1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52
53
54
55
56
57
58
59
60
61
62
63
64
65
66
67
68
69
70
71
72
73
74
75
76
77
78
79
80
81
82
83
84
85
86
87
88
89
90
91
92
93
94
95
96
97
98
99
100
101
102
103
104
105
106
107
108
109
110
111
112
113
114
115
116
117
118
119
120
121
122
123
124
125
126
127
128
129
130
131
132
133
134
135
136
137
138
139
140
141
142
143
144
145
146
147
148
149
150
151
152
153
154
155
156
157
158
159
160
161
162
163
164
165
166
167
168
169
170
171
172
173
174
175
176
177
178
179
180
181
182
183
184
185
186
187
188
189
190
191
192
193
194
195
196
197
198
199
200
201
202
203
204
205
206
207
208
209
210
211
212
213
214
215
216
217
218
219
220
221
222
223
224
225
226
227
228
229
230
231
232
233
234
235
236
237
238
239
240
241
242
243
244
245
246
247
248
249
250
251
252
253
254
255
256
257
258
259
260
261
262
263
264
265
266
267
268
269
270
271
272
273
274
275
276
277
278
279
280
281
282
283
284
285
286
287
288
289
290
291
292
293
294
295
296
297
298
299
300
301
302
303
304
305
306
307
308
309
310
311
312
313
314
315
316
317
318
319
320
321
322
323
324
325
326
327
328
329
330
331
332
333
334
335
336
337
338
339
340
341
342
343
344
345
346
347
348
349
350
351
352
353
354
355
356
357
358
359
360
361
362
363
364
365
366
367
368
369
370
371
372
373
374
375
376
377
378
379
380
381
382
383
384
385
386
387
388
389
390
391
392
393
394
395
396
397
398
399
400
401
402
403
404
405
406
407
408
409
410
411
412
413
414
415
416
417
418
419
420
421
422
423
424
425
426
427
428
429
430
431
432
433
434
435
436
437
438
439
440
441
442
443
444
445
446
447
448
449
450
451
452
453
454
455
456
457
458
459
460
461
462
463
464
465
466
467
468
469
470
471
472
473
474
475
476
477
478
479
480
481
482
483
484
485
486
487
488
489
490
491
492
493
494
495
496
497
498
499
500
501
502
503
504
505
506
507
508
509
510
511
512
513
514
515
516
517
518
519
520
521
522
523
524
525
526
527
528
529
530
531
532
533
534
535
536
537
538
539
540
541
542
543
544
545
546
547
548
549
550
551
552
553
554
555
556
557
558
559
560
561
562
563
564
565
566
567
568
569
570
571
572
573
574
575
576
577
578
579
580
581
582
583
584
585
586
587
588
589
590
591
592
593
594
595
596
597
598
599
600
601
602
603
604
605
606
607
608
609
610
611
612
613
614
615
616
617
618
619
620
621
622
623
624
625
626
627
628
629
630
631
632
633
634
635
636
637
638
639
640
641
642
643
644
645
646
647
648
649
650
651
652
653
654
655
656
657
658
659
660
661
662
663
664
665
666
667
668
669
670
671
672
673
674
675
676
677
678
679
680
681
682
683
684
685
686
687
688
689
690
691
692
693
694
695
696
697
698
699
700
701
702
703
704
705
706
707
708
709
710
711
712
713
714
715
716
717
718
719
720
721
722
723
724
725
726
727
728
729
730
731
732
733
734
735
736
737
738
739
740
741
742
743
744
745
746
747
748
749
750
751
752
753
754
755
756
757
758
759
760
761
762
763
764
765
766
767
768
769
770
771
772
773
774
775
776
777
778
779
780
781
782
783
784
785
786
787
788
789
790
791
792
793
794
795
796
797
798
799
800
801
802
803
804
805
806
807
808
809
810
811
812
813
814
815
816
817
818
819
820
821
822
823
824
825
826
827
828
829
830
831
832
833
834
835
836
837
838
839
840
841
842
843
844
845
846
847
848
849
850
851
852
853
854
855
856
857
858
859
860
861
862
863
864
865
866
867
868
869
870
871
872
873
874
875
876
877
878
879
880
881
882
883
884
885
886
887
888
889
890
891
892
893
894
895
896
897
898
899
900
901
902
903
904
905
906
907
908
909
910
911
912
913
914
915
916
917
918
919
920
921
922
923
924
925
926
927
928
929
930
931
932
933
934
935
936
937
938
939
940
941
942
943
944
945
946
947
948
949
950
951
952
953
954
955
956
957
958
959
960
961
962
963
964
965
966
967
968
969
970
971
972
973
974
975
976
977
978
979
980
981
982
983
984
985
986
987
988
989
990
991
992
993
994
995
996
997
998
999
1000
1001
1002
1003
1004
1005
1006
1007
1008
1009
1010
1011
1012
1013
1014
1015
1016
1017
1018
1019
1020
1021
1022
1023
1024
1025
1026
1027
1028
1029
1030
1031
1032
1033
1034
1035
1036
1037
1038
1039
1040
1041
1042
1043
1044
1045
1046
1047
1048
1049
1050
1051
1052
1053
1054
1055
1056
1057
1058
1059
1060
1061
1062
1063
1064
1065
1066
1067
1068
1069
1070
1071
1072
1073
1074
1075
1076
1077
1078
1079
1080
1081
1082
1083
1084
1085
1086
1087
1088
1089
1090
1091
1092
1093
1094
1095
1096
1097
1098
1099
1100
1101
1102
1103
1104
1105
1106
1107
1108
1109
1110
1111
1112
1113
1114
1115
1116
1117
1118
1119
1120
1121
1122
1123
1124
1125
1126
1127
1128
1129
1130
1131
1132
1133
1134
1135
1136
1137
1138
1139
1140
1141
1142
1143
1144
1145
1146
1147
1148
1149
1150
1151
1152
1153
1154
1155
1156
1157
1158
1159
1160
1161
1162
1163
1164
1165
1166
1167
1168
1169
1170
1171
1172
1173
1174
1175
1176
1177
1178
1179
1180
1181
1182
1183
1184
1185
1186
1187
1188
1189
1190
1191
1192
1193
1194
1195
1196
1197
1198
1199
1200
1201
1202
1203
1204
1205
1206
1207
1208
1209
1210
1211
1212
1213
1214
1215
1216
1217
1218
1219
1220
1221
1222
1223
1224
1225
1226
1227
1228
1229
1230
1231
1232
1233
1234
1235
1236
1237
1238
1239
1240
1241
1242
1243
1244
1245
1246
1247
1248
1249
1250
1251
1252
1253
1254
1255
1256
1257
1258
1259
1260
1261
1262
1263
1264
1265
1266
1267
1268
1269
1270
1271
1272
1273
1274
1275
1276
1277
1278
1279
1280
1281
1282
1283
1284
1285
1286
1287
1288
1289
1290
1291
1292
1293
1294
1295
1296
1297
1298
1299
1300
1301
1302
1303
1304
1305
1306
1307
1308
1309
1310
1311
1312
1313
1314
1315
1316
1317
1318
1319
1320
1321
1322
1323
1324
1325
1326
1327
1328
1329
1330
1331
1332
1333
1334
1335
1336
1337
1338
1339
1340
1341
1342
1343
1344
1345
1346
1347
1348
1349
1350
1351
1352
1353
1354
1355
1356
1357
1358
1359
1360
1361
1362
1363
1364
1365
1366
1367
1368
1369
1370
1371
1372
1373
1374
1375
1376
1377
1378
1379
1380
1381
1382
1383
1384
1385
1386
1387
1388
1389
1390
1391
1392
1393
1394
1395
1396
1397
1398
1399
1400
1401
1402
1403
1404
1405
1406
1407
1408
1409
1410
1411
1412
1413
1414
1415
1416
1417
1418
1419
1420
1421
1422
1423
1424
1425
1426
1427
1428
1429
1430
1431
1432
1433
1434
1435
1436
1437
1438
1439
1440
1441
1442
1443
1444
1445
1446
1447
1448
1449
1450
1451
1452
1453
1454
1455
1456
1457
1458
1459
1460
1461
1462
1463
1464
1465
1466
1467
1468
1469
1470
1471
1472
1473
1474
1475
1476
1477
1478
1479
1480
1481
1482
1483
1484
1485
1486
1487
1488
1489
1490
1491
1492
1493
1494
1495
1496
1497
1498
1499
1500
1501
1502
1503
1504
1505
1506
1507
1508
1509
1510
1511
1512
1513
1514
1515
1516
1517
1518
1519
1520
1521
1522
1523
1524
1525
1526
1527
1528
1529
1530
1531
1532
1533
1534
1535
1536
1537
1538
1539
1540
1541
1542
1543
1544
1545
1546
1547
1548
1549
1550
1551
1552
1553
1554
1555
1556
1557
1558
1559
1560
1561
1562
1563
1564
1565
1566
1567
1568
1569
1570
1571
1572
1573
1574
1575
1576
1577
1578
1579
1580
1581
1582
1583
1584
1585
1586
1587
1588
1589
1590
1591
1592
1593
1594
1595
1596
1597
1598
1599
1600
1601
1602
1603
1604
1605
1606
1607
1608
1609
1610
1611
1612
1613
1614
1615
1616
1617
1618
1619
1620
1621
1622
1623
1624
1625
1626
1627
1628
1629
1630
1631
1632
1633
1634
1635
1636
1637
1638
1639
1640
1641
1642
1643
1644
1645
1646
1647
1648
1649
1650
1651
1652
1653
1654
1655
1656
1657
1658
1659
1660
1661
1662
1663
1664
1665
1666
1667
1668
1669
1670
1671
1672
1673
1674
1675
1676
1677
1678
1679
1680
1681
1682
1683
1684
1685
1686
1687
1688
1689
1690
1691
1692
1693
1694
1695
1696
1697
1698
1699
1700
1701
1702
1703
1704
1705
1706
1707
1708
1709
1710
1711
1712
1713
1714
1715
1716
1717
1718
1719
1720
1721
1722
1723
1724
1725
1726
1727
1728
1729
1730
1731
1732
1733
1734
1735
1736
1737
1738
1739
1740
1741
1742
1743
1744
1745
1746
1747
1748
1749
1750
1751
1752
1753
1754
1755
1756
1757
1758
1759
1760
1761
1762
1763
1764
1765
1766
1767
1768
1769
1770
1771
1772
1773
1774
1775
1776
1777
1778
1779
1780
1781
1782
1783
1784
1785
1786
1787
1788
1789
1790
1791
1792
1793
1794
1795
1796
1797
1798
1799
1800
1801
1802
1803
1804
1805
1806
1807
1808
1809
1810
1811
1812
1813
1814
1815
1816
1817
1818
1819
1820
1821
1822
1823
1824
1825
1826
1827
1828
1829
1830
1831
1832
1833
1834
1835
1836
1837
1838
1839
1840
1841
1842
1843
1844
1845
1846
1847
1848
1849
1850
1851
1852
1853
1854
1855
1856
1857
1858
1859
1860
1861
1862
1863
1864
1865
1866
1867
1868
1869
1870
1871
1872
1873
1874
1875
1876
1877
1878
1879
1880
1881
1882
1883
1884
1885
1886
1887
1888
1889
1890
1891
1892
1893
1894
1895
1896
1897
1898
1899
1900
1901
1902
1903
1904
1905
1906
1907
1908
1909
1910
1911
1912
1913
1914
1915
1916
1917
1918
1919
1920
1921
1922
1923
1924
1925
1926
1927
1928
1929
1930
1931
1932
1933
1934
1935
1936
1937
1938
1939
1940
1941
1942
1943
1944
1945
1946
1947
1948
1949
1950
1951
1952
1953
1954
1955
1956
1957
1958
1959
1960
1961
1962
1963
1964
1965
1966
1967
1968
1969
1970
1971
1972
1973
1974
1975
1976
1977
1978
1979
1980
1981
1982
1983
1984
1985
1986
1987
1988
1989
1990
1991
1992
1993
1994
1995
1996
1997
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
2021
2022
2023
2024
2025
2026
2027
2028
2029
2030
2031
2032
2033
2034
2035
2036
2037
2038
2039
2040
2041
2042
2043
2044
2045
2046
2047
2048
2049
2050
2051
2052
2053
2054
2055
2056
2057
2058
2059
2060
2061
2062
2063
2064
2065
2066
2067
2068
2069
2070
2071
2072
2073
2074
2075
2076
2077
2078
2079
2080
2081
2082
2083
2084
2085
2086
2087
2088
2089
2090
2091
2092
2093
2094
2095
2096
2097
2098
2099
2100
2101
2102
2103
2104
2105
2106
2107
2108
2109
2110
2111
2112
2113
2114
2115
2116
2117
2118
2119
2120
2121
2122
2123
2124
2125
2126
2127
2128
2129
2130
2131
2132
2133
2134
2135
2136
2137
2138
2139
2140
2141
2142
2143
2144
2145
2146
2147
2148
2149
2150
2151
2152
2153
2154
2155
2156
2157
2158
2159
2160
2161
2162
2163
2164
2165
2166
2167
2168
2169
2170
2171
2172
2173
2174
2175
2176
2177
2178
2179
2180
2181
2182
2183
2184
2185
2186
2187
2188
2189
2190
2191
2192
2193
2194
2195
2196
2197
2198
2199
2200
2201
2202
2203
2204
2205
2206
2207
2208
2209
2210
2211
2212
2213
2214
2215
2216
2217
2218
2219
2220
2221
2222
2223
2224
2225
2226
2227
2228
2229
2230
2231
2232
2233
2234
2235
2236
2237
2238
2239
2240
2241
2242
2243
2244
2245
2246
2247
2248
2249
2250
2251
2252
2253
2254
2255
2256
2257
2258
2259
2260
2261
2262
2263
2264
2265
2266
2267
2268
2269
2270
2271
2272
2273
2274
2275
2276
2277
2278
2279
2280
2281
2282
2283
2284
2285
2286
2287
2288
2289
2290
2291
2292
2293
2294
2295
2296
2297
2298
2299
2300
2301
2302
2303
2304
2305
2306
2307
2308
2309
2310
2311
2312
2313
2314
2315
2316
2317
2318
2319
2320
2321
2322
2323
2324
2325
2326
2327
2328
2329
2330
2331
2332
2333
2334
2335
2336
2337
2338
2339
2340
2341
2342
2343
2344
2345
2346
2347
2348
2349
2350
2351
2352
2353
2354
2355
2356
2357
2358
2359
2360
2361
2362
2363
2364
2365
2366
2367
2368
2369
2370
2371
2372
2373
2374
2375
2376
2377
2378
2379
2380
2381
2382
2383
2384
2385
2386
2387
2388
2389
2390
2391
2392
2393
2394
2395
2396
2397
2398
2399
2400
2401
2402
2403
2404
2405
2406
2407
2408
2409
2410
2411
2412
2413
2414
2415
2416
2417
2418
2419
2420
2421
2422
2423
2424
2425
2426
2427
2428
2429
2430
2431
2432
2433
2434
2435
2436
2437
2438
2439
2440
2441
2442
2443
2444
2445
2446
2447
2448
2449
2450
2451
2452
2453
2454
2455
2456
2457
2458
2459
2460
2461
2462
2463
2464
2465
2466
2467
2468
2469
2470
2471
2472
2473
2474
2475
2476
2477
2478
2479
2480
2481
2482
2483
2484
2485
2486
2487
2488
2489
2490
2491
2492
2493
2494
2495
2496
2497
2498
2499
2500
2501
2502
2503
2504
2505
2506
2507
2508
2509
2510
2511
2512
2513
2514
2515
2516
2517
2518
2519
2520
2521
2522
2523
2524
2525
2526
2527
2528
2529
2530
2531
2532
2533
2534
2535
2536
2537
2538
2539
2540
2541
2542
2543
2544
2545
2546
2547
2548
2549
2550
2551
2552
2553
2554
2555
2556
2557
2558
2559
2560
2561
2562
2563
2564
2565
2566
2567
2568
2569
2570
2571
2572
2573
2574
2575
2576
2577
2578
2579
2580
2581
2582
2583
2584
2585
2586
2587
2588
2589
2590
2591
2592
2593
2594
2595
2596
2597
2598
2599
2600
2601
2602
2603
2604
2605
2606
2607
2608
2609
2610
2611
2612
2613
2614
2615
2616
2617
2618
2619
2620
2621
2622
2623
2624
2625
2626
2627
2628
2629
2630
2631
2632
2633
2634
2635
2636
2637
2638
2639
2640
2641
2642
2643
2644
2645
2646
2647
2648
2649
2650
2651
2652
2653
2654
2655
2656
2657
2658
2659
2660
2661
2662
2663
2664
2665
2666
2667
2668
2669
2670
2671
2672
2673
2674
2675
2676
2677
2678
2679
2680
2681
2682
2683
2684
2685
2686
2687
2688
2689
2690
2691
2692
2693
2694
2695
2696
2697
2698
2699
2700
2701
2702
2703
2704
2705
2706
2707
2708
2709
2710
2711
2712
2713
2714
2715
2716
2717
2718
2719
2720
2721
2722
2723
2724
2725
2726
2727
2728
2729
2730
2731
2732
2733
2734
2735
2736
2737
2738
2739
2740
2741
2742
2743
2744
2745
2746
2747
2748
2749
2750
2751
2752
2753
2754
2755
2756
2757
2758
2759
2760
2761
2762
2763
2764
2765
2766
2767
2768
2769
2770
2771
2772
2773
2774
2775
2776
2777
2778
2779
2780
2781
2782
2783
2784
2785
2786
2787
2788
2789
2790
2791
2792
2793
2794
2795
2796
2797
2798
2799
2800
2801
2802
2803
2804
2805
2806
2807
2808
2809
2810
2811
2812
2813
2814
2815
2816
2817
2818
2819
2820
2821
2822
2823
2824
2825
2826
2827
2828
2829
2830
2831
2832
2833
2834
2835
2836
2837
2838
2839
2840
2841
2842
2843
2844
2845
2846
2847
2848
2849
2850
2851
2852
2853
2854
2855
2856
2857
2858
2859
2860
2861
2862
2863
2864
2865
2866
2867
2868
2869
2870
2871
2872
2873
2874
2875
2876
2877
2878
2879
2880
2881
2882
2883
2884
2885
2886
2887
2888
2889
2890
2891
2892
2893
2894
2895
2896
2897
2898
2899
2900
2901
2902
2903
2904
2905
2906
2907
2908
2909
2910
2911
2912
2913
2914
2915
2916
2917
2918
2919
2920
2921
2922
2923
2924
2925
2926
2927
2928
2929
2930
2931
2932
2933
2934
2935
2936
2937
2938
2939
2940
2941
2942
2943
2944
2945
2946
2947
2948
2949
2950
2951
2952
2953
2954
2955
2956
2957
2958
2959
2960
2961
2962
2963
2964
2965
2966
2967
2968
2969
2970
2971
2972
2973
2974
2975
2976
2977
2978
2979
2980
2981
2982
2983
2984
2985
2986
2987
2988
2989
2990
2991
2992
2993
2994
2995
2996
2997
2998
2999
3000
3001
3002
3003
3004
3005
3006
3007
3008
3009
3010
3011
3012
3013
3014
3015
3016
3017
3018
3019
3020
3021
3022
3023
3024
3025
3026
3027
3028
3029
3030
3031
3032
3033
3034
3035
3036
3037
3038
3039
3040
3041
3042
3043
3044
3045
3046
3047
3048
3049
3050
3051
3052
3053
3054
3055
3056
3057
3058
3059
3060
3061
3062
3063
3064
3065
3066
3067
3068
3069
3070
3071
3072
3073
3074
3075
3076
3077
3078
3079
3080
3081
3082
3083
3084
3085
3086
3087
3088
3089
3090
3091
3092
3093
3094
3095
3096
3097
3098
3099
3100
3101
3102
3103
3104
3105
3106
3107
3108
3109
3110
3111
3112
3113
3114
3115
3116
3117
3118
3119
3120
3121
3122
3123
3124
3125
3126
3127
3128
3129
3130
3131
3132
3133
3134
3135
3136
3137
3138
3139
3140
3141
3142
3143
3144
3145
3146
3147
3148
3149
3150
3151
3152
3153
3154
3155
3156
3157
3158
3159
3160
3161
3162
3163
3164
3165
3166
3167
3168
3169
3170
3171
3172
3173
3174
3175
3176
3177
3178
3179
3180
3181
3182
3183
3184
3185
3186
3187
3188
3189
3190
3191
3192
3193
3194
3195
3196
3197
3198
3199
3200
3201
3202
3203
3204
3205
3206
3207
3208
3209
3210
3211
3212
3213
3214
3215
3216
3217
3218
3219
3220
3221
3222
3223
3224
3225
3226
3227
3228
3229
3230
3231
3232
3233
3234
3235
3236
3237
3238
3239
3240
3241
3242
3243
3244
3245
3246
3247
3248
3249
3250
3251
3252
3253
3254
3255
3256
3257
3258
3259
3260
3261
3262
3263
3264
3265
3266
3267
3268
3269
3270
3271
3272
3273
3274
3275
3276
3277
3278
3279
3280
3281
3282
3283
3284
3285
3286
3287
3288
3289
3290
3291
3292
3293
3294
3295
3296
3297
3298
3299
3300
3301
3302
3303
3304
3305
3306
3307
3308
3309
3310
3311
3312
3313
3314
3315
3316
3317
3318
3319
3320
3321
3322
3323
3324
3325
3326
3327
3328
3329
3330
3331
3332
3333
3334
3335
3336
3337
3338
3339
3340
3341
3342
3343
3344
3345
3346
3347
3348
3349
3350
3351
3352
3353
3354
3355
3356
3357
3358
3359
3360
3361
3362
3363
3364
3365
3366
3367
3368
3369
3370
3371
3372
3373
3374
3375
3376
3377
3378
3379
3380
3381
3382
3383
3384
3385
3386
3387
3388
3389
3390
3391
3392
3393
3394
3395
3396
3397
3398
3399
3400
3401
3402
3403
3404
3405
3406
3407
3408
3409
3410
3411
3412
3413
3414
3415
3416
3417
3418
3419
3420
3421
3422
3423
3424
3425
3426
3427
3428
3429
3430
3431
3432
3433
3434
3435
3436
3437
3438
3439
3440
3441
3442
3443
3444
3445
3446
3447
3448
3449
3450
3451
3452
3453
3454
3455
3456
3457
3458
3459
3460
3461
3462
3463
3464
3465
3466
3467
3468
3469
3470
3471
3472
3473
3474
3475
3476
3477
3478
3479
3480
3481
3482
3483
3484
3485
3486
3487
3488
3489
3490
3491
3492
3493
3494
3495
3496
3497
3498
3499
3500
3501
3502
3503
3504
3505
3506
3507
3508
3509
3510
3511
3512
3513
3514
3515
3516
3517
3518
3519
3520
3521
3522
3523
3524
3525
3526
3527
3528
3529
3530
3531
3532
3533
3534
3535
3536
3537
3538
3539
3540
3541
3542
3543
3544
3545
3546
3547
3548
3549
3550
3551
3552
3553
3554
3555
3556
3557
3558
3559
3560
3561
3562
3563
3564
3565
3566
3567
3568
3569
3570
3571
3572
3573
3574
3575
3576
3577
3578
3579
3580
3581
3582
3583
3584
3585
3586
3587
3588
3589
3590
3591
3592
3593
3594
3595
3596
3597
3598
3599
3600
3601
3602
3603
3604
3605
3606
3607
3608
3609
3610
3611
3612
3613
3614
3615
3616
3617
3618
3619
3620
3621
3622
3623
3624
3625
3626
3627
3628
3629
3630
3631
3632
3633
3634
3635
3636
3637
3638
3639
3640
3641
3642
3643
3644
3645
3646
3647
3648
3649
3650
3651
3652
3653
3654
3655
3656
3657
3658
3659
3660
3661
3662
3663
3664
3665
3666
3667
3668
3669
3670
3671
3672
3673
3674
3675
3676
3677
3678
3679
3680
3681
3682
3683
3684
3685
3686
3687
3688
3689
3690
3691
3692
3693
3694
3695
3696
3697
3698
3699
3700
3701
3702
3703
3704
3705
3706
3707
3708
3709
3710
3711
3712
3713
3714
3715
3716
3717
3718
3719
3720
3721
3722
3723
3724
3725
3726
3727
3728
3729
3730
3731
3732
3733
3734
3735
3736
3737
3738
3739
3740
3741
3742
3743
3744
3745
3746
3747
3748
3749
3750
3751
3752
3753
3754
3755
3756
3757
3758
3759
3760
3761
3762
3763
3764
3765
3766
3767
3768
3769
3770
3771
3772
3773
3774
3775
3776
3777
3778
3779
3780
3781
3782
3783
3784
3785
3786
3787
3788
3789
3790
3791
3792
3793
3794
3795
3796
3797
3798
3799
3800
3801
3802
3803
3804
3805
3806
3807
3808
3809
3810
3811
3812
3813
3814
3815
3816
3817
3818
3819
3820
3821
3822
3823
3824
3825
3826
3827
3828
3829
3830
3831
3832
3833
3834
3835
3836
3837
3838
3839
3840
3841
3842
3843
3844
3845
3846
3847
3848
3849
3850
3851
3852
3853
3854
3855
3856
3857
3858
3859
3860
3861
3862
3863
3864
3865
3866
3867
3868
3869
3870
3871
3872
3873
3874
3875
3876
3877
3878
3879
3880
3881
3882
3883
3884
3885
3886
3887
3888
3889
3890
3891
3892
3893
3894
3895
3896
3897
3898
3899
3900
3901
3902
3903
3904
3905
3906
3907
3908
3909
3910
3911
3912
3913
3914
3915
3916
3917
3918
3919
3920
3921
3922
3923
3924
3925
3926
3927
3928
3929
3930
3931
3932
3933
3934
3935
3936
3937
3938
3939
3940
3941
3942
3943
3944
3945
3946
3947
3948
3949
3950
3951
3952
3953
3954
3955
3956
3957
3958
3959
3960
3961
3962
3963
3964
3965
3966
3967
3968
3969
3970
3971
3972
3973
3974
3975
3976
3977
3978
3979
3980
3981
3982
3983
3984
3985
3986
3987
3988
3989
3990
3991
3992
3993
3994
3995
3996
3997
3998
3999
4000
4001
4002
4003
4004
4005
4006
4007
4008
4009
4010
4011
4012
4013
4014
4015
4016
4017
4018
4019
4020
4021
4022
4023
4024
4025
4026
4027
4028
4029
4030
4031
4032
4033
4034
4035
4036
4037
4038
4039
4040
4041
4042
4043
4044
4045
4046
4047
4048
4049
4050
4051
4052
4053
4054
4055
4056
4057
4058
4059
4060
4061
4062
4063
4064
4065
4066
4067
4068
4069
4070
4071
4072
4073
4074
4075
4076
4077
4078
4079
4080
4081
4082
4083
4084
4085
4086
4087
4088
4089
4090
4091
4092
4093
4094
4095
4096
4097
4098
4099
4100
4101
4102
4103
4104
4105
4106
4107
4108
4109
4110
4111
4112
4113
4114
4115
4116
4117
4118
4119
4120
4121
4122
4123
4124
4125
4126
4127
4128
4129
4130
4131
4132
4133
4134
4135
4136
4137
4138
4139
4140
4141
4142
4143
4144
4145
4146
4147
4148
4149
4150
4151
4152
4153
4154
4155
4156
4157
4158
4159
4160
4161
4162
4163
4164
4165
4166
4167
4168
4169
4170
4171
4172
4173
4174
4175
4176
4177
4178
4179
4180
4181
4182
4183
4184
4185
4186
4187
4188
4189
4190
4191
4192
4193
4194
4195
4196
4197
4198
4199
4200
4201
4202
4203
4204
4205
4206
4207
4208
4209
4210
4211
4212
4213
4214
4215
4216
4217
4218
4219
4220
4221
4222
4223
4224
4225
4226
4227
4228
4229
4230
4231
4232
4233
4234
4235
4236
4237
4238
4239
4240
4241
4242
4243
4244
4245
4246
4247
4248
4249
4250
4251
4252
4253
4254
4255
4256
4257
4258
4259
4260
4261
4262
4263
4264
4265
4266
4267
4268
4269
4270
4271
4272
4273
4274
4275
4276
4277
4278
4279
4280
4281
4282
4283
4284
4285
4286
4287
4288
4289
4290
4291
4292
4293
4294
4295
4296
4297
4298
4299
4300
4301
4302
4303
4304
4305
4306
4307
4308
4309
4310
4311
4312
4313
4314
4315
4316
4317
4318
4319
4320
4321
4322
4323
4324
4325
4326
4327
4328
4329
4330
4331
4332
4333
4334
4335
4336
4337
4338
4339
4340
4341
4342
4343
4344
4345
4346
4347
4348
4349
4350
4351
4352
4353
4354
4355
4356
4357
4358
4359
4360
4361
4362
4363
4364
4365
4366
4367
4368
4369
4370
4371
4372
4373
4374
4375
4376
4377
4378
4379
4380
4381
4382
4383
4384
4385
4386
4387
4388
4389
4390
4391
4392
4393
4394
4395
4396
4397
4398
4399
4400
4401
4402
4403
4404
4405
4406
4407
4408
4409
4410
4411
4412
4413
4414
4415
4416
4417
4418
4419
4420
4421
4422
4423
4424
4425
4426
4427
4428
4429
4430
4431
4432
4433
4434
4435
4436
4437
4438
4439
4440
4441
4442
4443
4444
4445
4446
4447
4448
4449
4450
4451
4452
4453
4454
4455
4456
4457
4458
4459
4460
4461
4462
4463
4464
4465
4466
4467
4468
4469
4470
4471
4472
4473
4474
4475
4476
4477
4478
4479
4480
4481
4482
4483
4484
4485
4486
4487
4488
4489
4490
4491
4492
4493
4494
4495
4496
4497
4498
4499
4500
4501
4502
4503
4504
4505
4506
4507
4508
4509
4510
4511
4512
4513
4514
4515
4516
4517
4518
4519
4520
4521
4522
4523
4524
4525
4526
4527
4528
4529
4530
4531
4532
4533
4534
4535
4536
4537
4538
4539
4540
4541
4542
4543
4544
4545
4546
4547
4548
4549
4550
4551
4552
4553
4554
4555
4556
4557
4558
4559
4560
4561
4562
4563
4564
4565
4566
4567
4568
4569
4570
4571
4572
4573
4574
4575
4576
4577
4578
4579
4580
4581
4582
4583
4584
4585
4586
4587
4588
4589
4590
4591
4592
4593
4594
4595
4596
4597
4598
4599
4600
4601
4602
4603
4604
4605
4606
4607
4608
4609
4610
4611
4612
4613
4614
4615
4616
4617
4618
4619
4620
4621
4622
4623
4624
4625
4626
4627
4628
4629
4630
4631
4632
4633
4634
4635
4636
4637
4638
4639
4640
4641
4642
4643
4644
4645
4646
4647
4648
4649
4650
4651
4652
4653
4654
4655
4656
4657
4658
4659
4660
4661
4662
4663
4664
4665
4666
4667
4668
4669
4670
4671
4672
4673
4674
4675
4676
4677
4678
4679
4680
4681
4682
4683
4684
4685
4686
4687
4688
4689
4690
4691
4692
4693
4694
4695
4696
4697
4698
4699
4700
4701
4702
4703
4704
4705
4706
4707
4708
4709
4710
4711
4712
4713
4714
4715
4716
4717
4718
4719
4720
4721
4722
4723
4724
4725
4726
4727
4728
4729
4730
4731
4732
4733
4734
4735
4736
4737
4738
4739
4740
4741
4742
4743
4744
4745
4746
4747
4748
4749
4750
4751
4752
4753
4754
4755
4756
4757
4758
4759
4760
4761
4762
4763
4764
4765
4766
4767
4768
4769
4770
4771
4772
4773
4774
4775
4776
4777
4778
4779
4780
4781
4782
4783
4784
4785
4786
4787
4788
4789
4790
4791
4792
4793
4794
4795
4796
4797
4798
4799
4800
4801
4802
4803
4804
4805
4806
4807
4808
4809
4810
4811
4812
4813
4814
4815
4816
4817
4818
4819
4820
4821
4822
4823
4824
4825
4826
4827
4828
4829
4830
4831
4832
4833
4834
4835
4836
4837
4838
4839
4840
4841
4842
4843
4844
4845
4846
4847
4848
4849
4850
4851
4852
4853
4854
4855
4856
4857
4858
4859
4860
4861
4862
4863
4864
4865
4866
4867
4868
4869
4870
4871
4872
4873
4874
4875
4876
4877
4878
4879
4880
4881
4882
4883
4884
4885
4886
4887
4888
4889
4890
4891
4892
4893
4894
4895
4896
4897
4898
4899
4900
4901
4902
4903
4904
4905
4906
4907
4908
4909
4910
4911
4912
4913
4914
4915
4916
4917
4918
4919
4920
4921
4922
4923
4924
4925
4926
4927
4928
4929
4930
4931
4932
4933
4934
4935
4936
4937
4938
4939
4940
4941
4942
4943
4944
4945
4946
4947
4948
4949
4950
4951
4952
4953
4954
4955
4956
4957
4958
4959
4960
4961
4962
4963
4964
4965
4966
4967
4968
4969
4970
4971
4972
4973
4974
4975
4976
4977
4978
4979
4980
4981
4982
4983
4984
4985
4986
4987
4988
4989
4990
4991
4992
4993
4994
4995
4996
4997
4998
4999
5000
5001
5002
5003
5004
5005
5006
5007
5008
5009
5010
5011
5012
5013
5014
5015
5016
5017
5018
5019
5020
5021
5022
5023
5024
5025
5026
5027
5028
5029
5030
5031
5032
5033
5034
5035
5036
5037
5038
5039
5040
5041
5042
5043
5044
5045
5046
5047
5048
5049
5050
5051
5052
5053
5054
5055
5056
5057
5058
5059
5060
5061
5062
5063
5064
5065
5066
5067
5068
5069
5070
5071
5072
5073
5074
5075
5076
5077
5078
5079
5080
5081
5082
5083
5084
5085
5086
5087
5088
5089
5090
5091
5092
5093
5094
5095
5096
5097
5098
5099
5100
5101
5102
5103
5104
5105
5106
5107
5108
5109
5110
5111
5112
5113
5114
5115
5116
5117
5118
5119
5120
5121
5122
5123
5124
5125
5126
5127
5128
5129
5130
5131
5132
5133
5134
5135
5136
5137
5138
5139
5140
5141
5142
5143
5144
5145
5146
5147
5148
5149
5150
5151
5152
5153
5154
5155
5156
5157
5158
5159
5160
5161
5162
5163
5164
5165
5166
5167
5168
5169
5170
5171
5172
5173
5174
5175
5176
5177
5178
5179
5180
5181
5182
5183
5184
5185
5186
5187
5188
5189
5190
5191
5192
5193
5194
5195
5196
5197
5198
5199
5200
5201
5202
5203
5204
5205
5206
5207
5208
5209
5210
5211
5212
5213
5214
5215
5216
5217
5218
5219
5220
5221
5222
5223
5224
5225
5226
5227
5228
5229
5230
5231
5232
5233
5234
5235
5236
5237
5238
5239
5240
5241
5242
5243
5244
5245
5246
5247
5248
5249
5250
5251
5252
5253
5254
5255
5256
5257
5258
5259
5260
5261
5262
5263
5264
5265
5266
5267
5268
5269
5270
5271
5272
5273
5274
5275
5276
5277
5278
5279
5280
5281
5282
5283
5284
5285
5286
5287
5288
5289
5290
5291
5292
5293
5294
5295
5296
5297
5298
5299
5300
5301
5302
5303
5304
5305
5306
5307
5308
5309
5310
5311
5312
5313
5314
5315
5316
5317
5318
5319
5320
5321
5322
5323
5324
5325
5326
5327
5328
5329
5330
5331
5332
5333
5334
5335
5336
5337
5338
5339
5340
5341
5342
5343
5344
5345
5346
5347
5348
5349
5350
5351
5352
5353
5354
5355
5356
5357
5358
5359
5360
5361
5362
5363
5364
5365
5366
5367
5368
5369
5370
5371
5372
5373
5374
5375
5376
5377
5378
5379
5380
5381
5382
5383
5384
5385
5386
5387
5388
5389
5390
5391
5392
5393
5394
5395
5396
5397
5398
5399
5400
5401
5402
5403
5404
5405
5406
5407
5408
5409
5410
5411
5412
5413
5414
5415
5416
5417
5418
5419
5420
5421
5422
5423
5424
5425
5426
5427
5428
5429
5430
5431
5432
5433
5434
5435
5436
5437
5438
5439
5440
5441
5442
5443
5444
5445
5446
5447
5448
5449
5450
5451
5452
5453
5454
5455
5456
5457
5458
5459
5460
5461
5462
5463
5464
5465
5466
5467
5468
5469
5470
5471
5472
5473
5474
5475
5476
5477
5478
5479
5480
5481
5482
5483
5484
5485
5486
5487
5488
5489
5490
5491
5492
5493
5494
5495
5496
5497
5498
5499
5500
5501
5502
5503
5504
5505
5506
5507
5508
5509
5510
5511
5512
5513
5514
5515
5516
5517
5518
5519
5520
5521
5522
5523
5524
5525
5526
5527
5528
5529
5530
5531
5532
5533
5534
5535
5536
5537
5538
5539
5540
5541
5542
5543
5544
5545
5546
5547
5548
5549
5550
5551
5552
5553
5554
5555
5556
5557
5558
5559
5560
5561
5562
5563
5564
5565
5566
5567
5568
5569
5570
5571
5572
5573
5574
5575
5576
5577
5578
5579
5580
5581
5582
5583
5584
5585
5586
5587
5588
5589
5590
5591
5592
5593
5594
5595
5596
5597
5598
5599
5600
5601
5602
5603
5604
5605
5606
5607
5608
5609
5610
5611
5612
5613
5614
5615
5616
5617
5618
5619
5620
5621
5622
5623
5624
5625
5626
5627
5628
5629
5630
5631
5632
5633
5634
5635
5636
5637
5638
5639
5640
5641
5642
5643
5644
5645
5646
5647
5648
5649
5650
5651
5652
5653
5654
5655
5656
5657
5658
5659
5660
5661
5662
5663
5664
5665
5666
5667
5668
5669
5670
5671
5672
5673
5674
5675
5676
5677
5678
5679
5680
5681
5682
5683
5684
5685
5686
5687
5688
5689
5690
5691
5692
5693
5694
5695
5696
5697
5698
5699
5700
5701
5702
5703
5704
5705
5706
5707
5708
5709
5710
5711
5712
5713
5714
5715
5716
5717
5718
5719
5720
5721
5722
5723
5724
5725
5726
5727
5728
5729
5730
5731
5732
5733
5734
5735
5736
5737
5738
5739
5740
5741
5742
5743
5744
5745
5746
5747
5748
5749
5750
5751
5752
5753
5754
5755
5756
5757
5758
5759
5760
5761
5762
5763
5764
5765
5766
5767
5768
5769
5770
5771
5772
5773
5774
5775
5776
5777
5778
5779
5780
5781
5782
5783
5784
5785
5786
5787
5788
5789
5790
5791
5792
5793
5794
5795
5796
5797
5798
5799
5800
5801
5802
5803
5804
5805
5806
5807
5808
5809
5810
5811
5812
5813
5814
5815
5816
5817
5818
5819
5820
5821
5822
5823
5824
5825
5826
5827
5828
5829
5830
5831
5832
5833
5834
5835
5836
5837
5838
5839
5840
5841
5842
5843
5844
5845
5846
5847
5848
5849
5850
5851
5852
5853
5854
5855
5856
5857
5858
5859
5860
5861
5862
5863
5864
5865
5866
5867
5868
5869
5870
5871
5872
5873
5874
5875
5876
5877
5878
5879
5880
5881
5882
5883
5884
5885
5886
5887
5888
5889
5890
5891
5892
5893
5894
5895
5896
5897
5898
5899
5900
5901
5902
5903
5904
5905
5906
5907
5908
5909
5910
5911
5912
5913
5914
5915
5916
5917
5918
5919
5920
5921
5922
5923
5924
5925
5926
5927
5928
5929
5930
5931
5932
5933
5934
5935
5936
5937
5938
5939
5940
5941
5942
5943
5944
5945
5946
5947
5948
5949
5950
5951
5952
5953
5954
5955
5956
5957
5958
5959
5960
5961
5962
5963
5964
5965
5966
5967
5968
5969
5970
5971
5972
5973
5974
5975
5976
5977
5978
5979
5980
5981
5982
5983
5984
5985
5986
5987
5988
5989
5990
5991
5992
5993
5994
5995
5996
5997
5998
5999
6000
6001
6002
6003
6004
6005
6006
6007
6008
6009
6010
6011
6012
6013
6014
6015
6016
6017
6018
6019
6020
6021
6022
6023
6024
6025
6026
6027
6028
6029
6030
6031
6032
6033
6034
6035
6036
6037
6038
6039
6040
6041
6042
6043
6044
6045
6046
6047
6048
6049
6050
6051
6052
6053
6054
6055
6056
6057
6058
6059
6060
6061
6062
6063
6064
6065
6066
6067
6068
6069
6070
6071
6072
6073
6074
6075
6076
6077
6078
6079
6080
6081
6082
6083
6084
6085
6086
6087
6088
6089
6090
6091
6092
6093
6094
6095
6096
6097
6098
6099
6100
6101
6102
6103
6104
6105
6106
6107
6108
6109
6110
6111
6112
6113
6114
6115
6116
6117
6118
6119
6120
6121
6122
6123
6124
6125
6126
6127
6128
6129
6130
6131
6132
6133
6134
6135
6136
6137
6138
6139
6140
6141
6142
6143
6144
6145
6146
6147
6148
6149
6150
6151
6152
6153
6154
6155
6156
6157
6158
6159
6160
6161
6162
6163
6164
6165
6166
6167
6168
6169
6170
6171
6172
6173
6174
6175
6176
6177
6178
6179
6180
6181
6182
6183
6184
6185
6186
6187
6188
6189
6190
6191
6192
6193
6194
6195
6196
6197
6198
6199
6200
6201
6202
6203
6204
6205
6206
6207
6208
6209
6210
6211
6212
6213
6214
6215
6216
6217
6218
6219
6220
6221
6222
6223
6224
6225
6226
6227
6228
6229
6230
6231
6232
6233
6234
6235
6236
6237
6238
6239
6240
6241
6242
6243
6244
6245
6246
6247
6248
6249
6250
6251
6252
6253
6254
6255
6256
6257
6258
6259
6260
6261
6262
6263
6264
6265
6266
6267
6268
6269
6270
6271
6272
6273
6274
6275
6276
6277
6278
6279
6280
6281
6282
6283
6284
6285
6286
6287
6288
6289
6290
6291
6292
6293
6294
6295
6296
6297
6298
6299
6300
6301
6302
6303
6304
6305
6306
6307
6308
6309
6310
6311
6312
6313
6314
6315
6316
6317
6318
6319
6320
6321
6322
6323
6324
6325
6326
6327
6328
6329
6330
6331
6332
6333
6334
6335
6336
6337
6338
6339
6340
6341
6342
6343
6344
6345
6346
6347
6348
6349
6350
6351
6352
6353
6354
6355
6356
6357
6358
6359
6360
6361
6362
6363
6364
6365
6366
6367
6368
6369
6370
6371
6372
6373
6374
6375
6376
6377
6378
6379
6380
6381
6382
6383
6384
6385
6386
6387
6388
6389
6390
6391
6392
6393
6394
6395
6396
6397
6398
6399
6400
6401
6402
6403
6404
6405
6406
6407
6408
6409
6410
6411
6412
6413
6414
6415
6416
6417
6418
6419
6420
6421
6422
6423
6424
6425
6426
6427
6428
6429
6430
6431
6432
6433
6434
6435
6436
6437
6438
6439
6440
6441
6442
6443
6444
6445
6446
6447
6448
6449
6450
6451
6452
6453
6454
6455
6456
6457
6458
6459
6460
6461
6462
6463
6464
6465
6466
6467
6468
6469
6470
6471
6472
6473
6474
6475
6476
6477
6478
6479
6480
6481
6482
6483
6484
6485
6486
6487
6488
6489
6490
6491
6492
6493
6494
6495
6496
6497
6498
6499
6500
6501
6502
6503
6504
6505
6506
6507
6508
6509
6510
6511
6512
6513
6514
6515
6516
6517
6518
6519
6520
6521
6522
6523
6524
6525
6526
6527
6528
6529
6530
6531
6532
6533
6534
6535
6536
6537
6538
6539
6540
6541
6542
6543
6544
6545
6546
6547
6548
6549
6550
6551
6552
6553
6554
6555
6556
6557
6558
6559
6560
6561
6562
6563
6564
6565
6566
6567
6568
6569
6570
6571
6572
6573
6574
6575
6576
6577
6578
6579
6580
6581
6582
6583
6584
6585
6586
6587
6588
6589
6590
6591
6592
6593
6594
6595
6596
6597
6598
6599
6600
6601
6602
6603
6604
6605
6606
6607
6608
6609
6610
6611
6612
6613
6614
6615
6616
6617
6618
6619
6620
6621
6622
6623
6624
6625
6626
6627
6628
6629
6630
6631
6632
6633
6634
6635
6636
6637
6638
6639
6640
6641
6642
6643
6644
6645
6646
6647
6648
6649
6650
6651
6652
6653
6654
6655
6656
6657
6658
6659
6660
6661
6662
6663
6664
6665
6666
6667
6668
6669
6670
6671
6672
6673
6674
6675
6676
6677
6678
6679
6680
6681
6682
6683
6684
6685
6686
6687
6688
6689
6690
6691
6692
6693
6694
6695
6696
6697
6698
6699
6700
6701
6702
6703
6704
6705
6706
6707
6708
6709
6710
6711
6712
6713
6714
6715
6716
6717
6718
6719
6720
6721
6722
6723
6724
6725
6726
6727
6728
6729
6730
6731
6732
6733
6734
6735
6736
6737
6738
6739
6740
6741
6742
6743
6744
6745
6746
6747
6748
6749
6750
6751
6752
6753
6754
6755
6756
6757
6758
6759
6760
6761
6762
6763
6764
6765
6766
6767
6768
6769
6770
6771
6772
6773
6774
6775
6776
6777
6778
6779
6780
6781
6782
6783
6784
6785
6786
6787
6788
6789
6790
6791
6792
6793
6794
6795
6796
6797
6798
6799
6800
6801
6802
6803
6804
6805
6806
6807
6808
6809
6810
6811
6812
6813
6814
6815
6816
6817
6818
6819
6820
6821
6822
6823
6824
6825
|
<!DOCTYPE html
PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 4.01 Transitional//EN" "http://www.w3.org/TR/html4/loose.dtd">
<!-- This HTML file has been automatically generated from an XML source on 2020-02-03T13:36:00Z using SAXON HE 9.9.1.6 . -->
<html lang="nl">
<head>
<meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8">
<title>Instituut Sparrenheide</title>
<meta name="generator" content="tei2html.xsl, see https://github.com/jhellingman/tei2html">
<meta name="author" content="Chris van Abkoude (1880–1960)">
<link rel="coverpage" href="images/frontcover.jpg">
<link rel="schema.DC" href="http://dublincore.org/documents/1998/09/dces/">
<meta name="DC.Creator" content="Chris van Abkoude (1880–1960)">
<meta name="DC.Title" content="Instituut Sparrenheide">
<meta name="DC.Language" content="nl-1900">
<meta name="DC.Format" content="text/html">
<meta name="DC.Publisher" content="Project Gutenberg">
<meta name="DC:Subject" content="#####">
<style type="text/css">
body {
font-family: "Times New Roman", Times, serif;
font-size: 100%;
line-height: 1.2em;
text-align: left;
}
.div0 {
padding-top: 5.6em;
}
.div1 {
padding-top: 4.8em;
}
.div2 {
padding-top: 3.6em;
}
.div3, .div4, .div5 {
padding-top: 2.4em;
}
h1, h2, h3, h4, h5, h6, .h1, .h2, .h3, .h4 {
clear: both;
font-style: normal;
text-transform: none;
}
h3, .h3 {
font-size: 1.2em;
line-height: 1.2em;
}
h3.label {
font-size: 1em;
line-height: 1.2em;
margin-bottom: 0;
}
h4, .h4 {
font-size: 1em;
line-height: 1.2em;
}
.alignleft {
text-align: left;
}
.alignright {
text-align: right;
}
.alignblock {
text-align: justify;
}
p.tb, hr.tb, .par.tb {
margin: 1.6em auto;
text-align: center;
}
p.argument, p.note, p.tocArgument, .par.argument, .par.note, .par.tocArgument {
font-size: 0.9em;
line-height: 1.2em;
text-indent: 0;
}
p.argument, p.tocArgument, .par.argument, .par.tocArgument {
margin: 1.58em 10%;
}
td.tocDivNum {
vertical-align: top;
}
td.tocPageNum {
vertical-align: bottom;
}
.opener, .address {
margin-top: 1.6em;
margin-bottom: 1.6em;
}
.addrline {
margin-top: 0;
margin-bottom: 0;
}
.dateline {
margin-top: 1.6em;
margin-bottom: 1.6em;
text-align: right;
}
.salute {
margin-top: 1.6em;
margin-left: 3.58em;
text-indent: -2em;
}
.signed {
margin-top: 1.6em;
margin-left: 3.58em;
text-indent: -2em;
}
.epigraph {
font-size: 0.9em;
line-height: 1.2em;
width: 60%;
margin-left: auto;
}
.epigraph span.bibl {
display: block;
text-align: right;
}
.trailer {
clear: both;
padding-top: 2.4em;
padding-bottom: 1.6em;
}
span.abbr, abbr {
white-space: nowrap;
}
span.parnum {
font-weight: bold;
}
span.corr, span.gap {
border-bottom: 1px dotted red;
}
span.num, span.trans, span.trans {
border-bottom: 1px dotted gray;
}
span.measure {
border-bottom: 1px dotted green;
}
.ex {
letter-spacing: 0.2em;
}
.sc {
font-variant: small-caps;
}
.asc {
font-variant: small-caps;
text-transform: lowercase;
}
.uc {
text-transform: uppercase;
}
.tt {
font-family: monospace;
}
.underline {
text-decoration: underline;
}
sup {
line-height: 6pt;
}
.overline, .overtilde {
text-decoration: overline;
}
.rm {
font-style: normal;
}
.red {
color: red;
}
hr {
clear: both;
height: 1px;
margin-left: auto;
margin-right: auto;
margin-top: 1em;
text-align: center;
width: 45%;
}
.aligncenter {
text-align: center;
}
h1, h2, .h1, .h2 {
font-size: 1.44em;
line-height: 1.5em;
}
h1.label, h2.label {
font-size: 1.2em;
line-height: 1.2em;
margin-bottom: 0;
}
h5, h6 {
font-size: 1em;
font-style: italic;
line-height: 1em;
}
p, .par {
text-indent: 0;
}
p.firstlinecaps:first-line, .par.firstlinecaps:first-line {
text-transform: uppercase;
}
.hangq {
text-indent: -0.32em;
}
.hangqq {
text-indent: -0.40em;
}
.hangqqq {
text-indent: -0.71em;
}
p.dropcap:first-letter, .par.dropcap:first-letter {
float: left;
clear: left;
margin: 0 0.05em 0 0;
padding: 0;
line-height: 0.8em;
font-size: 420%;
vertical-align: super;
}
blockquote, p.quote, div.blockquote, div.argument, .par.quote {
font-size: 0.9em;
line-height: 1.2em;
margin: 1.58em 5%;
}
.pagenum a, a.noteref:hover, a.pseudonoteref:hover, a.hidden:hover, a.hidden {
text-decoration: none;
}
.advertisement, .advertisements {
background-color: #FFFEE0;
border: black 1px dotted;
color: #000;
margin: 2em 5%;
padding: 1em;
}
.footnotes .body, .footnotes .div1 {
padding: 0;
}
.fnarrow {
color: #AAAAAA;
font-weight: bold;
text-decoration: none;
}
a.noteref, a.pseudonoteref {
font-size: 80%;
text-decoration: none;
vertical-align: 0.25em;
}
.displayfootnote {
display: none;
}
div.footnotes {
font-size: 80%;
margin-top: 1em;
padding: 0;
}
hr.fnsep {
margin-left: 0;
margin-right: 0;
text-align: left;
width: 25%;
}
p.footnote, .par.footnote {
margin-bottom: 0.5em;
margin-top: 0.5em;
}
p.footnote .label, .par.footnote .label {
float: left;
width: 2em;
height: 12pt;
display: block;
}
.apparatusnote {
text-decoration: none;
}
table.tocList {
width: 100%;
margin-left: auto;
margin-right: auto;
border-width: 0;
border-collapse: collapse;
}
td.tocPageNum, td.tocDivNum {
text-align: right;
min-width: 10%;
border-width: 0;
}
td.tocDivNum {
padding-left: 0;
padding-right: 0.5em;
}
td.tocPageNum {
padding-left: 0.5em;
padding-right: 0;
}
td.tocDivTitle {
width: auto;
}
p.tocPart, .par.tocPart {
margin: 1.58em 0;
font-variant: small-caps;
}
p.tocChapter, .par.tocChapter {
margin: 1.58em 0;
}
p.tocSection, .par.tocSection {
margin: 0.7em 5%;
}
table.tocList td {
vertical-align: top;
}
table.tocList td.tocPageNum {
vertical-align: bottom;
}
table.inner {
display: inline-table;
border-collapse: collapse;
width: 100%;
}
td.itemNum {
text-align: right;
min-width: 5%;
padding-right: 0.8em;
}
td.innerContainer {
padding: 0;
margin: 0;
}
.index {
font-size: 80%;
}
.indexToc {
text-align: center;
}
.transcriberNote {
background-color: #DDE;
border: black 1px dotted;
color: #000;
font-family: sans-serif;
font-size: 80%;
margin: 2em 5%;
padding: 1em;
}
.missingTarget {
text-decoration: line-through;
color: red;
}
.correctionTable {
width: 75%;
}
.width20 {
width: 20%;
}
.width40 {
width: 40%;
}
p.smallprint, li.smallprint, .par.smallprint {
color: #666666;
font-size: 80%;
}
span.musictime {
vertical-align: middle;
display: inline-block;
text-align: center;
}
span.musictime, span.musictime span.top, span.musictime span.bottom {
padding: 1px 0.5px;
font-size: xx-small;
font-weight: bold;
line-height: 0.7em;
}
span.musictime span.bottom {
display: block;
}
ul {
list-style-type: none;
}
.splitListTable {
margin-left: 0;
}
.numberedItem {
text-indent: -3em;
margin-left: 3em;
}
.numberedItem .itemNumber {
float: left;
position: relative;
left: -3.5em;
width: 3em;
display: inline-block;
text-align: right;
}
.itemGroupTable {
border-collapse: collapse;
margin-left: 0;
}
.itemGroupTable td {
padding: 0;
margin: 0;
vertical-align: middle;
}
.itemGroupBrace {
padding: 0 0.5em !important;
}
.titlePage {
border: #DDDDDD 2px solid;
margin: 3em 0 7em 0;
padding: 5em 10% 6em 10%;
text-align: center;
}
.titlePage .docTitle {
line-height: 3.5em;
margin: 2em 0 2em 0;
font-weight: bold;
}
.titlePage .docTitle .mainTitle {
font-size: 1.8em;
}
.titlePage .docTitle .subTitle, .titlePage .docTitle .seriesTitle,
.titlePage .docTitle .volumeTitle {
font-size: 1.44em;
}
.titlePage .byline {
margin: 2em 0 2em 0;
font-size: 1.2em;
line-height: 1.72em;
}
.titlePage .byline .docAuthor {
font-size: 1.2em;
font-weight: bold;
}
.titlePage .figure {
margin: 2em auto;
}
.titlePage .docImprint {
margin: 4em 0 0 0;
font-size: 1.2em;
line-height: 1.72em;
}
.titlePage .docImprint .docDate {
font-size: 1.2em;
font-weight: bold;
}
div.figure {
text-align: center;
}
.figure {
margin-left: auto;
margin-right: auto;
}
.floatLeft {
float: left;
margin: 10px 10px 10px 0;
}
.floatRight {
float: right;
margin: 10px 0 10px 10px;
}
p.figureHead, .par.figureHead {
font-size: 100%;
text-align: center;
}
.figAnnotation {
font-size: 80%;
position: relative;
margin: 0 auto;
}
.figTopLeft, .figBottomLeft {
float: left;
}
.figTop, .figBottom {
}
.figTopRight, .figBottomRight {
float: right;
}
.figure p, .figure .par {
font-size: 80%;
margin-top: 0;
text-align: center;
}
img {
border-width: 0;
}
td.galleryFigure {
text-align: center;
vertical-align: middle;
}
td.galleryCaption {
text-align: center;
vertical-align: top;
}
.lgouter {
margin-left: auto;
margin-right: auto;
display: table;
}
.lg {
text-align: left;
padding: .5em 0 .5em 0;
}
.lg h4, .lgouter h4 {
font-weight: normal;
}
.lg .lineNum, .sp .lineNum, .lgouter .lineNum {
color: #777;
font-size: 90%;
left: 16%;
margin: 0;
position: absolute;
text-align: center;
text-indent: 0;
top: auto;
width: 1.75em;
}
p.line, .par.line {
margin: 0 0 0 0;
}
span.hemistich {
visibility: hidden;
}
.verseNum {
font-weight: bold;
}
.speaker {
font-weight: bold;
margin-bottom: 0.4em;
}
.sp .line {
margin: 0 10%;
text-align: left;
}
.castlist, .castitem {
list-style-type: none;
}
.castGroupTable {
border-collapse: collapse;
margin-left: 0;
}
.castGroupTable td {
padding: 0;
margin: 0;
vertical-align: middle;
}
.castGroupBrace {
padding: 0 0.5em !important;
}
body {
padding: 1.58em 16%;
}
.pagenum {
display: inline;
font-size: 70%;
font-style: normal;
margin: 0;
padding: 0;
position: absolute;
right: 1%;
text-align: right;
}
.marginnote {
font-size: 0.8em;
height: 0;
left: 1%;
line-height: 1.2em;
position: absolute;
text-indent: 0;
width: 14%;
text-align: left;
}
.cut-in-left-note {
font-size: 0.8em;
left: 1%;
line-height: 1.2em;
float: left;
text-indent: 0;
width: 14%;
text-align: left;
padding: 0.8em 0.8em 0.8em 0;
}
.cut-in-right-note {
font-size: 0.8em;
left: 1%;
line-height: 1.2em;
float: right;
text-indent: 0;
width: 14%;
text-align: right;
padding: 0.8em 0 0.8em 0.8em;
}
span.tocPageNum, span.flushright {
position: absolute;
right: 16%;
top: auto;
text-indent: 0;
}
.pglink, .catlink, .exlink, .wplink, .biblink, .qurlink, .seclink {
background-repeat: no-repeat;
background-position: right center;
}
.pglink {
background-image: url(images/book.png);
padding-right: 18px;
}
.catlink {
background-image: url(images/card.png);
padding-right: 17px;
}
.exlink, .wplink, .biblink, .qurlink, .seclink {
background-image: url(images/external.png);
padding-right: 13px;
}
.pglink:hover {
background-color: #DCFFDC;
}
.catlink:hover {
background-color: #FFFFDC;
}
.exlink:hover, .wplink:hover, .biblink:hover, .qurlink:hover {
background-color: #FFDCDC;
}
body {
background: #FFFFFF;
font-family: "Times New Roman", Times, serif;
}
body, a.hidden {
color: black;
}
h1, .h1 {
padding-bottom: 5em;
}
h1, h2, .h1, .h2 {
text-align: center;
font-variant: small-caps;
font-weight: normal;
}
p.byline {
text-align: center;
font-style: italic;
margin-bottom: 2em;
}
.figureHead, .noteref, .pseudonoteref, .marginnote, p.legend, .verseNum {
color: #660000;
}
.rightnote, .pagenum, .linenum, .pagenum a {
color: #AAAAAA;
}
a.hidden:hover, a.noteref:hover, a.pseudonoteref:hover {
color: red;
}
h1, h2, h3, h4, h5, h6 {
font-weight: normal;
}
table {
margin-left: auto;
margin-right: auto;
}
.tablecaption {
text-align: center;
}
.arab { font-family: Scheherazade, serif; }
.aran { font-family: 'Awami Nastaliq', serif; }
.grek { font-family: 'Charis SIL', serif; }
.hebr { font-family: Shlomo, 'Ezra SIL', serif; }
.syrc { font-family: 'Serto Jerusalem', serif; }
.pagenum, .linenum {
speak: none;
}</style>
<style type="text/css">
/* CSS rules generated from @rend attributes in TEI file */
.cover-imagewidth {
width:553px;
}
.xd29e99 {
text-align:center; font-size:large;
}
.xd29e105 {
text-align:center;
}
.frontispiecewidth {
width:499px;
}
.titlepage-imagewidth {
width:522px;
}
.xd29e147 {
text-align:center; font-size:smaller;
}
.xd29e155 {
text-indent: 0;
}
.xd29e155dc {
float: left;
font-size: 48pt;
margin-left: 0;
margin-bottom: 5px;
margin-right: 3px;
}
.xd29e155adc {
/* empty */
}
.xd29e155 {
text-indent: 0;
}
.xd29e155dc {
float: left;
font-size: 48pt;
margin-left: 0;
margin-bottom: 5px;
margin-right: 3px;
}
.xd29e155adc {
/* empty */
}
.p016width {
width:496px;
}
.xd29e352width {
width:182px;
}
.xd29e155 {
text-indent: 0;
}
.xd29e155dc {
float: left;
font-size: 48pt;
margin-left: 0;
margin-bottom: 5px;
margin-right: 3px;
}
.xd29e155adc {
/* empty */
}
.p032width {
width:500px;
}
.xd29e511width {
width:182px;
}
.xd29e155 {
text-indent: 0;
}
.xd29e155dc {
float: left;
font-size: 48pt;
margin-left: 0;
margin-bottom: 5px;
margin-right: 3px;
}
.xd29e155adc {
/* empty */
}
.xd29e155 {
text-indent: 0;
}
.xd29e155dc {
float: left;
font-size: 48pt;
margin-left: 0;
margin-bottom: 5px;
margin-right: 3px;
}
.xd29e155adc {
/* empty */
}
.xd29e155 {
text-indent: 0;
}
.xd29e155dc {
float: left;
font-size: 48pt;
margin-left: 0;
margin-bottom: 5px;
margin-right: 3px;
}
.xd29e155adc {
/* empty */
}
.xd29e899width {
width:142px;
}
.xd29e155 {
text-indent: 0;
}
.xd29e155dc {
float: left;
font-size: 48pt;
margin-left: 0;
margin-bottom: 5px;
margin-right: 3px;
}
.xd29e155adc {
/* empty */
}
.xd29e155 {
text-indent: 0;
}
.xd29e155dc {
float: left;
font-size: 48pt;
margin-left: 0;
margin-bottom: 5px;
margin-right: 3px;
}
.xd29e155adc {
/* empty */
}
.xd29e1212width {
width:157px;
}
.xd29e155 {
text-indent: 0;
}
.xd29e155dc {
float: left;
font-size: 48pt;
margin-left: 0;
margin-bottom: 5px;
margin-right: 3px;
}
.xd29e155adc {
/* empty */
}
.p096width {
width:501px;
}
.xd29e155 {
text-indent: 0;
}
.xd29e155dc {
float: left;
font-size: 48pt;
margin-left: 0;
margin-bottom: 5px;
margin-right: 3px;
}
.xd29e155adc {
/* empty */
}
.xd29e1538width {
width:96px;
}
.xd29e155 {
text-indent: 0;
}
.xd29e155dc {
float: left;
font-size: 48pt;
margin-left: 0;
margin-bottom: 5px;
margin-right: 3px;
}
.xd29e155adc {
/* empty */
}
.xd29e1676width {
width:142px;
}
.xd29e155 {
text-indent: 0;
}
.xd29e155dc {
float: left;
font-size: 48pt;
margin-left: 0;
margin-bottom: 5px;
margin-right: 3px;
}
.xd29e155adc {
/* empty */
}
.xd29e1800width {
width:137px;
}
.xd29e155 {
text-indent: 0;
}
.xd29e155dc {
float: left;
font-size: 48pt;
margin-left: 0;
margin-bottom: 5px;
margin-right: 3px;
}
.xd29e155adc {
/* empty */
}
.xd29e1934width {
width:157px;
}
.xd29e155 {
text-indent: 0;
}
.xd29e155dc {
float: left;
font-size: 48pt;
margin-left: 0;
margin-bottom: 5px;
margin-right: 3px;
}
.xd29e155adc {
/* empty */
}
.xd29e2071width {
width:96px;
}
.xd29e155 {
text-indent: 0;
}
.xd29e155dc {
float: left;
font-size: 48pt;
margin-left: 0;
margin-bottom: 5px;
margin-right: 3px;
}
.xd29e155adc {
/* empty */
}
.xd29e2171width {
width:313px;
}
.xd29e155 {
text-indent: 0;
}
.xd29e155dc {
float: left;
font-size: 48pt;
margin-left: 0;
margin-bottom: 5px;
margin-right: 3px;
}
.xd29e155adc {
/* empty */
}
.xd29e2303width {
width:142px;
}
.xd29e155 {
text-indent: 0;
}
.xd29e155dc {
float: left;
font-size: 48pt;
margin-left: 0;
margin-bottom: 5px;
margin-right: 3px;
}
.xd29e155adc {
/* empty */
}
.xd29e2406width {
width:182px;
}
.xd29e155 {
text-indent: 0;
}
.xd29e155dc {
float: left;
font-size: 48pt;
margin-left: 0;
margin-bottom: 5px;
margin-right: 3px;
}
.xd29e155adc {
/* empty */
}
.xd29e155 {
text-indent: 0;
}
.xd29e155dc {
float: left;
font-size: 48pt;
margin-left: 0;
margin-bottom: 5px;
margin-right: 3px;
}
.xd29e155adc {
/* empty */
}
.xd29e155 {
text-indent: 0;
}
.xd29e155dc {
float: left;
font-size: 48pt;
margin-left: 0;
margin-bottom: 5px;
margin-right: 3px;
}
.xd29e155adc {
/* empty */
}
.xd29e2744 {
text-indent:2em;
}
.xd29e3015 {
text-align:center; font-size:xx-large;
}
.xd29e3017 {
text-align:center; font-size:x-large;
}
.pamarnewidth {
width:209px;
}
.spinewidth {
width:120px;
}
@media handheld {
}
/* CSS rules copied from @style attributes in TEI file */
</style>
</head>
<body>
<div>*** START OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK 61324 ***</div>
<div class="front">
<div class="div1 cover"><span class="pagenum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divBody">
<p class="first"></p>
<div class="figure cover-imagewidth"><img src="images/frontcover.jpg" alt="Oorspronkelijke voorkant." width="553" height="720"></div><p>
</p>
</div>
</div>
<div class="div1 frenchtitle"><span class="pagenum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divBody">
<p class="first xd29e99">INSTITUUT SPARRENHEIDE.
</p>
</div>
</div>
<div class="div1 dedication"><span class="pagenum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divBody">
<p class="first xd29e99">Voor Annie.
</p>
<p class="xd29e105">Als een herinnering aan den zomer van 1913.
</p>
</div>
</div>
<div class="div1 frontispiece"><span class="pagenum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divBody">
<p class="first"></p>
<div class="figure frontispiecewidth"><img src="images/frontispiece.jpg" alt="De auto toeterde, de heer zwaaide met zijn arm." width="499" height="720"><p class="figureHead">De auto toeterde, de heer zwaaide met zijn arm.</p>
</div><p>
</p>
</div>
</div>
<div class="div1 titlepage"><span class="pagenum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divBody">
<p class="first"></p>
<div class="figure titlepage-imagewidth"><img src="images/titlepage.png" alt="Oorspronkelijke titelpagina." width="522" height="720"></div><p>
</p>
</div>
</div>
<div class="titlePage">
<div class="docTitle">
<div class="seriesTitle">In de Vacantie</div>
<div class="subTitle">Bibliotheek voor Jongens en Meisjes.</div>
<div class="subTitle">Serie A Jongensboeken. Deel 13.</div>
<div class="mainTitle">Instituut Sparrenheide</div>
</div>
<div class="byline">door
<br>
<span class="docAuthor">Chr. van Abkoude</span>
<br>
Geïllustreerd door <span class="docAuthor">O. Geerling</span></div>
<div class="docImprint">Tweede Druk
<br>
ALKMAAR—GEBR. KLUITMAN.
<br>
<span class="docDate">1917</span></div>
</div>
<p></p>
<div class="div1 imprint"><span class="pagenum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divBody">
<p class="first xd29e147">BOEKDRUKKERIJ GEBR. KLUITMAN—ALKMAAR.
<span class="pagenum">[<a id="pb5" href="#pb5">5</a>]</span></p>
</div>
</div>
</div>
<div class="body">
<div id="ch1" class="div1 chapter"><span class="pagenum">[<a href="#xd29e2833">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
<div class="figure"><img src="images/o005.png" alt="Eerste Hoofdstuk." width="565" height="86"></div>
<h2 class="label">Eerste Hoofdstuk.</h2>
<h2 class="main">Oorlogsplannen.</h2>
</div>
<div class="divBody">
<p class="xd29e155"><span class="xd29e155dc initdropcap">M</span><span class="xd29e155adc afterdropcap">idden in een groot dennenbosch tusschen Baarn en de Vuursche lag op een heuveltje,
geheel verscholen in het groen, een aardige, houten villa. Er liep een balcon rond
het heele huis en daardoor leek het veel op een Zwitsersche woning. Alleen het dak
stak boven de boomen uit, en wanneer je uit het dakraam keek, had je een verrukkelijk
gezicht over heel den omtrek. Je zag dan duidelijk de torens van Amersfoort, Soest,
Bunschoten en meer omringende dorpen. Je zag er heel mooi het Witte Paleis van Koningin
Emma en wat naar rechts de Naald van Waterloo.
</span></p>
<p>In dat hooggelegen huis woonde mijnheer Bergwoude, hoofdonderwijzer van de kostschool
„Sparrenheide.” Als mijnheer Bergwoude naar school ging, behoefde hij alleen maar
het heuveltje af te dalen, waarop <span class="pagenum">[<a id="pb6" href="#pb6">6</a>]</span>zijn huis gebouwd was en den boschweg over te steken, want het schoolgebouw stond
juist aan den overkant.
</p>
<p>Dat schoollokaal was niet groot, het bestond maar uit twee klassen en een gymnastieklokaal.
Maar het was ook geen gewone school. Op „Sparrenheide” kwamen alleen kinderen, die
niet zoo vlug konden leeren als andere jongens en meisjes. Sommigen, omdat ze thuis
altijd ziekelijk waren, anderen omdat ze zenuwachtig waren of vroeger de een of andere
ziekte hadden gehad, waardoor ze later niet meer zoo goed onthouden konden.
</p>
<p>En waarom ze nu op een gewone school <i>niet</i>, en op „Sparrenheide” <i>wèl</i> konden leeren, dat zullen we in dit boek wel bemerken.
</p>
<p>Mijnheer en Mevrouw Bergwoude waren alleraardigste menschen, die beiden verbazend
veel van kinderen hielden. Zij hadden drie kinderen, allen jongens. Op het oogenblik,
dat dit verhaal een aanvang neemt, was juist de Zaterdagmorgen-schooltijd geëindigd
en begaven de jongens en meisjes zich, voor zoover zij niet bij mijnheer Bergwoude
in „pension” waren, naar huis.
</p>
<p>Ook de drie zoons van den hoofdonderwijzer, Hans, Flip en Rob. Hans was dertien jaar,
een flinke, sterke jongen met breede schouders en een paar armen als een athleet.
Voor zijn leeftijd was hij een boom van een kerel en wat hij met zijn zwarte oogen
niet gedaan kreeg, dat maakte hij verder in orde met zijn gespierde vuisten.
</p>
<p>Flip telde twaalf jaar, hij was eveneens een door en door gezonde boy, maar niet zoo
struisch en stevig als Hans, Flip was een rechte pretmaker, hij hield verbazend <span class="pagenum">[<a id="pb7" href="#pb7">7</a>]</span>veel van grapjes en wist ook vaak allerlei aardige dingen te zeggen, waarom een ieder
moest lachen. De tienjarige Robert, doorgaans genoemd Rob, was een rare snuiter. Je
kon eigenlijk niet uit hem wijs worden. Hij was wat stil; hij hield veel van zijn
ouders en zijn broers, maar misschien nog meer van de bosschen en de hei met de planten
en de dieren. Hij maakte er een heele studie van en bijna altijd was hij in zijn vrije
uren met zijn botaniseer-trommel en plantenschopje in het bosch te vinden, of rangschikte
zijn verzamelde planten en insecten op zijn kamer. Maar dat nam niet weg, dat hij
toch hetzelfde vroolijke humeur van zijn broers had, al was hij dan ook wat minder
luidruchtig en druk. Hij kon evengoed meedoen aan hun grappen en spelen als andere
jongens, maar bleef altijd kalm. En waarom hij nu een rare snuiter was? Wel, in de
eerste plaats was hij vreeselijk slordig op alles. Niet alleen op zijn kleeren en
boeken, zijn planten en dieren, maar ook verbazend onverschillig voor andere dingen.
Het kon hem bijvoorbeeld heelemaal niet schelen, een uur te laat op school of aan
tafel te komen. Alle standjes, straffen en vermaningen hielpen weinig of niets. Soms
nam hij zich voor, opeens vreeselijk netjes te worden, maar maakte het dan weer zóó
erg, dat hij op zijn kousen liep om zijn schoenen niet vuil te maken. Daarbij was
hij erg vergeetachtig. Alles en alles bij elkaar genomen had Rob aanleg om professor
te worden.
</p>
<p>Ziezoo, nu zijn de drie vroolijke broers voorgesteld. Zooals gezegd, zij hadden zoo
juist de school verlaten en gingen naar huis. Door den tuin, die op de helling van
den heuvel was aangelegd, kwamen zij in de huiskamer, <span class="pagenum">[<a id="pb8" href="#pb8">8</a>]</span>waarvan de breede tuindeuren wijd open stonden. Zij vonden hun moeder bezig met het
klaarzetten van de <span class="corr" id="xd29e178" title="Bron: koffie-tafel">koffietafel</span> en volgens trouwe gewoonte werd zij allereerst eens stevig gepakt door haar drie
jongens. Dat deden zij alle drie met kracht en klem. Vervolgens keken zij met verlangende
oogen naar de stapels boterhammen en zei Flip op vertrouwelijken toon:
</p>
<p>„Help ons gauw weg, moedertje, we hebben reusachtig haast!”
</p>
<p>„Ja,” voegde Hans erbij, „we hebben nog zooveel te doen en moeten er vroeg bij zijn.”
</p>
<p>„Ik hoef niet eens te eten,” zei Rob.
</p>
<p>„Wat zullen we nu weer beleven?” vroeg moeder, „waarom zoo gehaast? En waarom zonder
eten weg? Dat gebeurt niet, hoor! Wat is er dan aan de hand?”
</p>
<p>„Dat zijn groote geheimen, moeder,” zei Flip.
</p>
<p>„Staatsgeheimen,” vond Hans.
</p>
<p>„Och kom,” pleitte Rob voor zijn moeder, „wij kunnen het moeder best vertellen.”
</p>
<p>Op dit oogenblik kwam hun vader binnen. De heer Bergwoude was een man met een vriendelijk
voorkomen, hij droeg een langen, blonden baard en blond waren ook zijn haren. In tegenstelling
met hem waren zij drie zoons zwart, net als hun moeder.
</p>
<p>„Zoo, zoo,” sprak mijnheer, terwijl hij een stapel schoolschriften op een tafeltje
legde, „en wat zijn dat voor staatsgeheimen, die jullie best aan moeder kunt vertellen?
En dan mag ik ze zeker ook wel hooren?”
</p>
<p>De gebroeders keken elkander eens aan en toen zei Hans:
</p>
<p>„We gaan oorlog voeren!”
<span class="pagenum">[<a id="pb9" href="#pb9">9</a>]</span></p>
<p>Flip en Rob knikten. Vader en moeder keken elkaar aan.
</p>
<p>„Oorlogvoeren?” vroeg Vader verwonderd. „Wat moet dat beteekenen?”
</p>
<p>„Wel,” verklaarde Hans, „het is maar een spel. Onze vrinden van de Baarnsche school
komen vanmiddag door het Overbosch naar „Sparrenheide” om onze school te bestormen
en in te nemen. En nu moeten we er vlug bij zijn om ze op een afstand te houden.”
</p>
<p>De heer en mevrouw Bergwoude lachten.
</p>
<p>„Komaan,” sprak de eerste, „dus vanmiddag wordt mijn school formeel bestormd? Wel
wel, ik denk, dat ik maar naar Amersfoort zal telegrafeeren om een detachement soldaten
en huzaren. En hoe laat zal dat gebeuren?”
</p>
<p>„Ja, dat weten we juist niet, vader,” zei Hans.
</p>
<p>„Dat zeggen ze natuurlijk niet,” sprak Flip.
</p>
<p>„Neen, dat zeggen ze niet,” herhaalde Rob wijsgeerig.
</p>
<p>„Ik hoop niet, dat de andere jongens van onze school zich teveel bij dat spel zullen
opwinden,” zei mijnheer Bergwoude, „want dan is er vanavond geen huis met hen te houden.
Zij zitten nu rustig hun twaalf-uurtje te gebruiken in de eetzaal.”
</p>
<p>„Ja, wat ’n wonder,” zei Flip leuk. „Die weten er nog niets van.”
</p>
<p>„Doen ze dan niet mee?” vroeg vader.
</p>
<p>„O jawel, maar we zeggen het straks pas, als we naar ’t bosch gaan. Want zoo gaat
het bij het groote leger ook,” zei Hans. „De soldaten weten nooit van te voren wat
er gebeuren zal.”
<span class="pagenum">[<a id="pb10" href="#pb10">10</a>]</span></p>
<p>„Maar hoe zit het plan dan in elkaar?”
</p>
<p>„Niet zeggen,” zei Flip.
</p>
<p>„Dat is een geheim, Vader, een geheim,” sprak Hans.
</p>
<p>„Een geheim, ja, een geheim,” herhaalde Rob weer.
</p>
<p>En hoe Vader en Moeder ook probeerden, meer van dat geheim te weten te komen, de drie
gebroeders lieten niets los, zoodat de ouders zich tevreden moesten stellen met de
mededeeling, dat het schoolgebouw dien middag door den vijand bestormd zou worden.
</p>
<p>En toch, zij gaven maar toe en maakten geen bezwaren tegen het vroolijke spel der
jongens. Die wisten ook telkens wat nieuws te verzinnen en speelden in de bosschen,
alsof die hun eigendom waren inplaats van Kroondomein. Met welwillende medewerking
van Vader en Moeder was de koffietafel dan ook gauwer afgeloopen dan anders en holden
de jongens naar hun kamer.
</p>
<p>Hans haalde een wandelkaart van de bosschen te voorschijn en spreidde die op tafel
uit.
</p>
<p>„Dit is onze stafkaart,” zei hij lachend. „Ik ben de generaal, Flip en Albert de Hooge
zijn mijn officieren.”
</p>
<p>„En ik dan?”
</p>
<p>„Jij bent niet oud genoeg voor officier, maar ik heb toch een mooi baantje voor je.
Omdat jij zoo goed met alle hoekjes en gaatjes van de bosschen bekend bent, wordt
jij mijn verkenner.”
</p>
<p>„Dat is best,” vond Rob.
</p>
<p>„Kijk eens hier,” zei Hans, die als een veldheer zijn plan ging uitleggen. „Ik heb
met Bram Verhallen uit Baarn afgesproken, dat hij om twee uur met zijn troep <span class="pagenum">[<a id="pb11" href="#pb11">11</a>]</span>het dorp uittrekt bij de Pekinglaan, die je hier op de kaart ziet. Zij gaan dan door
het sparrenbosch onder de tunneltjes van de spoorbanen door het Baarnsche bosch in.
Zie je wel,” vervolgde hij en wees met zijn vinger de wegen aan op de groene kaart,
„dan gaan ze hier door de Borlaan langs de Groote Kom naar den Eemnesser Straatweg.
Daar steken ze schuin over naar den weg langs het Boterbergje. En vandaar komen ze
door het Overbosch op onze school aan. Nou weet ik natuurlijk niet, welken weg ze
nemen, want dat heeft Bram mij niet verteld.”
</p>
<p>„Moeten wij alleen de school verdedigen?” vroeg Flip. „Ik schiet ze met mijn houten
sabel een partij bruine boonen in hun neusgaten en slinger ze terug, dat ze van hier
naar Baarn rollen.”
</p>
<p>„Hou nou op met je onzin!” zei Hans ongeduldig, „we kunnen onzen tijd wel beter gebruiken.
Ja, we moeten alleen de school verdedigen, maar we laten ze niet dadelijk zoo dichtbij
komen. Hier op de kaart ligt onze school. Wij hebben twintig jongens. Vijf moeten
bij de school blijven om die te bewaken. Daar nemen we natuurlijk niet de grootsten
voor. Vijftien gaan er met mij mee. Ik weet een mooie plek om Bram en zijn troep tegen
te houden.”
</p>
<p>„Het is nu half één,” zei Rob. „Ik denk, dat ik mijn botaniseertrommel meeneem.”
</p>
<p>„Ben je vierkant gebakken?” vroeg Flip, „er is van middag niets te botaniseeren, botaniseer
jij Bram Verhallen maar op zijn gezicht!”
</p>
<p>„Neen, niets meenemen dan een paar goeie oogen en een hoop slimheid,” zei Hans.
<span class="pagenum">[<a id="pb12" href="#pb12">12</a>]</span></p>
<p>Flip ging opeens ijverig in de lade van de tafel zoeken.
</p>
<p>„Wat doe je,” vroeg Rob.
</p>
<p>„Ik zoek een hoop slimmigheid,” zei Flip, „want ik ben bang dat ik er te weinig van
in mijn kersepit heb.”
</p>
<p>„Als jij vanmiddag in ’t bosch zoo loopt te kletsen als je nou doet,” zei Hans, „dan
stuur je alles in de war. En hoor eens: De school is een fort, dat door Europeanen
wordt bewoond. Bram en zijn jongens zijn een wilde Indianenstam, de Mohikanen en Bram
is Arendsoog, hun opperhoofd.”
</p>
<p>„Dan wil ik Soepoog zijn,” zei Flip.
</p>
<p>„Een blauw oog kan je dadelijk wel van me krijgen,” bromde Hans, die één en al ernst
en vuur was. „Met jouw flauwiteiten schieten we heelemaal niet op. Ziezoo, en nou
gaan we de anderen waarschuwen.”
</p>
<p>De drie broers begaven zich naar de kamers der kostjongens om hen van de zaak op de
hoogte te stellen.
</p>
<p>Natuurlijk wilden ze allemaal graag meedoen, maar Hans koos de flinkste jongens uit
om mee te gaan, de overigen konden de school bewaken.
</p>
<p>„Ik zou ook wel Indiaan willen zijn,” mompelde Flip bij zichzelven. „Akibakki kikkerbokki,
de taal ken ik al! Ha, gij driedubbele gepofte honden van bleekgezichten, ik, de dappere
Soepoog, zal u met mijn tomohawk tot gruttenpap met rozijnen en groene zeep hakken.
Wee u, gij grutteneuzen!”
<span class="pagenum">[<a id="pb13" href="#pb13">13</a>]</span></p>
</div>
</div>
<div id="ch2" class="div1 chapter"><span class="pagenum">[<a href="#xd29e2842">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
<div class="figure"><img src="images/o013.png" alt="Tweede Hoofdstuk." width="566" height="91"></div>
<h2 class="label">Tweede Hoofdstuk.</h2>
<h2 class="main">Indianen en Bleekgezichten.</h2>
</div>
<div class="divBody">
<p class="xd29e155"><span class="xd29e155dc initdropcap">O</span><span class="xd29e155adc afterdropcap">p het Brinkplein bij de Baarnsche kerk verzamelde Bram Verhallen zijn mannetjes. Bram
Verhallen was van denzelfden leeftijd als Hans Bergwoude, even sterk, even slim, even
stevig gebouwd. Alleen was hij lichtblond en had zachte, bijna droomerige oogen. Hij
was een lobbes van een jongen, maar liet zich toch niet de kaas van het brood eten.
Hans Bergwoude was een zijner beste vrienden en als zij niet <span class="corr" id="xd29e252" title="Bron: zoover">zoo ver</span> van elkaar gewoond hadden, zouden zij veel meer bij elkaar geweest zijn. Bram was
de eenige zoon van notaris Verhallen; hoewel uit een deftig gezin afkomstig was hij
toch vrij van alle gemaaktheid of aanstellerij. Hij was op school een ijverig leerling,
maar moest nogal blokken om bij te blijven. Hij leefde op als hij met zijn kameraden
kon ravotten.
</span></p>
<p>Intusschen kwamen meer en meer jongens opdagen en allen waren zenuwachtig van ongeduld
om het heerlijke spel te beginnen. Toen zijn strijders, ongeveer <span class="pagenum">[<a id="pb14" href="#pb14">14</a>]</span>twintig in getal, compleet waren, stelde Bram zich aan het hoofd ervan en marcheerde
naar de Torenlaan, waar hij rechtsaf sloeg, het Sparrenbosch in. Daar hield hij even
halt, liet de jongens in een kring om hem heen staan en ging het spel uitleggen.
</p>
<p>„Jullie weet al zoo’n beetje,” vertelde hij, „wat we gaan doen, maar het fijne van
de zaak zal je nu pas hooren. Wij zijn Indianen van den stam der Mohikanen.”
</p>
<p>„Hoera, hoera, Indianen!” schreeuwde er al een paar.
</p>
<p>„Stil toch!” vermaande Toon Sprits, een groote jongen en een der klassegenooten Van
Bram. „Mooie Indianenmanieren om in het bosch zoo te schreeuwen!”
</p>
<p>„Ja,” zei Bram, „als je zooveel spektakel maakt, dan hooren de „Sparheiders” al direct,
waar we zitten. Dus jongens, houdt je doodstil. Jullie hebben allemaal genoeg Indianenboeken
gelezen en daarom weet je ook best, hoe Indianen in hun bosschen doen. Ik ben Arendsoog,
en jullie kiezen maar een naam voor jezelf uit.”
</p>
<p>„Tijgerklauw heet ik!” zei de een.
</p>
<p>„Witte Buffel!” riep een tweede.
</p>
<p>„Vuurstraal!”
</p>
<p>„Edelhart!”
</p>
<p>„Apestaart! Oliebol! Kokosvet!” ’t Werd weer een geschreeuw door elkaar van je welste.
Op die manier kwam er van de heele onderneming niets terecht.
</p>
<p>„Stilte!” commandeerde Bram. „Wie niet gehoorzaamt en weer schreeuwt of leven maakt,
kan naar huis gaan.”
<span class="pagenum">[<a id="pb15" href="#pb15">15</a>]</span></p>
<p>Dat hielp. Bram was wel een goeie jongen, maar als hij boos werd, begonnen zijn gespierde
armen een woordje mee te spreken en daar hadden de jongens respect voor! Het werd
dus stil en Bram vervolgde:
</p>
<p>„Ik ben Arendsoog en jullie opperhoofd. Toon Sprits en Jan v.d. Zee zijn mijn verspieders.
De school van Bergwoude in het Overbosch is een fort, waar blanken wonen. Dat fort
wordt door ons bestormd. Maar het wordt verdedigd door de Sparheiders, dat zijn Hans
Bergwoude met zijn broers en de kostjongens. Zij weten, dat wij uit de richting van
het Boterbergje komen.
</p>
<p><span class="corr" id="xd29e275" title="Niet in bron">„</span>Alle Sparheiders hebben een witten band om den arm, en voor ons heb ik roode banden
meegebracht. Hier zijn ze. Bind ze om den rechterarm!”
</p>
<p>Dat was gauw gebeurd en daarop deelde Bram zijn troep in.
</p>
<p>Voorop ging de spits, Jan v.d. Zee met twee jongens. Jan midden op den weg, de twee
jongens achter de boomen, daarachter een voortroepje van drie man op den weg, vervolgens
een troep van tien man en vijftig meters daarachter een achterhoede als dekking van
vier jongens.
</p>
<p>Elk gedeelte moest zorgen met de anderen in verbinding te blijven. En verder deelde
Bram zijn strijders alles mede, wat ze voor dezen middag te weten hadden.
</p>
<p>Had de blijdschap bij het vernemen van dit prettige spel de jongens eenige oogenblikken
luidruchtig gemaakt, nu begrepen ze, dat ze doodstil moesten zijn. Zij speelden elke
week in de bosschen en kenden er evengoed den weg als in hun eigen huis.
</p>
<p>Nadat Bram zijn troep had opgesteld, ging het in de <span class="pagenum">[<a id="pb16" href="#pb16">16</a>]</span>genoemde volgorde voorwaarts, de bosschen in.
</p>
<div class="figure p016width"><img src="images/p016.png" alt="Opstelling van de jongens op de laan." width="496" height="213"></div><p>
</p>
<p>Hans Bergwoude, de generaal der Sparheiders, die het fort der blanken te verdedigen
had, zat intusschen ook niet stil. Vijf verdedigers had hij in een wijden kring om
het schoolgebouw doen postvatten en met vijftien man trok hij de aanvallers tegemoet.
Dat wil zeggen, hij verdeelde ze eerst in drie partijen. Vijf jongens onder aanvoering
van zijn broer Flip trokken door de Sophialaan den vijand tegen, vijf onder commando
van Albert de Hooge door de Hooilaan en vijf onder hemzelven door de Koninginnelaan,
dus in het midden van de beide andere troepen. Elke troep moest één der jongens tusschen
de boomen laten loopen, om berichten of teekens van links of rechts over te brengen.
Aan het eind van elke laan zouden de troepen halt houden en daar den toegang voor
den vijand afsluiten. Er waren nog wel meer wegen, die naar Sparrenheide leidden,
maar die vormden zulke groote omwegen, dat er voor de tegenpartij te veel tijd zou
verloren gaan om die te volgen.
<span class="pagenum">[<a id="pb17" href="#pb17">17</a>]</span></p>
<p>Hans wist dit ook wel, daarom had hij de voornaamste wegen naar Sparrenheide bezet.
</p>
<p>Het was stil in ’t bosch.
</p>
<p>Wandelaars waren er bijna niet te zien, die kwamen zelden zoo vér en bleven meestal
in de nabijheid van het dorp. De zon scheen vroolijk op dezen mooien Julidag en in
het bosch was het heerlijk zoel onder de boomen. In de toppen van de beuken en linden
zongen merels en lijsters, ginds sprongen een paar eekhoorntjes tusschen de sparretakken,
maar overigens was het doodstil. Schooner plekjes dan waar de jongens zich door het
bosch bewogen kan men zich moeilijk voorstellen. Naar alle kanten slingerden zich
de grijs bruine paden en verdwenen dan in het duizendtintige boschgroen. Het lichte
bladgroen der linden prijkte naast de bruine beuken, donkere sparren en dennen daartusschen
en opeens weer een groep zachtgroene eiken, ’t was voortdurend weer ’n andere tint
van boomenloof. Soms weken de boomen vaneen en omringden een open plek, waar dan ’n
vijver gevormd was. Een vijver van helder water, waarin je salamandertjes en slangen
zag en mooie waterinsecten. De bodem was er bedekt met millioenen bladeren, die voor
de vijverbewoners prachtige nesten vormden.
</p>
<p>Ook de jongens genoten thans wel van die heerlijke boschpracht, maar voor ’t oogenblik
waren ze toch meer vervuld van het spel van dezen middag.
</p>
<p>Zonder onnoodig geruisch te maken gingen de drie troepen voorwaarts door de lanen.
Generaal Hans begreep, dat hij niet tegenover gewone soldaten stond, maar met Indianen
te doen had, die op èchte Indianenmanier <span class="pagenum">[<a id="pb18" href="#pb18">18</a>]</span>plotseling van achter boomen en struiken te voorschijn konden komen. Daarom had hij
ook den voorzorgsmaatregel genomen, eenigen van zijn mannetjes niet op de paden, maar
tusschen de boomen door te laten loopen.
</p>
<p>Eindelijk hadden de drie troepen het eindpunt van de genoemde lanen bereikt en stelden
zich daar verdekt op, dat wil zeggen, zij verscholen zich tusschen het kreupelhout
en zetten een schildwacht achter een boom op den uitkijk. Elke troep moest op zijn
plaats blijven en daar voorloopig bivak houden.
</p>
<p>Generaal Hans wou nu wel eens weten, hoe het met den vijand gesteld was en daarom
riep hij zijn verkenner Rob bij zich.
</p>
<p>„Hoor eens, Rob,” sprak hij, „jij moet eens het bosch verder ingaan naar den kant
van het Boterbergje en zien, of er iets van de Indianen te merken is. Maar kijk goed
uit je doppen, hoor, en bemoei je nou eens niet met allerlei slakken en kevers en
aardvlooien en weet ik veel wat voor ongedierte meer! Denk er aan, dat zoo’n Indiaan
op je loert en voor je ’t weet ben je gebrajen. En zorg dat je zoowat over een half
uur terug bent. Kan je roepen als een kraai?”
</p>
<p>„Beter dan jij.”
</p>
<p>„Dat zit nog. Als er wat aan de hand is, laat je een kraaienschreeuw hooren. Dan komen
we. Zoo, ga nou maar.”
</p>
<p>Rob ging het bosch in en was weldra tusschen het geboomte verdwenen.
</p>
<p>Hans ging van den eenen troep naar den anderen langs de verbindingslaan. Hij lette
er op, dat de schildwachten <span class="pagenum">[<a id="pb19" href="#pb19">19</a>]</span>op hun post waren. Maar hij had al gauw gezien, dat die ijverig hun plicht deden,
omdat ze veel te bang waren, onverhoeds door de Indianen overvallen te worden. Hij
besloot daarom kalm de lanen bezet te houden en alvorens verder te gaan, de terugkomst
van Rob af te wachten en te hooren, wat die van de tegenpartij gezien had.
</p>
<p class="tb"></p><p>
</p>
<p>De Indianentroep was voorzichtig voortgegaan door het bosch. Jan v.d. Zee, die aan
de spits ging, met een makker aan iederen kant tusschen de boomen, meende op den viersprong
van de Boslaan voorbij de Groote Kom onraad te bespeuren. Hij wenkte zijn nevenmannen
en stak den arm omhoog wat door de achter hem aankomenden gezien werd. Die gaven het
teeken door en opeens hielden alle Indianen halt en wierpen zich plat op den grond,
zooveel mogelijk gedekt tusschen de struiken.
</p>
<p>Jan, die zich met den geweldigen naam Tijgerklauw als een echt Indiaan deed kennen,
zag tusschen het kreupelhout recht voor zich uit eenige jongens bewegen. Zouden de
verdedigers van Sparrenheide reeds zoovèr doorgedrongen zijn? Was het een voorpost?
Maar tevergeefs zocht Tijgerklauw naar den witten band, dien de tegenpartij om den
arm moest dragen. Ook schenen de jongens met een heel ander spel bezig te zijn. En
terwijl Tijgerklauw de vreemde gedaanten tusschen het geboomte bespiedde, wachtte
Arendsoog, het dappere opperhoofd der Mohikanen, op een tweede teeken.
</p>
<p>„Zou Tijgerklauw de bleekgezichten al zien?” fluisterde <span class="pagenum">[<a id="pb20" href="#pb20">20</a>]</span>Arendsoog Toon Sprits in ’t oor, die nu „Vuurstraal” heette.
</p>
<p>„Vuurstraal weet het evenmin als het dappere opperhoofd, maar Arendsoog kan mijlen
ver zien, hij kan naar voren gaan en zien, waarom Tijgerklauw niet verder gaat.”
</p>
<p>„Mijn broeder spreekt verstandig. Ik zal gaan. Hugh! daar geeft Tijgerklauw weer het
teeken: voorwaarts.”
</p>
<p>Inderdaad zwaaide Tijgerklauw zijn arm naar voren, de vreemden waren geen vijanden
geweest, en de Indianen slopen weer geruischloos langs de paden.
</p>
<p>Zoo bereikten zij het Boterbergje.
</p>
<p>Het Boterbergje is een heuveltje, gelegen aan een zijpad van den Eemnesser straatweg.
Het is omringd door twee rijen boomen, aan drie zijden daarachter strekt zich over
een grooten afstand dicht kreupelhout uit, alleen de kant van den weg was open. Boven
op het bergje stond een bultige, knoestige lindenboom.
</p>
<p>Arendsoog legerde zijn Indiaansche krijgers in het dichtbegroeide terrein om het Boterbergje,
zoodat er geen tip van hun neus te zien was. Hij zelf kroop naar boven en klom in
een boom. Maar veel kon hij niet zien, ’t was alles bosch en nog eens bosch. Alleen
kon hij naar het Noord-oosten een klein stukje van den straatweg zien. Hij wilde dan
ook juist weer uit den boom klimmen, toen hij de struiken zag bewegen op een plaats,
waar zijn Indianen niet gelegerd waren. Arendsoog hield den adem in en hield zijn
scherpen arendsblik gericht op de struiken.
</p>
<p>In ’t volgende oogenblik zag hij een arm tevoorschijn <span class="pagenum">[<a id="pb21" href="#pb21">21</a>]</span>komen, en om dien arm … een witte band!
</p>
<p>Een vijand dus!
</p>
<p>Maar was hij wel alleen? Was het niet een sterke afdeeling die vooruitgezonden was
om Arendsoog tegen te houden? Neen, dat was niet waarschijnlijk, Sparrenheide lag
nog op te verren afstand.
</p>
<p>Het zou dus wel een verkenner zijn!
</p>
<p>Maar dan zou Arendsoog ook wel zorgen, dat het bleekgezicht niet bij zijn generaal
terugkeerde!
</p>
<p>Stil<span class="corr" id="xd29e336" title="Bron: ..">…</span> daar kwam een hoofd tusschen het groen te voorschijn, maar de verkenner was nog te
ver om zijn gezicht te kunnen onderscheiden. Hij keek om zich heen. Toen dook hij
weer weg in het groen.
</p>
<p>Arendsoog liet zich geruischloos uit den boom glijden. Hij sloop langs den heuvel
naar beneden en wenkte zijn strijders Tijgerklauw en Vuurstraal. Een enkel fluisterend
woord was voldoende om deze twee op de hoogte te brengen, en plotseling vlogen de
drie Indianen het kreupelhout in om den spion gevangen te nemen. Zij hadden hem gauw
genoeg bemerkt en nu ontstond er een jacht door het eikengewas. Vijftig meter verder
lag het dennenbosch, als de vluchteling daarin zocht te ontkomen was hij verloren.
</p>
<p>De Indianen vlogen door het moeilijk begaanbare terrein, zij zagen het bleekgezicht
Rob Bergwoude het bosch steeds meer en meer naderen.…
</p>
<p>Daar rende hij er in!
</p>
<p>Ziezoo, de tallooze, dicht op elkaar groeiende stammen zouden hem het snelle voortgaan
wel beletten.
</p>
<p>En, wat kalmer, volgden de roodhuiden den vluchteling. Ook zij bereikten nu het dennenbosch.
<span class="pagenum">[<a id="pb22" href="#pb22">22</a>]</span></p>
<p>Maar.… waar was het bleekgezicht?
</p>
<p>Arendsoog, Tijgerklauw en Vuurstraal keken verbaasd om zich heen. Zij keken naar de
toppen der stammen, zij schopten de dennetakken van den grond.
</p>
<p>Niets!
</p>
<p>Rob Bergwoude was spoorloos verdwenen!
</p>
<p></p>
<div class="figure xd29e352width"><img src="images/o033.png" alt="Ornament." width="182" height="99"></div><p>
<span class="pagenum">[<a id="pb23" href="#pb23">23</a>]</span></p>
</div>
</div>
<div id="ch3" class="div1 chapter"><span class="pagenum">[<a href="#xd29e2851">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
<div class="figure"><img src="images/o023.png" alt="Derde Hoofdstuk." width="565" height="79"></div>
<h2 class="label">Derde Hoofdstuk.</h2>
<h2 class="main">In gevecht met de Roodhuiden.</h2>
</div>
<div class="divBody">
<p class="xd29e155"><span class="xd29e155dc initdropcap">R</span><span class="xd29e155adc afterdropcap">ob, die door zijn broer Hans op verkenning werd uitgezonden, was door de Koninginnelaan
het bosch ingetrokken. De jonge natuurliefhebber was juist geschikt voor dit werk,
omdat hij alle wegen en schuilhoeken zoo door en door kende. Hij stapte regelmatig
door tot aan de Jagerskom, ook al een boschvijver. Daar zag hij op een bank bij het
water een stumperig oud moedertje zitten, dat bitter weende.
</span></p>
<p>Rob had een weekhartig gemoed en vond het zóó ontzettend naar, dat hij dit oude vrouwtje
huilen zag, dat hij het niet over zijn hart verkrijgen kon, door te loopen.
</p>
<p>Misschien had zij iets in het water laten vallen?
</p>
<p>Rob kwam nog wat nader en toen pas scheen het oudje hem te bemerken.
<span class="pagenum">[<a id="pb24" href="#pb24">24</a>]</span></p>
<p>„Is … is u soms wat verloren?”
</p>
<p>Het arme moedertje veegde de tranen uit haar oogen en knikte.
</p>
<p></p>
<div class="figure p032width"><img src="images/p032.jpg" alt="Het arme moedertje veegde de tranen uit haar oogen." width="500" height="720"><p class="figureHead">Het arme moedertje veegde de tranen uit haar oogen.</p>
</div><p>
</p>
<p>„Och, jongeheer,” zei ze snikkend, „ik weet geen raad. Mijn zoon had geld gestuurd,
tien gulden. En nu was ik naar Baarn gegaan, om wat boodschappen te doen.… en nu heb
ik ’t briefje verloren. Ik heb zoo gezocht, zoo gezocht. Maar ik kan het niet meer
vinden. Och, och, wat zal mijn jongen wel zeggen! Hij heeft het voor zijn moeder overgespaard.
Vier weken had ik er mee moeten rondkomen. Tien gulden, ach, en het is zoo’n lange
weg naar De Vuursche.”
</p>
<p>„Woont u daar?” vroeg Rob deelnemend.
</p>
<p>„Ja, jongeheer. Ik zal maar weer naar huis gaan. En onderweg nog eens goed zoeken.
Och, och, wat ben ik toch ongelukkig<span class="corr" id="xd29e378" title="Bron: ..">…</span>”
</p>
<p>Opeens kreeg Rob een goed idee.
</p>
<p>„Wij zullen wel helpen zoeken,” sprak hij. „Bij het begin van de Sophialaan staat
een troep jongens. Wij zijn aan het spelen. Wij zijn bleekgezichten, weet u.”
</p>
<p>„Bleekgezichten, jongeheer? U ziet er anders heelemaal niet bleek uit. U hebt een
gezonde kleur. Als melk en bloed.”
</p>
<p>„Ja,” zei Rob lachend, „maar zoo meen ik het ook niet. De Indianen noemen ons bleekgezichten.
De jongens van Baarn zijn de Indianen. Hebt u ze niet gezien?”
</p>
<p>De oude vrouw schudde ontkennend het hoofd.
</p>
<p>„Nou maar,” vervolgde Rob, „als u nou bij die jongens daar vraagt naar Hans, dat is
mijn broer, dan moet u hem maar eens vertellen, dat ik gezegd heb, dat <span class="pagenum">[<a id="pb25" href="#pb25">25</a>]</span>ze u moeten helpen zoeken. De jongens hebben allemaal witte banden om den arm.”
</p>
<p>’t Vrouwtje knikte hem dankbaar toe voor de aangeboden hulp en strompelde terug.
</p>
<p>Rob zette zijn weg voort tot hij kwam aan de Reigers laan, in de nabijheid van het
Boterbergje. Daar drong hij het kreupelhout in tot op tweehonderd meters afstand van
het heuveltje. Hij hield zich doodstil tusschen de struiken en bespionneerde den top
van het bergje. Neen, de Roodhuiden zouden wel niet zoo dom zijn, om zich boven op
den top te legeren … of waren zij nog niet tot hier gevorderd?
</p>
<p>Rob loerde en loerde, maar de dichte eikebladeren beletten hem het uitzicht. Hij duwde
met den arm de takken terzijde en stak zijn hoofd boven het groen uit.
</p>
<p>Op dit oogenblik bemerkte Arendsoog hem.
</p>
<p>Maar toen deze met Tijgerklauw en Vuurstraal op hem afkwam, had Rob toch gauw gezien,
dat hij ontdekt was. Hij rende, zoo gauw als de struiken dit toelieten, naar het achter
hem gelegen dennenbosch, maar onder die vlucht bedacht hij, dat de dicht op elkaar
staande stammen hem teveel zouden tegenhouden. En daarom besloot hij van een list
gebruik te maken. Hij zou net doen alsof hij in het bosch vluchtte, en ook werkelijk
een paar stappen tusschen de eerste stammen doen, zoodat zijn vervolgers, die nog
wel een dertig meters achter hem waren, hem duidelijk konden zien.
</p>
<p>Zoo deed hij.
</p>
<p>Maar na een paar stappen gedaan te hebben, liet hij zich plotseling vallen en kroop
snel terug naar het kreupelhout, waar hij een uitstekende schuilplaats vond.
<span class="pagenum">[<a id="pb26" href="#pb26">26</a>]</span></p>
<p>Toen Arendsoog, Tijgerklauw en Vuurstraal eenige oogenblikken later den rand van het
bosch bereikten, was er van den vluchteling geen spoor meer te ontdekken.
</p>
<p class="tb"></p><p>
</p>
<p>„Hugh!” zei Arendsoog tot zijn makkers, „is het bleekgezicht dan een geest, die in
de lucht verdwijnt?”
</p>
<p>„Of heeft de witte man tooverkruiden ingenomen, waarmede hij zich onzichtbaar maakt?”
vroeg Tijgerklauw.
</p>
<p>„Mijn roode broeders dwalen,” zei Vuurstraal, „het bleekgezicht heeft geen tooverkruiden
en is ook geen geest, maar hij heeft verstand. Zie, het woud is dicht en ondoordringbaar.
De slang en de wolf loeren op hun prooi. Daarom is de blanke verspieder niet in het
bosch gegaan.”
</p>
<p>„Arendsoog hééft hem het woud zien betreden,” sprak het opperhoofd op deftigen toon,
„en het oog van den arend vergist zich nimmer.”
</p>
<p>„Het opperhoofd der Mohikanen spreekt als een man,” zei Tijgerklauw, „maar onze broeder
heeft gelijk. De vluchteling is niet verder het woud ingegaan dan wij.”
</p>
<p>„Hugh! Waar is hij dan?”
</p>
<p>„Vuurstraal weet het niet, maar begrijpt het. Het bleekgezicht verbergt zich voor
de roode krijgers in het struikgewas.”
</p>
<p>En met deze woorden ijlde de jonge Indiaan het kreupelhout in, waar opeens beweging
en leven in kwam. Opnieuw werd het wild opgejaagd en nu precies <span class="pagenum">[<a id="pb27" href="#pb27">27</a>]</span>in de richting van de plek, waar de Mohikanenstam gelegerd was. Het duurde dan ook
niet lang, of Rob liep als het ware in de armen zijner vijanden.
</p>
<p>Tegen zulk een overmacht was hij niet bestand en ondanks al zijn rukken en worstelen
werd hij gevangen genomen. Maar hoe de Indianen hem ook dreigden te scalpeeren, hij
wilde volstrekt niet zeggen, waar zijn kameraden waren.
</p>
<p>De roodhuiden hielden krijgsraad. Zij zaten in een kring gehurkt en keken naar Arendsoog,
die met bezorgd gelaat om zich heen staarde.
</p>
<p>„Het bleekgezicht is een verspieder,” sprak hij. „Hij wil zijn mannen gaan zeggen,
dat de Roodhuiden den Boterberg bezet hebben. Maar Arendsoog is een wijs opperhoofd.
Als het bleekgezicht hem zeggen wil, hoe groot het aantal zijner witte broeders is,
zal de Mohikaan genade voor recht laten gelden. Dat de gevangene spreke!”
</p>
<p>Maar Rob aan handen en voeten gebonden met een lasso, weigerde eenige inlichting te
geven.
</p>
<p>„Het jonge bleekgezicht is wel moedig, maar niet verstandig,” zei Arendsoog.
</p>
<p>Daar klonk opeens het geschreeuw van een kraai door het bosch!
</p>
<p>„Kàrr … Kàrr!!”
</p>
<p>En eer de roodhuiden het verhinderen konden, gaf de gevangene het antwoord:
</p>
<p>„Kàrr … Karr … Kàrr!”
</p>
<p>„Verraad!” schreeuwde Tijgerklauw.
</p>
<p>„Voorwaarts, dappere krijgers!” riep Arendsoog, „daarginds is de vijand! Dood aan
de bleekgezichten!”
<span class="pagenum">[<a id="pb28" href="#pb28">28</a>]</span></p>
<p>En de woeste Indianenhorde stormde het bosch in naar den kant vanwaar het signaal
gekomen was.
</p>
<p class="tb"></p><p>
</p>
<p>„Ik begrijp er niets van,” zei Generaal Hans tot zijn broer Flip. „Rob is al meer
dan een half uur weg en wij zien hier nog geen Indiaan. Zouden ze hem te pakken hebben?”
</p>
<p>„Misschien zit-ie heel kalm ergens een bloem te determineeren,” zei Flip.
</p>
<p>„Dat geloof ik niet, want ik heb hem juist nog goed op het hart gedrukt, om dat nu
maar eens over te slaan en alleen uit te kijken naar de roodhuiden.”
</p>
<p>„Ik wou, dat ze maar kwamen,” zei Flip, „dan kregen we tenminste wat te doen. Ik verveel
mij een aap.”
</p>
<p>„Met jouzelf meegerekend zijn dat dan twéé apen.”
</p>
<p>„Zoo, baviaan. Maar je moest er mij eens op uitsturen, om Robberdebob op te snorren.
Wie weet, waar dat heerschap zit.”
</p>
<p>„Als hij maar niet gevangengenomen is. Weet je wat? Ik moet natuurlijk hier blijven.
Een generaal kan zijn leger niet in den steek laten. Maar ik zal je twee soldaten
meegeven en je gaat Rob zoeken. Dat is dan een patrouille.”
</p>
<p>Een oogenblik later was commandant Flip met twee man Rob achterna gegaan. Daar het
bosch maar heel weinig betreden wordt, konden de jongens heel duidelijk de versche
voetsporen van hun voorganger volgen. Maar toen die voetstappen bij den viersprong
van de Reigerslaan opeens in het kreupelhout verdwenen, was het spoor van Rob niet
meer te volgen.
<span class="pagenum">[<a id="pb29" href="#pb29">29</a>]</span></p>
<p>„Ik ben een citroenschil als ik weet, hoe we Rob nou moeten vinden,” zei Flip.
</p>
<p>„En we zitten hier natuurlijk vlak bij de Roodhuiden,” waarschuwde Hein Veere, een
der Sparheiders.
</p>
<p>„Kan je niet ’s roepen?” opperde de ander, die Piet Broeser heette.
</p>
<p>„Daar zeg je zoowat,” zei Flip. „Ik zal een kraaienschreeuw geven.—<a id="xd29e450"></a>Kàrr … kàrr!!”
</p>
<p>En daar klonk het wat verder: „Karr—karr—karr!”
</p>
<p>„Stil!” sprak Hein, „ik hoor het geschreeuw van de Indianen. Zij komen hierheen!”
</p>
<p>Het geluid van vele voetstappen kwam snel nader. Flip en zijn twee mannen kropen in
’t dichtste deel van het kreupelhout.
</p>
<p>Een oogenblik later holde een woeste Indianentroep van wel twintig man voorbij de
plek, waar de bleekgezichten verscholen lagen. Deze hielden zich doodstil, want men
kon nooit weten of niet meerdere zouden volgen. Maar er kwam niemand meer. De Indianen
waren blijkbaar in de meening, dat de vijanden veel verder verwijderd waren dan inderdaad
het geval was. Maar—waar bleef Rob?
</p>
<p>Flip waagde zich aan den rand van het kreupelhout. Aan het einde van de laan stonden
de Roodhuiden besluiteloos te kijken. Nu moest een poging gewaagd worden om zijn broer
te verlossen!
</p>
<p>„Kom mee!” zei Flip, en gedekt door de struiken ijlden zij naar het Boterbergje.
</p>
<p>In de algemeene opwinding was Rob door de Roodhuiden aan zijn lot overgelaten. Het
plotselinge signaal der bleekgezichten had hen in den waan gebracht, <span class="pagenum">[<a id="pb30" href="#pb30">30</a>]</span>dat zij door een sterke macht bedreigd werden. Ondertusschen lag Rob aan handen en
voeten gebonden aan den voet van het Boterbergje. Zoo vond zijn broeder hem.
</p>
<p>„Vlug, vlug!” zei Flip, terwijl hij de lasso doorsneed, waarmee Rob geboeid was. „We
moeten gauw hier vandaan, want de Roodhuiden zullen in een oogenblik weer hier zijn!”
</p>
<p>Dat behoefde hij Rob geen tweemaal te zeggen.
</p>
<p>De jongens maakten, dat zij wegkwamen, maar nauwelijks hadden zij den viersprong bereikt
en wilden dien passeeren, toen een der daar dwalende Indianen hen bemerkte.
</p>
<p>De Roodhuid liet een doordringenden kreet hooren.
</p>
<p>En onmiddellijk daarop stormde de heele bende voorwaarts, de bleekgezichten achterna.
Arendsoog voorop, onmiddellijk gevolgd door Tijgerklauw en Vuurstraal, zaten ze weldra
de vluchtelingen op de hielen.
</p>
<p>Maar generaal Hans had het rumoer in ’t bosch gehoord. Snel als de wind verzamelde hij zijn soldaten en snelde
de Roodhuiden tegemoet om zijn makkers te ontzetten. Nog één oogenblik … en de drie
verkenners waren met den bevrijden Rob weer veilig tusschen de kameraden.
</p>
<p>De Indianen kwamen aanstormen, het werd een gevecht van man tegen man. Maar de bleekgezichten
telden maar vijftien man, terwijl de Roodhuiden over ruim twintig te beschikken hadden.
Al worstelende en vechtende werden de blanken achterwaarts gedrongen, steeds meer
en meer teruggedreven. De aanvallen der <span class="pagenum">[<a id="pb31" href="#pb31">31</a>]</span>woeste Mohikanen waren zóó onweerstaanbaar hevig, dat van tegenhouden bijna geen sprake
was.
</p>
<p>De blanken werden teruggedreven tot onder de muren van het fort Sparrenheide.
</p>
<p>Daar kregen ze opeens versterking van de jonge garde, die het fort bewaakte. Met deze
nieuwe krachten ondernamen ze nu een uitval, die de Roodhuiden niet verwacht hadden
en waardoor deze een flink eind teruggedreven werden.
</p>
<p>Nu omsingelden de Indianen de school, die als fort dienst deed en het beleg begon.
</p>
<p>Arendsoog bond zijn zakdoek aan een stok en trad naar voren.
</p>
<p>Generaal Hans deed hetzelfde.
</p>
<p>Daar stonden de twee machtige opperhoofden tegenover elkaar.
</p>
<p class="tb"></p><p>
</p>
<p>„Hugh!” zei de Indiaan. „De dappere Arendsoog is gekomen om met het opperhoofd der
bleekgezichten te spreken.”
</p>
<p>„En wat verlangt mijn roode broeder?” vroeg de generaal op denzelfden deftigen toon.
</p>
<p>„De Mohikanen zijn een vreedzaam volk,” sprak Arendsoog, „zij jagen in de bosschen
en rooken den vredespijp. Maar de bleekgezichten zijn gekomen en hebben den rooden
man uit zijn bosschen verjaagd, om die in bezit te nemen. Onze dapperste krijgers
hebben zij gedood met hun vuurwapens. Waar is de Witte Bison? Waar is de Koningstijger?
Waar is de Prairie duivel? Het bleekgezicht heeft ze doodgeschoten. <span class="pagenum">[<a id="pb32" href="#pb32">32</a>]</span>Maar Arendsoog is het hoofd van den stam der oude helden, Arendsoog zal de gevallen
krijgers wreken. De witte man moet zijn steenen huis aan de Mohikanen overgeven.”
</p>
<p>Generaal Hans keek den Indiaan ernstig aan.
</p>
<p>„Arendsoog wil den oorlog,” sprak hij, „maar de witte mannen willen dien niet. Zij
willen in vrede leven met die oude krijgers der Mohikanen. Het fort behoort aan ons.
Wij zullen het verdedigen als de roode mannen het ons ontnemen willen.”
</p>
<p>„Hugh!” riep Arendsoog op minachtenden toon, „de roode krijgers zullen komen. En vóór
het groote licht verduisterd wordt, zullen zij het bleekgezicht verdreven hebben.”
</p>
<p>En met een trotsch gebaar keerde het opperhoofd naar zijn krijgers terug.
</p>
<p class="tb"></p><p>
</p>
<p>Bijna oogenblikkelijk daarop werd de aanval door de Roodhuiden met buitengewone hevigheid
ondernomen. Maar met niet minder dapperheid streden de Sparheiders. De Indianen wonnen
geen duimbreed grond, werden zelfs af en toe teruggedreven.
</p>
<p>Het werd inmiddels al later en later en de vechtenden werden vermoeid. Vooral de Indianen,
die zich buitengewoon hadden ingespannen waren nauwelijks meer tot aanvallen in staat.
</p>
<p>Generaal Hans zag dat zeer goed. Hij verzamelde al zijn soldaten op één punt en joeg
er zóó verbazend snel op de Roodhuiden in, dat deze niet langer konden standhouden
en onder het triomfeerend „hoera!” der <span class="pagenum">[<a id="pb33" href="#pb33">33</a>]</span>Sparheiders op de vlucht werden gedreven.
</p>
<p>Toen klonk opeens een mannestem:
</p>
<p>„Bravo jongens! Het fort is prachtig verdedigd! Komt nu allemaal hier! Hans, Flip,
Rob, Hein! En de Roodhuiden ook!”
</p>
<p>Het was de heer Bergwoude, die het laatste deel van het spel had bijgewoond en nu
de dappere strijders bij zich riep.
</p>
<p></p>
<div class="figure xd29e511width"><img src="images/o033.png" alt="Ornament." width="182" height="99"></div><p>
<span class="pagenum">[<a id="pb34" href="#pb34">34</a>]</span></p>
</div>
</div>
<div id="ch4" class="div1 chapter"><span class="pagenum">[<a href="#xd29e2860">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
<div class="figure"><img src="images/o034.png" alt="Vierde Hoofdstuk." width="562" height="67"></div>
<h2 class="label">Vierde Hoofdstuk.</h2>
<h2 class="main">Een prettig besluit en een vroolijke vertelling.</h2>
</div>
<div class="divBody">
<p class="xd29e155"><span class="xd29e155dc initdropcap">„A</span><span class="xd29e155adc afterdropcap">llemaal hierheen, jongens!”
</span></p>
<p>En mijnheer Bergwoude opende de deur van de gymnastiekzaal, die achter de school gelegen
was. In een oogenblik waren de veertig jongens in de zaal bijeen. Mijnheer ging op
een bankje staan, zijn gelaat stond vroolijk, want hij had schik in de spelen der
jongens. Mevrouw was op het krijgsrumoer al komen toeloopen om te zien, wat er toch
wel aan de hand mocht zijn. Maar nu keek zij toch ook met een lachend gezicht naar
die vroolijke knapen.
</p>
<p>„Hoor eens, jongens!” sprak Mijnheer, en dadelijk daarop werd het stil, „ik moet eens
even wat zeggen. Jullie hebt vanmiddag een mooi spel gespeeld! Het was wel een oorlogsspel,
maar er zijn geen slachtoffers gevallen. Het was een spel, waarbij je oogen en ooren
goed den kost moest geven. Jullie hebt je oplettendheid <span class="pagenum">[<a id="pb35" href="#pb35">35</a>]</span>en scherpzinnigheid vanmiddag kunnen oefenen. Bij het gevecht zijn geen stokken of
steenen gebruikt, bij ieder kwam het op eigen lichaamskracht aan. Dat is ferm, dat
is gezond. Er is niemand mishandeld, ik heb gezien, dat de zwakkere alleen maar door
den sterkere werd teruggedreven. En wie er bij ongeluk al eens een buil of een schram
heeft opgeloopen, die moet dat dan maar beschouwen als een teeken van heldenmoed.
Jullie hebt je allen kranig gedragen, en ik moet den Roodhuiden mijn compliment maken,
dat zij het nog zoo lang tegen de overmacht hebben uitgehouden!”
</p>
<p>„Hoera!” klonk het dreunend door de zaal.
</p>
<p>„Bravo!” zei Mijnheer Bergwoude. „En nu, jongens, wie wat verdient, moet wat hebben.
Hans, geef jij die groote, ronde doos eens aan, die daar staat!”
</p>
<p>Hans keek naar den kant, dien zijn vader aanwees en bemerkte nu pas een kolossale
ronde taartjesdoos. Hij gaf die aan zijn vader en deze toonde haar geopend aan de
jongens.
</p>
<p>„Hoera, taartjes!” klonk het.
</p>
<p>„Vooruit jongens, kiest er de heerlijkste maar uit. Ik trakteer de beide oorlogvoerende
partijen,” zei Mijnheer lachend en om het goede voorbeeld te geven, stak hij zelf
een roomhoorn in den mond, waarmee hij vervolgens allerlei gekke gezichten trok, zoodat
de jongens het uitgierden van pret. Zij lieten zich <span class="corr" id="xd29e532" title="Bron: ondertuschen">ondertusschen</span> de onverwachte tractatie heerlijk smaken en rustten op stoelen en banken uit van
de vermoeienissen des oorlogs.
</p>
<p>Toen zei Mijnheer Bergwoude:
</p>
<p>„Ik vind het toch zoo prettig, dat de leerlingen van <span class="pagenum">[<a id="pb36" href="#pb36">36</a>]</span>„Sparrenheide” zooveel vrienden hebben. En de Baarnsche jongens zijn hun beste vrienden.
Ieder weet wel, dat de jongens van Sparrenheide niet den heelen dag met den neus in
de boeken ziften en dan ’s avonds nog urenlang blokken om ’s morgens weer opnieuw
te beginnen. Neen, wij studeeren wat kalmer aan en gaan af en toe eens het bosch in.
Wij timmeren en plakken en cartonneeren allerlei mooie en nuttige dingen, wij zingen
en maken muziek, maar vergeten daarom toch de leervakken niet. Als wij dag in, dag
uit studeerden en al maar blokten en ploeterden, zouden al onze leerlingen heel gauw
zenuwpatiëntjes worden en <i>heelemaal niets</i> meer kunnen leeren. Nu zijn het ferme, frissche jongens, met rozen op de volle wangen.
En daarom kunnen ze ook ferm meespelen met hun Baarnsche makkers. Frisch op, Roodhuiden,
en een hartelijk hoera voor de Sparheiders!”
</p>
<p>„Leve de Sparheiders! Hoera!” riepen de Baarnsche knapen.
</p>
<p>„All right, jongens,” besloot mijnheer. „Het klokje van gehoorzaamheid slaat. Nu afscheid
nemen van elkaar, de Sparheiders naar hun kamers en de Roodhuiden op marsch naar Baarn!”
</p>
<p>Dat bevel werd opgevolgd en een oogenblik later verkeerde het bedreigde fort der bleekgezichten
weer in veilige rust.
</p>
<p class="tb"></p><p>
</p>
<p>De slaapkamers der Sparheiders waren op de bovenverdieping, en hadden alle een deur,
die op het balcon uitkwam. Een van die kamers behoorde aan Hans, Flip <span class="pagenum">[<a id="pb37" href="#pb37">37</a>]</span>en Rob. De drie broers hadden zich wat verfrischt en rustten nu even uit in hun heiligdom.
</p>
<p>„Zeg,” vroeg Flip aan Rob, „hoe kwam jij toch zoo’n stakker om je door de Indianen
te laten inpakken?”
</p>
<p>„Dat was niet stakkerig, dat was …”
</p>
<p>„Slim toch ook niet, Robbekop.”
</p>
<p>„Och, jij met je kletspraat,” mopperde Rob. „Denk-je, dat het nou zoo aardig is, om
Robbekop tegen mij te zeggen? ’n Kunst! Ik kan ook wel zeggen: Flip, ’n kikker op
je lip.”
</p>
<p>„Die naar binnen glipt,” voegde Hans er bij.
</p>
<p>„Heel mooi gezegd,” plaagde Flip. „Maar toch had ik me niet zoo één-twee-drie laten
inmaken. Hoe is dat toch gebeurd?”
</p>
<p>„Ik heb heelemaal geen zin om dat jou te vertellen,” zei Rob. „Als ik die oude vrouw
niet gezien had, dan …”
</p>
<p>„Welke oude vrouw?” vroeg Hans.
</p>
<p>„O, dat is waar ook,” herinnerde Rob zich. „Is ze niet bij je geweest, toen je aan
’t eind van de Koninginnelaan lag?”
</p>
<p>„Bij mij?” vroeg Hans weer. <span class="corr" id="xd29e565" title="Niet in bron">„</span>Neen, ik heb niemand gezien.”
</p>
<p>„Hee, en ik heb haar nog gezegd, dat ze naar jou moest vragen. Ze kwam van de Vuursche
door het bosch en had onderweg een briefje van tien gulden verloren. De arme stakker
zat te huilen aan de Jagerskom. Ik kon natuurlijk niet gaan zoeken. Maar ik heb haar
naar jou toe gestuurd.”
</p>
<p>„Niets gezien,” herhaalde Hans. „Ik denk, dat ze ’t <span class="pagenum">[<a id="pb38" href="#pb38">38</a>]</span>geld weer gevonden heeft en toen maar verder is gegaan.”
</p>
<p>„Ja, dat kan wel,” vond Rob. En verder werd er over die zaak niet gesproken.
</p>
<p>Maar een oogenblik later kwam de oude huisknecht aan Hans vertellen, dat er een arme
vrouw was, die naar hem vroeg. De huisknecht was een stokdoove oud-gediende, die Bosman
heette. Men moest altijd verbazend hard roepen om hem iets verstaanbaar te maken en
dan nog verstond hij het meestal heelemaal verkeerd.
</p>
<p>„Hoe heet die vrouw?” riep Hans aan Bosman’s oor.
</p>
<p>„Met haar mond, denk ik,” zei Bosman.
</p>
<p>„Ach neen, ik vraag niet hoe zij <i>eet</i>, maar hoe zij héét!”
</p>
<p>„Dat weet ik niet”
</p>
<p>„O,” zei Rob, „dat is ze bepaald. Wacht Hans, ik ga mee.” Hans en Rob holden naar
beneden en Rob herkende dadelijk het arme vrouwtje. Ook nu had zij nog de tranen in
de oogen.<a id="xd29e584"></a>
</p>
<p>„Och jongeheer,” snikte ze. „Ik was eerst zoo blij. Ik vond de portemonnaie terug.
Maar alles is eruit gehaald! O, ik weet geen raad. En nu kwam ik vragen, of misschien
… o, ik durf het haast niet zeggen.”
</p>
<p>„Zeg ’t maar gerust,” moedigde Hans aan.
</p>
<p>„Ach, u moet niet boos worden, als ik ’t zeg. Maar een kind is maar een kind. Het
zou toch wel kunnen, dat een van de jongens … ’t gevonden had … en ’t eruit genomen
heeft. Die denkt daar niet altijd kwaad bij. Maar ik ben een arme, oude vrouw en kan
’t niet missen.”
<span class="pagenum">[<a id="pb39" href="#pb39">39</a>]</span></p>
<p>„Welneen,” zei Hans. „Zooiets doen ónze jongens niet. Daar hoeft u niet aan te denken.
Maar wij willen het wel eens vragen.”
</p>
<p>Op dit oogenblik kwam mijnheer Bergwoude uit de tuinkamer naar de voordeur.
</p>
<p>„Wat gebeurt er, jongens, en waarom huilt dat vrouwtje?” Rob vertelde zijn vader met
een paar woorden, wat er gebeurd was.
</p>
<p>„Wel dat is een ongelukkige geschiedenis,<span class="corr" id="xd29e596" title="Niet in bron">”</span> sprak mijnheer Bergwoude.
</p>
<p>„Maar ik kan je de verzekering geven, vrouwtje, dat geen der jongens van onze school
zoo slecht is geweest om het geld uit de portemonnaie te nemen. Waar hebt ge die weer
teruggevonden?”
</p>
<p>„Op den Hulpweg bij ’t Hondenbosch,” zei de oude.
</p>
<p>„Zijn jullie in ’t Hondenbosch geweest?” vroeg mijnheer Bergwoude aan Hans en Rob.
</p>
<p>„Neen vader,” zei Hans, „dat lag heelemaal uit onze richting. Van onze troep kan er
dus niemand geweest zijn.”
</p>
<p>„Zoo. En de andere jongens zijn evenmin hier vandaan geweest. ’t Eenige zou dus zijn,
dat een der meisjes … maar dat zou toch al heel vreemd zijn. Wacht, ik wil het voor
uw zekerheid toch even aan de onderwijzeres vragen.”
</p>
<p>Maar een oogenblik later was de heer Bergwoude al weer terug met de boodschap, dat
de juffrouw dien middag met de meisjes had getennist en niet in ’t Hondenbosch was
geweest.
</p>
<p>„Het moet dus een vreemde zijn,” vervolgde de hoofdonderwijzer, „maar daarom zullen
we u toch helpen <span class="pagenum">[<a id="pb40" href="#pb40">40</a>]</span>de zaak te onderzoeken. Hoe heet ge en waar kunnen we u vinden?”
</p>
<p>„Ik ben de weduwe Vorstman, mijnheer, ik woon in de dorpstraat van de Vuursche.”
</p>
<p>„Komaan. Zeg jongens, gaan jullie maar weer naar boven,” sprak hun vader, „ik zal
’t wel verder met vrouw Vorstman in orde maken.”
</p>
<p>De broers gingen naar boven en mijnheer Bergwoude sprak nog even met de weduwe. Zij
scheen getroost heen te gaan en niet meer over haar verlies te treuren, want zij lachte
nu door haar tranen heen en stapte heel wat vroolijker naar huis terug.
</p>
<p class="tb"></p><p>
</p>
<p>Om zes uur werd er gedineerd in de groote eetzaal. Mijnheer en Mevrouw zaten aan ’t
hoofd van de tafel, dan de onderwijzeres en de onderwijzer en vervolgens de jongens
en meisjes. Die middagtafel was altijd heel gezellig. En na afloop ging men op mooie
zomeravonden nog wat voor het huis in het gras zitten of een klein wandelingetje maken
rond den heuvel.
</p>
<p>Tegen acht uur, als het zoowat donker werd, bracht de meid een petroleumlamp buiten,
waarvan het licht getemperd werd door een roode kap. Om de tafel zaten mijnheer en
mevrouw Bergwoude met meester Hooghuizen en juffrouw Wieler. En zoolang het nog geen
bedtijd was, lagen daaromheen de jongens en meisjes van Sparheide. Dat was het heerlijke
verteluurtje, dat om beurten door meester Hooghuizen en de juffrouw of mijnheer Bergwoude
werd gehouden. De zachte schemering, het omringende bosch met hoog daarboven de aarzelend
naar voren komende sterren, de gezellige <span class="pagenum">[<a id="pb41" href="#pb41">41</a>]</span>kindergroep voor het huis, zacht beschenen door het tooverroode lamplicht, dat alles
werkte mee om een romantische sprookjesstemming over allen te brengen.
</p>
<p>En ’t was vaak, of bij zoo ’n mooi verhaal de sparren en beuken en dennen stil te
luisteren stonden en niet slapen wilden gaan voordat het uit was. En ieder der vertellers
had zoo zijn eigen soort verhalen. Meester Hooghuizen wist altijd mooie geschiedenissen
uit de vele boeken, die hij las. Juffrouw Wieler vertelde meestal sprookjes van kabouters
en toovergodinnen en nimfen. Dat kon ze wàt mooi, maar de juffrouw was zelf ook schrijfster
en had al heel wat prachtige sprookjesboeken geschreven.
</p>
<p>Maar als mijnheer Bergwoude aan de beurt was, dan werd er gelachen om de gekke dingen,
die hij vertelde, dat je de tranen van pret over de wangen rolden.
</p>
<p>Vanavond was hij juist weer aan de beurt van vertellen en de jongens en meisjes keken
hem al verlangend aan. Zij zaten en lagen rondom de tafel in het gras, mevrouw en
juffrouw Wieler hadden een haakwerkje ter hand genomen en meester Hooghuizen lag in
een gemakkelijken stoel een sigaar te rooken.
</p>
<p>Mijnheer Bergwoude had juist zijn lange goudsche pijp opnieuw gestopt en aangestoken
en scheen wel van plan, iets te gaan vertellen. Daarbij knipte zijn eene oog ondeugend,
alsof hij zeggen wou: Nu zullen jullie weer wat moois komen te hooren.
</p>
<p>„Ik weet eigenlijk voor vanavond geen nieuw verhaal,” sprak hij, „maar ik zal mijn
beurt wel moeten waarnemen en daarom zal ik je eens iets vertellen uit de allereerste
kinderjaren van Hans, Flip en Rob.”
<span class="pagenum">[<a id="pb42" href="#pb42">42</a>]</span></p>
<p>De drie broers werden van alle kanten lachend aangekeken, maar zij waren ondertusschen
zèlf nieuwsgierig naar hetgeen hun Vader daarvan vertellen zou.
</p>
<p>„Ik woonde hier pas een paar jaar,” begon mijnheer, „en de drie jongens waren nog
maar heel klein. En nu zal je hooren, hoe de drie kleuters op een goeden dag met een
hofrijtuig van de Koningin Moeder werden thuisgebracht. Op den dag, dat mijn verhaal
een aanvang neemt, was Hans, de oudste, vier jaar. Daarop volgde Flip, die 3 jaar
was en dan had je Robert, bijgenaamd Bobbie, die pas 1 jaar telde, maar niettegenstaande
dat de grootste ondeugd was van heel „Sparrenheide.”
</p>
<p>Hans en Flip waren wilde rakkers en toch niet zoo ondeugend als Bobbie. Deze éénjarige
jongeheer was véél kalmer, een heel stil ventje, maar buitengewoon lastig. Je kwam
nooit met hem uitgepraat, hij liet je niet los, als je met hem begon te praten. Hij
was een lief en aardig kereltje, o zeker, maar de dreumes maakte in stilte plannen
en voerde ze dan uit ook, dingen, die den menschen een heelen hoop last bezorgden.
Hij vond allerlei ondeugende streken uit, maar lachte er nooit zelf om.
</p>
<p>Bobbie was altijd ernstig.
</p>
<p>Hij hield veel van eten, van vechten, van honden en van vogels. Maar het meest hield
hij van zijn vader en moeder.
</p>
<p>Katten kon hij niet uitstaan. Als hij er een te pakken kreeg, greep hij het dier bij
den staart, slingerde poes een paar maal in het rond en gooide haar dan van zich af.
Met de dienstmeiden was hij meestal op voet van <span class="pagenum">[<a id="pb43" href="#pb43">43</a>]</span>oorlog. Dat kwam, omdat hij, als hij er den kans toe had, de halve keuken naar buiten
sleepte en dan met een hamer alles stuksloeg.
</p>
<p>Alles, in de gangen en in de kamers, dat niet vaststond, nam hij mee naar buiten.
En daar ging het dan onder den hamer. Vader had het hem al honderdmaal verboden, moeder
al wel duizendmaal. Maar Bobbie scheen erg vergeetachtig en was den volgenden dag
opnieuw met zijn hamer in de weer. Soms viel hij overdag, als hij in den tuin of het
bosch speelde, in slaap. Dat was heelemaal niet erg, maar daarbij had hij de gewoonte,
’s nachts urenlang wakker te liggen en dan allerlei zonderlinge geluiden te maken.
</p>
<p>Dat was voor de slapenden niet prettig, erg lastig.
</p>
<p>Bobbie sprak maar vier woorden: <i>vajie</i> en <i>moejie</i>, <i>leja</i> en <i>akiboekie</i>.
</p>
<p>Dit Bokkenspaansch beteekende: <i>Vader</i> en <i>moeder</i>, <i>lekker</i> en <i>leelijk</i>. Alles wat Bobbie mooi vond of graag lustte, was „leja” en wat niet naar den jongenheer
z’n smaak was, noemde hij „akiboekie.” Meer woorden zei hij nooit en wilde hij ook
niet zeggen. Want met de genoemde vier woorden kon hij best terecht. De rest deed
hij met gebaren. Een kus van moeder was „leja” maar een kus van vader met z’n baard
was „akiboekie.” Verder maakte Bobbie zich nooit boos of driftig, hij huilde alleen
maar als de dokter in huis kwam, anders nooit, en als hij niet lief en aardig was,
dan was hij lastig, alleen maar lastig!
</p>
<p>Hans en Flip geleken in bijna alles op elkaar, maar verschilden ook samen in alles
evenveel als Bobbie.
</p>
<p>Zij waren beiden even wild, even uitgelaten-vroolijk, <span class="pagenum">[<a id="pb44" href="#pb44">44</a>]</span>even vlug in ’t hardloopen en lachten om ’t hardst om alle dwaze dingen van Bob. Zij
bemoeiden zich echter maar weinig met hem, want Bobbie voelde zich vèr boven zijn
broers verheven en wilde zich liefst maar alléén vermaken.
</p>
<p>Tusschen Hans en Flip bestond een soort bondgenootschap, maar tusschen hen beiden
en Bobbie was ’t meestal oorlog.
</p>
<p>Omdat zij alle drie nog te jong waren, gingen zij niet op school. Er was te Baarn
wel een bewaarschool, maar ik liet mijn kinderen liever in het bosch spelen, dat was
veel gezonder voor hen. Bovendien moesten zij alle middagen een uurtje slapen. Dat
slapen ging met Hans en Flip niet zoo gemakkelijk als met Bobbie. Bob kon om zoo te
zeggen slapen als hij wou, dat kwam misschien wel, doordat hij zooveel at en zoo dik
was. Maar Hans en Flip waren heel niet slaperig uitgevallen en ’t kostte moeder heel
wat moeite, die twee des middags een uurtje te laten rusten.
</p>
<p>Op een dag, dat de leerlingen met hun onderwijzer voor een uur de schoolbanken verlaten
hadden om in het bosch wat te spelen, stapte kleine Bobbie het huis uit, wandelde
den heuvel af en stak den straatweg over, die dwars door het bosch liep. Toen sloeg
hij het grintpad in, dat naar de school leidde en trad binnen. Hij deed dat zoo kalm
en zoo zeker, alsof iemand hem gezegd had, dat hij dit moest doen.
</p>
<p>In ’t eerste lokaal bleef hij staan en stak zijn vinger in den inktpot. Dat zijn vingertje
toen heelemaal zwart was, vond hij vreeselijk pràchtig.
</p>
<p>Daarop stak hij den vinger in zijn mond, hij wilde <span class="pagenum">[<a id="pb45" href="#pb45">45</a>]</span>eens proeven, of dat zwarte goedje ook lekker smaakte. Maar dat viel niet mee. Hij
trok een leelijk gezicht en zei: „Akiboekie.”
</p>
<p>Toen scheen de gedachte in zijn kleine hersentjes op te komen, dat de andere kinderen
dit zwarte drankje maar liever niet moesten drinken. En daarom wipte de kleuter den
inktpot er uit en goot dien leeg op den grond.
</p>
<p>Zoo deed hij met alle inktpotten.
</p>
<p>Na dit zware werk verricht te hebben, wandelde hij doodbedaard door de inktplassen
en gleed uit.
</p>
<p>Hij viel met zijn neus in den morsboel. Zijn witte boezelaar zag er nu bijzonder mooi
uit, vond hij. Hij smeerde ook zijn bloote beentjes er mee vol en stapte aldus toegetakeld
weer naar buiten. Bobbie vond<a id="xd29e679"></a> dat hij nu in school genoeg geleerd had en ging eens op den straatweg kijken.
</p>
<p>Daar kuierde een groote tor over de steenen. Bobbie ging erbij zitten om eens te zien,
of de tor niet op zijn schoot wilde zitten. Toen kwam er in de verte in razende vaart
een automobiel aan. De heer, die de auto bestuurde, zag het kleintje midden op den
weg zitten.
</p>
<p>Hij toeterde uit alle macht.
</p>
<p>Bobbie was verdiept in ’t beschouwen van de zwarte tor.
</p>
<p>De auto toeterde, de heer zwaaide met zijn arm.
</p>
<p>Bobbie zag de auto wel, en den mijnheer, die zoo tegen hem zwaaide, zag hij ook wel.
Maar hij vond het heelemaal niet noodig, een eindje op zij te gaan. De heer in de
auto rèmde, zwaaide nogmaals zijn arm.
</p>
<p>En Bobbie zwaaide vriendelijk terug.
</p>
<p>Toen schoot de vreemde heer in een lach. Hij liet <span class="pagenum">[<a id="pb46" href="#pb46">46</a>]</span>de automobiel stilstaan, stapte er uit en droeg Bobbie, dat zwartgezicht naar een
kant van den weg. En daarna reed hij weer verder.
</p>
<p>Kleine Bob had ondertusschen de zwarte tor uit het oog verloren, maar scheen zich
opeens te herinneren, dat hij vandaag nog geen bezoek had gebracht aan de keuken.
Hij had vandaag nog niets stukgeslagen, en daarom werd het hoog tijd eens wat op te
zoeken, dat erg mooi in stukken kon vliegen.
</p>
<p>Met dit goede voornemen klom hij het heuvelpad weer op, dat naar zijn huis leidde,
toen opeens Hans en Flip in vliegende vaart op hun rolwagentje van boven kwamen aanrijden.
</p>
<p>Er was geen haar op Bobbie z’n hoofd, dat er aan dacht, ook maar één stap op zij te
gaan. En nu kwam het rolwagentje recht op hem af, zoodat het tegen hem aanbonsde en
omsloeg.
</p>
<p>Er rolden nu vier dingen den heuvel af: het rolwagentje, Hans<span class="corr" id="xd29e697" title="Niet in bron">,</span> Flip en Bobbie.
</p>
<p>Dat heele stelletje ging holderdebolder naar beneden en toen er niets meer te rollen
was, omdat de weg beneden weer effen was, kropen ze allemaal overeind, behalve het
rolwagentje. De vierjarige Hans vond het niemendal mooi van Bobbie, om expres midden
in den weg te gaan staan en hun mooie rutschbaan te bederven.
</p>
<p>Hans was spin-nijdig.
</p>
<p>En de driejarige Flip gaf zijn éénjarige broertje een klap. Maar Bobbie was ook niet
van gisteren, die zette zijn tien nagels in Flip’s gezicht en zei: Leja!
</p>
<p>Flip werd daardoor buiten gevecht gesteld en Hans vond dat per slot van rekening zóó
kranig van zijn <span class="pagenum">[<a id="pb47" href="#pb47">47</a>]</span>jongsten broer, dat hij weer vriendschap sloot. Hij zette den rolwagen weer overeind
en zei tot Bobbie:
</p>
<p>„Ga d’r maar in zitten!”
</p>
<p>Ja, dat vond Bobbie aardig en zelfs Flip hielp mee, den kleinen dikzak in het wagentje
te hijschen. Hij en Hans trokken de equipage voort over den boschweg, wat zeer naar
genoegen was van den kleinen schelm, die maar aanhoudend „Leja, Leja!” riep. De kinderen
dwaalden al verder het bosch in, hielden af en toe eens halt en raapten dan allerlei
schoone dingen op. Vooral spar-appels en plakjes mos. Die vonden zij altijd verbazend
mooi: Bobbie probeerde of hij spar-appels kon opeten, maar dat beviel hem al heel
slecht en hij zei: „Akiboekie.” Ook een paar torren en rupsen werden in den wagen
geladen, waar de beestjes aldra lustig rondkropen over het mos en Bobbie’s beenen.
</p>
<p>Zoo scharrelden de drie broers al verder en verder, en eindelijk hadden ze de Koninginnelaan
bereikt. Hoe of het nu precies gegaan is, zou ik je onmogelijk kunnen zeggen, maar
in elk geval schijnt de rolwagen omgeslagen te zijn. Dat Bob er uitgevallen is, zal
wel zoo klaar als koffiedik zijn. Ze zijn toen met hun drieën tusschen de boomen gaan
spelen. Nu reed er toevallig door het bosch een rijtuig van het paleis. Als de Koningin
niet uitreed, moesten toch de paarden hun dagelijkschen wandelrit maken, en juist
bij den hoek van de Koninginnelaan gingen de wielen van het rijtuig over het rolwagentje
heen.
</p>
<p>De koetsier hield stil en raad eens, wat hij deed? Hij vond het wat heel hard om de
drie peuters met hun gebroken wagentje aan hun lot over te laten en stopte <span class="pagenum">[<a id="pb48" href="#pb48">48</a>]</span>toen ’t heele gevalletje in het rijtuig.
</p>
<p>Stel je nu onze verbazing voor, toen me daar een hofrijtuig kwam aanrijden met drie
kwajongens er in! Dat wij den koetsier hartelijk bedankt hebben voor het terugbrengen
van de drie zwervers, behoef ik jullie niet eens te zeggen. Ziezoo, en dit heb ik
je nu maar eens verteld, omdat ik voor vanavond geen ander verhaal wist.<a id="xd29e716"></a>
</p>
<p>Er was heel wat gelachen door de jongens en meisjes, en de drie jolige broers werden
van verschillende kanten geplaagd met die avonturen. Vooral Robert. Er werd al door
de meisjes besloten, om hem voortaan Bobbie te noemen.
</p>
<p>Bobbie, Bobbie! klonk het uit den meisjes hoek. Maar Rob wierp ze een vernietigenden
blik toen en zei: „Stumpers!”
</p>
<p>„Allons, jongelui!” besloot mijnheer Bergwoude, „de klok slaat negen uur. Naar bed,
naar bed!”
</p>
<p>De jongens en meisjes gingen naar hun kamers, om morgen vroeg weer den heerlijken
Zondag te kunnen genieten. De overigen bleven nog wat praten voor het huis.
</p>
<p>En weldra heerschte er rust en stilte op Sparrenheide.
<span class="pagenum">[<a id="pb49" href="#pb49">49</a>]</span></p>
</div>
</div>
<div id="ch5" class="div1 chapter"><span class="pagenum">[<a href="#xd29e2869">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
<div class="figure"><img src="images/o049.png" alt="Vijfde Hoofdstuk." width="566" height="95"></div>
<h2 class="label">Vijfde Hoofdstuk.</h2>
<h2 class="main">In den Nacht.</h2>
</div>
<div class="divBody">
<p class="xd29e155"><span class="xd29e155dc initdropcap">H</span><span class="xd29e155adc afterdropcap">ans, Flip en Rob sliepen op één kamer. Tegen drie van de vier muren stond een ledikant,
de vierde wand had glazen deuren, die naar het balcon leidden.
</span></p>
<p>Het was een verrukkelijke zomernacht geen windje suisde door het bosch, geen blaadje
bewoog.
</p>
<p>Flip sliep onrustig. Hij had de dekens van zich afgeworpen en draaide zich van de
eene zijde op de andere.
</p>
<p>Opeens schrok hij wakker en kwam overeind. Hij wreef zijn oogen eens uit en keek de
kamer rond. De broers sliepen als marmotten, ’t was doodstil.
</p>
<p>„Ben ik nou wakker of slaap ik?” mompelde Flip in zichzelven, „ik ben een olienoot
als ik het weet. Hè … is me dat schrikken! Maar ik zou wel eens willen weten, waarvan
ik eigenlijk geschrokken ben! Ik heb bepaald <span class="pagenum">[<a id="pb50" href="#pb50">50</a>]</span>gedroomd, dat ik uit een vliegmachine viel en op de punt van de Gedenknaald terecht
kwam. Enfin, ik geloof wel, dat ik nou wakker ben.”
</p>
<p>Flip had altijd de gewoonte met zichzelven heele gesprekken te voeren. Hij deed dan
precies of hij tegen een ander sprak en gaf zichzelf dan ook steeds antwoord.
</p>
<p>„Komaan,” zei hij, „ik geloof, dat ik een beetje hoofdpijn heb. Het is dan ook verbazend
warm in bed. Het zal een prachtige nacht zijn, weet je wat, ik ga een luchtje happen
op het balcon, dan zal de hoofdpijn ook wel zakken.”
</p>
<p>Daarop trok hij wat kleeren aan, stak zijn voeten in pantoffels en opende zoo zacht
mogelijk de balcondeuren.
</p>
<p>Inktzwart lag het bosch voor hem, wat lichter boven de boomen was de hemel met de
flonkersterren als diamanten op fluweel. Doodsche stilte hing over heel de omgeving.
Flip hoorde hier het tikken van de Friesche hangklok, beneden in de gang. Hij leunde
een poosje over de balustrade van het balcon en genoot van den heerlijken zomernacht.
Toen wandelde hij eens om het huis heen, wat gemakkelijk ging, daar het balcon de
woning geheel omringde. Overal sliepen de kostleerlingen, overal was ’t geheel donker,
alleen op de kamer van juffrouw Wieler sputterde een nachtlichtje. Van de jongenskamers
stond één deur op een kier.
</p>
<p>„Die hebben ’t ook bepaald warm,” mompelde Flip en wandelde onhoorbaar verder. Toen
kwam hij weer bij zijn eigen kamer en bleef daar nog even naar de sterren kijken.
Wat was dat toch een prachtig gezicht<span class="corr" id="xd29e745" title="Niet in bron">.</span> <span class="pagenum">[<a id="pb51" href="#pb51">51</a>]</span>Jammer dat de maan er vannacht niet was. Dan zou …
</p>
<p>Er kraakten takken in het bosch, dichtbij het huis.
</p>
<p>Wat nu?
</p>
<p>Flip luisterde scherp.
</p>
<p>Het kwam van de andere zijde van ’t huis.
</p>
<p>Weer gekraak … toen voetstappen van iemand die voorzichtig over het grint van den
tuin liep, om geen onnoodig leven te maken.
</p>
<p>Maar in den stillen nacht toch duidelijk te hooren.
</p>
<p>Flip was niet bang uitgevallen, om den drommel niet, en hij stond zijn man als ’t
op een eerlijke vechtpartij aankwam. Maar in dit nachtelijk uur maakte het zonderlinge
geluid hem toch wel wat zenuwachtig. Niettemin besloot hij voorzichtig te gaan zien,
wie daar in den tuin wandelde.
</p>
<p>Een andere gedachte stelde hem weer gerust. Wel, evengoed als hij kon toch ook iemand
anders uit het huis de buitenlucht opgezocht hebben, omdat het binnen te benauwd was?
Och wel ja, zoo zou ’t wel zijn.
</p>
<p>Om den hoek van ’t balcon bleef hij staan en keek over de balustrade in den tuin.
</p>
<p>Wat hij dáár zag, verschrikte hem opnieuw.
</p>
<p>Het balcon werd door houten palen ondersteund. En nu klom er iemand tegen een der
palen omhoog.
</p>
<p>Flip kon maar ternauwernood in ’t duister de donkere gedaante onderscheiden.
</p>
<p>Een hand greep de leuning, er verscheen een hoofd<span class="corr" id="xd29e764" title="Bron: ..">…</span> en langzamerhand heesch de donkere gedaante zich over de balustrade.
</p>
<p>Het was een jongen.
<span class="pagenum">[<a id="pb52" href="#pb52">52</a>]</span></p>
<p>Maar een vreemde jongen was het niet, hoewel Flip door de duisternis en den afstand
onmogelijk kon onderscheiden, wiè het was. De jongen opende voorzichtig de balcondeur,
die op een kier stond, en verdween in zijn slaapkamer, waarna hij de deur geheel sloot.
</p>
<p>Daarna werd het weer doodstil.
</p>
<p>Zonderlinge gevoelens en gedachten bekropen Flip.
</p>
<p>Wat had dat te beteekenen? Waarom kwam die jongen zoo midden in den nacht op zulk
een steelsche wijze het huis in?
</p>
<p>En wie was het?
</p>
<p>Flip wist maar niet, wat hij ervan denken moest. Tallooze vragen drongen zich herhaaldelijk
aan hem op. Maar het eenigste, wat hij wist, was dat een der jongens van kamer No.
9, dit had hij goed gezien, in den nacht het huis binnenklom en er dus ook wel op
dezelfde manier uitgegaan zou zijn. Nu was de vraag: deed hij dat elken nacht of was
het slechts voor dezen éénen keer? Of gebeurde dat alleen des Zaterdags? Flip besloot
om er voorloopig maar niets van te zeggen en liever eerst eens uit te kijken, of de
jongen dat ook meer deed. Hij wachtte nog eenige minuten of misschien nog iets gebeuren
zou, maar toen alles stil bleef en hij weer behoefte aan slaap begon te voelen, ging
hij zijn slaapkamer binnen en strekte zich in zijn bed uit.
</p>
<p>Nog even dacht hij over het gebeurde na, maar zijn jonge lichaam had nog te veel slaap
noodig en het duurde niet lang, of hij snurkte weer even hard als zijn broers en droomde
van Indianen en bleekgezichten en hofrijtuigen dat het een aard had.
<span class="pagenum">[<a id="pb53" href="#pb53">53</a>]</span></p>
</div>
</div>
<div id="ch6" class="div1 chapter"><span class="pagenum">[<a href="#xd29e2878">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
<div class="figure"><img src="images/o053.png" alt="Zesde Hoofdstuk." width="561" height="74"></div>
<h2 class="label">Zesde Hoofdstuk.</h2>
<h2 class="main">Barend van de Lage Vuursche. Nachtelijke Vervolging.</h2>
</div>
<div class="divBody">
<p class="xd29e155"><span class="xd29e155dc initdropcap">W</span><span class="xd29e155adc afterdropcap">anneer je van Instituut „Sparrenheide” een kwartiertje den grintweg volgde in Westelijke
richting, dan kwam je van zelf in de uitgestrekte bosschen van het kasteel Groot Drakenstein
in de gemeente De Vuursche. ’t Was daar nog een echte wildernis met verborgen holen
en spelonken, vijvertjes en beekjes, onderaardsche gangen en geheimzinnige hoekjes.
Werden de Baarnsche bosschen angstvallig-netjes onderhouden, boompjes gesnoeid, de
paden zelfs bijgeveegd of ’t kamervloeren waren, in de bosschen van de Vuursche ging
de natuur haar eigen gang en tooverde er de meest romantische plekjes. Voor de jongens
en meisjes van Sparrenheide was dan ook het bosch van Drakenstein een paradijs van
genot! Want je had er behalve de reeds genoemde heerlijke dingen nog een oeroude kapel,
de Hermitage, die er ongeveer 1650 <span class="pagenum">[<a id="pb54" href="#pb54">54</a>]</span>werd neergezet. Dit steenen gebouwtje staat zóó diep in het groen verborgen, dat men
wel precies den weg moet weten, om het te vinden. Het ligt aan den vijver, die geheel
met kroos is bedekt en omringd is door oude beuken en sparren. De achterzijde komt
op dat vijvertje uit. Van dien kant gezien lijkt de kapel een eeuwenoude ruïne, terwijl
aan de voorzijde de gevel nog vrijwel in zijn geheel staat. En je had er de Grot,
een gemetseld gewelf, waarin vroeger een kluizenaar moet gewoond hebben, die echter
nooit door iemand is gezien, voorts een prachtige echo, een vischkom en tal van donkere,
begroeide slingerpaden.
</span></p>
<p>Kon er heerlijker omgeving zijn voor een troep vroolijke jongens en meisjes? Waar
kon men mooier spelletjes verzinnen <span class="corr" id="xd29e789" title="Bron: den">dan</span> temidden van al die heerlijkheden?
</p>
<p>Jammer, dat er bij al dat moois toch nog iets leelijks was, of liever gezegd, iets,
dat er maar beter gemist had kunnen worden. Aan den dorpsweg van de Vuursche, een
groep eenvoudige woningen met een kerk, een school en een logement er tusschen, stond
een klein huisje, waarin een veertigjarig man met zijn zoon woonde.
</p>
<p>Die man heette Ranke en was een zeer berucht strooper. In de bosschen van Drakenstein
vindt men tallooze konijnen, zelfs wat herten, maar het spreekt wel vanzelf, dat die
er niet waren om door stroopers geschoten en verkocht te worden. De veertienjarige
zoon heette Barend en beloofde het waardig evenbeeld zijns vaders te zullen worden.
Nauwelijks zes jaar oud, was hij overgelaten aan de zorgen van zijn vader, maar die
keek ternauwernood naar zijn zoontje om. De kleine <span class="pagenum">[<a id="pb55" href="#pb55">55</a>]</span>Barend was al blij, als hij het overschot van vaders brood mocht opeten en geen slaag
kreeg. En Ranke vond, dat hij al bijzonder goed en vaderlijk het kind behandelde,
door hem ’s morgens een stuk brood te geven met af en toe een pak slaag.
</p>
<p>Deze vreemde manier van opvoeden had tengevolge, dat Barend meer buiten- dan binnenshuis
te vinden was. Zomer en winter, bij regen en ontij zwierf hij door de bosschen en
langs de woningen. Hier en daar deed hij dan wel eens een boterham of een bord warm
eten op en als hij ’s avonds niet thuiskwam, dan sliep hij wel ergens in een stal
of in een hooiberg. Hij werd een rechte wildeman, hoewel hij werkelijk geen slecht
karakter had. Het ongeregelde leven, dat hij leidde, was er de schuld van, dat hij
heelemaal verwilderde. Bovendien was het gezelschap, dat zijn vader vaak meebracht in
de kleine woning, ook niet bijzonder geschikt om Barend wat fatsoen en netheid te
leeren. Want de vrienden van Ranke waren eveneens geduchte stroopers, die er tevens
van hielden, sterken drank te drinken en om geld te spelen.
</p>
<p>De dorpsbewoners hadden er den vader al meermalen opgewezen, dat hij den jongen naar
school moest zenden. En inderdaad had Ranke zijn zoon op zekeren dag erheen gebracht.
Maar de meester kon weinig of niets beginnen met het wilde boschkind.
</p>
<p>Barend, ofschoon toen nog pas acht jaar, was zóó ongemanierd en ruw, dat hij inderdaad
een gevaar voor de andere leerlingen werd.
</p>
<p>Hij spuwde tegen het bord, waarop de meester nieuwe sommen had geschreven, hij trok
zijn buurman de <span class="pagenum">[<a id="pb56" href="#pb56">56</a>]</span>haren uit het hoofd en sloeg hem half dood. Hij schopte de papiermand door de klas
en schold den meester uit voor alles, wat leelijk was. Maar dan greep de meester hem
stevig beet en zette hem buiten de school. Een oogenblik later werd er een ruit ingegooid
of een hoop modder door ’t open raam geslingerd. En telkens weer opnieuw had de meester
het met hem geprobeerd.
</p>
<p>Totdat het op een keer te erg was geworden.
</p>
<p>Toen de meester even zijn klasse had verlaten en één der grootste jongens ervóor had
gezet om toe te zien, was Barend opeens uit zijn bank gesprongen. Hij gaf den jongen,
die met een griffel en een lei in de hand voor de klasse stond, een schop, dat-ie
wel over zes banken tegelijk heenvloog en ging toen zelf op de voorste bank staan.
Met meesters dikken stok stond hij dreigend voor de kinderen en schreeuwde:
</p>
<p>„Nou allemaal naar huis! Vooruit, het is vacantie!”
</p>
<p>Maar de kinderen durfden natuurlijk niet uit hun banken gaan.
</p>
<p>„Vooruit! Opgerukt!” schreeuwde Barend en hij begon er zóó geweldig met den stok op
los te timmeren, dat hij binnen vijf minuten de heele klas de deur uitgeslagen had!
Dat was al te erg geweest en na dien tijd had Barend geen voet meer in school mogen
zetten.
</p>
<p>Het gevolg daarvan was, dat het er met zijn geleerdheid droevig uitzag. Hij kon in
het geheel niet lezen of schrijven. Omdat Barend zoo vreeselijk dom was, kon hij ook
niet slecht zijn. Hij was, wat zijn vader en het wilde leven van hem hadden gemaakt.
</p>
<p>Want Barend hoorde vaak van de andere dorpsjongens, <span class="pagenum">[<a id="pb57" href="#pb57">57</a>]</span>dat zij mooie boeken konden lezen en brieven schrijven, dat zij konden rekenen met
groote getallen en allerlei mooie en nuttige dingen kenden. Als Barend dan alleen
in het bosch dwaalde of heel gemoedelijk met een hert te praten zat, dat hem al jaren
kende en in het geheel niet schuw was, dan verlangde hij ernaar, ook te kunnen lezen
en schrijven.
</p>
<p>Maar de meester wilde er niets meer van weten en niemand op het heele dorp geloofde
dan ook, dat er in Barend nog iets anders zat, dan ruwheid en slechtheid. Intusschen
leefde Barend maar dag in dag uit in de bosschen. Hij kon met de vogels meefluiten,
door langdurige oefening deed hij hen zóó precies na, dat zij hem voor een collega
hielden; hij lokte de eekhoorntjes naar zich toe en floot de woudduiven, de herten
gaf hij namen en als hij riep, kwamen ze van verre aangeloopen. Dan gaf hij ze een
korst brood en liefkoosde ze.
</p>
<p>Dat waren zoo zijn alledaagsche, maar ook zijn éénige vrienden.
</p>
<p>In den laatsten tijd bemerkten de bewoners van de Vuursche iets bijzonders aan den
jongen.
</p>
<p>Men zag hem ’s avonds nooit meer ergens inkruipen om er te slapen en het leek wel—hoe
was het mogelijk—dat de wildeman een beetje fatsoenlijker begon te worden. Eerst had
iemand hem door het bosch zien gaan met een gewasschen gezicht en gekamde haren!
</p>
<p>Het heele dorp had ervan overeind gestaan.
</p>
<p>Toen had een ander hem ontmoet met een behoorlijk pak kleeren aan … en kousen en schoenen!
</p>
<p>Wat gebeurde er toch met den wilden jongen en wie had hem zoo onverwachts al dat goede
geleerd?
<span class="pagenum">[<a id="pb58" href="#pb58">58</a>]</span></p>
<p>Heel de omgeving sprak erover.
</p>
<p>Maar niemand wist het.
</p>
<p class="tb"></p><p>
</p>
<p>Zooals Flip zich had voorgenomen, had hij ook gedaan. Tegen niemand dus had hij iets
gezegd, want hij wist in de eerste plaats niet, wat er eigenlijk gebeurde, wiè de
uit- en inklimmer was en bovendien hield hij er heelemaal niet van, om een ander te
verraden, zonder te weten, wat deze nu wel eigenlijk had misdaan.
</p>
<p>Maar in stilte had Flip toch het plan gemaakt, om vanavond eens op den uitkijk te
gaan zitten en te zien, wie van kamer negen die nachtelijke uitstapjes maakte. Hij
had heel den dag al de drie kamerbewoners, Hein<a id="xd29e833"></a> Veere, Piet Broeser en Jacob Heintze goed in het oog gehouden, maar niets bijzonders
opgemerkt.
</p>
<p>Alle drie waren uitstekend oppassende jongens en geen van hen zag er naar uit, of
hij iets verborg, dat anderen niet mochten weten.
</p>
<p>Inplaats van naar bed te gaan, zei Flip aan Hans en Rob, dat hij nog wat op het balcon
bleef, hij had weer een beetje hoofdpijn. De broers wenschten hem beterschap en gingen
rustig slapen.
</p>
<p>Terwijl Flip in een donkeren hoek van het balcon gedoken zat, totaal onzichtbaar in
de duisternis, hield hij de oogen gericht op de balcondeur van kamer negen.
</p>
<p>Maar de uren verstreken en er gebeurde niets.
</p>
<p>Dus … de jongen ging toch niet <i>elken</i> avond er op uit?
</p>
<p>Flip vond, dat hij voor ditmaal lang genoeg had gewacht en ging onverrichterzake naar
bed met het <span class="pagenum">[<a id="pb59" href="#pb59">59</a>]</span>voornemen, den volgenden avond weer op wacht te gaan.
</p>
<p>Den tweeden avond ging hij dus weer en zei nu aan de broers, dat hij toch de eerste
uren maar wakker lag en dus liever nog wat in de frissche lucht bleef.
</p>
<p>„Ga je nou weer op ’t balcon staan,” vroeg Hans verbaasd, „wat vind ik dat gek.”
</p>
<p>„Voor mijn part vind-je ’t krankjorum,” zei Flip, „maar daarom doe ik het toch.”
</p>
<p>„Hij wil sterrekundige worden,” zei Rob.
</p>
<p>„Nou, weet je wat,” zei Hans. „Ik blijf je voor de gezelligheid een beetje gezelschap
houden.”
</p>
<p>„Neen, neen,” zei Flip, „dat is heelemaal niet noodig. Ik kan je niet gebruiken.”
</p>
<p>„O, moet mijnheer alléén zijn? Mag ik er niet bijwezen?”
</p>
<p>„Liever niet.”
</p>
<p>„Zoo. Maar wat gebeurt er dan ’s avonds op het balcon?”
</p>
<p>„Gebeuren? Wel, niets. Gebeurde er maar wat. Het is doodstil en nog al vervelend.”
</p>
<p>„Ga dan ook naar bed.”
</p>
<p>„Merci, ik slaap tòch niet. En zanik nou asjeblieft niet langer en kruip in je mandje.”
</p>
<p>„Boe-boe, wat een drukte. Nou blijf ik lekker op,” zei Hans.
</p>
<p>„Je doe maar,” zei Flip. „Maar dan ga ik in den tuin.”
</p>
<p>„Hoor eens, je bent een geheimzinnig stuk mensch. Enfin, wat kan ’t mij ook schelen.
Ga mijnentwege den heelen nacht op ’t dak zitten! Wel te rusten, ik ga slapen.”
<span class="pagenum">[<a id="pb60" href="#pb60">60</a>]</span></p>
<p>Een oogenblik later zat Flip weer op zijn post en was ’t in de slaapkamer stil geworden.
</p>
<p>Toch sliep Hans niet.
</p>
<p>Het zonderlinge gedrag van Flip gaf hem veel te denken. Wat drommel zoo gek deed Flip
nooit, wat mankeerde zijn broer opeens? En wat voerde hij daar toch uit op het balcon?
Een luchtje scheppen? Larie hoor, ze schepten hier den heelen dag lucht, o hee, boeren-wagens
vòl. Nee, daar zou wel iets achter zitten. Weet-je wat, nou niet gaan slapen en goed
luisteren, of er soms van buiten af iets te hooren was. En ondertusschen gauw wat
kleeren aantrekken, maar zachtjes, opdat Rob niet wakker wordt!<a id="xd29e870"></a>
</p>
<p>Hans greep zijn kousen en zijn kleeren en deed die, in bed zittend, weer aan. Hij
verliet echter het bed niet, om bij een onverwachte binnenkomst van Flip dadelijk
onder de dekens te kunnen schieten.
</p>
<p>Zoo wachtte hij wel meer dan een half uur zonder dat hij ook maar het minste geluid
vernam.
</p>
<p>Zou Flip soms in slaap gevallen zijn?
</p>
<p>Het was bijna niet denkbaar, dat iemand zich zonder bijzondere reden zoo doodstil
hield.
</p>
<p>Daar hoorde hij opeens wat. Voetstappen.
</p>
<p>Stil … kwam Flip weer naar binnen?
</p>
<p>Neen … de deur bleef dicht … nu hoorde hij niets meer. Ja, daar was het weer … Flip
liep zachtjes voorbij de deur van de slaapkamer.
</p>
<p>„Wat was er toch aan de hand.”
</p>
<p>Nu nam Hans een kloek besluit. Hij wilde in elk geval weten, wat Flip in den nacht
op het balcon uitvoerde. Hij liet zich zoo zachtjes mogelijk uit het bed <span class="pagenum">[<a id="pb61" href="#pb61">61</a>]</span>glijden, liep op zijn teenen naar de deur, pantoffels in de hand.
</p>
<p>Voorzichtig opende hij de deur, stak zijn hoofd er buiten.
</p>
<p>En nog net kon hij zien, hoe Flip over de balustrade van het balcon klom en zich langs
een der palen naar beneden liet glijden.
</p>
<p>Drommels, dacht Hans, wat zullen we nu beleven? Ja ja, ik dacht wel, dat er iets bijzonders
aan de hand was. Maar ik mag geschoren worden als ik er wat van begrijp. Wat zal ik
doen? Hem achterna gaan? Dat was in elk geval wel het beste om ineens het fijne van
de zaak te weten te komen. Komaan, de klimpartij langs balustrade en paal was een
kinderachtig kunstje en zoo duurde ’t niet lang, of Hans volgde Flip en Flip volgde
den nachtelijken wandelaar, in wien hij ondanks de duisternis al dadelijk Jacob Heintze
herkend had.
</p>
<p>Welke reden deze Jacob Heintze, die een der beste leerlingen was, van Instituut „Sparrenheide,”
had om des nachts uit te breken, begreep Flip evenmin als dat zijn broer Hans snapte,
wat Flip in het bosch te zoeken had.
</p>
<p>De torenklok sloeg tien uur.
</p>
<p>Flip volgde Jacob langs den grintweg, terwijl Jacob midden op den weg liep en aldus
zijn voetstappen duidelijk te hooren waren, volgde Flip hem over het mos.
</p>
<p>Daar was het voor Hans verbazend lastig om zijn broer in het oog te houden, want tusschen
de boomen was het stikdonker. Maar ondertusschen werd het een vermakelijke geschiedenis.
Want in de eerste plaats <span class="pagenum">[<a id="pb62" href="#pb62">62</a>]</span>dacht Jacob, dat hij alleen was, ten tweede was Flip in de meening, dat Hans rustig
was gaan slapen en dus niet wist, dat hij Jacob vervolgde, en ten derde dacht Hans
er in het minst niet aan, dat Flip juist hetzelfde deed als hij: een ander volgen.
</p>
<p>Nu mankeerde er nog maar aan, dat Rob er achteraan kwam.
</p>
<p>Maar die sliep als een marmot en wist op dat oogenblik niet eens, dat hij op de wereld
was.
</p>
<p></p>
<div class="figure xd29e899width"><img src="images/o062.png" alt="Ornament." width="142" height="139"></div><p>
<span class="pagenum">[<a id="pb63" href="#pb63">63</a>]</span></p>
</div>
</div>
<div id="ch7" class="div1 chapter"><span class="pagenum">[<a href="#xd29e2887">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
<div class="figure"><img src="images/o063.png" alt="Zevende Hoofdstuk." width="566" height="79"></div>
<h2 class="label">Zevende Hoofdstuk.</h2>
<h2 class="main">Allemaal Hoofdpijn.</h2>
</div>
<div class="divBody">
<p class="xd29e155"><span class="xd29e155dc initdropcap">F</span><span class="xd29e155adc afterdropcap">lip kende Jacob Heintze te goed om niet vooruit te kunnen weten, dat de jongen zich
niet met slechte en misdadige vrinden ophield. Maar juist dat verergerde Flip’s nieuwsgierigheid
nog veel meer, want daardoor begreep hij heelemaal niet, wat Jacob bezielde om in
’t donker het bosch in te gaan.
</span></p>
<p>Hans dacht er precies zoo over, hij begreep evenmin wat Flip bezielde.
</p>
<p>Intusschen was het Hans zoo goed als onmogelijk<a id="xd29e912"></a> om Flip te volgen, want deze was tusschen de boomstammen bijna onzichtbaar.
</p>
<p>Halt, daar hoorde Hans voetstappen! Flip liep dus midden op den weg? Nu even luisteren!
Het geluid verwijderde zich. Op zijn beurt ging Hans nu op het mos loopen, maar hij
liep wat te haastig en daardoor bonsde hij een paar maal tegen een boom aan. Dat was
niet prettig en het kwam hem ook heel slecht gelegen, want <span class="pagenum">[<a id="pb64" href="#pb64">64</a>]</span>nu moest hij even blijven staan om zich den neus te wrijven. Sapperloot, wat dat zeer
deed! Zoo’n boom gaf ook heelemaal niet mee! Maar … waar was Flip ondertusschen gebleven?
Hemeltje, daar was hij al bij den viersprong van ’t bosch van Drakenstein!
</p>
<p>Welken weg was Flip ingeslagen?
</p>
<p>Hij luisterde scherp.
</p>
<p>Maar er heerschte doodsche stilte.
</p>
<p>Op goed geluk sloeg hij een zijweg in, hopende, spoedig weer het geluid van Flips
voetstappen te hooren. Maar hoewel zijn eigen voetstappen in het mulle zand van den
zijweg geen geruisch maakten, hoorde hij evenmin het loopen van een ander.
</p>
<p>’t Bleef stil om hem heen en hij kwam weldra tot de overtuiging, dat hij de verkeerde
richting was ingeslagen. Hij keerde dus terug naar den viersprong en probeerde het
langs een anderen weg. Deze bracht hem in ’t dichtste gedeelte van het bosch. Daar
hoorde hij weer duidelijk iemand loopen!
</p>
<p>Ha! daar ging Flip dus!
</p>
<p>Hans haastte zich in die richting, vanwaar het geluid der voetstappen kwam.
</p>
<p>Toen kwam er opeens een man met een geweer van achter een der boomen te voorschijn
en riep hem toe:
</p>
<p>„Duivelsche jongen, wil je wel eens maken, dat je wegkomt!”
</p>
<p>Hans schrikte verbazend en deed, wat alle jongens in dat geval zouden gedaan hebben:
hij liep wat hij loopen kon!
</p>
<p>Het was Ranke, de strooper.
<span class="pagenum">[<a id="pb65" href="#pb65">65</a>]</span></p>
<p>Waar was Flip intusschen gebleven?
</p>
<p>Die had Jacob weten te volgen tot dichtbij het dorp de Vuursche, maar ook al door
de dikke duisternis, die er in de bosschen heerschte, had hij hem daar geheel en al
uit het oog verloren. Dat was erg jammer, want nu was al zijn moeite tevergeefsch
geweest en wanneer hij het al nòg eens probeerde, kon hij toch wederom Jacob door
de duisternis uit het oog verliezen en zoo kwam hij geen stap verder. Misschien was
het ten slotte nog maar het beste, om aan Jacob onder vier oogen te vragen, wat hij
toch des nachts in het bosch uitvoerde. Jacob zou hem dan natuurlijk alles moeten
vertellen en dat was per slot van rekening de eenvoudigste manier. Komaan, langer
zoeken in ’t donkere bosch leidde toch tot niets en hij mocht al blij wezen, wanneer
hij zonder te verdwalen weer veilig op Sparrenheide aankwam.
</p>
<p>Flip ging dus onverrichter zake terug en was weldra weer op den grintweg, die langs
„Sparrenheide” liep.
</p>
<p>Op dat oogenblik had Hans juist weer den tuin bereikt en trad door het hek naar binnen,
toen hij tot zijn grooten schrik bemerkte, dat Meester Hooghuizen, die een vergadering
te Hilversum had bezocht, zoo juist per fiets was teruggekeerd en nu in zijn kamer,
die in den tuin uitkwam, nog wat te lezen zat.
</p>
<p>Groote goden, hoe kwam hij nu veilig en ongemerkt op zijn slaapkamer?
</p>
<p>Dat was me nu ook een leelijke kink in den kabel! Hans hield onwillekeurig den adem
in en keek in de gezellige studeerkamer.
</p>
<p>Meester Hooghuizen zat in zijn leuningstoel en rookte <span class="pagenum">[<a id="pb66" href="#pb66">66</a>]</span>een pijp. Een boek hield hij in de hand, maar op het oogenblik las hij daarin niet.
Het lamplicht straalde naar buiten en verlichtte nog een deel van den tuin.
</p>
<p>Hans hoopte maar, dat meneer daar niet lang zou blijven. Het was immers zóó doodstil,
dat hij het minste geluid dadelijk zou hooren?
</p>
<p>Maar de onderwijzer scheen nog niet aan slapen-gaan te denken.
</p>
<p>Toen kreeg Hans een ingeving.
</p>
<p>Komaan, dacht hij. Laat ik net doen of ik een beetje in den tuin wandel. Daar kan
niets bijzonders in zijn. Bovendien heb ik mijn pantoffels aan, dus dat is al zoo
huiselijk, als ’t maar kan.
</p>
<p>En Hans stapte langzaam, alsof hij maar ’n loopje had gemaakt, den tuin in.
</p>
<p>Het volgende oogenblik hief meester Hooghuizen luisterend het hoofd op. Toen stond
hij op en kwam in de geopende deuren staan, keek in ’t donker van den tuin.
</p>
<p>„Wie daar?” vroeg hij.
</p>
<p>„Ik meester, ik ben ’t, Hans.”
</p>
<p>„O, ben jij ’t? Je bent ook laat, zeg. Heelemaal geen slaap?”
</p>
<p>„Neen meneer, ’k had het nogal warm. En zoo’n hoofdpijn. Daarom ben ik wat naar buiten
gegaan.”
</p>
<p>„Zoo. En is ’t nu wat gezakt?”
</p>
<p>„Gelukkig wel! Kom, nu ga ’k maar slapen. Wel te rusten, meneer.”
</p>
<p>„Good night, Hans! Is de deur wel open?”
</p>
<p>„Neen meneer, die is op slot. Maar ik klim wel in den paal.”
<span class="pagenum">[<a id="pb67" href="#pb67">67</a>]</span></p>
<p>„Nee, doe dat niet. Ik heb den sleutel en zal je wel even binnen brengen. Nou, slaap
lekker, Hans.”
</p>
<p>Leuke jongen, dacht hij, flink type die Hans. Ik mag hem wel. Kom, nu nog even de
krant lezen.
</p>
<p>Terwijl meester de krant ter hand nam, ging Hans naar boven en bereikte veilig zijn
slaapkamer. Maar hij dacht er nog niet over, om naar bed te gaan. De teleurstelling,
die hij had ondervonden, nu Flip hem in de duisternis ontsnapt was, had hem een beetje
boos gestemd. Wat duivelkater, hij mòest en zou dan tóch wel te weten komen, wat Flip
uitvoerde! Wacht, hij zou zijn carbidlantaarn nemen en Flipje even bijlichten, wanneer
broertjelief dacht weer netjes in het donker te zullen binnenglippen.
</p>
<p>En Hans maakte in stilte zijn lantaarn in orde en kroop ermee in een donkeren hoek
van het balcon, het licht zorgvuldig bedekt houdende.
</p>
<p>Het duurde niet lang, of meester Hooghuizen, die het zijne in de courant had gelezen,
hoorde opnieuw voetstappen in den tuin. Denkende, dat Hans nog niet naar bed was gegaan,
riep hij naar buiten:
</p>
<p>„Ben je daar alweer, Hans?”
</p>
<p>Maar tot zijn verbazing hoorde hij de stem van Flip:
</p>
<p>„Neen meneer, ik ben het.”
</p>
<p>„Zoo Flip, ben je ook nog zoo laat op?”
</p>
<p>„Ja meneer, ik had zoo’n hoofdpijn, en daarom ben ik maar weer opgestaan.”
</p>
<p>„Hm, zoo zoo. Enne … nu weer beter?”
</p>
<p>„Ja, gelukkig wel, meneer. Nu, dag meneer. Wel te rusten.”
</p>
<p>„Dag Flip.”
<span class="pagenum">[<a id="pb68" href="#pb68">68</a>]</span></p>
<p>Meester Hooghuizen keek hem na. Hij blies een groote rookwolk den tuin in. Merkwaardig,
dacht hij, eerst Hans en nu Flip. Als daar maar niets achter schuilt. Ik moet die
twee daar morgen eens naar vragen. Daarop wandelde hij zijn kamer op en neer, bleef
voor de boekenkast staan en nam er een band uit. Hij bladerde even in het boekje en
zette het toen weer op zijn plaats. Dan nam hij een ander, bekeek het even, deed het
open, sloeg het weer dicht en zette ook dàt weer tusschen de andere. Hij dacht aan
heel andere dingen dan aan boeken. Die Hans en Flip toch! Wat beteekende toch dat
wandelen in den nacht? Waren ze ’t bosch in geweest? Hadden ze werkelijk allebei hoofdpijn?
Of was dat maar een leugentje geweest? Dat zou wel ’t akeligste van alles zijn, als
de jongens hèm leugens wijsmaakten! Daarvoor ging hij veel te vriendschappelijk met
al de jongens om! Ze konden hem gerust hun grootste geheimen toevertrouwen, hij zou
er nooit iemand iets van gezegd hebben! En terwijl meester Hooghuizen daarover nadacht,
hoorde hij voor de derde maal voetstappen in den tuin.
</p>
<p>Wel groote hemel, wie was dat nou weer? Wrevelig liep hij naar den tuin en riep daar:
</p>
<p>„Zeg nachtpit, kom eens als de drommel hier!”
</p>
<p>Meester dacht, dat er nu wel weer een jongen zou te voorschijn komen, maar tot zijn
groote verbazing en schrik was het mijnheer Bergwoude zèlf.
</p>
<p>„Goeienavond, Hooghuizen,” sprak deze lachend, „hier is de nachtpit.”
</p>
<p>„Pardon, ’k vraag beleefd excuus,” zei de onderwijzer, „ik dacht, dat er een jongen
in den tuin liep.”
<span class="pagenum">[<a id="pb69" href="#pb69">69</a>]</span></p>
<p>„Ah, zoo, nu, ik neem het je volstrekt niet kwalijk. Ik ben anders nooit zoo laat
op, dat weet je wel, maar vanavond had ik zoo’n ontzettenden hoofdpijn, dat ik het
niet in huis kon uithouden.”
</p>
<p>„U—u—ook al!?”
</p>
<p>„Wat?”
</p>
<p>Meester Hooghuizen wist niet, hoe hij het had. Hield men hem vanavond voor den gek
of was dat alles toeval? Had de heele familie Bergwoude vanavond dan hoofdpijn?
</p>
<p>„Wat bedoelt ge toch?” vroeg mijnheer Bergwoude, die vol verbazing naar het niet minder
verbaasde gezicht van meester Hooghuizen keek. Maar deze bedacht zich snel, hij wilde
tóch Hans en Flip nog niet verraden.
</p>
<p>„Ik bedoel,.. dat ik vanavond … al meer menschen heb ontmoet … die hoofdpijn hadden.
’t Schijnt bepaald in de lucht te zitten.”
</p>
<p>Meester zuchtte van verlichting. Daarop sprak hij met den hoofdonderwijzer over hetgeen
er op de vergadering gesproken was en daardoor dacht hij spoedig niet meer over menschen
met hoofdpijn.
</p>
<p>De beide heeren bleven nog eenigen tijd praten en na verloop van een half uur vertrok
de heer Bergwoude weer naar zijn eigen kamers.
</p>
<p>Meester Hooghuizen ging zijn kamer sluiten.
</p>
<p>Hij liep naar de tuindeuren, en.……
</p>
<p><i>Daar hoorde hij voor den vierden keer iemand loopen!</i>
</p>
<p class="tb"></p><p>
</p>
<p><span class="corr" id="xd29e1002" title="Niet in bron">„</span>Wel alle goden van Olympus!<span class="corr" id="xd29e1004" title="Niet in bron">”</span> zei hij, <span class="corr" id="xd29e1006" title="Niet in bron">„</span>ik ben een <span class="pagenum">[<a id="pb70" href="#pb70">70</a>]</span>bolvormige driehoek als dat Rob niet is! Of anders mevrouw Bergwoude! De heele familie
maakt vanavond hoofdpijnwandelingen!<span class="corr" id="xd29e1010" title="Niet in bron">”</span>
</p>
<p>Maar het was plotseling stil geworden in den tuin, meester Hooghuizen hoorde niets
meer. Nu vertrouwde hij het zaakje in het geheel niet meer en daarom stapte hij vlug
den tuin in.
</p>
<p>„Wie is daar?”
</p>
<p>Geen antwoord.
</p>
<p>Maar de meester zag iets tusschen de struiken bewegen.
</p>
<p>Hij liep er snel heen en trok een jongen bij den arm te voorschijn.
</p>
<p>„Hallo, wie is dat nou weer? Kom, doe je mond eens open en geef antwoord! Ah, ik zie
het al! Jacob Heintze! Kom jij eens in mijn kamer, vriend!”
</p>
<p>Jacob volgde den meester.
</p>
<p>„Zeg eens,” sprak deze, „je kunt een stoel nemen en gaan zitten. En als ik je nu vraag,
wat je nog zoo laat in den tuin doet, behoef je me niet te vertellen, dat het je boven
te warm was en dat je hoofdpijn had, want daar geloof ik toch niets van. Jullie denkt
bepaald, dat ik mij met een leugentje laat afschepen, maar ik zal je vertellen, dat
ik nu eens weten wil, wat er vanavond hier gebeurt. Wie komen er nà jou nog binnen?”
</p>
<p>Jacob Heintze begreep er niets van.
</p>
<p>„Na mij meester? Dat weet ik niet. Ik denk, niemand.”
</p>
<p>„Dus jullie waart met z’n drieën?”
</p>
<p>„Met—z’n drieën?”
</p>
<p>„Ja natuurlijk, eerst is Hans binnengekomen, ’n uur <span class="pagenum">[<a id="pb71" href="#pb71">71</a>]</span>geleden, toen Flip ’n kwartier later en nou jij. Je ziet, dat ik alles weet. Verzwijg
nu maar niet langer de waarheid en zeg me, wat jullie in ’t bosch deedt! Toe Jacob,
wees niet kinderachtig. Hebben jullie een roovershol? Wordt er soms een grap uitgehaald?
Wordt er een gefopt? Als ’t iets aardigs is, doe ik graag mee. Of is ’t om mij te
doen?”
</p>
<p>Jacob schudde het hoofd.
</p>
<p>„Ik weet niet, wat Hans en Flip gedaan hebben, mijnheer, ik heb daarmee niets te maken.”
</p>
<p>„Maar wat voerde jij dan uit in den tuin?”
</p>
<p>„Och—zoomaar.”
</p>
<p>„Kletspraatjes. Zóó maar! Als ik je niet vóór was geweest, had je mij natuurlijk ook
verteld, dat je hoofdpijn had! Dus je wilt het mij niet zeggen?”
</p>
<p>„Ik kan het u niet zeggen, mijnheer.”
</p>
<p>„Zooals je wilt. Misschien vind-je het prettiger, morgen alles aan mijnheer Bergwoude
te vertellen? Want nu zeg ik hem natuurlijk, dat je klokke twaalf in den nacht bent
thuisgekomen.”
</p>
<p>„Mijnheer!” riep Jacob „neen … doet u dat asjeblieft niet!”
</p>
<p>„Ah zoo, dus dàt liever niet? Welnu, zeg dan alles aan mij, en ik zal zien, dat niemand
het te weten komt.”
</p>
<p>Toen keek Jacob even peinzend naar den grond, hij moest een besluit nemen. Welnu,
hij zou meester Hooghuizen àlles zeggen!
<span class="pagenum">[<a id="pb72" href="#pb72">72</a>]</span></p>
</div>
</div>
<div id="ch8" class="div1 chapter"><span class="pagenum">[<a href="#xd29e2896">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
<div class="figure"><img src="images/o072.png" alt="Achtste Hoofdstuk." width="565" height="92"></div>
<h2 class="label">Achtste Hoofdstuk.</h2>
<h2 class="main">Het raadsel wordt opgelost.</h2>
</div>
<div class="divBody">
<p class="xd29e155"><span class="xd29e155dc initdropcap">„Z</span><span class="xd29e155adc afterdropcap">iezoo,” dacht Hans, terwijl hij in zijn donkeren balconhoek verscholen zat en Flip
naar boven hoorde klauteren, „daar komt sinjeur terug! Wat zal hij raar opkijken als
hij merkt, dat-ie gesnapt is! Stil <span class="corr" id="xd29e1048" title="Bron: ..">…</span> daar is-ie!”
</span></p>
<p>Juist aan den tegenovergestelden hoek van Hans klom Flip over de balustrade.
</p>
<p>Maar op hetzelfde oogenblik, dat hij weer op z’n beenen stond, schoot Hans, de lantaarn
recht voor zich uit houdend, uit zijn schuilplaats te voorschijn en riep hem toe:
</p>
<p>„Waar ben jij naar toe geweest?”
</p>
<p>Flip schrikte zoo ontzettend van dit plotseling op hem gerichte verblindende licht,
dat hij een luiden schreeuw gaf en de handen voor de oogen sloeg.
</p>
<p>Zelfs Hans ontstelde van den weeromstuit.
<span class="pagenum">[<a id="pb73" href="#pb73">73</a>]</span></p>
<p>Hij wendde dadelijk het licht van Flip af en zei, met zenuwachtig bevende stem:
</p>
<p>„Flip … jò … schrik je zoo? Ik ben ’t maar, hoor <span class="corr" id="xd29e1061" title="Bron: ..">…</span>”
</p>
<p>Toen sloeg hij zijn arm om Flips schouders en nam hem mee naar de slaapkamer, waar
hij de lantaarn op een tafel zette. Flip zat te beven op een stoel, maar scheen toch
langzamerhand zijn kalmte terug te krijgen.
</p>
<p>„Hans,” sprak hij, en zijn lippen trilden, „wat gemeen, wat in-gemeen <span class="corr" id="xd29e1068" title="Bron: ..">…</span> om me zoo te laten schrikken … ik dacht, dat ik mij half dood schrok …”
</p>
<p>„Ja, ’t is geweldig stom van me,” bekende Hans, „hier Flip, drink eens. Ik heb ’t
heusch zóó niet bedoeld, kerel. Wat vind ik dat nou misselijk ellendig, zeg, dat jij
daarvan zoo geschrokken bent.”
</p>
<p>Flip dronk wat. De schrik zakte al.
</p>
<p>„Waarom dee-je dat nou, Hans?”
</p>
<p>„Ach jó, ’t is eigenlijk voor de helft je eigen schuld. Waarom zei je niet dadelijk
tegen mij, dat je ’t bosch in ging? Je vertelde ons maar een leugentje, toen je zei,
dat je op ’t balcon bleef, omdat het binnen zoo warm was.
</p>
<p>„Hoe weet je dat?”
</p>
<p>„Ik heb je naar beneden zien klimmen.”
</p>
<p>„Maar hoe weet je nou of ik in ’t bosch ben geweest?”
</p>
<p>„Ik ben je achterna gegaan, maar in ’t donker ben ik je kwijtgeraakt.”
</p>
<p>„Net goed. Maar zeg heb jij ’m niet gezien?”
</p>
<p>„Meester Hooghuizen bedoel je? Ja zeker. Hij vroeg, wat ik zoo laat in den tuin deed.
Toen zei ’k maar, dat ik hoofdpijn had.”
<span class="pagenum">[<a id="pb74" href="#pb74">74</a>]</span></p>
<p>„Hè, wat? Heb jij dat gezegd?”
</p>
<p>„Ja, wat zou dat?”
</p>
<p>„O heerekrentenbaard, die is goed! Dat heb ik óók gezegd!”
</p>
<p>Hans en Flip rolden van ’t lachen tegen een stoel aan, die omviel.
</p>
<p>Ze waren eerst bang, dat Rob er wakker van zou worden, maar dit jongmensch sliep zoo
vast, dat ze hem uit zijn bed op het balcon hadden kunnen leggen, zonder dat hij wakker
werd.
</p>
<p>„Zeg,” zei Flip, „maar ik bedoelde meester Hooghuizen niet.”
</p>
<p>„Wie dan?”
</p>
<p>„Wel—Jacob Heintze natuurlijk!”
</p>
<p>„Jacob Heintze? Wat heeft die er nu mee te maken?”
</p>
<p>„Wel droomer, snap je dat niet? Ik ging Jacob na.”
</p>
<p>„Ik verklaar er geen zier van te begrijpen,” zei Hans.
</p>
<p>„Dus je wou alleen maar eens zien, waar <i>ik</i> bleef. En je hebt Jacob heelemaal niet gezien?”
</p>
<p>„Ik heb Jacob vanavond net zoo min gezien als Jan Klaassen.”
</p>
<p>„Nou, dan zal ik je de zaak uitleggen. Ik had al eens gemerkt, dat Jacob ’s nachts
langs den paal naar boven klom. Dat vond ik erg vreemd. Daarom ging ik gisteren avond
op den uitkijk zitten, maar toen kwam hij niet. En nou snap je wel, waarom ik jou
vanavond niet bij me wou hebben. Enfin, toen ik eindelijk lang genoeg gewacht had,
kwam Jacob voor den dag en klom naar beneden. Ik hem achterna. Hij liep wel tot aan
de Vuursche toe, zeg.”
</p>
<p>„Zoo. En ik toen jou achterna. Wat een stel! Maar <span class="pagenum">[<a id="pb75" href="#pb75">75</a>]</span>wat voerde hij daar uit?”
</p>
<p>„Ja, als je dat mij zegt, dan weet ik het ook.”
</p>
<p>Op dit oogenblik ontwaakte Rob.
</p>
<p>„Zeg … houën jullie je snaters, ik kan heelemaal niet slapen,” mopperde hij.
</p>
<p>„Stil maar, broer, we gaan al slapen.”
</p>
<p>„Zijn jullie nog niet naar bed geweest?”
</p>
<p>„Nee.”
</p>
<p>„Wat heb je dan gedaan?”
</p>
<p>„Niks.”
</p>
<p>„Zeg het nou, flauwerikken.”
</p>
<p>— — — —
</p>
<p>„O, laten jullie me maar kletsen?”
</p>
<p>— — — —
</p>
<p>„Nou, loopen jullie dan voor mijn part naar de hei!”
</p>
<p>„Merci Robbekop, pas geweest! Wel te rusten hoor!”
</p>
<p class="tb"></p><p>
</p>
<p>Jacob Heintze was de eenige zoon van een rijk grondeigenaar in Gelderland. Zijn vader
had hem op het instituut van den heer Bergwoude geplaatst, omdat Jacob vroeger steeds
met ziekte had te kampen gehad en daardoor niet zoo goed het gewone schoolonderwijs
kon volgen. Niet álleen, dat Jacob met zijn kennis van rekenen en taal ten achter
was bij andere jongens van zijn leeftijd, maar hij kon er ook volstrekt niet tegen
een heelen dag tusschen vier muren te zitten en hard te leeren. Er zijn honderden
jongens en meisjes, die daar eigenlijk ook niet tegen kunnen, maar ze moeten wel met
de anderen mee, omdat hun ouders niet in de gelegenheid zijn, hen op zoo’n school
als „Sparrenheide” te plaatsen, of omdat er geen in de buurt is.
<span class="pagenum">[<a id="pb76" href="#pb76">76</a>]</span></p>
<p>Wie een helder hoofd en een vlug verstand heeft, och, voor dien is het geen kunst,
de lessen prompt te leeren en alles te begrijpen, wat de meesters zeggen. En behoor
je toevallig tot degenen, die niet zoo vlot kunnen leeren en onthouden, die niet zoo
vlug van begrip zijn, en zit je op een gewone school, waar geen tijd is om op je te
wachten, wanneer je niet zoo hard meekunt, wat gebeurt er dan? Je gaat al gauw tot
de „dommen” behooren en de vrinden kijken je er op aan. En als je ’t dan nog treft,
dat je ’s avonds voor een berg huiswerk zit, waar je haast niet doorheen komt, dan
is ’t te begrijpen, dat je zenuwen op het laatst van streek raken.
</p>
<p>En zoo gaat het met een massa jongens en meisjes. „Sparrenheide” was juist daarom
zoo’n prachtige school, omdat niet dag in dag uit werd doorgebracht met rekenen, taal,
aardrijkskunde, geschiedenis, algebra, meetkunde, enz. enz. enz., maar wanneer er
van ’s morgens 9–1 uur met een uur pauze in school gewerkt was en daarna het middagmaal
was gebruikt, gingen de jongelui van 2 tot 3 rusten in den tuin en het bosch. Ieder
had zijn eigen hangmat. Na 3 uur ging de eene afdeeling cartonneeren of timmeren,
de andere teekenen of den tuin verzorgen, een derde baden, turnen of iets anders doen.
En wie dan nog wat geholpen moest worden bij zijn werk vond in mijnheer Bergwoude
of in meester Hooghuizen en juffrouw Wieler altijd een bereidwillig helper.
</p>
<p>Daarbij werkte de heerlijke, gezonde <span class="corr" id="xd29e1131" title="Bron: bosch-omgeving">boschomgeving</span> zoo uitstekend mee, dat zelfs het zwakste kind op Sparrenheide aanmerkelijk vooruitging
en tóch nog wat leerde ook. Om al die redenen had de vader van <span class="pagenum">[<a id="pb77" href="#pb77">77</a>]</span>Jacob Heintze zijn zoon naar Sparrenheide gezonden. En Jacob, die vroeger in Tiel
altijd gesukkeld had met de gezondheid, was gedurende het jaar, dat hij reeds op Sparrenheide
had doorgebracht, een flinke, stevige jongen geworden, die nu goed zijn best deed
bij het leeren en van geen sukkelen meer wist. Natuurlijk ging dat leeren zachtjesaan
en heel kalm, maar op die manier kwamen Jacob en zijn medeleerlingen toch heel wat
beter vooruit dan wanneer ze het alledaagsche schoolonderwijs hadden moeten volgen.
</p>
<p>Jacob was een goede jongen, een lobbes. Hij was bijzonder gul en gaf desnoods het
beste weg, wat hij bezat, om iemand maar een genoegen te kunnen doen.
</p>
<p>En het was juist door zijn zachten aard en zijn goedhartigheid, dat meester Hooghuizen
zich te meer verbaasde, dat Jacob in den nacht uit het bosch kwam, alsof hij aan het
stroopen was geweest. Maar toen de jongen dan eindelijk besloten had, om alles maar
te zeggen, keek de meester weer wat gemoedelijker en zei:
</p>
<p>„Vooruit dan, Jacob, voor den dag ermee!”
</p>
<p>En toen deed Jacob een verhaal, waarvan mijnheer Hooghuizen verwonderd opkeek!
</p>
<p>Een paar weken geleden had Jacob namelijk met de jongens in het bosch gespeeld nabij
de Vuursche en was daar een oogenblik van de anderen afgedwaald.
</p>
<p>Het was juist bij de Vischkom, dat hij even uitrustte. Terwijl hij zich over het water
boog om naar een waterspin te kijken, rolde zijn zilveren potlood uit zijn borstzak
in den vijver. Toevallig kwam daar Barend Ranke voorbij. Hij zag, hoe Jacob met een
hand op den bodem van den vijver zocht.
<span class="pagenum">[<a id="pb78" href="#pb78">78</a>]</span></p>
<p>„Wat zoek je daar?” vroeg hij. Maar Jacob was een beetje bang van den wilden boschjongen
en gaf geen antwoord.
</p>
<p>„Ben je bang van me?” vroeg Barend spottend. „Wil ik je eens opnemen en midden in
de kom gooien? Wat zouden je mooie kleertjes nat worden.”
</p>
<p>Maar Jacob had geen zin om ruzie te maken met den zoon van den beruchten strooper.
</p>
<p>Hij wou probeeren den jongen om te koopen, dat zou hem allicht wat vriendschappelijker
stemmen.
</p>
<p>Maar Jacob had geen geld bij zich, en ’t eenige wat hij op het oogenblik had, wat
als geschenk kon dienen, was een prachtige vulpenhouder met een gouden pen.
</p>
<p>Hij haalde dat pronkjuweel uit den zak en toonde het Barend.
</p>
<p>„Kijk eens, wil je dat hebben?”
</p>
<p>„Dat zwarte ding? Wat heb ik daaraan?”
</p>
<p>„Kijk maar. Ik schroef het open. Wat zit er in? Een gouden pen. Nu zet ik dit stuk
weer op den anderen kant en kijk, nu schrijf ik je naam in mijn zakboekje.”
</p>
<p>Barends oogen glinsterden van begeerte.
</p>
<p>„En—waar is de inkt dan?” vroeg hij.
</p>
<p>„Wel, die zit er in.”
</p>
<p>„In de penhouder?”
</p>
<p>„Ja—.”
</p>
<p>„En staat daar nou: Barend?”
</p>
<p>„Precies.”
</p>
<p>De anders zoo ruwe, ongemanierde jongen was één en al verbazing. Je schroefde een
zwart houtje los en dan kwam er een gouden pen te voorschijn en je kon <span class="pagenum">[<a id="pb79" href="#pb79">79</a>]</span>schrijven zonder een <span class="corr" id="xd29e1167" title="Bron: inkpot">inktpot</span> noodig te hebben!
</p>
<p>„En——en mag ik dat nou hebben?”
</p>
<p>„Ja, als je mij tenminste niet in het water gooit.”
</p>
<p>„Neen, dat zal ik niet doen. Jij bent een goeie jongen. Jij scheldt me niet uit, zooals
de anderen allemaal doen. Maar ik ben ook veel grooter dan jij. Ik zou je wel kunnen
doodslaan.”
</p>
<p>„Asjeblieft niet,” zei Jacob lachend.
</p>
<p>„Neen, wees maar niet bang. Laat nog eens kijken in dat boekje? Staat daar nou heusch:
Barend?”
</p>
<p>„Ja zeker.”
</p>
<p>„Ik wou, dat ik ook schrijven kon. Maar ik mag niet meer op school komen.”
</p>
<p>„Waarom niet?”
</p>
<p>„Meester wil ’t niet meer. Meester is bang van me.”
</p>
<p>„Hoe komt dat zoo?”
</p>
<p>„O, dat weet ik niet meer. Ik heb, geloof ik, op een keer den heelen boel kapot geslagen.
En ik gooide altijd steenen door de ramen in school. Wat moet ik nou met die gouwe
pen doen? Ik kan toch niet schrijven. Zeg, heb jij boeken?”
</p>
<p>„Genoeg,” zei Jacob.
</p>
<p>„Met van die mooie platen er in? Beesten en soldaten en een oorlog?”
</p>
<p>„Ja, ik geloof het wel. Wou je graag zoo’n boek hebben?”
</p>
<p>„Nou, dat zal waar zijn. Wanneer krijg ik het dan?”
</p>
<p>„Vanavond.”
</p>
<p>En zoo pratende gebeurde er iets vreemds met beide jongens. Jacob Heintze, het keurige,
nette <span class="corr" id="xd29e1189" title="Bron: zoonje">zoontje</span> van den rijken grondbezitter voelde zich langzamerhand <span class="pagenum">[<a id="pb80" href="#pb80">80</a>]</span>aangetrokken tot deze verwilderde, ruwe, onbeschaafde jongen, die de schrik van den
omtrek was … en Barend vond in Jacob een vriend, zooals hij nooit had ontmoet. Een
gouden pen had hij hem gegeven en een mooi boek beloofd, dat-ie vanavond kreeg!
</p>
<p>Barend was dien avond in de nabijheid van Sparrenheide gekomen en Jacob had hem ongemerkt
een zijner oude prentenboeken weten te brengen.
</p>
<p>Niemand mocht natuurlijk weten, dat Jacob met den verachten boschjongen sprak.
</p>
<p>Maar van het een was het ander gekomen.
</p>
<p>Jacob, die van nature een zacht en medelijdend karakter had, vond in Barend een leerling,
die alles deed wat de ander zei. Zij hadden elkander nu meermalen in het bosch opgezocht,
zonder dat iemand het ooit te weten was gekomen. Zij deden dat niet met de bedoeling
om kwaad te doen, te stroopen of te stelen, maar integendeel om veel goeds van elkaar
te leeren. Jacob leerde den strooperszoon in de eerste plaats netheid en orde, vervolgens
begon hij hem les te geven in lezen en schrijven.
</p>
<p>Meester Hooghuizen hoorde dat alles in de grootste verbazing aan.
</p>
<p>„En gebeurde dat altijd in den laten avond?”
</p>
<p>„Ja, mijnheer,” antwoordde Jacob. „Ik kon het op geen anderen tijd ongemerkt doen.
Niemand mocht het weten, want als u of mijnheer Bergwoude daar iets van gemerkt had,
zou het natuurlijk niet meer mogen.”
</p>
<p>„Neen, dat spreekt van zelf. Maar hoor eens, Jacob! Jij bent een brave jongen, en
dat je den armen, verwaarloosden Barend van de Lage Vuursche met zachtheid <span class="pagenum">[<a id="pb81" href="#pb81">81</a>]</span>en vriendschap zoo langzamerhand tot een goed mensch weet te veranderen vind ik prachtig!
Zoo iets bevalt me! Maar je moogt niet meer zoo ’s avonds laat er op uit gaan. Je
zoudt ziek worden! Ik zie al kringen onder je oogen van dat late opblijven! Dus dat
mag niet meer. Met Barend zullen we verder zien, ik zal eens probeeren, of ik wat
voor hem doen kan.”
</p>
<p>„O mijnheer, als dat eens waar was!”
</p>
<p>„We zullen zien, Jacob, we zullen zien. Maar nu, hemel, het is al half één. Wil je
wel eens als de drommel naar bed gaan?”
</p>
<p>„Ik ga al,” lachte Jacob. „Slaap wel, mijnheer.”
</p>
<p>„Bonsoir,” zei meester. „Nu moet jij ook naar boven klimmen, hè? Nou, tot morgen,
hoor!”
</p>
<p>Meester Hooghuizen sloot de tuindeuren, draaide het licht uit en ging eveneens ter
ruste. Hij droomde, dat al de jongens van Sparrenheide in ’t donker de palen van ’t
balcon op en af klommen en al maar riepen: hoofdpijn! hoofdpijn! En Barend sprong
er als een kikker tusschen door en sloeg iedereen met een kolossalen vulpenhouder,
zoo groot als een boomstam.
</p>
<p></p>
<div class="figure xd29e1212width"><img src="images/o081.png" alt="Ornament." width="157" height="55"></div><p>
<span class="pagenum">[<a id="pb82" href="#pb82">82</a>]</span></p>
</div>
</div>
<div id="ch9" class="div1 chapter"><span class="pagenum">[<a href="#xd29e2905">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
<div class="figure"><img src="images/o063.png" alt="Negende Hoofdstuk." width="566" height="79"></div>
<h2 class="label">Negende Hoofdstuk.</h2>
<h2 class="main">Veldwachter Buikje.</h2>
</div>
<div class="divBody">
<p class="xd29e155"><span class="xd29e155dc initdropcap">„Z</span><span class="xd29e155adc afterdropcap">iezoo, vrouw Vorstman,” zei Barend, toen hij van uit het tuintje de hut van de arme
weduwe binnentrad, „de tuin is in orde en het schuurtje is schoongemaakt. Zal ik nu
den klimop nog wat opbinden?”
</span></p>
<p>De arme vrouw keek Barend glimlachend aan.
</p>
<p>„Doe dat nu morgen maar, mijn jongen. Kom toch binnen, dan krijg je een kom koffie
en een boterham.”
</p>
<p>’t Was Maandagmorgen. De zon brandde aan den hemel.
</p>
<p>Het tuintje van vrouw Vorstman schitterde van bloemenkleuren in ’t zonnegoud.
</p>
<p>„Het huisje is nu mooi,” zei Barend.
</p>
<p>„Dat zal wel waar zijn” sprak zij, „maar dat komt ook, doordat ik tegenwoordig zoo’n
goeden tuinman heb.”
</p>
<p>„Ik heb er plezier in, vrouw Vorstman. En ik houd van u.”
<span class="pagenum">[<a id="pb83" href="#pb83">83</a>]</span></p>
<p>„Och … je bent niet slecht, Barend, de menschen zeggen het wel, maar …”
</p>
<p>„Het kan mij heelemaal niet meer schelen, wat ze van me zeggen. Ik hoor alleen maar
wat u zegt en wat Jacob zegt. En ik wou dat u mijn moeder was, vrouw Vorstman.”
</p>
<p>„Goeie jongen … zeg jij maar gerust, „moeder<a id="xd29e1236"></a>” tegen mij, hoor.”
</p>
<p>„Ja, dat is goed.”
</p>
<p>„Kom Barend, en nu de boterham en de koffie. Eet ze met smaak!”
</p>
<p>Juist zou Barend beginnen, toen de deur van de kamer geopend werd en de dikke <span class="corr" id="xd29e1242" title="Bron: gemeente-veldwachter">gemeenteveldwachter</span> verscheen. Plotseling sprong Barend op en vloog als een razende door de achterdeur,
den tuin in, sprong daar over een heg en verdween in het bosch.
</p>
<p>„Hei, hier! Barend! Hier zeg ik je!” riep de veldwachter. Maar Barend liet hem roepen
en was minstens al een paar honderd meter uit de buurt.
</p>
<p>„Wel heb je nou toch ooit!” zei Veldwachter Bunze, die met deze warmte een hoofd had
als een reuzentomaat.
</p>
<p>„Wat moet je van hem?” vroeg vrouw Vorstman.
</p>
<p>„Wel, de schooier moet op „Sparrenheide” komen. De directeur van ’t Instituut moet
hem spreken. En nou gaat de schelm aan den haal!”
</p>
<p>Veldwachter Bunze was niet bemind bij de dorpsbewoners, en daarom was het volstrekt
niet te verwonderen, dat vrouw Vorstman hem antwoordde:
</p>
<p>„Wat een wonder, Bunze, dat zou iedere jongen voor jou toch doen?”
<span class="pagenum">[<a id="pb84" href="#pb84">84</a>]</span></p>
<p>„Zoo, je bent wel vriendelijk.”
</p>
<p>„Ben jij het dan, Bunze? Je weet heel goed, dat ik de eenige ben op het dorp, bij
wie je af en toe nog eens kunt komen praten, maar de anderen bedanken ervoor.”
</p>
<p>„Zoo, ja; dat heb je me nou al zoo dikwijls verteld, dat weet ik nou wel. In elk geval
vraag ik er niemand om. Ik ben hier niet in de gemeente aangesteld om koffiepraatjes
te houden bij jan en alleman, maar om de orde te handhaven.”
</p>
<p>„Och kom.”
</p>
<p>„Natuurlijk! Wat zou er van de veiligheid op den weg en in het bosch overblijven,
als <i>ik</i> er niet was? Het is hier een rooversnest, dàt zeg ik. En ik bewaak de eigendommen.
En zoolang ik hier ben, en zoolang ik hier de baas ben …<span class="corr" id="xd29e1262" title="Niet in bron">”</span>
</p>
<p>„Wel wel, jij hier de baas? En de burgemeester dan …?”
</p>
<p>„De burgemeester is het hoofd der gemeente. Ik ben de uitvoerende macht. Dat is staatsinstelling,
dat staat in de grondwet.”
</p>
<p>„Ach man, zit niet te huilen,” lachte het spotzieke vrouwtje. <span class="corr" id="xd29e1268" title="Niet in bron">„</span>Drink de koffie maar op, de jongen komt toch voorloopig niet terug.”
</p>
<p>Dat liet Bunze zich geen tweemaal zeggen. Hij was een man van ruim veertig jaar en
buitengewoon dik. Zóó dik, dat hij haast niet meer voortkon. Dat was niet zoo heel
erg, omdat er in het kleine gehucht nooit iets gebeurde, waarbij de veldwachter hard
moest loopen. Die geweldige buik had hem den bijnaam „Veldwachter Buikje” bezorgd.
Ook op Sparrenheide was hij onder dien naam bekend. Zooals het meer met menschen gaat,
<span class="pagenum">[<a id="pb85" href="#pb85">85</a>]</span>die weinig of niets te doen hebben, verbeeldde Bunze zich, dat hij het verbazend druk
had en dat hij onmisbaar was. Hij was zeer trotsch op zijn vak en meende, dat er geen
grooter autoriteit in heel den omtrek was dan hij, sprak graag over zijn eigen gewichtigheid
en gebruikte woorden, die hij zelf niet begreep. Daarbij schold hij altijd en op iedereen,
noemde zijn dorp een rooversnest en een dievenhol en alle bewoners waren in zijn oogen
misdadigers, die hij in de gaten moest houden.
</p>
<p>Zijn hoofd was kogelrond. Het weinige haar, dat hij bezat, was boven zijn voorhoofd
tot een hoogopstaande kuif bijeengekamd. Wel drukte de uniformpet die mooie kuif onverbiddellijk
omlaag, maar zoodra hij de pet afzette, streek hij haar met de vingers al draaiend
weer omhoog.
</p>
<p>Terwijl vrouw Vorstman nu met haar huishoudelijke bezigheden voortging, dronk Bunze
zwijgend de koffie van Barend op en nam tevens de vrijheid, diens dikke boterham met
kaas naar binnen te werken. Hij begreep wel, dat dit niet de bedoeling van vrouw Vorstman
was, en daarom stapte hij maar op, toen de boterham naar binnen was.
</p>
<p>„Komaan, vrouw Vorstman, wel bedankt voor de koffie. Ik stap nou maar op en zal eens
zien, of ik den schooier vinden kan.”
</p>
<p>„Welken schooier?”
</p>
<p>„Wel, dien stroopersjongen. Op Sparrenheide moet-ie komen. Wat-ie daar uitvoeren moet
kan je wel begrijpen. Hij heeft natuurlijk weer een of andere streek uitgehaald. Ik
begrijp niet, waarom ze dien dagdief niet <span class="pagenum">[<a id="pb86" href="#pb86">86</a>]</span>allang naar de tuchtschool hebben gestuurd.”
</p>
<p>„Dat zal anders nu wel gauw uit zijn, Bunze.”
</p>
<p>„Waarom?”
</p>
<p>„Wel, heb je dan niet gemerkt, dat hij zijn leven betert? Wat heeft-ie al niet van
jongenheer Heintze geleerd! Het zou mij niets verwonderen, als de meester van Sparrenheide
hem wou voorthelpen.”
</p>
<p>„De directeur van het jongenheeren-instituut?” stoof Bunze op. „Denk je dat die zich
bemoeit met zulk gespuis, met zulk tuig, met zulke struikroovers? Maar dan ben <i>ik</i> er ook nog, ik zal mijnheer Bergwoude wel eens inlichten.”
</p>
<p>„Ja, doe dat,” spotte het vrouwtje, <span class="corr" id="xd29e1292" title="Niet in bron">„</span>dan kan meneer Bergwoude ook nog eens lachen.”
</p>
<p>Maar Bunze antwoordde niet, in booze stemming liep hij weg. En als hij boos was, dan
zocht hij altijd het een of ander, om er zijn woede aan te koelen. Het eerste het
beste wat hem dan in den weg kwam, moest het ontgelden. De kippen van den smid liepen
rustig over den weg. En de haan stapte parmantig, heelemaal niet schuw, juist voor
de voeten van den opgewonden, dikken veldwachter heen.
</p>
<p>Uit woede gaf hij het fraaie dier een schop, dat het luid kakelend over den weg vloog.
</p>
<p>Maar die haan was ook niet voor de poes.
</p>
<p>Het woedende dier vloog plotseling klapwiekend op Bunze aan, en hakte met zijn scherpen
snavel op diens gezicht, dat de veldwachter het uitschreeuwde.
</p>
<p>Hij zwaaide met zijn korte, dikke armen en sloeg eindelijk den haan van zich af.
</p>
<p>Met de verwondingen liep het, gelukkig voor hem, <span class="pagenum">[<a id="pb87" href="#pb87">87</a>]</span>nog al los, ofschoon het bloed hem uit een gaatje in de wang liep.
</p>
<p>Maar nu was ook zijn woede ten top gestegen!
</p>
<p>Hij trok zijn sabel en wilde er opnieuw den haan mee te lijf gaan, toen opeens de
smid naar buiten kwam en hem, proestend van het lachen, toeriep:
</p>
<p>„Hei hei, Bunze, het is hier geen hoenderslachterij!”
</p>
<p>„Houdt dien haan vast!” schreeuwde Bunze, en wees met uitgestoken sabel op het dier,
dat niet van plan scheen, voor den dikkerd aan den haal te gaan.
</p>
<p>Maar de smid deed niets dan lachen. Er kwamen nog wat buren bij en toen werd het een
relletje.
</p>
<p>„Ik zal proces-verbaal opmaken tegen jouw haan!”
</p>
<p></p>
<div class="figure p096width"><img src="images/p096.jpg" alt="„Ik zal proces-verbaal opmaken tegen jouw haan!”" width="501" height="720"><p class="figureHead">„Ik zal proces-verbaal opmaken tegen jouw haan!”</p>
</div><p>
</p>
<p>De menschen schaterden het uit.
</p>
<p>Nu raakte Bunze heelemaal de kluts kwijt. Hij maakte zich hoe langer hoe driftiger,
wat met het oog op de warmte niet goed voor hem was. En hij wist ternauwernood meer
wat hij zei.
</p>
<p>„Houdt je mond als je tegen me spreekt!” schreeuwde hij de lachende omstanders toe
en die dwaze uitroep had een orkaan van gelach ten gevolge.
</p>
<p>Dat deed de woede van den dikzak ten top stijgen en hij zou bepaald de menschen met
zijn sabel te lijf zijn gegaan, wanneer niet toevallig de burgemeester in zijn auto
was voorbijgekomen.
</p>
<p>De auto stopte en de burgemeester kwam er uit.
</p>
<p>De dorpelingen groetten hem, maar Bunze vergat dit. Hij hield nog altijd den getrokken
sabel in de hand en liep er den burgemeester mee tegemoet.
</p>
<p>„Burgemeester!” riep hij op hoogen toon, „ik constateer hier insubordinatie!”
<span class="pagenum">[<a id="pb88" href="#pb88">88</a>]</span></p>
<p>De burgemeester zei niets, maar hij gaf eerst den omstanders een wenk, dat zij naar
huis zouden gaan, wat allen ook onmiddellijk deden, en aan Bunze een teeken, dat hij
zijn moordwapen zou opbergen. Toen liep hij met den veldwachter een eindje den weg
op, zoodat niemand anders hem kon verstaan en zei:
</p>
<p>„Hoor eens Bunze, ik verzoek je nu uitdrukkelijk en voor den laatsten keer je niet
zoo belachelijk aan te stellen zooals nu, door <abbr title="bijvoorbeeld">b.v.</abbr> met getrokken sabel tusschen rustige dorpelingen te staan. Wat was er nu weer?”
</p>
<p>Bunze kroop heelemaal in zijn schulp, want nu de burgemeester hem zoo kalm naar het
gebeurde vroeg, voelde hijzelf, dat het toch niet heelemaal in orde was met dien haan.
</p>
<p>Hij antwoordde niet dadelijk, want hij vond het toch wel wat al te gek, om te zeggen,
dat-ie den haan als voetbal had gebruikt.
</p>
<p>Toen keek de burgemeester hem eens aandachtig aan en zei:
</p>
<p>„Wat is dat? Je bloedt! Wie heeft dat gedaan?”
</p>
<p>„Dat … dat heeft—de haan van den smid gedaan, burgemeester.”
</p>
<p>„De—háán Bunze, houd je me nu voor den gek?”
</p>
<p>„Neen burgemeester. De brutaliteit van dat beest …”
</p>
<p>„Brutaal—die haan? Wat zei-die dan tegen je?”
</p>
<p>„Wat-ie zei, burgemeester? Wel, hij zei niets. Hij vloog op me aan en maakte zich
schuldig aan een ernstige mishandeling van een ambtenaar in functie!”
</p>
<p>Nu schoot de burgervader in een hartelijken lach, en wie van de dorpsbewoners dat
om een hoek van <span class="pagenum">[<a id="pb89" href="#pb89">89</a>]</span>verre hoorde en zag, lachte in stilte mee.
</p>
<p>Maar de burgemeester bracht den dikken veldwachter aan het verstand, dat hij zich
toch weer buitengewoon dwaas had aangesteld en dat hij kans had, om door een kalmer
collega vervangen te worden, als die tooneeltjes niet ophielden. En na die laatste
waarschuwing stapte de burgemeester weer in zijn auto en reed verder.
</p>
<p>Het verloop van die geschiedenis had Bunze’s humeur er niet beter op gemaakt. Hij
was echter zoo verstandig, zich voorloopig niet weer in het dorp te vertoonen en ging
naar huis.
</p>
<p>Maar met dat al had hij zijn boodschap aan Barend nog niet overgebracht, en de jongen
moest toch zoo spoedig mogelijk op Sparrenheide komen, dat had mijnheer Bergwoude
gezegd. Maar hij hoopte den „struikroover” des middags, wel te vinden, hij zou hem
in ’t bosch zoeken en desnoods bij de haren naar de school sleepen!
</p>
<p>En veldwachter Buikje stapte zijn huisje binnen, waar hij met zijn zuster woonde.
Hij bromde eerst nog wat, maar ging dan nijdig in zijn stoel bij het raam zitten,
zwijgend. Hij beet van innerlijke woede zijn pijp stuk en wierp die toen uit het raam
waar ze op Pluto, den hond, neerkwam, die in ’t zonnetje te slapen lag. Daarna at
hij zonder een woord te spreken en ging naar het bosch, op zoek naar Barend.
<span class="pagenum">[<a id="pb90" href="#pb90">90</a>]</span></p>
</div>
</div>
<div id="ch10" class="div1 chapter"><span class="pagenum">[<a href="#xd29e2914">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
<div class="figure"><img src="images/o034.png" alt="Tiende Hoofdstuk." width="562" height="67"></div>
<h2 class="label">Tiende Hoofdstuk.</h2>
<h2 class="main">Veldwachter Buikje en de drie jolige broers.</h2>
</div>
<div class="divBody">
<p class="xd29e155"><span class="xd29e155dc initdropcap">D</span><span class="xd29e155adc afterdropcap">ienzelfden middag gingen Hans, Flip en Rob het bosch in, de laatste gewapend met zijn
onafscheidelijken botaniseertrommel.
</span></p>
<p>Er was dien middag weinig te doen, bovendien was het verschrikkelijk warm en alleen
in ’t bosch nog tamelijk uit te houden.
</p>
<p>Hans had nog den moed gehad met deze zomerhitte een boek mee te nemen, waarin de geschiedenis
van het Gooi- en Eemland werd beschreven, wat volgens zijn broer Flip „klinkklare
idiotieke nonsensika” was. Loop rond, je mocht al blij zijn, als je je oogen kon openhouden.
De drie trouwe broers wandelden tot aan het kasteel Drakenstein en gingen daar wat
in de schaduw der beuken liggen.
</p>
<p>Hans sloeg dadelijk zijn boek op en las, dat op diezelfde plek, waar nu het slot stond,
omstreeks de 12e <span class="pagenum">[<a id="pb91" href="#pb91">91</a>]</span>eeuw een huis gebouwd was, omgeven door een zeer diepe gracht en schier ontoegankelijk.
Daar woonden twee broeders, Wer en Ner, geweldenaars en roovers van hoogen stand.
En naar die twee broeders heeft men later de <span class="corr" id="xd29e1362" title="Bron: Werners-hoeve">Wernershoeve</span>, die in de nabijheid staat, genoemd. En Hans las heele hoofdstukken over families,
die vroeger het slot bewoond hadden en van Warnaer van Drakenbosch, die het gebouwd
had. Hans vond dat allemaal heel interessant, want hij hield verbazend veel van geschiedenis
en oudheid, maar Flip moest daar heelemaal niets van hebben. Terwijl Hans in zijn
boek verdiept was en Flip met de armen onder het hoofd op den rug lag, ging Rob op
excursie naar een varensoort, die wel in zijn plantenboek stond, maar die hij tot
op heden nog niet gevonden had.
</p>
<p>„Zeg,” zei Hans opeens, „dat is toch wel mooi, jò. Luister eens:
</p>
<p>„Prins Frederik Hendrik, de stadhouder, als Graaf van Buren, beleende Heer Ernst van
Reede met de hooge en lage jurisdictie en heerlijkheid van De Vuursche, mitsgaders
de hooge heerlijkheid en ridderhofstad van Draakstein. Zeg, luister je nou? Hee, Flip!”
</p>
<p>Flip was allang te voren ingedommeld en keek nu suf op.
</p>
<p>„Wat is ’r nou weer?”
</p>
<p>Hans lachte.
</p>
<p>„’k Heb je voorgelezen van Drakenstein.”
</p>
<p>„M’n zorg.”
</p>
<p>„Nou, vin-je dat dan niet interessant?”
</p>
<p>„’n Gloeiende pook in je hand,” rijmde Flip en geeuwde.
<span class="pagenum">[<a id="pb92" href="#pb92">92</a>]</span></p>
<p>Hans haalde zijn schouders op en las verder de geschiedenis van het oude landgoed,
dat al in 1359 bestond en van „die grote bomen, die daerinne staen.” Flip tukte stevig
door. Zoo was ongeveer een uur in stilte voorbijgegaan toen Hans er opeens aan dacht,
dat Rob zich dien tijd niet had laten zien. Natuurlijk zou de kleine natuurkundige
wat dieper nog het bosch zijn ingegaan, maar nu bleef hij toch wel wat heel lang weg.
Hans keek eens naar den rustig slapenden Flip en trok hem aan een oor.
</p>
<p>„Hei, Flip. Wor ’s wakker!”
</p>
<p>„Arendsoog is een dapper krijger, maar de scalp van het bleekgezicht zal zijn wigwam
niet sieren,” mompelde Flip in zijn droom.
</p>
<p>„Héél mooi gezegd, broeder!” lachte Hans. „Maar daar vraag ik je nou niet naar. Sta
op, dan gaan we Rob zoeken.”
</p>
<p>„Hè, wat is ’r dan met Rob?”
</p>
<p>„Weet ik het, kom mee, we gaan hem zoeken.”
</p>
<p>„O, jawel, dat is goed. Zeg jò, ’k heb zoo fijn gedroomd!”
</p>
<p>Ze stapten op en kwamen bij de oude kapel, die achter heuveltjes in ’t groen verscholen
lag.
</p>
<p>Opeens greep Hans zijn broer bij den arm.
</p>
<p>„Stil,” zei hij, „daar roept iemand.”
</p>
<p>Zij luisterden scherp.
</p>
<p>Op korten afstand klonk een gedempte stem:
</p>
<p>„Hans! Flip! Hierheen!”
</p>
<p>„’t Is Rob!” zei Flip. „Maar waar zit hij?”
</p>
<p>Ze stonden voor den ingang van de kapel.
</p>
<p>Het slot was van de deur verdwenen, door de ijzeren <span class="pagenum">[<a id="pb93" href="#pb93">93</a>]</span>krammen was een touw gestrikt.
</p>
<p>En nogmaals klonk het geroep.
</p>
<p>„Hij zit in de kapel!” zei Hans. „Ze hebben hem opgesloten!”
</p>
<p class="tb"></p><p>
</p>
<p>Toen Rob zijn broers had alleen gelaten, was hij langs smalle paden, dichtbegroeid
met beuken en sparren, het bosch in gegaan. Eerst had hij een mossoort gevonden, die
hij tot nog toe nog niet had gezien, en verheugd had hij een gedeelte daarvan in den
trommel meegenomen. Hij zou thuis wel eens onderzoeken, hoe de naam ervan was. Toen
was hij aan ’t dwalen gegaan, zoekende naar een kleine varensoort. Zoo ronddolende
was hij eindelijk bij de kapel gekomen. Ofschoon hij het oude gebouwtje al vaak genoeg
gezien had, vond hij het toch altijd opnieuw weer aardig om er even naar te kijken.
Het was omgeven door een prikkeldraad-versperring en de deur was altijd gesloten met
een hangslot.
</p>
<p>Maar nu merkte Rob tot zijn verwondering op, dat het oude, verroeste hangslot van
de deur verdwenen was en deze inplaats daarvan met een touw was dichtgebonden. Die
ontdekking verheugde hem zeer, want nu kon hij gemakkelijk genoeg eens een kijkje
nemen in de kapel.
</p>
<p>Hij klom over het prikkeldraad, waarbij zijn broek en kousen groot gevaar liepen en
stapte op het oude deurtje toe, toen hij onverwachts de door hem gezochte varens ontdekte.
Met zijn plantenschopje groef hij er een paar uit en bergde ze in zijn trommel. Daarop
maakte hij het touw van de deur los en trad de kapel binnen.
<span class="pagenum">[<a id="pb94" href="#pb94">94</a>]</span></p>
<p>Terwijl Rob zoo aan het graven was, kwam de dikke veldwachter Bunze over den mosgrond
aangestapt. Met groote verbazing en verontwaardiging aanschouwde hij de vernieling
van <i>zijn bosschen</i>, maar hij wachtte nog even om te zien, wat Rob wel verder zou doen.
</p>
<p>Toen de jongen nu in de kapel was, klom Bunze met buitengewone krachtsinspanning over
het prikkeldraad en plaatste zich in de deuropening.
</p>
<p>„Wat voer jij daaruit?!” riep hij met barsche stem.
</p>
<p>Rob, die daarop in het geheel niet verdacht was, wendde zich verschrikt om en zei:
</p>
<p>„O Bunze, wat laat je mij schrikken. Ik kwam hier maar eens even kijken, zie je.”
</p>
<p>„Zoo, en van wien heb je daarvoor permissie? Had je <i>mij</i> dat niet eerst behooren te vragen?”
</p>
<p>„Ik wist niet, dat deze kapel van u was, Bunze.”
</p>
<p>„Wat, Bunze, Bunze! Jij brutale aap van een jongen! Mijnheer Bunze dan toch, hé?”
</p>
<p>Rob kende den veldwachter wel zoo’n beetje, maar dit was nu toch wel wat al te dwaas.
</p>
<p>„Mijnheer Bunze?” vroeg hij. „Nu mij best, mijnheer Bunze dan.”
</p>
<p>„Juist, zoo is ’t beter.”
</p>
<p>„Jawel mijnheer Bunze.”
</p>
<p>„Wat heb je daar in die bus?”
</p>
<p>„Planten, mijnheer Bunze.”
</p>
<p>„Hoe kom je daaraan!”
</p>
<p>„Uit het bosch, mijnheer Bunze.”
</p>
<p>„Wat! Uit mijn bosch! Heb ik je daar permissie voor gegeven? Wacht, jou boschvernieler,
jou plantendief, ik zal je leeren mijn bosschen te plunderen. Opsluiten <span class="pagenum">[<a id="pb95" href="#pb95">95</a>]</span>zal ik je en ik verzeker je, dat ik den burgemeester ga waarschuwen!”
</p>
<p>En de daad bij het woord voegende, sloeg de dikkerd de deur dicht en bond ze met het
touw weer vast.
</p>
<p>Daarop klom hij weer over het prikkeldraad en liep naar den burgemeester, trotsch
als een beroemd detective, die een gevaarlijken misdadiger achter slot en grendel
heeft doen brengen.
</p>
<p>„Dat is ook wat moois,” mopperde Rob, „nou zet die dikzak mij gevangen. Hij zal den
burgemeester waarschuwen. Och kom, die zal er zich weinig van aantrekken, denk ik.
Maar ik wou er toch maar liever weer uit! Het is lang niet gezellig hier.”
</p>
<p>Rob probeerde de deur open te duwen, maar het touw was dik en sterk.
</p>
<p>De achterzijde van de kapel was open en alleen afgezet door een hekje. Rob zag den
groenen vijver en de omringende boomen. Het was romantisch-mooi, maar Rob dacht op
het oogenblik heelemaal niet aan romantische dingen, hij dacht er alleen maar over,
op welke manier hij het spoedigst hier vandaan kwam. Maar er was geen kans tot ontsnappen.
</p>
<p>Toen bedacht hij, dat Hans en Flip niet zoo heel ver hier vandaan konden zijn en misschien
zijn roepen wel konden hooren.
</p>
<p>Het eerste kwartier leverde dat roepen ook al niet veel resultaat op, maar eindelijk
toch meende hij de stemmen van zijn broers te hooren.
</p>
<p>En nu schreeuwde hij zoo hard hij kon:
</p>
<p>„Hierheen, jongens! In de kapel!”
</p>
<p>Hans en Flip vlogen over het prikkeldraad en hadden <span class="pagenum">[<a id="pb96" href="#pb96">96</a>]</span>in een wip het touw van de deur losgemaakt.
</p>
<p>„Hier ben ik!” juichte Rob.
</p>
<p>„Wel alle bisschoppen!” riep Flip. „Speel je kluizenaartje?”
</p>
<p>„Ken je begrijpen,” zei Rob. „Buikje heeft me hier gevangen gezet.”
</p>
<p>„De veldwachter? Wat heb je dan uitgevoerd? En het is hier toch geen gevangenis?”
</p>
<p>„Och, ik had gezien, dat er geen slot op de deur was en toen ben ik maar eens naar
binnen gegaan. Daar komt me ineens veldwachter Buikie en roept: Wat voer je daar uit?”
</p>
<p>„En jij schrok natuurlijk,” zei Flip.
</p>
<p>„Nou, dat snap je. Enfin, ik mocht hier niet in, ik mocht geen planten in het bosch
zoeken, ik was een boschvernieler, een plantendief en hij zou alles aan den burgemeester
vertellen.”
</p>
<p>„Toe maar, nog meer?”
</p>
<p>„Nee, anders niet. Alleen moest ik voortaan <i>mijnheer Bunze</i> zeggen.”
</p>
<p>„Hahaha, dat is ’t mooiste nog!” lachte Hans, „mijnheer Bunze.”
</p>
<p>„Vooruit jongens,” zei Rob. „Nou kunnen we een grap beleven. We sluiten de deur weer
netjes met het touw en stellen ons achter ’t heuveltje op. Straks komt Buikje terug
en dan zal je wat moois zien!”
</p>
<p>„Ja, dat is goed,” zei Hans. „En dan zal ik er nog een veel grooter grap op laten
volgen.”
</p>
<p class="tb"></p><p>
</p>
<p>Een kwartiertje daarna kwam de veldwachter terug. Hij had den burgemeester niet gezien.
Den jongen in de <span class="pagenum">[<a id="pb97" href="#pb97">97</a>]</span>kapel opgesloten te houden ging ook niet, dus ging hij dan maar den gevangene na een
geduchte vermaning in vrijheid stellen.
</p>
<p>Hans, Flip en Rob lagen achter het heuveltje, op ongeveer tien pas afstand van den
ingang der kapel.
</p>
<p>Veldwachter Buikje, wiens slechte stemming aanmerkelijk verbeterd was, sinds hij een
gevangene had, klom weer over het prikkeldraad heen.
</p>
<p>Hij grinnikte en sprak overluid.
</p>
<p>„Haha, mannetje. Zit je er nog? Wacht maar, we zullen elkander eens even nader spreken.
Ja, denk nou maar niet, dat je er zoo makkelijk afkomt, er zit wat voor je op. En
ik zal je leeren mijn bosschen te beschadigen.”
</p>
<p>Met deze woorden maakte hij het touw los en opende de deur.
</p>
<p>„Ziezoo jongeheer, kom nou maar eens hier.”
</p>
<p>De drie jongens knepen hun neus dicht om het niet van lachen uit te proesten.
</p>
<p>Er kwam natuurlijk geen antwoord vanuit de kapel.
</p>
<p>„Kom je haast voor den dag, deugniet!” riep Bunze.
</p>
<p>’t Bleef stil.
</p>
<p>Wat drommel dacht de veldwachter, is de arrestant in slaap gevallen of hoe heb ik
het nu?
</p>
<p>Hij bleef echter zorgvuldig de deuropening bewaken en riep nu nog eens:
</p>
<p>„Kom hier zeg ik je, onmiddellijk!”
</p>
<p>Maar geen geluid werd vernomen.
</p>
<p>„Je weigert dus te komen?” riep Bunze, „goed, ik zal je wel weten te vinden.”
</p>
<p>En kordaat stapte hij de kapel binnen, maar trok <span class="pagenum">[<a id="pb98" href="#pb98">98</a>]</span>toch de deur voorzichtigheidshalve wat dicht.
</p>
<p>Op dat oogenblik sprong opeens Hans te voorschijn en wenkte zijn broers, hem vlug
te volgen.
</p>
<p>Snel als de wind wierp hij de deur toe, Flip en Rob zetten er de voeten tegen aan
en in een oogenblik had Hans het touw door de krammen geknoopt.
</p>
<p>Maar daar begon Bunze me eventjes op te spelen!
</p>
<p>„Doe open! Doe dadelijk open! In naam der wet! In naam der Koningin! Ik ben het, Wouterse,
ik ben het, de veldwachter!”
</p>
<p>Bunze was in de meening, dat Wouterse, de timmerman van het kasteel <span class="corr" id="xd29e1499" title="Bron: Drakestein">Drakenstein</span> een nieuw slot op de deur deed. Doch nu kwam er evenmin antwoord.
</p>
<p>„Wouterse!” riep Bunze, „ben jij het? Doe dadelijk weer open, want ik ben er nog in!”
</p>
<p>De drie broers verwijderden zich. „Kom mee,” zei Hans, „nu komt het mooiste nog.”
</p>
<p>Zij liepen achter het heuveltje om den vijver heen, Rob moest zich schuil houden,
terwijl Hans en Flip tegenover de opening aan de achterzijde van de kapel stonden,
alsof ze die voor het eerst bekeken.
</p>
<p>„Hallo, jongens daar!”
</p>
<p>„Hee, zit u in de kapel, mijnheer Bunze?” riep Hans in de hoogste verbazing. „Is zij
dan niet op slot?”
</p>
<p>„Ja,” riep de dikzak, „ze is op slot en nou kan ik er niet uit!”
</p>
<p>„Blijf er dan maar een jaar in!” wou Flip terugroepen maar hij was gelukkig zoo verstandig,
om dit niet te doen.
</p>
<p>„Op slot?” riep Hans, „wie heeft dat dan gedaan?”
</p>
<p>„Dat weet ik niet. Wacht, ik zal eens hooren.”
<span class="pagenum">[<a id="pb99" href="#pb99">99</a>]</span></p>
<p>Bunze liep naar de deur van de kapel en duwde daartegen met alle kracht. Daardoor
rekte het touw wat, dat hij duidelijk door den kier kon zien. En nu kwam hij pas tot
de overtuiging dat de arrestant gevlogen was. Geholpen natuurlijk door zijn broers,
die nu aan den overkant dolle pret hadden, nu zij hem zoo netjes ingesloten hadden.
</p>
<p>Maar daar zouden ze van lusten.
</p>
<p>En Bunze, inplaats van zich kalm te houden, en zich de deur weer voor de jongens te
laten ontsluiten, vloog weer naar het hek en brulde, dat het over het water daverde:
</p>
<p>„Willen jullie wel ’s als de duivel die deur losmaken!”
</p>
<p>„Hoe zegt u, mijnheer Bunze?” antwoordde Hans. „Als de duivel? Hoe maakt die dan een
deur los?”
</p>
<p>„Ik heb niets met je praatjes noodig! Maak oogenblikkelijk, dat ik eruit kan! Jullie
hebt Robert laten ontsnappen, en dat zal ik je gloeiend betaald zetten!”
</p>
<p>„Gloeiend zegt u, mijnheer Bunze?” plaagde Hans, „wel foei, dat is niet netjes van
u. Wij moeten voor u de deur openmaken en u wil ons daar <i>gloeiend</i> voor behandelen? Neen, op die voorwaarde bewijzen wij u geen dienst, mijnheer Bunze.”
</p>
<p>„Och loop naar de maan met je mijnheer Bunze,” riep de veldwachter. „Ik gelast jelui
nu, oogenblikkelijk hier te komen en de deur te openen.”
</p>
<p>„O neen,” zei Flip, „wij zijn geen hondjes.”
</p>
<p>„Juist,” zei Hans, „maar wij willen u toch wel helpen, als u ons maar belooft, stil
onzen weg te laten gaan.”
</p>
<p>„Ik beloof niets!” riep Bunze.
</p>
<p>„O nee, op die conditie doen we ’t beslist niet. Dag <span class="pagenum">[<a id="pb100" href="#pb100">100</a>]</span>mijnheer Bunze. Wij gaan naar huis.”
</p>
<p>„Hallo, wacht even, jongens! Neen, loop nog niet weg. Je kunt voor mijn part vrij
naar huis gaan, doch help me eerst uit dit verwenschte hol!”
</p>
<p>„Goed, ik kom!” riep Hans.
</p>
<p>Een oogenblik later sneed Hans het touw door en was alweer verdwenen voor Bunze tot
de ontdekking kwam dat de uitgang vrij was. Men kan zich voorstellen in welk een stemming
hij naar huis ging!
</p>
<p></p>
<div class="figure xd29e1538width"><img src="images/o138.png" alt="Ornament." width="96" height="92"></div><p>
<span class="pagenum">[<a id="pb101" href="#pb101">101</a>]</span></p>
</div>
</div>
<div id="ch11" class="div1 chapter"><span class="pagenum">[<a href="#xd29e2924">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
<div class="figure"><img src="images/o101.png" alt="Elfde Hoofdstuk." width="566" height="94"></div>
<h2 class="label">Elfde Hoofdstuk.</h2>
<h2 class="main">Waarom Barend niet op Sparrenheide kwam.</h2>
</div>
<div class="divBody">
<p class="xd29e155"><span class="xd29e155dc initdropcap">E</span><span class="xd29e155adc afterdropcap">en uur nadat veldwachter Bunze de hut van vrouw Vorstman verlaten had, was Barend
er teruggekeerd.
</span></p>
<p>Het vrouwtje had pret om den jongen, die zoo overhaast de vlucht had genomen.
</p>
<p>„Is-ie weg, moeder Vorstman?” vroeg Barend voorzichtig.
</p>
<p>„Al een uur,” lachte ze, „hij komt alweer haast terug!”
</p>
<p>„Dat is toch niet waar?”
</p>
<p>„Neen, wees maar stil. Maar waarom ging je toch zoo ineens op den loop. Heb je weer
kwaad gedaan?”
</p>
<p>„Och, dat is nog van vroeger. Moet-ie mij dan niet hebben?”
</p>
<p>„Jawel, hij kwam je zeggen, dat je vanavond bij <span class="pagenum">[<a id="pb102" href="#pb102">102</a>]</span>mijnheer Bergwoude op Sparrenheide moest komen.”
</p>
<p>„Moet <i>ik</i> daar komen? Owee, ik begrijp het al!”
</p>
<p>„Wat dan?”
</p>
<p>„Wel, ze zullen gemerkt hebben, dat Jacob Heintze elken avond laat bij mij komt en
daar krijg ik nou natuurlijk een leelijk standje voor.”
</p>
<p>„Kom, dat zal wel losloopen. Natuurlijk zal Jacob dat niet meer mogen doen, maar ik
denk er het mijne van.”
</p>
<p>„Wat denk je er dan van, moeder Vorstman.”
</p>
<p>„Hoor eens, Barend, laat dat woord Vorstman nou maar weg. Ik ben je moeder voortaan,
hoor. En wat ik er van denk, wel, meester Bergwoude zal je wel willen voorthelpen.”
</p>
<p>„O, als dat eens waar was! Dan behoefde ik ook niet meer bang te zijn voor veldwachter
Buikie.”
</p>
<p>„Die zal jou geen kwaad doen, jongen. Je hebt zeker veel op je kerfstok dat je hem
zoo ontloopt?”
</p>
<p>„Ja moeder. Maar ik heb nu geen zin meer om zoo te rooven en door ’t bosch te loopen.
Ik heb dikwijls genoeg de eieren uit Bunze’s kippenhok gestolen. Leelijk, hè? Ik zou
’t ook niet meer willen doen. Eens op een keer kwam Bunze net aanloopen. Hij was zóó
dichtbij dat ik haast geen raad wist. En om hem tegen te houden gooide ik hem een
ei pardoes tegen zijn gezicht. Hij zat van onder tot boven vòl! Jacob vond dat erg
leelijk van mij en ik heb hem ook beloofd, nooit meer eieren weg te nemen.”
</p>
<p>„Dat is braaf van je, Barend. Ik zal je nu een nieuwe boterham geven, want Bunze heeft
de jouwe opgegeten.”
<span class="pagenum">[<a id="pb103" href="#pb103">103</a>]</span></p>
<p>„Wat een gulzigaard! Alsof hij thuis niet genoeg krijgt!”
</p>
<p>„Net zoo. Maar zeg eens, Barend, je moet wat netter wezen op het pak, dat Jacob je
gegeven heeft! Je hebt er zeker mee in ’t bosch op den grond gelegen. Kom hier, dan
zal ik je wat afborstelen. En als je nu vanavond naar mijnheer Bergwoude gaat, moet
je eerst bij mij komen om te laten zien, of je er wel netjes uitziet. Als jij bij
mij woonde, zou ik daar beter op kunnen letten.”
</p>
<p>„Ik wou, dat het waar was, moeder V …
</p>
<p>„Nu wie weet. Komaan, eet de boterham op. En hier is nog een glas melk.”
</p>
<p>Nadat Barend de boterham en de melk op had, haalde hij nog een paar boodschappen voor
zijn goede stiefmoeder en ging naar huis.
</p>
<p>Daar trof hij zijn vader aan in gezelschap van een kerel, dien hij nooit gezien had.
Maar de man zag er allesbehalve aangenaam of vriendelijk uit.
</p>
<p>„Kijk,” zei Ranke, op Barend wijzend, „daar heb je nou mijn zoon. Flinke jongen, niet?
Kom eens hier jij, ik heb je weer in geen drie dagen gezien. En wat een spullen heb
je daar aan. Ben je daar wel eerlijk aangekomen? Nou, mij ’n zorg, wat zeg jij, Klaas
Pos?” De aldus genoemde vreemde man grijnsde eens, en Barend schrikte van het terugstootende
gezicht.
</p>
<p>„Nou,” vervolgde Ranke, „ik zal het hem dan maar vertellen, hij moet er toch van weten,
anders lukt de zaak niet. Hoor jongen, je vader heeft tot nog toe niets aan je gehad
en je toch te eten moeten geven, dus nou wordt het tijd, dat je daarvoor wat doet.
Je bent er nou <span class="pagenum">[<a id="pb104" href="#pb104">104</a>]</span>voor in de gelegenheid en ik zal je zeggen, wat je doen moet.”
</p>
<p>„Dat ligt er aan, wat het is,” zei Barend, die nooit ook maar eenigszins beleefd was
tegen den man, die nimmer een vader voor hem was geweest.
</p>
<p>„Zoo, dat zullen we dan wel eens zien!” zei Ranke. „We zullen je in elk geval wel
weten te dwingen.”
</p>
<p>„Dat zit nog,” zei Barend. „Ik wil er heelemaal niets van weten en ik blijf hier ook
niet langer in huis. Ik ga weg.”
</p>
<p>„Hahaha!” spotte Ranke, „de jongeheer gaat weg. Jawel. Ik zal je eens wat zeggen,
Barend. Je moet vanavond met ons mee. We willen in Baarn een villa met een bezoek
vereeren. Jawel, wij zijn uitgenoodigd, nietwaar Klaas? Hahaha! En jij moet mee, jongen.
Je moet uitkijken, of er misschien ook iemand voorbijkomt, die de zaak verraden kan.”
</p>
<p>„Ik doe ’t niet,” zei Barend.
</p>
<p>„Flink gesproken,” spotte zijn vader. „Maar ik spreek nog veel flinker, en nog duidelijker
ook. Hier! Trek uit die kleeren, gauw wat! Wacht, ik zal je een handje helpen!”
</p>
<p>En met ruw geweld trok de woeste strooper zijn zoon de kleeren van het lijf. Hij wierp
hem daarop zijn oude, havelooze plunje toe, die Barend aantrok, zonder een spier van
zijn gezicht te vertrekken.
</p>
<p>„Ziezoo,” sprak Ranke. „Nu worden we verstandig. Nu zie-je er weer als vanouds uit.
En zal je vanavond meegaan, ja of neen?”
</p>
<p>„Neen!” zei Barend op beslisten toon.
</p>
<p>Pats! daar kreeg hij een slag tegen het hoofd, dat <span class="pagenum">[<a id="pb105" href="#pb105">105</a>]</span>hij tegen den grond viel.
</p>
<p>„Zal je meegaan?”
</p>
<p>„Nooit!”
</p>
<p>Woede beving den gewetenloozen man, die vader moest heeten van zoo’n flinken jongen.
Hij ging naar hem toe en trapte hem, terwijl Barend zich in allerlei bochten wrong.
De jongen gaf echter geen kik en bleef eindelijk doodstil liggen.
</p>
<p>„Nou, je hebt hem een goeie portie gegeven, geloof ik,” zei Klaas Pos.
</p>
<p>„Natuurlijk en nou zal je eens zien, hoe netjes hij met ons meegaat. En om te voorkomen,
dat-ie wegloopt, zal ik hem netjes opbergen.”
</p>
<p>Daarop opende Ranke een deur, waarachter zich een kolen- en turfhok bevond. Hij nam
Barend op en wierp hem met geweld naar binnen. Toen deed hij een hangslot op de deur
en verliet met Klaas Pos het huisje. In het turfhok lag Barend op den grond. Met het
hoofd op den arm snikte hij en dacht aan het uur, waarop mijnheer Bergwoude hem verwachtte.
</p>
<p>Wat zou hij doen?
</p>
<p>Zijn vader verraden, overleveren aan de politie.… of … hem gehoorzamen en zelf opnieuw
een dief worden?
</p>
<p class="tb"></p><p>
</p>
<p>Na het avondeten zat de familie Bergwoude als gewoonlijk nog een uurtje in den tuin
en juffrouw Wieler had een splinternieuw sprookje verteld. Allen hadden aandachtig
geluisterd naar het verhaal van den woesten, roofzuchtigen reus, die het rijk der
kabouters <span class="pagenum">[<a id="pb106" href="#pb106">106</a>]</span>wilde vernietigen en toch met al zijn kracht en ruwheid niet bestand was tegen het
leger der kleine mannetjes. Allen, ja, behalve Jacob Heintze.
</p>
<p>Want wat weerga, waarom kwam Barend Ranke nu niet? Mijnheer Bergwoude had hem toch
de boodschap laten brengen door veldwachter Bunze, dat-ie vanavond op Sparrenheide
komen moest? Er zou bepaald een heel ernstige reden voor Barend moeten zijn, om nu
niet te komen. Of ging hij nu weer bederven, wat met zooveel moeite was verkregen?
</p>
<p>Mijnheer Bergwoude had er in het eerst vreemd van opgekeken, dat Jacob met den verwaarloosden
strooperszoon, den schrik van de omgeving, had vriendschap gesloten! En die nachtelijke
bezoeken, al waren ze dan ook om Barend wat nuttigs te leeren, had hij zeer streng
afgekeurd. Mijnheer Bergwoude meende, dat er toch niets aan zoo’n verwilderden, onopgevoeden
knaap te verbeteren viel. Maar Jacob had het voor Barend opgenomen en verteld, hoe
de jongen langzamerhand veranderde. En ten slotte had mijnheer Bergwoude dan beloofd,
dat hij Barend eens zou laten komen en zien, wat hij er aan doen kon, om hem nog wat
beter op streek te helpen.
</p>
<p>Hoe later het werd, hoe meer Jacob’s onrust toenam.
</p>
<p>Waar bleef Barend nu?
</p>
<p>Om half negen, toen allen naar binnen gingen, was hij er nog niet.
</p>
<p>Mijnheer Bergwoude nam Jacob even terzijde:
</p>
<p>„Je vriend Barend is, zooals je ziet, niet gekomen, Jacob. Dat had ik van te voren
wel gedacht. Heusch, geloof me, daar is toch niets mee te beginnen. Besteed, <span class="pagenum">[<a id="pb107" href="#pb107">107</a>]</span>er aan, wat je wilt, ’t zijn paarlen voor de zwijnen geworpen.”
</p>
<p>Maar Jacob schudde het hoofd.
</p>
<p>„Barend zou veel te graag gekomen zijn, mijnheer!” antwoordde hij, „dat weet ik zeker.
Maar misschien heeft Bunze hem niet kunnen vinden. Of zijn vader houdt hem tegen.”
</p>
<p>Mijnheer Bergwoude haalde ongeloovig de schouders op, hij dacht er het zijne van.
En daarop ging hij de huiskamer binnen. Hans, Flip en Rob bleven nog een oogenblik
met hun vader en moeder praten.
</p>
<p>De meid bracht brieven en couranten binnen, door de avondpost zoo juist bezorgd.
</p>
<p>„Voor jou ook een brief, Hans,” zei mijnheer Bergwoude, „van je vriend Bram Verhallen.”
</p>
<p>Hans nam den brief, opende het couvert en las:
</p>
<blockquote>
<p class="first dateline">Baarn, 12 Juli.
</p>
<p class="salute">Beste Hans!
</p>
<p>Vind-je het goed, als ik Zondagmiddag naar je toe kom? Wij eten vroeg, net als jullie.
Ik kom dan tegen 3 uur en kan wel tot een uur of zeven blijven. Zaterdagmiddag kan
ik niet komen, want we hebben deze week zoo razend veel huiswerk, dat we er bijna
niet doorkomen! Och kerel, dat huiswerk! Als ik ’s middags half vijf thuis kom, moet
ik maar liefst zoo gauw mogelijk eten, want we krijgen wel voor drie urenlang huiswerk
mee. We hebben dan ook zoo ontzettend veel te leeren, jò. Zoo moet ik vanavond 2 blz.
Fransch vertalen, 1 blz. Cours <span class="pagenum">[<a id="pb108" href="#pb108">108</a>]</span>Pratique leeren, 3 <span class="corr" id="xd29e1643" title="Bron: meetkunde-sommen">meetkundesommen</span> maken, de Duitsche rivieren leeren en een opstel maken. Ik weet heusch niet, hoe
ik dat allemaal àfkrijg. Ik heb elken dag hoofdpijn en ik ben toch goed gezond. En
voor den vrijen Zaterdagmiddag hebben we nog meer huiswerk. Dus je begrijpt dat er
van spelen niets komen kan.
</p>
<p>Schrijf me even of het goed is, dat ik Zondag kom. Groeten aan allemaal. Dag bleekgezicht,
gegroet van je rooden broer Arendsoog,
</p>
<p class="signed">Bram Verhallen.</p>
</blockquote><p>
</p>
<p>„Bram komt Zondagmiddag,” zei Hans, den brief aan zijn vader overreikend.
</p>
<p>Mijnheer Bergwoude las den brief door en schudde het hoofd.
</p>
<p>„Wat zullen we toch een verschrikkelijk geleerd nageslacht krijgen,” zei hij, „de
jongens en meisjes worden tegenwoordig zóó met huiswerk overladen, dat ze nauwelijks
tijd hebben om te eten. Wat zullen dat allemaal een professoren worden! Maar wat een
zenuwlijdertjes zullen erbij zijn!”
</p>
<p>„Schrijft Bram daarover?” vroeg mevrouw.
</p>
<p>„Och neen, de jongen schrijft alleen, dat ze ’s avonds wel voor drie uren huiswerk
meekrijgen en dat-ie Zaterdagmiddag niet spelen kan, omdat-ie te veel werk heeft.”
</p>
<p>„Is dat niet een beetje al te erg, man?”
</p>
<p>„Ja zeker, het is méér dan overdreven. En ’t mooiste is nog, dat van al de kinderen,
die zulke massa’s huiswerk avond aan avond moeten maken, maar een paar <span class="pagenum">[<a id="pb109" href="#pb109">109</a>]</span>werkelijk knap worden en daar wat aan hebben. Bram, een flinke, gezonde, sterke jongen,
heeft elken dag hoofdpijn van ’t leeren. Kan daar iets goeds uit groeien?”
</p>
<p>„Maar zonder huiswerk komen ze er niet, man.”
</p>
<p>„Denk je dat, vrouw? Eenig huiswerk kan geen kwaad, het geeft bezigheid in huis en
de jongens kunnen nog eens repeteeren, wat er op school geleerd is. Maar om de jongelui
een berg werk mee naar huis te geven, waar ze bijna niet doorheen komen, dat is overdreven.
En wat hebben de meesten er aan? De een wordt kantoorbediende en vergeet 9⁄10 van
wat hij geleerd heeft, de ander architect, tuinbouwkundige, onderwijzer, enz. Dat
alles hadden ze evengoed kunnen worden zonder al die dwaasheid in hun jonge jaren
te leeren. De ernstige, werkelijk gezonde studie komt pas later. En daar hebben ze
pas wat aan.”
</p>
<p>„Toch schijnt men er ook anders over te denken,” zei mevrouw.
</p>
<p>„O, ik kan het natuurlijk mis hebben,” vervolgde mijnheer Bergwoude, „maar ik vind,
als een jongen tot zijn dertiende jaar het lager onderwijs goed gevolgd heeft en dat
dóór en dóór kent, dan heeft hij nog tijd genoeg, om àlles te worden, wat hij wil.
Dat is mijn meening.”
</p>
<p>Er werd nog even over dat onderwerp gesproken en daarna gingen de drie broers naar
bed.
</p>
<p>„Zeg,” zei mijnheer, „die Barend is toch maar niet gekomen, hè? Zie je wel, dat er
met zulke jongens toch niets goeds is aan te vangen?”
</p>
<p>„Hij zal niet gedurfd hebben, vader,” zei Hans.
<span class="pagenum">[<a id="pb110" href="#pb110">110</a>]</span></p>
<p>„Och wat, gedurfd? Hij bedankt er eenvoudig voor, om onder de plak te zitten. Neen,
ik weet wel, dat hij liever als een wildeman in de bosschen rondzwerft en allerlei
kattekwaad uithaalt. Dat is hij van jongsaf gewend en dat zal hij wel blijven doen
ook!”
</p>
<p class="tb"></p><p>
</p>
<p>Och, als mijnheer Bergwoude eens geweten had, dat Barend op dit oogenblik te snikken
lag van droefheid en teleurstelling, opgesloten door zijn harteloozen vader in een
donker hok!
</p>
<p></p>
<div class="figure xd29e1676width"><img src="images/o062.png" alt="Ornament." width="142" height="139"></div><p>
<span class="pagenum">[<a id="pb111" href="#pb111">111</a>]</span></p>
</div>
</div>
<div id="ch12" class="div1 chapter"><span class="pagenum">[<a href="#xd29e2933">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
<div class="figure"><img src="images/o053.png" alt="Twaalfde Hoofdstuk." width="561" height="74"></div>
<h2 class="label">Twaalfde Hoofdstuk.</h2>
<h2 class="main">In den nacht.</h2>
</div>
<div class="divBody">
<p class="xd29e155"><span class="xd29e155dc initdropcap">I</span><span class="xd29e155adc afterdropcap">n den loop van den avond was Ranke, de <span class="corr" id="xd29e1687" title="Bron: stooper">strooper</span>, met Klaas Pos in zijn woning teruggekeerd.
</span></p>
<p>Zij zetten zich aan de tafel om hun plan nog eens nader te bespreken. Zij dachten
er niet eens aan, om Barend uit zijn gevangenschap te verlossen en hem iets te eten
te geven.
</p>
<p>„We moeten de zaak goèd doen of heelemaal niet doen,” zei Ranke. „En ik zal je nog
eens haarfijn vertellen, hoe we ’t zullen aanpakken. Ik ben vanmorgen op het kantoor
van Verhallen geweest en weet daardoor precies, hoe de toestand daar is. Ja, ik heb
mijn oogen goed den kost gegeven. Ik heb den notaris zelf te spreken gevraagd, natuurlijk
maar met een onbeduidend praatje. Maar ondertusschen heb ik goed rondgekeken. <span class="pagenum">[<a id="pb112" href="#pb112">112</a>]</span>De voorkant van het woonhuis is aan de Prinsenlaan, maar de ingang van ’t kantoor
is in een achterstraatje. Je loopt een steenen paadje op en komt aan een hek. Dan
een klein tuintje door en je staat voor de kantoordeur. In de gang heb je weer twee
deuren, op de eene staat: <i>Binnen zonder kloppen</i>, op de andere <i>Privé</i>. Die laatste moeten we hebben. Daar staat de brandkast van den notaris en als ik
me niet vergist heb, zal het voor ons niet zoo’n heksenwerk zijn om die groote spaarpot
open te maken.”
</p>
<p>Daarop vertelde Ranke aan Pos, van welk fabrikaat de brandkast was en toonde de werktuigen,
waarmede hij die dacht te openen.
</p>
<p>„Terwijl wij binnen aan het werk zijn,” sprak hij, „moet Barend op den uitkijk staan.”
</p>
<p>„Kunnen we hem wel vertrouwen?” vroeg Pos.
</p>
<p>„Daar kan je verzekerd van zijn. Bovendien zal ik hem wel weten te dwingen. Kijk,
hier heb je nota bene boeken en schriften van hem. Inplaats van een vet konijn op
den kop te tikken, zit hij te suffen met zijn neus in de boeken. Waar hij die vandaan
heeft, mag de drommel weten. Hij had ze onder zijn bed verstopt. Ik wist niet, dat
mijn zoon een geleerde was. Enfin, wij zullen hem eens voor den dag halen.”
</p>
<p>„Wij deelen toch samen?” vroeg Klaas Pos.
</p>
<p>„Dat is te zeggen: ieder krijgt zijn deel. Ik geloof wel, dat ik twee derden van het
gevaarlijke werk te doen zal hebben, dus neem ik ook zooveel van den buit. Ieder het
zijne. Als je ’t niet goed vindt, kan ik ’t misschien ook wel alleen af.”
</p>
<p>„Ik zal ’t maar goedvinden,” zei de ander.
<span class="pagenum">[<a id="pb113" href="#pb113">113</a>]</span></p>
<p>„Zooals je wilt. En nou zullen we den jongen eens hier halen.”
</p>
<p>Met deze woorden begaf Ranke zich naar het turfhok, waar Barend in slaap gevallen
was.
</p>
<p>„Barend!” riep zijn vader, „kom er uit, jongen, het wordt zoo langzamerhand tijd.”
</p>
<p>Barend ontwaakte en keek door de geopende deur in het kamertje, waar hij Klaas Pos
bij de petroleumlamp aan tafel zag zitten. Onmiddellijk weer herinnerde hij zich het
gebeurde en tevens ook, wat zijn vader van hem verlangde. En evenals te voren besloot
hij om in geen geval met beide mannen mee te gaan.
</p>
<p>Ranke trok hem in de kamer.
</p>
<p>„Je hebt over de zaak kunnen nadenken, Barend,” sprak hij, „en ik geloof wel, dat
je nu zoo verstandig geworden bent, om je vader eindelijk eens te gehoorzamen. Voor
alles wat ik aan je besteed heb …”
</p>
<p>„Je hebt niets aan mij besteed!” viel Barend opeens uit. „Je hebt me niet eens te
eten gegeven. De paar korsten brood en droge aardappels, die je zelf niet meer lustte,
liet je voor mij op tafel liggen.”
</p>
<p>„Wel, hoor me zoo’n ondankbare jongen eens aan!” riep Ranke, die aan Pos verteld had,
dat hij altijd den meesten zorg aan zijn zoon had besteed, maar dat Barend een door
en door slechte jongen was, die al het goede, wat zijn vader voor hem deed, met ondank
beloonde.
</p>
<p>„Wel, hoor me nu zoo’n ondankbare jongen eens aan! Dat is de school uitgejaagd om
al zijn baldadige streken en durft nog zijn vader beschuldigen! Wacht, kameraad, nu
zullen we eens een ander wijsje zingen. <span class="pagenum">[<a id="pb114" href="#pb114">114</a>]</span>Je gaat nu direct met ons mee, en …”
</p>
<p>„Ik denk er niet over,” zei Barend. „Ik ga toch niet.”
</p>
<p>„Dat zullen we wel eens zien! Hier, deze boeken, zijn die van jou?”
</p>
<p>Met grooten schrik bemerkte Barend, dat zijn gewetenloozen vader zijn boeken en schriften,
waar hij met Jacob Heintze uit geleerd had, gevonden had.
</p>
<p>„Geef hier vader!” riep hij, „dat is mijn werk!”
</p>
<p>„Zoo, is dat jouw werk? Neen vrind, ik zal jou eens zeggen, wat je werk is. Om je
vader te gehoorzamen en hem te helpen. En nu zal je dat om te beginnen vanavond doen
en als je weigert, scheur ik al je boeken en schriften één voor één kapot!”
</p>
<p>„Vader!!” schreeuwde Barend, „dat doe je niet!”
</p>
<p>„Dat zal je zien!”
</p>
<p>En Ranke greep een boek, dat Jacob aan Barend gegeven had. Hij nam het in beide handen
om het doormidden te scheuren.
</p>
<p>„Vader, vader!!” gilde Barend. „Niet doen … ik zal wel meegaan!”
</p>
<p>„Ha zoo, dat dacht ik wel. En nu zal ik je nog eens vertellen, wat je te doen hebt.
We gaan door het bosch naar Baarn. In het huis waar we zijn moeten, is veel geld.
Het zal nogal tijd en moeite kosten om het te krijgen. Zoolang wij binnen aan het
werk zijn, houdt jij buiten de wacht. En als er onraad is, kraai je als een haan.
Ik weet, dat je dat zoo goed kunt, dat iedereen denkt, een werkelijken haan te hooren.
Komt er iemand toevallig voorbij, dan kruip je weg in de struiken van den tuin. Pos,
hebben we de gereedschappen en den zak? De lantaarn heb ik hier. Ziezoo, alles is
klaar. De <span class="pagenum">[<a id="pb115" href="#pb115">115</a>]</span>lamp uit en op pad!”
</p>
<p>De torenklok sloeg elf uur.
</p>
<p>En een oogenblik later gingen drie donkere figuren door het bosch, dat inktzwart zich
voor hen uitstrekte.
</p>
<p class="tb"></p><p>
</p>
<p>„Ik maak mij werkelijk ernstig bezorgd over Bram,” zei mevrouw Verhallen tot haar
man, den notaris, toen zij des avonds naar boven was geweest. „Het is nu al over tienen
en nog zit de jongen aan zijn schoolwerk. Voor een jongen van dertien jaar is dat
toch te laat, vader.”
</p>
<p>„Och laat den jongen studeeren,” sprak notaris Verhallen, „nu is hij immers nog in
de gelegenheid om goed te leeren, later gaat het zoo vlug niet meer. En als hij daar
nu plezier in heeft?…”
</p>
<p>„Plezier in heeft?”
</p>
<p>„Wel ja, anders zou hij het toch niet doen?”
</p>
<p>„Denk je, dat Bram voor zijn plezier avond aan avond zit te blokken? Dat hij voor
zijn plezier elken dag over hoofdpijn klaagt? De jongen overwerkt zich, dat zeg ik.
Hij begint er slecht uit te zien.”
</p>
<p>„Kom, kom, nu overdrijf je toch,” zei de ander. Hij was zelf een zeer werkzaam man
en vond het heel best, dat zijn dertienjarige zoon elken avond stapels schoolwerk
maakte. Natuurlijk in den tegenwoordigen tijd moest de jeugd nu eenmaal hard studeeren.
</p>
<p>Dat wist Mevrouw ook wel, maar zóóveel huiswerk als de kinderen tegenwoordig van den
meester meekregen, vond ze toch wat heel erg.
</p>
<p>„Neen, ik overdrijf volstrekt niet,” hernam zij, „de jongen zal er nog heelemaal door
van streek raken. Al <span class="pagenum">[<a id="pb116" href="#pb116">116</a>]</span>is zijn lichaam gezond, dat wil volstrekt niet zeggen, dat hij daarom een hoofd om
veel te leeren heeft. Ik zou veel liever zien, dat hij wat vroeger naar bed ging.”
</p>
<p>Mijnheer Verhallen haalde zijn schouders op en frommelde eens ongeduldig met de courant,
die hij in de handen hield. Hij zag volstrekt geen bezwaar in het late opblijven en
studeeren van zijn zoon. Hoe knapper Bram werd, hoe liever hij het had. Van leeren
werd je niet ziek en de meesters wisten toch ook wel, wat kòn en wat nièt?
</p>
<p>Mevrouw zweeg nu maar, doch in stilte dacht ze met bezorgdheid aan haar jongen.
</p>
<p>Op zijn kamertje zat Bram ijverig te pennen.
</p>
<p>De klok wees kwart over tien.
</p>
<p>Bram had juist de laatste rekenopgave af. Gelukkig, eindelijk was hij weer zoover,
dat hij morgen met behoorlijk afgemaakt werk bij den meester komen kon. O, er waren
jongens genoeg, die om zeven uur aan d’r huiswerk begonnen en vóór achten alweer buiten
waren, maar je moest dan niet vragen, hoe dat werk er uit zag. Bram behoorde niet
tot de vlugsten, maar juist daarom wilde hij zijn werk zoo goed mogelijk doen. Het
leeren viel hem niet gemakkelijk, maar meester was streng en papa liet niet met zich
spotten! Dus kostte het Bram buitengewone inspanning om met de andere jongens van
zijn klasse gelijk te blijven.
</p>
<p>Met een tevreden lachje bergde hij zijn boeken en schriften in de kast. Het was meer
dan bedtijd. Zijn bed stond in een hoek van ’t kamertje. Met langzame bewegingen kleedde
hij zich uit. Slaap had hij bijna niet, hij was over zijn slaap heen; in zijn rond,
gezond jongensgezicht <span class="pagenum">[<a id="pb117" href="#pb117">117</a>]</span>stonden de oogen dof en mat. Hij voelde zich doodmoe en had toch geen slaap. In bed
lag hij te kijken naar een paar sterren, die hij juist door ’t bovenraam kon zien.
En onderwijl dacht hij maar voortdurend, zonder het te willen, aan die laatste som,
die zoo moeilijk was. Toen probeerde hij te slapen, maar dat lukte niet. Zijn lichaam
rustte uit, maar hij bleef klaarwakker. Hee, dacht hij, wat beef ik nu toch vreemd?
Het is toch heelemaal niet koud. Och, ’t zal wel over gaan. Kom, ik zal me maar weer
eens omdraaien. En dan dacht hij weer aan de lesuren van morgen. Eerst taal, de les
over de vervoeging der werkwoorden. En dan Fransch, Cours Gradué, 2 théma’s opzeggen,
2 nieuwe inleveren. Die had-ie ook af. En dan rekenen. Zouën z’n sommen goed zijn?
Meester had dikwijls aanmerkingen op z’n foute sommen, en deed-ie niet heusch zijn
best? Als ze nou maar goed waren! Kom, nou slapen. Nou niet meer aan leeren denken.
De andere jongens sliepen ook allemaal … de klok sloeg elf. Bram was nog even wakker
als om tien uur. Half twaalf. Bram zat rechtop in bed, z’n hoofd klopte. Hij stond
op, stak zijn hoofd door het open raam. De lucht was helder, om hem heen waren tuinen
met dicht geboomte, zware dennegeur trok het kamertje in. De nachtkoelte deed hem
goed, de hoofdpijn zakte wat.
</p>
<p>Weet je wat, hij ging een beetje in den gemakkelijken stoel bij het raam zitten, van
slapen kwam toch voorloopig niets.
</p>
<p>Bram trok een jas aan en strekte zich op z’n gemak in den stoel uit. Zoo zat-ie lekker.
En nou naar de sterren kijken. Dààr had je de Groote Beer en dan … één … <span class="pagenum">[<a id="pb118" href="#pb118">118</a>]</span>twee … drie … vier … vijf … zes <span class="corr" id="xd29e1767" title="Bron: ..">…</span> zeven<span class="corr" id="xd29e1770" title="Bron: .."> …</span> de Poolster … en dáár … en dáár.…
</p>
<p>Bram, oververmoeid, dommelde in.
</p>
<p class="tb"></p><p>
</p>
<p>Ruim een uur later schrok-ie wakker.
</p>
<p>Hè, wat? Lag-ie niet in bed? Zat-ie in ’n stoel? Hee ja, dat was waar ook. Brrr, hij
was koud geworden, gauw maar ’t bed in. De jas hing hij over den stoel, stapte dan
met z’n eene been in bed.
</p>
<p>Maar opeens bleef-ie zoo staan.
</p>
<p>Stil …
</p>
<p>Wat was dat beneden?
</p>
<p>Was pa nog op?… Even luisteren.…
</p>
<p>Sssst … daar hoorde hij ’t weer.
</p>
<p>Zoo’n gek geluid.… net of ’r iemand op pa’s kantoor was. Nou, dat was onzin, hè? Pa
sliep natuurlijk.… en.…
</p>
<p>Nou viel d’r wat.…
</p>
<p>’t Volgend oogenblik trok Bram kousen en pantoffels aan en wat kleeren.
</p>
<p>Op z’n teenen ging-ie de trap af, opende geruischloos de buitendeur; over de grasperken
liep hij den tuin uit, ’t straatje om naar den kantooringang.
</p>
<p>Stil … daar stond een jongen, vlak bij den lantaarn.
</p>
<p>Bram begréép ’t …, die stond op den uitkijk!!
</p>
<p>Dadelijk keerde Bram terug.… de vilten pantoffels maakten z’n voetstappen onhoorbaar,
en snel als de wind vloog-ie de Laanstraat in, waar twee politieagenten surveilleerden.
Die gingen onmiddellijk met hem mee.
<span class="pagenum">[<a id="pb119" href="#pb119">119</a>]</span></p>
<p>Bram liep ze vlug vooruit, zag den jongen nog staan. En ’n plotseling opkomende gedachte
dadelijk ten uitvoer brengend, wierp hij zich onverwachts op den schildwacht en drukte
met één hand diens mond toe.
</p>
<p>Daarna stelden zij zich in een donkeren hoek in hinderlaag op.
</p>
<p>Bij het licht van de lantaarn had Bram den jongen herkend. En verschrikt fluisterde
hij de agenten toe:
</p>
<p>„Barend van de Lage Vuursche!”
</p>
<p></p>
<div class="figure xd29e1800width"><img src="images/o119.png" alt="Ornament." width="137" height="136"></div><p>
<span class="pagenum">[<a id="pb120" href="#pb120">120</a>]</span></p>
</div>
</div>
<div id="ch13" class="div1 chapter"><span class="pagenum">[<a href="#xd29e2942">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
<div class="figure"><img src="images/o174.png" alt="Dertiende Hoofdstuk." width="564" height="84"></div>
<h2 class="label">Dertiende Hoofdstuk.</h2>
<h2 class="main">Wat Jacob van Veldwachter Buikje hoorde.</h2>
</div>
<div class="divBody">
<p class="xd29e155"><span class="xd29e155dc initdropcap">V</span><span class="xd29e155adc afterdropcap">olgende morgen, zes uur.
</span></p>
<p>De zon stond al hoog aan den hemel, ’t beloofde weer een echt warme, zomersche dag
te worden.
</p>
<p>„Zeg,” zei Hans tegen zijn broer Flip, terwijl ze zich op hun slaapkamer aan ’t kleeden
waren, „wat maft die Rob weer door!”
</p>
<p>„Ja,” antwoordde Flip, „ik heb hem al zesmaal geroepen, maar hij heeft ’r maling aan,
hoor.”
</p>
<p>„Nou, hij is om negen uur naar bed gegaan, dus me dunkt, dat-ie lang genoeg geslapen
heeft.”
</p>
<p>„O zoo, maar als roepen niet helpt zal ik hem wel op een andere manier wakker krijgen.
Geef dat witte kopje eens aan, Hans.”
</p>
<p>„Wat ga je nou doen?”
</p>
<p>„Zal je wel zien.”
<span class="pagenum">[<a id="pb121" href="#pb121">121</a>]</span></p>
<p>Flip schepte het kopje vol water uit zijn lampetkan en zette het toen op de plank
boven Rob’s hoofd. Een draad garen bond hij om het oor van het kopje.
</p>
<p>Aan het andere einde knoopte hij een lus en schoof dien voorzichtig om een vinger
van Rob.
</p>
<p>„Ziezoo,” zei Flip, „zoo gauw als hij nou maar één beweging maakt, is hij goed wakker
ook.”
</p>
<p>Inderdaad liet het succes dezer nieuwe wek-methode niet lang op zich wachten.
</p>
<p>Rob draaide zich in zijn slaap nog eens om, maar door die beweging trok hij het kopje
water van de plank.
</p>
<p>Pletsch!!
</p>
<p>„Au, m’n hoofd!… brrr!!!” vloog Rob ineens overeind, „wat is dat nou?”
</p>
<p>„Goeiemorgen, Robbie,” zei Flip lachend. „Is U Edele ontwaakt?”
</p>
<p>„Wat een misselijke, kinderachtige streek, Flip,” zei Rob. „Nou is ’t heele bed nat.”
</p>
<p>„Loop heen, dat droogt met die warmte in twee tellen.”
</p>
<p>„Toch gemeen, al m’n goed is drijf.”
</p>
<p>„Ga maar even buiten in de zon hangen.”
</p>
<p>„Doe jij ’t zelf maar.”
</p>
<p>„De kleine kop viel op de groote kop van Robbekop,” plaagde Flip, waarop Rob zijn
kussen greep en dat naar Flip’s „kop” gooide. ’t Kussen vloog weer terug en nu begon
Hans ook mee te doen. Lakens, dekens, kussens zeilden van den eenen hoek naar den
anderen, een waar beddengevecht. Ten slotte rolden ze alle drie met al ’t beddegoed
als een kolossale bal door elkaar, gierend en <span class="pagenum">[<a id="pb122" href="#pb122">122</a>]</span>schaterend van pret. En de zon goot haar gouden ochtendstralen naar binnen en lachte
mee.
</p>
<p>De deur ging open en Jacob Heintze trad binnen.
</p>
<p>„Zeg, wat maken jullie een reuzenherrie!”
</p>
<p>„Wil je ook een beetje op je kop hebben?” inviteerde Flip.
</p>
<p>„Jij bent ook vroeg present,” zei Hans, die uit het kluwen van de dekens en lakens
kroop.
</p>
<p>„O ja, ’k ben al meer dan een uur op,” zei Jacob. „Ik had eigenlijk nòg vroeger willen
opstaan om even naar de Vuursche te gaan.”
</p>
<p>„Waarom?”
</p>
<p>„Om Barend op te zoeken. Vragen, waarom-ie gisteravond niet gekomen is.”
</p>
<p>„Ja,” zei Hans, „daar hadden vader en moeder ’t gisteren ook over.”
</p>
<p>„Zoo?”
</p>
<p>„Ja, vader zei, dat er met Barend tóch niets goeds te beginnen was.”
</p>
<p>Jacob maakte zich driftig over die woorden.
</p>
<p>„Dat is niet waar!” zei hij. „Als Barend niet gekomen is, dan had hij daar goeie reden
voor. Hij was veel te blij, dat-ie komen mocht.”
</p>
<p>„Nou, waarom kwam-die dan niet?”
</p>
<p>„Dat—dat weet ik evenmin als jij. Maar ik zal aan je vader vragen, of ik nog even
naar vrouw Vorstman mag gaan.”
</p>
<p>Jacob Heintze kreeg van mijnheer Bergwoude verlof daar voor. Hij haalde zijn fiets
uit de bergplaats en snorde een oogenblik later den weg af.
</p>
<p>De arme weduwe was al bedrijvig in de weer.
<span class="pagenum">[<a id="pb123" href="#pb123">123</a>]</span></p>
<p>„Dag vrouw Vorstman!” riep Jacob haar toe, terwijl hij van zijn fiets sprong.
</p>
<p>„Zoo Jacob, al zoo vroeg hier? Mooi weer, hè?”
</p>
<p>„Ja, vrouw Vorstman, maar ik wilde u eigenlijk vragen, of u ook weet, waarom Barend
gisteravond niet op Sparrenheide is gekomen.”
</p>
<p>„Wel heb ik ooit! Is hij niet gekomen?”
</p>
<p>„Neen.”
</p>
<p>„En ik heb het nog zóó gezegd. Hij was ook heel blij, dat-ie komen mocht. Hij hoopte,
dat mijnheer Bergwoude hem wat voorthelpen zou.”
</p>
<p>„Ja dat zou-die ook wel doen, maar …”
</p>
<p>Een derde persoon verscheen aan ’t huisje van vrouw Vorstman, veldwachter Bunze.
</p>
<p>Hij scheen verbazend in zijn schik te zijn, want zijn rond en bol gezicht stond zoo
vroolijk, alsof hij pas een erfenis had gekregen. Zonder goeienmorgen te zeggen begon
hij:
</p>
<p>„Nou, vrouw Vorstman, wat heb ik je gezegd? Schooiersvolk is het, gespuis, waar niets
mee te beginnen is!”
</p>
<p>„Man, waar heb je het over?”
</p>
<p>„Nee, je weet er natuurlijk nog niets van, hè? Maar ik wel. D’r is al een brigadier
uit Baarn op de fiets bij mij geweest, en die heeft mij de orders gebracht.”
</p>
<p>„Maar wat is er dan toch?”
</p>
<p>De veldwachter scheen er bijzonder plezier in te hebben, de menschen zoo nieuwsgierig
en ongeduldig te maken, als maar mogelijk was.
</p>
<p>„Wel,” zei-die, „ik moest immers gisteren aan dat galgenaas van een Barend de boodschap
brengen, <span class="pagenum">[<a id="pb124" href="#pb124">124</a>]</span>dat-ie op Sparrenheide komen moest?”
</p>
<p>„Ja—en …”
</p>
<p>„Inplaats van het te doen, is de schavuit gisteravond met zijn vader en Klaas Pos
naar Baarn gegaan om daar in te breken!”
</p>
<p>„Dat kan niet!” riep Jacob verschrikt.
</p>
<p>Veldwachter Buikje keek den jongen met een minachtenden blik aan. Zoo’n ventje durfde
hem tegenspreken?
</p>
<p>Vrouw Vorstman sloeg van verbazing de handen in elkaar.
</p>
<p>„Om in te breken!” herhaalde Bunze met welgevallen. „De oude strooper Ranke en zijn
kameraad Pos zijn beiden gevangen genomen, Barend net zoo goed, en alle drie zijn
ze in <i>preventieve</i> hechtenis genomen. Nou zie-je zelf, vrouw Vorstman, wat voor volk je in je huis haalt!
Geef jij den jongen maar koffie en dikke boterhammen, vandaag of morgen steelt-ie
het beetje nog dat je in huis hebt!”
</p>
<p>Jacob Heintze keek verslagen naar den grond. Hoe was dat nu mogelijk! Barend, die
in een paar weken al zoo vooruitgegaan was, die nu misschien door mijnheer Bergwoude
zelf verder geholpen zou zijn, was in de gevangenis gezet, medeplichtig aan inbraak.
Opeens ging hem een licht op!
</p>
<p>„Ja! zoo is het!” riep hij uit.
</p>
<p>„Wat is zoo?” vroeg Bunze.
</p>
<p>„Wel geloof maar niet, dat Barend uit zichzelf is meegegaan. Zijn vader en Klaas Pos
hebben hem gedwongen. Zij hadden hem noodig.”
</p>
<p>„Wat zou dat dan nog!” vroeg veldwachter Buikje. <span class="pagenum">[<a id="pb125" href="#pb125">125</a>]</span>„Het doet er trouwens ook weinig toe, hoe en waarom de jongen is meegegaan om op den
uitkijk te staan, in elk geval staat vast, dat hij het heeft gedaan, en dat is voor
ons, gerechtsdienaren, voldoende!”
</p>
<p>„En bij wie is er ingebroken,” vroeg vrouw Vorstman.
</p>
<p>„Bij notaris Verhallen. Nou moet-je weten, de jongeheer Verhallen was nog heel laat
wakker en hoorde wat in ’t kantoor. Wat doet de slimmerd! Hij trekt wat kleeren en
z’n pantoffels aan en loopt om het huis heen. Daar ziet-ie iemand op den uitkijk staan
en dus begreep-ie dadelijk, dat er wel een paar kornuiten in ’t kantoor aan den slag
waren. Hij loopt de dorpsstraat in en komt toevallig twee agenten tegen. Die gingen
dadelijk mee en de jongeheer Verhallen loopt weer hard terug op zijn pantoffels en
slaat zóó maar den uitkijk tegen den grond. Hij gaf geen kik, want ze hielden zijn
mond stijf toe, dat verzeker ik je. Nou, en de agenten op de loer, dat begrijp je.
’t Duurde een heel poosje, toen kwamen allebei de sinjeurs naar buiten om te zien,
of alles in orde was.
</p>
<p><span class="corr" id="xd29e1898" title="Niet in bron">„</span>„Waar is de jongen?” vroeg de een. „Die zal wat verderop staan,” zei de ander. „Laten
we eerst zelf eens kijken, of de weg veilig is, voordat we den buit naar buiten halen.”
Ze liepen toen allebei het tuintje door en: kip ik heb je! sprongen de agenten uit
hun hoek. In een oogenblik hadden de schurken de ijzeren polsmofjes aan en gingen
mee. Ik ben blij toe, dat me dat stelletje goed en wel achter de tralies zit. Nou
zie je toch, vrouw Vorstman, wat je met dien jongen in huis had gehaald. Wees maar
blij, dat-ie opgeborgen is. En <span class="pagenum">[<a id="pb126" href="#pb126">126</a>]</span>nou zal ik je groeten, want ik moet de zaak nog verder onderzoeken en rapport uitbrengen.”
En met een zelfbewuste en trotsche houding stapte de veldwachter den weg op.
</p>
<p>Vrouw Vorstman en Jacob waren door dit verhaal geheel uit het veld geslagen. Het leek
Jacob, of de mooie zonnedag opeens een donkere nacht geworden was. Was dat nu alles
wel waar? Was Barend werkelijk tot zóó iets in staat? Het was bijna onmogelijk!
</p>
<p>„Neen, vrouw Vorstman,” zie hij, „ik kàn het niet gelooven! En als het tòch waar is,
dan heeft Ranke hem gedwòngen om mee te gaan!”
</p>
<p>„Ik geloof het ook, jongeheer,” zei ze verdrietig. „Och, och, die arme Barend in de
gevangenis!”
</p>
<p>Wanneer het Jacob’s eigen broer geweest was, kon hij niet verdrietiger geweest zijn
dan hij nu was. In een zeer treurige stemming verliet hij vrouw Vorstman en reed naar
Sparrenheide terug, waar hij mijnheer Bergwoude en Hans vertelde, wat er gebeurd was.
</p>
<p class="tb"></p><p>
</p>
<p>Het gebeurde van dien nacht had Bram’s zenuwen geducht geschokt. Toen alles afgeloopen
was en Ranke met Pos en Barend door de agenten waren weggeleid, zat Bram bevend bij
zijn inmiddels gewekte ouders in de kamer. Hij begreep zelf niet, hoe hij zoo kalm
was gebleven, hoe hij niet één oogenblik bang was geweest om den vreemden schildwacht
neer te leggen. Barend Ranke, de boschjongen! Hoe was het mogelijk? Zoo jong nog en
dan al een dief!
</p>
<p>De heer en mevrouw Verhallen prezen hun jongen, maar Bram <span class="corr" id="xd29e1912" title="Bron: gimlachte">glimlachte</span> flauwtjes. Zijn moeder maakte <span class="pagenum">[<a id="pb127" href="#pb127">127</a>]</span>zich echter steeds meer bezorgd en eindelijk begon ook zijn vader langzamerhand tot
het inzicht te komen, dat het met Bram toch niet heelemaal in orde was.
</p>
<p>Er werd dien nacht lang niet rustig meer geslapen en ’s morgens had Bram zulk een
bonzende hoofdpijn, dat hij niet kon opstaan. Met den besten wil niet. De dokter werd
gehaald en dadelijk luidde zijn meening:
</p>
<p>„Zenuw-overspanning. Absolute rust houden. Zachte slaappoeders innemen.”
</p>
<p>De dokter schreef Bram’s toestand enkel en alleen aan de nachtelijke gebeurtenis toe,
hij meende, dat Bram ten gevolge van een grooten schrik ziek was geworden.
</p>
<p>Maar mevrouw Verhallen wist wel beter.
</p>
<p>Den volgenden dag sprak zij er eens met den dokter over.
</p>
<p>„Ik vond het beter, om het u eens te zeggen,” begon ze. „Ik maakte mij al sinds eenigen
tijd zoo ongerust over onzen jongen, ’t is niet vanwege dien inbraak, ziet u. Bram
zit avond aan avond, soms wel tot na tien uur, huiswerk te maken en te leeren, en
meestal begint hij daar al om zes uur aan. Ik vind dat veel te erg, mijn man denkt
er anders over, maar ik verzeker u, dokter, de jongen kan dat niet volhouden. Hij
is niet dom, maar er wordt te veel van hem gevergd. Hij gaat er steeds betrokkener
uitzien, slaapt te weinig en speelt maar eens een heel enkele keer met andere jongens.”
</p>
<p>De dokter knikte. Hij begreep het volkomen.
</p>
<p>„Mevrouw,” sprak hij, „wanneer jongens in hun schooljaren goed hun best doen en hard
werken, zal hun dat later ten goede komen. In den tegenwoordigen <span class="pagenum">[<a id="pb128" href="#pb128">128</a>]</span>tijd moet een mensch nu eenmaal meer weten dan vroeger, de examens worden al zwaarder
en zwaarder en de eischen, die de maatschappij stelt, eveneens. Maar of we nu daarom
de kinderen al hun vrijen tijd moeten ontnemen en hen volstampen met allerlei boekengeleerdheid,
dat is een vraag, waarop ik zeer sterk: neen, antwoord. Intusschen zijn er leerlingen,
die dat overmatige werken en leeren onmogelijk kunnen volhouden en u doet er zeer
verstandig aan, mij op dat geval met uwen zoon te wijzen. We mogen in geen geval van
zoo’n flinken, gezonden jongen een zenuwlijder maken. Laat hem voorloopig maar eens
rust houden en dan zullen we zien, wat we verder met hem doen zullen.”
</p>
<p>Mevrouw dacht over Instituut Sparrenheide.
</p>
<p>Zij sprak er met mijnheer Verhallen over.
</p>
<p>Ook de dokter vond dat besluit zeer verstandig en ten slotte gaf de notaris toe.
</p>
<p>Na de groote vacantie zou Bram naar Sparrenheide gaan, zeker wel tot groote vreugde
van hemzelf en van Hans, Flip en Rob, de drie jolige broers!
</p>
<p></p>
<div class="figure xd29e1934width"><img src="images/o081.png" alt="Ornament." width="157" height="55"></div><p>
<span class="pagenum">[<a id="pb129" href="#pb129">129</a>]</span></p>
</div>
</div>
<div id="ch14" class="div1 chapter"><span class="pagenum">[<a href="#xd29e2951">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
<div class="figure"><img src="images/o013.png" alt="Veertiende Hoofdstuk." width="566" height="91"></div>
<h2 class="label">Veertiende Hoofdstuk.</h2>
<h2 class="main">Veldwachter Buikje en de Boschgeesten.</h2>
</div>
<div class="divBody">
<p class="xd29e155"><span class="xd29e155dc initdropcap">W</span><span class="xd29e155adc afterdropcap">e zullen niet in bijzonderheden nagaan, wat er in de eerstvolgende weken gebeurde
met Barend, Ranke en Pos.
</span></p>
<p>Het was te danken aan de voorspraak van mijnheer Bergwoude, Jacob Heintze en moeder
Vorstman, dat Barend spoedig in vrijheid werd gesteld. Er was bij het onderzoek gebleken,
dat Barend door zijn vader gedwongen was mede te gaan, maar er was ook nog een oude
historie aan het licht gekomen! Ranke, de strooper, had verschillende gereedschappen
en werktuigen gekocht en Pos had aan den rechter verteld, dat Ranke het geld, waarmede
hij die dingen betaald had, eenigen tijd geleden in het bosch gevonden had. Het was
een biljet van tien gulden en het zat in een oude portemonnaie. De portemonnaie had
Ranke weer op den grond geworpen.
</p>
<p>De twee stroopers en dieven werden tot verscheidene <span class="pagenum">[<a id="pb130" href="#pb130">130</a>]</span>jaren gevangenisstraf veroordeeld. Barend werd als tuinmansjongen op Sparrenheide
aan het werk gezet en kwam bij moeder Vorstman in huis.
</p>
<p>Allen waren zeer tevreden met den goeden afloop der gebeurtenissen en niet het minst
Jacob Heintze, die nooit aan de goede trouw van Barend had getwijfeld.
</p>
<p>Maar één was er, die zich bij dat alles eenigszins anders gedroeg. En dat was Bunze,
veldwachter Buikje! De dikzak was heelemaal niet ingenomen met het feit, dat Barend
zoo voortgeholpen werd. Het speet hem verbazend, dat hij in het minst geen deel genomen
had aan de arrestatie der inbrekers, maar hij vertelde toch aan iedereen, die het
hooren wilde, dat hij voortaan met nog veel meer gestrengheid optreden zou, om de
veiligheid en de rust in de omgeving te bewaren.
</p>
<p>Speciaal lette hij nu op de jongens van Sparrenheide, die vaak in „zijn” bosschen
kwamen spelen. Hij liet het minste of geringste niet meer toe en stelde zich aan als
een tiran. Dat begon deze jongens te vervelen. Als zij zich maar even in het bosch
van Drakenstein vertoonden, zagen zij het dikke gezicht van Buikje al op hen loeren.
</p>
<p>Daarom hielden de jongens op zekeren dag krijgsraad. Ze waren met hun tienen bij de
Echo verzameld en zaten of lagen op den boschgrond.
</p>
<p>„Waar zullen we hem eens een poets mee bakken?” vroeg Rob, die zich wel het meest
aan den veldwachter ergerde.
</p>
<p>Ja, dat was een moeilijke kwestie. ’t Was in elk geval de veldwachter zie je, en al
hadden de jongens nu <span class="pagenum">[<a id="pb131" href="#pb131">131</a>]</span>meer ontzag voor den man z’n jas met de blinkende knoopen en de pet met den gouden
bies dan om Bunze zelf, je moest er voorzichtig mee zijn.
</p>
<p>Maar juist dàt maakte de zaak nog interessanter.
</p>
<p>„We zullen hem een kistje klapsigaren thuis sturen,” zei de een.
</p>
<p>„Neen daar hebben wij niets aan. We moeten er zelf ook plezier van hebben.”
</p>
<p>„Stop hem dan een kikker onder zijn pet.”
</p>
<p>„Of spijker de blinden van zijn ramen vast.”
</p>
<p>„Doe een ons peper in zijn snuifdoos.”
</p>
<p>Zoo wist ieder wat. Als de veldwachter al deze folteringen had moeten doorstaan, dan
had het er treurig met den man uitgezien.
</p>
<p>„Neen jongens,” zei Hans, „daar hebben we allemaal niets aan. Ik geloof dat ik een
beter plannetje weet. Luister eens, je moet dan weten, dat Buikje verbazend bijgeloovig
is, zooals de meeste menschen op de Vuursche. Daarom gaan er ook allerlei dwaze verhalen
uit het bosch hier bij de lui rond. Jullie hebt er natuurlijk wel eens een paar van
gehoord.”
</p>
<p>„Neen, ik niet, ik niet,” klonk het hier en daar.
</p>
<p>„Nou, we zitten hier toch zoo gezellig bij elkaar … wil ik er eens een vertellen?”
</p>
<p>„Ja, ja, vertellen!” riepen ze allemaal.
</p>
<p>„Goed dan,” zei Hans, „de legende, die ik je vertellen zal heet „De geschiedenis van
de drie Boschgeesten.”
</p>
<p>Het was ten tijde, dat Karel de Groote over Holland regeerde. Het bosch van Drakenstein
bestond toen ook al, maar was veel uitgestrekter. Nu zijn er groote stukken <span class="pagenum">[<a id="pb132" href="#pb132">132</a>]</span>bosch verdwenen, maar in dien tijd was ’t één en al woud. Je moet niet denken, dat
er, net als nu, alleen maar wat vogeltjes en konijnen en een paar herten te vinden
waren, neen, je had er nog wilde zwijnen, wolven, vossen en slangen in overvloed.
Het kasteel Drakenstein bestond nog niet, maar wel was er op diezelfde plaats een
hoeve, die bewoond werd door de gebroeders Wer en Ner. Dat waren zoogenaamde roofridders,
die zelf niets bezaten en alleen leefden, van hetgeen zij anderen ontstalen———
</p>
<p>Opeens riep Flip: „Daar komt de veldwachter!”
</p>
<p>Inderdaad! daar kwam Bunze aan.
</p>
<p>De jongens waren teleurgesteld, maar Hans zei:
</p>
<p>„Zitten blijven, jongens. Ik vertel toch.”
</p>
<p>„Wat voeren jullie hier uit?” vroeg Bunze op barschen toon.
</p>
<p>„Wij vertellen verhalen, <i>mijnheer</i> Bunze,” zei Hans beleefd.
</p>
<p>„Zoo, vertel maar. Ik wil dat moois ook wel eens hooren.”
</p>
<p>„Heel goed, <i>mijnheer</i> Bunze. Nou jongens, ik zei dan, dat de broeders Wer en Ner alleen van roof leefden,
en de bewoners waren grootendeels heidenen, die er hun eigen goden op na hielden.
Je weet wel, dat Wotan of Wodan een van die goden was. Toen nu <span class="corr" id="xd29e1990" title="Bron: d">de</span> roofridders Wer en Ner niet ophielden met het uitrooven en uitplunderen van den geheelen
omtrek, riepen de hier wonende volksstammen hunne goden aan en smeekten Wodan, hen
te beveiligen tegen de woeste, onmeedoogende roofridders. Wodan verhoorde het smeeken
der volksstammen en zond een reusachtige, <span class="pagenum">[<a id="pb133" href="#pb133">133</a>]</span>vurige draak naar deze bosschen, die de broeders Wer en Ner zou verslinden. Maar inplaats
dat de draak de roofridders verslond, begon het geweldige dier van honger heele bosschen
achter elkaar te verslinden, vandaar de vele groote heideplekken in den omtrek. En
als ’t ware om den toestand nog erger te maken verscheen een nieuwe roover en brandstichter
in deze streken, genaamd Rador. De broeders Wer en Ner bemerkten nu het gevaar, waarin
zij verkeerden. Zij hadden nu twee machtige vijanden, Rador en de draak. De draak
scheen ten slotte begrepen te hebben, dat hij hier niet was aangesteld als boomenhakker
en boschontginner, maar om een einde te maken aan de geweldenarijen van Wer en Ner.
Daarom ging de draak op zekeren dag naar de hoeve om de broeders te dooden. Het geweldige
dier, dat boven de boomen uitstak, naderde met veel geweld en passeerde onderweg de
grot, waarin Rador verblijf hield. Rador kwam naar buiten, om te zien, wat daar toch
zulk een ontzaglijk gedruisch in het bosch veroorzaakte. Maar nauwelijks kwam hij
buiten de grot of de draak sloeg hem met een geweldigen slag neer en verslond hem
met huid en haar.
</p>
<p><span class="corr" id="xd29e1996" title="Niet in bron">„</span>De broeders Wer en Ner hadden al meermalen gehoord van den ontzettenden draak, die
hier in den omtrek verblijf hield. Nu zij hem echter op de hoeve zagen afkomen, verzamelden
zij al hun krijgsknechten om zich heen en trokken het monster te gemoet. Wer en Ner
gingen aan het hoofd van den troep, maar er was geen vechten tegen het reusachtige
dier. Wer en Ner werden beiden door den draak doodgeslagen en verslonden. Vreemd genoeg
liet het monster de overige <span class="pagenum">[<a id="pb134" href="#pb134">134</a>]</span>mannen ongedeerd, die in de grootste ontsteltenis en verwarring naar alle zijden de
vlucht namen.
</p>
<p><span class="corr" id="xd29e2002" title="Niet in bron">„</span>Ook de hoeve van de roofridders werd door den draak, die vlammen braakte, totaal vernietigd
en daarna heeft niemand ooit iets meer gezien, van het dier, dat Wodan op aarde gezonden
had. Maar wel werd het bosch sinds dat oogenblik bewoond door drie geesten, de boschgeesten.
Dat zijn de broeders Wer en Ner en Rador. Elken avond met de schemering komen zij
uit de Grot te voorschijn en zoeken naar den draak, om zich op hem te wreken. Wie
een van die geesten ontmoet, moet zeer voorzichtig zijn. Hem dreigt gevaar van alle
kanten. Ziezoo, en dit is nu de geschiedenis van de drie boschgeesten.<span class="corr" id="xd29e2004" title="Niet in bron">”</span>
</p>
<p>Ze vonden ’t allemaal mooi en de veldwachter was er heelemaal van onder den indruk
gekomen.
</p>
<p>„Is dat heusch waar?” vroeg hij aan Hans.
</p>
<p>„Beslist waar,” zei Hans met een stalen gezicht. Maar de bengel vertelde er niet bij,
dat hij met opzet het laatste deel van de geschiedenis er maar bij gemaakt had. De
andere jongens begrepen dat wel, want Hans had hen een knipoogje gegeven.
</p>
<p>„Ik heb wel eens hooren vertellen van geesten, die in het bosch wonen,” zei Bunze,
„maar van deze heb ik nooit gehoord. Je kunt anders geheimzinnige geschiedenissen
beleven in het bosch. Zoo kan het bijvoorbeeld ’s avonds in de kapel leelijk spoken.”
</p>
<p>„Och kom, Bui — — Bunze,” versprak Flip zich.
</p>
<p>„Er bestaan immers geen spoken!” zei Rob.
</p>
<p>Maar Hans gaf Rob een knipoogje en zei:
</p>
<p>„Wat, bestaan er geen spoken? Je kunt er ’s avonds <span class="pagenum">[<a id="pb135" href="#pb135">135</a>]</span>genoeg zien, nietwaar Bunze?”
</p>
<p>„Nou, nou … genòeg is wat erg … maar dàt ze bestaan … is zoo zeker als dat mijn naam
Bunze is!”
</p>
<p>„Willen wij morgen avond de drie boschgeesten eens gaan zien, jongens?”
</p>
<p>„Ja, ja, dat is goed.”
</p>
<p>Bunze aarzelde even, hij was wat griezelig van die avonturen, maar ten laatste zei
hij:
</p>
<p>„Wees maar voorzichtig, jongens. Met geesten valt niet te spotten. Ik zal er bij wezen
om jullie te beschermen.”
</p>
<p>„Ja, Bunze, doe dat!” zei Hans. „Dan behoeven wij ook niet bang te zijn. Wij komen
morgen avond om acht uur bij de grot.”
</p>
<p>„Goed, goed,” hernam de dikke veldwachter, „en ik zal er zijn en mijn karabijn meebrengen.
Men kan nooit weten.”
</p>
<p>Daarop vertrok Bunze.
</p>
<p>Maar nauwelijks was hij uit de buurt, of de tien jongens rolden met de beenen omhoog
over den grond van het lachen, knepen elkander in de beenen en trokken aan elkanders
haren.
</p>
<p>„Zeg lui, is-die prachtig?”
</p>
<p>„O, die veldwachter Buik, ik lach me een pruik!” zei Flip.
</p>
<p>„Wat toevallig, dat-ie net ’t verhaal hooren kon!”
</p>
<p>„Maar wat doen we morgen nou, Hans?”
</p>
<p>„Dat zal ik je vertellen! Luistert allemaal.”
</p>
<p>En daarop zette hij zijn kameraden een plannetje uiteen, dat dienen moest om veldwachter
Bunze een poets te bakken.
<span class="pagenum">[<a id="pb136" href="#pb136">136</a>]</span></p>
<p>Allen keurden het goed en niemand zou er iets van aan de anderen zeggen. En het mooiste
was, dat ze allemaal wat te doen zouden hebben bij de uitvoering van het plannetje.
Hans had dat zoo gewild, het zou voor allen veel leuker zijn. En wat een pret, om
dien veldwachter Buikje, die altijd zoo voornaam en gewichtig en gewèldig deed alsof
hij de Keizer van de Lage Vuursche was, een toontje lager te hooren zingen!
</p>
<p class="tb"></p><p>
</p>
<p>Den volgenden avond om zeven uur al trok ons tiental, de drie jolige broers aan het
hoofd, er op uit. Hans, Flip en Rob droegen ieder een pakje onder den arm, de andere
jongens hadden de meest vreemdsoortige en uiteenloopende voorwerpen en muziekinstrumentjes
bij zich. Een torpedo-fluitje en een klappertjes-pistool, een eind ijzeren ketting
en een kinderrateltje, een paar blikken deksels en zelfs had een der jongens zijn
viool meegenomen.
</p>
<p>Om half acht waren de jongens bij de grot.
</p>
<p>Hans gaf ieder der jongens een plaats tusschen struiken en boomen. Daarop reikte hij
het pakje, dat hij onder den arm had, aan Albert de Hooge over en fluisterde hem nog
een paar woorden toe. Toen ieder zijn plaats had en Albert in de Grot was gegaan,
wandelde Hans wat op en neer en drukte allen nogmaals op het hart, zeer stil te zijn.
Om acht uur werd het al aardig duister in het bosch, hoewel het op de heide nog vrij
licht was.
</p>
<p>Hans wachtte, wachtte, en eindelijk zag hij Bunze aankomen.
</p>
<p>„Goeienavond, Bunze,” riep Hans hem reeds op een <span class="pagenum">[<a id="pb137" href="#pb137">137</a>]</span>afstand toe, zoo dat nu tevens alle samenzweerders wisten, dat de veldwachter er was.
</p>
<p>„Ben je maar alléén?” vroeg Bunze.
</p>
<p>„Ja, er was geen denken aan, dat de anderen méé mochten. Mijn vader wilde het niet
hebben. Maar ik mocht wel eens gaan kijken naar de drie boschgeesten. Vader heeft
mij echter gezegd, dat ik heel erg voorzichtig moest zijn. Als men maar niet omkijkt
en steeds rechtdoor loopt, kunnen zij geen kwaad doen. Maar wanneer men omkijkt is
men voor goed verloren. Dat zei Vader.”
</p>
<p>Hans draaide zijn hoofd naar een anderen kant, terwijl hij dit zeide, want hij stikte
haast van het lachen.
</p>
<p>„Zoo, heeft uw vader dat gezegd,” zei Bunze. „Dan zullen wij ook op onze hoede zijn
en niet omkijken.”
</p>
<p>„Wàt er ook gebeure!” zei Hans.
</p>
<p>„Ja, wat er ook gebeure!”
</p>
<p>Zij stonden nu voor de grot.
</p>
<p>„Wil ik er eens ingaan?” vroeg Hans.
</p>
<p>„O, doe dat niet, Hans, doe dat niet!”
</p>
<p>„Och, waarom niet. Kijk eens, Bunze, je moet namelijk weten, ik geloof heelemaal niet
aan spoken.”
</p>
<p>„Ach Hans, hoe kan je zoo spreken,” zei veldwachter Bunze, die door de raadgevingen
van Hans’ vader heelemaal van de wijs was gebracht. „Denk toch eens, wat je vader
gezegd heeft.”
</p>
<p>„Nu ja, ik zal ook wel voorzichtig zijn,” antwoordde Hans en tegelijkertijd schoot
hij de grot in. In een hoek daarvan zat Albert met een wit laken bij zich.
</p>
<p>„Sssst,” fluisterde Hans, „hier is de electrische zaklantaarn, je weet er alles van.”
<span class="pagenum">[<a id="pb138" href="#pb138">138</a>]</span></p>
<p>En Hans kwam er haastig weer uit.
</p>
<p>„Ik heb hooren zuchten!” zei hij tot den veldwachter.
</p>
<p>Deze keek in de pikdonkere grot, waar opeens een schitterend licht een witte gedaante
bescheen.
</p>
<p>„De geest van Rador!” riep de veldwachter en ging al aan de haal. Bleek als een stukje
kinderzeep vloog hij naar het dorp om daar aan zijn zuster en allen, die het hooren
wilden, te vertellen, dat het bosch van Drakenstein vanavond weer wemelde van geesten
en spoken, brrr …
</p>
<p>De jongens hadden het pistool, de viool en de verdere spookbenoodigdheden wel thuis
kunnen laten. Hoeveel pret zij ook gehad hadden, zij vergaten, dat wie het laatste
lacht, toch altijd nog het beste lacht, zooals we dat later zullen zien.
</p>
<p></p>
<div class="figure xd29e2071width"><img src="images/o138.png" alt="Ornament." width="96" height="92"></div><p>
<span class="pagenum">[<a id="pb139" href="#pb139">139</a>]</span></p>
</div>
</div>
<div id="ch15" class="div1 chapter"><span class="pagenum">[<a href="#xd29e2960">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
<div class="figure"><img src="images/o023.png" alt="Vijftiende Hoofdstuk." width="565" height="79"></div>
<h2 class="label">Vijftiende Hoofdstuk.</h2>
<h2 class="main">Bram als leerling op Sparrenheide.</h2>
</div>
<div class="divBody">
<p class="xd29e155"><span class="xd29e155dc initdropcap">A</span><span class="xd29e155adc afterdropcap">ugustus brak aan met zijn vacantiedagen. Alle leerlingen gingen naar hunnen ouders
en de familie Bergwoude bracht dien tijd te Scheveningen aan strand en zee door. Op
twee September begonnen de lessen weer en den dag tevoren keerden bijna alle leerlingen
weer terug en kwamen ook enkele nieuwelingen.
</span></p>
<p>Die niet meer terugkeerden, dat waren de oudsten, die alle klassen doorloopen hadden
en degenen, die op Sparrenheide hersteld waren van hun vroegeren ziekelijken toestand
en nu weer het gewone onderwijs in de stad konden volgen.
</p>
<p>Dien eersten September was het dan ook een voortdurend af en aanrijden van rijtuigen
met koffers. Sommigen kwamen uit de richting Hilversum, anderen weer uit de richting
Baarn of Utrecht.
</p>
<p>En allen werden door Mijnheer en Mevrouw Bergwoude <span class="pagenum">[<a id="pb140" href="#pb140">140</a>]</span>van harte verwelkomd. O, instituut Sparrenheide had heelemaal niets van een gesticht
of een kazerne, zooals zoovele kostscholen. Het was er maar een groote familiekring
en daarom waren er ook nooit meer dan een dertig à vijf en dertig leerlingen. Mijnheer
Bergwoude en zijn vrouw beschouwden zich als vader en moeder van de aan hun zorgen
toevertrouwde jongens en meisjes en daarom werden de meeste maaltijden ook aan één
tafel gebruikt. Door dien maatregel voelden de kinderen zich op Sparrenheide werkelijk
thuis.
</p>
<p>Toen Bram dien dag naar het instituut vertrok, was hij toch wel eerst een beetje weemoedig
gestemd. Hij was tot nog toe altijd bij zijn ouders in huis geweest, had er zijn eigen
kamer gehad en was er door zijn lieve moeder verwend met al de talrijke lieve dingen,
die een goede moeder voor haar eenigen jongen doet.
</p>
<p>Maar de ontvangst op Sparrenheide door het echtpaar Bergwoude en de drie jolige broers
was zóó hartelijk, dat Bram het eigenlijk heelemaal niet meer verdrietig vond. Om
hem te plezieren was er op de kamer van Hans, Flip en Rob een vierde ledikant gezet
voor hem, zoodat hij als het ware heelemaal in het gezin werd opgenomen.
</p>
<p>Hij had een grooten koffer met allerlei snuisterijen van zijn kamer meegebracht, die
de bewondering der broers wekten. Zij hielpen hem bij het uitpakken en daarbij bleek,
dat Bram voor ieder een cadeautje had meegebracht.
</p>
<p>Hans kreeg een prachtig inktstel, Flip een juweel van een verfdoos en Rob een keurig
plantenalbum.
</p>
<p>Zóó deed Bram zijn intocht op de jongenskamer, <span class="pagenum">[<a id="pb141" href="#pb141">141</a>]</span>waar hij zóó door allerlei dingen in beslag genomen werd, dat hij geen tijd had om
treurig te zijn over de verandering in zijn leven.
</p>
<p>Den volgenden morgen, waarop de lessen weer een aanvang zouden nemen, was Flip het
eerste wakker.
</p>
<p>Hoewel het verplichte uur van opstaan pas om zeven uur was, waren Hans en Flip meestal
een uur te voren al op de been.
</p>
<p>Rob niet. Rob stond geen minuut eerder op dan zeven uur, al gooiden ze twintig kopjes
water op zijn hoofd.
</p>
<p>Maar met Bram was dat een ander geval.
</p>
<p>Flip trok den slapenden makker even aan den neus.
</p>
<p>„Hola, mijn roode broeder Arendsoog!” riep hij. „Het Groote licht staat al hoog aan
den hemel! De Mohikanen wachten u, dapper opperhoofd. Zij hebben de strijdbijl opgegraven!”
</p>
<p>Bram knorde eens en deed loom de oogen open.
</p>
<p>„Wa … wat kletsen jullie … ’k heb zoo’n slaap.”
</p>
<p>„De bleekgezichten bestormen de wigwams, zij hebben een verbond gesloten met de Comanchen,”
zei Hans.
</p>
<p>„M’n zorg,” bromde Bram en draaide zich om.
</p>
<p>„Nee, om den drommel niet, Arendsoog!” zei Flip, „ben je heelemaal besuikerpeerd,
zóó zijn we niet getrouwd! Och Hans en Rob helpen jullie eens even. We zullen het
slaperige opperhoofd even met de dekens en al op het balcon leggen.
</p>
<p>De drie broers sjouwden Bram met dek en al naar buiten. Maar Bram trok zich daar bitter
weinig van aan en sliep rustig door. Maar toen Hans en Flip een soort Indiaansche
oorlogsdans om hem heen uitvoerden en <span class="pagenum">[<a id="pb142" href="#pb142">142</a>]</span>hij bij die bewegingen nog al eens in aanraking met hun voeten kwam, werd het hem
toch al te bar. Hij sprong ineens overeind en trok ze allebei op den grond, rolde
langs het heele balcon met hen over den vloer en maakte een spektakel, dat alle deuren
opengingen en de pas ontwaakte jongens met verbazing keken naar die gekke vertooning!
</p>
<p>Bram was onder die bedrijven geheel wakker geworden. Toen hij zich gewasschen en gekleed
had, ging hij met Hans en Flip eens den tuin in. Daar liep ook een andere nieuweling,
die Gerard Beker heette.
</p>
<p>Flip, de eeuwige clown, had dadelijk weer een nieuwe grap in ’t hoofd.
</p>
<p>„Zeg,” sprak hij tot Bram, „dat is ook een nieuwe jongen. Hij is stokdoof. Als je
tegen hem praat, mag je wel hard schreeuwen.”
</p>
<p>„Zoo,” zei Bram, „ik zal er aan denken.”
</p>
<p>Tien minuten later—Bram liep met Hans in ’t aangrenzende bosch—zag Flip Gerard Beker
op een andere plaats in den tuin.
</p>
<p>„Die nieuwe jongen van daarnet heet Bram Verhallen,” zei hij, „als je tegen hem praat,
mag je wel hard schreeuwen, want hij is stokdoof.”
</p>
<p>En Flip verdween, maakte een omweg en zorgde, dat Bram weer in de buurt van Gerard
kwam. Daarop ging hij met Hans weg, doch zorgde wel, in de buurt te blijven.
</p>
<p>Bram keek Gerard eens aan en glimlachte.
</p>
<p>Gerard glimlachte uit beleefdheid terug.
</p>
<p>„Goeienmorgen!!!” schreeuwde Bram, „heb je goed geslapen!!!”
<span class="pagenum">[<a id="pb143" href="#pb143">143</a>]</span></p>
<p>„Jáááá!!” gilde Gerard terug. „Jij óóóóók??!!”
</p>
<p>Achter een denneboschje knepen Hans en Flip zich de neuzen dicht van het lachen.
</p>
<p>„Ik heet Verhallen!!” brulde Bram weer, die verbaasd was, dat de ander zoo schreeuwde.
</p>
<p>„En ik heet Bééééker!!!” loeide Gerard, die ’t evenmin snapte, waarom Bram ook zoo
hard riep.
</p>
<p>„Je hoeft niet zoo hard te schreeuwen!!” gilde Bram.
</p>
<p>„Jij ook niet! Ik ben niet dóóf!!!”
</p>
<p>Toen was er aan beide kanten enorme verbazing.
</p>
<p>„Die is goed!” zei Bram op gewonen toon. „Ik dacht, dat je stokdoof was!”
</p>
<p>„Ben jij het dan niet?” vroeg Gerard.
</p>
<p>„Net zoo min als jij,” zei Bram. „Dat heeft Flip ons gelapt! Ik zal het hem betaald
zetten!”
</p>
<p>Daar kwam Bosman, de oude, doove huisknecht.
</p>
<p>„Hebben de jongeheeren al ontbeten?” vroeg hij.
</p>
<p>„Neen,” antwoordde Gerard, „waar moeten wij zijn?”
</p>
<p>„Wijn? Neen, u krijgt geen wijn,” zei Bosman, die natuurlijk weer verkeerd had verstaan.
</p>
<p>„Dat zeg ik niet,” lachte Gerard, „ik vraag, wáár moeten wij zijn?”
</p>
<p>„Foei, ben ik een zwijn? Mag u dat zeggen?”
</p>
<p>„Die schijnt ook al doof te zijn,” sprak Gerard tot Bram.
</p>
<p>Bram lachte.
</p>
<p>„Ja, maar Bosman is het heusch! Kom maar mee, ik weet hier den weg wel.”
</p>
<p>In de eetzaal zag het er gezellig uit. Er waren twee tafels. Eén voor de meisjes,
één voor de jongens. Daar <span class="pagenum">[<a id="pb144" href="#pb144">144</a>]</span>tusschen in de heer en mevrouw Bergwoude.
</p>
<p>Mijnheer Bergwoude verwelkomde de leerlingen op dezen eersten morgen van den nieuwen
cursus. In het bijzonder de nieuwelingen. Hij hoopte, dat zij spoedig zich op Sparrenheide
zouden thuisvoelen. En het beste middel daartoe was, om in de eerste plaats zooveel
mogelijk te eten en altijd een prettig gezicht te zetten. De rest kwam vanzelf wel.
</p>
<p>Na het ontbijt nog even rondwandelen en om negen uur begon de school.
</p>
<p>Bram kwam in dezelfde klasse van Hans. Zij kwamen naast elkander te zitten.
</p>
<p>En dadelijk al bemerkte Bram, dat het leeren hier veel lichter en gemakkelijker ging
dan op zijn vorige school. Het ging wel heel langzaam, maar hij begreep alles veel
beter en dat vond hij prettig. De les duurde tot 11 uur en toen gingen ze een uur
in het bosch spelen. Van 12–1 was er weer les en daarna werd het middagmaal gebruikt.
Wie er lust in had, mocht ook om 11 uur in het pauze-uurtje iets gebruiken. Toen het
eten was afgeloopen, werd er tot 3 uur liggend gerust. Bram kreeg een hangmat en bond
die aan twee boomen. Dat rustuurtje vond hij heerlijk en hij sliep, eer hij het wist.
Dat kwam van de boschlucht.
</p>
<p>En na dat slaapje, dat tot 3 uur duurde, kwam er iets aardigs. Bram werd ingedeeld
bij een clubje jongens, die handenarbeid gingen doen, en wel het leeren timmeren van
houten voorwerpen.
</p>
<p>Meester Hooghuizen was in het slöjdwerk zeer bedreven. In de zaal, waar de jongens
timmeren konden, waren tal van aardige dingen tentoongesteld, die de <span class="pagenum">[<a id="pb145" href="#pb145">145</a>]</span>leerlingen vroeger al hadden gemaakt.
</p>
<p>Dat was iets nieuws voor Bram. Hij vond het zeer prettig en deed zijn best, alles
goed te onthouden. En wat de leerlingen vervaardigden, mochten zij zelf behouden
of het aan hunne ouders sturen.
</p>
<p>Dat timmerwerk duurde ook al weer een uur en daarna ging het groepje in den tuin werken.
</p>
<p>Wéér iets nieuws voor Bram, thuis had hij altijd met veel genoegen in den tuin gewandeld
of gezeten, maar die werd steeds in orde gehouden door een vasten tuinman, en Bram
had nog nooit een boompje geplant of een zaadje uitgestrooid.
</p>
<p>Nu hij dat zelf allemaal doen mocht, vond hij het plantenrijk nog veel aardiger en
leerde hij de boomen en de bloemen liefhebben en ze verzorgen als hulpbehoevende kindertjes.
</p>
<p>Na den tuinarbeid mocht hij wat gaan lezen in een boek, dat mijnheer Bergwoude hem
gaf. En als huiswerk had hij op zijn kamer twee sommen te maken. Dat was alles.
</p>
<p>Om zeven uur werd het avondeten gebruikt. Vroeger at men het middagmaal om zes uur,
maar met den nieuwen cursus had de directeur daarin verandering gebracht. Men at om
1 uur en om 7 uur werd de avondboterham gebruikt. Evenals in de morgenrust konden
de leerlingen ook tusschen 3–5 uur iets gebruiken, als zij daar trek in hadden, wat
bij de meesten dan ook steeds het geval was.
</p>
<p>Om acht uur kwamen ze buiten het huis in den tuin bijeen voor het gewone verteluurtje.
Meester Hooghuizen begon dien avond met een prachtige vertelling.
<span class="pagenum">[<a id="pb146" href="#pb146">146</a>]</span></p>
<p>En toen Bram na dien eersten kostschooldag in bed stapte, moest hij erkennen, dat
alles even prettig was geweest. De schoolles zoowel als de handenarbeid en het tuinwerk,
de gezellige maaltijden, en het heerlijke verteluurtje! En met het heerlijke, rustige
gevoel, dat hij nu eens niet zoo zenuwachtig-hard behoefde te blokken, maar toch kalm
voortleeren kon, sliep hij in met een glimlach van tevredenheid om den mond.
</p>
<p></p>
<div class="figure xd29e2171width"><img src="images/o146.png" alt="Ornament." width="313" height="118"></div><p>
<span class="pagenum">[<a id="pb147" href="#pb147">147</a>]</span></p>
</div>
</div>
<div id="ch16" class="div1 chapter"><span class="pagenum">[<a href="#xd29e2969">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
<div class="figure"><img src="images/o034.png" alt="Zestiende Hoofdstuk." width="562" height="67"></div>
<h2 class="label">Zestiende Hoofdstuk.</h2>
<h2 class="main">Wat Hans van plan was.</h2>
</div>
<div class="divBody">
<p class="xd29e155"><span class="xd29e155dc initdropcap">B</span><span class="xd29e155adc afterdropcap">ram ontwaakte den tweeden morgen veel vroeger nog dan Hans en Flip. Nadat hij zich
gewasschen en gekleed had, ging hij een brief aan zijn ouders schrijven.
</span></p>
<p>Deze luidde aldus:
</p>
<blockquote>
<p class="first address">Instituut Sparrenheide
</p>
<p class="dateline">3 September 19..
</p>
<p class="salute">Lieve Vader en Moeder,
</p>
<p>Ofschoon ik pas twee dagen hier ben, kan ik toch niet nalaten U beiden eens even te
vertellen, hoe prettig ik het hier vind. Iedereen is even aardig en vriendelijk voor
mij en de eerste werkdag is voor mij een plezierdag geweest. Wel is er nog veel nieuw
voor me en ongewoon, maar het zal <span class="pagenum">[<a id="pb148" href="#pb148">148</a>]</span>wel gauw wennen. Ik ben op dezelfde kamer met <span class="corr" id="xd29e2194" title="Bron: Hein">Hans</span>, Flip en Rob en terwijl ik dit schrijf liggen zij alle drie nog te snurken. Ik mis
U beiden wel en telkens verlang ik toch zoo naar U, maar ik kom elken Zondag naar
U toe en zoo zie ik U toch elke week. Je leert hier zoo van alles en dat is heel prettig.
Gisteren heb ik les gehad in timmeren en ook hebben we tuinarbeid gehad. Op het oogenblik
weet ik niet meer. Nu dag beste vader, dag lieve moeder, ik hoop U Zondag veel te
kunnen vertellen.
</p>
<p>Weest hartelijk gegroet van Uw éénen jongen
</p>
<p class="signed">Bram.</p>
</blockquote><p>
</p>
<p>Toen de brief klaar was, deed Bram hem in een enveloppe en schreef het adres er op.
Daarna ging hij den tuin eens in. Hij hoorde, dat iemand aan het harken was. Dat zou
wel een tuinman zijn en hij besloot, eens een praatje met hem te maken.
</p>
<p>Het was echter geen man, maar een jongen.
</p>
<p>Bram wist eerst niet, wie zijn oogen daar zagen!
</p>
<p>En toch—het wàs zoo!
</p>
<p>Barend van de Lage Vuursche!
</p>
<p>Nu keek ook deze op.
</p>
<p>De twee jongens zagen elkander een oogenblik aan. Bram had er niet eens meer aan gedacht,
dat hij Barend hier zou ontmoeten.
</p>
<p>„Dag Barend,” zei Bram, toen hij wat over zijn eerste verbazing heen was.
</p>
<p>„Dag … Bram.”
</p>
<p>Ze waren verlegen met elkander.
<span class="pagenum">[<a id="pb149" href="#pb149">149</a>]</span></p>
<p>„Ben je … ben je aan ’t harken?” vroeg Bram nogal onnoozel.
</p>
<p>„Ja.”
</p>
<p>„Bevalt het je hier goed?”
</p>
<p>„O ja … ik … ik woon bij moeder Vorstman.”
</p>
<p>„Dat heb ik gehoord. Willen we vrienden wezen, Barend?”
</p>
<p>De tuinmansjongen keek Bram eerst ongeloovig aan, toen stak hij beide handen uit en
zei: „Graag!”
</p>
<p>Daarop vertelde Barend, dat mijnheer Bergwoude hem nu les gaf en dat hij landbouwkundige
wou worden. Bram vond hem een flinken vent en zei, dat-ie maar goed op moest passen.
Toen kwamen daar juist Hans en Flip aan.
</p>
<p>„Je moet bepaald eens op de Vuursche komen,” zei Barend tot Hans. „De veldwachter
heeft het al wekenlang over je.”
</p>
<p>„Over mij?” vroeg Hans verbaasd.
</p>
<p><a id="xd29e2225"></a>Hij wist niet, dat hij iets met Bunze aan den stok had.
</p>
<p>„Ja,” vervolgde Barend. „En dan vertelt-ie van boschgeesten bij Drakenstein en zegt,
dat je ze ook gezien en gehoord hebt.”
</p>
<p>Nu begon Hans hartelijk te lachen.
</p>
<p>„Die domme Bunze!” riep hij vroolijk uit. „O, o, wat laat die man zich toch beetnemen!”
</p>
<p>„Is dat niet veldwachter Buikje?” vroeg Bram. „Ik heb hem tenminste zoo wel eens hooren
noemen.”
</p>
<p>„Ja,” zei Hans, „het is een type.” En hij vertelde Bram de avonturen van Bunze en
de boschgeesten.
</p>
<p>„Bunze is buitengewoon bijgeloovig,” besloot hij <span class="corr" id="xd29e2234" title="Niet in bron">„</span>en <span class="pagenum">[<a id="pb150" href="#pb150">150</a>]</span>vooral oude legenden en vertellingen kun je hem wijsmaken, zoo gek als je ze zelf
maar verzinnen kunt. Hij is een geweldige dienstdoener. Maar zeg eens, Barend, wat
vertelt Buikje toch van me?”
</p>
<p>„O,” zei Barend, „het is om je ziek te lachen. In het bosch zijn drie geesten, zegt
hij, de geesten van drie roofridders, die in de Grot wonen. Hij heeft ze zelf gezien
toen hij met je in het bosch was. En hij vertelt dat aan iedereen en als je in ’t
dorp komt, zal hij je tot getuige nemen.”
</p>
<p>„En gelooven de menschen dat?”
</p>
<p>„Niet allemaal. Maar de meesten wel. Ik lach er om. Bunze moet trouwens heelemaal
niets van mij hebben. Hij is mijn vriend niet en ik wou, dat de burgemeester een ander
nam. Hij behandelt mij nog precies eender als vroeger en spreekt tot iedereen kwaad
van me.”
</p>
<p>„Ik zou ook wel eens zoo’n grap willen bijwonen,” zei Bram. „Maar zijn jullie niet
bang, het is toch een veldwachter?”
</p>
<p>„Och kom,” zei Hans, „het is volstrekt geen kwade kerel, al kijkt hij wat leelijk.
Maar ik kan ’t nou eenmaal niet laten, om hem af en toe eens te plagen. En dat kwaadspreken
van Barend zullen wij hem wel eens afleeren.”
</p>
<p>„Hoe wou je dat doen?”
</p>
<p>„Dat is mijn geheim. Vanavond zal het gebeuren. Heb je zin om mee te gaan, Bram?”
</p>
<p>„Asjeblieft, wàt graag!”
</p>
<p>„Goed, afgesproken. Ik zal aan Vader vragen, of we een half uurtje later mogen thuiskomen.
Stil, daar heb je de andere jongens. Niets zeggen, hoor!”
<span class="pagenum">[<a id="pb151" href="#pb151">151</a>]</span></p>
<p>Dien middag sprong Hans op de fiets en reed naar het dorp. Hij wilde Bunze wel eens
spreken. Maar de veldwachter was daar niet, deed waarschijnlijk een rondwandeling
door zijn bosschen.
</p>
<p>Daarom nam Hans de fiets bij de hand en kuierde er het bosch mee in. Het duurde niet
lang of hij bemerkte Bunze op eenigen afstand. Hij sprak hardop tot zichzelf en scheen
nogal opgewonden.
</p>
<p>Daar vloog Hans een klein vliegje in den neus en „Hatsjie!!!” niesde hij opeens.
</p>
<p>Veldwachter Bunze vloog overeind.
</p>
<p>„Alle duivels, wie waagt het … O Hans, ben jij het! Wat laat je mij schrikken!”
</p>
<p>„Goeienmiddag, mijnheer Bunze,” zei Hans lachend, „ik …”
</p>
<p>„Hoor eens Hans,” zei de veldwachter. „Laat dat, „mijnheer” nu maar weg. Dat behoef
jij niet tegen mij te zeggen.”
</p>
<p>„O, erg prettig, dank-je wel,” zei Hans. „Maar ik moest je even spreken, Bunze. Laten
wij hier even gaan zitten.”
</p>
<p>De veldwachter stelde onbepaald vertrouwen in Hans, die zooveel wist van oude geschiedenissen
van het slot.
</p>
<p>„De geest van Rador is bij mij geweest,” zei Hans ernstig.
</p>
<p>Bunze zette groote oogen op.
</p>
<p>„Gisteravond acht uur zat ik in een stil hoekje van den tuin,” fantaseerde Hans, en
onder het vertellen kreeg hij een prachtig idee voor zijn plan, „toen ik opeens een
witte gedaante op mij af zag komen. Ik schrikte <span class="pagenum">[<a id="pb152" href="#pb152">152</a>]</span>eerst wel een beetje, maar toen hoorde ik een stem: „Wees niet bang, jongmensch, ik
ben Rador, de roofridder.<span class="corr" id="xd29e2266" title="Niet in bron">”</span> Je begrijpt, Bunze, hoe interessant ik dat vond en ik zeide: „Goed, ik zal niet bang
zijn.” „Luister dan,” zei de geest. „Ga morgenmiddag naar veldwachter Bunze van de Lage
Vuursche en zeg, dat hij mijn vriend is.””
</p>
<p>„Zei de geest dat?” vroeg Bunze aangenaam gestreeld.
</p>
<p>„Ja, dat zei hij. „Veldwachter Bunze is mijn vriend,” sprak hij verder. „Ik zal hem gelukkig
maken, maar hij moet precies doen, wat ik hem gebieden zal. Ik weet, dat hij graag
burgemeester wil worden. Goed, zeg hem, dat hij dit worden zal, als hij mij gehoorzaamt.”
Luister, Bunze. Toen zei de geest van Rador: „zeg aan veldwachter Bui—Bunze, dat hij
vanavond om acht uur moet zijn vóór het huis van de weduwe Vorstman. Daar mag hij
mij roepen.””
</p>
<p>„En—en hoe zal ik hem roepen?” vroeg Bunze, die het begon te gelooven.
</p>
<p>„Ja, dat is juist het moeilijke,” zei Hans, „dat is zoo heel gemakkelijk niet. Kunt
gij hard schreeuwen, Bunze?”
</p>
<p>„Dat zal wel gaan, denk ik.”
</p>
<p>„Mooi, dan moet ge zoo hard mogelijk roepen: „Geest van ridder Rador, hier ben ik!”
</p>
<p>Hans bleef nog eenigen tijd met Bunze praten en maakte hem allerlei onzinnige boschverhalen
wijs, die de veldwachter volstrekt niet in twijfel trok, integendeel, hij vond ze
zeer mooi en vertelde aan Hans, dat hij „spiritus” was.
<span class="pagenum">[<a id="pb153" href="#pb153">153</a>]</span></p>
<p>„<i>Spiritist</i> zal je bedoelen,” zei Hans lachend.
</p>
<p>„Ja juist.”
</p>
<p>Kort daarna stapte Hans verder. Hij drukte den veldwachter op het hart, toch vooral
op tijd te zijn en zich stipt aan de order van den geest van ridder Rador te houden.
</p>
<p>Buiten het bosch stapte Hans op de fiets en reed naar vrouw Vorstman, die op een bank
vóór haar huisje te breien zat. Na de eerste begroeting vertelde Hans haar, welke
grap hij met den veldwachter wilde hebben.
</p>
<p>„Kijk eens hier, vrouw Vorstman,” sprak hij, „Barend past tegenwoordig uitstekend
op, nietwaar, hij doet goed zijn best. Maar Bunze beschouwt hem nog altijd als den
wilden ondeugenden boschjongen, die tot niets goeds in staat is en alleen maar allerlei
kattekwaad uithaalt.”
</p>
<p>„Daar weet ik van mee te praten,<span class="corr" id="xd29e2288" title="Niet in bron">”</span> zei vrouw Vorstman. <span class="corr" id="xd29e2290" title="Niet in bron">„</span>Bunze komt zoo af en toe wel eens hier, maar hij heeft nooit een goed woord voor Barend.
Altijd schelden en razen op hem. En hem verwijten, dat zijn vader in de gevangenis
zit. Daar doet Bunze heel leelijk aan.”
</p>
<p>„Juist,” zei Hans, „en dat willen wij hem nu eens afleeren.”
</p>
<p>„Nu moet ge met Barend alvast maar eens aan de menschen gaan zeggen, wat er vanavond
gebeurt. Maar zeg er bij, dat ze vooral stil moeten zijn en zich moeten houden, alsof
ze ook gelooven dat het allemaal waar is. Ik speel voor den geest van Rador en kruip
op uw vliering voor het raampje, vrouw Vorstman. Ge zult er wat van beleven!”
<span class="pagenum">[<a id="pb154" href="#pb154">154</a>]</span></p>
<p>„Och och,” lachte vrouw Vorstman, „hoe is het toch mogelijk, dat zoo’n groote kerel
zich zóó laat beetnemen. En gelooft hij dat nu allemaal?”
</p>
<p>„Of hij het gelooft?” riep Hans uit. „Zeg hem maar niet, dat het maar onzin is, want
hij vindt het zelf veel te mooi om het niet als wáár en echt aan te nemen. Maar denk
er om, vrouw Vorstman, dat ge zelf óók doet, of het zoo is. Ge moet voor vanavond
ook maar eens aan de boschgeesten gelooven.”
</p>
<p>„Ik zal mijn best doen,” zei het vrouwtje. „Ik ben toch benieuwd, hoe dit afloopt,
jongeheer Hans. Pas maar op, dat Bunze jullie toch niet te slim af is.”
</p>
<p>„O, dat zullen we wel zien.”
</p>
<p>Daarop nam Hans afscheid van vrouw Vorstman en peddelde naar Sparrenheide terug, om
er Bram verder met zijn plannen op de hoogte te stellen.
</p>
<p></p>
<div class="figure xd29e2303width"><img src="images/o062.png" alt="Ornament." width="142" height="139"></div><p>
<span class="pagenum">[<a id="pb155" href="#pb155">155</a>]</span></p>
</div>
</div>
<div id="ch17" class="div1 chapter"><span class="pagenum">[<a href="#xd29e2978">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
<div class="figure"><img src="images/o101.png" alt="Zeventiende Hoofdstuk." width="566" height="94"></div>
<h2 class="label">Zeventiende Hoofdstuk.</h2>
<h2 class="main">Hans graaft een kuil voor Bunze, doch valt er zelf in.</h2>
</div>
<div class="divBody">
<p class="xd29e155"><span class="xd29e155dc initdropcap">D</span><span class="xd29e155adc afterdropcap">ien avond gingen vijf jongens van Sparrenheide naar het dorp. Het waren Hans, Flip,
Rob, Bram en Barend.
</span></p>
<p>Hans installeerde zich op de vliering bij het dakraampje, dat aan den voorkant van
het huis was. Hij scharrelde daar wat ouden rommel op, onder andere een stuk kachelpijp,
wat losse turven en wat oude aardappelen en legde dat alles bij elkaar onder het raampje.
Hij plaatste zich nu zóó, dat hij goed kon zien, wat er buiten voorviel, maar dat
van buiten af niemand hem zien kon. Daarna gaf hij Bram, die met Flip en Rob in de
buurt bleef en ook het zijne er toe moest bijdragen om de grap zoo goed mogelijk te
doen slagen, nog eenige aanwijzingen. De buren, die wel zoo iets gehoord hadden van
wat er gebeuren zou, zaten voor de deuren hunner woningen en lachten al bij voorbaat.
<span class="pagenum">[<a id="pb156" href="#pb156">156</a>]</span></p>
<p>Het werd acht uur, vijf, … tien minuten over achten, maar wie ten tooneele verscheen,
de veldwachter niet.
</p>
<p>Zou hij niet komen?
</p>
<p>Kwart over acht … de menschen werden ongeduldig en de jongens dachten reeds, dat Bunze
inmiddels wijzer geworden was … daar kwam de veldwachter eindelijk aan!
</p>
<p>Ieder hield zich van den domme en deed, of er niets bijzonders op til was.
</p>
<p class="tb"></p><p>
</p>
<p>Toen veldwachter Bunze op het punt stond, zijn woning te verlaten, passeerde daar
juist meester Hooghuizen.
</p>
<p>Meester Hooghuizen was dien avond na het eten het bosch in gewandeld. Hij hield veel
van de bosschen en bracht er zijn meeste vrije uren door om er te wandelen of te lezen.
Soms ging hij in gezelschap van een paar jongens. Dan luisterde hij naar hun gesprekken
en deed vaak met hen de dolste spelletjes. De jongens hielden dan ook veel van hem,
hij was meer hun groote vertrouwde vriend dan hun meester. Dat wil nu ook weer volstrekt
niet zeggen, dat zij daarom maar alles met hem konden doen, wat zij wilden. Wel hield
meester Hooghuizen van een grapje, maar het mocht niet te ver gaan. De jongens kwamen
bij hem met al hun groote en kleine geheimpjes en verdrietjes, en hij wist hen altijd
troost te brengen of hun zaken in orde te maken. En dezen avond zou hem die vriendschap
voor de jongens uitstekend van pas komen. De heer Hooghuizen liep <span class="pagenum">[<a id="pb157" href="#pb157">157</a>]</span>even het huisje van den veldwachter binnen en keek niet weinig verbaasd, toen hij
Bunze in groot tenue gereed zag om uit te gaan.
</p>
<p>„Wat nu, Bunze, feest vanavond?”
</p>
<p>„Neen meester, ik ga naar … ik zal maar zeggen naar ridder Rador.”
</p>
<p>De zuster van Bunze, een bejaarde, maar zeer verstandige vrouw, begon te lachen.
</p>
<p>Meester Hooghuizen was een en al verbazing.
</p>
<p>„Ridder Rador?” vroeg hij. „Waar woont-die?”
</p>
<p>Bunze’s zuster tikte op haar voorhoofd.
</p>
<p>„Rador behoort bij de boschgeesten,” zei Bunze, „weet u dat dan niet?”
</p>
<p>„Hoor eens Bunze,” zei de onderwijzer, „ik ben een eekhoorn als ik er wat van begrijp.
Wie is ridder Rador? En wat praat je toch van geesten?”
</p>
<p>„U hebt toch wel eens gehoord van de drie geesten uit het bosch van Drakenstein?”
</p>
<p>„Neen, nooit. Zijn die daar misschien pas losgelaten?”
</p>
<p>„Losgelaten? Het zijn geen wilde beesten!” zei Bunze.
</p>
<p>Meester Hooghuizen lachte, zoowel om den veldwachter als om diens zuster, want die
wees weer met den vinger op haar voorhoofd en zei:
</p>
<p>„Waarachtig waar, meneer Hooghuizen, als je niet beter wist, zou je zeggen, dat mijn
broer niet wijs was. Zeg ù nou eens, meneer, is dat nou geen onzin met die geesten
in ’t bosch? Eerst hebben we dat grappie ’n week of wat geleden gehad. Toen had-ie
de boschgeesten gezien!”
<span class="pagenum">[<a id="pb158" href="#pb158">158</a>]</span></p>
<p>„Ach jij,” mopperde Bunze, die het niet velen kon, dat zijn zuster hem nog als een
stoute jongen beknorde.
</p>
<p>Meester Hooghuizen verkneuterde zich in ’t geval en had pret voor zes.
</p>
<p>„Nou afijn,” vervolgde juffrouw Bunze, „stel u nou voor, meneer, dat-ie vanavond z’n
Zondagsche uniform aangedaan heeft en z’n witte handschoenen! Ik zeg, waar moet dat
heen? Naar de boschgeesten, zeit-ie, want die zullen vanavond verschijnen.”
</p>
<p>„Maar wat moet er dan toch gebeuren?”
</p>
<p>„Laat mij nu verder vertellen, Mie,” zei Bunze, „want daar weet jij niks van. Nou
dan, meneer, Hans had me gezegd, dat de geest van Ridder Rador me moest spreken.”
</p>
<p>Meester Hooghuizen nam gauw zijn zakdoek en begon zijn neus te snuiten, maar in werkelijkheid
wist hij geen raad van het lachen. Hij begreep direct, dat Hans hier weer aardig aan
den gang was geweest.
</p>
<p>En daarop verhaalde Bunze, wat er voor het huisje van vrouw Vorstman moest gebeuren.
</p>
<p>„Nou, daar heit u nou ’t heele paskwil,” lachte zus Mie, „is dat nou niet treurig,
meneer, dat die man dat nou allemaal gelooft? Die Hans heit je te pakken gehad, broer.
En leelijk ook.”
</p>
<p>De meester vond het een onbetaalbare grap, doch vond tevens, dat het nu genoeg was
en hij er maar eens een einde aan moest maken.
</p>
<p>„Hoor eens, Bunze,” sprak hij, „die Hans is een geduchte grappenmaker.”
</p>
<p>„Maar …”
</p>
<p>„Heb je vroeger wel eens boschgeesten gezien?”
<span class="pagenum">[<a id="pb159" href="#pb159">159</a>]</span></p>
<p>„Neen .… gezien niet, maar daarom bestonden zij toch wel!”
</p>
<p>„Heelemaal niet. En hoe heb je ze ’t eerste gezien? Wie heeft je verteld, dat ze te
zien waren?”
</p>
<p>„Wel, Hans. Die zat aan een groepje jongens een verhaal te vertellen van de broeders
Wer en Ner en den roofridder Rador die door een draak verslonden werd.”
</p>
<p>„Onzin. De broeders Wer en Ner zullen wel bestaan hebben, vandaar dat je hier nog
de Wernershoeve hebt. Maar dat van dien draak en ridder Rador zal wel jongensverzinsel
zijn. Trouwens, ik heb indertijd van die grap gehoord, maar ik dacht niet, Bunze,
dat je zóó vreeselijk bijgeloovig zoudt zijn, om al die dwaasheid te gelooven!”
</p>
<p>De veldwachter zag zijn geloof in de boschgeesten als een ruïne in puin vallen en
zijn verbazing daarover maakte al spoedig plaats voor woede. Wat, die kwajongens durfden
hem zóó belachelijk maken, zóó bespotten? Neen maar, hij zou ze dat eens afleeren!
</p>
<p>„Luister nu eens, Bunze,” vervolgde de onderwijzer „nu gaan we samen naar ’t huisje
van vrouw Vorstman. Jij doet alsof je nog alles gelooft en ik volg op een afstand.”
</p>
<p>En toen fluisterde meester Hooghuizen den veldwachter nog iets in het oor, waarop
de laatste grinnikte en in de handen wreef.
</p>
<p class="tb"></p><p>
</p>
<p>De nieuwsgierige dorpsbewoners zeiden niets, toen de veldwachter naderde. Deze deed,
alsof hij de buren en de jongens niet zag, wendde zijn gezicht naar het zoldervenster
en riep:
<span class="pagenum">[<a id="pb160" href="#pb160">160</a>]</span></p>
<p>„Geest van Ridder Rador! Hier ben ik! Spreek tot mij!”
</p>
<p>Geen antwoord.
</p>
<p>De buren vermaakten zich al kostelijk.
</p>
<p>„Roep nog eens,” zei Bram, die naast den veldwachter was gaan staan.
</p>
<p>„Geest van ridder Rador! Spreek tot mij!” herhaalde Bunze.
</p>
<p>Toen klonk daar opeens een holle stem vanuit de hoogte:
</p>
<p>„Zijt gij daar, veldwachter Bunze?”
</p>
<p>„Ja, hier ben ik<span class="corr" id="xd29e2383" title="Bron: ?">!</span>”
</p>
<p>„Waarom zwaait gij niet met de pet? Zwaai!”
</p>
<p>Bunze gehoorzaamde, maar al zwaaiende gaf hij Bram zulk een geweldigen oorvijg, dat
de jongen verschrikt achteruit vloog.
</p>
<p>Nu gierden de buren het uit, en Bunze zelf had wel de meeste pret.
</p>
<p>De veldwachter zei nu op zachten toon tot de omstanders, dat hij den geest eens te
voorschijn zou halen en daarop holde hij tot groote verbazing der omstanders het huisje
in en de trap op.
</p>
<p>Hans, die bij ’t zolderraam, gewapend met een oude kachelpijp, een raagbol en een
wit laken voor geest speelde, begreep niet, wie daar zoo haastig naar boven kwam.
</p>
<p>Een oogenblik later voelde hij zich bij den kraag gevat en met krachtigen hand meegevoerd.
</p>
<p>„Hou op, laat los!” riep hij. „Wie ben je?”
</p>
<p>„Ik ben de geest van ridder Rador!” bromde Bunze met veranderde stem. „Ik zal je leeren
mij te bespotten!” <span class="pagenum">[<a id="pb161" href="#pb161">161</a>]</span>Onwillekeurig huiverde Hans, ofschoon hij zelf niet aan spoken geloofde.
</p>
<p>Van schrik kon hij niet meer spreken. Maar beneden ontdekte hij, wie op zijn beurt
voor geestenridder speelde.
</p>
<p>Toen Bunze met Hans naar buiten kwam, en hem daar „van dik hout zaagt men planken”
gaf, ging er een luid spotgelach op. Maar dat was niet om den veldwachter, maar om
’t verschrikte, bleeke gezicht van Hans.
</p>
<p>En wie het luidst lachte, dat was meester Hooghuizen.
</p>
<p class="tb"></p><p>
</p>
<p>De grap was mislukt en dat was maar goed ook, want Hans had vergeten, dat Bunze toch
in elk geval de veldwachter was en ook.… dat men zorgen moet, bij ’t graven van een
kuil voor een ander, er zelf niet in te vallen!
</p>
<p></p>
<div class="figure xd29e2406width"><img src="images/o033.png" alt="Ornament." width="182" height="99"></div><p>
<span class="pagenum">[<a id="pb162" href="#pb162">162</a>]</span></p>
</div>
</div>
<div id="ch18" class="div1 chapter"><span class="pagenum">[<a href="#xd29e2987">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
<div class="figure"><img src="images/o053.png" alt="Achttiende Hoofdstuk." width="561" height="74"></div>
<h2 class="label">Achttiende Hoofdstuk.</h2>
<h2 class="main">Van schoone blouses, een takkebos en een verdwaald meisje.</h2>
</div>
<div class="divBody">
<p class="xd29e155"><span class="xd29e155dc initdropcap">H</span><span class="xd29e155adc afterdropcap">et onderwijs op Instituut Sparrenheide ging intusschen weer z’n dagelijkschen gang
en vooral de nieuwe leerlingen ondervonden er den weldadigen invloed van. Zoolang
Bram bijvoorbeeld hier was, had hij nog geen hoofdpijn gehad. Het werk, dat hij te
doen kreeg, was heelemaal berekend naar zijn krachten en daarom behoefde hij er zijn
hoofd niet mee te breken. Vooral ook in den handen- en huisarbeid had hij veel lust
en zoo leidde hij hier een geheel nieuw leven. Hans, Flip en Rob waren zijn beste
vrienden en hij leefde geheel en al met hen mee. Bram had al wat gelachen om de grappen
van Hans en Flip, en om het eigenaardige karakter van Rob.
</span></p>
<p>Die Rob, wat was hij slordig! Zijn moeder zorgde, dat hij iederen dag een schoone
blouse kon aantrekken en dat was wel noodig ook, want omdat Rob altijd <span class="pagenum">[<a id="pb163" href="#pb163">163</a>]</span>naar kevers, vlinders en planten zocht en daarbij in het geheel zijn kleeren niet
ontzag, was hij dan ook elken avond ontoonbaar.
</p>
<p>Op zekeren dag was hij juist met een schoone, gestreepte blouse naar buiten gegaan.
</p>
<p>Het had heel den nacht geregend en de grond was overal nog nat.
</p>
<p>De bladeren begonnen hier en daar al te vallen, teeken van den naderenden herfst.
</p>
<p>In een der boomen ontdekte Rob toevallig een geweldig groot web.
</p>
<p>Het was gespannen tusschen twee verwijderde takken.
</p>
<p>Waar zoo’n reuzenweb is, dacht Rob, is ook een reuzenspin. En dié moet ik hebben voor
mijn verzameling.
</p>
<p>Maar de takken waren nog vrij hoog, zoodat Rob klimmen moest. Zonder zich te bedenken
omklemde hij den natten stam van den boom en klom naar boven.
</p>
<p>Langzaam naderde hij het reuzenweb.
</p>
<p>Toen hij er was, haalde hij een glazen vangbuisje uit den zak en hield dat in de eene
hand.
</p>
<p>Hij wachtte even en keek naar de bladeren.
</p>
<p>Daar liep een langpoot-mug over een bladsteel. Rob pakte het insect en zette het in
het web, waar het wild aan de draden rukte, die het vasthielden.
</p>
<p>Als een havik op zijn prooi schoot een geweldige grijze spin uit haar schuilhoek te
voorschijn. Maar op zijn beurt was Rob op zijn post, met een pijlsnelle beweging schepte
hij als ’t ware de spin uit haar web in de glazen vangbuis op, waar zij niet ontsnappen
kon.
</p>
<p>Daarop liet Rob zich weer langs den stam naar <span class="pagenum">[<a id="pb164" href="#pb164">164</a>]</span>beneden glijden en spoedde zich naar huis.
</p>
<p>„Maar jongen!” riep mevrouw Bergwoude verschrikt uit, toen zij Rob van uit de tuinkamer
zag.
</p>
<p>„Wel moeder, wat is er dan?”
</p>
<p>„Wat er is, vraagt hij! Kind, kijk je er eens uitzien! Het is meer dan schande!”
</p>
<p>Nu pas kwam Rob tot de ontdekking, hoe hij op jacht naar de reuzenspin zijn blouse
had toegetakeld! Die was van den boomstam totaal groen geworden!
</p>
<p>Och och, wat was Moeder boos. Want toevallig moesten Rob’s overige blouses dien dag
gewasschen worden. Ja, er was er nog wel een, maar die was eigenlijk voor den Zondag!
Het was een splinternieuwe, spierwitte matrozenkiel. Ten einde raad liet zijn moeder
hem dien in vredesnaam maar aandoen, en Rob beloofde, dat hij er dien dag vrééselijk
voorzichtig mee zou zijn.
</p>
<p>Na het ontbijt ging Rob, piekfijn in het wit, den weg eens op en neer. Hij floot een
deuntje en keek naar een roodborstje, dat tusschen de struiken hipte. De zon brak
door een grauwe nevel heen en zette den omtrek weer in goudschijn.
</p>
<p>Daar kwam een stokoud moedertje aan. Rob kende haar wel, zij woonde in een klein hutje,
even buiten het bosch. Het was een oude stakker. Ze sjouwde een grooten takkebos op
haar gekromden rug en hijgde van inspanning.
</p>
<p>Rob had een medelijdend hart. Hij had deernis met het oude, ploeterende tobbertje
en sprak haar aan. „Dag moedertje. Een heele vracht hè?”
</p>
<p>„Ja jongeheer. Een heele vracht. Vooral wanneer je tachtig jaar bent.”
<span class="pagenum">[<a id="pb165" href="#pb165">165</a>]</span></p>
<p>„Tachtig jaar? Asjeblieft. Ik ben twaalf.”
</p>
<p>„Twaalf is jong. U ziet er goed uit.”
</p>
<p>„Ja,” zei Rob. „En ik ben erg sterk. Ik kan dien takkebos veel gauwer naar je huis
dragen.”
</p>
<p>„Och.… doet U dat maar niet, jongeheer.”
</p>
<p>„Waarom, niet? ’t Is voor een kip, hoor. Kijk, zóó op mijn rug. Eén … twee … hoepla!
Vooruit met de geit, moedertje!”
</p>
<p>Nu kon het oudje ook vlugger vooruitkomen en het duurde niet lang, of het huisje was
bereikt.
</p>
<p>„Nou, u wordt wel bedankt, hoor.”
</p>
<p>„Geen dank,” zei Rob, „’t is de moeite niet waard.”
</p>
<p>„Maar nou wil ik toch, dat u een kopje koffie met mij drinkt.”
</p>
<p>Rob, gemoedelijk als altijd, zei:
</p>
<p>„Nou, dat wil ik wel doen.”
</p>
<p>Hij ging zitten en ’t vrouwtje, dat de koffie al lang had opstaan, schonk er hem een
groote kom van vol, zonder suiker en met ’n scheutje melk.
</p>
<p>Rob nam de kom, die niet zoo bijzonder warm was, in de handen en proefde de koffie.
</p>
<p>Groote genadigheid, was dat koffie? Loop rond, slootwater was het. Moest hij dàt uitdrinken?
Neen hoor, voor geen geld.
</p>
<p>Opeens liet hij de kom tusschen zijn knieën door op den grond vallen en schreeuwde:
</p>
<p>„Au! Wat is die koffie heet!”
</p>
<p>De kom viel in stukken op het leemen vloertje en verschrikt liet Rob erop volgen:
</p>
<p>„O … wat een ongeluk! Neemt u mij niet kwalijk, hoor. <i>Ik hoef geen koffie te hebben!</i> Ik zal u den kom <span class="pagenum">[<a id="pb166" href="#pb166">166</a>]</span>wel betalen.” En hij legde vijf centen op de tafel neer.
</p>
<p>„Maar jongeheer, dat is niet noodig!” zei het oudje. „Daar koop ik twee kommen voor!”
</p>
<p>„Goed, koop er dan twee,” zei Rob, „maar nu moet ik heusch terug.”
</p>
<p>En hij wendde zich naar de deur.
</p>
<p>Maar opeens liet het vrouwtje een verschrikten kreet hooren!
</p>
<p>„O jongeheer! Uw witte kiel! Heelemaal zwart op uw rug!”
</p>
<p>O jee, dacht Rob, dat komt van den takkebos! Daar had ik heelemaal niet aan gedacht!
</p>
<p>„Och, och wat zal uw Moeder boos zijn!”
</p>
<p>Dat kan net uitkomen, dacht Rob. Enfin, wie wat verdient moet wat hebben.
</p>
<p>Hij nam afscheid van het oude vrouwtje en werd door zijn moeder met de grootste verbazing,
maar ook met wanhoop ontvangen.
</p>
<p>„Rob, wat ben je toch schandelijk slordig! Dat is nu binnen een uur je tweede schoone
kiel! Kind, waar zitten je hersens? Denk je, dat ik hier een kleerenmagazijn voor
jou apart er op nahoud? Nu trek je je oudste pak aan en dan direct uit school op je
kamer blijven.”
</p>
<p>Zoo geschiedde.
</p>
<p>Om twaalf uur bleef Rob op zijn kamer.
</p>
<p>De anderen vonden dit vreemd, want dat deed Rob nooit. En voor Rob zou het heel eenvoudig
geweest zijn, om dadelijk aan zijn moeder te zeggen, dat hij het heusch niet helpen
kon, want dat hij juist zoo’n erg-goede daad had gedaan. Neen, Rob vond het veel te
kinderachtig om zich dáármee te verdedigen. Tweemaal <span class="pagenum">[<a id="pb167" href="#pb167">167</a>]</span>met een vuil pak thuiskomen en dan nog den braven Hendrik bij moeder uithangen, dat
deed hij niet! Daarvoor was hij veel te trotsch.
</p>
<p>Hij verzweeg dus het geval met den takkebos en bleef stil op de kamer.
</p>
<p>Maar Hans en Flip wilden er meer van weten.
</p>
<p>„Biecht nou maar op, broer,” zei Hans. „Waarom zit je hier met je ouwe pak aan. Is
er wat gebeurd?”
</p>
<p>„Och, welnee.”
</p>
<p>„Kom Robbekop,” zei Flip. „<span class="corr" id="xd29e2497" title="Bron: wees">Wees</span> nou niet zoo stug. Pak slaag gehad?”
</p>
<p>„Nee.”
</p>
<p>Maar Hans wist hem aan ’t praten te krijgen. Rob vertelde op een beetje onverschilligen
toon, wat er gebeurd was.
</p>
<p>„Nou, ’k had dan al een kiel vuilgemaakt aan dien boom. Toen moest ’k voor moeder
m’n nieuwe witte aantrekken. Ik loop daarmee op den boschweg en daar komt dat ouwe
vrouwtje uit de boschhut aanstappen. Ze had een takkebos op d’r hoofd zoo groot als
de Naald van Waterloo en ze liep gewoonweg dubbelgevouwen, hè? Nou, wat doe je? Ik
zeg: goeiemorgen, grootmoeder, wil jij je wel ’s schamen om zoo’n takkebos op je rug
naar huis te dragen? Dat zal ik wel voor je doen. Enfin, ik neem de heele kattebak
op m’n nek en … adjuus, schoone kiel.”
</p>
<p>„Maar domoor, dacht je daar dan niet aan?”
</p>
<p>„Nee, ik dacht alleen maar aan die arme, ouwe stakker. Nou moet je hooren. Toen we
d’r waren, wou ze mij met alle geweld ’n kopje koffie schenken. Ik denk: nou, voor
de gezelligheid dan. Maar daar schenkt me <span class="pagenum">[<a id="pb168" href="#pb168">168</a>]</span>dat mensch een kom baggersloot-limonade in, die ik niet lustte, hoor. Maar hoe kom
ik eraf? Ik laat ineens de kom uit mijn vingers vallen en roep: „Au, verdikkie, is
me die koffie heet!<span class="corr" id="xd29e2509" title="Niet in bron">”</span> Voor vijf centen was ik van de koffie af. Nou, blij toe. Maar dat weet moeder allemaal
niet. Denk je nou, dat ik aan moeder vertellen ga, dat ik die zwarte kiel gekregen
heb, omdat ik voor dat oude mensch een bosje takken gesjouwd heb? Kan je net denken!”
</p>
<p class="tb"></p><p>
</p>
<p>Flip lachtte zich <span class="corr" id="xd29e2515" title="Bron: onderst">onderste</span> boven bij ’t vertellen van Rob.
</p>
<p>En een oogenblik later wist moeder ’t wèl. Daar had Hans voor gezorgd.
</p>
<p>En moeder, blij dat er ditmaal een goede reden was voor Rob’s verregaande slordigheid,
gaf hem nog een kus op den koop toe en ontsloeg hem van zijn kamerarrest.
</p>
<p class="tb"></p><p>
</p>
<p>Een paar dagen later, het was ongeveer half September geworden, verzamelde de heer
Bergwoude zijn leerlingen des avonds in de eetzaal om hen een nieuwtje mede te deelen.
Allen waren tegenwoordig en wachtten op juffrouw Wieler, die met drie meisjes aan
’t wandelen was en ieder oogenblik kon terugkeeren. Wachten duurt altijd lang en daarom
besloot de heer Bergwoude, alvast maar te beginnen.
</p>
<p>„Jongelui,” begon hij, „ik heb jullie vanavond hier bijeen geroepen, om je een prettige
tijding mede te deelen. Zooals de meesten van jullie wel weten, bestaat Instituut
Sparrenheide den eersten October <abbr title="aanstaande">a.s.</abbr> vijf <span class="pagenum">[<a id="pb169" href="#pb169">169</a>]</span>jaar. Wij hebben besloten, dien dag feestelijk te vieren. Daar hebben jullie zeker
niets op tegen?”
</p>
<p>„Neen mijnheer!” klonk het lachend.
</p>
<p>„Dus niemand heeft daar bezwaar tegen, dat is prettig. En nu .…”
</p>
<p>Plotseling werd de deur geopend en kwam juffrouw Wieler, de onderwijzeres, met ontsteld
gezicht binnen.
</p>
<p>„Mijnheer,” zei ze gejaagd, „wij kunnen nergens meer Mina Drijvers vinden. Ze is bepaald
in het bosch verdwaald.”
</p>
<p>Mijnheer Bergwoude schrikte van die onverwachte tijding.
</p>
<p>„In het bosch verdwaald?” vroeg hij. „Hoe is het mogelijk! Was u dan niet bij haar?”
</p>
<p>„Jawel, ik was met de drie meisjes. Wij speelden verstoppertje en toen Mina Drijvers
zoeken moest, hebben wij haar niet weergezien,”
</p>
<p>Mijnheer Bergwoude stelde de verdere bespreking der feestplannen dadelijk uit en commandeerde
de grootste jongens op voor een onderzoekingstocht door het bosch. Hijzelf zou medegaan
en meester Hooghuizen ook. Mevrouw Bergwoude en juffrouw Wieler zouden bij de andere
kinderen blijven.
</p>
<p class="tb"></p><p>
</p>
<p>Meester Hooghuizen trok het bosch in met Hans, Bram en nog twee andere jongens, mijnheer
Bergwoude met Flip, Jacob Heintze en drie anderen. In twee verschillende richtingen,
doch beide naar den kant van kasteel Drakenstein, zou het bosch doorzocht worden.
Allen droegen een brandende lampion aan een stok, wat een zeer fantastisch gezicht
opleverde. Het <span class="pagenum">[<a id="pb170" href="#pb170">170</a>]</span>werd al donker en een beetje verlichting der paden was wel noodig.
</p>
<p>Hans liep met meester Hooghuizen voorop. Hun lichtende lampions beschenen het pad
en den onderkant der boomstammen met een rossen gloed.
</p>
<p>Het begon wat te waaien, hoewel men daarvan in het dichte bosch weinig last had, alleen
de toppen der boomen begonnen luider te ruischen en bogen door den wind.
</p>
<p>„’t Zal me niets verwonderen, als er een onweer komt opzetten,” zei Hans.
</p>
<p>„Daar zou je wel eens gelijk aan kunnen hebben, Hans,” zei meester Hooghuizen. „Het
is vandaag aardig broeierig geweest en de lucht begon vanmiddag al te werken.”
</p>
<p>En die twee hadden het zoo ver niet mis.
</p>
<p>De wind nam toe en zwarte kopwolken kwamen aanzetten. Het werd steeds donkerder en
donkerder in het bosch en wanneer de doorzoekers geen lampions bij zich gehad hadden,
zouden zij evenmin den weg geweten hebben als het verdwaalde meisje.
</p>
<p>Mina Drijvers was een allerliefst meisje van twaalf jaar. Zij was een nieuwelinge,
uit Amsterdam afkomstig en ze wist in het geheel den weg niet in de bosschen. Toen
zij met juffrouw Wieler en de andere meisjes een spelletje in het bosch deed en de
anderen zoeken moest, had zij niemand gevonden.
</p>
<p>Er waren dan ook prachtige schuilplaatsen. Mina vond het eerst wel aardig, dat zij
zoo zoeken moest. Maar zij dwaalde al verder en verder en zag nog geen tipje van een
jurk der anderen.
<span class="pagenum">[<a id="pb171" href="#pb171">171</a>]</span></p>
<p>Een poosje later hoorde zij de juffrouw roepen en ook de twee andere meisjes. Zij
was op het geluid afgegaan, doch scheen zich vergist te hebben. Eindelijk kwam ze
op een plek, waar een houten stellage getimmerd was. Zij klom op het trapje en riep:
</p>
<p>„Juffrouw! Hier.”
</p>
<p>Tot haar groote verbazing klonk het van verre zeer duidelijk: „Juffrouw, hier!”
</p>
<p>Dat was de echo! Mina vond het mooi en herhaalde haar geroep nog een paar keeren.
Maar intusschen werd ze toch ongerust, want nu hoorde zij heelemaal niets meer. Zij
dwaalde van het eene punt in het bosch naar het andere, kwam nu eens uit bij het kasteel,
dan weer bij de grot, de kapel en ten slotte werd het door het naderende onweer zóó
donker, dat zij de boomen niet meer kon onderscheiden en snikkende op den grond neerviel.
</p>
<p class="tb"></p><p>
</p>
<p>Een wit-blauwe bliksemstraal vloog over ’t bosch … een hevige slag daverde er bijna
onmiddellijk op .…
</p>
<p>De wind joeg de bladeren van de boomen, zwiepte de takken der hoogste boomen als riethalmpjes
heen en weer.
</p>
<p>„Hierheen, jongens! Bij elkaar blijven!” riep meester Hooghuizen. „Af en toe nog maar
eens roepen.”
</p>
<p>Hans zocht even een zijpaadje af, terwijl de anderen wachtten.
</p>
<p>„Mina!” riep hij, „Mina Drijvers!”
</p>
<p>Een felle lichtstraal schoot sissend over ’t bosch, ratelend viel de slag … dat was
’t eenige antwoord op het roepen. Een geweldige plasregen barstte los.
<span class="pagenum">[<a id="pb172" href="#pb172">172</a>]</span></p>
<p>„Hans! Hans!” riep meester Hooghuizen, „kom hier.”
</p>
<p>Hans keerde haastig terug.
</p>
<p>De lampions regenden uit, nu stonden ze in het stikdonkere bosch, midden in een geweldige
donderbui.
</p>
<p>Mijnheer Bergwoude keerde zoo snel mogelijk naar Sparrenheide terug, er waren nu toch
vijf menschen aan het zoeken naar het verloren meisje en hij vond het beter om naar
de overige kinderen te gaan, die aan de hoede van mevrouw en juffrouw Wieler waren
toevertrouwd.
</p>
<p>Intusschen zocht het troepje van meester Hooghuizen dapper voort. Wel was het gevaar
groot, wel hadden zij licht een schuilplaats kunnen zoeken in de Grot, maar de gedachte
aan het arme meisje, dat toch ook in dit ontzettende weer hier of daar door het bosch
dwaalde, deed hen regen en onweer trotseeren.
</p>
<p>Heviger ratelden de donderslagen, vlogen de bliksemstralen door ’t zware, zwarte zwerk,
schril verlichtend het duistere boschpad.
</p>
<p>De jongens liepen nu dicht bijeen, ze hielden elkaar bij de hand, want in dit noodweer
konden ze elkander spoedig kwijtraken. Ze waren doornat, maar daar gaven zij nu weinig
om, zij dachten alleen maar aan het doel van hun tocht.
</p>
<p>Zij kwamen nu bij ’t kasteel en sloegen weer een anderen weg in, opnieuw door ’t inktzwarte
bosch.
</p>
<p>En weer vloog een schitterende bliksem boven de boomen … barstte de slag als een kanonnade
los .… toen Hans opeens een schreeuw gaf.
</p>
<p>Bij ’t felle bliksemlicht had hij iets wits gezien onder <span class="pagenum">[<a id="pb173" href="#pb173">173</a>]</span>een boom. Hij schoot er snel op toe en .…
</p>
<p>„Hier ligt ze!” riep hij zegevierend.
</p>
<p>Dadelijk snelden de anderen toe.
</p>
<p>Meester Hooghuizen nam het meisje op en droeg haar naar het eerste het beste huisje,
dat van veldwachter Bunze.
</p>
<p>Deze en zijn zuster waren niet weinig verbaasd over het vreemde, onverwachte gezelschap,
dat eensklaps voor hun woning stond. Maar de goede vrouw was dadelijk tot helpen bereid,
ze legde Mina Drijvers in haar eigen bed en zeide, dat het met het meisje best zou
losloopen. Ze moest echter dien nacht maar bij haar blijven, wat meester Hooghuizen
uitstekend vond. Veldwachter Bunze bewonderde den moed der knapen, die in dit verschrikkelijke
weer niet geaarzeld hadden, het verloren meisje op te sporen.
</p>
<p>En de dikbuik trok Hans aan een oor en zei:
</p>
<p>„Als je niet zoo’n moedige, flinke jongen was, zou ik een heel ander woordje met je
spreken, kameraad. Intusschen hebben wij nog een appeltje met elkaar te schillen,
maar dat zal ik nu maar voor een anderen keer bewaren. Je hebt nu vanavond al genoeg
doorstaan!”
</p>
<p class="tb"></p><p>
</p>
<p>Gelukkig dreef het onweer langzamerhand af. Meester Hooghuizen en zijn jongens konden
nu de geruststellende tijding op Sparrenheide brengen, dat het verdwaalde meisje gevonden
en in goede handen was. En daar verheugden allen zich over, want men had den grootsten
angst uitgestaan, zoowel om Mina als om haar redders.
<span class="pagenum">[<a id="pb174" href="#pb174">174</a>]</span></p>
</div>
</div>
<div id="ch19" class="div1 chapter"><span class="pagenum">[<a href="#xd29e2996">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
<div class="figure"><img src="images/o174.png" alt="Negentiende Hoofdstuk." width="564" height="84"></div>
<h2 class="label">Negentiende Hoofdstuk.</h2>
<h2 class="main">Feestelijke plannen en angstige uren.</h2>
</div>
<div class="divBody">
<p class="xd29e155"><span class="xd29e155dc initdropcap">D</span><span class="xd29e155adc afterdropcap">en volgenden dag was Mina weer terug en spoedig geheel en al van den schrik hersteld.
Alles was nu weer in orde en daarom kon mijnheer Bergwoude gerust opnieuw met zijn
prettige plannen omtrent de feestelijke viering van het 5-jarig bestaan van Sparrenheide
voor den dag komen. Hij wachtte daar dan ook niet lang mede en deelde aan allen mede,
dat den heelen dag van den 1en October zou gefuifd worden. Er moesten muzikanten komen,
er zou een uitvoering worden gegeven, waar ieder wat mocht ten beste geven, er zou
een goochelaar komen en verder zouden er vanzelf wel allerlei plannetjes onder leiding
van meester Hooghuizen en juffrouw Wieler tot stand komen. Intusschen moest het onderwijs
zijn gewonen gang gaan en mocht er alleen na drie uur ’s middags aan de voorbereidingen
<span class="pagenum">[<a id="pb175" href="#pb175">175</a>]</span>van het feest gewerkt worden.
</span></p>
<p>Mijnheer Bergwoude had gezegd, dat ook de oudleerlingen en vorige onderwijzers van
Sparrenheide uitgenoodigd zouden worden, zoodat er allicht een 100-tal feestvierenden
tezamen zouden zijn.
</p>
<p>En nu werd er eventjes met liefhebberij gewerkt aan de feest-voorbereidingen. Ieder
deed het zijne. Meester Hooghuizen had de leiding van het geheel. Hij liet de jongens
van latten een groote eerepoort timmeren aan den hoofdingang, de meisjes moesten slingers
maken van dennegroen en linten. Juffrouw Wieler studeerde met een paar meisjes Speelliedjes
van Dalcroze in, terwijl anderen weer aardige voordrachten leerden. Er zouden verschillende
wedstrijden gehouden worden en een vlaggenoptocht door het bosch en het dorp kwam
ook al op het programma. Het was ook niet te verwonderen, dat Hans, Flip en Rob, de
drie jolige broers, in de allereerste plaats zich weerden, om het feest zoo goed mogelijk
te doen slagen! Flip, de grappenmaker, zette zelf een koddig vers in elkaar, dat van
onzin aan elkaar hing. Maar er werd toch flink den lof van Sparrenheide in gezongen
en dat was de hoofdzaak. Flip had er urenlang op zitten broeden en er wel vijf penhouders
op stuk gebeten, maar eindelijk had hij toch ongeveer het volgende vers uit die houtjes
gekauwd:
</p>
<div class="lgouter">
<p class="line">Dames en heeren, het is van daag feest,
</p>
<p class="line">Zooals er nog nooit op Sparrenhei is geweest!
</p>
<p class="line">Het heeft vandaag al vijf jaren bestaan,
</p>
<p class="line">En het gaat nog in lang niet naar de maan,
</p>
<p class="line">Als de zon schijnt is het hier mooi weer,
</p>
<p class="line">Dikwijls gaan we wandelen met mijnheer,
<span class="pagenum">[<a id="pb176" href="#pb176">176</a>]</span></p>
<p class="line">We hebben hier geen last van ratten of muizen,
</p>
<p class="line">Hier zit juffrouw Wieler en dáár meester Hooghuizen.
</p>
<p class="line">Sparrenhei is de allerbeste school.
</p>
<p class="line">Je eet er havermout, grutten en roodekool,
</p>
<p class="line">Dus roept mij nu allen na:
</p>
<p class="line">Lang leve Sparrenhei! Hiep hiep hoera!</p>
</div>
<p class="first">Hans maakte zich op een ander gebied verdienstelijk.
</p>
<p>Hij kocht in Utrecht vuurwerk en verborg dat op een plaats, die alleen aan hem bekend
was. En Rob deed hard mee aan àlles waarvoor zijn hulp gevraagd werd.
</p>
<p>Zoo werkte een ieder aan het welslagen van den grooten feestdag, toen er opeens iets
gebeurde, dat aller aandacht voor een poos van den 1en Octoberdag afleidde, ja, dat
zelfs een groot deel van de aanstaande feestvreugde dreigde te verstoren!
</p>
<p class="tb"></p><p>
</p>
<p>Barend, die zich zoo uitstekend gedroeg, sinds mijnheer Bergwoude hem onder zijn bescherming
genomen had, woonde nu bij moeder Vorstman in. De jongen verdiende als tuinman op
Sparrenheide vier gulden per week, die hij aan zijn nieuwe moeder gaf. De arme vrouw,
die alleen leefde van hetgeen haar eigen zoon, die in Amsterdam werkte, haar zond
en van hetgeen haar moestuintje opleverde, was met de komst van Barend in haar hutje
er veel beter aan toe. Want Barend deed veel werk voor haar, dat haar niet meer zoo
gemakkelijk afging als vroeger. Daarbij at de jongen altijd in de keuken op Sparrenheide
en kreeg vaak genoeg een pak kleeren, zoodat hij haar al heel weinig kostte.
<span class="pagenum">[<a id="pb177" href="#pb177">177</a>]</span></p>
<p>Het arme, tevreden vrouwtje had met dit eenvoudige, sobere leven nog een rustigen,
onbezorgden, ouden dag, vooral waar Barend haar beloofd had, steeds voor haar te zullen
zorgen.
</p>
<p>Des morgens was Barend al vroeg op en zette koffie en brood voor haar en zichzelf
gereed. Dan ruimde hij het kamertje op en ging het moestuintje nazien. Vervolgens
begaf hij zich naar Sparrenheide en bleef daar tot den avond. Dan hielp hij zijn „moeder”
weer en las haar voor.
</p>
<p>Het oude huisje, waarin strooper Ranke met zijn zoon had geleefd, <span class="corr" id="xd29e2640" title="Bron: stonds">stond</span> thans ledig. Er was nog geen liefhebber voor komen opdagen. De weinige, armoedige
meubelen waren door Barend eruit gehaald; wat nog bruikbaar was, had hij aan moeder
Vorstman gegeven, de rest had hij tot brandhout gehakt.
</p>
<p>Op zekeren avond begaf Hans zich naar Barend, om met hem een aardig plannetje voor
het feest te bespreken. Misschien had Hans dit evengoed overdag op Sparrenheide kunnen
doen, maar in elk geval werd hij daar door te veel oogen op de vingers gekeken en
daarom vond hij het beter, om zijn plannetje rustig met Barend bij moeder Vorstman
te bespreken.
</p>
<p>In het dorpje gekomen, passeerde Hans de verlaten woning van Ranke. Tot zijn groote
verwondering meende hij daarin een zwak lichtje te zien branden, hoewel hij toch zeker
wist, dat de hut ledig en onbewoond was. Hij zag, dat het licht heen en weer ging,
alsof iemand met een kaars door het vertrek ging.
</p>
<p>Hij begreep dadelijk, dat het niemand anders dan Barend kon zijn, die misschien nog
het een of ander in <span class="pagenum">[<a id="pb178" href="#pb178">178</a>]</span>de oude woning zocht. En omdat het hem juist om Barend te doen was, duwde hij de deur
van het huisje open en trad het ledige vertrek binnen. Maar inplaats dat hij Barend
daar aantrof, staarde hij opeens in het schurkachtige gezicht van diens vader. Het
was Ranke, de strooper, van wien iedereen dacht, dat hij in de gevangenis te Utrecht
zat!
</p>
<p>Inplaats dat Hans dadelijk vluchtte, bleef hij als aan den grond genageld staan.
</p>
<p>Op dat bezoek scheen Ranke allerminst gerekend te hebben, evenals Hans staarde hij
dezen een oogenblik verbijsterd aan, maar toen blies hij snel de kaars uit, wierp
zich op Hans en overmeesterde hem, voor de jongen tijd had, zich te verweren. Maar
Hans was sterk en Ranke had zijn handen vol aan hem, vooral omdat hij hem met één
hand den mond moest dichthouden en met de andere bedwingen. Toch bleek de strooper
de sterkere. Hij bond Hans een vuilen doek om den mond en haalde daarop een lang touw
uit zijn zak, waarmede hij hem aan handen en voeten bond! Toen sleurde hij den weerloozen
knaap in hetzelfde turfhok, waarin hij vroeger Barend had opgesloten, en deed er den
grendel voor. Daarop verdween hij .…
</p>
<p>Dienzelfden avond las mijnheer Bergwoude, aan zijn schrijftafel gezeten, het volgende
bericht in het Handelsblad:
</p>
<blockquote>
<p class="first">Men schrijft ons uit Utrecht:
</p>
<p>Bij de overbrenging van twee gedetineerden uit de strafgevangenis alhier naar het
station, alwaar zij onder geleide van twee marechaussees naar <span class="pagenum">[<a id="pb179" href="#pb179">179</a>]</span>Leeuwarden zouden vertrekken, wist een hunner, de beruchte strooper en inbreker R.—wonende
te Lage Vuursche, aan zijn geleider te ontsnappen. De arrestant vluchtte een openstaand
huis in en is vermoedelijk over de daken ontkomen. Het vervoer van den anderen gevangene
is nu uitgesteld, totdat de eerste zal teruggevonden zijn. De politie stelt een streng
onderzoek in naar den vluchteling, die vermoedelijk nog wel binnen Utrecht verblijf
houdt.</p>
</blockquote><p>
</p>
<p>Mijnheer Bergwoude las dit bericht met begrijpelijke verbazing en spoedig was dat
nieuwtje het onderwerp van dien avond geworden. Weinig dacht de vader er aan, dat
op ditzelfde oogenblik zijn zoon Hans in handen van den gevreesden kerel gevallen
was!
</p>
<p>Intusschen had Ranke niet de bedoeling, den jongen ook in het minst eenig leed te
doen. Hij was alleen in zijn oude woning gekomen, gebruik makende van het avonddonker,
om er eenige kleedingstukken te halen. Maar tot zijn groote verwondering had hij de
hut totaal leeg gevonden. De plotselinge verschijning van Hans had hem eerst heelemaal
van streek gebracht, maar de snel-opkomende gedachte, dat de jongen zijn aanwezigheid
alhier verraden zou, deed hem plotseling op Hans toevliegen om hem onschadelijk te
maken.
</p>
<p>Ranke verschool zich in de bosschen en wachtte er een gunstige gelegenheid af om zijn
verdere plannen ten uitvoer te brengen.
</p>
<p>Groote ongerustheid heerschte er op Sparrenheide!
<span class="pagenum">[<a id="pb180" href="#pb180">180</a>]</span></p>
<p>Hans was nog steeds niet teruggekeerd, hoewel de klok reeds tien uur wees!
</p>
<p>Had de jongen het soms in zijn hoofd gekregen, om bij Barend te overnachten?
</p>
<p>Was hij verdwaald?
</p>
<p>Maar neen, zoowel het een als het ander was ondenkbaar. Hans zou nooit uitblijven
zonder toestemming zijner ouders. En voor verdwalen bestond ook weinig grond, in de
eerste plaats was het vrij helder weer en in de tweede plaats kende Hans den weg in
de bosschen als in zijn eigen huis.
</p>
<p>Toen het al later en later werd, stegen mijnheer Bergwoude en meester Hooghuizen op
de fiets en reden naar het huisje van vrouw Vorstman.
</p>
<p>De oude vrouw was al naar bed, maar Barend zat nog te lezen.
</p>
<p>„Is mijn zoon Hans hier?” vroeg mijnheer Bergwoude, toen hij met den meester aangeklopt
had.
</p>
<p>„Hans?” riep Barend verbaasd uit. „Nu nog? Hij is hier den heelen avond zelfs niet
geweest!”
</p>
<p>„Nièt geweest? Hij is toch om zeven uur al hierheen gegaan.”
</p>
<p>Barend schudde het hoofd.
</p>
<p>„Dan zou ik hem toch moeten gezien hebben,” zei hij beslist. Nu steeg de ongerustheid
van den vader tot angst.
</p>
<p>Hij keerde weer naar Sparrenheide terug, in de hoop, dat Hans daar inmiddels mocht
aangekomen zijn, maar niemand had hem teruggezien!
</p>
<p>Opnieuw werd er een leerling vermist, en ditmaal mijnheer Bergwoude’s eigen zoon!
<span class="pagenum">[<a id="pb181" href="#pb181">181</a>]</span></p>
<p>Niemand der grooten sliep dien nacht.
</p>
<p>De arme vader, de meester en Barend, zelfs de oude, doove Bosman, zij allen gingen,
gewapend met lantaarns, het bosch in.
</p>
<p>Maar Hans werd niet gevonden.
</p>
<p>Diep-ongelukkig keerde mijnheer Bergwoude naar huis terug, vond er zijn vrouw weenende
en wist weinig of niets te zeggen, dat haar eenigen troost geven kon.
</p>
<p class="tb"></p><p>
</p>
<p>Barend had het zoeken het langst volgehouden. Toen het licht begon te worden, liep
hij nog van de eene boschlaan in de andere. Hij was doodmoe.
</p>
<p>Eindelijk gaf hij het op.
</p>
<p>Hij keerde naar de woning van moeder Vorstman terug. En nu gebeurde met hem bijna
hetzelfde, wat den vorigen avond Hans overkwam.
</p>
<p>Hij passeerde zijn oude hut.
</p>
<p>En zag, dat de deur op een kier stond.
</p>
<p>Dat was nu zoo heel vreemd niet, want die deur had niet eens meer een behoorlijk slot
en kon dus best opengewaaid zijn. Maar Barend was teveel een natuurkind, dan dat hij
niet dadelijk zich herinneren zou, dat het heelemaal niet gewaaid had. Toch vermoedde
hij niets bijzonders en trad op de deur toe, om die te sluiten!
</p>
<p>Even keek hij nog naar binnen, en …
</p>
<p>Wat drommel hoorde hij nu? Was er iemand in?
</p>
<p>Hij luisterde nog eens. Jawel! daar schopte iemand tegen een deur. Barend kende dat
geluid en had in een ondeelbaar oogenblik de deur van het turfhok geopend.
</p>
<p>„Hans!”
</p>
<p>Met een kreet van vreugde begroette hij den verloren <span class="pagenum">[<a id="pb182" href="#pb182">182</a>]</span>makker, bevrijdde hem van doek en touwen en hoorde dan tot zijn grooten schrik, dat
zijn vader ontvlucht was!
</p>
<p>Maar dadelijk gingen zij naar Sparrenheide.
</p>
<p>Als met tooverslag veranderde daar de droefheid in groote vreugde!
</p>
<p class="tb"></p><p>
</p>
<p>Toen de telegrambesteller dien morgen den burgemeester het bericht bracht, dat Ranke
ontvlucht was, liep Bunze door het bosch en deed er zijn gewone ronde. Bij de grot
gekomen, bleef hij eensklaps staan.
</p>
<p>Snurkte daar iemand? Hij trad op de teenen nader en ontdekte den slapenden Ranke.
Bunze dacht eerst weer met een geest te doen te hebben, maar omdat hij daar niet meer
aan geloofde, gaf hij ineens gevolg aan een ingeving.
</p>
<p>Hij haalde kalm zijn stalen handboeien tevoorschijn en schoof die om de polsen van
den rustig slapenden strooper. Vervolgens haalde hij zijn revolver te voorschijn,
waar hij nog nooit van zijn leven mee geschoten had, omdat de gemeente hem doodeenvoudig
geen patronen verschafte en riep met daverende stem:
</p>
<p>„Ranke! In naam van Hare Majesteit de Koningin der Nederlanden neem ik U gevangen!”
</p>
<p>De vluchteling sprong verschrikt overeind.
</p>
<p>Hij voelde zich tot zijn groote verbazing stevig geboeid en zag den loop van Bunze’s
revolver op zich gericht.
</p>
<p>Tegenstand was nutteloos en de strooper liet zich gewillig door den dikkerd meevoeren,
die als een overste in den paradepas naast zijn arrestant liep!
<span class="pagenum">[<a id="pb183" href="#pb183">183</a>]</span></p>
</div>
</div>
<div id="ch20" class="div1 chapter"><span class="pagenum">[<a href="#xd29e3005">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
<div class="figure"><img src="images/o013.png" alt="Twintigste Hoofdstuk." width="566" height="91"></div>
<h2 class="label">Twintigste Hoofdstuk.</h2>
<h2 class="main">Besluit.</h2>
</div>
<div class="divBody">
<p class="xd29e155"><span class="xd29e155dc initdropcap">N</span><span class="xd29e155adc afterdropcap">u alles zoo goed afgeloopen was, de goeden konden beloond worden en de kwaden gestraft,
was er ook geen bezwaar meer om het feest van den eersten October zoo luisterrijk
mogelijk te vieren. Gelukkig was het prachtig weer.
</span></p>
<p>Precies om acht uur des morgens werden onder het spelen van het Wilhelmus de vlaggen
uitgestoken van huis en schoolgebouw. Wat zag de tuin, wat zag de weg er feestelijk
uit! Overal slingers van oranje en rood-wit-blauw, overal lampions. En aan den hoofdingang
een magnifieke eerepoort. Allen waren met de nationale kleuren getooid en reeds dadelijk
was er de rechte, feestelijke stemming in. Na het ontbijt stelde de muziek zich aan
het hoofd van den stoet jongens en meisjes, die vlaggen, vaandels en schilden droegen.
Het was allerleukst!
</p>
<p>De een had op zijn oranje-schild het portret van mijnheer Bergwoude, de ander droeg
een vaandel met <span class="pagenum">[<a id="pb184" href="#pb184">184</a>]</span>het opschrift: Leve Sparrenheide! Een derde had er in ’t geheim opgeplakt: Meester
H. gaat nooit verloren! terwijl zijn buurman heel nuchter er naast liep met een schild:
Falderalderire!
</p>
<p>De kleurige, fleurige stoet ging onder ’t spelen van vroolijke marschen, voorafgegaan
door de gehuurde muzikanten naar het dorp. Daar stelde veldwachter Buikje zich aan
het hoofd van den optocht als of hij een paar duizend menschen op zij moest houden!
Hij werd met algemeen gejuich begroet en werd dadelijk door mijnheer Bergwoude uitgenoodigd,
het feest op Sparrenheide te komen bijwonen. Ook Barend en moeder Vorstman hadden
zulk een uitnoodiging aan te nemen.
</p>
<p>Des morgens om 10 uur vertrok een clubje jongens per auto, die ook al met vlaggen
beplant werd, naar het station te Baarn, om daar de oudleerlingen af te halen. Tegen
twaalf uur was het heele feestvierende gezelschap present en nu kon de algemeene vreugde
eigenlijk pas een aanvang nemen.
</p>
<p>Toen allen aan den feestdisch bijeenzaten, stond mijnheer Bergwoude op en zei:
</p>
<p>„Vrienden! Wat is het vandaag een heerlijke dag! Ik zie rondom mij niets dan vroolijke
gezichten en dat is geen wonder. Bijna allen, die hier bijeen zijn, hebben meer of
minder jaren op Sparrenheide door gebracht en kennen het leven hier. En allen verheugen
zich er in, dat zij thans het feest van het vijfjarig bestaan onzer school mogen meevieren!
En nu is het niet mijn bedoeling, om lang en breed over ons werk te praten, want we
zijn hier om feest te vieren. Maar ik wil er alleen op <span class="pagenum">[<a id="pb185" href="#pb185">185</a>]</span>wijzen, dat we vandaag dubbel en dwars reden hebben tot feestvieren! Een paar dagen
geleden, misschien hebt ge er vandaag al met een enkel woord over hooren spreken,
verkeerden we in angst en droefheid. Eerst werd er een onzer meisjes vermist, die
tijdens een onschuldig spelletje in het bosch verdwaald was. Gedurende een hevig onweer
hebben meester Hooghuizen en een paar flinke jongens haar in ’t stikdonkere bosch
weten te vinden en haar veilig onder dak gebracht. En kort daarop werd onze beste
Hans door een ontvluchten gevangene overrompeld en opgesloten. Op zijn beurt is Hans
gevonden door Barend, terwijl onze dappere gemeenteveldwachter Bunze den gevangene
weer wist te kerkeren. Al deze gebeurtenissen geven de viering van ons feest een blijder
glans. Dus, vrienden, viert vroolijk feest, geniet zooveel mogelijk en roept allen
met mij een driewerf hoera voor Sparrenheide!”
</p>
<p>Daverend gejuich klonk omhoog. Daarna mocht ieder toasten. Flip kwam met zijn onzin-gedicht
voor den dag en daar werd me wat om gelachen!
</p>
<p>Meester Hooghuizen had een feestlied gedicht op de wijze van „In naam van Oranje.”
Het werd aan allen uitgedeeld. Mevrouw speelde op de piano en daar klonk het uit wel
honderd kelen:
</p>
<div class="lgouter">
<div class="lg">
<p class="line">Zeg jongens, hoe leuk is het hier toch vandaag!
</p>
<p class="line xd29e2744">Wat vieren we vroolijk toch feest!
</p>
<p class="line">En d’oud Sparrenheiders, ze kwamen wat graag,
</p>
<p class="line xd29e2744">Ze zijn ook zoo lang hier geweest!
</p>
<p class="line">Wij allen zijn vroolijk, wij allen zijn blij,
</p>
<p class="line">Omdat wij zoo houden, geloof het maar vrij,
</p>
<p class="line xd29e2744">Omdat wij zoo houden van Sparrenhei,
</p>
<p class="line xd29e2744">Van ’t jarige Sparrenhei!
</p>
</div>
<p><span class="pagenum">[<a id="pb186" href="#pb186">186</a>]</span></p>
<div class="lg">
<p class="line">Wie wil nog eens hooren van wat hier gebeurt,
</p>
<p class="line xd29e2744">Van ’t leuke, gezellige werk?
</p>
<p class="line">Hier wordt niet gekniesd en hier wordt niet getreurd,
</p>
<p class="line xd29e2744">Hier worden we knap en ook sterk.
</p>
<p class="line">We zitten niet steeds bij de schoolboeken neer,
</p>
<p class="line">Dan spelen, boetseeren, tuinieren we weer,
</p>
<p class="line xd29e2744">We zijn hier steeds leuk aan den gang (bis).
</p>
</div>
<div class="lg">
<p class="line">En timmeren vinden we ook altijd fijn,
</p>
<p class="line xd29e2744">Dat uurtje is om, voor men ’t merkt,
</p>
<p class="line">Dan hamert en schaaft om het hardst groot en klein,
</p>
<p class="line xd29e2744">Dan wordt er steeds duchtig gewerkt.
</p>
<p class="line">Maar als het voorbij is neemt ieder toch graag
</p>
<p class="line">Zijn fransch of zijn meetkundesom bij den kraag.
</p>
<p class="line xd29e2744">Zoo wisselt het werk hier steeds af. (bis)<span class="corr" id="xd29e2778" title="Bron: ,">.</span>
</p>
</div>
<div class="lg">
<p class="line">Geen uur van den dag is bij ons onbezet,
</p>
<p class="line xd29e2744">We werken zooveel als ’t maar moet.
</p>
<p class="line">Maar ’s middags, dan vindt ge ons allen te bed,
</p>
<p class="line xd29e2744">Dat valt na het eten zoo goed.
</p>
<p class="line">Een uurtje gemaft en dan weer aan den gang,
</p>
<p class="line">Zoo valt ons het werken ook nimmer te lang
</p>
<p class="line xd29e2744">En daarom: Hoera voor ons Sparrenhei!
</p>
<p class="line xd29e2744">Voor Sparrenhei, hiep hiep hoera!</p>
</div>
</div>
<p class="first">Dat lied werd duchtig gezongen en de dichter, meester Hooghuizen, er eens extra voor
toegejuicht.
</p>
<p>Na den feestdisch trad de goochelaar op.
</p>
<p>Wat had die een succès! Wat een pret de toeschouwers!
</p>
<p>De handige kunstenaar haalde iedereen guldens en rijksdaalders uit den neus, Flip
vooral scheen veel zilvergeld in zijn neus te hebben. Hij probeerde nu zelf ook om
er een ris guldens uit te halen, maar er kwam er niet een meer, al trok hij ook nog
zoo hard. De goochelaar had ze er allemaal uitgehaald! De man vertoonde <span class="pagenum">[<a id="pb187" href="#pb187">187</a>]</span>wel twintig toeren, die haast allemaal even mooi waren.
</p>
<p>Na twee uur werd er een uur gerust. Daarvan week men op Sparrenheide nooit af.
</p>
<p>Om drie uur begonnen de wedstrijden en gymnastiekuitvoeringen. Wat ging dat alles
netjes en correct! En al die jongens en meisjes, die vroeger op hun oude scholen slechte
en achterlijke leerlingen waren, zenuwachtig en ziekelijk, wat toonden zij nu hier
volkomen genezen te zijn! Want hier werden zij niet geestelijk afgemat door veel te
moeilijke vraagstukken en opgaven, hier werden zij niet overladen met stapels en stapels
werk, waaraan bijna iedere vrije minuut moest opgeofferd worden.
</p>
<p>En daarom waren zij hier ook zoo flink en gezond en sterk geworden en konden daarom
evengoed hun fransch en rekenen als hun vrienden op de gewone scholen, al leerden
zij het dan ook wat kalmer aan!
</p>
<p>Half vier werden ouders en belangstellenden verwacht. Die kwamen in auto’s en rijtuigen.
In de gymnastiekzaal maakte juffrouw Wieler zich met de meisjes gereed tot het opvoeren
der speelliedjes. Wat zongen die lief-aangekleede meisjes keurig en wat maakten zij
hun danspassen daarbij stipt in de maat. Ze werden dan ook hartelijk toegejuicht.
En zoo volgde het eene nummer van het programma op het andere. Er scheen geen einde
aan den feestdag te komen! Maar het mooist werd het toch tegen den avond. Dank zij
het zachte, zoele weer kon de verlichting à la giorno uitstekend doorgaan. Alle lampions
werden ontstoken en ze schitterden als vurige ballons in het donkerblauwe avondduister.
Het was een fantastisch tafereel!
<span class="pagenum">[<a id="pb188" href="#pb188">188</a>]</span></p>
<p>En temidden der feestvierenden bewogen zich zij, die de hoofdpersonen van dit verhaal
zijn geweest: Mijnheer en Mevrouw Bergwoude, de goeddoende, liefhebbende vader en
moeder van heel deez’ gelukkige kinderschare, Meester Hooghuizen en juffrouw Wieler,
die hen trouw bijstonden in den moeitevollen, maar dankbaren arbeid, Hans, Flip en
Rob, de drie jolige broers, van wie een ieder hield, Jacob Heintze, die den vroeger
zoo verwilderden en verwaarloosden Barend allereerst de beginselen van fatsoen en
netheid geleerd had! Vervolgens Bram, voor wien Sparrenheide een uitredding was geweest,
maar dan was er ook veldwachter Bunze, die vandaag menig plagerijtje over zijn zwaarlijvigheid
hooren moest, en moeder Vorstman, die zoo herhaaldelijk met de verschillende personen
uit dit boek in aanraking kwam.
</p>
<p>Aan het slot van den avond stak Hans zijn vuurwerk af. Knetterend schoten de vuurpijlen
omhoog, sissend draaiden de gouden en zilveren zonnen, daverend ontploften de knalpotten.
</p>
<p>Ten slotte zette hij ’t heele feestterrein in rooden en groenen Bengaalschen gloed.
En uit honderden monden klonk het nog eens bij ’t afscheid nemen:
</p>
<p class="xd29e105"><i>Leve Sparrenheide!</i>
</p>
<p class="xd29e105"><i>Hoera!</i>
<span class="pagenum">[<a id="pb189" href="#pb189">189</a>]</span></p>
</div>
</div>
</div>
<div class="back">
<div id="toc" class="div1 contents"><span class="pagenum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
<h2 class="main">INHOUD.</h2>
<table class="tocList">
<tr>
<td class="tocDivNum">Hoofdst.</td>
<td class="tocDivTitle" colspan="7">
</td>
<td class="tocPageNum">Bladz.</td>
</tr>
<tr>
<td class="tocDivNum">I.</td>
<td class="tocDivTitle" colspan="7"> <a href="#ch1" id="xd29e2833">Oorlogsplannen</a> </td>
<td class="tocPageNum">5</td>
</tr>
<tr>
<td class="tocDivNum">II.</td>
<td class="tocDivTitle" colspan="7"> <a href="#ch2" id="xd29e2842">Indianen en Bleekgezichten</a> </td>
<td class="tocPageNum">13</td>
</tr>
<tr>
<td class="tocDivNum">III.</td>
<td class="tocDivTitle" colspan="7"> <a href="#ch3" id="xd29e2851">In gevecht met de Roodhuiden</a> </td>
<td class="tocPageNum">23</td>
</tr>
<tr>
<td class="tocDivNum">IV.</td>
<td class="tocDivTitle" colspan="7"> <a href="#ch4" id="xd29e2860">Een prettig besluit en een vroolijke vertelling</a> </td>
<td class="tocPageNum">34</td>
</tr>
<tr>
<td class="tocDivNum">V.</td>
<td class="tocDivTitle" colspan="7"> <a href="#ch5" id="xd29e2869">In den nacht</a> </td>
<td class="tocPageNum">49</td>
</tr>
<tr>
<td class="tocDivNum">VI.</td>
<td class="tocDivTitle" colspan="7"> <a href="#ch6" id="xd29e2878">Barend van de Lage Vuursche. Nachtelijke vervolging</a> </td>
<td class="tocPageNum">53</td>
</tr>
<tr>
<td class="tocDivNum">VII.</td>
<td class="tocDivTitle" colspan="7"> <a href="#ch7" id="xd29e2887">Allemaal hoofdpijn</a> </td>
<td class="tocPageNum">63</td>
</tr>
<tr>
<td class="tocDivNum">VIII.</td>
<td class="tocDivTitle" colspan="7"> <a href="#ch8" id="xd29e2896">Het raadsel wordt opgelost</a> </td>
<td class="tocPageNum">72</td>
</tr>
<tr>
<td class="tocDivNum">IX.</td>
<td class="tocDivTitle" colspan="7"> <a href="#ch9" id="xd29e2905">Veldwachter Buikje</a> </td>
<td class="tocPageNum">82</td>
</tr>
<tr>
<td class="tocDivNum">X.</td>
<td class="tocDivTitle" colspan="7"> <a href="#ch10" id="xd29e2914">Veldwachter Buikje en de drie jolige broers</a> </td>
<td class="tocPageNum">90</td>
</tr>
<tr>
<td class="tocDivNum">XI.</td>
<td class="tocDivTitle" colspan="7"> <a href="#ch11" id="xd29e2924">Waarom Barend niet op Sparrenheide kwam</a> </td>
<td class="tocPageNum">101</td>
</tr>
<tr>
<td class="tocDivNum">XII.</td>
<td class="tocDivTitle" colspan="7"> <a href="#ch12" id="xd29e2933">In den nacht</a> </td>
<td class="tocPageNum">111</td>
</tr>
<tr>
<td class="tocDivNum">XIII.</td>
<td class="tocDivTitle" colspan="7"> <a href="#ch13" id="xd29e2942">Wat Jacob van veldwachter Buikje hoorde</a> </td>
<td class="tocPageNum">120</td>
</tr>
<tr>
<td class="tocDivNum">XIV.</td>
<td class="tocDivTitle" colspan="7"> <a href="#ch14" id="xd29e2951">Veldwachter Buikje en de boschgeesten</a> </td>
<td class="tocPageNum">129</td>
</tr>
<tr>
<td class="tocDivNum">XV.</td>
<td class="tocDivTitle" colspan="7"> <a href="#ch15" id="xd29e2960">Bram als leerling op Sparrenheide</a> </td>
<td class="tocPageNum">139</td>
</tr>
<tr>
<td class="tocDivNum">XVI.</td>
<td class="tocDivTitle" colspan="7"> <a href="#ch16" id="xd29e2969">Wat Hans van plan was</a> </td>
<td class="tocPageNum">147</td>
</tr>
<tr>
<td class="tocDivNum">XVII.</td>
<td class="tocDivTitle" colspan="7"> <a href="#ch17" id="xd29e2978">Hans graaft een kuil voor Bunze, doch valt er zelf in</a> </td>
<td class="tocPageNum">155</td>
</tr>
<tr>
<td class="tocDivNum">XVIII.</td>
<td class="tocDivTitle" colspan="7"> <a href="#ch18" id="xd29e2987">Van schoone blouses, een takkebos en een verdwaald meisje</a> </td>
<td class="tocPageNum">162</td>
</tr>
<tr>
<td class="tocDivNum">XIX.</td>
<td class="tocDivTitle" colspan="7"> <a href="#ch19" id="xd29e2996">Feestelijke plannen en angstige uren</a> </td>
<td class="tocPageNum">174</td>
</tr>
<tr>
<td class="tocDivNum">XX.</td>
<td class="tocDivTitle" colspan="7"> <a href="#ch20" id="xd29e3005">Besluit</a> </td>
<td class="tocPageNum">183</td>
</tr>
</table>
<p><span class="pagenum">[<a id="pb190" href="#pb190">190</a>]</span></p>
</div>
</div>
<div class="div1 advertisement"><span class="pagenum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
<h2 class="main"><span class="underline">Uitgaven van Gebr. Kluitman’s Uitgevers-Maatschappij Alkmaar.</span></h2>
</div>
<div class="divBody">
<p class="first xd29e3015">In de Vacantie.
</p>
<p class="xd29e3017">Bibliotheek voor Jongens en Meisjes.
</p>
<p class="xd29e105">Prijs ingenaaid à <b>ƒ 0.90</b>, in prachtband à ƒ <b>1.40</b> per deel.
</p>
<hr class="tb"><p>
</p>
<p><b>Serie A. Voor Jongens.</b>
</p>
<p class="xd29e105"><b>Frans van Dorentil</b>, Derde Druk,<br>
door C. Joh. Kieviet.—Geïllustreerd door A. Rünckel.
</p>
<p class="xd29e105"><b>Karel Vermeer</b>, 2e druk<br>
door Ch. Krienen.—Geïllustreerd door W. K. de Bruin.
</p>
<p class="xd29e105"><b>Van een Diefjesmaat en een Schooljongen</b>,<br>
door Joh. H. Been.—Geïllustreerd door O. Geerling.
</p>
<p class="xd29e105"><b>De Avonturen van Vier Pretmakers</b>, 3e druk<br>
door Ch. Krienen.—Geïllustreerd door Joh. Braakensiek.
</p>
<p class="xd29e105"><b>Twee echte Jongens</b>, Derde Druk,<br>
door Ch. Krienen.—Geïllustreerd door C. van der Sluis.
</p>
<p class="xd29e105"><b>Adriaan Brouwer</b>, Tweede Druk,<br>
door J. G. Kramer.—Geïll. door W. F. A. J. Vaarzon Morel.
</p>
<p class="xd29e105"><b>Het Jongenskamp</b>, Tweede Druk,<br>
door Chr. van Abkoude.—Met 6 fraaie platen.
</p>
<p class="xd29e105"><b>De club der Jonge Kaninefaten</b>,<br>
door N. W. C. Kuyk.—Geïllustreerd door W. K. de Bruin.
</p>
<p class="xd29e105"><b>Op de vloot van Admiraal Verhuell</b>,<br>
door J. G. Kramer.—Geïllustreerd door J. H. Isings Jr.
</p>
<p class="xd29e105"><b>Mijn Jongensjaren</b>, Tweede Druk,<br>
door Koen van Dam. -:- Geïllustreerd door Joh. Braakensiek
</p>
<p class="xd29e105"><b>Instituut Sparrenheide</b>,<br>
door Chr. van Abkoude. -:- Geïllustreerd door Jan Rinke.
</p>
<p class="xd29e105"><b>Uit de Vlegeljaren van Henkie Snip</b>,<br>
door N. W. C. Kuyk.—Geïllustreerd door O. Geerling.
</p>
<p class="xd29e105"><b>Jan Bloemer</b>,<br>
door A. M. v. d. Linden.—Geïllustreerd door O. Geerling.
<span class="pagenum">[<a id="pb191" href="#pb191">191</a>]</span></p>
<p class="xd29e3015">Boeiende Jongensboeken
</p>
<p class="xd29e99">van CHR. VAN ABKOUDE.
</p>
<p>Tot heden verschenen van den gevierden schrijver van Jongensboeken, CHR. VAN ABKOUDE,
onderstaande titels, allen boeiend van inhoud, en keurig geïllustreerd.
</p>
<hr class="tb"><p>
</p>
<p class="xd29e105">Prijs in prachtband ƒ <b>2.90</b>.
</p>
<p class="xd29e105"><b>De Otters</b>, met 12 prachtige platen.
</p>
<hr class="tb"><p>
</p>
<p class="xd29e105">Prijs in prachtband ƒ <b>2.10</b>.
</p>
<p class="xd29e105"><b>Hoe Jaap Bekkers een fiets kreeg</b>,<br>
Geïllustreerd door Jan Rinke.
</p>
<p class="xd29e105"><b>De Zonnige Jeugd van Frits van Duuren</b>, <br>
Geïllustreerd door Jan Rinke.
</p>
<p class="xd29e105"><b>Jolig Strandleven</b>, Geïll. door Jan Rinke
</p>
<p class="xd29e105"><b>De Waterratten</b>, Geïllustreerd door O. Geerling.
</p>
<p class="xd29e105"><b>Jaap Snoek van Volendam</b>, Tweede druk. <br>
Geïllustreerd door Jan Rinke.
</p>
<p class="xd29e105"><b>Pietje Bell</b>, Tweede druk, Geïllustreerd door Jan Rinke.
</p>
<p class="xd29e105"><b>De Fietsclub „Alle Vijf,”</b> Tweede druk,<br>
Geïllustreerd door Louis Raemaekers.
</p>
<p class="xd29e105"><b>Tim en Tom</b>, 3e druk, Geïll. door Louis Raemaekers.
</p>
<p class="xd29e105"><b>Hein Stavast</b>, 3e druk. Geïllustreerd door Jan Rinke.
</p>
<p class="xd29e105"><b>Hollandsche Jongens</b>, 2e druk. Met 4 platen.
</p>
<hr class="tb"><p>
</p>
<p class="xd29e105">Prijs in prachtband ƒ <b>1.40</b>
</p>
<p class="xd29e105"><b>Het Jongenskamp</b>, 2e druk. -:- Met 6 fraaie platen.
</p>
<p class="xd29e105"><b>Instituut Sparrenheide</b>, <span class="corr" id="xd29e3202" title="Bron: Geïl.">Geïll.</span> door Jan Rinke.
</p>
<hr class="tb"><p>
</p>
<p class="xd29e105">Prijs in prachtband ƒ <b>1.—</b>
</p>
<p class="xd29e105"><b>Bert en Bram.</b>
</p>
<p class="xd29e105"><b>Willems Verjaarsgeschenk</b>, 2e druk.
</p>
<p class="xd29e105"><b>Bob zonder zorg.</b>
</p>
<p class="xd29e105"><b>Een Ongeluksvogel</b>, 2e druk.
</p>
<p class="xd29e105"><b>De Voetbalclub</b>, 2e druk.
</p>
<p class="xd29e105">Prijs in prachtband ƒ <b>0.50</b>
</p>
<p class="xd29e105"><b>Piet Parker</b>, 2e druk.
</p>
<p class="xd29e105"><b>De Man met de Poppenkast</b>, 2e druk.
<span class="pagenum">[<a id="pb192" href="#pb192">192</a>]</span></p>
<p class="xd29e105"><span class="underline">Uitgaven van Gebr. Kluitman’s Uitgevers-Maatschappij, Alkmaar.</span>
</p>
<p class="xd29e3017"><b>Jongensboeken</b> van P. VISSER.
</p>
<div class="figure floatLeft pamarnewidth"><img src="images/aMarne.png" alt="Boekomslag: De Slag aan de Marne." width="209" height="289"></div><p>
</p>
<p>Prijs in prachtband ƒ 2.10.
</p>
<p class="xd29e3017">De Slag aan de Marne.
</p>
<p class="xd29e105">Geïllustreerd door O. GEERLING. <b>Tweede druk.</b>
</p>
<p class="xd29e3017">Taco de Minstreel.
</p>
<p class="xd29e105">Met 8 platen van J. H. ISINGS Jr.
</p>
<p class="xd29e3017">De laatsten der Arkels.
</p>
<p class="xd29e105">Met 8 platen van J. H. ISINGS Jr.
</p>
<hr class="tb"><p>
</p>
<p class="xd29e105">Prijs in prachtband ƒ 1.40.
</p>
<p class="xd29e3017">De Zwervers van het Groote Leger.
</p>
<p class="xd29e105">Geïllustreerd door O. GEERLING.
</p>
<p class="xd29e3017">De Ritmeester van Waterloo.
</p>
<p class="xd29e105">Geïllustreerd door O. GEERLING.
</p>
<p class="xd29e3017">Heemskerck op Nova Zembla.
</p>
<p class="xd29e105">Geïllustreerd door A. H. GOUWE.—<b>Derde Druk.</b>
</p>
<p class="xd29e3017">Heemskerck voor Gibraltar.
</p>
<p class="xd29e105">Geïllustreerd door H. C. LOUWERSE. -:- <b>Derde Druk.</b>
</p>
<p class="xd29e3017">De Vliegende Hollander.
</p>
<p class="xd29e105">Geïllustreerd door A. Rünckel.—<b>Derde Druk.</b>
</p>
<p class="xd29e3017">Het Beleg van Haarlem.
</p>
<p class="xd29e105">Geïllustreerd door FRANS LAZAROM.
</p>
<p class="xd29e3017">Het Beleg van Alkmaar.
</p>
<p class="xd29e105">Geïllustreerd door H. C. LOUWERSE.—<b>Derde Druk</b>
</p>
</div>
</div>
<div class="div1 cover"><span class="pagenum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divBody">
<p class="first"></p>
<div class="figure spinewidth"><img src="images/spine.jpg" alt="Oorspronkelijke rug." width="120" height="720"></div><p>
</p>
</div>
</div>
<div class="transcriberNote">
<h2 class="main">Colofon</h2>
<h3 class="main">Beschikbaarheid</h3>
<p class="first">Dit eBoek is voor kosteloos gebruik door iedereen overal, met vrijwel geen beperkingen
van welke soort dan ook. U mag het kopiëren, weggeven of hergebruiken onder de voorwaarden
van de Project Gutenberg Licentie in dit eBoek of on-line op <a class="seclink xd29e49" title="Externe link" href="https://www.gutenberg.org/">www.gutenberg.org</a>.
</p>
<p>Dit eBoek is geproduceerd door het on-line gedistribueerd correctieteam op <a class="seclink xd29e49" title="Externe link" href="https://www.pgdp.net/">www.pgdp.net</a>.
</p>
<p>Hoewel de titelpagina aangeeft dat de Otto Geerling de illustrator is van dit werk,
zijn de platen gesigneerd door Jan Rinke.
</p>
<p>Een alternatieve tekstversie is beschikbaar via de <a class="seclink xd29e49" title="Externe link" href="https://www.dbnl.org/tekst/abko001inst02_01/">DBNL</a>.
</p>
<h3 class="main">Metadata</h3>
<table class="colophonMetadata">
<tr>
<td><b>Titel:</b></td>
<td>Instituut Sparrenheide</td>
<td></td>
</tr>
<tr>
<td><b>Auteur:</b></td>
<td>Chris van Abkoude (1880–1960)</td>
<td><a href="https://viaf.org/viaf/76629279/" class="seclink">Info</a></td>
</tr>
<tr>
<td><b>Illustrator:</b></td>
<td>Otto Geerling (1850–na 1927)</td>
<td><a href="https://viaf.org/viaf/288850452/" class="seclink">Info</a></td>
</tr>
<tr>
<td><b>Illustrator:</b></td>
<td>Jan Rinke (1863–1922)</td>
<td><a href="https://viaf.org/viaf/81095994/" class="seclink">Info</a></td>
</tr>
<tr>
<td><b>Taal:</b></td>
<td>Nederlands (Spelling De Vries-Te Winkel)</td>
<td></td>
</tr>
<tr>
<td><b>Oorspronkelijke uitgiftedatum:</b></td>
<td>1917</td>
<td></td>
</tr>
</table>
<h3 class="main">Codering</h3>
<p class="first">Dit boek is weergegeven in oorspronkelijke schrijfwijze. Afgebroken woorden aan het
einde van de regel zijn stilzwijgend hersteld. Kennelijke zetfouten in het origineel
zijn verbeterd. Deze verbeteringen zijn aangegeven in de colofon aan het einde van
dit boek.
</p>
<h3 class="main">Documentgeschiedenis</h3>
<ul>
<li>2020-01-31 Begonnen.
</li>
</ul>
<h3 class="main">Externe Referenties</h3>
<p>Dit Project Gutenberg eBoek bevat externe referenties. Het kan zijn dat deze links
voor u niet werken.</p>
<h3 class="main">Verbeteringen</h3>
<p>De volgende verbeteringen zijn aangebracht in de tekst:</p>
<table class="correctionTable" summary="Overzicht van verbeteringen aangebracht in de tekst.">
<tr>
<th>Bladzijde</th>
<th>Bron</th>
<th>Verbetering</th>
<th>Bewerkingsafstand</th>
</tr>
<tr>
<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd29e178">8</a></td>
<td class="width40 bottom">koffie-tafel</td>
<td class="width40 bottom">koffietafel</td>
<td class="bottom">1</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd29e252">13</a></td>
<td class="width40 bottom">zoover</td>
<td class="width40 bottom">zoo ver</td>
<td class="bottom">1</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd29e275">15</a>, <a class="pageref" href="#xd29e565">37</a>, <a class="pageref" href="#xd29e1002">69</a>, <a class="pageref" href="#xd29e1006">69</a>, <a class="pageref" href="#xd29e1268">84</a>, <a class="pageref" href="#xd29e1292">86</a>, <a class="pageref" href="#xd29e1898">125</a>, <a class="pageref" href="#xd29e1996">133</a>, <a class="pageref" href="#xd29e2002">134</a>, <a class="pageref" href="#xd29e2234">149</a>, <a class="pageref" href="#xd29e2290">153</a></td>
<td class="width40 bottom">
[<i>Niet in bron</i>]
</td>
<td class="width40 bottom">„</td>
<td class="bottom">1</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd29e336">21</a>, <a class="pageref" href="#xd29e378">24</a>, <a class="pageref" href="#xd29e764">51</a>, <a class="pageref" href="#xd29e1048">72</a>, <a class="pageref" href="#xd29e1061">73</a>, <a class="pageref" href="#xd29e1068">73</a>, <a class="pageref" href="#xd29e1767">118</a></td>
<td class="width40 bottom">..</td>
<td class="width40 bottom">…</td>
<td class="bottom">1</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd29e450">29</a>, <a class="pageref" href="#xd29e2225">149</a></td>
<td class="width40 bottom">„</td>
<td class="width40 bottom">
[<i>Verwijderd</i>]
</td>
<td class="bottom">1</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd29e532">35</a></td>
<td class="width40 bottom">ondertuschen</td>
<td class="width40 bottom">ondertusschen</td>
<td class="bottom">1</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd29e584">38</a>, <a class="pageref" href="#xd29e716">48</a>, <a class="pageref" href="#xd29e870">60</a></td>
<td class="width40 bottom">”</td>
<td class="width40 bottom">
[<i>Verwijderd</i>]
</td>
<td class="bottom">1</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd29e596">39</a>, <a class="pageref" href="#xd29e1004">69</a>, <a class="pageref" href="#xd29e1010">70</a>, <a class="pageref" href="#xd29e1262">84</a>, <a class="pageref" href="#xd29e2004">134</a>, <a class="pageref" href="#xd29e2266">152</a>, <a class="pageref" href="#xd29e2288">153</a>, <a class="pageref" href="#xd29e2509">168</a></td>
<td class="width40 bottom">
[<i>Niet in bron</i>]
</td>
<td class="width40 bottom">”</td>
<td class="bottom">1</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd29e679">45</a>, <a class="pageref" href="#xd29e833">58</a>, <a class="pageref" href="#xd29e912">63</a>, <a class="pageref" href="#xd29e1236">83</a></td>
<td class="width40 bottom">,</td>
<td class="width40 bottom">
[<i>Verwijderd</i>]
</td>
<td class="bottom">1</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd29e697">46</a></td>
<td class="width40 bottom">
[<i>Niet in bron</i>]
</td>
<td class="width40 bottom">,</td>
<td class="bottom">1</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd29e745">50</a></td>
<td class="width40 bottom">
[<i>Niet in bron</i>]
</td>
<td class="width40 bottom">.</td>
<td class="bottom">1</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd29e789">54</a></td>
<td class="width40 bottom">den</td>
<td class="width40 bottom">dan</td>
<td class="bottom">1</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd29e1131">76</a></td>
<td class="width40 bottom">bosch-omgeving</td>
<td class="width40 bottom">boschomgeving</td>
<td class="bottom">1</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd29e1167">79</a></td>
<td class="width40 bottom">inkpot</td>
<td class="width40 bottom">inktpot</td>
<td class="bottom">1</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd29e1189">79</a></td>
<td class="width40 bottom">zoonje</td>
<td class="width40 bottom">zoontje</td>
<td class="bottom">1</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd29e1242">83</a></td>
<td class="width40 bottom">gemeente-veldwachter</td>
<td class="width40 bottom">gemeenteveldwachter</td>
<td class="bottom">1</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd29e1362">91</a></td>
<td class="width40 bottom">Werners-hoeve</td>
<td class="width40 bottom">Wernershoeve</td>
<td class="bottom">1</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd29e1499">98</a></td>
<td class="width40 bottom">Drakestein</td>
<td class="width40 bottom">Drakenstein</td>
<td class="bottom">1</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd29e1643">108</a></td>
<td class="width40 bottom">meetkunde-sommen</td>
<td class="width40 bottom">meetkundesommen</td>
<td class="bottom">1</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd29e1687">111</a></td>
<td class="width40 bottom">stooper</td>
<td class="width40 bottom">strooper</td>
<td class="bottom">1</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd29e1770">118</a></td>
<td class="width40 bottom">..</td>
<td class="width40 bottom"> …</td>
<td class="bottom">2</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd29e1912">126</a></td>
<td class="width40 bottom">gimlachte</td>
<td class="width40 bottom">glimlachte</td>
<td class="bottom">1</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd29e1990">132</a></td>
<td class="width40 bottom">d</td>
<td class="width40 bottom">de</td>
<td class="bottom">1</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd29e2194">148</a></td>
<td class="width40 bottom">Hein</td>
<td class="width40 bottom">Hans</td>
<td class="bottom">3</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd29e2383">160</a></td>
<td class="width40 bottom">?</td>
<td class="width40 bottom">!</td>
<td class="bottom">1</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd29e2497">167</a></td>
<td class="width40 bottom">wees</td>
<td class="width40 bottom">Wees</td>
<td class="bottom">1</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd29e2515">168</a></td>
<td class="width40 bottom">onderst</td>
<td class="width40 bottom">onderste</td>
<td class="bottom">1</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd29e2640">177</a></td>
<td class="width40 bottom">stonds</td>
<td class="width40 bottom">stond</td>
<td class="bottom">1</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd29e2778">186</a></td>
<td class="width40 bottom">,</td>
<td class="width40 bottom">.</td>
<td class="bottom">1</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd29e3202">191</a></td>
<td class="width40 bottom">Geïl.</td>
<td class="width40 bottom">Geïll.</td>
<td class="bottom">1</td>
</tr>
</table>
<h3 class="main">Afkortingen</h3>
<p>Overzicht van gebruikte afkortingen.</p>
<table class="abbreviationtable" summary="Overzicht van gebruikte afkortingen.">
<tr>
<th>Afkorting</th>
<th>Uitgeschreven</th>
</tr>
<tr>
<td class="bottom">a.s.</td>
<td class="bottom">aanstaande</td>
</tr>
<tr>
<td class="bottom">b.v.</td>
<td class="bottom">bijvoorbeeld</td>
</tr>
</table>
</div>
</div>
<div>*** END OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK 61324 ***</div>
</body>
</html>
|
