ford keek naar beneden en zag, dat de ballon tegen eene hooge rots -aangekomen was, die zich naast den vulkaan bevond. Het schuitje ging er -echter overheen, zonder eenig letsel te bekomen. De verpestende stank -van den vulkaan verdween nog maar altijd niet, ofschoon de ballon -zijn weg met eene onbeschrijfelijke snelheid vervolgde. Integendeel -werd deze stank gedurig sterker. - -Dit gas, door den wind meegevoerd, verpestte den geheelen -dampkring. Eerst Gromski, en toen ook Ford en James, ondervonden den -invloed van deze vergiftige dampen. - -"Laat ons hooger stijgen, Gromski, ik kan het niet langer -uithouden!" riep de kapitein uit. - -Maar Gromski schudde ontkennend het hoofd. "Laat ons nog een oogenblik -geduld hebben! De luchtballon begint al wat te dalen." - -Inderdaad vertoonden de sneeuw en het ijs, die de kanten van den -vulkaan bedekten, zich opnieuw; maar onze reizigers gevoelden zich -niet verlicht. - -"Ik stik!" riep de stuurman, die er doodsbleek uitzag. - -De ingenieur was zelf op het punt om flauw te vallen; hij begaf -zich dus met waggelende schreden naar het touw van de klep en trok er -krachtig aan. Het gas, dat nu een uitweg gevonden had, maakte gedurende -eenige oogenblikken een geluid, als ware het de donder in de verte; -de luchtballon daalde snel; toen de ingenieur het touw losliet, wees -de barometer eene hoogte van omstreeks 1400 meters aan. Op deze hoogte -was de stank van den vulkaan nog maar even te ruiken. - -James ademde met welgevallen de frissche lucht in. - -"Ik begrijp niet, dat we niet tegen dien verwenschten berg aangekomen -zijn," zeide hij, toen hij zijne kalmte eenigszins herkregen had. - -"We zijn er overheengegaan met den wind, die noodzakelijk dezen -weg heeft moeten kiezen," antwoordde Ford. "De ballon is 200 meters -hooger gestegen en toen gedaald, na over den vulkaan heengegaan te -zijn. Het komt mij voor, dat deze vulkaan op dit oogenblik in werking -is. Tusschen 170 en 160 graden Oosterlengte van Greenwich ontdekte -James Clarke Ross in 1842 ook een keten van bergen, waaronder zich -twee vulkanen bevonden: de Erebus, hoog 3700 meters, en de Terror, -een weinig minder hoog, beide in Victoria-land. Ge ziet dus, dat -hetgeen er met ons is gebeurd, niets buitengewoons is; het is nog -gelukkig, dat wij niet met gloeiende lava in aanraking gekomen zijn, -want dan zouden we levend verbrand zijn." - -Dit avontuur had noodlottige gevolgen. Bij onze reizigers, die -gedurende twintig minuten in een dampkring hadden vertoefd, die met -zwavelwaterstofzuur bezwangerd was, deden zich de verschijnselen van -vergiftiging voor. Ford leed nog meer dan de beide anderen: hoofdpijn -en duizeligheid hielden bij hem tot den volgenden dag aan. - -Deze lichte ongesteldheden waren echter niet zoo ernstig als het -verlies van het gas. De ballon was na de opening der stoomklep, zooals -we reeds gezegd hebben, tot op 1400 meters gedaald; de aanwijzingen van -den thermometer maakten, dat de luchtreizigers een kouden luchtstroom -wisten te ontgaan, die zich eenige honderden meters onder het schuitje -deed gevoelen. - -Sedert lang had de ingenieur de opmerking gemaakt, dat de luchtstroom, -die in het eerst warm was, allengs kouder werd en al meer en meer -naar de oppervlakte der aarde daalde; deze omstandigheid troostte -hem eenigszins over het verlies van den ballast en van het gas. - -"We zijn nu als op een schip zonder anker," zeide hij. "Als we nogmaals -in eene ijswolk geraakt waren, zooals gisteren, dan zouden we verplicht -geweest zijn, de benzine, de levensmiddelen en de instrumenten uit -te werpen." - -Het is dus gemakkelijk na te gaan, dat de toestand van onze reizigers -hachelijk begon te worden. De ingenieur, die niet had gedacht, -dat de ballast zoo spoedig op zou raken, had daarvan slechts 270 -kilogrammen meegenomen, daar hij plaats wilde besparen voor andere -dingen en vooral voor brandstoffen. - -"Morgen op den middag zullen we nogmaals de plaats bepalen, waar we -ons bevinden," zeide Ford. "Het komt mij voor, dat we in de laatste -veertien uren de pool hebben moeten naderen." - -Gromski, die tegen den stoomketel aanleunde, gaf zich blijkbaar aan -ernstige gepeinzen over. Intusschen wendde hij zich bij de laatste -woorden van den kapitein eensklaps tot dezen, zeggende: - -"Morgen zal mijn ballon het bewijs leveren, waartoe hij in staat -is. Uitstel is gevaarlijk, kapitein." - - - - - - - - -NEGENDE HOOFDSTUK. - -EEN ZONDERLINGE PASSAGIER. - - -Onze reizigers wachtten met ongeduld den middag van den eersten Januari -1895 af. Op dit uur zou namelijk het vraagstuk opgelost worden, dat -hun zooveel belang inboezemde, namelijk, of de luchtstroom, die den -ballon meevoerde, in de richting van de pool ging dan wel of deze -ergens te midden van de eeuwige ijsvelden van het zesde werelddeel -zijne kracht verloor. - -Nadat men de gevaarlijke ijsbergen voorbijgegaan was, vloog de -luchtballon gedurende veertien volle uren over vlakten heen, die met -een onafzienbaar sneeuwtapijt bedekt waren, waarop zich hier en daar -rotsen verhieven. Het vasteland aan de Zuidpool lag daar onbeweeglijk -als de dood; er waren zelfs geene vogels om de poolstreken gedurende -den zomer met hun vroolijk gezang te verlevendigen. - -Dikwijls scheen het oppervlak der aarde den luchtballon nabij te -komen, terwijl de barometer toch nog altijd eene hoogte van 1300 -à 1400 meters aanwees; dit leverde het bewijs, dat de ijsvlakten -zich eenige honderden meters boven het oppervlak van den Oceaan -verhieven en zich boven de linie der eeuwige sneeuw bevonden, die -in de poolstreken zeer laag daalt. Het was een echt Land des Doods, -en Gromski gaf daaraan inderdaad dien naam. - -Gelukkig deed zich op den middag van den eersten Januari geenerlei -beletsel voor om de hoogte der zon met juistheid te bepalen. - -Ford bevond, na de breedte berekend te hebben, dat de luchtballon -sedert den 31sten December om drie uur niet verder dan 45 -geographische mijlen naar de pool voortgegaan was, tot op 78 graden -breedte. Daarentegen gaf de verandering van de lengte hem veel stof -tot nadenken en wekte de blijdschap van den ingenieur. - -"We bevinden ons nu op 100 graden ten Oosten van Greenwich. Inderdaad, -ik begrijp gedurig minder van de meteorologische en de astronomische -wetten, die er in deze streken heerschen. Het is intusschen bezwaarlijk -aan te nemen, dat we in minder dan een dag 140 graden in de richting -van het Oosten afgelegd hebben." - -"Maar het moet toch zoo wezen, kapitein," viel Gromski hem in de -rede. "Victorie! Binnen 24 uren zullen we het punt zien, waar alle -meridianen der aarde samenloopen." - -De kapitein, die op zijne reizen vele onverwachte teleurstellingen -ondervonden had, raakte niet zoo spoedig in geestdrift als Gromski. - -"Verklaar u nader!" zeide hij, "want als wij niet meer dan vier graden -per dag vorderen, dan zie ik niet in, hoe we de pool vóór acht dagen -kunnen bereiken." - -"Ja, ge zoudt gelijk hebben, als we den ballon geheel aan de willekeur -der spiraalvormige winden overlieten." - -"Maar dan?...." - -Gromski haalde de schouders vol ongeduld op. - -"Vergeet ge dan de machine, kapitein?" - -"Volstrekt niet! Alleen is de ballon, voor zooverre mij bekend is, -niet in staat om te kampen tegen een Oostenwind, die eene snelheid -van 100 kilometers in het uur heeft." - -"Maar het is niet noodig om tegen den wind te kampen: die wind bestaat -niet voor onzen ballon...." - -"Ik begrijp er niets meer van, Mijnheer. Verklaar mij dat -nader!" mompelde Ford, terwijl hij met het hoofd schudde. - -"Maar dat is heel eenvoudig. Luister maar! Ge stemt zonder twijfel -toe, dat de luchtstroom, die ons draagt, zich in eene spiraalvormige -lijn in de richting van de pool voortbeweegt." - -"Ja, ik begin dit ook te gelooven. Anders zou ik mij niet weten te -verklaren, hoe de luchtballon, terwijl hij meer dan 2300 kilometers -naar het Oosten afgelegd heeft, niet meer dan 4 graden dichter bij -de pool zou gekomen zijn." - -"Welnu dan! Thans zult ge zonder twijfel moeten toestemmen, dat die -luchtstroom ons in geen geval naar het Noorden zal terugvoeren. We -zullen onzen ballon nu met alle kracht naar het Zuiden voortstuwen, -terwijl wij den wind van ter zijde trachten te hebben. Op deze -manier zal onze ballon eene dubbele beweging hebben: naar het Oosten -de parallel volgende, en naar het Zuiden den meridiaan volgende. We -behoeven met het eerste geen rekening te houden. De brandstof is voor -20 uren voldoende. Gedurende dien tijd zal de luchtballon, als hij -zich met de meest mogelijke snelheid voortbeweegt, 1300 kilometers -afleggen en zich op een afstand van omstreeks 20 kilometers van -de pool bevinden.... Aan het werk dus! Ge zult zien, waartoe onze -luchtballon in staat is." - -De ijver van Gromski deelde zich in een oogwenk aan de beide anderen -mede. Ford, die nu half en half overtuigd was, nam zijne plaats aan -het roer in. De stuurman begon aan de machine te werken. - -De motor bevond zich in een uitstekenden toestand; er ontbrak geen -droppel benzine. Zonder tijd verloren te laten gaan, stak Gromski het -vuur aan, dat moest dienen om den inhoud van het voornaamste reservoir -te verwarmen: dit laatste was door een metalen omhulsel beveiligd op -de manier van de Davy-lampen; alle gevaar voor brand was op deze wijze -weggenomen. Een kleine manometer, die aan het reservoir aangebracht -was, wees de drukking van den benzinedamp aan. Na verloop van vijf -minuten begon het waterstofgas te koken. - -"We beginnen," zeide Gromski. "Naar het Zuiden, kapitein," voegde -hij er bij, zich tot Ford wendende. "Zijt ge klaar?" - -De kloeke zeeman bleef, in plaats van zich op het stoeltje neer te -zetten, dat achter in het schuitje bevestigd was, met het kompas in -de hand staan. - -"Ge hebt de grootste moeilijkheid niet vooruitgezien," zeide hij. - -"En die is?" - -"Dat we ons niet steeds in eene zuidelijke richting kunnen houden. Het -kompas zal ons geen dienst kunnen bewijzen op de breedten, die zich -aan gene zijde van de magnetische pool bevinden. De afwijking moet -hier 90 graden bedragen. Ross heeft de magnetische Noordpool op 70° -5' Noorderbreedte en 96° 46' Oosterlengte van Greenwich ontdekt; -de magnetische Zuidpool bevindt zich volgens Gauss op 72° 35' -Zuiderbreedte en 152° Oosterlengte, van hetzelfde observatorium -gerekend. Kijk eens! De kompasnaald wijst naar het Westen, dus...." - -"Hoe bepaaldet ge dan uwe richting op uwe reizen, als ge de breedte -van de magnetische pool voorbij waart?" viel Gromski hem in de rede. - -"Ik richtte mij naar de zon, Mijnheer. Op mijne reizen in sleden zag -ik gewoonlijk juist op den middag den een of anderen berg in de verte -of eenig ander hoog uitstekend voorwerp, dat mij vervolgens diende -om mijne richting te bepalen; maar het is onmogelijk, dezen tocht -over sneeuw en ijs te vergelijken met de verbazende snelheid van den -ballon, die 60 kilometers in het uur aflegt." - -"Dat is waar; maar er is misschien wel een ander middel om zich in -het luchtruim te oriënteeren, ten einde in de gewenschte richting te -blijven. Gij, kapitein, die verwonderlijk goed met de cosmographie -bekend zijt, gij zoudt, hoop ik, de vier windstreken wel weten te -bepalen, als ge naar de zon kijkt." - -"Ja, maar ik sta er u niet voor in, dat wij niet een weinig van onzen -weg zullen afwijken." - -"Ik geloof niet, dat die afwijking groot zal wezen. Ga nu dus vlak -in de richting van de zon en vervolgens gedurig meer linksaf." - -Gromski, die naar zijne plaats teruggekeerd was, draaide nu het -kraantje van het reservoir om, waarin zich de kokende benzine bevond. - -Een minuut daarna vormde de stoom zich. - -"We gaan!" riep de ingenieur, terwijl hij het handvatsel van de -klep greep. - -Op dit oogenblik begon de machine te werken. Onze reizigers gevoelden -in hun gezicht een zacht windje, dat zich na verloop van eenige -seconden tot een orkaan verhief. De kalmte, die den ballon tot -hiertoe omgaf, verdween plotseling; door eene enkele beweging van -zijn vervaardiger vloog hij door het luchtruim heen. - -"Zoo gaat het goed!" riep de stuurman uit. - -Ford bestuurde den luchtballon met het grootste gemak. Van tijd -tot tijd verzocht hij Gromski, ten einde zich goed te oriënteeren, -de machine even te doen stilstaan, en keek naar het land. Dan begon -de luchtballon, zijne eigen snelheid verliezende, met den wind in -eene oostelijke richting voort te drijven. Op deze manier bepaalde -de kapitein met vrij groote juistheid de voornaamste punten. - -Dank zij het verlies aan gewicht, door de verbranding van de benzine -veroorzaakt, steeg de luchtballon al hooger en hooger; twee uren -nadat hij in beweging gebracht was, bevond hij zich te midden van -eene menigte wolkjes, die omstreeks 500 meters boven hem dreven. - -Toen onze luchtreizigers zich voor de eerste maal te midden van -deze wolken bevonden, had hare onbeweeglijkheid hen verwonderd; nu -veranderden de toestanden geheel: de luchtballon bezat eene eigene -snelheid; hij vloog dus, als een vogel, de wolken voorbij, ging er -stoutmoedig tegen in en doorboorde ze. - -Rondom het schuitje vormden zich allerlei wervelwinden; de stoom -draaide op eene grillige manier heen en weer en baande zich naar alle -kanten een uitweg. - -In de hoogte werden de wolken gedurig dichter. Zwarte en dreigende -massa's stelden zich aan den ballon in den weg. Ford draaide somtijds -het stuurrad om, ten einde aan deze reuzen te ontkomen. Dan week de -ballon even van zijn weg af, maar ging toch niet terug. Hij doorboorde -de wolken en zette zijne snelle vaart voort, om een oogenblik later -weder eene wolk te doorklieven. - -Het was als eene worsteling met de natuurkrachten, die den toegang -tot de geheimzinnige pool schenen te verhinderen. Deze illusie -ontleende eenige werkelijkheid aan de grillige vormen der wolken; -onze reizigers ondervonden daarvan al meer en meer den invloed. Met -de hand aan het stuurrad geklemd, stuwde de kapitein den ballon -voort. Telkens slaakte James triomfkreten. - -Gromski zou er echter de voorkeur aan gegeven hebben, een helderen -hemel boven zich te zien. De wolken, welker grillige vormen Ford en -den stuurman vermaakten, bedekten de zon en veroorzaakten, dat men -zich in het luchtruim niet kon oriënteeren. De luchtballon steeg nog -voortdurend, en omstreeks vijf uur kwam hij uit eene dichte wolkenlaag, -waarvan de uitgestrektheid zeker wel duizend meters te boven ging. - -De horizon verdween, vervangen door de grens, die de wolken, welke -zij zooeven doorgegaan waren, van het azuur des hemels scheidde. De -luchtballon bevond zich in eene zonderlinge omgeving; nergens in het -luchtruim zag men eenig voorwerp, dat aan de aarde herinnerde. - -Al spoedig, op eene hoogte van 3800 meters, gevoelden de reizigers -zich door de koude aangegrepen; de thermometer daalde plotseling -van 5 graden boven tot 2 graden onder het nulpunt. Daar de ingenieur -niets van de richting van den wind in deze bovenste luchtlagen van den -dampkring wist, besloot hij, daaruit zoo spoedig mogelijk te geraken. - -Onder den invloed van de lage temperatuur werd het waterstofgas snel -ineengeperst; de luchtballon begon dus te dalen, en na verloop van -weinig tijd bevond hij zich op zijne vroegere hoogte. - -"Het zal ons niet gelukken, de grenzen van den warmen luchtstroom te -overschrijden," zeide Ford. - -"Maar dat is mijne bedoeling ook niet," antwoordde Gromski. "Over -eenige uren zal de luchtballon zulk een opstijgingsvermogen bezitten, -dat de samenpersing van het gas hem niet zal verhinderen, nog hooger -te stijgen, hetgeen we moeten voorkomen. We zullen ons ballonnetje -met lucht vullen, hetgeen ons meerdere zwaarte zal geven, en dan -zullen we weder tot de warmere luchtlagen van den dampkring afdalen." - -"Ik zal dus maar aan het werk gaan, want ik ben geheel verkleumd," -zeide James. - -"Doe dat!" antwoordde Gromski. "Maar ik waarschuw je, dat je heel -wat werk zult hebben; want de machine verbruikt veel brandstof. Wat -ons aangaat, wij geven er de voorkeur aan, ons met thee en cognac -te verwarmen." - -De ingenieur hield zich inderdaad bezig met het zetten van thee. Het -water kookte al spoedig, en onze reizigers genoten voor de eerste -maal sedert hun vertrek van het geurige Chineesche vocht. - -Daar de ingenieur eens een bewijs van zijne bedrevenheid in de -kookkunst wilde geven, braadde hij eenige stukken ham, die nu hun -gewoon koud middagmaal vervingen, waarbij men een stevig glas grog -dronk. - -Om vier uur was de onvermoeide James met het ballonnetje gereed en -verklaarde, dat het gevuld was. De inhoud van dit laatste was 200 -kubieke meters; de luchtballon had dus meer dan 240 kilogrammen -brandstof verbruikt. - -"Over eenige uren zal de helft van onze benzine opgebrand zijn," zeide -Ford. "Wat zal er dan worden van dat aanzienlijke opstijgingsvermogen, -een gevolg van de vermeerdering van het gewicht, als het ballonnetje -al niet meer lucht kan verzwelgen? We zullen, geloof ik, eene zekere -hoeveelheid gas moeten laten ontsnappen." - -"Zeker, want anders zouden wij verscheidene duizenden meters stijgen," -antwoordde Gromski. "Maar in plaats van de klep te openen, zal ik -het waterstofgas in het fornuis brengen en dit als benzine verbranden." - -Dit zeggende, ging Gromski naar den stoomketel toe, en nadat hij aan -het fornuis een lange buis van caoutchouc bevestigd had, bracht hij -deze in verbinding met het inwendige van den ballon. En al spoedig -vertoonden zich in het fornuis blauwachtige vlammetjes; ontstaan -door de vermenging van het waterstofgas met de lucht,--vlammetjes, -die veel meer warmte dan de benzine gaven. - -Tengevolge van het verlies van gas daalde de luchtballon langzaam, en -'s avonds om zeven uur bevond hij zich opnieuw in de wolkenlaag. waar -hij reeds doorheen gegaan was. - -'t Was als eene grenslijn, die de boven- van de benedenwereld -scheidde. Toen deze grens overschreden was, zagen onze luchtreizigers -het sombere vasteland van de Zuidpool weder. Het voorkomen daarvan -was bijna niet veranderd. Alleen zagen zij nu, in plaats van vlakten, -besneeuwde heuvels, samengesteld uit puntige rotsblokken, die op elkaar -gestapeld waren; deze heuvels namen langzamerhand den vorm van hooge -bergtoppen aan, die aan den ballon somtijds den weg versperden. Ford -maakte zich over deze hinderpalen niet bekommerd; hij vermeed ze -door eene enkele beweging van het roer, en de luchtballon zette zijne -vaart voort. - -Na verloop van twaalf achtereenvolgende uren werd de luchtballon -zóó zwaar, dat nog geen 500 meters hem van het oppervlak der aarde -scheidden. Om de lucht in het ballonnetje te doen blijven, moest men -dus opnieuw de toevlucht tot de benzine nemen. - -Maar de ingenieur wilde niet op goed geluk af voortgaan; wetende, -dat de kapitein den ballon kon besturen zonder zich van het kompas te -bedienen, achtte hij het verkieslijk, in eenig rustig dal te vertoeven -en eerst op den middag den tocht te hervatten, als de geographische -plaats van den luchtballon op de kaart zou bepaald zijn. - -Juist te middernacht raakte de ballon, die al meer en meer daalde, -uit den warmen luchtstroom en bevond zich, tot groote verwondering -van onze luchtreizigers, te midden van eene volmaakt kalme lucht. De -Zuidoostenwind, die den vorigen dag hevig blies, was geheel gaan -liggen. Deze kalmte in den dampkring vergunde aan den kapitein, -eene geschikte plaats te kiezen, om aan land te komen. Gromski, die -deze windstilte niet vertrouwde, ried, in eene vallei neer te dalen, -hetgeen dan ook geschiedde. Een kwartier later rustte het schuitje op -eene dikke bevroren sneeuwlaag. James greep het anker en maakte het -met inspanning van al zijne krachten aan eene nabijgelegen rots vast. - -"Vergun mij, vóór u uit te stappen," zeide hij tegen den ingenieur. - -"Goed, maar doe het vooral voorzichtig; want je zoudt wel eens alleen -op het land kunnen blijven, als je het touw losliet, zonder in je -plaats een gewicht, gelijk aan dat van jou, te stellen." - -"Maar het is hier de pool nog niet, ouwe jongen," riep Ford, om den -ijver van den braven stuurman lachende. "We zijn daarvan op zijn -minst nog 600 kilometers verwijderd. Waarom ben je er zoo op gesteld, -het eerst den voet op deze plaats te zetten?" - -James liet zich echter niet van zijn plan afbrengen: zich aan het touw -vasthoudende, sprong hij op het land en begon steenen te zoeken. Na -langdurige pogingen gelukte het hem eindelijk, eenige kluiten bevroren -sneeuw los te rukken, die hij in het schuitje neerlegde. Toen hij -gevoelde, dat de luchtballon hem niet meer in de hoogte trok, liet -hij den rand van het schuitje los. - -"Wilt gij nu ook uitstappen?" vroeg hij op een zegevierenden toon -aan Ford. - -"Heel graag, ouwe jongen. Eene wandeling van een halfuur zal heel -aangenaam zijn, als men zoo lang achtereen gezeten heeft." - -James ging heen en bracht na verloop van eenige oogenblikken nog twee -blokken ijs aan om het schuitje te ballasten. Toen Ford den voet op -den vasten grond had gezet, greep hij den stuurman bij den arm, en nu -begaven beiden zich met langzame schreden naar den muur van rotsen, -die de vallei als met een ontzaglijken en zwarten gordel omgaven. - -De zeelieden keken met levendige aandoening in de rondte; -deze woestijn, die zich in het middelpunt van een geheimzinnig -vasteland--met recht het eind der wereld genoemd--bevond, maakte een -diepen indruk op hen. - -De puntige basaltrotsen, die geheel met sneeuw bedekt waren, en de -ontzaglijke ijsblokken deden hen huiveren. De zonnestralen goten -tevergeefs stroomen van licht op deze rotsen uit. Alles bleef er -even koud en onbezield; het scheen wel, dat de dood deze bergen -tot verblijfplaats had gekozen, na daarvan alle sporen van leven -uitgewischt te hebben. - -Het water en de lucht, die twee krachtige geologische factoren, -schenen, naar men zou gezegd hebben, geen deel gehad te hebben aan -de samenstelling van deze wereld, die blijkbaar sedert het oogenblik -der schepping onveranderd gebleven was. - -Over de eeuwige sneeuw voortloopende, zochten onze helden, maar -vruchteloos, het spoor van een vos of van een beer. Zij waren zeker -de eerste levende wezens, die ooit den bodem van deze vallei betreden -hadden. - -"Welk eene woestijn!" riep Ford uit. "Het komt mij voor, dat ik op -een bevroren planeet ben. Alleen op de maan kan men zulke sombere -landschappen vinden." - -"Nimmer zal de mensch langs den gewonen weg hierheen kunnen komen, -kapitein. Zulk eene reis, op sleden afgelegd, zou wel tien jaren -duren." - -"Ja, tien jaren op zijn minst, ouwe jongen. Zeelieden zullen niet -gemakkelijk tot de Zuidpool doordringen." - -"Wat zouden zeelieden in deze bergen doen?" mompelde de stuurman, -terwijl hij de schouders ophaalde. "Met onzen ballon is het een ander -geval, en als wij daarmee de pool niet bereiken, dan zal niemand dit -ooit doen." - -"Welken naam zullen wij aan deze vallei geven?" - -"De naam, die daarvoor het best past, is naar mijne meening de -Maanvallei," zeide Ford. - -"En aan de bergen?" - -"Het Sneeuwgebergte." - -"Ziezoo! Dus hebben we in het Land des Doods eene Maanvallei, gelegen -te midden van het Sneeuwgebergte. We moesten hier het een of ander -gedenkteeken achterlaten, dat eenmaal aan anderen het bewijs zal -leveren, dat wij hier geweest zijn." - -"Welk gedenkteeken?... Een hoop steenen misschien?" - -"Juist zoo! Een hoop steenen. In het midden zullen we eene blikken doos -plaatsen met onze namen en den datum van heden. Zulk een bewijsstuk -moet overmorgen aan de pool achtergelaten worden." - -"Je plan valt bijzonder in mijn smaak, ouwe jongen. Ik geloof, dat -Mijnheer Gromski volgaarne het zijne tot de verwezenlijking van dit -plan zal bijdragen. Laat ons er eens met hem over gaan spreken!" - -En beiden keerden, zonder tijd te verliezen, met haastige schreden -naar den ballon terug. - -Maar nauwelijks hadden zij eenige honderden schreden afgelegd, of een -oorverdoovend geschreeuw van den ingenieur drong tot hunne ooren door. - -"Wat zou er zijn?" vroeg de kapitein. "Hij schijnt ons te roepen!" - -Inderdaad gaf Gromski, die in het schuitje stond, aan zijne metgezellen -allerlei wenken. Een oogenblik daarna boog hij zich voorover en begon -de kluiten sneeuw, die de stuurman en de kapitein op hunne plaats -hadden achtergelaten, haastig over boord te werpen. - -"Laat ons haast maken! Er is zeker iets gebeurd!" riep Ford onder -het voortloopen. - -"Wacht er u voor, een schrede verder te doen, kapitein," zeide James, -terwijl hij hem bij den arm greep. "Laat ons de vlucht nemen!" - -"Waarom? Je bent niet wijs!... Laat ons haast maken, zeg ik je, -als we niet willen, dat..." - -Maar eensklaps viel Ford zich zelf in de rede, want hij zag het gevaar, -dat den ingenieur bedreigde. - -Op een afstand van omstreeks 20 meters van den ballon liep een -ijsbeer. Toen hij den ingenieur opgemerkt had, die den ballast -uitwierp, ging hij op zijne achterpooten loopen en maakte zich gereed, -een aanval te doen. Gromski echter verloor zijne tegenwoordigheid van -geest niet. Na nogmaals aan zijne kameraden toegeroepen te hebben, op -hunne hoede te zijn, greep hij de laatste kluit sneeuw. Maar voordat -deze op den grond neergekomen was, had de beer zijne sterke pooten -reeds op den rand van het schuitje gezet. De ballon trilde even, -maar verhief zich niet. Van schrik als verstijfd, zagen onze beide -zeelieden dit ontzettende tooneel aan. - -"Hij zal zich niet kunnen redden!" riep Ford uit. - -Maar Gromski had geen plan om zich zoo maar aan het wilde dier over -te leveren. Met bliksemsnelheid ging hij naar de plaats, waar de -levensmiddelen lagen, en haalde van daar een zwaar vat met wijn te -voorschijn. Hij hoopte, dat de ballon, op deze wijze een grooter -opstijgingsvermogen krijgende, grooter dan het gewicht van het -stoutmoedige dier, aan diens klauwen zou ontkomen. - -Hij bedroog zich echter. Toen de beer geen grond meer onder zich -voelde, klampte hij zich stevig aan het schuitje vast en ging, aan -zijne voorpooten hangende, daarmee de lucht in. - -"Hij zal wel vallen!" riep de stuurman uit. - -De beide zeelieden wachtten in angstige spanning af, wat er verder -zou gebeuren. Helaas! Wat James had gedacht, gebeurde niet. Het -monster klom handig in het schuitje en begon, als ware het door zijn -eigenaardigen toestand van zijn stuk gebracht, naar de aarde te kijken, -die onder hem wegzonk. - -Inmiddels verdween de ballon, toen hij boven de rotsen in den omtrek -gekomen was, langzamerhand achter deze. - -Onze zeelieden deden vruchtelooze pogingen om den ingenieur te zien. De -afloop van den ongelijken strijd, die er in de lucht gevoerd werd, -was maar al te gemakkelijk vooruit te zien. - -"Ach! Mijn arme Gromski!" zei de kapitein met een zucht, terwijl hij -moeite deed om zijne tranen te bedwingen. - -Ja, de ingenieur, onverhoeds aangevallen en in de onmogelijkheid om te -vluchten, moest noodwendig het onderspit delven. De luchtballon had -zonder twijfel zijn eigenaar verloren en dreef ten spel der winden -in de lucht, het bloed-dorstige dier met zich meevoerende. - -De ingenieur was dus verloren, en een niet minder vreeselijk lot -wachtte hun zelf te midden van deze sneeuwwoestijn! - -Maar James dacht niet aan zich zelf. Hij zag slechts den ongelukkigen -Gromski voor zich, bezwijkende voor de doodelijke omhelzing van -het wilde dier. Zich op de sneeuw neerwerpende, rukte hij de reeds -grijzende haren uit zijn hoofd en weende als een kind. - -"Ach, waarom, kapitein, waarom ben ik niet bij hem gebleven?" riep -hij telkens. - -De kapitein vestigde zijn blik op den top van den muur van basalt, -waarachter de ballon verdwenen was. Diepe droefheid teekende zich op -zijn gelaat af. Hij antwoordde niets. - -Gelukkig zou deze smart niet van langen duur zijn. Omstreeks een -kwartier na dit vreeselijk tooneel vertoonde de luchtballon zich -opnieuw. Hij naderde met volle kracht de vallei. - -Bij het zien daarvan stond James in aller ijl op en begon als een -gek te dansen. - -"Hij leeft! Hij leeft!" riep hij, terwijl hij Ford in de armen -viel. "Kijk maar! Daar komt hij terug!" - -De ballon kwam al spoedig boven de hoofden van onze zeelieden tot -staan. Het doffe geluid van het gas, dat uit de klep ontsnapte, -bewees, dat Gromski zich haastte, een einde aan den angst van zijne -metgezellen te maken. - -Eenige minuten daarna rustte het schuitje op de sneeuw. Aan het roer -staande, met den voet op den bebloeden muil van den beer, glimlachte -de ingenieur hun toe. - -"Het beest heeft vier revolverschoten in zijn kop," zeide hij, terwijl -hij aan zijne kameraden een wenk gaf om naderbij te komen. "Ik heb ze -er in gekregen, voordat het van zijne verwondering over de luchtreis -bekomen was." - -"Drommels! Zoo'n onverschrokken man heb ik nog nooit van mijn leven -gezien," zeide James geroerd. "We beweenden u al!" - -En de oude stuurman drukte Gromski stevig de hand, als wilde hij er -zich van overtuigen, dat hij werkelijk nog leefde. - -"Ge kunt u geen begrip maken van de vreeselijke oogenblikken, -die we hebben doorgebracht," zeide Ford, terwijl hij den ingenieur -omhelsde. "Inderdaad, ik dacht niet anders, of het was met u gedaan." - -"Waarlijk, 't is een wonderlijk avontuur," antwoordde Gromski. "Ik -had nooit kunnen denken, dat ik zulk een zonderlingen passagier op -mijn luchtballon zou krijgen." - -Nadat onze zeelieden een weinig tot kalmte gekomen waren, deelden -zij aan Gromski hun plan mede om een hoop steenen op te richten, -als een bewijs, dat zij aldaar geweest waren. - -Deze keurde vol geestdrift dit plan goed. - -Men begaf zich dus aan den arbeid. Daar er in den omtrek slechts weinig -losse steenen lagen, was dit werk uiterst vermoeiend. De vingers van -onze luchtreizigers raakten aan het bloeden bij het losrukken van de -steenen, die op het naburige ijsveld verspreid lagen. - -De steenhoop vorderde slechts langzaam. Na er tien uren aan gewerkt -te hebben, hadden zij nog maar eene hoogte van 8 voet bereikt. Ford -scheurde een blad uit zijn zakboek en schreef daarop eenige regels, -die men in een blikken doos deed. Het waren de volgende: - - - "Wij ondergeteekenden hebben, na op den 29sten December 1894 met - een luchtballon van kaap Hoorn opgestegen te zijn, deze plaats - bereikt, gelegen te midden van de bergketen, het Sneeuwgebergte - genaamd. Als een bewijs van ons verblijf in de Maanvallei plaatsen - wij nevensgaand papier in den steenhoop, dien wij met onze eigen - handen hebben opgericht. - - "Het hoofd van den luchtballon de Polen, "Gromski, ingenieur. - "Ford, kapitein. - "James Galling, stuurman - "Gedaan in de Maanvallei op den eersten Januari 1895." - - -De hoop steenen, die door onze luchtreizigers bijeengebracht waren, -rustte op het gladde oppervlak van eene rots, die ten Zuiden en ten -Oosten door hooge bergen beveiligd was, en die gemakkelijk uit de -vallei kon opgemerkt worden. - -Eerst om elf uur waren onze reizigers met dit vermoeiende werk klaar, -dat voor immer eene getuigenis zou afleggen, dat zij te midden van -deze ijswoestijn geweest waren, en zij konden dus verder gaan. - -Het gelukkig gesternte van onze reizigers begon toen te tanen. De -elementen, die hun tot dusverre gunstig geweest waren, kantten zich -nu plotseling tegen hen. Alles scheen samen te spannen om hen van -hun weg af te brengen, in een mist te hullen en in het verderf te -storten. De pool had zich in een sluier van mist en wolken gehuld, -waardoor de zonnestralen niet heen konden dringen, en deed tengevolge -daarvan de pogingen der drie waaghalzen, die hare geheimen trachtten -te ontraadselen, mislukken. - -Dat alles was zoo snel in zijn werk gegaan, dat de bemanning van den -luchtballon den tijd niet had gehad om zich rekenschap te geven van -de verandering, die er had plaats gegrepen. - -Twee uren na hun vertrek uit de Maanvallei daalde de temperatuur -op eene hoogte van 1000 meters van 5 graden tot 1 graad boven het -nulpunt. Aan den horizon vertoonden zich dikke wolklagen, die omstreeks -drie uren het geheele luchtruim bedekten. De zon, de eenige gids der -moedige luchtreizigers, verdween achter deze dampen, die de wind, -welke onafgebroken uit het Oosten blies, niet uit elkaar kon drijven. - -De kapitein zocht vruchteloos naar de oorzaken van deze plotselinge -opeenhooping van wolken; hij vermoedde, dat, tengevolge van de -aanraking van den warmen luchtstroom met de bergtoppen, die met -sneeuw en ijs bedekt waren, de waterdamp in den dampkring plotseling -samengeperst werd en deze ondoordringbare wolken deed ontstaan, die -het onmogelijk maakten, aan den ballon de gewenschte richting te geven. - -De ingenieur was uiterst voorzichtig geworden van het oogenblik af, -waarop hij bemerkt had, dat eene reis zonder kompas slechts eene reis -op goed geluk af is. - -Uit de waarnemingen, onmiddellijk na het vertrek uit de Maanvallei -gedaan, was gebleken, dat de ballon gedurende twaalf uren nauwelijks -450 kilometers afgelegd had, in plaats van 750, zonder twijfel omdat -hij in het luchtruim eene zeer golvende lijn beschreef. - -En de zon, die achter wolken verscholen was, kon niet meer tot een -veilige gids op den tocht dienen. - -Gromski had zijne machine dus laten stilstaan: sedert twaalf uren dreef -de ballon met den spiraalvormigen luchtstroom mee, in afwachting van -het oogenblik, waarop de zon zich weer zou vertoonen. - -De Maanvallei lag, volgens de berekeningen van den kapitein, op 82° -35' Zuiderbreedte en 11° 40' Oosterlengte; dus was de luchtballon -sedert den 31sten December van 98° 40' oostwaarts gegaan, zoodat hij -een vierde gedeelte van den omtrek van de parallel afgelegd had. - -Op den 2den Januari was de lucht nog niet opgeklaard, en onze reizigers -gaven de hoop reeds op, dat zij de zon ooit zouden weerzien. De -ingenieur wilde niet langer wachten, en tegelijkertijd vreesde hij, -de reis verder op goed geluk af voort te zetten. - -Intusschen moest een besluit genomen worden. Men kwam dus overeen, den -ballon naar het helderste gedeelte van den hemel te richten. Gromski -zag wel in, dat, als men de machine in beweging bracht, de voorraad -benzine in de tegenwoordige omstandigheden niet toereikend zou wezen; -want de luchtballon had, ten gevolge van zijne afwijking, minstens -1200 kilometers in plaats van 900 af te leggen. De ingenieur bracht -dus de snelheid van den ballon op de helft, in de hoop, op die manier -de brandstof te besparen. - -Dit gaf aan onze luchtreizigers weder nieuwe hoop. - -Door het verlies van de benzine lichter geworden, bereikte de ballon -de wolken en raakte er geheel in. - -Het was eene echte reis op goed geluk af. Onze reizigers konden zelfs -den ballon boven hunne hoofden niet meer onderscheiden. Ford wilde -de machine doen stilstaan, maar Gromski verzette zich hiertegen, -hopende, dat de ballon zich al spoedig een weg door het wolkengordijn -zou banen en dat zij de zon weder zouden te zien krijgen. - -Inderdaad zagen onze reizigers na eene reis van zes uren te midden -der wolken den helderen hemel terug. Ford begroette de zon met de -vreugde van een heiden. - -Hij snelde onmiddellijk naar de instrumenten toe en ging eerst weder -zitten, nadat hij de geographische breedte nauwkeurig had aangeteekend. - -De kloeke zeeman had zeker nooit zulk een verwonderd gezicht gezet, -als hij had, toen hij nu op de kaart keek. Hij kon zijne oogen niet -gelooven, want hij vergeleek al de horloges met elkaar en onderzocht -den sextant, vooronderstellende, dat deze onklaar geraakt was. Maar -daar hij geenerlei vergissing in zijne waarnemingen kon ontdekken, -haalde hij de schouders op. - -"Hoeveel tijd heeft Magelhaens noodig gehad om zijne reis rondom -de wereld te doen? Weet ge dit ook?" vroeg hij aan den ingenieur, -die aan het roer stond. - -"Drie jaren, geloof ik." - -"En in hoeveel tijd kan men dit tegenwoordig doen?" - -"Ik herinner mij, dat de reis, door den held van Jules Verne, Phileas -Fogg, gedaan, kort geleden nog als iets buitengewoons werd beschouwd; -ik geloof intusschen, dat men onder gunstige omstandigheden de reis -om onze planeet wel in 77 dagen kan maken." - -"Welnu, dan laten wij zeer ver achter ons, niet alleen degenen, die -vroeger reisden, maar ook alle reizigers van de 19de en de 20ste eeuw; -want wij hebben de reis om de wereld in 48 uren gedaan." - -"Hoezoo?" riep James lachende uit. - -"Op een heel eenvoudige manier: wij bevinden ons op 38° 40' -Westerlengte van Greenwich, dat is, op denzelfden meridiaan, waarop -wij twee dagen geleden waren." - -"Dat verwachtte ik wel, kapitein," zeide Gromski. "De spiraalvormige -wind loopt om de pool heen; we hebben met den ballon dus eene reis -om den meridiaan heen gedaan. Welke breedte hebt ge genoteerd?" - -"84 graden." - -"Welnu. Laat ons dan aannemen, dat wij de reis om den 80sten -parallelgraad hebben gedaan, waarvan de omtrek aan bijna 4200 -kilometers gelijk is; onze reis is dus niet buitengewoon: we hebben -gemiddeld 90 kilometers in het uur afgelegd. Om de reis langs de -evennachtslijn te doen, zouden we met dezelfde snelheid 18 dagen -noodig hebben." - -"Wel, dat is nog niets. Als we de pool bereiken, dan verbind ik mij, -de reis om de wereld nog duizendmaal sneller te doen," zeide James. - -"Dat wil ik graag gelooven: je zoudt hem zeker wel in vijf minuten -kunnen doen," gaf Ford ten antwoord. - -"Nog vlugger. Ik zal mij eenvoudig op het punt plaatsen, waar volgens -uwe berekening, kapitein, het uiteinde van de as der aarde valt, -en dan zal ik mij omdraaien. Ziedaar alles!" - -"Inderdaad, je hebt gelijk, James." - -Ja, doch de zaak is maar, juist op het punt te komen, waar de -meridianen samenloopen. - - - - - - - - -TIENDE HOOFDSTUK. - -DE WORSTELING. - - -Eene onweerstaanbare kracht scheen den luchtballon naar onafzienbare -ijsvelden voort te stuwen. Onze reizigers keken met ongerustheid naar -de rotsen, waarvan de scherpe kanten hier en daar uit de sneeuw te -voorschijn kwamen. Binnen vijf minuten zou het schuitje daarmee in -botsing komen, en dan zou alles gedaan zijn. - -De Zuidenwind, waartegen de machine nu al sedert 24 uren te kampen -had, floot onafgebroken door het touwwerk van den luchtballon -heen. Zijn kille adem deed het bloed in de aderen van onze helden -verstijven en bluschte den moed in hunne harten uit. James zeide, -dat het de ijsduivel was, die zijne uiterste krachten inspande om -hun den toegang tot de pool te beletten. De benzine was reeds sedert -lang verbruikt, de stoomketel verslond het gas, en de ballon verloor -zijne krachten. Hij zou dus langzamerhand beginnen te dalen. - -"Och hemel! We zullen neerkomen, terwijl we nog maar 120 kilometers -van ons doel verwijderd zijn!" riep James handenwringend uit. "Is er -niets meer uit te werpen?" - -Allen zwegen. Reeds sedert een geruimen tijd hield deze zaak zijne -kameraden bezig: men had reeds het reservoir van de benzine, het -zitbankje, de helft van het water uit den condensator en verscheidene -werktuigen uitgeworpen. Het ging moeilijk, nog iets te vinden, dat -niet volstrekt noodzakelijk was. - -"De wijn!" zeide Gromski eensklaps. - -"Ja, de wijn!" herhaalde Ford. "Te midden van sneeuw en ijs zal de -dorst ons niet kwellen!" - -De stuurman haalde terstond een vaatje met wijn voor den dag en wierp -het uit. - -"Dat is een gewicht van twintig kilogrammen. We hebben dus dezelfde -hoeveelheid kubieke meters waterstofgas te verbruiken," zeide -Gromski. "We zullen daarvan nog voor een kwartier genoeg hebben." - -"Voor een kwartier! En wat dan?" riep James uit. - -De ingenieur en de kapitein koesterden de hoop, dat de tegenwind -eindelijk zou gaan liggen. - -Maar zou hij wel werkelijk gaan liggen? Het duurde nu al een heelen -dag, dat de ballon er tegen worstelde. Deze worsteling was al begonnen -op het oogenblik, waarop de luchtballon uit de nevelen, waarachter -de pool hare geheimen verborgen hield, te voorschijn gekomen was. - -Sedert twintig volle uren zweefden onze reizigers op eene hoogte van -2000 meters boven de aarde, terwijl zij telkens de zon raadpleegden. De -luchtballon had nu eene snelheid van 8 meters in de seconde. Gromski -koesterde de hoop, dat hij met deze snelheid het gewenschte doel in -één dag zou kunnen bereiken. - -Maar de ijsduivel--aan welk denkbeeldig wezen James allen tegenspoed -placht toe te schrijven--bekommerde zich zeer weinig om den ballon -en zijne bemanning. Toen de kapitein op den 3den Januari des middags -de geographische gesteldheid had opgenomen, had hij tot zijn schrik -bemerkt, dat de ballon in twintig uren, in plaats van 600 kilometers, -nog geen 340 afgelegd had. Dit raadsel was gemakkelijk op te lossen. In -de hoogere luchtlagen van den dampkring heerschte de zuidelijke koude -luchtstroom; de spiraalvormige luchtstroom had al zijne warmte aan -het poolijs afgestaan en was verdwenen zonder eenig spoor achter te -laten. Vruchteloos zochten onze luchtreizigers dien op verschillende -hoogten: overal vonden zij denzelfden ijskouden luchtstroom, die, -zooals James steeds bleef beweren, door den ijsduivel was afgezonden -om den ballon terug te drijven. Slechts 260 kilometers scheidden op -het oogenblik onze reizigers van de Zuidpool! Zonder een oogenblik te -aarzelen, had Gromski de kranen van de reservoirs met benzine geopend -en den luchtballon met volle kracht tegen den wind doen ingaan. - -Nu was de worsteling eerst recht begonnen. - -De kostbare benzine was echter reeds na een tocht van 120 kilometers -uitgeput. Toen de reservoirs geheel ledig waren, begon men waterstofgas -te verbranden. - -Sedert eenige uren waren onze luchtreizigers aan een soort van koorts -ter prooi. De ingenieur overtuigde er zich om het halfuur van, dat -de machine nog met dezelfde spanning werkte. James, die zich over -den rand van het schuitje heenboog, zag de rotsen, die zich in de -verte verloren, zoodat hij op die practische manier de snelheid van -den ballon begrootte. Men telde nauwkeurig de kilometers, die men -aflegde. Ford hield met opeengeklemde lippen het roer in handen en -sloeg den horizon gade, als verwachtte hij, dat hij aldaar ieder -oogenblik dat geheimzinnige punt zou ontdekken, waar de meridianen -samenloopen. - -De ballon, die nu geen gas meer inhad, daalde voortdurend; uitgeput van -de langdurige worsteling, scheen hij zich ter ruste te willen leggen op -de sneeuw der vlakte, die zich zonder einde uitstrekte. Verscheidene -malen stond hij op het punt, in de wolken door te dringen; maar dan -viel er het een of ander uit het schuitje, hetgeen den ballon zijn -weg deed voortzetten, als een paard, dat de sporen van den ruiter in -zijne zijden voelt. - -Een kwartier na het oogenblik, waarop het vat met wijn was uitgeworpen, -daalde de luchtballon opnieuw, en het scheelde zelfs niet veel, of -hij was met de puntige rotsen in aanraking gekomen; maar door eene -vlugge beweging van het roer deed Ford hem dien hinderpaal ontwijken. - -Gromski, die aan de machine zat, keek met een uitvorschenden blik om -zich heen, of hij ook eenig overbodig gewicht kon ontdekken. Maar het -schuitje was reeds geheel ledig. Al het keukengereedschap lag sedert -lang ergens te midden der sneeuw. - -"Nog maar 100 kilometers," zeide Ford, terwijl hij eensklaps -opstond. "Over twee uren zullen we de pool zien. Werp het blik met -ingelegde groenten uit; dit weegt op zijn minst 15 kilogrammen." - -"Dat is waar, kapitein. We kunnen het daarbuiten wel stellen. We -zullen nog genoeg vleesch en ham overhouden; want we hebben voor zes -weken genoeg." - -James aarzelde niet lang. Hij haalde het blik te voorschijn. - -"Het vleesch is in een vat vrij zwaar," zeide hij. "Als ik het eens -in het blik deed!" - -"Dat plan is uitstekend!" riep Ford uit. "We zullen op die manier -ons gewicht met zeven kilogrammen verminderen." - -In een oogwenk had de stuurman het blik gevuld, en al spoedig daarna -kwam het vat met een hevig gedruisch op eene ontzaglijke rots neer, -waarover de ballon heenging. - -"Nu is het gedaan. Er blijft ons nu niets anders over dan het schuitje -af te snijden of zelf overboord te springen." - -"Als de nood ons daartoe dwingt, dan zal ik de eerste zijn om dit -te doen," zei de stuurman ernstig. "Maar laat ons eerst nog zooveel -mogelijk voortgaan!" - -"Misschien zou het beter zijn, een gunstigen wind af te wachten," -bracht Gromski in het midden. - -"Wachten, terwijl we 100 kilometers van de pool verwijderd zijn!" riep -de kapitein uit. "Maar dan geef ik er de voorkeur aan, er te voet -heen te gaan." - -"Ik ook," voegde James er op een beslisten toon bij. "Al hadden we ook -genoeg geduld om te wachten, dan zouden we toch onzen tijd nutteloos -verspillen; want het is geen gewone wind, die er nu waait." - -Deze laatste woorden werden door den kloeken stuurman op een -geheimzinnigen en fluisterenden toon uitgesproken. Zijne langdurige -en dikwijls vruchtelooze worstelingen tegen de natuurmachten, die in -de poolstreken gebied voeren, hadden hem bijgeloovig gemaakt. - -"We kunnen geene enkele schrede terugwijken," vervolgde hij op -denzelfden toon; "want dan zou de wind in een sneeuwstorm veranderen -en alles verloren zijn. Welnu, we zullen eindelijk toch wel, zoo goed -en zoo kwaad als het gaat, aan de pool komen!" - -Om één uur was de luchtballon, volgens de nauwkeurige berekeningen -van Ford, slechts 80 kilometers van de pool verwijderd. Het -luchtschip spande zijne laatste krachten in. Zijn zijden omhulsel, -dat langzamerhand van gas ontdaan was, kromp ineen, vertoonde -eene menigte plooien en werd ten gevolge van den ijskouden wind al -platter en platter. In één woord, de ballon was "vermoeid," zooals -James zeide. Zou hij wel in staat zijn, de laatste 80 kilometers -af te leggen? Gromski, die een somberen blik op den omtrek sloeg, -twijfelde er nu aan. - -"Over tien minuten zullen we op eene rots stooten," zeide James, -terwijl hij zich over den rand heenboog. "Wat moet ik uitwerpen, -kapitein?" - -"Al wat je maar wilt," antwoordde Ford kortaf. - -"Er is niets meer." - -"Dan de ham maar! Haast je wat!" - -"Dan blijft ons niets anders over dan het vleesch en de brandewijn." - -"Dat is voldoende. Over drie weken zal de ballon al zijn gas verloren -hebben; als we vóór dien tijd niet terug zijn, zullen de levensmiddelen -ons toch niet baten." - -Dit was het laatste, inderdaad heldhaftige middel om den ballon -lichter te maken. Maar de kapitein deinsde voor niets terug. - -De ingenieur, die zag, dat er een somber vuur in de oogen van -den zeeman schitterde, begreep, dat hij voor geen enkel offer -zou terugdeinzen, mits hij het vurig verlangde doel slechts -bereikte. Helaas! de krachtigste wil en de grootste geestkracht -vermogen niets tegen de physische noodzakelijkheid. De luchtballon -moest vroeg of laat machteloos op de aarde neerkomen. - -Ford wist dit volkomen, maar hij liet zich daardoor niet -ontmoedigen. Er was blijkbaar eene gedachte bij hem opgekomen; want -hij sloeg van tijd tot tijd blikken achter zich, alsof hij iets -zocht. Verscheidene malen had hij het stuurrad losgelaten; dan nam -hij het besluiteloos weer in handen. - -"Het is tijd om de machine te laten stilstaan, als we niet tegen een -van die rotsen verpletterd willen worden," zeide Gromski. - -"Vijf en zestig kilometers," zeide James met een zucht. "Het zal -moeilijk gaan, over deze sneeuw- en ijsvelden te voet naar de pool -door te dringen." - -"Wacht eens even!" zeide Ford. - -Dit zeggende, haalde hij een mes uit zijn zak, liep naar den -achtersteven van het schuitje, waaraan de ankerzak hing, en sneed -het touw door, waaraan deze bevestigd was. - -"Wat doet ge daar?" riep Gromski uit. - -"Twaalf kilogrammen minder!" antwoordde de kapitein met een zegevierend -gelaat; "we hebben dezen zak niet noodig, nu we boven het vasteland -zijn." - -"Maar hoe moet het dan op onze terugreis gaan?" vroeg Gromski. "Als -we ons van het anker ontdoen, dan maakt ge de reis over den Oceaan -onmogelijk." - -"Wat doet dat er toe, als we de pool maar bereiken? Overigens kunnen -we het ingeval van nood terugvinden." - -"In dezen doolhof van rotsen, waar we geenerlei sporen achter ons -laten!" zeide Gromski. "Ge wilt zeker den spot met mij drijven." - -Inmiddels steeg de luchtballon, die nu heel wat minder gewicht had, -snel opwaarts; de beperkte horizon breidde zich voor de oogen onzer -reizigers uit en vertoonde aan hun blik eene groote uitgestrektheid -lands, door heuvels in de verte begrensd. - -Gromski wilde naar de machine toe gaan, toen hij de hand van den -kapitein zwaar op zijn schouder voelde rusten. Hij keerde zich om; -Ford stond vóór hem, doodsbleek, met opeengeklemde lippen, gefronste -wenkbrauwen en een verwilderden blik. - -"Wat scheelt er aan?" vroeg Gromski, verschrikt door deze plotselinge -verandering, die er op het gelaat van den zeeman gekomen was. - -Ford strekte toen den arm uit, terwijl hij met den vinger naar het -Zuiden wees. - -Aan den horizon vertoonde zich eene reeks ijsblokken, die als een -zilveren lint op de zwarte lijn van eene kust schitterden. Dit -perspectief, dat in het eerst beperkt was, werd allengs ruimer, -besloeg een steeds grootere oppervlakte en veranderde in een Oceaan, -waarvan de grenzen, die in een dichten mist gehuld waren, zich in -het oneindige verloren. - -Men zou zich grootelijks bedriegen, als men meende, dat het zien -van dezen nieuwen hinderpaal, die in lijnrechte tegenspraak met alle -geographische onderstellingen was, den moed van onze luchtreizigers -niet aan het wankelen zou brengen. De eerste pijnlijke onrust duurde -echter niet lang. Na verloop van een oogenblik herkreeg Ford zijne -gewone koelbloedigheid. De stuurman gaf aan zijne ergernis lucht door -een keur van krachtige matrozenvloeken, die hij tegen den ijsduivel -uitbraakte. Gromski had nooit onder het getal der zoodanigen behoord, -die aan het bestaan van een groot vasteland aan de Zuidpool gelooven: -hij ondervond dus geene teleurstelling. Hij begreep, dat in de -tegenwoordige omstandigheden de reis onmogelijk werd. De luchtballon -dreef met eene verbazende snelheid naar den Pooloceaan, maar hij -daalde tegelijkertijd al meer en meer. Na verloop van een kwartier, -na de opoffering van het anker, dreef hij nog geen 15 meters boven -de vlakte voort. - -"Hier is het einde van onze reis," zeide Gromski, terwijl hij de klep -van den stoomketel sloot. - -De machine, van stoom verstoken, hield plotseling op, te werken. - -De luchtballon ging nochtans vooruit, maar raakte de hoopen smeltende -sneeuw bijna aan. - -"Werp het anker uit!" riep de ingenieur, zich tot den stuurman -wendende. - -Maar James schudde ontkennend met het hoofd. - -"Op een afstand van 40 kilometers van de pool onzen tocht te -staken!... Dat nooit van mijn leven!" - -"Het kan niet anders. Je weet immers wel, dat de ballon niet verder -kan gaan." - -"Er bestaat nog één middel toe." - -"En dat is?" - -"Hier is het!" - -En nadat de kloeke matroos haastig over den rand van het schuitje -gestapt was, sprong hij uit het schuitje, voordat zijne kameraden -den tijd hadden gehad om hem hierin te verhinderen. - - - - - - - - -ELFDE HOOFDSTUK. - -AAN HET EIND VAN DE WERELD. - - -De beroemde James Cook, die van 1772 tot 1775 zeer ver in het Zuiden -doordrong, zag voor het eerst te midden van de onafzienbare ijsvelden -de hooge zwarte rotsen van een onbekend vasteland. Maar hij trachtte -zich vruchteloos een weg daarheen te banen; terwijl hij langs zijne -ontoegankelijke kusten voer, kwam hij tot de overtuiging, dat zij -ongetwijfeld tot een groot vasteland, het zesde werelddeel, behoorden. - -Na Cook bezocht niemand gedurende een geruimen tijd deze doode streken -van onze planeet. Eerst negen en veertig jaren later ontdekten Powell -en Palmer aan gene zijde van kaap Hoorn eene landstreek, waarin -zij tot op 62 graden breedte doordrongen, en waaraan zij de namen -"Drieëenheid-land" en "Palmer-land" gaven. - -Bijna tegelijkertijd, namelijk van 1819 tot 1821, landde Bellinghausen, -nadat hij den weg over de ijsvelden, die het zuidelijk deel van den -Atlantischen Oceaan begrenzen, had afgelegd, op twee eilanden, die -er woest uitzagen. - -Niet lang daarna ontdekte de Schotsche walvischvaarder Weddell, na -stoutmoedig een muur van ijs overschreden te hebben, tusschen den -30sten en 50sten graad Westerlengte het GeorgeIV-land, waarop het, -naar men zegt, van vogels en amphibieën wemelt. - -Van dat oogenblik af volgden de wetenschappelijke tochten naar den -Zuidpooloceaan elkander spoedig op. Ongelukkig stootten de moedige -zeelieden, als zij verder dan de poolcirkel doordrongen, altijd op -opeenstapelingen van ijs, waarvoor zij moesten terugwijken. - -Als wij de kaart van het zuidelijk halfrond vóór ons leggen en met -aandacht de kronkelende lijn der kusten volgen, die verschillende -reizigers aangeteekend hebben, dan komt onwillekeurig de gedachte -bij ons op, dat deze lijn een groot zuidelijk vasteland begrenst, -dat zich rondom de pool uitstrekt. - -Laat ons eens met kaap Hoorn beginnen. Vooreerst vindt men dan -ten Zuiden Vuurland, verder de Biscoe-eilanden en de eilanden -Adelaïde en Joinville, die dicht in de nabijheid daarvan liggen. Het -oostelijk uiteinde van het vasteland wordt beschouwd als gevormd -door Louis-Philippe-land, in 1838 door Dumont d'Urville ontdekt. In -het Zuidwesten doemen AlexanderI-land, door Bellinghausen ontdekt, -en het PeterI-eiland uit den Oceaan op. Verder in het Oosten is er, -naar het zeggen van enkele zeevaarders, niets anders dan water en een -muur van eeuwig ijs. Eerst aan de zuidelijke grens van den Indischen -Oceaan, te beginnen met 90 graden lengte, ontdekten Biscoe in 1831, -Dumont d'Urville van 1838 tot 1840, Balleny in 1839 en Wilkes van -1839 tot 1840 kusten, waarin baaien zichtbaar waren, die door het -ijs versperd waren, hetgeen zonder twijfel eene reeks van eilanden -is. Deze reeks draagt op de kaarten den naam "Wilkes-land." De -verschillende deelen daarvan heeten Knox-land, Budd-land, Sabrina-land, -North-land, Clarie-land, Adélie-land, het eiland Ringgold-Knoll en -de Balleny-eilanden. James Clarke Ross, de moedige onderzoeker van de -noordwestelijke doorvaart, slaagde er, terwijl hij zich een weg baande -over de ontelbare ijsbergen die in den Zuidpooloceaan voorkomen, -in de maand Februari 1842 in, verder dan zijne voorgangers door te -dringen, waarschijnlijk tot 78° 10' Zuiderbreedte. Deze stoutmoedige -zeevaarder ontdekte tusschen den 70sten en 80sten graad steile kusten, -woest en met sneeuw bedekt, waarop zich twee vulkanen, de Erebus en -de Terror, en een aantal andere bergen bevinden. - -Dit land, dat den naam Victoria-land draagt, ter eere van de koningin -van Engeland, is het dichtst bij de Zuidpool gelegen land, dat ooit -ontdekt is. - -De meeste aardrijkskundigen gelooven aan het bestaan van dit vasteland -aan de Zuidpool. Petermann, de bekende onderzoeker der poolstreken, -schatte, dat dit geheimzinnige vasteland den ontzaglijken omvang van -390.000 vierkante mijlen heeft. Anderen verzekeren, dat de kusten, door -verschillende zeevaarders gezien, tot eene reeks eilanden behooren, -die de Zuidpool omgeven. - -Dit is in de nieuwere aardrijkskunde een betwistbaar vraagstuk, dat -onmogelijk door gewone middelen op te lossen is. Alle zeevaarders, -wier namen wij genoemd hebben, van Cook tot Nares, die in 1874 eene -reis naar het Zuiden heeft gedaan, zijn eenstemmig in de verklaring, -dat de Zuidpooloceaan veel ontoegankelijker is dan de Noordpooloceaan. - -De golfstroom, die ontzaglijke warme stroom in den Oceaan, dringt niet -in zijne wateren door. Daarom hoopen zich rondom het veronderstelde -vasteland zulke dichte massa's ijs op, dat het aan een waaghals -zelden gelukt, zich daar doorheen een weg ter lengte van een tien- -of twintigtal mijlen te banen, om eindelijk toch terug te deinzen -voor dien nog ongeschonden muur, die, als eene natuurlijke vesting, -de geheimzinnige pool tegen de nieuwsgierigheid der menschen -beveiligt. De landen, tusschen de Noordpool en het vasteland van -Amerika gelegen, zijn reeds verscheidene malen in sleden of op -sneeuwschoenen door verschillende reizigers doorkruist; men is er -zelfs in geslaagd, in de binnenlanden van Groenland door te dringen, -dat zich, volgens de onderstellingen van sommige onderzoekers, -tot aan de Noordpool uitstrekt. Maar geene slede, geen menschelijk -wezen is nog in de diepten van het geheimzinnige vasteland aan de -Zuidpool doorgedrongen. De twijfel zweeft over die zwarte rotsen, -die zich verheffen achter een muur van ijs, dat, naar men zegt, nooit -smelt. Daarom heeft men geene vruchtelooze pogingen meer aangewend: -sedert Moore in 1845 en Nares in 1874 is geenerlei wetenschappelijke -tocht naar de gevaarlijke kusten van het Zuiden ondernomen; alleen -banen zich de walvischvaarders, door hoop op winst gedreven, jaarlijks -met levensgevaar een weg door de bergen en over de ijsvelden, ter -vervolging van de robben, de zeekoeien en de walvisschen, die dit -uiterste gedeelte der aarde bevolken. - -De verhalen, die zij van daar meebrengen, gewagen van onoverkomelijke -opeenhoopingen, onafzienbare ijsbanken, die dit land in een -geheimzinnigen sluier hullen,--dit land, dat nog lang de pogingen -zal dwarsboomen van al degenen, die het krachtigst strijden om het -in naam der wetenschap te veroveren. - -Alleen die schier wonderbare uitvinding, de bestuurbare luchtballon, -kon deze hinderpalen te boven komen, die men langs den zeeweg nooit -uit den weg heeft kunnen ruimen. - -Met behulp van den luchtballon waren onze reizigers er in geslaagd, -althans voor een gedeelte, den tot dusverre ondoordringbaren sluier -op te lichten, waarachter de natuur het zesde werelddeel verborgen -heeft. Gedurende hunne reis hadden zij kunnen vaststellen, dat -er, ondanks de onderstellingen van enkele aardrijkskundigen, geen -vasteland ten Zuidoosten van Graham-land, en dus tot op 78 graden -breedte, bestaat. Het land begint verder, in het Oosten en in het -Zuiden. Wij weten, dat zijne grenzen vrij juist overeenkomen met het -denkbeeld, dat men zich daarvan gevormd had, volgens de verhalen der -weinige onderzoekers en der walvischvaarders, die het uiterste Zuiden -bezocht hebben. - -Kapitein Ford had tot op het laatste oogenblik vast aan het bestaan -van een groot vasteland geloofd en de hoop gekoesterd, den voet op de -Zuidpool te zetten. Gromski koesterde dezelfde hoop. Het zien van den -Oceaan, die zich voor de oogen onzer reizigers uitstrekte, juist op -het oogenblik, waarop zij zich reeds van de overwinning zeker waanden, -was voor hen een der grievendste teleurstellingen. - -Ford begreep terstond, dat het volstrekt onmogelijk was, zonder -behulp van een kano de Zuidpool te bereiken. Ondanks zijne kostelijke -eigenschappen kon de ballon, vooral na het verlies van den ankerzak, -zich niet lang ophouden op het punt, waar al de meridianen samenloopen. - -Dus was eene juiste waarneming niet te doen of zelfs de oprichting -van een hoop steenen niet te verwezenlijken. De zelfopoffering van den -braven stuurman was voor diens metgezellen van geenerlei nut; want de -luchtballon, eensklaps van een gewicht van 70 kilogrammen ontlast, -verhief zich snel naar den hemel en bereikte eene hoogte van 2300 -meters. Op deze hoogte heerschte er zulk eene lage temperatuur, dat de -alcoholthermometer tot 21 graden onder het nulpunt daalde. Bovendien -leverde het snelle wegvlieden der kusten aan onze luchtreizigers -het bewijs, dat een hevige wind hen naar het Noorden voerde. Ondanks -de vermeerderde drukking van den stoom kon de machine daaraan geen -weerstand bieden. Er was dus niets anders te doen dan zoo spoedig -mogelijk te dalen; anders zou de edelmoedige stuurman reddeloos -verloren geweest zijn. Gromski opende de klep, en al spoedig zweefde de -ballon weder boven de sneeuwhoopen, waartusschen James verdwenen was. - -Het hart van den kapitein brak bij de gedachte, dat de moedige -metgezel op zijne reizen aldaar om het leven zou kunnen komen, als -een slachtoffer van zijne heldhaftige zelfopoffering. Men moest wel -vreezen, dat de oude zeeman, die van eene hoogte van omstreeks tien -meters neergevallen was op het oogenblik, waarop de ballon zich met -volle kracht voortbewoog, terstond gedood was, daar hij tegen een -der rotsen was aangekomen, waarmee de vlakte bedekt was. - -Gromski had insgelijks bange voorgevoelens; zoodra de ballon op -den grond neergekomen was, stelde hij zorgvuldige onderzoekingen -in het werk, liep in allerlei richtingen heen, riep, schreeuwde, -maar vruchteloos. Men begon de hoop om den armen James nog terug te -vinden reeds op te geven, toen zijne stem zich uit de diepte van -een sneeuwhoop deed hooren. De kloeke zeeman was ongedeerd op de -sneeuw neergekomen, die eene spleet vulde, maar was daaronder geheel -bedolven. Na een geruimen tijd vruchtelooze pogingen aangewend te -hebben om er uit te komen, had James zich in zijn lot geschikt, -en indien Gromski hem niet had geroepen, zou hij levend begraven -geweest zijn. - -Toen de stuurman uit zijn benarden toestand gered was, brachten onze -reizigers den ballon met inspanning van al hunne krachten tot aan -een klein meertje nabij een ijsveld, dat zich tot aan den Oceaan -uitstrekte. Aldaar was de luchtballon volkomen tegen de Noorden- -en Zuidenwinden beveiligd. - -Dit punt bevond zich, zooals de zorgvuldige waarnemingen van Ford -aanwezen, op 89° 38' 48'': slechts 37 kilometers scheidden onze -avonturiers dus nog van de Zuidpool. - -Toen James dit cijfer hoorde, kon hij zich niet weerhouden, een -luid hoera! aan te heffen. Gromski viel, met tranen in de oogen, -den kapitein om den hals. - -"Ik vraag u vergiffenis," zei de laatstgenoemde. "Zonder mijne -onvoorzichtigheid zouden wij misschien over deze ijsvlakten heengekomen -zijn." - -"En dan?" - -"Dan zouden we het anker uitgeworpen hebben, dat ik, dwaas genoeg, -heb laten vallen, en de juiste plaats van de pool hebben aangeteekend." - -"Dat zou op den Oceaan moeilijk gaan, daar de ballon geen oogenblik op -dezelfde plaats had kunnen blijven uit hoofde van den wind. Bovendien -hebben we geen brandstof meer, zooals ge weet. Wel is waar hadden we -toch wel kunnen zegevieren, als een van ons, in plaats van onverhoeds -overboord te springen, in het schuitje gebleven was: dan zouden we -niet nutteloos gas verspild hebben." - -"Dat wil zeggen, dat mijn plan niet heel verstandig was," merkte de -stuurman treurig aan. - -Intusschen dacht Gromski na over het besluit, dat men nu moest nemen. - -De voorzichtigheid gebood, zonder tijd te verliezen terug te keeren; -want de ballon kromp gedurig meer ineen. Op zijn oppervlak vormden -zich lange en diepe rimpels, waarvan het aantal snel toenam. Als men -de machine, die nu nutteloos geworden was, evenals den stoomketel -overboord wierp, kon men aan den luchtballon een opstijgingsvermogen -van meer dan 1000 kilogrammen geven. Als men dit cijfer met 210 -kilogrammen--het gewicht der reizigers--verminderde, bleven er nog -800 kilogrammen ballast over, die, volgens de berekeningen van den -ingenieur, voor een tocht van 6 à 8 dagen voldoende zouden zijn. - -De ingenieur hoopte, dat de koude luchtstroom den ballon zonder moeite -in eene week naar de kusten van Amerika zou terugvoeren. Alleen moest -men zich haasten; want het gas ontsnapte al meer en meer. - -Onze luchtreizigers konden zeggen, dat zij het beoogde doel bereikt -hadden; want zij waren dichter bij de pool genaderd dan eenig ander -reiziger vóór hen. - -Inderdaad was men er tot dusverre niet in geslaagd, in de -Zuidpoolstreken verder dan den 85sten breedtegraad door te dringen; -de bemanning van de Polen had dus eene reis volbracht, zooals de -aardrijkskundige jaarboeken van geen volk er ooit eene vermeld hadden. - -Deze reis plaatste onze luchtreizigers aan het hoofd der onderzoekers -en hief schier geheel den sluier op, waarin de polen van den aardbol -gehuld zijn. Wat deed het er toe, of zij den voet al niet hadden -gezet op het punt, waar de meridianen samenloopen? Als er niet zulke -nevelen en zulke wolken boven de zee gehangen hadden, zouden zij zonder -moeite uit hun luchtballon de plaats hebben kunnen zien, waar dit -punt gelegen is. Geen van onze helden, zelfs James niet, geloofde, -dat er aan de pool buitengewone toestanden aanwezig waren, die de -wetenschap met een nieuw en onbekend licht zouden kunnen bestralen. - -Het gezond verstand beval dus, het besluit te nemen om onmiddellijk -terug te keeren, na de vereischte astronomische en meteorologische -waarnemingen gedaan te hebben. Iedere dag uitstel deed het gevaar -toenemen. De onbeduidendste hinderpaal kon het leven der bemanning van -den ballon in gevaar brengen, die, sedert het verlies van den ankerzak -en de machine, niets meer dan de speelbal van onbekende winden was. - -Na al deze omstandigheden rijpelijk overwogen te hebben, verklaarde -de ingenieur zich voor het onmiddellijk vertrek. - -Al spoedig echter kwam hij tot de overtuiging, dat de redenen, die -hij daarvoor te berde bracht, noch aan Ford, noch aan den stuurman -afdoende voorkwamen. Hij kende die menschen nog niet. - -"Laat ons nog een weinig wachten!" zei de kapitein, toen Gromski hem -den toestand had blootgelegd. - -Des avonds omstreeks acht uur verdween de kloeke kapitein, -na een weinig vleesch gegeten te hebben, met James tusschen de -rotsen. Gromski, die bij den luchtballon gebleven was, zag hen met -moeite eene steile rots beklimmen, terwijl zij duizenden eenden en -meeuwen, die zich in hare holten genesteld hadden, deden opvliegen. Van -eene hoogte keek Ford een geruimen tijd om zich heen naar den chaos -van ijs, die de kust met een onbeweeglijken gordel omgaf. Geelachtige -dampen belemmerden het uitzicht. - -Wat wilde de kapitein toch? Was het zijn doel, door den mist heen die -plaats te zien, waarop hij den voet niet kon zetten, of wel een middel -te zoeken om zich derwaarts over land te begeven? Maar de kusten, -die door ijs ingesloten en door smalle en diepe fjorden uitgehold -waren, strekten zich in eene onafzienbare lijn van het Oosten naar -het Westen uit. Niets rechtvaardigde dus de hoop, dat het zichtbare -gedeelte der zee eene zeeëngte of eene baai was. - -Nochtans liep de kapitein steeds voort. Hij klom van den eenen top -naar een hoogeren en zag nog steeds ijsvelden. De stuurman volgde hem -op dezen gevaarlijken tocht, waarbij iedere stap hen aan het gevaar -blootstelde om den nek te breken. - -Gromski volgde hen een geruimen tijd met de oogen, totdat zij tusschen -de golvingen van het ijsveld verdwenen waren. - -Zes uren daarna keerden de beide zeelieden terug. Zij haastten zich -blijkbaar om zich weder bij den ingenieur aan te sluiten. Ford maakte -reeds van verre allerlei gebaren en riep daarbij iets, dat de ingenieur -echter niet kon verstaan. - -Toen zij naderbij gekomen waren, riep hij op zegevierenden toon, -terwijl hij Gromski bij den arm greep. "We hebben gevonden...." - -"Een ijsveld," voegde de stuurman er bij, terwijl hij zich al -glimlachende in de handen wreef. - -"Zeg mij eerst, over hoeveel tijd we kunnen beschikken, Mijnheer," -vroeg Ford. "Binnen hoeveel dagen zal het ons onmogelijk zijn om -terug te keeren?" - -"Over tien dagen zal de luchtballon op zijn minst 500 kubieke meters -gas verloren hebben, en we zullen ternauwernood genoeg ballast kunnen -meenemen om den Oceaan over te steken." - -"Tien dagen? Die tijd is voldoende om deze ijsvelden over te gaan." - -"Te voet?" - -"Wel zeker. Doch wees maar niet bang, daar ik een uitstekenden weg -gevonden heb; twee mijlen hier vandaan bevindt zich een ijsveld. Voor -zooverre ik er, ondanks den mist, over heb kunnen oordeelen, strekt -het zich meer dan 10 kilometers ver naar het Zuiden uit. Ik onderstel, -dat vier à vijf dagen voldoende zullen zijn om daarlangs de plaats -te bereiken, waar de Zuidpool zich bevindt." - -"En als het ijsveld eens dichterbij eindigt dan ge wel denkt?" - -"Dan zullen we terugkeeren. Eene reis over het ijs is uiterst -vermoeiend voor menschen, die er niet aan gewoon zijn. We hebben dan -ook maar besloten, zonder u te gaan." - -"Denkt ge te slagen?" - -"Om te slagen moet men eerst de vaste overtuiging hebben, dat dit -zal gebeuren, Mijnheer. Als wij over twee weken niet terug zijn, -kunt ge wel vertrekken zonder ons af te wachten. Op deze wijze zal -de menschheid althans te weten komen, dat de Zuidpool bijna ontdekt -is geweest." - -"Denkt ge dan, dat de wetenschap er veel bij zal verliezen, als ge -niet juist den voet zet op het punt, waar de pool zich bevindt?" - -"Volstrekt niet. Maar het is mij onmogelijk, mij van het genoegen te -berooven, dat ik alsdan zal smaken." - -"Ja," voegde de stuurman er vol geestdrift bij, "als we maar bij de -pool aankomen, dan kan de ijsduivel ons verder gerust den nek breken." - -"Het spijt mij, vrienden, dat ge zoo weinig op mij gerekend hebt," -zeide Gromski langzaam. "Ge wilt, dat ik hier blijf, vreezende, dat -ik zal weigeren, u te vergezellen. Ik heb den terugkeer aangeraden, -omdat de voorzichtigheid dit gebood. Maakt daaruit echter niet op, -dat ik niet evenveel hart voor die zaak heb als gij." - -"En de ballon?" zeide Ford met eene stem, die van ontroering trilde. - -"Dien zullen we hier laten. Geenerlei gevaar bedreigt hem hier ter -plaatse. Bovendien zullen we, om er zeker van te zijn, dat de wind -hem niet zal wegvoeren, het schuitje met steenen vullen. Ik wil tot -het einde toe bij u blijven." - -Ford en James gaven den ingenieur geen antwoord. Maar hunne krachtige -handdrukken en het vuur in hunne oogen waren honderdmaal welsprekender -dan woorden konden geweest zijn. - -Alle drie gingen nu eene voetreis ondernemen, in de moeilijkste -omstandigheden, na voor eenigen tijd het verwonderlijke voertuig -verlaten te hebben, dat hen tot hiertoe had gebracht en waarin hunne -eenige kans lag om ooit de bewoonde wereld terug te zien. - - - - - - - - -TWAALFDE HOOFDSTUK. - -IN DE LANDEN VAN EEUWIG IJS. - - -Onze reizigers hadden zich niet op een tocht over het ijs -ingericht. Tochten van dien aard, welke men gewoonlijk onderneemt om -het inwendige van een vasteland te onderzoeken, worden gewoonlijk -met behulp van sleden, die met honden of rendieren bespannen zijn, -afgelegd. Men neemt dan levensmiddelen, brandstoffen, wapenen, een -kano, voeder voor de dieren en andere voorwerpen mede, waar men in -de poolstreken onmogelijk buiten kan. - -Maar onze helden hadden niets anders dan een kleinen voorraad vleesch; -gelukkig dat zij hunne warme bonten kleederen en hunne stevige laarzen -behouden hadden; zonder deze zouden zij zelfs niet aan een tocht over -de ijsvelden hebben kunnen denken. Op raad van James sloeg men in de -zolen groote spijkers om niet op de gladde ijsvelden uit te glijden; -bovendien had de stuurman van drie dikke stokken, die hij uit het -schuitje gehaald had, lichte rottingen vervaardigd, waaraan hij -ijzeren punten vastmaakte om bij het neerdalen langs de ijsvelden -tot steun te dienen. - -De kapitein splitste de helft van het vleesch in 60 rantsoenen, -die hij onder de drie reizigers verdeelde. De andere helft, die -overbodig werd geacht, werd in het schuitje achtergelaten. Eene -kleine flesch brandewijn en wat beschuit voltooiden dezen bescheiden -voorraad. Ford vestigde de meeste aandacht op de instrumenten, -noodig voor astronomische en meteorologische waarnemingen, en er werd -besloten, dat men den sextant, de chronometers, een metaalbarometer, -een thermometer en een hygrometer zou meenemen. De kapitein belastte -zich met den sextant en de chronometers, de ingenieur nam de -meteorologische instrumenten voor zijne rekening, en de stuurman al -het overige en bovendien een touw, dat, naar hij zeide, veel dienst -zou kunnen doen. - -Nadat de kapitein met de toebereidselen gereed was, vertrok men -denzelfden dag, 's avonds om zeven uur. - -Om den tocht gemakkelijker te maken, verwijderde Ford zich een weinig -van de kust, die door ijsvelden doorsneden was. Onze reizigers liepen -gedurende drie uren achter elkaar over de bevroren sneeuw. Om tien uur -sloeg de kapitein eensklaps naar het Zuiden af en bleef na verloop -van eenige minuten op eene rots staan, vanwaar men het uitzicht op -het strand had. - -Toen de ingenieur de sombere vlakten uit zijn ballon gadesloeg, had hij -geoordeeld, dat het Land des Doods eene woestijn was. Thans zag hij, -dat het planten- en dierenrijk zelfs hier hunne vertegenwoordigers -vonden. Uit het dierenrijk waren vooral de zeevogels in ruimen -overvloed voorhanden. Achter den kapitein aan liep Gromski letterlijk -over tallooze nesten, die de rotsen van de kust bedekten: vetganzen, -duikelaars en meeuwen bevolkten alle toppen. Deze luidruchtige menigte -sloeg geenerlei acht op onze helden; om er doorheen te komen, waren -zij verplicht, zich met behulp van hunne stokken een weg te banen. De -mensch, de meest verbitterde vijand van de andere levende wezens, -had zich blijkbaar in dit gedeelte der wereld nog niet aan zijne -moorddadige aanslagen overgegeven. De natuur verkeerde er nog geheel -en al in een maagdelijken toestand. - -James verzekerde, dat de eieren der vetganzen zeer goed eetbaar zijn, -en toen hij er verscheidene, blijkbaar nog versche, gevonden had, -verorberde hij ze met smaak. De ingenieur liet zich, ondanks alle -aanbevelingen van den stuurman, niet bewegen om van deze spijs te -gebruiken. - -Eene dikke laag guano, gedurende eeuwen door duizenden millioenen -vogels opgestapeld, bedekte de oppervlakte der rotsen. Uit den aldus -bemesten grond staken armzalige voortbrengselen uit het plantenrijk aan -de pool hier en daar het hoofd op, te midden van een mostapijt. Het -groen van deze kleine plantjes stak aangenaam af op den eentonigen -grond van ijs en rotsen. - -Van het punt, waar Ford even bleef staan, kon men eene vrij groote -uitgestrektheid overzien. Aan den voet der rotsen strekte de -Oceaan zijne gestremde vlakte uit. Aldaar begon het ijsveld, dat -de kapitein ontdekt had. Aan gene zijde der hooge bergen vertoonde -zich de betrekkelijk effen oppervlakte van ijs, door den mist aan -den horizon beperkt. - -Ford haalde zijn verrekijker uit den zak en begon in dezen chaos een -zoo gemakkelijk mogelijken doortocht te zoeken. - -"Het komt mij voor, dat het ijsveld zich minstens 40 kilometers aan -gene zijde van de kust uitstrekt," zeide hij, zich tot den ingenieur -wendende; "ik moet u eens doen opmerken, hoe men, naar de kleur van -de lucht te oordeelen, van verre kan onderscheiden, welk soort van -ijs de oppervlakte van den Oceaan bedekt. Wij, zeelieden, doen op -onze reizen dikwijls ons voordeel met deze kenteekenen. Ziet ge die -geelachtige strook wel? Dat is een zeker bewijs van de nabijheid van -een ijsveld. Als de Oceaan niet bevroren was, zou hij aan den horizon -een saffieren tint gegeven hebben. Het ijs, dat in beweging is, -werpt op den hemel eene blauwe kleur, en het jonge ijs, dat zich in -den herfst gevormd heeft, verraadt zich door eene grijsachtige kleur." - -"Is het ijs hier dik?" - -"Het zou wel een geheel leger kunnen dragen. Ge weet zeker wel, -dat kanonnen zonder het minste gevaar over eene laag van zes duim -dikte overgebracht kunnen worden. Het ijsveld, dat we onder onze -voeten hebben, heeft zonder eenigen twijfel eene dikte van drie à -vier meters, ofschoon het sedert eene maand aan de warmte der zon -blootgesteld is geweest." - -Nadat de kapitein den besten weg gekozen had, zette men den tocht -voort. Gromski liep achter hem en keek met nieuwsgierigheid naar -het ijsveld, waarop zich hier en daar ijsblokken verhieven, die op -ontzaglijke massa's kristal geleken. Zij vertoonden op hunne kruinen -en zelfs op hunne zijden groote stukken doleriet. Ford verklaarde, -dat die steenen daar aangevoerd waren door het ijsveld, dat van den -berg neergedaald was. Over 't algemeen ontrukken de ijsvelden aan hunne -bedding rotsblokken en stuwen ze naar zee. De ijsbergen, door den wind -naar warme luchtstreken meegevoerd, smelten langzamerhand en doen deze -steenen in zee vallen. Dikwijls hebben wetenschappelijke onderzoekers -uit de diepten van den Oceaan ontzaglijke rotsblokken opgehaald, -die verscheidene duizenden kilometers van daar verwijderd zijn. - -De warme stralen der zon deden in deze ijsmassa's zonderlinge geluiden -ontstaan. De ingenieur zag al spoedig in, dat de oorzaak van dit -verschijnsel de warmte was, die de ijsblokken deed uitzetten en in -allerlei richtingen uiteenspatten, terwijl het water ze eindelijk -geheel deed breken. - -Onze reizigers, die verplicht waren, ieder oogenblik een ijsblok om te -loopen, legden dientengevolge zeker wel het dubbele van den weg af. De -oppervlakte van het ijsveld werd al meer en meer oneffen. Dikwijls -kon men geen stap meer doen zonder behulp van den met ijzer beslagen -stok. De reizigers ontmoetten nu en dan breede spleten, waarover zij -moesten heenspringen op gevaar af om er in te vallen. - -Na verloop van vijf uren waren allen, zelfs de stoere James, uitgeput -van vermoeienis. Op voorstel van den ingenieur besloot men dus, -halt te houden en een weinig te eten. - -"Ik dacht niet, dat wij zóó spoedig moede zouden worden," zeide -Gromski, terwijl hij zich aan den voet van een ijsblok neerzette. - -"De reizen in de poolstreken zijn altijd zeer vermoeiend," antwoordde -de kapitein. "Ik heb gelegenheid gehad, die ervaring op mijne -drie tochten naar de Noordpool op te doen. Verscheidene oorzaken -werken samen om ze bezwaarlijk te maken, en in de eerste plaats de -koude. De physiologie leert ons, dat de warmte van een levend wezen -voortkomt uit de oxydatie van de koolstof, die door de spijzen in het -lichaam gebracht wordt. Om de ontzaglijke physiologische verliezen -te vergoeden, die uit de uitstraling van het lichaam bij eene lage -temperatuur voortvloeien, zijn de bewoners der poolstreken genoodzaakt, -veel meer vet te gebruiken dan de bewoners van warme luchtstreken. Ik -verzeker u, dat de Eskimo's eene hoeveelheid vetstoffen en vleesch -gebruiken, die geen Europeaan zou kunnen verteren. Het lichaam heeft in -de noordelijke streken veel koolstof noodig; anders zou het spoedig -zijne krachten verliezen. Het magere vleesch, dat wij nuttigen, -is een onvoldoend voedsel in de poolstreken, vooral wanneer men ze -te voet doorkruist. Behalve de koude komt eene andere oorzaak van -uitputting voort uit allerlei hinderpalen, zooals de oneffenheden -van het ijs en de opeenhoopingen van sneeuw, waarvan het overtrekken, -vooral met eene slede, gewoonlijk met groote bezwaren gepaard gaat." - -"Naar mijne meening," zeide Gromski, "bestaat er nog een hinderpaal, -waarvan de Zuidpoolreizigers gewag maken. Wij weten, dat de beweging -der aarde om hare as eene middelpuntvliedende beweging veroorzaakt, -die het gewicht der voorwerpen, welke zich op de oppervlakte bevinden, -vermindert. In de nabijheid der polen, waar de snelheid der omwenteling -onbeduidend is, is deze kracht zeer gering, en bijgevolg weegt ieder -voorwerp in de poolstreken zwaarder dan op de evennachtslijn: daaruit -volgt, dat het aan menschen en dieren meer inspanning kost om zich -aldaar te verplaatsen dan in warmere streken. Dit verklaart ons, -waarom de reizen in deze streken zoo vermoeiend zijn." - -"Zeker, Mijnheer," zeide Ford. "Intusschen moet men dit niet -overschatten. Ieder lichaam weegt aan de pool 1/280 meer dan op de -evennachtslijn, zoodat bijvoorbeeld het gewicht van mijn lichaam -met 300 à 400 grammen vermeerderd wordt. Zulk een gering verschil -komt bijna niet in aanmerking. Maar toch erken ik, dat het feit, -door u vermeld, de som der bezwaren vermeerdert, waartegen men in de -poolstreken te kampen heeft." - -"We zullen voor geenerlei bezwaar terugdeinzen!" riep James uit. - -Terstond na het gebruik van een karigen maaltijd begaf men zich opnieuw -op weg. Ford berekende, dat men zich niet meer dan 5 à 6 kilometers -van de kust verwijderd had. Allengs werd het ijsveld al hobbeliger -en hobbeliger. De ervaren blik van den kapitein zag in de grillige -omtrekken daarvan de sporen van de opeenhoopingen van ijs, die zich -gedurende den winter gevormd hadden. Van tijd tot tijd ontmoetten -onze reizigers onoverkomelijke ijsbergen. Ontzaglijke ijsblokken, -ter dikte van verscheidene honderden meters, hadden zich in eene -woeste wanorde opeengestapeld. Deze riepen aan James het treurige -voorval op zijne laatste reis in het geheugen terug, toen de Narwal -geheel door het ijs verpletterd werd. - -"Ik zie ons ongelukkig schip nog, zooals het op het laatste oogenblik -was," zei de oude zeeman. "Ge moet namelijk weten, Mijnheer Gromski, -dat de voorlaatste winter zóó vroeg ingevallen was, dat we den tijd -niet hadden gehad om eene veilige schuilplaats op te zoeken. Ons -schip was, zonder dat we er eenig vermoeden op hadden, midden in een -breed kanaal ingevroren, en nooit is het weer uit het ijs los kunnen -raken. December en Januari gingen zonder merkwaardige voorvallen -voorbij. We wachtten met ongeduld de lente af, die echter, in plaats -van de Narwal uit het ijs los te maken, haar geheel verpletterde. Het -was op het einde van Februari. Ik herinner mij alles nog zoo goed, -alsof het eerst gisteren gebeurd was. We speelden een komediestukje in -de groote kajuit. Iedereen lachte zich slap bij het zien van het spel -van Bob, onzen kok, die er dan al bijzonder den slag van had, toen -we eensklaps een dof gekraak in de balken van ons schip hoorden. We -vlogen naar het verdek. Een hevige wind blies uit het Noorden. Het -was vinnig koud. Het ijsveld, dat zich om het schip heen gevormd -had, trilde en barstte met een ontzettend gedruisch uit elkaar. Op -een afstand van tien schreden van ons ontstond er een breede kloof; -maar het ijs vulde deze onmiddellijk aan. Eenige uren daarna barstte -ons ijsveld in wel twintig stukken, die zich door den aandrang van -het ijs in den omtrek opeenstapelden. In een oogwenk hoopte zich eene -ontzettende hoeveelheid ijs rondom de Narwal op, en deze opeenhooping -werd langzamerhand al hooger en hooger. De arme Narwal moest het zeker -zwaar te verantwoorden hebben; want zij zuchtte en kermde letterlijk -als een mensch. - -"Ieder oogenblik drong er iets met een vervaarlijk gedruisch in hare -voegen door. De kapitein beval, de levensmiddelen, de brandstoffen -en de sleden over te brengen naar de nog gladde ijsvlakte, die echter -merkbaar al kleiner en kleiner werd. We bouwden eene hut, en we hadden -daarin nog pas eene schuilplaats gevonden, of een ontzaglijke ijsberg -kwam er tegen aan en sneed haar letterlijk doormidden. Dit ongeval kwam -ons op het verlies van twee matrozen en een aanzienlijk gedeelte van -onze levensmiddelen te staan. Om niet alles te verliezen, verdeelden -we onzen voorraad en legden dezen op verschillende plaatsen neer. - -"Intusschen stapelden de ijsbergen zich al meer en meer in de -nabijheid van het schip op. Den volgenden dag staken zij al een -heel eind boven het verdek uit. Aan den anderen kant van het schip -vormden zich insgelijks ontzettende ijsbergen. We zagen, dat zij -onze ongelukkige Narwal al meer en meer naderden, en we konden er -toch niets aan doen. Wat vermag menschelijke kracht in dergelijke -omstandigheden? Kort daarop wakkerde de storm tot een orkaan aan, en -nu had het laatste uur voor ons schip geslagen. Ge hadt eens moeten -zien, wat de "ijsduivel" toen deed. Hij brak het ijsveld in honderd -stukken, die hij met een geweldig gedruisch op elkaar wierp. Overal -hoorden we gekraak, overal een geluid als van donderslagen; het was, -alsof het einde der wereld nabij was. We wachtten in onze sloepen -het oogenblik af, waarop alles aan stukken zou breken. Niemand deed -gedurende drie dagen een oog dicht, allen luisterden wij met eene ziel, -door smart verscheurd, naar de angstkreten, waarmee ons schip onze hulp -scheen in te roepen. We achtten het reeds geheel verloren. Eensklaps -ontstond er in het schip eene scheur, die bij den boegspriet begon; -vervolgens stortte de ijsmuur zich op het verdek neer en was het schip -geheel door het ijs omgeven. Eensklaps deed zich een verschrikkelijk -gekraak hooren: het verdek was ingestort, evenals een dak, dat bij een -brand naar beneden valt. Na verloop van eenige oogenblikken zagen we -niets meer van het schip dan een hoop vaneengespleten balken en den -grooten mast, die zich te midden van het ijs omhoog hief, als de hand -van een drenkeling, die zich om hulp uitstrekt. De kapitein, ik en de -helft van onze bemanning stortten bij het zien van deze verwoesting -tranen. Toen de orkaan ging liggen en de "ijsduivel" zijne woede op -het schip had gekoeld, was er geen spoor van onze Narwal meer te zien." - -Deze eenvoudige woorden van den stuurman verrieden eene gelaten -onderwerping, wars van hartstocht of van toorn. De kloeke stuurman -was er blijkbaar aan gewoon geraakt, zich in alles te schikken, -zonder ooit zijne kalmte van gemoed te verliezen. - -Gedurende dit verhaal bemerkten onze reizigers, nadat zij eenige -honderden meters hadden afgelegd, een keten van ijsbergen, die den -horizon aan den kant van het Zuiden aan het oog onttrokken. Ford -zag, toen hij door zijn verrekijker naar deze keten keek, dat zij -samengesteld was uit ontzaglijke ijsblokken, die zich opeengestapeld -hadden. Zulke ijsbergen over te steken was niet zonder gevaar, -zooals Ford bij ervaring wist. Verkieslijker was het, er omheen te -loopen. Maar bij nader onderzoek bleek, dat deze ijsbergen zich zoover -uitstrekten, als het gezicht reikte. Men was dus wel genoodzaakt, -ze over te trekken. - -"We zullen een moeilijken en gevaarlijken tocht te doen hebben," -zei de kapitein, zich tot zijne kameraden wendende. - -Een halfuur daarna bereikte het gezelschap de keten. Reuzen van ijs -verhieven zich ten hemel als de phantastische overblijfselen van eene -marmeren stad, die door eene hevige aardbeving verwoest is. De toppen -van sommige bergen verhieven zich wel 100 meters boven het oppervlak -van den Oceaan. - -Onze reizigers hadden op een afstand van eenige honderden schreden van -de keten halt gehouden; zij keken verwonderd naar de grillige vormen, -die deze blokken kristal hadden aangenomen. En uit dien chaos deed zich -een oorverdoovend gedruisch hooren, dat nu eens aan de ontploffing -van een mijn, dan weer aan salvo's van het geschut deed denken. Op -een afstand van ongeveer twintig schreden lagen rondom iederen berg -ijsblokken, dikwijls van een kolossalen omvang. - -Het is dus niet te verwonderen, dat het onzen reizigers aan moed -ontbrak, zich in dien chaos te wagen, waar zich zoo lichtelijk een -doodelijk voorval kon voordoen. Ford begaf zich langs de keten op weg, -eene spleet zoekende, waar zij doorheen zouden kunnen gaan. - -"'t Is zonderling, dat zulk eene massa ijs zich op dezelfde plaats -heeft opgestapeld!" zeide Gromski. - -"Naar hunne hoogte te oordeelen," zeide Ford, "moeten ze wel 500 à -600 meters onder water zitten, daar een ijsberg ternauwernood voor -een zesde gedeelte boven het water uitsteekt." - -De waarnemingen van Ford bevestigden het feit, dat de hoogste ijsbergen -zich op de kust van het vasteland bevinden; de andere, die zich achter -deze vertoonden, waren lager. - -Ondanks de nasporingen, die een geheelen dag duurden, konden onze -reizigers noch een doortocht noch een ravijn ontdekken. De stuurman -merkte zelfs op, dat de keten al breeder en breeder werd, naarmate -men naar het Oosten voorttrok. Men wendde zich dus naar het Westen -en onderzocht zorgvuldig iedere kloof, die men zag. - -"Als de zon zich gedurende eenige uren achter de wolken verschool, -zou het ijs ophouden te smelten en zouden wij zonder gevaar verder -kunnen gaan. Ongelukkig is de lucht helder en rijst de barometer. We -moeten dus eene hoogte zien over te komen, als we onzen tijd niet -met wachten willen verspillen." - -"Ik ben klaar," zeide Gromski. - -"Komaan, kapitein," voegde James er bij. "Op een afstand van -tweehonderd schreden van hier zie ik een spleet tusschen twee bergen; -deze moet ons, dunkt mij, naar den anderen kant brengen." - -De oude stuurman ging naar de keten van ijsbergen toe en bleef al -spoedig bij een blok staan, dat veel overeenkomst met een obelisk had; -daarnaast verhief zich eene vormlooze massa met scherpe kanten. De -beide ijsbergen waren door een ravijn van elkaar gescheiden. - -Het drietal ging deze in; maar de stukken ijs maakten den weg -moeilijk. Somtijds hoorden onze reizigers het dof gedruisch van -vallende ijsblokken. Gelukkig duurde de tocht door het ravijn slechts -kort: men bevond zich na verloop van eenige minuten op eene kleine -vlakte, die echter aan alle kanten door ijsbergen omgeven was. - -"Drommels!" mompelde James, "we hebben het einde nog niet!" - -"Voorwaarts! Volgt mij!" zeide Ford kortaf. - -Hij snelde haastig naar het naastbijliggende ijsblok, waar zich weder -eene spleet bevond; maar na omstreeks 15 meters afgelegd te hebben, -moest hij wel blijven staan. - -"Welnu, wat is er?" vroeg Gromski. - -"Geen doorgang," antwoordde deze, van vermoeienis hijgende. "We -moeten terugkeeren." - -"Eindigt de kloof daar?" - -"Neen, maar het is onmogelijk, verder door te dringen." - -Daarop begon Ford terug te keeren; zijne metgezellen, die niet rechtop -konden staan, kropen op handen en voeten naar den uitgang. - -Nadat zij op deze manier eene ruimere plaats hadden bereikt, wilde -James weder opstaan. Plotseling deed zich een geweldig gedruisch -hooren, de wanden der kloof werden door een verwonderlijken schok -aangegrepen, en nu stortte zich een stroom ijskoud water in de kloof -en maakte onze reizigers van het hoofd tot de voeten nat. - -"Wat is er, James?" riep Ford, terwijl hij zich de oogen uitwreef. - -De stuurman, die reeds een weinig bekomen was van den schrik, die -zich bij dit onverwachte stortbad van hem meester gemaakt had, liep -haastig vooruit en verdween achter een hoek van de kloof. - -De ingenieur, die een voorgevoel van eenig ernstig gevaar had, wilde -zich zelf rekenschap geven van hetgeen er gebeurd was. Maar nauwelijks -had hij eenige schreden gedaan, of hij zag James roerloos naast een -ontzaglijk ijsblok neerzitten. - -"Wat beteekent dat, James?" vroeg hij hem. - -"We zijn tusschen vier muren ingesloten," antwoordde de stuurman, -zonder zich om te keeren. - - - - - - - - -DERTIENDE HOOFDSTUK. - -IN DE GEVANGENIS VAN IJS. - - -In hun verlangen om de ijsbergen zoo spoedig mogelijk over te trekken, -waren onze reizigers onvoorziens in de val geloopen. Tengevolge van -den schok, waarvan zij vruchteloos de oorzaken trachtten te vinden, -was een gedeelte van het ijs losgeraakt. Verscheidene ijsblokken, die -van een hoogte van nog geen twee meters neergestort waren, versperden -den uitgang. De ondoorschijnendheid van het neergestorte ijs bewees, -dat de dikte daarvan meer dan acht meters bedroeg. - -"Langs dien weg zullen we hier niet vandaan kunnen komen," zeide -Gromski na een vluchtig onderzoek van den hinderpaal. - -"Ook langs geen anderen weg. De ijsduivel heeft ons leelijk -beetgehad!" mompelde James. - -De kapitein daarentegen maakte zich niet zoo erg ongerust, ondanks -de treurige voorspelling van den stuurman. - -"Welnu, dan zullen we een anderen uitgang zoeken." - -Er was geen ander middel. Ford deinsde voor geenerlei moeilijkheid -terug; hij kroop als een slang in de kloof, die nog geen meter breed -was, en rukte met zijne handen de stukken ijs weg. De ingenieur nam -deze stukken en reikte ze aan den stuurman over, en op die manier -kwamen zij verder. - -Maar al spoedig bleef Ford staan. Op een afstand van 15 meters van -den ingang draaide de kloof plotseling rechtsaf en maakte een rechten -hoek. De wanden raakten elkander daar ter plaatse bijna en lieten -slechts eene spleet van hoogstens 10 centimeters over. - -"'t Is erger dan ik dacht," zei de kapitein. - -Nu merkte men in deze woorden van den kloeken zeeman eene kwalijk -verborgen ongerustheid op. Toen de ingenieur ze hoorde, maakte zich -die onaangename gewaarwording van hem meester, welke het onbestemde -voorgevoel van een onbekend gevaar gewoonlijk teweegbrengt. - -"Wordt de spleet verderop niet wijder?" vroeg hij aan Ford. - -"Het schijnt van niet," antwoordde deze kortaf. - -Een pijnlijk stilzwijgen heerschte er gedurende eenige oogenblikken -in den kleinen kring. Dit werd verbroken door een krachtigen vloek van -den stuurman. De hinderpaal, die den weg aan onze reizigers versperde, -juist op het oogenblik, waarop zij zoo nabij het doel waren, was -voldoende om den krachtigsten en geduldigsten man wanhopig te maken. - -"Het geeft niets, of we al bij de pakken neerzitten," zeide -Gromski. "Het is beter, een middel te vinden om hier vandaan te komen." - -"Ik zou wel eens willen weten, welk middel men zou kunnen vinden," -mompelde James; "wij zullen, denk ik, dien ijsberg toch wel niet met -onze vuisten kunnen verbrijzelen." - -"We kunnen een poging doen om de spleet wijder te maken." - -"Waarmee?" - -Op deze eenvoudige vraag wist de ingenieur niets ten antwoord te -geven. Men had dan ook geenerlei werktuig meegenomen, dat zou kunnen -dienen om zich een doortocht te banen. - -De aangeboren geestkracht van Gromski veroorloofde hem niet, de handen -werkeloos in den schoot te leggen. Al was hij ook tot het uiterste -gebracht, toch liet hij de hoop nooit varen. - -"Welke dikte zou het ijs hebben, dat ons den doortocht verspert?" vroeg -hij, nadat hij zich naast Ford had neergezet. - -"Naar de hoeveelheid licht te oordeelen, dat hier doordringt, zouden -wij niet meer dan 5 à 6 meters te doorboren hebben. Als ik maar een -houweel of kruit had, dan zou ik mij in een paar dagen wel een weg -banen. Het is om wanhopig te worden, als ik er aan denk, dat wij -machteloos zijn...." - -"Niet geheel en al, kapitein." - -Ford glimlachte bitter. - -"Ge zijt nog nooit in de poolstreken geweest," zeide hij. "Zij laten -hare prooi niet zoo gemakkelijk los. Maar wat wilt ge doen?" - -"Ons een weg banen. Het komt mij voor, dat wij een vrij goed werktuig -hebben om het ijs te breken." - -"Voor zoover ik weet, hebben we er geen in ons bezit." - -"En dan het instrument, dat James draagt?" - -"Wat? Dat gebruiken om het ijs te breken!" riep de kapitein uit, -terwijl hij haastig opstond. - -De zeeman was geërgerd over dit denkbeeld van den ingenieur. Het -instrument, dat diende om de aantrekkingskracht aan de pool waar te -nemen, was in zijn oog iets onmisbaars. - -"Mij dunkt, dat het beter is, dit instrument te vernielen, dan levend -begraven te worden," zeide James, terwijl hij het aan den ingenieur -overhandigde. - -Ford verzette er zich nu niet langer tegen, daar hij de waarheid van -deze woorden moest erkennen. - -Onze reizigers zagen zich dus in het bezit van een werktuig, dat wel -is waar niet zeer geschikt, maar toch vrij stevig was. - -"Laat ons de spleet verwijden," zei de ingenieur. "Zij komt zonder -twijfel aan het andere einde van het ijsveld uit. We hebben geen -tijd te verliezen en zullen elkaar om het uur aflossen. Ik zal wel -beginnen." - -De eerste slagen met dit zonderlinge houweel vervulden allen met -nieuwen moed. James, die niet werkeloos wilde blijven, ging naar de -plaats, waar Gromski aan den arbeid was. - -"Ik zal u wel helpen," zeide hij. - -"Met alle genoegen. Werp dan de stukken weg, die mij hinderen. Het -werk zal dan vlugger van de hand gaan." - -De ingenieur zag al spoedig in, dat er heel wat werk te doen was. Het -ijs liet zich nog al gemakkelijk breken, maar het instrument kon -ongelukkig geen goed houweel vervangen: ook had James niet veel stukken -ijs weg te werpen. Bovendien belemmerde de nauwheid der spleet hem -in zijne bewegingen. Toen er een uur verloopen was, stond Gromski -zijne plaats dan ook gaarne aan den stuurman af, die aan zulk soort -van werk meer gewoon was. - -James werkte onvermoeid door. Het gelukte hem al spoedig, de spleet -zoozeer te verwijden, dat hij er zijn hoofd kon insteken. Nieuwe -teleurstelling! De spleet eindigde eenige meters van daar. - -Nadat de stuurman deze treurige tijding aan de beide anderen meegedeeld -had, hervatte hij den arbeid; want de kapitein verklaarde, zich op -de doorschijnendheid van het ijs beroepende, dat er nog maar drie -meters te doorboren waren. Als deze onderstelling bewaarheid werd, -zouden onze gevangenen in twee dagen vrij zijn. - -Men zette dus met koortsachtige haast den arbeid voort, daar ieder uur -kostbaar was. Toen de beurt aan Ford kwam, haalde hij er stukken ijs -uit, die Gromski moest weghalen, daar zij veel plaats besloegen. Op -den 7den des morgens bereikte men het uiteinde der spleet. - -Na het middagmaal begon de stuurman, die Gromski weder vervangen had, -eene opening in het ijs te maken. - -Na verloop van tien minuten echter keerde hij naar zijne makkers terug, -bleek van ontroering. - -"Alles is verloren!" riep hij, "het instrument is gebroken!" - -Dit voorval maakte, dat onze reizigers opnieuw aan de wanhoop ter -prooi waren. Hun laatste middel tot redding was verloren gegaan. - -Ford en de ingenieur deden alle moeite om den ongelukkigen stuurman -te troosten, die dit ongeluk alleen aan zich zelf toeschreef. - -"Kom, kom, ouwe jongen, wees maar niet zoo wanhopig!" zeide Ford. "Het -noodlot wil blijkbaar niet, dat we de pool bereiken. Maar we moeten -toch ten einde toe volhouden. Als de ijsmuur niet al te dik is, -kunnen we dien nog wel met het kapotte instrument doorboren." - -"Dat zal niet gaan," zei de ingenieur. "James," voegde hij er bij, -zich tot den stuurman wendende, "kan onze brandewijn branden?" - -"Branden? Zoudt ge dezen berg dan willen doen smelten?" - -"Dat niet. Ik wil alleen de dikte van de ijslaag bepalen met behulp -van een gloeiend stuk ijzer." - -Gromski bracht terstond zijn plan ten uitvoer. Nadat hij in een -metalen beker een weinig brandewijn gegoten had, stak hij dezen aan, -verhitte het ijzer en hield dit op het ijs. - -Hij moest dit verscheidene malen herhalen, voordat hij er in slaagde, -eene nauwe opening te boren ter lengte van de staaf, die slechts een -meter lang was. De ijslaag was dus dikker. Al spoedig moest Gromski -van zijn plan afzien; want niet alleen de staaf, maar ook zijn geheele -rechterarm gingen met gemak in de opening. - -Men peilde op dezelfde manier een ander ijsblok. Maar dit was nog -dikker. Overigens was het doorboren van dit ijsblok gevaarlijk; -want het gewelf van den ijstunnel kon lichtelijk boven het hoofd der -werklieden instorten. - -Zoo kwamen onze helden na een langdurigen arbeid tot het besluit, -dat de ijsgrot hun graf zou worden. - -"Hier te sterven, zoo nabij het doel, is dit niet eene bittere -spotternij van het noodlot?" zeide Ford, terwijl hij de hand aan -zijn brandend voorhoofd bracht. "Ik was op alles bedacht, maar op -zulk een afloop niet." - -De kloeke zeeman gevoelde, dat zijne geestkracht tegen zulk een feit -niet bestand was. Hij deed zich geweld aan om niet met zijn hoofd -tegen den ijsmuur aan te loopen. - -"Op een afstand van slechts dertig kilometers!" riep hij herhaalde -malen wanhopig uit. - -James gevoelde hetzelfde als de kapitein; maar hij beschouwde zich -zelf bovendien als de oorzaak van dit onheil. Gromski meende, dat -de oude zeeman uit wanhoop een einde aan zijn leven zou maken: hij -bleef steeds onbeweeglijk als een standbeeld zitten, de oogen op het -gebroken instrument gevestigd houdende. Zenuwtrekkingen vertoonden -zich op zijn gelaat, dat door de zon gebruind was. Men zou gedacht -hebben, dat die man ieder oogenblik in zuchten en in snikken zou -uitbarsten. Maar dat was niet het geval. - -Gromski had zijn leven gaarne ten offer willen brengen; maar de -gedachte, van honger en van koude te sterven, joeg hem schrik aan. De -weinige levensmiddelen, waarover onze reizigers te beschikken hadden, -konden hun lijden slechts rekken. - -"We zullen sterven, terwijl we in naam der wetenschap worstelen!" zei -de ingenieur, den kapitein de hand drukkende. "We moeten echter -niet wanhopen. We hebben gedaan, wat we moesten doen. Nu is de beurt -aan anderen." - -De kapitein gaf een toestemmend teeken met het hoofd. Deze woorden -gaven hem eensklaps zijn gewonen moed en zijne kalmte van geest -terug. Hij zette zich naast zijne kameraden neer, haalde zijn zakboek -uit en begon daarin te bladeren. - -"Dat is alles, wat er van ons zal overblijven," zeide hij. "We -moeten dus eene poging doen om het tegen den invloed van het water -te beveiligen. Misschien zal deze verwenschte ijsberg na verloop van -eenige jaren, van een tiental, van een twintigtal zelfs, verbrijzeld -of met den stroom meegevoerd worden, en dan zullen de mannen, die -zich evenals wij aan de wetenschap opgeofferd hebben, het verhaal van -onze reis vinden. Mogen zij uit dit zakboek vernemen, wat wij gedaan -hebben! Dit zal ons testament zijn, kameraden." - - - -Iedereen, die den toestand van den ingenieur en diens metgezellen -onbevooroordeeld nagaat, zal zonder twijfel tot het besluit komen, -dat de onderzoekingstocht van deze helden der wetenschap hier zal -eindigen. Inderdaad vormde het ijsblok, dat eenige meters dik was, -een hinderpaal, die niet minder onoverkomelijk was dan eene rots van -graniet van dezelfde dikte. - -Intusschen liep het heel anders af. Een schijnbaar onbeduidend -verschijnsel, dat door den ingenieur werd opgemerkt, droeg er geheel -onverwacht toe bij, onze reizigers te redden van een vreeselijken -dood tengevolge van honger en koude. - -Nadat Ford zijn dagboek tegen de werking van het water beveiligd -had, wikkelde hij zich in zijn bonten mantel, legde zich op de -gemakkelijkste plaats, die hij maar kon vinden, neer en begon de -ontknooping van het drama, waarin hij zulk eene gewichtige rol -vervulde, af te wachten. - -Ook James verviel in een toestand van volkomen onverschilligheid -omtrent hetgeen er verder zou gebeuren. De ingenieur kroop in de -spleet, waar de stuurman kort te voren nog had gewerkt, en begon -na te denken over de middelen om uit dezen hachelijken toestand te -geraken. De wonderlijkste, de stoutmoedigste plannen werden er door -hem gemaakt. Helaas! het waren slechts droomen van een koortsachtig -brein, die nimmer verwezenlijkt zouden kunnen worden. - -Twee geheele dagen werden in dezen vreeselijken toestand doorgebracht, -twee dagen, gedurende welke er geene verandering in den toestand -onzer reizigers kwam. - -Gromski, die in de spleet uitgestrekt lag, gevoelde zich spoedig -geheel verstijfd. Verscheidene malen kwam het plan bij hem op, zich -een weinig te verwarmen door eenige beweging te nemen, maar hij zag -daarvan telkens weder af. - -"Is het niet beter, van koude om te komen, dan langzamerhand van -honger weg te kwijnen?" dacht hij. - -Aangegrepen door eene nieuwsgierigheid, waarvan hij zich geen -rekenschap wist te geven, haalde hij een thermometer uit zijn zak. Het -kwik wees 1 1/2 graad onder nul aan. - -Nadat de ingenieur die waarneming had gedaan, vroeg hij zich af, -waarom er zulk eene lage temperatuur in de spleet heerschte. Dit -verschijnsel was doodeenvoudig te verklaren. De stralen der zon, die -op het oppervlak van het ijsblok werkten, deden het langzamerhand -smelten. Deze smelting slurpte warmte op: eene afkoeling van de -geheele massa moest er dus het gevolg van zijn. Eenige droppels water, -die op den mantel van den ingenieur waren gevallen, waren terstond -bevroren. Ieder ander zou daaraan niet de minste aandacht gewijd -hebben, maar Gromski begon daarover na te denken. - -"Als het water in den vasten toestand overgaat, dan verandert het -in omvang en zet zich uit, daar het ijs een lager soortelijk gewicht -bezit. Deze physische gedaanteverwisseling heeft onmiddellijk plaats -tengevolge van den minsten schok van eene vloeistof, die tot eene -temperatuur onder nul afgekoeld is. Dit verschijnsel oefent, als het -in een gesloten vat plaats heeft, eene drukking op zijne wanden. In -de bergen doet het water, dat in de kloven der rotsen bevriest, -deze barsten. Welnu, waarom zou dan ...." - -De gevolgtrekking schoot als een bliksemstraal door het hoofd van -Gromski en deed zijn geheele lichaam sidderen. - -"Alles is nog niet ten einde!" dacht hij. - -Hij stond haastig, koortsachtig op, en nadat hij de ijzeren staaf in -handen genomen had, kroop hij op handen en voeten tot aan de plaats, -waar hij twee dagen geleden den ijsmuur gepeild had. - -Het gat, door de staaf geboord, was nog met water gevuld. Gromski -raapte met zijne hand, die van ontroering trilde, een stukje ijs op -en wierp het in het gat. Op hetzelfde oogenblik deed zich het dof -geluid van ijs, dat uiteenbarst, hooren. - -Bij het hooren hiervan slaakte de ingenieur een uitroep van zegepraal -en snelde naar zijne makkers toe. - -"Moed gehouden, kameraden!" zeide hij, terwijl hij ternauwernood -de vreugde kon onderdrukken, die zijne borst vervulde. "We zullen -dezen berg in duizend stukken doen splijten.... Moed gehouden, zeg -ik u!.... Staat op!" - -En hij greep Ford krachtig aan, die hem als een waanzinnige aanstaarde. - -"Och kom! Zouden we dien berg kunnen doen splijten?" riep de stuurman -ongeloovig uit. - -"Wel zeker. We zullen haar met behulp van bevroren water doen -uiteenspatten." - -Er is niet veel noodig om de hoop in het hart van den mensch te -verlevendigen. De kameraden van den ingenieur begrepen diens bedoeling -onmiddellijk. - -"Ge zijt onze redder!" riep de kapitein uit. "En te denken, dat dit -zoo doodeenvoudig is! Waarom zijn we niet dadelijk op dit schitterende -denkbeeld gekomen?" - -"Morgen zullen we vrij zijn," zeide Gromski, terwijl hij met zijne -vuist tegen den ijswand klopte. - -"Wat moet ik nu doen?" vroeg James, terwijl hij zijn mantel afdeed. - -"Giet wat brandewijn in den beker!" - -"Goed! En dan?" - -"Neem dan de staaf en volg mij!" - -Om den kleinen voorraad brandewijn zooveel mogelijk te besparen, -besloot de ingenieur, anders te handelen dan de eerste maal. In -plaats van eene groote opening in het ijs te maken met behulp van -de gloeiende staaf, wilde hij eenvoudig een gat boren. Daar men -niet in een oogenblik een muur van eenige meters kon doen springen, -moest men dien bij lagen verbrijzelen,--eene manier van handelen, -waarvan men zich bij het doorboren van tunnels bedient. - -Gromski beval dus aan den stuurman, met de staaf gaten ter diepte -van zes duimen in den ijsmuur te boren. Er moesten er acht op eene -oppervlakte van vier vierkante voeten zijn. - -De stuurman volbracht dezen zwaren arbeid in vijf uren. Gedurende -dien tijd maakte de ingenieur met behulp van een doorgesneden stok -stoppen om de gemaakte openingen dicht te maken en smolt stukken ijs -in een theeketel. - -"Dat is ons dynamiet," zeide hij, terwijl hij aan zijne kameraden -den ketel, met water gevuld, liet zien. - -Het water had eene temperatuur van meer dan 50 graden. Gromski wilde -door zijne warmte de gaten grooter maken. - -Na de opening zorgvuldig leeggemaakt te hebben, vulde hij haar met -warm water en sloot haar met een stop af, die in een doek gewikkeld -was. Al spoedig was de mijn klaar. - -Na zich naar eene ruimere plaats begeven te hebben, wachtten onze -reizigers met kloppende harten vol ongeduld den uitslag af. Twee uren -daarna, toen de ingenieur reeds aan den goeden uitslag van zijn plan -begon te twijfelen, bewoog eene plotselinge trilling de muren van -den tunnel. Ford, die tegen het ijs aanleunde, gevoelde deze het eerst. - -Nauwelijks was er een dof geluid gehoord, of de ingenieur -bevond zich reeds ter plaatse, waar de mijn gelegd was. Zijne -vooruitzichten rechtvaardigden zich tot in de minste bijzonderheden: -de uiteengespleten oppervlakte van het ijs vertoonde duizenden stukken -van verschillende grootte. Verscheidene breede spleten, die diep in -het ijs doordrongen, bewezen de kracht van de mijn. - -Bij het zien van deze verwoesting barstte de stuurman in vreugdekreten -los en begon de stukken ijs zorgvuldig weg te nemen. - -"Drommels! Nooit van mijn leven had ik gedacht, dat zuiver water -kruit kon vervangen," zeide hij, terwijl hij de hand in de grootste -spleet stak. - -"Welnu, gelooft ge nu, dat ik dezen berg zal weten te -verbrijzelen?" vroeg de ingenieur hem met een zegevierenden glimlach. - -"En zelfs een berg van graniet?" - -"En zelfs een berg van graniet. Bevroren water doet de voorwerpen, -die den meesten weerstand bieden, uiteenbarsten. Het water, dat in de -spleten der rotsen bevriest, rukt daarvan groote blokken af. Ge ziet, -dat we over eene ontzaglijke macht te beschikken hebben." - -De goede uitslag van deze proefneming verlevendigde den moed van -onze reizigers. De uiteengebarsten ijslaag had een voet dikte. Om -een meter te doorboren had men bijgevolg drie mijnen noodig. - -Na de kloof van ijs ontdaan te hebben, begon James onmiddellijk nieuwe -gaten te boren. - -Vreezende, dat er zich in het inwendige van het ijsveld eene verheffing -van temperatuur zou openbaren, verhaastte de ingenieur de zaak. Men -werkte beurt om beurt, daar ieder eigenhandig deel aan de bevrijding -wilde hebben. - -Men liet om de zes uren een mijn springen; men vorderde dus bijna -twee meters per dag. - -Op den 12den, des namiddags om één uur, was de ijslaag, die onze -reizigers van de vrije ruimte scheidde, reeds zóó dun, dat Gromski bij -het boren van de gaten de omtrekken der naburige bergen kon zien. Men -legde dus de laatste mijn aan. - -Toen James deze laadde, schertste hij vroolijk over het doorgestane -gevaar. - -Ford maakte reeds zijn zak klaar en de instrumenten, die deze bevatte. - -"We hebben eene week in dit verwenschte gat verloren," zeide hij. "We -moeten noodzakelijk dien tijd inhalen." - -Men kan uit deze woorden gemakkelijk opmaken, dat de hoop bij den -kapitein herleefd was. - -Een uur daarna vloog de dunne ijslaag met een oorverdoovend geluid in -stukken; de poolzon scheen door de breede opening in het inwendige -der gevangenis van ijs en verlichtte plotseling met hare stralen de -vermagerde en bleeke gezichten van onze reizigers. - -Zonder te letten op de ijsblokken, die boven zijn hoofd wankelden, -liep de kapitein het eerst naar den buitenkant van het ijs en vertoonde -zich in het volle licht. - -En gelijktijdig ontsnapte er een uitroep van verwondering en van -medelijden aan de borst van Gromski en van James. - -Het haar van kapitein Ford was spierwit geworden. - - - - - - - - -VEERTIENDE HOOFDSTUK. - -MEN NADERT HET DOEL. - - -De ijslaag, die de wateren der Oceanen bedekt, bezit, evenals de -aardschors, eene eigenaardige geologie. Men vindt daarop terrassen, -rotsen, bergen, vlakten en plateau's, evenals op het oppervlak der -aarde. Alleen is de stof, waarvan de natuur zich heeft bediend om deze -vormen te scheppen, dezelfde, daar ijs altijd en overal ijs blijft, -welke ook de vormen en de omtrekken mogen zijn, waaronder het zich -voordoet. Deze ijsvelden vertoonen dan ook een wereld op zich zelf, -die evenwel hare eigenaardige schoonheden en geheimen bezit, evenals -het vasteland. - -De veertien dagen, gedurende welke de zon in de poolstreken schier niet -ondergaat, verspreiden overal zulke schitterende glansen, dat nergens -anders het verrukte oog een dergelijk tooneel kan aanschouwen. Bij -den opgang der zon baden de toppen der bergen zich in purper en goud; -de ijsbergen, die op de sombere wateren van den Oceaan drijven, -schitteren door de terugkaatsing der zonnestralen als ontzaglijke -smaragden; de piramiden en de muren, gedurende den wintertijd door -den ijsduivel opeengestapeld, tooien zich met den glans der opalen -en der robijnen; de zonneschijf legt een breeden en bloedigen weg -over de onafzienbare sneeuwvelden af. - -Laat ons de gedaanteverwisseling van het poolijs eens wat nader -beschouwen. Het oppervlak van den Oceaan is in de lente met eene -dunne laag ijs bedekt, die zich gedurende den afgeloopen winter -heeft gevormd. Dit ijs verbreken de golven en verstrooien de winden -al spoedig. Het ijsveld drijft gedurende den zomer rond en wordt, -als het aan de stralen der zon ontsnapt is, in den herfst al grooter -en grooter. Dat noemt men ijsbergen. - -In den volgenden winter worden deze ijsbergen nog dikker en -gevaarlijker. Wee het schip, dat hunne prooi wordt! Het zal -vruchtelooze pogingen aanwenden om door die onafzienbare ijsvelden -heen te komen; deze zullen het van alle kanten omgeven en insluiten. De -eerste wintervorst voegt al deze ijsmassa's aaneen en sluit het schip -voor vele jaren in. - -Als de zomer gekomen is, schiet de zon, die het firmament niet verlaat, -vruchteloos hare stralen op die tallooze ijsschotsen; zij bieden een -krachtigen weerstand aan de werking der warmte, zij worden zelfs -sterker en vormen uitgestrekte ijsvelden, die de vlakten in deze -ijswereld zijn. - -De onderzoekers der poolstreken kennen ze zeer goed, daar zij op -hunne hobbelige vlakten tochten van verscheidene tientallen mijlen -hebben gedaan. En deze weg is nog de beste voor de beladen sleden en -de uitgeputte reizigers. - -Maar zulk eene ontzaglijke ijsvlakte blijft slechts zelden lang -aaneen. De Oceaan, door de lente- of de herfststormen in beweging -gebracht, breekt haar door zijne machtige golven, werpt de ijsblokken -tegen elkander aan en stapelt ze op elkander. Zulk eene worsteling -wijzigt in eenige dagen het voorkomen van het ijsveld, zoodat het niet -meer te herkennen is. In plaats van de vlakte vertoonen zich grillige -opeenhoopingen, een chaos van stukken ijs, die opeengestapelde muren -en bergen vormen. - -Dikwijls verwijderen de groote ijsvelden, door den wind voortgestuwd, -zich van elkander; dan vormen zich ledige plekken, die weldra met -een mengelmoes van stukken ijs en sneeuw gevuld worden. - -In den zomer of gedurende den dooi worden zulke spleten voor den -onervaren reiziger een gevaarlijke strik. De winden en de stroomen -drijven de massa's ijs steeds van de eene plaats naar de andere. Alleen -het ijs van het vasteland, dat de aarde met een gordel van kristal -omgeeft, blijft onbeweeglijk. Deze gordel ducht den zomer niet; hij -smelt wel is waar gedeeltelijk, maar verdwijnt nooit. De stralen -der zon maken daarin breede spleten, gelijkende op de fjorden -van Noorwegen, en door deze spleten bereikt de walvischvanger, -die zijne prooi vervolgt, de kust zelf. Het ijs van het vasteland -is het veiligste toevluchtsoord voor de schipbreukelingen, die -aan een gebroken ijsveld ontvlucht zijn. Veel verder van de kusten -bevinden zich gewoonlijk de oudste formatiën van deze doode wereld, -de groote ijsvelden, die op de plateau's van het vasteland gelijken -en die dikwijls hoog boven de wateren van den Oceaan uitsteken. Vele -winters hebben deze ijsmassa's doen ontstaan. - -Het ijsveld, dat omgeven is door eene keten van bergen, die op -verschillende tijden ontstaan zijn, levert een onoverkomelijken -hinderpaal voor de stoutmoedige reizigers op. Zelfs de orkanen, -die de golven van den Oceaan opzweepen, blijven machteloos tegen -deze ijsmassa's. - -De ijsvelden aan de Zuidpool hebben een woest voorkomen, dat zelfs -reizigers, die aan de verschrikkingen van den Noordpooloceaan gewoon -zijn, eene huivering door de leden jaagt. - -Zulke hinderpalen moesten onze kloeke reizigers te boven komen om -hun doel te bereiken. - -Eene onoverwinlijke macht dreef kapitein Ford naar de pool. Hij kon -daaraan geen weerstand bieden ondanks de gevaren, die uit de minste -vertraging konden voortvloeien. Thans hadden onze reizigers nog juist -den tijd om naar den ballon terug te keeren. Maar op alle bezwaren, -die de ingenieur te berde bracht, antwoordde Ford slechts: "Laat mij -maar alleen naar de pool gaan!" en stopte met dat antwoord den mond -aan zijne metgezellen. - -Een onuitputtelijke voorraad ziekelijke geestkracht en onuitbluschbaren -ijver vertoonde zich eensklaps bij dezen man, die in weinige -dagen grijs geworden was. Hij was onvermoeid in het beklimmen van -puntige ijsblokken en stelde daarbij zijne kameraden altijd in de -schaduw. James en Gromski hadden al hunne krachten noodig om hem niet -uit het oog te verliezen. - -Deze gejaagde reis duurde tot aan den 14den Januari. Op den middag -merkte de stuurman op, dat de ijsvlakte minder afwisselend werd; -de groote blokken en de lange muren, die den weg versperden, waren -verdwenen; daarentegen werden de kloven steeds talrijker. - -De ingenieur, door de vermoeienissen der reis uitgeput, kon zich -nauwelijks meer staande houden. - -"Ik kan niet verder," zeide hij, terwijl hij tegen den ijsmuur ging -aanleunen waarlangs hun weg liep. - -"Ik gevoel mij ook uitgeput," mompelde de stuurman. "Maar de kapitein -zal ook wel spoedig halt houden." - -"Waarom?" - -"Omdat wij ons morgen bij de zee, waar deze geheel vrij van ijs -is, zullen bevinden," antwoordde de stuurman, terwijl hij naar den -horizon wees. - -"En is het einde van het ijsveld nog ver hier vandaan?" - -"We kunnen op zijne oppervlakte nog een dozijn kilometers afleggen -en dan halt houden." - -"De kapitein moet het maar weten." - -James haalde de schouders op. - -"Waarom zouden we er niet dadelijk heengaan?" - -De ingenieur verwachtte geen ander antwoord van den ouden zeeman. Na -een weinig op een ijsblok uitgerust te hebben, volgde hij Ford -weder, die geen oogenblik bleef staan. De voorspelling van James, -op de verandering van de kleur des hemels gebouwd, kwam al spoedig -uit. Het ijsveld werd al minder en minder dik. Eindelijk merkte de -ingenieur eene groote hoeveelheid ronde of ovale openingen op, die, -zooals de ervaren James verklaarde, door zeehonden gemaakt waren, -die behoefte hadden om boven het water adem te scheppen. - -Deze reis over het smeltende ijs kon niet lang duren. - -"Pas op, kapitein!" riep Gromski den kapitein toe, die zich al verder -en verder verwijderde. - -Maar Ford keerde zich zelfs niet om en liep onafgebroken -voort. Verscheidene malen viel hij, maar stond onmiddellijk weder op. - -Deze koortsachtige hardnekkigheid maakte de ongerustheid van zijne -kameraden al meer en meer gaande. - -"Maar hij zal verdrinken!" riep Gromski uit, toen hij Ford de -gevaarlijke plaatsen zag naderen. - -"Dan zullen wij beiden verdrinken," antwoordde de stuurman. - -Dit zeggende, volgde de oude zeeman den kapitein. - -"Voorwaarts, James," zeide Ford volijverig, toen hij den stuurman -naast zich zag. "We hebben nog maar twintig kilometers af te leggen." - -"We hebben den Oceaan vóór ons, kapitein." - -"Voorwaarts, zeg ik je," antwoordde de kapitein. - -Deze hardnekkigheid maakte James wanhopig. - -"Kapitein, we moeten terugkeeren," zeide hij op een beslisten toon, -terwijl hij hem den weg versperde. - -"Dat nooit van mijn leven, James. We zullen tot het einde toe -volhouden." - -"Het ijs is broos..." - -"Ben je dan bang?" vroeg Ford op bitteren toon, terwijl hij den -stuurman spottend aankeek. - -"Ik?" riep de oude zeeman verontwaardigd uit, "zou ik bang zijn, -kapitein?" - -Dit verwijt ontwapende Ford. - -"Neem mij niet kwalijk, ouwe jongen," zeide hij, terwijl hij hem -de hand drukte. "Ik weet wel, dat je, als je bang bent, voor mij -bang bent. Doch wees maar gerust: ik zal, zoodra ik aan de open zee -kom, terugkeeren. Men moet zich zelf niets te verwijten hebben, zie -je. Vergeet verder niet, dat iedere voetstap ons nader aan de pool -brengt. Zie je dien ijsberg aan den horizon?... Daar is zij!" - -"Ach, hadden we maar eene kano!" - -En Ford, die een oogenblik was blijven staan, wrong zich van wanhoop -in de handen. Hij leed onuitsprekelijk, toen hij zich zoo nabij het -doel zag, en toch moest erkennen, dat het niet te bereiken was. - -"We kunnen nog twee à drie kilometers afleggen," zeide hij. "Waar is -de ingenieur?" - -"Hij is achtergebleven, daar de krachten hem ontzonken zijn." - -"Hij zal wel achteraan komen. Voorwaarts, ouwe jongen." - -De stuurman zag wel in, dat geenerlei macht in staat zou wezen om -den kapitein terug te houden; hij vergezelde hem dus zwijgend. - -Op een afstand van een kilometer van daar vertoonde het ijsveld -eenige wakken. Ford zwichtte echter niet voor deze hinderpalen. Met -heldenmoed liep hij over de ijsblokken heen en bekommerde zich weinig -om het gevaar. Verscheidene malen bewoog het ijs onder zijne voeten en -kraakte onheilspellend. James bleef dan even stilstaan om het gewicht -niet te vermeerderen. Deze gevaarlijke tocht naderde zijn einde; -want eenige honderdtallen schreden van den kapitein af klotsten de -golven om het ijsveld heen. Het ijsveld, waarop de beide zeelieden -zich bevonden, bewoog zich even onder den invloed der golven. - -Toen bleef Ford stilstaan en vestigde den blik op de vloeibare vlakte, -als wilde hij daarop het geheimzinnige punt ontdekken, dat het doel -van al zijn streven was. - -"Twee mijlen, slechts twee mijlen! En het is onmogelijk, een stap -verder te doen," mompelde hij. "Ach!" - -En bij dezen uitroep, waaruit zijne eigen onmacht bleek, wilde de -kapitein zich de haren van wanhoop uit het hoofd rukken. - -"Kapitein!" riep James met tranen in de oogen, terwijl hij naar hem -toe ging en hem de hand toestak. - -Maar Ford antwoordde niet. Onversaagd ging hij de golven te gemoet. - -Eensklaps brak de broze ijskorst en verdween de kapitein onder het ijs. - -Duizend kilometers boven den Zuidpooloceaan af te leggen, door te -dringen tot de geheimzinnige diepten van het zuidelijk vasteland, dat -zonder eenigen twijfel het ontoegankelijkste gedeelte van onze planeet -is, zich eindelijk een weg te midden van het poolijs te banen,--dat -zijn zonder twijfel heldendaden, waardig om in de geschiedenis der -ontdekkingsreizen geboekstaafd te worden. Het scheen, dat de mannen, -die deze heldendaad hadden weten te volbrengen, het vurig verlangde -doel moesten bereiken. Intusschen geschiedde dit niet. Onze reizigers -moesten, na ontzaglijke hinderpalen te boven gekomen te zijn, zwichten -voor iets, dat schijnbaar het onbeduidendste van alles was, voor het -water. Hun bewonderenswaardige luchtballon, die bestemd was om zich -door de lucht voort te stuwen, kon hen niet tot het gewenschte doel -voeren. Kapitein Ford had alle pogingen aangewend om het recht te -hebben, de woorden uit te spreken: - -"Hier is de Zuidpool: zij bevindt zich vlak onder mijne voeten!" - -Hij zou zijn wetenschappelijk fanatisme zeker met zijn leven geboet -hebben, indien niet de stuurman hem met eigen levensgevaar had gered. - -Het einde van het ijsveld was tevens het einde van de reis onzer -helden. - -Ford zag dit zelf in, en de eerste woorden, die hem van de lippen -kwamen, toen hij uit eene langdurige bewusteloosheid ontwaakte, -waren deze: - -"Laat ons terugkeeren, kameraden." - -Op den 15den Januari, op den middag, richtte de kapitein met eene -hand, trillende van ontroering, den sextant naar de poolzon om met -zooveel zekerheid, als maar mogelijk was, het punt te bepalen, dat -zij bijna bereikt hadden. Het was een plechtig oogenblik. Nadat de -waarnemingen gedaan waren, zette de ingenieur midden op de kaart van -het zuidelijke halfrond een kruisje; dit bevond zich nog geen twee -geographische mijlen van de Zuidpool. - -De stuurman had het hoofd afgewend en stortte tranen. - -Waren het tranen van vreugde of van teleurgestelde hoop? Wat Gromski -aangaat, zijne borst zwol van trots en van blijdschap. De ingenieur nam -de dingen, zooals zij waren; er was in hem niets van dat overdrevene, -dat den kapitein kenmerkte. Wat hij verricht had, was hem voldoende. Nu -had hij slechts één wensch, en wel de tijding van zijn schitterenden -tocht zoo spoedig mogelijk wereldkundig te maken. - -Na eene rust van twaalf uren richtten onze reizigers zich naar het -Noorden en deden hun uiterste best om den ballon terug te vinden. De -ingenieur maakte zich niet weinig bekommerd over den toestand van -den luchtballon. Zou het gas er nog niet uit ontsnapt zijn? Zouden -zij niet te laat komen?--Deze gedachten hielden Gromski voortdurend -bezig: hij had een voorgevoel van een gevaar. De taaie volharding -van den kapitein kon noodlottige gevolgen hebben, zoowel voor hem -zelf als voor zijne kameraden. - -Daar onze reizigers er tegen opzagen, opnieuw een tocht door de keten -van ijsbergen te doen, richtten zij zich een weinig naar het Oosten, -in de hoop, dat zij ze zijdelings zouden kunnen laten liggen. - -Op den derden dag echter kwamen zij tot de overtuiging, dat de -nieuwe weg veel moeilijker was dan de oude. De keten van ijsbergen -strekte zich wel is waar niet ver uit; maar het ijsveld eindigde -op 15 kilometers ten Oosten. Toen onze reizigers deze grens -bereikt hadden, kwamen zij aan een echten doolhof van ontzaglijk -poolijs. Al de vermoeienissen en al de bezwaren, waaraan zij tot -dusverre blootgesteld waren geweest, waren slechts eene kleinigheid -in vergelijking met hetgeen zij nu te verduren hadden. Zij klommen met -moeite van het eene ijsblok op het andere. De Zuidpooloceaan vertoonde -zich aan onze drie helden in al zijne verschrikkelijkheid. Deze -terugreis was slechts eene onafgebroken en hevige worsteling tegen -de natuurkrachten,--eene worsteling, waarbij bloedige gevechten, -met de wapenen in de hand, slechts kinderspel zijn. Dáár is slechts -eene oogenblikkelijke opgewondenheid noodig om de overwinning te -behalen, eene opgewondenheid, die met den kruitdamp verdwijnt. Hier -wordt eene geestkracht vereischt, die aan alles weerstand biedt, -een ijzeren wil. De ingenieur en zijne metgezellen gevoelden zich -nu sterk genoeg om aan alle gevaren der reis het hoofd te bieden; -zij werden weder bezield met de hoop, den luchtballon spoedig te -bereiken en onmiddellijk het Land des Doods te verlaten. - -Maar op den 19den, na een vermoeienden tocht van drie dagen, waren -onze reizigers nog niet verder dan 10 kilometers gevorderd. - -Het is dus niet te verwonderen, dat de twijfel langzamerhand hunne -harten binnensloop, om eindelijk tot volslagen wanhoop over te -gaan. Gedurende de volgende dagen vorderde men nog minder dan vroeger. - -Van den top van een ijsblok zagen zij nog zonder moeite de plaats, -die zij sedert 24 uren hadden verlaten. Dikwijls moesten zij, na -een geheelen dag tusschen de ijsblokken voortgetrokken te zijn, -een anderen weg zoeken. - -Op den 23sten bevonden onze reizigers zich, na 2 kilometers over -de woeste ijsvelden afgelegd te hebben, eensklaps vóór eene breede -kloof. Op een afstand van ongeveer 20 meters kwam uit de sluimerende -wateren van den Oceaan een oud ijsveld te voorschijn, dat door -reusachtige ijsbergen omgeven was. De ingenieur zocht vruchteloos de -plaats, waar de twee ijsvelden zich met elkaar vereenigden. Men liep -langs de kloof heen, maar was genoodzaakt, na verloop van eenige uren -terug te keeren, daar de kloof al breeder en breeder werd. - -"We moeten er, denk ik, overheen zwemmen," zei de ingenieur, terwijl -hij bleef stilstaan. "Het koude water zal ons zeker geen goed doen, -maar ik zie er geen ander middel op. Wat dunkt u er van, kapitein?" - -Ford haalde onverschillig de schouders op. - -"Wat mij aangaat, ik doe geen stap verder: het is tijd om er een einde -aan te maken. Waarom zich met illusiën te vleien, Mijnheer? Uw ballon -bevat sedert twee weken geen enkelen kubieken meter gas meer! Ik -geef er dan nog maar de voorkeur aan, in de nabijheid van de pool -te sterven." - -De kapitein zeide dit op een kalmen, gelaten toon, die het bloed in -de aderen van Gromski deed stollen. - -Ja! Waarom zich met eene ijdele hoop te vleien? Drie weken waren -er verloopen sedert het oogenblik, waarop men den luchtballon had -verlaten. De ingenieur erkende in den grond zijns harten, dat de -voorspellingen van den kapitein juist waren. Nochtans beschouwde hij -het als zijn plicht, den moed zijner kameraden staande te houden. - -"Ik heb de ondoordringbaarheid van het omhulsel van mijn luchtballon -niet nauwkeurig genoeg vastgesteld," zeide hij. "Misschien heeft -hij slechts een derde gedeelte van zijn gas ingehouden. Dan zullen -wij in geval van nood een anderen, lichteren dienen te vervaardigen, -dan zullen wij den stoomketel en de machine wegwerpen...." - -"Dat alles is slechts eene illusie," viel Ford hem in de rede. "Zulk -een luchtballon zal nimmer drie menschen kunnen dragen. Keer zelf -terug, als ge kunt, Mijnheer. Wat mij aangaat, ik blijf hier." - -Het gelukte Gromski echter, de moedeloosheid van zijn metgezel te -overwinnen. - -Nadat onze reizigers de kloof overgegaan waren met behulp van een touw, -dat van den eenen kant naar den anderen als een hangende brug gespannen -was, begaven zij zich weder over de maagdelijke ijsvelden op weg. - -Als de ingenieur de vermagerde en wanhopige gezichten van zijne -metgezellen gadesloeg, dan verweet hij zich de lichtvaardigheid, -waarmee hij hunne hoop had staande gehouden. Maar bij eenig nadenken -overtuigde hij er zich van, dat er in zijn eigen hart eene hoop -leefde, die door geenerlei redeneering kon uitgebluscht worden.--Als -het gas nog eens niet was ontsnapt, dank zij de dunne laag aluminium, -waarmee het omhulsel bedekt was!.... - -Door deze gedachte bezield, liep Gromski met vasten stap voort, -beklom het eerst de ijsblokken, vond doortochten te midden van den -chaos van ijsvelden en moedigde met woorden en gebaren den kapitein -en James aan. Deze uiterste pogingen zouden echter tot niets geleid -hebben, indien niet een toeval onze reizigers op den goeden weg had -gebracht. Het bleek inderdaad, dat het oude ijsveld, hetwelk men met -zooveel moeite overgestoken was, aan een ander grensde, dat zich ver -naar het Noorden uitstrekte. - -Op den 24sten vertoonden de omtrekken der rotsen op de kust, te midden -waarvan de ballon zich bevond, zich eindelijk aan den horizon. De -poolzon wees aan, dat het juist middernacht was, toen onze drie -vrienden op eene kaap aankwamen, die omstreeks twintig meters boven het -oppervlak van den Oceaan verheven was, en van welken top de kapitein -zonder moeite het uitgestrekte ijsveld met zijne noodlottige keten -van bergen kon onderscheiden. - -Zij legden den kleinen afstand, die hen van den ballon scheidde, -zonder al te veel moeite langs de kust af, over het ijs van het -vasteland, dat de rotsen omgaf. Nadat de ingenieur zijne metgezellen -vooruitgegaan was, beklom hij met een kloppend hart den heuvel, liep -over de rotsen heen en bleef plotseling onbeweeglijk als een standbeeld -nabij de plaats staan, waar de luchtballon door hen achtergelaten was. - -In plaats van het reusachtige lichaam van den ballon lag er eene -vormlooze massa op den grond, een berg van verfrommeld doek, waaruit de -uiteinden van het ledige schuitje te voorschijn kwamen. Gromski bekwam -eerst van zijne verbazing, toen Ford hem de hand op den schouder legde. - -"Ha, ha, ha!" zeide hij, terwijl hij in een akelig gelach -uitbarstte. "Uw ballon heeft zijne ziel verloren! Welnu, geef mij de -hand! We zullen hier te zamen blijven op den afstand van een halven -graad van de Zuidpool!" - - - - - - - - -VIJFTIENDE HOOFDSTUK. - -EENE JACHT OP WALRUSSEN. - - -Geene reizigers naar de poolstreken hebben, gelooven wij, ooit in zulk -een wanhopigen toestand verkeerd als die, waarin onze luchtreizigers -zich thans bevonden. - -De bemanningen van de schepen, die verbrijzeld of door het ijs -ingesloten zijn, kunnen nog redding in hunne sloepen zoeken of -eene poging wagen om te voet de streken te bereiken, die door de -walvischvangers plegen bezocht te worden. Maar nu onze reizigers hun -luchtballon verloren hadden, verkeerden zij in een toestand, waaraan -geen ontkomen meer mogelijk was. De terugreis over den Oceaan was -hun even ondoenlijk als de terugreis door de lucht. Zij bezaten geen -kano. Wat de reis door de bergen, met eeuwige sneeuw en ijs bedekt, -aangaat, deze grensde aan eene belachelijke stoutmoedigheid. Nooit -drong er eenig schip tot aan dit einde der wereld door: het was dus -vruchteloos, eenige hulp van anderen te verwachten. - -Alleen het waterstofgas kon hen redden en den verslapten luchtballon -weder doen opzwellen. Maar op de geheele oppervlakte van het -uitgestrekte vasteland aan de Zuidpool zou Gromski de materialen niet -hebben kunnen vinden om dit gas te verkrijgen, en hij dacht daar dan -ook niet aan. Misschien bevonden zich ergens, honderden voeten onder -de rotsen, lagen van ijzer en van zwavel, maar waartoe zouden deze hem -dienen? De scheikunde geeft geen gemakkelijker middel aan de hand om -waterstofgas te verkrijgen dan het een of ander zuur op een metaal -te doen werken; maar al wist zij ook een ander middel, toch zou de -ingenieur daarmee zijn voordeel niet hebben kunnen doen bij gebreke -van de noodige ingrediënten. Men vult de ballons somtijds met lichtgas, -dat veel zwaarder is dan waterstofgas. Maar waar zouden onze reizigers -de steenkolen en de distilleertoestellen vandaan gekregen hebben? - -Terwijl de ingenieur over een middel nadacht om het waterstofgas -door iets anders te vervangen, herinnerde hij zich de luchtbollen, -die met behulp van lucht, door warmte verdund, opstijgen. Maar -dergelijke luchtbollen kunnen hun opstijgingsvermogen niet lang -behouden en komen gewoonlijk eenige uren, nadat zij opgestegen zijn, -weder neer. Bovendien vereischen zij eene aanmerkelijke hoeveelheid -brandstof, die onze reizigers niet bezaten. De ingenieur was dus -genoodzaakt om te erkennen, dat al zijne wetenschappelijke kennis -machteloos was tegenover de moeilijkheden, die zich voordeden. De -stoutmoedige bemanning van den luchtballon werd bedreigd door het -ellendige lot, dat de "World" in zijn merkwaardig artikel reeds -had voorspeld. - -De kapitein en James schikten zich met onverschilligheid in de -treurige werkelijkheid. - -Nu deze kloeke zeelieden alle hoop op redding hadden laten varen, -verlangden zij niets meer dan het overige van hun leven ten bate der -wetenschap te besteden. - -Zij wijdden zich met een hartstochtelijken ijver aan meteorologische, -magnetische en astronomische onderzoekingen. Ford vervaardigde op den -top van eene ijsrots een klein observatorium, waar hij al zijn tijd -doorbracht met het opteekenen van de temperatuur, den stand van den -barometer en den thermometer, de afwijking van de magneetnaald, in één -woord met het bijeenbrengen van overvloedig wetenschappelijk materiaal. - -"We zullen op onzen post sterven," herhaalde hij. "De resultaten van -onze nasporingen zullen misschien eenmaal iemand in handen vallen. Wij -zullen er nog vele tot aan den herfst kunnen doen." - -James verliet geen enkel oogenblik den kapitein en hielp hem -voortdurend bij zijne werkzaamheden. - -Gromski staarde deze mannen met gemelijkheid aan; de overdreven ijver -van Ford verwonderde en verbitterde hem tegelijkertijd. - -Was het eigenlijk niet de hardnekkigheid van den kapitein, die den -tocht had doen mislukken? - -Zonder dezen tocht over het ijs en zonder de vertraging, daardoor -ontstaan, zou de ballon nog het een of ander bewoond land hebben kunnen -bereiken. Deze gedachten verbitterden het hart van den ingenieur, -en de gelatenheid van zijne metgezellen boezemde hem bijna afkeer in. - -In plaats van deel te nemen aan de wetenschappelijke onderzoekingen, -zwierf Gromski op de kust of in de nabijheid van den luchtballon rond, -alsof hij nog een middel ter redding hoopte te ontdekken. - -Er verliep eene week. - -Op den 25sten Februari, toen de kapitein juist bezig was met het -opteekenen van den stand van den barometer, bleef Gromski eensklaps -bij hem staan. Zijne tegenwoordigheid in het observatorium verwonderde -Ford en was hem blijkbaar aangenaam. - -"Zoo! Gij hier, Mijnheer?" vroeg hij hem, terwijl hij de temperatuur -opteekende. "Dat vind ik best. Ge hebt zeker besloten, deel aan onzen -arbeid te nemen, niet waar?" - -Als men het bleeke gelaat van den kapitein, dat nu van voldoening -straalde, had gezien, dan zou men gezegd hebben, dat hij den toestand, -waarin hij verkeerde, geheel vergeten had. En inderdaad, zooals -hij in zijne waarnemingen verdiept was, gevoelde hij zich even vrij -als op het verdek van een schip, dat ieder oogenblik het anker kan -lichten. Het gevaar, dat nog in de verte lag, bedierf voor hem het -tegenwoordige niet. - -"Naar ik zie, hebt ge u hier vrij goed ingericht," zeide Gromski, -terwijl hij een blik om zich heen sloeg. "Ik geloof, dat ge plan hebt -om hier nog lang te blijven." - -Deze woorden werden uitgesproken op een toon, die de aandacht van -Ford trok. - -"Wel, mij dunkt, dat we maar al te veel tijd ter onzer beschikking -hebben," antwoordde de kapitein. "Ook ik heb plan om eens een -tochtje langs de kust te doen. Ik moet echter eerst eene kaart van -de poolstreken vervaardigen en vooral te weten komen, of de zee, die -wij gezien hebben, niet eene baai is, die vrij diep in het vasteland -van de Zuidpool inloopt." - -"Dat is alles goed en wel, kapitein, maar ge moet van deze plannen -afzien," zeide Gromski. - -"En waarom?" - -"Omdat.... omdat we terugkeeren...." - -Deze woorden, hoewel zij blijkbaar onwaarschijnlijk waren, werden -op zulk een beslisten toon uitgesproken, dat Ford niet terstond een -antwoord vond. - -"Wat? Keeren we terug?" vroeg hij eindelijk, terwijl hij groote -oogen opzette. - -"Op de eenvoudigste manier, kapitein," antwoordde Gromski koel. "We -zullen ons naar Amerika begeven of misschien wel naar Australië: -in allen gevalle verlaten we het zesde werelddeel." - -"Dus natuurlijk te voet," zeide James, die het gesprek met eene -onbeschrijfelijke verwondering had aangehoord. - -Men zal zeker aan het antwoord van den ouden zeeman merken, dat hij er -eenigermate aan twijfelde, of de ingenieur wel goed bij het hoofd was. - -"Ik denk niet aan zulk een dwaze onderneming," zeide Gromski. "Je zult -toch wel weten, dat men Amerika niet over land bereiken kan. Mijn -plan is gewaagd--dat moet ik erkennen--en ik reken er ook volstrekt -niet op, dat het zal gelukken. Maar het zij zoo! We hebben immers -niets meer te verliezen?" - -"Zullen we dan een kano van huiden vervaardigen en over zee -terugkeeren, Mijnheer?" - -"Volstrekt niet. We zullen met een luchtballon vertrekken." - -Ford maakte een gebaar van ongeduld. - -"Als ge plan hebt om den ballon met warme lucht te vullen, dan wil ik -liever hier blijven dan te midden der ijsvelden of in zee omkomen. We -zullen het met zulk een ballon niet ver brengen." - -"Ik denk niet aan warme lucht." - -"Dan aan gas?" vroeg Ford, terwijl hij haastig opstond. - -"Aan waterdamp, kapitein." - -"Aan waterdamp? Heeft men ballons ooit met waterdamp gevuld?" - -"Ik spreek in vollen ernst, kapitein," antwoordde Gromski, terwijl -hij zich op een steen nabij den sextant neerzette. "Ik heb rijpelijk -over mijn plan nagedacht en alles goed overwogen. Ge bedriegt u, -als ge denkt, dat men zich niet van waterdamp kan bedienen om een -luchtballon te vullen. Kijk maar eens naar de wolken! Zij bestaan -daaruit en drijven toch in de lucht." - -"Maar met de wolken is het een heel ander geval." - -"Een ander geval, zegt ge? Naar mijne meening bewijzen de wolken, -dat waterdamp lichter is dan de lucht, zelfs wanneer de temperatuur -daarvan niet zeer hoog is en hare dichtheid het gemiddelde niet te -boven gaat. Herinnert ge u niet een Engelschman, die, evenals ik, -luchtballons, bestemd om eene reis naar de pool te doen, met waterdamp -wilde vullen?" - -"Maar de waterdamp zal al spoedig in den ballon samengeperst -worden...." - -"Ik verzeker u, dat dit niet zoo spoedig zal gebeuren. De wolken -blijven zeer lang in de lucht drijven, zonder dat zij samengeperst -worden. Ik denk, dat wij, als we door een vrij krachtigen wind worden -voortgestuwd, er in zullen slagen, verscheidene duizenden kilometers -af te leggen, als we niet te hoog stijgen. Overigens zullen wij ons -best doen om in het inwendige van den luchtballon eene temperatuur -te onderhouden, hoog genoeg om de samenpersing van den damp te -verhinderen." - -"Maar waar zullen we de noodige brandstof vandaan halen om deze -ontzaglijke hoeveelheid damp te verkrijgen? We hebben, zooals ge weet, -geen enkel stuk hout, geen enkelen druppel benzine." - -"Maar er is in den ballon nog een weinig waterstofgas overgebleven." - -Nadat de ingenieur deze laatste tegenwerping weerlegd had, stond hij -op en omhelsde den kapitein. - -"We zullen dus vertrekken," mompelde James. "Ik begin te gelooven, -dat voor u niets onmogelijk is. Als het ons gelukt om te vertrekken, -dan zijt ge een toovenaar." - -Inderdaad beschouwde de oude zeeman den ingenieur met een -eerbied, waarin wel eenige ongerustheid gemengd was. Hij kon zijne -wetenschappelijke bewijsgronden wel niet begrijpen; maar het gezicht -van den kapitein deed hem gelooven, dat zij op een hechten grondslag -berustten. - -"Ééne voorwaarde is echter onmisbaar: we moeten ons geene illusiën -maken," zeide Gromski. "Ik sta er u volstrekt niet voor in, dat onze -reis gelukkig zal afloopen. De mogelijkheid bestaat, dat wij in de -wateren van den Oceaan of op de besneeuwde vlakten van het zuidelijk -vasteland zullen omkomen." - -"Ik begrijp het: ge belooft ons geen pleizierige reis," mompelde -de stuurman. - -"Daalt de barometer niet?" vroeg de ingenieur na een oogenblik van -stilzwijgen. - -"Ja, een weinig." - -"Dat is goed! We moeten een storm hebben." - -"Wilt ge dan met een storm vertrekken?" - -"Ja, kapitein! Alleen een hevige storm is in staat om ons in een dag -eenige duizenden kilometers verder te brengen. Als we ons aan een -matigen wind toevertrouwden, zouden we eenige honderden kilometers -van hier dalen." - -"Dus met den eersten den besten storm, Mijnheer?" - -"Ja, kapitein." - -Het plan van den ingenieur was even oorspronkelijk als gewaagd. - -Met een luchtballon, met waterdamp gevuld, een uitgestrekt vasteland -en den Oceaan over te steken! - -Zulk een plan kon slechts opkomen in het brein van een krankzinnige -of in het hoofd van menschen, die niets meer te verliezen hebben. - -Onze reizigers behoorden juist tot de laatste soort. - -Zonder onderkomen, zonder levensmiddelen en zonder brandstoffen, -waren zij veroordeeld om bij de komst van vorst en sneeuwjachten -om te komen. De strijd, met eene flauwe hoop op overwinning, scheen -hun dus de voorkeur te verdienen boven een lijdelijk schikken in hun -treurig lot. - -Gromski, die altijd vol moed was, als het er om te doen was, een -stoutmoedig plan ten uitvoer te brengen, begaf zich met ijver aan -den arbeid. - -Om den ballon geheel op te vullen, had de ingenieur 3000 kubieke meters -waterdamp noodig. En daar een kubieke meter waterdamp omstreeks 800 -grammen weegt, moest hij dus 2400 kilogrammen water in damp veranderen. - -"Het is niet mogelijk, zooveel damp in den ballon te brengen," -zei de kapitein. "Als we ons eens aan het ballonnetje -toevertrouwden... Misschien zou dat ons wel kunnen dragen." - -"Onmogelijk, kapitein. We zouden na verloop van 24 uren dalen; want -het ballonnetje is van gewoon nankin, met eene laag vernis bedekt." - -"Als we onder den ketel eens een gewoon vuur aanlegden," zeide James, -die zich nu ook in het gesprek mengde. - -"Heb je dan hout?" vroeg Gromski schouderophalend. "Ik wil wedden, -dat je op een afstand van tien en zelfs van twintig mijlen in den -omtrek niets zult vinden om vuur te maken. Men treft, voor zooverre -ik weet, slechts zeer zelden hout in den Zuidpooloceaan aan." - -"Ik heb niet van hout gesproken," antwoordde de stuurman eenigszins -geraakt. - -"Maar wat drommel! Wat wil je dan branden?" - -In plaats van antwoord te geven, glimlachte de oude stuurman -geheimzinnig. - -"Dat is mijn zaak," antwoordde hij. "Ik verbind mij om u binnen -acht dagen honderd kilogrammen van eene uitstekende brandstof -te verschaffen, van eene brandstof, waarvan de Eskimo's zich ook -bedienen." - -"Ik ben nieuwsgierig om te weten, wat je daarvoor noodig hebt." - -"Niets dan een ketel, Mijnheer." - -"Maar waar zullen we dien vandaan halen? De reservoirs met benzine -zijn ergens op de sneeuwvelden van het Land des Doods gebleven, en -in het schuitje bevindt zich niets, dat voor ketel zou kunnen dienen." - -"En deze bol dan?" vroeg de stuurman, terwijl hij naar de machine -van aluminium wees. - -"Dat is waar. Ofschoon hij uit twee helften bestaat, die vast aan -elkaar gesoldeerd zijn, denk ik er in te slagen, ze van elkander te -scheiden en op die wijze twee platte ketels te verkrijgen. Als jij -je maar verbindt om de brandstof te verschaffen." - -"Ik zal zorgen, dat ge die over een week hebt." - -"Dat zou heerlijk zijn. Als je je woord maar houdt." - -"Ik houd altijd mijn woord, Mijnheer." - -En de oude zeeman begon onmiddellijk zijne geheimzinnige plannen -te volvoeren. - -De ingenieur, wiens nieuwsgierigheid niet weinig gaande gemaakt was, -volgde al de bewegingen van den stuurman. Het was immers moeilijk te -gelooven, dat hij brandstof zou vinden in deze woestijn, die nagenoeg -van allen plantengroei verstoken was. Gromski dacht eerst, dat de -stuurman naar steenkolenlagen wilde gaan zoeken, die men somtijds in -de Noordpoolstreken aantreft. - -Maar James dacht blijkbaar niet aan dergelijke brandstoffen, daar hij -uit het schuitje drie lange stokken van bamboes ging halen. Nadat -hij daaraan een scherpe punt gemaakt had, maakte hij ze tot groote -en stevige lansen. - -"Wilt gij mij helpen?" vroeg hij aan Gromski, terwijl hij met deze -zonderlinge wapenen naar hem toe ging. - -"Maar waaraan? Moeten we tegen de inwoners van dit vasteland ten -strijde trekken?" - -"Juist zoo! Ge hebt het geraden. Wij zullen van hen trachten te -verkrijgen wat we aan brandstoffen noodig hebben. Neem uw revolver -of, wat nog beter is, geef die aan den kapitein. Bij gebreke van een -beter wapen zal dit ons ook van zeer veel dienst kunnen zijn." - -"Wanneer zullen we den oorlog beginnen?" - -"Onmiddellijk. De vijand is in onze nabijheid: hij wacht op -ons. Komaan!" - -Bij deze woorden liep de zeeman vooruit en begaf zich terstond naar -de zee. Na een halfuur geloopen te hebben, daalden onze reizigers -van de rotsen af en bevonden zich op het ijs van het vasteland, dat -de kusten omgaf. De ingenieur wilde juist vragen, waar de vijand was, -toen James plotseling bleef staan en met den vinger naar een twintigtal -zwarte plekken wees, die zich op de sneeuw afteekenden. - -"Dáár is onze brandstof, Mijnheer," zeide hij. - -Gromski, die oplettend naar deze donkere plekken had gekeken, herkende -daarin tot zijne verbazing levende wezens. - -"Maar dat zijn robben!" riep de ingenieur lachende uit. - -"Neen, het zijn zeekoeien: die zijn grooter en zwaarder dan robben," -antwoordde James. - -"O, nu begrijp ik het al!" zeide Gromski; "je wilt het vet van deze -dieren als brandstof gebruiken. Ik moet erkennen, dat zulk een plan -mij nooit in het hoofd zou gekomen zijn." - -"En ik had nooit kunnen denken, dat gewone waterdamp ons uit deze -woestijn zou kunnen brengen." - -"Maar dat vet zal toch wel branden, niet waar?" - -"We zullen er olie uit halen, die ons met een weinig mos een heerlijk -vuur zal opleveren." - -Dit zeggende, ging de stuurman haastig naar de dieren toe, zonder -zelfs eene poging te doen om zich voor hen te verbergen. - -"Ze hebben nog niet met den harpoen en het mes der walvischvangers -te doen gehad," zeide hij. "Die arme dieren zullen nu te weten komen, -dat de mensch hun gevaarlijkste vijand is." - -Inderdaad keken de reusachtige zeekoeien zonder eenige ongerustheid -naar onze reizigers. Zij lagen, op haar gemak uitgestrekt, op den -kant van eene breede kloof. De mannetjes hieven van tijd tot tijd een -vreeselijk gehuil aan, terwijl zij den kop oprichtten; de wijfjes, -die door hare jongen omgeven waren, wijdden zich aan hare moederlijke -bezigheden. - -"Komaan! Aan het werk! Gauw en goed!" riep de stuurman uit, terwijl -hij zijn stok ophief. "Raak ze op den neus: dat is de gevoeligste -plek van deze monsters." - -Daarop doodde hij een jong mannetje, dat hem nieuwsgierig met zijne -ronde oogen aankeek. De kapitein van zijn kant trof een groot wijfje, -dat juist bezig was hare jongen te zoogen. Alleen Gromski kon hiertoe -niet besluiten. De moord van deze onschuldige en ongewapende dieren, -die bovendien onbewust van het gevaar waren, scheen hem eene misdaad -toe. - -Daarentegen doodde James wat hij maar dooden kon, terwijl hij met -buitengewone behendigheid en grooten ijver naar rechts en naar links -stokslagen uitdeelde. Het was een werkelijk bloedbad. - -Intusschen maakten de dieren, door dezen onverhoedschen aanval -verschrikt, zich haastig uit de voeten, zoodat er op het ijs slechts -vijf dooden overbleven. - -"Welnu, we zullen van dit vijftal op zijn minst 300 liters olie -krijgen," zei de stuurman, terwijl bij de hand op een zijner -slachtoffers legde. "Het is jammer, dat zij de vlucht genomen hebben, -omdat wij anders terstond onzen geheelen voorraad brandstof zouden -hebben bijeengebracht." - -"Ik zie niet ver hier vandaan een anderen troep," zeide Gromski, -terwijl hij naar een ijsveld wees, dat met eene zachte glooiing naar -de zee afliep. - -Nadat James een blik in deze richting geslagen had, bemerkte hij -inderdaad een twintigtal groote dieren, die zich in de zon lagen -te koesteren. Zonder een oogenblik te verliezen, liep hij naar het -ijsveld toe. De kapitein, die zijn revolver aan Gromski overhandigd -had, volgde den stuurman. - -"Dat zijn walrussen; met die dieren zullen we meer te stellen -hebben," zei de stuurman, terwijl hij op een afstand van omstreeks -dertig schreden van den troep bleef staan. "Ik ben al nieuwsgierig -om te weten, of zij zich zoo gemakkelijk als de andere zullen laten -verslaan. We zullen het probeeren, niet waar, kapitein?" - -En de kloeke zeeman ging, zonder acht te slaan op de ontzaglijke -ijsvelden en het weinig geruststellende voorkomen der monsters, -stoutmoedig voorwaarts. - -Zijne aandacht werd getrokken door een groot mannetje, dat gerust lag -te slapen; hij sloop er zachtjes naar toe en trof het zoo onverhoeds -aangevallen dier juist tusschen de oogen. - -Hevig gekwetst, nam de walrus de vlucht. Maar James liet zijne prooi -niet los: hij haalde het dier in weinige oogenblikken in en stak het -met de lans onder het schouderblad. Op dit oogenblik kwam ook Ford er -bij en sneed met een behendigen lansstoot den hals van het monster af, -dat duchtig tegenspartelde. - -"Hoera!" riep James uit. "Maar laat ons haast maken, daar deze dieren -eindelijk zullen beginnen te begrijpen, wat we met hen voorhebben." - -Door dezen goeden uitslag stoutmoediger geworden, begaf de stuurman -zich te midden van den troep en deed een aanval op een ouden walrus -van eene buitengewone lichaamsgrootte. - -Maar het dier weerde den aanval met zijne slagtanden af en wierp zich, -terwijl het een woedend gehuil liet hooren, op zijne beurt op zijn -aanvaller. Toen gebeurde er iets zonderlings. Eensklaps omringde -de geheele troep, als op een gegeven sein, onze reizigers. James, -die juist ontsnapt was aan een monster, dat op hem aanviel, kreeg -het met een ander te kwaad, en al spoedig zagen de beide reizigers -zich omringd door eene menigte ronde en afschuwelijke koppen, die -zich met hunne lange witte slagtanden verdedigden. - -James liet zich door het gevaar niet verbijsteren. Terwijl hij zich -met zijne lange lans verdedigde, week hij langzaam achterwaarts naar -het hooge gedeelte van het ijsveld, waar hij zich zonder moeite zou -kunnen beveiligen. Duchtig in het nauw gebracht, deelde hij wanhopige -slagen onder de woedende dieren uit. Hoe stevig zijne lans ook wezen -mocht, toch kon hij daarmee de walrussen niet in bedwang houden. Juist -op het oogenblik, waarop de moedige stuurman gevaar liep om onder -de slagtanden van een dier monsters te vallen, gevoelde hij, dat -hij waggelde. Hij zwaaide een oogenblik met de handen, op deze wijze -zijn evenwicht trachtende te bewaren; toen stortte hij in een gapende -kloof neer. - -Nu James van het slagveld was verdwenen, werd de toestand van den -kapitein nog hachelijker. Tevergeefs zwaaide de moedige zeeman met -zijne lans. Zijn arm werd moede, en de wonden, die hij toebracht, -dienden slechts om de woede zijner aanvallers te doen toenemen. - -Verscheidene malen deed de kapitein eene poging om door de dichte -gelederen zijner aanvallers heen te dringen; maar terstond was hij -genoodzaakt, voor hunne verschrikkelijke slagtanden terug te wijken. - -Nadat onze zeeman een mislukten lansstoot had gedaan, verdween hij -onmiddellijk te midden van de zwarte ondieren, die hem omgaven. - -Maar op dit oogenblik deden zich kort na elkander vier revolverschoten -hooren; de walrus, door wiens slagtanden de kapitein gevallen was, -richtte zich een oogenblik met inspanning van al zijne krachten -overeind en viel toen dood neer: hij had de kogels in zijn oor -gekregen. Gromski maakte zich dit korte oponthoud ten nutte: nadat hij -zijn laatsten kogel afgeschoten had, die tusschen de ronde oogen van -het naastbijzijnde dier doorgedrongen was, greep hij den kapitein met -zijne krachtige armen aan en haalde hem van onder het onbeweeglijke -lichaam van het monster weg. - -"Neem de vlucht!" riep hij uit, terwijl hij hem naar den top van het -ijsveld wees, dat zich als eene piramide verhief. - -Al spoedig bevonden de beide reizigers zich op den top dezer piramide, -waar geenerlei gevaar hen meer bedreigde. - -Deze voorzorg bleek onnoodig geweest te zijn; want de walrussen, -die door de revolverschoten verschrikt waren, gaven den strijd op en -keerden in aller ijl naar hun element, de zee, terug. - -"Maar ginds, in die kloof, is James achtergebleven," riep Ford uit, -terwijl hij zich van de piramide liet afglijden. "We moeten hem -redden!" - -De ongerustheid van den kapitein over den stuurman scheen -gerechtvaardigd te zijn. De beide metgezellen hadden hem in de kloof -tusschen de ijsbergen zien vallen, werwaarts ook de walrussen de -vlucht genomen hadden. - -Deze dieren, die op het ijs vrij langzaam in hunne bewegingen zijn, -bewegen zich vlug in het water en strijden daarin zelfs met een -gewenschten uitslag tegen den ijsbeer. Als zij ter plaatse kwamen, -waar de stuurman lag, dan zou deze niet aan den dood kunnen ontkomen. - -Ford bleef aan den rand der kloof staan en keek naar het troebele -water. Maar hij zag tusschen de walrussen James nergens. - -"Verloren!" - -Deze wanhopige uitroep werd echter terstond gevolgd door een hoera! dat -van den anderen kant der kloof weerklonk. Nadat Ford in deze richting -had gekeken, zag hij tot zijne groote blijdschap den stuurman, die, -hoewel hij tot op zijn hemd toe nat was, vroolijk lachte. Toen James in -het water gevallen was, had hij zijne tegenwoordigheid van geest niet -verloren. Daar hij een goed zwemmer was, bereikte hij binnen weinige -oogenblikken een ijsblok, waarop hij zich op zijn gemak neerzette. Toen -hij de revolverschoten hoorde en de walrussen de vlucht zag nemen, -begreep hij al spoedig, dat de kapitein ook buiten gevaar was. - -De ingenieur liep nu naar de kloof en stak den ouden zeeman zijn stok -toe, met behulp waarvan deze het ijsveld kon bereiken. - -"Duizend duivels! Ik dacht niet, dat die ondieren zoo kwaad zouden -zijn," zeide hij, terwijl hij zich naast Ford neerzette. "Ge zijt, -hoop ik, goed en wel aan hunne slagtanden ontkomen, kapitein?" - -Helaas! de dappere zeeman kon op de ongeruste vraag van den stuurman -geen bevestigend antwoord geven; want hij droeg op zijn been en in -zijne zijde de sporen der slagtanden van den walrus, dien de ingenieur -zoo juist bijtijds gedood had. - -"Wie zou dat gedacht hebben? De walrussen zien er zoo onschuldig -uit!" merkte James aan, nadat hij de wonden van den kapitein -onderzocht had. - -"Je hebt daarop te veel gebouwd," antwoordde Gromski. "Misschien -hadden zij al eens meer met vijanden te doen gehad; want zij hebben -terstond onze bedoelingen geraden." - -De wonden van den kapitein waren echter niet zeer ernstig. James -verbond ze inderhaast, en men keerde naar de plaats terug, waar de -luchtballon zich bevond. - -Eerst den volgenden dag gingen Gromski en James, nadat zij met behulp -van stukken rots een fornuis gemaakt en daarop de beide ketels -geplaatst hadden, naar het ijsveld om aan de gedoode zeekoeien en -walrussen de huid af te stroopen. - -Deze lastige bezigheid kostte hun veel tijd. Op den 28sten Februari -begon de stuurman de olie te smelten, terwijl hij als brandstof de -slechtste stukken van het vet en het mos gebruikte, dat hij in de -rotskloven verzameld had. - -De oude zeeman had de belofte vervuld, die hij aan Gromski gedaan had; -want acht dagen na de gevaarlijke jacht had hij drie zeekoehuiden, -met olie gevuld, ter zijner beschikking, alsmede een grooten hoop mos. - -Gedurende dezen tijd hield de ingenieur zich met het maken van de -noodige toebereidselen bezig. Hij zaagde de bamboesstokken, waarvan -het schuitje vervaardigd was, halverwege af, waardoor het veel lichter -werd, en bracht eene zekere hoeveelheid zoet water bijeen. - -Op den 5den Maart was alles, wat er noodig was om waterdamp te -verkrijgen, gereed. De ingenieur wachtte slechts op het oogenblik, -waarop de barometer zou dalen, om alsdan een groot vuur in het fornuis -aan te leggen. - - - - - - - - -ZESTIENDE HOOFDSTUK. - -DOOR DEN STORM MEEGEVOERD. - - -De lucht bleef onveranderlijk helder, als wilde zij den spot met onze -reizigers drijven. Al spoedig, omstreeks den 15den Maart, kondigde de -eerste vorst aan, dat de winter in aantocht was. Toen de ingenieur -den thermometer raadpleegde, die tot 2 graden beneden het nulpunt -gedaald was, werd hij door angst aangegrepen; want bij eene lage -temperatuur zou het vullen van den ballon zeer moeilijk gaan. - -De kapitein teekende verscheidene malen per dag den stand van den -barometer aan, ten einde Gromski den eersten herfststorm te kunnen -aankondigen, die den luchtballon uit de ijswoestijn moest wegvoeren. - -Eindelijk, na tien dagen gewacht te hebben, begon er verandering in de -weersgesteldheid te komen. De barometer daalde in den nacht van den -19den in zes uren niet minder dan 15 millimeters. Deze plotselinge -toeneming van de vochtigheid deed tot groote veranderingen in den -dampkring besluiten. De kapitein deelde dit aan Gromski mede, die de -wacht bij den luchtballon hield. - -De ingenieur bracht met behulp van James den stoomketel in orde en -drenkte het mos met olie om, dank zij dezen maatregel, het vuur te -kunnen ontsteken, zoodra dit noodig zou wezen. - -Toen in den morgen van den 24sten de barometer 745 millimeters aanwees, -begon men, zonder langer te wachten, den ballon te vullen. - -"Als het maar geen cycloon wordt!" zei de stuurman gejaagd, terwijl -hij naar de lucht keek, waaraan donkergrijze wolken voortdreven. "Met -een cycloon zouden wij niet ver komen." - -Het mos, met olie gedrenkt, was, zooals men al spoedig zag, eene goede -brandstof; het brandde spoedig en gaf eene flinke en hooge vlam. De -ingenieur hoopte den ballon in zes uren te vullen. Hij spaarde de -olie niet, want het was er om te doen, zoo spoedig mogelijk de noodige -hoeveelheid waterdamp te verkrijgen. - -Tegen den middag begon de lucht zich met geelachtige wolken als met -een half doorzichtigen sluier te bedekken. Dit was, naar het zeggen -van den stuurman, de voorbode van een orkaan. - -De ingenieur wreef zich van blijdschap in de handen, toen hij de -wolken zag, die zich aan den horizon opeenhoopten. - -"Laat alle winden maar losbarsten!" zeide hij, terwijl hij nog wat -olie in het vuur goot. - -Ford hield zijne oogen onafgebroken op den barometer gevestigd, die -nog voortdurend daalde. Er viel niet aan te twijfelen, of er was een -storm in aantocht. - -"Haast u wat!" zei de kapitein, terwijl hij den voorraad gerookte -ganzen en versche eieren in het schuitje neerlegde. "Binnen drie uren -zal de storm opsteken; ik vrees, dat het een sneeuwjacht zal worden, -die voor ons noodlottig zou wezen." - -De kloeke zeeman had juist geraden. Omstreeks 4 uur in den namiddag -deden de eerste windvlagen zich gevoelen, welke den ballon, die nu -voor drie vierden gevuld was, heen en weer bewogen. Gromski richtte -het hoofd op en zag de lucht loodkleurige tinten aannemen. Op dezen -somberen achtergrond dreven langzaam eenige witte wolkjes voort. - -"Ik heb dikwijls dergelijke wolkjes gezien vóór stormen, die wel -verscheidene dagen achtereen aanhielden," zeide James, die op eene -rots geklommen was. - -Ford haastte zich, daar hij het gevaar wel vooruitzag, dat den ballon -zou bedreigen, indien men eens genoodzaakt was, gedurende den storm -boven de kleine vallei op te stijgen. - -"Er bestaat geen gevaar," zei de ingenieur. "Onze ballon zal zóó -snel opstijgen, dat wij zelfs de rotsen rondom het schuitje niet -zullen opmerken." - -Gedurende dezen tijd nam de orkaan met ieder oogenblik in hevigheid -toe. Zijn schel gefluit werd machtiger dan het geluid van den stoom, -die uit den stoomketel ontsnapte. De luchtballon nam langzamerhand -zijn vroegeren vorm van eene reusachtige sigaar weder aan. Om zes uur, -toen het overige gedeelte van het mos naar het schuitje overgebracht -was, verzocht de ingenieur aan zijne metgezellen, hunne plaatsen in -te nemen. - -"Houdt u goed!" riep hij hun toe, terwijl hij nog wat ballast uit -het schuitje wierp. - -Nauwelijks had hij deze woorden gesproken, of de luchtballon begon -zich te bewegen en steeg in een oogwenk boven de rotsen, die hem -omgaven. De schok, daardoor teweeggebracht, wierp den stuurman, die er -niet op verdacht was geweest, op het vochtige mos neer. De kapitein, -die den rand gegrepen had, zag de vallei eensklaps verdwijnen. Eene -halve minuut daarna zweefde de luchtballon reeds over de ijsvelden, -die de kusten omgaven. - -"We gaan naar het Noordoosten," riep Ford uit. "Kijkt maar naar -het ijs!" - -Inderdaad vloog de ballon over het uitgestrekte ijsveld heen, dat -zij eenige weken geleden met zooveel moeite overgeloopen hadden. Al -spoedig verdween de lange keten van bergen als in een mist. - -De kapitein bemerkte te midden daarvan de noodlottige plaats, die -bijna zijn graf geworden was. Maar de ijsvelden verdwenen al spoedig -uit het gezicht. De orkaan voerde den ballon daar overheen met eene -snelheid, die Gromski op 180 kilometers begrootte. - -"Drommels!" riep de kapitein uit. "Het is toch heerlijk, dat we nu -in een kwartier den afstand afleggen, waartoe we vroeger een maand -noodig gehad hebben!" - -De herinneringen aan de bezwaren der reis, aan de bovenmenschelijke -inspanning en aan de verschrikkelijke oogenblikken, te midden -der ijsbergen doorgebracht, schenen den reizigers nu belachelijk, -vergeleken bij de verbazende snelheid van den luchtballon, die nu in -eene minuut denzelfden weg aflegde, waarvoor zij vroeger een geheelen -dag noodig hadden gehad. - -Het oppervlak van den oceaan bedekte zich al spoedig met dreigende -wolken. Een halfuur na de opstijging kwam de luchtballon geheel in -de zwarte wolken, en dat wel op het oogenblik, waarop Ford de zee -hoopte te zien, waarvoor hij weinig tijds geleden had moeten zwichten, -zonder de pool te kunnen bereiken, waarvan hij nauwelijks 15 kilometers -verwijderd was. - -Nu de ballon eenmaal in deze verdunde en van vochtigheid verzadigde -lucht gekomen was, steeg hij langzaam; gelukkig was de temperatuur -te midden der wolken hoog genoeg, anders zouden onze reizigers -met een plotselingen val bedreigd zijn. De ingenieur stak het -waterstofgas onder den stoomketel aan om het opstijgingsvermogen te -doen toenemen. Hij slaagde daarin volkomen. Om 7 uur wees de barometer -eene hoogte van 2400 meters aan. De wolken eindigden nauwelijks 500 -meters hooger. - -"Wie weet?" zeide James met een zucht. "Misschien hebben wij wel -boven de pool zelf gezweefd." - -"Dat betwijfel ik," antwoordde Gromski. "De wind voert ons naar het -Noordoosten en niet naar het Zuiden." - -"Moet dat beteekenen, dat wij niet regelrecht naar Amerika -terugkeeren?" - -"Dat doet er niet toe, als wij maar eenig vasteland bereiken. Ik -voor mij zou er niets tegen hebben, al kwamen we ook in Afrika, -zelfs onder de Hottentotten neer." - -"Ik ook niet," mompelde de zeeman. "Maar ik heb er een voorgevoel van, -dat wij eindelijk nog eens in den Oceaan zullen neerkomen." - -Onze reizigers waren zich al te zeer van hun hachelijken toestand -bewust, dan dat zij zich hieromtrent illusiën zouden maken. Zij -wisten maar al te goed, dat hunne reis slechts eene wanhopige poging -was. Nochtans verloor geen hunner zijne koelbloedigheid en zijn moed. - -Gromski rekende niet veel op den ballon, die nu van waterstofgas -verstoken was; maar hij wenschte toch zoolang mogelijk in de lucht -te blijven. - -Gelukkig verloor de ballon, dank zij zijne betrekkelijk kleine -oppervlakte, slechts langzaam zijne warmte. Te middernacht was de damp, -dien hij bevatte, nog niet in een vloeibaren toestand overgegaan. - -Eerst 's morgens om vier uur begonnen de eerste droppels uit het -inwendige van den ballon te vallen. - -Toen Gromski dit bemerkte, stak hij het fornuis aan en bracht in den -ballon eene aanzienlijke hoeveelheid warmen damp. - -Van dat oogenblik af moest men het vuur onder den stoomketel steeds -aanhouden; de stuurman ving zorgvuldig in de huid van een zeekoe het -water op, waarin de damp veranderde. Anders zou de voorraad water, die -als ballast gebruikt werd, binnen eenige uren uitgeput geweest zijn. - -Onze reizigers zagen met angst, dat de inhoud van het ballonnetje, -dat het waterstofgas inhield, snel verminderde. Vijftien uren na hun -vertrek had de ingenieur reeds de helft van deze kostbare brandstof -verbruikt. - -"Ik zou wel eens willen weten, met welke snelheid wij voortgaan," -zei de kapitein. "Als die zwarte wolken er niet waren, zou ik nooit -hebben kunnen gelooven, dat een storm ons meevoerde." - -Inderdaad was er geene verandering in den omtrek van den ballon op te -merken. De atmosfeer scheen volkomen kalm te zijn. Bliksemstralen en -donderslagen gingen met dezen storm zelfs niet gepaard. Door de dichte -massa wolken, die onder de voeten van onze reizigers voortdreven, -kon men niets onderscheiden. De ingenieur dacht, dat het in de lagere -luchtlagen moest regenen en sneeuwen; dientengevolge moest men er -zooveel mogelijk boven blijven. - -Maar de ingenieur kon zijn ballon niet lang op de gewenschte -hoogte houden; want de temperatuur daalde na verloop van eenige -uren aanmerkelijk. De damp perste zich al meer en meer samen, -zoodat de stoomketel zonder ophouden in werking moest blijven. Op -den 21sten Maart, des morgens om 10 uur, was het waterstofgas geheel -verbruikt. Terstond begon de barometer snel te dalen. Het gevaar werd -al dreigender en dreigender. - -Een halfuur daarna trok de stuurman Gromski bij de mouw en wees hem -verscheidene witte vlokken, die op zijne kleederen neervielen. - -"Sneeuw," mompelde hij. - -Zoo was dan gebeurd, waarvoor de ingenieur zoozeer had gevreesd: de -luchtballon bevond zich in de lagere luchtlagen, waar een sneeuwstorm -woedde. - -"James, doe het overige van het mos in het fornuis," zeide hij, -"anders zullen we vallen." - -"Dat zullen we toch niet kunnen verhinderen," antwoordde de zeeman, -terwijl hij aan het gegeven bevel voldeed. - -De kleine hoeveelheid mos verdween al spoedig; de stuurman haalde, -na de laatste hoeveelheid op het verflauwende vuur geworpen te hebben, -de schouders op. - -"Nu moet het omhulsel van den rand van het schuitje er aan gelooven," -zeide hij. - -En daar hij geen antwoord kreeg, nam hij een mes en begon de zijde -af te snijden, die den rand omgaf. De ingenieur verhinderde hem -hierin niet. - -"Laat het maar verbranden! Wat doet dat er toe?" - -Maar het harde bamboes wilde niet branden. James stak dus zijn mes -weder in den zak en begon, met de handen op den rug, een matrozenliedje -te fluiten, welks vroolijke melodie een zonderling contrast met het -onheilspellende gebulder van den Oceaan opleverde. De kapitein volgde -met angst de sneeuwvlokken, die eene gedurig dikker wordende laag op -den luchtballon vormden. - -"Welnu, kameraden, we moeten maar afscheid van elkaar nemen!" zeide -hij eensklaps met eene stem, die van ontroering trilde. "Al spoedig -zullen de golven ons voor immer den mond sluiten, en ik wil de aarde -niet verlaten zonder u vergiffenis gevraagd te hebben, Mijnheer. Het -is mijne hardnekkigheid, die ons allen in het verderf heeft gestort. Ik -weet het ... want ... als ik ..." - -Maar Gromski viel hem in de rede. - -"Ge moest wel ... het was uw plicht, zoo te handelen," zeide Gromski -met tranen in de oogen, terwijl hij den kloeken zeeman de hand -drukte. "Het is een gering offer op het altaar der wetenschap. Alles, -wat ik wensch, is, dat het niet vruchteloos moge blijven." - -"Dat zal het geval niet zijn!" antwoordde Ford, terwijl hij de blikken -doos, waarin zijn dagboek opgesloten was, te voorschijn haalde. "Men -zal dit vroeger of later wel vinden! Weest daar maar gerust op!" - -"Ja," zeide James, terwijl hij zich den neus snoot. "Alleen is het -jammer, dat wij dit zelf niet kunnen vertellen ... Och hemel!" - -In dezen laatsten uitroep lag alles opgesloten, wat de oude zeeman niet -onder woorden kon brengen: verbittering, spijtigheid, teleurstelling, -wanhoop en eindelijk berusting. - -Dit treurige tooneel duurde echter niet lang. Onze reizigers -beheerschten hunne aandoeningen en wachtten met gelatenheid den -dreigenden dood af. - -Het dof gebulder van den Oceaan, die door den storm werd voortgezweept, -werd al duidelijker en duidelijker. Gromski berekende, met den -barometer in de hand, de hoogte, waarop zij zich bevonden. - -"Achthonderd meters, zevenhonderd...." - -"De Oceaan!" riep James, terwijl hij zich over den rand van het -schuitje heenboog. - -En tegelijkertijd kwam de luchtballon uit de dichte wolk, die hem tot -dusverre omgeven had. Tusschen de sneeuwvlokken, die door de lucht -dwarrelden, tusschen het gebulder van den orkaan door, kon men zonder -moeite het donkere oppervlak van den Oceaan zien en zijne millioenen -golven, die elkander onafgebroken opvolgden. Op den donkeren Oceaan -teekenden zich de talrijke witte silhouetten der ijsbergen af, -die door de golven werden meegevoerd. Dit tooneel werd met ieder -oogenblik duidelijker te onderscheiden; want de luchtballon, die -reeds met eene sneeuwlaag van eenige centimeters bedekt was, daalde -met eene ontzaglijke snelheid naar beneden. - -"Nu is het einde daar!" mompelde James. - -Het schuitje raakte het schuim der golven reeds aan. De ballon gleed -over het onstuimige oppervlak van den Oceaan. Onze reizigers gevoelden -een hevigen schok en terstond daarna eene ijzige koude door hunne -leden. Het was gedaan. De ballon worstelde met de golven. Door den wind -voortgedreven, verhief hij zich somtijds, als een gekwetste vogel, -maar viel terstond weder neer. De ingenieur en zijne metgezellen, -die door het schuim der golven overstroomd en verblind waren, grepen -als bij instinct de touwen om uit het schuitje te komen, dat geheel -op zijde gevallen was. - -Na bovenmenschelijke pogingen gelukte het hun, het inwendige van den -ballon te bereiken. Deze laatste kromp bij iedere aanraking met het -water zichtbaar ineen. De waterdamp veranderde snel in een vloeibaren -toestand. - -"Hooger, hooger!" riep de ingenieur, terwijl hij in de groote holte -van het omhulsel kroop. - -Hier konden de golven hen niet bereiken. Na al zijne koelbloedigheid -herkregen te hebben, bemerkte hij, dat de ballon niet onbeweeglijk -was, maar dat hij met snelheid naar eene ontzaglijke massa heendreef, -waarvan de omtrekken door den sluier van sneeuw slechts onduidelijk -te zien waren. De kapitein bemerkte deze insgelijks. - -"Een ijsberg!" riep hij uit. - -Nauwelijks waren deze woorden over de lippen van Ford gekomen, of de -gehavende ballon kwam op den ijsberg neer. Onze reizigers hoorden -het dof gekraak van het brekende bamboes. Het schuitje was met een -scherpen kant van het ijsveld in aanraking gekomen en bleef daaraan -voor een oogenblik vasthaken. - -Gromski maakte van dit oogenblik gebruik. Na zijne schuilplaats -verlaten te hebben, bereikte hij na eenige vruchtelooze pogingen het -hobbelige oppervlak van den ijsberg en bevond zich al spoedig op den -kant, waaraan de ballon was blijven vasthaken. - -De kapitein en James volgden hem werktuiglijk. - -Intusschen verhief zich de ballon, zoodra zij den voet op den ijsberg -gezet hadden, eensklaps en verdween in het luchtruim. - -Gedurende eenige oogenblikken zag men hem zich nog als een zwart -stipje tegen de vallende sneeuw afteekenen; daarop verdween hij te -midden der donkere wolken. - -De ingenieur, die aan den kant van eene breede kloof zat, staarde hem -tot op het laatste oogenblik na. Toen verborg hij zijn gelaat in de -handen en biggelden er een paar tranen langs zijne wangen. - -Het gewrocht van zijn genie, de oorzaak van zijn roem, was voor immer -verloren gegaan. - - - - - - - - -ZEVENTIENDE HOOFDSTUK. - -OP EEN IJSBERG IN DEN OCEAAN. - - -De ijsberg, waarop onze reizigers zoo onvoorziens waren geworpen, -was geene veilige schuilplaats. Deze ijsberg was een stuk van een -ijsveld, dat door talrijke en diepe spleten doorboord was, die bij -iederen nieuwen aanval der golven in omvang toenamen. Deze geheele -massa dreef op het oppervlak van den Oceaan rond en stond ieder -oogenblik bloot aan het gevaar, het evenwicht te verliezen en om -te kantelen. De ingenieur en zijne metgezellen hielden zich met de -uiterste moeite vast aan eene plek, die telkens met het schuim der -golven bedekt werd. De eerste de beste golf, die kwam aanrollen, -kon hen in zee doen storten. Daar de kapitein dit wel voorzag, keek -hij naar eene veiligere plaats rond. Eenige voeten hooger bevond zich -eene holte, die door verscheidene bergjes omgeven en in het midden -van den ijsberg gelegen was. Het hobbelige oppervlak van den berg -bood een vrij stevigen steun voor de voeten aan. - -Zonder verder na te denken, begon Ford naar de gekozen plaats te -klimmen. Na verloop van eenige oogenblikken zat hij in deze soort -van schuilplaats, die de hoogste golven niet meer konden bereiken. - -Op aansporing van den kapitein besloten de ingenieur en James, -insgelijks hun fortuin te beproeven. Maar het waagstuk, waarin -Ford gelukkig geslaagd was, zou bijna noodlottig voor zijne beide -metgezellen afgeloopen zijn. Een ontzaglijke golf sloeg over den -stuurman heen en zou hem zonder twijfel in zee hebben doen vallen, -indien Gromski er niet in geslaagd was, hem vast te houden. - -Gebruik makende van de tusschenruimte tusschen twee golven, bereikten -de reizigers echter de kloof, waar zij volkomen beveiligd waren tegen -de golven, die op de zijden van den ijsberg braken. - -Een hooge ijsmuur, die zich aan den windkant verhief, beschermde onze -helden volkomen tegen de jachtsneeuw. De stuurman ontdekte aan den -voet van dezen muur eene kleine grot en kroop daar onmiddellijk in. - -De luchtschipbreukelingen, die van koude verstijfd en tot op het hemd -doornat waren, sloegen van uit hunne schuilplaats wanhopige blikken op -den Oceaan. Waarom hadden zij den dood afgeweerd, die zijne kaken reeds -voor hen opsperde? Was het om kort daarna een anderen dood te sterven, -honderdmaal verschrikkelijker, den dood tengevolge van honger en koude? - -De stuurman, die de zaken gewoonlijk nog al luchtig placht op te -nemen, verwenschte luide zijne lafhartigheid, die hem had aangedreven, -eene twijfelachtige schuilplaats op den ijsberg te zoeken. - -"We zouden anders reeds lang in het water omgekomen zijn," zeide hij; -"en nu moeten we opnieuw het einde afwachten." - -De oude zeeman was blijkbaar ter prooi aan dezelfde marteling, welke -een man ondergaat, die de voltrekking van zijn doodvonnis afwacht. - -"Houd je maar kalm, James!" zei de ingenieur met een bitteren -grimlach. "Het oogenblik is nabij, waarop deze berg zal omkeeren: -een enkele groote golf zal daartoe voldoende zijn." - -"Dat zal zoo gauw nog niet gebeuren," merkte Ford aan. "Ge vergeet, -dat de ijsberg, waarop we ons bevinden, meer dan tien meters boven -het water uitsteekt; het gedeelte, dat zich onder water bevindt, -heeft omstreeks eene achtmaal grootere afmeting. De Oceaan of de -golven of de orkaan zullen niet in staat zijn om zulk eene massa -om te keeren. De ijsbergen vertoonen zich dikwijls op 54 graden -breedte; in het noordelijk halfrond bereiken zij dikwijls den 46sten -graad. De koude winden, die van de polen naar de evennachtslijn gaan, -drijven ze dikwijls zelfs tot in de gematigde luchtstreek voort. Het -is dus mogelijk, dat we eene lange reis zullen doen, die zoolang zal -duren, totdat onze ijsberg onder den invloed der zonnestralen geheel -gesmolten is." - -"Maar is het wel zeker, dat we voortgaan?" - -"De wind stuwt ons zonder eenigen twijfel voort of misschien wel -eenige stroom; anders zou deze ijsberg niet van de kust van het -zuidelijk vasteland, waar zij zich van het ijsveld gescheiden heeft, -weggedreven zijn." - -"We hebben dus den tijd om driemaal van honger en koude te sterven," -zeide Gromski. - -James ondersteunde de opmerking van den ingenieur met een krachtigen -matrozenvloek. - -"Zou de weg, dien we met dezen storm afgelegd hebben, aanzienlijk -zijn?" vroeg hij na eenige oogenblikken van stilzwijgen. - -Gromski haalde de schouders op. - -"Wat weet ik daarvan?" antwoordde hij. "Misschien een mijl, misschien -wel drie duizend kilometers. Binnen eenige uren zullen we dit met -zekerheid te weten komen door den duur van den nacht. Als deze niet -invalt, zal dit ons een bewijs zijn, dat we den poolcirkel nog niet -eens overschreden hebben." - -"Ja, dat is waar, en ik zou graag zoo spoedig mogelijk willen weten, -waar we ons bevinden," zei de kapitein peinzend. "Hoe jammer, dat de -chronometer in het schuitje achtergebleven is!" - -"Wat kan dat alles ons schelen?" mompelde de stuurman. - -"Dat kan ons meer schelen dan je wel denkt; want als onze ballon -vernietigd is in eene streek, die door de walvischvaarders bezocht -wordt...." - -De kapitein durfde dezen volzin niet voltooien. De onderstelling, -die hij wilde te berde brengen, scheen hem al te gewaagd toe. - -Na dit gesprek heerschte er een diep stilzwijgen op den ijsberg. Onze -schipbreukelingen, die tegen elkaar aan gedrukt zaten, bevende van -koude, hoorden het gebulder van den orkaan en het onheilspellend -geklots der golven, die tegen de zijden van den ijsberg aankwamen. - -Intusschen bemerkten zij na verloop van eenigen tijd tot hunne -blijdschap, dat het ophield met sneeuwen. De donkere wolken lieten -eenig licht door, waar doorheen men de onbestemde lijn van den horizon -kon zien, waaraan zich hier en daar witte stippen vertoonden. Dit -waren ijsbergen. De kapitein, die een scherp gezicht had, telde er -wel twaalf op verschillende punten van den Oceaan. Deze overvloed -van drijvende ijsbergen gaf het recht tot de onderstelling, dat -het vasteland niet ver verwijderd was en deze opmerking was alles -behalve geschikt om aan onze schipbreukelingen moed in te boezemen, -daar deze gewenscht hadden, zooveel mogelijk naar het Noorden af -te drijven. Bovendien kondigde niets de aannadering van den nacht -aan. Deze omstandigheid bewees, dat de luchtballon binnen de grenzen -van den poolcirkel in zee neergekomen was. - -De kalmte, die er allengs in de atmosfeer begon terug te keeren, -boezemde den schipbreukelingen eenigen moed in. Omstreeks zeven uur -des avonds drongen de eerste stralen der zon door de wolken heen en -wierpen een somber licht op den Oceaan en op den ijsberg, die geheel -met sneeuw bedekt was. - -De kapitein en Gromski verlieten de grot, ten einde hunne verstijfde -ledematen een weinig in de zon te verwarmen. Ford, die een kleinen -verrekijker uit zijn zak gehaald had, sloeg den horizon opmerkzaam -gade. - -Helaas! op den Oceaan was niets te zien. Behalve de ijsbergen, die -in de verte schitterden, bemerkte het oog niets, niet het kleinste -stukje land, niet de minste klip. - -"Ik twijfel er aan, of eenig schip zich bij zulk weer wel in volle -zee zal wagen," zeide Gromski. - -"Dat mag inderdaad betwijfeld worden," antwoordde Ford; "maar het -kan toch geen kwaad, van tijd tot tijd eens een blik op den horizon -te slaan." - -"Waartoe zou dat dienen? Het zou beter zijn, een noodvlag, te -hijschen," zeide James. - -"Maar waarvan zouden we een vlag maken?" - -In plaats van antwoord te geven, haalde de oude zeeman uit zijn zak een -grooten rooden zakdoek en liet dezen zegevierend in de lucht wapperen. - -"Ik zou op een afstand van tien mijlen zulk eene vlag wel op een -ijsberg kunnen zien," zeide hij. - -De brave stuurman legde nu blijkbaar zijne zwartgalligheid af, want -hij ging vol moed zijne vlag planten. Zonder op het gevaar acht -te slaan, klom hij op den top van het ijsveld en maakte daaraan de -geïmproviseerde vlag vast. - -"En nu kunnen we afwachten, totdat we den hongerdood sterven." - -Bij deze woorden onderzocht de stuurman zijne zakken nauwkeurig, -in de hoop, daarin nog iets eetbaars te zullen vinden. Maar het -was vruchteloos: de geheele voorraad--de gerookte ganzen, de -eieren en de overblijfselen van het vleesch--was in het schuitje -achtergebleven. Onze reizigers konden dus den honger niet stillen, -die hen al meer en meer begon te folteren. - -Wat den dorst aangaat, daarvoor behoefden zij niet te duchten, daar -hun ijsberg, die uit bevroren zoet water bestond, eene onuitputtelijke -bron van drinkbaar water opleverde. - -Behalve den honger en de koude bedreigde hen nog een ander gevaar. Het -was de zon, die door de wolken heengeboord was en die nu, daar zij -den ijsberg op eene onevenredige wijze deed uitzetten, het ijs deed -barsten, zoodat er stukken losraakten en in zee vielen. Op den 22sten, -om zeven uur, barstte de top van den ijsberg, aan welks voet onze -reizigers eene schuilplaats hadden gevonden, eensklaps met een hevig -gedruisch vaneen. - -James, die in zijne grot lag te slapen, kwam er als door een wonder -heelhuids af: het ontzaglijke ijsblok brak onder het vallen vlak -boven zijn hoofd onverhoeds in duizend stukken. Een dezer stukken -kwetste den kapitein ernstig in het gezicht. - -James was der wanhoop ter prooi; want zijne noodvlag, die op den top -van den ijsberg wapperde, was tegelijkertijd in zee gevallen. - -Onze reizigers zagen ook met angst, dat hunne schuilplaats met -ieder oogenblik in omvang afnam; na verloop van eenige dagen -moest de ijsberg, door den stroom naar warmere streken meegevoerd, -onvermijdelijk in duizend stukken springen, en dan.... - -De ingenieur, die James tegen alle verdere ongevallen wilde beveiligen, -ging in de grot, waarin deze zich ophield, en trachtte hem te -overreden, er uit te komen. - -"Komaan, ouwe jongen," zeide hij. "Het gedeelte van den ijsberg, -waarop je je bevindt, kan ieder oogenblik instorten. Zie eens, welk -een spleet zich aan dien kant gevormd heeft!" - -De zeeman verroerde zich niet. - -"Laat mij maar blijven, waar ik ben," mompelde hij. "Des te spoediger -is het met mij gedaan. Het is toch wat al te bar, uit eigen beweging -in zee te springen; welnu, laat mij maar in zee geworpen worden!" - -Daar de ingenieur wel merkte, dat hij den stuurman toch niet tot -andere gedachten zou brengen, zag hij van het aanwenden van verdere -pogingen af en keerde naar den kapitein terug, die zich op een gedeelte -van den ijsberg had neergezet, dat vooralsnog tegen de zonnestralen -beveiligd was. - -De dood, dien James met koelbloedigheid afwachtte, vertoonde zich -overal aan de oogen van onze schipbreukelingen. De ijsberg waggelde -onophoudelijk, ofschoon de Oceaan reeds lang tot bedaren gekomen -was. De kapitein kon dit feit niet anders verklaren, dan door de -onderstelling, dat het benedengedeelte van den ijsberg langzamerhand -wegsmolt. Het oogenblik was dus gemakkelijk te voorzien, waarop het -zwaartepunt van deze massa zich zou verplaatsen of--om in gewone -bewoordingen te spreken--waarop de berg, door onze zeereizigers -ingenomen, zou omkantelen. - -De dag van den 23sten werd doorgebracht in eene verschrikkelijke -en lijdelijke afwachting van den dood, die langzaam aan naderde. De -kapitein, die tot dusverre voortdurend den horizon gadegeslagen had, -verbrijzelde zijn verrekijker tegen een ijsblok, zóó uitgeput en -ontmoedigd gevoelde hij zich. - -"Ik ben volkomen bereid om te sterven," zeide hij, terwijl hij haastig -opstond; "als het maar zoo spoedig mogelijk gebeurt!" - -"Terstond!" antwoordde de stuurman. "Wat drommel! Moeten we dan -wachten, totdat de honger ons zoozeer van onze kracht berooft, dat -wij niet meer van dezen ijsberg kunnen afspringen?" - -En nadat de oude zeeman opgestaan was, begaf hij zich met vasten stap -naar de helling van den berg, waarop Ford zich bevond. - -"Wij beiden te gelijk, kapitein?" zeide hij met eene schorre -stem. "Wilt ge?" - -Ford gevoelde, dat de stuurman hem van de helling naar beneden trok; -maar hij bezat de noodige geestkracht niet meer om hem weerstand -te bieden. - -Eensklaps hield de stuurman op, den kapitein met zich mee te trekken: -een straaltje van hoop spiegelde zich op zijn gelaat af; hij strekte de -hand uit, wreef zich de oogen uit, alsof hij zich van de werkelijkheid -wilde overtuigen, en slaakte een doffen kreet van vreugde. - -"Daar, daar!" bracht hij met moeite uit, terwijl hij zich met zijn -geheele lichaam vooroverboog. - -De kapitein sloeg een blik over den Oceaan, maar bemerkte niets, dat -zijne aandacht waardig was. Alleen de ijsbergen, die onze reizigers -vergezelden, vertoonden zich aan den horizon. - -Maar de oude zeeman bleef steeds naar een bepaald punt aan den -horizon wijzen. - -"Een sloep, een sloep!" riep hij uit. "Kijk maar eens! Bij dien -vierkanten berg! Zij komt er juist achter vandaan." - -Eindelijk kwam ook Ford tot de overtuiging, dat de stuurman zich -niet bedroog. Nadat hij al zijne aandacht gevestigd had op het punt, -dat James hem aanwees, bemerkte hij eene kleine zwarte plek, die -zich over het oppervlak van den Oceaan voortbewoog. Deze kleine plek -werd blijkbaar al grooter en grooter, en nam langzamerhand den vorm -van eene sloep aan. Vijf minuten daarna konden onze reizigers haar -duidelijk onderscheiden. - -"Maar zij gaan zonder behulp van roeiriemen verder," riep de ingenieur -verwonderd uit. - -Inderdaad zat de bemanning van de sloep, zonder zich te verroeren, -met opgeheven roeiriemen op de banken en nochtans vloog het vaartuig -met de snelheid van een meeuw over de golven heen en liet een diep -spoor achter zich. Het water, dat door den voorsteven gekliefd werd, -verhief zich tot aan de boorden, alsof het ieder oogenblik de boot -zou verzwelgen. - -Op den voorsteven van de sloep stond een matroos met een voorwerp in -de hand, dat in de zon schitterde. - -"Het zijn walvischvaarders," zeide Ford. - -"Zij hebben een walvisch geharpoeneerd en vervolgen dien nu," riep -de stuurman uit. - -Gromski kon zich bij den eersten oogopslag geene verklaring geven -van het tooneel, dat onder zijne oogen voorviel. Hij begreep eerst, -wat de woorden van James beteekenden, toen hij een touw aan den -voorsteven vastgebonden zag en het windas zag draaien. De broze sloep, -op sleeptouw genomen door den reus der wateren, die zich met den -moordenden harpoen in het lichaam over den Oceaan voortbewoog, begaf -zich regelrecht naar den ijsberg, waarop onze reizigers zich bevonden. - -James bemerkte terstond het gevaar, dat de bemanning bedreigde; want -de walvisch zwom zóó diep onder water, dat hij gemakkelijk onder den -ijsberg door kon, in welk geval de sloep tegen dezen hinderpaal in -duizend stukken moest breken. - -"Ze zijn verloren!" zeide hij, terwijl hij de handen in de lucht -bewoog. - -"Hola! Jelui daar! Snijdt het touw door!" riepen onze vrienden. - -Trotseerden de zeelieden het gevaar of vergaten zij dit bij het -onverwachte gezicht van onze drie schipbreukelingen, die hun van den -ijsberg af allerlei wenken gaven? Zooveel is zeker, dat de sloep zich -met dezelfde snelheid bleef voortbewegen. - -"Het is niet anders," mompelde Ford. "In plaats van ons te kunnen -redden, hebben die onvoorzichtigen onze hulp noodig." - -De jacht op den walvisch liep echter niet zoo slecht af, als de -kapitein vreesde. De harpoenier, die bij het windas stond, verloor -zijne tegenwoordigheid van geest niet, en nadat hij er zich van -overtuigd had, dat de sloep regelrecht op den ijsberg afging, greep hij -zijn mes en sneed het touw door. De sloep behield nog eenige seconden -hare snelle vaart; maar toen begon zij zich langzamer voort te bewegen; -eenige riemslagen achterwaarts en de boegspriet stiet slechts zeer -zachtjes tegen den ijsberg aan, waarvan een stuk werd afgerukt. - -Onze reizigers begroetten de tegenwoordigheid van geest en de -behendigheid van den harpoenier met kreten van geestdrift, waarin -zich eene uitbundige vreugde mengde. - -"Hoe drommel kom jelui op dezen ijsberg?" vroeg de stuurman van -de sloep, terwijl hij van zijne zitplaats opstond. "Wat moeten -we met jelui beginnen? Springt in het water, dan zullen wij je wel -ophalen. Maar gauw wat, daar deze ijsberg wel eens boven onze hoofden -kan ineenstorten." - -Zonder een oogenblik te aarzelen volgden onze reizigers den raad -van den walvischvanger. De kapitein sprong het eerst in zee; na hem -volgde James, en eindelijk liet ook de ingenieur zich langzaam van -den ijsberg afglijden. - -Een oogenblik daarna zaten onze drie schipbreukelingen op de banken -van de sloep naast de matrozen, die hen verwonderd aankeken. - -"Maar hoe drommel ben jelui toch op dien ijsberg gekomen?" herhaalde -de stuurman van de sloep. "Duizend duivels! Je hebt de reis op een -wonderlijk schip gedaan. Ben je uit de wolken komen vallen?" - -"Juist zoo, ge hebt het geraden," antwoordde de kapitein ernstig. "We -zijn werkelijk uit de wolken komen vallen met onzen luchtballon, -waarmee we van de Zuidpool terug keerden." - -Al spoedig had de sloep het schip bereikt. - -De ontvangst van onze schipbreukelingen aan boord van den -walvischvaarder was allerhartelijkst. - -Nadat zij andere kleeren aangetrokken en zich aan een overvloedig maal -te goed gedaan hadden, moesten zij natuurlijk al hun wedervaren aan -den kapitein en de matrozen vertellen, welk verhaal met de grootste -belangstelling en de diepste bewondering voor zooveel volharding en -zooveel geestkracht werd aangehoord. - -Gelukkig bevond de walvischvaarder zich reeds op de terugreis, zoodat -deze den boeg regelrecht naar New-York kon wenden, waar onze helden -zich slechts korten tijd ophielden, daar zij zoo spoedig mogelijk -naar Chicago wenschten terug te keeren. - -De talrijke vrienden, die Gromski had, kwamen hem al spoedig -gelukwenschen met den gunstigen afloop van den tocht, waarvan zij -zich niets goeds voorspeld hadden. - -Alle couranten waren nu uitbundig in loftuitingen over den -ondernemingsgeest der drie kloeke mannen, die zij vroeger als niet -veel beter dan krankzinnigen hadden beschouwd. - -De kapitein en de stuurman bleven een geruimen tijd de gasten van -den ingenieur, genietende in de kalmte, die hen nu omgaf, maar toch -weer plannen beramende voor het ondernemen van een nieuwen tocht -met een nieuwen luchtballon; want het bleef nog altijd tot hunne -liefste wenschen behooren, eenmaal den voet te zetten op het punt, -waar de meridianen samenloopen. - - - - - - - -End of the Project Gutenberg EBook of Per luchtballon naar de Zuidpool, by -Wladyslaw Jan Uminski - -*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK PER LUCHTBALLON NAAR DE ZUIDPOOL *** - -***** This file should be named 62504-8.txt or 62504-8.zip ***** -This and all associated files of various formats will be found in: - http://www.gutenberg.org/6/2/5/0/62504/ - -Produced by Jeroen Hellingman and the Online Distributed -Proofreading Team at https://www.pgdp.net/ for Project -Gutenberg - -Updated editions will replace the previous one--the old editions will -be renamed. - -Creating the works from print editions not protected by U.S. copyright -law means that no one owns a United States copyright in these works, -so the Foundation (and you!) can copy and distribute it in the United -States without permission and without paying copyright -royalties. Special rules, set forth in the General Terms of Use part -of this license, apply to copying and distributing Project -Gutenberg-tm electronic works to protect the PROJECT GUTENBERG-tm -concept and trademark. Project Gutenberg is a registered trademark, -and may not be used if you charge for the eBooks, unless you receive -specific permission. If you do not charge anything for copies of this -eBook, complying with the rules is very easy. You may use this eBook -for nearly any purpose such as creation of derivative works, reports, -performances and research. They may be modified and printed and given -away--you may do practically ANYTHING in the United States with eBooks -not protected by U.S. copyright law. Redistribution is subject to the -trademark license, especially commercial redistribution. - -START: FULL LICENSE - -THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE -PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK - -To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free -distribution of electronic works, by using or distributing this work -(or any other work associated in any way with the phrase "Project -Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full -Project Gutenberg-tm License available with this file or online at -www.gutenberg.org/license. - -Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project -Gutenberg-tm electronic works - -1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm -electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to -and accept all the terms of this license and intellectual property -(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all -the terms of this agreement, you must cease using and return or -destroy all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your -possession. If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a -Project Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound -by the terms of this agreement, you may obtain a refund from the -person or entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph -1.E.8. - -1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be -used on or associated in any way with an electronic work by people who -agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few -things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works -even without complying with the full terms of this agreement. See -paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project -Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this -agreement and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm -electronic works. See paragraph 1.E below. - -1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the -Foundation" or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection -of Project Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual -works in the collection are in the public domain in the United -States. If an individual work is unprotected by copyright law in the -United States and you are located in the United States, we do not -claim a right to prevent you from copying, distributing, performing, -displaying or creating derivative works based on the work as long as -all references to Project Gutenberg are removed. Of course, we hope -that you will support the Project Gutenberg-tm mission of promoting -free access to electronic works by freely sharing Project Gutenberg-tm -works in compliance with the terms of this agreement for keeping the -Project Gutenberg-tm name associated with the work. You can easily -comply with the terms of this agreement by keeping this work in the -same format with its attached full Project Gutenberg-tm License when -you share it without charge with others. - -1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern -what you can do with this work. Copyright laws in most countries are -in a constant state of change. If you are outside the United States, -check the laws of your country in addition to the terms of this -agreement before downloading, copying, displaying, performing, -distributing or creating derivative works based on this work or any -other Project Gutenberg-tm work. The Foundation makes no -representations concerning the copyright status of any work in any -country outside the United States. - -1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: - -1.E.1. The following sentence, with active links to, or other -immediate access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear -prominently whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work -on which the phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the -phrase "Project Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, -performed, viewed, copied or distributed: - - This eBook is for the use of anyone anywhere in the United States and - most other parts of the world at no cost and with almost no - restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it - under the terms of the Project Gutenberg License included with this - eBook or online at www.gutenberg.org. If you are not located in the - United States, you'll have to check the laws of the country where you - are located before using this ebook. - -1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is -derived from texts not protected by U.S. copyright law (does not -contain a notice indicating that it is posted with permission of the -copyright holder), the work can be copied and distributed to anyone in -the United States without paying any fees or charges. If you are -redistributing or providing access to a work with the phrase "Project -Gutenberg" associated with or appearing on the work, you must comply -either with the requirements of paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 or -obtain permission for the use of the work and the Project Gutenberg-tm -trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or 1.E.9. - -1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted -with the permission of the copyright holder, your use and distribution -must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any -additional terms imposed by the copyright holder. Additional terms -will be linked to the Project Gutenberg-tm License for all works -posted with the permission of the copyright holder found at the -beginning of this work. - -1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm -License terms from this work, or any files containing a part of this -work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. - -1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this -electronic work, or any part of this electronic work, without -prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with -active links or immediate access to the full terms of the Project -Gutenberg-tm License. - -1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, -compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including -any word processing or hypertext form. However, if you provide access -to or distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format -other than "Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official -version posted on the official Project Gutenberg-tm web site -(www.gutenberg.org), you must, at no additional cost, fee or expense -to the user, provide a copy, a means of exporting a copy, or a means -of obtaining a copy upon request, of the work in its original "Plain -Vanilla ASCII" or other form. Any alternate format must include the -full Project Gutenberg-tm License as specified in paragraph 1.E.1. - -1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, -performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works -unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. - -1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing -access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works -provided that - -* You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from - the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method - you already use to calculate your applicable taxes. The fee is owed - to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he has - agreed to donate royalties under this paragraph to the Project - Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments must be paid - within 60 days following each date on which you prepare (or are - legally required to prepare) your periodic tax returns. Royalty - payments should be clearly marked as such and sent to the Project - Gutenberg Literary Archive Foundation at the address specified in - Section 4, "Information about donations to the Project Gutenberg - Literary Archive Foundation." - -* You provide a full refund of any money paid by a user who notifies - you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he - does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm - License. You must require such a user to return or destroy all - copies of the works possessed in a physical medium and discontinue - all use of and all access to other copies of Project Gutenberg-tm - works. - -* You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of - any money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the - electronic work is discovered and reported to you within 90 days of - receipt of the work. - -* You comply with all other terms of this agreement for free - distribution of Project Gutenberg-tm works. - -1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project -Gutenberg-tm electronic work or group of works on different terms than -are set forth in this agreement, you must obtain permission in writing -from both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and The -Project Gutenberg Trademark LLC, the owner of the Project Gutenberg-tm -trademark. Contact the Foundation as set forth in Section 3 below. - -1.F. - -1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable -effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread -works not protected by U.S. copyright law in creating the Project -Gutenberg-tm collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm -electronic works, and the medium on which they may be stored, may -contain "Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate -or corrupt data, transcription errors, a copyright or other -intellectual property infringement, a defective or damaged disk or -other medium, a computer virus, or computer codes that damage or -cannot be read by your equipment. - -1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right -of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project -Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project -Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project -Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all -liability to you for damages, costs and expenses, including legal -fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT -LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE -PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE -TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE -LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR -INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH -DAMAGE. - -1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a -defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can -receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a -written explanation to the person you received the work from. If you -received the work on a physical medium, you must return the medium -with your written explanation. The person or entity that provided you -with the defective work may elect to provide a replacement copy in -lieu of a refund. If you received the work electronically, the person -or entity providing it to you may choose to give you a second -opportunity to receive the work electronically in lieu of a refund. If -the second copy is also defective, you may demand a refund in writing -without further opportunities to fix the problem. - -1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth -in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS', WITH NO -OTHER WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT -LIMITED TO WARRANTIES OF MERCHANTABILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. - -1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied -warranties or the exclusion or limitation of certain types of -damages. If any disclaimer or limitation set forth in this agreement -violates the law of the state applicable to this agreement, the -agreement shall be interpreted to make the maximum disclaimer or -limitation permitted by the applicable state law. The invalidity or -unenforceability of any provision of this agreement shall not void the -remaining provisions. - -1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the -trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone -providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in -accordance with this agreement, and any volunteers associated with the -production, promotion and distribution of Project Gutenberg-tm -electronic works, harmless from all liability, costs and expenses, -including legal fees, that arise directly or indirectly from any of -the following which you do or cause to occur: (a) distribution of this -or any Project Gutenberg-tm work, (b) alteration, modification, or -additions or deletions to any Project Gutenberg-tm work, and (c) any -Defect you cause. - -Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm - -Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of -electronic works in formats readable by the widest variety of -computers including obsolete, old, middle-aged and new computers. It -exists because of the efforts of hundreds of volunteers and donations -from people in all walks of life. - -Volunteers and financial support to provide volunteers with the -assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg-tm's -goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will -remain freely available for generations to come. In 2001, the Project -Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure -and permanent future for Project Gutenberg-tm and future -generations. To learn more about the Project Gutenberg Literary -Archive Foundation and how your efforts and donations can help, see -Sections 3 and 4 and the Foundation information page at -www.gutenberg.org - - - -Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation - -The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit -501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the -state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal -Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification -number is 64-6221541. Contributions to the Project Gutenberg Literary -Archive Foundation are tax deductible to the full extent permitted by -U.S. federal laws and your state's laws. - -The Foundation's principal office is in Fairbanks, Alaska, with the -mailing address: PO Box 750175, Fairbanks, AK 99775, but its -volunteers and employees are scattered throughout numerous -locations. Its business office is located at 809 North 1500 West, Salt -Lake City, UT 84116, (801) 596-1887. Email contact links and up to -date contact information can be found at the Foundation's web site and -official page at www.gutenberg.org/contact - -For additional contact information: - - Dr. Gregory B. Newby - Chief Executive and Director - gbnewby@pglaf.org - -Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg -Literary Archive Foundation - -Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide -spread public support and donations to carry out its mission of -increasing the number of public domain and licensed works that can be -freely distributed in machine readable form accessible by the widest -array of equipment including outdated equipment. Many small donations -($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt -status with the IRS. - -The Foundation is committed to complying with the laws regulating -charities and charitable donations in all 50 states of the United -States. Compliance requirements are not uniform and it takes a -considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up -with these requirements. We do not solicit donations in locations -where we have not received written confirmation of compliance. To SEND -DONATIONS or determine the status of compliance for any particular -state visit www.gutenberg.org/donate - -While we cannot and do not solicit contributions from states where we -have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition -against accepting unsolicited donations from donors in such states who -approach us with offers to donate. - -International donations are gratefully accepted, but we cannot make -any statements concerning tax treatment of donations received from -outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. - -Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation -methods and addresses. Donations are accepted in a number of other -ways including checks, online payments and credit card donations. To -donate, please visit: www.gutenberg.org/donate - -Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic works. - -Professor Michael S. Hart was the originator of the Project -Gutenberg-tm concept of a library of electronic works that could be -freely shared with anyone. For forty years, he produced and -distributed Project Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of -volunteer support. - -Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed -editions, all of which are confirmed as not protected by copyright in -the U.S. unless a copyright notice is included. Thus, we do not -necessarily keep eBooks in compliance with any particular paper -edition. - -Most people start at our Web site which has the main PG search -facility: www.gutenberg.org - -This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, -including how to make donations to the Project Gutenberg Literary -Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to -subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. - |