diff options
Diffstat (limited to 'old/56282-h/56282-h.htm')
| -rw-r--r-- | old/56282-h/56282-h.htm | 19881 |
1 files changed, 0 insertions, 19881 deletions
diff --git a/old/56282-h/56282-h.htm b/old/56282-h/56282-h.htm deleted file mode 100644 index 633b66a..0000000 --- a/old/56282-h/56282-h.htm +++ /dev/null @@ -1,19881 +0,0 @@ -<!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Strict//EN" - "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-strict.dtd"> -<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="nl" lang="nl"> - <head> - <meta http-equiv="Content-Type" content="text/html;charset=iso-8859-1" /> - <meta http-equiv="Content-Style-Type" content="text/css" /> - <title> - The Project Gutenberg eBook of De Heilige Oorlog, Gevoerd door Koning Elschaddai tegen Diábolus, by John Bunyan. - </title> - <link rel="coverpage" href="images/cover.jpg" /> - <style type="text/css"> - - a - {text-decoration: none;} - a:hover - {text-decoration: underline;} - body - {margin-left: auto; margin-right: auto;} - @media screen {body {width: 650px;}} - @media handheld {body {margin-left: 5%; margin-right: 5%;}} - .caption - {font-size: .7em; text-align: center; text-indent: 0;} - .caption.cap003 - {margin-top: -80px; margin-bottom: 80px;} - .caption.cap009 - {margin-top: -20px;} - .caption.cap021 - {margin-top: -10px;} - .caption.cap027 - {margin-top: -10px;} - .caption.cap029 - {margin-top: -70px; margin-bottom: 70px;} - .caption.cap037 - {margin-top: -150px;} - .caption.cap041 - {padding-top: 10px;} - .caption.cap043 - {margin-top: -100px;} - .caption.cap047 - {margin-top: -70px;} - .caption.cap053 - {padding-top: 15px;} - .caption.cap061 - {padding-top: 5px;} - .caption.cap063 - {padding-top: 20px;} - .caption.cap067 - {padding-top: 1em;} - .caption.cap069 - {padding-top: 1em;} - .caption.cap073 - {margin-top: -90px;} - .caption.cap081 - {margin-top: -30px;} - .caption.cap083 - {margin-top: -100px;} - .caption.cap085 - {margin-top: 0;} - .caption.cap095 - {margin-top: -145px;} - .caption.cap101 - {padding-top: 1em;} - .caption.cap103 - {margin-top: -75px;} - .caption.cap109 - {margin-top: -75px;} - .caption.cap113 - {margin-top: -40px;} - .caption.cap117 - {padding-top: 15px;} - .caption.cap127 - {padding-top: 10px;} - .caption.cap129 - {margin-top: -20px;} - .caption.cap133 - {margin-top: -75px;} - .caption.cap139 - {margin-top: -10px;} - .caption.cap143 - {margin-top: -40px;} - .caption.cap145 - {margin-top: -40px;} - .caption.cap151 - {margin-top: -40px;} - .caption.cap153 - {margin-top: -45px;} - .caption.cap157 - {padding-top: 10px;} - .caption.cap163 - {margin-top: -175px;} - .caption.cap167 - {padding-top: .5em;} - .caption.cap171 - {margin-top: -30px;} - .caption.cap173 - {padding-top: 15px;} - .caption.cap179 - {margin-top: -90px;} - .caption.cap183 - {margin-top: -120px;} - .caption.cap185 - {margin-top: -75px;} - .caption.cap191 - {margin-top: -20px;} - .caption.cap195 - {margin-top: -20px;} - .caption.cap201 - {margin-top: -30px;} - .caption.cap209 - {margin-top: -10px;} - .caption.cap213 - {margin-top: -10px;} - .caption.cap217 - {margin-top: -70px;} - .caption.herhaling - {color: #666666;} - .center - {text-align: center; text-indent: 0;} - .figcenter - {margin: 1.5em auto; text-align: center;} - .figcenter.blankbefore3 - {margin-top: 3em;} - .figcenter.navoetnoot - {margin: -.5em auto 1.5em auto;} - @media handheld {.figcenter.navoetnoot {margin-top: 1.5em;}} - .figcenter.nobotmargin - {margin: 1.5em auto 0 auto;} - .figcenter.notopmargin - {margin: 0 auto 1.5em auto;} - .figcenter.up200m - {margin: -2em auto 0 auto;} - .fnanchor - {vertical-align: top; font-size: .7em; text-decoration: none; white-space: nowrap;} - .footnote - {margin: .25em 5% .25em 5%; text-align: justify; padding-bottom: 1em;} - .footnote .label - {font-size: .9em;} - .footnote p - {margin-top: .25em; margin-bottom: 0; font-size: .9em; line-height: .9em; text-align: justify;} - .fsize50 - {font-size: .5em;} - .fsize60 - {font-size: .6em;} - .fsize80 - {font-size: .8em;} - .fsize90 - {font-size: .9em;} - .gesp1 - {letter-spacing: .1em; margin-right: -.1em;} - .gesp2 - {letter-spacing: .2em; margin-right: -.2em;} - h1, - h2, - h3 - {text-align: center; margin-top: 1.5em; margin-bottom: 1.5em; page-break-after: avoid; text-indent: 0;} - h1 - {font-size: 1.5em; line-height: 2.5em; margin-top: 0; padding-top: 3em; font-weight: normal;} - h2 - {font-size: 1.4em; text-align: center; margin-left: auto; margin-right: auto;} - h2.life - {max-width: 500px; text-align: center; margin-left: auto; margin-right: auto;} - h2.text - {font-weight: normal; font-size: 1em; line-height: 2em;} - h2.text.h2page033 - {margin-top: -10em; margin-bottom: 3em; padding-left: 15%;} - @media handheld {h2.text.h2page033 {text-align: center;}} - h2.twaalf - {font-weight: normal; font-size: 1em; line-height: 2em; margin-top: -1.5em;} - h2.vijftien - {font-weight: normal; font-size: 1em; line-height: 2em; padding-top: 2.5em;} - h3 - {font-size: 1em; font-weight: normal;} - .hh - {display: none;} - @media handheld {.hh {display: block;}} - hr - {width: 34%; margin: 2em 33%; color: black; clear: none;} - hr.chap - {width: 26%; margin: 1em 37%; page-break-after: avoid; clear: both;} - hr.fn - {width: 90%; margin: .5em 5%;} - hr.ornament - {margin: .5em 46%; width: 8%;} - hr.sec - {width: 6%; margin: 1em 47%; clear: both;} - img.dropcap - {float: left; margin: 0; padding: 0 .5em 0 0;} - @media handheld {img.dropcap {float: left;}} - img.line030 - {padding-top: 5em; margin-bottom: 5em;} - .left - {text-align: left;} - p - {margin-top: 0; text-align: justify; margin-bottom: 0; text-indent: 1em;} - p.blankbefore1 - {margin-top: 1em;} - p.blankbefore2 - {margin-top: 2em;} - p.botpad1m - {margin-bottom: 1em;} - p.center - {text-align: center; text-indent: 0;} - p.fancycap - {text-indent: -.5em;} - p.fancycapillo450 - {text-indent: -.5em; max-width: 450px; display: inline-block;} - p.fancycapillo550 - {text-indent: -.5em; max-width: 550px; display: inline-block;} - p.highline2 - {line-height: 2em;} - p.highline150 - {line-height: 1.5em;} - p.inillo - {margin-left: auto; margin-right: auto; display: inline-block;} - p.inillo.kort - {display: block; margin-left: 25px; margin-right: 25px; text-align: justify;} - p.inillo.text450 - {max-width: 450px; text-indent: 1em;} - p.inillo.text500 - {max-width: 500px; text-indent: 1em;} - p.inillo.text550 - {max-width: 550px; text-indent: 1em;} - p.lastbrief - {margin: 0 5em 1em 6em; text-indent: -2em;} - .padl1 - {padding-left: .5em;} - .page003 - {background: url('images/page003side.jpg') center top repeat-y; margin: 40px auto 0 auto; width: 600px; text-align: center;} - @media handheld {.page003 {background-image: none; margin: 0; width: 100%;}} - .page009 - {background: url('images/page009side.jpg') center top repeat-y; margin: 0 auto; width: 600px; text-align: center;} - @media handheld {.page009 {background-image: none; margin: 0; width: 100%;}} - .page021 - {background: url('images/page021side.jpg') center top repeat-y; margin: 0 auto; width: 600px; text-align: center;} - @media handheld {.page021 {background-image: none; margin: 0; width: 100%;}} - .page027 - {background: url('images/page027side.jpg') center top repeat-y; margin: 0 auto; width: 600px; text-align: center;} - @media handheld {.page027 {background-image: none; margin: 0; width: 100%;}} - .page029 - {background: url('images/page029side.jpg') center top repeat-y; margin: 0 auto; width: 600px; text-align: center;} - @media handheld {.page029 {background-image: none; margin: 0; width: 100%;}} - .page037 - {background: url('images/page037side.jpg') center top repeat-y; margin: 0 auto; width: 600px; text-align: center;} - @media handheld {.page037 {background-image: none; margin: 0; width: 100%;}} - .page041 - {background: url('images/page041side.jpg') center top repeat-y; margin: -10px auto 0 auto; width: 600px; text-align: center;} - @media handheld {.page041 {background-image: none; margin: 0; width: 100%;}} - .page043 - {background: url('images/page043side.jpg') center top repeat-y; margin: 0 auto; width: 600px; text-align: center;} - @media handheld {.page043 {background-image: none; margin: 0; width: 100%;}} - .page047 - {background: url('images/page047side.jpg') center top repeat-y; margin: 0 auto; width: 600px; text-align: center;} - @media handheld {.page047 {background-image: none; margin: 0; width: 100%;}} - .page053 - {background: url('images/page053side.jpg') center top repeat-y; margin: -10px auto 0 auto; width: 600px; text-align: center;} - @media handheld {.page053 {background-image: none; margin: 0; width: 100%;}} - .page061 - {background: url('images/page061side.jpg') center top repeat-y; margin: -10px auto 0 auto; width: 600px; text-align: center;} - @media handheld {.page061 {background-image: none; margin: 0; width: 100%;}} - .page063 - {background: url('images/page063side.jpg') center top repeat-y; margin: -10px auto 0 auto; width: 600px; text-align: center;} - @media handheld {.page063 {background-image: none; margin: 0; width: 100%;}} - .page067 - {background: url('images/page067side.jpg') center top repeat-y; margin: -10px auto 0 auto; width: 582px; text-align: center;} - @media handheld {.page067 {background-image: none; margin: 0; width: 100%;}} - .page069 - {background: url('images/page069side.jpg') center top repeat-y; margin: -15px auto 0 auto; width: 600px; text-align: center;} - @media handheld {.page069 {background-image: none; margin: 0; width: 100%;}} - .page073 - {background: url('images/page073side.jpg') center top repeat-y; margin: 0 auto; width: 600px; text-align: center;} - @media handheld {.page073 {background-image: none; margin: 0; width: 100%;}} - .page081 - {background: url('images/page081side.jpg') center top repeat-y; margin: 0 auto; width: 600px; text-align: center;} - @media handheld {.page081 {background-image: none; margin: 0; width: 100%;}} - .page083 - {background: url('images/page083side.jpg') center top repeat-y; margin: 0 auto; width: 600px; text-align: center;} - @media handheld {.page083 {background-image: none; margin: 0; width: 100%;}} - .page085 - {background: url('images/page085side.jpg') center top repeat-y; margin: -20px auto 0 auto; width: 600px; text-align: center;} - @media handheld {.page085 {background-image: none; margin: 0; width: 100%;}} - .page095 - {background: url('images/page095side.jpg') center top repeat-y; margin: 0 auto; width: 600px; text-align: center;} - @media handheld {.page095 {background-image: none; margin: 0; width: 100%;}} - .page101 - {background: url('images/page101side.jpg') center top repeat-y; margin: -6px auto auto; width: 600px; text-align: center;} - @media handheld {.page101 {background-image: none; margin: 0; width: 100%;}} - .page103 - {background: url('images/page103side.jpg') center top repeat-y; margin: 0 auto; width: 600px; text-align: center;} - @media handheld {.page103 {background-image: none; margin: 0; width: 100%;}} - .page109 - {background: url('images/page109side.jpg') center top repeat-y; margin: 0 auto; width: 600px; text-align: center;} - @media handheld {.page109 {background-image: none; margin: 0; width: 100%;}} - .page113 - {background: url('images/page113side.jpg') center top repeat-y; margin: 0 auto; width: 600px; text-align: center;} - @media handheld {.page113 {background-image: none; margin: 0; width: 100%;}} - .page117 - {background: url('images/page117side.jpg') center top repeat-y; margin: -15px auto 0 auto; width: 600px; text-align: center;} - @media handheld {.page117 {background-image: none; margin: 0; width: 100%;}} - .page123 - {background: url('images/page123side.jpg') center top repeat-y; margin: -10px auto 0 auto; width: 600px; text-align: center;} - @media handheld {.page123 {background-image: none; margin: 0; width: 100%;}} - .page127 - {background: url('images/page127side.jpg') center top repeat-y; margin: -15px auto 0 auto; width: 600px; text-align: center;} - @media handheld {.page127 {background-image: none; margin: 0; width: 100%;}} - .page129 - {background: url('images/page129side.jpg') center top repeat-y; margin: 0 auto; width: 600px; text-align: center;} - @media handheld {.page129 {background-image: none; margin: 0; width: 100%;}} - .page133 - {background: url('images/page133side.jpg') center top repeat-y; margin: 0 auto; width: 600px; text-align: center;} - @media handheld {.page133 {background-image: none; margin: 0; width: 100%;}} - .page139 - {background: url('images/page139side.jpg') center top repeat-y; margin: 0 auto; width: 600px; text-align: center;} - @media handheld {.page139 {background-image: none; margin: 0; width: 100%;}} - .page143 - {background: url('images/page143side.jpg') center top repeat-y; margin: 0 auto; width: 600px; text-align: center;} - @media handheld {.page143 {background-image: none; margin: 0; width: 100%;}} - .page145 - {background: url('images/page145side.jpg') center top repeat-y; margin: 0 auto; width: 600px; text-align: center;} - @media handheld {.page145 {background-image: none; margin: 0; width: 100%;}} - .page151 - {background: url('images/page151side.jpg') center top repeat-y; margin: 0 auto; width: 600px; text-align: center;} - @media handheld {.page151 {background-image: none; margin: 0; width: 100%;}} - .page153 - {background: url('images/page153side.jpg') center top repeat-y; margin: 0 auto; width: 600px; text-align: center;} - @media handheld {.page153 {background-image: none; margin: 0; width: 100%;}} - .page157 - {background: url('images/page157side.jpg') center top repeat-y; margin: -10px auto 0 auto; width: 600px; text-align: center;} - @media handheld {.page157 {background-image: none; margin: 0; width: 100%;}} - .page163 - {background: url('images/page163side.jpg') center top repeat-y; margin: -10px auto 0 auto; width: 600px; text-align: center;} - @media handheld {.page163 {background-image: none; margin: 0; width: 100%;}} - .page167 - {background: url('images/page167side.jpg') center top repeat-y; margin: -10px auto 0 auto; width: 600px; text-align: center;} - @media handheld {.page167 {background-image: none; margin: 0; width: 100%;}} - .page171 - {background: url('images/page171side.jpg') center top repeat-y; margin: -15px auto 0 auto; width: 600px; text-align: center;} - @media handheld {.page171 {background-image: none; margin: 0; width: 100%;}} - .page173 - {background: url('images/page173side.jpg') center top repeat-y; margin: -15px auto 0 auto; width: 600px; text-align: center;} - @media handheld {.page173 {background-image: none; margin: 0; width: 100%;}} - .page179 - {background: url('images/page179side.jpg') center top repeat-y; margin: -10px auto 0 auto; width: 600px; text-align: center;} - @media handheld {.page179 {background-image: none; margin: 0; width: 100%;}} - .page183 - {background: url('images/page183side.jpg') center top repeat-y; margin: 0 auto; width: 600px; text-align: center;} - @media handheld {.page183 {background-image: none; margin: 0; width: 100%;}} - .page185 - {background: url('images/page185side.jpg') center top repeat-y; margin: -10px auto 0 auto; width: 600px; text-align: center;} - @media handheld {.page185 {background-image: none; margin: 0; width: 100%;}} - .page191 - {background: url('images/page191side.jpg') center top repeat-y; margin: 0 auto; width: 600px; text-align: center;} - @media handheld {.page191 {background-image: none; margin: 0; width: 100%;}} - .page193 - {background: url('images/page193side.jpg') center top repeat-y; margin: -6px auto 0 auto; width: 600px; text-align: center;} - @media handheld {.page193 {background-image: none; margin: 0; width: 100%;}} - .page195 - {background: url('images/page195side.jpg') center top repeat-y; margin: -45px auto 0 auto; width: 600px; text-align: center;} - @media handheld {.page195 {background-image: none; margin: 0; width: 100%;}} - .page199 - {background: url('images/page199side.jpg') center top repeat-y; margin: -10px auto 0 auto; width: 600px; text-align: center;} - @media handheld {.page199 {background-image: none; margin: 0; width: 100%;}} - .page201 - {background: url('images/page201side.jpg') center top repeat-y; margin: -10px auto 0 auto; width: 600px; text-align: center;} - @media handheld {.page201 {background-image: none; margin: 0; width: 100%;}} - .page205 - {background: url('images/page205side.jpg') center top repeat-y; margin: -10px auto 0 auto; width: 600px; text-align: center;} - @media handheld {.page205 {background-image: none; margin: 0; width: 100%;}} - .page209 - {background: url('images/page209side.jpg') center top repeat-y; margin: -10px auto 0 auto; width: 600px; text-align: center;} - @media handheld {.page209 {background-image: none; margin: 0; width: 100%;}} - .page213 - {background: url('images/page213side.jpg') center top repeat-y; margin: -10px auto 0 auto; width: 600px; text-align: center;} - @media handheld {.page213 {background-image: none; margin: 0; width: 100%;}} - .page217 - {background: url('images/page217side.jpg') center top repeat-y; margin: -10px auto 0 auto; width: 600px; text-align: center;} - @media handheld {.page217 {background-image: none; margin: 0; width: 100%;}} - .pagina - {background: url('images/zijde.jpg') center top repeat-y; margin: -2.5em auto 0 auto; width: 600px; text-align: center;} - @media handheld {.pagina {background-image: none; margin-top: .75em; margin-bottom: .75em; width: 100%;}} - .pagina p - {text-align: justify; margin-left: 30px; margin-right: 30px;} - @media handheld {pagina p {margin-left: 0; margin-right: 0;}} - .pagina p.fancycap - {text-indent: -.5em;} - .putmond - {margin-left: 10%;} - .putmond p - {margin-left: 1em; text-indent: -1em;} - .putmond p.ondertekening - {text-align: right; padding-right: 1em;} - .right - {text-align: right;} - .scr - {display: block;} - @media handheld {.scr {display: none;}} - .smcap - {font-variant: small-caps;} - .smcapall - {font-size: .75em;} - .sstype - {font-family: sans-serif;} - sup - {font-size: .7em; vertical-align: top;} - table - {margin-left: auto; margin-right: auto; margin-bottom: 1em; margin-top: 1em; border-collapse: collapse;} - table.toc - {margin-bottom: -1.5em;} - table.toc td.blankbefore - {padding-top: 1.5em;} - table.toc td.chapno - {padding-left: 25px; padding-right: .5em; text-align: right; vertical-align: top;} - table.toc td.padr50px - {padding-right: 25px;} - table.toc td.pageno - {text-align: right; padding-left: .5em; padding-right: 25px; vertical-align: bottom;} - table.toc td.titel - {text-align: left; padding-left: 1em; text-indent: -1em; padding-right: .5em;} - table.toc td.titel.speciaal - {padding-left: 50px;} - .titelpagina - {background: url('images/zijde.jpg') center center repeat-y; margin: -2.5em auto 0 auto; width: 600px; text-align: center;} - .titelpagina p - {display: block;} - .tnbot - {border: dashed thin; margin: 1em 10%; padding: .5em;} - .tnbot h2 - {font-size: 1em;} - .tnbot p - {text-indent: -1em; margin-left: 1em;} - .tnbox - {border: dashed thin; margin: 1em 20%; padding: 1em;} - .verbergen - {display: none;} - .verwijzing - {font-size: .7em; text-indent: 0; margin: .25em .5em 0 0; padding: 0; float: left; background: WhiteSmoke; text-align: left;} - @media handheld {.verwijzing {float: left;}} - @media handheld {.nothh {display: none;}} - - </style> - </head> -<body> - - -<pre> - -The Project Gutenberg EBook of De Heilige Oorlog, by John Bunyan - -This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with -almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or -re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included -with this eBook or online at www.gutenberg.org/license - - -Title: De Heilige Oorlog - gevoerd door Koning Elschaddai tegen Diabolus - -Author: John Bunyan - -Release Date: January 1, 2018 [EBook #56282] - -Language: Dutch - -Character set encoding: ISO-8859-1 - -*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK DE HEILIGE OORLOG *** - - - - -Produced by Jeroen Hellingman, Harry Lamé and the Online -Distributed Proofreading Team at http://www.pgdp.net - - - - - - -</pre> - - -<div class="tnbox"> -<p class="center"><a href="#TN">Opmerkingen</a> van de bewerker.</p> -<p class="center"><a href="#TOC">Inhoudsopgave</a>.</p> -</div> - -<div class="scr"> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/cover_sm.jpg" alt="Cover image" width="424" height="600" /> -</div> - -</div><!--scr--> - -<hr class="chap" /> - -<div class="hh"> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/titpag.png" alt="Titelpagina" width="388" height="600" /> -</div> - -</div><!--hh--> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="titelpagina"> - -<h1><b>DE HEILIGE OORLOG,</b><br /> -<span class="fsize50">GEVOERD DOOR</span><br /> -<span class="sstype">KONING ELSCHADDAI</span><br /> -<span class="fsize50">TEGEN</span><br /> -<span class="fsize90">DIÁBOLUS.</span></h1> - -<p class="center highline150"><span class="fsize50">DOOR</span><br /> -<span class="gesp1">JOHN BUNYAN</span>,</p> - -<p class="center fsize60"><b>met eene levensbeschrijving van den auteur, honderd platen<br /> -en aanteekeningen.</b></p> - -<hr class="ornament" /> - -<p class="center highline2 fsize60">OPNIEUW NAUWKEURIG UIT HET ENGELSCH OVERGEZET.</p> - -<div class="figcenter blankbefore3"> -<img src="images/line001.png" alt="Ornament" width="300" height="32" /> -</div> - -<p class="center"><span class="fsize60">AMSTERDAM,</span><br /> -<span class="fsize80 gesp1">HÖVEKER & ZOON.</span></p> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<hr class="chap" /> - -<div class="figcenter nobotmargin"> -<img src="images/page003top.jpg" alt="" width="600" height="456" /> -</div> - -<div class="page003"> - -<p class="caption cap003">BUNYANS GEBOORTEHUIS TE ELSTOW.</p> - -<h2 class="gesp2 life" id="HoofdstLeven">HET LEVEN VAN JOHN BUNYAN.</h2> - -<h3 id="LevenI">I.<br /> -ZIJNE GEBOORTE EN OPVOEDING.</h3> - -<p class="fancycapillo450"><img src="images/dropcapj.png" alt="J" width="75" height="90" -class="dropcap" /><span class="verbergen">J</span>ohn Bunyan werd geboren in het jaar -1628. Zijne geboorteplaats heette Elstow, -een dorp, dat zich noch op schilderachtige -ligging noch op een romantisch verleden -beroemen kan; ’t ligt in Bedfordshire. Had dus -de ontwikkeling van zijn genie afgehangen van -de indrukken, die een grootsche, prachtige -natuur op hem maakten in zijne jeugd, dan -zou de jonge wereldburger inderdaad in een -slechte bakermat geweest zijn. Er zijn rondom -of bij Elstow geen bergen, geen watervallen, -geen fonteinen, geen afgronden of holle wegen. -Het is een land van tarwe en gerst — een -land, waar de inwoners zonder schroom of -armoede hun brood mogen eten; maar koper -of ander metaal wordt er niet in den schoot -der aarde gevonden.</p> - -<p class="inillo text450">Van Bunyans voorouders maakt de geschiedenis -geene melding. Zelfs van zijn vader -en moeder is maar zeer weinig bekend. Het -dorpsregister bevat zelfs geen bepaalde aangifte -van zijne geboorte. Eén huwelijk staat -vermeld met twee geboorteberichten, twee -doopsbedieningen en zes aangiften ter begrafenis, -die zijne familie betreffen. Die familie -was behoeftig en onbekend. Niet alleen dat -de huisvader in het zweet zijns aanschijns -zijn brood moest eten, maar de bezigheid, -waarmede hij dit brood verdiende, was zelfs -eene der allergeringste. Hij was een ketellapper, -die op zijn beroep reisde, en van plaats -tot plaats den geheelen omtrek afliep, maar -toch te Elstow zijne woonplaats hield.</p> - -<p class="inillo text450">Het kwam den vader voor, dat het voor -zijn jongen geen kwaad kon hem iets te laten -leeren. Al was John uit geringe en onaanzienlijke -ouders geboren, bestond er toch geen -reden, dat ook hij altijd in dien geringen -en onaanzienlijken stand zou blijven. Wellicht -zou een goede opvoeding nog iets van zijn -jongen maken.</p> - -</div><!--page003--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/page003bot.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="45" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>Niet ver vandaar, te Bedford, was eene -kostelooze school voor de kinderen der armen. -Nu behaagde het God in het hart zijner ouders -te geven, dat zij hem daarheen zonden om -lezen en schrijven te leeren, waarin hij dan -ook slaagde op dezelfde wijze als honderd -andere kinderen der schamele klasse. Maar -hij kwam niet veel verder. Zooals hij later -zelf bekende, maakte hij slechts weinig vorderingen, -en later vergat hij grootendeels -weer wat hij reeds wist. Hij werd spoedig -van school genomen, want vader had hem -noodig en leerde hem de geheimen van de -ketellapperskunst.</p> - -<p>Zijne goddeloosheid was daarentegen zeer -vroegtijdig op stuitende wijze ontwikkeld. -Daarin was hij niet achterlijk. In het vloeken, -zweren, liegen en godslasterlijke taal uitslaan -zocht hij zijns gelijken. Hij was de belhamel -bij alles wat op het dorp voorviel op dit -gebied — een voorlooper en verleider der -dartele jeugd in allerlei ijdelheden en ongebondenheid. -Om de Heilige Schrift gaf hij -niets, een nieuwsblad of een tooneelstukje -was hem oneindig veel aangenamer. Met oude -fabelen en tooverkunsten was hij vertrouwd. -Uitgezonderd het zevende gebod, waarvan -hij verklaarde zich angstvallig te hebben onthouden, -was hij in- en uitwendig een schender -van alle geboden. De begeerte was zelfs -groot bij hem om de maat der zonde vol te -maken, en het was zijne studie te weten te -komen wat kwaad er nog te bedrijven viel, -en zich dan te haasten ook dat te doen, uit -vrees, dat hij sterven mocht, vóor hij ook -van dien verboden boom had gegeten.</p> - -<p>In zijn zeventiende of achttiende jaar trok -John Bunyan uit als soldaat om deel te nemen -aan den strijd, die toen was uitgebroken -tusschen het Parlement en den koning. Alle -waarschijnlijkheid pleit er voor, dat hij een -koningsgezinde was, ofschoon het algemeen -gevoelen hem aan de zijde van de oppositie -plaatst. Het bewijs is er niet voor te leveren; -maar zijn flink en loyaal karakter is later zoo -duidelijk gebleken, dat het maar nauwelijks -te gelooven valt, dat zulk een man de wapens -opgevat heeft tegen zijn souverein, en daarbij -de omgang met zijne kameraden in hunne -losbandigheid zou er meer voor pleiten, dat -hij met de Edelen meêgevochten heeft dan -met de Puriteinen. Rupert was zijn held, niet -Cromwell.</p> - -<p>Eenmaal vooral was hij in groot gevaar. -Bij het beleg van Leicester werd hij onder -den troep, die den aanval doen moest, gecommandeerd. -Maar een ander krijgsman -kreeg verlof in zijne plaats te gaan. In het -begin van het gevecht werd zijn plaatsvervanger -door een musketkogel getroffen en -sneuvelde. Dit voorval trof Bunyan zeer; het -scheen eene waarschuwing van den Heere te -zijn om zijne booze wegen te verlaten. En -dit was de eenige waarschuwing niet. Reeds -menigmaal tevoren had hij gevaar geloopen -van een plotselingen dood te sterven. Meer -dan eens werd hij uit het water gered toen hij -reeds meer dan half was verdronken.</p> - -<p>Deze redding bleef niet zonder uitwerking -op zijn gemoedsleven. De goedheid en barmhartigheid -Gods leidde hem tot bekeering. -Maar niet op eenmaal. Hij werd ongelukkig -dag en nacht. Vreeselijke droomen en visioenen -kwelden hem. Toch deed hij nog wel -meê als uitspattende jongelieden onder de -groene boomen van het dorp hunnen moedwil -botvierden. Maar zijn geweten was open, -hij gevoelde zich een verloren man.</p> - -<p>Opdat hij al deze gedachten uit zijn brein -zou kunnen verbannen, dompelde hij zich -opnieuw in de oude zonden. Hij kwam meer en -meer in opstand tegen God, gevende er nu zijn -werk geheel aan ten einde nog meer tijd te -hebben om zich aan allerlei uitspattingen over -te geven. Daardoor bleef hij dan ook dikwijls -dagen lang zonder verdienste en had geen -brood om te eten.</p> - -<p>Sommige vrienden hadden medelijden met -hem, en raadden hem, onder meer, zich in -het huwelijk te begeven. Met een goede -vrouw aan zijne zijde zou het beter gaan, -en moest hij den ondergang, die hem dreigde, -ontkomen. Hij nam hunnen raad ter harte -en het was zijn geluk, dat zijn oog viel op -een jonge dochter, wier vader een godzalig -man werd gerekend. Voorzichtige menschen -zouden dit huwelijk roekeloos hebben genoemd. -Zelfs velen zijner vrienden hebben -het dwaas en onbezonnen geacht, en dat kon -niet anders, want om van het andere niet -te spreken — zij bezaten geen stoel of tafel, -geen enkel stuk huisraad. Wat moest daarvan -komen?</p> - -<p>Het was een groot waagstuk; later moge -het blijken toch goed geweest te zijn, maar -voorzeker is het niemand aan te raden op -zulke voorwaarden en in zulke omstandigheden -een huwelijk aan te gaan.</p> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/illo005.jpg" alt="" width="600" height="391" /> -<p class="caption">BUNYAN BELUISTERT HET GESPREK DER VROUWEN.</p> -</div> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>Toch was vrouw Bunyan niet geheel zonder -uitzet de zijne geworden. Zij bracht twee boeken -mede ten huwelijk; het eene heette: -„<i>de Praktijk der Godzaligheid</i>”, en het andere: -„<i>Des menschen vlakke weg naar den hemel</i>”. -Zoo diep was hij echter gezonken, dat hij -niet vlug meer lezen kon, en dat zij hem -moest helpen om het verzuimde weder in te -halen. Zeer ingenomen met hare liefde tot -hem en haar voorkomende vriendelijkheid, -luisterde hij gaarne naar hare gesprekken en -las met haar die mooie boeken. Terwijl zij -zoo samen lazen, legde zij alles nader uit, -en deed al haar best hem te bewegen om toch -een godsdienstig leven te leiden. Het tehuis -van hare jeugd was zoo gelukkig geweest, -hoe aangenaam zou het zijn als ook haar echtelijke -woning een even gelukkig tehuis worden -mocht! Daarvoor was alle gelegenheid; wanneer -haar man slechts haren vader na wilde -volgen, dan zou hunne woning, hoe armoedig, -ook weldra een huis Gods, eene poorte -des hemels wezen.</p> - -<p>Tot op zekere hoogte won het deze vrouwelijke, -vindingrijke liefde. Hij deed ijverig -mede in den huisgodsdienst en ging ook -meestal tweemaal daags naar de kerk. Zooveel -liefde droeg hij de bedienaars van het -Evangelie toe, dat hij zich wel aan hunne -voeten had kunnen neerleggen en hen over -zich heen laten loopen. Hun naam, hun gewaad, -hun dienst bracht hem in verrukking.</p> - -<p>De Zondag te Elstow was een vreemdsoortige -afwisseling van ernst en vroolijkheid. -Er werd tweemaal dienst gedaan in de kerk, -waarbij deze vol volk liep en het Gebedenboek -niet ongebruikt bleef; maar was de kerk -uit dan begonnen er allerlei pretjes, dansen, -kermisvermakelijkheden en wat niet al! Beide -in de godsdienstoefeningen en de vermakelijkheden, -waartoe de gemeente van Elstow door -dezelfde klok werd opgeroepen, deed Bunyan -mede. Hij was een flinke vent bij het klokkeluiden -en ten allen tijde gereed het touw -met forsche hand te trekken, wanneer er iets -af te kondigen viel, of alle bewoners van -den omtrek moesten worden samengeroepen. -Op zekeren Zondag, nadat hij de gemeente -in de kerk geluid had, nam hij zijn gewone -plaats in naast zijne vrouw, deed mede in -het gezang en wachtte de prediking af. De -prediker was een verstandig en ernstig man, -en zette duidelijk uiteen het zondige van het -sabbathschenden. Die preek deed kracht. -Bunyan was getroffen. Het was nu voortaan uit -met de overtreding van het vierde gebod voor -zoover het John Bunyan betrof. Hij wilde het -voortaan met zijn gansche hart opvolgen. Laat -zijne vrouw er van verzekerd wezen, dat zijn -hart nu eens en voor goed getroffen is!</p> - -<p>De indruk was voorbijgaande. Vóor hij -goed en wel gegeten had was de preek uit -zijne gedachten — was hij al weer gereed -naar de oude vermakelijkheden te gaan en -daarvan ten volle te genieten. Zoo gezegd, zoo -gedaan. Dienzelfden namiddag was hij op de -dorpsweide en hield zich bezig met uit alle -macht de kat uit de ton te knuppelen. Eensklaps -hoorde hij eene stem uit den hemel. -Een oogenblik stond hij weifelend daar, toen -wierp hij zijn knuppel weg en eindigde het -spel. Hij stond aan den grond genageld als -ware hij een standbeeld, bevende bij het -hooren der vraag, die een bovennatuurlijke -stem tot hem richtte: „Wilt gij uwe zonden -vaarwel zeggen en naar den hemel gaan? Of -uwe zonden aan de hand houden en in de hel -terecht komen?” Het kwam hem voor, dat -Christus daar vóor hem stond en hem van -aangezicht tot aangezicht aanstaarde, en dat -nu de straf, die hij zoo dubbel verdiend -had, aan hem zou voltrokken worden. Niet -vele minuten waren noodig voor de verandering. -Hij hoorde, hij dacht na, hij trok een -besluit, en het gevolg was, dat hij erkende -niets anders dan de verdoemenis verdiend -te hebben. Als dat zoo wezen moest dan -kon hij even goed voor iets anders als voor -sabbathschenden verdoemd worden, want zijne -zonden waren vele, — en hij keerde terug naar -het spel, deed als de beste weer meê, en -niemand bemerkte aan hem welk eene verandering -er in zijn binnenste geweest was en -welk eene worsteling hij had doorgemaakt.</p> - -<p>Desniettemin bleef zijn geweten niet rustig. -Zijne vrouw bleef aanhoudend alle pogingen -aanwenden om hem voor Christus te winnen, -en de gelegenheden waren menigvuldig, waarbij -hij bestraft werd. „Gij goddelooze ellendeling!” -zeide eene vrouw op zekeren dag -tot hem, toen hij volgens zijne gewoonte -stond te vloeken en te zweren en den luiaard -uithing langs de straten, — „gij goddelooze -ellendeling; ik hoorde mijn leven lang zulk -vloeken niet. Gij alleen zijt voldoende om -de geheele jeugd van ons dorp te bederven.” -Hij was beschaamd, en dat te meer omdat -zij, die hem bestrafte, een onverschillig en -slecht wijf was. Hij wenschte toen met zijn -gansche hart, dat hij nog eens weder een -klein kind worden kon, en dat hij nog eens -kon leeren spreken zonder vloeken en zweren. -De bestraffing van die vrouw droeg vrucht. -Hij hield op met vloeken, begon zijn Bijbel -te lezen en werd een onberispelijk man beide -in zijne woorden en in zijn leven. Zijne buren -begonnen de verandering op te merken. Zij -begonnen hem te prijzen, beide achter zijn -rug en in zijn gezicht. Dit deed hem pleizier -en hij werd er grootsch op. Er was geen man -in gansch Engeland, die God beter kon dienen -dan hij en die den Heere meer welbehagelijk -was. Nu scheen alles in orde.</p> - -<p>Zelfverloochening werd van hem geëischt, -en hij nam moedig zijn kruis op. Hij was -hartstochtelijk verzot op het dansen, en het -geheele jaar deed hij er aan meê; des zomers -in de dorpsweide en des winters in een danszaal -of ander gebouw. Maar nu gevoelde hij, -dat dansen onheilig was, en daar hij zoo heilig -mogelijk wilde worden, gaf hij het op. Zijne -oude makkers kwamen hem verlokken, en de -muziek klonk verleidelijk in zijne ooren; maar -hij was vast besloten nooit meer te dansen, -en hij danste ook nooit meer.</p> - -<p>Een andere geliefkoosde uitspanning was -het klokkeluiden. Dit, gevoelde hij, moest -ook worden afgeschaft. De godsdienstigheid, -die hij nu had aangenomen, vereischte, dat -hij het onmiddellijk opgaf. Toch, hij hield er -zooveel van en hij verlangde er zoozeer -naar, dat hij het weder ter hand nam. Ten -laatste evenwel gaf hij aan zijn geweten gewonnen -spel en ofschoon hij wel den klokketoren -beklom, hij luidde niet meer. Misschien -was het zelfs al erg genoeg zich op de plaats -te bevinden. Een van de klokken mocht eens -op zijn hoofd vallen als een oordeel Gods. -Om dit ongeval te voorkomen plaatste hij -zich altijd zóo dat er geen klok maar een -balk boven zijn hoofd was. Echter ook hier -gevoelde hij zich niet veilig meer, want door -het verschrikkelijke en aanhoudende luiden -konden die balken wel eens breken en dan -viel hij toch dood. Aldus bevreesd geworden -ging hij heen en durfde de deur van den -toren nooit meer binnentreden. Hij bleef aan -de deurpost staan; maar was hij ook daar -wel veilig? De toren mocht eens omvallen en -wat dan? Dat was zijne vrees. Doodgeslagen -te worden door de goddelijke gerechtigheid, -te sterven als door een oordeel Gods, was in -zijn oog zeer erg; daarmede zou zijne belijdenis -te schande worden en zijn toegang tot den -hemel bemoeielijkt. Hij zou daarom in dit -opzicht zijne handen in onschuld wasschen, -en hij hield woord; hij zag naar het klokkeluiden -niet meer om.</p> - -<p>Zijn weg was nu volmaakt voor den Heere. -Eene merkwaardige verandering had er plaats -gehad in zijn leven en zijne gewoonten. Hij -was nu ten minste zeker van eene plaats in -het Paradijs. De verandering was dan ook -wonderdadig, en zijne vrouw kon hare vreugde -niet genoeg uitspreken. Nu ging haar huishouden -zooals het bij vader ook gegaan was. -Haar huwelijksuitzet, die twee boeken n.l. -had vrucht gedragen. „De Praktische godzaligheid” -werd belichaamd in het leven van -haren man, en „de vlakke weg naar den -hemel” werd door haar John en haarzelve -met allen lust en ijver bewandeld.</p> - -<p>Ongelukkig was het alles zelfbedrog. De -zoo wonderlijk veranderde en hervormde man -zelf is onze zegsman in dezen; hij was niet -overgegaan uit den dood tot het leven en -aldus een nieuw schepsel geworden in Jezus -Christus. Niettegenstaande de verandering in -zijn gedrag was er geene verandering gekomen -in zijn hart. Tot op dat oogenblik toe -moest hij nog altijd wedergeboren worden -door den Heiligen Geest.</p> - -<p>Onder de beschrijvers van Bunyans leven -zijn niet allen het met elkander eens omtrent -zijn geestelijk leven. Dat is geen wonder, -want hun oordeel hangt af van hun eigen -geestelijke ervaring. Sommigen hebben den -draak gestoken met zijne bekentenissen over -zijn onbekeerden toestand. Zij ontkennen, dat -hij eertijds zoo verhard of zoo diep gezonken -was. Zij meenen, dat hij in een dweepachtigen -toestand verkeerde en daarom zichzelven -niet juist beoordeelen kon; dat hij -naarmate zijn gemoedsleven gesteld was ook -in zelfvertrouwen of zelfverwerping tegenover -God leefde; dat al wat hij tot dusverre ondervond -en doormaakte, grootendeels inbeelding -was, of ook dat hij reeds vernieuwd -was en geene bekeering meer behoefde.</p> - -<p>Maar die zoo spreken hebben het mis, en -de man van Elstow had het bij het rechte -eind. Bekeering in het uitwendige leven is -nog geene vernieuwing der natuur. Hoe goed -en prijselijk op zichzelve, is zij onvoldoende -tot zaligheid. Tot den mensch in zijn besten -staat verklaart het Woord Gods duidelijk: -„Gij moet wedergeboren worden.” Dat Bunyans -opvatting van dit feit, zijne waardeering -van deze waarheid zeer gestreng was, en ook -zijne uitdrukkingen daaromtrent zeer sterk -zich uitlaten, mag worden toegegeven; maar -de zaak blijft waar: hoeveel voorbereidend -werk der genade ook aan zijn hart had plaats -gevonden, hij was nog onherboren met al -zijne deugd en braafheid. Dat was eveneens -het geval met de Israelieten, die onbekend -met de gerechtigheid Gods, en zichzelven -eene eigengerechtigheid oprichtende, zich nog -nooit eens recht en in waarheid tegenover -de goddelijke gerechtigheid hadden geplaatst. -Hij had den naam, dat hij leefde, maar was -dood.</p> - -<p>Ook was Bunyans gestel zeer gevoelig. -Zijne gedachten en indrukken waren in de minderheid, -wanneer zij soms niet op eene krachtige -wijze de overhand namen over zijn gemoed. -Waar zijne buren onbewogen bleven was -hij diep getroffen; terwijl zij niets ongewoons -zagen smolt hij weg in tranen of sprong op -van vreugd.</p> - -<p>Deze bijzonderheid moet wel in het oog worden -gehouden, opdat niet het bijkomstige met -het wezenlijke verward worde, en woorden en -handelingen niet aan de groote verandering -des harten toegeschreven worden, die uitsluitend -in het temperament van den man hun -oorsprong vinden, die de verandering onderging. -De bekeering is noodig tot zaligheid; -maar er kan wel bekeering plaats hebben -zonder dat ons inwendige leven zóo verootmoedigd -is, dat wij van onszelven als van -padden walgen, of dat wij zoo aangedaan -worden over de liefde Gods, dat wij haar -bewonderen zelfs in de kraaien, die de insecten -uit de opgeploegde voren pikken. Onze nieuwe -geboorte kan even zeker zijn als van den -Christenreiziger naar de eeuwigheid, al hebben -wij nooit met hem gedacht, dat de duivel -ons aan de kleederen trok, en al hebben wij -nooit met den booze gesproken, of zijn ook -nooit in eene flauwte gevallen bij de gedachte, -dat Christus met onze arme zielen medelijden -heeft. Ieder mensch ervaart ook in het geestelijk -leven overeenkomstig zijn temperament. -Bunyan werd dan ook veel meer aangedaan -bij een grooten en sterken stormwind dan door -een zachte stem.</p> - -<p>En toch geschiedde de groote daad van -zijne wedergeboorte uit God, zijn overgang -van den dood in het leven ongemerkt. Geen -bepaald oogenblik is in zijn veelbewogen leven -aan te geven, waarop de nieuwe schepping -plaatshad. Al wat hij hieromtrent aanvoert -rechtvaardigt het denkbeeld, dat het een werk -van den tijd was. Langzamerhand bemerkte -hij, dat hij Gode welgevallig was, ofschoon -hij onophoudelijk bekennen moest dat hij -struikelde en misdeed. Zijne eigengerechtigheid, -zijne Gode welgevalligheid in eigen oog verdween, -zooals bij ieder onzer, die een even -dierbaar geloof deelachtig zijn; zijne struikelingen -werden zóo menigvuldig, dat hij van -een hoogmoedige farizeër een wanhopige ellendeling -werd.</p> - -<hr class="sec" /> - -<h3 id="LevenII">II.<br /> -ZIJNE BEKEERING EN BELIJDENIS.</h3> - -<p class="fancycap"><img src="images/dropcapz.png" alt="Z" width="76" height="90" -class="dropcap" /><span class="verbergen">Z</span>ijn handwerk bracht hem eens naar -Bedford, en gelukkig was het voor -hem, dat hij zijne bezigheden op straat -had. Een paar arme vrouwen zaten daar aan -hare deuren toen hij voorbijkwam. Het gebeurde -nu, dat hij zijn kruiwagen daar vlak -bij neerzette en haar gesprek afluisterde. Zij -zagen er zoo godsdienstig uit, en misschien -was er ook voor hem wel gelegenheid -om een gesprek met haar aan te knoopen, -waartoe hij op dit oogenblik wel geneigd was. -Toen hij daar zoo luisterend neerzat werd hij -verbaasd. Geen preek in de kerk van Elstow -had hem ooit van de noodzakelijkheid der -wedergeboorte ingelicht, noch over de arglistigheid -van het menschelijk hart of de aanvechtingen -van den booze, of de genade van den -Heiligen Geest, noch ook over de souvereiniteits -Gods en zijne barmhartigheid in Christus -Jezus gesproken. De zaken, welke deze vrouwen -bespraken grepen hem nu met alle kracht -aan. In geval zij waarheid spraken, dan ontbrak -hem ten eenenmale elk kenmerk van -een echt godzalig man. En toch scheen alles -zoo waar te wezen. Die vrouwen waren zoo -eenvoudig in hare manieren en zoo gelukkig; -er was zulk eene zalving in al wat zij -zeiden, dat hij wel moest toegeven, dat zij -zeer verstandig en oprecht waren.</p> - -<p>Toen zij haar gesprek geëindigd hadden, -was het werk aan den kruiwagen gedaan. Het -had wel lang geduurd, want het werd telkens -afgebroken daar hij met zijn gansche ziel -belangstelde in dat gesprek; maar nu was -hij ook gewillig om zich alleen in Jezus -Christus te beroemen en het vertrouwen in het -vleesch, dat hij tot dusverre koesterde, op -te geven.</p> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter nobotmargin"> -<img src="images/page009top.jpg" alt="" width="600" height="505" /> -</div> - -<div class="page009"> - -<p class="caption cap009">BUNJAN LEEST LUTHERS SCHRIFTEN.</p> - -<p class="inillo text500 blankbefore2">Bunyan zocht kennis te maken met deze -onwaardeerbare vriendinnen. Zij waren zeer -vriendelijk en gedienstig, en deden al haar -best om hem den weg Gods bescheidenlijk -en volledig uit te leggen. Twee uitwerkselen -sproten daaruit voort — het eene was: een -groote weekheid en teederheid des harten om -aan te nemen, wat de Heilige Schrift leert, -en het andere een voortdurende geneigdheid -van het gemoed om over de dingen, die hij -hoorde en las na te denken en te peinzen. -Het Schriftwoord stond nu aan hem vervuld -te worden, dat hij de waarheid zou verstaan -en dat de waarheid hem vrij zou maken. -Maar die geesteswerking ging slechts langzaam -voort. Eenige lieden, die de genade Gods -veranderden in ontuchtigheid, ontmoetten -hem, en deden hun best om hem met hunne -dwalingen te besmetten. De duivel bracht hem -bovendien in grooten strijd evenals het kind, -dat door de booze geesten werd gescheurd en -gekweld, toen de vader het tot Jezus wilde -brengen. Welk recht had hij om te zeggen, -dat hij het ware zaligmakende geloof bezat? -Hij bezat niet het minste bewijs, dat hij tot -de uitverkorenen behoorde. Hij kon niet -weten of de dag der genade voor hem niet -reeds voorbij was.</p> - -<p class="inillo text500">Op deze aanvechtingen antwoordde hij zoo -goed hij kon. Hij worstelde dikwijls, maar -nu en dan lag hij onder. „Doe eens een -wonder,” zeide de ingeving des boozen op -zekeren morgen tot hem. „Zeg tot de diepe -poelen in de waadplaats der paarden dat -ze droog worden, en tot het droge: word -een modderpoel.” Hij was reeds bezig dit -bevel in Gods naam uit te voeren, toen de -gedachte in zijn hart opkwam: ga eerst eens -onder gindsche heg op uwe knieën liggen en -bid God, dat Hij u bekrachtige. Dit uitstel -was zijne redding; hij bemerkte het gevaar -en ontsnapte er aan.</p> - -<p class="inillo text500">„Houd maar niet vast aan uwe hoop,” -was de inblazing van den volgenden dag. -„Als God u in zijne oneindige barmhartigheid -niet heeft uitverkoren tot een vat ter -eere en ter barmhartigheid, helpt al uw werken -en bidden en zwoegen niet met al.” Hij -zag het groote bezwaar, dat zich aldus krachtig -aan hem voordeed, en stond er voor. Weken -lang was hij ter neder geslagen en gedrukt, -tot op eenmaal een tekst der Schriftuur in -zijn hart kwam, die betrekking had op het -eenvoudig komen tot God en zich aan Hem -toe te vertrouwen. Deze woorden vertroostten -hem wel zeer en strekten hem tot aanmoediging, -maar tot zijn spijt kon hij ze in zijn -Bijbel niet vinden. Hij zocht overal en zette -ook anderen aan het zoeken, maar er ging -meer dan een jaar voorbij eer die woorden -waren gevonden, on toen kwam het uit, dat -ze in de Apocryfe boeken stonden. Daar nu -de Apocryfe boeken volstrekt geen gezag hadden, -gaf hij ook al den moed weer op tot -hij weldra tot de ontdekking kwam, dat een -bijna gelijkluidende tekst in de wezenlijke -Heilige Schrift stond, en daarop kon hij nu -staat maken. Zoo bracht hij dan den booze -tot zwijgen. Hij mocht zich aan God toevertrouwen -en alle geslachten van oudsher getuigden -dat iemand, die dat deed, niet beschaamd -zou worden. O, hij stelde al zijne -hoop op den Heere, en vermocht niet uit -te spreken met welk een smachtend verlangen -der ziel hij tot Christus riep om hem te redden, -opdat hij toch eindelijk eens bekeerd -mocht worden.</p> - -</div><!--page009--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/page009bot.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="93" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>Tot op dezen tijd hield hij zijne geestelijke -worsteling voor zichzelven. Maar ten laatste -deed zich eene gelegenheid voor, waardoor hij -bewogen werd om zijn hart eens uit te storten -voor die arme vrouwen te Bedford, die hem -zoo vriendelijk in de waarheid hadden ingeleid. -Zij luisterden met toegenegenheid naar -zijne verhalen en antwoordden dan ook naar -hun beste weten. Maar het duurde niet lang -of zij moesten hem het antwoord schuldig -blijven, niet wetende hoe zulke mysteriën -konden worden opgeklaard. Misschien zou hun -leeraar, de predikant Gifford, hem terecht -kunnen helpen. Zij verzochten dien te mogen -spreken en wisten ook te bewerken, dat Bunyan -ten huize van dien leeraar uitgenoodigd -werd. Niets beters had kunnen gebeuren. -Giffords helder oordeel en uitgebreide kennis -brachten de weelderige, ja onstuimige verbeeldingskracht -van zijn nieuwen vriend onder -tucht en beperking. Gezelschappen, die hij met -zijne gemeenteleden in het bijzonder hield, -waarop gehandeld werd over de wegen des -Heeren met zijn volk, en die dienen moesten -tot hunne geestelijke opbouwing, werden door -dezen getrouwen dienstknecht reeds sedert -lang gehouden, en tot deze gezelschappen -werd nu ook de ketellapper van Elstow toegelaten. -Vele van zijne misvattingen werden -ongemerkt verbeterd, en een dieper besef van -wat eigenlijk de wil Gods is, wortelde in zijn -gemoed. Hier werd hem vooral aangeraden -zijn hart te gewennen aan meer onbepaalde -en innige gehoorzaamheid aan den Geest Gods, -zooals deze zich openbaart in zijn heilig -Woord.</p> - -<p>Het eerste gevolg hiervan was eene vernieuwing -zijner droefenis. Het kwam hem -nu voor, dat hij een zeer groot zondaar was. -Hoe meer hij hierover nadacht, des te meer -beefde hij. Hij werd overstelpt door de kracht -en den invloed zijner onstuimige verbeelding. -Het kwam hem voor, dat hij gelijk was aan -een kind, dat eene of andere bedelares onder -haar lompen verborgen had om daarmede weg -te loopen ver van vrienden en magen. Hij -hoorde eene stem achter zich aanroepen wel -een halve mijl ver. Hij oordeelde, dat de -toestand van een hond of een pad vrij wat -verkieselijker was dan de zijne. Hij zou duizend -pond sterling hebben willen geven voor -een enkelen traan. Hij was er nu zeker van, -dat hij van den duivel bezeten was.</p> - -<p>Toch bleef hij temidden van dit alles -aanhouden in het gebed en in zijn onderzoek -der Heilige Schrift, op hoop tegen hoop -hopende. Het gebeurde eens, dat hij zeer -droevig in de woning van een buurman zat, -toen het woord op zijne ziel werd gedrukt: -„Als God vóor ons is, wie zal dan tegen -ons zijn?” Spoedig daarop toen hij in het -veld wandelde, kreeg hij dat andere woord: -„Vrede makende door het bloed des kruises.” -Daarna bij zijn eigen huiselijken haard zittende, -viel hem dit woord in: „Overmits -dan de kinderen des vleesches en bloeds deelachtig -zijn, zoo is Hij ook desgelijks derzelven -deelachtig geworden, opdat Hij door den -dood teniet doen zou dengenen, die het geweld -des doods had.” Deze „druiven” zooals hij -ze noemde, of „kleine bezoekjes” of „aanrakingen” -deden hem wel goed; maar ze -werden als bij Petrus gezicht op het dak spoedig -weer opgetrokken in den hemel.</p> - -<p>Meer goed zou het hem echter gedaan -hebben wanneer hij die vertroostende woorden -vastgehouden had, wanneer hij geloofd had -dat zij van kracht bleven en dienen konden -om hem tot vrede te brengen. Hij lette veel -te veel op zijne gemoedsgesteldheid. De waarborg -voor zijne vertroosting in Christus en -het anker zijner hoop lag niet in zijn gevoel, -maar in de goddelijke verzekering, dat Christus -zijne zonden door zijne zelfofferande had -weggenomen.</p> - -<p>Gedurende een korte tusschenpoos van -evangelische rust, was het Bunyans vurig -verlangen toch eens de bevinding van een -oud godzalig man te mogen lezen, die honderd -jaar vóor hem geleefd had. Het kwam -hem voor, dat de nieuwere godsdienstige -boeken slechts dogmatisch en oppervlakkig -waren, en hunne schrijvers de diepten Gods -niet kenden. Hem viel een afschrift in handen -van Luthers werk over den brief aan de Galaten. -Het was zóo oud, dat het bijna in stukken viel -toen hij het vasthield; maar hoe hardhandig hij -ook wezen mocht door zijn ruw handwerk en -den omgang met den kruiwagen en zijn gereedschap, -zoo ging hij toch zeer voorzichtig om -met dit handschrift en in korten tijd was het -in zijn bezit. Het kwam hem voor als een -oude bekende; zoozeer was Luther een man -van gelijke bewegingen als hij. Geen boek ter -wereld was hem zoo dierbaar als dit, uitgezonderd -de Bijbel.</p> - -<p>Deze vreedzame tusschentijd was maar kort, -en de volgende aanvechting was eene van -de allerergste. Gedurende een geheel jaar en -bijna zonder tusschenpozen werd hij verzocht -om Christus te verkoopen. Dit vreeselijke denkbeeld -werd door hem gekoesterd met eene bepaaldheid, -die wij ons maar kwalijk kunnen -verbeelden. Op zekeren morgen op zijn bed liggende, -werden de woorden door hem gehoord: -„Verkoop hem, verkoop hem, verkoop hem!” -en dat met eene duidelijkheid of eene menschenstem -tot hem sprak. Hij gaf ten antwoord: -„Neen, neen, voor geen duizenden en millioenen!” -Maar ten laatste, nadat hij er lang -en breed over had nagedacht ging het door -zijn ziel: „Laat Hem dan maar varen als Hij -weg wil!” en hij gevoelde, dat zijn hart hierin -volkomen toestemde.</p> - -<p>Nu bleef er niets over dan de worm, die -nooit sterft. Hij plofte neer evenals een -vogel, die uit den top van een boom werd -geschoten, in verschrikkelijke wanhoop en -vertwijfeling, en twee jaren lang leed hij -een nameloos leed. Nu en dan kwamen -woorden van Christus hem weer een weinig -hoop geven, maar dit duurde slechts kort en -dan klonk het weer in zijn binnenste: „Gij -hebt uwen Zaligmaker verkocht en daarom zijt -gij verdoemd.”</p> - -<p>Dit voorval was zeker van een zonderlingen -aard: het verdient, voorwaar! in geen opzicht -navolging, maar kan ons beter en dieper inzicht -geven in den jammerlijken toestand van -ons eigen hart, en het zondige der zonde -duidelijk in het licht stellen. Ook kan het ons -inleiden in de verleidingen des satans, onzen -grooten vijand, die nimmer slaapt of sluimert.</p> - -<p>Bunyan verhaalt een anderen toestand van -tijdelijke verademing, waarvan hij zelf niet -weet hoe hij dien noemen zal. Toen hij weder -op het punt stond van angst en kommer in -een te krimpen, was het hem of hij door de -vensters het gesuis van eenen wind hoorde, -die met een liefelijke stem tot hem sprak: -„Waart gij ooit weigerachtig om door het -bloed van Christus gerechtvaardigd te worden?” -Zijn hart antwoordde rondborstig: -„neen.” Toen viel dat andere woord met -kracht op zijne ziel: „Ziet toe, dat gij dien, -die spreekt, niet verwerpt.” Dit maakte een -zonderling diepen indruk op zijn geest, en -legde al die verontrustende gedachten het -zwijgen op, die, als losgelaten helhonden, -hem onophoudelijk aanblaften en tegengrijnsden. -De kracht van dit teeken hield drie of -vier dagen aan, en toen begonnen de oude -twijfelingen weer.</p> - -<p>Later echter kwam hij tot wezenlijke en -voortdurende bevrijding. Terwijl hij over -een weiland liep, viel dat woord krachtig in -zijne ziel: „Uwe gerechtigheid is in den hemel.” -Met het oog zijns geloofs zag hij Jezus -aan de rechterhand Gods gezeten, als zijne -eigen persoonlijke gerechtigheid, zoodat waar -hij ook was en wat hij ook deed, God nooit -tot hem zeggen kon: „Gij mist mijne gerechtigheid,” -omdat deze altijd voor Gods oog blonk -in Christus, die éen is met zijn volk. Niet -de goede gesteldheid des harten van den geloovige -maakt zijne gerechtigheid uit, ook -maakt zij die niet grooter of beter, evenmin -minder of slechter, sedert Christus zelf er -borg voor staat, die gisteren en heden dezelfde -is. Niets minder dan eene poort des hemels -was dat weiland voor Bunyan. Toen en daar -geraakte hij uit de slavernij der eigengerechtigheid -en van het inwonend bederf in de -heerlijke vrijheid der kinderen Gods.</p> - -<p>Hij somde nu in zijn geest al de tekortkomingen -op, die voor zijne rekening lagen, -en daaruit besluitende tot de zwakheid van -zijn geloof in het gebed, de onverschilligheid -van zijne ziel voor het voortdurend gevaar, -waarin zij verkeerde, zijne verkeerde handelwijze -om God als het ware de wet voor te -schrijven in de behandeling van zijn geestelijk -leven, bemerkte hij, dat hij toch nu van -veel dwaling en wangestalten verlost was, en -dat hij evenals Job na zijne rampspoeden -en strijd dubbel gezegend was en wel tweemaal -zooveel bezat als hij eerst had bezeten. Een -zeer karakteristieke uitspraak wordt in zijn -levensbericht gevonden, deze namelijk: sprekende -over de dierbare woorden van Jezus: -„Die tot Mij komt zal Ik geenszins uitwerpen,” -zegt hij: „O, over dat Johannes zes, -dat gezegende woord, heb ik heel wat met -satan te worstelen gehad, eer ik het mijn -eigendom noemen mocht.”</p> - -<p>Het was voor anderen reeds lang duidelijk -geweest, dat hun vriend Jezus toebehoorde, -maar nu geloofde hij het zelf ook. Wel vermocht -hij niet met juiste zekerheid het oogenblik -aan te geven, waarop hij volkomen werd -veranderd en omgezet, maar dat hij werkelijk -in God leefde stond nu bij hem vast.</p> - -<p>Het eerste wat hij nu uit de Heilige Schrift -leerde, was Christus voor de menschen te -belijden. Daarom openbaarde hij nu ook zijne -begeerte om tot de kerk zijner keuze over te -gaan, om daarin te wandelen volgens Christus’ -bevel. Hij werd met liefde ontvangen, en -nadat hij gedoopt was werd ook hij opgenomen -onder de leden van die gemeenschap. Toen -hij deel nam aan het Heilig Avondmaal was -het hem, of hij ingedompeld werd in de -kracht van Christus’ dood. Zeer dierbaar waren -hem de woorden: „Doe dat tot mijne gedachtenis.”</p> - -<p>Omstreeks dien tijd werd hij aangetast door -eene krankheid, die wel longtering scheen te -wezen. Hij herstelde, maar stortte weder in, -tot hij eindelijk volkomen genas en toen zeer -sterk werd. Gedurende zijne krankheid maakte -hij weder verscheidene bevindelijke toestanden -door; maar over het algemeen mocht hij zich -toch in den Heere verblijden.</p> - -<p>„Vrouw,” zeide hij, toen hij in beterschap -toenemende bij den haard zat, „staat er ergens -in de Schrift dit woord: „Ik ben tot Jezus gekomen?”” -Zij herinnerde het zich niet. Daarna -zochten zij eenige minuten met elkaêr, toen -een tekst uit de Hebreën in zijne gedachten -schoot. „Vrouw, nu weet ik het: ja ik weet het: -„wij zijn gekomen tot Jezus den middelaar -van het Nieuwe Verbond.”” Toen ging hij weder -naar zijn bed, maar hij kon moeielijk stil blijven -liggen, zooveel genoot hij in den Heere zijn God.</p> - -<p>Toen zijne gezondheid hersteld was, nam -hij met allen ijver de plichten waar, die aan -zijn lidmaatschap waren verbonden, zijn leeraar -ter zijde staande in de godsdienstige -gezelschappen en bijeenkomsten en bij het -krankbezoek. Zijne geschiktheid tot dit werk -was zoo klaarblijkelijk, dat zijne medeleden -hem met algemeene stemmen tot diaken zijner -kerk aanstelden. Aldus bediende hij nu het -heiligdom als koster en deed dienst als diaken -voor armen en kranken. Nadat hij zijne woonplaats -van Elstow naar Bedford had overgebracht, -nam hij die betrekking aan en -diende daarin trouw.</p> - -<p>Omstreeks dezen tijd werd hij weduwnaar; -maar de omstandigheden, waaronder dit plaats -vond, zijn ons niet bekend.</p> - -<p>Een oogopslag in het notulenboek van den -kerkeraad van Bedford kan ons overtuigen, -in welke hooge achting hij stond bij zijne -broederen. „Bij gelegenheid eener bijeenkomst, -gehouden op den 27<sup>sten</sup> der zesde maand van -’t jaar 1657, was de diakendienst door John -Bunyan verricht overgedragen aan John -Pernie, omdat hij niet langer zijnen dienst -kon vervullen, daar zijn tijd zoo bezet was met -het prediken des Woords.” Eenige zijner medeleden -hadden begeerd, dat hij hun een woord -ter opwekking zou toespreken in hun bijzonder -gezelschap, en ofschoon hij er zeer tegen op -zag, was het toch gebeurd en werd het allen -daarna duidelijk welke uitnemende gaven hij -had voor dit werk. Nu werd hij menigmaal -uitgenoodigd op de naburige dorpen te prediken. -Nauwelijks had dit eenige maanden -zoo voortgeduurd, toen zijne geschiktheid en -bekwaamheid op dit punt zóo treffend aan -het licht traden, dat zijne medeleden niet -langer aarzelden om hem tot de bediening -des Woords te beroepen.</p> - -<p>Zij spraken hierover met den leeraar der -gemeente, die hunne overtuiging in deze deelde. -De uitslag was, dat na ernstig en plechtig -gebed, met vasten verbonden, John Bunyan -werd geordend tot de openbare evangelie-prediking. -Met groote vreeze en onder veel -beving bij het gezicht op zijne eigen zwakheid, -schikte hij zichzelven tot dezen arbeid, -echter niet zonder veel aanmoediging en vertroosting, -die de Heilige Geest hem uit de -Heilige Schrift deed toekomen. Later werd -hij bij uitnemendheid aangemoedigd door den -grooten toeloop, dien zijne prediking wekte, -waar honderden van alle kanten toestroomden. -Velen beleden met blijdschap, dat zij door -hem waren wakker geschud, zoodat het Woord -Gods met kracht op zijn gemoed werd gedrukt: -„De zegen desgenen, die verloren ging, kwam -op mij; en het hart der weduwe deed ik -vroolijk zingen.” De nood was hem <span class="verwijzing">Job. 29 : 13.</span> -nu ook opgelegd en weldra klonk het in zijn -binnenste: „Wee mij, als ik u het Evangelie -niet verkondig!”</p> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/illo013.jpg" alt="" width="600" height="391" /> -<p class="caption">BUNYAN WORDT GEVANGEN GENOMEN.</p> -</div> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<h3 id="LevenIII">III.<br /> -ZIJN LIJDEN OM DES GEWETENS WIL.</h3> - -<p class="fancycap"><img src="images/dropcapd.png" alt="D" width="94" height="90" -class="dropcap" /><span class="verbergen">D</span>e oude vraag werd weldra ook aan -Bunyan gedaan: „Door wat macht -doet gij deze dingen, en wie heeft u -deze macht gegeven?” Het antwoord lag voor -de hand. Zijne gave om het Evangelie te verkondigen -was zijne autoriteit; bijzonderlijk daar -deze gave opgemerkt en opgewekt was geworden -door de gemeente, waartoe hij behoorde. -Onder nauwgezet onderzoek en ernstig gebed -hadden zijne medebroeders hem tot dezen -dienst geroepen, en in hunne roeping had hij -de stemme Gods herkend. De ordening, waarmede -hij geordend was, mocht dus veilig -wettig heeten.</p> - -<p>Maar nu gebeurde het, dat de toenmalige -Engelsche regeering een andere soort van -ordening eischte. Niemand werd door haar tot -den predikdienst toegelaten dan zij, die aan -eene academie des rijks gestudeerd hadden en -vervolgens onder haar toezicht geordende leeraren, -alleen met uitzondering van de zoodanigen, -die door algemeene stemmen door -het volk waren gekozen.</p> - -<p>Bunyan ontkende het recht van den staat -om zich als rechter op dit gebied op te -werpen, en sloeg geen acht op de waarschuwing, -zijn eigen weg vervolgende. Een klacht -werd tegen hem ingediend, en het werd hem -verboden te Eaton te prediken. Zijne broeders -hielden raadsvergadering, en na eene bedestond -op den 3<sup>en</sup> Maart 1658 namen zij -maatregelen voor zijne verdediging. Zij waren -in zooverre voorspoedig, dat de vervolging -hier eindigde.</p> - -<p>Met de herstelling van de Stuarts op den -troon kwam een der krachtigste aanvallen -op de godsdienstvrijheid aan het licht, welke -het clericale dispotisme ooit beproefd heeft te -doen. Zulk eene bediening als van John Bunyan -was op de strengste straffen verboden. Hij -kon alleen zijn werk doen onder voortdurend -levensgevaar. Het eenige wat hij tot zijne -veiligheid doen kon, was zich stilhouden.</p> - -<p>Voor een tijd besloot hij dit laatste te doen, -met deze uitzondering echter, dat hij in strenge -vermomming nu en dan in alle stilte, op -verwijderde en afgelegen plaatsen het Woord -verkondigde en onder bedekking der duisternis -weer naar huis terugkeerde. Deze handelwijze -stuitte hem evenwel geweldig tegen de borst, -daar hij alle vermomming verachtte, en ten -laatste vatte hij het voornemen op maar weer -in het openbaar te spreken, alle gevaar -trotseerend. Verzocht zijnde te Samsell te -komen prediken, waar de dorpelingen zeer -begeerig waren om het Woord Gods te hooren, -antwoordde hij, dat hij, zoo het God behaagde, -aan hunne uitnoodiging zou voldoen. -Een groote menigte kwam uit de omliggende -plaatsen samen en de prediker was op den -bepaalden tijd op zijn post. Maar groote -teleurstelling wachtte hem. De gezaghebbers -vernomen hebbende, dat hij kwam, hadden -hunne maatregelen genomen om de wetten te -handhaven. Hunne dienaren stonden op de -wacht, en waren reeds voorzien van eene -volmacht voor zijne gevangenneming, in geval -hij het wagen zou te prediken. Hij was van -het gevaar verwittigd, en de vraag rees op of -de dienst niet tot later zou worden uitgesteld. -Het was waarschijnlijk, dat ze hem vangen -zouden, ofschoon er nog een kleine hoop bestond, -dat hij mocht ontsnappen. Hij wilde -nu geen enkel woord hooren van te gaan vluchten. -Hij meende, dat wanneer God hem in -zijne barmhartigheid had uitverkoren om -verloren zondaars in zijn omgeving het Evangelie -te verkondigen, het een groote ontmoediging -voor alle Christenen zou zijn wanneer -hij nu lafhartig op de vlucht ging. En -verder meende hij, dat de wereld uit zijne -vreesachtigheid aanleiding zou nemen om het -Evangelie te lasteren, en zoo werd de gedenkwaardige -bijeenkomst te Samsell dan gehouden.</p> - -<p>Hij had het voorgebed uitgesproken, waarop -al de aanwezigen een plechtig „amen” hadden -gezegd. Toen las hij zijnen tekst af op -een toon, die beide van vrees en moed getuigde, -en wel de woorden: „Gelooft gij in den -Zoon van God?” Hij begon dien te verklaren -toen de officier van justitie binnenkwam en -hem op de plaats zelve gevangen nam. Daar -hij op de daad betrapt werd bleef er geen -keus meer over; hij moest zich onderwerpen -en de gevangene ging met den officier mede, -zooals deze van hem verlangde. Maar de -broeders konden goedsmoeds wezen, al werd -hun prediker ook als een dief en moordenaar -weggeleid. Gode zij dank, hij was dat niet. -Integendeel, in zulke gevallen is het verreweg -beter de vervolgde dan de vervolger te wezen.</p> - -<p>„Maak wat haast,” zeide de politieman; -„men wacht u daar buiten.” Maar toch was -het reeds te laat in den avond om nog verder -te trekken en werd het eenige oogenblikken -later aan den gevangene vergund nog dien -eenen nacht in vrijheid te blijven, onder -borgstelling. In den morgen evenwel ontmoette -Bunyan den overheidspersoon en volgde hem -naar het gerechtshof. De officier Wingate begon -eerst een vriendschappelijk gesprek, waarin -hij beweerde, dat een ketellapper niet prediken -mocht. Dat, werd hem geantwoord, hangt af -van des ketellappers hoedanigheden en begaafdheden. -Maar hij wist wel, dat de wet -hem het prediken verbood, werd weder aangevoerd. -Waarom het niet liever nagelaten? -Als hij dit beloven wilde en de boete betalen, -dan was hij vrij. Zijne vrienden zouden zeker -gaarne voor hem de boete betalen, of borg -voor hem spreken; het staatsstuk was reeds -opgemaakt, hij behoefde het slechts te teekenen, -en alles was in orde.</p> - -<p>En wat behelsde dat stuk? Dat hij afstand -doen zou van het prediken. Nu, zij moesten -het zelf maar weten, maar, zoo waar als de -waarheid waarheid was, zoodra hij losgelaten -werd zou hij weer dadelijk aan het prediken -gaan. De griffier en de klerk maakten toen zijn -vonnis gereed, want hij moest naar de gevangenis. -Toen hij werd weggeleid kwam dr. -Lidall, een oude kennis van hem, de gerechtszaal -binnen. Eene zeer zonderlinge samenspraak -had plaats. De dokter noemde hem -een afstammeling van den welbekenden kopersmid -Alexander, die de apostelen tegenstond. -Bunyan herinnerde den dokter evenwel dat -de apostelen werden tegengestaan door priesters -en farizeën even goed als door koperslagers, -en dat er hoogstwaarschijnlijk afstammelingen -van deze priesters en farizeën dicht -in de nabijheid waren. Lidall was buiten zichzelven -van boosheid en ging heen, een strenge -straf voor Bunyan vragende. Maar deze legde -zijne woorden uit met ernst en bescheidenheid. -De uitslag was dat hij op den 13<sup>en</sup> November -voor de groote kerkelijke overheid van Engelands -kerk werd veroordeeld.</p> - -<p>Nog eene poging werd aangewend om hem -te redden. Een zekere heer Forbes wendde -alle moeite aan om hem te overtuigen, dat -hij best deed allen geestelijken arbeid op te -geven. Met vriendelijkheid en ernst beweerde -hij, dat hij volstrekt geen reden en nog -minder recht had om te gaan prediken. Maar -deze redeneering werd op eene zeer onderdanige, -maar tevens standvastige manier tegengesproken. -„Weg met hem naar de gevangenis!” -dat was het slot.</p> - -<p>Zoo vertrokken zij dan, en hij verliet het -gerechtshof, groote moeite hebbende om te -verzwijgen, dat hij den vrede Gods met zich -mededroeg: maar hij hield zich stil en betrad -de gevangenis met groote vertroosting in zijn -gemoed.</p> - -<p>Bij de eerstvolgende zitting van het hof -werd eene aanklacht tegen hem ingebracht, -waarin hij werd beschuldigd van zich op -duivelaardige en verderfelijke wijze te hebben -onthouden van de openbare godsdienstoefening -in de kerk, en in plaats daarvan allerlei -oefeningen en gezelschappen te hebben gehouden -vlak tegen de wetten des lands in. -Hem werd vergund een advocaat te nemen, -die voor hem pleitte, maar dit weigerde hij. -Wat hij te zeggen had vermocht hij zelf wel -te zeggen. In eene beteekenis van het woord, -die zeker niet de slechtste was, kon hem geen -verzuim der godsdienstoefeningen worden vermeden, -integendeel bezocht hij ze zeer getrouw. -Maar ging hij dan wel naar de dorpskerk -of de stadskerk? Neen; de reden waarom -kon hij ook duidelijk uiteenzetten. Het haalde -hem buitendien spot en verachting genoeg op -den hals, dat hij de „groote kerk” voorbijging, -en menigmaal kwam hij in verzoeking -op dit punt, maar Bunyan bleef zijn ouden -gang gaan en liet zich niet van zijn stuk -brengen. Hij was geen vijand van het gouvernement. -Hij beleed plechtig, dat hij nog -tot die ouderwetsche vaderlanders behoorde, -die er zich op toelegden God te vreezen en -den koning te eeren. Maar hij durfde den -Koning der koningen niet ongehoorzaam zijn, -en daar deze verordend had, dat iedereen -moest handelen naar de mate der gaven hem -geschonken, zoo moest ook hij, gevangene, -het Woord Gods bedienen. Hij was even bereid -als ieder der rechters op de groene kussens -daar voor hem gezeten, om aan den -keizer te geven wat des keizers was; maar -hij mocht de dingen Gods aan den keizer -niet geven. Zoo was dan zijne straf onvermijdelijk -en luidde zijn vonnis opnieuw: -„Gij moet terugkeeren naar de gevangenis, -en daar drie maanden in zitten; aan het eind -van die drie maanden, wanneer gij u niet -onderwerpt, eerbiedig naar de kerk gaat en -belooft u van prediking te onthouden, moet -gij uit het koninkrijk verbannen worden, en -wanneer gij dan na een bestemden dag, die -u zal worden medegedeeld, nog in dit koninkrijk -vertoeft, zult gij zonder genade -worden opgehangen.” En zoo kreeg de gevangenbewaarder -dan Bunyan weder in den kerker.</p> - -<p>Die kerker was een van de jammerlijkste -uit het geheele koninkrijk; hij zelf noemde -haar „een hol”. Daar waren slechts twee cellen -in op eene binnenplaats, waterpas gelegen met -den oever der Ouse. Dertig personen zouden -er in hebben kunnen vertoeven, maar meermalen -waren er zestig dag en nacht bij elkander -opgesloten. Voor een man van twee en -dertig jaar oud, gewoon aan de vrije beweging -in de vrije lucht, moest zulk een nauwe opsluiting -dan al zeer onverdragelijk wezen. -Eene enkele week daar doorgebracht zou voldoende -zijn om zijn besluit te doen wankelen. -Hij zou zulk eene vernedering en jammer -voorzeker kwalijk langer kunnen uithouden. -Als er hem maar de gelegenheid toe geboden -werd zou hij wel spoedig herroepen. Zoo -dachten de rechters en daarom zonden zij den -vrederechter om hun gevangene van hunne -goede bedoelingen jegens hem te verzekeren, -en hem toch over te halen van hunne kwijtschelding -gebruik te maken, door maar alleen -dit eene te beloven: niet meer te prediken. -Die heer drong daar sterk bij hem op aan. -Hij zeide onder anderen, dat het toch wel -zonde en jammer was, dat zulk een man -dáar moest zitten onder gauwdieven en schelmen; -maar het zou nog veel erger worden, -wanneer de rechtsdag weder aanbrak, want -dan werd het nog harder vonnis uitgesproken. -„Het zal slecht met u afloopen,” zeide -Cobb; „men zal u inderdaad uit ons land -wegjagen of nog erger dan dat.”</p> - -<p>Het gesprek duurde vier uren, maar het -had geene uitwerking. Paulus erkende, dat -de machten, welke in zijne dagen leefden, -uit God waren en toch werd hij meermalen -in de gevangenis gezet. Jezus Christus zeide -tot Pilatus, dat hij geen macht over Hem -zou gehad hebben als het hem van boven -niet gegeven was, en toch stierf hij onder -Pilatus; en toch hoopte de gevangene, -dat de vrederechter niet zou durven zeggen: -Paulus en Christus verzetten zich tegen de -overheid. De wet gaf twee wegen aan de -hand, waar langs zij gehoorzaamd kon worden. -In gevallen, die voor het geweten des menschen -duidelijk als recht en billijk te boek -stonden, was hij ook verplicht volstrekt en -onmiddellijk te gehoorzamen, en Bunyan -wilde dit doen zelfs al moest het zijn leven -kosten. Maar in gevallen, waarin des menschen -geweten gekwetst werd, moest hij lijdelijk -gehoorzamen, en dus alles dragen wat -hem opgelegd werd met geduld en onderworpenheid. -En ook hiertoe was Bunyan -bereid tot den dood toe.</p> - -<p>Toen Cobb aldus het vaste besluit van -den gevangene vernomen had, zat hij stil -neder en zeide niets meer. De gevangene -bedankte hem voor zijn vriendelijk en aangenaam -gesprek, en zoo vertrokken zij met -het gebed, dat zij elkander in den hemel -mochten wederzien. Hoe walgelijk en ongezond -het hol ook wezen mocht, Bunyan -keerde derwaarts weder om de gevolgen af -te wachten.</p> - -<p>Het gebeurde daarna, dat er eene kroning -plaats had, en volgens de nationale gewoonte -verkregen alle gevangenen, alleen de allerergste -uitgezonderd, de vrijheid terug. Voor -Bunyan echter was er geen pardon. Zijne -vijanden wisten hem als zóo gevaarlijk voor -het algemeen belang af te schilderen, dat -zijne hoop werd teleurgesteld en hij gevangen -bleef. Zijne vrouw — omstreeks een jaar vóor -zijne gevangenneming was hij hertrouwd — begaf -zich met een rekest naar Londen, maar -er kwam niets van terecht. De eenige kans, -die nog overbleef was het met de rechters -te beproeven, die aangekomen waren om in -den rechtsdag zitting te nemen. Zij zouden -uit kracht van het kroningspardon hem kunnen -vrijlaten. Bij hunne aankomst begeerde -hij tot hen te mogen gaan en van hen kwijtschelding -der straf te vragen, maar hij mocht -niet naar hen gaan. Nu bleef alleen over dat -zijne vrouw gaan zou. Goedhartig en verstandig -als zij was, verkreeg zij toegang tot -de rechters, zelfs meermalen, en zij bracht -het zelfs zoover, dat zij een lang gesprek -met haar voerden. Goed en warm bepleitte -de vrouw de zaak van haar man; maar ofschoon -de president der rechtbank inderdaad -met hare droefenis begaan was, hij wilde toch -niet voor haar tusschenbeiden treden. Er waren -wel een paar wegen, langs welke het vonnis -kon vernietigd worden, maar zij had de -middelen niet om deze dure processen te -voeren, en daarom duurde de gevangenschap -voort.</p> - -<p>Opdat hij zichzelven van onderhoud zou -voorzien en ook nog iets voor zijn huisgezin -verdienen, werkte Bunyan als schoenlapper -in de gevangenis, en kreeg daarvan meer te -doen dan hij af kon. Bij tusschenpoozen las -hij in de weinige boeken, die onder zijn -bereik waren, maar het Woord Gods ging -boven alles en werd geregeld onderzocht.</p> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/illo017.jpg" alt="" width="600" height="394" /> -<p class="caption">DE OUDE GEVANGENIS TE BEDFORD.</p> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>Weder werden pogingen aangewend bij den -volgenden rechtsdag en ook bij het Hof der -Gezworenen, om hem in vrijheid te krijgen. -Onveranderlijk werd de vraag gesteld: „Wil -hij het prediken opgeven?” Wilde hij dit, -dan was er geen hindernis. Maar dat wilde -hij niet laten, daarom bleef die hindernis -bestaan. Zes jaren lang bleef hij in ditzelfde -hol toeven, en verduurde daar al de vuiligheid -en ongezondheid, welke eene eeuw later -Howard, den vriend der gevangenen, aanleiding -gaf op welsprekende wijze hun lot -als onuitstaanbaar te schetsen.</p> - -<p>Er kwamen tijden, waarin hij geheel ter -neergeslagen was. De scheiding van zijne -vrouw en hulpbehoevende kinderen neep -hem menigmaal als het ware het vleesch van -de beenderen, en dat niet alleen omdat hij -zoo innig aan hen was gehecht; maar ook -omdat zij maar al te zeer, ook uitwendig, -in zijn lijden deelden, en hij hen door vrij -te wezen had kunnen onderhouden. „Arm -kind!” zeide hij tot zijn blinde dochter, -„welk een smart hebt gij toch in deze wereld -voor uw deel gekregen! Gij moet honger -lijden. Koude en naaktheid en duizend -andere jammeren komen daarbij, ofschoon ik -voor mij niet verdragen kon, dat de wind -op u blies.” Maar weer tot zichzelven komende, -kreeg hij nieuwe kracht en gaf al -zijn hulpelooze kleinen in Gods hand. Hij -liet zijn huis op vrouw en kinderen nederstorten, -maar het moest zoo zijn en kon niet -anders.</p> - -<p>Hij begreep zeer goed, dat hij eindelijk -van zijn land en volk zou verbannen worden -en in den vreemde sterven, of dat zijne gevangenis -in de galeien eindigen zou; maar -toch kon hij zijn recht niet opgeven om het -Woord Gods te prediken. Verlossing uit zijn -lijden zou hem zeer aangenaam geweest zijn, -want hij zuchtte er vaak onder, bezwaard -zijnde; maar hij mocht die niet betalen met -ontrouw aan Christus.</p> - -<p>Twaalf jaren lang duurde zijne gevangenis; -sommigen zijner cipiers waren hem -vriendelijk en toegenegen, anderen daarentegen -onvriendelijk en lastig. Aan de vriendelijkheid -van sommigen moet het toegeschreven -worden, dat hij nu en dan de gevangenis -mocht verlaten. Niet slechts werd het -hem in zijn kerker meer dragelijk gemaakt, -maar zelfs werd hem soms verlof gegeven -zijne broeders te gaan bezoeken, nadat hij -beloofd had op zijn woord van eer terug te -keeren. Deze zaak werd verklapt en op zekeren -avond werd een bode door de overheden -gezonden om den cipier wakker te -roepen en hem te vragen Bunyan eens te -laten voor den dag komen. Nu gebeurde -dit juist op een dag dat Bunyan uit geweest -was, maar hij stond onmiddellijk gereed en -ontmoette den bode. Zoo was toch alles -in orde. Slechts een uur tevoren was hij -teruggekeerd, en dat wel zeer haastig, want -hij had aan zijn hart gevoeld, dat zijne -vijanden hem op het spoor waren. Welke -vriendelijkheden hunne ondergeschikten hem -ook mochten bewijzen, de overheidspersonen -en regeerders wisten van geen de minste -barmhartigheid.</p> - -<p>Ten langen leste daagde er toch verlossing -op. In Maart van het jaar 1672 -vaardigde de koning een besluit uit, waarbij -alle dissenters (afgescheidenen), uitgezonderd -de Papisten, vergunning kregen openbare -godsdienstoefening te houden, aan zulke -plaatsen en onder zulke leeraars als van tijd -tot tijd zouden worden erkend. De bedoeling -van dit besluit was de invrijheidstelling -der afgescheidenen, die op verschillende -plaatsen in de gevangenis zaten. Daarom -werden nu ook pogingen gedaan om hunne -loslating te bewerken, in het bijzonder door -vele Kwakers, wier broeders het grootste -getal der lijders om des gewetens wille uitmaakten. -Door de onvermoeide en kostbare -nasporingen van George Offor zijn feiten -ontdekt, die vele onder het volk verspreide -en algemeen geloofde misvattingen over de -wijze, waarop deze lijders in vrijheid kwamen, -aan het licht hebben gebracht, en tevens is de -ware toedracht der zaak geopenbaard. Al -die gebeurtenissen zijn door Offor in eene -meesterlijk geschreven levensschets van Bunyan -opgenomen. Wat hier nu volgt geeft er eene -korte opsomming van.</p> - -<p>„Gij hebt mij wel meer gezien,” zeide -een afgezant der Kwakers tot koning Karel. — „Waar -dan?” — „Aan boord van het schip, -dat u veilig naar Frankrijk overbracht na -het gevecht van Worcester.” — „Ja, dat herinner -ik mij.” — „En herinnert gij u dan -niet, dat een kaper ons nazat, en dat sommigen -onzer u naar den oever roeiden, en -dat éen onzer u op de schouders nam, -door het bruisende water waadde, en u -hoog en droog naar een naburig dorp droeg?” — „Ja -wel”. — „De man, die u toen op -de schouders droeg, was ik, en nu kom -ik u vragen, dat gij toch vriendelijk handelen -wilt met mijne broeders in hunne -droefenis, zooals wij toen vriendelijk geweest -zijn jegens u.”</p> - -<p>De koning herinnerde zich die gebeurtenis -volkomen. Deze man, Richard Carver, was -bij een groot gevaar een vriend in nood -geweest. Hij verdiende wel eene belooning, -dat was waar; maar dissenters waren zoo -dweepachtig, dat als men hen uit de gevangenis -liet, zij dadelijk alles weer zouden -doen als tevoren, en dus spoedig naar -den kerker teruggezonden worden. De oude -zeeman zette echter zijn pleidooi voort en -beduidde den koning, dat de wetten, die -hen weder naar de gevangenis terug zouden -zenden, slechte wetten waren, die herroepen -dienden te worden. De goedhartige -koning Karel vergunde den Kwaker zijn verzoek -nogmaals te mogen herhalen. Geen tijd -werd verspild, en andere Kwakers voegden -hun smeekschrift bij dat van Carver, terwijl -deze zijn rekest uitstrekte tot alle afgescheidenen -van welken naam ook.</p> - -<p>Eenig uitstel had plaats, maar op den -13<sup>en</sup> September van het jaar 1672 werd een -bevelschrift geteekend, waarbij John Bunyan -vrij verklaard werd. Hij bevond, dat zijne -zaak geheel verloopen was, en dat hij weer -van voren af aan beginnen moest alsof hij pas -op de wereld kwam. Vóor zijne bevrijding -was hem een verlofschrift van den koning -gezonden, ’t welk behelsde, dat hij prediken -mocht, en daar de predikant Gifford -dood was, zoo werd door diens gemeente -besloten, dat hij hun herder en leeraar worden -zou, ingeval hij in hunne begeerte bewilligde.</p> - -<p>Volgens de aanwijzingen der apostelen was -hij de gevangene des Heeren geweest. Hij had -met vreugde de berooving zijner goederen -aangezien, zijn leven niet dierbaar achtende -voor hemzelven, opdat hij het Hoofd der gemeente -mocht navolgen. Het verbod dat hij -niet prediken mocht, was eene onteering geweest, -eene schande Christus aangedaan. -Het verbod om vrij uit het hart te mogen -bidden was eene onteering van den Heiligen -Geest. Hij had geen ander doel gehad dan -pal te staan voor de eere Gods. Zijne gehoorzaamheid -aan de hemelsche overheid -noodzaakte hem tot ongehoorzaamheid aan -de aardsche overheid. Hij kon de clericale -wet niet houden omdat die met de goddelijke -wet streed. Hij ging naar de gevangenis -en daar zou hij tot aan zijn dood -gebleven zijn; niet aangevuurd door eene -dwaze dweepzucht of wanhopige partijzucht, -maar uit diepen eerbied voor God en zijn -Woord. Als ziende Hem, die onzichtbaar -is, gaf hij het groote voorrecht niet op zijn -hart ongedwongen te mogen uitstorten voor -den Heere, of durfde hij de bediening, -die hij van den Heere Jezus ontvangen had, -vaarwel zeggen, wel wetende, dat het Evangelie -zich openbaart als eene genadekracht -Gods.</p> - -<hr class="sec" /> - -<h3 id="LevenIV">IV.<br /> -ZIJNE BEDIENING ALS HERDER EN LEERAAR.</h3> - -<p class="fancycap"><img src="images/dropcapb.png" alt="B" width="80" height="90" -class="dropcap" /><span class="verbergen">B</span>unyan geloofde, dat hij zijn ambt -van God gekregen had. Deze overtuiging -lag als een last op zijne -schouders. Als een vuur in zijne beenderen -was het verlangen in hem om de -blijde tijding aan anderen te brengen. Sedert -lang was hij de dienaar zijner medegevangenen -geweest; ook in de gevangenis had -hij van Jezus getuigd. Maar nu mocht hij -weer openbaar getuigen, en wat was zijne -prediking stichtelijk! Wat ging er eene -kracht uit van zijne getuigenis der waarheid! -Hij verhaalt van zekere gelegenheid, toen -hij in de kamer der gevangenis zich buiten -staat gevoelde meer dan vijf woorden te -spreken. De vergadering wachtte en de tekst -was over het heilige Jeruzalem, afdalende -uit den hemel van God. ’t Was of eene -schittering van de paarlen poorten zijne -oogen verblindde, en hij zelf vermoedde, -dat hij meer zou te zien krijgen. Hij -stortte zijn hart uit voor God, en kreeg -zulk eene toestrooming van geestelijke gedachten, -dat al de aanwezigen verzadigd en -verblijd werden. Toen hij allen hun bescheiden -deel gegeven had hield hij nog een korf -vol over.</p> - -<p>Zulke oefeningen waren niet weinig geschikt -geweest om hem voor te bereiden -voor het werk der bediening als herder en -leeraar der gemeente van Christus. Door het -voortdurend ernstig Bijbelonderzoek en het -gebruik, dat hij van zijne gaven gemaakt -had, was hij een welsprekend man geworden, -machtig in de Schriften. Bij zijne loslating -vond hij een groote vergaderzaal, die -keurig netjes was ingericht en waar het volk -bij menigten samenstroomde. Ernstig en diep -bestudeerde hij zijn onderwerp, dan predikte -hij, en daarna, volgens zijne opvatting -in dezen, schreef hij uit wat hij gezegd -had tot later gebruik. Zijne hulpbronnen -waren slechts weinige; vooral in het eerst -had hij geene andere dan het Woord Gods -en het gebed. Hij vond zijne hulp en zijne -inspiratie bij een hoogere bron, zooals hij -zelf voortdurend verklaarde. Water uit zijne -eigen regenbak te putten was zijn genot, -een ander te mogen verblijden met wat God -hem had geschonken door de kracht van -Woord en Geest verheugde hem. De groote -bijbelkennis van Bunyan kwam uit in elke -preek, die hij deed. Het gebruik, dat hij -van de Schrift maakte, was niet slechts -voortdurend, maar ook recht gepast en -krachtig; hij toonde steeds aan zonder het -zelf te vermoeden, dat het ware geloof -en de zuivere prediking nooit anders dan -schriftuurlijk zijn. Daarbij drukte hij zich -zeer klaar en eenvoudig uit. Hij zeide dat -woorden, die goed verstaan worden, tot -het gemoed doordringen, terwijl hooge en -geleerde uitdrukkingen slechts de lucht slaan. -In geen enkel opzicht gaf zijne bazuin een onzeker -geluid. Zijn prediking was dadelijk te -verstaan. Het geringe volk hoorde hem gaarne, -terwijl de meer ontwikkelden zich nooit over -zijne woorden beklaagden. Hij was begrijpelijk -zonder plat te zijn, en krachtig zonder -brutaal te wezen.</p> - -<p>In het uitspreken zijner redevoeringen had -hij het voorrecht een scherpe en vlugge blik, -een mooie stem en een aangenaam talent -te bezitten. Zoowel door de natuur als de -genade was hij geschikt gemaakt om een goed -prediker van Jezus Christus te wezen. Geen -wonder dus, dat zijne kerk altijd opgepropt -was van toehoorders en dat menigeen daar -getroffen werd, terwijl vele belangstellenden -moesten buiten staan. Daar ging kracht uit -van dezen prediker, dat werd in den ganschen -omtrek openbaar, terwijl allerlei lieden -zijn onderricht begeerden.</p> - -<p>Op bepaalde tijden bezocht hij de omliggende -dorpen, en bijgemeenten werden -gevormd, die tot op heden bestaan. Nu -en dan bracht hij ook een bezoek aan de -hoofdstad, waar hij bijna even populair was -als tehuis. Eene enkele aankondiging was -voldoende om hem een groot gehoor te verzekeren. -Een ooggetuige zegt: „Ik heb eens -eene prediking van hem bijgewoond, waar, -naar ik gis, twaalf honderd menschen samen -kwamen, en dat nog wel des morgens om -zeven uur op een werkdag, in den donkeren -wintertijd. Ook woonde ik eene prediking -bij op den dag des Heeren in eene vergaderzaal -te Londen, waar meer dan drie duizend -waren opgekomen, zoodat de helft zich genoodzaakt -zag uit gebrek aan plaats weer -heen te gaan, en Bunyan zelf kon slechts -met moeite door een achterdeur als over de -schouders der hoorders heen zijn predikstoel -bereiken”. Het was een zeer aandoenlijk -schouwspel wanneer hij op afgelegen plaatsen -optrad, meestal voor een duizendtal personen -en dat nog wel midden in den nacht. Zijn -groote beroemdheid vervulde hem met zorg. -Hij verontmoedigde zich des te dieper voor -den Heere. Indien hem geen groote genade -van den hemel ware geschonken, dan -zou hij zijn gaan roemen buiten de maat, -en de duivel zou hem verstrikt hebben.</p> - -<p>God liet ook toe, dat zijn knecht werd -gekastijd. Er kwamen kwade geruchten in -omloop, die hem onteerden. Er werd verzekerd, -dat hij het zevende gebod had geschonden -en het negende evenzeer. Zekere -heer Beaumont kwam plotseling te sterven. -Zijne dochter, die eerst door hem op -straat was gezet omdat zij Bunyans prediking -volgde, was daarna weder in gunst -ontvangen nadat zij beloofd had niet langer -onder „dat volk” op te gaan. Zij had spoedig -spijt van die belofte en smeekte haar vader -haar toch verlof te geven om naar de preek -te gaan luisteren. Op zekeren avond toen de -oude heer reeds ter rust was gegaan, zocht -zij hem op zijne slaapkamer op en sprak zoo -ernstig met hem, dat hij tot tranen bewogen -werd. In den loop van dien nacht kwam -de vader te sterven. Nu liep het gerucht -dat hij vermoord was, dat zijne dochter hem -vergiftigd had, en dat haar leeraar haar -hierin was behulpzaam geweest. Dit gerucht -bracht heel den omtrek in beweging. Deze -vrouw was eene moordenares en haar prediker -leefde met haar in ontucht. Ofschoon -echtgenoot en vader was hij een schandelijk -overspeler, zoo niet nog erger dan dat! Het -gerecht zou hem straffen. Een onderzoek werd -ingesteld, nu ook naar andere lasteringen, -die reeds in omloop waren. Maar met dit -onderzoek eindigde ook de gansche zaak. De -lasteraars werden door den lijkschouwer aan -de kaak gesteld, en ernstig wegens hunne -vermetelheid bestraft, terwijl de leeraar -zeide: „Ik roep God tot getuige aan, dat ik -onschuldig ben. Niet dat ik uit of van -mijzelven van eenige goddeloosheid ben -teruggehouden; maar God heeft mij in -zijne genade bewaard, zooals ik bid, -dat Hij altoos doen zal.”</p> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter nobotmargin"> -<img src="images/page021top.jpg" alt="" width="600" height="489" /> -</div> - -<div class="page021"> - -<p class="caption cap021">BUNYAN IN DE GEVANGENIS.</p> - -<p class="inillo text450 blankbefore2">Dit zooveel opspraakmakende leed -werkte mede ten goede. De prediking -won aan kracht, en de prediker kwam -in nog grooter roep als een goed dienstknecht -van Jezus Christus. Uitnoodigingen -kwamen tot hem van andere en -grootere gemeenten. Hij kreeg beroepen, -die zijn inkomen aanmerkelijk -zouden vermeerderd hebben en hem in -staat gesteld een grooten staat te voeren. -Maar hij was onbeweeglijk. De stad -Bedford met hare nabuurschap was zijn -kring, met dien verstande echter, dat -hij ook als de gelegenheid zich aanbood -elders ging prediken. Hij werd nu in -de wandeling altijd „bisschop Bunyan” -genaamd en ontzag moeite noch arbeid -om naar verwijderde streken heen te -reizen, waar het volk zijne hulp noodig -had. Het was hem nu vergund te prediken -en raad te geven zonder dat -iemand hem eenigszins mocht hinderen, -en ofschoon hij voortdurend bleef ontkennen, -dat hij deze vergunning behoefde, -kwam zij hem toch ten goede. -Van zijne roeping als leeraar liet hij zich -nooit aftronen, evenmin door goed als -kwaad gerucht. Zijn vriend Charles Doe -getuigt daarvan: „Toen Bunyan eens -op weg naar Cambridge was, ontmoette -hem iemand van de universiteit, die -tot hem zeide: „Hoe durft gij prediken, -aangezien gij den oorspronkelijken tekst -niet kent en geen geleerde zijt?” Toen -antwoordde Bunyan: „Hebt gij den oorspronkelijken -tekst?” — „Ja”, zeide de -academie-man. „Zoo, zijt gij in het -bezit van de oorspronkelijke handschriften, -die door de pennen der profeten en apostelen -zijn geschreven?” vroeg Bunyan verder. — „Neen” -zeide de ander, „maar wij hebben -de echte copiën van het oorspronkelijke.” — „Hoe -weet gij dat?” — „Hoe?” herhaalde -de ander. „Hoe? Wel wij gelooven, -dat wij de ware en echte copiën van den -grondtekst bezitten.” — „Juist,” zeide -Bunyan, „en zoo geloof ik nu ook, dat de -Engelsche vertaling een echte en zuivere -copie van den grondtekst is.” En de geleerde -mijnheer ging door.</p> - -</div><!--page021--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/page021bot.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="50" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>Het zaad des Woords viel in goede aarde. -Vele werden bekeerd en den Heere toegevoegd. -De gemeente, die onder zijne hoede -stond, werd voortdurend uitgebreid, en als -een onderherder arbeidde hij voortdurend -aan haar welzijn. Op de bediening der -sacramenten was hij zeer stipt en daarin -zeer getrouw. Zij waren de genade niet, maar -wel genademiddelen, die niemand verzuimen -mocht. Het laatste avondmaal veranderde -niet in het lichaam en bloed des Heeren; -maar het stelde het voor. En deze leeraar -geloofde, dat de berouwhebbende zondaar -en de pasbekeerde geloovige ze niet mochten -verzuimen, of zij verzuimden een voorrecht -en begingen eenen misslag.</p> - -<p>Hij zorgde voor het krankbezoek met -veel medelijden en liefde. Waar soms strijd -tusschen de broeders ontstond, trad hij onmiddellijk -tusschen beiden. Voor zoekenden -naar de waarheid in hunne menigvuldige -aanvechtingen en bekommering, was hij een -trouw en vriendelijk raadgever. Met de leden, -die naar elders vertrokken waren, hield -hij briefwisseling, er in toestemmend, dat -zij elders zich bij eene zusterkerk aansloten, -die op denzelfden bodem stond. De tucht -op degenen, die zich vergrepen, paste hij -met alle gestrengheid toe. Hij zelf ging -eerst met de zoodanigen in de eenzaamheid; -gelukte het hem dan niet de dwalenden -terecht te brengen, dan moesten de broeders -er aan tepas komen. Alle tuchtiging, -die hij oplegde, moesten de broeders goedkeuren -of verzachten. Hij handelde daarin -geheel eenstemmig met hen.</p> - -<p>De haast, waarmede hij strafte, werd weder -goedgemaakt door de haast waarmede -hij vergaf. Menigmaal hief hij de tuchtroede -op of verzachtte de kastijding aanmerkelijk, -waar hij groot berouw en oprechte schuldbekentenis -bespeurde, zoodat de tucht diende -tot opbouwing van het allerheiligst geloof.</p> - -<p>Bunyan matigde zich geen monopolie aan -voor den dienst des Evangelies. Hij achtte -zich gesteld over de broederschap des Heeren, -als voorganger en herder der gemeente. -Maar hij zag in ieder lid der gemeente een -medearbeider en droeg hun zulke bedieningen -op als het best voor hen pasten. De jongere -en oudere leden leerden hunne voorrechten -en verplichtingen kennen; allen beijverden -zich in ’s Heeren dienst, om elkander op -te voeden in het Evangelie, elkanders lasten -te dragen en alzoo de wet van Christus te -vervullen.</p> - -<p>Langs deze verschillende wegen werd zorg -gedragen voor de kudde over welke de Heilige -Geest hem tot een opziener gesteld had. -Hij voedde haar met het brood des levens; -hij bracht haar tot werken des geloofs; hij -oefende haar in godzaligheid; hij bezielde -allen met zelfverloochenenden ijver; hij hield -haar terug van een zelfvertrouwen, dat gevaarlijk -wezen zou, en van verachtering in het -geloof, dat eenmaal den heiligen overgeleverd -is.</p> - -<hr class="sec" /> - -<h3 id="LevenV">V.<br /> -ZIJN LOOPBAAN ALS SCHRIJVER.</h3> - -<p class="fancycap"><img src="images/dropcapb.png" alt="B" width="80" height="90" -class="dropcap" /><span class="verbergen">B</span>unyan was vertrouwd met de behandeling -der pen. Het schrijven -was hem daarbij een genot. De -opstellen gingen van zijn hart naar zijn -hoofd en dan kwamen ze door zijne vingers -op het papier. Het moet intusschen worden -toegestemd, dat de handeling van het schrijven -zelf hem veel moeite kostte en zeer langzaam -ging. Te oordeelen naar de vroegste -staaltjes van zijn pennekunst, moet het hem -heel wat tijd gekost hebben zijn dunste -boek voor de pers gereed te maken. De geest -was zonder twijfel de pen ver vooruit.</p> - -<p>Hij werd auteur in 1656, bijna tegelijkertijd -toen hij prediker werd, en zijn eerste -werk was een strijdschrift. Het droeg den -titel: „Eenige Evangelische waarheden volgens -de Schriftuur uitgelegd.” Het doel -daarvan was zich te verzetten tegen enkele -dwalingen, waaraan zekere Kwakers leden, -namelijk de geringschatting van de Schrift en -van het offerbloed des Lams in het plaatsvervangend -lijden.</p> - -<p>Het werd dadelijk beantwoord, en op dat -antwoord gaf hij een buitengewoon scherp -wederantwoord. Andere boeken volgden en -toen werd hij gevangen gezet. Maar het schrijven -hield niet op, want de nood drong -hem zijne pen geen rust te laten. Hij moest -zijne familie ondersteunen, en ofschoon hij -een gevangene was, toch moest hij zijn eigen -kost verdienen. Daar nu het schoenlappen -daartoe niet voldoende was, schreef hij nu en -dan korte stukjes, welke zijne vrienden lieten -drukken om ze langs de straten te verkoopen. -Ze gingen zoo goed van de hand, dat -de liedjeszangers bij Newgate en Londen -Bridge zijn portret en handteekening op hunne -prullerij plaatsten, ten einde ze ingang te -doen vinden bij het volk.</p> - -<p>Als een bewijs van vriendschap voor hen, -die zijne prediking gevolgd waren, en voor -wie ze gezegend was geweest, schreef hij een -kort verhaal van hetgeen Gods barmhartigheid -voor hem gedaan had. Deze levensbeschrijving, -die van zijne geboorte tot zijne -gevangenneming loopt, is een der merkwaardigste -autobiographiën, die ooit uitkwamen. -Zij bevat inderdaad de aanleidende -oorzaak voor ieder punt zijner bekeering, al -wat hij ondervond, dat invloed uitoefende -op zijne inwendige wijding tot het leeraarschap. -De lezer van deze levensschets heeft -dan ook grootendeels den man zelf hooren -spreken, zij is in hoofdzaak wat Bunyan -zelf geschreven heeft.</p> - -<p>De ernstige toon, waarin het geheel gesteld -is, komt vooral uit in de volgende zinsnede, -die bewonderenswaardig heeten mag. -„God speelde er niet mede toen hij mij tot -overtuiging der waarheid bracht; de duivel -speelde er niet mede toen hij mij verzocht; -en evenmin speelde ik er mede, toen de -angsten der hel op mij nederkwamen; en -daarom mag ik er ook niet mede spelen als -ik deze dingen verhaal; maar ik leg ze daar -klaar en duidelijk neder, juist zooals ze -gebeurd zijn.” De titel, welke hij aan zijn -boek gaf: „Overvloedige genade bewezen aan -den grootsten der zondaren,” was de beste, -dien hij kiezen kon.</p> - -<p>Meer doorwrochte uitgaven volgden, waarvan -het in gereedheid brengen onder Bunyans -omstandigheden inderdaad verbazing wekt. -Zij waren diepdoordachte studiën over groote -waarheden, als, de rechtvaardigmaking door -het geloof, de wederopstanding der dooden, -en ofschoon nieuwere werken deze in onze -theologische scholen hebben verdrongen, ze -zijn toch maar zelden overtroffen evenmin -in hunne overtuigingskracht als in hun -diep inzicht, terwijl ze blijk dragen hoe -nauwgezet hij de waarheid toepaste en ook -anderen tot ernstige toepassing drong. De -eenige hulpbron, die bij zijne letterkundige -werken hem als hulpmiddel diende, -was een Concordance, en het „Boek der -martelaren van Fox;” — de eenige plaats, -waar hij schrijven kon, zijne cel, waar hij -ieder oogenblik werd gestoord en hij zoo -goed als geene geriefelijkheden krijgen kon. -De toon van zijne werken in de gevangenis -was grootendeels de polemische, en somtijds -was de strijder zelfs hardvochtig en gestreng. -Jegens den predikant Fowler, die eene ondubbelzinnige -ontkenning en verloochening -van het 13e artikel van zijne eigen kerk -had geschreven, zegt Macaulay dat hij -„woest” was. Hij was voorzeker wel wat ruw, -maar Fowler was op zijn minst al even ruw, -en beiden verloren veel te veel de bescheidenheid -uit het oog.</p> - -<p>Het laatste werk, dat uit zijne gevangenis -naar de pers ging, was getiteld: „Eene belijdenis -van mijn geloof, en eene verdediging -van mijn praktijk.” Het had de strekking -om zijne praktijk te verdedigen, dat -Christenen <i>als Christenen</i> aan ’s Heeren avondmaal -mochten deelnemen. Het was volgens -Bunyans gevoelen genoeg, dat iemand het -bewijs leverde van een geloof in de liefde werkende. -Dat zoo iemand nog niet gedoopt was -na de belijdenis van zijn geloof, betreurde de -Baptisten-predikant ernstig, maar ofschoon -hij zich om des gewetens wille van zulk eene -indompeling ook voorloopig onthield — de -godzaligheid van zijn wandel was daar het -bewijs van — zoo bleef toch zijn recht op -de voorrechten der kerk onaangeroerd, en te -Bedford mocht hij ze allen genieten.</p> - -<p>Een groot geroep ging er na deze uitgave -op onder de Baptisten, en deze openbare -mededeeling werd als een onteering van -den Heere aangezien. Maar Bunyan volhardde -stillekens in zijne overtuiging, wel bewust, -dat de almachtige God zijn schild was, en -duldde alles, naar hij zeide „tot het mos -op zijne oogleden groeien zou.”</p> - -<p>Er was een ander boek, dat in het licht -gegeven is vóor onze auteur de gevangenis -verliet — dat boek, hetwelk inderdaad zijn -naam vereeuwigd heeft. De „Pelgrimsreis” -werd begonnen en geëindigd in de gevangenis. -Dit boek werd hem als het ware ingegeven -en kwam zonder moeite op papier, -zich aan hem opdringende met groote zoetvloeiendheid -en innig gevoel, als in de bekoorlijkheden -van een droomgezicht. Hij -was bezig een ander boek te schrijven, toen -hij eensklaps aan dit begon. Twintig denkbeelden -drongen zich aan hem op, en vóor -hij die neergeschreven had weer twintig -andere. Hij zette met genot de pen op het -papier. Terwijl hij ophield of rustte kwam -het denkbeeld, en wachtte hij maar weer -dan kwam er weder een ander, tot hij eindelijk -in alle opzichten verblijd en verwonderd -was over wat hij had geschreven. Hij -behandelde dit onderwerp geheel uit zichzelven, -geen enkele menschelijke ziel was -hem daarbij behulpzaam; hij had niet zooals -anders vooraf bouwstoffen opgezameld. Hij -had geene inspiratie gezocht, noch bij het -plechtig geklots van vele wateren, noch bij -den prachtigen aanblik van een Oosterschen -hemel, noch in de plechtige eenzaamheid, -of zelfs in de afzondering bij verheven natuurtooneelen. -Hij was bewoner van een hol -en hij was altijd een zwerveling geweest in -het weinig romantische land aan den oever -der Ouse. Maar tot zijne onuitsprekelijke -vreugde had hij Christen temidden van -wonderveel en groote zonden heengevoerd -naar de liefelijke bergen, en door het land -van doodschaduwen naar het Paradijs van -God. De bouwstof en de wijze van bewerking -was alles het zijne, en geen mensch -kwam er iets van te weten vóor het afwas.</p> - -<p>In de gevangenis zat ook een zekere -Marsom, door wiens familie bericht is, dat -toen de „Christenreis” gereed was, Bunyan die -aan al zijne medegevangenen voorlas, om -van hen te weten te komen of hij het werk -zou laten drukken al dan niet.</p> - -<p>Men was er niet eenstemmig over. Sommigen -zeiden: „John, laat het drukken,” -anderen zeiden: „Niet doen.” Sommigen -zeiden: „Het kan goed doen,” anderen -meenden van niet. Marsom vroeg of hij het -nog eens overlezen mocht en na het nauwkeurig -bestudeerd te hebben, ried hij aan, -dat het zonder mankeeren moest worden gedrukt.</p> - -<p>Toch gebeurde het niet vóór 1678, en -toen was dit boek onmiddellijk populair en -wel in bijzonder groote mate. Binnen tien -jaren werden er twaalf herdrukken van bezorgd -en in Engeland alleen hadden 100000 -exemplaren hunnen weg gevonden vóor -Bunyans dood. Van dien tijd af is het -een gevierd boek gebleven. Het is in den -schouwburg opgevoerd. De romanschrijvers -hebben er van geprofiteerd. Allerlei letterkundigen -hebben het aangehaald en vele -schrijvers er hunne beelden aan ontleend. -De kritiek heeft het onder handen genomen -en het op allerlei wijzen ontleed, zoodat -alle schoonheden en gebreken in het helderste -licht verschenen zijn. Door vertaling is het -populair geworden bij schier alle natiën -onder den hemel. Kunstenaars hebben hun -uiterste best gedaan om de schoone tafereelen -af te beelden.</p> - -<p>De „Geschiedenis van Meester Kwaad”, -met nog een of twee andere boeken volgden -op de uitgave van den „Christenreis”, -en toen kwam in 1682 „De Heilige Oorlog”. -Het valt gemakkelijk uit de inleiding op -te maken, dat bij de beschrijving van -Menschziel, eerst in bezit genomen door -Diabolus en dan heroverd door Immanuel, -de schrijver zichzelven op het oog heeft. -De beschrijving is geheel op militaire wijze, -de bijzonderheden uit het krijgsmansleven -zijn herinneringen uit zijn eigen militaire -loopbaan bij het beleg van Leicester, vandaar -dus zijne beelden. De eerste aanval -van den duivel, die met zulk een spoedig -succes bekroond werd in de vervreemding -van den mensch van zijn Maker, is wonderschoon -verhaald, en zoo ook de vleeschwording -van den Zone Gods tot verlossing -van den verloren mensch. Wellicht wordt -dit nog overtroffen door de vernieuwde -pogingen van den Booze om den mensch -weder in zijne macht te brengen. De diepzinnige -filosofie van de beelden, die gebruikt -worden, is volkomen in overeenstemming -met den geest, die hier lichamelijk -voorgesteld wordt. Het bovennatuurlijke, -het dichterlijke en het evangelische gaan hand -aan hand.</p> - -<p>Ook dit boek beleefde vele herdrukken -gedurende het leven van den schrijver en -wordt nog voortdurend gretig gevraagd, -maar toch niet in die mate als de onovertroffen -inhoud verdient. Het is het beste -menschelijke richtsnoer voor hem, die wenscht -te weten hoe de wet der zonden in zijne -leden woelt en door Satanische macht daarin -is gekomen, en hoe ook door de inwerkende -genade des Heiligen Geestes die -macht in toom kan worden gehouden.</p> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/illo025.jpg" alt="" width="600" height="396" /> -<p class="caption">BUNYAN PREDIKENDE IN DE OPEN LUCHT.</p> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>Binnen een paar jaren werd het tweede -deel van „de Christenreis” uitgegeven, „de -Christinnereis,” waarin wij Christens vrouw -en kinderen met hunne geburin Barmhartigheid -achter hem naar den hemel zien trekken. -Andere medereizigers, wier namen eene -zeer diepe karakterkennis verraden, voegen -zich bij het gezelschap en onder het voortreffelijk -geleide van „Grootmoedig”, bereiken -zij eindelijk hunne bestemming. Het is heerlijk -om te zien hoe het vlakke veld opgevuld -is met paarden en wagenen en trompetters -om de pelgrims te begroeten, waar -zij éen voor éen de gouden stad binnentrekken. -De groote rijkdom en afwisseling -van Bunyans denkbeelden komt in dit tweede -deel vooral uit waar men ze vergelijkt -met het eerste. De reis van Christen was -meestal een zware en moeielijke worsteling -om de zegepraal; de reis van Christina was -grootendeels een aangename reis naar het -vaderhuis.<a id="FNanchor1"></a><a href="#Footnote1" class="fnanchor">[1]</a></p> - -<p>Christina’s zonen waren achtergebleven als -een groote zegen voor de strijdende kerk; de -droomer begreep, dat hij daarvan in de -toekomst nog wel wat te zeggen zou hebben. -Zijn vermoeden werd waarschijnlijk vervuld, -ten minste in zooverre dat hij ook nog een -derde deel onder handen heeft gehad; want -enkele jaren na zijn dood kondigde zijn uitgever, -Nathaniel Ponder aan, dat hem het -manuscript was toevertrouwd en dat het -binnenkort het licht zou zien. Er werd -evenwel niets meer van die uitgave van -Ponder vernomen. Wel kwam er later iets -uit, dat een derde deel beteekenen moest; -maar het was eene vervalsching. Alle innerlijke -en uitwendige bewijzen zijn voorhanden, -dat het volstrekt niets te maken heeft -met den wezenlijken droomen-droomer, en -zijne twee echte „droomen”.</p> - -<p>Weder andere boeken volgden tot omstreeks -zestig boekdeelen, waaronder verscheidene -van aanzienlijke grootte, Bunyans -werken uitmaken. Velen daarvan waren -polemisch, maar allen hadden betrekking -op de fundamenteele waarheden des Christendoms. -In vele gevallen bestonden zij uit -eene uitbreiding van zijne predikaties, wanneer -de overtuiging zich van hem meester -maakte, dat zij zeer geschikt waren om goddelooze -lezers te doen ontwaken uit hunnen -doodslaap en de vromen tot dieper overtuiging -te brengen. Hij wilde nuttig zijn niet -alleen voor zijn eigen tijdgenooten, maar -ook voor de toekomstige geslachten. Het -was inderdaad een moeilijke taak om al de -tegenwerpingen der verachtende spotters naar -eisch te beantwoorden, maar hij vervulde -die taak. Het was een hard werk al de -verschillende moeielijkheden op te lossen van -tuchtelooze en huichelachtige gemoederen, -maar hij deed dat werk. Hem woog de -zware verantwoordelijkheid om de gemeente -Gods te waarschuwen tegen de menigvuldige -verzoekingen om de waarheid te ontkennen -of te verminken, op het hart, en hij onttrok -zich niet aan die taak, maar arbeidde -hieraan ijverig, zoowel op den predikstoel -als in de pers. Zijne leer leefde in duizenden -zijner tijdgenooten, die hij nooit gezien -had, en hij wist hen te vervullen met bewonderende -liefde voor het Evangelie van -Gods genade.</p> - -<p>Beide door zijne eenvoudige werken als -daar is „Het boek voor jongens en meisjes”, -en door zijne diepzinnige geschriften, als -b. v. „De Genadewet ontvouwd”, werd het -volk over het algemeen aangetrokken; het -hield die geschriften dankbaar in waarde, en -werd er krachtig door overtuigd.</p> - -<p>Niet éen was er onder al die zestig deelen, -waarvan niet veilig kon gezegd worden, -dat zijn onderwerp waardig, zijne taal verstaanbaar, -zijne redeneering vloeiend, zijne -inkleeding smaakvol, zijne oprechte bedoeling -doorzichtig, zijn toon die van Boanerges -en Barnabas was; nu eens verontrustend en -verschrikkelijk, dan weer vertroostend — altijd -geschikt om zijne lezers een inzicht te -geven in het ware zaligmakende geloof.</p> - -<hr class="fn" /> - -<div class="footnote"> - -<p><a id="Footnote1"></a><a href="#FNanchor1"><span class="label">[1]</span></a> -Van „De Christen- en Christinnereis naar de eeuwigheid” verscheen bij de uitgevers van dit werk -en geheel in dezelfde wijze van uitvoering eene volksuitgave met 100 uitstekende platen en portret -van den schrijver, in prachtigen stempelband, tot den geringen prijs van ƒ 4.25.</p> - -</div><!--footnote--> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter navoetnoot"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter nobotmargin"> -<img src="images/page027top.jpg" alt="" width="600" height="490" /> -</div> - -<div class="page027"> - -<p class="caption cap027">BUNYANS LAATSTE LIEFDEWERK.</p> - -<p class="inillo text550 blankbefore2">Als eene proeve van zijne aangrijpende -welsprekendheid, diene het volgende: „Luiaards, -onverschilligen, slaapt gij dan altijd? -Zijt gij nu vast besloten den slaap des doods -te slapen? Zullen noch boodschappen van -den hemel noch van de hel u wakker maken? -Zult gij dan maar altijd zeggen: Nog een -weinig slapens, nog een weinig sluimerings, -noch een weinig handvouwens al nederliggende? -O, dat mijne oogen tranenbeeken -waren, en dat ik een hart vol medelijden -met u hadde! Hoe zou ik u dan beklagen! -Hoe zou ik u beweenen! Arme, verloren, -stervende ziel! Hoe hard is mijn hart, dat -ik niet over u wegsmelt in tranen! Indien -gij maar een lid van uw lichaam verloort, -of een kind, of een vriend, dan zou het -nog zoo erg niet wezen; maar arme mensch, -het is <span class="smcapall">UWE ZIEL</span>! Indien die naar de hel -verwezen werd voor één dag, of voor een -jaar, of zelfs voor duizend jaren, dan ware -het vergelijkender wijze nog te overkomen; -maar het is voor eeuwig! O die ontzettende -<span class="smcapall">EEUWIGHEID</span>! Welk een zielverbrijzelend -woord zal dat voor u wezen als tot u gezegd -wordt: „Gaat weg van mij, gij vervloekten, -in het eeuwige vuur, dat den duivel en -zijnen engelen bereid is!””</p> - -<p class="inillo text550">In zijn omgang met bekommerden en -wankelmoedigen ging hij met groote wijsheid -te werk. Lees hier wat hij tot hen -zegt: „Niets is eene meer algemeene kwaal -onder ons menschen, dan dat er velen zijn, -die twijfelen aan de genade Gods, en dat -bekomt een zondaar toch wel het allerslechtste. -De wet te verbreken is inderdaad -reeds dwaas genoeg; maar de genoegzaamheid -der genade te betwijfelen is nog erger -dan dwaasheid en zonde, erger dan al wat -slecht heeten moet. Daarom, wanhopende -zielen — want het is tot u dat ik spreek — werpt -uw wantrouwen weg, schudt uit uwe -slaafsche vrees, hangt al uwen argwaan aan -den kapstok, en gelooft, dat gij daartoe een -zeer voldoende reden hebt, want daar stroomt -eene rivier voor uwe voeten. Laat uw gebrek -aan vroomheid en goede werken u niet het -minste verhinderen. Dit is eene rivier van -het water des levens: stroomen van genade -en barmhartigheid ziet gij daar. En wanneer -gij ziet dat zij, die vreezen van honger -te sterven, mondvoorraad opdoen te -Tunbridge, Epsom, Bath en elders, opdat -zij voor lange reizen op de wateren -uitgerust zijn; zorgt gij dan, dat gij voorzien -zijt van levend water, dat gij niet behoeft -te koopen, maar dat u wordt aangeboden -om niet. O, laat dan uwe ziel niet ophouden -noch u terughouden door vrees of -twijfel; maar drinkt, drinkt en leeft in eeuwigheid.”</p> - -</div><!--page027--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/page027bot.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="47" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>Ook voor den geloovige, die zich in -Christus verheugt, had hij een woord op -zijn pas. „Het is zoo heerlijk en Gode zoo -aangenaam, wanneer Christenen wandelen -waardiglijk hunne roeping, hun staat en hun -toestand: in alle dingen getrouw aan wat God -van hen maakte. Dan zijn zij als de bloemen -in den tuin. Waar de tuinman ze geplant -heeft daar staan ze, en van den hysop, die -aan den wand uitwast, tot den ceder van -den Libanon toe is van hen allen hunne -vrucht ook hunne heerlijkheid. En aangezien -de stam, waarop zij ingeënt zijn, de vruchtbaarste -stam is, en het sap, dat door hen -heenvloeit het vruchtbaarste sap, en de -Kweeker onzer zielen de wijste hovenier, -zoo vertrouwen wij alles aan Hem toe ook -wat ons vreemd toeschijnt, alleen zorg dragende, -dat wij rijk worden in goede werken. -Daardoor toont gij immers, dat gij geen geschilderd -vuur zijt, dat geen warmte afgeeft; -geen geschilderde bloemen, die geen geur -hebben; geen geschilderde boomen, waaraan -nooit vruchten groeien.”</p> - -<hr class="sec" /> - -<h3 id="LevenVI">VI.<br /> -ZIJN LEVENSEIND.</h3> - -<p class="fancycap"><img src="images/dropcapl.png" alt="L" width="87" height="90" -class="dropcap" /><span class="verbergen">L</span>ijden om des gewetens wil bleef -Bunyans deel tot het einde. Zijn weinige -gehechtheid aan de staatskerk en zijne -evangelische getrouwheid brachten hem dikwijls -in onaangenaamheden met de overheid, -en deze heeft hem meer dan eens van zijne -goederen beroofd. Zijn kerkgebouw werd -zelfs eene wijle gesloten en hij moest zijne -vergaderingen in het open veld houden.</p> - -<p>Temidden van al deze onzekerheid voor -de toekomst vermaakte hij aan zijne innig -geliefde vrouw alles wat zijn eigendom was -bij een document, dat gedagteekend is van -den 23<sup>sten</sup> December 1685. Hij, „John -Bunyan, kopersmid, gaf, door innige liefde -gedreven, aan haar alle goederen, die hij -bezat, zoowel roerend als onroerend, en alle -schuldvorderingen, waar die ook mochten -gevonden worden.”</p> - -<p>Aldus op alles voorbereid was hij tijdig -en ontijdig in zijn Meesters werk. Zijn roem -groeide telkens aan. Van alle zijden werd -het hem moeielijk gemaakt door overstelpende -bezigheden. Hij werd beter met boeken -vertrouwd, en zijne groote kennis der menschelijke -maatschappij bracht hem eigenaardige -voordeelen aan. Alles werd tot zijn -doel aangewend; hij kon alles gebruiken; -menigmaal werden onderwerpen uit het dagelijksch -leven aangehaald om als illustratiën -te dienen, en niet minder staatkundige gebeurtenissen -of de geschiedenis van den dag. -Als hofprediker van den Lord Mayor van -Londen, tot welk ambt hij eens geroepen -werd, of als gast der eenvoudige hutbewoners -in afgelegen dorpen, wien hij na het -landelijk maal het Evangelie prediken zou, -altijd was hij dezelfde, altijd bleek zijne vurige -begeerte om anderen nuttig te wezen en -tot God te leiden.</p> - -<p>In het voorjaar van 1688 leed hij veel -door de zweetziekte,<a id="FNanchor2"></a><a href="#Footnote2" class="fnanchor">[2]</a> en het scheen zelfs, -dat hij er aan sterven zou. Gedeeltelijk herstelde -hij wel weer, en eindelijk meende -men zelfs, dat hij zijne volle kracht terugbekomen -had. Maar zijn einde was op handen -en het duurde niet lang of het kwam. Eer -zelfs dan hij of zijne zoo innig aan hem -verkleefde echtgenoote vermoed hadden, want -hij stierf waar zij hem niet bijtijds kon -bereiken, twee dagreizen van huis.</p> - -<p>Hij was door een jongeling zeer dringend -verzocht eene poging te doen om hem met -zijn vader te verzoenen, die gedreigd had -hem te zullen onterven. Daar was in het -geheel geen kans op dan alleen door een -persoonlijk bezoek, en daartoe moest Bunyan -eene reis ondernemen van Bedford naar -Reading, een afstand van vijftig mijlen.<a id="FNanchor3"></a><a href="#Footnote3" class="fnanchor">[3]</a> Hij -ondernam dien tocht te paard en slaagde zoo -goed in zijne opofferende onderneming, dat -de vader er in toestemde zijn zoon te vergeven -en de bedreiging introk. Zeer verblijd -over den goeden uitslag, besloot Bunyan -Londen op de terugreis aan te doen, waar -die jongeling woonde. Hij wilde hem zelf -de goede tijding brengen. Het weder was -buitengewoon onstuimig en de reis viel hem -zuur. Toen hij de woning van zijn vriend -Shaddoks op Sneeuwheuvel bereikte, overviel -hem de koorts, en ofschoon er eerst alle hoop -was op zijn herstel, stierf hij tien dagen -later. De datum is onzeker, daar de opgaven -verschillen tusschen den 12<sup>en</sup>, 17<sup>en</sup> en 31<sup>sten</sup> -Augustus 1688.</p> - -<hr class="fn" /> - -<div class="footnote"> - -<p><a id="Footnote2"></a><a href="#FNanchor2"><span class="label">[2]</span></a> -Deze vreemde ziekte, die slechts een verloop van enkele uren had, meestal met doodelijk einde, -sleepte omstreeks dien tijd in Engeland vele honderden ten grave.</p> - -<p><a id="Footnote3"></a><a href="#FNanchor3"><span class="label">[3]</span></a> Ongeveer achttien uren.</p> - -</div><!--footnote--> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter navoetnoot"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter nobotmargin"> -<img src="images/page029top.jpg" alt="" width="600" height="541" /> -</div> - -<div class="page029"> - -<p class="caption cap029">BUNYANS GRAF IN BUNHILL FIELDS.</p> - -<p class="inillo text500">Bunyans dood was een waardig besluit -van zijn leven. Zijne lenden waren omgord -en zijne lamp brandende. Hij bleef getrouw -tot den dood. Hij blies den laatsten adem -uit, verzegelende, dat God waarachtig is. -„Wat zoudt gij beter voor mij kunnen begeeren,” -zeide de stervende tot de omstanders, -„dan wat God mij te zien geeft in -het heerlijk visioen, waarmede Hij mij verwaardigt? -Mijne begeerte is, dat gij heilig -moogt leven en <i>eenmaal komen om het te zien</i>. -Ik ga naar den Vader van onzen Heer Jezus -Christus, die mij zonder twijfel uit kracht -van het verzoenend bloed van zijnen Zoon, -aannemen zal, ofschoon ik een zondaar ben. -Weent niet over mij. Wij zullen elkander -eerlang weder ontmoeten om het nieuwe lied -te zingen en eeuwig samen gelukkig te zijn.” -Hij wist, dat hij in den hemel een beter en -onsterfelijk leven tegemoet ging.</p> - -<p class="inillo text500 botpad1m">Het lichaam werd te Bunhill Fields begraven -temidden van vele treffende bewijzen van -algemeene liefde en eerbied. Te Bedford was -de smart hevig, in het bijzonder bij de gemeente, -die nu herderloos was, maar niet -minder in heel den omtrek. Het was nog -geen veertien dagen geleden, dat zij hunnen -herder, leeraar, vriend en stadgenoot hadden -zien wegrijden op zijn Samaritanentocht der -barmhartigheid naar Berkshire, en toen zag -hij er niet minder sterk uit dan vroeger, -een krachtig, flink gebouwd man van zestig -jaren. Sommigen hunner hadden hem eerbiedig -goeden dag gezegd, anderen meer -familiaar en vriendschappelijk gegroet.</p> - -</div><!--page029--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/page029bot.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="32" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>En nu was hij reeds dood en begraven. -Bij zijne bijzondere vriendelijkheid voor een -verstootene had hij zijn leven ingeboet. In -den dienst van zijnen Heer en Heiland was -hij ingesluimerd en tot zijne vaderen vergaderd. -Grootmoedige, eerwaardige Bunyan! -Gij rust van uwen arbeid en uwe werken -volgen u na. Uw loopbaan was moeielijk, -maar gij waart standvastig. Gij werdt -zwaar beproefd en diep bedroefd, maar gij -bleeft getrouw. Uw pelgrimsreis van deze -wereld naar de toekomende loopt evenwijdig -met uw eigen, bewonderenswaardigen, -onnavolgbaren droom, van het begin af tot -aan het zegevierend en God verheerlijkend -einde.</p> - -<div class="figcenter nobotmargin"> -<img src="images/line030.png" alt="Line" width="200" height="50" /> -</div> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<hr class="chap" /> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<h2 class="gesp2" id="Hoofdst0">INLEIDING.</h2> - -<p class="fancycap"><img src="images/dropcapi.png" alt="I" width="53" height="90" -class="dropcap" /><span class="verbergen">I</span>n „De Heilige Oorlog” bezitten wij een -van de meesterstukken onder de allegorische -werken van den Onsterfelijken -Bunyan. Met zijn „Christenreis naar de eeuwigheid” -vergeleken is het eene allegorie van -geheel verschillende stijl en karakter, voorstellende -een andere gestalte der bevinding. -Bunyans Heilige Oorlog mag met alle recht -genoemd worden „de geschiedenis van -’s menschen ziel.”</p> - -<p>In dit opzicht verschilt deze tegenwoordige -beeldspraak van het vroegere werk van den uitstekenden -droomer; „de Christenreis” handelt -over de uitwendige omstandigheden van eens -Christens pelgrimstocht, in zooverre zij voor -het geestelijk leven voordeelig of schadelijk zijn, -en daardoor invloed uitoefenen op de innerlijke -gemoedswerkzaamheden van den Christen. -De <i>Heilige Oorlog</i> behandelt de inwendige -worstelingen der ziel, en gaat vandaar -tot de uitwendige gevolgen over, waar zij -’s menschen geluk en vrede bewerken. De -Pelgrimstocht beschrijft de vijanden van buiten, -die de ziel aanvallen, terwijl de Heilige -Oorlog de inwendige vijanden beschrijft, die -alle menschelijk geluk, ja zijn leven bedreigen.</p> - -<p>Uit deze oorzaak hebben velen de gelijkenis -van den „Heiligen Oorlog” zelfs als -een veel geestelijker werk dan de „Christenreis” -beschouwd, en wellicht is dit eerste -daarom ook door de groote menigte minder -verstaan en gewaardeerd. Deze leerrijke gelijkenis -is een ontleder van het hart in de -geestelijke ontleedkunde der ziel. Zij is een -geestelijke spiegel, die doet uitblinken wat -de mensch was, wiens slaaf hij werd, welke -oorlogen en gevechten, welke worstelingen -en aanvallen gewaagd en uitgestreden moeten -worden, vóor Christus weder op den troon -zit in het hart en de verloren Menschenziel -kan zingen het nieuwe lied, dat de herwonnen -Menschenziel waardig is.</p> - -<p>De twee groote denkbeelden, die het geheele -werk beheerschen zijn de Verloren en -Herwonnen Menschenziel, en doen ons denken -aan Miltons Verloren en Herwonnen Paradijs. -De eerste zinspeling, toegepast op de stad -Menschziel heeft het oog op ’s menschen ziel -in het algemeen, maar verder in het bijzonder -op dat wezen, hetwelk ziel genaamd, -’s menschen <i>ik</i> aanduidt, waarop eens Gods -beeld en zegel werd gedrukt. Het was Gods -handenwerk, en evenals al Gods werken, -werd het „zeer goed” genoemd. Het was -onder al Gods scheppingen het naast in -gelijkenis en het innigst in liefde aan God -verwant: „God schiep den mensch naar zijn -beeld.” De ziel werd geschapen om Gods -tempel te wezen, de plek, waar zijn troon -stond. Het kasteel van Menschziel is het -hart; de wallen zijn het lichaam of het -vleesch, en de poorten de vijf zinnen — vandaar -hun zeer verstaanbare benamingen. -De bewoners van de stad zijn het verstand, -het geweten, de wil, de lusten, de gedachten — de -duizenden gedachten, die in de -ziel rondwriemelen. Dit zijn de mannen, vrouwen -en kinderen der stad, aldaar ontvangen, -geboren, gevoed, en aldus opgroeiende in -daden ten goede of ten kwade. Deze koninklijke -verblijfplaats viel in de vernielende handen -van satan of <i>Diàbolus</i> en zijne hoofdmannen; -de woorden veraanschouwelijkende van -den wijsten der koningen — die samenvatting -van de geschiedenis der menschheid: — „Ziet, -dit heb ik gevonden, dat God den -mensch goed gemaakt heeft; maar zij hebben -<span class="verwijzing left">Pred. 7:29.</span>vele vonden gezocht.”</p> - -<p>Dit droevig einde van de gevallen Menschenziel -wordt nu aanleiding tot de openbaring -van Gods heerlijkheid. Dit breken -van het heilig verbond tusschen God en -den mensch brengt al dadelijk den Zone -Gods in het geding; deze komt de gevallen -creatuur te hulp. <i>Immanuel</i> maakt nu met -zijnen Vader een verbond, dat Hij zelf de -ziel onder de souvereiniteit van God zal -terugbrengen; en dit vervult Hij door zijn -dood en zijne offerande en de daarop volgende -werkingen van den Heiligen Geest.</p> - -<p>Maar intusschen heeft Satan den troon in -Menschziel opgeslagen en daar een nieuwe -regeering aangesteld. De overweldiger moet -verjaagd worden. Diensvolgens begint de -worsteling, en hier daalt de allegorie af tot -het bijzondere; tot uw ziel en de mijne. -De ziel wordt door Christus hernomen; -maar daar zijn nog die loerende handlangers -van Diàbolus, het zaad des boozen in het hart, -het overschot van het onkruid, het overblijfsel -van den „ouden mensch” en de bedorven -natuur. Deze veroorzaken menigmaal geestelijke -schade aan de ziel; zij bedroeven den -Heiligen Geest, en drijven somtijds Christus -weg van zijnen troon. Satan treedt spoedig -weder binnen, en moet weder verhuizen. Afwisselend -geluk en tegenspoed zijn de toestanden -van ons eigen geestelijk leven, brengende -ons dichter bij Christus of houdende -ons verder van Hem verwijderd dan weleer.</p> - -<p>Zoo is de aard van dit onnavolgbare -werk — <span class="smcapall">DE HEILIGE OORLOG</span>. Wij wilden nu -slechts de aandacht van den godzalige en den -goddelooze, van het vrijgemaakt kind Gods en -den gekluisterden slaaf des satans, van den -zwakke in het geloof en den bevenden, -twijfelenden Christen op dit wondervolle -tooneel van strijd vestigen.</p> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/line030.png" alt="Line" width="200" height="50" class="line030" /> -</div> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter up200m"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<hr class="chap" /> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/page033.jpg" alt="I" width="387" height="600" /> -</div> - -<h2 class="text h2page033" id="HoofdstI">HOOFDSTUK I.<br /> -<span class="smcap">Menschziel,<br />haar oorsprong en afval.</span></h2> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>In mijne omwandeling, terwijl ik vele landstreken en -gewesten doorreisde, gebeurde het mij, dat ik in dat -wijdberoemde land kwam, het Heelal genaamd. Dat is -een zeer groot en wijd gebied; het ligt tusschen de twee -polen en juist in het midden der vier hemelstreken. Het -is eene overvloedig bewaterde en rijkelijk van heuvelen -en dalen voorziene streek, aangenaam gelegen en grootendeels, -ten minste op de plaats waar ik was, zeer vruchtbaar, -goed bevolkt en in een overheerlijk klimaat.</p> - -<p>De inwoners van dat land zijn niet allen -van denzelfden aard, noch spreken eenerlei -taal, noch hebben dezelfde zeden, manieren -of godsvereering, maar verschillen zooveel -van elkander als de eene planeet van de andere. -Sommigen zijn rechtschapen en anderen -mismaakt, evenals dat in andere landschappen -pleegt te zijn.</p> - -<p>Zooals ik zeide, in dit land moest ik -reizen en mijn zwerftocht aldaar duurde zóo -lang tot ik heel wat van de moedertaal, -zeden en gewoonten dergenen, met wie ik -verkeerde, leerde kennen. En, om u de -waarheid te zeggen, ik was zeer met al wat -ik zag en hoorde ingenomen; ja, zoo gevoelde -ik mij daar op mijn gemak, dat ik -zeker voortdurend tot aan mijn dood toe -als inboorling onder hen had blijven leven, -als mijn Meester mij niet naar huis teruggeroepen -had, om daar werk voor Hem te -doen, en mijn gedanen arbeid te overzien.</p> - -<p>Nu is er in dat aangename land, het -Heelal, eene zeer schoone, bekoorlijke stad -of gemeente, Menschziel geheeten, eene stad -wat hare bouworde aangaat zoo buitengewoon, -wat hare ligging betreft zoo gemakkelijk, -wat hare privilegiën aangaat zoo -voordeelig — (ik zeg dit met het oog op -haar oorsprong) — dat van haar, evenals -vroeger van het land, waarin zij gebouwd -is, met alle recht kan gezegd worden: zij -heeft haars gelijke niet onder den geheelen -hemel.<a id="FNanchor4"></a><a href="#Footnote4" class="fnanchor">[4]</a></p> - -<p>Wat de ligging van deze stad aangaat: -zij is gelegen tusschen de twee werelden;<a id="FNanchor5"></a><a href="#Footnote5" class="fnanchor">[5]</a> en -haar eerste Fondeerder en Bouwmeester was, -volgens de beste en authentiekste bescheiden, -die ik machtig worden kon, zekere El-Schaddaï.<a id="FNanchor6"></a><a href="#Footnote6" class="fnanchor">[6]</a> -<span class="verwijzing">Gen. 1 : 26.</span> Deze bouwde haar tot -zijn eigen vermaak. Hij maakte haar tot een -spiegel en tot eene heerlijkheid van al zijne -werken, ja tot een meesterstuk boven al -het andere, wat Hij in dit land had daargesteld. -Zoo goed was de stad Menschziel, -dat toen zij eerst gebouwd was, naar ons -bericht wordt, zelfs de goden nederdaalden -om haar te komen zien en van vreugde -vroolijk te zingen. En evenals Hij haar -maakte aangenaam voor het gezicht, zoo gaf -hij haar ook macht over al het omliggende -land. Ja, aan allen was geboden Menschziel -als hunne hoofdstad te erkennen, en allen -brachten haar gaarne als zoodanig hunne -hulde. De stad had dan ook van haren -koning macht en last gekregen om van allen -heerendiensten te eischen en allen ten onder -te brengen; die haar in eenig opzicht miskenden.</p> - -<p>In het midden van deze stad was een -zeer beroemd en aanzienlijk paleis opgericht; -wegens zijne sterkte kon het wel een kasteel -genoemd worden; wegens zijne aangenaamheid -een paradijs, wegens zijne uitgebreidheid -eene plaats, die de gansche wereld omsloot. -Deze plaats begeerde de <span class="verwijzing">Pred. 3 : 11.</span> -koning El-Schaddaï alleen voor zichzelven te -behouden, en voor niemand anders met -Hem; ten deele tot zijn eigen vermaak en -ten deele ook opdat de schrik der vreemden -niet over deze stad zou komen. Van deze -plaats maakte Elschaddaï ook eene vesting, -maar liet hare bewaring enkel aan de burgers -der stad over.</p> - -<p>De muren der stad waren wèl gebouwd, -ja zóo vast en sterk waren zij gemetseld en -zóo dicht saamgedrongen, dat, ware het -niet gebeurd door de lieden der stad zelven, -zij in eeuwigheid niet konden bewogen of -verbroken worden. Want hierin bestond de -voortreffelijke wijsheid van Hem, die Menschziel -bouwde, dat de muren nooit konden -worden opgebroken noch zelfs eenigszins beschadigd -door den allermachtigsten vijandelijken -potentaat, ’t en ware dat de inwoners -zelven daarin bewilligden.</p> - -<p>Deze beroemde stad had vijf poorten om -er in te komen en er uit te gaan, en deze -waren, evenals de wallen of muren, ondoordringbaar,<a id="FNanchor7"></a><a href="#Footnote7" class="fnanchor">[7]</a> -en konden nooit of nimmer geopend -of gesloten worden buiten den wil -en de toelating van hen, die daar binnen -woonden. De namen van deze poorten waren: -Oorpoort, Oogpoort, Mondpoort, Neuspoort -en Voelpoort.</p> - -<hr class="fn" /> - -<div class="footnote"> - -<p><a id="Footnote4"></a><a href="#FNanchor4"><span class="label">[4]</span></a> -<span class="gesp2">Menschziel</span>. — In het heelal heeft de stad -haar gelijke niet. (Hand. 17 : 28).</p> - -<p><a id="Footnote5"></a><a href="#FNanchor5"><span class="label">[5]</span></a> -<span class="gesp2">Tusschen de twee werelden</span>. — Tusschen -de tegenwoordige en toekomende wereld.</p> - -<p><a id="Footnote6"></a><a href="#FNanchor6"><span class="label">[6]</span></a> -<span class="gesp2">El-Schaddai</span>. — God de almachtige.</p> - -<p><a id="Footnote7"></a><a href="#FNanchor7"><span class="label">[7]</span></a> -<span class="gesp2">Evenals de wallen of muren ondoordringbaar</span>. — Zonder -’s menschen eigen toestemming -was het, zelfs voor Satan zelf, onmogelijk -hem van God te doen afvallen.</p> - -</div><!--footnote--> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter navoetnoot"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/illo035.jpg" alt="" width="392" height="600" /> -<p class="caption herhaling">DIABOLUS UIT DEN HEMEL GEWORPEN</p> -</div> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>Nog andere dingen waren aan deze stad -Menschziel eigen, die als gij ze bij de -reeds genoemde voegt, u een nog overvloediger -bewijs zullen geven van de heerlijkheid -en sterkte dezer plaats. Zij had voortdurend -een voldoenden voorraad binnen hare -muren; zij bezat de beste, meest gezegende -en voortreffelijkste wetten, die ooit in de -wereld bekend waren. Daar was niet éen -schelm, oproermaker of verrader binnen hare -wallen; ’t ware alle oprechte lieden, trouw -en innig met elkaêr verbonden, en dit is — zooals -gij weet — van groot belang. En -boven dit alles bezat zij (zoolang zij aan -haren koning El-Schaddaï getrouw bleef) zijn -steun, zijne bescherming, en was zij zijn -vermaak.</p> - -<p>Nu was er op zekeren tijd een Diábolus,<a id="FNanchor8"></a><a href="#Footnote8" class="fnanchor">[8]</a> -een zeer groote en machtige reus, die een -aanslag waagde op deze beroemde stad -Menschziel, ten einde haar in te nemen en -tot zijne eigen woonplaats te maken.</p> - -<p>Deze reus was koning der zwarten, en de -roofzuchtigste vorst der wereld. Met uw believen -zullen wij eerst over de afkomst van -dezen Diábolus spreken en dan over zijne -verovering van de beroemde stad Menschziel.</p> - -<p>Deze Diábolus is inderdaad een groot en -machtig vorst en toch tegelijkertijd arm en -ellendig. Wat zijne afkomst betreft, zoo was -hij in den beginne een van Koning El-Schaddaï’s -dienstknechten, door Hem daartoe gemaakt -en opgenomen in de allerhoogste en -machtigste plaatsen, ja hij was zelfs tot de -hoogste posten en waardigheden in ’s konings -gebied verheven. Deze Diábolus was gemaakt -tot een „zoon des dageraads” en bezat een -schoone plaats, die hem veel heerlijkheid -<span class="verwijzing">Jes. 14 : 12.</span> en glans gaf en een inkomen, -dat zijn Lucifershart wel had kunnen voldoen, -ware het niet onverzadelijk geweest -en wijd gapend als de hel zelve.</p> - -<p>Hij, zich aldus in grootheid en eere verhoogd -ziende, en toch naar hooger staat en -trap strevende, deed niet anders dan bij -zichzelven overleggen hoe hij er toe komen -mocht tot een Heer over alles te worden -verheven en het gansche opperbestuur te bezitten -onder El-Schaddaï. Dit nu bewaarde -<span class="verwijzing">2 Petr. 2 : 4.<br />Jud. 6.</span> de Koning voor zijn Zoon, -en had het dezen reeds verleend. Daarom -hield hij nu eerst raad met zichzelven wat -in dezen het best te doen ware, en daarna -openbaarde hij zijne gedachte ook aan sommigen -zijner gezellen, en slaagde er in hen -over te halen. Zoo kwamen zij dan ten -laatste tot dit plan, dat zij een aanslag -zouden wagen op ’s Konings Zoon om hem te -verderven, opdat de erfenis hunne werd. -Om kort te gaan, het verraad werd, zooals -ik zeide, besloten, de tijd bepaald, het -wachtwoord gegeven, de oproerlingen op een -vastgestelde plaats bijeengeroepen en de aanslag -beproefd. Daar nu de Koning en zijn -Zoon altijd en overal alles zien, zoo kon -geen enkele plek in hun gebied voor hen -verborgen wezen; en daar Hij altijd zijn -Zoon liefheeft als zichzelven, zoo moest Hij -wel grootelijks vertoornd en beleedigd wezen -door wat Hij aanschouwde. Wat kon Hij nu -ook anders doen dan hen bij de eerste poging, -die zij in het werk stelden, van verraad -overtuigen, van oproer aanklagen, hun -de verschrikkelijke samenzwering, die zij bestonden, -voor oogen houden, en hen allen -onmiddellijk uit iederen post van vertrouwen, -van eer, voorrang of voordeel, dien zij bekleedden, -ontzetten? Dit gedaan zijnde verbande -hij hen ook van zijn hof, wierp hen -neder in dien verschrikkelijken afgrond, waar -zij met ketenen vastgebonden, nooit meer de -minste gunst uit zijne handen verwachten -kunnen, maar onder het oordeel moeten -blijven, dat Hij bepaald heeft en dat eeuwig -duren zal.</p> - -<p>Aldus uit alle posten van vertrouwen, -voordeel en eere verstooten zijnde, en wetende, -dat zij de gunst van hunnen vorst -voor eeuwig verloren hadden, verbannen van -zijn hof en in dien allerakeligsten put des -afgronds nedergeworpen, voegden bij hunnen -vorigen hoogmoed alle woede en boosaardigheid -tegen El-Schaddaï en zijnen Zoon, -waartoe zij in staat waren.</p> - -<p>Derhalve in groote woede en furie, al -brullende omloopend van plaats tot plaats, -om, waar zij wellicht iets vinden mochten -dat ’s Konings eigendom was, dat te schenden, -ten einde zich op Hem te wreken — zoo -gebeurde het ten laatste, dat zij in dit -ruime landschap het Heelal kwamen, en -recht op de stad Menschziel <span class="verwijzing">1 Petr. 5 : 8.</span> -aanliepen. Alsnu in aanmerking nemende, -dat deze stad een van de meesterstukken en -de vermaking van Koning El-Schaddaï was, -zoo wisten zij niet beter te doen dan na -genomen raadslag, een aanval op de stad -te wagen. Ik zeide: zij wisten dat Menschziel -den Koning El-schaddaï toebehoorde, -want zij waren er bij tegenwoordig toen Hij -haar bouwde en voor zich opsierde. Toen -zij nu die plaats gevonden hadden juichten -zij geweldig van vreugde en brulden haar -tegen als een leeuw zijne prooi, zeggende: -„Nu hebben wij den schat gevonden, en nu -weten wij hoe ons op Koning El-Schaddaï -te wreken voor hetgeen Hij ons gedaan -heeft!” Zoo zaten zij dan neder en riepen -een krijgsraad bijeen, onderzoekende langs -welken weg en op wat wijze zij het zouden -aanleggen om deze beroemde stad Menschziel -voor zich te bemachtigen. Vier zaken werden -toen voorgesteld en besproken.</p> - -<hr class="fn" /> - -<div class="footnote"> - -<p><a id="Footnote8"></a><a href="#FNanchor8"><span class="label">[8]</span></a> -<span class="gesp2">Diábolus</span>. — Satan, aanklager, tegenstander.</p> - -</div><!--footnote--> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter navoetnoot"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter nobotmargin"> -<img src="images/page037top.jpg" alt="" width="600" height="671" /> -</div> - -<div class="page037"> - -<p class="caption cap037 herhaling"><span class="sstype"><b>KRIJGSRAAD VAN DIÁBOLUS.</b></span></p> - -<p class="inillo kort blankbefore2">Ten eerste, of het best was, dat zij allen -zich tot dit doel voor de stad vertoonden.</p> - -<p class="inillo text550">Ten tweede, of het wel geraden was zich -voor de stad neder te slaan in hun lompen -en bedelaarsgewaad, want hun prachtige -kleeding was nu verscheurd en vernield.</p> - -<p class="inillo text550">Ten derde, of het goed zou zijn aan de -stad Menschziel hun oogmerk te ontdekken -en het doel, waarmede zij kwamen, bloot te -leggen, dan of men haar liever zou aanvallen -langs valsche wegen en met bedriegelijke -woorden.</p> - -<p class="inillo text550">Ten vierde, eindelijk, of het niet best -was, dat aan eenigen hunner een bijzonderen -last gegeven werd om hun geluk te beproeven, -ten einde éen of meer van de voornaamste -lieden der stad neder te schieten, of men -niet oordeelde dat daardoor hun zaak en -voornemen des te beter bevorderd werd.</p> - -<p class="inillo text550">Op de eerste dezer voorstellen werd ontkennend -geantwoord, namelijk, dat het niet -best zou wezen dat allen zich voor de stad -zouden vertoonen, daar de verschijning van -zoo velen de stad verschrikken en ontstellen -kon, terwijl het waarschijnlijk was, dat weinigen -of enkelen hunner dit niet doen zouden. -En om dezen raad ingang te doen vinden -werd er bijgevoegd, dat indien Menschziel -verschrikt werd of alarm begon te slaan, het -dan onmogelijk zijn zou die stad in te nemen. -„Want,” zeide Diábolus — hij was het -namelijk, welke dien raad gaf — „want -niemand kan haar nemen zonder haar eigen -toestemming. Laat daarom slechts weinigen -of een enkele Menschziel aanvallen; en volgens -mijn gevoelen”, zoo besloot Diábolus, -„moet ik dat zelf doen.” En allen stemden -daarin toe.</p> - -</div><!--page037--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/page037bot.jpg" alt="bottom frame" width="600" height="57" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>Nu kwam het tweede voorstel aan de orde, -namelijk of zij zich aan Menschziel zouden -vertoonen in hun havelooze plunje. Daarop -werd eveneens ontkennend geantwoord. O -neen, geenszins, want ofschoon de stad -Menschziel er op ingericht was om met onzichtbare -dingen om te gaan en daarvan ook -reeds voordezen ervaring had gehad, toch -zagen zij nooit eenig medeschepsel in zulk -een droevigen en haveloozen staat. Dit was -het advies van den trotschen Alecto. Toen -zeide Apollyon: „Die raad is uitmuntend, -want zoo slechts éen onzer haar verscheen -zooals wij nu zijn, dan zouden daardoor -noodzakelijk zulke denkbeelden in hen oprijzen -en zich vermenigvuldigen, welke hen -in ontsteltenis des geestes brengen zullen en -hen dringen op hunne hoede te zijn. En -gebeurt dit”, ging hij voort, „dan is het, -zooals vorst Diábolus zegt, voorzeker tevergeefs -aan de inneming der stad te -denken.” Toen zeide de sterke reus Beëlzebub: -„Het reeds gegeven advies is zeer goed, -want ofschoon de lieden van Menschziel -zulke wezens als wij eertijds waren ook al -gezien hebben, tot hiertoe zagen zij nooit -zulke wezens als wij nu zijn; en het dunkt -mij best te wezen tot hen te komen, in -zulk eene gedaante als waarmede zij bekend -zijn, en waarmede zij zich reeds vertrouwd -maakten”. Toen dit tot algemeen genoegen -besloten was, moest er nu worden besproken -in welke gedaante, gestaltenis of vermomming -Diábolus zich zou voordoen, wanneer -hij zich opmaakte om Menschziel de zijne -te maken. Daarop zeide de een dit, de -ander wat anders. Ten laatste antwoordde -Lucifer, dat volgens zijne gedachte, het best -was dat zijn meester het lichaam van een -of ander schepsel, over hetwelk de bewoners -der stad heerschappij hadden, zou aannemen. -„Want”, zeide hij, „deze zijn hun -niet alleen bekend, maar daar deze onder -hen staan, zullen zij zich nooit verbeelden, -dat een aanslag op de stad bedoeld wordt. -En om nu allen te verblinden, laat hem -<span class="verwijzing">Gen. 3 : 1.<br />Openb. 20 : 1, 2.</span> het lichaam aandoen van een -dezer beesten, die men in -Menschziel meent dat wijzer is dan al de -overigen.” Dit advies werd door allen toegejuicht, -en zoo werd dan bepaald, dat -Diábolus den draak zou gebruiken, aangezien -deze in die dagen even familiaar met de -stedelingen van Menschziel was als tegenwoordig -een vogeltje met een knaap. Want -er was niets in de slang toen zij in haar -oorspronkelijken staat verkeerde, dat eenigen -schrik kon wekken. Nu gingen zij tot het -derde voorstel over.</p> - -<p>Dit gold de vraag of zij hun voornemen -en bedoeling openlijk zouden toonen bij hunne -komst te Menschziel, ja dan neen. Ook dit -werd ontkennend beantwoord; na het tevoren -beslotene sprak dit dan ook als vanzelf. -Menschziel was een sterke stad, een -sterk volk woonde daarin; de wallen en -poorten waren ondoordringbaar (om nu nog -niets te zeggen van haar kasteel), en in -geenen deele kon iets op haar gewonnen -worden zonder haar eigen goedvinden. „Bovendien”, -zeide Legioen (want hij was het, -die dit antwoord gaf), „wanneer wij ons -oogmerk blootleggen konden zij wel eens -om hulp naar hunnen Koning zenden, en -als dat gedaan werd, dan weet ik wel hoe -het met ons gesteld zal zijn. Laat ons -daarom in gehuichelde oprechtheid tot haar -komen, ons voornemen met allerlei leugenen -bedekkend; laat ons vleierij en pluimstrijkende -woorden gebruiken; dingen voorgevende, -die nooit bestaan zullen, en beloften -doende, die nooit vervuld zullen worden. -Dit is de weg om Menschziel te winnen -en te maken, dat zij hare poorten voor ons -opent, ja, zelfs, dat zij verlangend wordt -dat wij tot haar inkomen. En de reden waarom -ik denk, dat dit plan gelukken zal, ligt -hierin, dat het volk van Menschziel eenvoudig -en onnoozel is; allen zijn daar eerlijk -en oprecht; tot op heden weten zij nog niet -wat het is met bedrog, leugen en huichelarij -te worden aangevallen. Zij zijn vreemd aan -leugenachtige en verachtelijke lippen, daarom -kunnen wij aldus vermomd, door niemand -hunner worden onderkend; onze leugens -zullen voor echte waarheid doorgaan en onze -veinzerijen voor oprechte handelingen. In -hetgeen wij hun beloven zullen zij ons gelooven, -vooral indien wij in al onze leugenen -en huichelachtige woorden groote liefde voor -hen veinzen en alleen hun voordeel en hunne -heerlijkheid als ons eenig doel voorstellen.” -Hier viel niets tegen in te brengen en het -voorstel ging er zoo glad en vlot door als -een waterval, die langs eene steilte neêrstort. -Daarom gingen zij nu over tot het laatste -denkbeeld.</p> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/illo039.jpg" alt="" width="391" height="600" /> -<p class="caption herhaling">DIÁBOLUS EN ZIJN RAAD OP WEG NAAR MENSCHZIEL.</p> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>Zou men nu niet aan eenigen uit hun -midden bevel geven éen of meer der voornaamste -burgers uit de stad neder te vellen -tot bevordering van hun doel en oogmerk? -Deze vraag werd bevestigend beantwoord en -de burger, die aangewezen werd als het eerste -slachtoffer, was een zekere heer Tegenstand, -of anders genoemd, kapitein Tegenstand. -Hij was een voornaam man in Menschziel, -deze kapitein Tegenstand, een man, dien de -reus Diábolus en zijn komplot meer vreesden -dan alle anderen in Menschziel samen. Maar -wie zou nu deze krijgslist wagen en dezen -moord uitvoeren? Hiertoe werd aangewezen -zekere Tisiphone, een der booze geesten uit -den poel des vuurs.</p> - -<p>Aldus hun krijgsraad geëindigd zijnde, -stonden zij op en beproefden nu ook te doen -wat zij besloten hadden. Zij trokken naar -Menschziel op, ofschoon allen op éen na -onzichtbaar, en deze éene naderde de stad -evenmin in zijne eigen gedaante, maar in -het lichaam der slang.</p> - -<p>Zoo maakten zij zich op en zetten zich -neder voor de Oorpoort, want dat was de -plaats, waar gehoor verleend werd aan allen -buiten de stad, evenals de Oogpoort de -plaats was, waar men uitzag. Zooals gezegd -is, de reus legde de bende, die hem volgde, -in een hinderlaag, met het oog op kapitein -Tegenstand een boogschot van de stad af. -Dit gedaan zijnde kwam hij dicht voor de -poort en vraagde om audientie en gehoor. -Hij had nu niemand bij zich dan alleen -zekeren Kwaderust, die in alle moeielijke -gevallen zijn woordvoerder was. Zooals gezegd -is: voor de poort staande, blies hij, -naar de manier van dien tijd, op zijne -trompet om audientie, waarop de opperhoofden -van Menschziel zich vertoonden. -De heer Oprecht, de heer Vastewil, de heer -burgemeester Verstand, de heer griffier -Geweten en kapitein Tegenstand kwamen op -den muur om te zien wie daar was en wat -er aan de hand was. De heer Vastewil sprak -het eerst, hij keek over den muur naar beneden -wie daar voor de poort stond, vragende -met welk doel hij kwam en waarom -hij de stad Menschziel door zulk ongewoon -rumoer verschrikte.</p> - -<p>Diábolus begon toen, alsof hij een lam -geweest ware, eene redevoering te doen, en -sprak: „Mijne Heeren van de beroemde stad -Menschziel, ik ben, zooals gij bemerken -kunt niet ver van u verwijderd, maar integendeel -u zeer na, een dergenen, die door -den Koning verplicht is u te huldigen en -allen dienst te bewijzen, die in mijn vermogen -is. Opdat ik nu mijne verplichtingen -nakome zoo wat mijzelven betreft als ook -jegens u, heb ik u iets van groot belang -mede te deelen. Vergunt mij daarom audientie -en hoort mij geduldig aan. Vooreerst zal ik -u de verzekering geven, dat ik niet mijzelven -bedoel maar u; — niet mijn maar -uw voordeel zoek ik door deze mijn handeling, -gelijk genoegzaam en ten volle zal -blijken wanneer ik u mijne meening zal -blootgesteld hebben. Want, edele heeren, -ik ben, om u de waarheid te zeggen, gekomen -om u te toonen hoe gij groot zult -kunnen worden en eene volkomen verlossing -erlangen van eene slavernij, waarin gij, -zonder het zelf te bemerken, gevangen ligt.” -Dit deed de stad Menschziel de ooren -spitsen. „Wat is dat dan? O, als het u -belieft, zeg ons wat dat is?” vraagden zij. En -hij antwoordde: „Ik heb u wat te zeggen -aangaande uwen Koning, zijne wet betreffende, -en daarom betreft het ook u. Wat uw Koning -aangaat, ik weet Hij is groot en machtig; -maar toch is al wat Hij u gezegd heeft -niet waarachtig en evenmin tot uw voordeel. -1º. Het is niet waar, want hetgeen, waarmede -Hij u tot dusverre bedreigd heeft, -zal niet geschieden, of vervuld worden, -ofschoon gij ook al deedt wat u verboden -is. Maar zoo er al gevaar ware, welk eene -slavernij is het dan nog altijd in vrees te -leven voor de strengste straffen, die bedreigd -zijn, op zulk een kleine overtreding als -het eten eener onnoozele vrucht! 2º. Aangaande -zijne wetten, deze — ik moet het zeggen, — zijn -onredelijk duister en ondragelijk. -Onredelijk omdat de straf niet geëvenredigd -is aan de misdaad: er is een groot onderscheid -tusschen het leven en een appel, -daartusschen bestaat geene vergelijking; toch -moet het eerste aan den laatste worden opgeofferd -volgens El-Schaddaï’s wet. Maar die -wet is ook duister, en om u in de war -te brengen, daar eerst is gezegd gij moogt -van alles eten, en later wordt het eten van -éene vrucht u verboden. En dan ten laatste, -moet het u toch wel onverdragelijk wezen, -dat diezelfde vrucht, welke u verboden is, -(indien zij u ten minste verboden is), juist -diegene is, welke alleen de kracht heeft, om, -als gij ze eet, u een voorrecht te bezorgen, -dat u tot dusverre onbekend bleef. Dit -wordt duidelijk door den naam des booms -zelven; hij is genoemd: „de boom der -kennis des goeds en des kwaads.” En bezit -gij die kennis wel? Neen, neen, nooit kunt -gij er achter komen hoe aangenaam, hoe -begeerlijk het is iemand verstandig te maken, -zoolang gij in uws Konings gebod blijft -berusten. Waarom zoudt gij in onwetendheid -en blindheid blijven volharden? Waarom -zoudt ge niet uitgebreid worden in kennis -en wetenschap? En nu, o gij inwoners van -de beroemde stad Menschziel, om meer in -het bijzonder tot uzelven te spreken, gij -zijt geen vrij volk! Gij wordt in knechtschap -en slavernij gehouden, en dat door -geen andere hinderpaal dan een ernstige -bedreiging, waarvoor geen andere grond -wordt opgegeven dan een: „Zoo wil ik het -hebben; zoo moet het zijn!” Is het dan niet -naar te moeten denken, dat deze zelfde zaak, -die u verboden is, indien gij ze doen mocht, -u tot wijsheid en eere brengen zou? Want -dan zullen uwe oogen geopend worden en -gij zult als God zijn. De zaken nu aldus -staande,” zeide hij, „moet gij dan niet toestemmen, -dat gij kwalijk door eenigen vorst -in grooter slavernij en knellender dienstbaarheid -kondt gehouden worden, dan waaronder -gij heden ten dage leeft? Gij wordt overheerscht -en ligt in velerlei ellenden, zooals -ik u duidelijk getoond heb. Want welke -slavernij is grooter dan blind te worden gehouden? -Zal u de rede zelve niet leeren, -dat het beter is oogen te hebben dan die -te missen? En is het niet beter in vrijheid -rond te loopen dan in een donkere, stinkende -spelonk te zijn opgesloten?”</p> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter nobotmargin"> -<img src="images/page041top.jpg" alt="" width="600" height="500" /> -</div> - -<div class="page041"> - -<p class="caption cap041 herhaling">DOOD VAN TEGENSTAND.</p> - -<p class="inillo text550 blankbefore2">Onderwijl Diábolus deze woorden tot -Menschziel sprak, schoot Tisiphone<a id="FNanchor9"></a><a href="#Footnote9" class="fnanchor">[9]</a> op kapitein -Tegenstand, daar deze op den muur stond, -en trof hem doodelijk<a id="FNanchor10"></a><a href="#Footnote10" class="fnanchor">[10]</a> aan het hoofd, zoodat -hij, tot verbazing van de lieden der stad -en tot aanmoediging van Diábolus dood over -den muur viel. Nu kapitein Tegenstand dood -was, (en hij was de eenige krijgsman in de -geheele stad) ontzonk aan de arme Menschziel -op eenmaal alle moed, en durfden zij -daarbinnen niet langer weerstand bieden. -Maar dit was nu juist wat Diábolus begeerde. -Toen trad Kwaderust, Diábolus’ redenaar, -tevoorschijn, en hij maakte zich op -om tot Menschziel te spreken. Zijne aanspraak -volgt hier:</p> - -<p class="inillo text550">„Edele heeren”, begon hij. „Mijn Meester -treft het wel, dat hij heden zulk een stil en -aandachtig gehoor bij u vindt; en het is te -hopen, dat wij u verder zullen overhalen -om onzen goeden raad niet in den wind -te slaan. Mijn Meester heeft zeer groote -liefde voor u, en ofschoon hij wel weet, -dat hij hierdoor gevaar loopt den toorn van -Koning El-Schaddaï op te wekken, toch zal -zijne liefde tot u maken dat hij verder gaat. -Het is niet noodig, dat er nog een enkel -woord gesproken worde om de waarheid van -hetgeen hij heeft gezegd te bevestigen; hij -sprak geen woord of het droeg de getuigenis -voor zijne waarheid in zichzelven; -de naam van den boom maakt hier reeds -een eind aan alle tegenspraak. Daarom zal -ik ditmaal u alleen dezen raad geven, indien -mijn Meester het mij veroorlooft” (en -dit zeggende maakte hij voor Diábolus een -zeer diepe buiging): „let op zijne woorden, -ziet naar den boom en de veelbelovende -vrucht daaraan; bedenkt daarbij dat gij nu -nog maar weinig weet en dat dit de weg -is om meer te weten, en als dan uw verstand -niet geneigd is om zulk een goeden -raad aan te nemen, dan zijt gij de lieden -niet waarvoor ik u hield.”</p> - -<hr class="fn" /> - -<div class="footnote"> - -<p><a id="Footnote9"></a><a href="#FNanchor9"><span class="label padl1">[9]</span></a> -<span class="gesp2">Tisiphone</span> beteekent een verraderlijke geest.</p> - -<p><a id="Footnote10"></a><a href="#FNanchor10"><span class="label">[10]</span></a> -<span class="gesp2">Trof Tegenstand doodelijk</span>. — Wanneer -de onrust des gewetens gedood is, vindt de vleierij -licht ingang.</p> - -</div><!--footnote--> - -</div><!--page041--> - -<div class="figcenter navoetnoot"> -<img src="images/page041bot.jpg" alt="bottom frame" width="600" height="56" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>Maar toen de burgers der stad zagen, dat -de boom goed was tot spijze, en dat hij -een lust was voor de oogen, ja een boom, -die begeerlijk was om verstandig te maken, -deden zij zooals Kwaderust hen aanraadde; -zij namen en aten daarvan. Maar dit wilde -ik u reeds vroeger verhalen, dat terwijl -Kwaderust deze verleidelijke woorden tot het -volk sprak, de heer Oprecht eensklaps -nederzeeg<a id="FNanchor11"></a><a href="#Footnote11" class="fnanchor">[11]</a> op de plaats, waar hij stond, en -niet meer tot bewustzijn gebracht kon worden. -Zijn plotselinge dood was veroorzaakt -hetzij door een pijlschot uit het leger in -hinderlaag, of door eene beroerte of hartsbeklemming; -sommigen meenen, dat hij vergiftigd -werd door den stinkenden adem van -dien leelijken Kwaderust, en daar houd ik -het wel het naaste voor. Zoo stierven dan -deze beide brave mannen. Brave mannen -noem ik hen, want zij waren het sieraad en -de heerlijkheid van Menschziel, zoolang zij -daarin woonden. Daar bleef nu geen enkele -edele ziel in Menschziel over of zij allen vielen -af en onderwierpen zich aan Diábolus. Zij -werden zijne slaven en lijfeigenen, zooals gij -nog hooren zult.</p> - -<p>Deze twee edelen dood zijnde handelde nu -de rest der inwoneren van de stad niet anders -dan als lieden, die het Paradijs der dwazen -gevonden hebben; zij wilden de proef nemen -of de woorden van den reus waarheid bevatten! -Eerst deden zij wat Kwaderust hun aanried; -zij zagen de vrucht aan en werden er door -bekoord; zij overlegden eerst, namen daarna -en aten er van. Nauwelijks hadden zij dat -gedaan of zij werden er dronken van, en -zetten de poorten open; beide de Oorpoort -en de Oogpoort, en zoo lieten zij Diábolus -met al zijn gevolg binnentrekken, vergetende -den goeden El-Schaddaï en zijne wetten, -mitsgaders het oordeel, dat Hij onder zulke -plechtige bedreigingen had uitgesproken, -wanneer zij die kwamen te verbreken.</p> - -<p>Diábolus nu ingang in de poorten der -stad gekregen hebbende trok door tot het -middelpunt om zijne verovering zoo zeker te -maken als hij maar kon; en daar hij te dezer -tijd bemerkte, dat de toegenegenheid der -inwoners sterk tot hem overhelde, zoo vond -hij het geraden het ijzer te smeden terwijl het -heet was, en weder eene verleidelijke redevoering -te houden. „Helaas, mijn arme -Menschziel! ik heb u nu dezen dienst bewezen, -dat ik u tot groote eer en vrijheid -den weg heb gebaand! Maar ach, ach! mijn -lieve Menschziel, nu moet ge er een hebben, -die u verdedigt; want wees er verzekerd -van, dat als El-Schaddaï hoort wat er gebeurd -is, hij stellig komen zal; het zal -hem smarten, dat gij zijne banden hebt verbroken -en zijne touwen van u afgeworpen. -Wat wilt gij nu doen? Wilt gij toelaten, -dat u na deze bevrijding, uwe voorrechten -weder afhandig gemaakt worden? Of wilt -gij uzelven helpen?”</p> - -<hr class="fn" /> - -<div class="footnote"> - -<p><a id="Footnote11"></a><a href="#FNanchor11"><span class="label">[11]</span></a> -<span class="gesp2">Oprecht eensklaps dood nederzeeg</span>. — Alle -zonde is meer of min onoprechtheid en tegen -beter weten in.</p> - -</div><!--footnote--> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter navoetnoot"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter nobotmargin"> -<img src="images/page043top.jpg" alt="" width="600" height="591" /> -</div> - -<div class="page043"> - -<p class="caption cap043 herhaling">VASTEWIL ONTVANGT ZIJNE AANSTELLING.</p> - -<p class="inillo text500 blankbefore2">Toen zeiden zij allen tegelijk tot dezen -braambosch: „Regeer gij over ons”. Dit verzoek -nam hij aan en werd koning van -Menschziel. Dit gedaan zijnde moest hij nu -ook in het bezit worden gesteld van het -kasteel,<a id="FNanchor12"></a><a href="#Footnote12" class="fnanchor">[12]</a> en daarmede van de gansche sterkte -der stad. Daartoe trad hij ook het kasteel -binnen; dat kasteel, hetwelk El-Schaddaï in -Menschziel gebouwd had tot zijn eigen lust -en vermaak; — nu was het een spelonk en -een fort voor den reus Diábolus geworden.</p> - -<p class="inillo text500">Hij nu aldus dit prachtige paleis of -kasteel in bezit genomen hebbende, maakte -daarvan een vesting voor zichzelven, en -versterkte het met allerlei voorraad tegen -Koning El-Schaddaï, of tegen ieder, die -trachten zou het te hernemen of onder zijne -gehoorzaamheid terug te brengen.</p> - -<p class="inillo text500">Dit was in orde, maar hij achtte zich -nog niet veilig genoeg, en daarom was nu -weder zijn eerste werk de stad een nieuw -aanzien te geven; het éene opbouwende en -het andere afbrekende of nederwerpende, -naar zijn eigen welgevallen; maar vooral -moesten de heer burgemeester Verstand en -de griffier Geweten uit ambt en macht gezet -worden.</p> - -<p class="inillo text500">Wat den burgemeester aangaat, ofschoon -hij een verstandig man was en ook met al -de overigen had toegestemd in de overgave -van de stad aan den reus; toch achtte -Diábolus het niet raadzaam hem in zijn -vorige luister en heerlijkheid te laten omdat -hij een vèrziend man was. <span class="verwijzing">2 Cor. 10 : 4, 5.</span> -Daarom maakte hij hem niet alleen blind -door hem uit ambt en macht te ontzetten, -maar hij bouwde ook een hoogen muur en -een sterken toren tusschen de zonnestralen en -de vensters van des burgemeesters paleis, -door middel waarvan zijn woning geheel en -al duister werd gemaakt, zoo donker als -de duisternis zelve. Hij, nu <span class="verwijzing">Efeze 4 : 18, 19.</span> -aldus van het licht afgesloten zijnde, werd -zóo blind als een die blindgeboren is. In -dit huis bleef die heer nu opgesloten als in -eene gevangenis, en hij mocht op zijn woord -van eer niet verder gaan dan zijne eigen -palen strekten. Al had hij nu al een hart -gehad om iets voor Menschziel te doen, wat -kon hij voor haar doen of waarin kon hij haar -van dienst wezen? Maar, zoolang Menschziel -in de macht van Diábolus was, (en zij -was dit zóo lang als zij hem gehoorzaam -bleef, te weten tot zij door een oorlog uit -zijne hand verlost werd) — was mijnheer -Verstand veeleer een hinderpaal<a id="FNanchor13"></a><a href="#Footnote13" class="fnanchor">[13]</a> voor die -vermaarde stad dan haar voordeelig.</p> - -<hr class="fn" /> - -<div class="footnote"> - -<p><a id="Footnote12"></a><a href="#FNanchor12"><span class="label">[12]</span></a> -<span class="gesp2">In het bezit van het kasteel</span>. — Van het -hart des menschen.</p> - -<p><a id="Footnote13"></a><a href="#FNanchor13"><span class="label">[13]</span></a> -<span class="gesp2">Was mijnheer Verstand veeleer een -hinderpaal</span> — Het verstand, bedorven door de -zonde en gevangen onder de gehoorzaamheid des -ongeloofs, is een van de grootste hinderpalen voor -de bekeering.</p> - -</div><!--footnote--> - -</div><!--page043--> - -<div class="figcenter navoetnoot"> -<img src="images/page043bot.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="38" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>Wat den heer griffier of stadssecretaris -betreft,<a id="FNanchor14"></a><a href="#Footnote14" class="fnanchor">[14]</a> hij was eer de stad ingenomen was -een welbelezen man, zeer ervaren in al ’s Konings -wetten, en om de volle waarheid te -zeggen, ook een man van moed en trouw, met -een rappe tong en een goed hoofd. Diábolus -kon dezen Geweten in het geheel niet verdragen, -omdat ofschoon hij ook zijne toestemming -tot het binnenrukken in de stad -gegeven had, het Diábolus geenszins gelukken -wilde door zijne valschheden, listen -en bedriegerijen dezen man tot zijn slaaf -te maken. Wel is waar was hij zeer vervreemd -van zijn vroegeren Koning, en met -vele van de nieuwe wetten van den reus ingenomen; -maar dit alles baatte niet, daar -hij niet geheel de zijne was. Hij kon zoo -nu en dan eens weder aan El-Schaddaï -denken en voor diens wetten vreezen, en -dan kon hij beginnen Diábolus tegen te -spreken met een stem zoo krachtig als het -gebrul van een leeuw. Ja, hij kon ook nu -en dan als hij het op zijn lijf kreeg, (want -gij moet weten dat hij soms zeer zonderlinge -kuren en luimen had), de geheele stad -Menschziel in rep en roer brengen door zijn -verschrikkelijke stem. Om die reden nu mocht -de nieuwe koning van Menschziel hem volstrekt -niet lijden.</p> - -<p>Diábolus vreesde den secretaris meer dan -een der andere heeren, die in Menschziel -levend gebleven waren, omdat, zooals ik -zeide, zijne woorden geheel Menschziel -deden trillen en beven als voor ratelende -donderslagen en donderbussen. Daar de reus -hem nu niet geheel aan zijne zijde kon krijgen, -stond hem niets anders te doen dan te overleggen -wat in het werk te stellen ware om -dien ouden edelman te verschalken en hem -door uitspattingen en verwildering in het -verstand te verstompen en zijn hart hoe langer -hoe meer te verharden op de wegen der -ijdelheid. En wat hij beproefde dat volbracht -hij ook: hij verwilderde den man -langzaam aan; hier een weinig en daar een -weinig trok hij hem in de zonde en goddeloosheid, -tot die hoogte, dat hij eindelijk -niet alleen verwilderd was en zoo als in het -begin bezoedeld; maar nu zóo diep gezonken, -dat hij schier geen enkele gewetenszaak meer -van de zonde maakte. Maar dit was dan -ook het verste punt, waartoe hij hem brengen -kon, verder kon Diábolus niet gaan. -Daarom bedacht hij er iets anders op en -dat was om de lieden der stad wijs te -maken: „die oude heer secretaris is gek, -gij moet u niet aan hem storen.” Als bewijs -daarvoor bediende hij zich van zijne vlagen. -„Als de man goed bij zijn verstand is”, -vervolgde hij, „waarom is hij dan niet altijd -zoo? Maar het gaat hem als alle gekken, -die hun kuren en vlagen hebben, en daarin -allerlei dolzinnigheden uitbraken; die oude -suffige heer!”</p> - -<p>Door dit een en ander wist hij het schier -zóover te brengen, dat Menschziel de woorden, -die de heer Geweten sprak, niet achtte, -in den wind sloeg, ja zelfs verachtte. Want -behalve wat ik u heb medegedeeld, wist -Diábolus ook nog raad om te maken dat die -heer, wanneer hij vroolijk was weder alles -loochende en herriep wat hij in zijne vlagen -gezegd en bevestigd had. Dit was inderdaad -de naaste weg om hem bespottelijk te maken -en er voor te zorgen, dat niemand meer op -hem lette. Hij sprak nu ook nooit meer -over Koning El-Schaddaï dan wanneer hij er -toe gedwongen werd. Bovendien was hij -thans zoo ongestadig in zijne handelingen, -dat hij den eenen tijd hevig uitvoer tegen -hetgeen hij een ander maal stillekens liet begaan. -Somtijds scheen hij wel vast ingeslapen, -ja of hij dood was, en dat nog wel -bij gelegenheden, dat de geheele stad op -het luidruchtigst feest vierde en naar de -pijpen van Diábolus danste.</p> - -<hr class="fn" /> - -<div class="footnote"> - -<p><a id="Footnote14"></a><a href="#FNanchor14"><span class="label">[14]</span></a> -<span class="gesp2">Wat den heer Griffier betreft</span>. — Men -moet alle trappen der zonde doorloopen hebben, zal -het geweten geheel toegeschroeid en tot zwijgen gebracht -zijn.</p> - -</div><!--footnote--> - -</div><!--page043--> - -<div class="figcenter navoetnoot"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/illo045.jpg" alt="" width="389" height="600" /> -<p class="caption herhaling">HET STANDBEELD VAN DIÁBOLUS OPGERICHT.</p> -</div> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>Daarom wanneer Menschziel door de donderende -stem van den heer griffier Geweten -werd opgeschrikt, en dit Diábolus werd aangezegd, -zoo zeide hij, dat al die woorden -van den ouden sukkel volstrekt niet voortkwamen -uit liefde tot haar of uit medelijden -met haar, maar alleen uit een gekke bui, -waarin hij er op verzot was te praten — en -daardoor stelde hij het volk dan weer -tevreden. En om nu geen enkelen bewijsgrond -ongebruikt te laten ten einde hen in -zijne klauwen te houden, zoo beweerde hij -en herhaalde dit dikwijls: „O, Menschziel, -bemerkt gij wel, dat niettegenstaande al dat -getier van den ouden heer en het geraas van -zijn donderende stem, gij niets te hooren -krijgt van El-Schaddaï zelven!” Die snoode -leugenaar en bedrieger! alsof elk geroep van -den heer griffier tegen de zonde van Menschziel -niet de stemme Gods tot hen was, die van -zijnentwege tot hen kwam. Maar hij ging voort -en sprak: „Gij ziet, dat hij niet veel geeft -om het verlies en den opstand van Menschziel, -en dat hij er zich niet moeielijk om -maken zal om haar tot verantwoording te -roepen waarom zij zich aan mij heeft overgegeven. -Hij weet, dat hoewel gij eertijds -de zijne waart, gij nu wettig de mijne zijt -geworden, en zoo heeft hij zijne hand van -ons afgetrokken, latende ons rustig in elkanders -bezit.”</p> - -<p>„Behalve dit, o Menschziel,” ging hij -voort, „bedenk eens hoe ik u geholpen heb -tot het uiterste van mijn vermogen toe, en -dat wel met het beste wat ik heb of wat -voor u in de geheele wereld te vinden is. -Ik durf dan ook gerust zeggen, dat de wetten -en gebruiken, waaronder gij nu leeft, en -waardoor gij mij huldigt, u heel wat meer -genoegen en verkwikking geven dan het Paradijs, -hetwelk gij eerst bezat, u ooit geven kon. -Uwe vrijheid is, gelijk gij zelf weet, door mij -ook grootelijks vermeerderd en uitgebreid, -daar ik u vond als een gekortwiekt volk. Ik -heb u geen enkelen band aangelegd, gij hebt -geene wetten of rechten van mij te vreezen; -ik roep niemand uwer tot verantwoording over -uwe handelingen behalve alleen dien dolleman — gij -weet wien ik bedoel; ik heb u -vergund allen als vorsten te leven, ieder -in het zijne met even weinig last van mij -als ik van u heb.”</p> - -<p>Aldus stilde Diábolus de stad Menschziel -en stelde haar weder tevreden wanneer de -griffier haar somtijds eens lastig viel; ja, -hij kon zelfs met deze vervloekte redeneeringen -de geheele stad tegen den ouden heer -in woede en opstand brengen. Ja, nog erger, -het gemeen zou hem zelfs wel hebben willen -vermoorden! Zij hebben vaak genoeg gewenscht, -dat hij op duizend mijlen afstands -van hen zat: zijn gezelschap, zijne woorden, -zijn gezicht alleen maar, vooral wanneer zij -zich herinnerden hoe hij van ouds hen placht -te dreigen en te veroordeelen (want in dit -alles was hij nu zeer verwilderd) — kon -hen in groote benauwdheid en ontsteltenis -brengen. Maar al deze wenschen en dreigingen -waren tevergeefs, ofschoon het mij -een raadsel is hoe hij nog onder hen in het -leven kon blijven ten ware door de kracht -en de wijsheid van El-Schaddaï. Bovendien, -zijn huis was sterk als een kasteel en stond -dicht bij een vestingwerk van de stad. Wanneer -dan het gepeupel hem wilde vermoorden, -zette hij de sluizen open, en liet er -zulk een watervloed in stroomen, dat hij -allen in den omtrek dreigde te verdrinken.</p> - -<p>Maar om nu den griffier Geweten eens -daar te laten en op den heer Vastewil terug -te komen, een ander adelijk persoon der -stad Menschziel; — deze heer Vastewil -was van even hooge afkomst als maar -iemand anders in de gansche stad, en zulk -een vrijheer, dat maar weinigen hem evenaarden, -zoo hij hen niet allen overtrof. Hij -had ook eenige bijzondere privilegiën in die -vermaarde stad. Daarbenevens was hij een -man van groote sterkte, vastbesloten moed -en dapperheid, zoodat niemand hem gemakkelijk -van zijn stuk kon brengen. Of het -nu uit trotschheid op zijn stand, privilegiën, -sterkte of wat dan ook ware (voorzeker was -het uit hoogmoed op het een of ander), -maar hij wilde geen slaaf wezen in Menschziel; -daarom besloot hij onder Diábolus -dienst te nemen op voorwaarde, dat hij -volgens zijn stand en staat een aanzienlijk -heerscher of regent<a id="FNanchor15"></a><a href="#Footnote15" class="fnanchor">[15]</a> zou worden in Menschziel. -En een heethoofd als hij was, zoo -begon hij reeds bijtijds; want deze man -was een van de eersten, die, toen Diábolus -zijne verleidelijke redevoering aan de Oorpoort -hield, zijne woorden toestemden, en -zijn raad aannamen als zeer goed, namelijk -om voor hem de poort te openen en hem -in de stad toe te laten. Daarom had ook -Diábolus genegenheid voor hem opgevat, -en hem eene betrekking bezorgd. Zijn moed -en dapperheid opmerkende was hij zelfs begeerig -hem onder zijne grooten te stellen -en van hem gebruik te maken in alle zaken -van het hoogste belang.</p> - -<hr class="fn" /> - -<div class="footnote"> - -<p><a id="Footnote15"></a><a href="#FNanchor15"><span class="label">[15]</span></a> -Zoolang ’s menschen <span class="gesp2">wil</span> niet bekeerd is, is de -mensch nog niet bekeerd. Daarom maakte Satan hem -ook tot gouverneur van het kasteel — het <span class="gesp2">hart</span>; -en van de wallen — het <span class="gesp2">vleesch</span>, en wachter -der poorten — de <span class="gesp2">zinnen</span>.</p> - -</div><!--footnote--> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter navoetnoot"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter nobotmargin"> -<img src="images/page047top.jpg" alt="" width="600" height="595" /> -</div> - -<div class="page047"> - -<p class="caption cap047 herhaling">ZINNELIJKE LUST. -BURGEMEESTER.</p> - -<p class="inillo text550 blankbefore2">Zoo liet hij hem dan halen en sprak met -hem over de heimelijke zaken, die hij op -zijn hart had; maar er waren niet vele beweegredenen -noodig om hem daartoe over -te halen. Want evenals hij eerst gewillig -geweest was Diábolus in de stad toe te laten, -zoo was hij nu ook gewillig hem te dienen.</p> - -<p class="inillo text550">Zoodra de tiran de gewilligheid van dien -edelman bemerkte om hem te dienen en dat -zijne gedachten hem reeds waren onderworpen, -maakte hij hem dadelijk kapitein van -het kasteel, gouverneur van de wallen en -bewaarder der poorten van Menschziel; ja -er was zelfs een artikel in zijne aanstelling, -dat zonder hem niets gedaan mocht worden -in de geheele stad. Daardoor kon of mocht -er nu niets gedaan worden in gansch Menschziel, -dat niet in alles overeenstemde met -Diábolus welbehagen, want hij en de heer -Wil waren het volkomen eens. Ook had hij -een zekeren klerk, genaamd <span class="verwijzing">Rom. 8 : 7.</span> -Bedenken,<a id="FNanchor16"></a><a href="#Footnote16" class="fnanchor">[16]</a> een man, die in ieder opzicht -altijd sprak als zijn meester, want hij en -zijn heer waren het in beginsel eens, en in -de praktijk verschilden zij ook niet noemenswaardig. -Zóo kwam het nu, dat Menschziel -er toe gebracht werd de lusten van den -wil en het vleeschelijk bedenken te volbrengen.</p> - -<hr class="fn" /> - -<div class="footnote"> - -<p><a id="Footnote16"></a><a href="#FNanchor16"><span class="label">[16]</span></a> -<span class="gesp2">Bedenken</span>. — Het bedenken is onderworpen -aan den wil en doet wat hij gebiedt.</p> - -</div><!--footnote--> - -</div><!--page047--> - -<div class="figcenter navoetnoot"> -<img src="images/page047bot.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="39" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>O, ik kan het niet half uitdrukken welk -een ellendeling deze edelman Vastewil zich -betoonde en hoe hij zich gedroeg toen de -macht hem in handen gegeven was. Vooreerst -begon hij met gladweg te loochenen, -dat hij eenigen dienst schuldig was aan zijn -vroegeren vorst, dat zijn wettige heer eenig -recht op hem had. Daarna zwoer hij een -duren eed van trouw aan zijn grooten meester -Diábolus, en daarop in zijne bediening, -ambt en voorrechten bevestigd zijnde, kunt -gij u niet half verbeelden welk een armzalig -werk deze werkmeester in de stad -Menschziel tot stand bracht.</p> - -<p>Hij haatte den heer Geweten met een doodelijken -haat; hij wilde hem nooit onder -zijne oogen dulden, noch een woord uit zijn -mond hooren; hij sloot de oogen als hij hem -soms bij geval ontmoette en stak zijne vingers -in zijne ooren als hij zijn stemgeluid -vernam. Evenmin duldde hij, dat eenig deel -der wet van koning El-Schaddaï ergens in -de stad te zien ware. Zijn klerk Bedenken -had nog eenige oude gescheurde perkamenten, -waarop de wet van den goeden El-Schaddaï -stond, in zijn huis, maar toen de -heer Vastewil die zag wierp hij ze dadelijk -<span class="verwijzing">Neh. 9 : 26.</span> achter zijn rug. Alleen had de -oude secretaris Geweten nog eenige wetten -in zijne studeerkamer en daar kon heer Vastewil, -hij deed wat hij vermocht, niet aankomen. -Daarom begon hij nu te vertellen, -dat de vensters van het oude burgemeestershuis -veel te groot en te licht waren voor -Menschziel. Zelfs het licht van een kaars -kon hij niet verdragen. Alzoo mocht aan -gouverneur Vastewil niets meer behagen dan -wat zijn heer Diábolus aangenaam was.</p> - -<p>Niemand evenaarde hem in het uitbazuinen -langs ’s heeren straten van koning Diábolus -braaf karakter, wijs gedrag en groote heerlijkheid. -Hij zwierde langs de wegen van -Menschziel om de voortreffelijkheden van zijn -manhaftigen vorst uit te schreeuwen, en -stelde zich daarbij aan als ware hij de gemeenste -van al het gespuis der stad. Waar -of wanneer hij deze schavuiten maar ontmoette, -altijd maakte hij zich met hen gemeenzaam. -In alle kwade praktijken mocht -hij handelen zonder last of bevel en was -geheel zijn eigen baas.</p> - -<p>De heer Vastewil had ook een gezant of bediende, -Meester Genegenheid<a id="FNanchor17"></a><a href="#Footnote17" class="fnanchor">[17]</a> genaamd, -iemand van zeer verkeerde grondstellingen -en wiens leven daarmede overeenstemde; hij -was geheel aan het vleesch overgegeven <span class="verwijzing">Rom. 1 : 26.</span> -en daarom noemde men hem ook -wel Oneerlijke Bewegingen. Daarbij kwam -nog eene Vleeschelijke Begeerlijkheid, de -dochter van Bedenken, die hem sprekend -geleek. Deze twee verliefden op elkaêr, verloofden -zich en traden in het huwelijk, en -als ik het wèl heb, dan teelden zij vele kinderen, -als daar zijn Onkuisch, Zwartmuil -en Bestraffinghater. Dit drietal waren zwarte -knapen. Daarbij kregen zij ook nog drie -dochters, namelijk Waarheid-verachtster, -God-verzaakster en de jongste heette Wraak. -Deze groeiden op en huwden weder in de -stad, zoodat dit goddeloos gebroed sterk -voortteelde, te veel om ze allen te noemen. -Maar dit in het voorbijgaan.</p> - -<p>Toen de reus zich op deze wijze in de -stad genesteld had, dezen had aangesteld -en anderen afgezet naar zijn goeddunken, -begon hij ook te denken aan eene gedaanteverandering -van Menschziel zelve. Midden -op de markt en op de poorten van het -kasteel stond een standbeeld van den gezegenden -koning El-Schaddaï. Dit beeld was -keurig gegraveerd, en wel in goud, en, het -geleek koning El-Schaddaï beter dan eenig -andere gelijkenis ter wereld. Laaghartig beval -hij dat dit beeld zou vernield worden -en dit bevel werd even laaghartig uitgevoerd -door de hand van Meester Onwaarheid. Nu -moet gij bovendien weten, dat toen Diábolus -de vernieling van dit beeld bevolen had en -deze was uitgevoerd door Meester Onwaarheid, -hij dezen zelfden persoon last gaf -daarvoor in de plaats te stellen het afgrijselijke -afschrikwekkende standbeeld van zijne -Diábolische Majesteit,<a id="FNanchor18"></a><a href="#Footnote18" class="fnanchor">[18]</a> tot grooten smaad van -den vroegeren koning en tot vernedering van -de stad Menschziel.</p> - -<p>Daarenboven maakte Diábolus scheurpapier -van alle overblijfsels der wetten en statuten -van koning El-Schaddaï, die in de -stad Menschziel gevonden werden, te weten -dezulken, die betrekking hadden op de leer -en de zeden, met alle burgerlijke en huishoudelijke -verordeningen. Alles wat daarop -betrekking had trachtte hij te vernietigen. -Om kort te gaan er bleef geen enkel spoor -van het goede Menschziel over, dat hij en -gouverneur Vastewil niet zochten te vernietigen; -want het was hun oogmerk Menschziel -te verdierlijken, ja het onder de behandeling -van Onwaarheid in een zinnelijk zwijn -om te scheppen.</p> - -<p>Aldus alle wetten en goede ordonnantiën -vernietigd hebbende, zette hij zijn voornemen -door om Menschziel geheel van haren -koning El-Schaddaï te vervreemden; daartoe -liet hij zijne eigen ijdele verordeningen, -statuten en bevelen afkondigen, in alle -plaatsen, die onder Menschziel ressorteerden -<span class="verwijzing">1 Joh. 2 : 16.</span> nl. de zoodanigen, die vrije inwilliging -van alle lusten des vleesches, -van de begeerlijkheid der oogen en den -hoogmoed des levens toestonden; welke -niet uit El-Schaddaï zijn, maar uit de -wereld. Hij moedigde alle overdaad en goddeloosheid -aan en bevorderde die. Ja, hij ging -nog verder om de goddeloosheid in de stad -Menschziel ten top te voeren, hij beloofde -haar vrede, genot, vreugde en voorspoed -als zij zijne wetten onderhield, met de verzekering, -dat zij nooit voor een rechterstoel -zou worden geroepen voor wat zij ook misdeed. -Laat dit nu tot een proefje verstrekken -aan hen, die zoo gaarne hooren verhalen -wat buiten hun weten in verre landen -gebeurd is.</p> - -<p>Menschziel op deze wijze geheel aan zijne -voeten gelegd en onder het juk gebracht -zijnde, werd er voortaan niets meer in gehoord -en gezien dan wat diende om het te -verdierlijken.</p> - -<p>Daar hij nu den Burgemeester en den -Stadssecretaris van Menschziel uit hunne bediening -had ontslagen, en wel wetende, dat -de stad vóor hij tot haar kwam, een van -de oudste en beroemdste rijken der wereld -uitmaakte, — daarbij vreezende, dat als hij -haren luister niet staande hield, zij hem te -eeniger tijd mocht verwijten, dat hij haar -vernederd had — om al die redenen koos -hij zelf voor haar een nieuwen Burgemeester -en een anderen Stadssecretaris, die mannen -naar zijn hart waren en hem behaagden.</p> - -<p>De naam van den Burgemeester, die -Diábolus aanstelde, was Zinnelijke lust, -iemand die beide oogen en ooren miste. -Al wat hij deed, ’t zij als mensch of als beambte, -deed hij volgens natuurdrift als de -beesten. En hetgeen hem nog onedeler maakte, -(hoewel niet zoozeer in het oog van Menschziel -dan wel van degenen, die treurden over -haar diep verval) was, dat hem nooit iets -goeds bevallen kon, maar dat alleen het -kwaad naar zijn smaak was.</p> - -<p>De nieuwe Stadssecretaris was de heer -Griffier Godvergeter, een niet minder -booze gast. Hij kon niets onthouden dan -wat slecht was, en slechtheid te doen was -zijn vermaak. Hij stelde er zijne eer in -dingen te doen, die schandelijk en schadelijk -waren, beide voor de stad Menschziel zelve -en al haar inwoners. Deze beiden nu door -hun voorbeeld en gezag, door hun macht -en dreiging, vooral ook door hun glimlachen -om al wat kwaad is, oefenden een -jammervollen invloed uit en brachten het -gemeene volk op zeer gevaarlijke wegen. -Want wie bemerkt niet altijd en overal, -dat, waar degenen, die hooge posten bekleeden, -slecht en bedorven zijn, allen die -onder hen staan, ja, het geheele land slecht -en bedorven wordt?</p> - -<p>Bovendien verhief Diábolus verscheidene -lieden in Menschziel tot den adelstand, makende -hen eereburgers en overheden der stad. -Hij deed dit met het voornemen om, des -noodig, uit hen raadslieden, officieren, -gouverneurs en magistraatspersonen te kiezen. -Hier zijn de namen van de voornaamsten -hunner: de heer Ongeloof, de heer Hoogmoed, -de heer Vloeker, de heer Hoereerder, -de heer Hardhart, de heer Onbarmhartig, -de heer Toorn, de heer Onwaarheid, de -heer Leugenminnaar, de heer Valschevrede, -de heer Dronkenschap, de heer Bedrog, de -heer Godverzaker — ik noem er u dertien. -Van dit gezelschap was de heer Ongeloof de -oudste en de heer Godverzaker de jongste. -Daarna werden ook mindere waardigheidsbekleeders -gekozen, als schepenen, gerechtsdienaars, -advocaten en dergelijke; maar allen -waren lieden van dezelfde soort als de voorgaanden, -zijnde vaders, broeders, neven of -verwanten van hen, die ik reeds noemde, en -daarom laat ik hunne namen kortheidshalve -maar weg.</p> - -<p>Toen de reus zoover met zijn arbeid gekomen -was, kwam het hem in den zin eenige -sterkten of kasteelen te bouwen, en hij -maakte er drie, die hij ondoordringbaar -achtte. De eerste noemde hij het fort Tegenweer, -omdat het opgericht was om de gansche -stad te bestrijken en te beletten, dat -zij van haar ouden koning iets meer te -hooren kwam. De tweede sterkte noemde hij -Middernachtshol, omdat zij gebouwd werd -om Menschziel ook buiten kennis te houden -van zichzelve. De derde heette Zoetezonde, -omdat hij daarmede Menschziel verdedigde -tegen alle begeerten naar het goede. -Het eerste dezer kasteelen lag dicht bij de -Oogpoort, opdat deze daardoor zooveel mogelijk -zou worden verduisterd; het tweede -was gebouwd in de nabijheid van het oude -kasteel om het zooveel doenlijk in de schaduw -te plaatsen; en het derde stond midden -op de markt.</p> - -<p>De persoon, dien Diábolus gouverneur over -de eerste sterkte maakte, was een zekere -Inspijt-van-God, een zeer godslasterlijke -booswicht: hij was medegekomen met al dat -gespuis, dat het allereerst tegen Menschziel -optrok, en behoorde daar ook bij. De gouverneur -van Middernachtshol was een zekere -Lichthater, en behoorde bij datzelfde rot, -en de gouverneur van Zoetezonde heette -Minnaar des vleesches; ook hij was een -snoode gast, maar was niet geboortig uit -hetzelfde land als zijne collegas. Deze gast -schiep meer behagen in het uitzuigen eener -vleeschelijke lust dan in het bezit van Gods -heerlijke Paradijs.</p> - -<p>En nu achtte Diábolus zich veilig. Hij -had Menschziel ingenomen en zich daarin -versterkt; hij had de oude waardigheidsbekleeders -afgezet en nieuwe aangesteld; hij -had het standbeeld van El-Schaddaï vernield -en het zijne daarvoor in de plaats gesteld; -hij had al de oude wetboeken verscheurd -en zijne eigen ijdele leugens afgekondigd; -hij had nieuwe magistraatspersonen en raadsheeren -aangesteld, nieuwe sterkten gebouwd -en ze van getrouwe lieden voorzien. En dit -alles had hij gedaan met het oog op de -mogelijke komst van den goeden El-Schaddaï -of diens Zoon, die hij wel verwachten kon, -dat een aanval op hem doen zouden.</p> - -<hr class="fn" /> - -<div class="footnote"> - -<p><a id="Footnote17"></a><a href="#FNanchor17"><span class="label">[17]</span></a> -<span class="gesp2">Meester Genegenheid</span>, een bediende of -gezant van den Wil. Wanneer de genegenheden -den vleeschelijken Wil dienen gaan zij over in lage -zinnelijke genegenheden.</p> - -<p><a id="Footnote18"></a><a href="#FNanchor18"><span class="label">[18]</span></a> -<span class="gesp2">Standbeeld van zijne Diábolische -Majesteit</span>. — Het beeld Gods wordt veranderd -in het beeld van den satan, terwijl iedere gedachtenis -aan den Schepper en zijn kunstgewrocht -vernield wordt.</p> - -</div><!--footnote--> - -<hr class="chap" /> - -<h2 class="text" id="HoofdstII">HOOFDSTUK II.<br /> -VOORBEREIDSELEN OVER EN WEER.</h2> - -<p class="fancycap"><img src="images/dropcapn.png" alt="N" width="95" height="90" -class="dropcap" /><span class="verbergen">N</span>u kunt gij u toch best voorstellen, -dat het niet lang behoefde te duren -of de een of ander deelde aan den -goeden koning El-Schaddaï mede, hoe zijn -Menschziel in het groote Heelal-gebied verloren -was gegaan, en hoe de afvallige reus -Diábolus, eenmaal een van Zijner Majesteits -dienaren, nu een opstandeling tegen zijn -koning, zich van haar had meester gemaakt. -Ja, deze tijdingen werden tot den koning -gebracht en wel tot in de kleinste bijzonderheden.</p> - -<p>Eerst werd hem bericht hoe Diábolus -tegen Menschziel was opgetrokken, dat door -een eenvoudig en oprecht volk bewoond, -geen erg had in sterkte, slimheid, leugen -en bedriegelijke geesten, die hij tegen haar -aanvoerde. Verder hoe hij verraderlijk gedood -had den zeer edelen en dapperen kapitein -Tegenstand, toen hij met de rest van -het volk der stad op den muur stond. Verder -hoe die brave heer Oprecht dood viel, -zooals sommigen zeiden vergiftigd door den -verpestenden adem van Kwaderust toen -deze met zijn duivelschen mond den edelen -en rechtvaardigen vorst El-Schaddaï lasterde. -De boodschappers verhaalden al verder hoe -de lieden der stad, nadat deze Kwaderust -een korte toespraak tot hen gehouden -had ten gunste van Diábolus, zijn meester, -geloovende, dat hij waarheid sprak, er in -toestemden om de Oorpoort, de voornaamste -van alle stadspoorten, te openen en hem -met zijn gespuis inlieten, zoodat hij in het -bezit kwam van het wijdvermaarde Menschziel. -Zij verhaalden verder hoe Diábolus -met den heer burgemeester en den stadssecretaris -gehandeld had, hen uit alle ambt -en bediening ontzettende. Nog verder werd -aan koning El-Schaddaï bericht, dat de heer -Vastewil een rebel en een afvallige geworden -was, evenals de heer Bedenken zijn klerk, -en dat zij beiden zooveel oproer en schelmerij -in de stad aanrichtten en allen leerden -in hunne goddelooze wegen te wandelen. -Hij hoorde, dat deze heer Vastewil in groote -gunst stond bij Diábolus en dat deze alle -sterkten in Menschziel in zijne hand gegeven -had, terwijl Meester Bedenken de afgezant -van den heer Vastewil was in diens meest -oproerige ondernemingen. „Ja”, zeide een -der boodschappers, „dit monster Vastewil heeft -openlijk zijn koning El-Schaddaï afgezworen -en zich plechtig aan Diábolus verbonden!”</p> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/illo051.jpg" alt="" width="397" height="600" /> -<p class="caption herhaling">EL-SCHADDAÏ ONTVANGT TIJDING VAN MENSCHZIEL.</p> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>Ook ging de boodschapper voort: „Benevens -dit alles heeft de nieuwe koning, -of liever oproerige tiran, over de eens zoo -beroemde maar nu in ellende verzinkende -stad Menschziel, een burgemeester en een -griffier op eigen hand aangesteld. Als burgemeester -benoemde hij Zinnelijke lust, en -als griffier Godvergeter, twee van de allergeringsten -uit de stad Menschziel.” Deze -betrouwbare getuige ging al voort en verhaalde -welk nieuw soort van adeldom Diábolus -had ingesteld, en dat deze verscheidene -sterke forten of kasteelen in Menschziel -had gebouwd. Hij vertelde, wat ik bijna -vergeten had, dat Diábolus de stad in de -wapens had geroepen en hen in den wapenhandel -geoefend om des te beter El-Schaddaï, -hunnen Koning, weerstand te kunnen bieden, -wanneer hij haar kwam opeischen.</p> - -<p>Deze berichtgever deed zijn verhaal niet -in het geheim, maar voor het volle hof, -voor den Koning, zijn Zoon, zijn hoogen -Raad, hoofdofficieren en edelen, waar deze -allen tegenwoordig waren om naar hem te -luisteren. En als gij nu eens gezien hadt, -welk een indruk het hooren van deze tijdingen -op hen maakte, dan zoudt gij u -verwonderd hebben over de smart, de droefenis, -de verslagenheid van geest, die hen -allen aangreep bij de gedachte, dat dit vermaarde -Menschziel nu genomen was. Alleen -de Koning en zijn Zoon voorzagen dit alles -reeds sedert lang, ja zelfs hadden zij reeds -voldoende voorzien in hetgeen noodig was -om Menschziel weder te herstellen, al hadden -zij er ook nog met niemand over gesproken. -Echter zij wilden ook deelnemen -in de algemeene droefheid over het verlies -van Menschziel en spraken hun leedgevoel -zeer duidelijk uit. De Koning zeide openlijk, -dat het hem smartte aan zijn hart, -<span class="verwijzing">Gen. 6 : 5, 6.</span> en gij kunt er op rekenen, -dat het met zijn Zoon niet anders was gesteld. -Daardoor werden nu allen overtuigd, -dat zij groote liefde en groot medelijden -voor de vermaarde stad Menschziel voelden. -Daarop gingen de Koning en zijn Zoon in -hunne binnenkamer, waar zij altijd samen -raadpleegden over hetgeen zij voornemens -waren te doen. Zij hadden daar vroeger -reeds afgesproken, dat indien zij al toelieten, -dat Menschziel in der tijd verloren -ging, het toch voorzeker zou worden heroverd; -en wel heroverd langs zulk eenen -weg, dat beiden de Koning en zijn Zoon -daarbij eeuwige roem en heerlijkheid behalen -zouden. Waarom dan ook na deze beraadslaging, -de Zoon van El-Schaddaï, — een -uitnemend persoon vol liefde, en die altijd -groot medelijden aan den dag legde met -hen, welke in droefenis verkeerden, maar die -een doodelijken haat in zijn binnenste koesterde -tegen Diábolus, omdat deze het op -zijn kroon en waardigheid toelegde, — waarom -dan ook, zeg ik, deze Zoon van -El-Schaddaï, na zijnen Vader er de hand -op te hebben gegeven, beloofde, dat hij -zijn dienaar wilde zijn in het herwinnen van -Menschziel, daarin vastberaden te werk zou -gaan en zich daarover later niet te zullen -berouwen. De hoofdzaak van dit raadsbesluit -kwam hierop neder, dat op een bepaalden -tijd, door beiden vastgesteld, de -Zoon des Konings eene reis zou doen in de -landstreek Heelal, en dat Hij daar langs -een weg van gerechtigheid en waarheid, -door voor de zonden en dwaasheden van -Menschziel te boeten, het fondament zou -leggen voor hare volkomen verlossing uit -de macht van Diábolus en zijne onderdrukking.</p> - -<p>Bovendien besloot Immanuel op een bepaalden -tijd een oorlog te beginnen tegen -den reus Diábolus omdat hij bezit genomen -had van de stad Menschziel, en dat hij -door de kracht zijner hand hem uit zijne -sterkten, waar hij zich genesteld had, zou -uitdrijven en die tot zijne woonplaats maken.</p> - -<p>Dit alles nu besloten zijnde zoo werd -bevel gegeven aan de Opperste Secretarie -van het hof om een verslag op te stellen van -hetgeen bepaald was, en te zorgen, dat dit -zou worden publiek gemaakt in alle hoeken -van het koninkrijk des Heelals. Een klein -uittreksel uit den inhoud van dit geschrift, -kunt gij, als gij wilt, hier lezen:</p> - -<p>„Laat allen, die het aangaat, nu weten, -dat de Zoon van El-Schaddaï, den grooten -Koning, door een verbond met zijn Vader -zich heeft verplicht zijn Menschziel tot hem -weder te brengen; ja uit kracht van zijne -grenzelooze liefde wil hij haar zelfs in veel -gelukzaliger toestand brengen dan waarin -zij ooit verkeerd heeft eer Diábolus haar -veroverde.”</p> - -<p>De papieren werden bovendien op verschillende -plaatsen aangeplakt tot geen geringe -ergernis van Diábolus, „want nu”, -dacht hij, „zal ik worden aangevallen en mijne -bezitting mij worden ontnomen.”</p> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter nobotmargin"> -<img src="images/page053top.jpg" alt="" width="600" height="500" /> -</div> - -<div class="page053"> - -<p class="caption cap053 herhaling">WACHTEN AAN DE POORTEN -VAN MENSCHZIEL.</p> - -<p class="inillo text550 blankbefore2">Maar toen dit plan en voornemen in -het paleis van den Koning en zijn Zoon -werd vernomen, wie kan vertellen hoe de -hoogedele hoofdlieden en edele vorsten, -die daar waren, dat opnamen! Eerst -fluisterden zij het tot elkander en daarna -begon het door het geheele paleis te weerklinken, -terwijl allen het glorierijke voornemen -en het heerlijke verbond van den -Koning en zijn Zoon ten gunste van het -ellendige Menschziel bewonderden! Ja, de -hovelingen konden nauwelijks iets voor -hunnen Koning verrichten of zij vlochten -daarin eenig bericht aangaande de groote -liefde des Konings en zijns Zoons voor de -vermaarde en ongelukkige stad Menschziel.</p> - -<p class="inillo text550">Evenmin konden deze raadsheeren, kapiteins -en vorsten zich vergenoegen met deze -tijding aan het hof te laten blijven berusten, -zij maakten dat, zelfs eer het officieele verslag -daarvan volkomen in orde was, die -goede tijding reeds overal verteld werd in -het landschap Heelal. Daardoor kwam zij -dan ook, zooals ik reeds zeide, ter ooren -van Diábolus tot zijne niet geringe verlegenheid; -want gij kunt wel begrijpen, dat -het hooren van zulke voornemens en plannen -tegen hem, hem verschrikken moest. Na er -eenigen tijd over te hebben nagedacht, -verzon hij de vier volgende zaken.</p> - -<p class="inillo text550">Eerstens. Dat dit nieuws, deze goede tijdingen -namelijk, zoo eenigszins mogelijk voor -de ooren van Menschziel zouden verborgen -gehouden worden; „want”, zeide hij, „als -zij eens tot de wetenschap kwamen, dat -El-Schaddaï, hun vroegere koning, en Immanuel -zijn Zoon het goede voor de stad -Menschziel zoeken, wat zou daar dan anders -voor mij uit kunnen voortvloeien dan dat -zij tegen mij opstaan en onder zijne heerschappij -terugkeeren?”</p> - -<p class="inillo text550">Om nu dit voornemen te vervullen vernieuwde -hij zijne vleierij jegens den heer -Vastewil en gaf hem ook strengen last en bevel -om toch dag en nacht wacht te houden bij -al de poorten van de stad, maar vooral bij de -Oorpoort en de Oogpoort, „want ik hoor”, -zeide hij, „van een besluit, dat ons allen -tot verraders verklaart en dat Menschziel -tot zijne eerste slavernij terugkeeren moet. -Ik hoop, dat het maar verzinseltjes zijn; -maar toch mag zulk eene tijding in geenendeele -in Menschziel bekend worden, opdat -het volk niet verontrust worde. Ik vermoed, -Mijnheer, dat het ook voor u geen welkome -tijding wezen kan, en ik ben zeker -dat zij het voor mij niet is; en daarom -denk ik het wijs en van het uiterste belang -al zulke rumoeren den kop in te nijpen -vóor zij ons volk in de war brengen. Daarom -begeer ik, Mijnheer, dat gij in deze zaak -zult handelen zooals ik zeg. Laat ons iederen -dag sterke wachten zetten aan elke poort -van de stad. Houd ook aan en onderzoek -al degenen, die gij bemerkt, dat van verre -tot ons komen om handel te drijven, en -laat ze onder geen voorwendsel in Menschziel -worden toegelaten tenzij gij wel overtuigd zijt, -dat zij ons uitmuntend gouvernement gunstig -zijn gestemd. Ook beveel ik,” ging Diábolus -voort, „dat er voortdurend spionnen de stad -op en neer wandelen, met macht en last -om alles te onderdrukken wat zij eenigszins -in ons nadeel bemerken te zijn, en -wat El-Schaddaï en Immanuel zou kunnen -begunstigen.”</p> - -</div><!--page053--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/page053bot.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="34" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>Dit werd alles overeenkomstig zijn bevel -gedaan; de heer Vastewil gehoorzaamde zijn -heer en meester en volgde gewillig het bevel -op, en met allen vlijt waartoe hij in staat was, -hield hij alles buiten en onderdrukte elke -tijding voor Menschziel aangaande deze -dingen.</p> - -<p>Ten tweede. Dit gedaan zijnde legde -Diábolus, opdat hij Menschziel zoo onneembaar -maken zou als hij maar kon, aan al -het volk der stad een nieuwen eed op en -maakte met hen een verschrikkelijk verbond, -te weten, dat zij nooit hem of zijne -regeering zouden verlaten, noch bedriegen, -noch zijne wetten zoeken te veranderen; -maar dat zij hem als hun wettigen koning -zouden erkennen, getrouw blijven en verdedigen -tegen een iegelijk, die nu of voortaan -door eenig voorwendsel, wet of instelling, -hoe dan ook, op de stad Menschziel -aanspraak maken zou. Hij dacht hierbij, -naar het scheen, dat El-Schaddaï geene -macht had om hen te ontslaan van dit verbond -met den dood en dit voorzichtig verdrag -<span class="verwijzing">Jes. 28 : 15.</span> met de hel. En die onnoozele -stad Menschziel had op dit alles -niets tegen, zag geen gevaar, in dit monsterverbond, -maar als ware het een splintertje -geweest in den bek van een walvisch, -slikte zij het door zonder eenigen schroom. -Was zij er wel eenigszins door ontroerd? O, -neen, integendeel, zij roemden op hunne getrouwheid -aan den tiran, hun voorgewenden -koning, zwerende, dat zij nooit zouden -wankelen, nooit hun ouden heer voor een -nieuwen verruilen. Aldus kluisterde Diábolus -het arme Menschziel vast.</p> - -<p>Ten derde. De jalousie, die zich nooit -sterk genoeg waant, dreef hem aan tot -nog meerdere heldendaden, en dat was om -Menschziel, zoo mogelijk, nog meer tot -uitspattingen aan te hitsen. Hij liet dan -zekeren heer Vuil, een verachtelijk, wulpsch -en beestachtig persoon, geschriften opstellen -en die boven de poorten van het kasteel -plaatsen, waarbij hij verlof gaf aan al zijne -getrouwe aanhangers en zonen in Menschziel -om alles vrijelijk te volbrengen wat hunne -zinnelijke lusten streelen kon, en dat niemand -hen daarin kon verhinderen of tegenstaan -op straffe van zich het ongenoegen van -hunnen vorst op den hals te halen.</p> - -<p>Dit deed hij om deze navolgende redenen:</p> - -<p>1<sup>e</sup>. Dat de stad Menschziel daardoor al -zwakker en zwakker worden zou en des te -meer ongeschikt om als de tijdingen kwamen, -die van hare verlossing getuigden, -daaraan geloof te slaan of daarop te hopen, -omdat men algemeen denkt: hoe grooter -zondaar des te minder kans op barmhartigheid.</p> - -<p>2<sup>e</sup>. De tweede reden was, dat als misschien -Immanuel, de Zoon des grooten -Konings, hunne verschrikkelijke en afschuwelijke -handelingen zag, hij berouw mocht -krijgen, dat hij een verbond had aangegaan -om zulk volk te verlossen, en er van mocht -afzien het uit te voeren. Want hij wist, -dat El-Schaddaï heilig is en dat ook zijn -Zoon Immanuel heilig is, ja hij wist dit -bij ondervinding, want om zijne eigen -zonden was Diábolus uit de hoogste sfeeren -verjaagd. Weshalve hij zeer rationeel tot dit -besluit kwam, dat wegens hare gruwelijke -zonde het ook zoo gaan zou met Menschziel. -Toch nog vreezende, dat ook dit touw -breken zou bedacht hij nog iets anders.</p> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/illo055.jpg" alt="" width="392" height="600" /> -<p class="caption herhaling">DIÁBOLUS ROEPT MENSCHZIEL TE WAPEN.</p> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>3<sup>e</sup>. Hij wilde verder alle gemoederen in -Menschziel doordringen van het denkbeeld, -dat El-Schaddaï een leger aangeworven had -om de stad te verderven. Dit deed hij om -alle tijdingen, die tot haar komen mochten -aangaande eene voorgenomen verlossing -krachteloos te maken, „want”, dacht hij, -„als ik dit gerucht maar eerst in omloop -breng, zullen alle daarna komende tijdingen, -die hun oor bereiken, daardoor verslonden -worden; want wat anders zal Menschziel -zeggen wanneer zij hoort, dat zij verlost -moet worden, dan dat de eigenlijke bedoeling -van El-Schaddaï is haar te vernielen?” Tot -dat einde riep hij de gansche burgerschap -op het marktplein bijeen, en daar sprak hij -haar met een bedriegelijke tong aldus aan:</p> - -<p>„Mijne heeren en goede vrienden, gij -allen zijt, zooals gij weet, mijne wettige -onderdanen en lieden der beroemde stad -Menschziel. Gij weet, van den eersten dag -af, dat ik onder u verkeerde tot op dit -oogenblik, hoe ik mij in uw midden heb -gedragen, en welke vrijheden en groote -voorrechten gij onder mijne regeering hebt -genoten, naar ik hoop tot uwe en mijne -eer en niet minder tot uw en mijn genot. -Welnu, beroemde stad Menschziel, er loopt -daarbuiten een gerucht, dat de stad kan -verontrusten en dat mij om uwentwil leed -doet, want ik ontving daar juist door de -post van den heer Lucifer, die altijd goed -op de hoogte is van alles, een brief, waarin -staat, dat uw oude heer en koning El-schaddaï -een leger werft om tegen u op te -trekken, ten einde u met wortel en tak uit -te roeien. En dit is nu de oorzaak, o -Menschziel, dat ik u heb opgeroepen om -te raadplegen wat in dezen nood het best -zij te doen. Wat mij zelf betreft, ik ben -maar alleen en kan mij gemakkelijk uit de -voeten maken, als ik mijn eigen welzijn -zocht en mijn Menschziel in het gevaar -alleen wilde laten, maar mijn hart is innig -aan u verbonden, en zoo onwillig ben ik -om u te verlaten, dat ik met u wil staan -en vallen, wat mij dan ook overkomen moge. -Wat zegt gij, o geliefde Menschziel! Wilt -gij nu uw ouden vriend verlaten of hem -bijstaan?” Toen riepen zij allen als een -eenig man en uit éenen mond: „Sterven -moet wie u ontrouw wordt!”</p> - -<p>Toen zeide Diábolus weder: „Het is tevergeefs -voor ons op genade te hopen; -want deze koning weet van geen kwartier -geven. Ja, misschien zal hij, als hij pas -tot ons komt, over eene dusgenaamde barmhartigheid -spreken, opdat hij daardoor des -te eer en des te gemakkelijker zich meester -make van de stad Menschziel. Wat hij nu -daarover zal believen te zeggen, geloof er -geen letter of tittel of jota van; want al -zulke taal dient maar om ons te verschalken -en dan ons de slachtoffers van zijne -armzalige zegepraal te maken, terwijl wij -daar liggen te wentelen in ons bloed. Daarom -is het mijn plan, dat wij hem tegenstaan -tot den laatsten man toe, en hem in geen -enkel opzicht gelooven; want door die -deur dreigt het gevaar binnen te sluipen. -Maar zullen wij ons aldus door dit gevlei -om hals laten brengen? Ik hoop toch, -dat gij te veel weet van de regelen der -staatkunde om u zoo jammerlijk onder het -juk te laten brengen.”</p> - -<p>„Maar onderstelt nu eens, dat als hij -eenmaal de stad in handen kreeg, hij sommigen -van ons spaarde, dat hij enkele onderdanen -in het leven liet, wat zal dat u -baten, die opperhoofden zijt in deze stad, -in het bijzonder u, die ik zoo hoog verheven -heb, en die uwen adelstand verdiend -hebt door innige gehechtheid aan mij? En -stel nogmaals, dat hij sommigen uwer kwartier -gave, houdt u er toch van verzekerd, dat -hij u een slavernij zal brengen, evenals die -u vroeger gekneld hield of erger dan die, -en wat hebt gij dan aan uw leven? Zult -gij het bij hem zoo prettig en aangenaam -hebben als tegenwoordig bij mij? Neen, -neen, gij zult gebonden worden door wetten, -die u zullen knellen, en gij zult genoodzaakt -worden te doen wat gij nu haat -en verafschuwt. Ik ben voor u als gij voor -mij zijt; en het is beter dapper en met -eere te sneuvelen dan als jammerlijke slaven -te leven. Maar dit zeg ik u, dat een slavenleven -nog te goed geacht zal worden -voor Menschziel, als de stad valt. Bloed, -bloed, niets anders dan bloed! dat roept -iedere toon uit El-Schaddaï’s trompet, die -van verre weerklinkt. Eilieve, neemt het -ter harte; ik hoor, dat hij komt. Op, -staat in de wapens; waar gij nu nog eenige -rust hebt, zoo wil ik u nog eenige krijgslisten -leeren. Ik heb eene wapenrusting voor -u, die geschikt is om u van top tot teen -te harnassen. Zoodoende kunt gij niet gekwetst -worden door wat hij ook tegen u -begint, als gij deze wapenrusting maar stevig -aangespt. Komt daartoe in mijn kasteel, -gij zijt er welkom, en harnast u tegen den -oorlog. Daar is een helm, een borstharnas, -zwaard en schild, die maken zullen dat gij -als mannen vechten kunt.”</p> - -<p>„Daar hebt gij eerst mijn helm of hoofdbedekking, -het is de hoop, dat het nog wel -goed afloopen zal of dat gij eindelijk nog -wel goed zult doen welk leven gij ook tot -dusverre leefdet. Deze helm is in het bezit -van allen, die voorgeven, dat zij toch vrede -hebben al wandelen zij ook in de goddeloosheid -hunner harten om de dronkenen -<span class="verwijzing">Deut. 29 : 19.</span> te doen tot de dorstigen. Dat -is een beproefd stuk wapen, en al wie -het bezit en het vast kan houden, wordt -al dien tijd door geen pijl, spies of zwaard -gewond. Zet dat hoofdbedeksel op en gij -kunt menigen stoot weerstaan, geliefd -Menschziel.”</p> - -<p>„Mijn borstwapen is een ijzeren borstharnas. -Ik heb het in mijn eigen land gesmeed -<span class="verwijzing">Openb. 9 : 9.</span> en al mijne soldaten zijn -daarmede gewapend. Om het u duidelijk te -zeggen, het bestaat uit een hard hart, een -hart zoo hard als ijzer en zoo ongevoelig, -ongevoelig als een steen. Doet ge dat aan -dan zal de barmhartigheid u niet verteederen -noch het oordeel u verschrikken. -Daarom is het zoo hoog noodig voor allen, -die El-Schaddaï haten, en onder mijne -banieren willen strijden.”</p> - -<p>„Mijn zwaard is eene tong, die in het -<span class="verwijzing">Ps. 57 : 5;<br />64 : 4.<br />Jac. 3 : 6.</span> helsche vuur gescherpt is, -en die maar niets liever -doet dan kwaad spreken van El-Schaddaï, -zijn Zoon, zijn wegen en zijn volk. Gebruikt -dit zwaard, het is beproefd wel duizendmaal, -de duizenden verdubbeld. Wie het -bezit, vast houdt en er dat gebruik van -maakt, dat ik begeer, kan nooit door mijn -vijand overwonnen worden.”</p> - -<p>„Mijn schild is ongeloof, of wilt ge het -liever noemen: in twijfel trekken van de -waarheid des woords, van alle oordeel, dat -El-Schaddaï uitspreekt over goddelooze menschen. -Gebruikt dit schild: daar heeft hij -al menigen aanval op gedaan en somtijds, -is het, wel is waar, verbrijzeld; maar toch -staat geschreven in het boek der oorlogen -van Immanuel tegen mijne dienaren, dat -hij belet werd menig goed werk te doen -ter zake van hun ongeloof. Welnu, dit zeer -machtige wapen te handhaven valt zeer gemakkelijk, -men heeft dan maar geloof te -weigeren aan alles wat waar is op welke -wijze het ook wordt bewezen of betuigd. -Spreekt hij van oordeel, let er niet op; -spreekt hij van barmhartigheid, geeft er niet -om; — of hij al belooft, ja zelfs zweert, dat -hij Menschziel goed wil doen wanneer het -tot hem wederkeert, laat hem maar praten, -trekt de waarheid van al wat hij zegt in -twijfel; want op die wijze hanteert gij -het schild des ongeloofs voortreffelijk, zooals -al mijne getrouwe dienaren doen, en -wie anders handelt heeft mij niet lief, dien -reken ik mijn vijand.”</p> - -<p>„Bovendien”, zeide Diábolus verder, „heb -ik nog een uitmuntend wapen, dat bestaat -uit een doffen, onverschilligen en gebedloozen -geest, die spot met alle roepen om genade. -O, Menschziel, maak daar ook gebruik van. -Wat, roepen om genade! Doe dat nooit als -gij de mijne wezen wilt! Ik weet dat gij -dappere mannen zijt, en nu ben ik ook -zeker, dat ik u gekleed heb in beproefde -wapenen. Waarom zoudt gij dan nog tot El-Schaddaï -om genade roepen? Laat dat verre -van u zijn! Benevens dit alles heb ik nog -mokers, vuurbranders, vuurpijlen, dood en -verderf, al te maal goed wapentuig en dat -een uitmuntende uitwerking zal doen.”</p> - -<p>Nadat hij aldus zijne mannen met eene -wapenrusting en allerlei geweer had voorzien, -sprak hij hen wederom aan met woorden -als deze: „Bedenkt nu, dat ik uw rechtmatige -koning ben en dat gij mij een eed -gezworen en met mij in een verbond getreden -zijt om mij en mijne zaak getrouw te -blijven. Ik zeg u: bedenkt dit en beschouwt -u als flinke en dappere mannen van Menschziel. -Bedenkt ook al de vriendelijkheid, -die ik u voortdurend heb betoond, en dat -ik u zonder dat gij mij het verzoekt allerlei -uitwendige dingen heb geschonken. Daarom -eischen die voorrechten, goedgunstigheden, -voordeelen en eereposten, waarmede ik u -begiftigd heb, ook een rechtmatige vergelding -van uwe hand, o mijne mannen -van Menschziel, gij mannen als leeuwen! -Wanneer was de tijd geschikter dan thans -om dit te toonen, waar anderen mijne -heerschappij over u gaan betwisten? Nog -éen woord en ik eindig. Kunnen wij nu -maar staande blijven en dezen schok doorstaan, -dan twijfel ik niet of de geheele -wereld is binnen kort in ons bezit. Komt -die dag, o mijne getrouwen, dan maak ik -u allen koningen, vorsten en opperhoofden; -welke gelukkige dagen zullen wij dan beleven!”</p> - -<p>Diábolus op deze wijze zijne knechten en -vasallen in Menschziel tegen hunnen wettigen -koning, den goeden El-Schaddaï gewapend -en in het harnas gejaagd hebbende, -ging over tot het verdubbelen zijner wachten -aan de stadspoorten, en trok zichzelven -terug in het kasteel, dat zijn bijzondere -sterkte was. Zijne vasallen, ten einde hunne -toegenegenheid en voorgewenden (ofschoon -laaghartigen) moed te toonen, oefenden zich -dagelijks in den wapenhandel en onderwezen -elkander daarin; zij daagden hunne vijanden -uit en zongen den lof van hunnen tiran. -Hierdoor toonden zij wat mannen zij zouden -wezen als het eens zóo hoog liep, dat het -kwam tot een werkelijken oorlog tusschen -El-Schaddaï en hunnen koning.</p> - -<hr class="chap" /> - -<h2 class="text" id="HoofdstIII">HOOFDSTUK III.<br /> -DE KAPITEINS VAN EL-SCHADDAÏ. HET BELEG.</h2> - -<p class="fancycap"><img src="images/dropcapn.png" alt="Z" width="95" height="90" -class="dropcap" /><span class="verbergen">N</span>u was al dien tijd de goede koning, -koning El-Schaddaï, bezig voorbereidselen -te maken om een leger te -zenden ten einde Menschziel te herwinnen -en van de tirannie van hun voorgewenden -koning Diábolus te verlossen; maar -het dacht hem goed dit leger niet dadelijk te -geven in de hand van den dapperen Immanuel, -zijn Zoon, maar van sommigen -zijner dienaren, om eerst door hen den -geest van Menschziel te onderzoeken of zij -wellicht zóo tot de gehoorzaamheid aan -hunnen koning zouden worden teruggebracht. -Dit leger bestond uit meer dan veertig -duizend, al te maal getrouwe manschappen, -want zij kwamen uit des konings eigen hof -en waren zijne uitgelezenen.</p> - -<p>Zij kwamen op Menschziel aan onder het -geleide van vier dappere generaals, die -ieder hoofdman over tien duizend waren. -Hier zijn hunne namen en titels. De naam des -eersten was kapitein Boanerges, de naam des -tweeden kapitein Overtuiging, de naam des -derden was kapitein Oordeel en de naam -des vierden kapitein Strafoefening. Deze -waren de hoofdlieden, die op Menschziel -werden afgezonden.</p> - -<p>Dit viertal werd nu, zooals gezegd is, -vooruitgezonden om den eersten aanval te -doen; want de koning was gewoon in al -zijne oorlogen deze vier in den voortocht te -stellen; zij waren dan ook zeer stout en -forsch, mannen, juist geschikt om het ijs te -breken, en zich een weg te banen langs de -snede van hun zwaard, terwijl al hunne -manschappen hun daarin geleken.</p> - -<p>Aan ieder van deze hoofdlieden gaf de -Koning eene banier, opdat hij deze zou -ontplooien, wegens de eerlijkheid zijner zaak -en het recht, dat hij op Menschziel had.</p> - -<p>Eerst werden dan aan kapitein Boanerges, -want hij was het opperhoofd, tienduizend -manschappen gegeven. Zijn vaandeldrager was -vaandrig Donder; hij droeg de zwarte kleur -en zijn onderscheidingsteeken was drie brandende -donderbussen.</p> - -<p>De tweede hoofdman was kapitein Overtuiging. -Ook aan hem werden tienduizend -manschappen toevertrouwd. De naam van -zijn vaandeldrager was Droefheid; hij droeg -de bleeke kleur en zijn wapenschild prijkte -met een opengeslagen wetboek, waaruit -vuurvlammen spatten.</p> - -<p>De derde hoofdman was kapitein Oordeel, -en onder hem ook tienduizend manschappen. -De naam van zijn vaandrig was -Vreeze; hij droeg de roode kleur, en op -zijn wapenschild stond een vurige brandende -oven.</p> - -<p>De vierde hoofdman was kapitein Strafoefening; -ook hij gebood over tienduizend -man. Zijn vaandrig heette Gerechtigheid. -Zijne kleuren waren eveneens rood, maar -op zijn banier prijkte een onvruchtbare boom -met een bijl aan den wortel.</p> - -<p>Op zekeren dag hield koning El-Schaddaï -over deze vier hoofdlieden en hun legertros, -soldaten en onderofficieren eene wapenschouwing; -riep hen allen bij hunne namen -op, en onderrichtte hen in hetgeen zij voor -hunnen koning moesten gaan uitvoeren.</p> - -<p>Toen de koning zijne krachten gemonsterd -had, deelde hij aan elk der kapiteins -hunne bijzondere lastgeving mede, en maande -hen aan ten aanhoore van al hunne heirscharen, -om getrouw en moedig op hun -post te staan om die lastgeving uit te -voeren. Die lastgeving was voor ieder -hunner in hoofdzaak dezelfde; wat vorm, -naam, titel, plaats en rang der kapiteins -betrof, daarin waren maar zeer kleine afwisselingen. -Ik zal u hier een verslag geven -van hetgeen hun lastbrief in hoofdzaak inhield.</p> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/illo059.jpg" alt="" width="393" height="600" /> -<p class="caption herhaling">DE KAPITEINS VAN EL-SCHADDAÏ.</p> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p class="lastbrief"><i>De last van den grooten Koning El-Schaddaï, -Koning van Menschziel, -aan zijn welvertrouwden en edelen -hoofdman, den Kapitein Boanerges, -voor zijne oorlogsverklaring aan de -stad Menschziel.</i></p> - -<p>„O, gij Boanerges, een mijner dappere en -donderende aanvoerders over tienduizenden -mijner edele en moedige dienaren, ga heen -in mijnen naam, in deze uwe kracht, naar -het ellendige Menschziel. Als gij daar komt -biedt haar dan eerst vredesvoorwaarden aan. -Gebied haar dat zij, het juk der tirannie -van dien goddeloozen Diábolus afschuddende, -tot mij, haar wettigen Vorst en -Heer, terugkeere. Gebied haar tevens, dat -zij zich reinige van alles wat hem behoort -in de stad Menschziel. Maar zie vooral toe, -dat gij goede waarborgen hebt aangaande -de oprechtheid van hare gehoorzaamheid. -Wanneer zij zich in waarheid onderwerpt, -doe gij dan alles wat in uw vermogen is -om een vesting voor mij op te richten -in de vermaarde stad Menschziel; en veroorzaak -niet het minste leed aan den geringsten -inwoner, die daarin leeft en zich -voor mij wil verootmoedigen; maar behandel -dien integendeel als uwen vriend en broeder. -<span class="verwijzing">1 Thess. 2 : 7-11.</span> Al dezulken heb ik -lief en ze zullen mij dierbaar wezen. O, -zegt het hem, dat ik ter bestemder tijd tot -hen zal komen en doet het hun weten, -dat ik genadig ben.</p> - -<p>„Maar wanneer zij, niettegenstaande uwe -opeisching en uw bevel, weerstand biedt, -tegen u opstaat en rebelleert, dan gebied -ik u, dat gij gebruik maakt van al uwe -wijsheid, kracht, macht en sterkte, om haar -weder tot mij te brengen door eenen sterken -arm. Vaarwel.”</p> - -<p>Zoo ziet gij hier den inhoud van hun lastbrief; -want, zooals ik tevoren zeide, ze waren -allen eenerlei voor de overige kapiteins.</p> - -<p>Weshalve zij, allen en een iegelijk, zijn -gezag hebbende ontvangen uit huns konings -hand, en dag en plaats van hun aantreden -bepaald zijnde, verschenen in zulk een wapendosch -als aan hun ambt en roeping paste. -Na een nieuw onderhoud met El-Schaddaï, -trokken zij voorwaarts met vliegende vaandels -om tegen de vermaarde stad Menschziel -op te trekken. Kapitein Boanerges bestuurde -de voorhoede, kapitein Overtuiging -en kapitein Oordeel vormden den middentocht -en kapitein Strafoefening bracht de -achterhoede mede. Zij hadden een grooten -<span class="verwijzing">Efez. 2 : 13, 17.</span> weg af te leggen, want de -stad Menschziel lag zeer ver van het hof van -El-Schaddaï verwijderd en zij marcheerden -door landen en gewesten van vele volken, -niemand last of nadeel doende, maar overal -zegenend waar zij kwamen. Ook leefden zij -op ’s konings kosten langs al den weg dien -zij gingen.</p> - -<p>Zóo vele dagen gereisd hebbende, kwamen -zij ten laatste in het gezicht van -Menschziel, en toen zij haar zagen konden -de kapiteins zich in het eerst niet onthouden -den jammerlijken staat der stad te -beweenen, want zij bemerkten hoe zij aan -den wil van Diábolus was onderworpen en -reeds gewoon in zijne wegen en inzettingen -te wandelen.</p> - -<p>Om kort te gaan, de kapiteins sloegen -zich voor de stad neder, en trokken toen -op naar de Oorpoort, want dat was de -plaats, waar men gehoor kreeg. Hunne -tenten opgeslagen hebbende en zich daar -legerend maakten zij zich tot den aanval -gereed.</p> - -<p>De lieden der stad voor het eerst zulk -een prachtig leger, dat zoo goed ingericht -was, onder zulk eene uitmuntende discipline -stond, en in zoo schitterende wapenrusting -zijn vliegende vaandels ontplooide, -bemerkende, konden niet anders doen dan -onmiddellijk hunne woningen verlaten om -het aan te staren. Maar de listige vos -Diábolus, die bang was, dat zijn volk bij -dit gezicht op een plotselinge opeisching -der stad de poorten zou openen en de kapiteins -binnenlaten, kwam in alle haast uit -zijn kasteel en liet hen terugtrekken naar -het midden der stad, waar hij deze leugenachtige -en bedriegelijke redevoering tot hen -hield:</p> - -<p>„Mijneheeren,” zeide hij; „ofschoon gij -mijn getrouwe en veel geliefde vrienden -zijt, kan ik toch niet nalaten u eene kleine -bestraffing te geven wegens uwe onvoorzichtige -handelwijze, daar gij uit uwe -woningen zijt gegaan om te kijken naar dat -groote en machtige leger, dat sedert gisteren -zich hier heeft vertoond en een beleg gaat -beginnen tegen de vermaarde stad Menschziel. -Weet gij wel wie ze zijn, vanwaar ze -komen en wat hun oogmerk is met onze -goede stad? Zij zijn het, van wie ik u -reeds lang geleden heb verteld, dat zij -komen zouden om deze stad te vernielen, -en tegen wie ik u van top tot teen gewapend -heb, en deze groote sterkten heb -opgericht. Waarom hebt gij dan niet veel -eer zelfs bij hunne eerste verschijning het -uitgeschreeuwd, de vuurbakens aangestoken -en de geheele stad in alarm gebracht, opdat -wij allen in staat van verdediging -geraakten en hen met groote verachting en -tegenweer ontvangen hadden? Dan hadt gij u -mannen getoond naar mijn hart, terwijl door -hetgeen gij gedaan Hebt, gij mij bijna bevreesd -gemaakt hebt — ik zeg bijna bevreesd — dat -wanneer wij en zij eens vlak -tegenover elkander komen te staan, ik bij -u gebrek aan moed zal ontdekken om het -tegen dien vijand uit te houden. Waarvoor -heb ik bevolen dat er patrouilles zouden -rondloopen en dat gij uwe wachten aan de -poort verdubbelen zoudt? Waarom heb ik -getracht u zoo hard te maken als ijzer, en -uwe harten als een stuk van een molensteen? -Was dat, naar uwe meening, opdat gij -u als vrouwen aanstellen zoudt, en dat gij -als een troep onnoozelen naar uwe doodvijanden -zoudt gaan staan kijken? Foei, -foei, stelt u in staat van tegenweer, roert -de trom, loopt samen als dappere krijgers, -opdat uwe vijanden mogen weten, dat gij -mannen zijt en dat zij nog heel wat te doen -zullen hebben eer zij deze stad Menschziel -in hun bezit krijgen.”</p> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter nobotmargin"> -<img src="images/page061top.jpg" alt="" width="600" height="505" /> -</div> - -<div class="page061"> - -<p class="caption cap061 herhaling">DIÁBOLUS BESTRAFT -MENSCHZIEL.</p> - -<p class="inillo text550 blankbefore2">„Ik zal nu ophouden met u te bestraffen -en niet meer op u schelden, maar dan eisch -ik ook, dat ik voortaan zulke dingen niet -meer zie. Laat voortaan niemand uwer, -zonder eerst bevel van mij ontvangen te -hebben, het wagen zijn hoofd over den -muur te steken. Gij hebt mij nu gehoord, -doet wat ik u bevolen heb en dan zal ik -veilig in uw midden blijven wonen, en zorg -voor u dragen als voor mijzelven in alles -wat onze veiligheid en heerlijkheid bevorderen -kan. Vaarwel!”</p> - -<p class="inillo text550">Nu werden de mannen van Menschziel -zeer ontroerd; ’t was of eene panische schrik -hen allen had bevangen; zij draafden maar -onophoudelijk door de straten van Menschziel, -luid roepende: „Help! Help! Deze -mannen, die de wereld in oproer gebracht -hebben, zijn ook hier gekomen.” Niemand -hunner kon zich voortaan meer rustig houden, -maar voortdurend riepen en schreeuwden -zij als mannen, die van hun zinnen -beroofd waren: „De verwoesters van onzen -vrede en van ons volk zijn hier gekomen!” -Dit hoorde Diábolus. „Ha!” zeide hij bij -zichzelven, „zoo gaat het goed; zoo wilde -ik het hebben; nu toonen zij dat zij aan -hun vorst gehecht zijn! Houd u maar zoo,” -riep hij, „en laat ze dan de stad eens innemen -als ze kunnen!”</p> - -</div><!--page061--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/page061bot.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="37" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>Eer nu ’s konings leger drie dagen voor -Menschziel had gelegen, beval kapitein -Boanerges zijn trompetter naar de Oorpoort -te gaan, en daar in naam van den grooten -El-Schaddaï de stad Menschziel op te eischen -om gehoor te geven aan de boodschap, die -hij in zijns Meesters naam tot haar bracht. -De trompetter, wiens naam was: „Ziet toe -hoe gij hoort” ging heen zooals hem geboden -was naar de Oorpoort en blies daar op zijne -trompet om gehoor, maar er was niemand, -die voor den dag kwam of eenig antwoord -gaf, of uitkeek, want zoo had Diábolus -het geboden.</p> - -<p>Zoo keerde dan de trompetter tot zijn -kapitein terug en vertelde hem wat hij gedaan -had en hoe hij was gevaren, waarover -de kapitein zeer bedroefd was, maar -hij verzocht den trompetter naar zijne tent -te gaan.</p> - -<p>Weder zond kapitein Boanerges zijn -trompetter naar de Oorpoort om daar gehoor -te verzoeken; maar ze hielden zich -weder stil, kwamen niet voor den dag, -noch wilden hem eenig antwoord geven, -zoo nauwkeurig volgden zij het bevel van -Diábolus hunnen koning op.</p> - -<p>Toen hielden de kapiteins en de andere -veldoversten een krijgsraad om samen te -overleggen wat verder te doen zij om -Menschziel te bemachtigen; en nadat zij -met elkander beraadslaagd hadden wat de -inhoud van hun lastbrief hun in dezen gebood, -zoo kwamen zij tot het besluit om -door de hand van den voornoemden trompetter -nog eenmaal te zenden, en voor de -derde keer dezelfde oproeping te laten -hooren. Maar zou deze opnieuw geweigerd -worden of de stad zich voortdurend stil -houden, dan bepaalden zij, en verzochten -den trompetter dit ook aan de onwilligen -mede te deelen, dat zij alle middelen, die -in hunne macht stonden, zouden aanwenden -<span class="verwijzing">Luk. 14 : 23.</span> om de ongehoorzamen met -geweld onder het gezag van hunnen koning -te doen bukken.</p> - -<p>Zoo gebood dan kapitein Boanerges zijn -trompetter weder naar de Oorpoort te gaan, -en in naam van den grooten koning El-Schaddaï -een luide sommatie te doen hooren -om zonder dralen bij de Oorpoort te verschijnen -ten einde aldaar gehoor te verleenen -aan ’s konings voortreffelijkste kapiteins. -De trompetter ging heen en deed wat -hem bevolen was. Bij de Oorpoort blies hij -op zijne trompet en deed eene <span class="verwijzing">Jes. 58 : 1.</span> -derde oproeping aan Menschziel hooren. -Hij zeide bovendien, dat indien zij weigerden -aldus te doen, de kapiteins van zijn -vorst met een krachtigen arm op hen zouden -aanvallen en hen met geweld dwingen -tot gehoorzaamheid.</p> - -<p>Toen stond de heer Vastewil op, hij, -die gouverneur van de stad was, wij herkennen -hem als dien afvallige over wien -vroeger is gesproken, en die de poorten -bewaakte. Met ruwe en trotsche woorden -vraagde hij aan den trompetter wie hij was, -vanwaar hij kwam, en wat wel de oorzaak -zijn mocht, dat hij zulk een geweldig leven -aan de poort maakte, zulke onverdragelijke -woorden tot Menschziel sprekende.</p> - -<p>De trompetter antwoordde: „Ik ben een -dienaar van den edelen kapitein Boanerges, -generaal van het leger des grooten konings -El-Schaddaï, tegen wien gij en de gansche -stad Menschziel gerebelleerd hebt en uwe -hand hebt opgeheven. Mijn meester, de -kapitein, heeft een speciale boodschap voor -deze stad, en tot u, als een van hare burgers; -eene boodschap, die gij rustig zult -moeten aanhooren of anders moet gij maar -afwachten wat er komt.”</p> - -<p>Toen zeide de heer Vastewil: „Ik zal -uwe woorden aan mijnen heer bekendmaken, -en zal daarna hooren wat hij zegt.”</p> - -<p>Maar de trompetter antwoordde: „Onze -boodschap is niet bestemd voor den reus -Diábolus, maar voor de ellendige stad -Menschziel; ook zullen wij er volstrekt niet -op letten welk antwoord door hem wordt -gegeven, noch door een ander in zijne -plaats. Wij zijn naar deze stad gezonden -om haar van onder zijn wreede tirannie te -verlossen, en haar over te halen zich, zooals -zij in vorige tijden deed, te onderwerpen -aan den allervoortreffelijksten koning El-Schaddaï.”</p> - -<p>Toen zeide de heer Vastewil: „Ik zal uwe -boodschap aan de stad overbrengen.”</p> - -<p>Toen riep de trompetter: „Heerschap, -bedrieg ons toch niet, want door dat te -doen fopt gij uzelven het meest.” Hij voegde -daar nog bij: „Wij zijn besloten, als gij u -niet langs een vreedzamen weg onderwerpt, -u den oorlog aan te doen en door geweld -ten onder te brengen.” En ten bewijze, -dat ik u thans de waarheid zeg, zal -het u een teeken zijn, dat gij de witte vlag -met hare vurige brandende donderkogels -morgen ochtend op den heuvel zult zien -wapperen tot verachting van uwen vorst en -tot een teeken van onderwerping aan uwen -Heer en wettigen Koning.”</p> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter nobotmargin"> -<img src="images/page063top.jpg" alt="" width="600" height="499" /> -</div> - -<div class="page063"> - -<p class="caption cap063 herhaling">KAPITEIN -STRAFOEFENING.</p> - -<p class="inillo text550 blankbefore2">Zoo keerde dan de heer Vastewil van de -wallen terug, en de trompetter kwam in -het kamp. Toen deze laatste in het kamp -was teruggekeerd, kwamen al de kapiteins -en officieren samen om van hem te weten -te komen of hij gehoor bekomen had en -wat de uitwerking van zijne boodschap was. -De trompetter begon aldus: „Toen ik mijne -trompet geblazen had en luid tot de stad -om gehoor geroepen kwam de heer Vastewil, -gouverneur der stad en bewaarder der -poorten, voor den dag bij den klank mijner -trompet en gluurde over den muur. Hij -vraagde mij wie ik was, vanwaar ik kwam -en waarom ik zooveel leven maakte. Zoo -deelde ik hem mijne boodschap mede, op -wiens gezag en in wiens naam ik sprak. -Daarop ging hij eindelijk van mij af, zeggende: -ik zal het aan de lieden der stad -mededeelen.”</p> - -<p class="inillo text550">Alsnu sprak de dappere Boanerges: „Laat -ons nu een wijle stil op onze hoede -liggen en zien wat deze oproermakers doen -zullen.”</p> - -<p class="inillo text550">Toen de tijd nu daar was, dat Menschziel -aan den dapperen Boanerges en zijne -medgezellen antwoord geven moest, werd -bevolen, dat alle krijgslieden van het gansche -leger van El-Schaddaï als een eenig man -in de wapens zouden staan en zich gereed -houden om, mocht de stad hooren, haar -onmiddellijk in genade te ontvangen, en -zoo niet, dan haar te dwingen tot onderwerping. -Daar bliezen de trompetters door -het gansche leger opdat alle krijgers gereed -zouden wezen voor het werk van dien dag. -Maar toen zij, die binnen de stad Menschziel -waren, het geluid der trompetten vernamen -in het legerkamp van El-Schaddaï, -en daaruit opmaakten dat dit met geen -ander doel geschiedde dan op de stad storm -te loopen, geraakten zij in groote ontsteltenis -des harten. Maar nadat zij zich -weer een weinig hersteld hadden, maakten -ook zij toebereidselen tot den oorlog om -zich te verdedigen als die storm begon.</p> - -</div><!--page063--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/page063bot.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="48" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>In het uiterste oogenblik wilde nu Boanerges -hun antwoord vernemen en zond zijn -<span class="verwijzing">Zach. 7 : 11.</span> trompetter uit om Menschziel -op te roepen tot het hooren der boodschap -van El-Schaddaï. Deze ging uit en blies, en -de mannen der stad kwamen voor den dag, -maar maakten de Oorpoort zoo stijf vast -als zij maar konden. Toen zij nu allen den -muur beklommen hadden, begeerde kapitein -Boanerges den burgemeester te zien, maar -de heer Ongeloof was toen burgemeester, -want hij was aangesteld in de plaats van -Vleeschelijke Lust. Zoo kwam dan Ongeloof -voor den dag en plaatste zich op den muur, -maar toen kapitein Boanerges hem gezien -had, riep hij uit: „Dat is hij niet. Waar -is de heer Verstand, de oude burgemeester -der stad Menschziel? Aan hem wilde ik -mijne boodschap bekendmaken.”</p> - -<p>Toen sprak de reus, (want Diábolus was -ook meêgekomen) tot den kapitein: „Heer -hoofdman, gij hebt de vrijpostigheid gebruikt -om Menschziel viermaal op te roepen -tot onderwerping aan uwen koning, uit -wiens naam en op wiens gezag, dat weet -ik niet en daar wil ik ook niet over twisten. -Maar ik vraag u wat de reden is van al dit -rumoer, of wie gij wel zijt als gij uzelven kent?”</p> - -<p>Kapitein Boanerges, wiens kleuren zwart -waren en wiens vaandel drie brandende donderbussen -vertoonde, sloeg geen acht op -den reus of op zijne woorden, maar -richtte zich tot de stad Menschziel. „Laat -het onder u bekend zijn”, zoo sprak hij, -„o, ongelukkig en oproerig Menschziel, dat -de genadigste van alle koningen, de groote -Vorst El-Schaddaï, mijn Meester, mij tot u -gezonden heeft met eene boodschap” (en -dit zeggende liet hij aan het volk zijn grooten -bezegelden lastbrief zien) „om u onder -zijn gezag terug te brengen. Hij heeft mij -bevolen, ingeval gij naar mijne roepstem -wilt hooren, mij jegens u te gedragen alsof -gij mijne vrienden en broeders waart; maar -hij heeft evenzeer geboden, dat indien gij -na de oproeping tot onderwerping, nog volhardt -met uwe rebellie, wij trachten moeten -ons met geweld van u meester te maken.”</p> - -<p>Toen stond kapitein Overtuiging op, en -sprak (hij was het, die de bleeke kleuren -droeg en een wijd geopend wetboek in zijne -vlag had). Hoor, o Menschziel! Gij, o -Menschziel, waart eens beroemd wegens uwe -onschuld, maar nu zijt gij <span class="verwijzing">Rom 3 : 10, 19-23;<br />16 : 17, 18.</span> -ontaard door leugen en bedrog. -Gij hebt gehoord wat mijn broeder, -kapitein Boanerges, gezegd heeft, en gij zult -wijs wezen en het zal een geluk voor u -zijn, als gij de vredesvoorwaarden aanneemt, -die u aangeboden zijn, en dat nog -wel door eenen tegen wien gij hebt gerebelleerd, -een die de macht <span class="verwijzing">Ps. 50 : 21, 22.</span> -heeft u te verpletteren, want zulk een is -El-Schaddaï onze koning. Wie kan bestaan -voor zijnen toorn? Als gij zeggen wildet, -dat gij niet gezondigd hebt noch oproerig -tegen onzen koning gehandeld, dan zou -uw gansche gedrag sedert den dag, dat gij -zijn dienst verlaten hebt (en dat was reeds -het begin van uwe zonde) tegen u getuigen. -Wat beduidde dan toch uw luisterend oor -naar den tiran, en waartoe hebt gij hem tot -koning aangenomen? Waarom hebt gij de -wetten van El-Schaddaï verworpen en zijt -gehoorzaam geweest aan Diábolus? Ja, wat -beduidt dit dan, dat gij de wapens hebt -opgevat en de poorten gesloten voor ons, -den getrouwe dienaren van uwen koning? -Laat u dan raden en neemt <span class="verwijzing">Luk. 12 : 58, 59.</span> -mijns broeders uitnoodiging aan, en laat -den tijd van genade niet voorbijgaan, maar -onderhandelt spoedig met uwe tegenpartij. -Ach, Menschziel! Laat toch niet toe, dat -gij van de genade vervallen zoudt en in -duizend ellenden geraken door het vleiend -gesnap van Diábolus! Misschien zal die -aartsleugenaar en bedrieger nog trachten u -te doen gelooven, dat wij ons eigen voordeel -zoeken in dezen onzen dienst; maar -weet, dat het alleen gehoorzaamheid aan -onzen Koning en liefde tot uw geluk is, -dat ons tot deze onderneming heeft gebracht.</p> - -<p>„Verder zeg ik u, o, Menschziel, merk -toch eens op of het niet een wonderbare -genade is, dat El-Schaddaï <span class="verwijzing">2 Cor. 5 : 18-21.</span> -zich zoo diep vernedert als hij doet: waar -hij nu door ons als tusschenpersonen tot u -spreekt in den weg van onderhandeling en -der liefelijke overtuiging, opdat gij u aan -hem zoudt onderwerpen. Heeft hij u zoo -noodig als wij er zeker van zijn, dat gij -hem behoeft? Neen, neen; maar hij is genadig, -en wil niet dat Menschziel sterve, -maar tot hem wederkeere en leve.”</p> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/illo065.jpg" alt="" width="391" height="600" /> -<p class="caption herhaling">DE REDE VAN ONGELOOF.</p> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>Toen stond kapitein Oordeel op, die de -roode kleuren droeg en die op zijn vaandel -had een brandenden oven. Hij sprak aldus: -„O, gij inwoners van Menschziel, die zoolang -in opstand en verraad geleefd hebt -tegen koning El-Schaddaï, weet, dat wij -heden niet uit onszelven op deze plaats -komen, en met eene boodschap, die wij -zelf hebben bedacht of om onszelven op u -te wreeken; het is de koning, mijn Meester, -die ons gezonden heeft om u tot zijne gehoorzaamheid -weder te brengen. Weigert gij -langs een vreedzamen weg, dan zijn wij -verplicht u daartoe te dwingen. Denkt nooit -bij uzelven, noch duldt dat de tiran Diábolus -u overhale om te denken, dat onze -koning niet in staat is u neder te werpen -en u onder zijne voeten te leggen; want Hij -is de formeerder van alle dingen en als Hij -de bergen aanraakt rooken zij. Ook zal de -poort van ’s konings barmhartigheid niet -altijd open staan, want de dag, die branden -zal als een oven, staat voor de deur, ja, -hij haast om te komen en sluimert niet.</p> - -<p>„O, Menschziel, is het gering in uwe -oogen, dat onze koning u genade laat aanbieden -en dat na zoo vele waarschuwingen? -Ja, hij steekt nog zijn gouden schepter u -toe, en wil nog zijn toorn niet tegen u -loslaten; zult gij hem tergen tot hij dat -<span class="verwijzing">Job. 36 : 17, 18.<br />Ps. 9 : 8.</span> doet? Zoo ja, let dan op -hetgeen ik zeg: voor u is -die poort niet eeuwig open. Als gij zegt: -„Gij zult Hem niet aanschouwen, daar is -nochtans gerichte voor zijn aangezicht, wacht -gij dan op Hem; ja omdat er grimmigheid -bij Hem is, wacht u, dat Hij u misschien -niet als met éen klop wegstoote, zoodat -u een groot rantsoen daar niet van af -zou kunnen brengen.” Zou Hij uwen rijkdom -achten, dat gij niet in benauwheid zoudt -zijn, of eenige versterking van kracht? Neen, -neen, geen goud of rijkdom of geweld. Hij -<span class="verwijzing">Jes. 66 : 15.</span> heeft zijn troon bereid ten gerichte, -want ziet de Heere zal met vuur -komen, en zijne wagenen zijn als een wervelwind, -om met grimmigheid zijnen toorn -hiertoe te wenden, en zijne scheldingen met -vuurvlammen. Zie derhalve toe, o Menschziel, -opdat niet, nadat gij het oordeel de -goddeloozen vervuld hebt, hij kome en u -aangrijpe met oordeel en gerichten.”</p> - -<p>Terwijl kapitein Oordeel zijne toespraak -tot Menschziel hield werd door sommigen -opgemerkt, dat Diábolus sidderde, maar hij -ging met zijne aanspraak voort en sprak: -„O, gij ellendige Menschziel, wilt gij nog -uwe poorten niet openzetten om ons te -ontvangen, de afgezanten van uwen koning, -en die er zich in verheugen zouden als zij -u zagen leven? Zal uw hart bestaan en zullen -uwe handen het uithouden in den dag, -dat hij met u in het gezicht <span class="verwijzing">Ezech. 22 : 14.</span> -zal treden? Ik zeg, kunt gij het verdragen -als gij gedwongen zult worden uit te drinken, -als ware het zoete wijn, die zee van toorn, -welke de koning voor Diábolus en zijne -engelen bereid heeft? Bedenk deze dingen -en doe dat bijtijds.”</p> - -<p>Toen stond op de vierde kapitein, de -edele hoofdman Strafoefening, en sprak: „O, -gij stad Menschziel! eertijds beroemd, maar -nu gelijk aan een onvruchtbare tak; eenmaal -het vermaak van den Allerhoogste, -maar nu een hol van Diábolus, hoor ook <span class="verwijzing">Matth. 3 : 7-10.</span> -naar mij en luister naar de woorden, die -ik spreken zal in den naam van den grooten -El-Schaddaï. Zie, de bijl ligt reeds aan den -wortel der boomen: alle boom, die geen -goede vrucht voortbrengt, wordt uitgehouwen -en in het vuur geworpen.</p> - -<p>„Gij, o stad Menschziel, zijt tot dusverre -zulk een onvruchtbare boom geweest, -gij droegt niets dan doornen en distelen. -Uw kwade vruchten toonen het duidelijk, -dat gij geen goede boom zijt, <span class="verwijzing">Deut. 32 : 32.</span> -uwe druiven zijn druiven van gal, hunne -beziën zijn bitter. Gij hebt tegen uwen -koning gerebelleerd, en o wee! de kracht -en macht van El-Schaddaï zijn de bijl, die -aan uwen wortel is neergelegd. Wat zegt -gij? Wilt gij omkeeren? Ik herhaal het: -zeg mij eer de eerste slag valt: wilt gij wederkeeren? -Onze bijl moet eerst bij den wortel -worden gelegd vóor hij nog aan den wortel -raakt: eerst moet ik dien bijl bij uwen -wortel leggen bij wijze van waarschuwing -voor hij aan den wortel raakt als eene strafoefening. -En daartusschen in wordt de tijd, -u tot bekeering gegund, begrensd — dit -is al de tijd, dien gij nog hebt. Wat wilt -gij doen? Wilt gij u overgeven of zal ik -slaan? Als ik mijn bijl laat vallen, Menschziel, -dan gaat gij onder, want ik heb in -last niet slechts den bijl bij den boom neer -te leggen, maar ook toe te slaan, niets zal -dit vonnis kunnen voorkomen dan uwe overgave -aan onzen koning. Wat zal er dan -anders van u worden, o Menschziel, indien -genade het niet verhindert, dan dat gij -uitgehouwen en in het vuur geworpen -wordt?</p> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter nobotmargin"> -<img src="images/page067top.jpg" alt="" width="582" height="650" /> -</div> - -<div class="page067"> - -<p class="caption cap067 herhaling">DE EERSTE AANVAL OP OORPOORT.</p> - -<p class="inillo text500 blankbefore2">„O, Menschziel, geduld en verdraagzaamheid -duren niet eeuwig: ze mogen een -jaar twee, drie kracht doen, maar als men -drie jaren lang in opstand leeft (en het is -bij u al veel langer) dan volgt niets dan: -„Houw hem af:” of, „Gij zult hem namaals -<span class="verwijzing">Luk. 13 : 7, 9.</span> uithouwen!” En durft gij waarlijk -denken, dat dit maar bedreigingen zijn, -of dat onze koning zijn woord niet volbrengt? -O Menschziel, gij zult bevinden -dat in de woorden van onzen koning, wanneer -zij door zondaars licht geacht worden -niet alleen bedreigingen, maar gloeiende -kolen opgesloten liggen. Gij zijt tot hiertoe -een dorre boom geweest, wilt gij voortgaan -dat te blijven? Uwe zonden hebben dit -leger voor uwe wallen gebracht, en dat zal -het oordeel der verwoesting in uwe stad -brengen Gij hebt gehoord wat de kapiteins -gezegd hebben, maar tot op dit oogenblik -sluit gij uwe poorten. Spreek op, Menschziel, -wilt gij zoo voortgaan — of wilt gij -de vredesvoorwaarden aannemen?”</p> - -<p class="inillo text500">Maar de stad Menschziel weigerde deze uitnemende -toespraken van die vier dappere generaals -te hooren; ofschoon wel eenige klank -daarvan tegen de Oorpoort sloeg, zoo kon -de kracht daarvan die toch niet openbreken. -Eindelijk begeerde de stad nog eenigen tijd -om op deze opeisching te antwoorden. De -kapiteins zeiden, dat indien die van de stad -Kwaderust tot hen wilden uitwerpen, opdat -zij hem loon naar werk mochten geven, -haar dan nog eenigen tijd tot overleg zou -gegeven worden. Maar zoo zij dien niet -over den muur wierpen, dan zou haar ook -geen tijd meer gegund zijn. „Want”, zeiden -zij, „wij weten, dat zoolang deze Kwaderust -in Menschziel ademt, alle goede overleggingen -zullen worden afgebroken en niets dan -schade en ellende volgen.”</p> - -</div><!--page067--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/page067bot.jpg" alt="frame bottom" width="582" height="141" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>Toen besloot Diábolus, die daar eveneens -tegenwoordig was, en nu in vrees verkeerde -dat hij Kwaderust zijn redenaar verliezen -zou, zelf aan de kapiteins des konings -antwoord te geven. Maar eensklaps van gedachte -veranderend beval hij aan den burgemeester, -den heer Ongeloof, dit te doen, -zeggende: „Mijnheer, geef gij aan dit boevengespuis -eens antwoord en spreek zoo -luid, dat heel Menschziel u kan hooren en -verstaan.”</p> - -<p>Zoo begon dan Ongeloof op Diábolus -bevel en sprak:</p> - -<p>„Mijne heeren, gij hebt, zooals wij gewaar -worden, u hier tegen ons gelegerd om -onzen vorst te verontrusten en onze stad te -beleedigen: maar vanwaar gij komt willen -wij niet weten en wat gij zegt willen wij -niet gelooven. Inderdaad gij vertelt ons in -uwe verschrikkelijke redevoeringen, dat gij -dit gezag ontleent aan El-Schaddaï, maar -met welk recht gij dit doet, willen wij niet -weten. Gij hebt alzoo op dat voornoemde -gezag deze stad gesommeerd om haren heer -vaarwel te zeggen en zich onder de hoede -van den grooten El-Schaddaï, uwen koning, -over te geven. Gij vertelt haar leugenachtige -dingen, namelijk, dat hij haar, als zij -zich overgeeft, alle gedane beleedigingen -wil vergeven. Verder hebt gij, om de stad -Menschziel bang te maken, gedreigd met -groote en jammerlijke verwoestingen, waarmede -zij dan zou gestraft worden als zij -naar uwe woorden niet luistert. Welnu, -kapiteins, vanwaar gij dan ook komt, en -al zijn uwe bedoelingen dan ook nog zoo -recht en goed, toch moet gij weten, dat -noch koning Diábolus, noch ik, zijn -dienaar Ongeloof, noch iemand uit ons -dapper Menschziel eenigszins acht slaat op -uwe personen, uwe boodschap, of den koning, -dien gij zegt dat u gezonden heeft. Wij -vreezen zijne macht, zijne grootheid en zijne -wraak niet en willen ons op uwe sommatie -niet overgeven. Wat den oorlog aangaat, -dien gij ons wilt aandoen, daarin zullen -wij ons verdedigen zoo goed wij kunnen. -Weet, dat wij niet stil zullen zitten bij die -verdediging. En nu om kort te gaan, want -ik wil niet lang tot u spreken, ik verklaar -u dat wij u aanzien voor een partij landloopers -en vagebonden, die, alle gehoorzaamheid -aan uwen koning uitgeschud hebbende, -u samen hebt vereenigd om het land -af te loopen en van plaats tot plaats te -trekken ten einde u best te doen, eenerzijds -door pluimstrijkende woorden (want -daarin zijt gij zeer geoefend), anderzijds -door bedreigingen, de eene of andere onnoozele -stad of vesting of dorpsbuurt te -verschalken, zoodat zij zich aan u overgeven. -Maar daaronder behoort Menschziel waarlijk -niet. Ten slotte dus: wij vreezen u niet, -wij gelooven u niet en wij willen aan uwe -oproeping geen gevolg geven. Wij sluiten -onze poorten voor u toe en zullen u buiten -onze stad houden. Ook willen wij niet langer -dulden, dat gij daar voor ons u nederslaat; -want ons volk moet rustig <span class="verwijzing">Luk. 11 : 21, 22.</span> -leven en uwe verschijning mag het niet -verontrusten. Gaat daarom maar heen, scheert -u weg met pak en zak of anders schieten -wij eens eenige kogels op u af, die u dat -wel leeren zullen!”</p> - -<p>Deze rede van den ouden Ongeloof, -werd ondersteund door den diepbedorven -Vastewil in woorden als deze: „Heeren, -wij hebben gehoord wat gij vraagt en al -de drukte uwer bedreigingen en het geklank -van uwe sommatie; maar wij vreezen -uwe sterkte niet, wij letten niet op uwe -bedreigingen, maar blijven stil en rustig -wat wij waren. Wij gelasten u bovendien, -dat gij binnen drie dagen ophoudt u in ons -gebied te vertoonen, anders zult gij weten -wat het is den leeuw Diábolus wakker te -maken, wanneer hij in zijne stad Menschziel -slaapt!”</p> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter nobotmargin"> -<img src="images/page069top.jpg" alt="" width="600" height="505" /> -</div> - -<div class="page069"> - -<p class="caption cap069 herhaling">DE TWEE KANONNEN.</p> - -<p class="inillo text550 blankbefore1">De griffier Goedvergeter voegde er nog -het volgende bij: „Mijne heeren, zooals gij -bemerkt, hebben wij met beleefde en vriendelijke -woorden uw lompe en nijdige toespraken -beantwoord. Dat is uw geluk; maar -ik hoorde ook dat mijne Meesters u bevel -gaven spoedig en stil te vertrekken; maakt -van die gunst gebruik en pakt u weg. Anders -mochten wij eens naar buiten komen -en op u aanvallen ten einde u de scherpte -onzer zwaarden te doen gevoelen. Maar dat -ligt niet in onzen aard, want evenals wij -zelf van een stil en gerust leven houden, -zoo hinderen wij ook anderen niet.”</p> - -<p class="inillo text550">Toen juichte de gansche stad Menschziel -van vreugde alsof door Diábolus en zijn -gevolg al een groot voordeel op deze kapiteins -was behaald. Zij luidden de klokken en -liepen zingend en dansend langs de wallen.</p> - -<p class="inillo text550">Diábolus keerde ook naar zijn kasteel -terug, en de burgemeester en de griffier -naar hunne woningen, maar de heer Vastewil -droeg eerst nog bijzondere zorg, dat -de poorten door dubbele wachten zouden -bewaard worden en met dubbele grendels en -bouten verzegeld. Vooral zorgde hij, dat -de Oorpoort het zekerst gesloten bleef en -nog veel versterkt werd, want daar zochten -’s konings heirlegers het eerst en het meest -binnen te dringen. De heer Vastewil maakte -zekeren ouden snaak Vooroordeel genaamd, -een boosaardig en laatdunkend persoon, -kapitein der wacht bij die poort en gaf hem -zestig onderhoorige manschappen, die allen -doof waren en daarom zeer geschikt voor -dezen dienst, aangezien zij geen woord van -de kapiteins en hunne soldaten verstonden.</p> - -<p class="inillo text550">Daar nu de kapiteins het antwoord der -groote heeren hadden vernomen en bemerkten, -dat zij bij de oude inwoners der stad -geen gehoor konden krijgen, dat bovendien -Menschziel besloten was aan ’s konings leger -slag te leveren, maakten zij zich gereed tot -dien slag, om alzoo door een machtigen -arm te trachten hun oogmerk te bereiken. -Eerstens versterkten zij hunne legermacht -tegen de Oorpoort, want zij wisten, dat zoo -zij daar niet konden binnendringen er geen -invloed op de stad viel uit te oefenen. Dit -gedaan stelden zij de overige manschappen -in hunne plaatsen; waarna zij als wachtwoord -noemden: „<span class="gesp2">Gij moet wedergeboren -worden</span>.” Toen bliezen zij op de trompetten -en die van de stad beantwoordden -dat geklank met schot op schot. Zoo ving -dan de strijd aan. Nu hadden die van de -stad op de Oorpoort twee groote kanonnen -geplaatst; het eene heette Hooggevoelend en -het andere Hardnekkig. Op deze twee stukken -waren zij dan al zeer trotsch, ze waren -in Diábolus kasteel door zijn eigen geschutgieter -Opgeblazen gegoten, en ’t was waarlijk -een kwaadaardig tuig. Maar de kapiteins -waren zóo voorzichtig en waakzaam, dat -ofschoon sommige kogels vlak langs hunne -ooren vlogen, ze toch niemand raakten. De -inwoners twijfelden niet of zij brachten door -deze twee kanonnen El-Schaddaï’s leger heel -wat schade toe en beveiligden hunne poort -zeer; maar zij hadden geen reden op de -uitwerking daarvan te roemen, gelijk uit -het vervolg zal blijken. Behalve deze had -de stad Menschziel nog enkele kleine stukjes -geschut, die eveneens tegen het leger van -El-Schaddaï werden gericht.</p> - -</div><!--page069--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/page069bot.jpg" alt="frame border" width="600" height="27" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>Die van het leger evenwel vochten dapper, -bezield met een vuur, dat eerst werkelijk -dapperheid genoemd kon worden, en stormden -op de stad en de Oorpoort los.<a id="FNanchor19"></a><a href="#Footnote19" class="fnanchor">[19]</a> Zij -wisten, dat ingeval zij deze niet openbraken -het tevergeefs zou zijn, den muur te -bestormen. Nu hadden ’s Konings kapiteins -verscheidene slingers en twee of drie stormrammen -medegebracht. Met deze groote -slingers wierpen zij op de huizen en het -volk der stad en met hunne stormrammen -rammeiden zij de Oorpoort.</p> - -<p>Het leger en de stad hadden verscheidene -schermutselingen en korte ontmoetingen met -elkaêr, terwijl de kapiteins hunne krijgslisten -te werk stelden om den toren, die -tegenover de Oorpoort gebouwd was, open -te breken of neder te werpen, en daardoor -den ingang door de poort te bespoedigen. -Maar Menschziel stond dit alles door; de -woede van Diábolus, de dapperheid van -den gouverneur Vastewil, het bestuur van -den ouden burgemeester Ongeloof, en den -griffier Goedvergeter hadden ten gevolge, dat -het waarlijk wel scheen of al de kosten aan -deze zomerexpeditie besteed verloren waren, -en al het voordeel aan de zijde van Menschziel -bleef. Maar toen de kapiteins zagen -hoe de zaken stonden, trokken zij zich in -goede orde terug en sloegen hunne winterkwartieren -op. Nu moet gij ook weten, dat -aan weerzszijden groote verliezen geleden -werden, waarvan hier eene opnoeming volgt.</p> - -<p>Toen ’s konings kapiteins het hof verlieten -en optrokken om tegen Menschziel te -krijgen, ontmoetten hen drie jonge mannen, -die er zeer krijgshaftig uitzagen. Het -waren inderdaad ook zeer nette mannen -vol moed en verstand. Zij wilden in het -leger dienst nemen. Hunne namen waren -Overlevering, Menschenwijsheid, Menschelijke -uitvinding. Zoo stelden zij zich dan -voor de kapiteins en boden hunne diensten -aan El-Schaddaï aan. De kapiteins deelden -hun voornemen mede en vermaanden hen -toch niet al te ras met hunne dienstaanbieding -te zijn; maar de jonge mannen -antwoordden, dat zij alle zaken van tevoren -hadden overgelegd, en dat zij, vernomen -hebbende welk een tocht ’s konings -kapiteins ondernamen, hen juist tegemoet -waren gegaan om onder hen dienst te nemen.</p> - -<p>Daarom nam kapitein Boanerges, aangezien -zij moedige mannen waren, hen aan in zijn -gevolg en deelde hen in zijne compagnie -in, zoodat zij mede in den oorlog trokken.</p> - -<p>Toen nu de oorlog begonnen was, deed -een compagnie van den heer Vastewil -uit een achterlaag der stad een uitval op -de achterhoede van kapitein Boanerges, in -welke korte maar scherpe schermutseling -deze drie jonge lieden werden verrast en -als gevangenen naar de stad gevoerd. De -tijding daarvan werd aan Diábolus overgebracht -en verheugde de lieden van zijn -kasteel niet weinig.</p> - -<p>Toen liet Diábolus den heer Vastewil -roepen om van hemzelven de zekerheid -dezer zaak te kennen. Deze verhaalde hem -alles. Daarna liet de reus de gevangenen komen -en als zij gekomen waren vraagde hij hun -vanwaar zij kwamen, wie zij waren en wat -zij in het leger van El-Schaddaï te maken -hadden; en dat vertelden zij hem. Toen -zond hij hen naar de hoofdwacht terug. -Niet vele dagen daarna liet hij hen weder -roepen en vraagde hun of zij genegen zouden -zijn hem te dienen en tegen hunne vroegere -kapiteins te strijden. Zij verhaalden hem -toen, dat zij niet zoozeer uit godsdienstige -beweegredenen handelden dan wel naar de -grillen van het noodlot en, daar zijn heerschap -gewillig was hen te onderhouden, zij -ook gewillig waren hem te dienen. Nu was -er in Menschziel een zekere kapitein Iets of -Neutraal, die veel te doen had in de stad; -tot dezen kapitein zond Diábolus die jonge -mannen met een eigenhandig schrijven, hetwelk -aldus luidde:</p> - -<hr class="fn" /> - -<div class="footnote"> - -<p><a id="Footnote19"></a><a href="#FNanchor19"><span class="label">[19]</span></a> -<span class="gesp2">Op de oorpoort los</span>. — Het geloof is uit het gehoor.</p> - -</div><!--footnote--> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter navoetnoot"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/illo071.jpg" alt="" width="394" height="600" /> -<p class="caption herhaling">DE DERDE OPEISCHING DER STAD.</p> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>„Veelgeliefde Neutraal! Deze drie mannen, -houders van den onderhavigen brief, hebben -begeerte mij in den oorlog te dienen; daarom -weet ik niets beters te doen dan hen onder -uwe bevelen te plaatsen. Ontvang hen -daarom in mijnen naam, en als gij hen -noodig hebt, gebruik hen dan tegen El-Schaddaï -en zijne mannen. Vaarwel!”</p> - -<p>Zoo kwamen zij dan en hij ontving hen, -makende twee hunner onderofficier; maar -Menschelijke uitvinding maakte hij zijn -vaandrig. Maar laat ons naar het leger terugkeeren.</p> - -<p>Die van het leger behaalden ook eenige -voordeelen op de stad. Zoo wierpen zij het -dak in van het paleis des burgemeesters -Ongeloof, waardoor hij veel meer bloot lag -dan tevoren. Bijna hadden zij den heer -Vastewil met een slinger ter aarde geworpen, -maar hij stond weder op en bleef -gespaard. De leden van den raad evenwel -kwamen er minder goed af; de heeren -Vloeker, Hoereerder, Boosheid, Leugenaar, -Dronkenschap en Bedrieger werden met een -enkel schot zwaar gewond. Zij maakten ook -die twee kanonnen, welke op den toren van -de Oorpoort stonden, onbruikbaar, en deden -ze diep in den modder nederstorten.</p> - -<p>Het leger van El-Schaddaï had, zooals -gezegd is, de winterkwartieren betrokken, -en zich aldaar zoodanig verschanst, als dat -voor hun koning het voordeeligst en voor -den vijand het nadeeligst was, terwijl zij -telkens groote beweging brachten in de -stad Menschziel. En dit gelukte hun zoo -uitnemend, dat zij den belegerden heel wat -overlast aandeden. Want nu kon Menschziel -in het geheel niet meer zoo gerust -slapen als tevoren, ook konden zij niet -meer in stille gerustheid als eertijds hunne -drinkgelagen houden; want van uit het -legerkamp van El-Schaddaï kwamen zoo -menigvuldige, luide en verschrikkelijke alarmkreten, -nu eens aan de eene poort en dan -aan eene andere, ook soms wel aan alle -poorten tegelijk, dat al hun vroegere vrede -verbroken was. Ja, deze beroeringen waren -zóo menigvuldig, en wel in den tijd dat de -nachten het langst en de koude het strengst -waren, dat die winter de lieden van Menschziel -heugen zou. Nu eens klonken alleen de -trompetten en dan weder waren deze vergezeld -van geweldige slingersteenen, die in de -stad geworpen werden. Somtijds marcheerden -tienduizend van ’s konings soldaten rondom -de stadsmuren, en dat wel te middernacht, -terwijl zij onophoudelijk schoten en krijgsgeschreeuw -aanhieven. Dan weer werden -enkelen in de stad gewond en hun geroep -en klagelijk schreeuwen werd in de stad -vernomen tot haar groote ongerustheid. Ja, -zij werden zóo benard door hen, die hen -ingesloten hielden, dat ik gerust durf beweren, -dat zelfs de rust van Diábolus in -die dagen menigmaal werd verstoord.</p> - -<p>In deze dagen begonnen, naar mij bericht -werd, verscheidene gemoederen binnen -Menschziel verontrust te worden door allerlei -gedachten, overleggingen en denkbeelden. -Sommigen zeiden: „Dat is op die manier -geen leven.” Anderen antwoordden: „O, -’t zal wel spoedig weer overgaan.” Dan stond -een derde op en sprak: „Laat ons tot Koning -El-Schaddaï terugkeeren en daardoor een -eind maken aan al deze ellende”, terwijl -weer een vierde met de vrees voor den dag -kwam: „Zou hij ons wel willen vergeven!” -Daarbij kwam, dat die oude heer griffier, -die griffier was eer Diábolus de stad nam, -ook hoe langer hoe harder begon te praten, -en zijne woorden klonken nu het volk van -Menschziel als sterke donderslagen in de -ooren. Geen geluid was nu zoo ontzettend -voor Menschziel als zijne stem vereenigd -met het schieten en de alarmkreten der -kapiteins.</p> - -<p>Nu begon er ook gebrek in Menschziel -te komen, daar de dingen, die hare ziel -zich eertijds gelusten liet van haar waren -weggenomen. Al hare begeerlijke <span class="verwijzing">Luk. 15 : 14, 15.</span> -dingen waren omfloersd en daar -was verbranding in plaats van schoonheid. -Rimpels en schaduwen des doods waren op -de inwoners. O, hoe verheugd zou nu -Menschziel geweest zijn als zij maar rust en -vrede had gehad, al had zij in armoede -moeten leven!</p> - -<p>De kapiteins lieten nu midden in den -winter door den mond van Boanerges trompetter -nog eene opeisching tot Menschziel -komen, om zich toch aan den koning, den -grooten koning El-Schaddaï, over te geven. -Zij deden dit eenmaal en andermaal en ten -derden male, nog altijd hopende, dat -Menschziel gewillig mocht worden bevonden -om zich over te geven op eene vriendelijke -uitnoodiging. Ja, mij is zelfs verteld, dut -de stad gewillig zou geweest zijn om zich -over te geven op dit oogenblik, als niet -de oude heer Ongeloof zich daartegen had -verzet en de heer Vastewil niet zoo wankelend -in zijn besluiten ware geweest. Ook -Diábolus begon te razen. Op die manier -waren zij volstrekt niet eensgezind omtrent -de overgave der stad; daarom bleven zij in -hunne droefheid en in hunne vreeze liggen.</p> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter nobotmargin"> -<img src="images/page073top.jpg" alt="" width="600" height="594" /> -</div> - -<div class="page073"> - -<p class="caption cap073 herhaling">ONGELOOF -BRENGT VERSLAG UIT.</p> - -<p class="inillo text550 blankbefore2">Ik zeide dat de kapiteins tot driemaal -over een trompetter zonden. De eerste maal -kwam deze met woorden van vrede, hun -zeggende, dat de edele kapiteins van El-Schaddaï -medelijden hadden met de ellende -der arme stad Menschziel, die haar eigen -geluk en welvaren in den weg stond. Hij -zeide bovendien, dat de kapiteins hem -hadden gelast mede te deelen, dat als de -arme stad zich wilde overgeven en zich -vernederen, al hare afdwalingen en haar -opstand zouden worden vergeven en vergeten, -en haar nog op het gemoed gedrukt -hebbende, dat zij toch zichzelve niet langer -zou in den weg staan of zelf de oorzaak -wezen, dat zij jammerlijk omkwamen, zoo -keerde hij terug naar het kamp.</p> - -<p class="inillo text550">De tweede maal dat de trompetter kwam, -behandelde hij haar een weinig harder, want -na geblazen te hebben deelde hij haar mede, -dat haar voortgezette halsstarrigheid den -geest der kapiteins verbitterde, en dat zij -besloten waren de stad Menschziel in te -nemen of voor hare muren te sterven.</p> - -<p class="inillo text550">De derde keer sprak hij nog harder -woorden on verhaalde, dat waar zij zoo -ontzettend goddeloos bleef, hij nu niet -zeker meer wist of de kapiteins tot barmhartigheid -of tot oordeel gestemd waren. -Zij hadden hem alleen de boodschap meegegeven: -„Beveel de stad, dat zij de poorten -opent!” Daarna keerde hij zich om en ging -weder naar het leger terug.</p> - -<p class="inillo text550">Deze drie opeischingen, en voornamelijk -de laatste twee, verschrikten de stad zoozeer, -dat er dadelijk eene raadsvergadering belegd -werd, waarvan de uitslag was, dat de -heer Vastewil zich naar de Oorpoort zou -begeven om daar bij trompetgeschal de kapiteins -tot een mondgesprek uit te noodigen. -Dit gebeurde; de heer Vastewil blies de -trompet en de kapiteins kwamen in hunne -harnassen met al hunne tienduizenden, die -hunne voetstappen volgden. Toen vertelden -de lieden der stad aan de kapiteins, dat zij -hunne opeischingen hadden gehoord en dat -zij met hen en hunnen koning El-Schaddaï -wilden onderhandelen op de artikelen en -voorwaarden, die zij op last van hun vorst -thans wilden vaststellen, en die hierop -moesten uitloopen, dat zij éen volk met hen -worden zouden.</p> - -</div><!--page073--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/page073bot.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="103" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>Die voorwaarden luidden:</p> - -<p>1<sup>e</sup>. Dat de tegenwoordige burgemeester -Ongeloof met den heer Goedvergeter en den -dapperen Vastewil onder koning El-Schaddaï -de bestuurders der stad zouden blijven en in -hunne tegenwoordige ambten bevestigd worden.</p> - -<p>2<sup>e</sup>. Dat niemand, die tegenwoordig onder -den reus diende, door El-Schaddaï zou -worden weggejaagd of uit huis en haard -verdreven, noch eenigszins in de vrijheid -gekrenkt, die hij tot dusverre onder Diábolus -had genoten.</p> - -<p>3<sup>e</sup>. Dat aan al de burgers der stad zou -worden vergund de privilegiën en rechten -te behouden, die hun eertijds vergund waren -en waaronder zij nu onder Diábolus zoo -lang geleefd hadden, die hun eenige heer -en beschermer al dien tijd geweest was.</p> - -<p>4<sup>e</sup>. Dat geen nieuwe wetten zouden -worden ingesteld, noch gerechtsdienaren of -andere beambten onder hen aangesteld, -zonder hun eigen keus en goedvinden.</p> - -<p>„Dit zijn nu onze vredesvoorwaarden, -en alleen op die voorwaarden willen wij -ons aan uwen koning onderwerpen.”</p> - -<p>Maar toen de kapiteins deze geringe toegeefelijkheid -en deze hooge en trotsche eischen -hadden gehoord, waren zij volstrekt niet tevreden -en hielden bij monde van kapitein -Boanerges de volgende toespraak:</p> - -<p>„O, gij inwoners van Menschziel, toen -ik uwe trompet hoorde klinken om met ons -een mondgesprek te houden, was ik inderdaad -zeer blijde. Toen gij daarop zeidet, -dat gij gewillig waart u aan onzen koning -te onderwerpen was ik nog meer verheugd. -Maar toen gij door uw zot geklap en onzinnige -voorwaarden het struikelblok uwer -ongerechtigheden opnieuw voor uw aangezicht -legdet, veranderde mijne vreugde in -droefenis en de hoop op uwe onderwerping -in smart en vrees.</p> - -<p>„Ik denk dat de oude Kwaderust, de -geboren vijand van Menschziel, deze artikelen -heeft opgesteld, die gij ons nu als -vredesvoorwaarden voorhoudt; maar waarlijk -zij mogen niet in de ooren klinken van -eenigen mensch, die in dienst van koning -El-Schaddaï staat of eenige betrekking op -hem heeft. Daarom weigeren en <span class="verwijzing">2 Tim. 2 : 19.</span> -verwerpen wij gezamenlijk, en dat wel met -de hoogste verachting de ons voorgestelde -artikelen als zijnde die de grootste der ongerechtigheden.</p> - -<p>„Maar o Menschziel, wanneer gij uzelve -in onze handen wilt overgeven, of beter -gezegd in de handen van onzen koning, en -het aan hem wilt overlaten zulke bepalingen -voor u te maken als goed zullen wezen in -zijne oogen, (en ik durf u verzekeren, dat -ze door u als de beste en voordeeligste bevonden -zullen worden) dan willen wij u -aannemen, en met u in vrede leven; maar -als gij uzelve niet in de handen van El-Schaddaï -onzen koning wilt toevertrouwen, -dan blijft alles zooals het is en zullen wij -weten wat wij te doen hebben.”</p> - -<p>Toen riep de oude Ongeloof, de burgemeester -der stad, luide van den muur, en -zeide: „Wie zou er zoo dwaas zijn, die, -zooals wij nu, uit de handen van zijne -vijanden verlost is, om dan het heft uit -eigen hand te geven en zich in den blinde -aan een onbekende te onderwerpen? Ik -voor mij zal nooit in zulk een onbepaald -voorstel toestemmen. Kennen wij het karakter -en de handelwijze van dien koning? Door -sommigen wordt gezegd, dat hij boos tegen -zijne onderdanen is, wanneer zij maar een -haarbreed van den weg afwijken, dien hij -hun voorschrijft; en anderen beweren, dat -hij veel meer van hen eischt dan zij volbrengen -kunnen. Daarom komt het mij voor, -o Menschziel, dat gij goed moet overleggen -wat u in dezen te doen staat, want als gij -u aan een anderen hebt overgegeven zijt gij -uw eigen heer en meester niet meer. Uzelven -over te geven aan een bepaald gezag is de -grootste dwaasheid der wereld, want gij -zoudt er u stellig over berouwen, maar -nooit recht hebben u er over te beklagen. -Weet gij nu wel, wanneer gij de zijne zijt -geworden, wie van u hij zal dooden en wie -hij in het leven zal behouden, en of hij -wellicht niet ons allen om het leven zal -brengen en uit zijn land een nieuw volk -zenden om deze stad te bewonen?”</p> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/illo075.jpg" alt="" width="398" height="600" /> -<p class="caption herhaling">OUDE ONGELOOF AANGEVALLEN DOOR VERSTAND.</p> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>Deze toespraak van den burgemeester -ontstelde hen allen en wierp al hun grond -der hope op een accoord omver. Daarom -keerden de kapiteins terug naar hunne tenten -en de burgemeester naar het kasteel van -zijn Koning.</p> - -<p>Diábolus wachtte daar reeds zijne terugkomst -af, want hij had gehoord, dat er -eene ontmoeting had plaatsgevonden. Zoodra -hij de kamer binnenkwam groette -Diábolus hem met een: „Welkom, edele -heer! Wat heeft er heden plaatsgevonden?” -Daarop vertelde de heer Ongeloof hem met -gedempte stem de geheele zaak, zeggende: -„Zóo en zóo spraken de kapiteins, en zóo -en zóo heb ik gesproken.” Diábolus was -zeer blijde dit te hooren en zeide: „Mijn -waarde burgemeester, mijn getrouwe heer -Ongeloof; ik heb altijd op uwe trouw gerekend -en die nog nooit valsch bevonden. -Ik beloof u, dat als wij dezen berg overkomen, -een veel heerlijker betrekking dan die -van Menschziels burgemeester u zal ten deel -vallen. Ik zal u mijn algemeenen afgezant -maken, ambassadeur aan alle hoven, ja wat -meer zegt, gij zult de eerste na mij zijn -en alle natiën regeeren. Gij zult hun banden -aanleggen naar uwen lust, en niemand mijner -vasallen zal meer vrijheid genieten dan die -in uwe ketenen wil wandelen.”</p> - -<p>Nu trad de burgemeester uit het paleis -van Diábolus alsof hij een groote gunst -ontvangen had, waarom hij met groote -deftigheid daarheen ging en zichzelven reeds -vleide met de schitterende verwachtingen, -die hij nu koesterde.</p> - -<p>Doch terwijl de burgemeester en Diábolus -het aldus best samen eens waren, bracht dit -afwijzen der dappere kapiteins Menschziel -tot muiterij. Want terwijl de oude Ongeloof -het kasteel binnenging om met zijn meester -te raadplegen, kwamen de oud-burgemeester, -die vóor Diábolus in Menschziel kwam aan -het hoofd stond, namelijk de heer Verstand, -en de oude griffier Geweten in de stad om -kennis te nemen van hetgeen aan de Oorpoort -had plaats gegrepen. Gij moet weten, -dat zij niet hadden mogen tegenwoordig -zijn bij de beraadslagingen, die gehouden -waren, anders zouden zij voorzeker ten -gunste der kapiteins gesproken hebben; -maar nu kwamen zij om te vernemen wat -er gebeurd was. Daarna verzamelden zich -enkelen uit de stad rondom hen en die -brachten hun aan het verstand hoe verstandig -en zedelijk de eisch der kapiteins was -en welke slechte gevolgen voortspruiten -zouden uit de verwaande woorden van den -ouden Ongeloof, den burgemeester, die zoo -weinig eerbied had getoond voor de kapiteins -en hun koning, en hoe hij hen allen -onnoozel weg van ontrouw en verraad beschuldigde. -„Want wat minder dan dat”, -zeiden zij, „kon uit zijne woorden worden -afgeleid toen hij beweerde hun eisch niet te -kunnen vervullen, en voegde daar nog bij -dat de koning ons wilde vernielen waar hij -ons tevoren betuigd had op zijn woord -van eer, dat hij ons wilde genadig zijn?” -De menigte werd daardoor overtuigd van -het kwaad, dat de oude Ongeloof had aangericht, -en begon saam te scholen op alle -pleinen en op de hoeken van alle straten -van Menschziel. Eerst begonnen zij te morren, -daarna er openlijk over te spreken en daarna -liepen zij uit alle macht rond al schreeuwende: -„O, die dappere kapiteins van El-Schaddaï! -Waren wij maar onder hun bestuur -en onder dat van hunnen koning El-Schaddaï!” -Toen de burgemeester er nu -erg in kreeg dat Menschziel in opstand was, -kwam hij neder om het volk te stillen, en -vermeende hen met zijne fiere houding en -zijn forsch voorkomen op eenmaal te bedaren; -maar toen zij hem zagen, vielen zij -op hem aan en zouden hem stellig een -ongeluk hebben toegebracht, had hij zich -niet in zijne woning teruggetrokken. Desniettemin -belegerden zij met alle macht het -huis waar hij was, om het boven zijn hoofd -te laten instorten; maar het was een te -sterk kasteel en daarom gelukte hun dit -niet. Zoo greep hij dan weder moed, opende -een venster en sprak van daar het volk op -de volgende wijze aan:</p> - -<p>„Mijne heeren, wat is toch de reden, -dat hier zulk een oproer is uitgebarsten?”</p> - -<p>Toen antwoordde de heer Verstand: „De -reden is, dat gij en uw meester niet recht -hebt gehandeld, en niet naar behooren tot -de kapiteins van El-Schaddaï hebt gesproken. -In drie dingen hebt gij verkeerd gedaan. -Het eerste is, dat gij den heer Geweten en -mijzelven niet hebt opgeroepen om naar -uw gesprek te hooren. Het tweede, dat gij -zulke vredesvoorwaarden aan de kapiteins -hebt voorgesteld, die zij onmogelijk konden -aannemen of hun El-Schaddaï moest maar -vorst in naam wezen, en Menschziel zou de -macht behouden om in alle wetteloosheid en -ijdelheid te leven, en dus zou daar uit -volgen, dat Diábolus hier toch koning bleef; -Diábolus koning in werkelijkheid en de andere -alleen koning in naam. En het derde is, -dat gij nadat de kapiteins ons getoond hadden -op welke voorwaarden zij ons wilden -aannemen, gij met uwe zoutelooze, goddelooze -en ongepaste redeneering alles weer -hebt omvergeworpen.”</p> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/illo077.jpg" alt="" width="391" height="600" /> -<p class="caption herhaling">VERSTAND EN GEWETEN GEVANGEN GENOMEN.</p> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>Toen de oude Ongeloof deze toespraak -gehoord had riep hij: „Verraad! Verraad! -Te wapen! Te wapen! o gij alle getrouwe -vrienden van Diábolus binnen Menschziel!”</p> - -<p>Verstand sprak toen: „Mijnheer, gij kunt -aan mijne woorden de beteekenis hechten, -die u behaagt, maar ik ben zeker dat de -kapiteins van zulk een voornaam heer eene -betere behandeling van u verdiend hadden.”</p> - -<p>Daarop antwoordde de oude Ongeloof: -„Dit is maar weinig beter. Maar heerschap, -wat ik sprak, dat sprak ik voor mijn vorst, -voor zijne regeering en tot rust van het -volk, dat gij door uwe onwettige handelingen -dezen dag tegen ons hebt opgezet.”</p> - -<p>Toen antwoordde de oude Griffier, wiens -naam Geweten was, en zeide: „Heerschap, -gij mocht wel niet zooveel afdingen op hetgeen -de heer Verstand gesproken heeft, want het -is zeer duidelijk, dat hij de waarheid heeft -gesproken en dat gij een vijand van Menschziel -zijt. Wees dan overtuigd van de boosheid -en verkeerdheid uwer stoute en vermetele -taal, en van de droefheid, die gij -den kapiteins hebt aangedaan, en niet het -minst van de schade, die gij daardoor aan -Menschziel hebt berokkend. Hadt gij de -voorwaarden aangenomen, het geklank der -trompetten en het krijgsrumoer zou reeds -van rondom deze stad zijn verdwenen; -maar dat droevige geluid klinkt voort en -uw gebrek aan wijsheid is daarvan de oorzaak.”</p> - -<p>Toen zeide oude Ongeloof: „Mijnheer, -zoo ik het beleef, zal ik uwe boodschap -aan Diábolus overbrengen, en daar zult gij -een antwoord op uwe woorden ontvangen. -Intusschen zullen wij het goede voor de -stad zoeken en u niet om raad vragen.”</p> - -<p>Verstand sprak daarop: „Heerschap, -uw vorst en gij zijt beiden vreemdelingen -in Menschziel en geene ingeborenen aldaar: -en wat kan er nu anders gebeuren dan dat -gijlieden, als gij ons in nog grooter ellende -hebt gebracht, en gij geen anderen uitweg -ziet om uzelven te redden, ons in de steek -laat, onze stad in brand steekt en temidden -van den rook u wegpakt? Wij blijven -in de ellende achter.”</p> - -<p>Ongeloof antwoordde: „Mijnheer, gij vergeet -dat gij onder een gouverneur leeft en -dat gij u als een onderdaan hebt te gedragen; -weet dat als mijnheer de koning -hooren zal wat heden door u geschied is, -hij u daar kleinen dank voor weten zal.”</p> - -<p>Terwijl nu deze edellieden op zulk eene -wijze met elkander in twist waren, kwamen -van de wallen en poorten der stad de -heeren Vastewil, Vooroordeel, Kwaderust -en verscheidene anderen van den nieuwbakken -adel en eereburgerij, en zij vraagden -naar de reden van dezen oploop. Daarop -begon een ieder op eigen gelegenheid te -vertellen wat er gaande was, zoodat zij niets -duidelijk konden verstaan of begrijpen. Toen -werd er stilte geboden en de vos Ongeloof -begon te spreken. „Mijnheer”, zeide hij, -„hier staan een paar bedorven edellieden, -die als gevolg van hun slecht begrip of -vrees, ook op raad van een zekeren heer -Misnoegen, deze gansche bende oproerig -tegen mij in het harnas gejaagd, en aldus -getracht hebben onze stad aan het muiten -te doen slaan tegen onzen vorst.”</p> - -<p>Toen stonden al de Diábolus-mannen -daar tegenwoordig op, en bevestigden, dat -deze dingen aldus waren.</p> - -<p>Toen nu zij, die het met de heeren Verstand -en Geweten hielden, bemerkten, dat -het hun slecht bekomen kon omdat kracht -en macht aan de andere zijde waren, kwamen -zij toeloopen om hen te helpen, zoodat -er aan beide zijden een groote menigte -stond. Nu hadden zij, die aan Ongeloofs -kant stonden, wel gewild, dat die twee -oude edellieden maar dadelijk naar de gevangenis -werden gebracht; maar die aan den -anderen kant stonden, wilden dit niet toelaten. -Daarna begonnen de twee partijen -weder tegen elkander aan te gaan. De -Diábolusvrienden riepen om den ouden Ongeloof, -Goedvergeter, de nieuwe edellieden -en hunnen grooten Diábolus. De andere -partij riep om El-Schaddaï, de kapiteins, -hunne wetten, hunne barmhartigheid en -prezen hunne voorwaarden en manieren. -Deze twist duurde eenigen tijd voort en -toen kwamen zij van woorden tot daden, -zoodat er van beide zijden slagen vielen. -De goede oude edelman Geweten werd -tweemaal door een Diábolus-man ter neder -geworpen; de persoon, die dit deed, heette -Verdooving. Ook de heer Verstand was bijna -afgemaakt en dat wel met een handboog, -maar de persoon, die er meê schoot, kon -niet te best mikken. Toch kwamen die van -de andere zijde er ook niet allen heelhuids -af. Daar was een zekere Overijling, een -Diábolus-man, dien de hersens ingeslagen -werden door den heer Gemoed, een dienaar -van den heer Vastewil. Ook deed het mij -lachen toen ik zag hoe den ouden Meester -Vooroordeel een beentje werd gelicht en hij -in den modder tuimelde, want nog niet -lang geleden was hij tot kapitein aangesteld -van eene compagnie Diábolus-mannen tot -nadeel van de stad. Nu was hij onder de -voet geraakt, en ik kan u verzekeren, dat -eenigen van de Verstandspartij hem den -schedel intrapten. Zoo ook de heer Iets. -Deze was temidden van de troebelen een -groot man geworden; maar toch waren beide -zijden tegen hem omdat hij aan niemand -getrouw was. Ze hadden hem om zijne -trotschheid een been gebroken, en het speet -hun dat het zijn nek niet was geweest. Nog -veel meer ongelukken hadden aan beide -zijden plaatsgevonden; maar het was een -wonder te zien hoe onverschillig Vastewil -dit alles aanzag: hij scheen geen meerdere -notitie te nemen van het een dan van het -ander; alleen heeft men opgemerkt, dat hij -glimlachte toen de oude Vooroordeel in -den modder viel. Zoo ook toen kapitein Iets -(Neutraal) daar aan kwam strompelen, gaf -hij er weinig acht op.</p> - -<p>Toen nu het oproer gestild was, zond -Diábolus om de heeren Verstand en Geweten, -en sloot hen beiden in de gevangenis -als de aanstokers van deze muiterij in -Menschziel. Daardoor begon de stad nu -weer rustig te worden en de gevangenen -werden zeer hard behandeld. Zelfs had -Diábolus hen gaarne van kant geholpen; -maar de tegenwoordige tijd paste niet voor -een rechtsgeding, waar de oorlog aan alle -poorten woedde.</p> - -<p>Maar laat ons naar onze geschiedenis -wederkeeren. De kapiteins, toen zij van de -poort waren teruggekeerd, en in het kamp -teruggekomen, riepen een krijgsraad op om -te beraadslagen wat verder gebeuren zou. -Sommigen zeiden: „Laat ons nu heengaan -en op de stad aanvallen!” Maar het meerendeel -vond toch geraden hen nog eerst eene -nieuwe opeisching te doen toekomen, en -de reden daarvoor was, dat naar uit alles -scheen te blijken, de stad meer tot overgave -geneigd scheen dan vroeger. „En als”, zeiden -zij, „sommigen in een weg van toenadering -verkeeren, zouden wij door ruwheid en -hardheid hen afstooten; wij moeten hun -door onze oproeping opnieuw toonen, dat -wij gewillig zijn hen aan te nemen.”</p> - -<p>Nadat nu diensvolgens besloten was, -werd weder een trompetter geroepen en de -woorden in zijn mond gelegd, terwijl hem -geboden werd zich te haasten en voorspoed -toegewenscht. Het duurde dan ook maar -kort of de trompetter trok af. Bij den -muur gekomen zijnde liep hij regelrecht op -de Oorpoort aan en blies daar uit alle macht -zooals hem geboden was. Die van binnen -kwamen nu dan ook uit om te zien wat er -gaande was en de trompetter hield de volgende -toespraak:</p> - -<p>„O, gij beklagenswaardige stad Menschziel, -met uw verharde hart! hoe lang zult -gij nog volharden in uwe zondige slechtigheden, -en uw vermaak vinden in uwe -schande? Tot dusverre versmaadt gij alle -aanbiedingen van vrede en verlossing. Hoe -kunt gij de heerlijke aanbiedingen van El-Schaddaï -in den wind slaan en de leugens -en valschheden van Diábolus vertrouwen? -Meent gij, dat als El-Schaddaï u zal hebben -overwonnen de herinnering aan dit uw -verkeerd gedrag u eenigen vrede of troost -zal brengen? Of dat gij Hem met uwe -snorkende woorden verward zult maken als -een sprinkhaan? Spaart hij u ook uit vrees -voor u? Denkt gij sterker te wezen dan hij? -Ziet eens op naar den hemel en aanschouwt -de sterren hoe hoog ze zijn? Kunt gij de -zon tegenhouden in haren loop? Kunt gij -de maan beletten licht te geven? Kunt gij -het heir der starren tellen of de flesschen -des hemels ontsluiten? Kunt gij de wateren -der zee oproepen en laten die over de aarde -stroomen? Kunt gij alle hoogmoedigen vernederen -en hen met het aangezicht in het -stof doen liggen? Dit zijn nu nog maar -enkele van ’s konings werken, in wiens naam -wij heden tot u komen, opdat gij u onder -zijn gezag zoudt schikken. Daarom roep ik -u nogmaals op in zijnen naam, dat gij -uzelven aan zijne kapiteins zoudt overgeven.”</p> - -<p>Bij deze oproepingen schenen de bewoners -van Menschziel stil te staan, niet wetende -wat daarop te antwoorden. Om die -reden kwam Diábolus schielijk voor den dag -en wilde zelf een antwoord geven; hij begon -dan ook, maar richtte zijne toespraak -tot de lieden van Menschziel.</p> - -<p>„Mijne heeren en getrouwe onderdanen,” -aldus ving hij aan, „als het waar is wat -deze opeischer gezegd heeft aangaande de -grootheid van hunnen koning, zoo zult gij -door zijne schrik voortdurend in slavernij -worden gehouden en als een slak versmelten. -Hoe kunt gij, zelfs waar hij op een afstand -is, de gedachte aan zulk een machtig vorst -verdragen? En waar gij hem u zelfs op een -afstand niet voorstellen kunt, hoe zult gij -dan zijne tegenwoordigheid verdragen? Ik, -uw vorst, ga gemeenzaam met u om en gij -moogt met mij spelen als met een graskriek -of huismusch. Bedenk daarom wel -wat uw voordeel wezen zal en welke voorrechten -ik u altijd heb bewezen.</p> - -<p>„En als nu verder alles eens waar is -wat deze man heeft gezegd, vanwaar komt -het dan dat de onderdanen van El-Schaddaï -overal zoo in slavernij zuchten? Niemand -in het Heelal is zoo ongelukkig als zij, -niemand zoo vertrapt en vernederd.</p> - -<p>„O, mijn arm Menschziel! waart gij toch -zoo traag om mij te verlaten als ik traag -ben om u aan uw lot over te geven. Maar -nu zeg ik u: de ure der beslissing is gekomen; -de kogel moet door de kerk, vrijheid -zult gij bezitten als gij haar weet te -gebruiken, ja een koning bezit gij altijd -als gij hem maar weet lief te hebben en te -gehoorzamen.”</p> - -<p>Na deze toespraak verhardde de stad -Menschziel wederom haar hart tegen de -kapiteins van El-Schaddaï. De gedachte aan -zijne grootheid deed de inwoners sidderen, en -de gedachte aan zijne heiligheid deed hen in -wanhoop wegzinken. Daarom na een korte beraadslaging -met de partij van Diábolus, zonden -zij den trompetter met dit woord terug, -dat zij van hunne zijde besloten waren hunnen -koning aan te kleven en zich nimmer -aan El-Schaddaï over te geven; en dat het -daarom ook nutteloos was hun nog verdere -opeischingen te zenden, aangezien zij liever -wilden sterven dan zich over te geven. En -nu schenen de zaken dan al zeer slecht te -gaan, hoe langer hoe meer achteruit, namelijk, -zoo dat Menschziel weldra buiten het -bereik van iedere roepstem wezen zou. Maar -de kapiteins, die wisten wat hun koning -vermocht, verloren daarom nog den moed -niet. Zij zonden nog een nieuwe oproeping, -veel scherper en gestrenger dan de voorgaande. -Maar hoe meer zij zonden des te -afkeeriger werd de stad. „Gelijk zij hen -<span class="verwijzing">Hos. 11 : 2, 7.</span>riepen, alzoo gingen zij van hun aangezicht -weg — zij riepen wel van den Allerhoogste, -maar niet een verhoogde Hem.</p> - -<hr class="chap" /> - -<h2 class="text" id="HoofdstIV">HOOFDSTUK IV.<br /> -IMMANUELS LEGER. DE AANVAL.</h2> - -<p class="fancycap"><img src="images/dropcapz.png" alt="Z" width="76" height="90" -class="dropcap" /><span class="verbergen">Z</span>oo hielden zij dan op langs dezen -weg met de stad te handelen en -sloegen een anderen in. Tot dit -doel vergaderden zich de kapiteins tot eene -gedachtenwisseling over hetgeen nu te doen -ware, ten einde de stad uit de heerschappij -van Diábolus te verlossen. Toen stond de -edele kapitein Overtuiging op, en sprak:</p> - -<p>„Broeders, ziet hier mijne meening.</p> - -<p>„Eerstens moeten wij onophoudelijk onze -slingersteenen in de stad werpen, en haar -dag en nacht aldus belegerend, voortdurend -de onrust aldaar gaande houden. Daardoor -zullen wij ook haar onstuimigen geest in -bedwang houden; want zelfs een leeuw kan -men temmen door hem voortdurend lastig -te vallen.</p> - -<p>„Ten tweede geef ik den raad, dat wij -een verzoekschrift opstellen aan onzen Koning -en heer El-Schaddaï, waarin wij hem -den toestand van Menschziel mededeelen en -zijne vergiffenis vragen, dat wij niet beter -geslaagd zijn, en ernstig de hulp van Zijne -Majesteit inroepen om ons meer krachten -te zenden en een welbespraakten aanvoerder -daarbij, opdat het voordeel, dat wij reeds -behaald hebben, niet weder verloren ga, -maar door een algeheele verovering van -Menschziel gevolgd worde.”</p> - -<p>In deze denkbeelden van den edelen -kapitein Overtuiging stemden allen als een -eenig man mede, en een verzoekschrift -werd onmiddellijk opgesteld, en door een -vertrouwd man aan den koning gezonden. -De inhoud was daarvan als volgt:</p> - -<p>„Allergenadigste en overheerlijke Koning, -heer der hoogere wereld en bouwmeester -der stad Menschziel! Wij hebben, geduchte -souverein, op uw bevel ons leven -in de waagschaal gesteld, en een oorlog -begonnen tegen de vermaarde stad Menschziel. -Toen wij tegen haar optrokken, deden -wij volgens onzen lastbrief eerst vredesvoorwaarden -hooren. Maar, groote Koning, -zij namen onzen raad lichtvaardig op en -wilden naar onze bestraffing niet luisteren. -<span class="verwijzing">Matth. 22 : 5.<br />Spreuk. 1 : 25.<br />Zach. 7 : -11-13.</span> Zij hebben hunne poorten toegesloten -en ons buiten hunne -stad gehouden. Ook haalden zij -hunne kanonnen voor den dag en schoten -op ons en deden ons zooveel nadeel als -hun mogelijk was. Maar wij hebben de stad -met alarm op alarm verontrust, haar telkens -gepast geantwoord en daardoor ook -wel eenig voordeel op haar behaald.</p> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter nobotmargin"> -<img src="images/page081top.jpg" alt="" width="600" height="541" /> -</div> - -<div class="page081"> - -<p class="caption cap081 herhaling">HET VERZOEKSCHRIFT AAN EL-SCHADDAÏ GERICHT.</p> - -<p class="inillo text550 blankbefore2">„Diábolus, Ongeloof en Vastewil zijn -onze groote tegenstanders; nu hebben wij -onze winterkwartieren betrokken, maar toch -zóo, dat wij voortdurend met een vaste -hand de stad benauwen.</p> - -<p class="inillo text550">„Hadden wij maar een enkelen flinken -vriend in de stad, dan zou zulk een ons -geholpen hebben en aan onze oproeping -eenige kracht bijgezet om hen over te halen -zich over te geven; maar daarbinnen waren -niet anders dan vijanden, niet éen, die ten -gunste van onzen koning sprak. Daarom, -ofschoon wij gedaan hebben wat wij vermochten, -volhardt Menschziel in haren opstand -tegen u.</p> - -<p class="inillo text550">„Nu, Koning der koningen, moge het u -behagen dit niet welgelukken van uwer -dienaren pogen te vergeven. Zend gij, Heere, -naar onze begeerte, meer krachten naar -Menschziel, opdat zij worde onderworpen, -en een man aan het hoofd daarvan, die de -stad beide beminnen en vreezen mocht.</p> - -<p class="inillo text550">„Wij spreken niet aldus omdat wij onwillig -zijn den oorlog te voeren (want wij -zijn besloten te sterven of te overwinnen); -maar opdat de stad Menschziel voor Uwe -majesteit moge gewonnen worden. Wij bidden -bovendien Uwe Majesteit, dat wij na -het eindigen van dezen oorlog en de overwinning -dezer stad weder gebruikt mogen -worden tot uitvoering van uwe genadige -en heerlijke plannen en oogmerken. Amen.”</p> - -<p class="inillo text550">Dit verzoekschrift aldus opgesteld, werd -met allen spoed naar den koning gezonden -door de hand van een zeer goed man, genaamd -Liefde tot Menschziel.</p> - -</div><!--page081--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/page081bot.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="45" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>Toen dit rekwest in het paleis van den -koning kwam, aan wien kon het toen beter -overhandigd worden dan aan ’s konings zoon? -Hij nam het aan en las het omdat de inhoud -hem best beviel; ook voegde hij er -met eigen hand nog eenige dingen bij, die -hij noodig achtte en droeg het toen eigenhandig -naar den koning. Het daar gehoorzaam -overgeleverd hebbende, maakte hij -insgelijks van zijne eigen macht gebruik en -beval het mondeling aan.</p> - -<p>Nu werd de koning verheugd op het zien -van het verzoekschrift, maar nog meer verblijdde -hij zich omdat zijn zoon het ondersteunde! -Het behaagde hem zeer te vernemen -hoe zijne kapiteins zich rondom -Menschziel gelegerd hadden en daar zoo -van ganscher harte met de verovering bezig -waren, zoo standvastig in hun besluit, en -reeds in het bezit van sommige voordeelen -op de vermaarde stad Menschziel.</p> - -<p>Daarom riep de koning zijn zoon Immanuel -tot zich, en deze antwoordde: „Ziet, -hier ben ik, Vader.” Toen zeide de koning: -„Gij kent even goed als ik zelf den toestand -der stad Menschziel, en wat wij hebben voorgenomen -en wat gij gedaan hebt om haar -te verlossen. Kom nu, mijn zoon, en bereid -u tot den oorlog, want gij zult naar mijn -leger te Menschziel vertrekken. Gij zult aldaar -voorspoedig zijn en de stad veroveren.”</p> - -<p>Toen zeide ’s konings zoon: „Uwe wet is -in het midden mijns ingewands; ik heb -lust om uwen wil te doen. Dit is de dag, -waarnaar ik verlangd heb, en het werk, -<span class="verwijzing">Hebr. 10 : 7.</span> waarop ik gewacht heb. Geef -mij daarom die versterking mede, welke gij -in uwe wijsheid noodig keurt, en -ik zal heengaan en de ellendige stad Menschziel -van Diábolus verlossen, en uit zijne -hand redden. Dikwijls heeft mijn hart in -mijn binnenste gebloed over die ellendige -stad; maar nu ben ik verheugd en blijde.” -En dat zeggende ging hij springende over -de bergen, uitroepende: „Niets is mij te -dierbaar voor Menschziel; de dag der wrake -is voor u gekomen, en hoe verheug ik mij, -dat mijn Vader mij gemaakt heeft tot den -oversten leidsman harer redding en zaligheid. -<span class="verwijzing">Hebr. 2 : 10.</span> Ik zal beginnen met al -diegenen te plagen, die eene plaag geweest -zijn voor de stad en zal haar uit hunne -hand verlossen!”</p> - -<p>Toen des konings zoon aldus had gesproken, -scheen er een licht door het geheele -hof; allen verheugden zich en alle gesprekken -liepen over hetgeen Immanuel voor -die vermaarde stad Menschziel ging doen. -Gij kunt u niet half begrijpen hoe de hovelingen -waren ingenomen met dit voornemen -van den prins; ja, zoo waren zij in deze -zaak belangstellende, dat de hoogste edelen -en eerste stafofficieren van het koninkrijk -onder Immanuel wilden dienen om mede -te helpen ten einde de stad Menschziel -voor El-Schaddaï te herwinnen.</p> - -<p>Toen werd besloten, dat er enkelen vooruit -zouden gaan om aan het leger bericht te -brengen, dat Immanuel op de komst was -om Menschziel te herwinnen, en dat hij -zulk een machtig en onverwinnelijk leger -zou medebrengen, dat het niet te weerstaan -was. Hoe gereed waren die hooggeplaatsten -aan het hof om als boodschappers en couriers -dienst te doen, ten einde deze tijdingen aan -het kamp vóor de stad Menschziel te brengen. -Toen nu de kapiteins bemerkten, dat de -koning zijn zoon Immanuel zenden wilde, -en dat deze evenzeer begeerig was om dien -tocht te ondernemen, gaven zij allen een -vreugdekreet als bewijs hunner blijdschap, -zoodat de aarde er van beefde. Ja, de bergen -gaven er antwoord op met hunne echo’s en -Diábolus zelf sidderde als een aal.</p> - -<p>Want gij moet weten, dat ofschoon de -stad Menschziel zelve met het plan in het -geheel niet was bekend geworden (want -helaas, daarvoor waren zij al te zeer verbijsterd, -zijnde hun vermaak en hunne lusten -het voornaamste wat zij zochten), Diábolus, -hun beheerscher wist het wel; want hij had -zijne spionnen, die voortdurend rondzwierven -en hem bericht brachten van alle dingen. -Deze verhaalden hem wat aan het hof tegen -hem besloten was, en dat Immanuel binnen -kort zou komen om hem te overweldigen. -Nu was er geen mensch aan het hof, noch -groote in het rijk, dien Diábolus zoo vreesde -als dezen prins; want, als gij u herinnert wat -ik u gezegd heb, dan weet gij dat Diábolus het -gewicht van zijne hand reeds gevoeld had, zoodat -zijne komst hem het meest in angst joeg.</p> - -<p>Daar nu, zooals ik u verhaald heb, alles -was in orde gebracht en ’s konings zoon -het hoofd der legermacht, maakte deze zich -op den bestemden tijd tot zijn tocht gereed, -nemende met zich een groote macht en vijf -kapiteins.</p> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter nobotmargin"> -<img src="images/page083top.jpg" alt="" width="600" height="616" /> -</div> - -<div class="page083"> - -<p class="caption cap083 herhaling">KAPITEIN GEDULD EN ZIJN VAANDRIG LIJDZAAMHEID.</p> - -<p class="inillo text550 blankbefore2">De eerste was de beroemde kapitein Geloof. -Hij voerde de roode kleur -<span class="verwijzing">Joh. 1 : 29.<br />Efez. 6 : 16.</span> en de heer Belofte droeg die; -tot wapen had hij het heilige lam op een -gouden schild; en tienduizend manschappen -volgden hem.</p> - -<p class="inillo text550">De tweede was de beroemde kapitein -Hoop. Hij voerde de blauwe -kleur; zijn vaandeldrager was de heer Verwachting, -<span class="verwijzing">Hebr. 6 : 19.</span> en tot een wapen bezat hij drie -gouden ankers. Ook hem volgden tienduizend -manschappen.</p> - -<p class="inillo text550">De derde was de moedige kapitein Liefde. -Zijn vaandeldrager was de heer -Ontferming; hij voerde de groene kleuren -<span class="verwijzing">1 Cor. 13.</span> en had tot wapen eene vrouw, die drie -naakte weezen omhelsde. Ook hem volgden -er tienduizend.</p> - -<p class="inillo text550">De vierde heette kapitein Onschuld, een -dapper gezagvoerder. Zijn vaandeldrager -was de heer Oprecht. De witte -<span class="verwijzing">Matth. 10 : 16.</span> kleur was de zijne en drie gouden duiven -zijn wapen.</p> - -<p class="inillo text550">De vijfde was de flinke, trouwe en zeer -beminde kapitein Geduld. Zijn vaandeldrager -heette Lijdzaamheid. Hij voerde de zwarte -kleur met drie pijlen door een gouden hart -tot wapen.</p> - -<p class="inillo text550">Dit waren nu de kapiteins van Immanuel, -hunne vaandrigs, hunne kleuren en hunne -wapens, en de manschappen, die hunne -voetstappen volgden. Zoo ging dan de dappere -vorst naar Menschziel op weg. Kapitein -Geloof voerde de voorhoede aan, en -kapitein Geduld de achterhoede; de andere -drie vormden den middentocht, de prins -zelf reed op zijn wagen aan haar hoofd.</p> - -<p class="inillo text550">Hoe klonken de trompetten, hoe glinsterden -de wapenrustingen, hoe wapperden -de vaandels in den wind! Des prinsen wapenrusting -was van goud en schitterde als de -zon aan het firmament, de wapenrusting -des kapiteins was van staal en had het -voorkomen van blinkende sterren. Bovendien -waren er enkelen van het hof, die vrijwillig -dienst hadden genomen uit liefde tot -den koning en belangstelling in de stad -Menschziel.</p> - -</div><!--page083--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/page083bot.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="74" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>Immanuel had toen hij zich opmaakte -om de stad Menschziel te herwinnen, op -het bevel van zijn vader vier en vijftig -stormrammen medegenomen en twaalf slingers -om daarmede steenen te werpen. Ieder -daarvan was van zuiver goud, en deze -namen zij mede in het hart van het leger, -terwijl zij naar Menschziel trokken.</p> - -<p>Zoo legerden zij zich tot binnen een mijl -afstands van de stad, daar hielden zij halt -om de vier eerste kapiteins af te wachten, -die hun kennis van zaken moesten geven. -Daarna marcheerden zij weer op, rondom -Menschziel, maar toen de oude gedienden, -welke daar reeds lagen, zagen welke nieuwe -krachten aangekomen waren om zich met -hen te vereenigen, hieven zij zulk een vreugdegeroep -aan, dat de muren van Menschziel -daverden en Diábolus hevig sidderde. Zoo -zetten zij zich voor de stad neder, niet -slechts gelijk de andere kapiteins gedaan -hadden voor de poorten, maar zij omringden -haar geheel, aan alle zijden, van voren en -van achteren, zoodat nu Menschziel kon -uitzien waar zij wilde, maar altijd zag zij -een vijandige macht zich tegen haar stellende. -Ook werden nog verschansingen tegen -haar opgeworpen. De berg Genadig was aan -de eene zijde; de berg Rechtvaardig aan de -andere; verder maakten zij nog verscheidene -lagere hoogten, die als kleinere batterijen -moesten dienst doen; als Zuivere Waarheidsheuvel, -en Zonder-Zonde, waarop vele slingers -geplaatst en tegen de stad gericht werden. -Op den berg Genade stonden er vier -en op Gerechtigheid even zooveel, en de -overigen waren op verschillende punten verdeeld. -Vijf van de beste stormrammen, dat -is van de zwaarste, waren op den berg -Opmerken, eene batterij vlak bij de Oorpoort -opgeworpen, teneinde die open te -rammeien.</p> - -<p>Toen nu de lieden der stad die menigte -soldaten zagen, die tegen hen waren opgetrokken, -en de stormrammen en slingers, -mitsgaders batterijen, die waren opgeworpen, -tegelijk met de glinsterende wapenrustingen -en de wuivende vaandels, werden -zij wel gedwongen te overleggen wat zij -doen zouden. Die overleggingen konden nu -echter bezwaarlijk van stoutmoedigen aard -wezen, integendeel ze werden telkens meer -vreesachtig; want ofschoon zij vroeger wel -eens gemeend hadden dat zij genoegzaam -verzekerd waren, zoo begonnen zij nu toch -te twijfelen of het wel goed met hen zou -afloopen.</p> - -<p>Toen de goede prins Immanuel Menschziel -aldus had belegerd, begon hij eerst -de witte vlag uit te steken, die men gewoonlijk -op de gouden slingers plaatste, -welke op den berg Genade stonden. Dit -deed hij om twee redenen: 1<sup>e</sup> om aan -Menschziel te verstaan te geven, dat hij -haar wilde genadig zijn wanneer zij tot hem -terugkeerde, en 2<sup>e</sup> opdat zij des te minder -te verontschuldigen zouden zijn wanneer hij -hen moest vernielen omdat zij in hun oproer -volhardden.</p> - -<p>Zoo werd dan de witte vlag met de drie -gouden duiven uitgehangen, en dat wel -twee dagen achter elkaêr om hun tijd te -geven zich te bedenken. Doch zij sloegen -geen acht en gaven geen antwoord op dit -gunstig zinnebeeld.</p> - -<p>Toen gaf de prins opnieuw bevel en zij -zetten de roode vlag op den berg genaamd -Gerechtigheid. Het was de roode vlag van -kapitein Oordeel, wiens wapen was de brandende -oven; en deze stond toen ook verscheidene -dagen achtereen in den wind te -wapperen. Maar evenals zij dat met de -witte vlag gedaan hadden, toen die uithing, -zoo handelden zij nu ook met de roode; -zij deden er hun voordeel niet mede.</p> - -<p>Daarna beval hij dat zijne mannen de -zwarte vlag der verwoesting tegen hen zouden -uithangen, welks zinnebeeld was de -drie brandende donderkogels. Menschziel -bleef daarbij evenwel onaandoenlijk als tevoren. -Maar toen de prins zag, dat noch -genade, noch gerechtigheid, noch oordeel -het hart van Menschziel konden bereiken, -werd hij door diep medelijden bewogen -en sprak: „Voorzeker, dit vreemdsoortige -gedrag van de stad Menschziel moet veeleer -voortspruiten uit onwetendheid aangaande -de oorlogsmanieren, dan wel uit een geheime -en stille verachting van ons en een -veronachtzamen van hun eigen welzijn; of -als zij de oorlogsmanieren kent dan toch -niet die, welke ik gebruik met mijn vijand -Diábolus.”</p> - -<p>Daarom zond hij naar de stad Menschziel -om haar te laten weten wat hij met deze -teekens en vlaggen bedoelde, — hij deed -dit om te weten te komen of zij wilden -kiezen, en wat zij kozen, ’t zij genade en -barmhartigheid, of rechtvaardigheid en oordeel. -Zij sloten intusschen hunne poorten -met dubbele grendels toe, versterkten ze -met bouten en maakten ze zoo stevig vast -als zij slechts vermochten. Ook werden al -weder hunne wachten verdubbeld en versterkt. -Diábolus was daarbij druk in de -weer om de stad tot tegenweer aan te -moedigen.</p> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter nobotmargin"> -<img src="images/page085top.jpg" alt="" width="600" height="541" /> -</div> - -<div class="page085"> - -<p class="caption cap085">DE OORPOORT -WORDT GEBARRIKADEERD.</p> - -<p class="inillo text550 blankbefore2">Zoo gaven dan ook de lieden der stad -een antwoord aan ’s prinsen afgezanten in -hoofdzaak hierop neer komende:</p> - -<p class="inillo text550">„Groote Heerscher, wat aangaat hetgeen gij -door uwen afgezant aan ons hebt laten -voorstellen, namelijk of wij uwe barmhartigheid -willen aannemen dan wel vallen -door uwe gerechtigheid, zoo zijn wij door -de wet gebonden u geen positief antwoord -te geven; want het is tegen de wetten, ordonnantiën -en koninklijke besluiten van -onzen koning, dat wij vrede of oorlog maken -zonder hem. Maar dit willen wij wel doen — wij -zullen onzen koning verzoeken op den -muur te komen en u daar zulk een bescheid -te doen als hij zal denken oorbaar en voor -ons voordeelig te zijn.”</p> - -<p class="inillo text550">Toen de goede prins Immanuel dit antwoord -hoorde en de slavernij en afhankelijkheid -van het volk zag en hoe gaarne -zij in de ketens van den tiran Diábolus -bleven, smartte het hem aan zijn hart; en -inderdaad als hij te eeniger tijd bemerkte, -dat iemand zich tevreden gevoelde in de -slavernij van den reus, zoo deed hem dit -altijd leed.</p> - -<p class="inillo text550">Maar om tot ons onderwerp terug te -keeren. Nadat de lieden der stad dit nieuws -aan Diábolus hadden medegedeeld, bovendien, -dat de prins zich daar gelegerd had -en hem bij den muur verwachtte om een -antwoord, weigerde hij te komen; hij pochte -luid, maar in zijn hart was hij bevreesd.</p> - -<p class="inillo text550">Daarna echter zeide hij: „Ik zal toch -zelf naar de poort gaan en geven hun zulk -een antwoord als ik zal goedvinden.” Zoo -ging hij dan naar de Mondpoort en richtte -zich tot Immanuel, (maar in eene taal, die -de stad niet verstond) op deze wijze:</p> - -<p class="inillo text550">„O, gij groote Immanuel, heer der geheele -wereld, ik ken u, dat gij de zoon -zijt van den grooten El-Schaddaï. Waarom -zijt gij hier gekomen om mij te kwellen en -mij uit mijne bezitting te verjagen? Deze -stad Menschziel is de mijne, zooals gij zeer -wel weet en dat wel met een dubbel recht. -1<sup>e</sup> Is zij mijn uit recht van verovering. -Ik won haar in het open veld, en zal men -den machtige zijn roof ontnemen of den -wettig gevangene bevrijden? 2<sup>e</sup> Is zij mijn -wegens hare onderwerping. Zij heeft de -poorten harer stad vrijwillig voor mij geopend; -zij heeft mij trouw gezworen en -mij openlijk tot haren koning verkozen; -zij heeft ook haar kasteel in mijne handen -gesteld, ja, zij heeft al hare krachten mij -vrijwillig onderworpen.</p> - -</div><!--page085--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/page085bot.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="116" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>„Bovendien heeft deze stad u afgezworen, -ja zij heeft uwe wetten verworpen, uwen -naam en uw beeld en al wat het uwe is -achter haren rug geworpen; zij heeft mijne -wetten aangenomen en mijn naam, mijn -beeld en al wat van mij is daarvoor in de -plaats gesteld. Vraag dit maar aan uwe -kapiteins en zij zullen u wel mededeelen, -dat Menschziel in antwoord op hunne oproepingen, -liefde en gehechtheid aan mij -heeft getoond, maar verachting en wrevel -voor u en het uwe. Nu zijt gij toch de -Rechtvaardige en de Heilige, en gij kunt -geene ongerechtigheid doen. Vertrek dan, -bid ik u, laat van mij af en gun mij het -bezit van mijne wettige erfenis.”</p> - -<p>Deze redevoering werd gehouden in de taal -van Diábolus zelf; want ofschoon hij tot -iedereen in zijne eigen taal kan spreken -(anders kon hij ook niet allen in verzoeking -brengen zooals hij doet) toch heeft hij eene -eigen taal, en dat is de spraak uit den -helschen afgrond of de zwarte put.</p> - -<p>Daarom verstond de stad Menschziel (arme -stumpert!) hem niet, en kon zij ook niet -zien hoe hij zich in allerlei bochten kronkelde, -terwijl hij daar stond voor Immanuel -den vorst.</p> - -<p>Ja, zij hielden hem bij dit alles voor iemand -van groote macht, dien men onmogelijk kon -wederstaan. Zoodat, terwijl hij aldus stond -te smeeken, dat hij toch zijne woning in -Menschziel mocht houden en dat Immanuel -hem niet met geweld mocht verjagen, de -inwoners op zijne dapperheid pochten, zeggende: -„Wie is in staat hem den oorlog -aan te doen?”</p> - -<p>Toen deze voorgewende koning nu een -eind gemaakt had met hetgeen hij wilde -zeggen, stond Immanuel, de gouden prins, -op en sprak:</p> - -<p>„Gij, groote bedrieger, ik heb in mijns -Vaders naam en ook in mijn eigen naam, -en in het belang van deze ellendige stad -Menschziel iets tot u te zeggen. Gij geeft -voor een recht, een wettig recht te hebben -op deze arme stad, terwijl het zeer -duidelijk is voor het gansche hof mijns -Vaders, dat de toegang, die gij tot de -poorten van Menschziel hebt verkregen, -slechts door leugen en valschheid heeft -kunnen plaats hebben. Gij beloogt mijn -Vader, gij beloogt zijne wet en alzoo bedroogt -gij het volk van Menschziel. Gij -geeft voor, dat het volk u aangenomen heeft -voor zijn koning, hoofdman en wettigen -heer; maar dat gebeurde ook door gebruik -te maken van bedrog en leugentaal. Welnu, -indien leugen, eigenwilligheid, zondige -kracht en alle vormen van afschuwelijke -huichelarij, in mijns Vaders hof (waaruit gij -moest verbannen worden) kunnen doorgaan -voor billijkheid en recht, dan zal ik voor -u bekennen, dat gij een wettige verovering -hebt gedaan. Maar, helaas, welke roover, -welke tiran, welke duivel is er niet, die op -die manier geene veroveringen zou kunnen -maken? Maar ik kan het u duidelijk voor -oogen stellen, o Diábolus, dat gij in al -uw voorgeven van eene verovering der stad -niet een enkel woord waarheid hebt gesproken. -Meent gij dit recht te zijn dat gij -mijn Vader een leugen in den mond legdet -en hem aan Menschziel voorsteldet als den -grootsten bedrieger ter wereld? En hoe -noemt gij uwe uitlegging, waar gij de -rechte bedoeling der wet uitmuntend verstondt? -Was het ook goed, dat gij alzoo -een prooi maaktet van de onnoozelheid en -eenvoudigheid van de thans zoo ellendige -stad Menschziel? Gij haaldet Menschziel -over door haar allerlei geluk te beloven in -hare overtreding van mijns Vaders wet, die -gij kendet, en kennen kondt, als gij alleen -maar uwe eigen ondervinding hadt geraadpleegd, -wel wetende, dat dit de weg -was tot ondergang. Zoo hebt gij dan, o -meester in de vijandschap, mijns Vaders -beeld in Menschziel smadelijk verbroken en -het uwe daarvoor in de plaats gesteld, tot -groote verachting van mijn Vader en verergering -van uw misdrijf, gelijk ook tot -onnoemelijke schade van de verloren stad -Menschziel.</p> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/illo087.jpg" alt="" width="399" height="600" /> -<p class="caption herhaling">DIÁBOLUS BEROEP OP IMMANUEL.</p> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>„Gij hebt boven dit alles, alsof dit maar -weinig ware, niet alleen deze plaats bedrogen -en bedorven, maar door uwe leugens -en bedriegelijk gedrag hebt gij haar nog -van hare verlossing afkeerig gemaakt. Hoe -hebt gij haar opgehitst, tegen mijns Vaders -kapiteins, en gemaakt, dat zij strijdt tegen -degenen, die haar uit uwe slavernij willen -verlossen! Al deze dingen en nog veel meer -hebt gij gedaan, tegen licht en beter weten -aan en ten spijt van mijn Vader en zijne -wet, en dat met het voornemen om de -ellendige stad Menschziel voor eeuwig onder -zijn ongenoegen te doen vervallen. Ik ben -nu gekomen om den smaad, dien gij mijn -Vader aangedaan hebt, te wreeken, en met -u in het gericht te treden wegens de lasteringen, -waarmede gij het arme Menschziel -geleerd hebt zijnen naam te lasteren. Ja, -op uw kop, gij vorst van den helschen afgrond, -zal ik het verhalen.</p> - -<p>„Wat mij zelf betreft, o Diábolus, ik -ben tot u gekomen met een wettige macht, -en met het doel om door eene machtige -hand, deze stad Menschziel uit uwe brandende -vingeren te verlossen. Deze stad -Menschziel is de mijne, o Diábolus, en -dat door een onbetwistbaar recht, zooals -allen zullen inzien, die naarstig de oudste -en autentieke bescheiden willen onderzoeken; -en ik zal mijn recht daarop verdedigen tot -beschaming van uw aangezicht.</p> - -<p>„Eerstens is de stad Menschziel door -mijn Vader gebouwd en door zijne hand -gefatsoeneerd. Het paleis, dat in het midden -der stad is, heeft hij gebouwd tot zijn eigen -genoegen. Daarom is deze stad Menschziel -van mijn Vader, en dat met alle recht, en -hij, die dit tegenspreken wil, liegt tegen -zijne eigen ziel.</p> - -<p>„Ten tweede is, o gij opperste leugenaar, -deze stad Menschziel de mijne, omdat ik -mijns Vaders erfgenaam ben, zijn eerstgeborene -<span class="verwijzing">Hebr. 1 : 2.</span> en de lieveling van -zijn hart. Ik ben daarom tegen u opgetrokken -uit kracht van mijn eigen recht, ten -einde mijne erfenis weder uit uwe hand te -<span class="verwijzing">Joh. 15 : 16.</span> lossen.</p> - -<p>„Maar verder, al heb ik een recht op -Menschziel als mijns Vaders erfgenaam, -zoo ontving ik het evenzeer als een geschenk. -Het was het zijne en hij gaf het mij; -ook heb ik nooit mijn Vader bedroefd, -zoodat hij het van mij zou genomen hebben -en u gegeven hebben. Evenmin ben -ik genoodzaakt geworden door <span class="verwijzing">Jes. 50 : 1.</span> -geldelijke verlegenheid mijn geliefde stad -Menschziel aan u te verkoopen. Menschziel -is mijn lust en mijn leven, de vreugde -van mijn hart. Maar Menschziel is ook mijn -eigendom omdat ik het gekocht heb. O -Diábolus, ik heb het mij gekocht. Merk nu -eens op, eerst was het van mijn Vader en -mij omdat ik erfgenaam ben, en daarna -omdat ik het voor een duren prijs heb gekocht. -Volgt dan daar niet uit, dat bij -wettig recht de stad Menschziel mij toebehoort, -en dat gij een overweldiger, een tiran, -een verrader zijt als gij het in uw bezit -houdt? Ik zal u ook zeggen wat de oorzaak -was, dat ik het kocht. Menschziel had tegen -mijn Vader overtreden, en mijn Vader had -gezegd, dat ten dage als zij zondigde, zoo -zou zij sterven. Nu is het eer mogelijk dat -hemel en aarde voorbijgaat, dan dat het -woord van mijn Vader gebroken wordt. -Daarom toen Menschziel gezondigd had door -naar uwe leugenen te luisteren, ben ik -daar tusschen getreden en bij mijn Vader -borg gebleven, lijf voor lijf, en ziel voor -ziel, dat ik zou boeten voor Menschziels -overtreding, en mijn Vader heeft daarin -berust. Zoo heb ik dan toen de bestemde -tijd gekomen was, lijf voor lijf en ziel voor -ziel gegeven, leven voor leven en bloed -voor bloed, en aldus heb ik mijn dierbaar -Menschziel verlost.</p> - -<p>„Ook heb ik dit niet ten halve gedaan: -mijns Vaders wet en recht zijn voldaan, de -straf is voor de misdaad geboet, en op -gansch wettige wijze is Menschziel verlost.</p> - -<p>„Evenmin ben ik heden eigenwillig tot u -gekomen, maar op mijns Vaders bevel; hij -was het, die tot mij zeide: „ga heen en -verlos Menschziel!”</p> - -<p>„Daarom zij het u nu bekend, o bronwel -van alle bedrog, en zij het ook bekend aan -de dwaze stad Menschziel, dat ik thans niet -tegen u ben opgetrokken zonder mijn Vader.</p> - -<p>„En nu,” besloot de met goud gekroonde -prins, „heb ik een woord tot de stad -Menschziel.” Zoodra hij echter daarvan repte -om tot de verdwaasde stad Menschziel te -spreken, werden alle poorten weder dubbel -gesloten en iedereen ontving bevel hem geen -gehoor te geven. Daarom ging hij voort: -„O, ongelukkige stad Menschziel, ik ben -met medelijden over u vervuld. Gij hebt -Diábolus tot uwen koning aangenomen, en -zijt de voedstervrouw geworden van booze -geesten, die tegen uw souvereinen Heer -opstaan. Uwe poorten hebt gij voor hem -geopend, maar voor mij hebt gij ze toegesloten; -gij hebt hem gehoor gegeven, maar -voor mijne roepstem uwe ooren gestopt. Hij -bracht u in ellende en gij hebt beiden -hem en al wat hij u bracht ontvangen. Ik -kom u redding brengen, maar gij ziet mij -niet aan. Bovendien hebt gij uwe heiligschennende -handen uitgestoken naar al wat -in u mij toebehoorde, en hebt uzelven met -al wat het mijne was aan hem gegeven; -aan hem, mijn vijand en den grootsten tegenstander -van mijn Vader. Gij hebt u voor -hem gebogen en u aan hem onderworpen, -gij hebt beloofd en gezworen, dat gij de -zijne zoudt zijn. Arm Menschziel, wat zal -ik u doen? Zal ik op u aanvallen? Zal ik -u vermorzelen of zal ik u redden? Wat zal -ik u doen? U met den grond gelijk maken -of u stellen tot een toonbeeld van vrije -genade? Wat zal ik u doen? Hoor daarom, -<span class="verwijzing">Hoogl. 5 : 2.</span> o hoor, gij stad Menschziel, -hoor naar mijne woord, en gij zult leven. -Ik ben genadig, Menschziel, en gij zult mij -barmhartig bevinden; sluit mij niet buiten -uwe poorten.”</p> - -<p>„O, Menschziel, het is mijn doel noch -mijn roeping om u kwaad te -<span class="verwijzing">Joh. 12 : 47.<br />Luk. 9 : 56.</span> doen. Waarom ontvlucht gij -uwen vriend en hecht u zoo vast aan uwen -vijand? Inderdaad, ik wensch dat gij, zooals -het u past, bedroefd zijt over uwe zonden, -maar wanhoop niet aan uw leven; deze -groote legermacht is niet hier om u kwaad te -doen, maar om u van de slavernij te verlossen -en onder mijn gezag terug te brengen.</p> - -<p>„Mijn doel is, inderdaad, alleen Diábolus, -uwen koning, en al zijne duivelsche geesten -den oorlog aan te doen; want hij is de -sterke, die het huis bewaakt, en ik wil hem -er uit hebben; zijn vaten moet ik hem ontrooven, -zijn wapenrusting moet ik van hem -nemen, ik moet hem uit zijn nest jagen en -van zijne verblijfplaatsen eene woning voor -mijzelven maken. En dat, o Menschziel, -zal Diábolus ondervinden, wanneer hij in -ketenen geklonken mijne voetstappen volgt -als een gevangene, en Menschziel zal zich -bij dit gezicht verblijden.</p> - -<p>„Ik zou wel op zulk eene wijze van mijne -macht gebruik kunnen maken, dat hij dadelijk -moest heengaan en het opgeven; maar ik -heb in mijn hart voorgenomen zóo met hem -te handelen, dat de rechtvaardigheid van -den oorlog, dien ik hem aandoe, door allen -zal worden erkend. Hij heeft Menschziel met -bedrog genomen, en houdt het met geweld -en bedrog vast, en ik zal hem naakt en -bloot stellen voor aller oog.</p> - -<p>„Al mijne woorden zijn waarheid. Ik -ben machtig om te helpen en zal mijn -Menschziel uit zijne hand verlossen.”</p> - -<p>Deze toespraak was in de eerste plaats -voor Menschziel bestemd, maar Menschziel -wilde er niet naar hooren. Zij sloten de -Oorpoort, barrikadeerden die met ijzers en -bouten, en zetten daar wachters, die de -bewoners van Menschziel moesten beletten -tot hem uit te gaan, en die niemand uit het -leger in de stad mochten toelaten. Dit alles -deden zij omdat Diábolus op zulk een ontzettende -wijze hunne zinnen had verblind, -en hen opgezet tegen hun wettigen heer -en vorst. Daardoor kwam nu ook geen -stem, of boodschapper, noch eenig geluid, -dat van den glorierijken koningszoon uitging, -de stad binnen.</p> - -<p>Toen nu Immanuel zag, dat Menschziel -op die wijze in hare zonde verhard was en -dat zijne woorden veracht werden, zoo riep -hij zijn leger samen, en liet al zijne heirscharen -weten, dat zij op het bestemde uur -gereed moesten zijn. Daar er nu geen andere -wettige weg was om in de stad Menschziel te -komen, en daar vooral de Oorpoort zoo -zorgvuldig gesloten bleef, zoo beval hij zijne -kapiteins en gezagvoerders om hunne stormrammen -voor den dag te halen, en al -hunne slingeraars en manschappen te richten -op de Oorpoort en de Oogpoort, teneinde -de stad in te nemen.</p> - -<p>Als nu Immanuel alle dingen had gereed -gemaakt om Diábolus slag te leveren, zond -hij nogmaals naar de stad Menschziel een -vreedzame boodschap of zij zich ook wilde -overgeven of dat zij nu besloten was het -tot het uiterste te wagen? Zij riepen dan -met Diábolus, hunnen koning, een krijgsraad -samen en bepaalden weder eenige voorwaarden, -die Immanuel zouden worden aangeboden -of hij daarin mocht bewilligen, en -die door iemand uit de stad tot hem zouden -worden gezonden. Wie kon die boodschap -doen? Nu woonde in de stad een oud man, -een duivelskind, zijn naam was Onbuigzaam,<a id="FNanchor20"></a><a href="#Footnote20" class="fnanchor">[20]</a> -die zeer stijf op zijn stuk stond, een -uitmuntend werktuig voor Diábolus. Deze -man werd uitgezonden en hem in den mond -gelegd wat hij zeggen moest. Zoo kwam -dan deze in het leger van Immanuel, en -toen hij daar aankwam werd een tijd bepaald, -waarop hem gehoor zou worden gegeven. -Na een paar duivelsche plichtplegingen -begon hij aldus te spreken: „Groot -en machtig Heer, opdat het allen bekend -zij welk een goedhartig vorst mijn meester -<span class="verwijzing">Titus 1 : 16.</span> is, heeft hij mij gezonden om u -te zeggen, dat hij, liever dan een oorlog -met u te beginnen, genegen is de helft van -de stad Menschziel in uwe handen over te -geven. Ik moet daarom maar weten of Uwe -Majesteit gewillig is dit voorstel aan te -nemen.”</p> - -<p>Toen zeide Immanuel: „De geheele stad -is mijn eigendom, zoowel omdat zij mij -gegeven is als omdat ik haar gekocht heb.”</p> - -<p>Toen antwoordde Onbuigzaam: „Heerschap, -mijn meester heeft gezegd, dat hij -er ook in toestemt, dat gij den titel hebt -<span class="verwijzing">Luk. 13 : 25.</span> van Heer over alles, als hij -maar een deel voor zich in bezit mag houden.”</p> - -<p>Maar Immanuel sprak: „Alles is wettig -het mijne, niet slechts in naam, maar in -werkelijkheid, daarom wil ik ook de eenige -Heer en bezitter van alles wezen, òf ik wil -er niets van hebben.”</p> - -<p>Toen ging Onbuigzaam al weer voort: -„Heerschap, ziet toch eens hoe toegevend -<span class="verwijzing">Hand. 5 : 1-5.</span> mijn meester is; hij zegt dat -hij tevreden zal wezen, als hij maar eene plek -in Menschziel heeft daar hij wonen mag, en -u Heer en Meester zal laten van al het -overige.”</p> - -<p>Maar daarop antwoordde de gouden prins: -„Al wat mij de Vader geeft zal tot mij -komen, en van al wat Hij mij geeft — zal -ik niets verliezen — zelfs niet een haar van -het hoofd. Ik zal hem daarom zelfs het -kleinste hoekje in Menschziel niet vergunnen, -ik wil het alles zelf hebben.”</p> - -<p>Toen sprak Onbuigzaam weder: „Maar, -mijnheer, onderstel dat mijn meester kon -besluiten u de gansche stad over te geven -alleen met dit voorbehoud, dat hij somtijds -wanneer hij in deze streken komt, daar als -oude kennis, en als een doortrekkend man -eens een paar dagen, eene week of eene -maand kwam verblijven. Kan zelfs deze -kleine zaak niet vergund worden?”</p> - -<p>Toen zeide Immanuel: „Hij kwam als -<span class="verwijzing">2 Sam. 12 : 1-5.</span> een doortrekkend reiziger -tot David en bleef niet lang bij hem en -toch had het David zijne ziel kunnen kosten. -Ik wil niet toestaan, dat hij er ooit weer -binnenkomt.”</p> - -<p>Toen zeide Onbuigzaam: „Heer, gij -schijnt wel zeer hard te wezen. Onderstel, -dat mijn meester alles toestemt wat -Uwe Majesteit zegt, met deze uitzondering, -dat zijne vrienden en bekenden in Menschziel -vrijheid mogen genieten om in de stad -handel te drijven en daar hunne tegenwoordige -woonplaats mogen behouden. Dat wordt -toch wel toegestemd, Mijnheer?”</p> - -<p>Toen zeide Immanuel: „Neen, dat is -tegen den wil van mijn Vader; <span class="verwijzing">Rom. 6 : 13.<br />Col. 3 : 5.</span> -want allen en een iegelijk, die -van Diábolus aanhang nu of later in de -stad gevonden worden, zullen hunne bezittingen, -hunne vrijheid en hun leven verliezen.”</p> - -<p>Daarop antwoordde Onbuigzaam: „Maar, -Heerschap, mag dan mijn meester en groote -Heer niet door brieven of doortrekkende -reizigers of bij voorkomende gelegenheden, als -hij alles in uwe handen overgeeft <span class="verwijzing">Joh. 10 : 8.</span> -eene soort van vriendschap en gemeenschap -met de stad onderhouden?”</p> - -<p>Immanuels antwoord was: „Neen, op -geenerlei wijze, aangezien zulk eene gemeenschap, -vriendschap, toegenegenheid of -kennismaking zal strekken tot verderf van -Menschziel, en haar vrede met mijn Vader -in gevaar brengen.”</p> - -<p>De heer Onbuigzaam voegde daar nog bij: -„Maar, groote Heer, mijn Meester heeft veel -vrienden en die hem dierbaar <span class="verwijzing">Rom. 6 : 12, 13.</span> -zijn in Menschziel, mag hij dan niet als hij -uit overmaat van goedheid vertrekt, hun -eenige bewijzen van zijne goedertierenheid -bij wijze van gedachtenis achterlaten, waarop -zij na zijn vertrek kunnen staren als panden -van oude vriendschap en tot herinnering, -dat hij eens hun koning was, en van den -goeden, vroolijken tijd, dien zij samen hebben -doorgebracht, toen hij en zij samen in -vrede leefden?”</p> - -<p>Toen zeide Immanuel: „Neen, want als -Menschziel de mijne wordt, zoo zal ik niet -toelaten, dat er het minste overblijfsel, ja -dat zelfs het stof van Diábolus, dat hij achterlaat, -als gift of gedachtenis aan iemand -in Menschziel geschonken zij, om de verschrikkelijke -herinnering van die jammerlijke -vriendschap levendig te houden.”</p> - -<hr class="fn" /> - -<div class="footnote"> - -<p><a id="Footnote20"></a><a href="#FNanchor20"><span class="label">[20]</span></a> -Die zekere heer <span class="gesp2">Onbuigzaam</span>, blijkt op het einde -zijn naam te volle te verdienen, ofschoon hij in -het eerst de buigzaamheid zelf schijnt te wezen. Al -dat toegeven is geen toegeven, ’t is alles satanische -list. Al dat wenden en keeren doet denken aan de -kronkelingen van de slang.</p> - -</div><!--footnote--> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter navoetnoot"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/illo091.jpg" alt="" width="395" height="600" /> -<p class="caption herhaling">ONBUIGZAAM NAAR IMMANUEL GEZONDEN.</p> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>„O, Heer”, zeide toen Onbuigzaam, „ik -heb nog maar éen ding voor te stellen en -<span class="verwijzing">2 Kon. 1 : 3, 6, 7.</span> dan is mijn lastbrief -ten einde. Onderstel dat, wanneer mijn -meester uit Menschziel is weggegaan, iemand, -die daar woont of later wonen zal, zoo iets -belangrijks en bijzonders aldaar te doen -heeft, dat indien het verzuimd wordt de -geheele zaak daaronder lijden zou, en die -belangrijke zaak kan door niemand anders -gedaan worden dan door mijn meester, zou -dan niet aan die persoon gelegenheid gegeven -worden om mijn meester te zijnen -huize te ontvangen? Of zelfs, werd dit niet -toegestaan, dat zij dan elkander mochten -ontmoeten in een der naburige dorpen ten -einde samen raad te plegen?”</p> - -<p>Dit was de laatste der voorstellen, die -Onbuigzaam aan Immanuel had voor te -stellen in naam van zijn meester Diábolus; -maar Immanuel wilde niets toestaan, want -<span class="verwijzing">1 Sam. 28 : 15.</span> hij zeide: „Er kan geen geval, -geen zaak van welken aard ook in Menschziel -voorkomen wanneer uw meester zal -vertrokken zijn, die niet door mijn Vader -kan worden in orde gebracht. Bovendien -zou het een groote verachting wezen van -mijns Vaders wijsheid en verstand als iemand -uit Menschziel toegelaten werd naar Diábolus -<span class="verwijzing">2 Kon. 1 : 2, 3.</span> uit te gaan om raad te plegen. -In ieder denkbaar geval kunnen zij hunne -begeerten met bidden en smeeken met dankzegging -bij mijnen Vader bekend maken. En -verder: werd dit toegestaan, dan zou eene -deur worden opengehouden voor Diábolus -en de zijnen in Menschziel om een komplot -te maken en verscheidene verraderlijke dingen -te doen tot mijns Vaders verdriet en tot -vernieling der stad.”</p> - -<p>Toen de heer Onbuigzaam dit antwoord -gehoord had, nam hij afscheid van Immanuel -en vertrok, zeggende, dat hij zijn -meester bericht zou brengen. Zoo kwam hij -dan ook bij Diábolus, zijn meester, te Menschziel -en verhaalde hem de geheele zaak en -hoe Immanuel niets wilde toegeven; dat als -hij er eens uitging hij dan voor altijd buiten -de stad was gebannen en hij er nooit meer -iets mede mocht te doen hebben. Toen -Menschziel en Diábolus dit verhaal der dingen -hadden vernomen, besloten zij met -algemeene stemmen hun uiterste best te doen -om Immanuel buiten Menschziel te houden -en om den ouden Kwaderust, van wien -wij tevoren gehoord hebben te zenden om -dit aan den prins en zijne kapiteins te berichten. -Zoo kwam dan die oude heer boven -op de Oorpoort staan, en riep tot het leger -om gehoor, en nadat hij dat bekomen had -sprak hij: „Ik heb van mijn hoogen vorst -en heer in last u te verzoeken aan uwen -prins te berichten, dat Menschziel en haar -koning vastelijk besloten zijn samen te staan -of te vallen; en dat het tevergeefs is wanneer -uw prins Immanuel vermeent ooit -Menschziel weder in handen te krijgen, -tenzij hij bij machte is haar met geweld te -nemen.” Zoo gingen dan de kapiteins en -verhaalden aan Immanuel wat die Kwaderust -gezegd had, waarop de prins antwoordde: -„Ik moet de kracht <span class="verwijzing">Efez. 6 : 17.</span> -van mijn zwaard beproeven, want ik zal -geenszins van hier vertrekken eer ik Menschziel -van haren vijand verlost heb, welke -oproeren zij ook heeft aangericht, en hoe -menigmaal zij mij ook heeft verstooten!” -Daarop gaf hij bevel aan kapitein Boanerges, -kapitein Overtuiging, kapitein Oordeel en -kapitein Strafoefening om onmiddellijk met -bazuingeschal en vliegende vaandels en -krijgsgeschal naar de Oorpoort op te trekken. -Ook wilde hij, dat kapitein Geloof -zich bij hen voegen zou. Immanuel gaf -bovendien bevel, dat de kapitein Goede -Hoop en kapitein Liefde zich voor de Oogpoort -zouden in slagorde stellen. De overige -kapiteins en hunne manschappen moesten -zich elders rondom de stad gereed houden -en de voordeeligste stellingen tegenover de -stad innemen, en alles gebeurde zooals hij -het geboden had.</p> - -<p>Daarop werd uitgeroepen dat het wachtwoord -zou wezen „Immanuel”. Toen ontstond -er een oorverdoovend geraas, de -stormrammen werden aangelegd, en de -slingers zweepten groote steenen door de -lucht, die in de stad neerkwamen. Zoo begon -de strijd. Diábolus voerde nu zelf de -lieden der stad tot den strijd aan en wel -bij elke poort, daarom was haar tegenstand -zooveel te krachtiger, helscher en beleedigender -voor Immanuel. Verscheidene dagen -achtereen werd de goede prins op deze wijze -door Diábolus en Menschziel tegengestaan, -terwijl het inderdaad de moeite waard was te -zien hoe flink El-Schaddaï’s kapiteins zich in -den oorlog gedroegen.</p> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/illo093.jpg" alt="" width="392" height="600" /> -<p class="caption">DE KAPITEINS VAN IMMANUEL BELOOND.</p> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>Daar hebt gij eerst kapitein Boanerges; -ofschoon de anderen niet bij hem achterstonden; -deze deed driemaal zulke krachtige -aanvallen op de Oorpoort, dat deze -poorten en deuren kraakten en schudden. -Kapitein Overtuiging, die Boanerges trouw -terzijde stond, deed wat hij vermocht, en -beiden, bemerkende dat de poort begon te -kraken, bevalen dat de stormrammen er -maar voortdurend tegen spelen zouden. -Daar kapitein Overtuiging zich wat dicht -bij de poort waagde, kreeg hij drie wonden -in den mond<a id="FNanchor21"></a><a href="#Footnote21" class="fnanchor">[21]</a> en werd teruggedreven. Toen -kwamen de vrijwilligers in het leger en -dit moedigde de kapiteins opnieuw aan.</p> - -<p>Om deze kapiteins voor hunne dapperheid -te beloonen zond de prins hen naar -zijne eigen tent, en beval, dat zij daar -een weinig zouden uitrusten en zich herstellen. -Ook werd er onmiddellijk voor gezorgd, -dat kapitein Overtuiging van zijne -wonden genezen werd. De prins vereerde -ieder hunner een gouden keten en sprak -hun moed in.</p> - -<p>Meent evenmin, dat kapitein Goede Hoop -of kapitein Liefde achteraan kwamen in dit -wanhopige gevecht, want deze gedroegen -zich zóo kloek aan de Oogpoort, dat zij -haar bijna openbraken. Ook deze ontvingen -loon van hunnen vorst evenals de overigen der -hoofdlieden, omdat zij zich rondom de stad -zoo dapper weerden.</p> - -<p>In deze worsteling werden verscheidene -officieren van Diábolus gewond of gedood, -en ook vele lieden uit de stad bekwamen -blessuren. Onder de gesneuvelde officieren -behoorde zekere kapitein Pocher. Deze -Pocher had gemeend, dat niemand de deuren -der Oorpoort noch het hart van Diábolus -kon doen beven. Naast hem werd een zekere -kapitein Zekerheid neergeslagen, die gewoon -was in stille gerustheid te leven en voor -een spreekwoord had aangenomen, dat de -blinden en lammen in Menschziel alleen -wel in staat waren de poorten der stad -tegen Immanuel te verdedigen. <span class="verwijzing">2 Sam. 5 : 6.</span> -Dezen kapitein Zekerheid werd door kapitein -Overtuiging met een tweesnijdend zwaard -het hoofd gekloofd, toen deze drie wonden -in den mond kreeg.</p> - -<p>Behalve dezen was er nog een hoofdman -Bluffer, een snoode boef, een aanvoerder -van een troep, die vuurbranden, pijlen en -doodelijke werktuigen aandroegen. Deze man -kreeg aan de Oogpoort van kapitein Goede -Hoop een doodelijke wonde in de borst.</p> - -<p>Zoo was er ook een mijnheer Gevoelig, -geen kapitein, maar een opstoker tot opstand. -Hij kreeg eene wond in het oog, van de -hand van een van Boanerges’ soldaten. De -kapitein zou hem zelf wel gedood hebben, -maar hij maakte een spoedigen terugtocht.</p> - -<p>Maar nooit in mijn leven zag ik Vastewil -zoo tam; hij was volstrekt niet in staat -zijn gewone handelwijze te volgen, en -sommigen zeggen, dat hij ook eene wond -gekregen had in het been. Men had hem -ten minste uit het leger van den prins in -de verte zien hinken.</p> - -<p>Ik zal u geen nauwkeurige opsomming -geven van de soldaten, die in de stad gedood -werden; velen werden er verminkt, -gewond en velen schoten er het leven bij -in. Toen zij zagen, dat de Oorpoort wankelde -en de Oogpoort bijna geheel opengebroken -was, ook dat verscheidene van -hunne kapiteins waren geslagen, versmolt -het hart van velen, die Diábolus aanhingen. -Ook vielen er velen door de slingersteenen, -die met kracht in de stad -werden geworpen.</p> - -<p>Onder de burgers behoorde een zekere -Goedhater, die ook een Diábolist was. Deze -kreeg een doodelijke wond in Menschziel, -maar waaraan hij eerst later stierf.</p> - -<p>De heer Kwaderust, gij kent hem wel, -die het eerst met Diábolus meekwam toen hij -Menschziel belaagde, ontving ook gevaarlijke -wonden in zijn hoofd; ik heb zelfs hooren -zeggen, dat zijn hersenpan gescheurd was. -Dit heb ik ten minste opgemerkt, dat hij -in later tijd nooit meer in staat was zooveel -kwaad in Menschziel te doen als voorheen. -De oude heer Vooroordeel en Neutraal -zetten het op een loopen.</p> - -<p>Toen nu deze worsteling voorbij was gaf -de prins bevel, dat weder de witte vlag op -den berg Genade zou worden geheschen, in -het gezicht der stad, om te toonen, dat -Immanuel Menschziel in hare ellende wilde -genadig zijn.</p> - -<hr class="fn" /> - -<div class="footnote"> - -<p><a id="Footnote21"></a><a href="#FNanchor21"><span class="label">[21]</span></a> -<span class="gesp2">In deze worsteling werd kapitein -Overtuiging gewond</span>. — Wij worstelen menigmaal -tegen onze overtuigingen in, en brengen het -soms zóo ver, dat wij ze op een of ander punt tot -zwijgen doemen. Toch doen deze aanvallen van ons -overtuigend geweten den booze in ons afbreuk; de -zekerheid en stille gerustheid worden geschokt en -verdreven.</p> - -</div><!--footnote--> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter navoetnoot"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter nobotmargin"> -<img src="images/page095top.jpg" alt="" width="600" height="638" /> -</div> - -<div class="page095"> - -<p class="caption cap095 herhaling">GRIFFIER GEWETEN VERONTRUST.</p> - -<p class="inillo text550 blankbefore2">Toen evenwel Diábolus de witte vlag der -genade zag waaien, en hij wist wel, dat dit -niet voor hem was, zoo bedacht hij een -andere list, namelijk hij wilde beproeven -of Immanuel zijn beleg niet wilde opbreken -en heengaan op belofte van hervormingen. -Zoo kwam hij dan in den avond naar de -poort wandelen, een heel poosje nadat de -zon was ondergegaan, en riep om een gesprek -met Immanuel, die onmiddellijk tot -hem kwam, en Diábolus sprak:</p> - -<p class="inillo text550">„Nademaal gij door het uitsteken van de -witte vlag bekend maakt, dat gij op vrede -en rust gesteld zijt, zoo dacht het mij goed -u te zeggen, dat wij zeer bereid zijn die -aan te nemen op zulke voorwaarden als gij -wel zult willen goedvinden.</p> - -<p class="inillo text550">„Ik weet dat godsvrucht u behaagt en -dat gij zeer gesteld zijt op heiligheid, ja, -dat een groote drangreden om Menschziel -den oorlog aan te doen, juist hierin gelegen -is, dat gij haar tot een heilige woonplaats -maken wilt. Welnu, wend u met uwe -legermacht van de stad af en ik zal maken, -dat Menschziel voor u buigt.</p> - -<p class="inillo text550">„Ik zal alle daden van vijandschap tegen -u doen ophouden, en ben gewillig om uw -afgezant te worden, en gelijk ik u tevoren -heb tegengestaan, zoo wil ik u in de toekomst -in Menschziel dienen.</p> - -<p class="inillo text550">„1<sup>e</sup>. Zal ik Menschziel bewegen u als Heer -te ontvangen, en ik weet, dat zij dit te -eerder zullen doen als zij weten, dat ik uw -afgezant ben.</p> - -<p class="inillo text550">„2<sup>e</sup>. Zal ik haar toonen waarin zij gedwaald -heeft, en dat alle ongerechtigheid -den weg des levens in den weg staat.</p> - -<p class="inillo text550">„3<sup>e</sup>. Zal ik haar de heilige wet uitleggen, -waarnaar zij zich heeft te gedragen en weer -goed maken wat zij bedorven heeft.</p> - -<p class="inillo text550">„4<sup>e</sup>. Zal ik bij haar aandringen op de -hooge noodzakelijkheid eener hervorming -naar den eisch uwer wet.</p> - -<p class="inillo text550 botpad1m">„5<sup>e</sup>. Opdat geen van deze dingen verzuimd -worden zal ik op mijn eigen kosten en gezag -een voldoende bediening in Menschziel -oprichten en in stand houden, en predikatiën -laten doen tot leering en vermaning.</p> - -</div><!--page095--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/page095bot.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="27" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>„6<sup>e</sup>. Zult gij als een teeken van onze onderwerping -aan u ons jaar op jaar de schatting -opleggen, die gij noodig keurt, en -die wij u brengen.”</p> - -<p>Toen zeide Immanuel tot hem: „O, gij -enkel bedrog, hoe dikwijls zijt gij veranderd in -uw bedriegelijke wegen opdat gij dit Menschziel -maar in uw bezit zoudt mogen behouden; -dit Menschziel dat het mijne is, en waarop -ik onbetwistbare rechten bezit! Reeds menigmaal -zijt gij met uwe voorslagen gekomen, -en deze laatste is geen zier beter dan de -vorigen. Waar het u niet gelukt is te bedriegen -<span class="verwijzing">2 Cor. 11 : 14.</span> als gij uw ware zwarte -gedaante vertoondet, daar verandert gij u -nu in een engel des lichts, en doet u thans -voor als een leeraar der gerechtigheid.</p> - -<p>„Maar dit zij u bekend, o Diábolus, -dat uwe voorstellen allen voor niets geacht -moeten worden, omdat zij allen op bedrog -zijn toegelegd. Gij bezit evenmin vreeze Gods -als liefde tot de stad Menschziel. Uit welken -anderen grond kunnen dan deze uwe woorden -voortkomen dan uit list en bedrog? -Hij, die uit list of eigenwil alles kan voorstellen -wat hem behaagt, en dat om hen -ongelukkig te maken, die hem gelooven, -verdient gehoor noch geloof in alles wat hij -zegt. Indien dan gerechtigheid zulk een -voortreffelijke zaak is in uw oog, waarom hebt -gij dan vroeger de goddeloosheid zoo toomeloos -bedreven? Maar dat is tot daar aan -toe.</p> - -<p>„Gij spreekt van hervormingen in Menschziel, -en dat gij, als het mij behaagt, de -eerste wilt wezen in dat hervormingswerk, -ofschoon gij zeer goed weet, dat de hoogste -trap van gerechtigheid, die een mensch bereiken -kan, toch nooit baten kan om den -vloek weg te nemen, die op Menschziel -rust. De wet, eenmaal door Menschziel gebroken, -heeft den vloek tegen haar doen -uitspreken, en nooit kan door eenige gehoorzaamheid -in de toekomst, wat daar -achter ligt worden weggenomen of hersteld, -in geen geval eene hervorming, die door -een duivel wordt voorgesteld of uitgevoerd. -Gij weet zelf zeer goed, dat al wat gij gezegd -hebt niets anders is dan bedrog, en -dat dit de laatste kaart is, die gij uitspelen -kunt. Velen zijn er, die u spoedig -herkennen zullen als gij hun uw gespleten -klauwen laat zien, maar in uw witte gedaante, -in uwe verandering in een engel -des lichts wordt gij van weinigen aangezien. -Maar gij zult, o Diábolus, alzoo met mijn -Menschziel niet leven, want daarvoor heb -ik het te lief.</p> - -<p>„Bovendien ben ik niet gekomen om -Menschziel aan te sporen tot goede werken -om daardoor te leven; deed ik dat, dan -zou ik u gelijk wezen; maar ik ben gekomen -opdat zij door mij en door hetgeen ik -voor haar gedaan heb met mijnen Vader zou -worden verzoend, al heeft zij Hem ook -door hare zonden tot toorn getergd, en al -kan zij langs den weg der wet op geene -genade meer hopen.</p> - -<p>„Gij spreekt van het onderwerpen dezer -stad aan het goede, dat niemand van uwe -hand begeert. Ik ben door mijn Vader gezonden -om haar zelf te bezitten, en haar te -besturen met mijne eigen hand in zulk -eene overeenstemming met hem als hem -welbehagelijk wezen zal. Daarom wil ik haar -zelf hebben; ik zal u onttroonen en uitwerpen, -ik zal mijn eigen standaard in het -midden van haar planten. Ik zal haar ook -regeeren door nieuwe wetten, nieuwe dienaren, -nieuwe grondregels en nieuwe instellingen; -ja, ik zal deze stad ter nederwerpen -en weder opbouwen; men zal haar -niet meer herkennen, en zij zal de heerlijkheid -der gansche aarde zijn.”</p> - -<p>Toen Diábolus dit hoorde en bemerkte, -dat hij in al zijn list en bedrog ontdekt -was, stond hij daar versuft en als tot het -uiterste gebracht; maar daar in zijn binnenste -woelde de fontein van ongerechtigheid, -woeste kwaadaardigheid en opstand -tegen El-Schaddaï en zijn Zoon beiden. Wat -kon hij dan anders doen dan zich weder -gereed maken om een nieuw gevecht te -beginnen tegen den edelen prins Immanuel? -Zoo krijgen wij dus weder een nieuw gevecht -voor de stad Menschziel te zien. Klimt -dan op de heuvelen, gij die gaarne den -oorlog aanschouwt of krijgstooneelen bijwoont, -en ziet aan beide zijden welke noodlottige -slagen daar worden uitgedeeld, terwijl de -een zoekt de stad te behouden en de ander -er zich van meester te maken.</p> - -<p>Diábolus keerde van de wal terug naar -zijne grootste sterkte, die hij in het hart -der stad Menschziel bezat; Immanuel keerde -ook zijn aangezicht naar het leger, en beiden -maakten zich ieder op zijne wijze gereed op -nieuw slag te leveren.</p> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/illo097.jpg" alt="" width="390" height="600" /> -<p class="caption herhaling">VERSTAND EN GEWETEN STELLEN EEN VERZOEKSCHRIFT OP.</p> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>Diábolus tot het uiterste wanhopig omdat -hij de beroemde stad Menschziel niet behouden -kon, besloot zooveel nadeel als maar -mogelijk was toe te brengen aan het leger -van den prins en de stad zelve; want, helaas, -het was geenszins het geluk der stad, dat -hij bedoelde, maar integendeel haar uiterste -verwoesting, dit blijkt duidelijk genoeg. -Daarom beval hij ook aan zijne officieren, -dat wanneer zij bemerkten, dat zij de stad -niet langer houden konden, zij daar zooveel -nadeel en verwoesting zouden aanrichten -als maar mogelijk was, doende mannen, -vrouwen en kinderen weenen. „Want”, -<span class="verwijzing">Mark. 9 : 26, 27.</span> zeide hij, „’t is beter, dat -wij deze plaats met den grond gelijk maken -en als een puinhoop achterlaten, dan haar -zóo te verlaten, dat zij nog een geschikte -woning voor Immanuel is.”</p> - -<p>Immanuel daarentegen, wetende, dat de -nu volgende worsteling beslissend zou wezen -en hij zich dus meester van de stad zou -zien, gaf een koninklijk bevel uit aan al -zijne officieren, voorname kapiteins en -krijgslieden, dat zij zich kloek zouden houden -als echte krijgers tegen Diábolus en -zijn aanhang, maar dat zij barmhartig, -zachtmoedig en vriendelijk moesten wezen -jegens de oude inwoners van Menschziel.<a id="FNanchor22"></a><a href="#Footnote22" class="fnanchor">[22]</a> -„Bindt den strijd aan met hem en de zijnen”, -zeide de edele vorst, „en laat het heetst van -het gevecht op hem aankomen!”</p> - -<hr class="fn" /> - -<div class="footnote"> - -<p><a id="Footnote22"></a><a href="#FNanchor22"><span class="label">[22]</span></a> -<span class="gesp2">Dit laatste bevel</span> van Immanuel is karakteristiek, -en toont hoe Hij den booze en het booze -haat, maar den zondaar liefheeft.</p> - -</div><!--footnote--> - -<hr class="chap" /> - -<h2 class="text" id="HoofdstV">HOOFDSTUK V.<br /> -DE CAPITULATIE EN HARE GEVOLGEN.</h2> - -<p class="fancycap"><img src="images/dropcapd.png" alt="D" width="94" height="90" -class="dropcap" /><span class="verbergen">D</span>e bestemde dag gekomen zijnde, -werd het bevel gegeven en stonden -de mannen van den prins dapper -in de wapens en richtten evenals vroeger -hunne beste krachten tegen de Oorpoort en -Oogpoort. Het wachtwoord luidde: „Menschziel -is gewonnen!” Zoo vielen zij dan op -de stad aan. Diábolus daarentegen stond -hen tegen met zijne beste krachten, en inderdaad -zijne grooten en opperhoofden -vochten eenigen tijd zeer fel en wreed tegen -’s prinsen leger.</p> - -<p>Maar na drie of vier flinke aanvallen door -den prins en zijn edele kapiteins werd de Oorpoort -opengebroken;<a id="FNanchor23"></a><a href="#Footnote23" class="fnanchor">[23]</a> de bouten en grendels, -waarmede hij was toegemaakt, braken in duizend -stukken. Toen klonken de trompetten, -juichten de kapiteins, beefde de stad, en trok -Diábolus zich in zijn hol terug. Toen nu -’s prinsen leger de poort had opengebroken -kwam hij zelf daar en stelde er zijn troon. Hij -plantte ook zijn standaard op een berg, dien -zijn volk daartoe opzettelijk had opgeworpen -en die de heuvel „Ziet toe hoe gij hoort” genoemd -werd. Daar hield de prins nu zijn -verblijf, te weten dicht bij den ingang der -poort. Hij beval ook, dat de gouden slingers -nu op de stad zouden worden gericht, en -voornamelijk het kasteel zouden bestoken, -omdat daar Diábolus en zijn complot zich -hadden teruggetrokken. Van de Oorpoort -liep de straat regelrecht uit op het huis van -den heer griffier, die namelijk griffier was -vóor Diábolus de stad innam, en vlak bij -zijn huis stond het kasteel, dat Diábolus -sedert lang tot zijn verfoeielijk hol gemaakt -had. Daarom lieten de kapiteins zeer gezwind -die straat schoonvegen door middel -van hunne slingers, zoodat hun nu de weg -openstond tot het hart der stad. Toen gaf -de prins bevel, dat de kapiteins Boanerges, -Overtuiging en Oordeel voorwaarts rukken -zouden naar het paleis van den ouden edelman -en op zijne poort aanvallen. De kapiteins -rukten met vliegende vaandels en in -volle wapenrusting, de stad Menschziel binnen, -om de woning van den griffier Geweten te -bestormen, die bijna even sterk was als -het kasteel. De stormrammen, die zij bij -zich hadden, rammeiden de deuren van het -kasteel. Toen zij aan het huis van den heer -Geweten gekomen waren, klopten zij aan -en vraagden binnengelaten te worden. De -oude edelman, niet ten volle hun oogmerk -verstaande, hield zoolang het gevecht duurde -zijne poorten gesloten. Daarom, nadat -Boanerges tevergeefs gevraagd had binnengelaten -te worden, zoo liet hij een stoot -geven met den kop van een stormram, en -deze deed den ouden man beven en zijn -huis op de fondamenten schudden. Toen -kwam de griffier af naar de poort en -vraagde met bevende lippen wie daar waren. -Boanerges antwoordde: „Wij zijn de kapiteins -en gezagvoerders van den grooten El-Schaddaï -en den gezegenden Immanuel, -zijn Zoon, en wij eischen uw kasteel op voor -het gebruik van onzen edelen vorst.” Intusschen -gaf de stormram de poort nog een -stoot. Deze deed den ouden edelman nog -meer beven; toen durfde hij niet anders -dan de poort openen, en ’s konings krijgsmacht -trok binnen, namelijk de drie bovengenoemde -kapiteins. Het huis van den -griffier was eene zeer gemakkelijke en welgelegen -verblijfplaats voor Immanuel, niet -alleen omdat het zoo dicht bij het kasteel -stond en zoo sterk was, maar ook omdat -het zoo groot van omvang was en vlak -tegenover Diábolus’ spelonk, waarin hij zich -thans had verscholen, niet voor den dag -durvende komen. Wat den griffier zelven -betrof, de kapiteins hielden voor hem hun -voornemen nog bedekt, en het groote doel -van Immanuel bleef hem verborgen, zoodat -hij niet wist wat hij er van denken moest -en wat het einde zou wezen van zulk een -donderend krijgsrumoer.<a id="FNanchor24"></a><a href="#Footnote24" class="fnanchor">[24]</a></p> - -<hr class="fn" /> - -<div class="footnote"> - -<p><a id="Footnote23"></a><a href="#FNanchor23"><span class="label">[23]</span></a> -<span class="gesp2">De Oorpoort wordt eerst opengebroken</span>. — Wanneer -de Geest des Heeren langen tijd -met den mensch geworsteld heeft door de bediening -des Woords en de genademiddelen, zoo gaat eindelijk -het oor open voor de roepstem van boven. -Maar het is Immanuel om het <span class="gesp2">hart</span> te doen en -daarom richt Hij zich nu op het middelpunt van -’s menschen wezen.</p> - -<p><a id="Footnote24"></a><a href="#FNanchor24"><span class="label">[24]</span></a> -<span class="gesp2">De oude griffier Geweten</span> is zeer verschrikt -en wordt ook niet dadelijk in alle plannen -ingewijd. Als het geweten wakker wordt dan vreest -het Gods rechtvaardigheid en kan zich niet voorstellen, -dat al die vreeselijke oordeelen en schrikkelijke -overtuigingen enkel zijn tot behoudenis der ziel.</p> - -</div><!--footnote--> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter navoetnoot"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/illo099.jpg" alt="" width="394" height="600" /> -<p class="caption herhaling">DIÁBOLUS VERSLAGEN.</p> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>Het werd nu ook weldra bekend in de -stad hoe het huis van den ouden griffier -was ingenomen, zijne kamers allen waren -bezet en zijn paleis tot een oorlogstuighuis -gemaakt. En zoodra verspreidde dit gerucht -zich niet naar buiten of allen waren zeer ontsteld. -Ieder deelde dit bericht aan zijne -vrienden mede, en evenals een sneeuwbal -bij het rollen niet verliest, zoo was binnen -korten tijd de stad er mede vervuld, en -ieder meende, dat men van den prins niets -anders te verwachten had dan verderf en -ondergang. De oorzaak hiervan was, dat de -griffier maar voortdurend beefde en de kapiteins -alles voor hem bedekt hielden. Dit -maakte ook, dat menigeen kwam aanloopen -om het met eigen oog te zien. Maar wanneer -zij dan de kapiteins in het paleis zagen -en de stormrammen spelende op de poorten -van het kasteel om die omver te stooten, -zoo werden zij nog meer ontsteld. En zooals -ik zeide, de eigenaar van het huis -maakte dit alarm niet minder, want al wie -bij hem kwam en met hem sprak, verhaalde -hij, dat hij niet anders dan dood en -verderf vreesde en verwachtte voor Menschziel.</p> - -<p>„Gij allen zult mij toestemmen,” zeide -de edelman, „gij allen weet, dat wij verraders -geweest zijn jegens dien eertijds zoo -verachten, nu zoo zegevierenden en heerlijken -vorst Immanuel, want nu ziet gij -voor uwe oogen hoe hij ons niet slechts -dicht ingesloten houdt, maar zich toegang -heeft verschaft binnen onze poorten. Bovendien -Diábolus ontvlucht hem, en nu heeft -hij, zooals gij ziet, van mijn huis eene vesting -gemaakt, om vandaar uit het kasteel te -bestormen, waar Diábolus zich bevindt. Ik -voor mij, heb grootelijks gezondigd door -mij stil te houden als ik spreken moest, -en door de gerechtigheid te verdraaien als -ik ze uitoefenen moest. ’t Is waar, ik heb -ook wat geleden door de handen van -Diábolus omdat ik mij aan de wetten van -El-Schaddaï hield; maar wat zal mij dat -baten? Zal dat weer goedmaken al het toegeven -aan de oproerlingen en al het verraad, -dat ik mede gepleegd heb, en al wat -ik toegelaten heb in de stad Menschziel? -O, ik beef als ik denk wat het einde wezen -zal van dit treurig en schrikkelijk begin!”</p> - -<p>Terwijl deze dappere kapiteins aldus bezig -waren in het huis van den ouden Griffier, -was kapitein Strafoefening elders bezig in -het verzekeren van de achterstraten en muren. -Hij zat den heer Vastewil overal na, hij -gunde hem geen oogenblik rust in eenigen -hoek; hij vervolgde hem zoo hardnekkig, dat -al zijne mannen van hem verwijderd werden -en hij blijde was zijn hoofd in een hol te -kunnen versteken. Ook sloeg deze krijgsman -drie van Vastewils officieren ter aarde. -De éen was de oude Vooroordeel, hij wiens -hersenpan reeds gescheurd werd. Deze persoon -was door Vastewil aangesteld als -wachter van de Oorpoort, en viel door de -hand van kapitein Strafoefening. Zoo was -er ook een heer Hardnekkig, die eveneens -tot Vastewils officieren behoorde en het -opzicht had over de twee kanonnen, die op -de Oorpoort geplant waren. Ook hij viel -door de hand van kapitein Strafoefening. -Behalve deze was er nog een derde: hij -heette kapitein Verrader, een laaghartig man, -maar in wien Vastewil groot vertrouwen -stelde. Deze viel met de anderen.</p> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter nobotmargin"> -<img src="images/page101top.jpg" alt="" width="600" height="493" /> -</div> - -<div class="page101"> - -<p class="caption cap101 herhaling">DE DORRE PLAATSEN.</p> - -<p class="inillo text500 blankbefore2">Bovendien maakte hij eene geweldige -slachting onder ’s heeren Vastewils soldaten, -velen van hunne stoutste en brutaalste manschappen -doodende, en velen verwondend, -die nog voor Diábolus pal stonden. Maar -dit waren allen Diábolus-mannen, er was -niemand onder uit de oorspronkelijke inwoners -der stad.</p> - -<p class="inillo text500">Andere oorlogsdaden werden al evenzeer -door de andere kapiteins verricht. Aan de -Oogpoort, waar kapitein Goede Hoop en kapitein -Liefde het bevel voerden, werd ook -een groote strafoefening gehouden; want -kapitein Goede Hoop sloeg met eigen hand -zekeren hoofdman Blinddoek, die de poort -bewaakte. Deze Blinddoek had duizend man -onder zich en zij vochten met mokers. Zoo -vervolgde hij ook diens manschappen, sloeg -er velen dood, verwondde vele anderen en -maakte, dat de rest zich in alle hoeken en -gaten ging verbergen.</p> - -<p class="inillo text500">Ook stond bij die poort de welbekende -Kwaderust. Hij was een grijsaard, wiens -baard tot aan zijn gordel reikte. Wij kennen -hem als Diábolus’ redenaar: hij had heel -wat kwaad gedaan in de stad en viel nu -door de hand van kapitein Goede Hoop.</p> - -<p class="inillo text500">Wat zal ik zeggen? De Diábolus-mannen -lagen in deze dagen dood in iederen hoek -der stad, ofschoon er altijd nog veel te veel -in leven bleven.</p> - -<p class="inillo text500">Nu kwamen op zekeren dag de oude -griffier Geweten en de heer Verstand en -enkele andere opperhoofden der stad, (te -weten dezulken, die wisten dat zij met -Menschziel staan en vallen moesten,) bij -elkaêr, en na eene raadsvergadering te hebben -gehouden, stelden zij gezamenlijk een -verzoekschrift op, om dat aan Immanuel te -brengen terwijl hij in de poort van Menschziel -was gezeten. De inhoud van dat verzoekschrift -hield in, dat zij, oude inwoners -van Menschziel, de stad, die nu zoo jammerlijk -ellendig was, hunne schuld beleden -en zeer bedroefd waren, dat zij Zijne Majesteit -beleedigd hadden, tevens hem biddende, -dat hij hen in het leven mocht -sparen.</p> - -<p class="inillo text500 botpad1m">Op dit verzoekschrift gaf hij in het geheel -geen antwoord en dat verontrustte hen nog -te meer. Intusschen gingen de kapiteins, -die in het huis van den griffier waren, -maar voort met hunne stormrammen het -kasteel te bestormen. Zoo werd dan ook na -eenigen tijd de groote poort van het kasteel, -die Ondoordringbaar heette, opengebroken -en in splinters geslagen, en daardoor stond -de toegang tot het hol van Diábolus nu open. -Toen werd er eene boodschap gezonden naar -de Oorpoort, waar Immanuel voortdurend -op zijn troon zat, om hem te laten weten, -dat er eene opening was gemaakt in Diábolus’ -kasteel. Wat klonken toen weder de trompetten -door ’s Prinsen legerkamp! Nu was de -oorlog toch dicht bij zijn einde en Menschziel -zelve zou spoedig in vrijheid worden -gesteld.</p> - -</div><!--page101--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/page101bot.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="26" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>Toen stond de Prins van zijn zetel op, -en nam met zich diegenen zijner mannen, -welke voor dezen tocht het geschiktst waren. -Zoo marcheerden zij dan op naar het huis -van den griffier langs de straat van Menschziel.</p> - -<p>De Prins was gekleed in een gouden -wapenrusting en zijn standaard werd voor -hem uitgedragen; maar hij hield zijn aangezicht -in een vasten plooi, zoodat niemand -daarop ’t zij liefde of gramschap -lezen kon. Terwijl hij daar nu zoo langs de -straat reed, kwamen de burgers der stad -allen uit hunne deuren en aan hunne vensters; -ze waren allen verstomd door de -heerlijkheid van zijn persoon en den glans, -die hem omringde, maar tevens zeer verwonderd, -dat hij zijn gelaat in zulk een -stijven plooi hield, want nu sprak hij -meer tot hen door zijne daden dan door -woord of glimlach. Maar nu legde het arme -Menschziel (zooals wij allen in zoodanig geval -geneigd zijn te doen) de houding van -Immanuel uit zooals Jozefs broeders Jozef beschouwden: -geheel op de verkeerde wijze. -„Want”, dachten zij, „als Immanuel ons -liefhad, zou hij ons dat wel toonen door -zijn woord of zijn gelaat; maar daar hij -dit niet doet, zoo haat hij ons zeker. Welnu, -als Immanuel ons haat, dan zal alles in -Menschziel gedood worden en de stad tot -een puinhoop.” Zij wisten, dat zij hadden -overtreden, dat zijns Vaders wet door hen -geschonden was, en dat zij tegenover hem -gemeene zaak hadden gemaakt met Diábolus; -dat hij van dit alles kennis droeg, want zij -waren overtuigd, dat hij was als een engel -Gods om alle dingen te weten, die op aarde -gebeuren; en dit deed hen nu denken, dat -hun vooruitzicht ellendig was en dat de -goede Prins hen zou vernielen.</p> - -<p>Daarbij dachten zij: „Welke tijd is geschikter -voor hem om dit te doen dan nu, -daar hij Menschziel thans geheel in zijne -hand heeft?” En daarbij trok dit in het -bijzonder mijne aandacht, dat de inwoners -van Menschziel ofschoon zij vreesden, niet -anders konden dan diep voor hem nederbuigen; -ja, zij waren gereed het stof van -zijne voeten te lekken. Ook wenschten zij -duizendmaal, dat hij hun Heer en Hoofd -mocht worden en hen in zijne bescherming -nemen. Ook spraken zij met elkander over -de schoonheid van zijn persoon, en hoezeer -hij in grootheid en voortreffelijkheid alle -wereldgrooten overtrof. Maar wat hunzelven -aanging, och armen! hunne gedachten veranderden -elk oogenblik en gingen van het -eene uiterste tot het andere. Ja, door dit -tusschen vrees en hoop geslingerd worden -werd Menschziel als een bal, die door een -wervelwind wordt voortgejaagd.</p> - -<p>Toen hij nu bij de poorten van het -kasteel was gekomen, beval hij Diábolus -voor hem te verschijnen en zich in zijne -handen over te geven. Maar o, hoe onwillig -was dat beest om voor den dag te -komen! Hoe worstelde hij daar tegen! Hoe -kromde hij zich in duizend bochten! Toch -moest hij voor den Prins komen. Toen beval -Immanuel en zij vatten Diábolus aan, -hem met zware ketenen bindende, om hem -te bewaren voor het vonnis, dat hij over -hem had uitgesproken. Maar Diábolus stond -op en smeekte voor zichzelven Immanuel, -dat hij hem toch niet naar den afgrond zenden -zou, maar toelaten dat hij in vrede -Menschziel verliet.</p> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter nobotmargin"> -<img src="images/page103top.jpg" alt="" width="600" height="570" /> -<p class="caption herhaling cap103">ONTWAAKTE-BEGEERTE EN BEWEENER VOOR DEN PRINS.</p> -</div> - -<div class="page103"> - -<p class="inillo text550 blankbefore2">Toen Immanuel hem nu overwonnen en in -ketenen gebonden had, leidde hij hem naar de -marktplaats, en daar voor het oog van gansch -Menschziel ontdeed hij hem van zijne wapenrusting, -waarop hij eertijds zoo pochte. Dit -was een van de glorierijke daden van Immanuel, -waar hij zulk eene overwinning op -zijn vijand behaalde. Terwijl men den reus -uitkleedde gaven de gouden trompetten van -den Prins hun aangenaam geluid, de kapiteins -klapten in de handen en het geheele -leger hief een vreugdegeschrei aan. Toen -werd Menschziel opgeroepen om te zien het -begin der zegepraal van Immanuel over hem, -dien zij zoo hun gansche vertrouwen hadden -gegeven en op wien zij zoo gepocht hadden -in de dagen toen hij hen vleide.</p> - -<p class="inillo text550">Aldus Diábolus naakt uitgestroopt hebbende -voor de oogen van Menschziel en -<span class="verwijzing">Coll. 2 : 15.</span> van alle dienaren des Prinsen -gaf hij bevel, dat hij met ketenen aan zijn -zegewagen zou worden gebonden. Daarna -een deel van zijne macht, te weten kapitein -Boanerges en kapitein Overtuiging tot bewaking -van het kasteel achterlatende, indien -soms Diábolus volgelingen nog mochten -trachten het in te nemen of in bezit te -houden, reed hij in zegepraal over hem -heen, langs de straten van Menschziel de Oogpoort -uit naar de vlakte, waar zijn legerkamp -was opgeslagen.</p> - -<p class="inillo text550">Maar gij kunt u niet verbeelden, of ge -mocht het gezien hebben zooals ik, welk -eene vreugde er in Immanuels leger was toen -zij daar den tiran gebonden zagen door de -hand van hun edelen vorst en aan de -wielen van zijn zegekar gekluisterd. Zij -riepen uit: „Hij heeft de gevangenis gevangen -genomen en de overheden en machten -heeft hij uitgetogen; Diábolus is aan de -kracht van zijn zwaard onderworpen en tot -een voorwerp van aller verachting gemaakt!” -Ook de vrijwilligers en die meêgekomen -waren om den strijd aan te zien -juichten met zulk eene blijde stem en zongen -op zulke welluidende muziek, dat zij die -de hooge sfeeren bewonen, <span class="verwijzing">Luk. 15 : 7, 10.</span> -en in de hooger plaatsen zijn gezeten hunne -vensteren opendeden, en hunne hoofden naar -buiten staken om de oorzaak van die groote -blijdschap aan te zien.</p> - -<p class="inillo text550">De lieden der stad, voor zoovelen dit -mede aanschouwden, waren terwijl zij het -aanzagen, als tusschen hemel en aarde. Wel -konden zij niet zeggen wat de uitslag van -deze dingen wezen zou voor zoover hun -aanging; maar alles geschiedde langs een -zoo heerlijken weg, en ik weet niet hoe -ik het noemen zal, maar alles scheen de -stad als het ware toe te lachen, zoodat -hun hoofd en hart en al hunne zinnen vervuld -waren met de aanschouwing der dingen -die Immanuel deed.</p> - -</div><!--page103--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/page103bot.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="54" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>Toen nu de edele vorst dit deel van zijne -zegepraal over zijn vijand Diàbolus volbracht -had, gaf hij hem aan aller smaad en verachting -in het openbaar over, en daarna -hem bevel gegeven hebbende Menschziel onmiddellijk -te verlaten, liet hij hem uitgaan -uit het midden des legers. Daar ging Diábolus -door woeste en onbewoonde plaatsen, zoekende -<span class="verwijzing">Matth. 12 : 43.</span> rust, maar die niet vindende.</p> - -<p>Nu waren de kapiteins Boanerges en -Overtuiging beiden mannen van groot aanzien: -hunne aangezichten waren als de aangezichten -der leeuwen, en hunne woorden -klonken als een bruischende zee. Zij hielden -voortdurend hun verblijf in het huis van den -heer Geweten. Toen aldus die groote en machtige -Prins zijne overwinning op Diábolus had -volvoerd, hadden de lieden der stad meer -gelegenheid op de daden van deze edele kapiteins -te letten. Die kapiteins deden alles met -zulk een ernst en waren zoo indrukwekkend -in al hunne handelingen, dat de stad onder -voortdurende vreeze werd gehouden en zij -voor de toekomst nog altijd in twijfel verkeerden, -zoodat zij kwalijk wisten wat rust -of gemak, vrede of hoop beduidde.</p> - -<p>Ook woonde de prins toen zelf niet in de -stad Menschziel, maar in zijn koninklijke -tent in het midden van zijns vaders heirmacht. -Zoo gaf hij echter op zekeren bestemden -tijd speciale bevelen aan kapitein -Boanerges om Menschziel op te eischen, om -al de burgers te laten komen in het kasteel -en dan voor hun aangezicht de heeren Verstand, -Geweten en Vastewil in bewaring te -nemen, en hen streng te laten bewaken tot -zijn welbehagen aangaande hen voor de toekomst -zou openbaar worden. Het opvolgen -van dit bevel maakte waarlijk de vreezen en -angst in de stad niet minder; nu waren dan -hun donkere vooruitzichten omtrent dat -droevig lot van Menschziel wel terdege bevestigd. -Welken dood zij sterven zouden en -hoe lang hunne strafoefening zou duren waren -gedachten, die alle hoofden bezighielden; -ja er waren, die vreesden dat Immanuel -hen allen in den afgrond werpen zou, die -akelige plaats, daar Diábolus zoo bang voor -was; want zij wisten, dat zij het hadden -verdiend. Anderen meenden, dat zij met het -zwaard zouden worden onthalsd in het gezicht -hunner stad; in ongenade gevallen te zijn bij -een zoo goed en heilig vorst, o dat maakte -hen zoo droevig! Ook was de stad in groote -onrust met het oog op de mannen, die in -gijzeling werden gehouden, want dat waren -hun gidsen en leidslieden, en als nu deze -mannen werden weggenomen, dan moest het -immers eindigen met den ondergang van -gansch Menschziel. Daarom wisten zij niets -beters te doen dan gezamenlijk met de mannen, -die gevangen zaten een verzoekschrift -opstellen tot den prins, en dit zonden zij op -door de hand van zekeren heer Begeerte-tot-leven. -De man ging heen, kwam aan het -verblijf van den vorst en bood daar het -rekwest aan,<a id="FNanchor25"></a><a href="#Footnote25" class="fnanchor">[25]</a> dat van den volgenden inhoud -was.</p> - -<p>„Groote en wonderbare Heerscher, Overwinnaar -van Diábolus en van de stad Menschziel! -Wij, de ellendige inwoners van deze -beklagenswaardige plaats, smeeken u nederig -dat wij genade mogen vinden in uwe oogen. -Gedenk toch onze vorige overtredingen niet, -noch de groote zonden van de machtigen -onzer stad, maar spaar ons naar de grootheid -uwer goedertierenheid! en laat ons niet -sterven, maar voor uw aangezicht leven, zoo -zullen wij gewillig zijn om uwe knechten te -wezen, en om als het u behagen mocht zelfs -de kruimkens onder uwe tafel op te lezen. -Amen.”</p> - -<p>Zoo begaf zich dan deze smeekeling met -zijn verzoekschrift naar den Prins; en de -Prins nam het uit zijne hand aan, maar zond -hem in alle stilte weg. Deze stilte, dit -zwijgen bedroefde de stad Menschziel: maar -nu in aanmerking nemende, dat zij smeekschriften -moesten indienen of sterven daar -zij voor het oogenblik niets anders konden -doen, zoo beraadslaagden zij weder met -elkaer en zonden een nieuw rekwest in. Het -was alzoo in denzelfden geest en vorm gesteld -als het vorige.</p> - -<hr class="fn" /> - -<div class="footnote"> - -<p><a id="Footnote25"></a><a href="#FNanchor25"><span class="label">[25]</span></a> <span class="gesp2">Het rekwest wordt gebracht door -den heer Begeerte-tot-leven</span>. Nu bidt -Menschziel wel, maar dat gebed wordt bezield door -den naam van den verzoeker. ’t Is alleen om lijfsbehoud -te doen.</p> - -</div><!--footnote--> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter navoetnoot"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/illo105.jpg" alt="" width="395" height="600" /> -<p class="caption herhaling">HET BEROUW VAN MENSCHZIEL.</p> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>Maar toen het verzoekschrift opgesteld -was, wisten ze weer niet door wien het te -zenden. Die het de eerste maal gebracht had -mocht het niet weder doen, want ze meenden -dat hij op eene of andere wijze den prins -beleedigd had. Zoo deden zij dan eene schoorvoetende -poging om kapitein Overtuiging -hun rekwest in handen te geven; maar hij -antwoordde, dat hij voor verraders wilde -noch durfde tusschenbeiden treden en bij -den prins Immanuel geen voorspraak wilde -wezen voor rebellen. „Dat neemt niet weg,” -zeide hij, „dat onze vorst goed is, en dat gij -het wel kunt wagen door de hand van iemand -uit uwe stad een verzoekschrift op te zenden, -maar dan moest hij ook komen met -den strop om zijn hals en op niets pleitende -dan genade.”</p> - -<p>Wel stelden zij dit uit vrees zoo lang -uit als zij maar eenigszins konden, maar -bang zijnde dat nog meer uitstel gevaarlijk -worden zou, zoo kwamen zij er toch toe -om onder veel angst en vreeze een adres op -te stellen en in te zenden door de hand -van zekeren Ontwaakte Begeerte.<a id="FNanchor26"></a><a href="#Footnote26" class="fnanchor">[26]</a> Die heer -Ontwaakte Begeerte woonde in een zeer jammerlijke -woning binnen Menschziel en men -had zich tot dusverre niet met hem bemoeid -maar nu moest hij naar den prins. Toen zij -dit aan dezen armen man voorstelden zeide -hij: „Hoe zou ik anders kunnen dan al -mijn best doen dat Menschziel van de verwoesting -bewaard blijve?” Zij gaven hem -dan vrijmoedig het verzoekschrift over en -deelden hem mede hoe hij zich tot den prins -moest wenden en wat hij had te zeggen; -daarna wenschten zij hem een gelukkigen -tocht. Toen de man aan des Prinsen tent -gekomen was vraagde hij evenals de eerste -om den prins te spreken. Dat woord werd -aan Zijne Majesteit overgebracht en Immanuel -kwam naar buiten. Toen Ontwaakte -Begeerte den Prins zag viel hij vlak op zijn -aangezicht ter aarde en riep uit: „O, dat -Menschziel voor uw aangezicht mocht leven!” -en daarbij bood hij het verzoekschrift aan. -Toen de Prins dat gelezen had begaf hij -zich een weinig ter zijde en weende, maar -zich verstellende keerde hij tot den man -terug, welke daar nog altijd schreiende aan -zijne voeten lag en sprak toen voor het eerst -deze woorden tot hem: „Keer weder naar -uwe plaats, ik zal uw verzoek in overweging -nemen.”</p> - -<p>Nu kunt gij wel denken, dat de lieden -van Menschziel, die hem gezonden hadden, -met groot verlangen uitzagen naar zijne -terugkomst, in angst en vreeze, dat hun -verzoek mocht verworpen zijn. Ten laatste -zagen zij den boodschapper terugkomen. Pas -was hij binnen de stad of zij vraagden hem -hoe hij gevaren was, wat Immanuel zeide -en of hun verzoek ook van de hand was -gewezen. Maar hij antwoordde, dat hij zwijgen -zou tot hij aan de gevangenis kwam bij -den heer burgemeester Vastewil en den -secretaris. Daarom spoedden zij zich dan -voort naar het gevangenhuis, waar de grooten -van Menschziel gebonden lagen. O, welk -een groote menigte stroomde daar samen -om te vernemen wat de boodschapper zeide. -Toen hij zich nu voor de tralies der gevangenis -vertoonde keek de burgemeester naar -buiten zoo wit als een doek en ook de -secretaris beefde. Toch vraagden zij: „Verhaal -ons, goede vriend, wat de groote prins -tot u zeide.” Daarop antwoordde Ontwaakte -Begeerte: „Toen ik aan de tent van den -grooten heer kwam en naar hem vraagde, -kwam hij terstond. Zoo boog ik mij neder -aan zijne voeten en leverde mijn verzoekschrift -in, want de grootheid van zijn persoon -en de heerlijkheid van zijn voorkomen -maakten, dat ik onmogelijk op mijne voeten -kon blijven staan. Toen hij het verzoekschrift -aannam riep ik uit: „O, dat toch -Menschziel voor uw aangezicht mocht leven!” -Hij verwijderde zich daarop een weinig en -toen terugkomende zeide hij tot uw knecht: -„Ga heen naar uwe plaats en ik zal uw -verzoek in overweging nemen.” De bode -voegde daar nog bij: „De vorst tot wien -gij mij gezonden hebt is zulk een schoon -en heerlijk personaadje, dat wie hem ziet -hem tegelijkertijd moet liefhebben en vreezen. -Ik voor mij kan niet anders doen; maar ik -weet niet wat het einde van deze dingen -wezen zal.””</p> - -<p>Bij het hooren van dit antwoord waren -zij allen versuft, beiden zij, die in de gevangenis -zaten, en zij, die daar nieuwsgierig -omheen stonden; want zij wisten niet welke -uitlegging zij aan deze woorden zouden geven. -Toen nu de gevangenis door de menigte -verlaten was begonnen de gevangenen onderling -Immanuels woorden te bespreken. De -heer burgemeester zeide, dat dit antwoord -niet getuigde van een toornig aangezicht; -maar Vastewil zeide, dat er kwaad achter -stak en de secretaris dat het een doodvonnis -inhield. Degenen, die daar in de nabijheid -stonden en intusschen heengingen, zoodat ze -niet al te best konden hooren wat de gevangenen -spraken, hadden maar een gedeelte -van dat gesprek opgevangen, daarom schepten -enkelen troost uit die boodschap en anderen -begrepen er verschrikking in te moeten hooren, -en zoo verstond niemand het juist. Maar -gij kunt u moeielijk voorstellen welk eene opschudding -daardoor in Menschziel ontstond -en welk eene verwarring daar heerschte.</p> - -<hr class="fn" /> - -<div class="footnote"> - -<p><a id="Footnote26"></a><a href="#FNanchor26"><span class="label">[26]</span></a> -<span class="gesp2">Ontwaakte Begeerte</span> is weder een hoogere -trap van geestelijke ervaring. De ziel kent nu -haar toestand en begeert iets beters en hoogers.</p> - -</div><!--footnote--> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter navoetnoot"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/illo107.jpg" alt="" width="389" height="600" /> -<p class="caption herhaling">DE GEVANGENEN VOOR IMMANUEL.</p> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>Degenen, die aan de gevangenis geweest -waren, doorliepen de stad, de een dit roepende, -de ander vlak het tegenovergestelde, -en beiden meenden dat zij de volle waarheid -vertelden, want zij hadden met hun -eigen ooren gehoord wat de burgemeester -en de secretaris vertelden. De een riep: -„Wij moeten allen gedood worden,” een -ander daarentegen: „Wij zullen allen nog -gered worden,” een derde schreeuwde, dat -de prins niets meer met Menschziel wilde -te doen hebben, en een vierde, dat de gevangenen -spoedig ter dood zouden worden -gebracht. En, zooals gezegd, ieder stond er -voor in, dat hij het bij het rechte einde -had. Om die reden liep nu alles verward -dooreen en kon niemand rust vinden voor -het hol van zijnen voet. Zelfs zoover ging -het met dit verwarde gerucht, dat sommigen -luide verzekerden: de Prins zou gansch Menschziel -met het zwaard vernielen. Intusschen -werd het donker en bracht het ellendige -Menschziel een kommervollen nacht door.</p> - -<p>Voor zoover ik kon nagaan kwam evenwel -al deze verschrikking voort uit het woord -van den secretaris, dat ’s prinsen antwoord -een doodvonnis bevatte. Dit verschrikte de -stad; want eertijds hadden de inwoners van -Menschziel het er stellig voor gehouden, -dat de griffier een ziener was en dat zijne -uitspraak als een godspraak kon worden beschouwd. -Daardoor was Menschziel dus -slechts een verschrikker van zichzelve.</p> - -<p>Nu begonnen zij eerst recht te gevoelen -wat de gevolgen waren van opstand en -rebellie en onwettigen tegenstand tegen hunnen -vorst. Ik zeg, dat zij nu door vrees en -schrik de gevolgen, de vruchten van hunne -hardnekkigheid plukten, en wie leden daar -meer onder dan de hoofden en voornaamsten -der stad!</p> - -<p>Maar om kort te gaan, toen de schrik -een weinig over was en de gevangenen wat -tot zichzelven gekomen waren, grepen zij -ook weder een weinig moed, en stelden een -derde verzoekschrift<a id="FNanchor27"></a><a href="#Footnote27" class="fnanchor">[27]</a> op, waarvan de inhoud -hier volgt:</p> - -<p>„Prins Immanuel de Groote, heer der gansche -wereld en meester der barmhartigheid, — wij, -uwe arme, ellendige, goddelooze, stervende -onderdanen uit de stad Menschziel, -belijden voor uwe groote en heerlijke majesteit, -dat wij tegen uwen Vader en u gezondigd -hebben en niet meer waard zijn uw -Menschziel genoemd te worden, maar veeleer -om in den afgrond te worden geworpen. -Als gij ons dooden wilt, zoo hebben wij -het verdiend. Als gij ons wilt verdoemen, -kunnen wij niet anders zeggen dan dat het -rechtvaardig is. Wij hebben geen reden tot -klagen, wat gij ook doet en hoe gij u jegens -ons gedraagt. Maar o, laat barmhartigheid -heerschen en laat zij zich tot ons uitstrekken! -Laat uwe ontferming op ons nederzien -en ons van onze ongerechtigheden bevrijden; -dan zullen wij zingen van uwe barmhartigheid -en uwe oordeelen! Amen.”</p> - -<p>Dit rekwest moest nu weder naar den prins -worden gezonden, maar wie zou het bij hem -brengen? Sommigen zeiden: „Laat het hem -doen, die ook het eerste bracht;” maar -anderen keurden dat af omdat hij geen -betere uitkomst had verkregen. Nu leefde -er nog een oud man in de stad, wiens naam -was Goede Werken — een man, die alleen -dien naam droeg, maar die niets had van -de bedoelde zaak. De griffier was er evenwel -zeer tegen, dat deze zou gezonden worden, -„want,” zeide hij, „wij zijn nu in grooten -nood en pleiten om genade, waarom zouden -wij dan een man kiezen, wiens naam reeds -in tegenspraak is met zijn verzoekschrift? -Moeten wij nu vriend Goede Werken onzen -bode maken, wanneer wij een rekwest indienen -om barmhartigheid?”</p> - -<hr class="fn" /> - -<div class="footnote"> - -<p><a id="Footnote27"></a><a href="#FNanchor27"><span class="label">[27]</span></a> -<span class="gesp2">Een derde verzoekschrift</span>. Menschziel -leert de groote les dat men altijd bidden moet en -niet vertragen. Ditmaal bestaat het gebed meest in -schuldbelijdenis.</p> - -</div><!--footnote--> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter navoetnoot"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter nobotmargin"> -<img src="images/page109top.jpg" alt="" width="600" height="567" /> -</div> - -<div class="page109"> - -<p class="caption cap109 herhaling">DE KLOKKEN GELUID.</p> - -<p class="inillo text550 blankbefore2">„Bovendien,” ging de edelman voort, -„als de Prins hem eens vroeg: hoe is uw -naam? dat best kan gebeuren, en hij moest -dan zeggen: de oude Goede Werken,” wat -denkt gij dat Immanuel dan antwoorden -zou? Ha zoo? leeft oude Goede Werken -nog in Menschziel? Laat dan Goede Werken -u ook uit uwen nood verlossen! En zegt -hij dat, dan ben ik er zeker van, dat wij -verloren zijn; want geen duizendtal Goede -Werken kunnen Menschziel redden.”</p> - -<p class="inillo text550">Toen de secretaris zijne redenen opgegeven -had waarom Goede Werken niet met het -verzoekschrift naar Immanuel gaan zou, waren -de andere gevangenen en opperhoofden van -Menschziel er ook op tegen, en wilden zij -Ontwaakte Begeerte opnieuw met deze zending -belasten. Zoo lieten zij hem dan roepen -en begeerden dat hij wederom heenging, -en hij was daartoe dan ook dadelijk -gereed. Maar zij smeekten hem, dat hij toch -met geen enkel woord of handeling den -prins zou beleedigen, „want door dat te -doen”, zeiden zij, „Zoudt gij Menschziel in -tallooze ellende brengen.”</p> - -<p class="inillo text550">Toen nu Ontwaakte Begeerte bemerkte, -dat hij weder gaan moest verzocht hij dat -ze hem zekeren heer Beweener zouden -medegeven. Deze Beweener was een naaste -buurman van Ontwaakte Begeerte, een -arm man van een verbroken geest en die -zeer goed spreken kon bij een verzoekschrift; -daarom stonden zij dan ook toe, -dat hij met hem gaan zou. Zoo maakten -zij zich dan gereed, Ontwaakte Begeerte -deed een koord om zijn hals en Beweener -vergezelde hem handenwringende. Zoo kwamen -zij aan de tent van den Prins.</p> - -</div><!--page109--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/page109bot.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>Waar zij nu voor de derde maal terug -kwamen zoo bekroop hen de vrees, dat hun -herhaald aankloppen den prins hinderlijk -wezen mocht. Daarom, toen zij aan de deur -der tent waren genaderd, zoo maakten zij -eerst eene verontschuldiging voor henzelven -en hunne herhaalde komst, waardoor zij het -Immanuel zoo lastig maakten, en zij zeiden, -dat zij niet zoo vaak terugkwamen omdat -zij er behagen in vonden hem lastig te wezen -of zichzelven te hooren spreken, maar dat de -nood hen drong. Zij konden, zeiden zij, -nacht noch dag rusten wegens hunne overtredingen -tegen El-Schaddaï en zijn zoon -Immanuel. Zij zeiden ook, dat zij toch -niet hoopten, dat eenig wangedrag van Ontwaakte -Begeerte bij het laatste bezoek Zijne -Majesteit mocht beleedigd hebben, en hij -daarom met geen beteren troost was teruggekeerd. -Na dit alles nu gezegd te hebben, -wierp Ontwaakte Begeerte zich evenals de -eerste maal op den grond aan de voeten van -Immanuel, roepende: „O, dat toch Menschziel -voor uw aangezicht mocht leven!” daarmede -gaf hij zijn verzoekschrift over. De -Prins dan het verzoekschrift gelezen hebbende, -wendde zich weder een wijle ter -zijde als de eerste maal, en daarna terugkomende -op de plaats waar de smeekeling -lag, vraagde hij naar zijn naam en wat er -in hem werd gevonden in de schatting van -de burgers van Menschziel, dat men boven -velerlei anderen hem had uitgekozen om deze -boodschap te doen. Daarop zeide de man tot -den prins: „O, dat het toch niet kwaad zij in -mijns heeren oogen, dat ik tot u kwam, en -wat vraagt gij naar den naam van zulk een -dooden hond als ik ben? Sla geen acht, -bid ik u, op hetgeen ik ben, omdat er, -zooals gij zeer wel weet, zulk een groote -afstand bestaat tusschen u en mij. Waarom -de lieden der stad mij gezonden hebben, -zullen zij zelven het best weten; maar het -kan nooit wezen omdat zij meenden, dat -ik bij mijnen Heer in bijzondere gunst sta. -Wat mij aangaat, ik heb een walg aan mijzelven, -wie zou dan met mij bijzonder -ingenomen zijn? Toch zou ik begeeren te -leven, en dat begeer ik ook voor de -lieden der stad, en waar beiden zij en ik -aan groote overtredingen schuldig staan, -zoo hebben zij mij gezonden en kom ik in -hun naam u barmhartigheid vragen. Laat -het u daarom behagen barmhartigheid te bewijzen; -maar vraag niet wie uw dienstknecht -is.”</p> - -<p>Toen zeide de prins: „En waarom is uw -medgezel met u gekomen in deze gewichtige -zaak?” Zoo verhaalde Ontwaakte Begeerte -aan Immanuel, dat hij een arme buurman -van hem was, en een van zijne beste vrienden. -„En zijn naam, als het Uwe Majesteit niet -mishaagt, is Beweener van Menschziel. Ik -weet, dat er velen van dien naam zijn -en daaronder ook wel bedriegers, maar ik -hoop, dat het mijnen Heer toch niet mishagen -zal, dat ik mijn armen buurman heb -medegebracht.”</p> - -<p>Toen viel ook Beweener op zijn aangezicht -ter aarde en sprak voor zichzelven:</p> - -<p>„O, mijn Heer, wat ik ben weet ik zelf -niet, noch of mijn naam slechts voorgewend -dan wel waar is, vooral wanneer ik begin -te bedenken wat sommigen gezegd hebben, -namelijk dat de heer Berouw mijn vader is -geweest. Goede lieden hebben soms slechte -kinderen en de oprechten kweeken soms -huichelaars. Mijne moeder noemde mij bij -dien naam van mijne wieg af, maar of dit -nu gebeurd is wegens de ijlheid van mijn -hoofd dan wegens de weekheid van mijn -hart, kan ik niet vertellen. Ik zie onreinheid -in mijn eigen tranen en goddeloosheid -op den bodem van mijne gebeden. Maar -ik smeek u” (en bij dit alles weende die -man zeer), „dat gij toch onze overtredingen -niet wilt gedenken, noch onze ongerechtigheden -en tekortkomingen aanzien, maar -beide mijne zonden en die van Menschziel -verschoonen en niet langer wachten met het -verheerlijken van uwe genade aan ons.”</p> - -<p>Nadat zij aldus hunne smeekingen voor -zijn aangezicht hadden neergeworpen stonden -zij bevende op en wachtten het antwoord -af. De Prins sprak:</p> - -<p>„De stad Menschziel heeft grootelijks -tegen mijnen Vader gerebelleerd, daarin dat -zij hem als haar koning verworpen heeft -en zich tot een overheid koos een leugenaar, -moordenaar en weggeloopen slaaf. Want -dezen Diábolus, uw voorgewende vorst, -eertijds zoo hoog door u geschat, stond op -tegen mijn Vader en mij, in ons eigen paleis -in het hoogste hof, meenende daar overheer -en koning te worden. Maar daar is hij nog -juist bijtijds ontdekt en gevangen genomen, -voor zijne goddeloosheid in ketenen geklonken -en in dien afgrond geworpen tegelijk -met hen, die zijne metgezellen waren. Die -onverlaat heeft zich aan u vertoond en gij -hebt hem aangenomen.</p> - -<p>„Dit is nu en was reeds langen tijd een -groote beleediging voor mijnen Vader en daarom -zond mijn Vader een machtig leger naar -u heen om u weder tot zijne gehoorzaamheid -terug te brengen. Maar gij weet hoe deze -manschappen, hunne kapiteins en raadsheeren -door u werden geacht en wat zij -uit uwe hand ontvingen. Gij stondt tegen -hen op, gij sloot uwe poorten voor hen, -gij bondt den strijd met hen aan, gij vocht -tegen hen en vóor Diábolus. Daarom zonden -zij tot mijnen Vader om meerdere strijdkrachten -en ik kwam met mijne manschappen -om u tot onderwerping te brengen. Maar -zooals gij de dienaars behandeld hebt, hebt -gij ook den Meester behandeld. Gij stondt -evenzeer vijandig tegenover mij en sloot ook -voor mij uwe poorten, en hieldt u doof voor -mijn roepstem, en hieldt den tegenstand zoo -lang vol als gij maar kondt. Maar nu heb -ik u met geweld onderworpen. Riept gij -ook om genade zoolang gij nog hoop hadt -het tegen mij uit te houden? Maar nu ik -de stad ingenomen heb roept gij. Waarom -riept gij niet eer toen de witte vlag mijner -barmhartigheid en de zwarte vlag des oordeels -tegenover elkander uithingen? Nu ik -weer Diábolus overwonnen heb komt gij -mijne gunst zoeken, maar waarom hielpt -gij mij niet tegen dien machtigen reus? -Toch wil ik uw verzoekschrift in overweging -nemen en het beantwoorden zooals het meest -strekken kan om mij te verheerlijken.</p> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/illo111.jpg" alt="" width="392" height="600" /> -<p class="caption herhaling">VREUGDE IN HET LEGER VAN IMMANUEL.</p> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>„Gaat heen en verzoekt kapitein Boanerges -en kapitein Overtuiging, dat zij de gevangenen -tot mij uitbrengen,<a id="FNanchor28"></a><a href="#Footnote28" class="fnanchor">[28]</a> hier in het leger, -en reeds morgen, en zegt tot kapitein Oordeel -en kapitein Strafoefening, dat zij in -het kasteel moeten blijven om alles in de -stad Menschziel in rust te houden totdat -gij verder van mij hooren zult.” En daarna -keerde hij zich om en trok zich in zijn -koninklijke tent terug.</p> - -<p>Zoo keerden dan ook onze beide smeekelingen -om en zochten den terugweg op, het -antwoord van den vorst overleggende. Het -kwam hun zoo voor, dat er niet veel hoop -was op genade en barmhartigheid, en dat de -vorst te diep gekrenkt was om hun te kunnen -gehoor verleenen. Zoo kwamen zij dan -ook tot de plaats waar de gevangenen in -hunne ketenen nederlagen, maar hun droevige -gemoedsgesteldheid was oorzaak, dat -zij in het eerst geen enkel woord konden -uitbrengen.</p> - -<p>Aan de poorten der stad hadden reeds -honderden inwoners hen opgewacht en hun -toegeroepen: „Welke tijding brengt gij mede? -Wat heeft de Prins gezegd?” maar zij antwoordden -daar niet op tot zij aan de gevangenis -gekomen waren, terwijl de schare -hen op de hielen volgde. Toen zij een -weinig bekomen waren, deelden zij het eerste -gedeelte van Immanuels antwoord aan de -gevangenen mede, te weten wat hij gezegd -had van hunne booze handelingen tegenover -den koning en hun verbond met Diábolus, -hoe zij voor hem gevochten hadden, naar -hem geluisterd, zich door hem hadden laten -regeeren en den Prins met zijne mannen -veracht. Dit maakte dat de gevangenen -bleek begonnen te zien; maar de boodschappers -gingen voort en spraken: „Hij -zeide, dat hij desniettemin ons verzoekschrift -in overweging wilde nemen en daarop zulk -een antwoord geven als hem het meest verheerlijken -zal.” En toen deze woorden gesproken -waren slaakte Beweener een zeer -diepe zucht. Daarop werd al het volk droevig -en verslagen; allen meenden hun doodvonnis -ontvangen te hebben. Nu was er onder het -volk ook een oud edelman, wiens naam -luidde Onderzoeker. Deze vraagde aan de -boodschappers of zij nu alles verteld hadden -wat Immanuel had gezegd en zij riepen: -„O, neen, dat is waar.” Daarop vraagde -Onderzoeker: „Nu, wat heeft hij dan nog -meer tot u gezegd?” Toen bedachten zij zich -een oogenblik en daarna kwam alles er uit: -„De Prins verzocht ons ook de kapiteins -Boanerges en Overtuiging te gelasten morgen -de gevangenen tot hem uit te brengen, en -de kapiteins Oordeel en Strafoefening te -vragen zoolang opzicht te houden over het -kasteel en de stad tot wij meer van hem -zouden hooren.” Ook voegden zij nog daarbij: -„Toen de prins dit gezegd had keerde hij -ons onmiddellijk den rug toe en verwijderde -zich.”</p> - -<p>Maar o, dit laatste bericht brak alle -hoop op eenmaal af. Eensklaps ging er een -eenparige jammertoon uit aller mond ten -hemel. Daarop bereidde ieder der drie gevangenen -zich tot den dood, terwijl de -griffier sprak: „Dit was het juist, dat ik -vreesde!” Zij meenden stellig, dat morgen -eer de zon onderging hun levenslamp zou -zijn uitgebluscht, en alle lieden der stad -geloofden niet anders dan dat een dergelijk -vonnis hen allen treffen zou. Dien ganschen -nacht bracht de stad Menschziel door in -geween, zak en asch. Toen de tijd gekomen -was om naar den Prins te gaan, kleedden -de gevangenen zich in rouwgewaad met -stroppen om hunne halzen, en de gansche -stad Menschziel vertegenwoordigde zich op -de wallen in diepen rouw gekleed, opdat de -Prins door het gezicht van al dien rouw -tot medelijden mocht worden gestemd. Al -wat zich in Menschziel bewoog liep als -razend en wanhopig door de straten, de -een luid schreiend en kermend, de ander in -stomme smart.</p> - -<hr class="fn" /> - -<div class="footnote"> - -<p><a id="Footnote28"></a><a href="#FNanchor28"><span class="label">[28]</span></a> -<span class="gesp2">Breng de gevangenen tot mij uit</span>. -De gevangen en gebonden ziel is niet op eenmaal -en onmiddellijk verlost; zij moet het ernstig gevoelen -welk eene droevige zaak het is tegen den Heere te -zondigen.</p> - -</div><!--footnote--> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter navoetnoot"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter nobotmargin"> -<img src="images/page113top.jpg" alt="" width="600" height="545" /> -</div> - -<div class="page113"> - -<p class="caption cap113 herhaling">MENSCHZIEL IN FEESTGEWAAD.</p> - -<p class="inillo text550 blankbefore2">Zoo was dan de tijd gekomen, waarop de -gevangenen moesten vertrekken en voor den -Prins verschijnen. Dit was de optocht, waarin -zij gingen.<a id="FNanchor29"></a><a href="#Footnote29" class="fnanchor">[29]</a> Kapitein Boanerges ging met -eene wacht vooruit en kapitein Overtuiging -kwam achteraan, met de gevangenen in -ketenen geslagen in hun midden. Deze laatste -gingen diep gebogen en dropen weg van -treurigheid, maar de kapiteins gingen met -vliegende vaandels en volle wapenrusting.</p> - -<p class="inillo text550">’t Was een jammerlijk gezicht dat drietal -met stroppen om hunnen hals, telkens zich -op de borst slaande, terwijl zij het niet -waagden hunne oogen ten hemel op te -heffen. Toen zij midden in het leger van -den Prins kwamen deed de heerlijkheid -daarvan hunne droefheid nog vermeerderen. -Zij konden zich nu niet langer inhouden, -maar riepen overluid: „O ongelukkige menschen! -O rampzalige inwoners van Menschziel!” -terwijl zij met hunne ketenen rammelden, -welk geluid hun angstkreet nog -akeliger maakte.</p> - -<p class="inillo text550">Voor de deur van ’s Prinsen tent gekomen -knielden de gevangenen eerbiedig neer, terwijl -iemand naar binnen ging om den Prins -van hunne aankomst te verwittigen. Toen -beklom de Prins een prachtigen troon en -liet ze inbrengen; zij kwamen bevende voor -hem, terwijl hun aangezicht van schaamte -bloosde, en wierpen zich onmiddellijk ter -aarde. Maar de Prins zeide tot kapitein -Boanerges: „Zeg den gevangenen, dat zij op -hunne voeten staan moeten.” Toen stonden -zij weder sidderend vlak voor den vorst, -die tot hen sprak: „Zijt gij die mannen, -die eertijds dienaren waart van El-Schaddaï?” -En zij antwoordden: „Ja, heer, ja!” Toen -ging de prins voort: „Zijt gij dan ook die -mannen, die toelieten, dat alles bedorven -en ingenomen werd door dien afschuwelijken -Diábolus?” En zij antwoordden -„Wij deden zelfs meer dan dit toelaten, -Heer, want wij verkozen hem zelf tot -meester.” Toen ging de prins voort: „Zoudt -gij er mede tevreden geweest zijn, dat uwe -slavernij onder zijne tirannie uw leven -lang voortgeduurd had?”</p> - -<hr class="fn" /> - -<div class="footnote"> - -<p><a id="Footnote29"></a><a href="#FNanchor29"><span class="label">[29]</span></a> -<span class="gesp2">De gevangenen werden uitgeleid</span>. -Het komen van eene overtuigde ziel tot Christus -gaat niet anders dan met Boanerges voorop en -Overtuiging tot achterhoede.</p> - -</div><!--footnote--> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter navoetnoot"> -<img src="images/page113bot.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="68" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>En zij antwoordden: „Ja, heer, ja; want -zijne wegen waren aangenaam voor ons vleesch -en wij waren vervreemd geworden van betere -dingen.” „En wenschtet gij ook van harte,” -ging hij voort, „toen ik optrok tegen -Menschziel, dat ik de overwinning over -ulieden niet behaald had?” — „Ja, Heer, -ja!” antwoordden zij met schaamte. Toen -zeide de Prins: „En welke straf meent gij -nu wel, dat gij van mijne hand verdient -door deze en nog zoovele andere groote -zonden?” En zij antwoordden: „Beiden den -dood en het verderf, Heer, wij hebben niets -minder verdiend.” Hij vraagde verder of zij -dan niets tot verschooning van zichzelven -hadden in te brengen. Maar zij antwoordden: -„Wij kunnen niets anders zeggen -heer, dan dat gij rechtvaardig zijt en wij -schuldig.” Toen zeide de Prins: „En waarom -zijn er stroppen om uwen hals? De gevangenen -antwoordden: „Die stroppen zijn bestemd -om ons er mede te binden op de -gerichtsplaats, wanneer het u niet behaagt ons -<span class="verwijzing">Spreuk. 5 : 22.</span> barmhartigheid te bewijzen.” -Zoo vraagde hij dan al verder, of al de -lieden van Menschziel het met hen eens -waren in deze belijdenis? En zij antwoordden: -„Ja, al de inboorlingen van Menschziel, -Heer, maar wat de Diàbolusmannen -aangaat, die tot ons inkwamen toen de reus -ons in bezit nam, van hen kunnen wij niets -zeggen.”</p> - -<p>Toen beval de Prins dat er een heraut -zou worden geroepen, en dat deze door het -midden van het gansche leger van Immanuel -gaan zou om uit te roepen bij den klank -der trompet, dat de Prins, de zoon van -El-Schaddaï, in den naam van zijn Vader -en tot zijns Vaders heerlijkheid een volkomen -overwinning behaald had op de stad -Menschziel; en dat de gevangenen hem zouden -navolgen al roepende: „Amen.” Dit -gebeurde zooals hij bevolen had, terwijl de -muziek der hooge plaatsen overheerlijk speelde -en de kapiteins, die in het leger waren, -juichten, en de soldaten overwinningsliederen -zongen ter eere van den Prins; de -vaandels wapperden in den wind en overal -was groote vreugde; alleen de mannen van -Menschziel bezweken schier van verlangen -om van dit alles het einde te weten.</p> - -<p>Toen liet de Prins de gevangenen weder -roepen om nogmaals voor hem te staan, -en zij kwamen weder bevende voor hem. -Maar hij sprak tot hen: „De zonden, ongerechtigheden, -overtredingen, die gij met de -gansche stad Menschziel gedurende al dien -tijd tegen mijnen Vader en mij bedreven -hebt, mag ik u uit naam van mijnen Vader -vergeven, en dat doe ik bij dezen.” En -dit gezegd hebbende, gaf hij hun, op perkament -geschreven en verzegeld met zeven -zegelen een groot en algemeen pardon, bevelende -aan den heer burgemeester, den -heer Vastewil, en den heer griffier te willen -zorgen, dat dit pardon op morgen als de -zon opging, door de gansche stad Menschziel -zou worden gehoord.</p> - -<p>Bovendien liet de Prins de gevangenen -hun rouwgewaad uittrekken en <span class="verwijzing">Jes. 61 : 3.</span> -gaf hun sieraad voor assche en vreugdeolie -voor treurigheid en het gewaad des lofs -voor een benauwden geest.</p> - -<p>Toen gaf hij aan ieder hunner drie gouden -kleinodiën en kostbare steenen, en nam -hunne stroppen af en hing gouden ketenen -om hunnen hals en gouden ringen in hunne -ooren. Toen nu de gevangenen de genadige -woorden van Prins Immanuel hoorden en -al wat hun gedaan werd bemerkten, vielen -zij schier in zwijm; want de genade, de -weldadigheid, het pardon gingen allen zoo -schielijk in hun werk, waren zoo overheerlijk -en verrassend, dat zij niet in staat waren -zooveel goedheid te verdragen. Ja, de heer -Vastewil bezweek schier geheel; maar de -Prins liep op hem toe, omvatte hem met -zijn eeuwige armen, omhelsde hem, kuste -hem en sprak hem moed in, daar alles naar -het woord der belofte zou worden gedaan. -Ook omhelsde hij en kuste de anderen, die -Vastewils medgezellen waren, zeggende: -„Neem dit aan als een teeken van mijne -liefde, gunst en medelijden, en nu belast -ik u, mijnheer de griffier, dat gij aan de -stad Menschziel mededeelt wat gij gehoord -en gezien hebt.”</p> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/illo115.jpg" alt="" width="392" height="600" /> -<p class="caption herhaling">DE INTOCHT VAN IMMANUEL.</p> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>Toen werden hunne ketenen voor hun -aangezicht in stukken gebroken en in de -lucht geslingerd, terwijl hunne voetstappen -onder hen werden vastgemaakt. Toen vielen -zij neder aan de voeten van den Prins, -kusten zijne voeten en maakten die nat met -hunne tranen; ook riepen zij uit met luide -stemmen: „Gezegend zij de heerlijkheid des -Heeren van uit deze plaats!” Toen werden -zij verzocht op te staan en aan de stad -Menschziel te gaan vertellen wat de Prins -gedaan had. Hij beval ook, dat lieden -met fluiten en trommelen voor hen zou -uitgaan en spelen in de geheele stad -Menschziel. Toen werd vervuld waar zij -nooit naar hadden uitgezien en kwam in -hun bezit wat zij nooit gedroomd hadden.</p> - -<p>De Prins liet ook den edelen kapitein -Geloof roepen en beval, dat hij en eenige -zijner officieren voor de edellieden van -Menschziel zouden heentrekken en rukken -met vliegende vaandels de stad binnen. Ook -ontving deze kapitein Geloof last om ten -tijde als de griffier het algemeen pardon -in de stad Menschziel zou aflezen, alsdan -met vliegende vaandels de Oogpoort in te -rijden met tienduizend mannen en zijn gevolg. -Hij moest dan doortrekken de hooge -straat op tot in het kasteel, en nemen dat -in bezit tot zijn Heer daar binnen kwam. -Bovendien moest aan de kapiteins Oordeel -en Strafoefening geboden worden die sterkte -aan hem af te staan, Menschziel te verlaten -en spoedig tot den Prins in het leger terug -te keeren.</p> - -<p>Alzoo was nu de stad verlost van de -verschrikkingen der vier eerste kapiteins en -hunne manschappen.</p> - -<p>Welnu, ik heb u verteld hoe de gevangenen -door den edelen vorst Immanuel behandeld -werden en hoe zij zich voor hem -gedroegen en hoe hij ze met fluit en trommel -weder naar huis zond. Nu moet gij u eens -voorstellen hoe die van de stad, die niets -anders verwachtten te hooren dan een vonnis -des doods, en daarom niet anders dan in -droefenis konden verkeeren, alsof ze met -doornen gegeeseld werden, deze verandering -van zaken vernamen. Hunne gedachten konden -zich in het eerst op geen ander punt -bepalen; zij verkeerden voortdurend in groote -onzekerheid, ja hunne harten waren gelijk -een weegschaal, die door een bevende hand -wordt vastgehouden. Maar ten laatste toen -zij telkens over den muur keken, meenden -zij toch iets te zien terugkeeren, en nu -dachten zij weder: wie zouden dat wezen? -Ten laatste herkenden zij hunne gevangenen; -maar wie beschrijft de verwondering hunner -harten, toen zij bemerkten onder welk een -geleide en met hoeveel eerbewijzen zij terugkeerden. -Zij gingen naar het leger in het -zwart, maar keerden nu in het wit terug; -zij gingen uit naar het leger met stroppen -om hun hals en keerden nu terug met gouden -ketenen omhangen; zij gingen uit naar -het leger met hunne voeten in ketenen, maar -kwamen terug met ontbonden en vroolijke -voetstappen; zij gingen uit naar het leger -met den dood voor oogen en kwamen terug -in de volle verzekerdheid des levens; zij -gingen uit naar het leger met bezwaarde -harten, maar kwamen terug met trommelen -en pijpen.</p> - -<p>Toen zij nu voor de Oogpoort gekomen -waren, waagde de arme bezwaarde stad -Menschziel het, een kreet te doen opgaan, -en het was zulk een kreet dat de kapiteins -in ’s Prinsen leger bij dat geluid kwamen -toeloopen. Ach, die arme bezwaarde harten! -wie zal hun dit euvel duiden, daar hunne -doodgewaande vrienden weder in het leven -waren teruggekeerd; want het was hun als -een leven uit den dood de oudsten van -Menschziel in zulk een glans te zien verschijnen. -Zij hadden naar niets anders uitgezien -dan naar den bijl en het blok; maar ziet, -vreugde en blijdschap, groote vertroosting en -zulke welluidende muziek bereikten hen, -dat er een zieke gezond van worden zou.</p> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter nobotmargin"> -<img src="images/page117top.jpg" alt="" width="600" height="485" /> -</div> - -<div class="page117"> - -<p class="caption cap117 herhaling">IMMANUELS FEEST.</p> - -<p class="inillo text550 blankbefore2">Toen zij dan binnenkwamen begroetten -zij elkander met een: „Welkom! welkom! -en gezegend is hij, die u spaarde!” Zij -voegden daarbij: „Wij zien het wel, dat -het goed met u afgeloopen is, maar hoe -moet het nu gaan met de stad Menschziel? -Zal het ook met ons goed afloopen?” Toen -antwoordden de heer griffier en de burgemeester: -„O, goede tijding! Een blijde -boodschap van het goede! Groote vreugde -voor de stad Menschziel!” Toen slaakten -zij een nieuwen vreugdekreet, die de aarde -deed beven. Hierna vraagden zij meer naar -de bijzonderheden, hoe het in het leger -was toegegaan en welke boodschap zij van -Immanuel voor de stad hadden meegekregen. -Zoo verhaalden zij hun dan alle voorvallen -uit het leger en alles wat de Prins -hun gedaan had. Dit maakte, dat de -stad zich verwonderde over de wijsheid en -genade van vorst Immanuel. Toen verhaalden -zij wat zij uit zijne hand ontvangen hadden -voor de inwoners der stad, en de griffier -sprak luide deze woorden: „<span class="gesp2">Pardon</span>, volkomen -vergiffenis voor Menschziel! Menschziel -zal dit morgen ochtend te weten komen!” -Daarop gaf hij bevel, dat alle lieden van -Menschziel morgen ochtend zich op het -marktplein vereenigen zouden om dit pardon, -deze algemeene schuldvergiffenis, te hooren -voorlezen.</p> - -<p class="inillo text550">Maar wie kan nu zich voorstellen welk -eene verandering, welk een geestdrift deze -keer der dingen in het voorkomen der stad -Menschziel teweegbracht! Geen enkel burger -der stad kon dien nacht slapen van louter -vreugde; in ieder huis was er vreugde, -zang en muziek en allerlei vroolijkheid; -elkander het geluk van Menschziel te vertellen -en naar deze verhalen te luisteren was -al wat een ieder te doen had, en het besluit -van dit alles was: „Veel meer dan dit -zal de opgaande zon ons nog brengen! Wie -had gisteren kunnen vermoeden, dat de dag -van heden <span class="gesp2">zulk</span> een dag voor ons zijn zou! -En wie had durven denken toen onze gevangenen -met ijzeren ketenen beladen uitgingen -naar de legerplaats, dat zij met gouden -ketenen omhangen zouden wederkeeren! -Ja, zij, die zichzelven veroordeelden toen -zij zich naar hunnen rechter begaven, werden -door zijn eigen mond vrijgesproken, -niet omdat zij onschuldig waren, maar door -’s Prinsen barmhartigheid alleen, en met pijpen -en trommelen naar huis gezonden. Maar is -dit de gewone handelwijze van de vorsten? -Zijn zij gewoon zulke gunsten aan verraders -te bewijzen? Neen, dit is alleen het werk -van El-Schaddaï en Immanuel, zijn zoon.”</p> - -<p class="inillo text550">De morgen brak dan aan. De heer burgemeester, -de heer Vastewil en de heer -griffier Geweten kwamen af naar het marktplein -op den tijd door den prins bepaald, -waar het volk der stad hen reeds stond op -te wachten. Toen zij er kwamen waren zij -gekleed in die glorierijke gewaden, welke de -prins hun den vorigen dag had aangetrokken, -en de straat werd door hunne heerlijkheid -verlicht. Zij drongen door naar de Mondpoort, -die aan het benedeneind der marktplaats -was, omdat deze van oude tijden af de -plaats was, waar publieke zaken werden behandeld. -Zoo stonden zij daar in hunne -toga’s en hunne eereteekenen waren voor -hen uitgedragen. Nu was de nieuwsgierigheid -van het volk groot om de volle beteekenis -van het pardon te vernemen.</p> - -</div><!--page117--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/page117bot.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="32" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>Toen stond de secretaris recht op zijne -voeten en eerst met de hand gewenkt hebbende -om stilte, las hij met luider stemme -<span class="verwijzing">Exod. 34 : 6.<br />Matth. 12 : 31.</span> de schuldvergiffenis. Maar toen -hij kwam aan deze woorden; -„de Heere, de Heere God, barmhartig en -genadig, vergevende de ongerechtigheid, -de overtreding en zonden. Alle godslastering -en zonde zullen vergeven worden,” -toen konden zij zich niet langer inhouden -van vreugde. Want gij moet weten dat ieder -mensch in de stad in dit pardon begrepen -was, niet één uitgezonderd.</p> - -<p>Toen de griffier geëindigd dit gewichtige -stuk te lezen draafden de burgers over de -muren en wallen<a id="FNanchor30"></a><a href="#Footnote30" class="fnanchor">[30]</a> al huppelende en springende -van blijdschap, en bogen zich zevenmaal -op hun aangezicht ter aarde tegenover -de tent van Prins Immanuel. Een luide -vreugdekreet ging op en al het volk riep: -„Dat Immanuel eeuwig leve!” Toen werd -aan de jongelieden last gegeven dat zij al -de klokken van Menschziel luiden zouden. -Zoo luidden dan de klokken en gingen de -lofliederen op en klonk de muziek in ieder -huis van Menschziel.</p> - -<p>Toen de prins de drie gevangenen met -vreugde, met trommelen en pijpen naar huis -gezonden had, beval hij aan zijne kapiteins -met al de legerofficieren en soldaten gereed -te wezen op morgen tegen het oogenblik, dat -de griffier het pardon had afgelezen om dan -naar zijn welbehagen te handelen. Toen nu -de morgen gekomen was en de griffier het -pardon had voorgelezen, zoo beval Immanuel, -dat alle trompetten van het leger zouden -worden geblazen, en dat alle vlaggen en -vaandels zouden worden geplant, de helft -daarvan op den berg Genade en de andere -helft op den berg Gerechtigheid. Hij beval -ook dat al de kapiteins zich zouden vertoonen -in hun volle wapenrusting en dat -de soldaten vreugdegejuich zouden aanheffen. -En evenmin hield kapitein Geloof, die in -het kasteel getrokken was, zich schuil, maar -hij vertoonde zich aan den torentrans van -het fort met al zijne officieren en muziekanten -in volle wapenrusting, zich nu eens -wendende naar de stad en dan naar ’s Prinsen -legerkamp.</p> - -<hr class="fn" /> - -<div class="footnote"> - -<p><a id="Footnote30"></a><a href="#FNanchor30"><span class="label">[30]</span></a> -<span class="gesp2">De burgers over de wallen en muren -draafden</span>. Bunyan zelf legt in eene noot zijne -bedoeling daarmede uit. De wallen beteekenen het -vleesch; dit vleesch nu wordt onder den voet -getreden, waar de ziel van vreugde over de verlossing -overstelpt is. Zoo beduidt ook het klokkeluiden -de liefelijke gedachten en lofverheffingen, welke -uit de ziel omhoog stijgen. En nu vertoont zich -kapitein Geloof in de vesting. Het geloof komt voor -den dag, het laat zich zien beiden aan Immanuel en -aan de geredde Menschziel.</p> - -</div><!--footnote--> - -<hr class="chap" /> - -<h2 class="text" id="HoofdstVI">HOOFDSTUK VI.<br /> -INTOCHT VAN DEN VORST.</h2> - -<p class="fancycap"><img src="images/dropcapa.png" alt="A" width="86" height="90" -class="dropcap" /><span class="verbergen">A</span>ldus heb ik u nu getoond de wijze -waarop en den weg waarlangs Immanuel -er toe geraakte om die vermaarde -stad Menschziel te herwinnen en uit -de hand en macht van den reus Diábolus te -verlossen.</p> - -<p>Toen nu de Prins de uitwendige blijken -van vreugde had aan den dag gelegd, -beval hij dat zijne kapiteins en hunne manschappen -onder de muren van Menschziel -een spiegelgevecht zouden houden, en dit -deden zij dadelijk. Maar o, met welk eene -behendigheid, vaardigheid, nauwkeurigheid -en moed voerden deze krijgslieden hunne -bewegingen uit voor het oog van Menschziel, -dat in stomme bewondering dit spiegelgevecht -aanstaarde!</p> - -<p>Zij marcheerden vooruit, nu eens allen in -éene richting, dan weer tegen elkander in; -zij verdeelden zich, openden de gelederen, -sloten ze weer; maakten front, vergrootten -de gelederen, lieten dan den rechtervleugel -naar het front trekken, dan den linker; -daarna weder naar de achterhoede — en -twintig manoeuvres meer, maar alles met de -grootste nauwkeurigheid en sierlijkheid in -hunne wendingen en bewegingen. Nooit hadden -de lieden van Menschziel zoo iets gezien, -daarom klom hunne verbazing ten top. Maar -daarna voegde zich daarbij het gebruik maken -van hunne wapens in het spiegelgevecht; -en toen toonden zij niet minder behendigheid -en nauwkeurigheid, en werden niet -minder bewonderd ook, beiden door die van -de stad en door mij.</p> - -<p>Toen deze handeling geschied was kwam -de geheele stad Menschziel tot den Prins uit -in het leger om hem voor zijne overvloedige -genade te danken en hem nederig te smeeken, -dat hij nu met hen wilde medegaan -naar Menschziel en daar voor altijd zijne -residentie houden. Zij deden dit op de -nederigste manier, zich zeven maal voor hem -ter aarde buigende. Toen zeide hij: „Vrede -zij ulieden!” en nader tredende raakten zij -de punt van zijn gouden schepter aan. -Daarop smeekten zij: „O, dat vorst Immanuel -met zijne kapiteins en krijgslieden -voor altijd in Menschziel wilden wonen, en -dat zijne slingers en stormrammen binnen -in haar mochten worden opgesteld ten dienste -van den Prins en tot versterking van Menschziel. -Want,” zeiden zij, „wij hebben ook -plaats voor uwe oorlogswerktuigen en overvloedige -ruimte om een magazijn van krijgsvoorraad -op te richten. O, doe dat, Immanuel, -en gij zult voor eeuwig ons tot een koning -en een hoofd wezen. Ja, regeer gij naar al -de begeerte uwer ziel en maak gouverneurs en -vorsten uit uwe kapiteins en oorlogsmannen, -wij willen uwe knechten zijn en uwe wetten -zullen ons in alles besturen.”</p> - -<p>Zij voegden daar nog meer bij en baden -zijne majesteit daar toch wel bijzonder op -te letten, „want,” zeiden zij, „indien nu, -na al die genade, welke gij ons bewezen -hebt, uwe arme stad Menschziel weer door -u en uwe kapiteins zou worden verlaten, -wanneer gij nu van ons weggingt, nu gij -ons zooveel weldadigheid hebt bewezen en -ons zooveel barmhartigheid getoond, wat zal -daar dan anders op volgen, dan dat het -zou worden alsof onze vreugde nooit bestaan -had, en onze vijanden zullen opnieuw -terugkeeren en ons nog woedender aanvallen -dan in het eerst. Daarom smeeken wij u, -o gij begeerlijke onzer oogen en kracht en -leven van onze arme stad, neem onze gelofte -aan, waar wij u als onzen heer uitroepen -en kom in het midden van ons -wonen; laat ons uw volk zijn. Bovendien, -heer, wij weten het niet, maar het kan -wezen dat nog vele Diábolusmannen de stad -bespieden, en zij zullen ons verrassen wanneer -gij ons zult verlaten hebben, en ons -weder in de handen van Diábolus overgeven. -Wie weet welke voornemens, complotten of -samenspanningen alreeds onder hen plaats -hebben! O, dat wij toch nooit weder in -hunne handen vallen. Laat het u daarom -behagen ons paleis als uwe residentie te -aanvaarden en de beste huizen der stad tot -een woonplaats voor uwe mannen.”</p> - -<p>Toen zeide de Prins: „Als ik in uwe -stad kom, wilt gij dan toelaten, dat ik -alles doe wat ik in mijn hart heb tegen mijne -en uwe vijanden? Ja, wilt gij mij helpen -in hetgeen ik daartoe onderneem?”</p> - -<p>Zij antwoordden: „Wij weten niet wat -wij doen zullen, wij hadden eertijds ook -niet gedacht, dat wij zulke verraders jegens -El-Schaddaï worden zouden als wij bewezen -hebben te zijn. Wat zullen wij daarom -thans tot mijnen Heer zeggen? Laat hem -geen vertrouwen stellen in zijne heiligen; -maar laat hem wonen in ons kasteel en van -onze stad eene vesting maken; laat hem zijne -edele kapiteins en zijne krijgshaftige soldaten -over ons zetten; ja, laat hem ons overwinnen -door zijne genade, en dan zal hij -voorzeker met ons zijn, en ons helpen zooals -hij dat deed op dien dag en dien morgen -toen ons pardon ons voorgelezen werd. Wij -zullen instemmen daarmede, onze heer, en -met al uwe wegen, en zullen met uw woord -de machtigen aanvallen.</p> - -<p>„Nog éen woord en uwe knechten hebben -uitgesproken, en zullen hierin mijn Heer -niet meer lastig vallen. Wij kennen de -diepte der wijsheid van u, onzen vorst, niet. -Wie is er, die met reden zou hebben kunnen -denken, dat uit al die bittere beproevingen, -waarmede wij beproefd geweest zijn, -zulk eene zoetigheid zou voortvloeien als wij -nu genieten! Maar, Heer, laat uw licht voor -ons henengaan en uwe liefde ons achtervolgen: -ja, neem ons bij de hand en leid -ons door uwen raad en laat die ons altijd -bijblijven, opdat alles ten beste van uwe -knechten uitloope; en kom in ons Menschziel -en doe er wat u behaagt. O, heer, -kom tot ons Menschziel, doe er wat u behaagt, -als ge ons maar bewaart voor de -zonde en Uwe Majesteit leert dienen!”</p> - -<p>Toen zeide de Prins tot de stad Menschziel: -„Ga heen, keer terug naar uwe woning -in vrede. Ik zal volgaarne al uwe -begeerten inwilligen; ik zal mijne koninklijke -tent verlaten, ik zal morgen mijn leger -van voor de Oogpoort doen oprukken en -zal de stad Menschziel binnenrijden. Ik zal -zelf bezit nemen van uw kasteel en zal mijne -soldaten over u stellen; ja ik zal nu dingen -doen in Menschziel, die nooit bij eenige -natie, landstreek of koninkrijk gebeurd zijn -onder den wijden hemel.”</p> - -<p>Toen slaakten de mannen van Menschziel -een vreugdekreet en keerden in vrede naar -hunne woningen terug. Daar vertelden zij -aan hunne kinderen en vrienden al het -goede, dat Immanuel beloofd had aan -Menschziel te doen. „En morgen,” zeiden -zij, „zal hij onze stad binnenrijden en maken -woningen bij ons in Menschziel.”</p> - -<p>Toen gingen de inwoners van Menschziel -met groote haast naar buiten naar de -groene boomen en weiden om takken en -bloemen te verzamelen, ten einde die op -de straten te strooien hun koning tegemoet; -ze maakten ook guirlandes en andere versieringen -om hunne vreugde aan den dag te -leggen en hunnen Immanuel waardig te ontvangen, -ja zij strooiden de gansche straat -vol van de Oogpoort tot de deuren van het -kasteel, de plaats, waar de prins wonen -zou. Ook bereidden zij voor zijne komst de -beste muziek, die de stad bijeenbrengen kon -om voor hem bij zijnen intocht te spelen.</p> - -<p>Op den bepaalden tijd deed hij dus zijne -intrede in Menschziel en werden de poorten -voor hem opengezet; daar wachtten ook de -oudsten en bestuurders van Menschziel hem -op ten einde hem duizendmaal welkom te -heeten. Hij stond dan op en ging Menschziel -binnen, hij en al zijne dienaren. De oudsten -gingen huppelende voor hem uit tot zij aan -de poorten van het kasteel waren genaderd. -De Prins was gekleed in zijn gouden wapenrusting; -hij reed op zijn koninklijken wagen, -de trompetten klonken rondom hem, de -vlaggen waren ontplooid; zijne tienduizenden -volgden hem op den voet en de oudsten -van Menschziel gingen voor hem uit. En -nu waren de muren van die vermaarde stad -opgevuld met de inwoners, die zich daar -verzamelden om de nadering van den Prins -aan het hoofd van zijn koninklijk leger -gade te slaan. Evenzoo waren alle vensters, -balkons, ja zelfs de daken der huizen gevuld -met lieden van allerlei stand en leeftijd, -om het goede te aanschouwen wat hunne -stad te beurt viel.</p> - -<p>Toen hij nu de stad was binnengetrokken -tot op de hoogte van het huis van den -griffier, gaf hij bevel, dat iemand naar kapitein -Geloof zou gaan om te vragen of het -kasteel gereed was gemaakt tot de ontvangst -(want de toebereidselen aldaar waren opgedragen -aan dezen kapitein). <span class="verwijzing">Hand. 15 : 9.</span> -Daarom werd nu ook aan kapitein Geloof -gelast, dat hij met zijne strijdmacht naar -buiten zou komen om zijn vorst te ontmoeten, -en volgens dat bevel werd ook gedaan. -Zoo geleidde hij hem dan in het -kasteel. Daarna logeerde de <span class="verwijzing">Efez. 3 : 19.</span> -Prins dien nacht daar binnen met al zijne -machtige kapiteins en oorlogsmannen tot -groote vreugde der stad Menschziel.</p> - -<p>De eerste bezigheid van de lieden der -stad was nu zorg te dragen, dat de kapiteins -en krijgslieden van ’s prinsen leger -onder hen zouden worden ingekwartierd. -Niemand zocht zich er van af te maken, -maar integendeel ieder had spijt, dat hij er -nog niet meer kon bergen: want elke burger -van Menschziel had zooveel achting voor -Immanuel en zijne mannen, dat niets hem -meer griefde dan dat hij het gansche leger -niet herbergen kon. Zij rekenden het eene -eer hen te mogen verzorgen, en wilden hen -gaarne op hunne wenken bedienen alsof zij -hunne lijfknechts waren geweest.</p> - -<p>Ten laatste werd het aldus bepaald: kapitein -Onschuld zou worden ingekwartierd -bij den heer Rede; kapitein Geduld zou -wonen bij den heer Gemoed. Deze heer Gemoed -was eertijds Vastewils klerk geweest, -namelijk tijdens den opstand. Verder werd -besloten, dat kapitein Liefde zou verblijf -houden bij den heer Genegenheid; dat kapitein -Goede Hoop zou worden ingekwartierd -bij den Burgemeester. Wat het huis -van den griffier aangaat, hij zelf begeerde -dat de kapiteins Boanerges en Overtuiging -zich daar zouden vestigen, aangezien hij -zoo vlak bij het kasteel woonde, en door -den prins was verordend, dat ingeval het -noodig worden mocht alarm te slaan in de -stad Menschziel, dit dan van hem zou uitgaan. -In zijn groot paleis logeerde hij -bovendien hunne manschappen.</p> - -<p>Wat de kapiteins Oordeel en Strafoefening -aangaat, de heer Vastewil nam <span class="verwijzing">Rom. 6 : 19.<br />Efez. 3 : 17.</span> -hen en hunne mannen tot zich, -omdat hij onder het oppergezag van den -Prins voor het welzijn der stad had te zorgen, -evenals hij van tevoren onder den -tiran Diábolus aan haar verderf had medegeholpen. -Zoo werden ook de overige troepen -van Immanuels gevolg in de stad gehuisvest; -maar kapitein Geloof bleef met -zijn volk voortdurend in het kasteel.</p> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/illo121.jpg" alt="" width="390" height="600" /> -<p class="caption herhaling">HET STANDBEELD VAN DIÁBOLUS VERGRUISD TOT STOF.</p> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>Nu meenden de oudsten en hoofden van -Menschziel, dat zij zich nooit van den Prins -zouden kunnen verzadigen; zijn persoon, -zijne woorden, zijne handelingen waren zoo -bekoorlijk, zoo begeerlijk en aantrekkelijk -voor hen, dat zij hem baden toch niet altijd -binnen de muren van het kasteel te vertoeven, -maar ook dikwijls hunne straten te -bezoeken. „Want,” zeiden zij, „geliefde -Opperheer, uwe tegenwoordigheid, uw glimlach, -uw blikken, uwe woorden zijn het -leven, de kracht, de zenuwen der stad -Menschziel.”</p> - -<p>Benevens dit begeerden zij ook, dat zij -zonder ophouden of bezwaren toegang mochten -hebben tot zijn persoon, waarom hij beval, -dat de poorten zouden openstaan, opdat zij -telkens mochten kunnen zien wat daar plaats -had en het koninklijk paleis ongehinderd -konden binnentreden. Wanneer hij sprak -dan hielden allen zich stil om naar hem -te luisteren, en als hij wandelde, dan was -het hun een genot zijne voetstappen na te -treden.</p> - -<p>Nu maakte op zekeren tijd Immanuel een -feest voor de mannen van Menschziel, en -op den feestdag kwam al het stadsvolk naar -het kasteel om deel daaraan te nemen. De -maaltijd bestond uit allerlei buitenlandsche -gerechten — een spijze, die niet op de -akkers van Menschziel groeide, noch in het -gansche koninkrijk het Heelal — ’t was -eene spijze die van zijns Vaders hof kwam. -Zoo werd dan disch na disch bezet en toegericht -en ieder mocht vrijelijk eten. Maar -telkens als nieuwe gerechten werden opgedragen, -zeiden zij tot elkander: „Wat is -dit?” want zij wisten niet hoe zij het noemen -zouden. Zij dronken ook van het -water, dat wijn geworden was en waren -zeer vroolijk met hem. Daar was muziek -al den tijd, dat zij aan tafel zaten, en men -<span class="verwijzing">Ps. 78 : 24, 25.</span> at het brood der engelen en -honig, die uit den rotssteen was gedropen. -Zoo at Menschziel de spijze, die bijzonder -voor het hof bestemd was, ja zij hadden -daarvan overvloed.</p> - -<p>Ook moet ik niet vergeten u te vertellen, -dat er muzikanten bij den maaltijd tegenwoordig -waren, die evenmin uit de stad -Menschziel hun afkomst hadden noch uit -heel dien omtrek; zij waren opperzangmeesters -aan het hof van koning El-Schaddaï.</p> - -<p>Nadat nu de maaltijd was afgeloopen -onderhield Immanuel zich nog langen tijd -met zijne gasten. Hij gaf hun moeielijke -raadselen op of geheimzinnige uitspraken -door zijns Vaders secretaris opgesteld; dergelijke -zijn nog nooit in eenig koninkrijk -gemaakt omdat niemand El-Schaddaï evenaart -in wijsheid en verstand. Vele van deze -raadsels waren gemaakt op koning El-Schaddaï -zelf en op zijn zoon, tevens betrekking -hebbende op zijne oorlogen met Menschziel.</p> - -<p>Immanuel zelf legde hen eenige van die -raadselen uit; maar o wat werden zij toen -verhelderd in het verstand! Zij zagen wat zij -nimmer hadden gezien; zij hadden zich niet -kunnen verbeelden, dat zooveel diepe zaken -verborgen lagen onder enkele zoo eenvoudige -woorden. Ik zeide u reeds wien deze raadselen -betroffen, en als zij uitgelegd waren -dan zag ieder duidelijk in dat het zoo was. -Ja het gebeurde ook wel, dat de zaken zoo -duidelijk en klaar waren, dat er geene uitlegging -bij noodig was, maar dat zij alleen -Immanuel behoefden aan te zien om geheel -achter de beduidenis te komen. Zij wenkten -dan ook reeds elkander toe, en konden -niet nalaten te zeggen: „Dat is het lam:” -„Hij zelf is het offer.” „Hij is de rots! -Daar is de roode vaars! Dat is de deur en -dat is de weg!” en zoo nog veel meer.</p> - -<p>Daarna liet hij de inwoners van Menschziel -gaan. Maar niemand kan zich verbeelden -hoe dat volk met deze behandeling was -ingenomen! O, zij waren overstelpt van -vreugde; zij waren dronken van bewondering -toen zij zagen en begrepen wat hun -Immanuel voor hen was, en welke geheimen -hij hun ontsloot. En toen zij tehuis kwamen -en in hunne eenzaamheid teruggekeerd waren -konden zij niet anders, dan van zijne daden -zingen, ja zelfs zóo waren zij van hem -vervuld, dat zij in hunnen slaap zijn lof -zongen.</p> - -<p>Nu was het in het hart van den prins -Immanuel om de stad Menschziel te vervormen -en haar zulk een voorkomen te -geven als hem het meest behaagde en ook -het meest dienstig was tot versterking en -verfraaiing. Hij voorzag ook tegen invallen -van buiten of verraad van binnen, alles uit -liefde voor Menschziel.</p> - -<p>Ten eerste gebood hij nu, dat de slingers, -die hij van zijns Vaders hof had meêgebracht -toen hij den oorlog tegen Menschziel ondernam, -op de borstweringen van het kasteel -en op de torens gezet werden, want hij -had ook verscheidene torens laten bouwen. -Ook had hij zelf een instrument uitgevonden, -dat met bijzondere juistheid steenen -wierp uit het kasteel en uit de Mondpoort; -een onweerstaanbaar krijgswerktuig, dat altijd -doel trof. Het droeg geen naam, maar werd -aan kapitein Geloof toevertrouwd om er in -buitengewone gevallen gebruik van te maken.</p> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter nobotmargin"> -<img src="images/page123top.jpg" alt="" width="600" height="510" /> -</div> - -<div class="page123"> - -<p class="caption herhaling">ZINNELIJKE LUST WORDT NAAR DE RECHTBANK GEVOERD.</p> - -<p class="inillo text550 blankbefore2">Toen dit gedaan was riep hij den heer Vastewil -tot zich en gaf hem het bevel over de -poorten, de wallen en de torens der stad. -Ook stelde hij het staande leger onder zijn -gezag met bijzonderen last om te waken -tegen alle oproer en opschudding, die den -vrede van onzen koning en van de goede stad -Menschziel zou kunnen storen. Evenzeer gaf -hij hem in last, dat als hij sommigen der -Diábolusmannen in eenigen hoek der stad -verborgen vond, hij dan aanstonds de hand -aan hen slaan moest of hen in verzekerde -bewaring nemen, opdat zij naar de wet mochten -worden gestraft.</p> - -<p class="inillo text550">Toen riep hij den heer Verstand tot zich, -den ouden burgemeester, die dadelijk uit zijn -ambt was ontzet toen Diábolus de stad innam. -Hij herstelde hem nu in zijn ambt -en wel voor zijn leven. Hij verzocht hem -ook een paleis voor zich te bouwen vlak bij -de Oogpoort, en dan moest het een sterk -paleis zijn op de manier van een toren ter -verdediging. Hij verzocht hem daarbij de -boeken der openbaring en uitlegging der -mysteriën al zijne levensdagen ijverig na te -lezen, opdat hij zijn ambt waardiglijk mocht -bekleeden.</p> - -<p class="inillo text550">Hij maakte ook den heer Kennis tot secretaris -of griffier,<a id="FNanchor31"></a><a href="#Footnote31" class="fnanchor">[31]</a> niet om den ouden edelman -Geweten te verstooten, maar omdat -hij voor dezen een beter ambt had, dat hij -hem later zou opdragen.</p> - -<p class="inillo text550">Toen beval hij dat het beeld van Diábolus -zou weggenomen worden van de plaats waar -het opgesteld was, en dat zij het volkomen -moesten vernielen, het tot puin vergruizen -en dan naar alle winden verstrooien buiten -de muren der stad. Maar het beeld van -El-Schaddaï zijn vader moest weder worden -opgericht en nevens het zijne op de poort -van het kasteel geplaatst. Het moest sierlijker -gemaakt worden dan ooit tevoren -aangezien zijn vader en hij thans in meerdere -genade dan eertijds tot de stad Menschziel -<span class="verwijzing">Openb. 22 : 4.</span> gekomen waren. Hij wilde -ook dat zijne naam duidelijk zou worden -gegraveerd op de buitenmuur der stad, en -wel in het fijnste goud ter eere van Menschziel.</p> - -<hr class="fn" /> - -<div class="footnote"> - -<p><a id="Footnote31"></a><a href="#FNanchor31"><span class="label">[31]</span></a> -<span class="gesp2">Kennis</span> wordt griffier, terwijl het Geweten een -hoogeren post bekomt. Kennis is het geheugen de -herinnering der ziel. Jezus zegt: „Dit is het eeuwige -leven, dat zij u kennen, den eeuwigen waarachtigen -God en Jezus Christus, dien Gij gezonden hebt.” -Joh. 17 : 3.</p> - -</div><!--footnote--> - -</div><!--page123--> - -<div class="figcenter navoetnoot"> -<img src="images/page123bot.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="46" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>Nadat dit alles geschied was gaf Immanuel -last, dat die drie groote Diábolusmannen -gevat zouden worden, welke zooveel -ellende hadden aangericht; te weten de twee -burgemeesters Ongeloof en Zinnelijke Lust -met den secretaris Goedvergeter. Benevens -hen waren er nog enkelen, die Diábolus tot -edellieden en eereburgers in Menschziel gemaakt -had, die door de hand van den nu -zeer ijverigen en getrouwen heer Vastewil -werden gevat.</p> - -<p>Hier zijn hunne namen: Jonkheer Godverzaker, -jonkheer Hardhart en Jonkheer Valsche -Vrede. De eereburgers waren de heeren -Zonder Waarheid, Zonder Medelijden, en -Hoogmoed. Deze werden in de gevangenis -gezet en de naam van den cipier was Waarachtig. -Deze Waarachtig was een dergenen, -die Immanuel mede gebracht had van zijns -vaders hof, toen hij den oorlog tegen -Menschziel aanving.</p> - -<p>Hierna gaf de Prins bevel, dat de drie -sterkten, die op aanstoken van Diábolus -door zijne mannen in Menschziel gebouwd -waren, moesten worden afgebroken en geheel -vernield. Van deze sterkten, hare namen -en gouverneurs hebt gij reeds tevoren gelezen. -Maar dit werk ging langzaam wegens -de grootte dier vestingen en de steenen, -het ijzer en lood, dat er aan was. Het -duurde lang eer al dat puin was opgeruimd.</p> - -<hr class="chap" /> - -<h2 class="text" id="HoofdstVII">HOOFDSTUK VII.<br /> -EENEN MEESTER DIENEN.</h2> - -<p class="fancycap"><img src="images/dropcapt.png" alt="T" width="88" height="90" -class="dropcap" /><span class="verbergen">T</span>oen dit alles geschied was gaf de -Prins bevel, dat de Burgemeester -en de raadsleden van Menschziel een -gerechtshof zouden samenroepen om de -Diábolusmannen, welke in preventieve gevangenis -zaten onder bewaring van den -cipier Waarachtig te vonnissen.<a id="FNanchor32"></a><a href="#Footnote32" class="fnanchor">[32]</a></p> - -<p>Toen nu de tijd daar was en het gerechtshof -gezeten, werd aan den cipier Waarachtig -bevel gegeven de gevangenen voor -de balie te brengen, hetgeen ook geschiedde. -Volgens de gewoonten van Menschziel werden -zij voorgebracht met ketenen beladen. -Daar zaten de Burgemeester, de Griffier en -de gansche achtbare vergadering. Eerst werd -de jurie gekozen en daarna werden de getuigen -bezworen. De namen der jurieleden waren -deze: de heeren Geloof, Waarachtig hart, -Oprecht, Kwaadhater, Godlief, Goede werken, -IJveraar voor God en Ootmoedig.</p> - -<p>De namen der getuigen waren: de heeren -Allesweter, Waarheidspreker, Leugenhater -en de heer Vastewil met zijne mannen, als -er nog meer noodig mochten zijn.<a id="FNanchor33"></a><a href="#Footnote33" class="fnanchor">[33]</a></p> - -<p>Zoo werden dan de gevangenen voor de -balie gebracht en sprak de heer Doe-recht -(want hij was de stadsklerk): „Brengt Godverzaker -vóor, cipier!” Godverzaker trad -vooruit. Toen zeide hij tot hem: „Hef uwe -hand op. Gij staat hier bekend onder den -naam van Godverzaker, een indringer in de -stad Menschziel, omdat gij boosaardig en -onbeschaamd hebt gezegd en staande gehouden, -dat er geen God is, en dat diensvolgens -ook alle godsdienst overbodig is. -Dit hebt gij gedaan tegen de eer en heerlijkheid -van den koning en tegen den vrede -en de veiligheid der stad Menschziel. Wat -hebt gij hiertegen in te brengen? Zijt gij -schuldig aan hetgeen u ten laste gelegd is -of niet?”</p> - -<p>Godverzaker: „Niet schuldig.”</p> - -<p>De klerk: „Roep de getuigen, de heeren -Allesweter, Waarheidspreker en Leugenhater -binnen.”</p> - -<hr class="fn" /> - -<div class="footnote"> - -<p><a id="Footnote32"></a><a href="#FNanchor32"><span class="label">[32]</span></a> -<span class="gesp2">Het gericht en de terechtstelling -der Diábolus-mannen</span>. Het onderscheid -moet nooit uit het oog worden verloren tusschen -de ingeborenen der stad en degenen, die Diábolus -medebracht bij zijnen intocht. De eersten kunnen -worden vernieuwd en wedergeboren; de laatsten -moeten worden gedood en uitgedreven.</p> - -<p><a id="Footnote33"></a><a href="#FNanchor33"><span class="label">[33]</span></a> -<span class="gesp2">De drie getuigen</span> Allesweter, Waarheidspreker -en Leugenhater slaan terug op onzen vorm -van getuigenis afleggen: 1e de waarheid — 2e de -volle waarheid — 3e niets dan de waarheid.</p> - -</div><!--footnote--> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter navoetnoot"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/illo125.jpg" alt="" width="394" height="600" /> -<p class="caption herhaling">HET VERHOOR VAN HARDHART.</p> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>En ze kwamen binnen.</p> - -<p>Toen zeide de klerk: „Gij getuigen voor -den koning, ziet dezen gevangene, die hier -voor de rechtbank staat, aan, kent gij -hem?”</p> - -<p>Daarop antwoordde heer Allesweter: „Ja, -heer, wij kennen hem. Zijn naam is Godverzaker; -hij is jarenlang een zeer gevaarlijk -en verleidelijk persoon geweest in de -stad Menschziel.”</p> - -<p>De klerk. „Zijt gij er wel zeker van, -dat gij hem kent?”</p> - -<p>Allesweter. „Hem kennen! Ja, mijnheer. -Ik ben vroeger maar al te dikwerf in zijn -gezelschap geweest dan dat ik hem nu niet -kennen zou. Hij is een Diábolusman en de -zoon van een Diábolusman. Ik ken beiden, -zijn vader en zijn grootvader.”</p> - -<p>De klerk. „Zeer wel; hij is aangeklaagd -onder dezen naam en wordt beschuldigd te -hebben gezegd en staande gehouden, dat er -geen God is, en dat men dus ook met -godsdienst zich niet moet bezighouden. Wat -zegt nu gij, getuigen des konings, is hij -schuldig of niet?”</p> - -<p>Allesweter. „Mijnheer, hij en ik waren -eens in de Ondeugdstraat bij elkaêr en hij -sprak toen zeer openlijk over allerlei meeningen -en gevoelens. Daar hoorde ik hem -toen zeggen, dat hij, wat hem betreft, volstrekt -niet gelooft dat er een God is. „Maar,” -voegde hij er bij, „daarom kan ik mij toch -wel houden of ik het geloof en, al naar het -gezelschap, waarin ik mij bevind, mij meer -of minder godsdienstig aanstellen.””</p> - -<p>De klerk. „Gij zijt er toch wel zeker van -dat hij dat gezegd heeft?”</p> - -<p>Allesweter. „Op den eed, dien ik gezworen -heb, hij heeft dat gesproken.”</p> - -<p>Toen zeide klerk: „Gij, mijnheer Waarheidspreker, -wat hebt gij als ’s konings -getuige hierbij te voegen?”</p> - -<p>Waarheidspreker. „Mijnheer, ik was eertijds -een groot vriend en metgezel van hem, -hetgeen mij thans meer spijt dan ik zeggen -kan, en ik heb hem zeer dikwijls met grooten -ophef hooren zeggen dat er geen God is, -noch engel, noch geest.”</p> - -<p>Klerk. „Waar hoordet gij hem dat -zeggen?”</p> - -<p>Waarheidspreker. „In de Zwartmondstraat -en in de Godslasteraarsgang, en o, op -nog zooveel andere plaatsen!”</p> - -<p>De klerk. „Weet gij nog meer van hem?”</p> - -<p>Waarheidspreker. „Ik ken hem als een -Diábolusman en als de zoon van een Diábolusman, -die verschrikkelijk was in zijne ontkenning -der Godheid. Zijns vaders naam -was Nimmergoed, die ook nog meer kinderen -had dan dezen Godverzaker. Meer heb -ik niet te zeggen.”</p> - -<p>De klerk. „Mijnheer Leugenhater, zie gij -den gevangene aan. Kent hij hem?”</p> - -<p>Leugenhater. „O, ja, mijnheer, deze -Godverzaker is een van de snoodste boeven, -die ik ooit ontmoet heb. Ik heb hem hooren -zeggen, dat er geen God is; ik heb hem -ook hooren zeggen, dat er geene toekomende -wereld is, noch zonde, noch strafoefening -hiernamaals. Bovendien heb ik hem -de uitdrukking hooren doen, dat het even -goed is een huis der ontucht te bezoeken -als eene preek te gaan hooren.”</p> - -<p>De klerk. „Waar hoordet gij hem deze -dingen zeggen?”</p> - -<p>Leugenhater. „In de Dronkaardstraat, -juist naast het Ratelsteegje, in het huis van -meester Goddeloosheid.”</p> - -<p>De klerk. „Zet hem weer vast, cipier, -en laat Zinnelijke Lust voor het gerecht verschijnen.” — En -zich tot dien persoon -wendende ging hij voort: „Zinnelijke Lust, -gij zijt hier onder dezen naam aangeklaagd, -als een indringer in de stad Menschziel, -omdat gij op een duivelsche en verraderlijke -wijze door uwe vuile handelingen en vuile -woorden anderen geleerd hebt, dat het voor -een mensch geoorloofd en zelfs nuttig is aan -zijne vleeschelijke lusten toe te geven, en dat -gij, wat u aangaat, uzelven, noch uw zondig -vermaak ooit hebt verloochend en dat ook -nooit doen zoudt zoolang uw naam Zinnelijke -Lust is. Wat zegt gij daarop? Zijt -gij schuldig of onschuldig?”</p> - -<p>Toen antwoordde Zinnelijke Lust: „Mijnheer, -ik ben een man van hooge afkomst -en ben gewoon aan vermaak en weelde. Ik -ben niet gewoon mij in mijne handelingen -te laten dwingen of regeeren, maar volg -steeds mijn wil als eene wet. Het komt mij -zelfs vreemd voor, dat ik heden ter verantwoording -word geroepen voor datgene -wat niet alleen ik, maar verreweg de -meeste menschen doen, en ’t zij in het -openbaar of in het verborgen meestal wordt -toegestemd en goedgekeurd.”</p> - -<p>De klerk. „Heerschap, aan uw hooge -afkomst is ons niets gelegen, ofschoon dit -tegen u pleit, want hoe hooger hoe beter gij -hadt moeten zijn; maar wat ons nu bezig -houdt is de beschuldiging tegen u ingebracht. -Wat zegt gij daarvan? Zijt gij -schuldig of niet?”</p> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter nobotmargin"> -<img src="images/page127top.jpg" alt="" width="600" height="514" /> -</div> - -<div class="page127"> - -<p class="caption cap127 herhaling">VALSCHE-VREDE, -ZIJN VADER, MOEDER EN BETREKKINGEN.</p> - -<p class="inillo kort blankbefore2">„Niet schuldig!” zeide hij.</p> - -<p class="inillo text550">De klerk. „Roep dan nu weer de getuigen -opdat zij hunne getuigenis afleggen. -Gij, getuigen des konings, wat hebt gij in -te brengen tegen dezen mensch? Eerst gij, -Allesweter, kent gij hem?”</p> - -<p class="inillo text550">Allesweter. „Ja, mijnheer, ik ken hem. -Zijn naam is Begeerlijkheid. Hij was de -zoon van zekeren Dierlijk of Beestachtig, -en zijne moeder baarde hem in de Vleeschstraat, -zij was de dochter van zekeren Boozelust. -Ik ken zijn gansche geslacht.”</p> - -<p class="inillo text550">De klerk. „Goed. Gij hebt zijne aanklacht -gehoord. Wat zegt gij daarvan? Is hij -schuldig aan hetgeen hem te laste wordt gelegd?”</p> - -<p class="inillo text550">Allesweter. „Mijnheer, hij is inderdaad -een groot man zooals hij gezegd heeft en -duizendmaal grooter in goddeloosheid dan -van afkomst.”</p> - -<p class="inillo text550 kort">De klerk. „Maar wat weet gij van zijne -bijzondere daden en handelingen?”</p> - -<p class="inillo text550">Allesweter. „Ik weet, dat hij een leugenaar -is, een vloeker, een sabbatschender, -een echtbreker en een onkuische. Ik ken -hem als schuldig aan eene menigte ongerechtigheden. -Hij is een zeer snood mensch.”</p> - -<p class="inillo text550">De klerk. „Maar waar was hij gewoon -zijne ongerechtigheden te bedrijven? In een -of anderen verborgen hoek of openbaar en -met schaamteloosheid?”</p> - -<p class="inillo text550 kort">Allesweter. „Door de gansche stad, mijnheer.”</p> - -<p class="inillo text550">De klerk. „Kom, mijnheer Waarheidspreker, -wat hebt gij voor onzen koning te -zeggen tegen dezen gevangene?”</p> - -<p class="inillo text550">Waarheidspreker. „Al wat de eerste getuige -gezegd heeft weet ik waar te zijn en -nog veel meer daarbij.”</p> - -<p class="inillo text550 kort">De klerk. „Meester Begeerlijkheid, hoort -gij wat deze heeren zeggen?”</p> - -<p class="inillo text550">Zinnelijke Lust. „Ik was altijd van oordeel, -dat het gelukkigste leven, hetwelk -een mensch leiden kon op deze aarde, was -zich in niets te bedwingen wat de begeerte -van zijn hart hem opgeeft. Ik ben nooit -aan deze mijne opinie ontrouw geweest, -maar heb daarin al mijne dagen geleefd. -Daarbij was ik nooit zoo hardvochtig, dat -wat ik voor mijzelven zoet vond, ik dit -anderen zou hebben verboden.”</p> - -</div><!--page127--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/page127bot.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="26" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>Toen zeide het hof: „Er is genoeg uit -zijn eigen mond om hem te veroordeelen. -Men brenge hem weg, cipier, en brenge -Ongeloof voor.”</p> - -<p>Ongeloof werd voor de rechters gesteld.</p> - -<p>„Meester Ongeloof,” zeide de klerk, „gij -zijt hier bij dien naam aangeklaagd als een -indringer in de stad Menschziel, omdat gij -goddelooslijk, toen gij overste in deze stad -waart, u tegen den koning El-Schaddaï -hebt verzet als hij kwam om de stad op te -eischen, ten einde die weder in zijn bezit -te krijgen. Ja, gij hebt u tegen den naam, -de legermacht en de zaak des konings gesteld, -en handeldet eveneens als Diábolus, -uw hoofdman; gij hebt de stad oproerig -gemaakt en u met alle macht tegen den -koning verweerd. Wat zegt gij op deze beschuldiging? -Zijt gij schuldig of niet?”</p> - -<p>Toen zeide Ongeloof: „Ik ken El-Schaddaï -niet; ik heb mijn ouden vorst lief; ik rekende -het mijn plicht getrouw te wezen -in het mij toevertrouwde werk, en te doen -al wat in mijn vermogen was om den -geest der mannen van Menschziel op te -zetten tegen vreemdelingen en gelukzoekers, -tegen wie ik gevochten heb voor mijnen heer. -Ook ben ik daarin nog niets veranderd en -zal ook niet veranderen uit vrees of onrust -omdat gij op dit oogenblik bezit genomen -hebt van de stad en hare sterkten.”</p> - -<p>Toen sprak het hof: „De man is, zooals -gij ziet, onverbeterlijk; hij houdt met groote -onbeschaamdheid zijne ongerechtigheid staande -en belijdt zijn opstand onbewimpeld; -daarom: breng hem weg, cipier, en breng -Goedvergeter voor.”</p> - -<p>Goedvergeter verscheen voor het gerecht.</p> - -<p>De klerk. „Meester Goedvergeter, gij zijt -hier bij dezen naam aangeklaagd als een -indringer in Menschziel, omdat gij, toen al -de zaken van Menschziel in uwe handen -berustten, ten eenenmale vergeten hebt die -ten goede te besturen, maar u hebt gevoegd -bij Diábolus, om tegen koning El-Schaddaï -en zijne kapiteins partij te kiezen. Uw gedrag -was tot oneer van dien koning en tot -verguizing zijner wetten, terwijl gij daardoor -Menschziel aan den rand van haren ondergang -bracht. Wat zegt gij hierop, zijt gij -hieraan schuldig of niet?”</p> - -<p>Toen antwoordde deze persoon: „Gij -edelen en heeren, te dezer tijd mijne rechters, -wat de aanklacht betreft, waarbij ik -dusdanig beschuldigd word, schrijf toch -goedgunstig mijne vergeetachtigheid toe aan -mijnen ouderdom en niet aan boos opzet; -aan de zwakheid mijner hersenen en niet -aan de onverschilligheid van mijn gemoed. -Wanneer gij dat doet, zal uwe goedheid, -ofschoon ik schuldig ben, mij wel niet al -te zwaar straffen.”</p> - -<p>Hierop gaf het hof tot wederantwoord: -„O, Goedvergeter, Goedvergeter! uwe vergeetachtigheid -kwam niet slechts voort uit -zwakheid, maar zij was opzettelijk, gij waart -maar al te zeer ongenegen goede en deugdzame -dingen in uw geheugen te bewaren. -Wat kwaad was kondt gij wèl onthouden, -maar aan het goede kondt gij zelfs niet -denken. Gij zoekt u van uwen ouderdom -en voorgewende zwakheid te bedienen en -het hof te verblinden en uwe misdaden te -bemantelen en te bedekken. Maar laat ons -eens hooren wat ’s konings getuigen tegen -u te zeggen hebben. Getuigen, is hij schuldig -of niet?”</p> - -<p>Leugenhater. „Mijnheer, ik heb dezen -Goedvergeter hooren zeggen, dat hij het -nooit zelfs een kwartier lang uithouden kon -aan het goede te denken.”</p> - -<p>De klerk. „Waar hoordet gij hem dat -zeggen?”</p> - -<p>Leugenhater. „In de Ondeugdstraat, in -de woning, waarnaast de Toegeschroefde Conscientie -uithangt.”</p> - -<p>De klerk. „Mijnheer Allesweter, wat kunt -gij zeggen tegen dezen gevangene?”</p> - -<p>Allesweter. „Mijnheer, ik ken dezen boozen -man wel. Hij is een Diábolusman en -zijn vader was dat ook. Deze heette Nietsbeminnaar, -en ik heb hem dikwijls hooren -zeggen, dat de gedachte aan het goede alleen -hem de zwaarste last was, die in de wereld -te dragen valt.”</p> - -<p>De klerk. „Waar hebt gij hem dit hooren -zeggen?”</p> - -<p>Allesweter. „In de Vleeschstraat tegenover -de kerk.”</p> - -<p>Toen zeide de klerk: „Kom gij nu, -Waarheidspreker, en geef getuigenis tegen -dezen gevangene omtrent hetgeen, waarvoor hij -hier terecht staat voor dit eerwaarde hof.”</p> - -<p>Waarheidspreker. „Mijnheer, ik heb hem -hooren zeggen, dat hij liever aan de vuilste -dingen dacht dan aan hetgeen in de Heilige -Schriftuur staat.”</p> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter nobotmargin"> -<img src="images/page129top.jpg" alt="" width="600" height="521" /> -</div> - -<div class="page129"> - -<p class="caption herhaling cap129">OPGEBLAZEN VERDEDIGT ZICHZELVEN.</p> - -<p class="inillo text550 blankbefore2 kort">De klerk. „Waar hoordet gij hem deze -schandelijke woorden spreken?”</p> - -<p class="inillo text550">„Waar? In verscheidene plaatsen, maar -vooral in de Vuilsteeg, in het huis van -Schaamteloos, waar de Verworpeling uithangt, -naast de herberg, die den naam -draagt: „de Ingang tot den afgrond.”</p> - -<p class="inillo text550">Het hof sprak hierop: „Mijne heeren, gij -hebt de beschuldiging gehoord en het getuigenverhoor. -Cipier, breng Hardhart nu -voor.” En dit geschiedde.</p> - -<p class="inillo text550">De klerk. „Meester Hardhart, gij zijt bij -dezen naam aangeklaagd als een indringer in -deze stad Menschziel, omdat gij de gansche -stad met de jammerlijkste onboetvaardigheid -en verharding bezet hebt, haar terughoudende -van alle verbrijzeling en droefheid -over hare zonden, gedurende al den tijd dat -zij van den gezegenden koning El-Schaddaï -afgevallen was en tegen hem in opstand heeft -geleefd. Wat zegt gij op deze aanklacht, -zijt gij hieraan schuldig of niet?”</p> - -<p class="inillo text550">Hardhart antwoordde: „Ik beken, mijne -heeren, dat ik zoolang ik leef niet geweten -heb wat verbrijzeling of droefheid beduidt. -Ik ben onaandoenlijk; ik geef om niemand; -ook kan ik door menschelijke smarten niet -worden gekweld; hun treurigheid noch jammerklacht -dringt in mijn hart door. Als ik -iemand kwaad doe of beleedig, is het voor -mij muziek zijn kermen en klagen te hooren.”</p> - -<p class="inillo text550">Het hof sprak: „Gij ziet, dat deze mensch -een rechte Diábolusman is en zichzelven -duidelijk heeft uitgesproken. Breng hem weg, -cipier, en laat Valsche Vrede voorkomen.”</p> - -<p class="inillo text550">„Valsche Vrede, gij zijt hier bij dezen -naam aangeklaagd als een indringer in -Menschziel, omdat gij op eene goddelooze -ja, duivelsche manier haar, terwijl zij in -afval en helschen opstand tegen haren koning -leefde, in een valschen, gevaarlijken, -ja, verdoemelijken vrede hebt gebracht en -gehouden, een stille gerustheid, die den -koning tot oneer strekt, zijne wet bespot -en groote schade en nadeel werkte voor -Menschziel. Wat zegt gij hierop? Zijt gij -daaraan schuldig of niet?”</p> - -</div><!--page129--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/page129bot.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="92" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>Valsche Vrede antwoordde daarop: „Edele -heer en gij allen, die nu als rechters over -mij zit, ik beken dat mijn naam Vrede is, -maar dat ik Valsche Vrede zou heeten, ontken -ik ten sterkste. Indien mijne heeren -gelieven te vernemen bij al degenen, die mij -kennen en bij mijne geboorte en naamgeving -tegenwoordig waren, zoo zullen zij allen -getuigen, dat mijn naam niet Valsche Vrede -maar Vrede is. Om die reden kan ik tegen -deze aanklacht niets inbrengen, dewijl daarin -mijn naam niet is genoemd. Mijn karakter -is overeenkomstig mijn waren naam. Ik ben -altijd een man geweest, die lust had in -vrede en lust te leven en hetgeen ik zelf -beminde, dacht mij ook voor anderen goed. -Daarom als ik eenige mijner vrienden in -moeite zag of met groote onrust worstelend, -zoo heb ik getracht hen tot vrede te brengen -zooveel ik kon. Ik zou dit mijn gehouden -gedrag kunnen ophelderen. Toen -onze stad zich eerst begon af te keeren -van de wegen van El-Schaddaï en eenigen -bij zichzelven onrust waren over hetgeen zij -gedaan hadden, heb ik dadelijk als iemand, -die met de ongerustheid van een ander medelijden -heb, getracht een middel uit te -vinden om hen weder gerust te stellen. -Toen de wegen der oude wereld en van -Sodom nog bestonden, en er iets voorviel, -dat hen, met de gewoonten van die tijden -instemmende, hinderde, was ik ook dadelijk -aan het werk om hen weder te bedaren, en -maakte, dat zij hunnen handel weder voortzetten -konden zonder onrust of overlast. -Toen de oorlog eerst begon tusschen El-Schaddaï -en Diábolus waren er nu en dan -ook eenigen benauwd en vreesden het verderf -van Menschziel. Maar ik heb door goede -raadgevingen en allerlei middelen getracht -hen weder tot vrede te brengen.</p> - -<p>„Derhalve, omdat ik ten allen tijde een -man geweest ben van zulk een goedaardigen -inborst, met éen woord een vredemaker, (en -een vredemaker is volgens het oordeel van -sommigen toch een zeer goed mensch), zoo -verzoek ik u, mijne heeren, die den naam -draagt van voor de gerechtigheid en billijkheid -van Menschziel in te staan, toch door -uw hof beschouwd te worden als iemand, -die niet verdient onmenschelijk behandeld -te worden. Integendeel verwacht ik door u -in vrijheid gesteld te worden en uw verlof -te ontvangen om hen, die mij valschelijk -beschuldigen, in rechten te vervolgen.”</p> - -<p>Toen riep de klerk: „Deurwaarder, roep -eene proclamatie uit!” en de deurwaarder -riep uit:</p> - -<p>„Aangezien de gevangene voor deze rechtbank -ontkent, dat de naam, waarbij hij is -opgeroepen, zijn echte naam is, zoo laat het -hof bekend maken, dat als hier iemand -tegenwoordig gevonden wordt, die aan het -hof daaromtrent eenige informatiën kan -geven, hij gelieve voor den dag te komen -om den origineelen en rechten naam van -den gevangene te bewijzen; want de gevangene -beweert zijne onschuld.”</p> - -<p>Toen kwamen er twee voor het hof, die -begeerden, dat het hun vergund mocht -worden alles te zeggen wat zij over dezen -gevangene aan de rechtbank konden voorleggen. -De naam des eenen was Waarheidonderzoeker, -en de naam des anderen was -Waarheidsgetuige. Hun werd dan eerst gevraagd -of zij den man, die daar voor hen -stond kenden en wat zij aangaande zijne -zelfrechtvaardiging wisten.</p> - -<p>Toen sprak de heer Waarheidonderzoeker: -„Mijne heeren, ik......”</p> - -<p>Maar het hof wenkte hem toe te zwijgen, -en de president sprak: „Neen, eerst den -eed doen.”</p> - -<p>Hij zwoer den eed en ging toen voort: -„Mijne heeren, ik ken dezen man en heb -hem gekend van zijn eerste kindsheid af, -en ik kan getuigen, dat zijn naam Valsche -Vrede is. Ik kende zijn vader, wiens naam -was Pluimstrijker; en zijne moeder werd vóor -zij getrouwd was mejuffrouw Vleister genaamd. -Toen deze twee getrouwd waren, -duurde het niet lang of deze zoon werd geboren, -en dadelijk bij zijne geboorte kreeg -hij reeds dien naam Valsche Vrede. Ik ben -lang zijn speelgenoot geweest, ofschoon ik wat -ouder ben dan hij. Ik weet het nog zeer -goed, dat als zijne moeder hem van het -spel terugriep, hij dan niet komen wilde -en zij schreeuwde: „Valsche Vrede, kom gauw, -anders krijgt ge slaag!” Ja, ik herinner mij -zelfs dat hij nog aan de borst lag, ofschoon -ik toen ook nog maar klein moet geweest -zijn, hoe zijne moeder met hem aan de -deur zat en hem op hare armen wiegde. -Toen riep zij wel twintig maal: „mijn -kleine Valsche Vrede! mijn lieve Valsche -Vrede! mijn zoete Valsche Vrede! hoeveel -houd ik van u, mijn kind!” Zijn peetoom -weet het ook maar al te goed, ofschoon -hij de onbeschaamdheid heeft gehad het in -het openbaar te ontkennen.”</p> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/illo131.jpg" alt="" width="393" height="600" /> -<p class="caption herhaling">OUDE ONGELOOF ONTVLUCHT UIT DE GEVANGENIS.</p> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>Toen moest ook de heer Waarheidsgetuige -spreken, en nadat hij beëedigd was, -zeide ook hij wat hij wist.</p> - -<p>„Mijne heeren, al wat de eerste getuige -gezegd heeft is waar. Zijn naam is Valsche -Vrede, want hij gaf voor, dat wie hem -anders noemden hem spot- en scheldnamen -gaven. Maar dat was in den tijd toen -Valsche Vrede een groot man was en de -Diábolusmannen het rijk in hadden in Menschziel.”</p> - -<p>De president van het hof sprak: „Mijne -heeren, gij hebt gehoord wat deze twee -mannen onder eede betuigd hebben tegen -dezen gevangene voor onze rechtbank. En -gij, Valsche Vrede, gij hebt uwen naam -ontkend, ofschoon het nu duidelijk blijkt, -dat deze getuigen, die eerlijk zijn, en onder -een eed staan, u als zoodanig kennen. Wat -uwe klacht aangaat, dat gij valschelijk beschuldigd -zoudt wezen, zoo moet gij weten, -dat gij niet van allerlei boosheid zijt beticht -omdat gij een vredemaker zijt onder -uwe naburen, maar omdat de stad Menschziel -door u op goddelooze en slimme wijze bij -haren afval en haar oproer is staande gehouden; — bij -haar oproer tegen haren koning -in een valschen, leugenachtigen en verdoemeniswaardigen -vrede is gesust, als om haar -in slaap te wiegen, en te doen volharden -bij haar verzet tegen El-Schaddaï’s wetten, en -om aldus rijp te worden voor de verwoesting -en voor alle ellenden, die gekomen -zijn en nog komen konden. Al wat gij voor -uzelven gepleit hebt, bestaat hierin, dat ge -uwen naam hebt verloochend; maar hier -ziet gij, dat wij getuigen hebben, die bewijzen, -dat gij die man wèl zijt. Wat dien -vrede aangaat, waarop gij zoo pocht, dat gij -dien onder uwe buren bewaard hebt: die -vrede is geenszins de metgezel der heiligheid -en der waarheid, maar heeft geen grondslag, -daar hij steunt op een leugen en is beide -bedriegelijk en verdoemelijk zooals de groote -El-Schaddaï heeft gezegd. Uwe klacht heeft u -dus geenszins verlost van hetgeen door getuigen -tegen u is ingebracht, maar veeleer drukt -alles even sterk op u. Laat ons nu de getuigen -roepen, die het feit zullen bevestigen, -en laat ons hooren wat zij voor onzen -koning tegen dezen gevangene hebben in te -brengen.”</p> - -<p>De klerk vraagt aan den getuige Allesweter -wat hij te zeggen heeft, en deze antwoordt:</p> - -<p>„Deze mensch heeft sedert langen tijd -voorzoover mij heugt, er zijn werk van -gemaakt de stad Menschziel in een zondige -rust te houden temidden van al hare goddeloosheid -en afdwalingen, en ik heb hem -hooren zeggen: „Kom, kom, laat ons alle -onrust op zijde zetten, op welken grond -het dan ook zij; laat ons maar trachten -een stil en gerust leven te leiden, al ontbreekt -er ook een goed fondament aan.””</p> - -<p>„En gij, Leugenhater,” zeide de klerk, -wat hebt gij te zeggen?”</p> - -<p>„Ik heb hem hooren zeggen, dat vrede, -al is het langs een onrechtvaardigen weg, -toch nog beter is dan onrust met waarheid.”</p> - -<p>De klerk. „Waar hoordet gij hem dat -zeggen?”</p> - -<p>„Op het Gekkenhuisplein in de woning -van een zekeren Onnoozel, waar het Zelfbedrog -uithangt, en hij sprak dat wel twintig -maal.”</p> - -<p>„Wij mogen nu de moeite wel sparen,” -zeide de klerk, „om meerdere getuigen op -te zoeken. Dit bewijs is klaar en voldoende. -Zet hem maar weer, cipier, en laat Onwaarheid -voor de vierschaar brengen.”</p> - -<p>„Meester Onwaarheid, gij zijt aangeklaagd -bij dezen naam als een indringer in Menschziel, -omdat gij overal tot oneer van El-Schaddaï -en op gevaar af van den algeheelen -ondergang der vermaarde stad Menschziel, -er uw werk van gemaakt hebt om al -de overblijfselen, die er nog van El-Schaddaï’s -wetten en van zijn beeld in Menschziel gevonden -werden, nadat zij haren koning had -verlaten en dien boozen tiran was toegevallen, -ten eenenmale te onteeren en geheel te verwoesten. -Wat zegt gij? Zijt gij hieraan schuldig -of niet?”</p> - -<p>„Niet schuldig, mijnheer!”</p> - -<p>Toen werden de getuigen geroepen en de -heer Allesweter moest eerst spreken. Hij -zeide het volgende:</p> - -<p>„Mijnheer, deze man was niet slechts -tegenwoordig bij het omverhalen en verbrijzelen -van het beeld van El-Schaddaï, maar -hij deed het zelfs met eigen schendige hand. -Ik heb het met eigen oogen gezien, hij deed -het met grooten ijver op het bevel van -Diábolus. Ja, hij deed nog meer dan dit, -want hij was het ook, die het gehoornde -beeld van Diábolus daarvoor in de plaats -zette. Ook was hij het, die op verzoek van -Diábolus alles aan stukken scheurde en vernietigde, -wat nog van de wetten en instellingen -van El-Schaddaï was overgebleven -in het zoo deerlijk geschonden Menschziel.”</p> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter nobotmargin"> -<img src="images/page133top.jpg" alt="" width="600" height="591" /> -</div> - -<div class="page133"> - -<p class="caption cap133 herhaling">ONTMOETING -TUSSCHEN ONGELOOF EN DIÁBOLUS.</p> - -<p class="inillo kort blankbefore2">De klerk. „Wie zag hem dit doen behalve -gij?”</p> - -<p class="inillo text550">Leugenhater. „Ik, Mijnheer, en nog velen -met mij; want dit geschiedde niet in het -geheim maar in het openbaar, voor aller -oog. Ja, hij schepte er zelfs vermaak in het -in ’t openbaar te doen, hij droeg daar roem -op.”</p> - -<p class="inillo text550">De klerk. „Wel, Onwaarheid, hoe kondt -gij het durven wagen u nog voor onschuldig -uit te geven, waar gij bekend zijt als -de bedrijver van zulke misdaden.”</p> - -<p class="inillo text550">Onwaarheid. „Mijnheer, ik dacht, dat ik -toch iets moest zeggen; en zooals mijn naam -is zoo sprak ik. Ik ben daar vroeger wel -eens goed mede uitgekomen en hoopte, dat -ik ook thans mij er wel weer uitredden zou -op die wijze.”</p> - -<p class="inillo text550">De klerk. „Breng hem weg, cipier, en breng -Onbarmhartig voor.” — „Onbarmhartig, gij -zijt bij dezen naam aangeklaagd als een indringer -in Menschziel, omdat gij verraderlijk -en goddeloos alle ingewanden der barmhartigheid -hadt uitgeschud, en niet wildet dulden, -dat de arme Menschziel haar eigen -ellende beweende, toen zij zich van haar -wettigen koning had losgescheurd, maar dat -gij alle moeite hebt aangewend om haar van -berouw en bekeering terug te houden. Wat -zegt gij op deze beschuldiging? Schuldig of -onschuldig?”</p> - -<p class="inillo text550">„Neen,” zeide Onbarmhartig, „al wat ik -gedaan heb diende slechts om mij en anderen -wat op te vroolijken zooals mijn ware naam -aanduidt; want ik heet niet Onbarmhartig -maar Lustig, en ik kon niet verdragen dat -Menschziel in droefgeestigheid verviel.”</p> - -<p class="inillo text550">De klerk. „Wat, loochent gij uwen naam? -Laat dan de getuigen komen. Wat zegt gij, -getuigen, tegen dezen man?”</p> - -<p class="inillo text550">Allesweter. „De naam van dezen man is -Onbarmhartig, hij heeft zich altijd zoo genoemd -en zijne handteekening is ook zoo; ik heb -die dikwijls gezien onder brieven van aanbelang. -Het is echter een eigenschap der -Diábolus-mannen, dat zij hunne namen vervalschen. -Gierigheid dekt zich met den naam -van Spaarzaamheid; Hoovaardig weet zich -als het voorkomt den naam van Netheid of -Sierlijk te geven; en zoo doet al de rest ook.”</p> - -</div><!--page133--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/page133bot.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="46" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>De klerk. „Heer Waarheidspreker, wat -getuigt gij?”</p> - -<p>Waarheidspreker. „Ik ken hem als Onbarmhartig; -ik heb hem van kindsbeen af -gekend en hij heeft alle goddeloosheid uitgevoerd, -die in zijne beschuldiging tegen -hem is ingebracht; maar er is een geslacht, -dat geheel onkundig is van het gevaar om -verloren te gaan; daarom noemen zij allen -droefgeestig, die ernstige gedachten hebben -en voor dat gevaar vreezen.”</p> - -<p>Toen zeide de klerk: „Breng Opgeblazen -voor den rechterstoel, cipier.” Het gebeurde -en de klerk ging voort: „Mijnheer Opgeblazen, -gij zijt bij dezen naam aangeklaagd -als een indringer in Menschziel, omdat gij -op verraderlijke en duivelsche manier de -stad hebt aangespoord om de oproepingen -van koning El-Schaddaï, bij monde van zijne -kapiteins gedaan, maar luchtig en hooghartig -op te nemen. Bovendien leerdet gij de -inwoners smadelijk en verachtelijk van hunnen -grooten koning te spreken, ja, gij moedigdet -hen daarenboven aan, zoowel door woord als -voorbeeld om de wapens tegen koning El-Schaddaï -en zijn grooten zoon op te vatten. -Zijt gij niet schuldig hieraan? Wat zegt gij?”</p> - -<p>Opgeblazen. „Mijne heeren, ik ben altijd -een man van moed en dapperheid geweest; -en ben niet gewoon zelfs onder de donkerste -wolken te loopen zuchten of mijn hoofd te -laten hangen als een bies. Het heeft mij ook -nooit behaagd, dat iemand voor zijn tegenstander -het zeil streek, al had deze tienmaal -het voordeel aan zijne zijde. Ik was niet -gewoon te bedenken wie mijn vijand was -of welke zaak hij tegen mij had in te -brengen. Het was mij voldoende, dat ik alles -moedig doorstond, dat ik mij verdedigde -als een man en overwinnend uit den strijd -kwam.”</p> - -<p>De President van het hof. „Meester Opgeblazen, -gij zijt niet voor dit gerecht aangeklaagd -omdat gij zulk een dapper man -zijt, noch wegens uwe vastberadenheid in -tijden van nood of gevaar, maar omdat gij -misbruik gemaakt hebt van uwe voorgewende -dapperheid om de stad Menschziel tot daden -van opstand en oproer tegen den grooten -koning en zijn zoon Immanuel op te zetten. -Dit is de misdaad, waarvan gij zijt beschuldigd.”</p> - -<p>Maar hij gaf daarop geen antwoord.</p> - -<p>Toen nu het rechtsgeding tot dusverre -gekomen was en alle gevangenen waren -ondervraagd en terechtgesteld, ging het hof -over tot het vellen van het vonnis; daartoe -moest de jurie zich verwijderen en de president -sprak hen aldus aan:</p> - -<p>„Gij, heeren leden der jurie, zijt hier tegenwoordig -geweest en hebt deze mannen gezien; -gij hebt de beschuldigingen gehoord, die -tegen hen zijn ingebracht, alsmede hunne -verdediging of verantwoording tegenover het -getuigenverhoor. Nu blijft er voor u niets -meer te doen overig dan dat gij u een weinig -verwijdert om te overleggen op welke wijze -gij naar waarheid en gerechtigheid over hen -vonnis zult vellen voor de eer onzes konings.”</p> - -<p>Toen verwijderde zich de jurie en ging -in de eenzaamheid beraadslagen, namelijk -de heeren Geloof, Waarachtig hart, Oprecht, -Kwaadhater, Godlief, Waarheiddienaar, Hemelschgezind, -Bescheiden, Dankbaar, Goedewerken, -IJveraar voor God en Ootmoedig.<a id="FNanchor34"></a><a href="#Footnote34" class="fnanchor">[34]</a></p> - -<p>De heer Geloof was president en begon -te spreken. „Mijne heeren,” zeide hij, „wat -mij betreft, zoo oordeel ik, dat de mannen, -die heden voor de vierschaar hebben gestaan, -allen des doods schuldig zijn.” — „En -ik,” zeide Waarachtig hart, „ben het -geheel met u eens!” — „Welk een weldaad -is het,” zeide de heer Kwaadhater, „dat -zulk boeventuig in hechtenis is!”</p> - -<hr class="fn" /> - -<div class="footnote"> - -<p><a id="Footnote34"></a><a href="#FNanchor34"><span class="label">[34]</span></a> -<span class="gesp2">De jurie neemt zitting en oordeelt</span>. -Hier wordt de ziel voorgesteld als tot zichzelve -ingekeerd en nu zelf een rechtvaardig vonnis uitsprekende -over alle boosheid en goddeloosheid, waarover -zij zich nu schaamt en bedroeft.</p> - -</div><!--footnote--> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter navoetnoot"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/illo135.jpg" alt="" width="394" height="600" /> -<p class="caption herhaling">DE GRONDWET WORDT VOORGELEZEN.</p> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>„Voorzeker,” zeide de heer Godlief, „dit -is een van de aangenaamste dagen, die ik -ooit beleefde, waarop zij worden gevonnisd!” -De heer Waarheiddienaar voegde daarbij: -„Ik weet, dat zoo wij hen ter dood veroordeelen, -El-Schaddaï zelf ons vonnis goedkeuren -zal!” — „Daar twijfel ik niet aan,” -zeide Hemelschgezind, „als zulke monsters ons -Menschziel zullen uitgeworpen zijn, welk -een goddelijke stad zal het dan wezen!” -De heer Bescheiden sprak: „Wat mij aangaat -zoo is het mijne gewoonte niet mijn -oordeel haastig uit te spreken, maar wat -deze lieden aangaat, hunne wanbedrijven -zijn zóo openbaar en de getuigenissen tegen -hen zoo handtastelijk, dat hij wel moedwillig -blind zou moeten wezen, die zeggen zou: -„deze lieden behoeven niet te sterven!”” — „God -zij geloofd!” riep de heer Dankbaar, -„dat deze verraders achter grendel en slot -zijn!” — „Ik voeg mijn dank daarbij op -mijn bloote knieën,” zeide de heer Ootmoedig; -en de heer Goede Werken sprak: „Ik -ben er ook zeer verblijd om.” De ijverige -en oprechte heer IJveraar voor God zeide nog -ten slotte: „Laat hen afgesneden worden; zij -zijn voor Menschziel een pest geweest en -hebben haar verderf gezocht.”</p> - -<p>Hiermede waren zij het dus allen eens -en zoo kwamen zij weder binnen de gerechtszaal.</p> - -<p>De klerk riep nu éen voor éen hunne -namen af, waarop zij insgelijks éen voor -éen moesten antwoorden, en nadat dit door -het gansche twaalftal was gedaan werd hun -gevraagd of zij het allen eens waren omtrent -het onderhavige rechtsgeding. Daarop antwoordden -de leden der jurie eenstemmig: -„Ja.”</p> - -<p>De klerk vraagt verder: „Wie van u zal -het woord voeren?”</p> - -<p>„Onze president,” werd geantwoord.</p> - -<p>De klerk. „Nu, gij mannen der jurie, die -samen gekomen zijt in naam van onzen Heer -den Koning om hem te dienen in zake leven -en dood, gij hebt gehoord het rechtsgeding -van elk der gevangenen voor de rechtbank -alhier: wat zegt gij? Zijn ze schuldig aan -hetgeen hun te laste gelegd is, of onschuldig?”</p> - -<p>De president antwoordde uit aller naam: -„Schuldig!”</p> - -<p>De klerk: „Cipier, pas op uwe gevangenen.”</p> - -<p>Dit geschiedde in den morgen en in den -namiddag ontvingen zij het vonnis des doods, -beschreven volgens de wet.</p> - -<p>De gevangenbewaarder zulk een bevel ontvangen -hebbende zette hen alleen in den -binnensten kerker, om daar tot op den dag -van de uitvoering van het vonnis te worden -bewaard, hetwelk den volgenden morgen -aan hen zou worden voltrokken.</p> - -<p>Maar ziet wat gebeurt er? Een van de -gevangenen, Ongeloof genaamd, breekt uit -den kerker los in den tusschentijd, die er -verliep tusschen dat het vonnis werd uitgesproken -en dat de terechtstelling zou plaats -hebben. Hij vluchtte uit Menschziel en verstak -zich waar hij maar kon in holen en -spelonken, loerende er op om eene gelegenheid -te vinden, waarbij hij Menschziel -weder eenig leed kon toebrengen als wraak -over zijn tegenwoordig vonnis.<a id="FNanchor35"></a><a href="#Footnote35" class="fnanchor">[35]</a></p> - -<p>Toen nu de cipier Waarachtig bemerkte, -dat hij zijn gevangene verloren had werd -hij ten hoogste ontsteld, want om de waarheid -te zeggen, die gevangene was de ergste -van allen. Daarom liep hij naar den Burgemeester, -naar den Griffier en naar den heer -Vastewil om van hen het bevel te ontvangen, -dat door de gansche stad Menschziel naar -hem zou worden gezocht. Dat bevel werd -gegeven en overal werd gezocht, maar zulk -een persoon als de aangeduide vond men -in de gansche stad Menschziel niet. Al wat -men te weten kon komen was, dat hij een -wijle aan den buitenkant der stad had staan -te loeren en dat hij hier en daar sommigen -schalkachtig had toegelachen, toen hij zich -wegmaakte uit de stad. Ook meenden een -paar hem over de markt te hebben zien gaan. -Kort nadat hij weg was, kwam er een zekere -heer Ziener, die getuigde, dat hij heengegaan -was, wandelende door dorre streken -totdat hij Diábolus, zijn vriend, ontmoette, -en dat was juist bij Hellepoortsheuvel.</p> - -<p>Het was inderdaad voor den Reus een -droevige geschiedenis, die Ongeloof hem te -verhalen had aangaande al de veranderingen, -die Immanuel in Menschziel gemaakt had; -hoe hij algemeen pardon had gegeven, zijne -soldaten overal in de stad ingekwartierd, -het beeld van Diábolus ter neder geworpen, -eenige Diábolus-mannen gearresteerd en veroordeeld, -en hoe hij de eenige gelukkig -ontkomene was. Bij het hooren van dit verhaal -stiet Diábolus een gehuil uit, snoof -met zijn neus in den wind als een draak -en deed de lucht van zijn gebrul weerklinken. -Ook zwoer hij, dat hij niet rusten zou -vóor hij zich hierover op Menschziel gewroken -had, en die twee beraadslaagden reeds -dadelijk tezamen hoe zij de stad weder -zouden kunnen bemachtigen.</p> - -<hr class="fn" /> - -<div class="footnote"> - -<p><a id="Footnote35"></a><a href="#FNanchor35"><span class="label">[35]</span></a> -<span class="gesp2">Het ontsnappen van Ongeloof</span> is een -der meesterlijke trekken uit Bunyans pen. Ten slotte -kan elke zonde tot ongeloof worden teruggebracht -en is dit de bron daarvan.</p> - -</div><!--footnote--> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter navoetnoot"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/illo137.jpg" alt="" width="391" height="600" /> -<p class="caption herhaling">IMMANUELS FONTEIN.</p> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>„Het meest,” zeide Ongeloof, „hindert -het mij, o mijn vader, dat die Vastewil, -die oproerling, die, zooals wij meenden, -ons nooit in de steek zou hebben gelaten, -zich geheel heeft omgekeerd en nu in groote -eere is bij Immanuel, evenals hij het ook was -bij u. Hij heeft dan ook op last van zijn -vorst alle Diábolus-mannen laten vatten en -veroordeelen; acht van de beste en trouwste -vrienden van mijn heer zitten in den kerker, -ik, de negende, ben het nu ontkomen om -het u aan te zeggen!”</p> - -<p>Zoo brak de dag der terechtstelling aan en -de gevangenen in Menschziel zouden worden -<span class="verwijzing">Rom. 8 : 13<br />en 6 : 12-14.</span> gedood. Zij werden naar -het kruis geleid en dat door Menschziel -zelve op de plechtigste manier; want de -Prins zeide, dat dit moest geschieden door -de handen der inwoners, „opdat ik zien -<span class="verwijzing">Gal. 5 : 24.</span> mag,” zeide hij, „de bereidwilligheid -mijner verloste Menschziel om mijn -woord te houden en mijne geboden te doen, -en opdat ik Menschziel in deze handelwijze -kan zegenen en toejuichen. Bewijzen van -oprechtheid behagen mij zeer; laat daarom -Menschziel beginnen met zelf de hand te -slaan aan deze Diábolus-mannen, om hen -te vernielen.”</p> - -<p>Zoo sloeg hen dan de stad Menschziel -naar het woord van hunnen vorst; maar -toen de gevangenen uitgebracht werden om -te worden gekruisigd, kunt gij maar kwalijk -gelooven welk een moeilijk werk Menschziel -had om hen ter dood te brengen. Deze -booze mannen, wetende dat zij sterven moesten -en ieder in hun binnenste aan Menschziel -een doodelijken haat toedragende, stonden -hunne bewaarders en geleiders tegen en verdedigden -zich wanhopig. Daarom zagen de -mannen van Menschziel zich genoodzaakt -om hulp te roepen tot de kapiteins van den -Prins en de soldaten. Nu had de groote -El-Schaddaï een Geheimschrijver in de stad, -die de mannen van Menschziel liefhad.<a id="FNanchor36"></a><a href="#Footnote36" class="fnanchor">[36]</a> -Deze was zonder dat zij het wisten op de -plaats der terechtstelling tegenwoordig. Pas -hoorde hij hun hulpgeschrei of hij stond -op van zijne plaats en kwam hen te hulp. -Hij legde zijne handen op de handen der -<span class="verwijzing">Rom. 8 : 13.</span> mannen van Menschziel. Zoo -kruisigden zij dan de Diábolus-mannen die -een plaag, eene geeseling, eene schande voor -de stad Menschziel waren geweest.</p> - -<hr class="fn" /> - -<div class="footnote"> - -<p><a id="Footnote36"></a><a href="#FNanchor36"><span class="label">[36]</span></a> -<span class="gesp2">Een geheimschrijver</span>. De inwoning des -Heiligen Geestes.</p> - -</div><!--footnote--> - -<hr class="chap" /> - -<h2 class="text" id="HoofdstVIII">HOOFDSTUK VIII.<br /> -DE NIEUWE GRONDWET.</h2> - -<p class="fancycap"><img src="images/dropcapt.png" alt="T" width="88" height="90" -class="dropcap" /><span class="verbergen">T</span>oen nu dit goede werk gedaan was, -kwam de Prins neder om te zien en -een bezoek te brengen aan de menschen -van Menschziel en eens vertrouwelijk -met hen te spreken, ten einde hunne handen -te sterken in zulk een Godewelgevallig werk. -Hij zeide tot hen, dat hij hen in deze hunne -handeling had beproefd en bevonden had, -dat zij beminnaars waren van zijn persoon, -onderhouders van zijne wetten en dat zij -naijverig waren op zijne eer. Hij zeide bovendien -om hen te toonen, dat zij hierbij -niets zouden verliezen noch hunne stad verzwakken, -dat hij iemand hun ten hoofdman -wilde geven, uit hun midden gekozen, die -de wet aan duizend stellen zou ten voordeele -en ten zegen van de nu weer bloeiende -stad Menschziel.</p> - -<p>Zoo riep hij dan een persoon, wiens naam -was Wachter, en verzocht hem spoedig naar -het kasteel te gaan, en daar te vragen naar -zekeren heer Ondervinding, die den edelen -kapitein Geloof als adjudant was toegevoegd, -en hem te verzoeken mede te gaan. Zoo -deed de boodschapper wat hem bevolen was. -De jeugdige edelman was bezig zijn heer -te bewonderen, terwijl hij het leger monsterde -en exerceeren liet op de binnenplaats -van het kasteel. Toen zeide Wachter tot hem: -„Mijnheer, de Prins begeert, dat gij dadelijk -bij Zijne Hoogheid komen zult.” Zoo kwam -hij dan tot Zijne Majesteit en maakte een -diepe buiging voor hem. Nu kenden de lieden -der stad den heer Ondervinding wel, want -hij was binnen Menschziel geboren en opgevoed; -zij wisten, dat hij een man was van -een goed gedrag, groote dapperheid en veel geduld; -bovendien was hij een zeer vriendelijk -mensch, goed bespraakt en voorspoedig in -zijne ondernemingen.</p> - -<p>Daarom waren de harten der lieden van -de stad vol vreugde toen zij bemerkten, dat -ook de Prins zoo met den heer Ondervinding -was ingenomen, dat hij hem kapitein -wilde maken over een bende krijgsvolk.</p> - -<p>Zoo bogen zij zich dan eenstemmig voor -Immanuel en riepen luide en vroolijk: „Immanuel, -leef in eeuwigheid!” Toen zeide de -Prins tot den jongen edelman, wiens naam -Ondervinding was: „Ik heb goedgevonden -u eene post van eer en vertrouwen in mijne -stad Menschziel te geven.” De jonkman boog -het hoofd en viel op eene knie. En Immanuel -ging voort: „Gij zult kapitein wezen -over duizend man in mijn geliefde stad -Menschziel.” Toen zeide de kapitein: „Leve -de koning!” Zoo gaf dan de Prins bevel -aan ’s konings secretaris, dat hij voor Ondervinding -eene aanstelling zou gereed maken, -en zeide: „Breng die dan tot mij opdat ik er -mijn zegel op zette.” En aldus geschiedde -het; alles werd in orde gemaakt en door de -hand van Wachter aan den nieuwen kapitein -gezonden.</p> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter nobotmargin"> -<img src="images/page139top.jpg" alt="" width="600" height="515" /> -</div> - -<div class="page139"> - -<p class="caption cap139 herhaling">DE SCHUILPLAATS DER DIÁBOLONISTEN.</p> - -<p class="inillo text550 blankbefore2">Zoodra nu de kapitein zijne aanstelling -ontvangen had, blies hij op de bazuin om -vrijwilligers op te roepen en de jongelingen -kwamen toeloopen; ja, de voornaamsten en -opperhoofden der stad zonden hunne zonen -om onder zijne bevelen te staan. Aldus -wierf kapitein Ondervinding zich een compagnie -om Immanuel te dienen. Hij had tot -luitenant zekeren heer Verstandig en tot zijn -adjudant den heer Geheugen. Zijne onderofficieren -behoef ik niet te noemen. Hun uniform -en hunne vaandels waren wit en hun -wapenschild een doode leeuw en een doode -beer. Toen dit alles in orde <span class="verwijzing">1 Sam. 17 : 36, 37.</span> -was keerde de Prins tot zijn paleis terug.</p> - -<p class="inillo text550">Nauwelijks was hij daar wedergekeerd of -de oudsten der stad, namelijk de Burgemeester, -de Griffier en de heer Vastewil, -kwamen tot hem om hem te bedanken voor -zijn goede zorgen en zijn teeder medelijden, -waarmede hij opnieuw de stad Menschziel -aan zich verplicht had. Na eenigen tijd van -aangenaam onderhoud keerden zij, eerbiedig -afscheid nemende, weder naar hunne woningen.</p> - -<p class="inillo text550">Immanuel bepaalde nu ook een dag, -waarop hij hunne grondwet zou vernieuwen. -Ja, hij wilde die vernieuwen en uitbreiden -aangezien er vele gebreken in waren, en het -was zijn doel het juk van Menschziel te -verlichten. Dit deed hij zonder <span class="verwijzing">Hebr. 8 : 13.<br />Matth. 11 : 28, 30.</span> -dat zij hem er zelfs om -gevraagd hadden, uit eigen vrije beweging. -Zoo zond hij dan om hunne oude wet, en -nadat hij die ingezien had, legde hij die ter -zijde en sprak: „Wat oud is en verouderd, -is nabij de verdwijning. De stad Menschziel -moet een andere en betere wet hebben -met nieuwe en meer bestendige voorrechten.” -Hier is een schets van wat hij instelde:</p> - -</div><!--page139--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/page139bot.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="167" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>„Ik, Immanuel, de Vredevorst en de groote -liefhebber der stad Menschziel, vergun en -geef in naam mijns Vaders en uit mijne -eigen barmhartigheid en goedertierenheid -<span class="verwijzing">Hebr. 8 : 12.<br />1 Joh. 1 : 9.</span> aan mijne geliefde stad Menschziel: -Ten eerste, vrije, volkomene -en eeuwige vergiffenis van alle kwaad, -beleediging en ongelijk, gepleegd tegen mijn -Vader, mij, hunne naburen en zichzelve.</p> - -<p>Ten tweede, geef ik haar deze heilige wet -<span class="verwijzing">Joh. 17 : 8, 14.<br />2 Cor. 7 : 1.</span>en mijn testament met al wat daarin bevat -is tot haar eeuwigen vrede en -eeuwige vertroosting.</p> - -<p>Ten derde, geef ik haar een deel van -diezelfde genade en goedertierenheid, die in -<span class="verwijzing">2 Petr. 1 : 4.</span> mijns Vaders hart en het mijne -woont.</p> - -<p>Ten vierde, geef en vermaak ik haar onbepaald -de wereld en wat daarin is ten haren -<span class="verwijzing">1 Cor. 3 : 21, 22.</span> beste; en zij zal die macht -daarover hebben, welke bestaanbaar is met -de eer en heerlijkheid mijns Vaders en haar -welzijn, ja, ik geef haar de beneficiën van -leven en dood en de tegenwoordige en toekomende -dingen. Deze voorrechten zullen -geene andere stad, gemeente of vereeniging -gegund worden dan Menschziel alleen.</p> - -<p>Ten vijfde, geef ik haar ten allen tijde -<span class="verwijzing">Matth. 7 : 7.</span> een vrijen toegang tot mij in -mijn paleis — zoowel daarboven als hierbeneden, — om -hare nooden mij bekend te -maken, en ik geef haar bovendien de belofte, -dat ik zal luisteren naar al hare grieven -<span class="verwijzing">Hebr. 10 : 19-22.</span> en die herstellen.</p> - -<p>Ten zesde, ik begunstig de stad Menschziel -met onbepaalde macht en gezag om op -te sporen, te vatten, tot slaven te maken -en te vernielen alle Diábolus-mannen, die -ooit of immer in de stad zullen worden -aangetroffen.</p> - -<p>Ten zevende, ik geef aan mijn geliefde -stad Menschziel volmacht om niet te dulden, -dat er ooit reizigers, vreemdelingen of wie -ook vrijen toegang zullen hebben binnen -hare muren of deel hebben aan hare uitnemende -<span class="verwijzing">Efez. 4 : 22.<br />Col. 3 : 5-9.</span> voorrechten. Maar alle -vergunningen, privilegiën en voorrechten, -die ik aan de vermaarde Menschziel -geef, zijn voor de oude inboorlingen -en trouwe burgers, voor hen en voor hunne -rechtmatige afstammelingen en kinderen na -hen.</p> - -<p>Maar alle Diabolus-mannen van welk soort, -geboorte, landstreek of koninkrijk ook zullen -daarvan uitgesloten zijn en er geen deel -aan hebben.”</p> - -<p>Dit is maar een klein uittreksel van de -oneindig schoone privilegiën, die bij wijze -van grondwet door Immanuel aan Menschziel -werden gegeven. Toen zij ze ontvangen -had bracht men ze ter plaatse, waar de afkondiging -zou plaats hebben, op het marktplein, -en daar las de Griffier ze <span class="verwijzing">2 Cor. 3 : 3.<br />Jer. 31 : 33.<br />Hebr. 8 : 10.</span> -aan al het volk voor. Dit gedaan -zijnde, werd de wet teruggebracht -naar het kasteel en daar gegraveerd op de -poorten in letters van goud, opdat de stad -Menschziel met al hare inwoners ze altijd in -het gezicht zouden hebben en de gezegende -vrijheid aanschouwen, die hun Vorst hun -had verleend, zoodat hunne vreugde en liefde -tot Immanuel onophoudelijk werd gevoed.</p> - -<p>Welk eene vreugde, welk een troost nu -de harten der goede lieden in deze gelukkige -stad vervulde, kan men zich nauwelijks -verbeelden! De klokken luidden, de muziekanten -speelden, het volk danste, de kapiteins -juichten, de vaandels waaiden in den wind, -de zilveren trompetten werden geblazen, en -de Diábolus-mannen waren nu maar blijde, -dat zij zich konden versteken, want zij zagen -er uit als degenen, die al lang dood zijn -geweest.</p> - -<p>Toen dit voorbij was zond de Prins weder -om de oudsten van Menschziel en beraadslaagde -met hen over een ministerie, dat hij -in hun midden wilde vestigen, zulk een -ministerie, dat hen aangaande de tegenwoordige -en toekomende dingen zou inlichten -en hen in alles onderwijzen.</p> - -<p>„Want,” zeide hij, „gij zijt van uit uzelven -niet in staat den wil mijns Vaders te -kennen en diensvolgens evenmin te doen, -wanneer gij geene leeraren en <span class="verwijzing">Jer. 10 : 23.</span> -leidslieden hebt.”</p> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/illo141.jpg" alt="" width="393" height="600" /> -<p class="caption herhaling">DAGELIJKSCHE LEZING BEGONNEN IN MENSCHZIEL</p> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>Bij deze tijding kwam, toen de oudsten -van Menschziel die aan het volk hadden -medegedeeld, de gansche stad tezamen; -want het behaagde hen, evenals alles wat -de Prins thans deed aan het volk behaagde, -en allen zonder onderscheid smeekten Zijne -Majesteit, dat hij maar dadelijk zulk eene -bediening onder hen wilde invoeren, die -hen beide wet en oordeel, instelling en -gebod leerde verstaan, opdat zij in al wat -goed en liefelijk was zouden worden ingewijd. -Zoo verhaalde hij hun, dat hij hun -verzoek zou inwilligen, en dat hij er twee -onder hen wilde aanstellen met dit doel; -de een kwam van zijns vaders hof en de -andere was een ingeborene van Menschziel.</p> - -<p>„Hij, die van het hof komt,” zeide -de Prins, „is een persoon van niet mindere -waardigheid en macht dan mijn vader en -ik. Hij is de Opperste Geheimschrijver van -mijns Vaders huis, want hij is en was altijd -de opperste uitlegger van al mijns Vaders -wetten, een persoon in alle geheimen ingewijd -<span class="verwijzing">2 Petr. 1 : 21.<br />1 Cor. 2 : 10.<br />1 Joh. 5 : 7.</span> en kennende alle verborgenheden -even goed als mijn -Vader en ik. Inderdaad is hij -dan ook één met ons van natuur, even -beminnenswaard, even trouw en waarachtig, -en hij staat in eeuwige betrekking tot de -stad Menschziel.</p> - -<p>„En deze persoon,” zeide de Prins, „moet -uw opperste leermeester wezen, want hij is -het en hij alleen, die u klaar en duidelijk -in alle hooge en bovennatuurlijke dingen -kan onderwijzen. Hij en hij alleen is het, -die de wegen en handelwijzen van mijn -Vader kent; ook kan niemand gelijk hij -openbaren hoe het hart van mijnen Vader -ten allen tijde, in alle dingen, onder alle -omstandigheden jegens Menschziel is gestemd, -want evenals niemand de dingen des menschen -weet dan de geest des menschen, die -in hem is, zoo weet niemand de dingen -mijns Vaders dan deze voorname en machtige -Geheimschrijver. Ook kan niemand gelijk -hij aan Menschziel verhalen hoe en wat -zij doen moet om in de liefde mijns Vaders -<span class="verwijzing">Joh. 14 : 26; 16 : 13.<br />1 Joh. 2 : 27.</span> te blijven deelen. Hij kan -ook alleen verloren dingen -terechtbrengen, het verledene u herinneren -en de toekomst u bekendmaken. Deze leeraar -moet daarom noodzakelijk den voorrang -hebben, beide in uwe toegenegenheid en -oordeel, boven uwen anderen leermeester; -zijne persoonlijke waardigheid, de uitnemendheid -van zijn onderwijs, de groote -behendigheid, die hij bezit om u te helpen -om verzoekschriften op te stellen aan mijn -Vader; dit alles moet u de verplichting opleggen -om hem lief te hebben, hem te -vreezen en op te passen, dat gij hem niet -beleedigt.</p> - -<p>„Deze persoon kan leven en kracht leggen -in alles wat hij <span class="verwijzing">1 Thess. 1 : 5, 6.<br />Jud. 20.<br />Efez. 6 : 18.<br />Rom. 8 : 26.<br />Openb. -2 : 7, 11, 17, 29.<br />Efez. 4 : 30.<br />Jez. 63 : 10.</span> -zegt: en kan u -dat ook in het -hart prenten. Deze persoon kan zieners van -u maken en u leeren de toekomstige dingen -te vertellen. Met dezen persoon moet gij al -uwe verzoekschriften tot mijn Vader en mij -bespreken, en zonder zijne voorlichting en -raad mag niemand de stad of het kasteel -van Menschziel binnentreden, want dat zou -zijn edele persoonlijkheid kwetsen.</p> - -<p>„Pas op, zeg ik u, dat gij zijne bediening -niet miskent; want als gij hem bedroeft -zal hij zich vijandig tegen u over -stellen, en mocht hij zoodanig door u worden -getergd, dat hij u den oorlog aandoet, -dan zou u dit meer leed brengen dan twaalf -legioenen krijgslieden van mijns Vaders hof.</p> - -<p>„Maar, zooals ik zeide, wanneer gij naar -hem luistert en hem liefhebt, wanneer gij -u aan zijn onderwijs onderwerpt en zijnen -omgang zoekt, gemeenschap met hem houdende, -dan zult gij hem tienmaal beter -vinden dan de geheele wereld en haar bezit, -ja hij zal de liefde mijns Vaders in -uw hart uitstorten en de inwoners van -Menschziel zullen de wijsten en gezegendsten -van alle volken zijn.”</p> - -<p>Toen liet de Prins tot zich roepen den -ouden edelman, die eertijds Griffier of -Secretaris van Menschziel geweest was, namelijk -den heer Geweten. Hij deelde hem -meê, dat aangezien hij wel bekend was met -de wetten van het gouvernement, en daarbij -wel bespraakt om aan de inwoners den wil -zijns Meesters uit te leggen en te openbaren -in alle aangelegenheden, zoo werd hij -aangesteld tot deze bediening in de goede -stad Menschziel. „Gij moet u vooral toeleggen,” -zeide de Prins, „op het onderwijs -van alle deugden en burgerlijke plichten; -maar gij moet nooit trachten of voorgeven -een openbaarder te zijn van de hooge en -verborgen dingen, die in den boezem van -El-Schaddaï, mijnen Vader, besloten liggen; -want deze dingen weet niemand noch kan -iemand openbaren dan mijns Vaders Geheimschrijver -alleen.</p> - -<p>„Gij zijt een inboorling der stad Menschziel, -maar de heer Oppergeheimschrijver is -een inboorling van mijns Vaders paleis, -daarom evenals gij kennis draagt van alle -wetten en instellingen dezer stad, zoo draagt -hij kennis van al de dingen mijns Vaders.</p> - -<p>„Daarom, o Mijnheer Geweten, ofschoon -ik u gemaakt heb tot een bedienaar, leeraar -en prediker voor de stad Menschziel, toch -wat de dingen aangaat, die de heer Oppergeheimschrijver -kent en aan dit volk zal -onderwijzen, zoo moet gij een leerling en -scholier van hem wezen evenals al de andere -burgers van Menschziel.</p> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter nobotmargin"> -<img src="images/page143top.jpg" alt="" width="600" height="550" /> -</div> - -<div class="page143"> - -<p class="caption cap143 herhaling">DE PRINS BEKLEEDT HET VOLK.</p> - -<p class="inillo text550 blankbefore2">„Gij moet daarom in alle hooge en bovennatuurlijke -<span class="verwijzing">Job. 32 : 8.</span> dingen tot hem gaan -om onderricht en vingerwijzing, want de -inspiratie van dezen persoon moet iedereen -het rechte verstand geven. Daarom, o, gij -heer Griffier, houd u klein en wees nederig, -en bedenk, dat de Diábolus-mannen, die -hun eerste beginsel niet bewaarden, maar -afvallig werden nu gevangen liggen in den -afgrond. Wees daarom tevreden met uwen -post.</p> - -<p class="inillo text550">„Ik heb u mijns Vaders officier van justitie -gemaakt in die dingen, waarvan ik -tevoren gesproken heb, en daarom gebruik -uwe macht om de lieden van Menschziel te -onderwijzen, en om hen te tuchtigen en te -kastijden, wanneer zij niet gewillig zijn om -u te hooren en uwe bevelen te doen.</p> - -<p class="inillo text550">„En nu, Mijnheer, dewijl gij oud zijt, -en door vele wederwaardigheden reeds verzwakt, -daarom geef ik u vrijheid om wanneer -gij wilt tot mijne fontein te gaan en -daar vrijelijk van mijn druivenbloed te drinken, -want mijne kanalen stroomen <span class="verwijzing">Hebr. 9 : 14.</span> -altijd van louter wijn. Aldus doende zult -gij alle onreinheid en schadelijke stoffen van -uw hart en uwe maag afdrijven. Ook zullen -uwe oogen er door worden verlicht en uw -geheugen versterkt om al de wetten, die des -konings edele Geheimschrijver u leert te zien -en te onthouden.”</p> - -<p class="inillo text550">Toen de Prins aldus den voormaligen -Secretaris of Griffier den post van minister -in Menschziel had geschonken, en de -man dien dankbaar had aanvaard, richtte -Immanuel zich in een bijzondere toespraak -tot de lieden der stad zelven.</p> - -<p class="inillo text550">„Ziet gij nu,” zeide de Prins tot hen, -„mijne liefde en zorg? Ik heb bij al wat -verleden is nog deze barmhartigheid gevoegd -om u leeraars en predikers te geven; -den hoogedelen Oppergeheimschrijver om u -in alle diepe en verheven mysteriën te onderrichten, -en dezen edelman” — wijzende op -den heer Geweten — „om u alle menschelijke -en huishoudelijke zaken te leeren, want -daarin bestaat zijne roeping. Hij behoeft het -daarom niet na te laten alle dingen, die -hij uit den mond van den Oppergeheimschrijver -heeft gehoord, aan u mede te -deelen, alleen mag hij zich niet onderwinden -zelf in eigen persoon een uitlegger en -openbaarder der verborgenheden te zijn; want -dit ligt alleen op den weg van den Oppergeheimschrijver -zelven. Hij mag daarover -spreken en dat mogen de overige burgers -van Menschziel ook doen, ja als de gelegenheid -zich aanbiedt mag en moet hij die -zelfs zeer aandringen tot nut van het algemeen. -Deze dingen wil ik derhalve, dat gij -zult waarnemen en doen, want zij bevorderen -uw leven en de lankheid uwer dagen.</p> - -</div><!--page143--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/page143bot.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="41" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>„Bovendien, geliefde heer Griffier en gij -allen, die in de stad Menschziel woont — gij -moet u hechten aan hetgeen hij u heeft -te leeren en uit te leggen tot uwen troost -voor de toekomende wereld, die ik het voornemen -heb u te geven als deze wereld oud -en versleten is; want daartoe moet ge geheellijk -en alleen uw toevlucht nemen tot -de leer, die uw eerste en opperste leermeester -u onderwijst. Ja, de heer Geweten zelf moet -niet trachten het leven te putten uit datgene, -hetwelk hij zelf openbaart; zijne afhankelijkheid -daaromtrent is duidelijk in de leer van -den anderen prediker. Laat de heer Geweten -aldus zorg dragen, dat hij geen andere leer -aanneemt, die hem niet is meêgedeeld door -zijn oppersten leeraar, of die hem alleen is -duidelijk geworden door zijne eigen kennis.”</p> - -<p>Nadat nu deze dingen in de vermaarde -stad waren ingesteld, ging de Prins voort -aan de oudsten der gemeente een noodzakelijke -aanwijzing te geven hoe zij zich -hadden te gedragen omtrent de hoogedele -kapiteins, die hij van zijns Vaders hof had -medegebracht of gezonden.</p> - -<p>„Deze kapiteins,” zeide hij, „hebben de -stad Menschziel lief en zij zijn uitverkoren -mannen, uitverkoren uit velen om in de -oorlogen van El-Schaddaï tegen Diábolus te -dienen tot behoudenis der stad Menschziel. -Daarom beveel ik u, gij inwoners van deze -nu bloeiende stad, dat gij u niet onbetamelijk -jegens hen gedraagt, want ofschoon -zij harten en aangezichten hebben als leeuwen -wanneer zij ten strijde worden geroepen tegen -de vijanden des konings en de vijanden van -Menschziel, zoo zal het evenwel gebeuren, -dat wanneer Menschziel hen slechts een weinig -ongenoegen geeft of droefheid veroorzaakt -hunne aangezichten daardoor bedrukt -en verslagen zullen worden, ja, gij zult -hen verzwakken en den moed benemen. Gedraagt -u derhalve, o mijne beminden, niet -onvriendelijk jegens mijne kloekmoedige kapiteins -en dappere oorlogshelden; maar hebt -hen lief, voedt en ondersteunt hen en zet -uw hart op hen, en zij zullen niet alleen -voor u strijden, maar ook maken, dat alle -Diábolusmannen, die het er op blijven toeleggen -om u zoo mogelijk ten val te brengen -en te verderven, van u zullen wegvlieden.</p> - -<p>„Indien te eeniger tijd iemand uit uw -midden ziek of zwak of onbekwaam ware -tot den liefdedienst waartoe uwe harten -geneigd zijn, en dien zij bij gezondheid en -welstand ook waarnemen, zoo veracht of -verwerpt hen dan niet, maar moedigt hen -liever aan, al zijn ze zwak en den dood -nabij; want ze zijn uwe beschermers, uw -garnizoen, uwe muren, uwe poorten, uwe -sloten en grendelen. En hoewel <span class="verwijzing">Hebr. 12 : 12.<br />Jes. -35 : 3.<br />Openb. 3 : 2.<br />1 Thess. 5 : 14.</span> -gij als ze zwak zijn, weinig bijstand -van hen hebt te wachten, -ja zij dan zelfs uwe hulp noodig hebben, -zoo weet gij toch tot welke oorlogsdaden zij -in staat zijn wanneer het hun welgaat. Bedenkt -daarbij, dat zoo zij zwak zijn, gij -niet sterk kunt wezen, en zoo zij sterk zijn, -gij niet zwak kunt zijn. Uwe behoudenis is -dus nauw verbonden aan hun gezondheid -en welvaren en aan het goede, dat gij hun -doet. En bedenkt ook dat als zij ziek zijn, -hunne krankheid aanstekelijk is voor de stad -Menschziel.</p> - -<p>„Deze dingen heb ik u gezegd, omdat -ik uw welvaren en uwe eere bemin. Neem u -daarom in acht, o mijn Menschziel, dat gij -nauwgezet zijt in alle dingen, die ik u opdraag -en dat niet slechts als eene stadsgemeente -aan uwe bestuurders, wachters en -hoofdlieden, maar ook aan u als afzonderlijke -personen, omdat uw welzijn afhangt van -het inachtnemen der bevelen van uwen Heer.</p> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter nobotmargin"> -<img src="images/page145top.jpg" alt="" width="600" height="538" /> -</div> - -<div class="page145"> - -<p class="caption cap145 herhaling">VERVERSCHINGEN NAAR MENSCHZIEL GEBRACHT.</p> - -<p class="inillo text550 blankbefore2">„Verder, o, mijn Menschziel, moet ik u -waarschuwen, niettegenstaande de hervormingen, -die thans onder u gewerkt zijn, -dat gij altijd noodig hebt waakzaam en op -uwe hoede te wezen, omdat ik er zeker van -ben, en gij zult het later ook zelf bemerken, -dat er nog Diábolus-mannen in de stad zijn -overgebleven; Diábolus-vrienden, die onverzoenlijk -zijn, en dat nu reeds, terwijl ik bij -u ben, hoeveel te meer wanneer ik van u -zal gegaan zijn. Zij zullen samenspannen -en allerlei complotten maken, zich op -allerlei wijzen inspannen, allerlei uitvindingen -doen en wat dies meer zij, om u -te brengen tot een toestand, erger dan de -Egyptische slavernij. Ze zijn innige vrienden -van Diábolus, weest daarom voorzichtig. -<span class="verwijzing">Mark 7 : 21, 22.</span> Zij waren eertijds gewoon met -hunnen vorst verblijf te houden in uw kasteel, -toen Ongeloof burgemeester van de stad -<span class="verwijzing">Rom. 7 : 18.</span> was; maar sinds mijne komst aldaar -houden zij zich meer op in de buitenwerken -langs de wallen; daar hebben zij zich holen -en kelders en spelonken gemaakt. Daarom, -o Menschziel, zal uw werk in dit opzicht -wel moeielijk en hard zijn; gij moet ze -grijpen, inkerkeren en ter dood brengen -volgens mijns Vaders wil. Ook kunt gij u -niet geheel van hen ontdoen, of gij moest al -de wallen van uwe stad slechten en dat zou -ik u toch niet raden. Vraagt gij mij: wat -zullen wij dan doen? Wel, weest op uwe -hoede en gedraagt u als mannen; bespiedt -hunne holen, vindt hunne verblijfplaatsen -uit; valt hen aan en maakt geen vrede met -hen. Waar zij zich ook verstoppen, loeren -of in hinderlaag liggen, hoe zij zich ook -soms vernederen, of welke voorstellen van -vrede zij u doen, laat u niet met hen in, -en tusschen u en mij zal alles wèl zijn. En -opdat gij hen des te beter weet te onderscheiden -en te onderkennen uit de inboorlingen -van Menschziel, zal ik u hier in het -kort hunne namen opgeven. Luistert: Hoererij, -Onreinheid, Moord, Toorn, Onkuischheid, -Bedrog, Boosoog, Dronkenschap, Brasserij, -Afgoderij, Tooverij, Twist, Afgunst, -Nijd, Oproer en Ketterij. Deze zijn de voornaamsten -dergenen, die u voor eeuwig zoeken -te verderven; deze zijn spionnen en -indringers in Menschziel. Onderzoekt nu maar -ijverig de wetten van uwen koning; daar -zult gij eene beschrijving van hen vinden en -de merkteekenen, waaraan gij hen zeker herkennen -zult.</p> - -</div><!--page145--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/page145bot.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="32" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>„Deze boosdoeners zullen, o Menschziel, -(en hoe blijde zou ik wezen als gij hiervan -stellig overtuigd waart) indien gij toelaat, -dat zij ongehinderd rondom de stad heen en -weder loopen, als slangen en adders weldra -uwe ingewanden verteeren, uwe kapiteins vergiftigen, -uwe soldaten de zenuwen afsnijden, -de sloten en grendels verbreken en het thans -zoo bloeiende Menschziel maken tot een -dorre, huilende wildernis, een puinhoop. -Derhalve opdat gij moed moogt hebben -om deze booswichten, waar gij ze ook -betrapt, te grijpen, zoo geef ik aan de heeren -Geloof, Vastewil en den Griffier, mitsgaders -aan alle ingezetenen der stad volkomen macht -en last om alle slag van Diábolus-mannen -op te zoeken, te grijpen en ter dood te -brengen door hen aan een kruis te hangen -waar of wanneer gij hen vindt, hetzij schuilende -binnen de stad of rondzwervende rondom -de muren.</p> - -<p>„Ik zeide u tevoren, o Menschziel, dat -ik een geregelden leerdienst onder u heb -ingesteld, maar ook dat gij behalve die twee -voorname leeraren nog meer onderwijzers -hebt; want mijne vier eerste kapiteins, die -tegen Diábolus en de zijnen in Menschziel -optrokken, zullen eveneens, als de nood het -eischt en zij daartoe worden verzocht, de -ingezetenen in het bijzonder onderwijzen en -in het openbaar goede en heilzame voorbeelden -geven, die u in den rechten weg -zullen leiden. Ja, zij zullen zoo het noodig -is, een wekelijksche of zelfs dagelijksche -bijeenkomst houden om daarin goede lessen -te geven, die u als ge ze inachtneemt, -ten einde toe zullen ten goede komen. Draagt -toch vooral zorg geen van die allen te sparen, -welke ik u geboden heb te kruisigen. -Dit zal ik u nog zeggen: ik heb u daar -die booswichten en snoodaards met hunne -namen voor oogen gesteld, maar ik zeg u -ook dat sommigen hunner zich aan u zullen -voordoen in een andere gedaante alsof ze -zeer godsdienstig zijn; deze zullen u, als ge -niet waakt, zooveel schade en nadeel toebrengen -als gij u maar nauwelijks kunt verbeelden. -Weest daarom waakzaam en matig, -en laat u niet bedriegen.”</p> - -<p>Toen de Prins aldus de stad Menschziel -hervormd had en haar onderwezen in hetgeen -haar nuttig wezen kon, bepaalde hij -een anderen dag, waarop het zijn voornemen -was, als het volk der stad saamgekomen -was, de stad Menschziel met een eereteeken -te begiftigen, — een kenmerk, dat haar -boven alle volken, koninkrijken en tongen, -die op den ganschen aardbodem woonden, -zou onderscheiden. Het duurde niet lang of -die bestemde dag was gekomen en vorst en -volk ontmoetten elkander in ’s konings paleis, -waar Immanuel eerst een korte toespraak -tot hen hield en daarna deed wat hij -beloofd had.</p> - -<p>„Mijn dierbaar Menschziel,” zeide hij, -„wat ik nu gereed sta te doen is geschikt -om u aan gansch de wereld kenbaar te -maken als de mijne en u alzoo ook in -uwe eigen oogen te verheffen boven alle -verraders, welke in u mochten binnensluipen.”</p> - -<p>Toen beval hij, dat zij, die hem dienden, -uit zijne schatten deze witte blinkende kleederen -zouden tevoorschijn brengen, „die -ik,” zeide hij, „heb gekocht en voor mijn -Menschziel weggelegd.” Zoo <span class="verwijzing">Openb. 19 : 8.</span> -werden dan die witte kleederen uit zijne -schatkameren gehaald, en voor de oogen -des volks vertoond. Bovendien was het hun -vergund ze aan te nemen en aan te trekken, -„ieder naar dat het hem past,” zeide hij. -Zoo werden dan alle burgers in het wit gekleed, -in fijn wit linnen, overheerlijk rein -en glanzend.</p> - -<p>Toen zeide de Prins tot hen: „Dit, o -Menschziel, is mijn liverei en het kenmerk, -waaraan men mijne onderdanen van anderer -dienaren onderscheidt. Ja, deze vergun ik -aan allen, die de mijnen zijn, en zonder -die is het niemand meer geoorloofd mijn -aangezicht te zien. Draag ze daarom om -mijnentwil, die ze u gaf, en aldus zult gij -bij de gansche wereld als de mijnen bekend -wezen.”</p> - -<p>Nu kunt gij u verbeelden hoe Menschziel -schitterde! Zij was helder als de zon, klaar -als de maan en ontzagwekkend als een leger -met banieren.</p> - -<p>De Prins voegde daar verder nog bij: -„Geen vorst, potentaat of machthebber in -het gansche heelal geeft deze liverei behalve -ik zelf. Daarom zult gij hierdoor als de -mijnen uitblinken. En waar ik nu aan u -mijne liverei gegeven heb, zoo zal ik u -daaromtrent ook mijne bevelen geven, en -zorg, dat gij mijne woorden goed onthoudt.</p> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/illo147.jpg" alt="" width="396" height="600" /> -<p class="caption herhaling">IMMANUEL VERTREKT UIT MENSCHZIEL.</p> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>„Eerstens. Draagt dit kleed dagelijks, opdat -gij niet, in gebreke daarvan, aan anderen -<span class="verwijzing">Pred. 9 : 8.</span> zoudt toeschijnen de mijnen -niet te wezen.</p> - -<p>„Ten tweede. Houdt het altijd wit, want -<span class="verwijzing">Openb. 3 : 4.</span> als het bezoedeld wordt is het -eene schande voor mij.</p> - -<p>„Ten derde. Schort het daarom op en -omgordt u, opdat het niet door het slijk -slepe.</p> - -<p>„Ten vierde. Past op, dat gij het niet -verliest, anders wandelt gij naakt en zullen -de lieden uwe schaamte zien.</p> - -<p>„Ten vijfde. Maar als gij het mocht bezoedelen, -hetgeen mij zeer zou smarten en -waarover Diábolus zeer vroolijk wezen zou, -spoedt u dan voort om te doen wat in -mijne wet geschreven staat, opdat gij moogt -<span class="verwijzing">Luk. 21 : 36.<br />Openb. 7 : 14-17.</span> staan en niet vallen voor mij -en mijnen troon. Dit is aldus -de weg, die maakt dat ik u niet verlaat, -maar voor altijd in deze mijne stad Menschziel -zal wonen.”</p> - -<p>En nu was de stad Menschziel met hare -inwoners als een zegel op Immanuels rechterhand. -Waar was nu eene stad of plaats, -die zich met Menschziel kon vergelijken? -Eene stad, verlost uit de hand en de -macht van Diábolus; eene stad, die de koning -El-Schaddaï liefhad en waarheen hij -Immanuel gezonden had, om haar van den -vorst over den put des afgronds te redden; -ja, eene stad, waarin Immanuel gaarne -woonde en die hij tot zijne koninklijke -residentie had uitverkoren; eene stad, die -hij voor zichzelven versterkt had en sterk -gemaakt door de kracht van zijn heirmacht. -Wat zal ik meer zeggen? Menschziel had nu -den voortreffelijksten vorst, gouden kapiteins -en krijgslieden, krijgsvoorraad, en daarbij -kleederen wit als sneeuw. Zal nu Menschziel -ook in staat zijn deze voorrechten te waardeeren -en te gebruiken tot het doel, waartoe -ze haar zijn gegeven?</p> - -<p>Toen dit alles nu naar het welbehagen -van den Prins was in orde gebracht, beval -hij dat zijn standaard op de gebouwen -van het kasteel zou worden geplaatst. En -daarna bracht hij haar menigmaal een bezoek. -Geen dag mocht nu meer voorbijgaan -of de oudsten van Menschziel moesten tot -hem komen in zijn paleis. Dan wandelden -zij samen rond en spraken over alle groote -<span class="verwijzing">2 Cor. 6 : 16.</span> dingen, die hij gedaan had, -en wat hij beloofde in de toekomst voor de -stad Menschziel te doen. Dit gebeurde -menigmalen met den Burgemeester, den heer -Vastewil en den eerlijken prediker Geweten. -Maar o hoe genadig, hoe nederbuigend en -teeder gedroeg deze gezegende Prins zich -thans jegens de stad Menschziel! In al de -straten, tuinen, boomgaarden, ja overal ging -hij rond om te zien of de arme ook zijn -deel kreeg; ja hij kuste die armen, en was -iemand krank dan legde hij hem de handen -op en maakte hem gezond. En wat -de kapiteins betreft, van dag tot dag, ja -soms van uur tot uur kwam hij hen bemoedigen -met zijne vereerende tegenwoordigheid -en aangename gesprekken. Gij moet -dan ook weten, dat een glimlach van hem -meer kracht en leven in hen stroomen deed -dan iets anders onder den hemel had kunnen -doen.</p> - -<p>De Prins wilde hen ook dikwijls te gast -hebben; nauwelijks eene week ging voorbij -of een feestmaal had plaats. Gij <span class="verwijzing">1 Cor. 5 : 8.</span> -zult u herinneren, dat wij reeds melding -gemaakt hebben van een feest, dat zij samen -vierden; maar nu werd dat feestvieren meer -een gewone zaak; iedere dag mocht nu -wel een feestdag voor Menschziel heeten. -En als zij dan naar huis terugkeerden zond -hij hen niet ledig weg; ieder moest wat -hebben: een ring, een gouden keten, een -armband, een edelgesteente of iets dergelijks; -zoo dierbaar was Menschziel hem thans, -zoo liefelijk was het in zijne oogen.</p> - -<p>Ten andere. Wanneer de oudsten en burgers -niet bij hem kwamen, dan zond hij -hun een overvloedigen voorraad spijze, die -van het hof kwam, wijn en brood, die voor -zijns Vaders disch waren toebereid; ja zulke -lekkernijen zond hij hun en overdekte daarmede -hunne tafel, dat ieder, die ze aanschouwde, -erkennen moest: dergelijke zijn -in geen ander koninkrijk gezien.</p> - -<p>En verder. Wanneer Menschziel hem niet -zoo vaak bezocht als hij zulks begeerde, -dan ging hij tot hen uit, klopte aan hunne -deuren en begeerde toegelaten te worden, -opdat de vriendschap onderhouden bleef; -wanneer zij hoorden en hem open deden, -zooals zij gewoonlijk deden als zij tehuis -waren, dan vernieuwde hij zijn vroegere -liefde en bevestigde die door nieuwe bewijzen -van zijn gunst.</p> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/illo149.jpg" alt="" width="389" height="600" /> -<p class="caption herhaling">VREEZE-GODS OP HET FEEST VAN VLEESCHELIJKE GERUSTHEID.</p> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>En was het nu niet verrukkelijk te zien, -dat in diezelfde plaats, waar Diábolus zijne -woonplaats had, en zijne knechten onderhield -tot groote schade van Menschziel, de -Vorst der vorsten nu met hen aanzat etende -en drinkende, terwijl al zijne hoofdmannen, -krijgsvolk, trompetters met de zangers en -zangeressen van zijn Vader daar rondom -hem stonden! Nu vloeide de beker van -Menschziel over, nu stroomde er zoete wijn -in hunne bekers en aten zij de fijnste meelbloem -en dronken melk en honig uit den -rotssteen. Nu zeiden zij: hoe groot is zijne -goedheid! want sedert ik aangenaam was in -zijne oogen heeft hij mij bovenmate verheerlijkt!</p> - -<p>Nog stelde de gezegende Prins een nieuwen -overheidspersoon in de stad aan, die een -<span class="verwijzing">Col. 3 : 15.</span> zeer goed man was. Hij heette -Vrede Gods. Deze officier werd gesteld over -heer Vastewil, den Burgemeester, den -Griffier, den tweeden prediker, den heer -Verstand, en over alle inboorlingen der stad -Menschziel. Hij zelf was geen inboorling, -maar kwam met den Prins van ’s konings -hof. Hij was een zeer vertrouwde vriend -<span class="verwijzing">Rom. 15 : 13.</span> van kapitein Geloof en kapitein -Hoop; sommigen zeggen, dat zij bloedverwanten -waren en ik geloof het ook. Deze -man nu werd aangesteld tot algemeenen -gouverneur der stad, waar kapitein Geloof -hem ter zijde stond. Ik heb duidelijk opgemerkt, -dat zoolang alle dingen in Menschziel -naar den zin van dezen goedhartigen -edelman gedaan werden, ieder er volkomen -gelukkig was. Nu waren er geen twisten of -veten, geen vechtpartijen of scheldwoorden -in de gansche stad, ieder hield zich nauwgezet -bij zijn eigen werk. De wachters, de -officieren, de soldaten, allen gehoorzaamden -hem. En wat de vrouwen en kinderen betreft, -ook zij waren vroolijk aan hunne -bezigheden, zij zongen bij den arbeid van -den morgen tot den avond, zoodat in de -gansche stad niet anders werd gehoord en -gezien dan harmonie, rust, vreugde en gezondheid. -En dit duurde zoo den geheelen -zomer.</p> - -<hr class="chap" /> - -<h2 class="text" id="HoofdstIX">HOOFDSTUK IX.<br /> -GEVAAR VOOR MENSCHZIEL.</h2> - -<p class="fancycap"><img src="images/dropcapm.png" alt="M" width="109" height="90" -class="dropcap" /><span class="verbergen">M</span>aar nu was er een man in de -stad, wiens naam was Vleeschelijke-Gerustheid. -Deze persoon bracht na -al deze barmhartigheid aan deze plaats bewezen -de stad Menschziel in een groote en -jammervolle slavernij. Een korte beschrijving -van hem en zijn werk moet hier volgen.</p> - -<p>Toen Diábolus voor het eerst bezit nam -van deze stad, bracht hij een groot getal -Diábolus-mannen met zich mede, allen lieden -van eigen soort. Onder deze nu was -er een, die Zelfbedrog heette, een voornaam -heer en zoo aanzienlijk als toen ter -tijd niemand anders in de stad. Diábolus -bemerkende, dat deze zeer werkzaam, stout -en onbeschaamd was, gebruikte hem menigvuldig -en tot zeer gewichtige zaken, die hij -dan ook met veel beteren uitslag vervulde -dan eenig ander persoon, die met hem uit -den put des afgronds gekomen was, waarom -hij hem zeer bevorderde en naast den heer -Vastewil plaatste. Daar de heer Vastewil in -die dagen heel wat met Zelfbedrog ophad, -gaf hij hem zijne dochter, mejuffrouw Zonder -Vrees tot vrouw. Welnu uit deze echt -van Zelfbedrog en mejuffrouw Zonder Vrees -werd Vleeschelijke-Gerustheid geboren. Vandaar -kwam het dat in Menschziel zulke -vreemde vermenging had plaats gehad, dat -het soms moeilijk was uit te vorschen of -zij echte afstammelingen van inboorlingen -waren of niet; want de heer Vleeschelijke-Gerustheid -had van moeders zijde den echten -ouden burger Vastewil tot vader, terwijl hij -van vaders zijde een Diábolus-man was.</p> - -<p>Deze Vleeschelijke-Gerustheid nu, had -waarlijk treffende gelijkenis met vader en -moeder, hij was zelfbedrog en vreesde niets -en daarbij was hij zeer werkzaam en vlug. -Daar was niets nieuws, geen nieuwe leer, -geen nieuwe mode of handelwijze of welke -verandering het ook zij in Menschziel, of hij -was er bij van het begin tot het einde. -Maar eene eigenschap had hij daarbij van -zich nooit te voegen bij de minderheid of -bij die het verloren; de sterkste zijde koos -hij steeds.</p> - -<p>Toen nu El-Schaddaï, die machtige, en -Immanuel zijn zoon aan Menschziel den -oorlog verklaarden, ten einde het te veroveren, -leefde Vleeschelijke-Gerustheid reeds -in de stad en maakte hij zich reeds zeer -druk onder het volk, het aanmoedigend tot -opstand en hen opwekkende om toch in den -tegenstand tegen ’s konings troepen te volharden. -Maar toen hij zag, dat de stad was -ingenomen en omgeschapen in een residentie -van den grooten Prins Immanuel, toen hij -daarbij ook zag wat er van Diábolus kwam, -hoe hij vernederd en verjaagd was en hoe -verder alles plaatsvond zooals wij hebben -beschreven, keerde hij op eenmaal zijn mantel -om, en evenals hij tevoren Diábolus tegen -den Prins gediend had, ging hij nu den -Prins dienen tegen Diábolus.</p> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter nobotmargin"> -<img src="images/page151top.jpg" alt="" width="600" height="555" /> -</div> - -<div class="page151"> - -<p class="caption cap151 herhaling">DE BURGEMEESTER WACHT AAN DE POORT.</p> - -<p class="inillo text550 blankbefore2">Nadat hij een weinig kennis genomen -had van Immanuels doen en handelwijze, -voegde hij zich weder bij de burgers en -begon ook weer als van ouds over het -een en ander meê te praten. Hij wist, dat -de macht en sterkte van Menschziel zeer -groot waren, en dat het voorzeker de burgerij -zeer behagen zou wanneer hij daarover -roemde en hen prees. Zoo begint hij dan -listiglijk met de macht en grootheid van -Menschziel te roemen en haar als onverwinnelijk -voor te stellen. Nu eens verheerlijkte -hij hare kapiteins en hare slingerwerktuigen -en stormrammen; dan weer had hij allerlei -schoons te vertellen van hare fortificaties en -kasteelen, eindelijk wees hij hen op de -duidelijke verzekering van hunnen vorst, dat -Menschziel voor altijd gelukkig zou wezen. -Toen hij nu bemerkte, dat sommigen der -burgers met zijne gesprekken zeer waren ingenomen -en zich gaarne door hem lieten -vleien, maakte hij er zijn werk van van -straat tot straat te wandelen, huis in huis -uit te gaan, de burgers éen voor éen te -bezoeken, en ten langen laatste bracht hij er -Menschziel toe naar zijne pijpen te dansen -en telkens toe te nemen in vleeschelijke gerustheid, -tot zij eindelijk zoo onbezorgd waren -als hij zelf. Van het praten kwam het tot -maaltijden, en van deze feestdagen zelfs tot -spotternij. Zoo kwam uit het éen het andere -voort. Nu was Immanuel nog in de stad -en zag deze dingen aan. Hij bemerkte dat -de Burgemeester, de heer Vastewil en de -Griffier ook al door het gebabbel van dezen -Diábolus-man waren medegesleept, vergetende -de waarschuwing, die hun vorst hun -had gegeven om toch door geen enkele -Diábolische streek zich te laten verschalken. -Hij had hun immers duidelijk aangetoond, -dat hunne veiligheid niet afhing van de -tegenwoordige kracht en sterkte der stad -alleen, maar veel meer van het gebruik, dat -zij daarvan maakten, en van de inwoning -van Immanuel in haar kasteel. Want de -rechte leer van Immanuel was, dat de stad -Menschziel toch zou toezien om nooit de -liefde van hem of zijn Vader te vergeten, -zich aldus gedragende, dat zij in deze liefde -bleven om daaruit kracht te putten. En -dit was nu immers geenszins de weg om -daarin te blijven, namelijk waar zij zoo verliefd -geraakten op dezen Diábolus-man, en -dan nog wel op zulk een persoon als deze -Vleeschelijke-Gerustheid was, zoodat zij zich -door hem bij den neus lieten nemen. Zij -hadden naar hun Prins moeten luisteren; -hunnen Prins moeten vreezen, hunnen Prins -beminnen, en dezen nietswaardigen deugniet -met steenen steenigen. Ze hadden moeten -blijven wandelen in de wegen, door den -Vorst hun voorgeschreven, want dan zou -hun vrede geweest zijn als eene rivier en -hunne gerechtigheid als de golven der zee.</p> - -</div><!--page151--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/page151bot.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="46" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>Toen nu Immanuel bemerkte, dat door -de slimme handelwijze van den heer Vleeschelijke-Gerustheid -de harten der lieden -van Menschziel jegens hem waren verkoeld -en hun werkdadige liefde jegens hem verminderd, -begon hij eerstens met den Oppergeheimschrijver -hun staat en toestand -te beweenen, zeggende: „O, dat mijn volk -naar mij had geluisterd en dat Menschziel -in mijne wegen gewandeld had! Ik zou het -met de vetste tarwe hebben gevoed, en zou -hen gelaafd hebben met honig uit den rotssteen.” -Daarna sprak hij in zijn hart: „ik -zal terugkeeren naar het hof en naar mijne -eigen plaats gaan opdat Menschziel hare -schuld in dezen leere kennen en inzien.” -En zoo deed hij dan ook weldra, want zij -maakten, dat hij weg moest door dat zij hem -veronachtzaamden. Ziet hier wat ze deden.</p> - -<p>1<sup>e</sup>. Zij hielden op hem volgens hunne gewoonte -te komen bezoeken; neen, ze kwamen -niet meer als tevoren in het koninklijk -paleis.</p> - -<p>2<sup>e</sup>. Het kon hen niet meer schelen of hij -hen kwam bezoeken in hunne woningen.</p> - -<p>3<sup>e</sup>. Zij verzuimden nu tot de liefdemaaltijden -te komen, die hij steeds voor hen -gereed maakte. Hij liet hen wel roepen, -maar zij kwamen niet en verheugden er zich -niet meer mede.</p> - -<p>4<sup>e</sup>. Zij wachtten niet langer tot hij hun -raad gaf, maar zij begonnen eigenwijs en zelfvertrouwend -te worden, besluitende, dat zij -nu sterk genoeg waren en onoverwinnelijk, -en dat Menschziel veilig was boven het bereik -van elken vijand en dat hun toestand -voor eeuwig onbewogen blijven zou.</p> - -<p>Nu, zooals gezegd is, Immanuel bemerkende, -dat door den invloed van Vleeschelijke-Gerustheid -de stad Menschziel hare -afhankelijkheid van hem en zijn Vader niet -meer gevoelde en waagde hem te beleedigen, -zoo betreurde hij eerst haar staat -en toen stelde hij middelen in het werk om -haar te doen verstaan, dat haar tegenwoordige -weg gevaarlijk was. Daartoe zond hij -den Oppergeheimschrijver tot haar om haar -zulke wegen te ontraden. Toen deze tot de -burgers kwam vond hij hen juist bij den -heer Vleeschelijke-Gerustheid aan tafel en -met hem in gesprek. Alzoo bemerkende, -dat zij niet over dingen met hem wilden -spreken, die hen goed konden doen, werd -hij bedroefd en ging weg. Pas had hij dit -aan den Prins verhaald, of deze was daar -zoo boos en bedroefd om, dat hij maatregelen -nam om naar zijns Vaders hof terug -te keeren.</p> - -<p>De manier waarop hij daarbij handelde, -was deze:</p> - -<p>1<sup>e</sup>. Ofschoon hij nog in Menschziel bleef -zoo hield hij zich meer verborgen en afgezonderd -dan eertijds.</p> - -<p>2<sup>e</sup>. Zijn toespraak was, als hij tot hen -kwam, niet meer zoo aangenaam en vertrouwelijk -als tevoren.</p> - -<p>3<sup>e</sup>. Ook zond hij evenmin als in verleden -tijden aan de burgers lekkernijen van zijn -eigen tafel.</p> - -<p>4<sup>e</sup>. Ook als zij hem nog nu en dan bezochten, -wilde hij niet meer zoo dadelijk -hen te woord staan, zooals zij hem vroeger -altijd bereid hadden gevonden. Zij moesten -nu een of tweemaal kloppen, maar het -scheen, dat hij hen niet opmerkte, terwijl -vroeger als hun voetstap maar vernomen -werd, hij reeds opstond en hen tegemoet -ging om hen onderweg te ontmoeten, te -omhelzen en aan zijn hart te drukken.</p> - -<p>Maar Immanuel hield zich maar zoo; het -was zijn doel op deze wijze hen tot nagedachten -te brengen opdat zij tot hem wederkeerden. -Maar, helaas, zij merkten het niet -op, zij kenden zijne wegen niet, zij werden -er niet door getroffen en vergaten de vorige -gunstbewijzen. Wat deed hij -dan nu? Hij verwijderde -<span class="verwijzing">Ezech. 11 : 21.<br />Hos. 5 : 15.<br />Lev. 26 : 21-24.</span> -zich stillekens uit zijn paleis en begaf zich -naar de stadspoort. Zoo verliet hij dan -Menschziel totdat het arme volk zijne overtreding -leerde kennen en zeer ernstig zijn -aangezicht zocht. Ook de heer Vrede Gods -legde zijne bediening neer en wilde voor het -tegenwoordige niets meer met de stad te -doen hebben.</p> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/page153top.jpg" alt="" width="600" height="526" /> -</div> - -<div class="page153"> - -<p class="caption cap153 herhaling">BOODSCHAPPERS -GAANDE NAAR EN KOMENDE VAN MENSCHZIEL.</p> - -<p class="inillo text550 blankbefore2">Aldus gedroegen zij zich verkeerd jegens -hem en hij bij wijze van tegenstelling gedroeg -zich ook verkeerd jegens hen. Maar, -helaas, te dezer tijd waren zij zoo verhard -in hunne wegen en hadden zij de leer van -Vleeschelijke-Gerustheid zóo ingedronken, -<span class="verwijzing">Jer. 2 : 32.</span> dat het vertrek van den Prins -hen niet trof; zij bemerkten het niet eens, -dat hij wegging en daarom bedroefde zijne -afwezigheid hen ook niet.</p> - -<p class="inillo text550">Nu gebeurde het op zekeren tijd, dat -deze oude heer Vleeschelijke-Gerustheid een -feest aanrichtte voor de burgers van Menschziel, -en daar kwam ook een zekere heer -Vreeze Gods bij, een edelman, die eertijds -groote achting genoot in Menschziel. Helaas, -het voornemen van Vleeschelijke-Gerustheid -was ook dezen heer te misleiden evenals de -rest, daarom had hij hem thans met zijne -buren op het feest verzocht. Op het bestemde -uur kwam hij dan ook met de andere -gasten. Ze gingen aan tafel en dronken -samen, maar deze eene man, Vreeze Gods, -deed niet meê; want hij zat daar als een -vreemdeling, die er in het geheel niet bij -behoort. Dit bemerkte de gastheer en sprak -hem aan:</p> - -<p class="inillo text550">„Mijnheer Vreeze Gods,” zeide hij, „zijt -gij niet wel? Gij schijnt naar lichaam of -ziel krank te wezen of misschien wel beiden -tegelijk. Ik heb eene hartsterking voor u, -door Vergeet-het-Goede klaar gemaakt; indien -gij daar een droppel of wat van neemt, -zal het u recht prettig en vroolijk maken, -en daardoor dan ook meer geschikt voor -dit lustige gezelschap.”</p> - -<p class="inillo text550">Daarop antwoordde de goede oude heer -zeer vriendelijk: „Ik bedank u wel voor al -uwe beleefdheden en voorkomendheid; maar -wat uwe hartsterking betreft, daarin heb ik -geen lust. Ik zal slechts éen woord spreken -tot de inwoners van Menschziel. „Gij ingeborenen -van Menschziel, gij oudsten en -voornaamsten der stad, hoe is het mogelijk, -dat gij u zoo vroolijk en blijde gedragen -kunt, waar onze goede stad in zulk een beklagenswaardigen -toestand verkeert?”</p> - -</div><!--page153--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/page153bot.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="131" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>Toen zeide de heer Vleeschelijke-Gerustheid: -„Gij hebt slaap noodig, mijn goede -man, dat geloof ik vast. Leg u als het u -belieft neer en slaap eens uit, dan kunnen -wij in dien tusschentijd vroolijk zijn.”</p> - -<p>Daarop antwoordde de goede man het -volgende: „Mijnheer, wanneer gij een eerlijk -hart bezat, zoudt gij niet kunnen handelen -zooals gij doet en gedaan hebt.”</p> - -<p>Toen zeide de heer Vleeschelijke-Gerustheid: -„Wat dan?”</p> - -<p>Vreeze Gods. „Ik bid u val mij niet in -de reden. Het is waar, dat de stad Menschziel -sterk was en op éene voorwaarde ondoordringbaar -en onneembaar; maar gij, de -lieden der stad zelven, hebt haar verzwakt, -en daarom ligt zij thans voor hare vijanden -open. Nu is het geen tijd om elkander te -vleien, of om stil te zitten; gij, mijnheer, -hebt Menschziel beroofd en de eere van -haar genomen; gij hebt de stad nedergeworpen, -de poorten opengebroken, gij hebt -hare grendels en sloten weggenomen.</p> - -<p>„En om mij nu nauwkeurig uit te -drukken, Mijne heeren van Menschziel, van -dien tijd af, dat gij zoo groot zijt geworden, -is de sterkste van Menschziel weggenomen; -hij is opgestaan en heengegaan. Wanneer -iemand de waarheid mijner woorden in -twijfel trekt, dan zal ik hem alleen beantwoorden -met deze wedervraag: waar is de -Prins Immanuel? Waar heeft iemand onzer -hem gezien? Wanneer hoordet gij van hem -of proefdet iets van zijne kostelijke lekkernijen? -Gij zijt nu bezig feest te vieren met -de Diábolische monsters, maar hij is uw -vorst niet. Daarom zeg ik, ofschoon de vijanden -van buiten, als gij u goed gehouden -hadt, geen prooi van u hadden kunnen -maken, zoo zijn, sedert gij gezondigd hebt, -uw vijanden binnen in u, u reeds te sterk!”</p> - -<p>Toen Vleeschelijke-Gerustheid dit hoorde -riep hij: „O foei, Vreeze Gods! Foei wat -is dat voor taal? Zult gij dan nooit uwe -bloohartigheid afleggen? Zijt gij dan nog altijd -bang voor het vogelgeschrei? Wie doet u -kwaad? Ik houd het geheel met u, alleen -met dit onderscheid, dat gij het twijfelen -bemint, en ik ben gaarne verzekerd van de -zaak. Waarom vervalt gij dan nu tot uwe -eigen schande en tot onze schrik in zulke -droefgeestige redenen, daar gij beter deedt -te eten en te drinken en vroolijk te zijn?”</p> - -<p>Maar Vreeze Gods antwoordde weder: -„Met recht mag ik droevig wezen, want Immanuel -is van Menschziel weggegaan. Hij -is weggegaan, zeg ik, en gij zelf hebt hem -verdreven; ja Hij is zóo stillekens afgetrokken, -dat hij de edelen van Menschziel geen -kennis gegeven heeft van zijn vertrek. En -als dit nu niet als een teeken van zijne gramschap -is te beschouwen, dan heb ik van den -weg der Godzaligheid geene kennis.</p> - -<p>„En gij, mijne heeren edelen! tot u richt -ik in het bijzonder het woord. Dat gij u -zoo trapsgewijze van hem vervreemd hebt, -heeft hem genoodzaakt zich ook langzamerhand -van u terug te trekken, hopende dat -gij daardoor gevoelig zoudt worden en -uzelven verootmoedigen. Maar ziende, dat -gij daarop geen acht sloegt noch de beginselen -van zijnen toorn en zijne oordeelen -hebt ter harte genomen, zoo heeft hij deze -plaats verlaten, dat heb ik met eigen oogen -gezien. Terwijl gij aldus roemt is uwe sterkte -vergaan, en gij zijt gelijk aan den man, -wien vroeger de haarlokken op zijne schouders -hingen, maar nu zijn ze afgesneden. -Gij moogt evenals dezen uwen gastheer -uzelven uitschudden en denken, dat gij zult -uitgaan als in vroegere tijden, maar daar -gij zonder uwen vorst niets vermoogt en -hij van u is geweken, zoo verandert vrij -uwe feesten in jammerklachten en uwe -vreugde in klaagliederen.”</p> - -<p>Toen begon onmiddellijk de tweede leeraar, -de oude heer Geweten, die vroeger griffier -van Menschziel was, hem op deze wijze te -helpen.</p> - -<p>„Inderdaad, mijne broeders”, zeide hij, -„ik vrees, dat deze oude heer ons de waarheid -zegt: ik voor mij heb mijn heer en -vorst in langen tijd niet gezien; ik herinner -mij zelfs den juisten datum niet meer, en ik -kan de vraag van Vreeze Gods niet beantwoorden. -Ik twijfel en ik vreeze, dat het -noodlottig met ons gesteld is.”</p> - -<p>Vreeze Gods. „Neen, ik weet, dat gij -hem niet vinden zult in gansch Menschziel, -want is hij heengegaan, en wel om den -wille van de schuld der oudsten, omdat zij -zijn goede gunsten met onverschilligheid beantwoord -hebben.”</p> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/illo155.jpg" alt="" width="396" height="600" /> -<p class="caption herhaling">ONHEILIG AAN DE POORT DES AFGRONDS.</p> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>Toen zag de heer Geweten er uit alsof hij -dood neervallen zou en desgelijks alle aanwezigen -uitgezonderd de heer van het huis. -Allen zagen bleek van schrik. Zich daarna -een weinig hersteld hebbende en zich overtuigd -hebbende, dat Vreeze Gods de waarheid -sprak, begonnen zij samen te overleggen -wat in dezen te doen ware. De gastheer -had zich intusschen verwijderd, want het -ging hem niet naar den zin; maar allen -werden overtuigd, dat hij hen in de ellende -gebracht had, en dat zij daardoor de liefde -van Immanuel verbeurd hadden. Daarbij -kwam een woord van hunnen vorst weer -versch in hun geheugen terug aangaande -hetgeen zij met de valsche profeten doen -zouden. Het eind van deze beraadslaging -was, dat zij het gansche huis van den heer -Vleeschelijke Gerustheid boven zijn hoofd in -brand staken, want het bleek, dat hij ook -een Diábolus-man was.</p> - -<p>Toen dit geschied was deden zij hun -best om hunnen vorst Immanuel in het oog -te krijgen. Zij zochten hem, maar zij vonden -<span class="verwijzing">Hoogl. 5 : 6.</span> hem niet. Daardoor werden -zij nog meer overtuigd van de waarheid -van ’s heeren Vreeze Gods woorden, en -hiermede kwam ook een groote droefheid -over hen, omdat zij wel inzagen, dat dit -alles hun eigen schuld was.</p> - -<p>Nu begaven zij zich tot den Oppergeheimschrijver, -tot hem, dien zij vroeger geweigerd -hadden te hooren, en dien zij met -hunne handelingen zoo hadden gegriefd. Zij -wilden omdat hij een ziener was, van hem -te weten komen waar Immanuel was, en hoe -<span class="verwijzing">Jes. 63 : 10.<br /> Efez. 4 : 10.<br />1 Thess. 5 : 19.</span> -zij hunnen heer een verzoekschrift zouden -toezenden, maar de Oppergeheimschrijver -wilde hen niet tot eene samenkomst -toelaten, tot hen uitkomen.</p> - -<p>O, welk een nevelachtige en donkere dag -was het nu voor Menschziel! Een dag van -wolken en donkerheid. Nu zagen zij in hoe -dwaas zij geweest waren, en welk eene -schade al het gesnater van Vleeschelijke-Gerustheid -hun had bezorgd! Maar wat het -hun nog verder kosten zou, dat wisten zij -niet; maar de heer Vreeze Gods kwam in -hoog aanzien en er werd op hem gezien als -een profeet.</p> - -<p>Toen de sabbatdag was aangebroken, -gingen zij uit om hunnen tweeden leeraar -te hooren prediken; maar o, wat liet hij -dezen dag een donderslagen en bliksemschichten -door de vergadering gaan. Zijn -tekst was: „Die de valsche <span class="verwijzing">Jona 2 : 8.</span> -ijdelheid onderhouden, verlaten hunne weldadigheid.” -Maar er was zulk eene kracht -in die preek en zulk eene verootmoediging -op het aangezicht der hoorders te lezen, -dat nog maar zelden of ooit zulk eene prediking -had plaats gehad. Het volk, dat uit -de kerk kwam, was maar kwalijk in staat -hun woning weder te bereiken en de volgende -week hun gewone bezigheden te doen, zóo -waren zij verbroken en ter neergeslagen door -die ernstige verkondiging.</p> - -<p>Maar hij hield niet alleen Menschziel hare -zonden voor, maar beefde ook voor zichzelven -onder het gevoel van zijne eigen -schuld. O riep hij uit, ongelukkige, die ik -ben! dat ik zulke booze stukken gedaan -heb! En dat nog wel ik, een leeraar, die -door den vorst aangesteld is om Menschziel -te onderrichten en zijne wet te verklaren, -dat ik de eerste geweest ben om mede af -te vallen in de ongerechtigheid. Ik had -tegen den afval met luider stem behooren -te waarschuwen, maar ik liet Menschziel -afdwalen en Immanuel uit haar midden -wegdrijven, ja, zich verwijderen uit hare -landpalen. Met deze dingen beschuldigde -hij ook al den adel en de heeren van Menschziel, -zoodat allen even bedroefd waren.</p> - -<p>Omtrent dezen tijd brak er ook een zware -ziekte in de stad uit, waardoor de meeste -inwoners getroffen werden. Ja, ook de kapiteins -en het krijgsvolk geraakten daardoor -aan het uitteeren, en dit had al eenigen tijd -plaats gehad eer het openbaar werd. Ware -in dezen staat van zaken een vijand gekomen -om de stad te belegeren, het zou er treurig -hebben uitgezien. Hoeveel bleeke aangezichten, -hoeveel slappe handen en zwakke, -knikkende knieën, hoeveel struikelende menschen -waren nu langs de straten te zien! -Hier hoorde men zuchten, ginds gekerm, -elders lagen er eenigen als aan den oever -des doods. Ook de kleederen, -<span class="verwijzing">Hebr. 12 : 12, 13.<br />Jes. 3 : 24.<br />Openb. 3 : 2.</span> -die Immanuel hun gegeven had, -waren in een slechten staat, -haveloos, gescheurd, bemorst en onrein zagen -zij er uit, en aan sommigen hingen ze zoo -los om de leden, dat er gevaar bestond ze -ieder oogenblik te verliezen.</p> - -<p>Toen men nu eenige dagen in dezen naren -staat doorgebracht had liet de heer Geweten -een vastendag uitroepen, opdat een ieder -zich zou verootmoedigen wegens zijne goddelooze -handelingen jegens El-Schaddaï en -diens zoon. Hij verzocht Boanerges op dien -vastendag te prediken, hetgeen deze ook -deed, en ter bestemder tijd voor het volk -optrad met de woorden: „Houwt hem uit, -waartoe beslaat hij onnuttelijk de aarde?” -<span class="verwijzing">Luk. 13 : 7.</span> Nu, hij hield daarover een zeer -scherpe preek. Hij toonde aan bij welke -gelegenheid die woorden waren gesproken, -namelijk omdat de vijgeboom dor en onvruchtbaar -was. Daarna verklaarde hij hun -de beteekenis dezer vermaning als dienende -tot bekeering of algeheele verwoesting. Ook -wees hij op het gezag, dat dit woord had -als door El-Schaddaï zelven gesproken. En -de toepassing van die preek was van dien -aard, dat het arme Menschziel sidderde en -beefde. Deze predikatie evenals de voorgaande -vermocht veel op het hart der lieden; -zij was dienstig om degenen, die door -de eerste preek wakker geschud waren, ook -wakker te houden. De gansche stad was nu -vol droefheid en weeklacht.</p> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter nobotmargin"> -<img src="images/page157top.jpg" alt="" width="600" height="502" /> -</div> - -<div class="page157"> - -<p class="caption cap157 herhaling">DIÁBOLONISTEN -VERKLEED OP DE MARKT.</p> - -<p class="inillo text550 blankbefore2">Nadat de kerk uit was kwamen de lieden -samen om te raadplegen wat in dezen te doen -ware. Maar de tweede prediker der stad -sprak: „Ik wil niets doen uit mijzelven -zonder geraadpleegd te hebben met mijn -buurman Vreeze Gods. Want daar hij in -het eerst meer van onzen vorst en diens handelingen -wist dan wij, zoo zou het ook nu -kunnen wezen, dat hij ons wist te raden, -daar wij naar het goede pad willen terugkeeren.”</p> - -<p class="inillo text550">Zoo werd dan om Vreeze Gods gezonden, -die aanstonds verscheen en zich aldus liet -hooren: „Ik ben van oordeel, dat Menschziel -in deze hare benauwdheid een ootmoedig -rekwest aan hare beleedigden vorst Immanuel -moet aanbieden om hem te verzoeken, dat -hij in gunst en genade tot haar wederkeere -en niet voor eeuwig den toorn behoude.”</p> - -<p class="inillo text550">De stedelingen stemden hierin volmondig -toe en het verzoekschrift werd opgesteld. -Maar wie zou het nu brengen? Ten laatste -kwam men overeen, dat de Burgemeester -het doen zou. Dit gebeurde. De Burgemeester -begaf zich op weg naar het hof van -El-Schaddaï, waar Immanuel, de vorst van -Menschziel, zich bevond, en hij kwam daar -ook aan. Maar de poort was gesloten en -een sterke macht bewaakte die, zoodat de -afgezant langen tijd moest buiten blijven -<span class="verwijzing">Klaagl. 3 : 8, 44.</span>staan. Daarom verzocht hij, -dat iemand tot den Prins mocht gaan om -hem mede te deelen wie daar buiten aan de -poort stond en wat hij kwam doen. Zoo -gebeurde het dan ook. Er was iemand, -die aan El-Schaddaï en zijn Immanuel berichtte, -dat de Burgemeester van Menschziel -daar buiten stond en verzocht in tegenwoordigheid -van den Prins te worden toegelaten; -maar de vorst wilde niet afkomen of toelaten, -dat hem de poort ontsloten werd. -<span class="verwijzing">Jer. 2 : 27, 28.</span>Zijn antwoord luidde: „Zij -hebben mij den rug gekeerd, en niet het -aangezicht, maar nu in dezen tijd hunner -benauwdheid zeggen zij tot mij: sta op en -behoud ons. Maar kunnen zij nu niet gaan -tot hunne Vleeschelijke-Gerustheid, tot wien -zij zich begaven als zij mij verlieten, en -maken hem in deze benauwdheid tot hunnen -leidsman en beschermer? Waarom komen zij -mij nu in hunnen angst zoeken, daar zij -zich in hunnen voorspoed van mij hebben -afgekeerd?”</p> - -</div><!--page157--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/page157bot.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="116" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>Dit antwoord maakte, dat de heer Burgemeester -zwart werd in zijn aangezicht, hij -was beroerd, verpletterd, als in zijn binnenste -verscheurd. Nu begon hij weder te -gevoelen wat het te zeggen was geweest gemeenzaam -te worden met een Diábolus-man -als Vleeschelijke-Gerustheid. Maar ziende -dat er voor dit oogenblik aan het hof weinig -uitkomst was zoomin voor hem als voor de -stad, sloeg hij op zijne borst en keerde -weenende terug, den ganschen weg langs -het beklagenswaardig Menschziel betreurende.</p> - -<p>En als hij nu in het gezicht der stad -genaderd was, zoo gingen de oudsten en -edelen om hem te begroeten en te vernemen -welk wedervaren hij gehad had. Maar hij -antwoordde hen op een zoo droevigen toon, -dat zij allen het uitschreeuwden, klaagden -en weenden. Zij wierpen ook asch op hunne -hoofden en deden een zak om hunne lenden, -gaande al weenende door de stad. Toen de -overige burgers dit vernamen, jammerden -zij met hen meê. Dit was voor hen allen -een dag van tuchtiging, ontsteltenis, benauwdheid -en angst.</p> - -<p>Nadat zij nu weder een weinig bedaard -waren, kwam het stadsvolk weder samen om -te beraadslagen wat hun nu te doen stond. -Wederom vraagden zij het advies van den -ouden heer Vreeze Gods, en deze zeide hun, -dat er geen ander en geen beter middel -was dan maar voortdurend requesten te zenden -naar het hof; ook al werden ze met -bestraffing of met stilzwijgen beantwoord, -toch maar telkens opnieuw hunne smeekschriften -opzenden. „Want,” zeide hij, „het -is El-Schaddaï’s gewoonte de menschen te -laten wachten om hun lijdzaamheid te leeren, -en zij, die in nood zitten, moeten gewillig -zijn om te verbeiden.”</p> - -<p>Zoo vatten zij dan weder moed en zonden -weder en weder en nogmaals weder; -nu ging er geen dag, ja nauwelijks een uur -voorbij, of men ontmoette in den omtrek -der stad een rijdenden postbode, die op zijn -hoorn blies van Menschziel af tot aan het -paleis van El-Schaddaï; en die allen droegen -smeekbrieven of verzoekschriften ten -gunste van Menschziel, of keerden van het -hof terug. Ja, de weg was vol boodschappers, -gaande en komende, die elkander ontmoetten -en dit duurde zoo voort dien ganschen -harden kouden wintertijd.</p> - -<hr class="chap" /> - -<h2 class="text" id="HoofdstX">HOOFDSTUK X.<br /> -EEN DIABOLISCH COMPLOT.</h2> - -<p class="fancycap"><img src="images/dropcapw.png" alt="W" width="107" height="90" -class="dropcap" /><span class="verbergen">W</span>anneer gij het nog niet vergeten -zijt, dan herinnert gij u hoe ik u -tevoren mededeelde, dat, nadat -Immanuel Menschziel had ingenomen en -vernieuwd, er nog heel wat loerende Diábolusmannen -overbleven, die zich in de -holen en spelonken verscholen. De namen -van sommigen hunner zijn ook genoemd, als -daar zijn Onreinheid, Overspel, Moord, -Toorn, Overdaad, Bedrog, Boosoog, Lastering -en vooral die gevaarlijke booswicht, -de oude Gierigheid. Tegen hen had de -goede Prins aan den heer Vastewil en de -anderen, ja, aan de gansche stad bevelen -gegeven ze op te zoeken, te grijpen en ten -onder te brengen, ten einde alzoo de vijanden -van hunnen vorst uit de gezegende stad -weg te doen. Doch zij hadden dezen last -niet volvoerd, en verzuimd de Diábolisten -na te speuren en vast te zetten of te verdoen. -Wat deden nu deze booswichten? Zij -verkloekten zich en staken langzamerhand -het hoofd weder op. Nu en dan vertoonden -zij zich aan de burgers en sommigen van -dezen begonnen, helaas, maar al te gemeenzaam -met hen om te gaan, tot groot nadeel -der stad, zooals later zal blijken.</p> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/illo159.jpg" alt="" width="396" height="600" /> -<p class="caption herhaling">ZIEKTEN IN MENSCHZIEL.</p> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>Deze overgebleven Diábolus-mannen, bemerkende, -dat Menschziel zijnen vorst beleedigd, -en hij zich aan de stad onttrokken had -en weggegaan was, maakten onderling eene -samenzwering tot verderf der stad. Zoo -kwamen zij op zekeren tijd samen in den -schuilhoek van Boosheid, een oud heer, die -ook tot de Diábolus-mannen behoorde, en -overlegden daar hoe zij de stad weder in -de handen van hunnen heer zouden overleveren. -De een raadde dit, de ander wat -anders, tot ten laatste de heer Onkuisch -voorsloeg, dat enkelen hunner zich aan de -inwoners van Menschziel als dienstknechten -zouden aanbieden. „Indien het hun gelukt -als zoodanig geplaatst te worden, zouden -zij voor ons en onzen heer het innemen der -stad veel gemakkelijken,” zeide hij. Maar -Moord, die booswicht, stond op en sprak: -„Dat mag heden niet geschieden, want -Menschziel is nu in beroering en zeer boos -omdat zij reeds eenmaal door onzen vriend -Vleeschelijke-Gerustheid is verschrikt. Wij -moeten geschikter tijd afwachten. Daarenboven -hebben zij in last ons te grijpen en -te verslaan, waar zij ons ook vinden. Laat -ons dan listig zijn als de vossen.” Zoo werden -zij het dan samen eens, dat éen hunner -uit aller naam een brief zou gaan brengen -aan Diábolus, waarin men hem alles zou -mededeelen zoowel aangaande de ongenade, -waarin Menschziel bij zijnen vorst viel, als -aangaande hun plan in dezen.</p> - -<p>Die brief werd spoedig opgesteld en was -van den volgenden inhoud:</p> - -<p>„Aan onzen grooten heer, den vorst -Diábolus, wonende op den bodem der hel.</p> - -<p>„Groote vader en machtige vorst Diábolus, -wij uwe getrouwe aanhangers, nog overgebleven -in de rebelleerende stad Menschziel, -die ons aanzijn van u ontvangen hebben -en uit uwe hand leven; — wij kunnen -onmogelijk langer met onverschilligheid aanzien, -dat gij aldus veracht, onvriendelijk -behandeld en versmaad wordt door de inwoners -dezer stad. Ook is uwe afwezigheid -ons hoogst onaangenaam, dewijl zij tot onze -schade dient.</p> - -<p>„De reden, waarom wij thans aan onzen -heer schrijven, is omdat wij nog niet alle -hoop hebben opgegeven, dat deze stad nog -eenmaal weder uwe woning worde; want zij -is grootelijks van haren heer afgeweken en -hij is tegen haar vertoornd en van haar -weggegaan, ja, ofschoon zij telkens opnieuw -tot hem zenden, dat hij toch mocht -wederkeeren, zoo kunnen zij hem niet bewegen -of een goed woord van hem loskrijgen. -Er heeft ook onlangs eene hevige -ziekte geheerscht, die nog aanhoudt, en dat -niet onder lieden van den geringen stand, -maar onder de aanzienlijksten en de hoogste -rangen. Wij, Diábolus-mannen, blijven echter -gezond en wel, sterk en levenslustig, zoodat -wij oordeelen, dat zij door hunne overtreding -ter eener zijde en hunne ziekte en -zwakheid ter anderer zijde gansch en al voor -uwe macht open liggen. Zoo het derhalve -bestaan kan met uw geduchte wijsheid, en is -naar den raad van uwe vorsten om nog -eens een aanslag op Menschziel te wagen, -laat het ons dan weten, en wij zijn gereed -ons uiterste te doen om haar in uwe hand -over te leveren. Zoo echter hetgeen wij -zeggen door u niet geschikt geoordeeld wordt, -laat ons dan uwe meening met een paar -woorden weten; want wij zijn bereid uwen -raad in alles op te volgen, al hing er ons -leven van af.</p> - -<p>„Aldus gegeven onder onze eigen hand, -na voorafgaand overleg ten huize van den -heer Boos, die nog levend overgebleven is, -in onze begeerlijke stad Menschziel!”</p> - -<p>Toen Onheilig met dezen brief aan den -Hellepoortsheuvel kwam, (want hij was de -bode), klopte hij aan de koperen poort om -te worden binnengelaten. Daarop deed de -deurwachter Cerberus de poort open en nam -den brief aan, welken hij onmiddellijk aan -Diábolus overgaf met de woorden: „Tijding -uit Menschziel, Mijnheer! Zij komt van vertrouwde -vrienden.”</p> - -<p>Nu kwamen uit alle hoeken van den afgrond -Beëlzebul, Lucifer, Apollyon met al -de rest van dat gespuis voor den dag om -te vernemen wat er gaande was. Men opende -den brief en las hem in tegenwoordigheid -van Cerberus. Die lezing was luid genoeg -om hetgeen er in stond in alle hoeken van -den afgrond te doen weerklinken. Onmiddellijk -werd bevel gegeven, dat van louter -blijdschap de doodsklok zou worden geluid, -hetgeen ook gebeurde, en alle helsche vorsten -verheugden zich, dat Menschziel nog het -onderspit zou delven. De klokkeluider riep: -„De stad Menschziel — komt wonen — bij -ons — in de hel! Maak plaats dan — voor -Menschziel — in de diepte der hel!” Dit -alles bewees, dat zij hoopten Menschziel -weer machtig te worden.</p> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/illo161.jpg" alt="" width="387" height="600" /> -<p class="caption herhaling">ONHEILIG VOOR DIÁBOLUS.</p> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>Nadat deze akelige plechtigheid volbracht -was, kwamen zij weder samen om te overleggen -welk antwoord zij aan hunne vrienden -zenden zouden. Omdat de zaak spoed vereischte -lieten zij het geheel aan vorst Diábolus -over, oordeelende, dat hij de eigenlijke -vorst en heer der stad was. Hij stelde dan -naar eigen goedvinden een brief op en zond -hem door dezelfde hand terug, die de tijding -gebracht had. Hier is de inhoud:</p> - -<p>„Aan ons geslacht, de hoogmogende -Diábolus-mannen, die nog wonen in de stad -Menschziel. Diábolus, de groote vorst, wenscht -een gelukkigen uitslag aan die goede ondernemingen, -raadslagen en voornemens, die -gij uit liefde tot onze eer en heerlijkheid -in uwe harten koestert, om ze uit te voeren -tegen Menschziel.</p> - -<p>„Beminde kinderen en leerlingen, Mijneheeren -Onkuisch, Overspel en de anderen! -Wij hebben hier in ons eenzaam verblijf -uw aangename letteren ontvangen door de -hand van onzen vertrouweling Onheilig, en -om te toonen hoezeer wij er ons over verheugden, -hebben wij van blijdschap onze -klokken geluid. Hoe blijde zijn wij dat wij -nog vrienden in Menschziel hebben, en dat -haar Prins vertoornd is weggegaan. Ook -hoorden wij met genoegen van hunne ziekte -en uwe gezondheid. Hoe blijde zouden wij -ook wezen, konden wij deze stad weder in -onze macht krijgen, en daartoe zullen wij -geen enkele helsche list sparen. Natuurlijk -wordt gij dan ook weder onze kapiteins en -overheden. Wij komen met sterkere macht -dan de eerste maal, want zijn wij er nu -weder meester van, dan blijft zij de onze -voor eeuwig, aangezien het eene wet van -hun vorst is, dat, zoo wij hen ten tweeden -male overwinnen, zij dan ons ongestoord en -wettig eigendom blijft.</p> - -<p>„Doet dan nog nauwkeuriger onderzoek -en tracht al de zwakke zijden van Menschziel -te bespieden. Gij moet ons ook eens -laten weten welk middel u het beste voorkomt -om hen te krenken, namelijk door hen -tot een loszinnig leven te verleiden of hen -tot wanhoop en vertwijfeling te brengen, -of wel de stad te laten in de lucht springen -door ons buskruit van hoogmoed en -zelfbedrog. Houdt u gereed om van binnen -een ijselijk wapengeschrei aan te heffen, -wanneer wij van buiten vaardig zijn om -storm te loopen. Bovendien moeten wij -deze dingen met haast doen. Al de zegeningen -des afgronds zijn over u!</p> - -<div class="putmond"> - -<p>„Gegeven aan den mond van den put des -afgronds door gemeene toestemming van -al de vorsten der duisternis om gezonden -te worden, naar het geweld, -dat wij nog in Menschziel uitoefenen, -door de hand van den heer Onheilig.</p> - -<p class="ondertekening">Door mij, Diábolus.”</p> - -</div><!--putmond--> - -<p>Deze brief werd nu naar Menschziel gezonden -tot de Diábolus-mannen, welke daar -overbleven in de wallen. Toen nu deze -Onheilig weder in Menschziel was teruggekeerd, -begaf hij zich onmiddellijk naar de -woning van heer Boos, want daar kwam de -troep samen. Bemerkende, dat hun afgezant -gezond en wel was teruggekeerd, verheugden -zij zich, en hunne blijdschap nam nog toe -toen zij den brief van Diábolus hadden gelezen. -Zij vraagden Onheilig naar den welstand -van al hunne bekenden in den put -des afgronds, en zetten zich daarna weder -aan het beraadslagen.</p> - -<p>Het eerst werd bepaald, dat zij alles voor -Menschziel zouden stil houden. „Laat het toch -niemand merken welk voornemen wij tegen -hen koesteren,” zeiden zij. Na eenig heen en -weer praten stond de heer Bedrog op en zeide: -„Echte Diábolus-vrienden, luistert. Onze -heeren en machtigen uit den afgrond stellen -ons drie wegen voor. De eerste is de weg -der loszinnigheid, de tweede die van den -wanhoop, en de derde het doen springen -van alles door hoogmoed en zelfbedrog. -Ik voor mij geloof dat haar hoogmoedig te -maken wel iets helpen zal en dat loszinnigheid -ook wel eenige uitwerking kan hebben; -maar konden wij haar tot wanhoop brengen, -dan hadden wij het rechte punt geraakt. -Dan zouden wij haar in de eerste plaats -aan de hartelijke liefde van haar vorst doen -twijfelen, en dat zal hem zeer tegenstaan. -Werkt dit een weinig door dan zullen zij -wel ophouden verzoekschriften naar hem op -te zenden — dan is het uit met al dat -smeeken en kermen om hulp en bijstand; -want dan ligt de sluitrede voor de hand: -„Waartoe zal dit alles dienen?”” En in dezen -raad van Bedrog stemden zij eenparig toe.</p> - -<p>Maar nu deed zich de vraag voor: hoe -zullen wij dit ons voornemen ten uitvoer -brengen? En dezelfde heer beantwoordde -die vraag als volgt: „Laat zoovelen van -onze vrienden als die niet schromen zich -voor hunnen vorst in het gevaar te begeven, -zich vermommen, andere namen aannemen, -en als boeren verkleed naar de markt gaan. -Laat hen zich aanstellen als wilden zij in -de stad Menschziel dienen als knechten en -arbeiders. Laat hen zich voor hunne meesters -zoo diep mogelijk buigen. Indien Menschziel -hen dan huurt, zullen zij in korten tijd -zoo verdorven worden, dat zij het ongenoegen -van hunnen vorst geheel over zich -brengen, en hem zóo vertoornen, dat hij -hen uit zijn mond spuwt. Is dit geschied, -dan zal onze vorst op hen aanvallen, en zij -vallen ons als vanzelf in de klauwen.”</p> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/page163top.jpg" alt="" width="600" height="654" /> -</div> - -<div class="page163"> - -<p class="caption cap163 herhaling">DIÁBOLUS’ HAAT EN KWAADAARDIGHEID.</p> - -<p class="inillo text550 blankbefore2">Dit voorstel was nog maar kwalijk gedaan -of het werd toegejuicht en al de Diábolus-mannen -drongen zich voorwaarts om -zulk een schoonen buit machtig te worden. -Er werden er nu een drietal uitgezocht, n. l. -de heeren Gierigheid, Onreinheid en Gramschap. -Gierigheid noemde zich Spaarzaam, -Onreinheid veranderde zijn naam in Geoorloofd-vermaak, -en Gramschap noemde zich -Voortvarendheid.</p> - -<p class="inillo text550">Op zekeren marktdag lieten zich deze drie -vroolijke klanten op den markt vinden, aangenaam -voor het oog en in schapenvachten -gekleed, die zoo wit waren, ja, bijna zoo -wit als de kleederen van Menschziel; ook -konden zij de taal van Menschziel duidelijk -spreken. Toen zij op de markt gekomen -waren en aan de burgers hun dienst aangeboden -hadden, werden zij ook spoedig gehuurd, -want zij eischten maar weinig loon -en beloofden hunnen meesters trouwen dienst.</p> - -<p class="inillo text550">De heer Gemoed huurde Spaarzaam; en de -heer Vreeze Gods huurde Voortvarendheid; -Geoorloofd Vermaak ging niet zoo spoedig -van de hand; hij kon zoo vlug als de anderen -geen meester krijgen, want het was in -de vasten. Maar toen deze bijna uit was, -kreeg ook hij een dienst bij den heer Vastewil -als lijfknecht. Zoo hadden nu allen -meesters. Toen deze booswichten op die -wijze in de huizen der lieden van Menschziel -waren, begonnen zij daar aldra veel kwaads -te doen; want listig en boos als dit gebroed -was, zoo bedierven zij de huisgezinnen -en sarden hunne meesters; vooral -Spaarzaam en Geoorloofd-vermaak. Hij, die -onder den naam van Voortvarendheid doorging, -behaagde ook zijn meester zoo niet, -want deze zag weldra, dat hij een huichelachtige -deugniet was. En pas had de -schelm dit bemerkt of hij pakte zich het -huis uit, of anders zou zijn meester hem -zonder twijfel hebben opgehangen.</p> - -</div><!--page163--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/page163bot.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="38" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>Toen nu deze fielten het zoo ver gebracht -hadden en alles zooveel mogelijk hadden -bespied en bedorven wat zij konden, beraadslaagden -zij op welken tijd Diábolus van -buiten den aanval zou wagen, en zij hem -van binnen ondersteunen. Zij kwamen overeen, -dat een marktdag daarvoor de geschiktste -tijd zou wezen; want dan waren de stedelingen -het drukste. Men kan dit als een vaste -regel aannemen, wanneer de menschen het -drukste zijn in hunne bezigheden, dan vreezen -zij het minst voor een overval. De Diábolus-mannen -zouden dan ook het best den tijd -hebben, meenden zij, om te ontsnappen. -Dit alles besloten zijnde, schreven zij een -brief en zonden dien weer op door de hand -van Onheilig. Hij luide ongeveer als volgt:</p> - -<p>„De heeren der ijdelheid zenden aan den -grooten en machtigen Diábolus, uit onze -holen en spelonken in en om de wallen van -Menschziel groetenis.</p> - -<p>„Onze groote heer en onderhouder van -ons leven, Diábolus! hoe blijde waren wij -<span class="verwijzing">Rom. 7 : 21.<br />Gal. 5 : 17.</span>als wij uwe vaderlijke bereidwilligheid vernamen -om ons behulpzaam te wezen ten -einde Menschziel in het verderf -te storten.</p> - -<p>„Wij hebben dan eerst overwogen dat -helsch drievoudig ontwerp, dat gij ons in -uwen laatsten brief voorsteldet, en besloten -eindelijk dat het ons best voorkwam haar -te voeren in eene zee van wanhoop. Wij -hebben gemeend op tweeërlei wijzen dit -ontwerp uit te voeren. Ten eerste door de -stad zoo goddeloos te maken als wij maar -kunnen, en daarna u te verzoeken de stad -op een gegeven oogenblik aan te vallen. -Als gij dan een leger van twijfelmoedigheid -meebrengt zult gij wel het best van allen -slagen. Op die wijze moeten wij winnen, -en als de poel zijn mond opent, zullen zij -zich in wanhoop daarin storten. Reeds hebben -wij drie van onze vertrouwelingen onder -hen gezonden, die zich vermomd en hunne -namen veranderd hebben, te weten Gierigheid, -Onreinheid en Gramschap. Deze laatste -diende onder den naam van Voortvarendheid -bij den heer Vreeze Gods, maar die oude -heer heeft hem weggejaagd. ’t Had hem -bijna zijn leven gekost. De anderen hebben -het beter getroffen, maar alle werkten mede -om ons plan tot wijsheid te brengen.</p> - -<p>„Nu stellen wij u voor, dat gij de stad -aanvalt op een marktdag, omdat zij dan het -zorgeloost zijn en het minst aan een overval -denken; zij kunnen zich dan het minst -verdedigen, en wij, uwe getrouwen, zullen -gereed staan om u van binnen te helpen. -In de verwarring zal alles gelukken. Indien -uwe slangenkoppen en draken onzen heer -een beteren weg kunnen wijzen, laat ons -dan spoedig uw wil kennen.</p> - -<div class="putmond"> - -<p>Aan de monsters van den put des afgronds -uit het huis van Boos, in -Menschziel, door de hand van Onheilig.”</p> - -</div> - -<p>Al de dagen dat deze helsche booswichten -aldus tot verderf der stad samenspanden, -was de arme stad in een jammervollen toestand, -eensdeels omdat zij El-Schaddaï en -zijn zoon zoo zwaar beleedigd hadden, en -anderdeels omdat de vijanden van binnen -nieuwe kracht kregen; en verder omdat zij -op al hunne verzoekschriften om vergeving -en genade tot dusverre nog geen vriendelijk -antwoord hadden ontvangen. Door de loosheid -en listen van de inwonende Diábolisten -was hun toestand eer erger dan beter geworden.</p> - -<p>De krankheid bleef ook al heerschen in -Menschziel, zoowel onder de kapiteins als de -burgers der stad, en hunne vijanden waren -kloek en sterk; zij schenen nu wel ten hoofd -en Menschziel ten staart geworden. ’t Was -dan ook in dien tijd dat voormelde brief -naar den afgrond werd gezonden, en Onheilig -dien aan Hellepoortsheuvel aan Cerberus -overhandigde. Toen deze twee elkander -weder ontmoetten, waren zij straks zoo gemeenzaam -met elkaêr als de eene bedelaar -met den ander, en begonnen een gesprek -over de zaken van Menschziel en de plannen -tegen haar gesmeed. De portier ving aan:</p> - -<p>„Wel, mijn oude vriend, zijt gij daar -weder aan Hellepoortsheuvel; hoe blij ben -ik u te zien.”</p> - -<p>Onheilig: „Ja, mijnheer, ik kom hier in -het belang der stad Menschziel.”</p> - -<p>Cerberus. „Ik bid u, hoe staat het thans -met de stad?”</p> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/illo165.jpg" alt="" width="391" height="600" /> -<p class="caption herhaling">ONHEILIG KEERT UIT DEN AFGROND TERUG.</p> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>Onheilig. „Naar het mij voorkomt in -een besten toestand; ten minste wat ons -aangaat, want zij hebben zeer afgenomen in -godsvrucht en dat doet ons goed. Hun Heer -is ook zeer op hen vertoornd, en wij hebben -grooten invloed op hen en komen in hunne -huizen. Ook heerscht er eene erbarmelijke -ziekte onder hen, die hen zwak maakt; -zoodat wij goede hope hebben het eindelijk -nog te winnen.”</p> - -<p>„Geen tijd zoo geschikt als deze,” antwoordde -Cerberus, de helhond, „om dit -oogmerk te bereiken. Ik wensch het van -harte om de arme Diábolus-mannen, welke -ouder gedurige vrees voor hun leven in -Menschziel wonen.”</p> - -<p>Onheilig antwoordde: „Het plan is zoo -goed beraamd, en zij zijn maar onnoozele -duiven; ze hebben geen hart in hun lijf. -Alles wel beschouwd moeten wij het winnen.”</p> - -<p>Cerberus. „Het is zooals gij zegt, ga -binnen bij de heeren, hier. Ik heb uwen -brief reeds overgegeven en zij zullen u een -goede belooning geven.”</p> - -<p>Onheilig trad dan binnen en als Diábolus -hem ontmoette, riep hij hem toe: „Welkom, -gij trouwe dienaar, ik ben verblijd over den -brief!” Ook de andere overheden van den -afgrond groetten hem, waarop Onheilig antwoordde: -„Dat Menschziel aan mijnheer -Diábolus gegeven worde, en dat hij eeuwig -haar koning zij!” En daarop gaven de holle -afgrond en de gapende muil van de hel zulk -een akelig geluid, dat er de bergen van -schudden. Dit gold daar voor muziek.</p> - -<p>Nadat zij nu den brief besproken en overwogen -hadden, overlegden zij ook welk antwoord -zij wedergeven zouden. De eerste was -Lucifer, die zijn advies gaf in deze woorden. -„Het eerste plan van de Diábolus-mannen -zal wel gelukken, n. l. om langs allerlei -middelen en wegen Menschziel goddeloos te -maken. Er is geen betere weg dan deze tot -verderf der ziel. Onze oude vriend Bileam -sloeg vóor eenige jaren juist dezen zelfden -<span class="verwijzing">Num. 31 : 16.<br />Openb. 2 : 14.</span> weg in, en het gelukte hem -best. Laat dit dan regel bij -ons wezen en ten allen tijde ons doel, er is -niets in de wereld, dat dit tegenstaan kan, -dan alleen de genade, waaraan, naar ik hoop, -deze stad geen deel heeft. Maar wat het -andere punt betreft om op een marktdag te -komen en vallen de stad aan, daar moeten -wij eerst nog eens goed over denken; want -het kon wel eens wezen, dat zij op dien -dag dubbele wachten uitzetten, en dat zij -ons op zulk eene wijze opwachtten, dat al -hunne burgers te wapen liepen. Dan waart -gij bedrogen en onze vrienden geraakten in -gevaar.”</p> - -<p>Toen zeide de groote Beëlzebul: „Hetgeen -deze overste gezegd heeft dient wel in -aanmerking genomen te worden, maar hij -zou zich toch kunnen vergissen. Wij moeten -daarom eerst eens trachten te weten te komen -of de stad Menschziel kennis draagt van -haar vervallen staat en van het voornemen, -dat wij tegen haar hebben opgevat, zoodat -zij hare wachten zou uitzetten op de marktdagen. -Sluimeren zij en zijn ze slaperig, -welnu, dan kunnen wij het best op een -marktdag beproeven. Maar hoe komen wij -dat nu te weten? Wacht, laat ons Onheilig -binnen roepen, die weet het wel.”</p> - -<p>Zoo werd dan Onheilig binnengeroepen, -en men stelde hem de vraag voor, waarop -hij aldus antwoordde: „Mijne heeren, voor -zoover ik weet is Menschziel tegenwoordig -vervallen in haar geloof en hare liefde; -Immanuel, haar vorst heeft haar den rug -toegekeerd; wel zendt zij vele verzoekschriften -aan hem, maar hij maakt geen haast om -die te beantwoorden. Ook wordt er niet veel -meer hervormd.”</p> - -<p>„Wel”, zeide Diábolus, „ik ben er best -mede tevreden, dat zij traag zijn om zich -te hervormen, maar ik vrees hunne verzoekschriften. -Toch toont de loszinnige wandel -dezer burgers, dat zij weinig ter harte nemen -hetgeen zij aan Immanuel vragen; en is hun -hart er niet bij, dan zijn die dingen niet -veel waard.”</p> - -<p>„Indien de zaken aldus staan met Menschziel,” -zeide Beëlzebul, „als Onheilig daar zegt, -zoo behoeven wij er niet zoo lang over te -praten op welken dag wij den aanval zullen -doen; dan is er geen kracht in al hunne -verrichtingen.”</p> - -<p>Maar nu begon Apollyon en sprak: „Mijn -oordeel in deze zaak is, dat wij zoo zoetjes -aan moeten voortgaan en de dingen niet te -haastig behandelen. Laat onze vrienden -binnen Menschziel slechts voortgaan de stad -te verontreinigen en te besmetten door haar -meer én meer in de zonde te verstrikken; -er is niets, dat haar zooveel kwaad doet als -de zonde. Indien dit wel gelukt, zal Menschziel -vanzelf wel nalatig zijn in het waken, -in het aanbieden van verzoekschriften en al -het andere, dat tot hare vastigheid dienen -kan. Zij zullen hun Immanuel vergeten, -en zijne tegenwoordigheid niet begeeren. -Kunnen wij hen tot zulk een leven krijgen, -zoo zal hun vorst niet licht tot hen komen. -Onze vertrouwde vriend Vleeschelijke-Gerustheid -met éen van zijne listen, dreef hem -uit de stad; waarom zouden de heeren Gierigheid -en Onreinheid hem samen niet buiten -de stad kunnen houden? En dit zeg ik u, -dat twee of drie Diábolus-mannen, die in -Menschziel worden opgenomen, meer doen -zullen om Immanuel buiten de stad te houden -en haar aan ons over te leveren, dan een -leger van een legioen, dat wij zouden kunnen -uitzenden om tegen haar te strijden.</p> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter nobotmargin"> -<img src="images/page167top.jpg" alt="" width="600" height="502" /> -</div> - -<div class="page167"> - -<p class="caption cap167 herhaling">PROFAAN EN BOOS.</p> - -<p class="inillo text550 blankbefore2">„Laat dus de onzen maar lustig voortgaan -binnen Menschziel met alle denkbare -list en behendigheid, en laat hen voortdurend -onder deze of gene vermomming eenigen -van de hunnen uitzenden om zich met -het volk van Menschziel te vermaken, en -het zal niet eens noodig zijn, dat wij een -oorlog met hen beginnen. En mocht dit -toch het geval zijn, dan verzeker ik u, dat -hoe zondiger zij zijn, zij ook des te onmachtiger -zullen wezen. Daarenboven neemt -eens het ergste wat gebeuren kan, namelijk -dat Immanuel tot hen wederkeerde, waarom -zou hij door diezelfde redenen nog niet eenmaal -kunnen worden uitgedreven? Waarom -zou hij niet voor eeuwig van hen kunnen -scheiden, en gebeurt dat, dan gaan immers -ook zijne kapiteins, zijne soldaten, zijne -stormrammen weg, en Menschziel blijft naakt -en bloot achter. Zal de aldus beroofde stad -dan niet vanzelf hare poorten voor u openzetten -als in de dagen van ouds? Maar dit -is een werk van tijd, niet van eenige dagen.”</p> - -<p class="inillo text550">Nauwelijks had Apollyon gedaan of Diábolus -barstte in groote woede en grimmigheid -uit en bepleitte zijne zaak aldus: „Mijne -heeren en machthebbers van dezen afgrond, -oprechte en getrouwe vrienden, met groot -ongeduld heb ik naar uw lange redevoeringen -geluisterd. Mijn gapende muil en -ledige buik verlangt zoo smachtend naar het -weder in bezit nemen van mijn beroemde -stad Menschziel, dat wat er ook van komen -moge, het mij onmogelijk is den afloop -van zoo langdradige handelwijzen af te -wachten. Ik moet zonder uitstel trachten -door alle mogelijke middelen mijn onverzadelijken -kolk des afgronds te vullen met -ziel en lichaam der stad Menschziel. Leent -daarom uwe hoofden, harten, handen, -waar ik heenga om mijne stad te herwinnen!”</p> - -</div><!--page167--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/page167bot.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="34" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>Toen de edelen en vorsten van den put -des afgronds de brandende begeerte van -Diábolus zagen om de ellendige stad Menschziel -te verslinden, hielden zij op met tegenwerpingen -te maken; maar het moet gezegd -worden, dat volgens den raad van Apollyon -handelend, de verwoesting der stad veel grooter -zou geweest zijn. Maar nu waren zij bereid -hun opperheer met alle macht bij te staan, -daar zij hem later weder noodig konden -hebben voor andere ontwerpen. Zoo overlegde -men dan met hoeveel en met welke -soldaten Diábolus zou optrekken tegen de -stad Menschziel om haar in te nemen. Na -eenig beraadslagen werd algemeen toegestemd -dat het een leger van machtige twijfelaars -wezen zou. Tusschen de twintig en dertig -duizend scheen hun voldoende.</p> - -<p>Het besluit van den breeden raad hield -dus in, dat Diábolus nu onmiddellijk den -trom zou laten roeren om volk aan te werven -in het land van Twijfelzucht, dat niet verre -van Hellepoortsheuvel aflag; altemaal volk, -dat hij uitmuntend kon gebruiken tegen de -ellendige stad Menschziel. Ook werd vastgesteld, -dat de heeren zelven hem in den -oorlog zouden bijstaan en te dien einde het -leger commandeeren en aanvoeren.</p> - -<p>Zij stelden dan wederom een brief op en -zonden dien aan de Diábolus-mannen, die -intusschen Menschziel begluurden en op de -terugkomst van Onheilig wachtten. Wij zullen -dezen brief maar niet in zijn geheel wedergeven. -Wij weten reeds hoe men daar in -die nare en duistere hellespelonk schreef. -Zij ontkenden ook thans niet, dat zij bezield -waren met het allervergiftigste oogmerk en -bedoelen tegen de stad Menschziel. Al dat -helsche gebroed verheugde zich in de aanvankelijk -goede uitkomst en maakte nu ook -de verdere pogingen bekend, die door hen -zouden worden aangewend. Dat het leger -van Diábolus volgens den raad der Diábolus-mannen -uit de stad van enkel twijfelaars zou -zijn samengesteld, meer dan twintig duizend -in getal. „Allen wakkere mannen en van -schrikbarend voorkomen,” aldus stond in -den brief, „lieden van ouds in den oorlog -gewoon, en die den trommel wel hooren -mogen.” Het helsche geschrift eindigde -aldus:</p> - -<p>„Wat den tijd onzer komst vóor Menschziel -betreft, zoo is nog niet bepaald of het een -marktdag of wel een nacht, die op een marktdag -volgt, zal wezen. Houdt gij u in ieder -geval gereed bij het hooren van onzen trommelslag. -De edele heeren Lucifer, Beëlzebul, -Apollyon, Legio en al de anderen groeten -u, gelijk ook Diábolus zelf, en wenschen u -denzelfden voorspoed, dien wij genieten.”</p> - -<p>Onheilig had in het naar huis gaan weder -een gesprek met den portier Cerberus, die -hem naar de boodschap vraagde, welke hij -had meêgekregen; waarop Onheilig antwoordde, -dat al de plannen der Diábolus-mannen -in de stad waren goedgekeurd.</p> - -<p>„En,” vraagde Cerberus, „is het Diábolus’ -voornemen om zelf mee op te trekken?”</p> - -<p>„Voorzeker,” was het antwoord „en dat -wel met meer dan twintig duizend man, -altemaal twijfelaars, in den oorlog geoefend.”</p> - -<p>Toen werd Cerberus vroolijk en riep uit: -„Als er zulke maatregelen genomen zijn, dan -zou ook ik wel mede optrekken willen aan -het hoofd van een duizendtal, om mijne -dapperheid te toonen.”</p> - -<p>„Welnu,” zeide Onheilig, „waarom zou -dat niet kunnen geschieden? Maar ik heb -nu haast en moet voort.”</p> - -<p>„Ja, haast u, mijn vriend, en zeg aan de -vrienden binnen Menschziel, dat ook Cerberus -hen laat groeten en van ijver brandt om -hen te hulp te komen.” Zoo namen dan -die twee afscheid en keerde Onheilig naar -Menschziel terug, in de legerplaats van den -heer Boos, waar de Diábolus-mannen hem -reeds verwachtten, en met graagte den brief -lazen en alles vernamen wat Onheilig te -zeggen had.</p> - -<p>Aldus was nu de tegenwoordige toestand -der ongelukkige stad Menschziel; zij had -haren vorst beleedigd en hij was heengegaan; -zij had de machten der hel aangemoedigd -door hare dwaasheid, en tot haar eigen verderf -hen tot zich gelokt. Wel had de stad -hare zonde leeren beseffen, maar de Diábolus-mannen -roerden zich in hare ingewanden; -zij riep, maar Immanuel was heengegaan en -hare kreten bereikten niet meer zooals vroeger -zijn oor. Bovendien wist zij niet wanneer -en of hij wel ooit zou terugkeeren. Daarbij -kende zij de listige aanslagen van den vijand -niet en hoe gereed deze stond om tegen -haar op te trekken met het gansche komplot -der hel.</p> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/illo169.jpg" alt="" width="397" height="600" /> -<p class="caption herhaling">KRIJGSRAAD IN MENSCHZIEL.</p> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>Wel zond zij voortdurend verzoekschriften -naar den vorst, maar hij beantwoordde die -met stilzwijgen. Zij verzuimde zich te hervormen -en dat was Diábolus naar den zin; -want hij wist, dat, indien zij de ongerechtigheid -in haar hart toeliet, haar koning -haar gebed niet hooren zou; daarom werd -zij nu al zwakker en zwakker en was als een -rollend blad voor den wind. Zij riep tot -haren koning om hulp en duldde Diábolus-mannen -in haren boezem: wat kon daarom -haar koning voor haar doen? Ja, daar scheen -nu wel eene vermenging plaats te hebben -in Menschziel, want de burgers der stad en -de Diábolus-mannen wandelden samen langs -de straten. Zelfs dachten de mannen van -Menschziel er aan om met hen vrede te -sluiten, daar de krankheid binnen de stad -zoo doodelijk was geweest, en zij zoodanig -daardoor waren gedund en verzwakt, dat -het toch tevergeefs zou wezen tegen hen -te vechten. De zwakheid van Menschziel -was de kracht van hare vijanden,<a id="FNanchor37"></a><a href="#Footnote37" class="fnanchor">[37]</a> en de -zonde van Menschziel in het voordeel der -Diábolus-mannen. Zoo begonnen dan reeds -deze lieden zich te verbeelden, dat zij de -stad in eigendom konden krijgen; beiden -schenen nu reeds het bezit daarvan met -elkander te deelen. Ja, de Diábolus-mannen -groeiden aan en namen toe, terwijl de stad -zelf verminderde. Meer dan elfduizend mannen, -vrouwen en kinderen waren aan de -ziekte gestorven.</p> - -<hr class="fn" /> - -<div class="footnote"> - -<p><a id="Footnote37"></a><a href="#FNanchor37"><span class="label">[37]</span></a> <span class="gesp2">De zwakheid van Menschziel was -de kracht harer vijanden</span>. Bunyan beschrijft -meesterlijk den ellendigen toestand der ziel, -die buiten Gods gemeenschap in Christus leeft, -omdat zij die heeft verzondigd. Alles is krachteloos; -’t is vorm wat er nog overblijft van godsdienstige -verrichtingen, een vorm der godzaligheid, maar die -de kracht daarvan verloochent.</p> - -</div><!--footnote--> - -<hr class="chap" /> - -<h2 class="text" id="HoofdstXI">HOOFDSTUK XI.<br /> -HET COMPLOT ONTDEKT.</h2> - -<p class="fancycap"><img src="images/dropcapv.png" alt="V" width="90" height="90" -class="dropcap" /><span class="verbergen">V</span>olgens het welbehagen van El-Schaddaï -was daar iemand in de -stad, die Toezicht heette, een groot -vriend der inwoners en die Menschziel liefhad. -Deze man had tot gewoonte aangenomen om -overal in de stad te luisteren en op te letten, -of hij ook iets te hooren of te zien kreeg, -dat kwade gevolgen hebben kon. Hij vertrouwde -de Diábolus-mannen evenmin binnen -als buiten de stad. Nu gebeurde het eens, -dat deze heer Toezicht op eene plaats, genaamd -Kwaadheuvel, kwam, waar de vrienden -van Diábolus plachten saam te komen; -zoo hoorde hij eenig gemompel, (gij moet -weten, dat het nacht was), en sloop zachtkens -naderbij om beter te kunnen luisteren -wat daar besproken werd. Al dadelijk ving -hij een gesprek op, waarin iemand verklaarde, -dat het niet lang meer duren zou -of Diábolus was meester van de stad Menschziel, -en dat dan al de burgers met het -zwaard zouden worden gedood, al ’s konings -kapiteins verjaagd en al zijne soldaten uit -de stad gedreven. Hij voegde daarbij, dat -er reeds een leger van twintig duizend strijdbare -mannen bij Diábolus gereed stond om -dit voornemen tot werkelijkheid te brengen; -het zou geen maand meer duren, of dit alles -was gebeurd.</p> - -<p>Nauwelijks had Toezicht dit gehoord of -hij begaf zich naar het huis van den Burgemeester -en stelde er dezen mede in kennis. -De Burgemeester zond dadelijk naar den -heer Geweten, die het ambt van tweeden -prediker waarnam, opdat hij alarm zou -roepen in de stad. De Oppersecretaris was -nog ongesteld.<a id="FNanchor38"></a><a href="#Footnote38" class="fnanchor">[38]</a> Zoo liet dan ook even spoedig -de heer Geweten de klok luiden en kwam -het volk samen, waarop hij hen dadelijk -eene korte vermaning gaf om toch waakzaam -te wezen, en tevens het nieuws, dat -Toezicht bracht, bekend maakte. „Een vreeselijke -samenzweering is tegen ons gesmeed,” -zeide hij; „de heer Toezicht, die er de man -niet naar is om iets leugenachtigs bekend -te maken, heeft het ons ontdekt. Ik zal hem -roepen, dan kunt gij hem zelf hooren.”</p> - -<p>Dit gebeurde en Toezicht verhaalde nauwkeurig -al wat hij op Kwaadheuvel van de -Diábolusmannen vernomen had. Ieder moest -er de waarheid van inzien, vooral nadat de -prediker gezegd had: „Het is volstrekt niet -bevreemdend, dat de Diábolus-mannen zulke -ontwerpen smeden; want door onze eigen -schuld hebben wij El-Schaddaï beleedigd, -zijn zoon Immanuel aanleiding gegeven onze -stad te verlaten en ons zeer verzwakt; terwijl -wij in veel te vriendschappelijke verstandhouding -met dat slechte volk leven. De krankheid, -die in onze stad is, verzwakt ons; menig -dapper en goed burger is gestorven en de -Diábolus-mannen worden hoe langer hoe -sterker. Bovendien heb ik van Toezicht vernomen, -dat er verscheidene brieven heen en -weer geschreven zijn naar en van Diábolus, -die niets liever ziet dan den ondergang der -stad.”</p> - -<hr class="fn" /> - -<div class="footnote"> - -<p><a id="Footnote38"></a><a href="#FNanchor38"><span class="label">[38]</span></a> -<span class="gesp2">De oppersecretaris was nog ongesteld</span>. -De Heilige Geest was bedroefd en daarom -geweken. De ziel ondervond de kracht des Geestes -niet, echter niet omdat de Geest „ongesteld” wezen -zou; maar omdat er geene gemeenschapsoefening met -hem is.</p> - -</div><!--footnote--> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter navoetnoot"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter nobotmargin"> -<img src="images/page171top.jpg" alt="" width="600" height="537" /> -</div> - -<div class="page171"> - -<p class="caption cap171 herhaling">BEGEERLIJKHEID -WORDT GEVANGEN GENOMEN.</p> - -<p class="inillo text550 blankbefore2">Toen Menschziel dit alles hoorde hief zij -hare stem op en weende. Toezicht stemde -daarmede in. Intusschen beraamden zij plannen -om een nieuw verzoekschrift aan El-Schaddaï -en zijn zoon op te zenden.<a id="FNanchor39"></a><a href="#Footnote39" class="fnanchor">[39]</a> Ook -zochten zij de kapiteins op en verzochten -hen toch goed wacht te houden en gereed -te zijn tegen een mogelijken overval; hunne -wapenrusting na te zien, en vooral goeden -moed te hebben.</p> - -<p class="inillo text550">Toen de kapiteins dit hoorden, zij die -allen Menschziel in waarheid liefhadden, -schudden zij zich uit evenals Simson toen -hij van de hinderlaag der Filistijnen hoorde, -en kwamen zij dadelijk samen om te beraadslagen -wat er te doen stond. Zij besloten -tot het volgende.</p> - -<p class="inillo text550">1<sup>e</sup>. Dat de poorten zouden worden gesloten -en met bouten en grendelen voorzien, -en dat alle in- en uitgaande lieden nauwkeurig -zouden worden onderzocht. <span class="verwijzing">1 Cor. 16 : 13.</span> -Daardoor meenden zij te kunnen ontdekken -wie de personen waren, die met -Diábolus in verbintenis stonden. <span class="verwijzing">Klaagl. 3 : 40.</span></p> - -<p class="inillo text550">2<sup>e</sup>. Vervolgens zou een nauwkeurig onderzoek -worden ingesteld binnen de stad; -huiszoeking gedaan bij iederen burger of <span class="verwijzing">Hebr. 12 : 15, 16.</span> -daar ook Diábolus-mannen -verborgen waren.</p> - -<hr class="fn" /> - -<div class="footnote"> - -<p><a id="Footnote39"></a><a href="#FNanchor39"><span class="label">[39]</span></a> -<span class="gesp2">Plannen om een nieuw verzoekschrift -op te zenden</span>. Nood leert bidden; -maar dat gebed voldeed niet aan de vereischten van -een ootmoedig geloofsgebed, dat verhooring vindt. -Ook de Christelijke deugden werden weder beoefend -met meer ijver, terwijl de waakzaamheid toenam. -Dit alles is prijzenswaard, maar ’t kan werk zijn in -eigen kracht en eigengerechtigheid kweeken. Het -geestelijk leven is een <span class="gesp2">nauw</span> leven.</p> - -</div><!--footnote--> - -</div><!--page171--> - -<div class="figcenter navoetnoot"> -<img src="images/page171bot.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="51" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>3<sup>e</sup>. Verder, dat ieder bij wien een Diábolus-man -gevonden werd, om het even wie het -<span class="verwijzing">Jer. 2 : 34; 5 : 26.<br />Ezech. 16 : 52.</span> ook wezen mocht, die huisvesting en voedsel -aan dat gespuis verleend had, op een openbare -plaats tot zijn groote schaamte en -schande zou worden te -pronk gezet.</p> - -<p>4<sup>e</sup>. Dat een openbare vast- en bededag -zou worden uitgeroepen, opdat de gansche -stad Menschziel zich verootmoedigde wegens -hare overtredingen tegen haar grooten Vorst <span class="verwijzing">Joël 1 : 14; 2 : 15, 16.</span> -en Heere. Allen, die -daar niet mede instemden en voortgingen -met hunnen arbeid op den bededag, zouden -voor Diábolus-mannen gehouden worden en -hunne ongerechtigheid dragen.</p> - -<p>5<sup>e</sup>. Ook werd nog besloten, met hunne -dringende smeekschriften om hulp, tijding -naar het hof te zenden van hetgeen de <span class="verwijzing">Jes. 37 : 4.</span> heer -Toezicht had ontdekt en openbaar -gemaakt.</p> - -<p>6<sup>e</sup>. Terwijl eindelijk den heer Toezicht -uit naam der stad werd dank gezegd voor -hetgeen hij had gedaan en hem de post -van schout bij nacht werd opgedragen.</p> - -<p>Volgens deze besluiten werd nu ook gehandeld -en de nieuwe schout bij nacht bekleedde -zijn post met grooten ijver en opoffering -van eigen rust en gemak. De man -was altijd ijverig in de weer, en lag op zijn -loer wanneer hij vermoeid was van het omzwerven. -Inderdaad, Menschziel had dien -post aan niemand beter kunnen opdragen -dan aan dezen persoon. Niet vele dagen -daarna als hij zijne onderzoekingstochten -ook tot ver buiten de stad voortzette, kwam -hij bij Hellepoortsheuvel in het land der -Twijfelaars, waar hij tot zijn schrik vernam, -dat Diábolus reeds alles gereed had om op -te trekken. Daarom kwam hij met haast -terug en riep de oudsten van Menschziel -samen, en deed hun verslag van hetgeen -hij vernam, in het bijzonder ook dat Diábolus -den ouden heer Ongeloof tot opperbevelhebber -van zijn leger had aangesteld, -dat dit leger uit meer dan twintig duizend -man bestond, die allen Twijfelaars waren. -Diábolus had het voornemen alle voorname -vorsten van den helschen afgrond tot kapiteins -aan te stellen, en vele prinsen van het -Zwarte Woud stonden met den hellevorst in -betrekking. De Twijfelaars hadden zich ook -verpraat, niet wetende met welk doel onze -Schout bij nacht hen uithoorde en aan den -heer Toezicht verteld, dat de reden waarom -de oude heer Ongeloof veldmaarschalk was -geworden hierin bestond, dat niemand aan -Diábolus trouwer was dan hij, en hij -sedert zijne ontvluchting uit Menschziel deze -stad doodelijk was blijven haten, naar niets -vuriger verlangende dan zich op haar te -kunnen wreken wegens den smaad hem aangedaan. -Ook is niemand beter dan hij met -de stad bekend omdat hij er eertijds -heerschte. Dit alles deelde de trouwe schout -bij nacht mede.</p> - -<p>Toen nu de kapiteins van Menschziel met -de oudsten der stad dit alles vernamen,<a id="FNanchor40"></a><a href="#Footnote40" class="fnanchor">[40]</a> -begrepen zij dat niets beter was dan onmiddellijk -de wetten uit te voeren, die -hun Vorst tegen de Diábolus-mannen had -uitgevaardigd. In het huis van den heer -Gemoed en van den grooten heer Vastewil -woonden nog twee daarvan. Bij den eerste -woonde Begeerlijkheid, maar die zijn naam -veranderd had in Spaarzaam. Bij den laatste -vond men Onreinheid, maar die zich Geoorloofd -Vermaak liet noemen. De kapiteins -en oudsten namen nu deze twee gevangen -en gaven hen over aan den stokbewaarder -Getrouwe, die hen zwaar met ketenen belaadde -en zoo nauw opsloot, dat ze de -tering kregen en in de gevangenis stierven. -Hunne meesters moesten ook in het openbaar -boete doen, dat wil zeggen: in eene openbare -plaats zich vertoonen om volledige -schuldbelijdenis af te leggen.<a id="FNanchor41"></a><a href="#Footnote41" class="fnanchor">[41]</a></p> - -<p>Daarna trachtten de kapiteins en oudsten -nog meerdere Diábolus-mannen machtig te -worden en in hunne kuilen en spelonken na -te speuren; maar ofschoon zij de afdruksels -hunner voetstappen duidelijk zagen, zoo was -het hun onmogelijk hen te grijpen, zelfs waar -zij hun onaangenamen geur roken. Dat gebroed -wist zich wonderwel te verschuilen. -Toch heerschte nu Menschziel met een sterken -arm over de Diábolisten, zoodat het -hun geraden was zich schuil te houden. Er -was een tijd geweest, dat ze op klaarlichten -dag langs de straten durfden wandelen, -maar die tijd was voorbij. Ze vlogen nu -als nachtuilen in het duister. Alle burgers -zagen hen nu voor hun doodvijanden aan, -zoo goed had de heer Toezicht zijn werk -verricht.</p> - -<hr class="fn" /> - -<div class="footnote"> - -<p><a id="Footnote40"></a><a href="#FNanchor40"><span class="label">[40]</span></a> -<span class="gesp2">Toen nu de kapiteins van Menschziel -dit alles vernamen</span>. Bij de zonden -der ziel voegde zich nu de listen des satans, die -het op den ondergang van het kind Gods gemunt -heeft. Maar uit hetgeen hier medegedeeld wordt, -blijkt, dat zijne listen ons niet onbekend zijn.</p> - -<p><a id="Footnote41"></a><a href="#FNanchor41"><span class="label">[41]</span></a> -<span class="gesp2">Schuldbelijdenis afleggen</span>. De ziel -begint alles te onderzoeken en alles te belijden, en -wat beleden is wordt vergeven.</p> - -</div><!--footnote--> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter navoetnoot"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter nobotmargin"> -<img src="images/page173top.jpg" alt="" width="600" height="501" /> -</div> - -<div class="page173"> - -<p class="caption cap173 herhaling">VERDEDIGINGSWERKTUIGEN IN MENSCHZIEL.</p> - -<p class="inillo text550 blankbefore2">Omtrent dezen tijd nu had Diábolus zijn -leger volkomen gereed. Hij zelf was opperheer, -Ongeloof veldmaarschalk; van de generaals -zullen wij later spreken; maar hier -zijn de namen van de kapiteins met hunne -vaandrigs en wapenen.</p> - -<p class="inillo text550">1<sup>e</sup>. Kapitein Woede; deze was een hoofdman -over de Twijfelaars aan de Verkiezing. <span class="verwijzing">Openb. 12 : 3, 4, 13, 15-17.</span> -Hij voerde eene roode -vlag, die gedragen werd door vaandrig Vernieler, -en een groote roode draak was zijn -wapen.</p> - -<p class="inillo text550">2<sup>e</sup>. Daarna kwam kapitein Uitzinnig, deze -was gesteld over de Twijfelaars aan de Roeping. -Zijn vaandeldrager heette <span class="verwijzing">Num. 21 : 6.</span> -Donkerheid; zijn vaandel was vaal en zijn -wapen prijkte met drie vurige slangen.</p> - -<p class="inillo text550">3<sup>e</sup>. Toen volgde kapitein Verdoemenis; -deze was een hoofdman over de Twijfelaars -aan de Genade. Ook zijne vlag was rood -en werd gedragen door <span class="verwijzing">Matth. 22 : 13.<br />Openb. 9 : 1.</span> Geen-Hoop-op-pardon, -terwijl een -duister hol zijn wapen was.</p> - -<p class="inillo text550">4<sup>e</sup>. Nu kwam kapitein Onverzadelijk, een -hoofdman over de Twijfelaars aan het Geloof. -Zijn vaandel was rood en <span class="verwijzing">Spreuk. 27 : 20.</span> Verslinder -droeg het, terwijl een paar opgesperde -kaken zijn wapen vertoonden.</p> - -<p class="inillo text550">5<sup>e</sup>. Ook was een kapitein Zwavel, gesteld -over de Twijfelaars aan de Volharding der -heiligen. De heer Vuurbrand droeg het roode <span class="verwijzing">Ps. 11 : 6<br />Openb. 14 : 11.</span> -vaandel, terwijl een blauwe en stinkende -vuurvlam zijn wapenschild -sierde.</p> - -<p class="inillo text550">6<sup>e</sup>. Kapitein Torment, die een hoofdman -was over de Twijfelaars aan de Opstanding. -Zijn vaandel was bleek en de -<span class="verwijzing">Mark. 9 : 44.</span> heer Knagend droeg het met een zwarte -worm in zijn wapen.</p> - -</div><!--page173--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/page173bot.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="44" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="Frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>7<sup>e</sup>. Kapitein Zonder-rust, een hoofdman -over de Twijfelaars aan de Zaligheid, voerde -het roode vaandel met een afzichtelijk doodsbeeld -<span class="verwijzing">Openb. 14 : 11, 6 : 8.</span> tot wapen, dat Rusteloos -droeg.</p> - -<p>8<sup>e</sup>. De achtste kapitein heette de heer -Graf. Hij was gesteld over de Twijfelaars -aan de heerlijkheid; had een vaal en bleek -vaandel, dat vaandrig Verderf droeg, en -zijn wapenschild prijkte met een bekkeneel -<span class="verwijzing">Jer. 5 : 16.</span> en gekruiste doodsbeenderen.</p> - -<p>9<sup>e</sup>. Eindelijk was er ook nog een kapitein -Wanhoop, die een aanvoerder was van -de Twijfelaars aan de gelukzaligheid. Zijn -vaandrig heette Vertwijfeling, die een roode -vlag droeg met een gloeiend ijzer en een -<span class="verwijzing">1 Tim. 4 : 2. Rom. 2 : 5.</span> hard hart tot wapen.</p> - -<p>Dit waren zijne kapiteins, met hunne -manschappen en wapens en vlaggen. Zeven -generaals stonden boven die kapiteins, namelijk -de heer Beëlzebul, de heer Lucifer, de heer -Legioen, de heer Apollyon, de heer Python, -de heer Cerberus en de heer Belial, en -veldmaarschalk Ongeloof was hun overste. -Nog waren daar vrijwilligers uit het Zwarte -Woud, die tot hoofdlieden van honderd -werden aangesteld.</p> - -<p>De verzamelplaats van deze strijdmacht -was Hellepoortsheuvel. Vandaar braken zij -op en marcheerden rechtstreeks op de stad -Menschziel aan. Gelukkig, dat tengevolge -van Toezichts waarschuwing de poorten waren -gesloten en met dubbele wachten bezet; de -slingers stonden op hunne standplaatsen, en -alles was gereed.</p> - -<p>Ook konden de Diábolus-mannen in de -stad niet zooveel kwaad doen als zij zich -hadden voorgenomen, want Menschziel was -nu ontwaakt. Maar ach, het arme volk werd -<span class="verwijzing">1 Petr. 5 : 8.</span> zeer verschrikt, toen de vijanden -zich eerst vertoonden en vooral toen zij hun -trom roerden.<a id="FNanchor42"></a><a href="#Footnote42" class="fnanchor">[42]</a> Deze was dan ook ijselijk om -te hooren; de lieden beefden voor dit geluid -wel zeven mijlen ver, althans voor -zoover zij wakker waren. Ook zwaaiden de -vaandrigs onophoudelijk met hunne afgrijselijke -vaandels.</p> - -<p>Toen Diábolus voor de stad kwam sloeg -hij zijne legermacht op voor de Oorpoort en -deed daarop een geduchten aanval, meenende, -dat zijne vrienden in Menschziel gereed -waren ook iets te beginnen, maar daarvoor -was gezorgd door de kapiteins. Dit viel hem -tegen; hulp kreeg hij niet, maar wel leed -zijn leger veel schade van de slingersteenen, -die de dappere kapiteins moedig op de zijnen -wierpen; daarom zag hij zich <span class="verwijzing">Jak. 4 : 7.</span> -genoodzaakt achteruit te trekken, buiten het -bereik van de slingeraars.</p> - -<p>In den omtrek wierp hij nu vier sterkten -tegen de stad op, waarvan de eerste, naar -zijn eigen naam, Diábolus heette, om daardoor -de arme stad nog meer te verschrikken. -Hij meende haar te bespringen als een leeuw -zijn buit, en verwachtte, dat zij van schrik -voor hem zou nedervallen. Maar de kapiteins -en soldaten hielden zich zoo flink, dat -hij wijken moest, waardoor de inwoners -moed grepen.</p> - -<p>Op de hoogte aan de noordzijde der stad -opgeworpen, plantte de tiran zijn standaard, -ijselijk om aan te zien; want hij had door -eene satanische kunst daarin een wapen aangebracht -bestaande uit een vurige vlam, -waarin een afbeeldsel der stad Menschziel -brandde. Hij gaf ook bevel, dat zijn tamboer -alle nachten de muren der stad zou -naderen<a id="FNanchor43"></a><a href="#Footnote43" class="fnanchor">[43]</a> en daar den trommel slaan ten -einde met de lieden over de overgave te -onderhandelen. Overdag durfde hij niet wegens -de slingers, maar ’s nachts meende hij -hen door dien afgrijselijken trommelslag uit -den slaap te houden en zoo bang te maken, -dat zij eindelijk bevende van angst hem inlieten. -Deze tamboer deed zooals hem geboden -was, en als hij dat akelig geluid -maakte was er duisternis en benauwheid in -de stad en scheen zelfs het licht des hemels -verduisterd te worden. Nooit <span class="verwijzing">Jes. 5 : 30.</span> -hoorde men op aarde zulk een oorverdoovend -geluid, alleen de stem van El-Schaddaï -wanneer hij spreekt, uitgezonderd. Menschziel -meende dan ook niet anders dan verslonden -te zullen worden.</p> - -<hr class="fn" /> - -<div class="footnote"> - -<p><a id="Footnote42"></a><a href="#FNanchor42"><span class="label">[42]</span></a> -<span class="gesp2">De trom van Diábolus</span>, die Menschziel -zoo zeer verschrikte, beduidt de aanvechtingen en -verschrikkingen des satans als hij op de wet wijst, -die den zondaar veroordeelt, en van dood en verdoemenis -gewaagt als rechtvaardig door de ziel verdiend. -Dit zijn de verschrikkingen des Boozen.</p> - -<p><a id="Footnote43"></a><a href="#FNanchor43"><span class="label">[43]</span></a> -<span class="gesp2">Zijn tamboer moest des nachts de -muren der stad naderen</span>. „Dit is uwe -ure en de macht der duisternis,” zeide Jezus. Alle -boos werk is in den nacht het meest voorspoedig. De -schrik des nachts is voor den Christen anders niet -zoo ijselijk als hij maar nabij zijn God leeft. Maar -juist in zulke dagen van afval en achteruitgang, -wanneer dan de ziel is ontwaakt, zoo wordt zij des -nachts maar al te vaak vreeselijk gekweld door -visioenen en droomen, waarin de booze de hand -heeft.</p> - -</div><!--footnote--> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter navoetnoot"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/illo175.jpg" alt="" width="390" height="600" /> -<p class="caption herhaling">DE VREEZELIJKE KAPITEIN GRAF EN ZIJN STANDAARD-DRAGER VERDERF.</p> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>Nu hield hij ook deze toespraak: „O -Menschziel! Mijn meester heeft mij bevolen -u te zeggen, dat zoo gij u gewillig onderwerpt, -gij het goede dezes lands zult -genieten; maar zoo gij hardnekkig weigert, -zal hij u met geweld aantasten!” Echter -niemand gaf hem antwoord, want al het -volk liep naar de kapiteins in het kasteel, -zoodat zij hem kwalijk hoorden spreken. Zoo -keerde hij dan tot zijn meester terug. Diábolus -ziende, dat hij op deze wijze Menschziel -niet aan zich onderwerpen kon, zond -den volgenden nacht nogmaals een tamboer, -maar zonder trommel om de burgers te laten -weten, dat hij genegen was eene overeenkomst -te sluiten. Dit onderhoud liep echter -ook op niets uit, want alles bestond hierin, -dat hij de stad opeischte. De burgers gaven -hem niet eens antwoord, want zij herinnerden -zich wat het hun de eerste maal gekost -had naar hem te hooren.</p> - -<p>Toen zond hij voor de derde maal een -bode, dien schrikkelijken kapitein Graf, -welke voor de muren van Menschziel deze -toespraak tot haar hield:</p> - -<p>„O, gij ingezetenen van de rebelleerende -stad Menschziel! ik eisch in den naam van -den prins Diábolus, dat gij zonder tegenstreven -de poorten uwer stad openzet en -den grooten heer toelaat daarbinnen te komen. -Maar zoo gij blijft rebelleeren en wij de -stad met geweld komen in te nemen, dan -zullen wij u als het graf verslinden. Derhalve -zegt het nu, of gij naar ons hooren -wilt of niet. De reden van dezen eisch is -omdat mijn heer zonder twijfel uw prins en -overste is, waarvoor gij hem ook zelf erkend -hebt. En de schande, die mijn heer aangedaan -is toen Immanuel hem zoo verachtelijk -behandelde, zal toch niet kunnen uitwerken, -dat hij zijn recht op u verliezen -zou. Overweegt dan nu wat ge wilt. Geeft -ge u dadelijk over, dan wordt onze oude -vriendschap vernieuwd; maar weigert ge nog -en rebelleert gij, verwacht dan niets anders -dan vuur en zwaard.”</p> - -<p>Toen de machtelooze stad Menschziel dezen -parlementair en zijnen eisch vernomen had, -werd zij wel des te meer verslagen, maar -gaf toch aan dien kapitein geen antwoord; -daarom moest hij heengaan gelijk hij gekomen -was.</p> - -<p>Zij overlegden samen wat te doen en besloten -eindelijk opnieuw bij den Oppergeheimschrijver -om raad te vragen. Ofschoon -hij nog niet geheel hersteld was zoo ontving -hij hen toch en zij verzochten hem om de -volgende drie zaken.</p> - -<p>1<sup>e</sup>. Dat hij hen weder in gunst wilde -aannemen, zich niet langer zoo aan hen -onttrekken, en hun nu wilde gehoor geven -waar zij hunne ellende hem bekend maakten.</p> - -<p>Maar hij antwoordde daarop als vroeger, -dat hij nog ongesteld was en daarom niet -kon doen als tevoren.</p> - -<p>2<sup>e</sup>. Dat zij hem verzochten hun toch te -willen raad geven in deze gewichtige zaak, -daar Diábolus voor de stad gekomen was met -meer dan twintig duizend Twijfelaars, en -dat hij en zijne veldoversten zeer wreed -waren, waarom zij hen ook zeer vreesden.</p> - -<p>Maar hij antwoordde: „Gij moet de wet -van uwen Vorst maar eens inzien, om te -weten wat u daarin wordt bevolen.”</p> - -<p>3<sup>e</sup>. Dat hij hen toch helpen mocht om -een verzoekschrift aan El-Schaddaï op te -stellen en dat hij er zijne hand onder zetten -mocht als een teeken, dat hij het hierin -met hen eens was. „Want Hoogedele Heer,” -zeiden zij, „wij hebben reeds verscheiden -verzoekschriften opgezonden, doch kunnen -geen bevredigend antwoord krijgen; maar -als gij er uw hand onder zet dan zal alles -ten gunste der stad Menschziel uitloopen.”</p> - -<p>Maar ook hierop antwoordde hij, dat zij -hunnen vorst Immanuel hadden beleedigd en -bedroefd, en dat zij nu maar moesten handelen, -zooals zij zelf het best konden.<a id="FNanchor44"></a><a href="#Footnote44" class="fnanchor">[44]</a></p> - -<hr class="fn" /> - -<div class="footnote"> - -<p><a id="Footnote44"></a><a href="#FNanchor44"><span class="label">[44]</span></a> <span class="gesp2">Handelen zooals zij zelf het best -konden</span>. De ziel moet de geopenbaarde waarheid -in het Woord raadplegen en daarnaar handelen. Eerst -gehoorzaamheid en dan offeranden. De Heilige Geest -bezielt alleen het gebed, dat in volkomen ootmoed -en onderwerping en uit gehoorzaam geloof wordt -opgezonden. Bunyan heeft dit willen voorstellen in -de schijnbare wederstreving des Heiligen Geestes. -De Heere heeft een twist met de inwoners des -lands.</p> - -</div><!--footnote--> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter navoetnoot"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/illo177.jpg" alt="" width="389" height="600" /> -<p class="caption herhaling">NEDERLAAG VAN DIÁBOLUS EN ZIJN LEGER VOOR IMMANUEL.</p> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<h2 class="twaalf" id="HoofdstXII">HOOFDSTUK XII.<br /> -HET SMEEKSCHRIFT VAN MENSCHZIEL.</h2> - -<p class="fancycap"><img src="images/dropcaph.png" alt="H" width="96" height="90" -class="dropcap" /><span class="verbergen">H</span>et antwoord, dat de Oppergeheimschrijver -hun gaf, viel als een molensteen -op de harten der burgers, ja -het bedroefde hen zóo, dat zij niet wisten -wat te doen; toch durfden zij geenszins het -<span class="verwijzing">Klaagl. 1 : 3.</span> verlangen van Diábolus bevredigen. -Ook wisten zij niet, of hunne kapiteins -nu den eenig goeden weg volgden. De arme -stad Menschziel was nu van tweeën gedrongen; -hare vijanden vielen op haar aan en -hare vrienden wezen het af haar te helpen.</p> - -<p>Toen stond de burgemeester op, wiens -naam was Verstand, en hij begon het antwoord -van den Geheimschrijver te overleggen -tot hij eindelijk nog troost putte uit de -schijnbaar harde woorden van dien edelman. -„Eerstens”, zeide hij, „dit volgt onvermijdelijk -uit zijne woorden, dat wij om onze -zonden nog moeten lijden. Toch straalt er -in door, dat wij eindelijk van onze vijanden -zullen verlost worden, en dat Immanuel na -deze groote verdrukking ons helpen zal.” -De reden waarom de burgemeester die woorden -van den Oppergeheimschrijver zoo fijn -onderzocht was hierin gelegen, dat deze meer -dan een profeet was en al zijne woorden -stellig kwamen.</p> - -<p>Zoo namen zij dan afscheid van hem en -keerden tot hunne kapiteins terug, die nadat -zij alles gehoord hadden het met den burgemeester -eens waren. Zoo spraken zij dan -ook den burgers moed in en raadden hen -aan zóo moedig tegen Diábolus en zijn aanhang -te strijden als hun maar eenigszins -mogelijk was. Ieder begaf zich daarop naar -zijn post, de kapiteins, de burgemeester, -de gewezen secretaris en de heer Vastewil. -De kapiteins waren begeerig voor hun vorst -te strijden en handteerden het krijgsgeweer -met vermaak. Het eerste antwoord kreeg -Diábolus met de slingers, des morgens vroeg -toen de zon opging. De reus had het gewaagd -nader te komen, maar o, de slingersteenen -vlogen hem en zijn volk als horselen -om de ooren. En evenals er voor -Menschziel niets verschrikkelijker was dan -zijn trom, zoo was er voor hem niets gevaarlijker -<span class="verwijzing">Zach. 9 : 15.</span> dan Immanuels slingers. -Daarom was hij genoodzaakt verder -van de stad te wijken. Toen liet de burgemeester -de klok luiden en beval, dat men -den Oppergeheimschrijver zou gaan bedanken, -omdat door zijne woorden de stad was -bemoedigd, hetgeen de onderleeraar ook -deed.</p> - -<p>Toen Diábolus bemerkte, dat zijne kapiteins, -soldaten en machtige edelen verschrikt -en verslagen waren door de gouden slingers -van den vorst der stad Menschziel, zoo bedacht -hij iets anders, en zeide: „Ik zal hen -door vleierij en pluimstrijkende woorden in -mijne macht zien te krijgen.” Derhalve kwam -hij spoedig terug, maar nu niet met zijn -trommel, noch met kapitein Graf, maar -zijne lippen suikerzoet gemaakt hebbende, -deed hij zich voor als een lieftallig vorst, die -vreedzaam was en zich volstrekt niet wreeken -wilde, maar slechts het welzijn der stad beoogde. -Hij hield, nadat hij zich vertoond -had de volgende rede:</p> - -<p>„O, gij beminde mijns harten, beroemde -stad Menschziel! Hoeveel nachten heb ik -doorgebracht om te overleggen hoe ik u ten -goede mocht wezen. Verre, zeer <span class="verwijzing">1 Petr. 5 : 8.<br />Openb. 12 : 10.</span> -verre zij het van mij, dat ik begeeren -zou u den oorlog aan te doen, indien -gij maar handelbaar waart en u gewillig aan -mij overgaaft. Gij weet, dat gij -van ouds de mijne waart, <span class="verwijzing">Matth. 4 : 8, 9.<br />Luk. 4 : 6, 7.</span> -en dat zoolang gij mij voor uwen heer erkendet -en ik u als mijne onderdanen beschouwde, -u niets ontbroken heeft van al -wat u aangenaam was en vermaak kon bezorgen. -Bedenk toch, dat zoolang gij de -mijne waart, gij nooit zulke bange, nare en -moeielijke uren hebt doorgebracht als sedert -gij tegen mij zijt opgestaan. Ook zult ge -voortaan geen rust meer genieten voordat -wij het weder samen zijn eens geworden. -Laat mij nu zooveel op u vermogen, dat gij -mij weder inhaalt, en ik zal u al uwe oude -voorrechten teruggeven, en nog vele nieuwe -bovendien, zoodat gij weder de vrijheid -zult hebben om te bezitten en te genieten -al wat van Oost en West aanlokkelijk voortkomt. -Nooit zal ik iemand iets vergelden -wat gij mij ook hebt aangedaan. Ook zullen -nooit mijne vrienden binnen in u, die op -u loeren en zich versteken, u eenigszins meer -schadelijk zijn. Integendeel zij zullen uwe -dienaren wezen en u alles geven wat gij van -hen begeert. Ik behoef hier niets meer bij -te voegen, gij kent hen en zijt dikwijls in -hun gezelschap vroolijk geweest. Waarom -zouden wij dan in zulk eene vijandschap -leven? Laat ons de oude vriendschap vernieuwen. -Weest het eens met uwe vrienden; -ik durf vrijmoedig tot u spreken omdat -ik u innige liefde toedraag. Mijn hart klopt -voor u. Lieve vrienden, doet mij derhalve -geen meerdere moeite aan en uzelven geen -angst en vreeze. Vlei u niet met de macht -uwer kapiteins en denk niet, dat Immanuel -spoedig komt. Ik ben tegen u opgetrokken -met een sterk en onverschrokken leger; al -de vorsten van den afgrond staan aan het -hoofd daarvan. Mijne kapiteins zijn vlugger -dan arenden, sterker dan leeuwen en roofzuchtiger -dan avondwolven. Wat is Og van -Bazan? Wat is Goliath van Gath? Ja, -wat zijn honderd zulke reuzen tegen een -mijner minste kapiteins? Hoe zou Menschziel -dan ooit kunnen denken, dat zij mijne -macht ontkwame!”</p> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - - -<div class="figcenter nobotmargin"> -<img src="images/page179top.jpg" alt="" width="600" height="616" /> -</div> - -<div class="page179"> - -<p class="caption cap179 herhaling">WREED EN PIJNIGER.</p> - -<p class="inillo text500 blankbefore2">Diábolus had nauwelijks deze bedriegelijke -rede geëindigd of de burgemeester antwoordde -daarop:</p> - -<p class="inillo text500">„O, Diábolus, vorst der duisternis en -leermeester van alle bedrog! Uwe pluimstrijkende, -leugenachtige woorden hebben wij -gehoord, en wij kennen u bij ondervinding.<a id="FNanchor45"></a><a href="#Footnote45" class="fnanchor">[45]</a> -Reeds al te diep proefden wij uit den beker -des verderfs, zouden wij dan weder naar -u hooren en ons aan u verbinden, terwijl -wij de wetten verbreken van onzen El-Schaddaï? -Zou dan onze vorst ons niet voor -eeuwig verstooten? En als wij van hem verworpen -zijn, kan dan de plaats, die hij voor -u bereid heeft, eene rustplaats voor ons -wezen? Bovendien, gij zijt van alle waarheid -ontbloot en hebt die voor goed van u -afgeschud; wij voor ons zijn eerder bereid -door uwe hand te sterven dan ons door u -te laten verstrikken.”</p> - -<p class="inillo text500">Toen nu de tiran zag, dat er met onderhandelen -weinig voor hem bij den burgemeester -viel te winnen, verviel hij in een -helsche woede en voerde weder zijn leger -Twijfelaars op de stad aan.</p> - -<hr class="fn" /> - -<div class="footnote"> - -<p><a id="Footnote45"></a><a href="#FNanchor45"><span class="label">[45]</span></a> -<span class="gesp2">Diábolus vleiende taal</span> wordt nu beter -doorzien dan in het eerst. Zijne listen zijn ons niet -onbekend, is het nu. Toen de satan voor het eerst -kwam was Menschziel onbewust van wat haar -te wachten stond als zij luisterde en toegaf. Nu -wist zij het ten volle uit lange smartelijke ondervinding. -Zij was door schade wijs geworden.</p> - -</div><!--footnote--> - -</div><!--page179--> - -<div class="figcenter navoetnoot"> -<img src="images/page179bot.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="113" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>Opnieuw liet hij den trommel roeren opdat -zijn volk gereed zou zijn tot den strijd, -hetgeen Menschziel deed beven, en rukte -met zijne krijgsmacht voorwaarts. Kapitein -Wreed en kapitein Pijniger plaatste hij aan -de Voelpoort en beval, dat zij zich daar -zouden nederslaan om zich tot den aanval -gereed te houden. Ook zorgde hij dat kapitein -Zonder-rust te hulp zou komen.<a id="FNanchor46"></a><a href="#Footnote46" class="fnanchor">[46]</a> Voor -de Neuspoort plaatste hij de kapiteins Zwavel -en Graf; maar aan de Oogpoort zette hij -dat grijnzend aangezicht van kapitein Wanhoop. -Daar plantte deze ook zijn afgrijselijke -standaard. Kapitein Onverzadelijk zou Diábolus -ter zijde staan en moest zorg dragen -voor de te rooven buit, zoo van menschen -als goederen.</p> - -<p>Mondpoort hielden de burgers om uitvallen -te doen, daarom bewaarden zij die -zeer krachtig. Ook was dat de weg waarlangs -hunne verzoekschriften naar den koning -gingen. Van den top dezer poort speelden de -kapiteins met hunne slingers op den vijand. -Nu was het Diábolus’ voornemen om Mondpoort -met slijk te versperren. Waar de reus -aldus allerlei toebereidselen maakte om de -stad van buiten aan te vallen, waren de -kapiteins en soldaten bezig zich van binnen -te verdedigen, zij bereidden hunne slingers, -richtten hunne banieren op, bliezen op hunne -bazuinen en ordenden zich in afdeelingen -naar zij het noodig keurden. Ook kregen de -soldaten bevel zich bij het geluid der bazuinen -tot den strijd gereed te houden. De -heer Vastewil nam den post op zich om -tegen de rebellen daar binnen te waken, en -te doen wat hij kon om hen voor den dag -te halen en te verworgen. En inderdaad -sedert hij boete gedaan had over zijn bedreven -kwaad, toonde hij grooten ijver en -liefde voor den koning. Hij greep onder -anderen zekeren Vroolijk en zijn broeder -Dartel, de twee zoons van dien Geoorloofd -Vermaak, welke in de gevangenis kwijnde, -die nog in wezen waren, en nagelde ze met -zijne eigen handen aan het kruis. De reden, -waarom hij hen ophing, was deze: nadat -hun vader in handen van den cipier Getrouwe -was overgeleverd, begonnen deze -zonen huns vaders rol te spelen en met de -dochters van hunnen heer te gekken en te -boerten. Ja, zelfs was er een sterk vermoeden, -dat zij de grenzen der betamelijkheid -overschreden. Dit was den huisvader -ter oore gekomen. Om billijk te wezen, -wilde hij hen niet op losse geruchten vatten. -Hij zette zijne twee knechts, Naspeurder en -Alverteller, op den uitkijk; deze betrapten -hen aldra, en deelden dat aan hunnen heer -mede. Toen nu de heer Vastewil ten volle -van de waarheid overtuigd was, nam hij de -twee jonge boeven en voerde hen naar de -Oogpoort, waar hij hen aan zeer hooge kruisen -hing,<a id="FNanchor47"></a><a href="#Footnote47" class="fnanchor">[47]</a> in het gezicht van kapitein Wanhoop -en Diábolus’ standaard.</p> - -<p>Deze flinke daad van den moedigen Vastewil -diende tot groote beschaming van kapitein -Wanhoop, ontmoedigde het leger van -Diábolus, en deed de aanhangers van den -reus binnen de stad sidderen, terwijl de -kapiteins van den Prins er zeer door werden -bemoedigd. Diábolus zag nu duidelijk, -dat de burgers der stad genegen waren tegen -hem te strijden en dat hij op zijne vrienden -daarbinnen niet hopen kon. Nog meer -proeven gaf de edele Vastewil van zijn oprechte -gehechtheid aan zijn vorst, zooals -weldra zal blijken.</p> - -<p>De kinderen van Spaarzaam, die bij den -heer Gemoed inwoonden, heetten Afnijper -en Inhalig. Een daarvan was zelfs getrouwd -met eene dochter van Gemoed, wier naam -was Houd-het-kwade-vast. Toen deze bemerkten -hoe de heer Vastewil met Vroolijk -en Dartel gedaan had, trachtten zij te vluchten; -maar de heer Gemoed zette hen in zijn -huis gevangen, en gedachtig aan de wet, -dat alle Diábolus-mannen moesten sterven, -liet hij hen in ketenen naar de markt slepen -en hing hen eveneens op.</p> - -<hr class="fn" /> - -<div class="footnote"> - -<p><a id="Footnote46"></a><a href="#FNanchor46"><span class="label">[46]</span></a> -<span class="gesp2">De kapiteins Wreed, Pijniger en -Zonder-rust</span>. Nu dreigementen niet hielpen en -pluimstrijkende woorden vruchteloos bleven, gaat -hij tot dadelijkheden over. Nu komen de vervolgingen -en het onthouden van rust ook op den dag -des Heeren.</p> - -<p><a id="Footnote47"></a><a href="#FNanchor47"><span class="label">[47]</span></a> -<span class="gesp2">Waar hij hen aan zeer hooge kruisen -hing</span>. Nu blijkt dat het Menschziel ernst -wordt. De zonde wordt aangegrepen en gekruist, -zelfs de boezemzonde in eigen binnenste. Het vleesch -wordt gekruist met de begeerlijkheden. Eene heerlijke -vrucht van het lijden!</p> - -</div><!--footnote--> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter navoetnoot"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/illo181.jpg" alt="" width="395" height="600" /> -<p class="caption herhaling">DE KAPITEINS ZETTEN DE VERDEDIGING VOORT.</p> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>De burgers werden hierdoor aangemoedigd -nog nauwkeuriger onderzoek te doen; maar -het gebroed van Diábolus hield zich nu zóo -schuil, dat men het onmogelijk vinden kon.</p> - -<p>Eerst was Diábolus met zijn leger op het -gezicht van deze kloeke daden wel een weinig -ontmoedigd, maar aldra veranderde zijne -kleinmoedigheid in woedende dolheid en -brieschend als een leeuw vloog hij op tot -den strijd. Den stedelingen en kapiteins was -een hart onder den riem gestoken; en daar -zij stellig geloofden, dat zij nog eenmaal -zouden triomfeeren, vreesden zij niet. De -Onderleeraar hield eene predikatie over den -tekst uit Gen. 49 : 19. „Aangaande Gath, -eene bende zal hem aanvallen, maar hij zal -haar aanvallen aan het einde.” Daarin toonde -hij aan, dat ofschoon Menschziel er nu zeer -ellendig aan toe was; zij toch voorzeker zou -overwinnen.</p> - -<p>Diábolus liet weder zijn trom roeren; -maar de kapiteins der stad, dat hoorende, -bliezen op hunne zilveren trompetten. Trommen -waren in Menschziel niet. Toen kwam -Diábolus leger op de stad aan om die in te -nemen, terwijl de kapiteins op Mondpoort -de slingers lieten werken en de slingeraars -van den muur het hunne deden. In Diábolus -leger hoorde men niet anders dan vervaarlijk -tieren en lasteren; maar in de stad verstandige -redeneeringen, gebeden en psalmen. -De vijanden braakten allerlei scheldwoorden -uit op het geluid van hun trom; maar die -van de stad bliezen voortdurend op hunne -heerlijke trompetten en wierpen met slingersteenen. -Zoo hield deze strijd aan vele dagen -achtereen. Alleen hielden zij nu en dan een -weinig rust, opdat de soldaten zich konden -verkwikken en de kapiteins zich tot een -nieuwen aanval gereed maken.</p> - -<p>De kapiteins van Immanuel waren gekleed -in zilveren wapenrusting en die der soldaten -was van wel beproefd metaal. De soldaten van -Diábolus waren in het ijzer gekleed, dat zoo -was ingericht, dat het Immanuels schoten -kon weerstaan. In de stad waren sommigen -licht gewond en anderen vrij ernstig. Het -ergste van alles was, dat er geen geneesmeester -in Menschziel was omdat <span class="verwijzing">Openb. 22 : 2.<br />Ps. 38 : 5.</span> -Immanuel afwezig was.<a id="FNanchor48"></a><a href="#Footnote48" class="fnanchor">[48]</a> -Toch werden zij door de genezende bladeren -van een boom van sterven bewaard, ofschoon -hunne wonden grootelijks vervuilden -en sommigen zelfs een ondragelijken stank -van zich afgaven, vooral bij den heer Rede, -die aan het hoofd gewond was. Een andere -gewonde was de heer burgemeester zelf; die -was in zijn oog getroffen. Een derde geblesseerde -was de heer Gemoed; hij kreeg -eene verwonding in zijn maag. Daarbij -kwam nog de brave Onderleeraar, die een -schot ontving niet verre van het hart; maar -geen dezer wonden waren doodelijk. Vele -minderen waren insgelijks getroffen, sommigen -zelfs doodelijk.</p> - -<p>In het leger van Diábolus was het getal -gewonden en verslagenen buitengewoon groot. -De kapiteins Woede en Wreed beiden. De -kapitein Verdoemenis werd genoodzaakt te -wijken en zich zeer verre van de stad te -begeven;<a id="FNanchor49"></a><a href="#Footnote49" class="fnanchor">[49]</a> de standaard van Diábolus was -nedergeworpen en zijn vaandeldrager Veelkwaad -werden door een slingersteen de hersenen -ingeworpen tot groot verdriet van zijn -vorst. Velen van de Twijfelaars werden ook -nedergeveld, hoewel er nog genoeg in het -leven bleven om Menschziel te doen beven -en sidderen. Daar evenwel te dezer dage de -overwinning voortdurend aan de zijde van -Menschziel was gebleven, zoo gaf dit grooten -moed aan de lieden, en Diábolus leger -was als met eene wolk bedekt. Den volgenden -dag rustte Menschziel en er werd -gelast, dat de klokken zouden worden geluid -en de trompetten geblazen, en toen dit gebeurde -juichten al de kapiteins.</p> - -<hr class="fn" /> - -<div class="footnote"> - -<p><a id="Footnote48"></a><a href="#FNanchor48"><span class="label">[48]</span></a> <span class="gesp2">Geen geneesheer in Menschziel; -maar wèl genezende bladen</span>. Zeer goed -wordt door onzen Bunyan hier onderscheid gemaakt -tusschen het bezit van Christus zelf en dat van -zijne gaven. Ware de Geneesmeester er zelf geweest, -dan zou zijne tegenwoordigheid alleen alle -kranken gezond hebben gemaakt. Hier ziet men -ook het onderscheid tusschen genezingen door het -geloof en door de middelen, waarbij Christus meer -indirect zijne kracht openbaart.</p> - -<p><a id="Footnote49"></a><a href="#FNanchor49"><span class="label">[49]</span></a> -<span class="gesp2">Kapitein Verdoemenis moest wijken — zeer -ver van de stad</span>. „Zoo is er -dan nu geene verdoemenis voor degenen, die in -Christus Jezus zijn, die niet naar het vleesch wandelen, -maar naar den Geest.”</p> - -</div><!--footnote--> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter navoetnoot"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter nobotmargin"> -<img src="images/page183top.jpg" alt="" width="600" height="620" /> -</div> - -<div class="page183"> - -<p class="caption cap183 herhaling">DE GENEZENDE BLADEREN.</p> - -<p class="inillo text550 blankbefore2">De heer Vastewil zat ook niet ledig, -maar bewees van binnen belangrijke diensten -met het oog op de aanhangers van Diábolus. -Hij ontdekte den heer Neutraal van wien -eertijds verhaald is, dat hij eene wijle onder -Boanerges had gediend, maar aldra was gevangen -genomen en in Diábolus dienst was -overgegaan. Ook vatte hij een zekeren Losvoet, -die een verspieder van dat gespuis -was, hetwelk in Menschziel huisde. Deze -twee zond de heer Vastewil naar den cipier -Getrouwe, met bevel hen in de ijzers te -klinken. Hij had het oogmerk hen te kruisigen -wanneer dit het meest dienstig kon -wezen tot ontmoediging van den vijand. -Ook de heer burgemeester, ofschoon hij -niet zoo werkzaam kon zijn als tevoren, wegens -de ontvangen wonde,<a id="FNanchor50"></a><a href="#Footnote50" class="fnanchor">[50]</a> gaf bevel aan alle -burgers van Menschziel, om toch vooral goed -wacht te houden en op hunne hoede te zijn, -terwijl de heer Geweten als leeraar zijn -uiterste best deed om alle goede leering in -de harten des volks levendig te houden.</p> - -<hr class="fn" /> - -<div class="footnote"> - -<p><a id="Footnote50"></a><a href="#FNanchor50"><span class="label">[50]</span></a> -<span class="gesp2">De burgemeester wegens de ontvangen -wonde niet zoo werkzaam</span>. -Het verstand heeft ook zijn onvermogen leeren inzien -om alles te doorgronden. Het heeft zich gevangen -gegeven onder de gehoorzaamheid des geloofs.</p> - -</div><!--footnote--> - -<hr class="chap" /> - -<h2 class="text" id="HoofdstXIII">HOOFDSTUK XIII.<br /> -EEN MIDDERNACHTELIJKE UITVAL.<a id="FNanchor51"></a><a href="#Footnote51" class="fnanchor">[51]</a></h2> - -<p class="fancycapillo550"><img src="images/dropcapn.png" alt="N" width="95" height="90" -class="dropcap" /><span class="verbergen">N</span>iet lang daarna werden de kapiteins -met de kloeksten in de stad het samen -eens om een uitval te wagen. Zij -wilden des nachts het leger van Diábolus -overvallen. ’t Was jammer, dat zij het in -den nacht deden; want de nacht is altijd -de beste tijd voor den vijand en Menschziel -nadeelig. Maar hun moed was zeer groot -en de laatste overwinningen lagen nog zoo -versch in het geheugen.</p> - -<p class="inillo text550">Toen de bepaalde nacht daar was, wierpen -de dappere kapiteins het lot wie van hen -het eerst zou uittrekken om op Diábolus en -zijn leger aan te vallen. Allen waren even -vurig en even dapper; allen hadden hun -leven en al hunne kracht voor de goede -zaak over. De eer van hun koning en het -welzijn der stad gold hun boven alles. -Daarom moest het lot beslissen wie vooraan -trekken zou. Het lot viel op kapitein -Geloof. Hij zou met de kapiteins Ondervinding -en Goede Hoop de voorhoede aanvoeren. -Zoo geschiedde het. Zij deden een -uitval op het leger, dat zich tegen hen verschanst -had, en vielen juist midden in het -kamp hunner vijanden. Diábolus en zijne -mannen, zeer gewoon aan den nachtelijken -arbeid, maakten dadelijk alarm en waren -onmiddellijk gereed hun slag te leveren, -even alsof zij een overval hadden verwacht. -Van beide zijden werd zwaar gevochten; de -helletrom werd lustig geroerd, terwijl de -trompetten een aangenaam geluid gaven. -Kapitein Onverzadelijk wachtte reeds op roof.</p> - -<hr class="fn" /> - -<div class="footnote"> - -<p><a id="Footnote51"></a><a href="#FNanchor51"><span class="label">[51]</span></a> -<span class="gesp2">Een middernachtelijke uitval</span> schetst -den overmoed, waarin het behaalde voordeel de ziel -brengt. Onze wapenen des Geestes zijn <span class="gesp2">verdedigingswapenen</span>.</p> - -</div><!--footnote--> - -</div><!--page183--> - -<div class="figcenter navoetnoot"> -<img src="images/page183bot.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="78" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>De kapiteins van den Prins vochten dapper, -zelfs beter dan men van hen zou verwacht -hebben in hun nog zwakken gezondheidstoestand; -zij verwondden velen en -maakten, dat het gansche leger van Diábolus -de vlucht moest nemen. Maar toen die -kloeke helden kapitein Geloof, Goede-Hoop -en Ondervinding den vijand najaagden en -er velen in de pan hakten, struikelde de -eerste en viel, waardoor hij zich dusdanig -bezeerde, dat hij niet kon opstaan vóor -kapitein Ondervinding hem hielp. Het volk -geraakte daardoor in verwarring en de arme -Geloof was zoo vol pijn, dat hij bij iederen -voetstap luidkeels jammerde. Dit deed de -beide andere kapiteins verflauwen, want zij -meenden, dat kapitein Geloof het besterven -zou, en nu had ook het andere volk geen -lust tot vechten meer. Diábolus, die alles -opmerkte hoewel hij tot op het uiterste was -gebracht, zag dat er een groot rumoer onder -degenen was, die hem vervolgden en maakte -daaruit op, dat de kapiteins verwond of gedood -waren. Eerst stond hij stil, toen gebood -hij om te keeren en viel zijne vervolgers met -zulk een helsche razernij aan, dat het hem -gelukte tusschen de drie kapiteins in te komen. -Daar hakte hij er zoo razend en wild op -los, dat het volk met bloed en wonden bedekt, -in wanorde en moedeloosheid teruggeslagen, -blijde was de poort weder te kunnen -bereiken en behouden binnen de stad te -komen. Het overige leger van den Prins, -ziende hoe slecht de voorhoede gevaren was, -trok nu ook terug en allen gingen de Mondpoort -weder binnen. Hiermede eindigde deze -schermutseling; maar Diábolus was zoo in -zijn schik met deze nachtelijke overwinning, -dat hij zich verbeeldde nu binnen weinige -dagen geheel Menschziel aan zich te zullen -onderwerpen. Daarom trok hij den volgenden -dag rondom de stad en eischte met groote -driestheid, dat men hem dadelijk liet binnentrekken -en zich aan hem overgaf. Ook begonnen -de Diábolus-mannen daarbinnen -weer eenigen moed te scheppen.</p> - -<p>De manhaftige burgemeester gaf evenwel -een kloek antwoord. Hij gaf aan den reus -te verstaan, dat als hij iets won, het dan -door geweld zou moeten gebeuren, want -zoolang hun vorst Immanuel in leven was, -waren zij besloten Menschziel nooit aan een -ander over te geven. Daarop begon de heer -Vastewil te spreken, en zeide: „Diábolus, -gij meester en heer van de spelonk der -duisternis en vijand van alle goed! Wij, -arme inwoners der stad, dragen te veel kennis -van uwe wetten en uwe regeering, van uw -oogmerk en bedoelen dan dat wij ons aan -u zouden kunnen onderwerpen. Toen wij -eertijds toelieten, dat gij ons verschalktet -als een vogel, die den strik nog nooit heeft -gezien, waren wij zonder kennis en ondervinding; -maar sedert wij overgebracht zijn uit -de duisternis tot het licht, zijn wij ook -overgebracht uit de macht des satans tot -God. En ofschoon wij door uwe listen en -de sluwheid der Diábolus-mannen van binnen -veel verlies geleden hebben en in groote -zwarigheid zijn gebracht, zullen wij echter -nooit onze wapens afleggen en ons aan zulk -een tiran als gij zijt overgeven. Neen, dan -sterven wij liever bij de verdediging van -het laatste bolwerk.”</p> - -<p>Deze ernstige redevoering van den Burgemeester -alsook de woorden van den heer -Vastewil, deed Diábolus al vrij wat bedaren, -ofschoon hij spoedig daarop in nieuwe woede -ontstak. Ook werden de inwoners er door -versterkt en was het als een pleister op de -wond van kapitein Geloof. Inderdaad in -zulk een benauwden tijd waren zulke moedige -woorden der hoofden des volks als -waterdroppelen op een dorstig land.</p> - -<p>De heer Vastewil toonde zich intusschen -ook een man in daden, want terwijl de -kapiteins en soldaten in het veld waren, -hield hij de wacht in de stad, en waar hij -een Diábolus-man vond, daar moest deze -de kracht zijner hand en de scherpte van -zijn zwaard ondervinden. Hij verwondde -onder dit gespuis Spotter, Overmoed, Neuswijs -en Murmureerder; dit waren heeren, en -verscheidene van het mindere soort kwamen -er niet beter af. De aanleiding, die hij daartoe -kreeg was de afwezigheid der kapiteins, waarvan -deze vagebonden gebruik wilden maken -om een oproertje te verwekken. Daarop waren -de anderen in allerijl naar hunne holen teruggekropen.</p> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter nobotmargin"> -<img src="images/page185top.jpg" alt="" width="600" height="578" /> -</div> - -<div class="page185"> - -<p class="caption cap185 herhaling">DE VAL VAN KAPITEIN GELOOF.</p> - -<p class="inillo text550 blankbefore2">Deze moedige daad van den heer Vastewil -woog eenigszins op tegen de nederlaag der -kapiteins en deed Diábolus weten, dat -Menschziel zoo gemakkelijk niet te nemen -viel. De tiran klapwiekte trotsch met zijne -vleugelen en maakte zich tot een nieuwen -aanval gereed. Waar ik hen eens geslagen -heb daar kan ik het meer doen, dacht hij. -Dies beval hij zijn volk zich tegen een bestemd -uur op den dag gereed te houden, -en al hunne macht aan de Voelpoort te concentreeren -om te beproeven of men daar ook -inbreken kon. Het wachtwoord, dat hij aan de -zijnen gaf, was „Helsch vuur”. „Laat toch”, -zeide hij, „wanneer wij in de stad mogen binnendringen, -’t zij een gedeelte onzer macht -of het geheele leger, dat woord niet worden -vergeten, laat er niets anders binnen de -stad gehoord worden dan „helsch vuur! -helsch vuur!” Laat de trom zonder ophouden -worden geslagen, en alle vlaggen uitwaaien! -Houdt u mannelijk tegen Menschziel -en overwint!”</p> - -<p class="inillo text550">Toen het bestemde nachtelijk uur geslagen -was en alles gereed, deden zij een onverwachten -aanval op de Voelpoort, en stieten -eindelijk na eene hevige worsteling die poort -wijd open. Ach, deze poort was zeer zwak -en daarom het gemakkelijkst in te nemen. -Toen de tiran het zóover gebracht had, -stelde hij daar zijne kapiteins Pijniger en -Zonder-rust, terwijl hij zelf zich verder in -de stad waagde. Maar ’s Prinsen kapiteins -kwamen op hen af en maakten het hun -lastig genoeg, zich flink verwerende. Evenwel -drie hunner, de beste en kloekmoedigste, -waren verwond en onbekwaam dienst te doen -zooals zij begeerden, en de overigen hadden -hunne handen vol met de Twijfelaars en -hunne aanvoerders. Zoo worstelde het al -voort in de straten der stad en de kapiteins -ziende, dat zij het niet konden uithouden, -begaven zich in allerijl naar het kasteel, als -de voornaamste sterkte der stad. Dit wilden -zij tot elken prijs voor hunnen vorst behouden; -het was het kroondomein.</p> - -</div><!--page185--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/page185bot.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="32" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>Daar nu de kapiteins in het kasteel waren -gevloden nam de vijand zonder veel tegenstand -bezit van de stad en verspreidde zich -daar in alle hoeken, onophoudelijk roepende: -„Helsch vuur, helsch vuur!” zoodat een -wijle door de gansche stad niets anders gehoord -werd dan deze legerkreet vergezeld -van Diábolus trom. Nu hingen er wel -donkere wolken boven Menschziel en had -het niets anders dan zijn ondergang voor -oogen. Diábolus kwartierde zijne soldaten bij -de burgers in, ja zelfs het huis van den -Onderleeraar was zóo vol van deze buitenlanders, -dat zij er kwalijk in konden, en niet -beter ging het met de woningen van de -heeren Burgemeester en Vastewil. Ach, er -was geen hut, stulp of schuur, die niet van -dit ongedierte wemelde; zelfs dreven zij -hier en daar de inwoners der stad uit hunne -woningen, waar de Twijfelaars zich te bed -legden en aan tafel zetten. Ach, arm -Menschziel, nu smaakt gij de vruchten -der zonde en welk een venijn er stak -in de vleiende woorden van Vleeschelijke -Gerustheid! Alles waar zij de hand aanlegden -beschadigden zij; zelfs staken zij de stad -op sommige plaatsen aan brand; kleine -kinderen werden in stukken gescheurd. Dat -kon nu niet anders gaan, want welke barmhartigheid, -welk medelijden of welk geweten -kan men bij een buitenlandschen Twijfelaar -onderstellen? Ook werden vrouwen en maagden -geschonden en beestachtig mishandeld, -zoodat er sommigen zelfs van stierven en -onbegraven langs de straat lagen.</p> - -<p>Nu scheen Menschziel dan ook niets -anders te wezen dan een hol der draken, -een voorportaal der hel, eene plaats van -uiterste donkerheid. Nu lag Menschziel daar -als een huilende wildernis, bedekt met -doornen en distelen, allerlei onkruid en -onreinheid, terwijl de inwoners er ellendig -aan toe waren. Ook den heer Geweten hadden -zij verwond en zijne wonden waren zóo -ingekankerd, dat hij dag noch nacht rusten -kon, maar als voortdurend op een pijnbank -lag. Hadde El-Schaddaï hem niet bewaard, -dan zouden ze hem zeker doodgeslagen hebben. -Den heer burgemeester mishandelden -zij zoo vreeselijk, dat ze hem bijna de oogen -uitsloegen, en ware de heer Vastewil niet -in het kasteel geweken, dan was ook hij -omgekomen, want hun voornemen was hem -in stukken te houwen. Zij zagen hem dan -nu ook aan als een der ergste vijanden van -Diábolus.</p> - -<p>Dagen achtereen kon men nu Menschziel -doorwandelen, dat men nauwelijks éen godsdienstig -man in de stad ontmoette. Welk -een treurige toestand! Overal zag men niet anders -dan Twijfelaars. Rood-rokken en zwart-rokken -liepen bij troepen door de straten en -vervulden de huizen met hun liederlijke -liederen, leugenachtige verhalen en lasterlijke -taal tegen El-Schaddaï en zijn zoon. -Ook leefden de Diábolus-mannen in de wallen -en holen op, en kwamen zelfs open en vrij -voor den dag, wandelend in gezelschap der -Twijfelaars. Ja, zelfs hadden zij meer vrijmoedigheid -om zich in het openbaar te vertoonen -dan de inboorlingen zelven.</p> - -<p>Toch waren Diábolus en zijne mannen niet -met Menschziel tevreden. Zij werden daar -geenszins behandeld als de kapiteins en soldaten -van Immanuel. De burgers toonden -hun overal een stuursch gelaat, en nooit -kregen zij iets voor hun levensonderhoud -of zij moesten het met geweld halen. Men -verbergde alles voor hen wat men maar -eenigszins kon, en wat men niet verbergen -kon stond men tegen wil en dank af. Zij -hadden dat vreemde volk gaarne zien heengaan, -maar, ach arme! zij waren nu hunne -gevangenen en werden tot alles <span class="verwijzing">Rom. 7.</span> -gedwongen.</p> - -<p>De kapiteins lieten ook uit het kasteel -telkens hunne slingers op hen spelen, hetgeen -den vijand zeer verbitterde. Wel is -waar ondernam Diábolus het dikwijls de -poorten van het kasteel open te breken; -maar de heer Vreeze Gods was poortwachter -gemaakt, en hij was een man van beleid en -dapperheid, daarom trachtten zij tevergeefs -zoolang hij leefde dit werk ten uitvoer te -brengen. Daarom bleven alle aanvallen van -Diábolus vruchteloos. Ik kon somtijds den -wensch niet onderdrukken, dat deze man het -geheele bestuur van Menschziel op zich genomen -had!</p> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/illo187.jpg" alt="" width="392" height="600" /> -<p class="caption herhaling">MENSCHZIEL INGENOMEN.</p> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>Zoo ging het in de stad wel omtrent twee -en een half jaar. Menschziel was nu het -tooneel van den oorlog; de inwoners waren -in verborgen plaatsen en holen gedreven en -alle heerlijkheid lag in het stof. Welke rust -kon er nu zijn? Welken vrede kon men genieten? -Welke zon zou nu schijnen? Hadden -de vijanden nog buiten de muren en poorten -gelegen, dan zou die tijd voldoende geweest -zijn om hen uit te hongeren; maar nu waren -zij binnen de stad, deze was hun legerplaats, -zij maakten daarbinnen hunne loopgraven -en sterkten tegen het kasteel. Zij -hielden daar huis tot zij alles weggeroofd -zouden hebben en wachtten er op het kasteel -te verbreken en te verwoesten. Ach, welk -een armzalige plaats was nu dat eertijds zoo -gelukkig Menschziel!</p> - -<hr class="chap" /> - -<h2 class="text" id="HoofdstXIV">HOOFDSTUK XIV.<br /> -„ZIET, HIJ BIDT.”</h2> - -<p class="fancycap"><img src="images/dropcapn.png" alt="N" width="95" height="90" -class="dropcap" /><span class="verbergen">N</span>adat de stad Menschziel al dien -tijd in dezen droevigen staat verkeerd -had en geen rekwest, aan hun -vorst gezonden, noch rechtstreeks beantwoord -was, kwamen de inboorlingen, namelijk de -oudsten en opperhoofden samen, en na hunne -ellende beweend, en het droevig oordeel, -waaronder zij zuchtten, beklaagd te hebben, -vatten zij nogmaals het voornemen op alles -in een dringend verzoekschrift aan Immanuel -bloot te leggen. Maar nu stond de heer Vreeze -Gods op en zeide, dat hij te weten was gekomen, -dat hun Heer en Vorst nooit een -verzoekschrift van dezen aard aannam dan -wanneer het gegeven was door de hand van -den Oppergeheimschrijver. „Om deze reden”, -sprak hij, „hebt gij nog geen gehoor ontvangen.” -Toen zeiden zij, dat zij dan een -rekwest zouden opstellen en verzoeken dien -Edelman daaronder zijne handteekening te -plaatsen, maar ook dit had hij geweigerd; -waarop de heer Vreeze Gods weder aanmerkte, -dat hij stellig wist, dat de Oppergeheimschrijver -nooit zijne hand zette onder -eenig rekwest in welker samenstelling hij -niet zelf de hand gehad had. „Onze Vorst -kan in dit opzicht niet bedrogen worden, -want hij kent het schrift en het werk van -zijn Geheimschrijver uit alles wat men hem -voorlegt,” zeide hij. Deze hooge personage -woonde in het kasteel met de andere hoofden.</p> - -<p>Men bedankte daarom den heer Vreeze -Gods voor zijn raad, en de hoofden begaven -zich onmiddellijk naar de kamers van -den Oppergeheimschrijver, hem nauwkeurig -met het doel van hunne komst bekend -makende, en hem verzoekende toch uit hun -naam een rekwest op te stellen aan Immanuel, -den zoon van den almachtigen El-Schaddaï, -en aan hun Koning en Heer, -die zijn eeniggeboren zoon was.</p> - -<p>Toen zeide die edelman tot hen: „Welk -verzoekschrift is het, dat gij door mij begeerdet -op te stellen?” Maar zij antwoordden: -„Onze Heer weet beter dan wij hoe wij -er aan toe zijn, en hoe wij van onzen Vorst -zijn afgeweken en ontaard. Ook weet gij in -welk een oorlog wij gewikkeld zijn en welk -een leger tegen ons Menschziel is opgetrokken, -zoodat wij nu voortdurend op voet -van oorlog leven. Mijnheer weet bovendien -welk een onmenschelijke behandeling -onze mannen, vrouwen en kinderen onder -hunne handen hebben te doorstaan, en hoe -onze inwonende Diábolus-mannen thans met -trotschheid door onze straten wandelen. Laat -daarom onze heer naar de wijsheid Gods, -die in hem is, een verzoekschrift opstellen -voor zijn ellendige knechten, aan den grooten -Immanuel.”</p> - -<p>„Goed”, antwoordde de Oppergeheimschrijver, -„ik zal het verzoekschrift opstellen -en er ook mijne handteekening onder plaatsen.”</p> - -<p>Toen zeiden zij: „Wanneer mogen wij het -komen halen?”</p> - -<p>Maar hij antwoordde: „Gij zelf moet bij -het opstellen tegenwoordig zijn, ja, gij zelf -moet uwe begeerten daarin uitdrukken. Wèl -zal de hand en de pen mijne zijn; maar de -inkt en het papier moeten van u wezen, hoe -kunt gij anders zeggen, dat het uw verzoekschrift -is? Ik behoef het voor mijzelven niet -te doen, want ik heb niets misdaan.”</p> - -<p>Hij voegde daar nog bij: „Geen verzoekschrift -gaat in mijn naam naar den Vorst, -en evenmin tot zijn Vader, dan wanneer -het volk daarin zijn gansche hart en ziel -heeft uitgedrukt; want die moeten er bij -ingesloten worden.”</p> - -<p>Zoo stemden zij dan van ganscher harte -met deze woorden in, en een verzoekschrift -werd klaar gemaakt.</p> - -<p>Maar nu was de vraag: „Wie zal het wegbrengen?” -De Oppergeheimschrijver raadde -aan, dat kapitein Geloof dit doen zou, omdat -hij een welbespraakt man was.</p> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/illo189.jpg" alt="" width="393" height="600" /> -<p class="caption herhaling">DE VERWOESTING IN MENSCHZIEL.</p> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>Zoo lieten zij hem dan roepen en droegen -hem dit werk op. „Wel”, zeide deze, „ik -neem gaarne dat werk op mij en hoewel ik -kreupel ben, zal ik het toch zoo spoedig -doen als mij mogelijk is.”</p> - -<p>De inhoud van het verzoekschrift was als -volgt:</p> - -<p>„O, onze Heer en souvereine Vorst Immanuel, -machtige lankmoedige Prins! Genade -is op uwe lippen uitgestort, en bij -u is genade en schuldvergiffenis ofschoon -wij tegen u hebben gerebelleerd. Wij, die -niet meer waard zijn uw Menschziel genaamd -te worden, of uwe zegeningen voortaan te -genieten, smeeken u en uwen Vader met -u, onze overtredingen uit te delgen. Wij -belijden, dat gij alle recht hebt ons te verwerpen; -maar och, doe dat niet om uws -naams wil: Zie onze ellende aan en laat -uwe ingewanden over ons rommelen!</p> - -<p>„Wij zijn van alle kanten ingesloten, Heer; -onze eigen afdwalingen kastijden ons; de -Diábolus-mannen binnen onze stad verschrikken -ons, en het leger uit den bodemloozen -afgrond onderdrukt ons. Uwe genade kan ons -redden, maar anders weten wij niet waarheen -ons te wenden.</p> - -<p>„Bovendien, genadige Vorst, hebben wij -onze kapiteins verzwakt en zijn ze ontmoedigd, -krank en sommigen hunner zelfs ernstig -gewond door de kracht van den tiran. Ja, -zelfs diegenen onzer kapiteins, waarop wij -eertijds ons vertrouwen het meeste stelden, -zijn verminkt. Onze vijanden daarentegen -zijn vol leven en gezondheid, zij beroemen -zich ons weldra als een buit te zullen verslinden. -Ze zijn op ons aangevallen met vele -duizenden Twijfelaars, die allen even grimmig -en onbarmhartig zijn en ons tegenstaan -zoowel als u.</p> - -<p>„Onze wijsheid is weg, onze kracht is -weg, omdat Gij van ons zijt weggegaan. Wij -hebben niets meer wat wij het onze kunnen -noemen dan zonde, schande en schaamte -voor uw aangezicht. Heb medelijden met ons, -o Heer, heb medelijden met uwe ellendige -stad Menschziel en red ons uit de handen -onzer vijanden. Amen.”</p> - -<p>Met dit verzoekschrift vertrok de dappere -kapitein Geloof. Hij ging de Mondpoort uit -en het gelukte hem in alle stilte het hof van -Immanuel te bereiken.</p> - -<p>Hoe het kwam weet ik niet, maar het -kwam uit en bereikte zelfs de ooren van -Diábolus. Dat hij er kennis van kreeg bleek -duidelijk hieruit, dat hij de stad dreigde -en riep: „Gij hardnekkige en oproerige -Menschziel, ik zal u dat verzoekschriften -indienen wel afleeren!” Ja, hij wist ook wie -de overbrenger geweest was en dat maakte -hem beide bang en woedend. Dies beval -hij dat zijn tamboer weder de trom zou -roeren, iets dat Menschziel dan al zeer slecht -verdragen kon.</p> - -<p>Toen nu de trom was geroerd en de mannen -van Diábolus bijeengeroepen, sprak de -reus hen aan: „O, gij stoutmoedig Diábolus-volk! -u zij bekend, dat er in deze oproerige -stad verraad is gesmeed; want ofschoon -zij in onze macht zijn, hebben die ellendige -inwoners van Menschziel zich verstout naar -het hof van Immanuel om hulp te zenden. -Dit zeg ik u om u te leeren op uwe hoede -te zijn. Daarom, mijne getrouwen, beveel ik -u haar te meer te kwellen. Rooft hare vrouwen -en maagden, slacht hare kinderen, slaat haar -ouden den schedel in en steekt haar zelve -in brand. Gij kunt haar niet te veel kwaad -doen; ik zal u beloonen.”</p> - -<p>Dit was zijn bevel, maar er gebeurde -nog iets tusschen dit voornemen en de uitvoering, -waarop de reus niet gerekend had -en dat de inwoners van Menschziel maar -nauwelijks hadden durven hopen. Pas had -Diábolus dit zoo besteld of hij marcheerde -op het kasteel aan en eischte dat op. Maar -de heere Vreeze Gods antwoordde daarop, -dat noch hem, noch zijnen volgelingen de -poorten zouden worden geopend, en sprak -de overtuiging uit, dat Menschziel na nog -eene wijle geleden te hebben, verlost, versterkt, -volmaakt en bevestigd zou worden.</p> - -<p>Toen zeide Diábolus: „Geef mij dan de -mannen over, die het rekwest hebben overgeleverd -en vooral kapitein Geloof, die het -aan uw Prins gebracht heeft. Als ik dien -slaaf in handen heb dan zal ik de stad verlaten.”</p> - -<p>Daarop trad iemand uit zijn gevolg op, -n. l. Slecht, en sprak: „Mijnheer biedt u -zeer veel aan; het is immers beter voor u, -dat éen mensch sterve<a id="FNanchor52"></a><a href="#Footnote52" class="fnanchor">[52]</a> dan eene gansche -stad verloren ga.” Maar de heer Vreeze-Gods -vraagde: „Hoe lang zou Menschziel buiten -den poel blijven, zoo zij haren kapitein -Geloof aan Diábolus had overgegeven? Zoo -gaat dan de stad verloren als Geloof verloren -gaat; als de een weg is moet de andere -wijken.” Toen Slecht daarop niets antwoordde -sprak de burgemeester: „O gij verwoester! -het zij u bekend, dat wij naar uwe woorden -niet hooren zullen. Wij zijn besloten zoolang -er éen kapitein, éen man, éen slinger, éen -steen overblijft, u tegenstand te bieden!”</p> - -<hr class="fn" /> - -<div class="footnote"> - -<p><a id="Footnote52"></a><a href="#FNanchor52"><span class="label">[52]</span></a> -<span class="gesp2">Het is beter dat éen mensch sterve</span>! -Deze Kajafas-raad is duidelijk genoeg. Met schijnbare -wijsheid en voorzichtigheid gaf de hoogepriester -van Israël dien raad met het oog op Jezus Christus. -Bunyan heeft begrepen, dat de satan het hem -had ingegeven, en daarom legt hij dezen die woorden -in den mond met het oog op kapitein Geloof, -de hand waarmede men Christus aangrijpt.</p> - -</div><!--footnote--> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter navoetnoot"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter nobotmargin"> -<img src="images/page191top.jpg" alt="" width="600" height="525" /> -</div> - -<div class="page191"> - -<p class="caption cap191 herhaling">KAPITEIN GELOOF ONTVANGT HET VERZOEKSCHRIFT.</p> - -<p class="inillo text550 blankbefore2">Maar Diábolus antwoordde: „Hoopt gij -nog? Wacht gij nog? Ziet gij nog uit naar -hulp en verlossing? Gij hebt naar Immanuel -gezonden, maar uw goddeloosheid kleeft aan -uwe zoomen, en uwe onnoozele verzoekschriften -beduiden toch niets. Hoeveel zondt -gij er vroeger reeds op? Denkt gij, dat gij -het nu winnen zult? Gij zult bedrogen uitkomen; -want niet alleen ik ben tegen u, -maat Immanuel evenzeer. Ja, Hij is het zelf, -die mij tegen u heeft uitgezonden. Waar -hoopt gij dan nog op? Door welke middelen -wilt gij het ontkomen?”</p> - -<p class="inillo text550">De burgemeester antwoordde: „Voorwaar, -wij hebben gezondigd, maar daaruit zult gij -bij Immanuel geen voordeel trekken; want -in groote getrouwheid heeft hij gezegd: „Die -tot Mij komt zal Ik geenszins uitwerpen.” -Hij heeft ook gezegd, dat alle zonde en -lastering den menschen zal vergeven worden. -Daarom durven wij niet wanhopen; maar -willen blijven uitzien, wachten en hopen op -onze verlossing.”</p> - -<p class="inillo text550">Intusschen was kapitein Geloof van Immanuels -hof wedergekeerd en droeg een pakket -onder den arm. De heer burgemeester zulks -verstaande onttrok zich aan het geraaskal van -den woedenden tiran, en liet hem tegen de -muren van het kasteel praten. Hij sloop weg -naar het verblijf van den kapitein en vraagde -naar de reis en den welstand van het hof, -alsmede welk nieuws hij medebracht. Ach, -de tranen stonden hem in de oogen. Maar -kapitein Geloof zeide: „Houd moed, mijnheer, -alles zal nog wel terecht komen.”<a id="FNanchor53"></a><a href="#Footnote53" class="fnanchor">[53]</a> -Dit zeggende haalde hij zijn pakket voor -den dag en deed het open, waaruit de burgemeester -en de anderen opmaakten, dat -er goede tijding was. Daar nu de tijd des -welbehagens daar was, zond hij om alle -kapiteins en oudsten der stad, die in het -kasteel hun verblijf hielden of op wacht -waren. Daarop kwamen allen en verwelkomden -hem, waarna hij uit zijn pakket verscheidene -brieven voor den dag haalde. De -eerste was voor den burgemeester.</p> - -<hr class="fn" /> - -<div class="footnote"> - -<p><a id="Footnote53"></a><a href="#FNanchor53"><span class="label">[53]</span></a> -<span class="gesp2">Houd moed, Mijnheer, alles zal nog -wel terecht komen</span>. Het geloof houdt zich -vast als ziende den Onzienlijke, en krijgt bij Geestes -licht telkens dieper inzicht in de geopenbaarde waarheid. -Dit wordt in de allegorie voorgesteld door -de medegebrachte brieven. Het getuigenis Gods moet -gelezen als een brief persoonlijk tot u gericht.</p> - -</div><!--footnote--> - -</div><!--page191--> - -<div class="figcenter navoetnoot"> -<img src="images/page191bot.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="46" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>De Prins was zeer vergenoegd, dat deze -edelman zijn ambt zoo getrouw had waargenomen -in alle gewichtige aangelegenheden, -die hem in Menschziel waren opgedragen. -Ook gaf hij hem zijn welgevallen te kennen -over zijne kloekmoedigheid en getrouwheid -voor den Prins tegen Diábolus. Aan het slot -stond, dat hij weldra zijn loon ontvangen zou.</p> - -<p>De tweede brief was voor den heer Vastewil, -waarin te kennen gegeven was, dat -zijn Vorst Immanuel wel verstaan had, hoe -dapper hij voor zijn heer geweest was in -zijn afwezen en toen zijn naam in verachting -was bij de Diábolus-mannen. Ook dat -hij zich zoo flink gehouden had in het opsporen -en ophangen der Diábolus-mannen, -die in hunne holen lagen. Hem zou eveneens -zijn loon niet ontgaan.</p> - -<p>De derde brief was voor den Onderleeraar, -waarin vermeld stond hoezeer de -Prins zich verheugde, dat hij zoo eerlijk en -getrouw zijn ambt had waargenomen in het -bestraffen en vermanen en waarschuwen. Ook -gaf de Vorst zijn welgevallen te kennen over -den vast- en bededag toen Menschziel het -verdorven had en dat hij daarbij de hulp -van kapitein Boanerges had ingeroepen. Alles -wist de Prins en voor alles zou de Onderleeraar -beloond worden.</p> - -<p>Een vierde brief was voor den heer Vreeze -Gods. Daarin stond, dat zijn Heer had opgemerkt, -hoe hij de eerste in gansch Menschziel -geweest was, die Vleeschelijke Gerustheid -had openbaar gemaakt. Daarenboven -gaf zijn Heer hem te verstaan, dat hij -alle tranen en klaagliederen over Menschziel -in gedachten zou houden en zijne kloekmoedige -houding in de feestzaal van Vleeschelijke -Gerustheid niet vergeten. Ook dat -hij de poorten van het kasteel zoo goed had -bewaard en de stedelingen geleerd hoe zij -een verzoekschrift moesten inzenden, dat -kracht deed. Daarom zou ook hij binnenkort -zijn loon ontvangen.</p> - -<p>Daarna kwam er nog een brief, die aan -de gansche stad Menschziel was geschreven, -waaruit zij verstonden, dat hunne dikwijls -herhaalde verzoekschriften aan hunnen Heer -bij hem in gedachtenis waren en dat zij nu in -de toekomst daarvan de vrucht zouden zien. -Hun Vorst betuigde daarin, dat het hem -recht aangenaam was, dat zij hun hart en -hunne zinnen er nu ter dege op gezet hadden -om in zijne wegen te wandelen, en dat -noch de vleierij noch de dreiging van Diábolus, -noch al zijne foltering hen kon bewegen -zich over te geven. Onder aan den -brief stond nog, dat hun Heer de stad -Menschziel achtergelaten had in de handen van -den Oppergeheimschrijver en onder het bestuur -van kapitein Geloof: „Gedraagt u naar -hun onderwijs en begeeren en gij zult ter -bekwamer tijd uwen loon ontvangen.”</p> - -<p>Nadat de brave kapitein Geloof zijne -brieven aan hun adres had afgeleverd, ging -hij naar de kamer van den heer Oppergeheimschrijver -en bracht daar eenigen tijd -door in een vertrouwelijk gesprek. Die twee -waren zeer met elkander vertrouwd. De -Oppergeheimschrijver had den kapitein Geloof -hartelijk lief, en zond hem menige -verkwikking van zijne eigen tafel, ja, toonde -hem een vriendelijk gelaat, waar de rest van -Menschziel nog bewolkt was. Toen zij nu -een wijle met elkander gesproken hadden, -begaf de kapitein zich ter ruste. Doch niet -lang daarna zond de Geheimschrijver weder om -hem, die na eene beleefde buiging vraagde: -„Wat heeft mijnheer tot zijn dienaar te -zeggen?” Waarop de Oppergeheimschrijver -hem ter zijde nam en met groote gunstbetooning -overlaadde. Daarna sprak hij: „Ik -heb u tot onderkoning gemaakt over de -gansche stad Menschziel; zoodat van dezen -dag af alle inwoners der stad op uw woord -zullen opstaan en gij zult hen uit- en inleiden. -Uit kracht van uwe waardigheid moet -gij ook voor uwen Vorst en de stad Menschziel -den oorlog voeren, en naar uwe bevelen -zullen de andere kapiteins handelen.”</p> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter nobotmargin"> -<img src="images/page193top.jpg" alt="" width="600" height="502" /> -</div> - -<div class="page193"> - -<p class="caption herhaling">DIÁBOLUS’ TAMBOER.</p> - -<p class="inillo text550 blankbefore2">Onder zulke omstandigheden kon het niet -uitblijven of de burgers moesten beginnen -te beseffen welk een invloed deze heer kapitein -aan het hof bezat; want wie er ook -ooit tot Immanuel werd afgezonden, wie -hunner had zoo spoedig en zulk een goed -antwoord van daar teruggebracht als deze -kapitein? Wat doen zij nu? Nadat zij zichzelven -hadden verweten, dat zij in hunne -benauwdheid niet meer gebruik van hem -hadden gemaakt, zonden zij door de hand -van den Onderleeraar tot den Geheimschrijver -om hem te verzoeken, dat toch al wat zij -hadden of deden gesteld mocht worden -onder het bestuur, de zorg en de hoede -van kapitein Geloof.</p> - -<p class="inillo text550">Zoo ging dan de Onderleeraar met deze -boodschap en ontving tot antwoord, dat dit -alreede was geschied, daar de heer Geloof tot -Onderkoning was aangesteld.<a id="FNanchor54"></a><a href="#Footnote54" class="fnanchor">[54]</a> Daarop boog -hij zich en ging heen om dit nieuws aan -de burgers der stad te verhalen. Maar dit -alles geschiedde in het diepste geheim omdat -de vijanden nog zulk een groote macht -hadden in Menschziel.</p> - -<hr class="fn" /> - -<div class="footnote"> - -<p><a id="Footnote54"></a><a href="#FNanchor54"><span class="label">[54]</span></a> -<span class="gesp2">De onderleeraar kreeg de boodschap -dat alreede was geschied wat hij begeerde</span>. -Hiermede wordt aangeduid hoe de ziel -het met God is eens geworden, hoe Gods Geest -met onzen geest getuigt, en hoe de belofte bewaarheid -wordt: eer ze roepen zal ik antwoorden.</p> - -</div><!--footnote--> - -</div><!--pag193--> - -<div class="figcenter navoetnoot"> -<img src="images/page193bot.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="42" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/illo194.jpg" alt="" width="397" height="600" /> -<p class="caption herhaling">KAPITEIN GELOOF OVERHANDIGT HET -VERZOEKSCHRIFT.</p> -</div> - -<div class="figcenter nobotmargin"> -<img src="images/page195top.jpg" alt="" width="600" height="528" /> -<p class="caption cap195 herhaling">KAPITEIN GELOOF TOT LUITENANT VAN DEN PRINS BEVORDERD.</p> -</div> - -<div class="page195"> - -<h2 class="vijftien" id="HoofdstXV">HOOFDSTUK XV.<br /> -DE BELOFTE VAN ZIJNE KOMST.</h2> - -<p class="fancycapillo550"><img src="images/dropcapm.png" alt="M" width="109" height="90" -class="dropcap" /><span class="verbergen">M</span>aar laat ons tot Diábolus terugkeeren. -Toen deze zag hoe kloekmoedig -de heer burgemeester hem -had weerstaan en de woorden van heer Vreeze-Gods -overdacht, sloeg hij aan het woeden -en riep een krijgsraad bijeen om zich op -Menschziel te wreken, waarop al de vorsten -van den poel samenkwamen en de oude -Ongeloof vooraan om samen te beraadslagen -wat er te doen stond. Het besluit van dien -raad was, dat zij trachten moesten het kasteel -hoe eer hoe beter te bemachtigen; want zij -rekenden zich, en terecht, geen meester van -de stad zoolang zij dat kasteel niet hadden. -’t Was Apollyon, die den doorslag gaf en -sprak: „Mijne broederschap, ik heb u twee -dingen voor te stellen, waarvan het eerste -is: laat ons weder de stad verlaten en in -het veld kampeeren; want ons verblijf in -de stad doet ons geen goed, omdat het -kasteel nog in de handen onzer vijanden is, -en het is ons onmogelijk dat in te nemen -zoolang die stoute gast Vreeze-Gods de -poortwachter is. Wanneer wij ons nu naar -buiten begeven, zullen zij zich verheugen -en wellicht zorgeloos worden, en dat zou -hun nadeeliger kunnen worden dan iets dat -wij doen. Ook zullen de kapiteins dan wellicht -hun schuilhoek verlaten, een uitval -doen, ons achtervolgen en gij weet hoe -slecht dit hun bekomen is. Kunnen wij hen -maar in het veld lokken, zoo zullen wij in -een achterlage achter de stad ons verschuilen, -en een deel van ons zal die binnentrekken -en ook het kasteel veroveren.”</p> - -<p class="inillo text550">Eerst wilde Beëlzebul daar niet van weten -en voerde aan, dat deze onderneming tevergeefs -zou wezen omdat zij het kasteel niet -zouden verlaten. Hij stelde dus andere middelen -voor; maar de anderen meenden dat -Apollyons raad beter was, hoewel zij moesten -toegeven, dat het ook bijzonder dienstig -wezen zou als zij middelen wisten te bedenken -om hen aan het zondigen te brengen. -„Wij hadden gerust onze <span class="verwijzing">2 Petr. 2 : 18-21.</span> -Twijfelaars thuis kunnen laten, wanneer wij -hen geen meester kunnen doen worden van het -kasteel,” zeiden zij, „want Twijfelaars, die van -verre staan, zijn gelijk aan beschuldigingen, -die men met goede bewijzen wederleggen kan. -Kunnen wij hen echter in het kasteel krijgen -en maken, dat zij dat in bezit nemen, dan -hebben wij een goeden dag. Laat ons daarom -terugtrekken naar het open veld; maar eerst -moeten wij nog raadplegen met onze vertrouwde -aanhangers hier in de stad, die ons -moeten helpen om haar door verraad in -onze handen te spelen. Waarlijk wij moeten -hen aan het zondigen helpen, hierin heeft -Beëlzebul groot gelijk, en dan de stad uit.”</p> - -</div><!--page195--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/page195bot.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="44" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>Toen had Lucifer nog het volgende te -zeggen: „Al wat dusver voorgesteld is, is -goed, en om dat te bevorderen, moeten -wij de burgers niet meer zoo verschrikken, -noch door onzen trommel noch door martelingen. -Laat ons maar ver weg trekken -en doen of wij geen acht op hen slaan; want -de vreeze houdt hen wakker en doet hen op -tegenweer bedacht zijn. Gij weet, dat Menschziel -eene marktstad is, die veel vermaak schept -in den koophandel, laat nu sommigen onzer -zich aanstellen als kooplieden of boeren uit -vergelegen plaatsen, die ter markt komen om -hunne koopwaar aan den man te brengen. -Laat ons die desnoods verkoopen voor den -halven prijs! Maar die dit doen, moeten ons -zeer getrouw wezen, ik wil hun mijn kroon -tot belooning geven als zij er in slagen. Er -komen mij er daar twee in gedachten, die -bijzonder geschikt zijn voor dit werk. De -een heet: Muguitzuiger-kemeldoorzwelger en -de ander is Alles-in-de-Waagschaalzetter-om-een-kleine-winst. -Deze mannen met zulke -lange namen zijn uitmuntend tot ons doel. -En wat dunkt u als wij daar eens bijvoegden, -’s Werelds-Goed en Aardsche Rijkdom? -Die beiden zijn zeer listig en zeer bescheiden. -<span class="verwijzing">Openb. 3 : 17.</span> Laat dezen met eenige -anderen hun best doen en laat het volk -slechts rijk en zat worden, dan zullen wij -bij hen winnen. Bedenk maar eens op welke -wijze wij Laodicea overwonnen hebben! Als -zij nu zat worden en wij hen niet verontrusten, -zoo zullen zij hunne ellende vergeten -en daarbij in slaap vallen en hun -kasteel niet langer bewaken. Ja, zelfs zouden -wij zoover kunnen gaan, door hen met allerlei -overvloed te bezwaren, dat zij van hun -kasteel een pakhuis maakten en er het oorlogsvolk -uit wegnamen. Derhalve zoo wij -onze goederen en koopwaar binnen weten te -krijgen, zoo denk ik, dat de stad al half -gewonnen is. Ook hunne kapiteins zullen -het dan benauwd genoeg krijgen. Kent gij -niet de gelijkenis van den rijken dwaas? -En weet gij niet, dat als het <span class="verwijzing">Luk. 8 : 14.</span> -hart overladen is met brasserij en dronkenschap -en de zorgvuldigheden des levens, dat -dan den mensen alle kwaad overkomt, eer -hij er om denkt? Bovendien <span class="verwijzing">Luk. 21 : 34, 36.</span> -is het niet goed voor een volk, dat zij met -onze goederen vervuld zijn, wanneer zij niet -eenigen der onzen in huis hebben,<a id="FNanchor55"></a><a href="#Footnote55" class="fnanchor">[55]</a> zoogenaamd -als dienaars, maar eigenlijk om alles -tot ons te trekken. Waar is er een burger -van Menschziel, die vol is van ’s werelds -goed en niet tot zijn knecht of oppasser -heeft een zekeren Overdadig, of Dartel, of -Wellust, of Loos, of Pocher, of nog anderen -van onze getrouwen? Deze nu, zouden het -kasteel kunnen in de lucht laten springen -of ongeschikt maken langer eene vesting van -Immanuel te zijn. Op deze wijze gaat het -beter dan door een groot leger. Ik blijf dus -bij mijn raad. Laat ons dien nu spoedig -uitvoeren en wegtrekken.”</p> - -<p>Wat deze hellevorst geraden had werd -voor een helsch meesterstuk geacht. Maar -ziet nu eens hoe het uitkwam! Pas was de -vergadering van Diábolus uiteengegaan of -kapitein Geloof ontvangt een brief van Immanuel, -waarvan de korte inhoud was, dat -hij hem op den derden dag in de vlakke -velden van Menschziel zou ontmoeten.</p> - -<p>De kapitein begreep deze boodschap niet. -Hem in het veld ontmoeten! zeide hij, wat -bedoelt Prins Immanuel daarmede? Daarom -nam hij den brief en ging er mede naar -den Opperleeraar en Geheimschrijver, want -deze was een ziener in al ’s konings zaken, -Menschziel ten goede. Dezen edelman vroeg -hij om raad. Nadat de Opperleeraar den brief -stilzwijgend had gelezen zeide hij: „Het -Diábolus-komplot heeft een groote beraadslaging -gehad en zij hebben daar besloten -tot het uiterste verderf van Menschziel. Van -die zijde dreigt een groot gevaar. Zij maken -zich gereed de stad te verlaten en zich weder -in het veld te begeven om vandaar -uit nieuwe helsche maatregelen te nemen. -Maar zorg gij nu, dat gij tegen den derden -dag gereed zijt, want dan komt ook de -Prins met een groot leger in het veld tegen -den opgang der zon, bij het aanbreken van -den dag. Hij zal dan het leger van Diábolus -van voren aangrijpen en gij van achteren, -en zoo zal het ganschelijk vernield of verstrooid -worden.”</p> - -<hr class="fn" /> - -<div class="footnote"> - -<p><a id="Footnote55"></a><a href="#FNanchor55"><span class="label">[55]</span></a> <span class="gesp2">Bovendien is het niet voor een -volk, dat zij met onze goederen vervuld -zijn, zoo zij niet een der onzen -in huis hebben</span>. De Heere zeide: „Maakt u -vrienden uit den onrechtvaardigen Mammon, opdat -zij u ontvangen in de eeuwige tabernakelen.” De -satan weet zeer goed, dat wereldsche schatten uitmuntend -te gebruiken zijn in ’s Heeren dienst en daarom -stuurt hij er <span class="gesp2">zijn</span> volk op af om ons te helpen -die te beheeren en daardoor eigenlijk aan ’s Heeren -dienst te onttrekken. Men wake en bidde vooral -als men rijk is!</p> - -</div><!--footnote--> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter navoetnoot"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/illo197.jpg" alt="" width="391" height="600" /> -<p class="caption herhaling">DE KRIJGSRAAD DER BOOZEN.</p> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>Nauwelijks had kapitein Geloof dit gehoord -of hij begaf zich naar de andere -kapiteins en deelde hun mede welk een brief -hij ontving en hoe de Opperleeraar hem al -wat in Immanuels schrijven duister was had -uitgelegd. Hij zeide hun daarenboven wat -hij en de anderen doen moesten om aan het -oogmerk van Immanuel te beantwoorden. -Toen waren al de kapiteins vroolijk en op -bevel van den onderkoning werden al de -trompetten op het kasteel geblazen en maakten -een overheerlijke muziek, waaraan gansch -Menschziel zich verkwikte en die Diábolus -ook hoorde. Toen stond Diábolus op eenmaal -stil en zeide: „Wat zou toch dit trompetgeschal -te beduiden hebben? Ze hebben -paarden noch zadels, noch spijze. Wat overkomt -dezen aemechtigen lieden, dat ze zoo -vroolijk en blijde zijn?” Toen antwoordde -hem een van zijn eigen volk en sprak: „Dit -is uit vreugde, dat hun Prins Immanuel -komt om de stad Menschziel te verlossen; -tot dit doel trekt hij aan het hoofd van een -leger op, en die verlossing is nabij.”</p> - -<p>De inwoners van Menschziel waren ook -zeer bewogen door deze melodieuse tonen -en zij spraken er met elkander over. „Dit -kan ons geen leed doen,” zeide de een. -„Neen,” zei een ander, „dit is een lied -der verlossing.” De Diábolus-mannen beraadslaagden -nog in alle haast en kwamen -tot het besluit, dat het toch maar best was -de stad te verlaten. Ze zouden hun voornemen -nu ook uitvoeren, en kwam er een -leger opdagen het dan in het open veld -ontmoeten. Op den tweeden dag begaven -zij zich dan ook buiten de stad en sloegen -hun legerkamp op het vlakke veld op; maar -vlak in het gezicht van de Oogpoort, en wel -zoo indrukwekkend en afgrijselijk als hun -slechts mogelijk was. Zij waren nu ook in -het open veld gelegerd met het oog op een -mogelijke vlucht, die daar gemakkelijker -viel dan in de stad. Want waarlijk de stad -zou hen tot een put en afgrond zijn geworden -als vorst Immanuel zich daar legerde.</p> - -<p>Toen nu het oogenblik gekomen was, -dat de kapiteins op Diábolus’ leger zouden -aanvallen, bereidde een ieder zich zorgvuldig -voor den slag. Kapitein Geloof had -hun des nachts gezegd, dat zij in den morgenstond -hunnen Prins in het veld zouden -ontmoeten. Dit maakte hen des te vuriger -om tegen den vijand op te rukken. Deze -woorden: „Morgen zult gij den Prins in het -vlakke veld zien!” waren als olie in een -brandend vuur. Ze hadden hem zoo langen -tijd gemist en zagen reikhalzend naar hem -uit. Als het nu tijd was trok kapitein Geloof -met al de strijdmacht van Menschziel -naar buiten eer het dag was, de Mondpoort -uit. Toen allen gereed stonden stelde hij zichzelven -aan het hoofd en gaf aan de andere -kapiteins het wachtwoord, en deze weder -aan hunne officieren en soldaten. Dat wachtwoord -luidde: „Het zwaard van den Prins -Immanuel en het schild van kapitein Geloof.” -Dit wachtwoord klonk in de taal der -burgers van Menschziel als: „Het woord Gods -en het geloof!” Daarop vielen zij nu het -leger van Diábolus aan en begonnen het -rondom te omsingelen en te benauwen.</p> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter nobotmargin"> -<img src="images/page199top.jpg" alt="" width="600" height="511" /> -</div> - -<div class="page199"> - -<p class="caption herhaling">GELOOF TE WAPEN GEROEPEN.</p> - -<p class="inillo text550 blankbefore2">Kapitein Ondervinding wilde men in de -stad laten, omdat hij nog altijd niet genezen -was van de wonden,<a id="FNanchor56"></a><a href="#Footnote56" class="fnanchor">[56]</a> die Diábolus -hem in den laatsten slag had toegebracht. -Maar toen hij bemerkte, dat al de kapiteins -aan den strijd deelnamen, eischte hij zijne -krukken en strompelde daarmede zoo goed -het ging ook de stad uit. — „Neen”, zeide -hij, „ik kan hier niet zoo gemakkelijk blijven -liggen, waar mijne broeders in de hitte van -den strijd trekken en vorst Immanuel zich -aan hen in het veld zal vertoonen.” Toen de -vijanden dezen man met zijne krukken zagen -waren zij te meer verslagen. Welke geest, -dachten zij, is nu in die mannen van Menschziel -gevaren, dat zij zelfs op krukken tegen -ons willen vechten! Intusschen waren de kapiteins -er op aangevallen en maakten een flink -gebruik van hunne wapenen, terwijl zij luide -juichten: „Het zwaard van Prins Immanuel -en het schild van kapitein Geloof.”</p> - -<p class="inillo text550">Diábolus bemerkte hoe stoutmoedig hij -omsingeld werd en vreezende,<a id="FNanchor57"></a><a href="#Footnote57" class="fnanchor">[57]</a> dat hun tweesnijdend -zwaard er dapper op inhakken zou, -viel hij ’s Prinsen leger aan met doodelijke -woede, en zoo begon de slag. Die -Diábolus het eerst aanvielen, waren kapitein -Geloof en de heer Vastewil, de een benauwde -hem aan de éene zijde en de ander -aan den anderen kant. De slagen van den -heer Vastewil waren als die van een reus; -want die man had een sterken arm en hij -viel op de Twijfelaars aan de Verkiezing -aan, want dit was Diábolus lijfwacht. Inderdaad, -hij hield hen een wijle duchtig -bezig, hakkende er geweldig op in. Kapitein -Geloof benauwde diezelfde compagnie van -den anderen kant en aldus geraakten zij in -groote wanorde. Kapitein Goede Hoop had -de Twijfelaars aan de Roeping voor zijne -rekening genomen en dat volk was waarlijk -sterk genoeg, maar de kapitein was ook zeer -dapper en werd nog bovendien door kapitein -Ondervinding en zijne troepen bijgestaan. -Zoo werden dan ook de Twijfelaars aan de -Roeping tot wijken gedrongen. De rest van -het leger was zeer verwoed; ’t scheen, dat zij -allen in het besef verkeerden, dat het er -nu op aan kwam, er op of er onder voor -altijd; daarom werd aan alle zijden wanhopig -gevochten. Toen commandeerde de -Oppergeheimschrijver, dat de slingers van -het kasteel daaronder spelen zouden. De -slingeraars konden mikken op een haar en -brachten ook veel bij tot de overwinning. -Eenigen tijd was Diábolus’ volk zeer verward -en begonnen de meesten er al over -te denken de vlucht te kiezen voor ’s Prinsen -kapiteins. Maar neen, zij verzamelden zich -weer en vielen stoutmoedig op de achterhoede -aan. Zij brachten dáar zulk eene -geweldige botsing teweeg, dat ’s vorsten -leger verflauwde. Eensklaps herinnerden -dezen zich echter, dat zij het aangezicht -van hunnen Prins zouden zien, en dat -deed hen weder moed grijpen, zoodat de -strijd opnieuw hevig werd. Daarop juichten -de kapiteins en riepen: „Het zwaard van -Prins Immanuel en het schild van kapitein -Geloof!” Dit deed Diábolus terugdeinzen -in de meening, dat er versterking was aangekomen. -Maar Immanuel verscheen nog -niet. De overwinning was nu eenigen tijd -twijfelachtig en van weerszijden trok men -een weinig terug. In deze oogenblikken van -twijfelmoedigheid riep kapitein Geloof zijn -volk toe en moedigde hen aan om toch vol -te houden.</p> - -<hr class="fn" /> - -<div class="footnote"> - -<p><a id="Footnote56"></a><a href="#FNanchor56"><span class="label">[56]</span></a> <span class="gesp2">Kapitein Ondervinding krank aan -zijne wonden</span>. De bevinding van den Christen -is aan allerlei afwisseling onderworpen en heeft haar -ebbe en vloed. Er hebben worstelingen des geloofs -plaats, waarin zij duchtig wordt gekwetst en het -hard te verantwoorden heeft. Naar de maat van -iemands geloof is ook zijne ondervinding. Wanneer -het geloof taant, is ook de ondervinding zeer zwak; -toch kan het herdenken van ’s Heeren daden den -moed des geloofs weer aanwakkeren. Dit is eigenaardig -door Bunyan voorgesteld in de allegorie, dat -deze kreupele kapitein naar zijne <span class="gesp2">krukken</span> vraagt -en mede naar buiten strompelt.</p> - -<p><a id="Footnote57"></a><a href="#FNanchor57"><span class="label">[57]</span></a> -<span class="gesp2">Diábolus wordt verschrikt door -de stoutmoedigheid van ’s Prinsen -kapiteins</span>. De duivel is bang voor het geloof -en als hij zelfs gewonden met moed ziet vervuld, -speurt hij in hen de kracht Gods, die in hunne -zwakheid wordt volbracht.</p> - -</div><!--footnote--> - -</div><!--pag199--> - -<div class="figcenter navoetnoot"> -<img src="images/page199bot.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="56" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/illo200.jpg" alt="" width="393" height="600" /> -<p class="caption herhaling">HET ZWAARD VAN VASTEWIL<br />EN HET SCHILD VAN KAPITEIN GELOOF.</p> -</div> - -<div class="figcenter nobotmargin"> -<img src="images/page201top.jpg" alt="" width="600" height="537" /> -</div> - -<div class="page201"> - -<p class="caption cap201 herhaling">DE VLUCHT.</p> - -<p class="inillo text550 blankbefore2">„Mijne vrienden, dappere soldaten”, riep -hij, „mijne broeders, allen bezield met hetzelfde -oogmerk, dat ook het mijne is. Het -verblijdt mij zeer u allen thans voor onzen -Prins in het veld te zien, als een groote -heirmacht, die doordrongen is van liefde -jegens Menschziel. Gij hebt u tot dusverre -mannen van moed en trouw betoond, zoodat -Diábolus nog geen voordeel op ons -behaald heeft. Grijpt nu allen weder den -ouden moed en toont u mannen als tevoren, -en weinige oogenblikken na dezen aanval -zult gij zien, dat uw Prins zich te velde -vertoont. Nog dezen aanval op Diábolus, — en -dan komt Immanuel!”<a id="FNanchor58"></a><a href="#Footnote58" class="fnanchor">[58]</a></p> - -<hr class="fn" /> - -<div class="footnote"> - -<p><a id="Footnote58"></a><a href="#FNanchor58"><span class="label">[58]</span></a> -<span class="gesp2">Immanuel komt</span>. De belofte is stellig en -vast: „Ziet uw koning komt tot u” maar hij komt -eerst op het uiterste oogenblik, als er ten bloede -toe gestreden is en de lijdzaamheid een volmaakt -werk heeft gehad. Dan zijn echter alle smarten en -wonden vergeten en wordt door zijne nabijheid in -de ziel niet alleen iedere vijand verslagen maar ook -alle wonden genezen. „Sta op, Heere, tot uwe rust, -Gij en de ark uwer sterkte! Dat uwe priesters bekleed -worden met gerechtigheid en uwe gunstgenooten -juichen. Want de Heere heeft Sion verkoren. -Hij heeft het begeerd tot zijne woonplaats. Ik -zal mijne vijanden met schaamte bekleeden; maar -op haar zal zijne kroon bloeien. Ps. 132.</p> - -</div><!--footnote--> - -</div><!--page201--> - -<div class="figcenter navoetnoot"> -<img src="images/page201bot.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="24" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<h2 class="text" id="HoofdstXVI">HOOFDSTUK XVI.<br /> -DE TERUGKOMST VAN DEN VORST.</h2> - -<p class="fancycap"><img src="images/dropcapn.png" alt="N" width="95" height="90" -class="dropcap" /><span class="verbergen">N</span>auwelijks had kapitein Geloof -deze redevoering tot zijne soldaten -gesproken of een zeker man genaamd -Spoed<a id="FNanchor59"></a><a href="#Footnote59" class="fnanchor">[59]</a> kwam te post aan het leger van den -Prins met de boodschap, dat Immanuel in het -gezicht was. Zoodra Kapitein Geloof dit blijde -nieuws vernam, deelde hij het onmiddellijk aan -de anderen mede en deze weder aan hunne -manschappen, waardoor het gansche leger, als -waren het mannen uit den dood opgestaan, -zich opmaakte om den vijand aan te vallen, -roepende als tevoren: „Het zwaard van Prins -Immanuel en het schild van kapitein Geloof!”</p> - -<p>Die van den reus spanden ook alle krachten -in, maar in dezen laatsten strijd verloren -zij den moed, en velen der Twijfelaars -vielen gedood ter aarde. Nadat zij nu nog -ruim een uur in het heetst van het gevecht -hadden doorgebracht, hief kapitein Geloof -zijne oogen op, en ziet, daar kwam Immanuel -aan met vliegende vaandels en klinkende -trompetten, terwijl de voeten dergenen, -die hem volgden, nauwelijks de -aarde aanraakten. Met zulk eene snelheid -spoedden zij zich voort om bij de kapiteins -te komen, die maar voortdurend bleven -strijden. Kapitein Geloof wendde zich nu -met de zijnen stadwaarts en liet voor Diábolus -het veld ruim. Daarop trok Immanuel -voorwaarts en zoo was de vijand tusschen -hen ingesloten. Toen viel kapitein Geloof -met de zijnen wederom op hen, en ziet, -zoo langzamerhand ontmoetten Immanuel en -kapitein Geloof elkander over de verslagenen -heen, die zij onder hunne voeten -vertraden.</p> - -<p>Toen ook de andere kapiteins zagen, dat -de Prins gekomen was en dat het Diábolus-leger -tusschen Zijner Majesteits en kapitein -Geloofs troepen werd ingesloten en in de -pan gehakt, zoo juichten zij met een groot -gejuich, zoodat er de aarde van spleet, -roepende: „Het zwaard van Immanuel en -het schild van Geloof!” Diábolus zich zoo -geheel ingesloten ziende zocht met de andere -vorsten van den afgrond eene opening om -te ontvluchten, latende al zijn volk in de -steek. Al dit volk viel voor het aangezicht -van den prins en zijne heirkracht; er bleef -nauwelijks een Twijfelaar in het leven; de -dooden lagen verspreid over de vlakte als -mest op het land.</p> - -<p>Toen de slag geëindigd was kwam alles weder -in orde, en alle kapiteins en oudsten van -Menschziel kwamen samen om Immanuel te -begroeten. Hij lachte hen vriendelijk toe, -en zeide: „Vrede zij ulieden!” Daarna stelden -allen zich in het gelid om naar Menschziel -op te trekken, ook de Prins met zijne versche -legermacht, die hij nu had medegebracht. -Alle poorten werden opengezet om hem waardig -te ontvangen. Ook de poorten van het -kasteel werden wijd geopend en de oudsten -en overheden stelden zich daar om hem bij -het intrekken te verwelkomen. Toen hij nu -de poorten naderde riepen zij: „Heft uwe -hoofden op, gij poorten, en verheft u, gij -eeuwige deuren, opdat de koning der eere -inga!” En anderen zeiden: „Wie is die koning -der eere?” Waarop het antwoord weder -klonk: „De Heere, sterk en geweldig in -den strijd. Heft uwe hoofden op, gij poorten, -ja verheft u, gij eeuwige deuren, opdat de -koning der eere inga!” <span class="verwijzing">Ps. 24.</span></p> - -<p>Verder was verordend door de oversten van -Menschziel, dat langs den geheelen weg van -de stadspoort tot die van het kasteel voortdurend -liederen zouden worden gezongen -door diegenen, welke het meeste verstand -van muziek hadden. Alzoo werd er een beurtzang -aangeheven toen Immanuel zijn intocht -deed,<a id="FNanchor60"></a><a href="#Footnote60" class="fnanchor">[60]</a> nu en dan afgewisseld door trompetgeschal. -En toen hij aan de poorten van -het kasteel kwam klonk het: „Zij hebben -<span class="verwijzing">Ps. 68 : 25, 26.</span> uwe gangen gezien, o God! de gangen -mijns Gods, mijns konings, in het heiligdom!” -De zangers gingen vóor, de speellieden -achter, in het midden de trommelende -maagden.</p> - -<hr class="fn" /> - -<div class="footnote"> - -<p><a id="Footnote59"></a><a href="#FNanchor59"><span class="label">[59]</span></a> -<span class="gesp2">Zekere heer Spoed</span>. Menschziel strijdt nu -den goeden strijd des geloofs. De twijfel is op de -vlucht gedreven: de twijfelaars zijn de stad uit. Beter is -de openlijke strijd met vijanden van buiten dan met -inwendig bederf en ongeloof. Nu kan de heer Spoed -van ’s Prinsen leger komen. Nu is er weer gemeenschap -tusschen de ziel en Immanuel.</p> - -<p><a id="Footnote60"></a><a href="#FNanchor60"><span class="label">[60]</span></a> -<span class="gesp2">Het binnentreden van Immanuel</span>. -Hier keert Jezus in de ziel terug na vele droevige -dagen van afwezigheid. De groote waarheid, dat -Jezus nooit met de zonde kan samenwonen, wordt -hier duidelijk gemaakt. Hoe weinig er noodig is om -die innige gemeenschap te verstoren en hoeveel er -moet geschieden eer al de gevolgen van onze onbedachte -handelwijze zijn uitgewischt. John Bunyan -neemt het niet licht op met de zonde. Door schade -en schande geleerd is de blijdschap der opnieuw -verloste ziel onuitsprekelijk groot. Men gevoelt in -de beschrijving, dat Bunyan tevergeefs tracht den -indruk weer te geven. Welkom aan de poorten, -godgewijde liederen, bloemen en eerebogen, saluutschoten, -muziek, enz.</p> - -</div><!--footnote--> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter navoetnoot"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/illo203.jpg" alt="" width="393" height="600" /> -<p class="caption herhaling">DE BEENDEREN DER TWIJFELAARS BEGRAVEN.</p> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>Ook wachtten de kapiteins elk op zijn -post hunnen Prins op toen hij de poorten -van Menschziel binnenreed. Kapitein Geloof -was de eerste, dan volgde Goede-Hope; -daarna kapitein Liefde, met anderen van -zijn gezelschap. Het laatst kwam kapitein -Geduld met de overige hoofdlieden, sommige -ter rechter-, anderen ter linkerzijde. Zoolang -de intocht duurde wapperden alle vlaggen, -klonken de trompetten en was er groot -gejuich onder de soldaten. De Prins zelf was -weder gekleed in zijne wapenrusting van -geslagen goud; de pilaren van zijn koets -waren van zilver, de vloer van goud, het -verhemelte van purper en het binnenste was -bespreid met liefdeblijken voor de dochters -<span class="verwijzing">Hoogl. 3 : 10.</span> van Menschziel.</p> - -<p>De Prins vond de straten bestrooid met -leliën en bloemen en van boven kunstig -overdekt met triomfbogen van de groene -takken der boomen, die rondom de stad -stonden, terwijl ieder voor zijn huis eene -versiering had aangebracht; dat alles diende -om den Prins te vereeren; en overal waar -hij voorbijkwam klonk het gejuich: „Gezegend -is hij, die daar komt in de naam -<span class="verwijzing">Ps. 118 : 26.</span> zijns Vaders El-Schaddaï.”</p> - -<p>Voor de poort van het kasteel werd Zijne -Majesteit weder begroet door de oudsten van -Menschziel, n. l. de Burgemeester, de heer -Vastewil, de Onderprediker, de heer Kennis -en de heer Gemoed met anderen uit den -adel dezer plaats. Zij bogen voor hem neder, -kusten het stof van zijne voeten, dankten, -zegenden en prezen Zijne Majesteit omdat -hij hun niet tegen was wegens hunne zonden, -maar medelijden had gehad met hunne -ellende en nu in barmhartigheid tot hen -wederkeerde om voor eeuwig hun Menschziel -op te bouwen. Zoo trok hij dan regelrecht -het kasteel binnen; want dat was het koninklijk -paleis en de plaats, waar zijne eere -woonde. Alles was daar reeds door den Oppergeheimschrijver -en den kapitein Geloof -gereed gemaakt.</p> - -<p>Maar nu naderde hem al het volk van -Menschziel binnen het kasteel om te weenen -en te kermen en hunne goddeloosheid te -bejammeren. Zij bogen zich bij het binnenkomen -zeven maal voor hem ter aarde en -weenden, terwijl zij den Prins vergeving -vraagden, hem smeekende, dat hij als van -ouds onder hen wilde wonen. Waarop de -Prins antwoordde: „Weent niet, maar gaat -uws weegs, eet het vette en drinkt het zoete, -en zendt deelen aan uwe broeders: want de -blijdschap des Heeren is uwe sterkte. Ik -ben tot Menschziel wedergekeerd <span class="verwijzing">Neh. 8 : 11.</span> -met ontferming en mijn naam zal daardoor -verhoogd en verheerlijkt worden.” Ook omhelsde -hij de burgers, kuste hen en drukte -hen aan zijn hart.</p> - -<p>Bovendien gaf hij aan de oudsten van -Menschziel en aan iederen machthebber der -stad een gouden keten en een ring. Ook -zond hij aan hunne vrouwen oorsieraden, -juweelen, armbanden en dergelijken, en aan -de echte kinderen van Menschziel deelde hij -kostelijkheden uit. Toen Immanuel al deze -dingen voor het beroemde Menschziel gedaan -had, zeide hij eerst tot hen: „Wascht -uwe kleederen, en doet uwe versierselen -aan, en komt daarna in mijn kasteel terug.” -Zoo gingen zij dan heen om <span class="verwijzing">Pred. 9 : 8.</span> -zich te wasschen naar de fontein, die geopend -was voor Juda en <span class="verwijzing">Zachar. 13 : 1.<br />Openb. 7 : 14, 15.</span> -Jeruzalem. Daar maakten -zij hunne kleederen wit en stonden daarna -rein en versierd voor Immanuel.</p> - -<p>Nu was er muziek en dans door de gansche -stad, omdat hun Vorst hen weder vereerde -met zijne tegenwoordigheid en met het -licht van zijn aangezicht; de klokken werden -geluid en de zon scheen vriendelijk op hen -voor een langen tijd.</p> - -<p>Ook deed de stad thans meer voortdurend -en ernstig onderzoek om de nog overgebleven -Diábolus-mannen in de wallen uit -te vinden en te vernielen; want er waren er -toch nog van dat gespuis, die de handen -hunner onderdrukkers hadden weten te ontkomen. -De heer Vastewil was thans een veel -grooter verschrikker voor hen dan hij ooit -tevoren geweest was, daar zijn hart nu ten -volle was overgebogen om hen op te zoeken -en te dooden. Hij vervolgde hen dag en -nacht en bracht hen in zware verdrukking -zooals nog later blijken zal.</p> - -<p>Toen nu alles zoover weder in orde was -werd door den Prins order gegeven, dat de -burgers der stad zonder verder uitstel er -sommigen zouden uitzenden om naar de -vlakte te gaan ten einde de beenderen der -Twijfelaars te begraven,<a id="FNanchor61"></a><a href="#Footnote61" class="fnanchor">[61]</a> opdat de stank en -uitwaseming daarvan de lucht niet besmetten -zouden in de beroemde stad. Dit moest ook -gebeuren, omdat zoolang Menschziel bestond -de nagedachtenis van deze hare groote vijanden -zou worden weggedaan.</p> - -<hr class="fn" /> - -<div class="footnote"> - -<p><a id="Footnote61"></a><a href="#FNanchor61"><span class="label">[61]</span></a> <span class="gesp2">De lijken der Twijfelaars worden -begraven</span>. Het leger der Twijfelaars is verslagen; -een volkomen nederlaag overdekt hen met -schande en smaad en ondergang. Maar de Christen -krijgsman heeft nog niet alles gedaan zoolang de -onbegraven lijken nog in het gezicht zijn. Ook de -nagedachtenis der zonde moet uit den weg geruimd. -De herinnering aan vroegere schuld kan schaden en -in verzoeking brengen; daarom al wat er aan herinnert -weg.</p> - -</div><!--footnote--> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter navoetnoot"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter nobotmargin"> -<img src="images/page205top.jpg" alt="" width="600" height="515" /> -</div> - -<div class="page205"> - -<p class="caption herhaling">KAPITEIN PAUS.</p> - -<p class="inillo text500 blankbefore2">Zoo werd dan bevel gegeven door den -Burgemeester, dat verstandige en vertrouwde -vrienden tot dit noodige werk zouden worden -gebruikt, en de heer Vreeze Gods en -zekere edelman Oprecht werden tot opzieners -hierover aangesteld. Verscheidene menschen -waren daar druk mede. Sommigen groeven -de kuilen, anderen begroeven de lijken, en -nog anderen liepen maar rond om naarstig -te zoeken of zij nog botten en beenderen -vonden, die van een Twijfelaar afkomstig -waren. Zij moesten daarbij dan een kenteeken -plaatsen opdat de doodgravers ze vinden zouden. -Alle naam en nagedachtenis der Diábolus-mannen -moest op die wijze worden -weggeruimd en uitgedelgd van onder den -hemel en dat de kinderen, in Menschziel -later geboren, niet weten zouden wat een -doodsbeen van een Twijfelaar was. Deze -lieden deden dan ook zooals hun geboden -was. Zij begroeven de Twijfelaars en alle -beenderen en stukken daarvan waar zij ze -vonden, en zoo werd de vlakte gereinigd. -Ook nam de heere Vrede Gods weder zijn -post waar als in vroeger dagen. Er was nu -van al de Twijfelaars aan de Verkiezing, -noch aan de Roeping, noch aan de Volharding, -noch aan de Genade, noch aan -de Opstanding of de Zaligheid, of de Heerlijkheid -niets meer te bespeuren. Al de -kapiteins, n.l. Woede, Wreed, Verdoemenis, -Onverzadelijk, Zwavel, Torment, Zonder-Rust, -Graf en Wanhoop waren met den -ouden veldmaarschalk Ongeloof op de vlucht -gegaan of gewond. Zoo ook de zeven legerhoofden -Beëlzebul, Lucifer, Legio, Apollyon, -Belial, Python en Cerberus, die als -generaals dienst hadden gedaan. Daardoor -waren dan ook hunne manschappen verslagen -en door Immanuels macht op de vlucht -gejaagd. Zelfs hunne wapenen, die akelig -en verschrikkelijk waren, met hunne banieren -en vaandels werden met hen begraven, -zoodat er niets meer viel te zien of te ruiken, -dat aan een Diábolistischen Twijfelaar -herinnerde.</p> - -</div><!--page205--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/page205bot.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="47" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<h2 class="text" id="HoofdstXVII">HOOFDSTUK XVII.<br /> -HET LEGER DER MANNEN DES BLOEDS.<a id="FNanchor62"></a><a href="#Footnote62" class="fnanchor">[62]</a></h2> - -<p class="fancycap"><img src="images/dropcapt.png" alt="T" width="88" height="90" -class="dropcap" /><span class="verbergen">T</span>oen nu de tiran weder aan Hellepoortsheuvel -was gekomen, vergezeld -van zijn ouden vriend Ongeloof, -daalde hij onmiddellijk in den put neer en -daar voor eene poos met hunne gezellen hun -treurig lot beklaagd hebbende en tevens het -groot verlies, dat zij leden, overdacht, zoo -werden zij eindelijk woedend en zwoeren, -dat zij zich wreeken zouden over het verlies -der beroemde stad Menschziel. Daarom beraadslaagden -zij al dadelijk weer over hetgeen -gedaan kon worden; want hunne holle -buiken en verslindende keelen lieten hun -dag noch nacht met rust. Iedere dag scheen -hun een halve eeuw. Zij besloten daarom -andermaal de stad Menschziel aan te tasten -met een gemengd leger van Twijfelaars en -Bloeddorstigen. Laat ons dit volk nader -beschrijven.</p> - -<p>De Twijfelaars dragen hunnen naam naar -hunne natuur zoowel als van het koninkrijk, -waar ze geboren zijn. Het komt met hunnen -aard overeen iedere uitspraak en ieder woord -van Immanuel in twijfel te trekken, en hun -land heet het land der Twijfeling, liggende -naar het noorden tusschen het gewest der -Duisternis en de Vallei der schaduwen des -doods. Van het land der duisternis en de -Vallei der schaduwen des doods wordt somtijds -gesproken als van hetzelfde gewest; -maar dat is onjuist. Ze liggen dicht bij -elkaêr, maar het land der Twijfeling ligt daar -tusschen. ’t Was dus al soortgelijk volk als -dat van de laatste maal.</p> - -<p>De Bloeddorstigen zijn een volk, dat zijn -naam heeft naar de boosheid hunner natuur -en de woede, die in hen is tegen de stad -Menschziel. Hun land ligt onder de Hondster -en door haar worden zij ook geregeerd. -De naam van die streek is de provincie -Walg-van-het-Goede; zij ligt verre van het -land der Twijfelaars, maar grenst er aan éene -zijde toch aan, aangezien beide landen uitkomen -aan Hellepoortsheuvel. Toch kunnen -zij zich best met de Twijfelaars vereenigen -omdat zij gelijken haat koesteren tegen Immanuel.</p> - -<p>Uit deze twee landen riep Diábolus eene -lichting op van 25000 man, n.l. 10000 -Twijfelaars en 15000 Bloeddorstigen. Verschillende -generaals werden over hen aangesteld, -maar de oude Ongeloof was weder -veldmaarschalk. Vijf van de zeven kapiteins, -die den vorigen tocht mede gemaakt hadden, -werden nu ook aangesteld; de anderen werden -verlaagd tot vaandeldragers. De Twijfelaars -stonden nu onder de vorsten Beëlzebul, -Lucifer, Apollyon, Legioen en Cerberus.</p> - -<p>Maar Diábolus rekende deze Twijfelaars -volstrekt niet voor de voornaamsten; want -hij had hunne dapperheid wel beproefd maar -die te licht bevonden; daarom diende hun -aantal alleen om zijn leger te vergrooten; -maar zijn grootste vertrouwen stelde hij op -de Bloeddorstigen. Dat waren zeer ruwe gasten -en hij wist wat al schelmstukken zij -vroeger gepleegd hadden. Deze nu stonden -onder de bevelhebbers Kaïn, Nimrod, Ismaël, -Ezau, Saul, Absalom, Judas en Paus.</p> - -<p>Kapitein Kaïn was over twee <span class="verwijzing">Gen. 4 : 8.</span> -benden, nl. de Vurige en de Nijdige Bloeddorstigen. -Zijn vaandel had een roode kleur -en zijn wapen was een moordknods.</p> - -<p>Kapitein Nimrod was ook <span class="verwijzing">Gen. 10 : 8, 9.</span> -over twee benden, te weten de Wreedaardige -en de Sluipende Bloeddorstigen. Zijn vaandel -was ook rood en zijn wapen de groote -Bloedhond.</p> - -<hr class="fn" /> - -<div class="footnote"> - -<p><a id="Footnote62"></a><a href="#FNanchor62"><span class="label">[62]</span></a> -<span class="gesp2">De mannen des bloeds</span>. Dit is eene -nieuwe uitvinding van Satan. Hij beproeft door vervolging -de ziel te kwellen en afvallig te maken. -Eerst deed hij het met den twijfel in iederen vorm, -en geheel geeft hij dit wapen nooit op; maar nu -moet een ander beproefd, waarvan hij beter gevolg -verwacht — uitwendige folteringen, vuur en zwaard, -brandstapel en moordschavot. Maar dit is dan ook de -laatste toevlucht van eene slechte zaak. Als alle -argumenten vruchteloos blijken, dan blijft woest geweld -over. De geschiedenis des Bijbels en der kerk -beide leeren dit. Daarop wordt hier in den vorm -van de kapiteins der bloedmannen gewezen, waarvan -Kaïn de eerste en de Paus de laatste is.</p> - -</div><!--footnote--> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter navoetnoot"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/illo207.jpg" alt="" width="392" height="600" /> -<p class="caption herhaling">KAPITEIN GELOOF EN KAPITEIN GEDULD<br /> -VERSTERKEN DE STAD.</p> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>Kapitein Ismael was ook over -twee benden, n.l. de Spottende en de Lasterende -Bloeddorstigen. Ook zijn vaandel -<span class="verwijzing">Gen. 21 : 9, 10.</span> was rood en zijn wapen: iemand, die Abrahams -Isaäk bespotte.</p> - -<p><span class="verwijzing">Gen. 27 : 41-45.</span> Kapitein Ezau had ook -twee benden, n.l. de Murmureerende Bloeddorstigen -en de Wraakgierige Bloeddorstigen. -Eveneens was zijn vlag rood, maar zijn wapen -was: iemand, die heimelijk loerde op Jakobs -ondergang.</p> - -<p><span class="verwijzing">1 Sam. 18 : 10;<br />en 19 : 10;<br />en 20 : 33.</span> Kapitein Saul -voerde het bevel over de Bloeddorstigen, -die zonder reden gebelgd waren, en diegenen, -welke helsche woede openbaarden. Zijn rood -vaandel was versierd met drie bloedige pijlen -op David geworpen.</p> - -<p><span class="verwijzing">2 Sam. 15.</span> Kapitein Absalon bestuurde de -Bloeddorstigen, die om wereldsch voordeel -wel een vader wilden vermoorden, en de -mannen des bloeds, die vriendelijk met iemand -omgaan tot zij hem het zwaard in het hart -steken. Zijn rood vaandel voerde ten wapen -een vadermoorder.</p> - -<p><span class="verwijzing">Matth. 26 : 14-16, 49.</span> Kapitein Judas was -gesteld over de voor geld verradende Bloeddorstigen -en hen, die dit verraad plegen met -een kus. Zijn rood vaandel droeg ten wapen -dertig zilverlingen en een strop.</p> - -<p><span class="verwijzing">Openb. 13 : 7, 8.</span> Kapitein Paus had maar éene -bende, want hij weet alle geesten tot een -éen te brengen als zij onder hem dienst -nemen. Ook zijne vlag was rood en zijn -wapen vertoonde een brandstapel met een -martelaar daarop.</p> - -<p>De reden nu waarom Diábolus zoo spoedig -met deze nieuwe legermacht kwam opdagen -was, dat hij zulk een groot vertrouwen -stelde in deze mannen des bloeds; want -hoewel zijne Twijfelaars hem tevoren veel -dienst bewezen hadden zoo waren zij minder -betrouwbaar gebleken; maar dit volk -kon, naar hij dacht, de proef doorstaan. -Hij wist dat deze mannen als bloedhonden -zich vastklemden aan alles wat onder hun -bereik kwam, al ware het vader of moeder, -zuster of broeder, ja al ware het de vorst -der vorsten in eigen persoon. Zelfs was het -hun eenmaal gelukt Immanuel uit het koninkrijk -Aardbodem te verdringen, waarom -zouden zij nu niet hetzelfde doen met de -stad Menschziel?</p> - -<p>Toen nu dit groote leger door generaal -Ongeloof aangevoerd optrok, was juist de -heer Toezicht uit Menschziel op kondschap -uitgegaan, en bracht hij dan ook onmiddellijk -tijding van hunne komst. Dadelijk werden -de poorten gesloten en alles op voet -van oorlog ingericht.</p> - -<p>Diábolus legerde zijne nieuwe Twijfelaars -bij de Voelpoort en de Bloeddorstigen voor -de Oog- en Oorpoorten. De heer Ongeloof -zond nu in naam van Diábolus, van zichzelven, -van de Bloedmannen en alle anderen -eene opeisching aan Menschziel zoo heet als -gloeiend ijzer, dreigende bij weigering aanstonds -geheel Menschziel te verbranden. Het -was er nu niet zoozeer om te doen de stad -te veroveren dan wel om haar uit te roeien van -onder de levenden. Al wilden zij zich overgeven, -dat was nog niet genoeg; zij wilden -het bloed der lieden van Menschziel uitzuigen; -wanneer zij geen bloed slurpten, -konden zij niet leven. Daarom <span class="verwijzing">Jes. 59 : 7.<br />Jer. 22 : 17.</span> -had Diábolus ook die Bloedhonden -tot het allerlaatste bewaard, om als -alles vruchteloos bleek door hen de stad te -verdelgen.</p> - -<p>Toen nu de burgers deze gloeiende opeisching -ontvangen hadden, veroorzaakte zij -onder hen groote ontsteltenis, en liepen -hunne gedachten zeer door elkander. Maar -in minder dan een half uur tijds waren zij -overeengekomen die opeisching tot den Prins -te brengen, en schreven daaronder: „Heere, -verlos ons van de mannen des <span class="verwijzing">Ps. 59 : 3.</span> -bloeds!”</p> - -<p>Hij nam het geschrift aan, bezag en overwoog -het; ook aanschouwde hij in gunst wat -Menschziel daar zoo kort en bondig onder -geschreven had. Toen riep hij den edelen -kapitein Geduld en beval hem zijne macht -met zich te nemen en goed op te letten -naar dien kant, waar Menschziel nu belegerd -was. Daarna belastte de Prins, dat kapitein -Goede Hope, kapitein Liefde en de heer -Vastewil de andere zijde der stad zouden -bewaren. „En Ik”, zeide de Vorst, „zal mijn -standaard planten op de wallen van het -kasteel; waakt gijlieden tegen de Twijfelaars.” -Ook beval hij nog, dat kapitein -Ondervinding zijn volk op de markt zou -laten exerceeren, en dat wel dag aan dag -voor de oogen des volks.</p> - -<p>Deze belegering was langdurig en de -vijand deed menigen verwoeden aanval, -vooral de Bloeddorstigen, door welken zij menigmaal -zeer onzacht behandeld werden. -Maar aan Oor- on Oogpoort, waar kapitein -Zelfverloochening de zorg was opgedragen, -hadden zij de handen vol. Deze kapitein -Zelfverloochening was nog jong,<a id="FNanchor63"></a><a href="#Footnote63" class="fnanchor">[63]</a> maar zeer -dapper en een burger van Menschziel evenals -kapitein Ondervinding. Ook hij was -over duizend manschappen aangesteld. Deze -kapitein deed nu en dan een uitval op hen, -en richtte dan veel schade onder den vijand -aan; maar het liep voor hem niet geheel -zonder kleerscheuren af; want hij droeg -verscheidene litteekens.</p> - -<hr class="fn" /> - -<div class="footnote"> - -<p><a id="Footnote63"></a><a href="#FNanchor63"><span class="label">[63]</span></a> -<span class="gesp2">Kapitein Zelfverloochening</span> bewijst -nu goede diensten. Inderdaad onder alle Christelijke -deugden, die in het lijden geoefend worden, is zelfverloochening -wel die, welke het meest geoefend -wordt, en het eigen ik heeft daar eene leerschool -om te worden verkleind en ten onder gebracht. -Zelfverloochening is de tucht des Christens.</p> - -</div><!--footnote--> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter navoetnoot"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter nobotmargin"> -<img src="images/page209top.jpg" alt="" width="600" height="511" /> -</div> - -<div class="page209"> - -<p class="caption cap209 herhaling">DE AANRAKING DER LIPPEN.</p> - -<p class="inillo text550 blankbefore2">Nadat er eenigen tijd was doorgebracht -waarin het geloof, de hoop en de liefde -van de stad Menschziel beproefd waren, -riep Prins Immanuel op zekeren dag zijne -kapiteins en oorlogsvolk samen en verdeelde -hen in twee compagniën. Daarna beval hij -hen op een bepaalden tijd zeer vroeg in den -morgen op den vijand een uitval te doen, -zeggende: „Laat de eene helft van u op de -Twijfelaars aanvallen en de andere helft op -de Bloeddorstigen. Die ge van de Twijfelaars -in handen krijgt moet ge keelen zoodra -het u mogelijk is; maar de Bloeddorstigen -zult gij niet dooden, maar levend -grijpen.”</p> - -<p class="inillo text550">Zeer vroeg in den morgen had de uitval -plaats. De kapiteins Goede Hoop en Liefde, -Oprecht en Ondervinding trokken op de -Twijfelaars aan, en de kapiteins Geloof, Geduld -en Zelfverloochening op de Bloeddorstigen. -De eerste helft marcheerde in -slagorde voorwaarts; maar de Twijfelaars -wachtten hen niet eenmaal af en gingen, -gedachtig aan de laatste nederlaag voor -’s Prinsen volk, op de vlucht. Deze zaten -hen na en doodden er velen, maar allen -konden zij thans niet meester worden. Van -degenen, die ontkwamen, gingen sommigen -naar huis en anderen doolden als zwervelingen -bij troepjes om. Intusschen deden -zij heel wat kwaad bij de Barbaren, die -zich evenwel niet tegen hen verzetten, maar -zich gewillig tot slaven lieten maken. Daarna -wilden zij zich nog wel eens vertoonen voor -de muren der stad, maar dat duurde gewoonlijk -niet lang, want als de kapiteins -Geloof, Goede Hoop en Ondervinding zich -maar even lieten zien, dan liepen ze haastig -weg.</p> - -</div><!--page209--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/page209bot.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="38" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>Zij, die tegen de Bloeddorstigen uitgetrokken -waren sloegen niemand dood, maar zij -zochten hen slechts te omringen. Deze bloedmannen, -ziende dat Immanuel niet in het -veld was, meenden, dat hij ook niet in -Menschziel was, en daarom zagen zij deze -vreemde handelwijze aan als eene onhandigheid -van de kapiteins. Zij verachtten hen -daarom meer dan zij hen vreesden. Maar -de kapiteins wisten wel wat ze deden en -eindelijk, bijgestaan door de overigen, die -de Twijfelaars hadden weggejaagd, kregen zij -ze geheel in het net en namen ze allen gevangen. -Ze zouden nu gaarne op de vlucht -gegaan zijn, want hoe wreed en hardvochtig -dat bloeddorstige volk ook zij wanneer ze -regeeren, zijn ze lafhartig als ze eens gevoelen -met hun meerdere kennis te maken. -Zoo werden ze dan voor den Vorst gebracht.<a id="FNanchor64"></a><a href="#Footnote64" class="fnanchor">[64]</a></p> - -<p>Toen deze dit volk vóor zich had, bemerkte -hij dat, ofschoon zij uit één land kwamen, -zij toch in drie Graafschappen waren verdeeld. -<span class="verwijzing">1 Tim. 1 : 13-15;<br />Matth. 5 : 44;<br />Luk. 6 : 22;<br />Joh. 16 : 1, 2;<br /> -Handel. 9 : 5, 6;<br />Openb. 9 : 20, 21;<br />Joh. 8 : 40-43.</span> -De eerste die voorkwamen waren uit -het land der Blinden; deze hadden alles wat -ze ooit misdeden in hunne onwetendheid -gedaan. De tweede soort kwam uit het -graafschap der Blinde IJveraars, en zij deden -alles uit bijgeloof. De derde soort kwam -uit het land der Boosheid uit de stad Nijd. -uit wraakzucht -en onverzoenlijkheid.</p> - -<p>De eersten van dezen, n. l. die uit het -land der Blinden kwamen, toen zij zagen -waar zij zich bevonden en tegen wien zij gestreden -hadden, beefden als een riet en -stonden daar weenende voor den Prins. Zoovelen -van hen als hem om genade smeekten, -die raakte hij met zijn gouden schepter de -lippen aan.</p> - -<p>Zij, die uit het land der Blinde IJveraars -kwamen, verschilden hierin van de voorgaanden, -dat zij voor hun recht pleitten, -daar Menschziel eene stad was, wier zeden -en gewoonten wijd verschillend waren van -alle andere plaatsen. Zeer weinigen van deze -soort konden er toe gebracht worden hun -kwaad in te zien; maar die het deden en -om genade smeekten, verkregen ook gunst -van den Prins.</p> - -<p>En nu zij, die uit de stad Nijd in het -landschap Boosheid kwamen, die weenden -niet en die verdedigden zich ook niet, die -hadden geen berouw, maar stonden daar -hunne tong kauwende van angst en smart, -omdat zij hun wraak op Menschziel niet -konden ten uitvoer brengen. Deze laatsten -nu met al de anderen, die geen pardon -vraagden voor hun misdaden, liet hij stevig -in banden slaan om zich weldra op den -algemeenen gerechtsdag te verantwoorden -over alles wat zij tegen Menschziel en haren -koning bedacht en gedaan hadden. Die groote -dag des oordeels zou voor het geheele rijk -des Heelals worden gehouden en ieder zich -afzonderlijk moeten vertoonen.</p> - -<p>En hiermede hebben wij genoeg gezegd -van dit tweede leger, dat tegen Menschziel -opgetrokken was.</p> - -<hr class="fn" /> - -<div class="footnote"> - -<p><a id="Footnote64"></a><a href="#FNanchor64"><span class="label">[64]</span></a> -<span class="gesp2">De mannen des bloeds worden gevonnisd</span>. -Zeer fijn is hier de blik van den allegorist. -De inwendige zonde moet zonder genade sterven; -maar de uitwendige oorzaken tot zonde, afval of -vervolging niet alzoo; zij worden nog gespaard sommigen -om tot bekeering te komen, anderen om beter -te worden ingelicht en anderen voor het oordeel -Gods. Wij zien hier drie bronnen <span class="gesp2">onwetendheid</span>, -<span class="gesp2">ijver zonder verstand</span> en <span class="gesp2">nijd</span>. -„Ontfermt u wel sommiger”, zegt apostel Judas. -Maar let nu eens op Saulus van Tarsen, die meende -Gode een dienst te doen met de vervolging der -broeders, die hij later lief kreeg. En Jezus bad, -Vader vergeef het hun, want ze weten niet wat ze doen.</p> - -</div><!--footnote--> - -<hr class="chap" /> - -<h2 class="text" id="HoofdstXVIII">HOOFDSTUK XVIII.<br /> -„HOUD MOED! MENSCHZIEL!”</h2> - -<p class="fancycap"><img src="images/dropcapn.png" alt="N" width="95" height="90" -class="dropcap" /><span class="verbergen">N</span>u waren er nog een stuk of drie personen, -die uit het land der Twijfelaars -afkomstig waren, en na den -nederlaag hier en daar rondgedoold hebbende, -het eindelijk weer waagden de stad -binnen te komen. Zij wisten, dat er nog -oude Diábolus-mannen in Menschziel verborgen -zaten. Ze durfden nergens anders -aankloppen dan bij deze, daar de burgers -hen niet geduld zouden hebben. Weldra ontmoetten -zij in een achterhoek zekeren ouden -schelm, die den naam droeg Twijfelaar-aan-het-kwaad. -Bij hem moesten ze wezen, want -hij was een echte Diábolus-man.<a id="FNanchor65"></a><a href="#Footnote65" class="fnanchor">[65]</a> Deze schurk -verwelkomde hen, beklaagde hun rampspoed -en gaf hun ververschingen. Nadat dit geschied -was vraagde hij hun, of zij allen uit éene -stad waren, en zij antwoordden: „Neen, -zelfs niet uit dezelfde provincie.” „Ik,” -zeide de een, „ben nog een overgeblevene -van de Twijfelaars aan de Verkiezing en deze -mijn maat behoort onder de Twijfelaars aan -de Roeping.” — „En ik,” zeide de derde, -„ben een Twijfelaar aan de Zaligheid, terwijl -wij nog een gezel hebben uit de Twijfelaars -aan de Genade.” Zij waren allen den ouden -gast even welkom en hij ondervroeg hen -verder naar het leger en den strijd, waarvan -zij hem volledig bescheid gaven. „’t Was -toch een flink leger van tienduizend Twijfelaars”, -zeide de oude weer, „hoe kwam het -dat gij zoo dra op de vlucht gingt?” — „Onze -generaal,” antwoordden zij, „was de -eerste, die het op een loopen zette.” — „Die -lafaard! Wie was hij?” — „Wel, hij -is vroeger Burgemeester van Menschziel geweest. -Maar noem geen lafaard; want niemand -heeft ooit Menschziel meer kwaad gedaan -dan hij. Hij heet Ongeloof. Hadden ze -hem gekregen dan zou hij stellig opgehangen -zijn!” — „Ik zou wel willen,” antwoordde -de oude schurk weder, „dat deze -10000 Twijfelaars hier binnen de stad lagen -en dat ik hun aanvoerder ware!” — „O, -mocht dat eens waar zijn!” riepen zij, en -wel zóo luid, dat Twijfelaar-aan-het-kwaad -hen vermaande toch zachtjes te spreken. — „Waarom?” -vraagden de Twijfelaars van -buiten. „Wel, omdat de Prins zelf, de -Oppergeheimschrijver en al hunne kapiteins -en soldaten zich tegenwoordig binnen de -stad ophouden. En bovendien is er een zekere -heer Vastewil, een gezworen vijand van ons; -deze is bewaarder der poorten, en zoekt -allerlei slag van Diábolus-vrienden op om -ze te dooden. Als hij u in den neus krijgt -dan zijt gij weg al was ook uw hoofd van -goud.”</p> - -<hr class="fn" /> - -<div class="footnote"> - -<p><a id="Footnote65"></a><a href="#FNanchor65"><span class="label">[65]</span></a> -<span class="gesp2">Het complot wordt ontdekt</span>. Die -oude Twijfelaar aan het kwade huisvest toch nog -verborgen in de ziel en houdt bij zich in huis de -vreemde Twijfelaars op on onthaalt hen. De twijfel -in den vorm van ketterij komt nu nog voor den -dag. ’t Is een overblijfsel van ’s vijands leger, maar -’t schijnt onschuldiger. Er is zelfs eene gedaante -der godzaligheid, een omloop of bedekking van -waarheden, maar een kern van leugen, die door -Gods Woord openbaar wordt gemaakt en naar eisch -bestraft.</p> - -</div><!--footnote--> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter navoetnoot"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/illo211.jpg" alt="" width="391" height="600" /> -<p class="caption herhaling">DE SAMENZWEERDERS GEVANGEN GENOMEN.</p> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>Maar ziet, terwijl zij spraken stond een -getrouw soldaat van den heer Vastewil, die -Naarstigheid heette, al luisterend onder den -luifel van dit oude huis en hoorde alles wat -er verhandeld werd. Die soldaat was een -man, op wien de heer Vastewil staat maken -kon en die hem innig liefhad. Hij ging onmiddellijk -naar zijn overste, en vertelde hem -alles. De heer Vastewil kende Twijfelaar-aan-het-kwade -best; in den tijd van den -afval waren ze goede vrienden, maar nu -wist hij hem niet te wonen; daarom was hij -zeer verheugd, dat Naarstigheid zijne woonplaats -had ontdekt. Zoo gingen zij beiden -dan naar de aangewezen plaats en toen vernam -de heer Vastewil met eigen ooren wat -er verhandeld werd. Hij aarzelde nu niet -langer, maar trapte de deur open en legde -de hand op het gespuis, waarna Getrouwe, -de cipier, geroepen werd om hen naar de -gevangenis te brengen. Nadat dit geschied -was kreeg de Burgemeester er ’s morgens bericht -van en hij verheugde zich zeer over -deze zaak, niet alleen omdat dit drietal was -gevat, maar ook omdat die oude schavuit -nu in den kerker zat, want hij was een -groote onruststoker in Menschziel geweest -en voor den Burgemeester persoonlijk een -groote kwelling.</p> - -<p>Nu moesten die vijf lieden ook onderzocht -worden, en op den bestemden dag -vergaderde het hof en werden zij voor de -balie gebracht. De heer Vastewil had macht -genoeg om hen zonder vorm van proces -stillekens van kant te helpen; maar het -dacht hem meer tot eer van den Prins te -wezen, tot troost van Menschziel en tot ontmoediging -van den vijand, wanneer hij hen -in het openbaar richtte. Toen de rechters -dan gezeten en de getuigen bezworen waren, -werden de gevangenen onderzocht. De rechters -waren dezelfde, die Onwaarheid en Onbarmhartig -met al de hunnen onderzocht -en gevonnisd hadden.</p> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter nobotmargin"> -<img src="images/page213top.jpg" alt="" width="600" height="505" /> -</div> - -<div class="page213"> - -<p class="caption cap213 herhaling">NAARSTIGHEID STAAT OP DE WACHT.</p> - -<p class="inillo text550 blankbefore2">Eerst was de beurt aan den Ouden Twijfelaar-aan-het-kwaad; -hij had de andere -Twijfelaars geherbergd en verzorgd; men -beval hem zijne beschuldiging te hooren, -terwijl hij de vrijheid kreeg zich ook te verantwoorden. -Zijne beschuldiging luidde:</p> - -<p class="inillo text550">„Gij, Twijfelaar-aan-het-kwaad, wordt -beschuldigd een inkruiper in Menschziel te -wezen, dewijl gij van nature een Diábolus-man -zijt, iemand die medegewerkt hebt tot -het verderf der stad. Gij wordt hier ook beschuldigd, -dat gij ’s konings vijanden hebt -begunstigd en opgehouden, ja ze in uw huis -hebt geherbergd en vriendelijk verzorgd, -hun eten en drinken verleenende, in strijd -met onze goede wetten. Gij hebt gewenscht -aan het hoofd van een leger Twijfelaars te -staan binnen de stad Menschziel om Diábolus -macht hier weder groot te maken en de -stad in zijne handen te spelen. Wat is uw -antwoord?”</p> - -<p class="inillo text550">„Mijnheer,” zeide hij, „ik begrijp de beteekenis -van deze beschuldiging niet. Want -de man, die door u beschuldigd wordt, heet -Twijfelaar-aan-het-kwaad; ik heet daarentegen -Nauwkeurig-Onderzoek. Er moet dus een -groot misverstand wezen, daar ik, vredelievend -mensch, die bang ben van iemand -kwaad te denken, hier voor de rechters ben -geroepen. Ik vertrouw, dat de heeren dat -onderscheid zullen inzien; ik geloof toch, -dat men wel ter dege nauwkeurig onderzoek -mag instellen zelfs onder de slechtste -menschen zonder daarom strafschuldig te -zijn.”</p> - -<p class="inillo text550">Toen sprak de heer Vastewil, want hij -was een der getuigen: „Mijne Heeren, Eerwaardige -rechters, Magistraten van de stad -Menschziel! gij hebt allen gehoord met uwe -ooren, dat deze gevangene zijn naam ontkent -en daarmede zijne beschuldiging meent -te ontloopen; maar ik weet wie hij is en -hoe hij heet. Ik heb hem meer dan dertig -jaar gekend; want hij en ik waren tot mijne -schaamte vroeger gemeenzame vrienden, toen -Diábolus heerschappij voerde over onze stad.</p> - -<p class="inillo text550">Ik getuig, dat hij een Diábolus-man is -van natuur, een groote vijand van onzen -Prins Immanuel en de stad Menschziel. Hij -heeft in den tijd van den opstand zeker twintig -nachten in mijn huis gelogeerd. Ik heb hem -nu in langen tijd niet gezien en geloof ook, -dat hij bij de komst van Immanuel zijne -vroegere woning heeft verlaten. Maar hij is -de man en niemand anders!”</p> - -</div><!--page213--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/page213bot.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="26" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>Het hof sprak toen tot den gevangene: -„Hebt gij niets meer te zeggen?” — „Ja, -Mijneheeren,” zei hij, „want al wat daar -tegen mij is ingebracht komt slechts uit éen -mond; het is niet wettig iemand ter dood -te brengen op eene getuigenis van minder -dan twee.”</p> - -<p>Toen stond Naarstigheid op en zeide: -„Mijneheeren, toen ik op zekeren nacht op -wacht stond hoorde ik om den hoek der -Kwade straat in het huis van dezen grijsaard -praten; ook bemerkte ik dat daar buitenlanders -bij waren, die niet veel goeds in -den zin hadden.” Ik dacht: wat hoor ik -daar toch? en zachtjes nadertredende, dicht -bij het venster van zijn huis om goed te -luisteren of ik het niet wèl had, dat daar -eene samenrotting plaats had van Diábolus-mannen. -Ik hoorde nu eene uitlandsche taal, -maar daar ik veel gereisd heb, verstond ik -die wel. Zulk eene taal hoorende in zulk -een armoedig kot als waar deze mensch -woont, zoo legde ik mijn oor aan een kier -van het luik en vernam toen het volgende. -Deze oude heer Twijfelaar-aan-het-kwaad -vraagde aan de andere Twijfelaars wat zij -voor volk waren, waar zij vandaan kwamen -en wat zij hier deden? En zij antwoordden -op al die vragen. Hij vraagde mede hoe -sterk zij geweest waren, en zij zeiden: tienduizend -man. Hij vraagde hun ook waarom -zij geene meerdere mannelijke aanvallen op -Menschziel beproefd hadden? Zij zeiden, -omdat hun kapitein zoo bloohartig was, -dewijl hij op de vlucht was gegaan in plaats -van voor zijn vorst te strijden. Toen wenschte -die oude schelm daar, (ik heb het nauwkeurig -gehoord) dat al die tienduizend Twijfelaars -in de stad mochten wezen, en dat -hij aan hun hoofd mocht zijn gesteld om met -hen overwinningen te behalen. Hij gebood -hun ook zeer stil te spreken en zich zeer -verborgen te houden; want zeide hij, „als -ze u vinden en krijgen, dan moet gij er aan -als was ook uw hoofd van enkel goud.”</p> - -<p>Hierop zeide het hof: „Wel Twijfelaar-aan-het-kwaad, -hier is nu de tweede getuige -tegen u en zijne getuigenis is volkomen in -orde. Hij zweert, dat die mannen bij u -waren, dat gij ze vriendelijk ontvingt en -met hen beraadslaagdet in stilte opdat het -niet gehoord werd.”</p> - -<p>Hij antwoordde: „Dat die mannen in -mijn huis kwamen is waar; maar is het dan -eene misdaad vreemdelingen te herbergen? -Wat dien wensch aangaat, dat een leger -Twijfelaars in de stad mocht komen daarvan -is niets tegen getuige gezegd. Wel wenschte -ik dat volk daar, om gevat te worden ten -goede van Menschziel, en den raad, dien ik -hun gaf, komt alleen omdat ik zoo ongaarne -zie dat menschen gestraft worden; ik gun -niemand iets kwaads, zelfs niet aan de vijanden.”</p> - -<p>Maar de Burgemeester antwoordde, dat -het wel eene deugd was vreemdelingen te -herbergen, maar geen vijanden van den -koning, dat was verraad; maar dat het in -ieder geval voldoende is een Diábolus-man -te wezen om des doods schuldig te zijn.</p> - -<p>„Ik zie wel,” sprak hij, „hoe deze zaak -zal afloopen; ik moet sterven wegens mijn -naam en mijne herbergzaamheid!”</p> - -<p>Toen werden de buitenlandsche Twijfelaars -voor het gerecht geroepen. Eerst kwam Twijfelaar -aan de Verkiezing voor. Zijne beschuldiging -werd gelezen, en daar hij een buitenlander -was, bracht een tolk die in zijne taal -over; te weten, dat hij een vijand van Immanuel -was, een hater van de stad Menschziel -en hare wetten.<a id="FNanchor66"></a><a href="#Footnote66" class="fnanchor">[66]</a></p> - -<p>De rechter vraagde hem of hij wilde -pleiten: maar hij antwoordde, dat hij bekende -een Twijfelaar aan de Verkiezing te -zijn. Dat was zijn godsdienst, waarin hij -opgebracht was, en moest hij nu om zijn -godsdienst sterven, zoo stierf hij als martelaar.</p> - -<p>Daarop werd hem gezegd, dat het in -twijfel trekken der Verkiezing gelijk stond -met het loochenen van een groot en voornaam -leerstuk van het Evangelie. Het was -een verwerpen van de alwetendheid, macht -en souvereiniteit van God, die met zijne -schepselen handelde naar zijn welbehagen. -Daardoor zou men de stad Menschziel doen -struikelen in haar geloof en maken, dat zij -hare zaligheid zocht in de werken en niet -in de genade. Daarom moest hij naar de -landswet sterven.</p> - -<hr class="fn" /> - -<div class="footnote"> - -<p><a id="Footnote66"></a><a href="#FNanchor66"><span class="label">[66]</span></a> -<span class="gesp2">Twijfelaar aan verkiezing</span>, <span class="gesp2">Roeping</span> enz. -Bunyan heeft hier het oog op Rom. 8 : 29. De -trap, die hier voorgesteld wordt en door de ziel -langzamerhand verstaan, geeft de daden Gods aan -beginnende bij de eeuwigheid, de verkiezing of voorverordineering, -en eindigend evenzeer in de eeuwigheid — de -verheerlijking! Men lette evenwel op het -onderscheid, tusschen aan eene zaak te twijfelen, -omdat zij ons nog niet recht duidelijk is, en haar -geheel te betwijfelen.</p> - -</div><!--footnote--> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter navoetnoot"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/illo215.jpg" alt="" width="391" height="600" /> -<p class="caption herhaling">DWAASHEID OPGEHANGEN.</p> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>Toen kwam Twijfelaar aan de Roeping -en werd verhoord. Zijne beschuldiging kwam -in hoofdzaak met de vorige overeen, behalve -dat hij ook de Roeping van Menschziel -loochende.</p> - -<p>De rechter gaf ook hem gelegenheid zich -te verdedigen. Hij antwoordde, dat hij nooit -kon gelooven, dat er zulk eene bijzondere -en krachtige roeping bestond als Menschziel -vermeende, maar alleen een algemeene roeping, -eene roepstem van het woord, en dat -God op geene andere wijze aan de ziel -werkte dan door vermaning tot het vermijden -van het kwaad en betrachten van het goed -met eenige daarbij gevoegde beloften.</p> - -<p>Daarop liet zich de rechter aldus hooren: -„Gij zijt een Diábolus-man en hebt een groot -deel van de beproefdste waarheden van Prins -Immanuel ontkend; want hij heeft Menschziel -geroepen en zij heeft eene zeer bepaalde -en krachtige stem van haren Vorst gehoord, -door welke zij levend geworden is en met -hemelsche genade vervuld; toen is zij begeerig -geworden met haren Vorst gemeenschap -te oefenen, hem te dienen, zijn wil -te doen en al hare zaligheid te verwachten -van zijn welbehagen. Omdat gij nu deze -goede leer verworpen hebt zult gij den dood -sterven.”</p> - -<p>Daarop kwam de Twijfelaar aan de Genade -en hoorde zijne beschuldiging aan, -waarop hij antwoordde, dat ofschoon hij al -geleefd had in het land der Twijfelaars zijn -vader een farizeër was, die in zuivere vormen -leefde, en temidden zijner buren geacht -was, en dat deze hem onderwees en leerde -gelooven, dat Menschziel nooit door vrije -genade zalig zou worden.</p> - -<p>De rechter antwoordde: „De wet is in -dezen zeer duidelijk, want die zegt ten -eerste: <span class="gesp2">niet uit de werken</span>, ontkennenderwijs -en daarna: <span class="gesp2">uit genade zijt gij</span> -<span class="verwijzing">Rom. 3. Efez. 2.</span> <span class="gesp2">zalig geworden</span>. Uw -Godsdienst is naar het vleesch en zijne werken, -en de werken des vleesches behooren -ten onder te worden gebracht. Bovendien -berooft gij God van zijne eere en geeft dien -aan een zondig menschenkind. Gij verklaart, -dat Christus werk niet noodzakelijk, genoegzaam -en voldoende was. Gij versmaadt het -werk des Heiligen Geestes en steunt op den -vleeschelijken wil. Gij zijt een Diábolus-man; -de zoon van een Diábolus-man en -daarom moet gij sterven.”</p> - -<p>Toen het hof zoover genaderd was gingen -de rechters met elkander raadplegen en -keurden hen allen des doods schuldig. De -Griffier opstaande zeide tot de gevangenen: -„Gij, die hier voor den rechterstoel staat, -zijt allen wettig onderzocht en schuldig bevonden -aan hoog verraad tegen Immanuel -onzen Vorst en Menschziel gesmeed. Uw -vonnis is eenerlei; gij moet sterven.”</p> - -<p>En onmiddellijk werd tot de uitvoering -van dit vonnis overgegaan. Allen werden -gekruisigd op de plaats, waar Diábolus zijn -laatste leger samentrok; alleen de Twijfelaar-aan-het-Kwaad -werd aan zijne eigen deur, -op den hoek der Kwade straat opgehangen.</p> - -<p>Zoo was Menschziel van deze hare vijanden -verlost: maar nu werd nog een strikt -bevel gegeven dat de heer Vastewil met zijn -dienaar Naarstigheid nog voortvaren zouden, -het overschot van het complot op te sporen. -Hunne namen waren Slecht, Goed-Verwerper, -Slaafsche vrees, Zonder-Liefde, -Wantrouwen, Vleesch en Onwillig. Ook -de kinderen van Twijfelaar-aan-het-kwaad -moesten worden gevat en zijne woning afgebroken. -De kinderen heetten Twijfel, -Wettisch, Ongeloof, Verkeerde-Gedachten-van-Christus, -Belofte-besnoeier, Gevoelsleven -en Eigenliefde. Hunne moeder was vrouw -Zonder-hoop, eene nicht van den ouden -Ongeloof en eene dochter van baas Duister.</p> - -<p>De heer Vastewil voerde dit bevel uit. -Hij ving Slecht bij den weg, en hing hem -op tegenover den Molsgang. Deze Slecht -had kapitein Geloof in Diábolus handen -overgegeven. Ook Goedverwerper werd op de -markt gevat en gevonnisd. Binnen de stad -leefde nu nog een arme vrome man, die -Overdenking heette. Hij had in de dagen -van den afval weinig attentie getrokken, -maar nu was hij in achting. Hem werd nu -al het bezit van Goedverwerper overgegeven, -zoodat hij rijk werd en met zijne vrouw -Vroom, des Griffiers dochter en zijn zoon -Weldenkend in vreugde leefde.</p> - -<p>Nu werd nog Belofte-besnoeier gevat, een -groot booswicht, die heel wat van ’s konings -geld besnoeid had. Hij werd veroordeeld om -te pronk te staan en door alle inwoners van -Menschziel gegeseld te worden. Daarna moest -hij hangen. Die straf was wel gestreng maar -niet onverdiend; want alle eerlijke handelaars -weten welk kwaad de geldsnoeiers uitvoeren.</p> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter nobotmargin"> -<img src="images/page217top.jpg" alt="" width="600" height="589" /> -</div> - -<div class="page217"> - -<p class="caption cap217 herhaling">HUISZOEKING NAAR -VLEESCHELIJK GEVOELEN.</p> - -<p class="inillo text550 blankbefore2">Men ving ook Vleeschelijk gezind en zette -hem vast, maar hij brak los en ontkwam. -Die leelijkert hield zich daarna schuil binnen -de stad, en spookte des nachts rond als de -lieden sliepen. Daarom werd er eene kennisgeving -uitgevaardigd, dat al wie hem in -Menschziel vond, hem vangen en dooden -moest, en tot loon zou hij aan ’s konings -tafel eten en bewaarder der schatten worden. -Maar hoevelen er ook op uitgingen, ze -konden hem maar niet te pakken krijgen.</p> - -<p class="inillo text550">Ook Verkeerde Gedachten werd gegrepen; -maar deze had reeds de tering en stierf -daaraan. Eigenliefde onderging hetzelfde lot; -velen in Menschziel waren met hem vermaagschapt -en wilden hem dus sparen; maar -de heer Zelfverloochening zeide: „Indien -zulke booswichten binnen Menschziel geduld -worden, dan leg ik mijn post neer!” Hij -ontrukte hem dus aan het volk en sloeg hem -de hersens in. De dappere daad van den -kapitein hoorde de Prins en deze verhief -hem tot den adelstand. Ook de heer Vastewil -ontving lof voor zijn ijver.</p> - -<p class="inillo text550">Nu grepen die twee een bijzonderen moed -en vielen samen op Gevoelsleven en Wettisch -aan, hen inkerkerend tot ze stierven. -Maar Ongeloof was zulk een looze vos, dat -ze hem niet machtig konden worden wat zij -ook deden. Hij en enkele anderen bleven -daarom nog over totdat Immanuel zelf hen -zou verdelgen. Toch bleven zij in kuilen en -spelonken, en werden ze soms gezien, dan -zette de gansche stad hen na. Ja, zelfs -wierpen de kinderen hen met steenen. Nu -geraakte Menschziel <span class="verwijzing">Jes. 33 : 17.<br />Phil. 3 : 20.</span> -in een staat van vrede en rust; haar -vorst bleef bij haar, de kapiteins ondersteunden -haar, de soldaten deden hun plicht -en zij zelve dreef veel koophandel met een -vergelegen land.</p> - -</div><!--page217--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/page217bot.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="38" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<h2 class="text" id="HoofdstXIX">HOOFDSTUK XIX.<br /> -IMMANUELS TOESPRAAK TOT MENSCHZIEL.</h2> - -<p class="fancycap"><img src="images/dropcapn.png" alt="N" width="95" height="90" -class="dropcap" /><span class="verbergen">N</span>u bepaalde de Prins een zekeren -dag,<a id="FNanchor67"></a><a href="#Footnote67" class="fnanchor">[67]</a> -waarop hij op de markt het gansche -volk bijeen wilde zien, hun bevelen -geven aangaande de toekomst; hun -zeggende wat tot hun troost zou dienen en -tot verderf der Diábolus-mannen. Op dien -dag kwam hij aanrijden op zijn wagen en -al de zijnen omringden hem in groot uniform. -De Prins opende den mond en sprak aldus:</p> - -<p>„O, gij mijn geliefd Menschziel. Vele en -groot zijn de voorrechten, die ik aan u heb -te koste gelegd. Ik heb u van anderen afgezonderd -en voor mijzelven uitverkoren, -niet wegens uwe waardigheid, maar om mijns -naams wil. Ik heb u ook verlost, niet -alleen van de verschrikkingen van mijns -Vaders wet, maar uit Diábolus hand. Dit -deed ik omdat ik u liefheb, en omdat ik -er mijn hart op gezet heb om u wèl te -doen en u den weg tot de hemelsche vreugd -te banen. Daarom heb ik ook voor u en -voor uwe ziel eene volkomen genoegdoening -gegeven, en u mij tot een eigendom gekocht. -Dit geschiedde niet tot een vergankelijken -prijs, maar dien mijns bloeds, hetwelk -ik vrijwillig op de aarde heb uitgestort -om u de mijne te maken. Daar ik u -volkomen met mijn Vader heb verzoend, zoo -heb ik u ook eene woning besteld bij mijn -Vader in de Koninklijke stad, waar dingen -zijn, o Menschziel, die geen oog gezien heeft -en geen oor gehoord, en in geens menschen -hart zijn opgekomen. Daarenboven weet gij -hoe ik u heb gered uit de hand van al uwe -vijanden, die u tegen mijn Vader deden rebelleeren -en die u ten verderve zouden hebben gebracht. -Eerst kwam ik tot u met mijne Wet, -daarna met mijn Evangelie om u te doen ontwaken -en u mijne heerlijkheid te toonen, en -gij weet wat gij waart, wat gij zeidet, wat gij -deedt, en hoe dikwijls gij tegen mijn Vader en -mij opstondt. Nochtans heb ik u niet verlaten -zooals gij heden te dage ziet; maar ik ben -tot u gekomen; ik heb geduld met u gehad, -op u gewacht, en u daarna omhelsd -uit enkel genade en goedertierenheid. Hoewel -gij u moedwillig in het verderf hadt -gestort, zoo wilde ik zulks toch niet gedoogen. -Ik omringde u, ik onderwierp u, ik -bracht er uw hart toe om uwe zaligheid -niet langer te verwaarloozen. En toen ik nu -eene volkomen overwinning op u behaald -had, zoo gebruikte ik die tot uw voordeel.</p> - -<p>„Gij ziet ook welk een groot getal van -mijns Vaders heirmacht binnen uwe muren -gelegerd zijn, die tot onderwerping uwer -vijanden dienst doen. Gij kent al mijne -kapiteins, bevelhebbers, soldaten, oorlogstuig -van buitengewone kracht, zooals het -in geen ander koninkrijk voorkomt in alle -deelen van het heelal. Mijne dienstknechten -zijn ook de uwe tot bescherming en reiniging -en heerlijkheid; want gij zijt geschapen om -alzoo toebereid te worden. Daarenboven weet -gij hoe ik uwe afkeeringen heb genezen. Ja, -ik ben toornig op u geweest, maar mijn toorn -is nu van u afgekeerd en heeft uwe vijanden -getroffen. Niet wegens uwe goedheid, maar -omdat ik u bleef liefhebben. Alleen wegens -uwe ongerechtigheid heb ik mijn aangezicht -eene wijle voor u verborgen. De afkeering -kwam van u, maar de wederkeer van mij. -Ik maakte uwe zoetigheid tot bitterheid, -uw dag tot nacht, uw effen weg tot een -doornig pad, tot beschaming van allen, die -uw verderf zochten. Ik was het, die maakte, -dat Vreeze-Gods Menschziel niet verliet. -Ik wekte uw geweten op, uwen wil en -uwe genegenheid tegelijk met uw verstand. -Ik gaf weder leven in u opdat mijn Menschziel -mij zoeken zou, en daarmede vondt gij -genezing, geluk en zaligheid. Ik verdreef -voor de tweede maal het Diábolus-complot -en overwon het met mijn aangezicht.</p> - -<hr class="fn" /> - -<div class="footnote"> - -<p><a id="Footnote67"></a><a href="#FNanchor67"><span class="label">[67]</span></a> -<span class="gesp2">De Prins bepaalde een dag</span>, waarop -allen op de markt naar hun kwamen luisteren. Wat -in de Christenpelgrimsreis het land Beulah genoemd -wordt is de toestand der ziel, die nu gereinigd en -geheiligd, in het genot der gemeenschap met haren -Immanuel verkeert. Hij spreekt liefelijke woorden -tot haar, troost haar en vermaant haar. Maar er -volgen ook waarschuwingen. Hij leidt haar terug -al den weg, dien zij gegaan heeft in afdwaling en -bekeering, voor het eerst en bij vernieuwing. Wij -zouden dit laatste hoofdstuk wel de sleutel kunnen -noemen tot al de voorgaande, waarin de schrijver -zelf alles uitlegt en verklaart.</p> - -</div><!--footnote--> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter navoetnoot"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/illo219.jpg" alt="" width="390" height="600" /> -<p class="caption herhaling">DE DOOD VAN EIGENLIEFDE.</p> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>„En nu, mijn Menschziel, ik ben tot u -wedergekeerd in vrede en al uwe overtredingen -tegen mij zijn uitgedelgd alsof ze niet -geschied waren. Ook zal het u niet vergaan -als in het begin, maar ik zal nog meer, -nog grooter dingen voor u doen. Nog eenen -kleinen tijd — o ontzet u daarover niet, -wees niet bevreesd — maar ik zal u afbreken -en al uwe steenen en uw houtwerk en muren -overbrengen naar mijn eigen land, het koninkrijk -mijns Vaders, en bouwen u daar -weder op, veel heerlijker dan gij nu zijt, -opdat mijn Vader in u wone. Ja, gij zult -veel heerlijker worden dan eenig koninkrijk -op aarde. Daartoe is dan ook uwe stad in -den aanbeginne bestemd; ik zal haar maken -tot een gedenkzuil mijner ontferming, ja, -tot een wonderteeken. Daar zullen dan de -ingezetenen van Menschziel dat alles zien, -wat zij hier niet vermochten te aanschouwen -en hen, die hen overtreffen, gelijken. Daar -zult gij in gemeenschap met mij, met mijnen -Vader en zijn Oppergeheimschrijver genieten -wat hier nooit genoten kan worden al leefdet -gij hier ook duizend jaar.</p> - -<p>„Dáar zult gij niet meer vreezen voor de -moordenaars en Diábolus en de zijnen zullen -u niet meer verschrikken. Daar zullen geen -samenzweringen meer tegen u gesmeed worden, -noch voornemens tegen u gedacht; dáar -zult gij geen kwaad gerucht meer hooren -noch iets, dat u verschrikt. Ook Diábolus -trommel niet, die u deed beven. Daar zult -gij ook geene kapiteins of oorlogsmannen -meer behoeven. Smart noch jammer overkomt -u meer. Daar zal geen heuvel noch -bolwerk meer tegen u worden opgeworpen, -en Diábolus zal er zijn standaard niet meer -planten, die ontzettende, verschrikkelijke -standaard! Daar zal u droefheid noch rouw -meer ontmoeten, en nooit of nimmer zal -eenig Diábolist de macht hebben u weder te -bekruipen, zich in uwe grachten te legeren -of in uwe wallen te nestelen, of zich binnen -uwe grenzen te vertoonen, alle de dagen -der eeuwigheid. Het leven zal daar langer -duren dan gij het hier zoudt kunnen begeeren -en nochtans zal het altijd zoet en -nieuw zijn, door geene kwalen des ouderdoms -ooit gekweld; zonder de minste -stoornis of hinder tot in der eeuwen eeuwigheid. -Daar zult gij er velen ontmoeten, die -als gij gedeeld hebben in ellende en smart, -die ik ook heb uitverkoren en verlost en -voor mijns Vaders hof bewaard. Zij zullen -zich in uw geluk verheugen en gij u in het -hunne.</p> - -<p>„Er zijn dingen in mijns Vaders paleis, -o Menschziel, die nooit gezien zijn van het -begin der wereld af, die mijn Vader in zijn -schathuis heeft opgelegd; die dingen zullen -u verblijden. Ik heb u gezegd, dat ik u -verplaatsen wil en elders overplanten, en -daar zal ik u vaststellen en bevestigen, -waar zij zijn, die u beminnen; die zich nu -reeds van uit de verte over u verblijden; -maar hoeveel grooter zal hunne vreugde zijn -als zij u in zulk een staat van eer en heerlijkheid -bij zich zien! Mijn Vader zal om -u zenden om u te laten halen en zij zullen -u met zich voeren en u veilig geleiden -naar de eeuwige woningen. Zoo heb ik u -dan alles getoond wat na dezen met u geschieden -zal, maar nu zal ik u ook zeggen -wat uwe roeping is, en wat gij te doen -hebt tot ik u bij mij kom halen, volgens -hetgeen daarvan gezegd is.</p> - -<p>„Eerstens zult gij uwe kleederen witter -houden dan ooit. Ik had ze u gegeven -zonder vlek of rimpel toen ik de eerste keer -bij u kwam, maar gij hebt ze bezoedeld en -verkreukt. Pas er nu beter op, dat zal wijs -van u wezen. Ze zijn wit uit hunnen aard; -maar houdt ze zoo wat ik u bidden mag; -dit zal uw wijsheid en uwe eere zijn. De -koning zal lust hebben in uwe schoonheid, -en de wereld zal zien, dat gij de mijne -zijt. Gij weet dat daar eene fontein geopend -is voor alle onreinheid; wasch ze daarin -voortdurend. Als uwe kleederen wit zijn -zal de wereld u als de mijnen aanzien. Als -uwe kleederen wit zijn dan heb ik vermaak -in uwe gangen; want dan zullen uwe voetstappen -overal wezen gelijk aan een bliksemstraal, -zoodat allen, die het aanschouwen, -hunne oogen voelen schemeren. Versier u -derhalve met mijne geboden en maak rechte -gangen voor uwe voeten naar mijne wet. -Dan en zóo zal de koning lust in uwe -schoonheid hebben; daar hij uw Heer is zoo -buig u voor hem neder. <span class="verwijzing">Ps. 15.</span></p> - -<p>„Verzuim daarom vooral niet, o mijn -Menschziel, gebruik te maken van mijne -fontein. Opdat gij uwe kleederen rein en -onbesmet zoudt houden gelijk ik u bevolen -heb, heb ik juist die fontein voor u daargesteld. -Neem daarom telkens weer de moeite -ze te wasschen en wandel nooit in een vuil -<span class="verwijzing">Zach. 13 : 1.<br />Jud. : 23.</span> gewaad. Niet alleen dat dit mij tot oneer -en smaad verstrekt en mij op het allermeeste -mishaagt, maar het zal uzelven ook -zeer tot nadeel strekken en u van allen -troost berooven. Laat daarom uwe kleederen -of eigenlijk mijne kleederen, die ik u gegeven -heb, niet door het vleesch bezoedeld -of bevlekt worden. Houd ze wit en laat op -uw hoofd geene olie ontbreken.</p> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter notopmargin"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/illo221.jpg" alt="" width="393" height="600" /> -<p class="caption herhaling">IK LEEF EN GIJ ZULT LEVEN.</p> -</div> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<p>„Mijn geliefd Menschziel! ik heb u dikwijls -verlost van de aanslagen, complotten, -samenzweringen en aanvallen van Diábolus, -en voor dit alles eisch ik niets van u dan -dat gij mij geen kwaad voor goed vergeldt; -maar dat gij in uw gemoed mijne liefde -bewaart en nooit de duurzaamheid mijner -genegenheid tot Menschziel vergeet. Laat dit -vooral u aansporen te wandelen in den u -voorgestelden regel, gedachtig aan al de weldaden, -die ik aan u heb besteed. Van ouds -waren de offerdieren met touwen aan het -altaar verbonden. Gedenk wat ik u gezegd -heb, o mijne rijk gezegende en beweldadigde!</p> - -<p>„O, mijn Menschziel, ik ben levend en -ben dood geweest. Ik leef en zal niet meer -sterven. Ik leef opdat gij niet sterft. Omdat -ik leef zult ook gij leven. Ik verzoende u -door het bloed van mijn kruis, en verzoend -zijnde zult gij leven door mij. Ik zal voor -u bidden en voor u strijden. Niets kan u -kwaad doen dan de zonde, niets kan u voor -uwe vijanden doen vreezen dan de zonde. -Niets kan u ontsieren en verachtelijk maken -dan de zonde. Pas daarom op voor de zonde.</p> - -<p>„En weet gij waarom ik nog toeliet, dat -er Diábolusmannen in uwe muren wonen? -Dat is om u waakzaam te doen blijven en -u te doen zien wat gij aan mijn kapiteins -en legerbenden hebt, en wat mijne genade -voor u is. Het is ook opdat gij zoudt weten -in welk een beklagenswaardigen staat gij -eens waart; ik meen toen niet alleen sommigen -maar allen, niet slechts binnen uwe -muren, maar ook binnen uw kasteel, in -uwe forteressen woonden, o, Menschziel! -Al zou ik ze allen slaan, die daar binnen -zijn, daar zijn er zooveel buiten u, die u -in slavernij zouden voeren. Waren de vijanden -binnen in u geheel vernietigd, die -van buiten zouden u slapende vinden. Dan -zouden zij als in een oogenblik mijn Menschziel -opzwelgen. Ik heb hen derhalve nog in -u gelaten, maar niet tot hinder of schade -voor u (hoewel zij dat zeer begeeren), maar -ten uwen beste, waartoe zij dus moeten -medewerken, zoo gij maar waakt en bidt en -strijdt. Weet derhalve, dat waartoe zij u -ooit verzoeken mogen, het nooit mijn oogmerk -is, dat u dit verre van mij drijve, -maar juist integendeel dichter tot mijnen -Vader en mij brenge, en u leere klein in -eigen oog te zijn. Wees dus op uwe hoede -en strijd den goeden strijd des geloofs. -Toon mij uwe liefde en laat niets anders -uwe genegenheid opwekken. Bedenk voortdurend -wat mijne kapiteins en soldaten voor -u hebben gedaan en wees dankbaar. Voed -ze en verzorg ze, want dat komt Menschziel -ten goede. Toon mij dan uwe liefde, -o, mijn Menschziel! en laat hen, die binnen -uwe muren zijn, uwe genegenheden nooit aftrekken -van hem, die u verlost heeft. Ja, -laat het gezicht van een Diábolonist uwe -liefde tot mij nog versterken. Ik ben een- en -andermaal gekomen om u te bevrijden -van de giftige pijlen, die u den dood zouden -hebben aangedaan: kom dan nu ook -op voor mij, uwen vriend, o Menschziel! -en sta tegenover alle Diábolusmannen pal, -en ik zal uwe zaak verdedigen voor mijn -Vader en zijn gansche hof. Heb mij lief temidden -van alle verzoekingen en ik zal u -liefhebben niettegenstaande al uwe zwakheden.</p> - -<p>„Bedenk, o Menschziel, wat mijne kapiteins, -soldaten en oorlogstuigen voor u gedaan -hebben. Zij hebben voor u gestreden; -zij hebben om uwentwil veel geleden; zij hebben -heel wat van u verdragen, en bleven toch -uwen welstand bevorderen. Hadt gij hen -niet gehad om u te helpen, Diábolus had -zeker een eind aan u gemaakt. Koester hen -dan, mijne geliefde, en verzorg hen goed. -Als gij u wel gedraagt zullen zij u ook -zeer genegen zijn en u veel liefde bewijzen. -Wanneer gij hen kwalijk handelt zullen zij -krank worden en zeer verzwakken. Maak -mijne kapiteins niet ziek; want zoo zij krank -zijn kunt gij niet sterk wezen; zoo zij verflauwen -of bezwijken kunt gij niet dapper of -kloekmoedig wezen voor uwen koning. Ook -moogt gij niet altijd leven bij gevoel, maar -door het geloof aan mijn woord. Ook moet -gij dat doen als gij mij niet ziet en ik van -u verwijderd schijn; ik draag u toch eeuwig -op mijn hart. Bedenk, geliefde, hoe innig -ik u bemin en hoe getrouw mijne liefde is. -Ik leg u geen anderen last op dan dien gij -reeds kent en draagt. Houd wat gij hebt -opdat niemand uwe kroon neme. Waak totdat -ik kom!”</p> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/line225.jpg" alt="line" width="320" height="35" /> -</div> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter up200m"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bot" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<div class="figcenter" id="TOC"> -<img src="images/kop.jpg" alt="frame top" width="600" height="88" class="nothh" /> -</div> - -<div class="pagina"> - -<h2 class="gesp2" id="INHOUD">INHOUD.</h2> - -<table class="toc" summary="Inhoud"> - -<tr> -<td colspan="3" class="right fsize80 padr50px">Bladz.</td> -</tr> - -<tr> -<td colspan="2" class="titel speciaal"><a href="#HoofdstLeven">HET LEVEN VAN JOHN BUNYAN</a></td> -<td class="pageno">3</td> -</tr> - -<tr> -<td class="chapno">I.</td> -<td class="titel"><a href="#LevenI"><span class="smcap">Zijne geboorte en opvoeding</span></a></td> -<td class="pageno">3</td> -</tr> - -<tr> -<td class="chapno">II.</td> -<td class="titel"><a href="#LevenII"><span class="smcap">Zijne bekeering en belijdenis</span></a></td> -<td class="pageno">8</td> -</tr> - -<tr> -<td class="chapno">III.</td> -<td class="titel"><a href="#LevenIII"><span class="smcap">Zijn lijden om des gewetens wil</span></a></td> -<td class="pageno">14</td> -</tr> - -<tr> -<td class="chapno">IV.</td> -<td class="titel"><a href="#LevenIV"><span class="smcap">Zijne bediening als herder en leeraar</span></a></td> -<td class="pageno">19</td> -</tr> - -<tr> -<td class="chapno">V.</td> -<td class="titel"><a href="#LevenV"><span class="smcap">Zijn loopbaan als schrijver</span></a></td> -<td class="pageno">22</td> -</tr> - -<tr> -<td class="chapno">VI.</td> -<td class="titel"><a href="#LevenVI"><span class="smcap">Zijn levenseind</span></a></td> -<td class="pageno">28</td> -</tr> - -<tr> -<td colspan="2" class="titel blankbefore speciaal"><a href="#Hoofdst0">INLEIDING</a></td> -<td class="pageno blankbefore">31</td> -</tr> - -<tr> -<td class="chapno">I.</td> -<td class="titel"><a href="#HoofdstI"><span class="smcap">Menschziel, haar oorsprong en afval</span></a></td> -<td class="pageno">33</td> -</tr> - -<tr> -<td class="chapno">II.</td> -<td class="titel"><a href="#HoofdstII"><span class="smcap">Voorbereidselen over en weer</span></a></td> -<td class="pageno">50</td> -</tr> - -<tr> -<td class="chapno">III.</td> -<td class="titel"><a href="#HoofdstIII"><span class="smcap">De kapiteins van El-schaddaï. Het beleg</span></a></td> -<td class="pageno">58</td> -</tr> - -<tr> -<td class="chapno">IV.</td> -<td class="titel"><a href="#HoofdstIV"><span class="smcap">Immanuels leger. De aanval</span></a></td> -<td class="pageno">80</td> -</tr> - -<tr> -<td class="chapno">V.</td> -<td class="titel"><a href="#HoofdstV"><span class="smcap">De capitulatie en hare gevolgen</span></a></td> -<td class="pageno">98</td> -</tr> - -<tr> -<td class="chapno">VI.</td> -<td class="titel"><a href="#HoofdstVI"><span class="smcap">Intocht van den vorst</span></a></td> -<td class="pageno">118</td> -</tr> - -<tr> -<td class="chapno">VII.</td> -<td class="titel"><a href="#HoofdstVII"><span class="smcap">Eenen meester dienen</span></a></td> -<td class="pageno">124</td> -</tr> - -<tr> -<td class="chapno">VIII.</td> -<td class="titel"><a href="#HoofdstVIII"><span class="smcap">De nieuwe grondwet</span></a></td> -<td class="pageno">138</td> -</tr> - -<tr> -<td class="chapno">IX.</td> -<td class="titel"><a href="#HoofdstIX"><span class="smcap">Gevaar voor Menschziel</span></a></td> -<td class="pageno">150</td> -</tr> - -<tr> -<td class="chapno">X.</td> -<td class="titel"><a href="#HoofdstX"><span class="smcap">Een Diabolisch complot</span></a></td> -<td class="pageno">158</td> -</tr> - -<tr> -<td class="chapno">XI.</td> -<td class="titel"><a href="#HoofdstXI"><span class="smcap">Het Complot ontdekt</span></a></td> -<td class="pageno">170</td> -</tr> - -<tr> -<td class="chapno">XII.</td> -<td class="titel"><a href="#HoofdstXII"><span class="smcap">Het smeekschrift van Menschziel</span></a></td> -<td class="pageno">178</td> -</tr> - -<tr> -<td class="chapno">XIII.</td> -<td class="titel"><a href="#HoofdstXIII"><span class="smcap">Een middernachtelijke uitval</span></a></td> -<td class="pageno">183</td> -</tr> - -<tr> -<td class="chapno">XIV.</td> -<td class="titel"><a href="#HoofdstXIV">„<span class="smcap">Ziet, hij bidt</span>!”</a></td> -<td class="pageno">188</td> -</tr> - -<tr> -<td class="chapno">XV.</td> -<td class="titel"><a href="#HoofdstXV"><span class="smcap">De belofte van zijne komst</span></a></td> -<td class="pageno">193</td> -</tr> - -<tr> -<td class="chapno">XVI.</td> -<td class="titel"><a href="#HoofdstXVI"><span class="smcap">De terugkomst van den vorst</span></a></td> -<td class="pageno">202</td> -</tr> - -<tr> -<td class="chapno">XVII.</td> -<td class="titel"><a href="#HoofdstXVII"><span class="smcap">Het leger der mannen des bloeds</span></a></td> -<td class="pageno">206</td> -</tr> - -<tr> -<td class="chapno">XVIII.</td> -<td class="titel"><a href="#HoofdstXVIII">„<span class="smcap">Houd moed, Menschziel</span>!”</a></td> -<td class="pageno">210</td> -</tr> - -<tr> -<td class="chapno">XIX.</td> -<td class="titel"><a href="#HoofdstXIX"><span class="smcap">Immanuels toespraak tot Menschziel</span></a></td> -<td class="pageno">218</td> -</tr> - -</table> - -</div><!--pagina--> - -<div class="figcenter"> -<img src="images/voet.jpg" alt="frame bottom" width="600" height="59" class="nothh" /> -</div> - -<hr class="chap" /> - -<div class="tnbot" id="TN"> - -<h2>Opmerkingen van de bewerker</h2> - -<p>In de browserversie van dit boek (zie www.gutenberg.org) zijn ook de -illustraties en versierde tekstkaders zichtbaar, mogelijk ontbreken -die in andere versies, afhankelijk van de gebruikte hard- en software -en hun instellingen.</p> - -<p>Inconsistenties in taalgebruik (spelling, afbrekingen, spatiëring, -gebruik van hoofdletters, enz.) zijn niet veranderd, behalve zoals -hieronder aangegeven. Dit geldt ook voor eigennamen, waarvan -verschillende varianten in het boek voorkomen. Op verschillende -plaatsen lijken woorden weggevallen te zijn; deze zijn niet toegevoegd -behalve zoals hieronder aangegeven; evenmin zijn ongebruikelijke of -foute zinsconstructies gecorrigeerd.</p> - -<p>Pag. 186, [Rom. 7.]: mogelijk is het versnummer weggevallen.</p> - -<p>Pag. 222, [Jud. : 23.]: waarschijnlijk is het hoofdstuknummer -weggevallen.</p> - -<p class="blankbefore1">Aangebrachte veranderingen:</p> - -<p>Overduidelijke (zet)fouten zijn stilzwijgend gecorrigeerd; -aanhalingstekens en andere leestekens zijn waar nodig stilzwijgend -toegevoegd of gecorrigeerd.</p> - -<p>In het originele werk zijn drie soorten noten aanwezig: genummerde -voetnoten, ongenummerde voetnoten en noten in de tekst (met -verwijzingen naar Bijbelboeken). De ongenummerde voetnoten zijn -behandeld als voetnoten, waarbij de verwijzing op de meest geëigende -plaats in de betreffende pagina is ingevoegd. Beide soorten voetnoten -zijn verplaatst naar het einde van de betreffende alinea. De noten in -de tekst zijn [tussen vierkante haken] aan het eind van de betreffende -alinea geplaatst.</p> - -<p>Pag. 8: Nummer II. toegevoegd</p> - -<p>Pag. 64: brondocument: waartoe gij hem tot koning aangenomen? -veranderd in: waartoe hebt gij hem tot koning aangenomen?</p> - -<p>Pag.76: brondocument: Desniettemin belegerden zij met alle macht het -huis, waar hij was om het boven zijn hoofd te laten instorten -veranderd in: Desniettemin belegerden zij met alle macht het huis waar -hij was, om het boven zijn hoofd te laten instorten</p> - -<p>Pag. 103: brondocument: welk eene vreugde er Immanuels leger was -veranderd in: welk eene vreugde er in Immanuels leger was</p> - -<p>Pag. 165: brondocument: HEILIG (in illustratie) -veranderd in: ONHEILIG (in onderschrift)</p> - -<p>Pag. 222: brondocument: kunt niet dapper of kloekmoedig wezen -veranderd in: kunt gij niet dapper of kloekmoedig wezen.</p> - -</div><!--tnbot--> - - - - - - - - -<pre> - - - - - -End of the Project Gutenberg EBook of De Heilige Oorlog, by John Bunyan - -*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK DE HEILIGE OORLOG *** - -***** This file should be named 56282-h.htm or 56282-h.zip ***** -This and all associated files of various formats will be found in: - http://www.gutenberg.org/5/6/2/8/56282/ - -Produced by Jeroen Hellingman, Harry Lamé and the Online -Distributed Proofreading Team at http://www.pgdp.net - - -Updated editions will replace the previous one--the old editions -will be renamed. - -Creating the works from public domain print editions means that no -one owns a United States copyright in these works, so the Foundation -(and you!) can copy and distribute it in the United States without -permission and without paying copyright royalties. Special rules, -set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to -copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to -protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project -Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you -charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you -do not charge anything for copies of this eBook, complying with the -rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose -such as creation of derivative works, reports, performances and -research. They may be modified and printed and given away--you may do -practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is -subject to the trademark license, especially commercial -redistribution. - - - -*** START: FULL LICENSE *** - -THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE -PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK - -To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free -distribution of electronic works, by using or distributing this work -(or any other work associated in any way with the phrase "Project -Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project -Gutenberg-tm License (available with this file or online at -http://gutenberg.org/license). - - -Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm -electronic works - -1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm -electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to -and accept all the terms of this license and intellectual property -(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all -the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy -all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. -If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project -Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the -terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or -entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. - -1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be -used on or associated in any way with an electronic work by people who -agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few -things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works -even without complying with the full terms of this agreement. See -paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project -Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement -and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic -works. See paragraph 1.E below. - -1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" -or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project -Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the -collection are in the public domain in the United States. If an -individual work is in the public domain in the United States and you are -located in the United States, we do not claim a right to prevent you from -copying, distributing, performing, displaying or creating derivative -works based on the work as long as all references to Project Gutenberg -are removed. Of course, we hope that you will support the Project -Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by -freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of -this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with -the work. You can easily comply with the terms of this agreement by -keeping this work in the same format with its attached full Project -Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. - -1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern -what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in -a constant state of change. If you are outside the United States, check -the laws of your country in addition to the terms of this agreement -before downloading, copying, displaying, performing, distributing or -creating derivative works based on this work or any other Project -Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning -the copyright status of any work in any country outside the United -States. - -1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: - -1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate -access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently -whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the -phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project -Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, -copied or distributed: - -This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with -almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or -re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included -with this eBook or online at www.gutenberg.org/license - -1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived -from the public domain (does not contain a notice indicating that it is -posted with permission of the copyright holder), the work can be copied -and distributed to anyone in the United States without paying any fees -or charges. If you are redistributing or providing access to a work -with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the -work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 -through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the -Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or -1.E.9. - -1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted -with the permission of the copyright holder, your use and distribution -must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional -terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked -to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the -permission of the copyright holder found at the beginning of this work. - -1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm -License terms from this work, or any files containing a part of this -work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. - -1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this -electronic work, or any part of this electronic work, without -prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with -active links or immediate access to the full terms of the Project -Gutenberg-tm License. - -1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, -compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any -word processing or hypertext form. However, if you provide access to or -distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than -"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version -posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), -you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a -copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon -request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other -form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm -License as specified in paragraph 1.E.1. - -1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, -performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works -unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. - -1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing -access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided -that - -- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from - the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method - you already use to calculate your applicable taxes. The fee is - owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he - has agreed to donate royalties under this paragraph to the - Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments - must be paid within 60 days following each date on which you - prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax - returns. Royalty payments should be clearly marked as such and - sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the - address specified in Section 4, "Information about donations to - the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." - -- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies - you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he - does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm - License. You must require such a user to return or - destroy all copies of the works possessed in a physical medium - and discontinue all use of and all access to other copies of - Project Gutenberg-tm works. - -- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any - money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the - electronic work is discovered and reported to you within 90 days - of receipt of the work. - -- You comply with all other terms of this agreement for free - distribution of Project Gutenberg-tm works. - -1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm -electronic work or group of works on different terms than are set -forth in this agreement, you must obtain permission in writing from -both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael -Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the -Foundation as set forth in Section 3 below. - -1.F. - -1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable -effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread -public domain works in creating the Project Gutenberg-tm -collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic -works, and the medium on which they may be stored, may contain -"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or -corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual -property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a -computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by -your equipment. - -1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right -of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project -Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project -Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project -Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all -liability to you for damages, costs and expenses, including legal -fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT -LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE -PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE -TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE -LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR -INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH -DAMAGE. - -1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a -defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can -receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a -written explanation to the person you received the work from. If you -received the work on a physical medium, you must return the medium with -your written explanation. The person or entity that provided you with -the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a -refund. If you received the work electronically, the person or entity -providing it to you may choose to give you a second opportunity to -receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy -is also defective, you may demand a refund in writing without further -opportunities to fix the problem. - -1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth -in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER -WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO -WARRANTIES OF MERCHANTABILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. - -1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied -warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. -If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the -law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be -interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by -the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any -provision of this agreement shall not void the remaining provisions. - -1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the -trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone -providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance -with this agreement, and any volunteers associated with the production, -promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, -harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, -that arise directly or indirectly from any of the following which you do -or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm -work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any -Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. - - -Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm - -Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of -electronic works in formats readable by the widest variety of computers -including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists -because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from -people in all walks of life. - -Volunteers and financial support to provide volunteers with the -assistance they need, are critical to reaching Project Gutenberg-tm's -goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will -remain freely available for generations to come. In 2001, the Project -Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure -and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. -To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation -and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 -and the Foundation web page at http://www.pglaf.org. - - -Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive -Foundation - -The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit -501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the -state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal -Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification -number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at -http://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg -Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent -permitted by U.S. federal laws and your state's laws. - -The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. -Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered -throughout numerous locations. Its business office is located at -809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email -business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact -information can be found at the Foundation's web site and official -page at http://pglaf.org - -For additional contact information: - Dr. Gregory B. Newby - Chief Executive and Director - gbnewby@pglaf.org - - -Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg -Literary Archive Foundation - -Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide -spread public support and donations to carry out its mission of -increasing the number of public domain and licensed works that can be -freely distributed in machine readable form accessible by the widest -array of equipment including outdated equipment. Many small donations -($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt -status with the IRS. - -The Foundation is committed to complying with the laws regulating -charities and charitable donations in all 50 states of the United -States. Compliance requirements are not uniform and it takes a -considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up -with these requirements. We do not solicit donations in locations -where we have not received written confirmation of compliance. To -SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any -particular state visit http://pglaf.org - -While we cannot and do not solicit contributions from states where we -have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition -against accepting unsolicited donations from donors in such states who -approach us with offers to donate. - -International donations are gratefully accepted, but we cannot make -any statements concerning tax treatment of donations received from -outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. - -Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation -methods and addresses. Donations are accepted in a number of other -ways including checks, online payments and credit card donations. -To donate, please visit: http://pglaf.org/donate - - -Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic -works. - -Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm -concept of a library of electronic works that could be freely shared -with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project -Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. - - -Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed -editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. -unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily -keep eBooks in compliance with any particular paper edition. - - -Most people start at our Web site which has the main PG search facility: - - http://www.gutenberg.org - -This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, -including how to make donations to the Project Gutenberg Literary -Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to -subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. - - -</pre> - -</body> -</html> |