summaryrefslogtreecommitdiff
path: root/60429-h/60429-h.htm
blob: f0582f04a8c68bedfc15edf9bc4115968d730f4b (plain) 
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52
53
54
55
56
57
58
59
60
61
62
63
64
65
66
67
68
69
70
71
72
73
74
75
76
77
78
79
80
81
82
83
84
85
86
87
88
89
90
91
92
93
94
95
96
97
98
99
100
101
102
103
104
105
106
107
108
109
110
111
112
113
114
115
116
117
118
119
120
121
122
123
124
125
126
127
128
129
130
131
132
133
134
135
136
137
138
139
140
141
142
143
144
145
146
147
148
149
150
151
152
153
154
155
156
157
158
159
160
161
162
163
164
165
166
167
168
169
170
171
172
173
174
175
176
177
178
179
180
181
182
183
184
185
186
187
188
189
190
191
192
193
194
195
196
197
198
199
200
201
202
203
204
205
206
207
208
209
210
211
212
213
214
215
216
217
218
219
220
221
222
223
224
225
226
227
228
229
230
231
232
233
234
235
236
237
238
239
240
241
242
243
244
245
246
247
248
249
250
251
252
253
254
255
256
257
258
259
260
261
262
263
264
265
266
267
268
269
270
271
272
273
274
275
276
277
278
279
280
281
282
283
284
285
286
287
288
289
290
291
292
293
294
295
296
297
298
299
300
301
302
303
304
305
306
307
308
309
310
311
312
313
314
315
316
317
318
319
320
321
322
323
324
325
326
327
328
329
330
331
332
333
334
335
336
337
338
339
340
341
342
343
344
345
346
347
348
349
350
351
352
353
354
355
356
357
358
359
360
361
362
363
364
365
366
367
368
369
370
371
372
373
374
375
376
377
378
379
380
381
382
383
384
385
386
387
388
389
390
391
392
393
394
395
396
397
398
399
400
401
402
403
404
405
406
407
408
409
410
411
412
413
414
415
416
417
418
419
420
421
422
423
424
425
426
427
428
429
430
431
432
433
434
435
436
437
438
439
440
441
442
443
444
445
446
447
448
449
450
451
452
453
454
455
456
457
458
459
460
461
462
463
464
465
466
467
468
469
470
471
472
473
474
475
476
477
478
479
480
481
482
483
484
485
486
487
488
489
490
491
492
493
494
495
496
497
498
499
500
501
502
503
504
505
506
507
508
509
510
511
512
513
514
515
516
517
518
519
520
521
522
523
524
525
526
527
528
529
530
531
532
533
534
535
536
537
538
539
540
541
542
543
544
545
546
547
548
549
550
551
552
553
554
555
556
557
558
559
560
561
562
563
564
565
566
567
568
569
570
571
572
573
574
575
576
577
578
579
580
581
582
583
584
585
586
587
588
589
590
591
592
593
594
595
596
597
598
599
600
601
602
603
604
605
606
607
608
609
610
611
612
613
614
615
616
617
618
619
620
621
622
623
624
625
626
627
628
629
630
631
632
633
634
635
636
637
638
639
640
641
642
643
644
645
646
647
648
649
650
651
652
653
654
655
656
657
658
659
660
661
662
663
664
665
666
667
668
669
670
671
672
673
674
675
676
677
678
679
680
681
682
683
684
685
686
687
688
689
690
691
692
693
694
695
696
697
698
699
700
701
702
703
704
705
706
707
708
709
710
711
712
713
714
715
716
717
718
719
720
721
722
723
724
725
726
727
728
729
730
731
732
733
734
735
736
737
738
739
740
741
742
743
744
745
746
747
748
749
750
751
752
753
754
755
756
757
758
759
760
761
762
763
764
765
766
767
768
769
770
771
772
773
774
775
776
777
778
779
780
781
782
783
784
785
786
787
788
789
790
791
792
793
794
795
796
797
798
799
800
801
802
803
804
805
806
807
808
809
810
811
812
813
814
815
816
817
818
819
820
821
822
823
824
825
826
827
828
829
830
831
832
833
834
835
836
837
838
839
840
841
842
843
844
845
846
847
848
849
850
851
852
853
854
855
856
857
858
859
860
861
862
863
864
865
866
867
868
869
870
871
872
873
874
875
876
877
878
879
880
881
882
883
884
885
886
887
888
889
890
891
892
893
894
895
896
897
898
899
900
901
902
903
904
905
906
907
908
909
910
911
912
913
914
915
916
917
918
919
920
921
922
923
924
925
926
927
928
929
930
931
932
933
934
935
936
937
938
939
940
941
942
943
944
945
946
947
948
949
950
951
952
953
954
955
956
957
958
959
960
961
962
963
964
965
966
967
968
969
970
971
972
973
974
975
976
977
978
979
980
981
982
983
984
985
986
987
988
989
990
991
992
993
994
995
996
997
998
999
1000
1001
1002
1003
1004
1005
1006
1007
1008
1009
1010
1011
1012
1013
1014
1015
1016
1017
1018
1019
1020
1021
1022
1023
1024
1025
1026
1027
1028
1029
1030
1031
1032
1033
1034
1035
1036
1037
1038
1039
1040
1041
1042
1043
1044
1045
1046
1047
1048
1049
1050
1051
1052
1053
1054
1055
1056
1057
1058
1059
1060
1061
1062
1063
1064
1065
1066
1067
1068
1069
1070
1071
1072
1073
1074
1075
1076
1077
1078
1079
1080
1081
1082
1083
1084
1085
1086
1087
1088
1089
1090
1091
1092
1093
1094
1095
1096
1097
1098
1099
1100
1101
1102
1103
1104
1105
1106
1107
1108
1109
1110
1111
1112
1113
1114
1115
1116
1117
1118
1119
1120
1121
1122
1123
1124
1125
1126
1127
1128
1129
1130
1131
1132
1133
1134
1135
1136
1137
1138
1139
1140
1141
1142
1143
1144
1145
1146
1147
1148
1149
1150
1151
1152
1153
1154
1155
1156
1157
1158
1159
1160
1161
1162
1163
1164
1165
1166
1167
1168
1169
1170
1171
1172
1173
1174
1175
1176
1177
1178
1179
1180
1181
1182
1183
1184
1185
1186
1187
1188
1189
1190
1191
1192
1193
1194
1195
1196
1197
1198
1199
1200
1201
1202
1203
1204
1205
1206
1207
1208
1209
1210
1211
1212
1213
1214
1215
1216
1217
1218
1219
1220
1221
1222
1223
1224
1225
1226
1227
1228
1229
1230
1231
1232
1233
1234
1235
1236
1237
1238
1239
1240
1241
1242
1243
1244
1245
1246
1247
1248
1249
1250
1251
1252
1253
1254
1255
1256
1257
1258
1259
1260
1261
1262
1263
1264
1265
1266
1267
1268
1269
1270
1271
1272
1273
1274
1275
1276
1277
1278
1279
1280
1281
1282
1283
1284
1285
1286
1287
1288
1289
1290
1291
1292
1293
1294
1295
1296
1297
1298
1299
1300
1301
1302
1303
1304
1305
1306
1307
1308
1309
1310
1311
1312
1313
1314
1315
1316
1317
1318
1319
1320
1321
1322
1323
1324
1325
1326
1327
1328
1329
1330
1331
1332
1333
1334
1335
1336
1337
1338
1339
1340
1341
1342
1343
1344
1345
1346
1347
1348
1349
1350
1351
1352
1353
1354
1355
1356
1357
1358
1359
1360
1361
1362
1363
1364
1365
1366
1367
1368
1369
1370
1371
1372
1373
1374
1375
1376
1377
1378
1379
1380
1381
1382
1383
1384
1385
1386
1387
1388
1389
1390
1391
1392
1393
1394
1395
1396
1397
1398
1399
1400
1401
1402
1403
1404
1405
1406
1407
1408
1409
1410
1411
1412
1413
1414
1415
1416
1417
1418
1419
1420
1421
1422
1423
1424
1425
1426
1427
1428
1429
1430
1431
1432
1433
1434
1435
1436
1437
1438
1439
1440
1441
1442
1443
1444
1445
1446
1447
1448
1449
1450
1451
1452
1453
1454
1455
1456
1457
1458
1459
1460
1461
1462
1463
1464
1465
1466
1467
1468
1469
1470
1471
1472
1473
1474
1475
1476
1477
1478
1479
1480
1481
1482
1483
1484
1485
1486
1487
1488
1489
1490
1491
1492
1493
1494
1495
1496
1497
1498
1499
1500
1501
1502
1503
1504
1505
1506
1507
1508
1509
1510
1511
1512
1513
1514
1515
1516
1517
1518
1519
1520
1521
1522
1523
1524
1525
1526
1527
1528
1529
1530
1531
1532
1533
1534
1535
1536
1537
1538
1539
1540
1541
1542
1543
1544
1545
1546
1547
1548
1549
1550
1551
1552
1553
1554
1555
1556
1557
1558
1559
1560
1561
1562
1563
1564
1565
1566
1567
1568
1569
1570
1571
1572
1573
1574
1575
1576
1577
1578
1579
1580
1581
1582
1583
1584
1585
1586
1587
1588
1589
1590
1591
1592
1593
1594
1595
1596
1597
1598
1599
1600
1601
1602
1603
1604
1605
1606
1607
1608
1609
1610
1611
1612
1613
1614
1615
1616
1617
1618
1619
1620
1621
1622
1623
1624
1625
1626
1627
1628
1629
1630
1631
1632
1633
1634
1635
1636
1637
1638
1639
1640
1641
1642
1643
1644
1645
1646
1647
1648
1649
1650
1651
1652
1653
1654
1655
1656
1657
1658
1659
1660
1661
1662
1663
1664
1665
1666
1667
1668
1669
1670
1671
1672
1673
1674
1675
1676
1677
1678
1679
1680
1681
1682
1683
1684
1685
1686
1687
1688
1689
1690
1691
1692
1693
1694
1695
1696
1697
1698
1699
1700
1701
1702
1703
1704
1705
1706
1707
1708
1709
1710
1711
1712
1713
1714
1715
1716
1717
1718
1719
1720
1721
1722
1723
1724
1725
1726
1727
1728
1729
1730
1731
1732
1733
1734
1735
1736
1737
1738
1739
1740
1741
1742
1743
1744
1745
1746
1747
1748
1749
1750
1751
1752
1753
1754
1755
1756
1757
1758
1759
1760
1761
1762
1763
1764
1765
1766
1767
1768
1769
1770
1771
1772
1773
1774
1775
1776
1777
1778
1779
1780
1781
1782
1783
1784
1785
1786
1787
1788
1789
1790
1791
1792
1793
1794
1795
1796
1797
1798
1799
1800
1801
1802
1803
1804
1805
1806
1807
1808
1809
1810
1811
1812
1813
1814
1815
1816
1817
1818
1819
1820
1821
1822
1823
1824
1825
1826
1827
1828
1829
1830
1831
1832
1833
1834
1835
1836
1837
1838
1839
1840
1841
1842
1843
1844
1845
1846
1847
1848
1849
1850
1851
1852
1853
1854
1855
1856
1857
1858
1859
1860
1861
1862
1863
1864
1865
1866
1867
1868
1869
1870
1871
1872
1873
1874
1875
1876
1877
1878
1879
1880
1881
1882
1883
1884
1885
1886
1887
1888
1889
1890
1891
1892
1893
1894
1895
1896
1897
1898
1899
1900
1901
1902
1903
1904
1905
1906
1907
1908
1909
1910
1911
1912
1913
1914
1915
1916
1917
1918
1919
1920
1921
1922
1923
1924
1925
1926
1927
1928
1929
1930
1931
1932
1933
1934
1935
1936
1937
1938
1939
1940
1941
1942
1943
1944
1945
1946
1947
1948
1949
1950
1951
1952
1953
1954
1955
1956
1957
1958
1959
1960
1961
1962
1963
1964
1965
1966
1967
1968
1969
1970
1971
1972
1973
1974
1975
1976
1977
1978
1979
1980
1981
1982
1983
1984
1985
1986
1987
1988
1989
1990
1991
1992
1993
1994
1995
1996
1997
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
2021
2022
2023
2024
2025
2026
2027
2028
2029
2030
2031
2032
2033
2034
2035
2036
2037
2038
2039
2040
2041
2042
2043
2044
2045
2046
2047
2048
2049
2050
2051
2052
2053
2054
2055
2056
2057
2058
2059
2060
2061
2062
2063
2064
2065
2066
2067
2068
2069
2070
2071
2072
2073
2074
2075
2076
2077
2078
2079
2080
2081
2082
2083
2084
2085
2086
2087
2088
2089
2090
2091
2092
2093
2094
2095
2096
2097
2098
2099
2100
2101
2102
2103
2104
2105
2106
2107
2108
2109
2110
2111
2112
2113
2114
2115
2116
2117
2118
2119
2120
2121
2122
2123
2124
2125
2126
2127
2128
2129
2130
2131
2132
2133
2134
2135
2136
2137
2138
2139
2140
2141
2142
2143
2144
2145
2146
2147
2148
2149
2150
2151
2152
2153
2154
2155
2156
2157
2158
2159
2160
2161
2162
2163
2164
2165
2166
2167
2168
2169
2170
2171
2172
2173
2174
2175
2176
2177
2178
2179
2180
2181
2182
2183
2184
2185
2186
2187
2188
2189
2190
2191
2192
2193
2194
2195
2196
2197
2198
2199
2200
2201
2202
2203
2204
2205
2206
2207
2208
2209
2210
2211
2212
2213
2214
2215
2216
2217
2218
2219
2220
2221
2222
2223
2224
2225
2226
2227
2228
2229
2230
2231
2232
2233
2234
2235
2236
2237
2238
2239
2240
2241
2242
2243
2244
2245
2246
2247
2248
2249
2250
2251
2252
2253
2254
2255
2256
2257
2258
2259
2260
2261
2262
2263
2264
2265
2266
2267
2268
2269
2270
2271
2272
2273
2274
2275
2276
2277
2278
2279
2280
2281
2282
2283
2284
2285
2286
2287
2288
2289
2290
2291
2292
2293
2294
2295
2296
2297
2298
2299
2300
2301
2302
2303
2304
2305
2306
2307
2308
2309
2310
2311
2312
2313
2314
2315
2316
2317
2318
2319
2320
2321
2322
2323
2324
2325
2326
2327
2328
2329
2330
2331
2332
2333
2334
2335
2336
2337
2338
2339
2340
2341
2342
2343
2344
2345
2346
2347
2348
2349
2350
2351
2352
2353
2354
2355
2356
2357
2358
2359
2360
2361
2362
2363
2364
2365
2366
2367
2368
2369
2370
2371
2372
2373
2374
2375
2376
2377
2378
2379
2380
2381
2382
2383
2384
2385
2386
2387
2388
2389
2390
2391
2392
2393
2394
2395
2396
2397
2398
2399
2400
2401
2402
2403
2404
2405
2406
2407
2408
2409
2410
2411
2412
2413
2414
2415
2416
2417
2418
2419
2420
2421
2422
2423
2424
2425
2426
2427
2428
2429
2430
2431
2432
2433
2434
2435
2436
2437
2438
2439
2440
2441
2442
2443
2444
2445
2446
2447
2448
2449
2450
2451
2452
2453
2454
2455
2456
2457
2458
2459
2460
2461
2462
2463
2464
2465
2466
2467
2468
2469
2470
2471
2472
2473
2474
2475
2476
2477
2478
2479
2480
2481
2482
2483
2484
2485
2486
2487
2488
2489
2490
2491
2492
2493
2494
2495
2496
2497
2498
2499
2500
2501
2502
2503
2504
2505
2506
2507
2508
2509
2510
2511
2512
2513
2514
2515
2516
2517
2518
2519
2520
2521
2522
2523
2524
2525
2526
2527
2528
2529
2530
2531
2532
2533
2534
2535
2536
2537
2538
2539
2540
2541
2542
2543
2544
2545
2546
2547
2548
2549

<!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Strict//EN"
    "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-strict.dtd">
<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="eo" lang="eo">
  <head>
    <meta http-equiv="Content-Type" content="text/html;charset=utf-8" />
    <meta http-equiv="Content-Style-Type" content="text/css" />
    <title>Hermano kaj Doroteo</title>
    <link rel="coverpage" href="images/cover.jpg"/>
    <style type="text/css">
body {margin-left: 10%; margin-right: 10%;}
div#titlepage {text-align: center; line-height: 2.0; margin-bottom: 4em; margin-top: 4em;}
h1 {word-spacing: 1ex;}
h2 {text-align: left; padding-left: 5%; margin-top: 4em; font-size: 150%;}
.header {text-align: left; padding-left: 5%; font-size: 120%; font-weight: bold;}
.far_sig {text-align: right; margin-right: 10%;}
hr.short {width: 20%;}
.smaller {font-size: smaller;}
a {text-decoration: none;}
.footnotes        {border: dashed 1px; margin-top: 2em;}
.footnote         {margin-left: 10%; margin-right: 10%; font-size: 0.9em;}
.footnote .label  {position: absolute; right: 84%; text-align: right;}
.fnanchor {vertical-align: super; font-size: .8em; font-weight: normal;}
.verse .strofo {margin: 1em 0em 1em 0em;}
.strofo .linio {display:block; margin-left: 2em;}
.strofo br {display: none;}
span.linionum {position: absolute; left: 10%; margin: 0; text-indent:0; font-size: 90%; text-align: right; width: 1.75em;}
div.reklamo {margin-top: 4em; padding-left: 3em; padding-right: 3em;}
.reklamo p {text-indent: -3em; margin-top: 0.5em; margin-bottom: 0em;}
.reklamo ul li {text-indent: -2em; margin-left: 0em; list-style-type: none;}
p.vol {text-align: center;}
.transnote {background-color: #E6E6FA;
    color: black;
     font-size:smaller;
     padding:0.5em;
     margin-top:4em;
     font-family:sans-serif, serif; }
    </style>
  </head>
<body>


<div>*** START OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK 60429 ***</div>

<div style="text-align: center;">
<p style="font-size:170%;">INTERNACIA<br />
MONDLITERATURO</p>

<p style="font-size:120%;">Kolekto de la plej famaj verkoj<br />
el ĉiuj naciaj literaturoj</p>

<p class="smaller">
FERDINAND HIRT &amp; SOHN EN LEIPZIG / 1922<br />
ESPERANTO-FAKO</p>
</div>
<!-- paĝo sennombra -->


<div id="titlepage">
<p style="font-size:170%;">J. W. v. GOETHE</p>

<h1>HERMANO KAJ DOROTEO</h1>

<p style="font-size:120%;">Eposo idilia</p>

<p style="font-size:120%;">El la germana originalo tradukis<br />
  <b>Benno Küster</b></p>

<p>2a, korektita eldono</p>

<img src="images/nun1.png"
alt="[devizo: Ni fosu nian sulkon]" width="95" height="123" />

<p>FERDINAND HIRT &amp; SOHN EN LEIPZIG / 1922<br />
ESPERANTO-FAKO</p>
</div><!-- paĝo sennombra -->




<div class="smaller">
<p>ĈIUJ RAJTOJ ESTAS REZERVATAJ<br />
COPYRIGHT 1922 BY FERDINAND HIRT &amp; SOHN EN LEIPZIG</p>

<p>PRESEJO BREITKOPF &amp; HÄRTEL, LEIPZIG</p>
</div>
<!-- p. 5 -->




<h2>Antaŭparolo.</h2>


<p>Depost la jaro 1790 Goethe travivis periodon, dum kiu ĉesis lia
kapableco kaj ankaŭ lia emo, krei kiel verkisto de dramoj. Li okupis
sin nun—precipe sub la influo de sia nova amiko Schiller—pri la
eposa poezio. Krome li nun havis personajn interrilatojn kun Joh. H.
Voß, la tradukinto de Homer-o, kaj mem studis la Homer-an poezion.</p>

<p>En ĉi tiu „eposa periodo“ (1796-97) naskiĝis la Germana eposo
<span lang="de">„Hermann und Dorothea“</span>, la unua pli granda poeziaĵo, kiu estas
signifa por la amikeco de Goethe kaj Schiller. Ĝi estas poezia
produktaĵo, nepre specife Germana, en antikva formo, pri kiu ĉiuj
konsentas, ke ĝi estas unu el la plej eminentaj verkoj ne nur de
Goethe kaj de la Germana literaturo, sed de la tuta mondliteraturo.</p>

<p>Schiller esprimis sian opinion pri ĉi tiu poemo (la 20an de aŭgusto
1797) per jenaj vortoj: „mi nun denove legis la poemon kun la ĉiam
nova, nemalfortigebla impreso kaj kun nova kortuŝeco; ĝi estas
nepre perfekta en sia speco, ĝi estas, kvankam pasia-patosa, tamen
alloga en la plej alta grado, resume, ĝi estas bela, kion ajn oni
volas esprimi per ĉi tiu vorto“.</p>

<p>Ĉu la anoj de negermanaj popoloj legos ĝin same impresataj? Certe
jam ankaŭ multaj Germanoj ne havos la tutan ĉarmplenan impreson de
la poemo, se ili ne konas kaj sentas la ĉarmon de la Homer-a poezio.
Kaj<!-- p. 6 --> ĉiu, kiu volas havi la plenan ĝuon de Hermano kaj Doroteo
nature devas legi la poemon en la lingvo de la Germana originalo.
Tamen traduko en Esperanto pli multe ol tradukoj en aliaj lingvoj,
kiuj ne kapablas imiti la formon de la heksametra verso, donos la
eblecon, iomete senti la ĉarmojn de la Germana eposo. Pro tio mi
forigis ĉiujn dubojn kaj metis ĉi tiun verkon—„nepre perfektan
(laŭ Schiller) en sia speco“—en la unuan lokon de la nova
„Mondliteraturo“, eldonota laŭ la plano de la eldonejo F. Hirt kaj
filo.</p>

<hr class="short" />

<p>La traduko de Hermano kaj Doroteo unuafoje aperis en la jaro 1911,
verkita de nia Germana samideano Benno Küster, kiun subtenis dum la
presigo la redaktoroj Mangelsdorf kaj Hoen. Mangelsdorf aldonis
„postparolon“, el kiu mi nur citas jenajn vortojn: „B. Küster certe
mem pruviĝis poeto, esperantigante tiun verkon.“ Mi konsentas ĉi
tiun juĝon kaj dankeme rememoras la ĉefajn datojn el la vivo de
Benno Küster. — Li naskiĝis la 9an de julio 1861 en Wildeshausen
(Oldenburg) kaj mortis kiel kalkulkonsilanto post longa malsano
la 24an de oktobro 1916 en Breslaŭ. Li fariĝis Esperantisto jam
dum sia antaŭa restado en Görlitz, kie li, en malgranda rondo,
tre diligente studis nian lingvon kaj per korespondado amike
interrilatiĝis precipe kun Anglaj kaj Rusaj samideanoj. Li estis
kunlaboranto de la „Revuo“ kaj de la „Vagabondo“. Dum sia partopreno
al la Dresden-a internacia kongreso li interkonatiĝis kun D-ro
Zamenhof, kiu kuraĝigis lin, eldoni la tradukon de Hermano kaj
Doroteo. Jam depost la jaro 1910 Küster malsaniĝis kaj restis
malsana ĝis sia morto.</p>

<hr class="short" />

<p>Tradukante la Germanan eposon, Küster—kun sendube laŭdinda gusto—ne
imitis la heksametran verson de Goethe, kiu—laŭ maniero
taŭga por la Germana, sed ne por la Esperanta poezio—almiksas
kvazaŭ-spondeojn (<b>&ndash;&nbsp;&ndash;</b>) kaj -troĥeojn (<b>&ndash;&nbsp;⏑</b>) al la daktiloj
(<b>&ndash;&nbsp;⏑&nbsp;⏑</b>). Küster uzis nur daktilojn. — Mi ĉi tie<!-- p. 7 --> ne volas paroli pri
la fakto, ke en Esperanto (ankaŭ ne en la Germana lingvo) ne
ekzistas „daktiloj“ <b>&ndash;&nbsp;⏑&nbsp;⏑</b> en la senco de la greka kaj latina
lingvoj, ĉar nia lingvo havas nek longedaŭrajn nek mallongedaŭrajn
silabojn. Tamen ĝi havas akcentatajn kaj ne akcentatajn silabojn kaj
krom tio aliajn kun ŝvebanta akcento. Do, oni en Esperanto povas
imiti la formojn de la antikvaj, klasikaj versoj.</p>

<p>Küster konsekvente kaj senerare formis pure daktilajn heksametrojn</p>

<p><b>&ndash;́&nbsp;⏑&nbsp;⏑ &ndash;́&nbsp;⏑&nbsp;⏑ &ndash;́&nbsp;⏑&nbsp;⏑ &ndash;́&nbsp;⏑&nbsp;⏑ &ndash;́&nbsp;⏑&nbsp;⏑ &ndash;́&nbsp;⏑</b></p>

<p>— procedo des pli admirinda, ĉar la manko de unusilabaj vortoj
(krom la personaj pronomoj, kelkaj konjunkcioj, prepozicioj,
interjekcioj kaj adverboj) treege malfaciligas la Esperantigon de la
heksametra formo. Nenie mi, korektante la verkon, estas devigita,
korekti la verson pro iu ajn metrika eraro. Do, restis nur: 1e)
la korektado de evidentaj preseraroj, kaj 2e) de tiaj partoj kaj
esprimoj, kiujn laŭ mia opinio samideano Küster tradukis tro
laŭvorte kaj pro tio ne sufiĉe kompreneble por anoj de aliaj
popoloj. — Precipe admirinda estas ankaŭ la fakto, ke Küster
nenie, eĉ ne unufoje, apostrofis la „o“-n de la substantivo. Mi ne
volas mallaŭdi la kutimon de tia apostrofado en aliaj versritmoj;
persone mi ne tre ŝatas ĝin, kaj laŭ mia opinio ĝi estu nepre
evitata en la heksametra verso. Küster nur apostrofas la artikolon
— kaj plej ofte, farante tion, li estas prava. Sed kelkfoje li
eraras; tamen la eraro ne estas tiom grava, ke mi pro ĝi aliformigis
la tutan verson.</p>

<p class="far_sig">D-ro Dietterle.</p>
<!-- p. 8 -->
<!-- p. 9 -->




<h2>I. Kalliope.</h2>

<p class="header">Sorto kaj kompatemo.</p>

<div class="verse">
<div class="strofo">
<span class="linio">„Stratojn ja kaj foirejon neniam mi vidis dezertaj</span><br />
<span class="linio">Kiel nun! Ŝajnas al mi balaita, senviva la urbo!</span><br />
<span class="linio">Kvindek ne hejme restadis el ĉiuj loĝantoj, mi kredas.</span><br />
<span class="linio">Kion ne kaŭzas scivolo! Nun ĉiu rapidas por vidi</span><br />
<span class="linio">La irantaron de l&rsquo; forelpelitoj tre malfeliĉegaj.<!-- originale: malfaliĉegaj --> <span class="linionum">5</span></span><br />
<span class="linio">Ĝis la digvojo, de ili uzata, ja unu horeto</span><br />
<span class="linio">Estas kaj oni en polvo varmega tagmeze kuregas</span><br />
<span class="linio">Tamen malsupren. Mi vere ne irus de tie ĉi, sole</span><br />
<span class="linio">Nur por observi mizeron de tiuj senkulpaj migrantoj,</span><br />
<span class="linio">Kiuj el lando transrheina<a href="#Footnote01" class="fnanchor">[1]</a>, la bela, savinte havaĵon <span class="linionum">10</span></span><br />
<span class="linio">Sian, nun venas al ni kaj tramigras ĉi tiun feliĉan</span><br />
<span class="linio">Nian angulon de l&rsquo; valo fruktdona kaj ĝiajn kurbiĝojn.</span><br />
<span class="linio">Faris bonege, edzino, vi, ke vi forsendis la filon,</span><br />
<span class="linio">Ke li alportu malnovan tolaĵon, manĝaĵon, trinkaĵon</span><br />
<span class="linio">Al mizeruloj; ĉar por la riĉuloj konvenas donaci. — <span class="linionum">15</span></span><br />
<span class="linio">Kiel la knabo veture dresadas la virajn ĉevalojn!</span><br />
<span class="linio">Estas tre bona vidaĵo, ĉu ne? Kaleŝeto la nova,</span><br />
<span class="linio">Spacon ĝi havas por kvar kaj ankoraŭ por veturigisto.</span><br />
<span class="linio">Sola foriris li nun kaj malpeze ĝi tien ruliĝis!“</span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Tiel al sia edzino la mastro „Al Ora Leono“ <span class="linionum">20</span></span><br />
<span class="linio">Diris, plezure sidante sub la foireja dompordo.</span><br />
<span class="linio">Kaj la prudenta mastrino, la sperta, al tio respondis:</span><br />
<span class="linio">„Mi ne volonte donacas tolaĵon de ni eluzitan;</span><br /><!-- p. 10 -->
<span class="linio">Ofte ĝi estas utila kaj ne por moneroj havebla,</span><br />
<span class="linio">Kiam ĝin oni bezonas. Bonvole mi donis hodiaŭ <span class="linionum">25</span></span><br />
<span class="linio">Kelkan pli bonan peceton de lit- kaj ĉemizaj tolaĵoj;</span><br />
<span class="linio">Ĉar pri maljunaj kaj junaj mi aŭdis tutnudaj migrantoj.</span><br />
<span class="linio">Ĉu vi pardonos min? Ŝrankon la vian sekrete elrabis</span><br />
<span class="linio">Mi ja, kaj vian domrobon el plej delikata katuno,</span><br />
<span class="linio">Hindaj floretoj sur ĝi, delikata flanelo interne, <span class="linionum">30</span></span><br />
<span class="linio">Ankaŭ mi donis; ĝi estas malnova kaj ne plu laŭmoda.“</span><br />
<span class="linio">Sed la bonega dommastro pri tio ridetis kaj diris:</span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">„Vere volonte ne perdis mi tiun katunan domrobon</span><br />
<span class="linio">El orienta Hindujo; mi saman neniam ricevos.</span><br />
<span class="linio">Plu mi ne portis ĝin. Vere ja estas, ke viro nun ĉiam <span class="linionum">35</span></span><br />
<span class="linio">Iru en botoj, surtuto, vidigu sin en la bekeŝo,</span><br />
<span class="linio">Kaj forigitaj ekstere nun estas pantoflo kaj ĉapo.“</span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">„Vidu nur tien,“ respondis ŝi, „kelkaj de tie revenas</span><br />
<span class="linio">Kiuj rigardis jam la irantaron; ĝi certe nun pasis.</span><br />
<span class="linio">Kiel la ŝuoj de polvo nun estas kovritaj kaj ardas <span class="linionum">40</span></span><br />
<span class="linio">Ĉiuj vizaĝoj! Per sia naztuko forviŝas la ŝviton</span><br />
<span class="linio">Ĉiu. Mi nepre ne kurus hodiaŭ pro tia vidaĵo</span><br />
<span class="linio">Kaj kunsuferus! Min vere jam plenkontentigos rakonto.“</span><br />
<span class="linio">Tiam la patro, la bona respondis gravege la jenon:</span><br />
<span class="linio">„Tia vetero malofte aperis al tia rikolto, <span class="linionum">45</span></span><br />
<span class="linio">Kaj ni enportos la grenon nun, kiel la fojnon, sekita;</span><br />
<span class="linio">Ĉar la ĉielo heliĝis, neniu nubeto vidiĝas</span><br />
<span class="linio">Kaj malvarmigon alblovas la vento al ni orienta.</span><br />
<span class="linio">Vere konstanta vetero; la greno jam tromaturiĝis;</span><br />
<span class="linio">Morgaŭ matene ekfalĉos ni nian riĉegan rikolton.“ <span class="linionum">50</span></span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Dum li ĉi tion parolis, multiĝis la aroj da viroj</span><br />
<span class="linio">Kaj da virinoj nun tra l&rsquo; foirejo jam hejmrevenantaj.</span><br />
<span class="linio">Ankaŭ de tie veture revenis kun siaj filinoj</span><br />
<span class="linio">Al la kontraŭa placflanko rapide la riĉa najbaro,</span><br /><!-- p. 11 -->
<span class="linio">Ĉefa<!-- originale: Cefa --> vendisto de l&rsquo; loko, al domo la renovigita, <span class="linionum">55</span></span><br />
<span class="linio">En nefermita kaleŝo (en „Landaŭ“ ĝin oni fabrikis).</span><br />
<span class="linio">Stratoj viviĝis; ĉar nombris la urbo sufiĉe da burĝoj,</span><br />
<span class="linio">Ankaŭ ĝi havis fabrikojn kaj plu metiistojn diversajn.</span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Tiel la paro pacema kunsidis nun en la pordejo</span><br />
<span class="linio">Inter si paroladante pri la revenantoj bonkore. <span class="linionum">60</span></span><br />
<span class="linio">„Vidu,“ subite la tre respektinda edzino ekvokis,</span><br />
<span class="linio">„Tie alvenas la pastro, la apotekisto najbara</span><br />
<span class="linio">Kune kun li. Ili certe raportos pri multaj suferoj,</span><br />
<span class="linio">Kiujn la forelpelitoj travivis dum sia migrado.“</span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Ili alvenis, afable kaj kore salutis la paron, <span class="linionum">65</span></span><br />
<span class="linio">Poste eksidis sur benkojn el ligno, apude starantajn,</span><br />
<span class="linio">Skuis la polvon de siaj piedoj, ventumis sin ankaŭ.</span><br />
<span class="linio">Post reciproka saluto unue la apotekisto</span><br />
<span class="linio">Interparoli komencis kaj diris nun preskaŭ ĉagrene:</span><br />
<span class="linio">„Tiaj nun estas la homoj, verdire, kaj ĉiuj egalas <span class="linionum">70</span></span><br />
<span class="linio">Okulumante plezure malĝojon de siaj kunfratoj!</span><br />
<span class="linio">Ĉiu rapidas por vidi flamantan la fajron teruran,</span><br />
<span class="linio">Eĉ la krimulon mizeran al ekzekutejo irantan.</span><br />
<span class="linio">Nun por rigardi de l&rsquo; forelpelitoj mizeron aliras</span><br />
<span class="linio">Ĉiu, pripensas neniu, ke eble li ankaŭ suferos <span class="linionum">75</span></span><br />
<span class="linio">Saman mizeron, ĉu baldaŭ, ĉu poste en tempoj venontaj.</span><br />
<span class="linio">Nepardonebla facilanimeco! sed homa ĝi estas.“</span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Poste parolis la pastro, la nobla, prudenta klerulo,</span><br />
<span class="linio">Li, la ornamo de l&rsquo; urbo, junulo, sed preskaŭ jam viro.</span><br />
<span class="linio">Tiu ĉi konis la vivon kaj sciis la homajn bezonojn, <span class="linionum">80</span></span><br />
<span class="linio">Li konvinkiĝis pri l&rsquo; grava valoro de l&rsquo; Sankta Biblio,</span><br />
<span class="linio">Kiu malkovras la sorton kaj senton internan de l&rsquo; homoj;</span><br />
<span class="linio">Ankaŭ li konis bonege la librojn plej bonajn profanajn.</span><br />
<span class="linio">„Kiajn ajn nemalutilajn instinktojn la bona naturo</span><br />
<span class="linio">Donis patrine al ni, ne volonte mi tion mallaŭdas; <span class="linionum">85</span></span><br /><!-- p. 12 -->
<span class="linio">Kion prudento kaj saĝo ne ĉiam atingas, ja povas</span><br />
<span class="linio">Tia feliĉa emeco, ĝi pelas nekontraŭstareble.</span><br />
<span class="linio">Se ne allogus la homon per fortaj incitoj scivolo,</span><br />
<span class="linio">Ĉu li entute sciiĝus do, kiel la mondaj aferoj</span><br />
<span class="linio">Interrilatas belege? Unue li volas novaĵon, <span class="linionum">90</span></span><br />
<span class="linio">Poste li serĉas utilon, senlaca en sia fervoro,</span><br />
<span class="linio">Laste bonaĵon, per kiu li havas valoron, indecon.</span><br />
<span class="linio">Al la juneco do estas kunulo la senpripensemo,</span><br />
<span class="linio">Kiu danĝeron kaŝemas kaj tuje postsignojn estingas</span><br />
<span class="linio">De la dolora, feliĉe nun preterpasinta malbono. <span class="linionum">95</span></span><br />
<span class="linio">Estas laŭdota la viro, verdire, al kiu naskiĝis</span><br />
<span class="linio">Poste matura prudento el tia gajecanimeco,</span><br />
<span class="linio">Kiu ageme penadas en tagoj feliĉaj aŭ malaj;</span><br />
<span class="linio">Ĉar ĝi estigas la bonon kaj ĝi la malbonon forigas.“</span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Tuj la mastrino ekdiris aminde, sed senpacience: <span class="linionum">100</span></span><br />
<span class="linio">„Kion vi vidis, nun diru, ĉar tion mi scii deziras.“</span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">„Vere ja,“ nun energie respondis la apotekisto,</span><br />
<span class="linio">„Nur malfacile mi baldaŭ ekĝojos post ĉio vidita.</span><br />
<span class="linio">Kiu ajn povas rakonti pri tiu multobla mizero!</span><br />
<span class="linio">De malproksime ni vidis la polvon, jam antaŭ ol veni <span class="linionum">105</span></span><br />
<span class="linio">Al la herbejoj malsupren; de unu monteto jam marŝis</span><br />
<span class="linio">Ĝis la alia l&rsquo; amaso, ni povis malmulte ekkoni.</span><br />
<span class="linio">Kiam ni poste atingis la vojon tra l&rsquo; valo irantan,</span><br />
<span class="linio">Estis ankoraŭ terura tumulto de l&rsquo; homoj kaj ĉaroj.</span><br />
<span class="linio">Preterpasantajn sufiĉe da malfeliĉuloj ni tie <span class="linionum">110</span></span><br />
<span class="linio">Vidis, bedaŭre, kaj aŭdis pri tiu dolora forkuro</span><br />
<span class="linio">Kaj pri la ĝoja sentado de l&rsquo; vivo rapide savita.</span><br />
<span class="linio">Estis malĝoja vidaĵo, la tuta diversa havaĵo,</span><br />
<span class="linio">Kiun alie enhavas la domo bonstata, kaj kiun</span><br />
<span class="linio">Mastro bonega starigas en lokojn konvenajn, por uzi <span class="linionum">115</span></span><br />
<span class="linio">Ĝin ĉiutage, ĉar ĉio do estas necesa, utila,</span><br />
<span class="linio">Ĉio videbla nun sur veturiloj diversaj kaj ĉaroj,</span><br /><!-- p. 13 -->
<span class="linio">Pro la rapida foriro, lokita sen ia elekto:</span><br />
<span class="linio">Jen la kribilo, la lana kovrilo nun kuŝas sur ŝranko,</span><br />
<span class="linio">En la knedujo la lito kaj super spegulo la tolo. <span class="linionum">120</span></span><br />
<span class="linio">Ĉar la danĝero forprenas, estinte ni tion ja vidis,</span><br />
<span class="linio">Antaŭ duoble dek jaroj, ĉe l&rsquo; brulo, al homo pripenson</span><br />
<span class="linio">Ĉian, li kaptas malgravajn, sed lasas valorajn objektojn.</span><br />
<span class="linio">Ankaŭ simile ĉi tie nun ili fortrenis sensperte</span><br />
<span class="linio">Sennecesaĵojn ajn, ĉiujn ĉevalojn ŝarĝinte kaj bovojn, <span class="linionum">125</span></span><br />
<span class="linio">Lignojn malnovajn, barelojn, birdkaĝon kaj eĉ anserujon.</span><br />
<span class="linio">Tiel pakaĵojn portante spiregis l&rsquo; infanoj, virinoj</span><br />
<span class="linio">Same sub korboj kaj kuvoj kun ĉiaj objektoj negravaj.</span><br />
<span class="linio">Ĉar ja la laston de l&rsquo; havo la homo klopodas konservi.</span><br />
<span class="linio">Tiel senorde kaj tutkonfuzite la interpremantaj <span class="linionum">130</span></span><br />
<span class="linio">En la polvaro nun tien foriris. Pro bestoj malfortaj</span><br />
<span class="linio">Volis la unu veturi senurĝe, l&rsquo; alia rapidis.</span><br />
<span class="linio">Jen, ha, okazis kriado de tiuj premitaj virinoj</span><br />
<span class="linio">Kaj de l&rsquo; infanoj, blekado de l&rsquo; bestoj, bojado de l&rsquo; hundoj,</span><br />
<span class="linio">Ankaŭ ĝemado de gemaljunuloj kaj gemalsanuloj <span class="linionum">135</span></span><br />
<span class="linio">Balanciĝantaj en litoj sur ĉaro tro multe ŝarĝita.</span><br />
<span class="linio">Jen, al la rando de l&rsquo; flanka altvojo premita el sia</span><br />
<span class="linio">Ĝusta vojsulko nun unu el tiuj en foson falegis</span><br />
<span class="linio">Kaj renversiĝis; la homoj terure kriantaj sur kampon</span><br />
<span class="linio">Kaj malproksimen per svingo elfalis; sed tamen feliĉe. <span class="linionum">140</span></span><br />
<span class="linio">Ĉar la havaĵo, sekvante, defalis proksime de l&rsquo; ĉaro;</span><br />
<span class="linio">Kiu, verdire, ĝin vidis elfali, li devis supozi</span><br />
<span class="linio">Certe, ke l&rsquo; ŝarĝo de l&rsquo; kestoj kaj ŝrankoj frakasus la homojn.</span><br />
<span class="linio">Tiel la ĉaro rompita kaj l&rsquo; homoj senhelpaj jen kuŝis,</span><br />
<span class="linio">Ĉar preterpasis rapide kaj pluen foriris l&rsquo; aliaj <span class="linionum">145</span></span><br />
<span class="linio">Nur pro si mem singardemaj, kaj mem de l&rsquo; amaso ŝovataj.</span><br />
<span class="linio">Sed ni rapidis al tio kaj trovis la malfeliĉulojn,</span><br />
<span class="linio">Kiuj sur hejma kuŝejo apenaŭ suferojn tolerus,</span><br />
<span class="linio">Jen sur la tero malmola, dolore ĝemantaj, plendantaj,</span><br />
<span class="linio">Sunbruligitaj kaj sufokiĝintaj per polvo fluganta.“ <span class="linionum">150</span><!-- p. 14 --></span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Tiam elvokis, tuŝite en koro, la mastro homama:</span><br />
<span class="linio">„Ilin Hermano renkontu kaj tuj refreŝigu, vestigu!</span><br />
<span class="linio">Mi nevolonte rigardus mizeron la trodolorigan.</span><br />
<span class="linio">Kortuŝiĝinte jam de la unua sciigo pri tiaj</span><br />
<span class="linio">Grandaj suferoj ni sendis rapide obolon de nia <span class="linionum">155</span></span><br />
<span class="linio">Troa havaĵo por helpi al kelkaj kaj nin trankviligi.</span><br />
<span class="linio">Sed ni ne volas rakonti la pluajn malgajajn aferojn!</span><br />
<span class="linio">Baldaŭ ja vere la timo aliras la koron de l&rsquo; homoj,</span><br />
<span class="linio">Ankaŭ la zorgo; ĝi pli min timigas ol eĉ la malbono.</span><br />
<span class="linio">Nun ni eniru la postan kaj pli malvarmetan haleton! <span class="linionum">160</span></span><br />
<span class="linio">Tien neniam la suno briladis, nek varma aero</span><br />
<span class="linio">Murojn la multe pli dikajn penetras; alportos patrinjo</span><br />
<span class="linio">Da ‚okdektria‘ glaseton, kaj nia humoro revenos.</span><br />
<span class="linio">Tie ĉi estas negaja trinkado, pro l&rsquo; muŝozumado.“</span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Ĉiuj eniris post tio kaj ĝojis pri l&rsquo; malvarmetiĝo. <span class="linionum">165</span></span><br />
<span class="linio">Portis la zorgemulino la vinon bonegan, la klaran,</span><br />
<span class="linio">En polurita botelo, sur pleto brilstana kun romaj</span><br />
<span class="linio">Glasoj verdetaj, jen por la rheinvino la ĝustaj pokaloj.</span><br />
<span class="linio">Ĉirkaŭ la bruna rondtablo, brilege vaksita,—ĝi staris</span><br />
<span class="linio">Sur multampleksaj piedoj—sidadis la tri nun amike. <span class="linionum">170</span></span><br />
<span class="linio">Tuj kunsonoris la glaso de l&rsquo; mastro kun tiu de l&rsquo; pastro;</span><br />
<span class="linio">Gaje, sed senemocie, pripense ĝin tenis la tria,</span><br />
<span class="linio">Tiel ke lin ekadmonis la mastro kun vortoj afablaj:</span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">„Trinku, najbaro, mi petas! Ankoraŭ protektis favore</span><br />
<span class="linio">Dio nin kaj ni esperu, ke plue nin ankaŭ li gardos. <span class="linionum">175</span></span><br />
<span class="linio">Kiu el ni ne ekkonas, ke post la terura brulego,</span><br />
<span class="linio">Kiam Li grave nin punis, Li ĉiam ĝojigis kaj ĉiam</span><br />
<span class="linio">Ŝirmis nin, kiel la homo la multevaloran okulon</span><br />
<span class="linio">Gardas, prefere ŝatatan el ĉiuj aliaj de l&rsquo; membroj.</span><br />
<span class="linio">Ĉu Li ne ankaŭ nin plue indulgos kaj helpos favore? <span class="linionum">180</span></span><br />
<span class="linio">Ĉar en danĝeroj nur klare ekkonas ni, kiom Li povas.</span><br />
<span class="linio">Ĉu Li la urbon florantan, post kiam Li rekonstruigis</span><br /><!-- p. 15 -->
<span class="linio">Ĝin el la cindro per laboremuloj kaj tiam ĝin benis</span><br />
<span class="linio">Riĉe, nun ree detruos kaj ĉiujn penadojn nuligos?</span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Tiam serene kaj milde la pastro bonega ekdiris: <span class="linionum">185</span></span><br />
<span class="linio">„Ĉiam konservu la kredon, restadu ĉe sama sentado!</span><br />
<span class="linio">Dum la prospero ĝi faras nin saĝaj kaj certaj; cetere</span><br />
<span class="linio">Estas plej bona konsolo, vivigas plej belan esperon.“</span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Nun la prudenta kaj vira pensema gastmastro rediris:</span><br />
<span class="linio">„Kiel salutis mi ofte mirege de l&rsquo; Rhein-o la ondojn, <span class="linionum">190</span></span><br />
<span class="linio">Kiam laŭ mia negoco vojaĝe mi alproksimiĝis!</span><br />
<span class="linio">Ĉiam ĝi ŝajnis potenca, ĝojigis animon kaj koron.</span><br />
<span class="linio">Sed mi ne povis ekpensi, ke ĝia ĉarmega bordejo</span><br />
<span class="linio">Baldaŭ fariĝus remparo por certe deteni la Frankon,</span><br />
<span class="linio">Same la larĝa litego fosaĵo la limon baronta. <span class="linionum">195</span></span><br />
<span class="linio">Tiel, jen, ŝirmas naturo, defendas la bravaj Germanoj,</span><br />
<span class="linio">Gardas mem Dio nin! Kiu do senkuraĝiĝos malsaĝe?</span><br />
<span class="linio">La batalantoj laciĝis, kaj pacon promesis jam ĉio.</span><br />
<span class="linio">Ho, ke nur en la preĝejo dum tago de ni dezirata,</span><br />
<span class="linio">Kiam sonoros kun nia orgeno la sonorilaro <span class="linionum">200</span></span><br />
<span class="linio">Kaj sonegantaj trumpetoj la altan ‚Tedeum‘ elvokos,</span><br />
<span class="linio">Ho, ke nur tiam Hermano je tiu ĉi tago, sinjoro</span><br />
<span class="linio">Pastro, decide aperu ĉe vi kaj ĉe via altaro</span><br />
<span class="linio">Kun fianĉino, ke festo konata en ĉiuj la landoj</span><br />
<span class="linio">Ankaŭ revenu ĉe mi, kiel tago festega de l&rsquo; domo! <span class="linionum">205</span></span><br />
<span class="linio">Sed mi ĉagrene ekvidas la filon ekstere timema</span><br />
<span class="linio">Kaj malrapida nur, dum laboreme li hejme rapidas,</span><br />
<span class="linio">Meze de l&rsquo; homoj li sin kaj publike vidigi malŝatas;</span><br />
<span class="linio">Ja, li evitas eĉ ĉiun kunvenon kun belaj knabinoj,</span><br />
<span class="linio">Ankaŭ la gajan dancadon ŝatatan de ĉiu junulo.“ <span class="linionum">210</span></span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Tiel dirinte li nun ekaŭskultis. Jen oni ekaŭdis</span><br />
<span class="linio">De malproksime bruadi piedofrapantajn ĉevalojn</span><br />
<span class="linio">Kaj veturilon; rapide ĝi tondris nun sub la pordejon.</span></div>
</div><!-- p. 16 -->




<h2>II. Terpsichore.</h2>

<p class="header">Hermano.</p>

<div class="verse">
<div class="strofo">
<span class="linio">Kiam la filo bonforma eniris la ĉambron, atente</span><br />
<span class="linio">Lin observadis la pastro per fiksaj rigardoj, kaj ankaŭ</span><br />
<span class="linio">Lian staturon kaj tutan konduton, per sperta okulo</span><br />
<span class="linio">De l&rsquo; esploranto nun, kiu mienojn facile deĉifras,</span><br />
<span class="linio">Kaj ridetante al li li ekdiris per vortoj afablaj: <span class="linionum">5</span></span><br />
<span class="linio">„Tute ja aliigita vi ŝajnas! neniam mi vidis</span><br />
<span class="linio">Tian viglecon ĉe vi kaj tielan vivplenan rigardon.</span><br />
<span class="linio">Gaje, serene vi venas; tuj oni eksentas, ke vi la</span><br />
<span class="linio">Malfeliĉulojn donacis kaj benon ilian ricevis.“</span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Sed serioze kaj tute trankvile la filo respondis: <span class="linionum">10</span></span><br />
<span class="linio">„Ĉu mi laŭdinde ĝin faris, ne scias mi; ĉion ordonis</span><br />
<span class="linio">Fari la koro, pri kio precize al vi mi rakontos.</span><br />
<span class="linio">Kara patrino, vi serĉis tro longe malnovajn objektojn,</span><br />
<span class="linio">Kaj vi tro longe elektis; la pako malfrue pretiĝis;</span><br />
<span class="linio">Ankaŭ la vinon kaj vian bieron vi pakis trozorge. <span class="linionum">15</span></span><br />
<span class="linio">Kiam mi fine elvenis ekstere de l&rsquo; pordo sur straton,</span><br />
<span class="linio">Jam refluegis la multo da burĝoj, virinoj, infanoj,</span><br />
<span class="linio">Al mi renkonten, la forelpelitoj jam malproksimiĝis.</span><br />
<span class="linio">Mi rapidiĝis kaj tuje veturis al tiu vilaĝo,</span><br />
<span class="linio">Kie—mi tion eksciis ja—ĉiuj nun nokte ripozos. <span class="linionum">20</span></span><br />
<span class="linio">Kiam mi pluen, laŭlonge de l&rsquo; nova kampstrato veturis</span><br />
<span class="linio">Jen veturilo el trunkoj fortikaj rigardojn altiris,</span><br />
<span class="linio">Kiun du bovoj fremdlandaj, tre grandaj kaj fortaj, fortiris;</span><br />
<span class="linio">Paŝis apude knabino, tutfreŝe antaŭeniranta,</span><br /><!-- p. 17 -->
<span class="linio">Kiu per longa bastono la bestojn fortegajn direktis, <span class="linionum">25</span></span><br />
<span class="linio">Ilin antaŭen jen puŝis kaj jen malakcelis prudente.</span><br />
<span class="linio">Min ekvidinte, trankvile ŝi miajn ĉevalojn aliris,</span><br />
<span class="linio">Jene dirante: Ne ĉiam ni estis en tia mizero,</span><br />
<span class="linio">Kiel hodiaŭ vi vidas nin kaj nun sur tiu ĉi marŝo.</span><br />
<span class="linio">Mi ne kutimis ĝis nun de l&rsquo; fremdulo donacon petegi, <span class="linionum">30</span></span><br />
<span class="linio">Kiun li donas malvole, nur por malriĉulon forigi;</span><br />
<span class="linio">Sed la neceso nun urĝas paroli. Ĉi tie sur pajlo</span><br />
<span class="linio">Kuŝas l&rsquo; edzino de riĉa kampulo ĵus akuŝiĝinta,</span><br />
<span class="linio">Kiun apenaŭ mi savis kun bovoj kaj kun veturilo.</span><br />
<span class="linio">Laste ni sekvas l&rsquo; aliajn; apenaŭ ŝi restis vivanta. <span class="linionum">35</span></span><br />
<span class="linio">Kuŝas nun nuda, ĉe l&rsquo; brusto, la ĵus naskiĝinta infano;</span><br />
<span class="linio">Nur per malmulto la niaj ja povos nin helpi, kondiĉe</span><br />
<span class="linio">Ke ni atingu l&rsquo; aliajn hodiaŭ en tiu vilaĝo,</span><br />
<span class="linio">Kie ni volas restadi; mi timas neniun plu trovi.</span><br />
<span class="linio">Se superfluan tolaĵon vi havas kaj loĝas proksime, <span class="linionum">40</span></span><br />
<span class="linio">Tiam donacu bonfare do ĝin al la malfeliĉuloj.</span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Tiel ŝi diris kaj lace leviĝis de l&rsquo; pajlo la pala</span><br />
<span class="linio">Min rigardanta akuŝiĝintino; kaj mi nun respondis:</span><br />
<span class="linio">Superterulo do ofte instigas, ke l&rsquo; koro bonfara</span><br />
<span class="linio">Antaŭeksentas mizeron de sia malriĉa homfrato; <span class="linionum">45</span></span><br />
<span class="linio">Antaŭsentinte pri via ĉagreno do mia patrino</span><br />
<span class="linio">Pakon kunmetis, por doni ĝin tuj al la tutnudigitaj.</span><br />
<span class="linio">Kaj mi malligis la nodon de l&rsquo; laĉo kaj donis la varman</span><br />
<span class="linio">Patran domrobon al ŝi kaj donacis ĉemizojn kaj tolon.</span><br />
<span class="linio">Ĝoje dankante ekkriis ŝi: Ho, feliĉulo ne kredas, <span class="linionum">50</span></span><br />
<span class="linio">Ke mirindaĵo okazas ankoraŭ; nur en la mizero</span><br />
<span class="linio">Oni ekkonas la manon de Dio, ĉar Li la bonulon</span><br />
<span class="linio">Igas bonfari. Li helpu vin kiel vi helpis nin ĉiujn.</span><br />
<span class="linio">Kaj la akuŝiĝintinon mi vidis gajece pripalpi</span><br />
<span class="linio">Tolon diversan, aparte la molan flanelon de l&rsquo; robo.— <span class="linionum">55</span></span><br />
<span class="linio">Ni rapidiru al tiu vilaĝo, en kiu la niaj</span><br /><!-- p. 18 -->
<span class="linio">Certe ripozos dumnokte!—ŝin petis la bona knabino—</span><br />
<span class="linio">Tie prizorgos mi tuj la infanan vestaĵon kaj ĉion.</span><br />
<span class="linio">Kaj salutante tutkore ŝi dankis min, puŝis la bovojn;</span><br />
<span class="linio">Jen ekveturis la ĉaro; sed mi plu ankoraŭ restadis, <span class="linionum">60</span></span><br />
<span class="linio">Kaj la ĉevalojn retenis; ĉar mi konsideris ankoraŭ,</span><br />
<span class="linio">Ĉu mi rapide veturu ĝis tiu proksima vilaĝo,</span><br />
<span class="linio">Por la manĝaĵojn donaci al tie estantaj, aŭ donu</span><br />
<span class="linio">Ĉion al tiu knabino, por ke ŝi ĝin juste disdonu.</span><br />
<span class="linio">Tiel mi tuj decidiĝis en koro; mi post ŝi veturis <span class="linionum">65</span></span><br />
<span class="linio">Nur malrapide kaj ŝin atinginte mi diris fervore:</span><br />
<span class="linio">Bona knabino! ne sole tolaĵon patrino surmetis</span><br />
<span class="linio">Zorge sur mian kaleŝon por vesti la indajn nudulojn,</span><br />
<span class="linio">Sed ŝi aldonis ankoraŭ manĝaĵojn kaj ĉian trinkaĵon,</span><br />
<span class="linio">Kaj mi posedas sufiĉe da ĉio en mia ĉarkesto. <span class="linionum">70</span></span><br />
<span class="linio">Sed nun mi volas transdoni ankoraŭ ĉi tiujn donacojn</span><br />
<span class="linio">Ankaŭ al vi kaj plej bone mi tiel plenumos l&rsquo; ordonon;</span><br />
<span class="linio">Saĝe vi ĉion uzados, dum mi laŭhazarde disdonus.</span><br />
<span class="linio">Jen la knabino respondis: mi plej singardeme disdonos</span><br />
<span class="linio">Viajn donacojn; la plej mizerulo pri tio ekĝoju. <span class="linionum">75</span></span><br />
<span class="linio">Tiel ŝi diris. Rapide malfermis mi de l&rsquo; veturilo</span><br />
<span class="linio">Kestojn, elportis la ŝinkojn, la pezajn, eltiris la panojn,</span><br />
<span class="linio">Ankaŭ botelojn da vino, biero kaj ĉion transdonis.</span><br />
<span class="linio">Mi ja volonte ankoraŭ pli donus, sed pli mi ne havis.</span><br />
<span class="linio">Al la akuŝiĝintino ŝi ĉion nun metis manprete <span class="linionum">80</span></span><br />
<span class="linio">Kaj forpaŝadis; kun miaj ĉevaloj mi hejmen rapidis.“</span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Kiam Hermano silentis, la komunikema najbaro</span><br />
<span class="linio">Tuj ekkriante komencis: „Feliĉa do, kiu en tagoj</span><br />
<span class="linio">De la forkuro kaj tia konfuzo nur sola vivadas,</span><br />
<span class="linio">Kiun ne ĉirkaŭprenadas timeme l&rsquo; edzino, infanoj! <span class="linionum">85</span></span><br />
<span class="linio">Mi nun feliĉa min sentas; hodiaŭ mi tute ne volas</span><br />
<span class="linio">Patro nun esti kaj pri l&rsquo; familio la zorgon trenadi.</span><br />
<span class="linio">Ankaŭ mi ofte pripensis forkuron kaj tial kunpakis</span><br /><!-- p. 19 -->
<span class="linio">Ĉiujn<!-- originale: Ciujn --> plej bonajn objektojn, monerojn antikvajn, la ĉenojn</span><br />
<span class="linio">De la mortinta patrino, el kio nenion mi vendis. <span class="linionum">90</span></span><br />
<span class="linio">Multo ankoraŭ postrestus do, kiun mi kare akiris.</span><br />
<span class="linio">Eĉ la radikojn kaj herbojn, la tre diligente serĉitajn,</span><br />
<span class="linio">Nur malvolonte mi perdus, cetere ne tre valorantajn.</span><br />
<span class="linio">Se l&rsquo; provizoro postrestos, trankvile mi iros eksteren.</span><br />
<span class="linio">Se l&rsquo; kontantaĵon mi savis kaj mian personon, mi savis <span class="linionum">95</span></span><br />
<span class="linio">Ĉion; la unuopulo sendube sin savas facile.“</span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Tuj energie respondis la juna Hermano: „Najbaro,</span><br />
<span class="linio">Kiel vi tute ne mi opinias kaj mi ne konsentas.</span><br />
<span class="linio">Eble ĉu estas indulo, ho, kiu en tagoj feliĉaj</span><br />
<span class="linio">Aŭ malfeliĉaj pri si atentema nur estas, kaj kora <span class="linionum">100</span></span><br />
<span class="linio">Partoprenanto en ĝojoj kaj zorgoj de l&rsquo; homoj ne estas?</span><br />
<span class="linio">Mi decidiĝus edziĝi hodiaŭ prefere ol iam;</span><br />
<span class="linio">Kelka ĉar bona knabino por si defendanton bezonas</span><br />
<span class="linio">Kaj la gajigan edzinon la viro en malfeliĉaĵoj.“</span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Nun ridetante la patro! „Volonte vin tiel mi aŭdas! <span class="linionum">105</span></span><br />
<span class="linio">Tian prudentan parolon al mi vi malofte parolis.“</span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Tuj ekparolis la bona patrino kun gaja vigleco:</span><br />
<span class="linio">„Vere, Hermano, vi estas tutprava, ni faris la samon.</span><br />
<span class="linio">Ĉar ne en tagoj serenaj ni ambaŭ korame nin trovis,</span><br />
<span class="linio">Sed nin kunigis kontraŭe malĝojo kaj eĉ malfeliĉo. <span class="linionum">110</span></span><br />
<span class="linio">Lundon matene—mi scias ĝin certe, ĉar tagon antaŭe</span><br />
<span class="linio">Estis la brulo terura, per kiu pereis l&rsquo; urbeto—</span><br />
<span class="linio">Antaŭ nun dudek da jaroj; dimanĉon hodiaŭ similan,</span><br />
<span class="linio">Estis varmege kaj seke, kaj akvo malmulte ekzistis.</span><br />
<span class="linio">Ĉiuj personoj promenis en festaj vestaĵoj aŭ gaje <span class="linionum">115</span></span><br />
<span class="linio">En muelejoj, gastejoj kaj niaj vilaĝoj troviĝis.</span><br />
<span class="linio">Jen ĉe la fino de l&rsquo; urbo la fajro naskiĝis. La brulo</span><br />
<span class="linio">Tiam rapidis tra l&rsquo; stratoj, kreante nur novan ekbrulon.</span><br />
<span class="linio">Kaj la garbejoj bruladis, la tuta riĉega rikolto,</span><br /><!-- p. 20 -->
<span class="linio">Kaj en la stratoj la domoj bruladis ĝis la foirejo. <span class="linionum">120</span></span><br />
<span class="linio">Tiu ĉi domo kaj ankaŭ l&rsquo; apuda gepatra pereis.</span><br />
<span class="linio">Kelkon nur povis ni savi. Mi sidis la nokton malgajan</span><br />
<span class="linio">Sur antaŭurba paŝtejo, la kestojn kaj litojn ŝirmante;</span><br />
<span class="linio">Fine mi lace ekdormis; kaj kiam matene nun vekis</span><br />
<span class="linio">Min la matena malvarmo, la ĉe la tagiĝo blovanta, <span class="linionum">125</span></span><br />
<span class="linio">Tiam mi vidis la fumon, la ardon, muraĵojn kavitajn.</span><br />
<span class="linio">Tio premegis la koron al mi; jen la suno denove</span><br />
<span class="linio">Nun pli brilege ol iam leviĝis kaj min kuraĝigis.</span><br />
<span class="linio">Mi tuj rapide ekstaris. Mi volis nun vidi la lokon</span><br />
<span class="linio">De la antaŭa loĝejo kaj kien la kokoj rifuĝis, <span class="linionum">130</span></span><br />
<span class="linio">Kiujn precipe mi amis; infane mi sentis ankoraŭ.</span><br />
<span class="linio">Kiam mi nun la ruinojn de l&rsquo; domo kaj korto transiris,</span><br />
<span class="linio">Kiuj ankoraŭ fumiĝis, kaj mi la loĝejon ekvidis</span><br />
<span class="linio">Tiel nun tutdetruitan, jen transe vi venis serĉante.</span><br />
<span class="linio">Restis en via bestejo ĉevalo, la subbruletantaj <span class="linionum">135</span></span><br />
<span class="linio">Traboj kaj rubo ĝin kovris, la besto ne estis vidata.</span><br />
<span class="linio">Tiel ni kontraŭ ni staris, malgaje kaj konsiderante;</span><br />
<span class="linio">Ankaŭ la muro rompiĝis, komuna al niaj bienoj.</span><br />
<span class="linio">Poste ekkaptis vi min ĉe la mano kaj diris afable:</span><br />
<span class="linio">Kiel vi tien ĉi venas, Luinjo? Foriru! Vi viajn <span class="linionum">140</span></span><br />
<span class="linio">Plandojn bruligos, la botojn pli multe fortikajn varmega</span><br />
<span class="linio">Rubo al mi bruldifektis. Vi tiam min levis kaj portis</span><br />
<span class="linio">Transen min! Tie ankoraŭ la doma pordego troviĝis,</span><br />
<span class="linio">Kiel nun, kun la arkaĵo; ĝi sola el ĉio nur restis.</span><br />
<span class="linio">Kaj vi nun teren min metis kaj kisis min; mi ja protestis, <span class="linionum">145</span></span><br />
<span class="linio">Sed vi parolis al mi nun per vortoj afable signifaj:</span><br />
<span class="linio">Vidu, la fajro detruis la domon. Ĉi tie nun restu,</span><br />
<span class="linio">Helpu ĝin ree konstrui, mi helpos la vian starigi.</span><br />
<span class="linio">Mi ne komprenis, ĝis via patrino alvenis al mia</span><br />
<span class="linio">Patro kaj gaje fariĝis solena edziĝa promeso. <span class="linionum">150</span></span><br />
<span class="linio">Ĝoje ankoraŭ memoras mi pri la duonbruligitaj</span><br />
<span class="linio">Traboj kaj vidas ankoraŭ la sunon belegan leviĝi;</span><br /><!-- p. 21 -->
<span class="linio">Ĉar al mi donis la tago la edzon, la tempoj unuaj</span><br />
<span class="linio">De la terura detruo donacis al mi ja la filon.</span><br />
<span class="linio">Tial mi laŭdas vin, ke vi kun fido sincera nun ankaŭ <span class="linionum">155</span></span><br />
<span class="linio">Pensas pri ia knabino en tiu ĉi tempo terura,</span><br />
<span class="linio">Kaj kuraĝiĝas edziĝi en nia malpaca epoko.“</span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Tuje la patro respondis kaj diris viglece al tio:</span><br />
<span class="linio">„Estas laŭdinda intenco kaj pri la fariĝo vi diris,</span><br />
<span class="linio">Panjo, la veron, ĉar ĉio okazis laŭ via rakonto. <span class="linionum">160</span></span><br />
<span class="linio">Sed la pli bono restadas pli bona. Ne ĉiu bezonas</span><br />
<span class="linio">Sian vivadon kaj sian estadon denove komenci,</span><br />
<span class="linio">Kiel ni devis kaj kelkaj, ne ĉiu laboru en zorgoj.</span><br />
<span class="linio">Kiel feliĉa do estas, al kiu gepatroj bonstatan</span><br />
<span class="linio">Domon transdonas, kaj kiu prospere ĝin plue beligas? <span class="linionum">165</span></span><br />
<span class="linio">Malfacilega ja estas komenco de ĉia mastrumo.</span><br />
<span class="linio">Homo bezonas ja multe da aĵoj; de tago al tago</span><br />
<span class="linio">Ĉio fariĝas pli kosta, li tial penadu riĉiĝi.</span><br />
<span class="linio">Tiel mi ankaŭ esperas, ke vi nun, Hermano, plej baldaŭ</span><br />
<span class="linio">Hejmen kondukos kun doto riĉhava la fianĉineton; <span class="linionum">170</span></span><br />
<span class="linio">Ĉar al la brava junulo konvenas akiri knabinon</span><br />
<span class="linio">Riĉan, kaj estas agrable, se kun dezirita edzino</span><br />
<span class="linio">Ankaŭ alvenas en korboj kaj kestoj la doto utila.</span><br />
<span class="linio">Ne senintence dum kelke da jaroj patrino pretigas</span><br />
<span class="linio">Multe da tolo, fortike teksita, al sia filino; <span class="linionum">175</span></span><br />
<span class="linio">Ne senintence donacas baptanoj al ŝi arĝentaĵojn,</span><br />
<span class="linio">Kaj ormonerojn maloftajn la patro aparte konservas;</span><br />
<span class="linio">Ĉar ŝi kun sia havaĵo kaj ĉiuj donacoj ĝojigu</span><br />
<span class="linio">Iam la fraŭlon amatan do, kiu ŝin sola elektis.</span><br />
<span class="linio">Certe mi scias ĝin, kiel agrabla sin sentas edzino <span class="linionum">180</span></span><br />
<span class="linio">Inter la propraj objektoj de l&rsquo; ĉambroj kaj de l&rsquo; kuirejo,</span><br />
<span class="linio">Kiam ŝi mem al si tute preparis la tablon kaj liton.</span><br />
<span class="linio">Nur fianĉinon bonege dotitan por vi mi dezirus;</span><br />
<span class="linio">Laste ĉar malriĉulinon ja nur malestimos la viro,</span><br /><!-- p. 22 -->
<span class="linio">Eĉ servistino nur estos ŝi, kiu eniris senhava. <span class="linionum">185</span></span><br />
<span class="linio">Estas nejustaj la viroj, foriĝas la tempoj de l&rsquo; amo.</span><br />
<span class="linio">Mia Hermano, vi min maljunulon treege ĝojigus,</span><br />
<span class="linio">Se vi kondukus en domon plej baldaŭ la bofilineton</span><br />
<span class="linio">El najbaraĵo, de tie el tiu domego, la verda.</span><br />
<span class="linio">Vere, la viro riĉiĝis, komerco kaj liaj fabrikoj <span class="linionum">190</span></span><br />
<span class="linio">Pli ĉiutage riĉigas lin. Ĉu li ne ĉiam profitas?</span><br />
<span class="linio">Nur tri filinoj ekzistas kaj lian propraĵon heredos.</span><br />
<span class="linio">Jam la unua elektis, mi scias ĝin, sed akireblaj</span><br />
<span class="linio">Estas ankoraŭ la dua, la tria, kaj eble ne longe.</span><br />
<span class="linio">Se mi anstataŭ vi estus, mi ne ŝanceliĝus ĝis nune, <span class="linionum">195</span></span><br />
<span class="linio">Unu el tiuj knabinoj forportus mi, kiel la panjon.“</span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Tiam rediris modeste la filo al patro trudanta:</span><br />
<span class="linio">„Mi efektive intencis laŭ via deziro elekti</span><br />
<span class="linio">Unu el tiuj najbaraj filinoj. Ni kune lernadis,</span><br />
<span class="linio">Ludis apude de l&rsquo; puto sur nia urbplaco pli frue, <span class="linionum">200</span></span><br />
<span class="linio">Ofte kaj ilin protektis mi kontraŭ la knaboj petolaj.</span><br />
<span class="linio">Tio de longe jam pasis; kaj dece restadas en domo</span><br />
<span class="linio">Nun la plenkreskaj knabinoj, timante la ludojn petolajn.</span><br />
<span class="linio">Estas ja bonedukitaj knabinoj! Laŭ via deziro</span><br />
<span class="linio">Transen mi iris kelkfoje do kiel antaŭa konato; <span class="linionum">205</span></span><br />
<span class="linio">Sed pri la interrilatoj kun ili neniam mi gajis,</span><br />
<span class="linio">Ili mallaŭdis min ĉiam; trankvile mi devis toleri</span><br />
<span class="linio">Ĝin: ĉar tro longa la jako, la drapo tro maldelikata</span><br />
<span class="linio">Estis, koloro tro simpla, la haroj ne bele frizitaj.</span><br />
<span class="linio">Fine mi ankaŭ intencis orname min vesti, simile <span class="linionum">210</span></span><br />
<span class="linio">Kiel la buboj komercaj, ĉe ili dimanĉe estantaj,</span><br />
<span class="linio">Kiuj somere ornamas sin dande per duonsilkaĵoj.</span><br />
<span class="linio">Sed ĝustatempe ankoraŭ mi sentis, ke ili ridetis</span><br />
<span class="linio">Ĉiam min; tio do vere ofendis min, mian fieron;</span><br />
<span class="linio">Sed ĉagreniĝis mi ankaŭ treege, ke ili, precipe <span class="linionum">215</span></span><br />
<span class="linio">Minjo, la tria, neniam ekkonis la emon amikan.</span><br /><!-- p. 23 -->
<span class="linio">Laste, dum Pasko, mi ankaŭ transiris, mi vestis per nova</span><br />
<span class="linio">Jako min, kiu nun pendas nur supre en ŝranko, kaj ankaŭ</span><br />
<span class="linio">Estis laŭmode frizita mi, kiel l&rsquo; aliaj junuloj.</span><br />
<span class="linio">Ili subridis dum mia eniro, pro mi—mi ne kredis. <span class="linionum">220</span></span><br />
<span class="linio">Minjo ĉe l&rsquo; fortepiano ĵus sidis; la patro ĉeestis,</span><br />
<span class="linio">Li bonhumore aŭskultis la kanton de siaj filinoj.</span><br />
<span class="linio">Mi ne komprenis ja kelkon pri kio la kanto rakontis;</span><br />
<span class="linio">Sed pri ‚Pamina‘ kaj ankaŭ ‚Tamino‘ mi multe aŭskultis.</span><br />
<span class="linio">Kaj mi do ankaŭ ne volis silenti. Post kanto finita <span class="linionum">225</span></span><br />
<span class="linio">Mi nun demandis pri l&rsquo; teksto kaj pri la personoj diritaj.</span><br />
<span class="linio">Ĉiuj post tio silentis kaj ĉiuj ridetis; nun ŝerce</span><br />
<span class="linio">Diris la patro: „Ĉu ne, vi ja konas nur ‚Adam‘ kaj ‚Eva‘!“</span><br />
<span class="linio">Sed reteniĝis neniu nun, laŭte ekridis la knaboj</span><br />
<span class="linio">Kaj la knabinoj, la patro ridante sin tenis la ventron. <span class="linionum">230</span></span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Pro embaraso defalis ĵus mia ĉapelo, kaj daŭris</span><br />
<span class="linio">Nun subridado senĉesa, eĉ dum la kantado kaj ludo.</span><br />
<span class="linio">Mi hontigite kaj tede foriris rapide kaj ree</span><br />
<span class="linio">Hejmen, pendigis la jakon en ŝrankon, konfuzis la harojn</span><br />
<span class="linio">Ree kaj ĵuris, neniam transiri denove la sojlon. <span class="linionum">235</span></span><br />
<span class="linio">Prava mi estis; ĉar ili ja estas senamaj, koketaj,</span><br />
<span class="linio">Kaj mi sciiĝis, ke ili ankoraŭ min nomas ‚Tamino‘.“</span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Nun la patrino rediris: „Hermano, vi do ne trolonge</span><br />
<span class="linio">Kun la infanoj koleru; ĉar ili ja estas infanoj.</span><br />
<span class="linio">Minjo ja estas bonega kaj ĉiam nur vin ŝi favoris; <span class="linionum">240</span></span><br />
<span class="linio">Antaŭ ne longe pri vi ŝi demandis jam. Ŝin do elektu!“</span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Nun meditante la filo rediris: „Mi tamen ne scias,</span><br />
<span class="linio">Tiu ĉagreno troenradikiĝis ĉe mi; ŝin, je vero,</span><br />
<span class="linio">Mi nun ne volas rigardi ludantan kaj aŭdi kantantan.“</span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Sed nun la patro eksplodis kaj diris la vortojn kolerajn: <span class="linionum">245</span></span><br />
<span class="linio">„Ĝojon malmultan mi havas pri vi! Mi jam ĉiam ĝin diris,</span><br /><!-- p. 24 -->
<span class="linio">Ĉar vi deziris nur vin okupadi je l&rsquo; kampoj, ĉevaloj;</span><br />
<span class="linio">Kion bienoservisto de riĉa kampulo plenumas,</span><br />
<span class="linio">Faras vi; sed via patro nur devas rezigni je l&rsquo; filo,</span><br />
<span class="linio">Kiu ja ankaŭ laŭmore sin povis prezenti publike. <span class="linionum">250</span></span><br />
<span class="linio">Kaj la patrino min trompis pli frue per vanta espero,</span><br />
<span class="linio">Ĉar la legado, skribado, lernado neniam prosperis</span><br />
<span class="linio">En lecionoj longtempaj, kaj ĉiam vi estis la lasta.</span><br />
<span class="linio">Vere! de tio ĝi venas, se ne ambicio ekzistas</span><br />
<span class="linio">Ĉe la junulo kaj se li ne volas pli alten sin levi. <span class="linionum">255</span></span><br />
<span class="linio">Se nur por mi la gepatroj egale estadus zorgintaj,</span><br />
<span class="linio">Kaj min sendintaj pli frue en bonan kaj taŭgan lernejon,</span><br />
<span class="linio">Certe mi estus alia ol mastro de l&rsquo; Ora Leono.“</span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Jen la junulo sin levis kaj alproksimiĝis silente</span><br />
<span class="linio">Kaj malrapide, senbrue al pordo; sed kriis la patro <span class="linionum">260</span></span><br />
<span class="linio">Tutindignite: „Foriru nur! vin obstinulon mi konas!</span><br />
<span class="linio">Kaj mastrumadu nur plue, por ke mi ne vin eĉ insultu.</span><br />
<span class="linio">Tamen ne kredu, ke iam vi volos al ni enirigi</span><br />
<span class="linio">Iun vilaĝan knabinon edziĝe, la nelertulinon.</span><br />
<span class="linio">Longe mi vivis kaj scias traktadi la homojn kaj scias <span class="linionum">265</span></span><br />
<span class="linio">Ankaŭ gastigi sinjorojn kaj eĉ sinjorinojn, ke ili</span><br />
<span class="linio">Estas kontentaj; mi scias kompleze flatadi fremdulojn.</span><br />
<span class="linio">Sed mi deziras nun bofilineton ĉi tie ricevi,</span><br />
<span class="linio">Kiu amuze dolĉigos al mi la multegajn penadojn.</span><br />
<span class="linio">Ankaŭ ŝi ludu por mi la pianon! La plej eminentaj <span class="linionum">270</span></span><br />
<span class="linio">Homoj de l&rsquo; urbo plezure alvenu en mian gastejon,</span><br />
<span class="linio">Kiel dimanĉe okazas en domo najbara.“ Mallaŭte</span><br />
<span class="linio">Premis Hermano la anson kaj tiel forlasis la ĉambron.</span></div>
</div><!-- p. 25 -->



<h2>III. Thalia.</h2>

<p class="header">La burĝoj.</p>

<div class="verse">
<div class="strofo">
<span class="linio">Tiel la filo evitis la pluajn parolojn kolerajn</span><br />
<span class="linio">Tute modeste; sed kiel antaŭe la patro daŭrigis:</span><br />
<span class="linio">„Kio en homo ne estas, el li ne elvenas: apenaŭ</span><br />
<span class="linio">Iam la efektiviĝo de mia korega deziro</span><br />
<span class="linio">Min do ĝojigos, ke l&rsquo; filo pli multe valoru ol mi mem. <span class="linionum">5</span></span><br />
<span class="linio">Kiaj fariĝus la domo, la urbo, se ĉiu ne ĉiam</span><br />
<span class="linio">Ĝoje penadus pro kunkonservado kaj renovigado</span><br />
<span class="linio">Ankaŭ pro plibonigado, laŭtempe kaj laŭalilande!</span><br />
<span class="linio">Certe la homo ne kiel la fungo elkresku el tero</span><br />
<span class="linio">Kaj reputriĝu rapide en loko ĝin nur produktinta, <span class="linionum">10</span></span><br />
<span class="linio">Ne postlasinte postsignojn de sia vivplena estado!</span><br />
<span class="linio">Kia la mastro, la domo tuj klare vidigas al ĉiuj,</span><br />
<span class="linio">Kiel ja oni prijuĝas l&rsquo; estraron, venante urbeton.</span><br />
<span class="linio">Kie nun jam ruiniĝas la turoj kaj muroj, la fosoj</span><br />
<span class="linio">Nur malpuraĵon enhavas kaj tiu ĉi ĉie vastiĝas, <span class="linionum">15</span></span><br />
<span class="linio">Kie murŝtono moviĝas, kaj oni ĝin ne remasonas,</span><br />
<span class="linio">Kie la trabo putriĝas kaj vane la dome atendas</span><br />
<span class="linio">Novan apogon: La urbo malbone regata restadas.</span><br />
<span class="linio">Ĉar la estraro atentu la ordon kaj ĉie purecon,</span><br />
<span class="linio">Burĝo alie facile fariĝas senzorga, nepura, <span class="linionum">20</span></span><br />
<span class="linio">Kiel kutimas je vestoj ĉifonaj ĉe ni almozulo.</span><br />
<span class="linio">Tial mi volus, ke baldaŭ Hermano vojaĝu, almenaŭ</span><br />
<span class="linio">Vidu la belajn Strassburg-on, Frankfurt-on, la ĉarman Mannheim-on<a href="#Footnote02" class="fnanchor">[2]</a>,</span><br /><!-- p. 26 -->
<span class="linio">Kies bonega, regula konstruo gajigas; ĉar kiu</span><br />
<span class="linio">Vidis la urbojn, la grandajn kaj purajn, penados ornami <span class="linionum">25</span></span><br />
<span class="linio">Tiam la urbon gepatran, eĉ se ĝi nur estas malgranda.</span><br />
<span class="linio">Ĉu la fremdulo la bonriparitajn pordegojn, la turon</span><br />
<span class="linio">Novblankigitan, la renovigitan preĝejon ne laŭdas</span><br />
<span class="linio">Tie ĉi? Aŭ la pavimon, la bone lokitajn, kovritajn</span><br />
<span class="linio">Tre akvoriĉajn kanalojn eĉ, kiuj utilon, certecon <span class="linionum">30</span></span><br />
<span class="linio">Al ni promesas jam tuj ĉe l&rsquo; unua naskiĝo de fajro?</span><br />
<span class="linio">Ĉu ne ĉi ĉio fariĝis de tiu terura brulego?</span><br />
<span class="linio">Mi ja sesfoje konstrukonsilano fariĝis kaj koran</span><br />
<span class="linio">Dankon meritis al mi kaj aprobon de bonaj geburĝoj.</span><br />
<span class="linio">Kion mi faris, mi faris fervore kaj tiel mi finis <span class="linionum">35</span></span><br />
<span class="linio">Ankaŭ projektojn de viroj honestaj ne tute finitajn.</span><br />
<span class="linio">Tiel ekkaptis fervoro nun ĉiun konsilantaranon.</span><br />
<span class="linio">Ĉiuj klopodas nun; ankaŭ la nova ŝosekonstruaĵo,</span><br />
<span class="linio">Kiu kunigos nin kun la ĉefstrato, definitiviĝis.</span><br />
<span class="linio">Sed mi nur timas, ke tiel la nunaj junuloj ne faros! <span class="linionum">40</span></span><br />
<span class="linio">Ĉar nur plezuron kaj ornamiĝamon paseman la unuj</span><br />
<span class="linio">Celas; l&rsquo; aliaj malvigle restadas malantaŭ la forno.</span><br />
<span class="linio">Kiel la lastaj, mi timas, Hermano do ĉiam estados.“</span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Tuj nun la bona prudenta patrino rediris: „Ho, ĉiam,</span><br />
<span class="linio">Patro, vi estas tromulte nejusta al nia Hermano! <span class="linionum">45</span></span><br />
<span class="linio">Kaj plenumiĝos per tio plej laste nur via deziro.</span><br />
<span class="linio">Ĉar ni ne povas modeli la idojn laŭ niaj projektoj;</span><br />
<span class="linio">Kiel ajn ilin donacis Dipatro, nun ilin ni amu,</span><br />
<span class="linio">Ilin plej bone eduku kaj maltrankviligu neniun.</span><br />
<span class="linio">Unu posedas ĉi tiujn didonojn, alia aliajn; <span class="linionum">50</span></span><br />
<span class="linio">Ĉiu aplikas la siajn kaj ĉiu laŭ sia naturo</span><br />
<span class="linio">Estas feliĉa kaj bona; ne mian Hermanon insultu;</span><br />
<span class="linio">Ĉar li, mi scias, tutplene meritas l&rsquo; estontan heredon,</span><br />
<span class="linio">Estos bonega dommastro, modelo al burĝoj, kampuloj,</span><br />
<span class="linio">Kaj ne la lasta, mi kredas, de l&rsquo; konsilantaro li estos. <span class="linionum">55</span></span><br /><!-- p. 27 -->
<span class="linio">Sed per insultaj mallaŭdoj vi ja malakcelas nur ĉiam</span><br />
<span class="linio">Ĉiun kuraĝon de l&rsquo; filo, jen kiel hodiaŭ vi faris.“</span><br />
<span class="linio">Kaj ŝi forlasis la ĉambron kaj posten rapide ŝi iris,</span><br />
<span class="linio">Por ke ŝi ie la filon retrovu kaj lin reĝojigu</span><br />
<span class="linio">Per kompatemaj paroloj laŭ lia reala merito. <span class="linionum">60</span></span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Poste la patro ridante, tuj kiam ŝi estis irinta,</span><br />
<span class="linio">Diris nun: „Strangaj estadas virinoj kaj niaj infanoj!</span><br />
<span class="linio">Ĉiu nur vivas volonte laŭ sia arbitro kaj plaĉo,</span><br />
<span class="linio">Kaj ni post tio nur ĉiam karesu kaj laŭdu la niajn.</span><br />
<span class="linio">Sed unufoje por ĉiam valoras malnova proverbo: <span class="linionum">65</span></span><br />
<span class="linio">Kiu antaŭen ne iras, reiros! Proverbo tre prava!“</span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Tiam pripense rediris la apotekisto: „Volonte</span><br />
<span class="linio">Mi vin konsentas, najbaro, kaj pri plibonaĵo mi ĉiam</span><br />
<span class="linio">Zorgas volonte, kondiĉe: ĝi estu ne kosta, sed nova;</span><br />
<span class="linio">Sed ĉu utilas, verdire, se oni ne havas da mono <span class="linionum">70</span></span><br />
<span class="linio">Pli ol sufiĉe, ageme labori, interne, ekstere?</span><br />
<span class="linio">Estas ĝenata la burĝo tro multe; konatan bonaĵon</span><br />
<span class="linio">Do li ne povas akiri pro sia neplena monujo;</span><br />
<span class="linio">Ĉia bezono grandiĝas, kaj ĉio malhelpas lin tiel.</span><br />
<span class="linio">Kelkon mi estus farinta, sed kiu ne timas elspezojn <span class="linionum">75</span></span><br />
<span class="linio">Tiajn de ŝanĝo, precipe en tiuj ĉi tempoj danĝeraj!</span><br />
<span class="linio">Longe jam starus la domo al mi ja en vesto laŭmoda,</span><br />
<span class="linio">Kaj la fenestroj brilegus per vitrotavoloj grandegaj:</span><br />
<span class="linio">Sed kiu povas provizi simile sin al komercisto,</span><br />
<span class="linio">Kiu, riĉulo, la vojon de bona aĉeto ekscias. <span class="linionum">80</span></span><br />
<span class="linio">Vidu nur transe la domon, la novan! Belege vidiĝas</span><br />
<span class="linio">De l&rsquo; spiralaĵoj blankegaj stukaĵo sur verdebenaĵoj!</span><br />
<span class="linio">Ĉiuj fenestroj tre grandaj, la vitroj spegulas kaj brilas,</span><br />
<span class="linio">Staras nun mallumigitaj l&rsquo; aliaj fenestroj de l&rsquo; placo.</span><br />
<span class="linio">Tiam tuj post la brulego aspektis plej bone la domoj <span class="linionum">25</span></span><br />
<span class="linio">‚L&rsquo; Ora Leono‘ kaj ‚Al la Anĝelo‘, la apotekejo.</span><br /><!-- p. 28 -->
<span class="linio">Ĉie<!-- originale: Cie --> do ankaŭ ja ĉiu la mian ĝardenon ĉi tie</span><br />
<span class="linio">Gloris kaj ĉiu vojaĝe ekstaris kaj tra la barilo</span><br />
<span class="linio">Ruĝa rigardis al l&rsquo; ŝtonalmozuloj, pigmeoj koloraj.</span><br />
<span class="linio">Poste, al kiu mi donis la kafon eĉ en la belega <span class="linionum">90</span></span><br />
<span class="linio">Groto, staranta nun plena je polvo kaj preskaŭ duone</span><br />
<span class="linio">Ruiniĝinta, li ĝojis pri ĝia kolora brillumo</span><br />
<span class="linio">De la bonordaj konkegoj, kaj per surprizitaj okuloj</span><br />
<span class="linio">Eĉ la konanto rigardis la belan galenon, koralojn.</span><br />
<span class="linio">Same ja oni admiris en ĝia ĉambrego pentraĵon, <span class="linionum">95</span></span><br />
<span class="linio">Kies belegornamitaj sinjoroj kaj sinjorinetoj</span><br />
<span class="linio">Ĝardenpromenas, la florojn per fingroj afektaj tenante.</span><br />
<span class="linio">Kiu ankoraŭ rigardus ĉi tion! Ĉagrene, apenaŭ</span><br />
<span class="linio">Mi ja eliras; ĉar ĉio nun estu alia, plengusta,</span><br />
<span class="linio">Kiel ĝin ili nun nomas, kaj blankaj la latoj kaj benkoj. <span class="linionum">100</span></span><br />
<span class="linio">Ĉio nun estas tre simpla kaj glata, skulptaĵon, oraĵon</span><br />
<span class="linio">Oni ne volas plu, kaj la fremdlignoj valoras plej multe.</span><br />
<span class="linio">Nun mi kontenta ja estus provizi je iu novaĵo,</span><br />
<span class="linio">Ankaŭ progresi laŭtempe kaj ŝanĝi la doman meblaron.</span><br />
<span class="linio">Ĉiu sed timas, la eĉ plej malgrandan nur nun aliigi, <span class="linionum">105</span></span><br />
<span class="linio">Kiu ĉar povus do pagi nuntempe la gelaborantojn?</span><br />
<span class="linio">Antaŭ ne longe ekpensis mi, ree l&rsquo; anĝelon Miĥael,</span><br />
<span class="linio">Kiu la apotekejon distingas, belege orumi,</span><br />
<span class="linio">Ankaŭ la drakon teruran piede de li sin tordantan;</span><br />
<span class="linio">Tamen mi lasis ĝin bruna, ĉar min la postulo timigis.“ <span class="linionum">110</span></span></div>
</div><!-- p. 29 -->



<h2>IV. Euterpe.</h2>

<p class="header">Patrino kaj filo.</p>

<div class="verse">
<div class="strofo">
<span class="linio">Tiel la viroj tre vigle parolis. La bona patrino</span><br />
<span class="linio">Dume iradis, por antaŭ la domo komence serĉadi</span><br />
<span class="linio">Sur la ŝtonbenko la filon, sur kiu li sidis kutime.</span><br />
<span class="linio">Sed ne trovinte lin tie ŝi iris al stalo, por vidi,</span><br />
<span class="linio">Ĉu li la virajn ĉevalojn, la belajn, persone provizos, <span class="linionum">5</span></span><br />
<span class="linio">Kiujn li junaj aĉetis kaj ne al fremdulo konfidis.</span><br />
<span class="linio">Sed la servisto parolis: „Li iris en vian ĝardenon.“</span><br />
<span class="linio">Tiam rapide trapaŝis ŝi ambaŭ la vastajn domkortojn,</span><br />
<span class="linio">Preter la staloj kaj bonkonstruitaj garbejoj, eniris</span><br />
<span class="linio">En la ĝardenon nun, etendiĝantan ĝis muro de l&rsquo; urbo, <span class="linionum">10</span></span><br />
<span class="linio">Paŝis tra ĝi kaj ekĝojis pri ĉia kreskado, starigis</span><br />
<span class="linio">Tuj apogilojn bonorde, sur kiuj la branĉoj plenegaj</span><br />
<span class="linio">De la pomujo kaj de la pirujo fruktportaj kuŝadis,</span><br />
<span class="linio">Ankaŭ forprenis tuj kelke da raŭpoj de l&rsquo; bela brasiko,</span><br />
<span class="linio">Ĉar laborema virino ne faros eĉ unu vanpaŝon <span class="linionum">15</span></span><br />
<span class="linio">Tiel ŝi estis veninta al fino de l&rsquo; vasta ĝardeno</span><br />
<span class="linio">Nun ĝis la laŭbo kovrita de loniceraro; ne trovis</span><br />
<span class="linio">Tie ŝi lin kaj nenie ŝi vidis lin en la ĝardeno.</span><br />
<span class="linio">Sed fermetita nur estis pordeto nun, kiun de laŭbo</span><br />
<span class="linio">Iam kun tute aparta permeso tra l&rsquo; muro de l&rsquo; urbo <span class="linionum">20</span></span><br />
<span class="linio">Estis rompinta prapatro, la tre honorinda urbestro.</span><br />
<span class="linio">Kaj oportune ŝi tiel nun iris trans foson tutsekan,</span><br />
<span class="linio">Kie ĉe l&rsquo; strato la bonĉirkaŭita vinmonto pli krute</span><br />
<span class="linio">Tuje stariĝas kaj sian ebenon alturnas al suno.</span><br />
<span class="linio">Tiun ŝi nun suprenpaŝis kaj ĝojis irante pri l&rsquo; multo <span class="linionum">25</span></span><br /><!-- p. 30 -->
<span class="linio">Da vinberaroj apenaŭ kaŝantaj sin sub la folioj.</span><br />
<span class="linio">Per foliaro kovrita kaj ombra la alta mezvojo</span><br />
<span class="linio">Supren kondukis sur ŝtupoj el nepretigitaj plataĵoj.</span><br />
<span class="linio">Pendis beraroj de l&rsquo; vino „Bonnoblo“ kaj de l&rsquo; muskatvino</span><br />
<span class="linio">Tie ĉi, kaj ruĝetbluaj, aparte grandegaj, apude, <span class="linionum">30</span></span><br />
<span class="linio">Ĉiuj zorgeme plantitaj, por gastan deserton ornami.</span><br />
<span class="linio">Sed izolitaj vintrunkoj surstaris l&rsquo; alian montparton</span><br />
<span class="linio">Kun pli malgrandaj beraroj donantaj la vinon ĉarmegan.</span><br />
<span class="linio">Tiel ŝi nun suprenpaŝis ĝojante jam pri la aŭtuno</span><br />
<span class="linio">Kaj la festtago, en kiu ĉi tie la homoj gajege <span class="linionum">35</span></span><br />
<span class="linio">Berojn kolektos kaj frapos piede, per mosto plenigos</span><br />
<span class="linio">Ĉiujn barelojn, en kiu vespere ĉi ĉie fajraĵoj</span><br />
<span class="linio">Lumos kaj krakos honore al tiu plej bela rikolto.</span><br />
<span class="linio">Pli malkviete ŝi iris, post kiam ŝi vokis la filon</span><br />
<span class="linio">Du- aŭ trifoje, kaj sole revenis multfoje la eĥo, <span class="linionum">40</span></span><br />
<span class="linio">Kiu nun tre babileme sonoris de l&rsquo; turoj de l&rsquo; urbo.</span><br />
<span class="linio">Ĉar ŝi neniam bezonis lin serĉi; li malproksimiĝis,</span><br />
<span class="linio">Ne ĝin dirinte, neniam, por ke li detenu la zorgon</span><br />
<span class="linio">Pri malfeliĉa okazo de sia amanta patrino.</span><br />
<span class="linio">Sed ŝi esperis ankoraŭ lin jen sur la vojo eltrovi, <span class="linionum">45</span></span><br />
<span class="linio">Ĉar de l&rsquo; vinmonto pordetoj, la supra kaj ankaŭ malsupra,</span><br />
<span class="linio">Ja malfermitaj nun estis. Ŝi plue eniris la kampon,</span><br />
<span class="linio">Kiu ebene kaj vaste la dorson de l&rsquo; monto plenkovris.</span><br />
<span class="linio">Ĉiam ankoraŭ ŝi iris sur propra kamparo kaj pri la</span><br />
<span class="linio">Propra semaĵo ekĝojis kaj pri la belega grenaro, <span class="linionum">50</span></span><br />
<span class="linio">Balanciĝanta fortike kaj ore sur ĉiu loketo.</span><br />
<span class="linio">Plue la limovojeton laŭlonge de l&rsquo; kampoj ŝi paŝis</span><br />
<span class="linio">Kaj sin direktis al tiu grandega pirujo, staranta</span><br />
<span class="linio">Sur la monteto ĉe limo de l&rsquo; kampoj de ŝia bieno.</span><br />
<span class="linio">Kiu ĝin plantis? neniu ĝin sciis; ĝi estis videbla <span class="linionum">55</span></span><br />
<span class="linio">Vaste ĉirkaŭe, kaj estis tre famaj la fruktoj de l&rsquo; arbo;</span><br />
<span class="linio">Sub ĝi kutime la grenrikoltistoj kun ĝojo tagmanĝis,</span><br />
<span class="linio">Kaj la paŝtistoj la bestojn gardadis, ĝuante la ombron;</span><br /><!-- p. 31 -->
<span class="linio">Benkoj el ŝtonoj, per herbo kovritaj, troviĝis ja tie.</span><br />
<span class="linio">Kaj ne eraris ŝi; tie trankvile sidadis Hermano <span class="linionum">60</span></span><br />
<span class="linio">Sin apogante per brakoj kaj transen li ŝajnis rigardi</span><br />
<span class="linio">Al la montaro; li turnis la dorson al sia patrino.</span><br />
<span class="linio">Al li senbrue ŝi glitis kaj tuŝis mallaŭte la ŝultron.</span><br />
<span class="linio">Tuj li rapide sin turnis: jen larmojn de l&rsquo; filo ŝi vidis.</span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Embarasite li diris: „Patrino, ho, vi min surprizas!“ <span class="linionum">65</span></span><br />
<span class="linio">Kaj li forviŝis la larmojn, honteme li kaŝis molecon.</span><br />
<span class="linio">„Kiel? vi ploras, Hermano?“ rediris ŝi, ektimigite:</span><br />
<span class="linio">„Mi vin ne konas hodiaŭ! Neniam mi vidis vin tia!</span><br />
<span class="linio">Diru nur, kiu premegas la koron al vi kaj vin urĝas,</span><br />
<span class="linio">Tie ĉi sidi solece, kaj kaŭzis la larmojn maloftajn.“ <span class="linionum">70</span></span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Sed la bonega junulo ŝajnigis sin tute trankvila.</span><br />
<span class="linio">„Tiu“, li diris, „ja koron rigidan posedus, verdire,</span><br />
<span class="linio">Kiu hodiaŭ ne sentus de l&rsquo; forelpelitoj mizeron.</span><br />
<span class="linio">Tiu neĝuste eksentus nun, kiu ne zorgus pri sia</span><br />
<span class="linio">Propra bonfarto kaj pri la bonstato de sia patrujo. <span class="linionum">75</span></span><br />
<span class="linio">Kion hodiaŭ mi vidis kaj aŭdis, min forte kortuŝis;</span><br />
<span class="linio">Nun mi eliris kaj vidis la vastan belegan pejzaĝon,</span><br />
<span class="linio">Kiu ĉirkaŭe jen antaŭ ni kuŝas sur fruktaj montetoj,</span><br />
<span class="linio">Ankaŭ mi vidis la grenon orflavan nun baldaŭ maturan,</span><br />
<span class="linio">Riĉan fruktaron, al ni promesantan tutplenajn grenejojn. <span class="linionum">80</span></span><br />
<span class="linio">Sed, ho ve! kiel proksimaj nun estas malbonaj fremduloj;</span><br />
<span class="linio">Nin la ondegoj de l&rsquo; Rhein-o ja ŝirmas; sed ondoj kaj montoj</span><br />
<span class="linio">Ne la teruran popolon fulmtondre venontan detenos!</span><br />
<span class="linio">Ĉar la junulojn kaj eĉ maljunulojn el ĉie kunvokas</span><br />
<span class="linio">Ili kaj iras antaŭen fortege kaj ankaŭ la morton <span class="linionum">85</span></span><br />
<span class="linio">Tiu amaso ne timas; tuj post ĝi postvenas alia.</span><br />
<span class="linio">Ha! kaj Germano ne hontas nun dome restadi kaj eble</span><br />
<span class="linio">Tion eviti esperas li, kio nun ĉion minacas!</span><br />
<span class="linio">Kara patrino, mi diras al vi, ke mi nun ĉagreniĝas,</span><br />
<span class="linio">Ke liberiĝis mi tiam, dum oni elektis aliajn <span class="linionum">90</span></span><br /><!-- p. 32 -->
<span class="linio">Burĝojn al servo milita. Mi estas ja via solulo</span><br />
<span class="linio">Kaj vi posedas tre grandan bienon kaj gravan metion;</span><br />
<span class="linio">Sed ĉu ne estus pli bone por mi, kunbatali ĉe limo</span><br />
<span class="linio">Tie, ol tie ĉi malliberecon mizeran atendi?</span><br />
<span class="linio">Ja, la sentado min tute vivigis kaj pleje interne <span class="linionum">95</span></span><br />
<span class="linio">Nun ekmoviĝas kuraĝo kaj granda celemo, por vivi</span><br />
<span class="linio">Pro la patrujo kaj morti kaj doni bonegan ekzemplon.</span><br />
<span class="linio">Vere, se niaj Germanaj junuloj kuniĝus, la fortaj,</span><br />
<span class="linio">Apud la limo por nun kontraŭstari al tiuj fremduloj,</span><br />
<span class="linio">Certe, ha, ili neniam enirus la belan hejmteron, <span class="linionum">100</span></span><br />
<span class="linio">Nek forkonsumus en nia ĉeesto la fruktojn de l&rsquo; kampoj,</span><br />
<span class="linio">Kaj ne komandus la virojn kaj rabus virinojn, knabinojn!</span><br />
<span class="linio">Vidu, patrino, mi nun decidiĝis profunde, ekfari,</span><br />
<span class="linio">Kio nun ŝajnas prudenta kaj ĝusta al mi; ĉar verdire,</span><br />
<span class="linio">Kiu trolonge pripensas, ne ĉiam plej bone sukcesos. <span class="linionum">105</span></span><br />
<span class="linio">Tial mi nun ne revenos, sed iros de tiu ĉi loko</span><br />
<span class="linio">Urbon kaj tiun ĉi brakon kaj tiun ĉi koron transdonos</span><br />
<span class="linio">Al militestro, por ankaŭ servadi al nia patrujo.</span><br />
<span class="linio">Tiam la patro do diru, ĉu ne de l&rsquo; honoro eksento</span><br />
<span class="linio">Ankaŭ vivigas min, ĉu mi ne volas pli alten celadi.“ <span class="linionum">110</span></span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Nun la prudenta kaj bona patrino respondis gravege,</span><br />
<span class="linio">Larmojn sekretajn, facile al ŝi eliĝantajn, verŝante:</span><br />
<span class="linio">„Kio, Hermano, en vi aliiĝis, en via animo,</span><br />
<span class="linio">Ke vi ne kiel hieraŭ kaj ĉiam al via patrino</span><br />
<span class="linio">Tute libere parolas kaj vian deziron esprimas? <span class="linionum">115</span></span><br />
<span class="linio">Se nun alia ekaŭdus ĉi tion, li, vere, treege</span><br />
<span class="linio">Laŭdus vin, ankaŭ laŭdegus l&rsquo; intencon ja kiel plejnoblan,</span><br />
<span class="linio">Sed nur logite de via gravega parolo kaj diro.</span><br />
<span class="linio">Sed mi mallaŭdas vin nur, ĉar mi konas vin certe plibone,</span><br />
<span class="linio">Koron la vian vi kaŝas; pri io alia vi pensas. <span class="linionum">120</span></span><br />
<span class="linio">Ĉar mi ja scias, ne logas vin iaj tamburoj, trumpetoj,</span><br />
<span class="linio">Vi ne deziras vidigi vin al la knabinoj soldato.</span><br /><!-- p. 33 -->
<span class="linio">Via destino ja, kiel ajn estas vi brava kaj bona,</span><br />
<span class="linio">Estas, mastrume la domon konservi, la kampon provizi.</span><br />
<span class="linio">Tial konfesu do: kio vin trudas al tiu decido?“ <span class="linionum">125</span></span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Tuj serioze la filo: „Patrino, vi certe trompiĝas.</span><br />
<span class="linio">Estas egalaj neniam la tagoj; junulo viriĝas</span><br />
<span class="linio">Ofte sekrete pli bone ol en la bruego de l&rsquo; vivo</span><br />
<span class="linio">Ŝanceliĝanta, sovaĝa, en kiu pereis kelkiu.</span><br />
<span class="linio">Se ajn trankvila mi estas kaj estis, nun tamen naskiĝis <span class="linionum">130</span></span><br />
<span class="linio">Koro en mi, malamanta l&rsquo; aferojn maljustajn, malbonajn,</span><br />
<span class="linio">Ankaŭ mi scias tre bone nun diferencigi mondaĵojn;</span><br />
<span class="linio">Kaj la laboro fortigis treege piedojn kaj brakojn.</span><br />
<span class="linio">Ĉio ĉi estas vereca, kuraĝe mi tion certigas.</span><br />
<span class="linio">Tamen sed prave vi nun min mallaŭdis, patrino, kaj kaptis <span class="linionum">135</span></span><br />
<span class="linio">Min ĉe paroloj duone nur veraj, duone ŝajnigaj.</span><br />
<span class="linio">Ĉar mi konfesas ja, ne la proksima danĝero min vokas</span><br />
<span class="linio">El la gepatra bieno kaj ne la altega deziro,</span><br />
<span class="linio">Helpi al mia patrujo, kontraŭi al la malamikoj.</span><br />
<span class="linio">Estis nur vortoj, ĉar ili nur antaŭ vi estis kaŝontaj <span class="linionum">140</span></span><br />
<span class="linio">Ĉiujn eksentojn al mi disŝirantajn la koron malgajan.</span><br />
<span class="linio">Tial min lasu, patrino! ĉar mi en la koro konservas</span><br />
<span class="linio">Vanajn dezirojn, kaj vane pasadu nun mia vivado.</span><br />
<span class="linio">Bone mi scias ja: La unuopa sin mem malutilas,</span><br />
<span class="linio">Sin dediĉante, se ne al ĉiomo sin ĉiuj aligas.“ <span class="linionum">145</span></span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">„Ĉiam daŭrigu nur“—tiel instigis la sperta patrino—</span><br />
<span class="linio">„Ĉion rakontu al mi, la gravegan kaj ankaŭ negravan,</span><br />
<span class="linio">Ĉar koleriĝas la viroj, pripensas nur ĉiam la laston,</span><br />
<span class="linio">Ia baraĵo facile do ilin depuŝas de l&rsquo; vojo;</span><br />
<span class="linio">Sed la virino nur estas kapabla por trovi rimedojn, <span class="linionum">150</span></span><br />
<span class="linio">Migras eĉ vojon malrektan por lerte intencon plenumi.</span><br />
<span class="linio">Diru nur ĉion, pri kio vi nun kortuŝiĝis troforte,</span><br />
<span class="linio">Kiel neniam, kaj kial la sango en vi ekscitiĝis,</span><br />
<span class="linio">Kial malvole en viaj okuloj la larmoj montriĝas.“</span></div><!-- p. 34 -->
<div class="strofo">
<span class="linio">Jen la junulo sin tute al sia doloro transdonis <span class="linionum">155</span></span><br />
<span class="linio">Kaj ĉe la brusto de sia patrino ploregis kaj diris:</span><br />
<span class="linio">„Vere, hodiaŭ la diroj insultaj de l&rsquo; patro ofendis</span><br />
<span class="linio">Min, sed neniam mi tion meritis, ne nun nek antaŭe,</span><br />
<span class="linio">Ĉar la gepatrojn honori de ĉiam mi kore penadis,</span><br />
<span class="linio">Kaj al mi ŝajnis neniu pli esti prudenta kaj saĝa, <span class="linionum">160</span></span><br />
<span class="linio">Nepre ol vi nur, l&rsquo; infanon malkleran, min, ĉiam gvidintaj.</span><br />
<span class="linio">Multon mi vere suferis de l&rsquo; gekunludantoj iamaj,</span><br />
<span class="linio">Ili ja ofte repagis per ruzo nur mian bonvolon;</span><br />
<span class="linio">Ofte mi ankaŭ ne venĝis la ĵetojn kaj batojn de ili;</span><br />
<span class="linio">Sed kiam ili ekmokis la patron, dimanĉe per paŝo <span class="linionum">165</span></span><br />
<span class="linio">Inda kaj grava el nia preĝejo venantan, kaj ridis</span><br />
<span class="linio">Pri la rubando de l&rsquo; ĉapo, pri l&rsquo; floroj de lia domrobo,</span><br />
<span class="linio">Kiun li portis gravege, kaj ni fordonacis hodiaŭ:</span><br />
<span class="linio">Miaj du manoj terure pugniĝis; jen tutfurioze</span><br />
<span class="linio">Ilin mi tuje atakis kaj batis blindule kaj trafis, <span class="linionum">170</span></span><br />
<span class="linio">Tute ne, kien, vidinte. Nun ili ploregis kun sangaj</span><br />
<span class="linio">Nazoj, forsaltis pro batoj kaj miaj piedoj frapantaj.</span><br />
<span class="linio">Tiel mi kreskis, grandiĝis, kaj multon suferis de l&rsquo; patro,</span><br />
<span class="linio">Kiu anstataŭ aliaj min ofte per vortoj insultis,</span><br />
<span class="linio">Kiam dum konsilantara kunsido lin io ekscitis; <span class="linionum">175</span></span><br />
<span class="linio">Kaj mi suferis pro ĉiuj ruzaĵoj de liaj kolegoj.</span><br />
<span class="linio">Ofte vi mem min bedaŭris, ĉar multon mi ĉiam toleris,</span><br />
<span class="linio">Ĉiam peninte honori bonfarojn de miaj gepatroj,</span><br />
<span class="linio">Kiuj nur zorgis pripense, bienon kaj havon riĉigi</span><br />
<span class="linio">Nian kaj ofte rezignis, por ŝpari nur por la infanoj. <span class="linionum">180</span></span><br />
<span class="linio">Sed, ho, ne sola ŝparado, por ĝui pli poste, feliĉon</span><br />
<span class="linio">Faras, kaj ankaŭ ne l&rsquo; aro ĉe l&rsquo; aro kaj kampo ĉe kampo,</span><br />
<span class="linio">Kiel praktike kaj bele eĉ ankaŭ la kampoj kuniĝas.</span><br />
<span class="linio">Ĉar maljuniĝas la patro, kaj ankaŭ mi, filo, sen ia</span><br />
<span class="linio">Ĝojo pri l&rsquo; taga vivado kaj nur kun la zorgo pri morgaŭ. <span class="linionum">185</span></span><br />
<span class="linio">Diru al mi kaj malsupren rigardu jen, kiel belege</span><br />
<span class="linio">Kuŝas la riĉa kamparo kaj sube vinmonto, ĝardeno,</span><br /><!-- p. 35 -->
<span class="linio">Tie la staloj kaj niaj garbejoj, la bela komplekso!</span><br />
<span class="linio">Sed kiam tie mi vidas la postan dometon, jen, kie</span><br />
<span class="linio">En la frontono vidiĝas al ni la fenestro de mia <span class="linionum">190</span></span><br />
<span class="linio">Gaja ĉambreto, kaj mi rememoras pri l&rsquo; tempoj, en kiuj</span><br />
<span class="linio">Ofte mi nokte atendis la lunon, matene la sunan</span><br />
<span class="linio">Lumon, ĉar por mi sufiĉis malmulta saniga dormado:</span><br />
<span class="linio">Sed nun al mi ekaperas nur nepre solecaj la ĉambro,</span><br />
<span class="linio">Nia ĝardeno kaj korto kaj kampoj belegaj vastegaj; <span class="linionum">195</span></span><br />
<span class="linio">Ĉio nun estas dezerta, ĉar mankas al mi la edzino.“</span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Sed nun post tio la bona patrino prudente respondis:</span><br />
<span class="linio">„Vi ne pli multe deziras, Hermano, ol mi kaj la patro,</span><br />
<span class="linio">Hejmen konduki al vi fianĉinon, ke l&rsquo; nokto fariĝu</span><br />
<span class="linio">Bela duono por vi de la vivo, kaj ĉia laboro <span class="linionum">200</span></span><br />
<span class="linio">Tage fariĝu al vi pli libera. Ni ĉiam konsilis</span><br />
<span class="linio">Vigle, ja preskaŭ vin puŝis, elekti knabinon plej baldaŭ.</span><br />
<span class="linio">Sed mi ja scias kaj ankaŭ la koro nun laŭte ripetas:</span><br />
<span class="linio">Kiam ne venas la horo la ĝusta, la ĝusta knabino</span><br />
<span class="linio">Ne nun vidiĝas, nur tre malproksime elekto restados, <span class="linionum">205</span></span><br />
<span class="linio">Kaj des pli multe superas la timo, elekti malĝustan.</span><br />
<span class="linio">Mi al vi diras, Hermano, ke vi jam elektis, mi kredas;</span><br />
<span class="linio">Ĉar korfrapita vi estas kaj pli ol kutime sentema.</span><br />
<span class="linio">Rekte konfesu nur, ĉar la animo jam ĝin al mi diras:</span><br />
<span class="linio">Estas la forelpelita knabino; vi tiun elektis.“ <span class="linionum">210</span></span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">„Kara patrino, tutprave!“, respondis virece Hermano,</span><br />
<span class="linio">„Jes, ŝi nur estas kaj se ne hodiaŭ fianĉe mi gajnos</span><br />
<span class="linio">Ŝin, ŝi foriros kaj nun malaperos, kredeble por ĉiam</span><br />
<span class="linio">En la milita konfuzo kaj en la malĝoja vagado.</span><br />
<span class="linio">Ĉiam tutvane, patrino, la riĉa bieno prosperos <span class="linionum">215</span></span><br />
<span class="linio">Por mi, kaj estos benitaj nur vane la jaroj venontaj.</span><br />
<span class="linio">Antipatiaj ja estos la domo kaj nia ĝardeno;</span><br />
<span class="linio">Ho, mem la amo patrina konsolos ne min kompatindan.</span><br />
<span class="linio">Ĉar, mi eksentas, la amo disigas tuj ĉian kuniĝon,</span><br /><!-- p. 36 -->
<span class="linio">Kiam ĝi kreas la novan; nek sole knabino forlasas <span class="linionum">220</span></span><br />
<span class="linio">Siajn gepatrojn, sekvante la viron de ŝi elektitan,</span><br />
<span class="linio">Ankaŭ junulo forgesas patrinon kaj patron, vidante</span><br />
<span class="linio">La forirantan knabinon, korege de li adoratan.</span><br />
<span class="linio">Tial mi iros nun, kien min la malespero instigas!</span><br />
<span class="linio">Nun ja la patro parolis la vortojn por mi decidigajn, <span class="linionum">225</span></span><br />
<span class="linio">Kaj ne la domo gepatra plu estos la mia, se l&rsquo; patro</span><br />
<span class="linio">Tiun knabinon forpuŝos, je kiu mi sole edziĝos.“</span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Tuj nun rapide respondis la bona prudenta patrino:</span><br />
<span class="linio">„Kiel ŝtonegoj jen staras du viroj amataj kontraŭe!</span><br />
<span class="linio">Kun obstinega fiero neniu aliras l&rsquo; alian, <span class="linionum">230</span></span><br />
<span class="linio">Ambaŭ rifuzas paroli, unue esprimi bondiron.</span><br />
<span class="linio">Tial mi diras, Hermano, ankoraŭ mi kore esperas,</span><br />
<span class="linio">Ke li al vi ne rifuzos ŝin, se ŝi fidela kaj bona,</span><br />
<span class="linio">Kvankam malriĉa, eĉ kiam decide li tion esprimis.</span><br />
<span class="linio">Kelkon ja, koleriĝante, li ofte parolas kaj tamen <span class="linionum">235</span></span><br />
<span class="linio">Tion ne efektivigas; li ankaŭ nun ne kontraŭstaros.</span><br />
<span class="linio">Sed li postulas infanan bondiron kaj povas postuli;</span><br />
<span class="linio">Estas li patro. Ni scias, ke lia kolero post manĝo,</span><br />
<span class="linio">Kiam li forte parolas kaj pri la aliaj rezonoj</span><br />
<span class="linio">Dubas, ne estas gravega, ĉar tiam la vino grandigas <span class="linionum">240</span></span><br />
<span class="linio">Lian memvolon kaj igas, ke li ne komprenas la dirojn</span><br />
<span class="linio">De la aliaj, li aŭdas kaj sentas ja tiam sin mem nur.</span><br />
<span class="linio">Sed la vespero alvenas; kaj estas finitaj la multaj</span><br />
<span class="linio">Konversacioj nun inter li mem kaj la paroladintoj.</span><br />
<span class="linio">Vere li pli malseveras, tuj kiam la ebrieteco <span class="linionum">245</span></span><br />
<span class="linio">Tute foriĝis kaj li maljustaĵon faritan nun sentas.</span><br />
<span class="linio">Venu, ni riskos ĝin tuj; nur la tuja riskado sukcesas.</span><br />
<span class="linio">Kaj ni bezonas ja liajn amikojn, ankoraŭ konvene</span><br />
<span class="linio">Ĉe li sidantajn, precipe nin helpos la pastra sinjoro.“</span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Tiel ŝi vigle parolis kaj de l&rsquo; ŝtonsidejo leviĝis <span class="linionum">250</span></span><br />
<span class="linio">Manon prenante de l&rsquo; filo, bonvole sekvanta. Silente</span><br />
<span class="linio">Ambaŭ malsupren foriris, pensante la gravan projekton.</span></div>
</div><!-- p. 37 -->



<h2>V. Polyhymnia.</h2>

<p class="header">La kosmopolito.</p>

<div class="verse">
<div class="strofo">
<span class="linio">Ili triope ankoraŭ kunsidis kaj interparolis,</span><br />
<span class="linio">Apud la pastra sinjoro la apotekisto ĉe l&rsquo; mastro;</span><br />
<span class="linio">Ĉiam ankoraŭ la konversacio nun estis la sama,</span><br />
<span class="linio">Kiu turniĝis multoble jen tien kaj reen, jen ĉien.</span><br />
<span class="linio">Sed nun la pastro bonege respondis kun bela indeco:</span><br />
<span class="linio">„Mi ne protestos vin! Tion mi scias, ke l&rsquo; homo aspire <span class="linionum">5</span></span><br />
<span class="linio">Ĉiam al io pli bona; kaj, kiel ni vidas, li ankaŭ</span><br />
<span class="linio">Celas al io pli alta, almenaŭ li serĉas la novan.</span><br />
<span class="linio">Sed ne tromulton postulu! Ĉar krom la dirita sentado</span><br />
<span class="linio">Ankaŭ donacis al ni la naturo la emon, persisti</span><br />
<span class="linio">Je la malnova kaj ĝoji pri longe provita kutimo. <span class="linionum">10</span></span><br />
<span class="linio">Ĉiu natura kaj ankaŭ prudenta estado bonestas.</span><br />
<span class="linio">Multon deziras la homo, sed fakte bezonas malmulton;</span><br />
<span class="linio">Estas mallongaj la tagoj, malvasta la sorto de l&rsquo; homoj;</span><br />
<span class="linio">Tiun neniam mallaŭdis mi, kiu sen ia ripozo</span><br />
<span class="linio">Ĉiam ageme tra l&rsquo; maro kaj stratoj de l&rsquo; mondo vagadas, <span class="linionum">15</span></span><br />
<span class="linio">Ne laciĝante, kuraĝe, kaj ĝojas pri ĉia profito</span><br />
<span class="linio">Amasiĝinta riĉege por li kaj la liaj ĉirkaŭe.</span><br />
<span class="linio">Sed ankaŭ tiun mi ŝatas, verdire, la burĝon trankvilan,</span><br />
<span class="linio">Kiu silente trapaŝas la patran heredon kaj lerte, <span class="linionum">20</span></span><br />
<span class="linio">Kiel sezono postulas, laboras sur sia kamparo.</span><br />
<span class="linio">Ne ĉiujare al li aliiĝas la tero, kaj l&rsquo; arbo,</span><br />
<span class="linio">Ĵus nur plantita, ne siajn branĉbrakojn etendas ĉielon</span><br />
<span class="linio">Tute rapide kaj tuj ornamite per multaj floretoj.</span><br />
<span class="linio">Ne, tia viro bezonas je pacienceco, kaj ankaŭ <span class="linionum">25</span></span><br />
<span class="linio">Ĉiam je sento pureca, trankvila, je ĝusta prudento;</span><br /><!-- p. 38 -->
<span class="linio">Ĉar li konfidas nur semojn malmultajn al tero nutranta,</span><br />
<span class="linio">Kaj li penadas nur bestojn malmultajn profite kreskigi,</span><br />
<span class="linio">Sole ja lia pensado koncernas aferojn utilajn.</span><br />
<span class="linio">Al feliĉulo nur donis naturo tielan sentadon! <span class="linionum">30</span></span><br />
<span class="linio">Ĉiujn nin nutras li. Benon al burĝo de urbo malgranda,</span><br />
<span class="linio">Kiu kunigas kamparan metion kun urba metio!</span><br />
<span class="linio">Sur li ne pezas la premo, sub kiu timeme kampulo</span><br />
<span class="linio">Zorgas, kaj lin ne konfuzas la zorgo de l&rsquo; burĝoj avidaj,</span><br />
<span class="linio">Kiuj sen havo kutimas nur ĉiam imiti pli riĉajn <span class="linionum">35</span></span><br />
<span class="linio">Klasojn de samurbanaro; precipe virinoj, knabinoj.</span><br />
<span class="linio">Tial do benu trankvilan penadon de l&rsquo; filo kaj ankaŭ</span><br />
<span class="linio">Lian edzinon, la samideanan, de li elektotan.“</span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Tiel la pastro. Nun kune la filo kun sia patrino</span><br />
<span class="linio">Ĉambron eniris; ŝi manekondukis lin antaŭ la patron <span class="linionum">40</span></span><br />
<span class="linio">Kaj nun parolis: „Dum ofte jam, patro, ni interbabilis,</span><br />
<span class="linio">Ĝoje ni pensis pri l&rsquo; tago venonta, en kiu Hermano,</span><br />
<span class="linio">Fianĉineton estontan trovinte, nin fine ĝojigus!</span><br />
<span class="linio">Tien kaj reen ni pensis; jen tiun knabinon proponis</span><br />
<span class="linio">Ni, jen ĉi tiun, al li babilante gepatre kaj zorge. <span class="linionum">45</span></span><br />
<span class="linio">Vidu, nun venis la tago; al li la ĉielo kondukis</span><br />
<span class="linio">Nun fianĉinon kaj certe la koro nun mem decidiĝis.</span><br />
<span class="linio">Tiam ĉu ni ne konsentis, ke iam li sole elektu?</span><br />
<span class="linio">Ĉu vi ne antaŭ ne longe deziris, ke li por knabino</span><br />
<span class="linio">Sentu afable kaj vigle? Nun estas veninta la horo! <span class="linionum">50</span></span><br />
<span class="linio">Ja li eksentis, elektis kaj vire nun mem decidiĝis.</span><br />
<span class="linio">Tiu knabino jen estas, la fremda, al li renkontinta.</span><br />
<span class="linio">Donu aprobon pro ŝi, aŭ li restos, laŭĵure, fraŭlulo.“</span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Ankaŭ la filo parolis: „Konsentu do, patro! La koro</span><br />
<span class="linio">Ĝuste kaj pure elektis; ŝi estos plej inda filino.“ <span class="linionum">55</span></span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Sed ĉar la patro silentis, la pastro rapide sin levis</span><br />
<span class="linio">Kaj nun parolis: „Jes, nur la momento decidas pri l&rsquo; vivo</span><br /><!-- p. 39 -->
<span class="linio">Kaj pri la sorto, la tuta, de l&rsquo; homo; ĉar ankaŭ ja estas</span><br />
<span class="linio">Ĉiu decido post konsiderado eĉ longa nur kreo</span><br />
<span class="linio">De la momento; saĝulo do sole la ĝustan ektrovas. <span class="linionum">60</span></span><br />
<span class="linio">Ĉiam danĝere ja estas, apude pripensi ĉi tion</span><br />
<span class="linio">Ĉe l&rsquo; elektado, aŭ tion, kaj tiel konfuzi la senton.</span><br />
<span class="linio">Pura li estas, Hermano—; mi konas lin de la naskiĝo;</span><br />
<span class="linio">Li ne etendis la manojn al tio aŭ tio ĉi; kion</span><br />
<span class="linio">Li ĉu junulo ĉu knabo deziris, konvena ĝi estis. <span class="linionum">65</span></span><br />
<span class="linio">Vi ne ekmiru timeme, ke nun jam subite okazis,</span><br />
<span class="linio">Kion vi longe deziris. La formo de via deziro</span><br />
<span class="linio">Al vi alia aperas nun, ol vi antaŭe imagis.</span><br />
<span class="linio">Ĉar la deziroj ja mem al ni kaŝas la celon de l&rsquo; volo;</span><br />
<span class="linio">Venas de supre la donoj en sia natura apero. <span class="linionum">70</span></span><br />
<span class="linio">Ne la knabinon malŝatu, unue movintan la koron</span><br />
<span class="linio">Puran de l&rsquo; filo amata, prudenta kaj bona, Hermano.</span><br />
<span class="linio">Ho feliĉulo, al kiu unua jam la amatino</span><br />
<span class="linio">Sekvas, al kiu la ĉarma sopiro ne svenas fantome.</span><br />
<span class="linio">Lia aspekto ja montras, ke nun decidiĝis la sorto. <span class="linionum">75</span></span><br />
<span class="linio">Vera inklino virigas junulon, lin faras matura.</span><br />
<span class="linio">Li ŝanĝanima ne estas; mi timas, se tion rifuzos</span><br />
<span class="linio">Vi, li pasigos la jarojn plej belajn dum vivo malgaja.“</span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Tuje post tio la apotekisto, al kiu jam longe</span><br />
<span class="linio">Volis la vorto desalti de lipoj, pripense respondis: <span class="linionum">80</span></span><br />
<span class="linio">„Ni tiufoje do ankaŭ nur iru sur meza la vojo!</span><br />
<span class="linio">Nur malrapide rapidu! Devizo jen jam de Aŭgusto</span><br />
<span class="linio">Imperiestro. Volonte mi servos al karaj najbaroj</span><br />
<span class="linio">Kaj per malgrava kapablo vin helpos por via utilo;</span><br />
<span class="linio">La junularo precipe bezonas, ke oni ĝin gvidu. <span class="linionum">85</span></span><br />
<span class="linio">Lasu eksteren min nun! La knabinon mi volas esplori,</span><br />
<span class="linio">La komunumon demandi, en kiu ŝi vivas konata.</span><br />
<span class="linio">Tiel facile neniu min trompos; mi scias esplori.“<!-- p. 40 --></span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Tiam la filo respondis tuj vigle per vortoj rapidaj:</span><br />
<span class="linio">„Faru, najbaro, ĝin! Iru, demandu, sed kore mi petas, <span class="linionum">90</span></span><br />
<span class="linio">Ke la sinjoro, la pastro, troviĝu en via proksimo;</span><br />
<span class="linio">Tiel du viroj indegaj atestos malkaŝe kaj ĝuste.</span><br />
<span class="linio">Patro, ŝi certe devenas de bonaj gepatroj kaj ŝi ne</span><br />
<span class="linio">Vagas tra landoj serĉante nur aventuraĉojn, kaj ŝi ne</span><br />
<span class="linio">Ruze klopodas delogi kaj gajni senspertan junulon. <span class="linionum">95</span></span><br />
<span class="linio">Ne, nur la sorto terura de la pereiga milito,</span><br />
<span class="linio">Kiu detruas la mondon kaj eĉ konstruaĵojn firmegajn</span><br />
<span class="linio">Levis el fundo, senhelpe elpelis la virtan knabinon.</span><br />
<span class="linio">Ĉu ne mizere nun vagas ranguloj de alta deveno?</span><br />
<span class="linio">Princoj forkuras en fremdaj vestaĵoj, kaj reĝoj ekzile <span class="linionum">100</span></span><br />
<span class="linio">Vivas. Ho, oni ŝin ankaŭ nun tiel elpelis el lando,</span><br />
<span class="linio">Ŝin, la plej bonan; ja ŝi forgesante la propran mizeron</span><br />
<span class="linio">Helpas l&rsquo; aliajn kaj estas senhelpa ankoraŭ helpema.</span><br />
<span class="linio">Estas mizero, ĉagreno grandegaj, tra l&rsquo; mondo irantaj;</span><br />
<span class="linio">Povus ne ankaŭ fariĝi feliĉo el tiu mizero, <span class="linionum">105</span></span><br />
<span class="linio">Ke en la brako de l&rsquo; fianĉineto, edzino fidinda,</span><br />
<span class="linio">Benus militon mi, kiel vi mem la pasintan brulegon?“</span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Tiam respondis la patro per akcentigata parolo:</span><br />
<span class="linio">„Kiel do nun liberiĝis, Hermano, la lango, konstante,</span><br />
<span class="linio">Longe en buŝo ligita kaj nur moviĝinta malofte! <span class="linionum">110</span></span><br />
<span class="linio">Tion hodiaŭ mi spertas, kaj tio minacas al ĉiu,</span><br />
<span class="linio">Ke la patrino volonte la volon de l&rsquo; filo favoras</span><br />
<span class="linio">Milde, indulge, kaj ĉiu najbaro fariĝas partia,</span><br />
<span class="linio">Kiam nur oni atakas la patron aŭ ankaŭ la edzon.</span><br />
<span class="linio">Sed mi ne volas vin nun kontraŭstari, ĉar kion utilus? <span class="linionum">115</span></span><br />
<span class="linio">Ĉar mi jam vidas antaŭe ĉi tie nur larmojn, obstinon.</span><br />
<span class="linio">Iru kaj provu kaj domen konduku en nomo de Dio</span><br />
<span class="linio">Tiun filinon! Se ne, jen li tiun knabinon forgesu!“</span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Tiel la patro. Sed tuje la filo elvokis ĝojgeste:</span><br />
<span class="linio">„Antaŭ vespero ankoraŭ filino plej bona ĉeestos, <span class="linionum">120</span></span><br /><!-- p. 41 -->
<span class="linio">Kiel ŝin viro prudenta elektas plej taŭga edzino.</span><br />
<span class="linio">Tiam ŝi ankaŭ fariĝos feliĉa, mi tion esperas.</span><br />
<span class="linio">Ja ŝi eterne min dankos, ke anstataŭante gepatrojn</span><br />
<span class="linio">Vin mi redonis al ŝi kaj prudente ŝi tion komprenos.</span><br />
<span class="linio">Sed mi ne plue prokrastos, mi tuj la ĉevalojn aljungos <span class="linionum">125</span></span><br />
<span class="linio">Kaj la amikojn kondukos eksteren en ŝian proksimon;</span><br />
<span class="linio">Sole l&rsquo; amikojn laŭ propra prudento mi lasos agadi</span><br />
<span class="linio">Kaj, mi ĝin ĵuras, mi tute ilian decidon obeos,</span><br />
<span class="linio">Kaj ne pli frue mi vidos ŝin, ĝis ŝi fariĝis la mia.“</span><br />
<span class="linio">Tiel eksteren li iris, kaj dume l&rsquo; aliaj l&rsquo; aferon <span class="linionum">130</span></span><br />
<span class="linio">Gravan saĝece pripensis kaj konsiderante pritraktis.</span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Sed rapidegis Hermano al stalo, en kiu troviĝis</span><br />
<span class="linio">Liaj kuraĝaj ĉevaloj kaj manĝis la puran avenon,</span><br />
<span class="linio">Fojnon la sekan kaj sur la plej bona herbejo tranĉitan.</span><br />
<span class="linio">Tiam rapide al ili enmetis li ŝtalenbuŝaĵon <span class="linionum">135</span></span><br />
<span class="linio">Brilan, li tiris rimenojn tra bukoj, la arĝentumitaj,</span><br />
<span class="linio">Tiam almetis li longajn pli larĝajn rimenkondukilojn</span><br />
<span class="linio">Kaj elkondukis la bestojn en korton, sur kiun servisto</span><br />
<span class="linio">Jam la kaleŝon bonvole alŝovis, timonon tirinte. <span class="linionum">140</span></span><br />
<span class="linio">Ili aljungis per ŝnuroj fortikaj al tiu kaleŝo</span><br />
<span class="linio">Tiam bonorde la fortajn, facile tirantajn ĉevalojn,</span><br />
<span class="linio">Poste Hermano ekkaptis la vipon kaj nun veturigis.</span><br />
<span class="linio">Kiam l&rsquo; amikoj okupis la vastajn sidbenkojn, ruliĝis</span><br />
<span class="linio">La veturilo rapide for sur la pavimo de l&rsquo; urbo,</span><br />
<span class="linio">Kaj ĝi postlasis la murojn kaj turojn, la novblankigitajn. <span class="linionum">145</span></span><br />
<span class="linio">Tiel Hermano veturis al tiu konata ŝoseo</span><br />
<span class="linio">Nun senprokraste, rapide, de l&rsquo; monto malsupren kaj supren.</span><br />
<span class="linio">Sed kiam li nun ekvidis la turon de tiu vilaĝo,</span><br />
<span class="linio">Kaj jam proksime troviĝis la domoj ĝardenĉirkaŭitaj,</span><br />
<span class="linio">Li tuj ekpensis haltigi surstrate nun siajn ĉevalojn. <span class="linionum">150</span></span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">De l&rsquo; serioza mallumo de altaj tilioj ombrita,</span><br />
<span class="linio">Kiuj jam enradikiĝis ĉi tie dum kelkaj jarcentoj,</span><br /><!-- p. 42 -->
<span class="linio">Estis vastega herbejo, verdanta, de herboj kovrita,</span><br />
<span class="linio">Antaŭ l&rsquo; vilaĝo, gajejo kampara kaj por la urbanoj.</span><br />
<span class="linio">Nur malprofunde fosita troviĝis sub arboj la puto. <span class="linionum">155</span></span><br />
<span class="linio">Dum la irado sur ŝtupoj malsupren, jen ŝtonaj sidbenkoj</span><br />
<span class="linio">Ĉirkaŭmetitaj ĉe fonto vidiĝis; ĝi fluis senĉese,</span><br />
<span class="linio">Nur borderita malalte, facile ĉerpebla kaj pura.</span><br />
<span class="linio">Tie en ombra mallumo Hermano decidis haltigi</span><br />
<span class="linio">Kun veturilo la fortajn ĉevalojn. Kaj tiel farinte <span class="linionum">160</span></span><br />
<span class="linio">Li nun parolis: „Eliru, amikoj kaj iru, por ke vi</span><br />
<span class="linio">Baldaŭ sciiĝu, ĉu vere ŝi indas la manon de mi ja</span><br />
<span class="linio">Ame donatan! Mi kredas ĝin certe; vi diros nenion</span><br />
<span class="linio">Novan pri ŝi; se mi sole nun agus, mi irus rapide</span><br />
<span class="linio">Tien kaj baldaŭ malkaŝe ŝi mian vivsorton destinus. <span class="linionum">165</span></span><br />
<span class="linio">Kaj vi ŝin certe kaj baldaŭ el ĉiuj aliaj ekkonos;</span><br />
<span class="linio">Ĉar malfacile al ŝi komparebla nur estas alia</span><br />
<span class="linio">Laŭ edukeco. Mi vin atentigas pri ŝiaj vestaĵoj:</span><br />
<span class="linio">Kovras la ruĝa tuketo kaj montras la volbon de l&rsquo; brusto,</span><br />
<span class="linio">Bele laĉitan, kaj nigrekoloran korsaĵon ŝi havas, <span class="linionum">170</span></span><br />
<span class="linio">Zorge ŝi faldis la ĉemizborderon je l&rsquo; krispo, el kiu</span><br />
<span class="linio">Ŝia rondforma mentono ĉarmege antaŭen aspektas;</span><br />
<span class="linio">Gaje, libere vidiĝas de l&rsquo; kapo gracia ovrondo;</span><br />
<span class="linio">Ĉirkaŭ arĝentaj pinglegoj multfoje la fortaj harligoj</span><br />
<span class="linio">Estas volvitaj; la jupo, la blua kaj multe faldita <span class="linionum">175</span></span><br />
<span class="linio">La maleolojn belformajn dum ŝia irado ĉirkaŭas.</span><br />
<span class="linio">Sed vin ankoraŭ mi volas sciigi kaj kore petegi:</span><br />
<span class="linio">Ke vi kun ŝi ne parolu nek nian intencon konigu,</span><br />
<span class="linio">Sed pridemandu kaj aŭdu pri kio aliaj rakontos!</span><br />
<span class="linio">Kiam vi havos sciigon sufiĉan por miaj gepatroj, <span class="linionum">180</span></span><br />
<span class="linio">Tiam revenu al mi kaj ni poste pripensos la pluon.</span><br />
<span class="linio">Tiel mi ĉion pripensis dum nia veturo ĉi tien.“</span><br />
<span class="linio">Tiel li diris. L&rsquo; amikoj nun paŝis al tiu vilaĝo,</span><br />
<span class="linio">Kie en domoj, ĝardenoj, garbejoj la multo da homoj</span><br />
<span class="linio">Svarmis kaj ĉaro post ĉaro sur strato la larĝa staradis. <span class="linionum">185</span></span><br /><!-- p. 43 -->
<span class="linio">Viroj provizis la bestojn blekantajn, ĉevalojn ĉe l&rsquo; ĉaroj,</span><br />
<span class="linio">Kaj diligente virinoj sekigis tolaĵon sur ĉiuj</span><br />
<span class="linio">Plektobariloj, kaj ludis infanoj en akvo plaŭdanta.</span><br />
<span class="linio">Tiel premante sin tra l&rsquo; veturiloj, tra l&rsquo; homoj kaj bestoj</span><br />
<span class="linio">Dekstren, maldekstren la du alsenditoj rigardis, ĉu ili <span class="linionum">190</span></span><br />
<span class="linio">Ne la staturon de tiu knabino spione ekvidus;</span><br />
<span class="linio">Tamen nenie ĝis nun virgulino la bela aperis.</span><br />
<span class="linio">Nun interpremo pli forta okazis: Jen estis disputo</span><br />
<span class="linio">De malpaculoj pro ĉaroj, en kiu virinoj kriante</span><br />
<span class="linio">Intermiksiĝis. Jen alproksimiĝis rapide, gravege <span class="linionum">195</span></span><br />
<span class="linio">Viro maljuna, aliris al malpacemuloj; la bruo</span><br />
<span class="linio">Tuj silentiĝis nun, kiam li patre postulis trankvilon,</span><br />
<span class="linio">Jenon dirante: „Ĉu ne kvietigis nin nia mizero,</span><br />
<span class="linio">Ke ni nun fine komprenu toleri kaj interkonsenti</span><br />
<span class="linio">Unu l&rsquo; alian, se ankaŭ ne ĉiu la agojn pripensas? <span class="linionum">200</span></span><br />
<span class="linio">Homo feliĉa ne estas indulga. Ĉu fine instruos</span><br />
<span class="linio">Vin la suferoj, ne, kiel alie, malpaci kun frato?</span><br />
<span class="linio">Ha, malenviu do nur reciproke la lokon sur fremda</span><br />
<span class="linio">Tero kaj, kion vi havas, dividu, por trovi kompaton.“</span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Tiel li diris kaj ĉiuj silentis; paceme la homoj <span class="linionum">205</span></span><br />
<span class="linio">Ree nun kvietigitaj ordigis la bestojn kaj ĉarojn.</span><br />
<span class="linio">Sed nun la pastro, aŭdinte de l&rsquo; viro parolojn laŭdindajn,</span><br />
<span class="linio">Ankaŭ sentinte la senton, la pacan, de l&rsquo; fremda juĝanto,</span><br />
<span class="linio">Tiun aliris kaj diris la jenajn gravegajn parolojn:</span><br />
<span class="linio">„Patro, se, vere, en tagoj feliĉaj vivadas popolo <span class="linionum">210</span></span><br />
<span class="linio">Kaj sin nutradas de l&rsquo; tero, la larĝe kaj vaste kreita,</span><br />
<span class="linio">Kiu rekreas monate kaj jare la donojn petitajn,</span><br />
<span class="linio">Ĉio fariĝas per si, per si mem ja, kaj ĉiu sin sentas</span><br />
<span class="linio">Pleje prudenta kaj bona; kaj ĉiuj komune ekzistas,</span><br />
<span class="linio">Ankaŭ la viro plej saĝa valoras nur kiel alia; <span class="linionum">215</span></span><br />
<span class="linio">Ĉio ja, kio okazas, sen ia alhelpo daŭriĝas.</span><br />
<span class="linio">Kiam mizero disŝiras la vojojn kutimajn de l&rsquo; vivo,</span><br /><!-- p. 44 -->
<span class="linio">Domojn kaj ejojn detruas, ĝardenojn kaj kampojn subfosas,</span><br />
<span class="linio">Kaj la virinon kaj viron forpelas de l&rsquo; hejma loĝejo,</span><br />
<span class="linio">Ilin fortrenas en sorton malcertan dum tempoj timigaj: <span class="linionum">220</span></span><br />
<span class="linio">Tiam, ho, oni ĉirkaŭe tuj serĉas la viron plej saĝan</span><br />
<span class="linio">Kaj nun ĉi tiu parolos ne vane prudentajn parolojn.</span><br />
<span class="linio">Patro, permesu; vi estas ja certe la estro de tiuj</span><br />
<span class="linio">Forelpelitoj, ĉar tuje vi nun trankviligis l&rsquo; animojn?</span><br />
<span class="linio">Vere simila al tiuj plej saĝaj gvidantoj vi estas, <span class="linionum">225</span></span><br />
<span class="linio">Kiuj la forelpelitojn gvidadis tra vastaj dezertoj.</span><br />
<span class="linio">Ĵus mi ekpensas, ke mi kun Josua aŭ Moses parolas.“</span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Kaj serioze rigardis la estro post tio kaj diris:</span><br />
<span class="linio">„Vere, similas la nuno al tempoj eĉ plej maloftegaj,</span><br />
<span class="linio">Kiujn konigas la temphistorio profana aŭ sankta; <span class="linionum">230</span></span><br />
<span class="linio">Ĉar kiu vivis en tiuj ĉi tagoj, hieraŭ, hodiaŭ,</span><br />
<span class="linio">Vivis jam jarojn; ĉar tiel premiĝas nun ĉiuj aferoj.</span><br />
<span class="linio">Kiam mi iom pripensas, jam aĝo grizega sur mia</span><br />
<span class="linio">Kapo jen ŝajnas kuŝadi kaj tamen la forto tradaŭras.</span><br />
<span class="linio">Ni nur komparu nin mem eĉ al tiuj, al kiuj aperis <span class="linionum">235</span></span><br />
<span class="linio">En arbareto fajrega la Dia Sinjoro en grava</span><br />
<span class="linio">Horo; Li ankaŭ al ni ja aperis per nuboj kaj fajro.“</span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Kiam la pastro nun estis volema ankoraŭ paroli</span><br />
<span class="linio">Plu kaj deziris sciiĝi pri l&rsquo; sorto de l&rsquo; forelpelitoj,</span><br />
<span class="linio">Tuj la kunulo sekrete parolis al li en l&rsquo; orelon: <span class="linionum">240</span></span><br />
<span class="linio">„Plu nur parolu kun l&rsquo; estro kaj pri la knabino esploru!</span><br />
<span class="linio">Sed mi nun iros ĉirkaŭe por serĉi ŝin, poste mi, kiam</span><br />
<span class="linio">Mi ŝin eltrovis, revenos.“ La pastro jesante konsentis;</span><br />
<span class="linio">Sed tiu serĉis tra l&rsquo; plektobariloj, ĝardenoj, garbejoj.</span></div>
</div><!-- p. 45 -->



<h2>VI. Klio.</h2>

<p class="header">La epoko<a href="#Footnote03" class="fnanchor">[3]</a>.</p>

<div class="verse">
<div class="strofo">
<span class="linio">Kiam la pastro demandis la estron fremdlandan nun, kion</span><br />
<span class="linio">La komunumo suferis, de kiom da tempo de l&rsquo; hejmo</span><br />
<span class="linio">Estis pelita ĝi, tiam la viro respondis: „Ni longe</span><br />
<span class="linio">Jam nun suferas, kaj ĉion maldolĉan ni trinkis de ĉiuj</span><br />
<span class="linio">Jaroj teruraj, ĉar oni detruis l&rsquo; esperon plej belan <span class="linionum">5</span></span><br />
<span class="linio">Nian: Ĉar kiu ne dirus, ke alte la koro sin levis</span><br />
<span class="linio">Kaj pli libere la brusto per pulsoj pli puraj moviĝis;</span><br />
<span class="linio">Kiam eklumis la brilo unua de l&rsquo; suno noviga,</span><br />
<span class="linio">Kiam ni aŭdis pri l&rsquo; rajto de l&rsquo; homoj, al ĉiuj komuna,</span><br />
<span class="linio">Pri libereco belega kaj pri l&rsquo; egaleco laŭdinda!</span><br />
<span class="linio">Tiam ja ĉiu esperis vivadi al si mem, solviĝi <span class="linionum">10</span></span><br />
<span class="linio">Ŝajnis la ĉeno, la landojn plej multajn perforte kaptinta,</span><br />
<span class="linio">Kiun mantenis nur senokupado kaj nur profitemo.</span><br />
<span class="linio">Ĉu ne rigardis en tagoj tiamaj la homoj de ĉie</span><br />
<span class="linio">Al la ĉefurbo de l&rsquo; mondo nur, kiu ja tia jam longe <span class="linionum">15</span></span><br />
<span class="linio">Estis kaj nun pli ol iam meritus la nomon belegan?</span><br />
<span class="linio">Ĉu ne la nomoj de tiuj eĉ, kiuj unue anoncis</span><br />
<span class="linio">Tiun promeson, egalis al niaj plej famaj sur tero?</span><br />
<span class="linio">Ĉu ne altkreskis al ĉiu l&rsquo; animo, kuraĝo kaj lingvo?</span><br />
<span class="linio">Kaj ni unue ja kiel najbaroj vivege flamiĝis. <span class="linionum">20</span></span><br />
<span class="linio">Jen la milito komencis kaj bandoj de Frankoj armitaj</span><br /><!-- p. 46 -->
<span class="linio">Alproksimiĝis; sed ili ja ŝajne alportis bonaĵon.</span><br />
<span class="linio">Fakte ĝin ili alportis; ĉar ĉies animo nun revis.</span><br />
<span class="linio">Ili plezure plantadis la arbojn de la libereco,</span><br />
<span class="linio">Nur promesinte al ĉiu la lian kaj propran regadon. <span class="linionum">25</span></span><br />
<span class="linio">Jen la junuloj ekĝojis kaj ankaŭ la maljunularo,</span><br />
<span class="linio">Vigla dancado komencis nun ĉirkaŭ la nova standardo.</span><br />
<span class="linio">Tiel la Frankoj, supere, komence, plej baldaŭ okupis</span><br />
<span class="linio">Per entreprenoj afablaj l&rsquo; animon de l&rsquo; viroj, kaj tiam</span><br />
<span class="linio">Tute la korojn virinajn per ĉarmo nekontraŭstarebla. <span class="linionum">30</span></span><br />
<span class="linio">Ŝajnis la premo do eĉ de la multpostulema milito</span><br />
<span class="linio">Eta al ni, ĉar l&rsquo; espero vualis l&rsquo; okazojn venontajn,</span><br />
<span class="linio">Kaj la rigardojn forlogis en novmalfermitan arenon.</span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Tempo ĉarmega ja! Kiam fianĉo sin kun fianĉino</span><br />
<span class="linio">Svingas dancante kaj baldaŭ kuniĝon celatan atendas. <span class="linionum">35</span></span><br />
<span class="linio">Sed eĉ pli bele nun, kiam vidiĝis al ni la plej alta</span><br />
<span class="linio">Kiel proksima nun kaj atingebla laŭ homa pensado.</span><br />
<span class="linio">Ĉiuj libere parolis; la viroj, junuloj kaj ankaŭ</span><br />
<span class="linio">Eĉ maljunuloj parolis nun laŭte kaj entuziasme.</span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Sed malheliĝis ĉielo. Ĉar pro la estreco batalis <span class="linionum">40</span></span><br />
<span class="linio">Malbonigita viraro, neinda por krei la bonon.</span><br />
<span class="linio">Unu l&rsquo; alian mortigis kaj ili subpremis la novajn</span><br />
<span class="linio">Fratojn najbarajn kaj sendis ĉi tien avidajn amasojn.</span><br />
<span class="linio">Ĉe ni diboĉis la viroj altrangaj kaj rabis senĝene</span><br />
<span class="linio">Kaj tielsame la malaltranguloj diboĉis kaj rabis; <span class="linionum">45</span></span><br />
<span class="linio">Ĉiu nur zorgis, por ke ja nenio restadu por morgaŭ.</span><br />
<span class="linio">Estis trogranda mizero kaj tagon post tago la premo</span><br />
<span class="linio">Kreskis; neniu aŭskultis la krion; kaj tiuj nur estris.</span><br />
<span class="linio">Jen kolerego, ĉagreno ekkaptis eĉ ankaŭ l&rsquo; animon</span><br />
<span class="linio">Indiferentan; nur ĉiu meditis kaj ĵuris l&rsquo; ofendojn <span class="linionum">50</span></span><br />
<span class="linio">Venĝi kaj de la duoble trompita espero malgajnon.</span><br />
<span class="linio">Kaj la feliĉo turniĝis al flanko Germana, kaj fine</span><br />
<span class="linio">Tuj returniĝis la Frankoj per marŝoj rapidaj. Ho, tiam</span><br /><!-- p. 47 -->
<span class="linio">Ni nur eksentis la sorton malgajan de tiu milito!</span><br />
<span class="linio">Ĉar la venkinto ja estas potenca kaj bona; almenaŭ <span class="linionum">55</span></span><br />
<span class="linio">Ŝajne; la viron venkitan indulgas li kiel propraĵon,</span><br />
<span class="linio">Se li utilas al li ĉiutage kaj servas laŭpovo.</span><br />
<span class="linio">Sed forkurinto ne leĝon obeas; ĉar li nur la morton</span><br />
<span class="linio">Kontraŭbatalas kaj nur senindulge konsumas la sian.</span><br />
<span class="linio">Tiam ja ankaŭ pasio ardiĝas kaj la malespero <span class="linionum">60</span></span><br />
<span class="linio">Kreas la kriman agadon el ĉies profundo de l&rsquo; koro.</span><br />
<span class="linio">Ia sanktaĵo ne estas; li rabas ĝin. La avideco</span><br />
<span class="linio">Seksa perfortas virinojn kaj faras plezuron teruro.</span><br />
<span class="linio">Ĉie li vidas la morton, la lastajn minutojn kruele</span><br />
<span class="linio">Ĝuas kaj ĝojas pri sango kaj pri krieganta ĝemado. <span class="linionum">65</span></span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">La kolerego post tio ĉe ni avidege ekflamis,</span><br />
<span class="linio">Nun la perditan venĝadi, defendi la lastajn restaĵojn.</span><br />
<span class="linio">Ĉiuj ekkaptis l&rsquo; armilojn nun kontraŭ la fremdaj rabistoj,</span><br />
<span class="linio">Kiuj fuĝadis<!-- originale: fugadis --> kun pala vizaĝo, timemaj rigardoj.</span><br />
<span class="linio">Tiam ĉe ni sonoriloj senĉese svingataj bruadis <span class="linionum">70</span></span><br />
<span class="linio">Kaj la danĝero venonta ne tenis la furiozantojn.</span><br />
<span class="linio">Aliformiĝis rapide la paca ilaro de l&rsquo; kampo</span><br />
<span class="linio">Nun al armiloj, kaj sango gutegis de forkoj, falĉiloj.</span><br />
<span class="linio">La malamiko pereis nun sen amnestia indulgo;</span><br />
<span class="linio">Ĉie nur koleregeco kaj malkuraĝeco kaj ruzo <span class="linionum">75</span></span><br />
<span class="linio">Nun furiozis. Mi plu ne revidu samspecan eraron</span><br />
<span class="linio">Homan! La besto sovaĝa ja estas pli bona vidaĵo.</span><br />
<span class="linio">Iu parolu ne pri libereco, ha, kvazaŭ sin mem li</span><br />
<span class="linio">Povus regadi! Vidiĝas libera tuj ĉio malbona,</span><br />
<span class="linio">Kiam bariloj forestas, ĝi flanken forpuŝas la leĝon.“ <span class="linionum">80</span></span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">„Viro bonega!“ post tio la pastro gravege rediris:</span><br />
<span class="linio">„Se vi la homon riproĉas, pro tio mi ne vin mallaŭdi</span><br />
<span class="linio">Povas, ĉar vi ja sufiĉan malbonon suferis pro tiuj</span><br />
<span class="linio">Faktoj teruraj! Sed nun rigardante la tagojn malgajajn</span><br /><!-- p. 48 -->
<span class="linio">Ree, vi certe konsentus, ke ofte vi ankaŭ bonaĵon <span class="linionum">85</span></span><br />
<span class="linio">Vidis, ja kelkon bonegan en koro sekrete restintan,</span><br />
<span class="linio">Se la danĝero ne tiun ekscitas kaj homon mizero</span><br />
<span class="linio">Urĝas, ke kiel anĝelo li al la aliaj vidiĝis.“</span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Nun kun rideto respondis la estro maljuna kaj inda:</span><br />
<span class="linio">„Vi memorigas prudente min, kiel ni mastron malĝojan <span class="linionum">90</span></span><br />
<span class="linio">Ofte post brulo de l&rsquo; domo pri oro, arĝento avizas</span><br />
<span class="linio">Eble en rubo kuŝanta, fandita nun kaj disĵetita.</span><br />
<span class="linio">Vere, ĝi estas malmulta, sed certe ĉi tio valora,</span><br />
<span class="linio">Kaj ĝin elfosas la malriĉiĝinta kaj ĝojas pri l&rsquo; trovo.</span><br />
<span class="linio">Tiel mi turnas la pensojn serenajn volonte al tiuj <span class="linionum">95</span></span><br />
<span class="linio">Tagoj malmultaj sed bruaj, en mia memoro restintaj.</span><br />
<span class="linio">Ja, mi ne povas ĝin nei, mi vidis eĉ malpacemulojn</span><br />
<span class="linio">Sin repacigi por savi la urbon de io malbona,</span><br />
<span class="linio">Ankaŭ la amon de kelkaj amikoj, gepatroj, infanoj</span><br />
<span class="linio">Riski neeblon, ja, kiel subite junulo viriĝis <span class="linionum">100</span></span><br />
<span class="linio">Kaj maljunulo juniĝis, kaj eĉ junuliĝis infano.</span><br />
<span class="linio">Ja, kaj la ‚gento malforta‘, pri kiu tre ofte ni mokas,</span><br />
<span class="linio">Forta vidiĝis kaj brava kaj de atentema spirito.</span><br />
<span class="linio">Tuj do mi volas precipe aludi la faron bravegan,</span><br />
<span class="linio">Kiun bonega knabino plej grandaanime plenumis, <span class="linionum">105</span></span><br />
<span class="linio">Kiu en granda bieno postrestis nur kun knabinetoj</span><br />
<span class="linio">Sola; ĉar kontraŭ la bando fremdula la viroj foriris.</span><br />
<span class="linio">Jen diskurinta amaso de tiaj kanajloj, rabante,</span><br />
<span class="linio">Tiun bienon atakis kaj ĵetis sin tuj en la ĉambron</span><br />
<span class="linio">De la virinoj. Nun ili ekvidis la belan knabinon, <span class="linionum">110</span></span><br />
<span class="linio">La knabinetojn aliajn, la preskaŭ ankoraŭ infanajn.</span><br />
<span class="linio">Jen avideco sovaĝa ekkaptis la virojn; sensente</span><br />
<span class="linio">Ili kuregis al tiu tremanta anaro kaj tiu</span><br />
<span class="linio">Grandaanima knabino. Sed tuj ŝi forkaptis al unu</span><br />
<span class="linio">Sabron de l&rsquo; flanko kaj teren lin batis; li falis sangante. <span class="linionum">115</span></span><br />
<span class="linio">Poste per batoj tutviraj ŝi brave defendis la siajn,</span><br /><!-- p. 49 -->
<span class="linio">Kvar de l&rsquo; rabantoj ŝi trafis ankoraŭ; nun ili forkuris.</span><br />
<span class="linio">Tiam ŝi fermis la domon kaj helpon atendis armita.“</span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Kiam la pastro ekaŭdis la laŭdon nun pri la knabino,</span><br />
<span class="linio">Kreskis tuj en la animo l&rsquo; espero por lia amiko, <span class="linionum">120</span></span><br />
<span class="linio">Kaj demandonta li estus plu, kie ŝi estas kaj ĉu nun</span><br />
<span class="linio">Inter la aro malĝoja, senhejma ŝi ankaŭ troviĝas.</span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Sed jen la apotekisto rapide aliris, pinĉetis</span><br />
<span class="linio">Tiam la pastran sinjoron kaj murmuretante parolis:</span><br />
<span class="linio">„Fine mi trovis ĉi tiun knabinon el multe da centoj <span class="linionum">125</span></span><br />
<span class="linio">Tute laŭskize! Nun venu kaj vidu ŝin mem per okuloj!</span><br />
<span class="linio">Kun vi alprenu la estron, por ke ni la pluon aŭskultu!“</span><br />
<span class="linio">Ili sin turnis, sed foren vokita jam estis de l&rsquo; siaj</span><br />
<span class="linio">L&rsquo; estro, ĉar ili treege bezonis je lia konsilo.</span><br />
<span class="linio">Kaj nun la pastro tuj sekvis la apotekiston al breĉo <span class="linionum">130</span></span><br />
<span class="linio">De la barilo kaj tiu ruzete almontris kaj diris:</span><br />
<span class="linio">„Ĉu la knabinon vi vidas? l&rsquo; infanon ŝi vindis. Kaj bone</span><br />
<span class="linio">Tiun malnovan katunon kaj bluan kusenotegilon,</span><br />
<span class="linio">Kiun Hermano en pako alportis al ŝi, mi rekonas.</span><br />
<span class="linio">Vere! Rapide kaj bone ŝi tiujn donacojn uzadis. <span class="linionum">135</span></span><br />
<span class="linio">Signoj tre klaraj! Kaj eĉ akordiĝas la ĉiuj ceteraj:</span><br />
<span class="linio">Kovras la ruĝa tuketo kaj levas la volbon de l&rsquo; brusto,</span><br />
<span class="linio">Bele laĉitan, kaj nigrekoloran ŝi havas korsaĵon.</span><br />
<span class="linio">Zorge ŝi faldis la ĉemizborderon je l&rsquo; krispo, el kiu</span><br />
<span class="linio">Ŝia rondforma mentono ĉarmege antaŭen aspektas, <span class="linionum">140</span></span><br />
<span class="linio">Gaje, libere vidiĝas de l&rsquo; kapo gracia ovrondo;</span><br />
<span class="linio">Ĉirkaŭ arĝentaj pinglegoj multfoje la fortaj harligoj</span><br />
<span class="linio">Estas volvitaj; ni, kvankam ŝi sidas, la grandan staturon</span><br />
<span class="linio">Vidas, la jupon, la bluan, la multefaldite kaj bele</span><br />
<span class="linio">Ĝis maleoloj belformaj pendantan malsupren de l&rsquo; brusto. <span class="linionum">145</span></span><br />
<span class="linio">Estas, sendube, ĉi tiu. Nun venu, por ke ni sciiĝu,</span><br />
<span class="linio">Ĉu bonmastruma knabino ŝi estas kaj bona kaj virta.“<!-- p. 50 --></span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Sed, la sidantan okulesplorante, la pastro respondis:</span><br />
<span class="linio">„Vere, mi tute ne miras, ke ŝi la junulon ekravis,</span><br />
<span class="linio">Ĉar ŝi plenumas la provon eĉ antaŭ ekvido plej sperta. <span class="linionum">150</span></span><br />
<span class="linio">Homo feliĉa, al kiu patrina naturo donacis</span><br />
<span class="linio">Ĝustan figuron! Ĉar lin rekomendas ĝi ĉiam, nenie</span><br />
<span class="linio">Estas fremdulo li. Ĉiu volonte alvenos kaj restos,</span><br />
<span class="linio">Se afableco ankoraŭ kuniĝas kun tia figuro.</span><br />
<span class="linio">Mi vin certigas, Hermano ĉi tie eltrovis knabinon, <span class="linionum">155</span></span><br />
<span class="linio">Kiu belege gajigos la tagojn venontajn de l&rsquo; vivo</span><br />
<span class="linio">Kaj al li ĉiam fidele asistos kun forto virina.</span><br />
<span class="linio">Ĉar tia korpo perfekta konservas ja certe animon</span><br />
<span class="linio">Puran, kaj sana juneco promesas daŭrantan feliĉon.“</span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Poste la apotekisto dubeme respondis: „La ŝajno <span class="linionum">160</span></span><br />
<span class="linio">Trompas pli ofte! Mi povas ne fidi nur al eksteraĵo;</span><br />
<span class="linio">Ĉar mi tre ofte jam trovis ĉi tiun proverbon provita:</span><br />
<span class="linio">Antaŭ ol manĝi buŝelon da salo kun novaj konatoj</span><br />
<span class="linio">Vi ne facile konfidu al iu; vin faros la tempo</span><br />
<span class="linio">Sole pli certa, ĉu inda li estas kaj restos amiko. <span class="linionum">165</span></span><br />
<span class="linio">Tial unue ni volas demandi ĉe bonaj personoj,</span><br />
<span class="linio">Kiuj ŝin konas kaj pluon rakontos nun pri la knabino.“</span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">„Ankaŭ mi laŭdas singardon“, rediris la pastro sekvante.</span><br />
<span class="linio">„Ni ja ne svatas por ni; kaj responde ja estas ĝin fari</span><br />
<span class="linio">Por la aliaj.“ Kaj ili iradis renkonte la bravan <span class="linionum">170</span></span><br />
<span class="linio">Estron, jen kiu sur straton revenis ĵus multokupita.</span><br />
<span class="linio">Tuj singardeme la pastro prudenta parolis al tiu:</span><br />
<span class="linio">„Diru, ni vidis knabinon ĵus, kiu proksime sidadas</span><br />
<span class="linio">Sub la ĝardena pomujo kaj vestojn infanajn pretigas</span><br />
<span class="linio">El eluzita katuno, verŝajne al ŝi donacita. <span class="linionum">175</span></span><br />
<span class="linio">Plaĉas al ni la staturo; ŝi ŝajnas al ni bravulino,</span><br />
<span class="linio">Diru do, kion vi scias; ni petas pro celo laŭdinda.“</span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Kiam la estro aliris por vidi en tiun ĝardenon,</span><br />
<span class="linio">Diris li: „Vi jam ĉi tiun nun konas, ĉar kiam rakontis</span><br /><!-- p. 51 -->
<span class="linio">Mi pri la faro bonega de iu bravega knabino, <span class="linionum">180</span></span><br />
<span class="linio">Kiu ekkaptis la glavon kaj sin kaj la siajn defendis—</span><br />
<span class="linio">Estis ĉi tiu! Vi vidas, ŝi estas el gento fortika,</span><br />
<span class="linio">Sed al forteco la ŝia egalas boneco; parencon</span><br />
<span class="linio">Sian maljunan ŝi flegis ĝis morto, ĉar lin la ĉagreno</span><br />
<span class="linio">Pri la danĝera mizero de l&rsquo; urbo kaj havo mortigis. <span class="linionum">185</span></span><br />
<span class="linio">Ankaŭ ŝi vere trankvile toleris dolorojn pri l&rsquo; morto</span><br />
<span class="linio">De la fianĉo, tre nobla junulo, ho, kiu ardege</span><br />
<span class="linio">Kaptis la penson altegan celadi al homlibereco,</span><br />
<span class="linio">Kaj alirinte Paris-on suferis mem morton teruran;</span><br />
<span class="linio">Ĉar li atakis, kaj dome kaj tie, arbitron kaj ruzon.“ <span class="linionum">190</span></span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Tiel parolis la estro. Nun ambaŭ dankante salutis,</span><br />
<span class="linio">Kaj unu oran moneron la pastro elprenis (l&rsquo; arĝenton</span><br />
<span class="linio">El la monujo li antaŭ ne longe bonfare fordonis,</span><br />
<span class="linio">Kiam li vidis trapasi la forelpelitojn malgajajn)</span><br />
<span class="linio">Kaj al la estro ĝin donis dirante: „Dividu la monon <span class="linionum">195</span></span><br />
<span class="linio">Inter la malfeliĉuloj kaj Dio multigu la donon!“</span><br />
<span class="linio">Sed ĝin rifuzis la viro kaj diris: „Ni kelkan taleron</span><br />
<span class="linio">Savis kaj kelkajn vestaĵojn kaj aĵojn; mi certe esperas</span><br />
<span class="linio">Ke ni ankoraŭ revenos ja, antaŭ ol ĝin ni konsumis.“</span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Tiam respondis la pastro kaj premis la monon en manon: <span class="linionum">200</span></span><br />
<span class="linio">„Doni neniu prokrastu en tiuj ĉi tagoj, neniu</span><br />
<span class="linio">Ion akcepti rifuzu do, kion boneco donacis,</span><br />
<span class="linio">Ĉar, kiel longe li havos trankvile la nunan posedon</span><br />
<span class="linio">Scias neniu, kaj ne, kiel longe li restos fremdulo,</span><br />
<span class="linio">Devos rezigni je l&rsquo; kampo, ĝardeno, lin bone nutrantaj.“ <span class="linionum">205</span></span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">„Se mi do havus“—post tio la apotekisto ekkriis</span><br />
<span class="linio">Tede, „nun monon en poŝo, vi ĉion ricevus, valoran,</span><br />
<span class="linio">Malpli valoran; ĉar multe da viaj ja tian bezonas.</span><br />
<span class="linio">Tamen mi vin ne forlasos sen ia donaco, por ke vi</span><br />
<span class="linio">Vidu la volon, eĉ kiam la faro postrestas post volo.“ <span class="linionum">210</span><!-- p. 52 --></span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Tiel li diris, eltiris la ledan broditan saketon</span><br />
<span class="linio">Per la rimenoj, en kiu tabako troviĝis, gracie</span><br />
<span class="linio">Ĝin nun malfermis, dividis; sufiĉis por kelke da pipoj.</span><br />
<span class="linio">„Estas malgranda donaco“, li diris. Sed l&rsquo; estro maljuna</span><br />
<span class="linio">Gaje rediris: „Bonega tabako ja estas agrabla <span class="linionum">215</span></span><br />
<span class="linio">Dum la vojaĝo.“ Treege ĝin laŭdis la apotekisto.</span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Sed lin la pastro fortiris kaj ili disiĝis de l&rsquo; estro.</span><br />
<span class="linio">„Ni rapidiĝu“,—ekkriis la viro prudenta,—„timeme</span><br />
<span class="linio">Nin la junulo atendos. Li baldaŭ ekaŭdu gajaĵon.“</span><br />
<span class="linio">Ili rapide alvenis kaj trovis lin apud la ĉaro <span class="linionum">220</span></span><br />
<span class="linio">Sub la tilioj. La bestoj vivege la herbokovraĵon</span><br />
<span class="linio">Frapis: li ilin je brido tenadis kaj staris pripense,</span><br />
<span class="linio">Antaŭ si nun rigardante li nur la amikojn rimarkis,</span><br />
<span class="linio">Kiam lin ili venantaj alvokis per signoj gajigaj.</span><br />
<span class="linio">De malproksime jam l&rsquo; apotekisto komencis paroli; <span class="linionum">225</span></span><br />
<span class="linio">Sed pli proksime nun ili aliris. La pastro manprenis</span><br />
<span class="linio">Tiam lin kaj, forprenante al sia kunulo la diron,</span><br />
<span class="linio">Diris; „Ha, savon! junulo! elektis l&rsquo; okulo kaj via</span><br />
<span class="linio">Koro fidela tre ĝuste! Feliĉon al vi kaj la via!</span><br />
<span class="linio">Inda ŝi estas, kaj tial nun venu kaj turnu kaleŝon, <span class="linionum">230</span></span><br />
<span class="linio">Ke ni atingu l&rsquo; angulon de tiu vilaĝo! ŝin svatu</span><br />
<span class="linio">Kaj ŝin, la bonan, konduku plej baldaŭ al patra bieno!“</span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Sed la junulo staradis kaj, ĝojon nun ne vidigante,</span><br />
<span class="linio">Aŭdis li tiujn ĉielajn konsolajn parolojn de l&rsquo; pastro,</span><br />
<span class="linio">Ĝemis kaj diris: „Ni venis per rapidiĝanta kaleŝo <span class="linionum">235</span></span><br />
<span class="linio">Kaj ni kredeble veturos kun honto kaj nur malrapide</span><br />
<span class="linio">Hejmen; ĉar, ho, min ekkaptis, de kiam mi tie atendis,</span><br />
<span class="linio">Zorgo, suspekto kaj dubo kaj kio turmentas amanton.</span><br />
<span class="linio">Ĉu vi fidadas, ke ŝi al ni sekvos tuj kiam ni venos,</span><br />
<span class="linio">Tial ke riĉaj ni estas, sed ŝi elpelita, malriĉa <span class="linionum">240</span></span><br />
<span class="linio">Vagas? Ho, eĉ malriĉeco, la nemeritita, fieron</span><br />
<span class="linio">Kreas. Ŝi ŝajnas ja kontentiĝema, agema kaj tial</span><br /><!-- p. 53 -->
<span class="linio">Mondo al ŝi apartenas; ĉu vere ne tia virino,</span><br />
<span class="linio">Tiel belega, bonega, jam iun junulon ekscitis?</span><br />
<span class="linio">Ĉu vi supozas, ke ŝi ĝis hodiaŭ fermadis la koron? <span class="linionum">245</span></span><br />
<span class="linio">Ni ne rapide veturu ĝis tien! Trankvile ni eble</span><br />
<span class="linio">Domen la bestojn returnos je nia hontiĝo. Mi timas:</span><br />
<span class="linio">Iu junulo posedas la koron; la manon bravegan</span><br />
<span class="linio">Ŝi promesinte fidelon jam donis al iu feliĉa.</span><br />
<span class="linio">Antaŭ ŝi tre hontigite mi starus kun mia propono.“ <span class="linionum">250</span></span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Por lin konsoli la pastro malfermis la buŝon jam, tamen</span><br />
<span class="linio">Lia kunulo lin tuj interrompis nun komunikeme:</span><br />
<span class="linio">„Tiel neniam ni estus ja embarasitaj pli frue,</span><br />
<span class="linio">Kiam ni ĉian aferon laŭ modo tiama finigis!</span><br />
<span class="linio">Kiam gepatroj knabinon elektis edzino por filo, <span class="linionum">255</span></span><br />
<span class="linio">Oni unue alvokis konfide amikon de l&rsquo; domo;</span><br />
<span class="linio">Tiun ĉi oni post tio alsendis nun kiel svatiston</span><br />
<span class="linio">Al la gepatroj de la fianĉino; li belornamita</span><br />
<span class="linio">Tiam vizitis dimanĉe post meztagmanĝado la burĝon,</span><br />
<span class="linio">Kun li komence parolojn afablajn komunajn ŝanĝante <span class="linionum">260</span></span><br />
<span class="linio">Kaj jam prudente turnante la diron laŭ sia intenco.</span><br />
<span class="linio">Fine post longa preteksto li ankaŭ aludis glorante</span><br />
<span class="linio">Ties filinon kaj ankaŭ la viron kaj domon, de kiu</span><br />
<span class="linio">Estis sendita li. Saĝaj personoj rimarkis la celon</span><br />
<span class="linio">Baldaŭ; li sentis aprobon kaj povis la pluon klarigi. <span class="linionum">265</span></span><br />
<span class="linio">Se oni tiun proponon rifuzis, ja tia rifuzo</span><br />
<span class="linio">Estis ne teda; sed se li sukcesis, svatisto l&rsquo; unua</span><br />
<span class="linio">En familio kaj domo ĉeestis al ĉia festeno.</span><br />
<span class="linio">Ĉar la geedzoj memoris dum tuta la vivo, ke lerta</span><br />
<span class="linio">Mano la nodon unuan ligadis. Sed ĉio ĉi estas <span class="linionum">270</span></span><br />
<span class="linio">Nun kun aliaj bonegaj kutimoj ja ne plu laŭmodo,</span><br />
<span class="linio">Ĉiu junulo nun mem por si svatas. Jen kial li ankaŭ</span><br />
<span class="linio">Prenu sur sin propramane rifuzon al li fariĝontan</span><br />
<span class="linio">Eble, kaj mem hontigite li staru nun antaŭ knabino.“<!-- p. 54 --></span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">„Estu do, kiel ĝi estas!“ respondis Hermano. Li preskaŭ <span class="linionum">275</span></span><br />
<span class="linio">Ne la parolojn aŭskultis kaj jam decidiĝis sekrete;</span><br />
<span class="linio">„Mem nun mi iros kaj volas sciiĝi pri mia vivsorto</span><br />
<span class="linio">Mem el la buŝo de tiu knabino, al kiu konfidas</span><br />
<span class="linio">Tiel mi, kiel ajn viro konfidas al ia virino.</span><br />
<span class="linio">Kion ŝi diros, ĝi estos prudenta kaj bona, mi scias. <span class="linionum">280</span></span><br />
<span class="linio">Se mi ŝin ankaŭ lastfoje ekvidos, mi tamen denove</span><br />
<span class="linio">Volas ankoraŭ renkonti nun tiun puregan rigardon</span><br />
<span class="linio">De la nigrega okulo, eĉ se mi ne premos al koro</span><br />
<span class="linio">Ŝin nun, la bruston kaj ŝultrojn, ha, kiujn mi kore deziras</span><br />
<span class="linio">Ĉirkaŭprenadi, kaj ankaŭ la buŝon rigardi, ho, kies <span class="linionum">285</span></span><br />
<span class="linio">Kiso kaj ‚jes‘ feliĉigos min, malfeliĉigos la neo.</span><br />
<span class="linio">Sed nun forlasu min! Vi ne atendu! Reiru al patro</span><br />
<span class="linio">Kaj al patrino, ke ili sciiĝu, ke mi ne trompiĝis</span><br />
<span class="linio">Kaj la knabinon vi inda estimas. Jes, lasu min sola!</span><br />
<span class="linio">Sur la limvojo trans tiu monteto kaj preter pirujo <span class="linionum">290</span></span><br />
<span class="linio">Nia, malsupren sur nia vinmonto mi ja pli proksime</span><br />
<span class="linio">Domen reiros. Ho, ke mi la bonegulinon rapide</span><br />
<span class="linio">Hejmenkonduku kaj gaje! Sed eble mi sola sekrete</span><br />
<span class="linio">Domen reglitos kaj ĝoje ne iros denove la vojojn.“</span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Tiel dirinte li donis al pastro la bestkondukilojn. <span class="linionum">295</span></span><br />
<span class="linio">Tiu ĉi ilin tutsperte ekkaptis, la bestojn ŝaŭmantajn</span><br />
<span class="linio">Regis, rapide eniris kaleŝon kaj de l&rsquo; kondukanto</span><br />
<span class="linio">Sidon okupis. Sed l&rsquo; apotekisto atendis dirante:</span><br />
<span class="linio">„Mi ja volonte transdonas al vi, plejkarulo, l&rsquo; animon</span><br />
<span class="linio">Kaj la spiriton, sed korpo kaj ostoj ne bone ŝirmataj <span class="linionum">300</span></span><br />
<span class="linio">Estas, se al si proprigas la pastro la mondan gvidilon.“</span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Sed jen la pastro prudenta ridetis al tio kaj diris:</span><br />
<span class="linio">„Ha, nur eniru, transdonu senzorge al mi nur la korpon</span><br />
<span class="linio">Kiel l&rsquo; animon! mi longe jam bestkondukilojn uzadi</span><br />
<span class="linio">Scias, kaj sperte la ĉaron laŭ deco kaj arto turnadi. <span class="linionum">305</span></span><br /><!-- p. 55 -->
<span class="linio">Ĉar mi kutimis en Strassburg direkti la etan kaleŝon,</span><br />
<span class="linio">Kiam mi tien kondukis la junan baronon; ruliĝis</span><br />
<span class="linio">Ja ĉiutage kaleŝo, de mi direktita, eksteren</span><br />
<span class="linio">Tra la sonanta pordego ĝis malproksimegaj herbejoj,</span><br />
<span class="linio">Meze tra aroj da homoj, ĉi tie plezure irantaj.“ <span class="linionum">310</span></span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Iom nun trankviligita la apotekisto eniris,</span><br />
<span class="linio">Sidis, sed kiel al tuja elsalto singarde pretega.</span><br />
<span class="linio">Nun la ĉevaloj, avidaj je l&rsquo; stalo, kuregis al hejmo,</span><br />
<span class="linio">Kaj sub iliaj fortegaj hufegoj polvaro naskiĝis.</span><br />
<span class="linio">Longe ankoraŭ Hermano staradis—vidante la polvon, <span class="linionum">315</span></span><br />
<span class="linio">Jen leviĝantan kaj jen disflugantan—sen ia pensado.</span></div>
</div><!-- p. 56 -->



<h2>VII. Erato.</h2>

<p class="header">Doroteo.</p>

<div class="verse">
<div class="strofo">
<span class="linio">Kiel la viro migranta ĉe sunmalleviĝo la sunon</span><br />
<span class="linio">Foje ankoraŭ atente rigardas, la ĵus foriĝantan,</span><br />
<span class="linio">Ĝian la bildon tiame ekvidas en tute malluma</span><br />
<span class="linio">Arbetareto kaj ĉe la apuda ŝtonego, kaj ĉie</span><br />
<span class="linio">Ĝi balanciĝas, en plej diversspecaj koloroj brilanta: <span class="linionum">5</span></span><br />
<span class="linio">Tiel la ĉarma figuro de lia knabino moviĝis</span><br />
<span class="linio">Antaŭ Hermano preteren kaj ŝajnis eniri grenkampon.</span><br />
<span class="linio">Sed li subite vekiĝis el sonĝo miriga, trankvile</span><br />
<span class="linio">Turnis sin al la vilaĝo kaj ree miregis; ĉar ree</span><br />
<span class="linio">Venis renkonte al li nun la alta belega knabino. <span class="linionum">10</span></span><br />
<span class="linio">Fikse rigardis li ŝin; ŝi ne estis fantomo; ŝi vere</span><br />
<span class="linio">Venis. Ŝi paŝis portante kruĉegon kaj kruĉon malgrandan,</span><br />
<span class="linio">Ĉe la prenilo po unu, zorgeme en mano, al puto.</span><br />
<span class="linio">Ĝoje li iris renkonte al ŝi. La vidaĵo redonis</span><br />
<span class="linio">Forton al li kaj kuraĝon. Ŝi miris, sed vive li diris: <span class="linionum">15</span></span><br />
<span class="linio">„Nun mi renkontas denove vin, kara knabino, kaj ree</span><br />
<span class="linio">Jam okupitan asisti aliajn helpeme, volonte!</span><br />
<span class="linio">Diru nur, kial vi venas al tiu ĉi fonto ekstera,</span><br />
<span class="linio">Dum kontentiĝas l&rsquo; aliaj per akvo de tiu vilaĝo?</span><br />
<span class="linio">Certe ĉi tiu aparte fortigas kaj havas ĉarmguston. <span class="linionum">20</span></span><br />
<span class="linio">Ĉu vi alportos ĝin al la malsana virino, fidele</span><br />
<span class="linio">De vi savita?“ Tuj gaje salutis ŝi nun la junulon:</span><br />
<span class="linio">„Nun mi ja havas ĉi tie jam la rekompencon de l&rsquo; iro,</span><br />
<span class="linio">Vin, la bonulon, mi trovis ja, kiu alportis multegon</span><br /><!-- p. 57 -->
<span class="linio">Por ni; ĉar kiel donacoj ĝojigas, ĝojigas l&rsquo; aspekto <span class="linionum">25</span></span><br />
<span class="linio">De l&rsquo; donacinto. Nun venu kaj vidu do, kiuj ricevis</span><br />
<span class="linio">Vian bonaĵon, akceptu la dankon de l&rsquo; refreŝiĝintoj!</span><br />
<span class="linio">Sed ke vi aŭdu nun, kial mi venis elĉerpi ĉi tie,</span><br />
<span class="linio">Kie senĉese kaj pure la fonto elfluas, mi diras</span><br />
<span class="linio">Jenon al vi: Nesingardaj el ni malklarigis la tutan <span class="linionum">30</span></span><br />
<span class="linio">Akvon vilaĝan, ĉar ili travadis kun bovoj, ĉevaloj</span><br />
<span class="linio">Tuje la fonton, donantan al ĉiuj loĝantoj la akvon.</span><br />
<span class="linio">Per la purigo kaj lavo nun estas la trogoj vilaĝaj</span><br />
<span class="linio">Malpurigitaj kaj ankaŭ eĉ makulegitaj la putoj.</span><br />
<span class="linio">Ĉiu nur pensis sin mem kontentigi rapide kaj baldaŭ <span class="linionum">35</span></span><br />
<span class="linio">Sian plej urĝan bezonon, kaj ne pri l&rsquo; afero venonta.“</span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Tiel dirante ŝi kun la kunulo alvenis la larĝajn</span><br />
<span class="linio">Ŝtupojn malsupren; nun ili sidigis sin sur la mureton</span><br />
<span class="linio">Rondan de l&rsquo; puto. Ŝi klinis sin por elĉerpadi la akvon,</span><br />
<span class="linio">Kaj li ekkaptis la kruĉon alian kaj ankaŭ sin klinis. <span class="linionum">40</span></span><br />
<span class="linio">Ili ekvidis nun siajn vizaĝojn, la speguliĝantajn</span><br />
<span class="linio">En la ĉiela bluaĵo kaj gaje salutis sin ambaŭ.</span><br />
<span class="linio">„Lasu min trinki“, post tio gajege parolis Hermano;</span><br />
<span class="linio">Kaj ŝi prezentis la kruĉon. Nun ambaŭ ripozis, kviete</span><br />
<span class="linio">Sin apogante sur kruĉo po unu; kaj tiam ŝi diris: <span class="linionum">45</span></span><br />
<span class="linio">„Diru do, kial mi trovas vin tie ĉi sen veturilo</span><br />
<span class="linio">Kaj sen ĉevaloj nun, tro malproksime de l&rsquo; loko en kiu</span><br />
<span class="linio">Jam mi vin vidis, kaj kiel vi venis?“ Hermano pripense</span><br />
<span class="linio">Teren rigardis; kaj tiam li ŝin ekrigardis afabla</span><br />
<span class="linio">Kaj li esperis; sed plue paroli pri amo, neeble <span class="linionum">50</span></span><br />
<span class="linio">Estis al li nun; ĉar ŝia okulo ne montris la amon</span><br />
<span class="linio">Sed nur prudenton kaj klare postulis, prudente paroli.</span><br />
<span class="linio">Li trankviliĝis rapide kaj poste afable parolis:</span><br />
<span class="linio">„Tion mi diros, knabino, kaj viajn demandojn respondos!</span><br />
<span class="linio">Venis pro vi nur ĉi tien mi! Kial ankoraŭ ĝin kaŝi? <span class="linionum">55</span></span><br />
<span class="linio">Ĉar mi vivadas feliĉe kun miaj amantaj gepatroj,</span><br /><!-- p. 58 -->
<span class="linio">Kiujn mi helpas fidele mastrumi la domon, bienon,</span><br />
<span class="linio">Kiel la filo, la sola, kaj niaj aferoj multoblaj</span><br />
<span class="linio">Estas. La kampojn mi zorgas; la patro disponas en domo</span><br />
<span class="linio">Kaj la patrino agema vivigas la tutan mastraĵon. <span class="linionum">60</span></span><br />
<span class="linio">Certe vi scias jam, kiom per malfideleco turmentas</span><br />
<span class="linio">La servistaro mastrinon kaj per la facilanimeco,</span><br />
<span class="linio">Ĉiam devigas ŝin, ŝanĝi kaj ĝiajn erarojn korekti.</span><br />
<span class="linio">Tial jam longe deziris patrino, la mia, knabinon</span><br />
<span class="linio">Dome ja, kiu ne sole per mano sed ankaŭ el koro <span class="linionum">65</span></span><br />
<span class="linio">Helpus, anstataŭ filino, la frue, bedaŭre, mortinta.</span><br />
<span class="linio">Kiam nun vin mi ĝojlerta hodiaŭ ĉe l&rsquo; ĉaro ekvidis,</span><br />
<span class="linio">Kaj la fortecon de l&rsquo; brako kaj plenan sanecon de l&rsquo; membroj,</span><br />
<span class="linio">Kiam mi aŭdis la dirojn prudentajn, mi tute miregis,</span><br />
<span class="linio">Domen rapidis kaj gloris nun tuj laŭmerite la fremdan <span class="linionum">70</span></span><br />
<span class="linio">Inon al miaj gepatroj, amikoj. Por ke mi sciigu</span><br />
<span class="linio">Vin pri iliaj deziroj kaj miaj mi venis. — Pardonu</span><br />
<span class="linio">La balbutatan diradon. „Sed tuj ŝi elvokis:“ Ne timu</span><br />
<span class="linio">Pluon paroli; vi ne min ofendas, mi danke sentadas.</span><br />
<span class="linio">Diru senĝene! Min tia parolo ne povas timiĝi. <span class="linionum">75</span></span><br />
<span class="linio">Kiel bienservistinon vi dungus min al la gepatroj,</span><br />
<span class="linio">Pro mastrumado de l&rsquo; domo, de l&rsquo; bonkonservita propraĵo;</span><br />
<span class="linio">Vi opinias en mi la kapablan knabinon eltrovi,</span><br />
<span class="linio">Spertan je ĉia laboro kaj virtan kaj tute fidelan.</span><br />
<span class="linio">Via propono nur estis mallonga; jen estu egala <span class="linionum">80</span></span><br />
<span class="linio">Mia respondo: Jes, mi kun vi iros kaj sekvos sortvokon.</span><br />
<span class="linio">Mi ja plenumis la devon, alportis la akuŝintinon</span><br />
<span class="linio">Ree al ŝiaj parencoj kaj ĉiuj la savon priĝojis;</span><br />
<span class="linio">Jam la plej multaj kunestas, kaj ankaŭ l&rsquo; aliaj alvenos.</span><br />
<span class="linio">Ĉiuj esperas post kelke da tagoj ja hejmen reveni;</span><br />
<span class="linio">Tiel de l&rsquo; forelpelito kutimo ja estas, esperi. <span class="linionum">85</span></span><br />
<span class="linio">Tamen mi mem ne trompiĝas per vanta espero, en tiuj</span><br />
<span class="linio">Tagoj malĝojaj, al ni promesantaj ankoraŭ aliajn;</span><br />
<span class="linio">Ĉiuj ĉar ligoj de l&rsquo; mondo solviĝis kaj ilin denove</span><br /><!-- p. 59 -->
<span class="linio">Ĉiujn kunligos nenio ol nur la plej granda mizero! <span class="linionum">90</span></span><br />
<span class="linio">Se mi servante ĉe viro bonega min povos nutradi</span><br />
<span class="linio">Kaj ĉe aĝema virino, mi faros volonte ĝin; ĉiam</span><br />
<span class="linio">Pri la vaganta knabino malice la homoj moketas.</span><br />
<span class="linio">Jes, mi vin sekvos, tuj kiam al miaj amikoj mi portis</span><br />
<span class="linio">Tiujn ĉi kruĉojn kaj petis ankoraŭ la benon de ili: <span class="linionum">95</span></span><br />
<span class="linio">Venu! Vi vidu ĉi tiujn, ke min vi de ili ricevu.“</span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Ĝoje ekaŭdis Hermano de l&rsquo; preta knabino decidon,</span><br />
<span class="linio">Dube, ĉu li nun konfesu la tutan veraĵon. Sed ŝajnis</span><br />
<span class="linio">Esti al li konsilinde, ŝin lasi en ŝia bonkredo,</span><br />
<span class="linio">Ŝin nur konduki al hejmo, kaj tie klopodi pro amo. <span class="linionum">100</span></span><br />
<span class="linio">Ha! Jen li vidis orringon ĉe l&rsquo; fingro de l&rsquo; kara knabino!</span><br />
<span class="linio">Kaj li ŝin lasis paroli, atente aŭdante la diron.</span><br />
<span class="linio">Sed ŝi daŭrigis: „Ni reen nun iru! Knabinojn ĉe l&rsquo; puto</span><br />
<span class="linio">Longe restantajn ja oni mallaŭdas nur ĉiam; kaj tamen</span><br />
<span class="linio">Estas tro ĉarme babili ĉe ia fluanta fontakvo.“ <span class="linionum">105</span></span><br />
<span class="linio">Ili ekstaris kaj foje ankoraŭ nun ili rigardis</span><br />
<span class="linio">Ree la puton kaj ambaŭ jen ilin ekkaptis sopiro.</span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Poste silente ŝi prenis la kruĉojn po ĉe la prenilo</span><br />
<span class="linio">Kaj supreniris la ŝtupojn; li sekvis l&rsquo; amatan knabinon,</span><br />
<span class="linio">Unu de l&rsquo; kruĉoj de ŝi, por dividi la ŝarĝon, li petis. <span class="linionum">110</span></span><br />
<span class="linio">„Lasu,“ ŝi diris, „pli bone la ŝarĝon egalan mi portos.</span><br />
<span class="linio">Kaj ne la mastro, la poste estonta, nun devas min servi.</span><br />
<span class="linio">Ne min rigardu do tro serioze, eĉ kvazaŭ la sorto</span><br />
<span class="linio">Mia nun estus dubinda! Ĝusttempe eklernu virino</span><br />
<span class="linio">Laŭ la destino servadi! Ĉar sole per tio alvenos <span class="linionum">115</span></span><br />
<span class="linio">Fine ŝi al la regado kaj povo konvena, en hejmo</span><br />
<span class="linio">Apartenanta al ŝi. Ha! Unue fratino ja servas</span><br />
<span class="linio">Fraton kaj tiam gepatrojn kaj ĉiam ĉiama irado</span><br />
<span class="linio">Kaj revenado, levado, portado, zorgado por iuj</span><br />
<span class="linio">Ŝian vivadon regadas; kaj bone, se ŝi nun kutimas, <span class="linionum">120</span></span><br /><!-- p. 60 -->
<span class="linio">Ke tro maldolĉa nenia vojeto fariĝu, ke l&rsquo; horoj</span><br />
<span class="linio">Nokte kaj tage egalu, kaj ŝi ne tro grava laboron</span><br />
<span class="linio">Trovu, ke ŝi sin forgesu kaj vivu nur por la aliaj!</span><br />
<span class="linio">Certe, patrino bezonas la virtojn ja ĉiujn, tuj kiam</span><br />
<span class="linio">La suĉinfano, vekante la malsanulinon, postulas <span class="linionum">125</span></span><br />
<span class="linio">Sian nutraĵon, kaj zorgoj aliĝas al ŝiaj doloroj.</span><br />
<span class="linio">Dudek da viroj eĉ kune ne tian turmenton tolerus;</span><br />
<span class="linio">Ili ne devas plenumi ĝin, sed ĝin dankeme kompreni.“</span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Tiel ŝi diris kaj venis kun sia silenta kunulo</span><br />
<span class="linio">Tra la ĝardeno, kaj ĝis la draŝejo de tiu garbejo, <span class="linionum">130</span></span><br />
<span class="linio">Kie la akuŝintino troviĝis nun, kiu ŝin gaje<!-- originale: ĝaje --></span><br />
<span class="linio">Kun la savitaj filinoj, emblemoj de virto, atendis.</span><br />
<span class="linio">Ambaŭ eniris kaj de aliflanke samtempe eniris</span><br />
<span class="linio">L&rsquo; estro ĉe ĉiu de l&rsquo; manoj tenante infanon. Ĉi tiuj</span><br />
<span class="linio">Ĝis nun perdiĝis de sia ĝemanta patrino. Sed ilin <span class="linionum">135</span></span><br />
<span class="linio">Tiu maljuna eltrovis nun el la svarmado. Kaj ili</span><br />
<span class="linio">Gaje alsaltis, saluti la karan patrinon, kaj ĝojis</span><br />
<span class="linio">Pri la frateto, la tutnekonata ĝis nun kunludonto;</span><br />
<span class="linio">Tiam alsaltis la du Doroteon kaj gaje salutis</span><br />
<span class="linio">Ankaŭ ŝin, panon petante kaj fruktojn, precipe trinkaĵon. <span class="linionum">140</span></span><br />
<span class="linio">Nun ŝi prezentis la akvon al ĉiuj. L&rsquo; infanoj tuj trinkis,</span><br />
<span class="linio">Trinkis kun siaj filinoj la akuŝintino kaj fine</span><br />
<span class="linio">L&rsquo; estro; nun ĉiuj satinte laŭdegis la akvon belegan;</span><br />
<span class="linio">Estis ĝi ja acideta kaj freŝa, saniga por ĉiuj.</span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Nun Doroteo parolis, ĉirkaŭen vidante, pripense: <span class="linionum">145</span></span><br />
<span class="linio">„Eble lastfoje mi, vi geamikoj, prezentas la kruĉon,</span><br />
<span class="linio">Por el ĝi trinki, kaj nun malsekigas la lipojn per akvo;</span><br />
<span class="linio">Tamen vi, kiam dum tago varmega vin trinko freŝigos,</span><br />
<span class="linio">Kaj vi ĝuados en ombro trankvilon kaj fontojn la purajn,</span><br />
<span class="linio">Tiam memoru do ankaŭ pri mi kaj pri l&rsquo; servo afabla, <span class="linionum">150</span></span><br />
<span class="linio">Kiun mi pli pro la amo ol pro parenceco plenumis!</span><br /><!-- p. 61 -->
<span class="linio">Ĉiun bonfaron de vi dum la vivo estonta mi dankos.</span><br />
<span class="linio">Mi ne volonte forlasas vin; ĉiu sed estas nuntempe</span><br />
<span class="linio">Al la alia pli ŝarĝo ol ia konsolo, kaj ĉiuj</span><br />
<span class="linio">Fine ni devos disiĝi ja, se ni ne povos reiri. <span class="linionum">155</span></span><br />
<span class="linio">Vidu ĉi tiun junulon, al kiu ni ŝuldas la donojn,</span><br />
<span class="linio">Tiun ĉi kovron por via infano kaj tiujn manĝaĵojn</span><br />
<span class="linio">Tute ŝatindajn. Ĉi tiu min dungis por sia bieno,</span><br />
<span class="linio">Por ke mi servu ĉi tie la riĉajn bonegajn gepatrojn.</span><br />
<span class="linio">Mi ne rifuzas; ĉar ĉie knabino servadas kaj por ŝi <span class="linionum">160</span></span><br />
<span class="linio">Ŝarĝo fariĝus, servate ripozi anstataŭ labori.</span><br />
<span class="linio">Tial volonte mi sekvos, li ŝajnas prudenta junulo,</span><br />
<span class="linio">Kaj tielsamaj do estos nature la riĉaj gepatroj.</span><br />
<span class="linio">Tial adiaŭ, amata karino, kaj ĝoju pri via</span><br />
<span class="linio">Suĉinfaneto<!-- originale: Ŝuĉinfaneto -->, jen kiu vin jam tutprudente rigardas! <span class="linionum">165</span></span><br />
<span class="linio">Kiam vi poste ĝin premos al brusto en tiuj bindaĵoj<!-- originale: vindaĵoj --></span><br />
<span class="linio">Multekoloraj, memoru pri l&rsquo; bona junulo, jen, kiu</span><br />
<span class="linio">Ilin alportis kaj min nun, la vian, nutrados, vestigos!</span><br />
<span class="linio">Kaj mi vin dankas korege“—ŝi diris al l&rsquo; estro maljuna,</span><br />
<span class="linio">„Viro bonega, ke vi por mi estis multfoje la patro.“ <span class="linionum">170</span></span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Poste genuis ŝi al la akuŝiĝintino, kisadis</span><br />
<span class="linio">Nun la plorantan virinon kaj aŭdis de l&rsquo; beno murmuron.</span><br />
<span class="linio">Dume la estro, la tre honorinda, parolis al Herman&rsquo;:</span><br />
<span class="linio">„Vi apartenas, amiko, sendube al mastroj bonegaj,</span><br />
<span class="linio">Kiuj zorgadas mastrumi kun homoj kapablaj kaj bravaj. <span class="linionum">175</span></span><br />
<span class="linio">Mi ja jam ofte observis, ke oni ĉevalojn kaj bovojn</span><br />
<span class="linio">Ankaŭ la ŝafojn detale rigardas dum ŝanĝo, komerco;</span><br />
<span class="linio">Homon nur, kiu konservas la tuton, se bona li estas,</span><br />
<span class="linio">Sed kiu ĉion detruas kaj disas per falsa uzado,</span><br />
<span class="linio">Tiun ĉi oni alprenas nur kvazaŭ laŭ ŝanco en domon <span class="linionum">180</span></span><br />
<span class="linio">Kaj tro malfrue pentante decidon trorapidiĝintan.</span><br />
<span class="linio">Ŝajnas, ke bone vi scias ĝin; ĉar vi elektis bravegan,</span><br />
<span class="linio">Bonan knabinon por servi al vi kaj al viaj gepatroj.</span><br /><!-- p. 62 -->
<span class="linio">Sciu ŝin ŝati nur! Ĉiam, dum kiam ŝi pro l&rsquo; mastrumado</span><br />
<span class="linio">Penos, al vi kaj gepatroj ne mankos fratino, filino.“ <span class="linionum">185</span></span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Dume alvenis parencoj de tiu akuŝiĝintino,</span><br />
<span class="linio">Kelkon portante kaj eĉ anoncante pli bonan loĝejon.</span><br />
<span class="linio">Ĉiuj aŭskultis de l&rsquo; kara knabino decidon kaj benis</span><br />
<span class="linio">Nun kun signifaj ekvidoj kaj pensoj apartaj Hermanon.</span><br />
<span class="linio">Ankaŭ parolis virino al iu alia mallaŭte: <span class="linionum">190</span></span><br />
<span class="linio">„Se el la estro fariĝos fianĉo, ŝi venis havenon.“</span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Poste ŝin prenis Hermano ĉe l&rsquo; mano kaj diris: „Ni iru!</span><br />
<span class="linio">Jam ekfiniĝas la tago, l&rsquo; urbeto ne estas proksima.“</span><br />
<span class="linio">Vivbabileme la multaj virinoj nun ŝin ĉirkaŭprenis.</span><br />
<span class="linio">Foren ŝin tiris Hermano kaj multajn salutojn ŝi mendis. <span class="linionum">195</span></span><br />
<span class="linio">Sed jen l&rsquo; infanoj kriante kaj laŭtploregante ŝin prenis</span><br />
<span class="linio">Ĉe la vestaĵoj, ne volis forlasi la duan patrinon.</span><br />
<span class="linio">Tamen nun kelkaj virinoj ordone parolis: „Infanoj,</span><br />
<span class="linio">Nun trankviliĝu! Ŝi iros al urbo kaj reen alportos</span><br />
<span class="linio">Dolĉajn, bonegajn frandaĵojn, de frato por vi ja menditajn, <span class="linionum">200</span></span><br />
<span class="linio">Kiam lin super la sukeraĵistoj ĉi tien flugportis</span><br />
<span class="linio">La cikonio, kaj baldaŭ vi vidos ŝin kun sukeraĵoj.“</span><br />
<span class="linio">Jen la infanoj eklasis ŝin, kaj ŝin apenaŭ Hermano</span><br />
<span class="linio">Povis forŝiri el ĉirkaŭprenadoj kaj lastaj salutoj.</span></div>
</div><!-- p. 63 -->



<h2>VIII. Melpomene.</h2>

<p class="header">Hermano kaj Doroteo.</p>

<div class="verse">
<div class="strofo">
<span class="linio">Ili nun iris renkonte al suno la malleviĝanta,</span><br />
<span class="linio">Kiu sin, jam avizante fulmtondron, profunde en nuboj</span><br />
<span class="linio">Kaŝis kaj el la vualo jen tien, jen tien ĉi lumis</span><br />
<span class="linio">Super la kampojn per flamaj kaj suspektigantaj radioj.</span><br />
<span class="linio">„Ke ne alportu la nun minacanta vetero pluvegon“, <span class="linionum">5</span></span><br />
<span class="linio">Diris Hermano, „kaj hajlon, ĉar bela ja estos rikolto.“</span><br />
<span class="linio">Kaj pri la greno altkreska kaj ŝanceliĝanta ekĝojis</span><br />
<span class="linio">Ili nun, kiu la altajn paŝantajn staturojn atingis</span><br />
<span class="linio">Preskaŭ. Sed jen Doroteo al l&rsquo; akompananto parolis:</span><br />
<span class="linio">„Baldaŭ, bonulo, al kiu precipe mi ŝuldas afablan <span class="linionum">10</span></span><br />
<span class="linio">Sorton kaj hejmon, ha, dume ekstere ventego minacas</span><br />
<span class="linio">Ĉiujn aliajn senhejmajn, instruu min pri la gepatroj,</span><br />
<span class="linio">Kiujn fervore servadi mi estas volema; se iu</span><br />
<span class="linio">Konas la mastron, li povas al li pli facile sufiĉi,</span><br />
<span class="linio">Se li pripensas la aĵojn al tiu laŭŝajne plej gravajn <span class="linionum">15</span></span><br />
<span class="linio">Kaj deziratajn de li plej volonte aŭ jam destinitajn.</span><br />
<span class="linio">Tial ekdiru: Kiamaniere mi gajnos la patron</span><br />
<span class="linio">Kaj la patrinon?“ La bona prudenta junulo respondis:</span><br />
<span class="linio">„Certe vi estas tutprava, vi kara, perfekta knabino,</span><br />
<span class="linio">Ke vi unue demandas pri de la gepatroj proprecoj. <span class="linionum">20</span></span><br />
<span class="linio">Vere! Ĉar vane mi penis ĝis nun kontentigi la patron,</span><br />
<span class="linio">Kiam mi zorgis pri nia mastraĵo samkiel pri mia,</span><br />
<span class="linio">Frue, malfrue la kampon, vinmonton kaj ĉion prizorgis.</span><br />
<span class="linio">Mian patrinon mi ja kontentigis, ŝi sciis min ŝati.</span><br />
<span class="linio">Ankaŭ ŝi vin el la plej diligentaj knabinoj preferos, <span class="linionum">25</span></span><br /><!-- p. 64 -->
<span class="linio">Se vi mastrumos en domo, pensante zorgadi la vian.</span><br />
<span class="linio">Tia ne estas la patro; la ŝajnon li ankaŭ estimas.</span><br />
<span class="linio">Bona knabino, ne trovu min tute senkora, sensenta,</span><br />
<span class="linio">Ke mi la patron al vi, fremdulino, malkaŝe priskribas:</span><br />
<span class="linio">Ja, mi ĝin ĵuras, ke estas la fojo unua, ke tia <span class="linionum">30</span></span><br />
<span class="linio">Diro memvole forlasas la langon, alie silentan.</span><br />
<span class="linio">Sed vi ja logas el brusto la mia nun ĉiun konfidon.</span><br />
<span class="linio">Kelkan ornamon postulas en vivo la patro, la bona,</span><br />
<span class="linio">Ankaŭ li signojn eksterajn de l&rsquo; amo, estimo deziras;</span><br />
<span class="linio">Eble li estus kontenta pri ia malbona servisto, <span class="linionum">35</span></span><br />
<span class="linio">Kiu lin scias flateti, kaj eĉ malfavorus pli bonan.“</span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Ĝoje al tio ŝi diris, samtempe la paŝojn rapidajn</span><br />
<span class="linio">Nun facilmove sur vojo mallumiĝadanta ankoraŭ</span><br />
<span class="linio">Duobligante: „Mi certe esperas ilian kontenton;</span><br />
<span class="linio">Ĉar la patrina sentado egalas al mia esenco, <span class="linionum">40</span></span><br />
<span class="linio">Kaj la eksteran ornamon mi ŝatas de l&rsquo; tempo infana.</span><br />
<span class="linio">Niaj najbaroj, la Frankoj, tre ŝatis en tempoj pli fruaj</span><br />
<span class="linio">Homĝentilecon, ĝi estis kaj al nobeluloj kaj burĝoj</span><br />
<span class="linio">Kaj vilaĝanoj mempropra, kaj ili ĝin plu rekomendis.</span><br />
<span class="linio">Tiel ja ankaŭ ĉe ni Germanflanke esprimis l&rsquo; infanoj <span class="linionum">45</span></span><br />
<span class="linio">Per manokisoj kaj genufleksetoj matene kutime</span><br />
<span class="linio">Benodezirojn al siaj gepatroj kaj estis modestaj</span><br />
<span class="linio">Tage. Ja, kion mi lernis kaj de l&rsquo; infaneco kutimis,</span><br />
<span class="linio">Kion la koro ordonas—mi ĉion al patro plenumos.</span><br />
<span class="linio">Sed kiu nun al mi diros: Kiamaniere kondutu <span class="linionum">50</span></span><br />
<span class="linio">Poste mi mem en rilato al vi, la estonta domestro?“</span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Tiel ŝi diris kaj ili ĵus sub la pirujo alvenis.</span><br />
<span class="linio">Brilis belege la luno, la plena, de l&rsquo; vasta ĉielo;</span><br />
<span class="linio">Baldaŭ noktiĝis kaj tute kovriĝis la lasta sunbrilo.</span><br />
<span class="linio">Antaŭ la du jen kuŝadis amaso da lumoj taghelaj <span class="linionum">55</span></span><br />
<span class="linio">Kaj la ombregoj de l&rsquo; nokto malluma. Hermano aŭskulti</span><br /><!-- p. 65 -->
<span class="linio">Ŝian afablan demandon volonte en ombro de tiu</span><br />
<span class="linio">Arbo belega, sur loko de li plej amata, kaj kiu</span><br />
<span class="linio">Vidis ankoraŭ hodiaŭ la larmojn pri l&rsquo; elpelitino.</span><br />
<span class="linio">Kiam nun ili sidiĝis, por ankaŭ malmulte ripozi, <span class="linionum">60</span></span><br />
<span class="linio">Diris l&rsquo; amanta junulo, la manon la ŝian prenante:</span><br />
<span class="linio">„Lasu paroli la koron, libere obeu ĝin ĉiel“.</span><br />
<span class="linio">Sed li ne pluan parolon riskemis—la horo ja ŝajnis</span><br />
<span class="linio">Esti favora—li timis nur ŝian trofruan rifuzon.</span><br />
<span class="linio">Ha! Kaj li sentis la ringon ĉe l&rsquo; fingro, doloran la signon. <span class="linionum">65</span></span><br />
<span class="linio">Ili do sidis nun kune trankvile, silente. Komencis</span><br />
<span class="linio">Jen la knabino: „Ha, kiel dolĉega mi trovas la belan</span><br />
<span class="linio">Brilon de luno! Ĝi al la klareco de l&rsquo; tago similas.</span><br />
<span class="linio">Tie en l&rsquo; urbo mi vidas tutklare la domojn kaj kortojn,</span><br />
<span class="linio">Ĉe la frontono fenestron; facile mi nombrus la vitrojn.“ <span class="linionum">70</span></span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">„Kion vi vidas,“ respondis al tio la gaja junulo,</span><br />
<span class="linio">„Nia loĝejo ja estas, en kiu mi vin nun kondukos,</span><br />
<span class="linio">Kaj la fenestro ĝi estas fenestro de mia ĉambreto,</span><br />
<span class="linio">Kiu kredeble fariĝos la via; ni ŝanĝos en domo.</span><br />
<span class="linio">Tiuj ĉi kampoj, la maturiĝantaj al posta rikolto, <span class="linionum">75</span></span><br />
<span class="linio">Estas la niaj; ĉi tie en ombro ni poste ripozos!</span><br />
<span class="linio">Sed ni nun iru malsupren tra nia vinmonto, ĝardeno;</span><br />
<span class="linio">Ĉar, vidu, alproksimiĝas jam la fulmotondro gravega,</span><br />
<span class="linio">Tie sentondre fulmante, kovronte la ĉarman plenlunon.“</span><br />
<span class="linio">Ili ekstaris kaj migris malsupren la kampon nun plue <span class="linionum">80</span></span><br />
<span class="linio">Tra la grandega grenaro, ĝojante pri l&rsquo; nokta klareco,</span><br />
<span class="linio">Al la vinmonto alvenis kaj en malhelaĵon eniris.</span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Tie ĉi ŝin li gvidadis malsupren la multajn plataĵojn,</span><br />
<span class="linio">Kiuj kuŝadis tutnepretigite jam kiel ŝtonŝtupoj.</span><br />
<span class="linio">Ŝi malrapide malsupren paŝadis, la manon sur liaj <span class="linionum">85</span></span><br />
<span class="linio">Ŝultroj, kaj tra l&rsquo; foliaro la luno tremanta rigardis,</span><br />
<span class="linio">Antaŭ ol ĝi nun kovrite de nuboj la paron relasis</span><br /><!-- p. 66 -->
<span class="linio">En malhelaĵo, sur ilin. Li zorge kaj forte subtenis</span><br />
<span class="linio">Ŝin. Sed ŝi neinformite pri l&rsquo; vojo kaj krudaj ŝtonŝtupoj</span><br />
<span class="linio">Unu maltrafis; tuj krakis piedo; ŝi estis falonta. <span class="linionum">90</span></span><br />
<span class="linio">Tuj la zorgema junulo sin turnis, etendis la brakon</span><br />
<span class="linio">Kaj l&rsquo; amatinon starigis; sed ŝi malleviĝis malpeze</span><br />
<span class="linio">Al li sur ŝultron; jen brusto al brusto kaj vango al vango</span><br />
<span class="linio">Ambaŭ. Kaj tiel li staris, rigide, ja kiel marmoro,</span><br />
<span class="linio">Kaj sin regante li ŝin ne alpremis pli forte; li kontraŭ <span class="linionum">95</span></span><br />
<span class="linio">Ŝian pezaĵon apogis sin. Jen li sentadis la ĉarman</span><br />
<span class="linio">Ŝarĝon, de l&rsquo; koro varmecon, la spiron balzaman de lipoj,</span><br />
<span class="linio">Portis kun vira sentado la bravan, heroan virinon.</span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Tamen ŝi kaŝis doloron kaj diris la vortojn ŝercantajn:</span><br />
<span class="linio">„Tio signifas ĉagrenon—la homoj dubemaj parolas— <span class="linionum">100</span></span><br />
<span class="linio">Se la piedo, la domeniranta, proksime de l&rsquo; sojlo</span><br />
<span class="linio">Krakas; mi estus ja nun dezirinta pli bonan versignon!</span><br />
<span class="linio">Iom restadu ni, por ke vin ne la gepatroj mallaŭdu</span><br />
<span class="linio">Pro l&rsquo; servistino lamanta, kaj ŝajnu vi mastro malbona.“</span></div>
</div><!-- p. 67 -->



<h2>IX. Urania.</h2>

<p class="header">Plenumo.</p>

<div class="verse">
<div class="strofo">
<span class="linio">Muzoj, vi, kiuj volonte favoras la amon koregan,</span><br />
<span class="linio">Ĝis nun sur vojo kondukis la bravan junulon, al lia</span><br />
<span class="linio">Brusto ankoraŭ ja antaŭ la fianĉiĝfesto knabinon</span><br />
<span class="linio">Premis: Bonvolu do helpi konfirmi la ligon de l&rsquo; ĉarma</span><br />
<span class="linio">Paro, tuj distri la nubojn, ĝenantajn l&rsquo; ambaŭan feliĉon! <span class="linionum">5</span></span><br />
<span class="linio">Plue precipe rakontu do, kio nun dome okazas!</span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Nun la mastrino jam malpacience eniris je l&rsquo; tria</span><br />
<span class="linio">Fojo la ĉambron de l&rsquo; viroj—apenaŭ ŝi ĝin nur forlasis—</span><br />
<span class="linio">Pri l&rsquo; fulmotondro venonta, pri l&rsquo; lunmallumiĝo rapida,</span><br />
<span class="linio">Pri l&rsquo; forrestado de l&rsquo; filo kaj pri la danĝeroj de l&rsquo; noktoj <span class="linionum">10</span></span><br />
<span class="linio">Paroladante kaj tre mallaŭdante l&rsquo; amikojn, ke ili,</span><br />
<span class="linio">Ne parolinte, svatinte knabinon, forlasis Hermanon.</span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">„Ne la malbonon grandigu pli!“ tede respondis la patro;</span><br />
<span class="linio">„Ĉar vi ja vidas, ke mem ni ĉi tie decidon atendas.“</span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Sed la najbaro, sidante, trankvile komencis paroli: <span class="linionum">15</span></span><br />
<span class="linio">„Vere mi ŝuldas ja en maltrankvilaj okazoj nur dankon</span><br />
<span class="linio">Al mia patro, ĉar li al la knabo elŝiris de ĉia</span><br />
<span class="linio">Malpacienco radikojn, ke restis neniu fibreto,</span><br />
<span class="linio">Kaj ke mi lernis atendi, pli bone ol ĉiu alia.“</span><br />
<span class="linio">„Diru“, demandis la pastro nun; „kiel ĝin faris la patro?“ <span class="linionum">20</span></span><br />
<span class="linio">„Ĝin mi volonte rakontos, ĉar tio utilos al ĉiu“,</span><br />
<span class="linio">Tuj la najbaro respondis: „Mi kiel infano dimanĉe</span><br />
<span class="linio">Malpacience starante, kaleŝon sopire atendis,</span><br />
<span class="linio">Kiu transportus eksteren nin al la tilioj ĉe l&rsquo; puto.</span><br />
<span class="linio">Sed ĝi ne venis; ĉi tien kaj tien mi kvazaŭ mustelo <span class="linionum">25</span></span><br /><!-- p. 68 -->
<span class="linio">Kuris, malsupren kaj supren la ŝtupojn, kaj de la fenestro</span><br />
<span class="linio">Ĝis la dompordo, kaj malkvietiĝis la manoj; mi gratis</span><br />
<span class="linio">Tablojn, piedobatadis ĉirkaŭe kaj jam mi ekploris.</span><br />
<span class="linio">Ĉion la patro trankvile rigardis, sed kiam mi fine</span><br />
<span class="linio">Tromalprudente kondutis, li prenis trankvile nun mian <span class="linionum">30</span></span><br />
<span class="linio">Brakon, kondukis min al la fenestro kaj diris instrue:</span><br />
<span class="linio">Ĉu vi jen vidas la lignaĵistejon, hodiaŭ fermitan,</span><br />
<span class="linio">Transe? Sed morgaŭ moviĝos segilo kaj la rabotilo,</span><br />
<span class="linio">Kaj de l&rsquo; mateno ĝis lasta taghoro jen oni laboros</span><br />
<span class="linio">Tre diligente. Sed tion pripensu: Mateno aperos, <span class="linionum">35</span></span><br />
<span class="linio">Kiam la majstro kun ĉiuj el siaj kunuloj penados,</span><br />
<span class="linio">Por vi prepari la ĉerkon kaj lerte, rapide fabriki,</span><br />
<span class="linio">Kaj laboreme alportos la domon el ligno, ja kiu</span><br />
<span class="linio">Pacienculon kaj ankaŭ malpacienculon plejlaste</span><br />
<span class="linio">Certe akceptos, kaj portos eĉ baldaŭ premantan tegmenton. <span class="linionum">40</span></span><br />
<span class="linio">Ĉion spirite mi vidis reale okazi kaj vidis</span><br />
<span class="linio">Jen kunmetitajn tabulojn kaj jen kolorilon la nigran;</span><br />
<span class="linio">Nun pacience mi sidis kaj tiel kaleŝon atendis.</span><br />
<span class="linio">Kiam aliaj ĉirkaŭe kuregas en duba atendo</span><br />
<span class="linio">Malpacience kaj tede nun, mi rememoras la ĉerkon.“ <span class="linionum">45</span></span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Sed ridetante la pastro: „De l&rsquo; morto altega bildaĵo</span><br />
<span class="linio">Ne al saĝulo teruron, piulo finiĝon signifas.</span><br />
<span class="linio">Tiun ĝi en la vivadon repuŝas kaj igas lin agi;</span><br />
<span class="linio">Ĝi al ĉi tiu fortigas l&rsquo; esperon al posta feliĉo;</span><br />
<span class="linio">Tiel la morto fariĝas al ambaŭ la vivo. La patro <span class="linionum">50</span></span><br />
<span class="linio">Montris malprave al vi, la sentema infano, la morton</span><br />
<span class="linio">Per mortbildaĵo. Do de l&rsquo; maljuneco valoran al knabo</span><br />
<span class="linio">Oni vidigu kaj al maljunulo junecon, ke ĉiu</span><br />
<span class="linio">Ĝoju pri l&rsquo; rondo eterna, ke vivo en vivo solviĝu!“</span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Ĵus malfermiĝis la pordo. Vidiĝis la paro belega <span class="linionum">55</span></span><br />
<span class="linio">Kaj la amikoj miregis kaj ankaŭ l&rsquo; amantaj gepatroj</span><br /><!-- p. 69 -->
<span class="linio">Pri la knabina figuro, simila al tiu de l&rsquo; filo;</span><br />
<span class="linio">Ja, tro malalta nun ŝajnis la pordo, la altajn staturojn,</span><br />
<span class="linio">Kiuj nun kune transiris la sojlon, tralasi. Hermano</span><br />
<span class="linio">Ŝin nun prezentis al siaj gepatroj, rapide dirante: <span class="linionum">60</span></span><br />
<span class="linio">„Vidu knabinon, jen, kian vi dome deziras. Amata</span><br />
<span class="linio">Patro, akceptu ŝin bone laŭ ŝia merito. Kaj kara</span><br />
<span class="linio">Panjo, tuj pri l&rsquo; mastrumado entute demandu ŝin, por ke</span><br />
<span class="linio">Vi nun sciiĝu, ke ŝi bonmeritas fariĝi la via.“</span><br />
<span class="linio">Poste rapide li tiris aparten la pastron bonegan. <span class="linionum">65</span></span><br />
<span class="linio">„Inda sinjoro,“ li diris, „min helpu nun baldaŭ el tiu</span><br />
<span class="linio">Zorgo, malligu la nodon tuj, kies disvolvon mi timas!</span><br />
<span class="linio">Mi ne jam diris al ŝi, ke fariĝu ŝi mia edziĝo,</span><br />
<span class="linio">Sed servistino ŝi pensas eniri la domon; mi timas</span><br />
<span class="linio">Ke ŝi indigne foriros aŭdinte pri posta edziĝo. <span class="linionum">70</span></span><br />
<span class="linio">Tuja klarigo fariĝu. Ŝi ne en eraro plilonge</span><br />
<span class="linio">Devas restadi kaj mi ne pli longe eltenos la dubon.</span><br />
<span class="linio">Nun rapidiĝu kaj vian saĝecon de ni honoratan</span><br />
<span class="linio">Montru ĉi tie.“ La pastro tuj turnis sin al la aliaj.</span><br />
<span class="linio">Sed bedaŭrinde nun estis jam malĝojigita l&rsquo; animo <span class="linionum">75</span></span><br />
<span class="linio">De la knabino per konversacio de l&rsquo; patro. Afable</span><br />
<span class="linio">Kaj bonanime li estis dirinta la gajajn parolojn:</span><br />
<span class="linio">„Tio, infano, tre plaĉas al mi, ĉar mi vidas plezure,</span><br />
<span class="linio">Kiel la patro posedas la filo do guston; mi pruvis</span><br />
<span class="linio">Ĝin miatempe, kaj ĉiam kondukis la plej belulinon <span class="linionum">80</span></span><br />
<span class="linio">Al la dancado kaj fine venigis ŝin domen: la panjon.</span><br />
<span class="linio">Tuj ja elekto de l&rsquo; fianĉineto tutklare vidigas,</span><br />
<span class="linio">Kian spiriton la viro posedas kaj mem ĉu li sentas</span><br />
<span class="linio">Propran valoran. Sed certe mallonge vi ĝin konsideris?</span><br />
<span class="linio">Mi opinias, ke estis ne tro malfacile, lin sekvi.“ <span class="linionum">85</span></span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Nur senatente Hermano aŭskultis la diron, la membroj</span><br />
<span class="linio">Tremis al li, silentiĝis subite la ĉeestantaro.<!-- p. 70 --></span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Sed la bonega knabino, nun emociita profunde</span><br />
<span class="linio">Kaj ofendita interne de tiaj tre mokaj paroloj,</span><br />
<span class="linio">Superŝutita sur vango ĝis nuko per tuja ruĝiĝo <span class="linionum">90</span></span><br />
<span class="linio">Staris; sed ŝi tuj sin regis kaj restis ekstere trankvila</span><br />
<span class="linio">Kiam ŝi al la dommastro parolis, ne tute kaŝante</span><br />
<span class="linio">Siajn dolorojn: „Ho, vere, al tia akcepto la filo</span><br />
<span class="linio">Ne min preparis; li mem ja priskribis la patron bonega;</span><br />
<span class="linio">Kaj mi bonscias, ke antaŭ vi, viro klerula, mi staras, <span class="linionum">95</span></span><br />
<span class="linio">Kiu prudente kondutas al ĉiuj, kaj laŭ la personoj.</span><br />
<span class="linio">Tamen nun ŝajnas, ke vi ne sufiĉan kompaton sentadas</span><br />
<span class="linio">Pri mi, la malriĉulino, mi, kiu la sojlon transiris</span><br />
<span class="linio">Por vin servadi; alie vi certe ne montrus per akra</span><br />
<span class="linio">Moko, ke tre diferencas la sorto la mia de via. <span class="linionum">100</span></span><br />
<span class="linio">Certe, malriĉe nur mi kun malgranda paketo eniras.</span><br />
<span class="linio">Domo per ĉio por vi provizita vin igas fieraj.</span><br />
<span class="linio">Kiu mi estas, mi scias kaj sentas la tutan rilaton</span><br />
<span class="linio">Inter ni. Sed ĉu nun estas kornoble per tiaj mokvortoj</span><br />
<span class="linio">Tuj min akcepti, min preskaŭ sur sojlo jam reen forpuŝi?“ <span class="linionum">105</span></span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Maltrankvilege Hermano al pastro nun faris per mano</span><br />
<span class="linio">Signon, ke li enmiksiĝu helpeme, l&rsquo; eraron forpeli.</span><br />
<span class="linio">Tuj la saĝulo aliris kaj jen de l&rsquo; knabino ĉagrenon</span><br />
<span class="linio">Kaŝan, bridatan doloron, plorantan okulon rigardis.</span><br />
<span class="linio">Sed li decidis ne tuje la dubon dissolvi, kontraŭe <span class="linionum">110</span></span><br />
<span class="linio">Provi la emociplenan animon de tiu knabino.</span><br />
<span class="linio">Kaj li post tio al ŝi per tentantaj paroloj komencis:</span><br />
<span class="linio">„Certe vi ne konsideris sufiĉe, fremdlanda knabino,</span><br />
<span class="linio">Kiam vi trorapidege pretiĝis servadi ĉe l&rsquo; homoj</span><br />
<span class="linio">Fremdaj, ha, kiom signifas, eniri la domon de l&rsquo; estro; <span class="linionum">115</span></span><br />
<span class="linio">Ĉar la manpremo destinas la sorton de tuta la jaro,</span><br />
<span class="linio">Kaj unuopa jesdiro ŝuldigas vin, multon suferi.</span><br />
<span class="linio">Vojoj lacigaj ne estas la pleja gravaĵo de servo,</span><br />
<span class="linio">Ankaŭ ne l&rsquo; ŝvito maldolĉa de ĉiam urĝanta laboro;</span><br /><!-- p. 71 -->
<span class="linio">Kune ĉar kun la servisto penadas la mastro agema. <span class="linionum">120</span></span><br />
<span class="linio">Sed la kapricon de l&rsquo; estro elteni, se li tutmaljuste</span><br />
<span class="linio">Ĉion mallaŭdas, aŭ li kun si mem malkonsente postulas</span><br />
<span class="linio">Tion ĉi, tion; kaj plu de l&rsquo; mastrino koleron facile</span><br />
<span class="linio">Okaziĝantan kaj de la infanoj petolajn, malklerajn</span><br />
<span class="linio">Malĝentilaĵojn: Ja, tion toleri kaj lerte plenumi <span class="linionum">125</span></span><br />
<span class="linio">Devon kaj mem ne malgaje haltadi, ne estas facile.</span><br />
<span class="linio">Sed vi ne ŝajnas kapabla al tio, ĉar ŝercoj de l&rsquo; patro</span><br />
<span class="linio">Vin jam ofendis, kaj tamen nenio pli ofte okazas</span><br />
<span class="linio">Ol inciteti knabinon, ke plaĉas al ŝi la junulo.“</span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Kaj Dorotea komprenis la ĝustajn bonegajn parolojn <span class="linionum">130</span></span><br />
<span class="linio">Kaj sin ne plue retenis; montriĝis nun ŝiaj sentaĵoj,</span><br />
<span class="linio">Forte leviĝis la brusto, el kiu ekĝemo eliris;</span><br />
<span class="linio">Kaj ploregante ŝi tuj nun parolis: „Neniam ja scias</span><br />
<span class="linio">Viro prudenta, celanta al ni dum doloro konsili,</span><br />
<span class="linio">Kiel malmulte nur lia rigida parolo sukcesas, <span class="linionum">135</span></span><br />
<span class="linio">Bruston senigi je iu sufero al ni destinita.</span><br />
<span class="linio">Kiel do ŝerco vin vundus; vi estas feliĉaj kaj gajaj!</span><br />
<span class="linio">Sed malsanulo eksentas eĉ plej delikatan tuŝadon.</span><br />
<span class="linio">Ne; ĉar neniel utilus eĉ trompa ŝajnigo, montriĝu</span><br />
<span class="linio">Baldaŭ nun, kio en tempoj venontaj pli grandajn dolorojn <span class="linionum">140</span></span><br />
<span class="linio">Kaŭzus kaj eble min puŝus en mutan mortigan mizeron.</span><br />
<span class="linio">Lasu min ree foriri! Ĉe vi mi do povas ne resti;</span><br />
<span class="linio">Foren mi volas kaj iros, la miajn, la tre kompatindajn</span><br />
<span class="linio">En malfeliĉo de mi forlasitajn, serĉadi; pli bonon</span><br />
<span class="linio">Nur por mi mem mi elektis. Ja tiel mi nun decidiĝis; <span class="linionum">145</span></span><br />
<span class="linio">Tial mi povas konfesi nun, kio alie dum jaroj</span><br />
<span class="linio">Estus ĉe mi kaŝiĝinta. Jes, trafis profunde de l&rsquo; patro</span><br />
<span class="linio">Moko min, ne, ĉar mi estas fiera, maljuste sentema,</span><br />
<span class="linio">Sed ĉar, verdire, en koro la mia inklino naskiĝis</span><br />
<span class="linio">Al la junulo, jen kiu hodiaŭ helpinto aperis. <span class="linionum">150</span></span><br />
<span class="linio">Kiam li min nur forlasis sur strato, mi lin rememoris</span><br /><!-- p. 72 -->
<span class="linio">Ĉiam; mi pensis pri tiu feliĉa knabino, ho, kiu</span><br />
<span class="linio">Eble jam fianĉineto la lia fariĝis. Kaj kiam</span><br />
<span class="linio">Mi lin retrovis ĉe l&rsquo; puto, mi ĝojis revidi lin, tiel,</span><br />
<span class="linio">Kvazaŭ ja estus al mi aperinta de la ĉieluloj <span class="linionum">155</span></span><br />
<span class="linio">Unu; kaj mi nun lin sekvis volonte, post kiam li kiel</span><br />
<span class="linio">Domservistinon min dungis. Sed mi ja konfesas, la koro</span><br />
<span class="linio">Flatis survoje al mi, ke mi eble lin povus meriti</span><br />
<span class="linio">Iam, se mi helpulino valora de l&rsquo; domo fariĝus.</span><br />
<span class="linio">Sed, ho, mi vidis nur nun la danĝerojn, en kiujn mi iris, <span class="linionum">160</span></span><br />
<span class="linio">Tiel proksime ĉe tiu sekrete amato loĝadi.</span><br />
<span class="linio">Nun nur mi sentas, ha, kiom malriĉa knabino valoras</span><br />
<span class="linio">Male al riĉa junulo, se eĉ ŝi mem estus plej taŭga.</span><br />
<span class="linio">Ĉion mi diris, por ke vi do ne malkomprenu la koron,</span><br />
<span class="linio">Kiun okazo ofendis, al kiu mi ŝuldas la propran <span class="linionum">165</span></span><br />
<span class="linio">Rekonsciiĝon. Ĉar mi, la sekretajn dezirojn kaŝante,</span><br />
<span class="linio">Devis supozi, ke baldaŭ li la fianĉinon kondukus</span><br />
<span class="linio">Hejmen. Kaj kiel mi tiam eltenus la mutajn dolorojn!</span><br />
<span class="linio">Mi avertita ja estas feliĉe kaj elliberiĝis</span><br />
<span class="linio">Mia sekreto el l&rsquo; brusto, nun, dum ĝi ankoraŭ saniĝos <span class="linionum">170</span></span><br />
<span class="linio">De la malbono. Nenio plu min nun ĉi tie restigos,</span><br />
<span class="linio">Kie mi staras timeme nur kaj hontigite, ĉar mi ja</span><br />
<span class="linio">Tutmalkaŝeme konfesis l&rsquo; inklinon, l&rsquo; esperon malsaĝan.</span><br />
<span class="linio">Kaj ne la nokto per malleviĝanta nubaro vastege</span><br />
<span class="linio">Nun kovriĝanta, nek tondro rulanta (mi aŭdas ĝin) povas <span class="linionum">175</span></span><br />
<span class="linio">Min embarasi, nek la flueganta pluvego ekstere,</span><br />
<span class="linio">Nek la bruanta ventego. Ĉi ĉion mi dum la forkuro</span><br />
<span class="linio">En la proksimo de la malamikoj nin persekutintaj</span><br />
<span class="linio">Ĉiel eltenis. Mi ree nun iros eksteren. De longe</span><br />
<span class="linio">Mi ja kutimis, laŭtempe puŝite, disiĝi de ĉio. <span class="linionum">180</span></span><br />
<span class="linio">Restu feliĉaj! Mi ne plu pli longe restadas; adiaŭ.“</span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Tiel ŝi diris kaj reen rapide turniĝis al pordo</span><br />
<span class="linio">Ŝi, sub la brako ankoraŭ tenante la pakon la sian.</span><br /><!-- p. 73 -->
<span class="linio">Sed la patrino ekkaptis, per manoj ŝin tuj kaj la korpon</span><br />
<span class="linio">Ĉirkaŭprenante, kaj tutsurprizite en miro elvokis: <span class="linionum">185</span></span><br />
<span class="linio">„Diru do, kion signifas ĉi tio kaj tiuj ĉi larmoj?</span><br />
<span class="linio">Mi ne forlasas vin. Ĉar fianĉino de l&rsquo; filo vi por mi</span><br />
<span class="linio">Estas!“ Sed nun malvolonte la patro kontraŭis kaj diris,</span><br />
<span class="linio">Al la ploranta vidante, la tedajn parolojn: „Jen, kio</span><br />
<span class="linio">Laste hodiaŭ fariĝas pro mia plej granda indulgo, <span class="linionum">190</span></span><br />
<span class="linio">Ke min ankoraŭ je l&rsquo; tagofiniĝo la plej malagrabla</span><br />
<span class="linio">Trafas! Nenio ĉar estas pli netolerebla por mi ol</span><br />
<span class="linio">Larmoj virinaj, pasia kriado, ho, kiu komencas</span><br />
<span class="linio">Tion absurde nur, kion ni, iom pripense, plenumus</span><br />
<span class="linio">Vere kviete. Sed plu mi ne havas inklinon rigardi</span><br />
<span class="linio">Viajn strangaĵojn. Do finu ĝin mem nur! Sed mi nun kuŝiĝos.“ <span class="linionum">195</span></span><br />
<span class="linio">Kaj li rapide sin turnis por iri en sian ĉambreton,</span><br />
<span class="linio">Kie la litoj troviĝis kaj li ja kutime ripozis.</span><br />
<span class="linio">Sed lin retenis la filo, dirante kaj lin petegante:</span><br />
<span class="linio">„Patro, ne iru nun foren kaj ne pri l&rsquo; knabino koleru! <span class="linionum">200</span></span><br />
<span class="linio">Mi ja nur kulpas je l&rsquo; tuta konfuzo, kaj poste l&rsquo; amiko</span><br />
<span class="linio">Ne atendite ankoraŭ ĝin per ŝajnigado pliigis.</span><br />
<span class="linio">Inda sinjoro, parolu! Al vi mi konfidis l&rsquo; aferon.</span><br />
<span class="linio">Ne amasigu ĉagrenon kaj timon, plenumu pli bone</span><br />
<span class="linio">Ĉion! Ĉar mi vin ne poste honorus samalte, se vi nur <span class="linionum">205</span></span><br />
<span class="linio">Ĝojon malican vidigus anstataŭ belegan saĝecon.“</span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Nun ridetante la pastro respondis: „Ja, kia prudento</span><br />
<span class="linio">Estus do nun elloginta el nia knabino la belan</span><br />
<span class="linio">Ŝian konfeson, al ni malkovrintan la virgan animon?</span><br />
<span class="linio">Ĉu ne la zorgo samtempe fariĝis por vi plezurego, <span class="linionum">210</span></span><br />
<span class="linio">Ĝojo! Parolu vi mem! Ne atendu pri fremda klarigo.“</span><br />
<span class="linio">Tiam Hermano aliris kaj diris afable: „Vi do ne</span><br />
<span class="linio">Pentu la larmojn, nek tiujn ĉi malaperontajn dolorojn!</span><br />
<span class="linio">Ili ĉar mian feliĉon plenigas, kaj vian, espere.</span><br />
<span class="linio">Mi ne por dungi la fremdan bonegan knabinon pro servo <span class="linionum">215</span></span><br /><!-- p. 74 -->
<span class="linio">Venis al puto; mi venis, por amon la vian akiri.</span><br />
<span class="linio">Mia sed, ho, malkuraĝa rigardo l&rsquo; inklinon de via</span><br />
<span class="linio">Koro ne vidis, sed nur afablecon en via okulo,</span><br />
<span class="linio">Kiam vi el la spegulo de l&rsquo; puto trankvila salutis.</span><br />
<span class="linio">Domen vin gvidi, jam estis duono de mia feliĉo, <span class="linionum">220</span></span><br />
<span class="linio">Sed nun vi tute por mi ĝin plenigas. Ho, estu benita!“—</span><br />
<span class="linio">Kaj la knabino, la kortuŝiĝinta rigardis Hermanon</span><br />
<span class="linio">Kaj ne rifuzis nun la ĉirkaŭprenon kaj kison, de l&rsquo; ĝojo</span><br />
<span class="linio">Supron plej altan, ĉar ili ja estas certigo jam longe</span><br />
<span class="linio">Deziregita de l&rsquo; posta feliĉo, senfina ŝajnanta. <span class="linionum">225</span></span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Dume la pastro klarigis al ĉiuj aliaj l&rsquo; aferon.</span><br />
<span class="linio">Nun la knabino alvenis kaj, antaŭ la patro ĉarmege</span><br />
<span class="linio">Kapon klinante kaj manon la lian kisante, parolis:</span><br />
<span class="linio">„Certe vi juste pardonos al tutsurprizita knabino</span><br />
<span class="linio">Larmojn unue de ŝia doloro, nun larmojn de l&rsquo; ĝojo. <span class="linionum">230</span></span><br />
<span class="linio">Tiun sentaĵon pardonu kaj ankaŭ ĉi tiun, kaj lasu</span><br />
<span class="linio">Min entroviĝi en mian feliĉon, la nove gajnitan.</span><br />
<span class="linio">Ja, la unua ĉagreno, de mi konfuzite kaŭzita</span><br />
<span class="linio">Estu samtempe la lasta. Al kio sin la servistino</span><br />
<span class="linio">Ligis, al servo plenama, ĝin via filino plenumos.“ <span class="linionum">235</span></span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Kaj ĉirkaŭprenis la patro ŝin tuje, kaŝante la larmojn;</span><br />
<span class="linio">Kaj la patrino ameme alvenis kaj kisis ŝin kore,</span><br />
<span class="linio">Ŝiajn du manojn skuante, kaj ambaŭ plorante silentis.</span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Poste rapide la pastro prudenta ekkaptis unue</span><br />
<span class="linio">Manon de l&rsquo; patro kaj poste de l&rsquo; fingro fortiris l&rsquo; edziĝan <span class="linionum">240</span></span><br />
<span class="linio">Ringon (ne tiel facile, ĝin tenis la membro diketa),</span><br />
<span class="linio">Kaj de l&rsquo; patrino ringeton, kaj nun fianĉigis l&rsquo; infanojn.</span><br />
<span class="linio">Diris li: „Foje ankoraŭ de l&rsquo; oraj ringetoj destino</span><br />
<span class="linio">Estu, firmligi kunligon nun, kiu egalu tutplene</span><br />
<span class="linio">Al la maljuna. Ĉi tiun junulon profunde penetras <span class="linionum">245</span></span><br /><!-- p. 75 -->
<span class="linio">L&rsquo; amo al tiu knabino kaj ŝi ja konfesas l&rsquo; inklinon</span><br />
<span class="linio">Al la junulo. Jen kiel mi vin fianĉigas benante</span><br />
<span class="linio">Kun la gepatra konsento kaj de la amiko atesto.“</span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Tuj la najbaro kun benodeziroj aliris. Sed kiam</span><br />
<span class="linio">Fine la pastra sinjoro la oran ringeton je l&rsquo; fingro <span class="linionum">250</span></span><br />
<span class="linio">De la knabino ekmetis, li nun miregante alian</span><br />
<span class="linio">Ringon ekvidis, la jam de Hermano pli frue ĉe l&rsquo; puto</span><br />
<span class="linio">Tie viditan, kaj diris afable la ŝercajn parolojn:</span><br />
<span class="linio">„Kiel, vi fianĉiniĝis je fojo la dua jam? Ke ne</span><br />
<span class="linio">Via unua fianĉo vidiĝu kun ia protesto <span class="linionum">255</span></span><br />
<span class="linio">Ĉe la altaro.“ Sed ŝi tuj parolis: „Permesu, ke mi nun</span><br />
<span class="linio">Unu momenton dediĉu al tiu memoro! Ĉar tute</span><br />
<span class="linio">Ĝin la bonulo meritas, ho, kiu la ringon donacis</span><br />
<span class="linio">Ĉe la foriro kaj reen ne venis. Li ĉion suspektis,</span><br />
<span class="linio">Kiam la amo al homlibereco, la volo agadi <span class="linionum">260</span></span><br />
<span class="linio">Plu en aliaj rilatoj lin pelis Paris-on, ho, kie</span><br />
<span class="linio">Malliberecon kaj morton li trovis. ‚Vivadu feliĉe!‘</span><br />
<span class="linio">Tiel li diris. — ‚Mi iras; nun ĉio moviĝas sur tero,</span><br />
<span class="linio">Ĉio ja ŝajnas solviĝi, praleĝoj de l&rsquo; ŝtatoj plej firmaj</span><br />
<span class="linio">Ankaŭ nuliĝas, kaj la posedaĵo disiĝas de l&rsquo; nuna <span class="linionum">265</span></span><br />
<span class="linio">Rajtposedanto, l&rsquo; amikoj disiĝas kaj amo de amo.</span><br />
<span class="linio">Mi vin forlasas ĉie tie, kaj kie mi iam vin trovos,</span><br />
<span class="linio">Kiu ĝin scias? Ja, eble ĉi tiuj paroloj nun estos</span><br />
<span class="linio">Niaj plej lastaj. Fremdulo nur estas la homo sur tero,</span><br />
<span class="linio">(Oni ĝin rajte asertas), sed nun pli ol iam do, ĉiu. <span class="linionum">270</span></span><br />
<span class="linio">Ne plu al ni apartenas la tero; trezoroj ŝanĝiĝas;</span><br />
<span class="linio">Oro, arĝento fandiĝas el sanktaj antikvaj figuroj;</span><br />
<span class="linio">Ĉio moviĝas, ja kvazaŭ la mondo formita solviĝus</span><br />
<span class="linio">Remalantaŭen en nokton, ĥaoson, kaj nove formiĝus.</span><br />
<span class="linio">Ĉiam konservu fidelon! Ni kiam nin poste retrovos <span class="linionum">275</span></span><br />
<span class="linio">Sur la ruinoj de l&rsquo; mondo, ni estos pli bone kreitaj,</span><br />
<span class="linio">Aliformitaj, liberaj kaj tutsendependaj de l&rsquo; sorto.</span><br /><!-- p. 76 -->
<span class="linio">Tiun nenio katenos ja, kiu travivis tielajn</span><br />
<span class="linio">Tagojn! Sed se ĝi ne estos, ke iam ni post la danĝeroj</span><br />
<span class="linio">Nin ĉirkaŭprenos, denove feliĉe kaj ĝoje, ho, tiam <span class="linionum">280</span></span><br />
<span class="linio">Mian memoron konservu en koro kaj pensoj, ke ĉiam</span><br />
<span class="linio">Vi kun egala kuraĝo pretiĝu al ĉiuj okazoj.</span><br />
<span class="linio">Kiam vin logos la fremda loĝejo kaj nova kuniĝo,</span><br />
<span class="linio">Danke ĝuadu nur, kion la sorto al vi nun pretigos.</span><br />
<span class="linio">Amu amotojn sincere kaj restu dankema por ĉio, <span class="linionum">285</span></span><br />
<span class="linio">Sed ankaŭ tiam ne tro al ŝanĝema fatalo vi fidu.</span><br />
<span class="linio">Ĉar la duobla doloro de l&rsquo; nova malgajno minacas.</span><br />
<span class="linio">Ŝatu la vivon, sed nepre ne ŝatu ĉi tiun pli alte</span><br />
<span class="linio">Ol nur alian donacon, ĉar ĉio ja estas trompema.‘</span><br />
<span class="linio">Tiel li diris. Neniam mi lin, la noblulon, revidis. <span class="linionum">290</span></span><br />
<span class="linio">Dume mi ĉion forperdis kaj pensis milfoje l&rsquo; averton.</span><br />
<span class="linio">Ankaŭ mi nun pri la vortoj memoras, ĉar l&rsquo; amo donacas</span><br />
<span class="linio">Novan kaj belan feliĉon al mi kaj promesas esperojn</span><br />
<span class="linio">Tute belegajn. Pardonu, amiko, ke mi vin tenante</span><br />
<span class="linio">Tremas! Ja tiel al ĉiu maristo nun albordiĝinta <span class="linionum">295</span></span><br />
<span class="linio">Ŝajnas la tero kaj fundo plej firmaj ankoraŭ tremantaj.“</span></div>
<div class="strofo">
<span class="linio">Tiel dirante ŝi kune surmetis la ringojn sur fingron.</span><br />
<span class="linio">Sed la fianĉo parolis kun nobla kaj vira kortuŝo:</span><br />
<span class="linio">„Estu ĉe l&rsquo; revolucio ĉiea la ligo pli firma</span><br />
<span class="linio">Nur, Doroteo! Ja, daŭre la bonon konservi ni volas, <span class="linionum">300</span></span><br />
<span class="linio">Firme nin teni kaj ankaŭ posedon de l&rsquo; bela bieno.</span><br />
<span class="linio">Homo ĉar, kiu en tempo ŝanĝema mem ŝanceliĝema</span><br />
<span class="linio">Estas, ja nur multobligas malbonon kaj ĝin disvastigas</span><br />
<span class="linio">Plue. Sed kiu konstante persistas, la mondon por si mem</span><br />
<span class="linio">Formas. Ne al la Germano konvenas, daŭrigi aferon <span class="linionum">305</span></span><br />
<span class="linio">Vere teruran kaj mem ŝanceliĝi ĉi tien kaj tien.</span><br />
<span class="linio">Tio ĉi estas la nia! Ja, tiel ni diru kaj tiel</span><br />
<span class="linio">Ĝin ni konservu. Ĉar ĉiam nur oni laŭdegas popolojn,</span><br />
<span class="linio">Kiuj decide batalis por Dio kaj leĝo, gepatroj,</span><br /><!-- p. 77 -->
<span class="linio">Idoj, virinoj, kaj mortis, al la malamikoj komune <span class="linionum">310</span></span><br />
<span class="linio">Kontraŭstarinte. Vi estas la mia; la mio nun estas</span><br />
<span class="linio">Multe pli mia ol iam. Mi ne kun ĉagreno kaj zorgo</span><br />
<span class="linio">Ĝuos, sed forte, kuraĝe. Kaj kiam nin la malamikoj</span><br />
<span class="linio">Nun ekminacos aŭ poste, mem armu min per la armiloj!</span><br />
<span class="linio">Se mi nur scias per vi defendata la domon, la miajn, <span class="linionum">315</span></span><br />
<span class="linio">Al malamiko sentime sin kontraŭstarigos la brusto.</span><br />
<span class="linio">Kaj se nur ĉiu eksentus simile al mi, la potenco</span><br />
<span class="linio">Kontraŭ potenco leviĝus, kaj ĉiuj ni ĝojus pri paco.“</span></div>
</div>


<div class="footnotes">
<p><b>Piednotoj</b></p>

<div class="footnote" id="Footnote01">
<p><span class="label">[1]</span> Parolu: rejna (t. e. la adjektivo de „Rhein“, la granda germana
rivero).</p></div>

<div class="footnote" id="Footnote02">
<p><span class="label">[2]</span> Germanaj urboj.</p></div>

<div class="footnote" id="Footnote03">
<p><span class="label">[3]</span> En ĉi tiu parto de la poemo Goethe aludas la okazintaĵojn de la
granda Franca revolucio, dum kiu la „elpelitoj“, pri kiuj rakontas
la poemo, devis forlasi sian hejmlandon.</p></div>
</div>

<!-- paĝo sennombra -->



<div class="reklamo">
<p><b>Bennemann, Paul</b>: Internacia legolibro</p>

<p><b>TRA LA MONDO</b></p>
<ul>
<li><b>1a parto</b>: Por komencantoj. Kun multaj bildoj kaj muziknotoj.
1922. 2a eldono. 96 paĝoj. Kartonita.</li>

<li><b>2a parto</b>: Por progresintoj. Kun aldono de 4 komponaĵoj.
1922. 144 paĝoj. Kun 12 paĝa muzika aldono. Kartonita.</li></ul>

<p>— <b>Internacia Kantaro</b>. 3a eldono de la Esperantista
Kantaro. Kolekto de 64 popolaj kantoj el 26 nacioj.
Kun aldono de 3 famaj koncertarioj (Händel—Mozart—Wagner)
Tekstaro. 1922. 64 paĝoj. Broŝurita.</p>

<p>— — <b>Muzika eldono</b>. Aranĝita de Josef Achtélik, iama
orkestrestro ĉe la opero en Leipzig. 1922. 80 paĝoj. Broŝurita.
Bindita.</p>

<p><b>Dietterle, Joh.</b>, Prof. D-ro.: <b>La Vendreda Klubo</b>. 11 diversaj
originalaj artikoloj, verkitaj de la Vendredoklubanoj en Leipzig.
Kun unu portreto kaj kelkaj desegnaĵoj. 1921. 115 paĝoj. Broŝurita.</p>

<p><b>Hankel, M.</b>: <b>Sableroj</b>. Poeziaĵoj kaj skizoj. Kun portreto
de la altŝatata aŭtorino. 1911. 91 paĝoj. Broŝurita.</p>

<p><b>Hebbel, Friedrich</b>: <b>Gyges kaj lia ringo</b>. Tragedio kvinakta.
El la germana originalo trad. P. Bennemann. 1916. 151 paĝoj. Bindita.</p>

<p><b>Luyken, H. A.</b>, F. B. E. A.: <b>Stranga Heredaĵo</b>. Romano
originale verkita. 1922. 320 paĝoj. Broŝurita kaj bindita.</p>

<p><b>Molière</b>: <b>La malsanulo pro imago</b>. Komedio en tri aktoj.
El la franca originalo trad. W. Velten. 1913. 98 paĝoj. Broŝurita.</p>

<p><b>Zahn, Ernst</b>: <b>Svisaj rakontoj</b>. El la germana originalo trad.
Ch. Pulvers. 1913. 68 paĝoj. Broŝurita.</p>

<p>FERDINAND HIRT &amp; SOHN—LEIPZIG<br />
  ESPERANTO-FAKO</p>
</div>

<!-- paĝo sennombra -->

<div class="reklamo">
<h3>Internacia Mondliteraturo</h3>

<p style="text-indent:0em;">La kolekto estas submetita al la gvidado de Prof. D-ro Joh. Dietterle,
direktoro de la Esperanto-Instituto por la Germana Respubliko.</p>

<p style="text-indent:0em;">Ĝi enhavas nur la plej famajn verkojn el ĉiuj naciaj literaturoj.
Nur tiuj tradukoj estas publikigotaj, kiujn faris samnacianoj de
la koncernaj naciaj verkistoj. Ĝis nun aperis la jenaj verkoj:</p>

<p class="vol">Volumo 1:</p>

<p><b>Goethe, J. W. von</b>: <b>Hermano kaj Doroteo</b>. Eposo idilia. El la
germana originalo trad. B. Küster. 2a, korektita eldono. Kun
antaŭparolo de Prof. D-ro Joh. Dietterle. 1922. 77 paĝoj. Kartonita.</p>

<p class="vol">Volumo 2/3:</p>

<p><b>Niemojewski, A.</b>: <b>12 Legendoj</b>. El la pola originalo trad. B.
Kuhl. Kun antaŭparolo de Antoni Grabowski. 1911. 232 paĝoj. Bindita.</p>

<p class="vol">Volumo 4:</p>

<p><b>Raabe, Wilhelm</b>: <b>La nigra galero</b>. Historia rakonto. El la
germana originalo trad. Prof. D-ro Fritz Wicke. 2a, korektita eldono.
1922. 64 paĝoj. Kartonita.</p>

<p class="vol">Volumo 5/6:</p>

<p><b>Meier, E. L.</b>: <b>Kvin germanaj noveloj</b> de bone konataj aŭtoroj
(Rumohr—Körner—Seidl—Grillparzer—Halm). 1914. 254 paĝoj. Bindita.</p>

<p class="vol">Volumo 7:</p>

<p><b>Chamisso, A. de</b>: <b>La mirinda historio de Petro Schlemihl</b>. El la
germana originalo trad. Eug. Wüster. 1922. 84 paĝoj. Kartonita.</p>

<p class="vol">Volumo 8:</p>

<p><b>Stamatov, G. P.</b>: <b>Nuntempaj rakontoj</b>. El la bulgara originalo
trad. Iv. H. Krestanoff. Kartonita.</p>

<p><b>La kolekto estas daŭrigota.</b></p>
</div>


<p>FERDINAND HIRT &amp; SOHN-LEIPZIG<br />
  ESPERANTO-FAKO</p>

<div class="transnote">
<p><b>Noto de transskribinto:</b></p>

<p>Mi ĝustigis malmultajn mispresaĵojn de la originala libro, kaj
registriĝis ilin per html-aj komentoj. Ankaŭ originalajn
paĝkomencojn mi simile registris.</p>
</div>







<div>*** END OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK 60429 ***</div>

</body>
</html>
generated by cgit v1.2.3 (git 2.25.1) at 2026-04-05 10:25:16 +0000