diff options
| author | nfenwick <nfenwick@pglaf.org> | 2025-02-07 18:56:17 -0800 |
|---|---|---|
| committer | nfenwick <nfenwick@pglaf.org> | 2025-02-07 18:56:17 -0800 |
| commit | a6215b7df56d63dcd64c9581c7e2eca775a30464 (patch) | |
| tree | cc53e4a66df1a81318db666f545a7a3807af8f7d | |
| parent | d5886cccbf211d34ae84c77a1d16a74fe33cdf23 (diff) | |
| -rw-r--r-- | .gitattributes | 4 | ||||
| -rw-r--r-- | LICENSE.txt | 11 | ||||
| -rw-r--r-- | README.md | 2 | ||||
| -rw-r--r-- | old/55954-0.txt | 10968 | ||||
| -rw-r--r-- | old/55954-0.zip | bin | 209049 -> 0 bytes | |||
| -rw-r--r-- | old/55954-h.zip | bin | 309407 -> 0 bytes | |||
| -rw-r--r-- | old/55954-h/55954-h.htm | 11073 | ||||
| -rw-r--r-- | old/55954-h/images/cover.jpg | bin | 89514 -> 0 bytes | |||
| -rw-r--r-- | old/55954-h/images/devizo.jpg | bin | 4358 -> 0 bytes |
9 files changed, 17 insertions, 22041 deletions
diff --git a/.gitattributes b/.gitattributes new file mode 100644 index 0000000..d7b82bc --- /dev/null +++ b/.gitattributes @@ -0,0 +1,4 @@ +*.txt text eol=lf +*.htm text eol=lf +*.html text eol=lf +*.md text eol=lf diff --git a/LICENSE.txt b/LICENSE.txt new file mode 100644 index 0000000..6312041 --- /dev/null +++ b/LICENSE.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +This eBook, including all associated images, markup, improvements, +metadata, and any other content or labor, has been confirmed to be +in the PUBLIC DOMAIN IN THE UNITED STATES. + +Procedures for determining public domain status are described in +the "Copyright How-To" at https://www.gutenberg.org. + +No investigation has been made concerning possible copyrights in +jurisdictions other than the United States. Anyone seeking to utilize +this eBook outside of the United States should confirm copyright +status under the laws that apply to them. diff --git a/README.md b/README.md new file mode 100644 index 0000000..569114f --- /dev/null +++ b/README.md @@ -0,0 +1,2 @@ +Project Gutenberg (https://www.gutenberg.org) public repository for +eBook #55954 (https://www.gutenberg.org/ebooks/55954) diff --git a/old/55954-0.txt b/old/55954-0.txt deleted file mode 100644 index 70de3a5..0000000 --- a/old/55954-0.txt +++ /dev/null @@ -1,10968 +0,0 @@ -The Project Gutenberg EBook of Stranga Heredajho, by Heinrich August Luyken - -This eBook is for the use of anyone anywhere in the United States and most -other parts of the world at no cost and with almost no restrictions -whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it under the terms of -the Project Gutenberg License included with this eBook or online at -www.gutenberg.org. If you are not located in the United States, you'll have -to check the laws of the country where you are located before using this ebook. - - - -Title: Stranga Heredajho - Romano originale verkita - -Author: Heinrich August Luyken - -Release Date: November 13, 2017 [EBook #55954] - -Language: Esperanto - -Character set encoding: UTF-8 - -*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK STRANGA HEREDAJHO *** - - - - -Produced by Andrew Sly, Andrew Woods and the Online -Distributed Proofreading Team at http://www.pgdp.net (This -file was produced from images generously made available -by The Internet Archive) - - - - - - - -H. A. LUYKEN - -F. B. E. A. - -STRANGA HEREDAĴO - -Romano originale verkita - - -FERDINAND HIRT & SOHN EN LEIPZIG / 1922 - -ESPERANTO-FAKO - - - - ĈIUJ RAJTOJ ESTAS REZERVATAJ - COPYRIGHT 1922 BY FERDINAND HIRT & SOHN EN LEIPZIG - -PRESEJO BREITKOPF & HÄRTEL, LEIPZIG - - - - -ĈAPITRO I - - -Belega, paca vidaĵo etendiĝis antaŭ la okuloj de maljuna sinjorino, -kuŝanta sur malsanula puŝveturilo en la ombro de granda ulmo. -Ĉirkaŭ ŝi regis dolĉa trankvilo; kaj ŝiaj sentoj, laŭ ŝia pozo -kaj la serena esprimo de la pala vizaĝo, estis en plena harmonio -kun la paca pejzaĝo. Sur ŝiaj genuoj kuŝis libro, sed jam de -kelka tempo ŝi ĉesis legi por fordoni sin al la ĝuo de la bela -vespero. Inter trunkoj de kelkaj aretoj da majestaj ulmoj ŝi povis -vidi, ĉi tie kaj tie en la malproksimeco, sin paŝtantajn bovinojn -kaj ŝafojn. Ĉe unu flanko vidiĝis glata deklivo, formanta kun -kontraŭa montetaro vastan, herboriĉan valon, en kies fundo ridetis -bela lageto, el kiu en tiu momento pentrinde rebrilis oraj radioj -de la subiranta suno. Malantaŭe de la sinjorino troviĝis buksaj -arbetaĵoj, arte tonditaj kiel verda muro. Post tiu barilo estis -videblaj florĝardeno kaj, pli malproksime, la malantaŭa parto de -kampara domego. - -La reva, paca medito de la maljunulino interrompiĝis per malproksima -bruo de kariolo sur la ĉefa vojo de la vilaĝo. Ŝi bone konis la -bruon de tiuj radoj kaj la frapadon de tiuj hufoj; eble ŝi jam -duonkonscie atendis aŭdi ĝin. Tuj ŝia pensema, bonkora vizaĝo -alprenis iom maltrankvilan aspekton. Pli ol unu fojon ŝi turnis sian -preskaŭ blankharan kapon en la direkto al la domo. Post kelke da -minutoj aperis en malfermaĵo de la buksa barilo figuro de virino, -bonguste vestita per malhele blua kostumo kaj larĝranda ĉapelo kun -multekosta struta plumego, kiu belkurbe kaj iom kokete superpendis -ĝian maldekstran flankon. Ŝi havis la aĝon de ĉirkaŭ tridek -jaroj, kvankam en tiu momento ŝi aspektis kelkajn jarojn pli aĝa. -Tion kaŭzis, eble, malserena humoro kaj maldolĉa esprimo ĉirkaŭ -buŝo, alie belforma. - -La sinjorino kuŝanta sur la litseĝo sin turnis al la venantino -kaj per zorgoplena rigardo penis ekkapti ŝiajn okulojn kvazaŭ por -diveni ŝiajn hodiaŭajn travivaĵojn. Tiun rigardon la pli juna -virino tuj komprenis; tamen ŝi volis ŝajnigi, ke ŝi ne rimarkas -ĝin. Penante alpreni pli gajan mienon, ŝi ekparolis kun bonkora -tono:-- - ---Bonan vesperon, onklino Ida. Mi bedaŭras, ke mi malfruas; sed -nia vagonaro devis halti senpaciencige longan tempon ĉe la lasta -diskruciĝejo por lasi preterpasi skotan poŝtvagonaron el Londono. -Niaj malrapidegaj vagonaroj estas tiel senceremonie flankenŝovitaj, -kvazaŭ nia tempo kaj niaj aferoj estas nekonsiderindaĵoj. Sed, kion -vi faris ĉi tiun longan tagon? - -La suferantino ankoraŭ zorgoplene rigardis la vizaĝon de la -nevino, en kiu ŝi vidis ne nur malbonan humoron, sed ankaŭ nervan -streĉitecon kaj fortan maltrankvilon. Post momento ŝi respondis per -belsona, milda voĉo:-- - ---Antaŭ la temanĝo mi komencis legi unu el la novaj, ĵus -alvenintaj romanoj, ĝis mi laciĝis, kaj poste mi fordonis min al -la ĝuo de ĉi tiu bela vespero. Kiel belega estas ĉi tiu peceto de -la mondo, kaj kiel dolĉa la paco, kiun oni povas ĝui ĉi tie kun -ripozema koro, Delfino. Ĉu vi vizitis sinjorinon Standring? - ---Jes. - ---Ĉu vi ankaŭ renkontis tie sinjorinon Gresswell kaj Esteron -Travers? - ---Jes, onklino Ida.--Delfino respondis kun iom da hezito kaj -maltrankvilo en la voĉo.--Sed okazis nenia laŭforma kunveno por -psikaj enketoj. - -Fraŭlino Ida Leggat ekprenis kaj karesis la manon de la nevino. - ---Karulino,--ŝi diris milde,--mi tre dezirus, ke vi ĉesu partopreni -tiujn ... misterajn spiritistajn kunsidojn. Mi, verdire, ne komprenas -tiajn aferojn; efektive mi ne volas kompreni ilin, ĉar mi estas -konvinkita, ke la bona Dio ne volas, ke ni sciu pri la mondo de -spiritoj kaj pri la okupoj de la mortintoj pli, ol Li malkaŝis al -ni en la Sankta Skribo. Mi tute ne povas kompreni, kial vi tiel -fervore interesiĝas pri tiuj teruraj okultaĵoj. Certe estas, ke ili -malklarigas al vi la spiritan perspektivon kaj ke ili fine difektos -vian tutan vivon. - -Delfino nur duone aŭskultis. Jam multfoje ŝi aŭdis similajn -avertojn kaj ŝi kompatis la karan, simplaniman maljunulinon pro ŝia -timemo kaj pro ŝia kortuŝa ortodokseco. Dume ŝia kapo estis plena -de aliaj premantaj pensoj. Neatente ŝi eltiris la pinglegojn el sia -ĉapelo, metis ilin ambaŭ sur malgrandan ĝardentablon kaj post -kelka tempo diris: - ---Ne, ni tute ne priparolis psikajn aferojn. Sed, ho, kara onklino, -mi estas pli malfeliĉa, pli turmentata, ol iam antaŭe. Prezentu -al vi: Estero akompanis min ĝis la stacio kaj survoje sciigis min, -ke ŝi klare vidas, kial ŝia frato Roberto forĵetis min. Ho! -estas terure; sed mi ankaŭ jam klare vidas ĝin: Hugo, mia propra -duonfrato, venenis liajn pensojn kontraŭ mi kaj inside, mensoge -kalumniis min. - ---Sensencaĵo, kara knabino, vi devas ne aŭskulti tiajn konjektojn. - ---Tio estas pli ol nura konjekto, onklino; pli ol suspekto. Roberto -skribis al mi tiun eksfianĉiĝan leteron la saman vesperon, tuj -post vizito de Hugo, kiam ili havis longan, seriozan interparolon. -La sekvintan matenon Roberto sciigis al Estero pri sia subita -decido entrepreni longan vojaĝon eksterlandan. Krom tio, rekte -pridemandite, Roberto ne neis ŝian konkludon; kio, laŭ ŝia opinio, -estis plena konfeso. - ---Sed, Delfino, kial Hugo volus agi tiele? - ---Ho, vi kara simplanimulino,--respondis la pli juna virino kun tre -maldolĉa rideto ludanta ĉirkaŭ ŝia buŝo,--kial? Li plivolas -havi fraŭlinan firmanon, ol edzinan, kaj fraŭlinan onklinon por -siaj infanoj, ol edzinan kun ŝia propra idaro. Mi ja konas lin pli -bone, ol vi. Kiel lia kunfirmanino mi observas lin de flanko, laŭ -kiu vi lin ne konas, kaj mi scias, ke li estas tute kapabla tiel agi. -Malgraŭ lia ekstera skrupula rekteco, lia familia fiero kaj lia -religieco, mi ofte rimarkis en li fortajn emojn al troa monavido kaj -ekspluatemo, kiuj ĝisiras malhonestecon. Pli ol unu fojon mi tre -malkaŝe kaj energie esprimis mian malaprobon pri tiaj emoj. - ---Vere? - ---Jes,--akcente respondis Delfino Haverford. Ŝi eksilentis kaj -videble penis regi sin.--Li bone scias, kiom mi amas Roberton; ke mia -tuta animo perdiĝis en li. Li prave konjektas, ke neniam mi povos -ami alian viron. Kaj jam Roberto estas for, for, eble, same kiel mi, -kun rompita koro, serĉante distriĝon, forgeson. - -En tiu momento malhelpis pluajn plendojn eksono de gaja rido el la -apuda ĝardeno kaj apero, tuj poste, de du infanoj, dekdujara knabo -kaj okjara knabino, sekvataj de juna viro. La infanoj brue kuris al -la sinjorinoj kaj ame salutis ilin. Ĉirkaŭbrakinte kaj kisinte -Delfinon, la knabino ekkriis:-- - ---Ho, onklino Delfino, ni venis kun sinjoro Marston kaj ni multege -amuziĝis survoje! Nun ni tre volas, ke vi venu kun ni tra la parkon -ĝis nia domo. - -Fraŭlino Haverford karesis la buklan kapon de la knabino, kaj -ridetante respondis: - ---Kaj ĉu mi devos iri hejmen tute sola, en la krepusko, tra la -densejo, kie estas tiom da teruraj koboldoj, karulineto? - ---Ho!--rediris, gaje ridante, la infano,--vi ne estas timema, -onklino. Krom tio, koboldoj ja nur ekzistas en ferakontoj; tion vi -bone scias. - -La infano estis plensana, rondvanga knabino, el kies belaj, bluaj -okuloj radiis infana feliĉo kaj varma, impulsema koramo. La knabo, -deprenante sian ĉapon, unue aliris la sinjorinon kuŝantan sur la -malsanula litseĝo kaj ame kisis ŝin. Ĝentile li diris: - ---La patro ordonis al mi saluti vin liaparte kaj demandi, kiel vi -fartas. Ĉu vi fartas pli bone, onklino Ida? - -La malfortulino karese frapetis la vangon de la knabo kaj respondis: - ---Jes, dankon, kara Malkomo, mi fartas sufiĉe bone, almenaŭ mi ne -sentas dolorojn, kuŝante senmove sur ĉi tiu mola kuŝejo. Salutu la -patron kaj danku lin en mia nomo, mi petas. - -Similaj amaj salutoj interŝanĝiĝis inter la knabo kaj la pli juna -onklino, kaj inter la knabino kaj la malsanulino. - -La juna sinjoro, Leonardo Marston, atendinte, ĝis la intersalutoj -finiĝos, nun alpaŝis, tenante en unu mano ĉapelon kaj portante en -la alia paperujon. Li estis altkreska, rimarkinde beltalia viro de -ĉirkaŭ dudek du jaroj, kun belforma, ronda kapo, kovrita de krispaj -helbrunaj haroj. Lia vizaĝo montris honestecon kaj sincerecon; kaj -liajn trajtojn multaj nomis klasikaj. La sintenado de la juna viro -estis samtempe modesta kaj trankvile memkonscia. - ---Bonan vesperon, sinjorinoj,--li diris tre ĝentile, tamen kun -ioma, senĝena familiareco. Sin turnante al fraŭlino Haverford, li -aldiris: - ---Sinjoro Vincent petis min, survoje hejmen, transdoni al vi la -dokumentojn pri la aĉeto de la patento Hildebrand. Li tre deziras, -ke vi bonvolu denove trarigardi ilin kaj redoni antaŭ la deka -morgaŭ matene. - -Ĉe ĉi tiuj vortoj la vizaĝo de Delfino Haverford alprenis kontraŭ -ŝia volo malbonhumoran aspekton, kaj kun nuanco de malplezuro en la -voĉtono ŝi respondis: - ---Mi pripensos la aferon, sinjoro Marston; dankon. - -Fraŭlino Leggat rigardis kun maltrankvilo la malserenan vizaĝon de -la nevino kaj, por malhelpi senpripensajn, malagrablajn dirojn, ŝi -demandis la junan viron bonkore: - ---Kiel fartas via patro, sinjoro Marston? - -Leonardo Marston rimarkis la subitan ŝanĝon en la vizaĝo de la pli -juna sinjorino kaj la malafablecon en ŝia mallonga respondo, sed -li ne tre miris pri tio, ĉar li bone sciis, ke la kunfirmanino de -lia estro, sinjoro Hugo Vincent, kvankam kutime ĝentila kaj por li -tre afabla, havas ŝanĝiĝeman humoron kaj kelkafoje malkonsentis -kun sia duonfrato pri komercaj aferoj, sole pro kaprico. Sed lia -serioza vizaĝo ne montris liajn pensojn. Li iris kelkajn paŝojn al -la litseĝo kaj, facile salutinte, respondis: - ---Dankon, fraŭlino Leggat; mi tre timas, ke li estas eĉ pli -malforta, ol hieraŭ. Post la tagmanĝo li aspektis tre malgaja kaj -premita, kvazaŭ li jam tute ĉesis esperi, ke li resaniĝos. Mi -sentas kreskantan maltrankvilon pro lia stato. - -Li parolis, tamen, trankvile per belsona voĉo; sed ambaŭ -sinjorinoj, kiuj lin bone konis, rimarkis la profundan emocion sin -montrantan en liaj bluaj, pensemaj okuloj. - - * * * * * - -Delfino Haverford, Leonardo Marston kaj la du infanoj iris kune -trans la deklivon, preter la lageto kaj de tie trans malgrandan -monteton kovritan per arbetaĵoj. La infanoj gaje ludis, ŝercis kaj -petolis de tempo al tempo, sukcesante partoprenigi en la sporto la du -plenkreskulojn, kiuj, tamen, tiun vesperon sentis pro tre malsamaj -kaŭzoj malinklinon al ŝercaĵoj. Nevidata kuniranto povus subaŭdi -okazajn fragmentojn de la ofte interrompita konversacio inter tiuj -lastaj, kiel ekzemple, la jenajn: - ---Jes, fraŭlino Haverford, mia patro ofte priparolas kun mi psikajn -aferojn. Ili tre interesas lin... Ne, kontraŭe, li plej serioze, -insiste avertadas min, neniel enmiksiĝi en tiuj enketoj... Nu, li ne -absolute neas la eblon komuniki kun la spiritoj de mortintoj. Laŭ -lia opinio oni devas ne nei la realecon de ia asertita okazaĵo. "Ne -kredu", li diradas, "se atestaĵoj ne kontentigas vin; sed pro tio ne -asertu la neeblecon..." - ---Li, do, havas sperton... - ---Mi estas certa, ke jes; sed, laŭ kelkaj aludoj liaj, mi timas, -ke liaj eksperimentoj pri psikaj aferoj estis treege malfeliĉaj. -Cetere, li opinias, ke nur malofte estas certigeble, kun kiaspeca -spirito oni havas aferon. Li neniel dubas, ke unu fojon li -kontaktiĝis kun teruraj demonoj. Tio okazis en Mezafriko, kiam li -trapasis distrikton de sovaĝa, demon-adoranta gento. Ŝajne tiuj -travivaĵoj ankoraŭ nun plenigas lin per teruroj... - ---Sed, mia amiko, ĉu vi ne opinias, ke tiuj misteraj aferoj estas -tre elserĉindaj; ke ni, kiel inteligentaj estaĵoj, dotitaj per -animoj kaj destinitaj al postmorta vivo, devas elserĉi ilin? - -Post kelkmomenta silento venis la respondo de la juna viro, milda, -tamen dignoplena kaj fervora: - ---Jes, mi interesiĝas pri tiaj demandoj, sed kvazaŭ aparte, -senkontakte. Cetere, mi sentas, ke mi povas pli utile uzi mian -tempon. Almenaŭ nuntempe mi ankoraŭ penas plifunde kompreni -spiritajn aferojn, por ke poste, kiam mia intelekto estos pli firme -starigita, mi povu pli klare rigardi tiujn misterajn aferojn el -spirita, sendanĝera vidpunkto. Plue, aliaj ambicioj jam de longe -instigas mian animon. - ---Kiaj? - ---Suprenlevi premitajn popolojn; disvastigi la ideon pri universala -frateco; anstataŭigi ĵaluzon, malpacon, batalemon per amo, sankta -fratamo. Kaj ĉiuj ĉi tiuj aferoj per helpo de _Esperanto_. - --- ... ĉar mi ne povas ne admiri vian patron pro liaj multaj -estimindaj ecoj ... mi pensas, ke li estas eksterordinara homo; certe -mi neniam renkontis nek aŭdis pri modesta farm-administranto kun tia -klereco kaj tia filozofiemo. Mi ofte ricevis impreson, ke li penas -kaŝi sian superecon eĉ super nedubeblaj intelektuloj; efektive, ke -li ne estas tia, kia li ŝajnigas esti. - --- ... Tio estas vera; ni havas preskaŭ neniajn amikojn, krom unu la -alian. Strange, nia reciproka amo tiurilate tute kontentigas nin. Ni -ĉiam estas kune, kiel du nedisigeblaj amikoj. Kiel vi prave diras, -lia klereco estas eksterordinara, kaj li estas multe pli profunda, -pli altanima pensulo, ol konjektas liaj konatoj. Li estas nobla, -puranima homo, fraŭlino Haverford. Mi estas tre fiera pri li. - ---Kaj, sendube, via patro estas fiera pri vi... Mi estas tre -kontenta, ke vi tiel bone progresas en nia oficejo. Sinjoro Vincent -tre ŝatas vian laboron.... Ĉu vi jam ricevis la finajn dokumentojn -pri via patento? - ---Ili alvenis hodiaŭ kune kun la aliaj. - ---Mi esperas, ke mia frato dece rekompencos vin.... Jes, jes, vi -estas tro modesta. Ne timu postuli salajron kaj pozicion en la -oficejo laŭ via valoro. - ---Mi tre dankas vin pro via afableco kaj viaj bondeziroj. Mi esperas, -ke mi trovos mian patron pli fortika. Se vi permesos, fraŭlino -Haverford, mi forrapidos hejmen; mi sentas, ke mi devas, kiom eble, -esti apud li. - -La infanoj, vidante, ke la onklino kaj sinjoro Marston haltas kaj -adiaŭe manpremas unu la alian, tuj alkuris. - ---Ho, sinjoro Marston,--ekkriis la knabo, malplezure sulkigante -la frunton,--ĉu vi jam foriros? Vi promesis ludi kun ni, sed vi -preskaŭ nur parolis kun onklino Delfino. - -La knabino ekprenis la brakon de la juna viro kaj karese diris: - ---Sinjoro Marston, mi tre volas, ke vi venu kun ni ĝis nia domo. - ---Ne estu postulemaj, infanoj,--diris la onklino,--sinjoro Marston -devas tuj iri hejmen al sia malsana patro. - ---Ho kompatinda, kara sinjoro Marston!--kortuŝe murmuretis la -knabino. - -Leonardo Marston karesis la vangon de la infano kaj diris: - ---Mi tre bedaŭras, karulino, ke mi devas rapidi for; mia kara patro -estas tre malsana. Eble mi venos kaj ludos kun vi morgaŭ aŭ iun -alian tagon. - -Ankoraŭ alkroĉiĝinte al la brako de la juna viro, la knabino -konsentis: - ---Bone; sed memoru plenumi vian promeson kaj ne forgesu kunporti la -papiliojn, kiujn vi promesis al mi. Adiaŭ. - -Tiam kun ĉarma infana elmontro de amo ŝi levis la vizaĝon por -ricevi adiaŭkison. La altkreska viro sin klinis kun kontenta rideto -kaj, kisinte ŝin, respondis: - ---Ne. Mi ne forgesos mian promeson, Lorna, mia dolĉa sinjorineto; -bonan vesperon. - ---Adiaŭ! - ---Adiaŭ! - -Delfino Haverford adiaŭis la gajajn, petolemajn infanojn ĉe -la ĝardenpordego de ilia patra domo kaj malrapide transpaŝis -longforman, triangulan terpecon, farante al si vojon inter -rubusarbetoj kaj teraltaĵetoj. Ŝi volonte akompanis ilin kaj la -junan viron, kies dignoplena seriozeco allogis ŝin, por forigi dum -kelka tempo la obtuzan doloron, mordetantan ŝian koron, kaj la -maldolĉajn pensojn, kiuj de tempo al tempo kontraŭ ŝia volo regis -ŝin. Sed nun ekposedis ŝian tutan estaĵon neordinara korpremateco, -kiun eĉ ŝia natura viveco ne povis venki. - -Post kelkaj minutoj ŝi alproksimiĝis al la pinto de la triangula -terpeco ĉe vojoforko. Subite ŝia dolora medito interrompiĝis. -De malantaŭ densa arbetaĵo ŝi ekaŭdis du virojn konfide -interparolantajn, kaj tuj rekonis la voĉojn de sia duonfrato -Hugo kaj de la vilaĝa pastro, sinjoro Dent. Ili staris ĉe la -vojoforkiĝo, konjekteble interŝanĝante la lastajn vortojn, antaŭ -ol ili disiĝos. Delfino preskaŭ ne konsciis, kial ŝi ekhaltis, -kial ŝi sin kaŝis malantaŭ la arbetaĵo kaj aŭskultis; sed ŝi -tion faris. En tiu momento Hugo Vincent parolis: - ---Mi estas al vi tre danka, sinjoro Dent; la elekto de guvernisto por -mia filo estas grava afero. Malkomo estas ja mia sola infano--Lorna -estas, kiel vi scias, nur mia duonfilino--kaj li estas al mi pli -karega, ol mi povas eldiri. Mi karesas pro li agrablajn esperojn, -altajn ambiciojn, sinjoro Dent. Li posedas, ŝajnas al mi, pli da -memfido, pli da ambicio, ol kiom mi havis ĉe lia aĝo. Eble vi, kiel -fraŭlo, ridetos je la ambiciaj revoj de amanta, fiera patro, sed mi -tre deziras iam vidi lin ne nur grava industriisto kaj landsinjoro de -lia patra bieno, sed ankaŭ parlamentano por nia distrikto. - ---Ne, ne,--rediris la pastro,--tio tute ne estas ridindaĵo, sinjoro -Vincent, tio estas tre laŭdinda, patra ambicio, tre laŭdinda. - ---Dankon. Mi ripetas, ke mi deziras dungi guverniston, kiu sentigos -al li la gravecon de lia estonta pozicio, kaj edukos lin severe laŭ -la altaj principoj de la eklezio kaj de bona, saĝa konservatismo. - ---Mi denove certigas vin, amiko mia, ke la nomita sinjoro plene -respondos al viaj postuloj,--diris sinjoro Dent. - ---Tre bone. Nu, pri unu afero plu mi deziras paroli: Malkomo, kvankam -bona knabo, altanima kaj amema, estas ekscitema kaj iom nerva, kaj, -mi devas konfesi, eble pro tio, ofte iom obstina. - ---Mi bedaŭras. Vi devas atentigi sinjoron Adams pri tio. Nu, bonan -vesperon, sinjoro Vincent. Sed haltu momenton; mi renkontis hodiaŭ -vespere fraŭlinon Haverford, revenantan de la stacidomo, kaj al mi -ŝajnis, ke ŝi aspektas treege malserena. Efektive ŝi ne rimarkis -min, kvankam mi tute apude preterpasis kaj salutis ŝin. - ---Ho, vere?--demandis la alia viro kun ŝajnigita miro. Li tiom -mallaŭtigis la voĉon, ke Delfino ne povis kompreni la sekvantajn -vortojn. Ŝi do antaŭenklinis sin kaj forte streĉis la aŭdon. Nun -ŝi ree aŭdis: - --- ... kaj kredu min, sinjoro Dent, mi tute ne bedaŭras, ke ili -malpaciĝis--tio estu konfidencie dirita. Ili estas, laŭ mia opinio, -tre malakordema paro. Mi ja intime konas ilin, kaj mi sentis, ke -estas mia devo averti ambaŭ pri la malkonsilindeco de ilia intenco. -Sed restigu ĉi tiun aferon tute inter ni, mi petas. - ---Certe. Nu denove, bonan nokton. - ---Bonan nokton, sinjoro Dent. - -Delfino ekpremis per ambaŭ manoj siajn febre batantajn tempiojn kaj -kun flama indigno en la koro rigardegis la malaperantan figuron de la -duonfrato.--Mi jam ne povas dubi pri lia perfidemo,--ŝi diris al si -mem.--"Malakordema paro"?! Hontinda kontraŭveraĵo! Li diris, ke li -avertis nin ambaŭ: kia mensogo! Ke vi mensogis al Roberto pri mi, -estas vere, perfidulo.... Ho! kiel terure, scii, ke mia duonfrato -mem intence ĵetis min en tian abismon de malfeliĉo.... Kiun mi nun -havas en la mondo, krom la onklino,--ŝi demandis sin malgaje,--kaj -kiel longe vivos la kara, dolĉa virino? Tia kaduka estaĵo! - -La penso pri la malsanulino, kiu kredeble jam atendis ŝin en sia -teretaĝa dormoĉambro, eltiris Delfinon el ŝia maldolĉa medito. -Vigle ŝi suriris la ĉefvojon, kondukantan al la vilaĝo, kaj sekvis -ĝin dum kelka tempo. Alveninte al muro, kiu borderis la vojon -preskaŭ duonmejlon, ŝi malfermis pordeton kaj eniris sian propran -bienon. Krepuskiĝis; la aero estis balzama, senventa, kaj ĉie en -la vasta, parkosimila teraĵo regis dolĉa reviga silento. Sed la -poeziaj ĉirkaŭaĵoj neniel serenigis la pensojn de la korpremata -virino. Male, la preskaŭ solena trankvilo ŝajnis malbonefiki sur -ŝian spiriton. La estonteco, kiu antaŭ nur kelke da semajnoj -aspektis tiel rozokolora kaj luma, nun estis malluma, senespera. Kiam -ŝi trapasis malgrandan, nedensan arbareton deklivetiĝantan ĝis la -jam nomita lageto en la valo, ŝia koro pli kaj pli senkonsoliĝis. -Venis al ŝi la penso, neklare, preskaŭ senkonscie, ke la morto -estus por ŝi pli dezirinda, ol la vivo. Irante malrapide kaj -en profunda enpensiĝo, ŝi preterpasis la ekstremaĵon de la -lageto kaj alproksimiĝis al areto da maljunaj ulmoj. Subite ŝi -haltis kaj rapidmove premis la manon sur la koron. Ŝia vizaĝo -morte paliĝis kaj ŝiaj vitreciĝantaj okuloj ŝajne rigardegis -objekton, ekaperantan en larĝa, pli luma interspaco inter du dikaj -trunkoj. Al ŝia febra vido montriĝis dum momento la figuro de viro, -sufiĉe klara, tamen strange etera figuro. Ĝi iris malrapide, fikse -rigardante la kvazaŭ al la tero algluitan virinon kun nedireble -malgaja kaj grava mieno. Momenton poste ĝi malaperis malantaŭ la -arboj. La palaj lipoj de Delfino malfermiĝis, por eligi kriegon, -sed nenia sono aŭdiĝis dum kelka tempo. Kun furioze batanta koro -ŝi atendis, tamen preskaŭ ne esperante, ke la figuro reaperos -ĉe la alia flanko de la arbo. Nenio aperis. Apenaŭ spirante, ŝi -murmuretis: - ---Roberto, ho, mia Roberto! - - * * * * * - -Pala kaj rapide spirante, Delfino eniris la ĉambron de la onklino -kaj ŝlosis post si la pordon. Granda lampo kun ruĝa ŝirmilo, -staranta en la mezo de duonrondaĵo de elstara fenestrego, ĵetis -agrablan, hejmecan lumon sur la profundon de vasta salono. Fraŭlino -Leggat kuŝis sur sia litseĝo en la rozokolora ombro de la -lampŝirmilo ĉe malgranda tablo, sur kiu troviĝis kelke da libroj, -kaj sur kiun la lampo ĵetis sian plenan blankan lumon. Turnante la -kapon al la venintino, ŝi diris laŭ sia milda, karesa parolmaniero: - ---Kial vi ŝlosis la pordon, Delfino? Mario alportos mian -vespermanĝeton post kelkaj minutoj. - ---En tiu okazo ŝi devos atendi ekstere. - -Delfino ekparolis rapide kun febra peno, kvazaŭ ŝi volus eligi -la vortojn, antaŭ ol ŝi perdos sinregadon. Kun signoj de granda -eksciteco ŝi aliris la kuŝejon kaj ĵetis sin genue antaŭ -ĝi. Teruro kaj dolorego esprimiĝis per ĉiuj trajtoj de ŝia -esprimoplena vizaĝo. Post dolorĝemo ŝi ekkriis: - ---Ho! onklino... onklino, vi ne povas diveni, kion mi ĵus vidis apud -la maljunaj ulmoj en la lagovalo! - ---Trankviliĝu, karulino,--diris la malsanulino per tremetanta voĉo, -ekprenante la manon de la amata nevino,--vi ja estas tro ekscitita... - ---Ne, kara onklino, fakte mi estis tute trankvila kaj sobranima; sed -kredu min aŭ ne, kiel vi volas: preterpasante la lastan areton de la -ulmoj mi subite vidis, klare, sen ebla iluzio, la spiriton de Roberto -Travers. Vere, onklino... - ---Mia kara infano,--respondis fraŭlino Leggat, penante firmigi sian -tremetantan voĉon,--prudentiĝu kaj ne lasu al via imagemo tiom -superregi vin. Ho ve! karulino, tio estas ja la fatala sekvo de via -troa okupiĝo pri supernaturaj aferoj. - ---Ne, onklino, aŭskultu, mi petas. Mi ne eraris. Okazis ja multaj -similaj aperoj, plene atestitaj. La oficialaj raportoj de la Societo -por Psikaj Enketoj estas plenaj de ili. Sed ho, mia koro rompiĝas, -ĉar mi tute ne dubas, ke Roberto ĵus mortis kaj ke lia spirito, -antaŭ ol forlasi la teran mondon, venis por adiaŭi min. - ---Vi timigas min. Tamen mi ne povas kredi tiajn fantaziajn asertojn. -Ili estas ja tiom kontraŭaj al ĉiuj ĝisnunaj spertoj; krom tio, -Delfino, memoru, ke verŝajne vi troviĝis en forta korpremateco kaj -eksciteco; via kapo estis plena de la bildo de Roberto, kaj, iel--mi -ne scias, kiel,--iel fantazia bildo projekciiĝis antaŭ vi. Mi ne -scias... mi sentas min tro timigita por klare pensi. - -Efektive ŝia dolĉa, ordinare paleta vizaĝo estis morte pala, -kaj ŝiaj maldikaj manoj ektremis. Delfino nur duone aŭskultis la -vortojn de la onklino; metante la vizaĝon sur ŝiajn genuojn, ŝi -ekploregis kaj dum kelka tempo fordonis sin al neregebla kordoloro. - - * * * * * - -Post sia disiĝo de fraŭlino Haverford kaj de la du infanoj, -Leonardo Marston rapidis hejmen laŭ la vilaĝa ĉefvojo kun ĉiam -pli malĝoja antaŭsento, ke lia patro fartas pli malbone. La vojo -kondukis la junan viron laŭlonge de la muro, ĉirkaŭanta la -teraĵon de fraŭlino Haverford, kaj poste tra ĉefa parto de iom -granda, dise konstruita vilaĝo, okupanta duonon de vasta, bela -valo tra kiu fluis larĝa, sed malprofunda rivereto. Maldekstre -dometoj, pentrinde lokitaj, kaj kelke da negrandaj kampodomoj karese -alpremiĝis al folioriĉa deklivo kaj, kisate de la subiranta suno, -ŝajne penis allogi Leonardon al si. Dekstre, belsona, reviga plaŭdo -de la dormema rivereto kontraŭ ŝtonaĵoj invitis lin malrapidigi -siajn paŝojn por aŭskulti. Aliokaze ĉi tiuj ĉarmaĵoj de tempo -al tempo haltigus lin, kaj estigus en lia koro feliĉajn, poeziajn -pensojn, eble trankvilan ekstazon; sed tiuvespere lia kapo estis tro -plena de zorgemaj pensoj pro diversaj kaŭzoj. Ĉefe okupis lin la -danĝera sanstato de lia amata patro, sed ankaŭ la ĵusa interparolo -kun fraŭlino Haverford kaj kreskanta antaŭsento, ke la rilatoj kun -lia estro, sinjoro Hugo Vincent, povas fariĝi, en la estonteco, -malpli agrablaj pro ties pli kaj pli forte sin montranta manko de -sincereco kaj honesteco. - -Juna Marston jam tre rapide progresis en la grava fabrikejo de -fotografaj kaj aliaj sciencaj aparatoj, eĉ preter seso da multe pli -aĝaj komizoj en la oficejo kaj la laborejo. - -La vilaĝanoj, kiujn li preterpasis, por kiuj li estis antaŭ nur -kvin jaroj "Lenĉjo", kiam li alvenis en la vilaĝon kune kun sia -patro, respektoplene salutis "sinjoron Leonardon", kaj kelkaj viroj -eĉ ektuŝis la ĉapon, por montri sian estimon. La farmdomo de -lia patro troviĝis apud la ekstremaĵo de la vilaĝo. Kiam li -alproksimiĝis al la pordegejo, kondukanta al la antaŭdoma korto, -ŝajnis al li, ke la mienoj de aro da interbabilantaj virinoj estas -signifoplene seriozaj kaj kunsentemaj, kaj tio antaŭsentigis al -lia amzorga koro, ke malbona sciigo pri lia patro atendas lin. Li -ne eraris. Ĉe la pordo renkontis lin Anjo, la mezaĝa, fidela -domistino, kies bonkora kaj simplanima vizaĝo klare montris, ke ŝi -havas malĝojan sciigon por li. Dum momento ŝi rigardis la junan -viron kompateme, ne parolante. Ŝiaj lipoj tremetis, kvazaŭ ŝi -retenis la parolon, por ke ŝi ne ekploru. Jam leginte en la vizaĝo -de la virino la ricevotan novaĵon, Leonardo demandis: - ---Nu, Anjo, kiel fartas la patro? - -Anjo malgaje ekskuis la kapon kaj respondis mallaŭte: - ---Mi preferus, Leonardo, ke doktoro Maitland sciigu al vi proprabuŝe -tion, kion li ordonis al mi diri. Li ordonis al mi prepari vin por -fatalaĵo. Li diris, ke la mastro jam ne povas vivi dudek kvar horojn -plu. - -Senvorte la juna viro preterpasis la servistinon kaj mallaŭte -supreniris mallarĝan ŝtuparon. Senbrue li malfermis pordon kaj -eniris vastan, sed malaltan ĉambron, kiu donis vidon sur kvietan -angulon de kuireja ĝardeno. Lian amplenan rigardon renkontis -rigardo el viglaj, tamen trankvilaj okuloj de viro, kuŝanta en la -duonlumo de malnovmoda, kurtena lito. La vizaĝo de la viro estis tre -malgrasa kun kavaj vangoj kaj alta frunto de intelektulo. Longaj, -preskaŭ blankaj lipharoj kovris la buŝon, kaj la mentono montris -kelktagan, stoplecan kreskaĵon de grizaj haroj. - ---Nu, kara patro?--demandis Leonardo kun trankvila, milda voĉtono. - ---Kara knabo,--respondis basa voĉo de el la kurtenoj,--vi jam scias. -Anjo staris ĉe la dompordo en la daŭro de pli ol tuta horo por -milde sciigi al vi la konstaton de la kuracisto. Nun malsupreniru kaj -vespermanĝu. Poste revenu. Mi devas fari al vi gravajn komunikojn. -Tio malpezigos al mi la koron; kaj mi povos tiom pli trankvile dormi -mian longan dormon, ĝis la granda trumpeto eksonos, kaj la mortintoj -releviĝos. Mi ne timas la mondfinan juĝon, knabo mia, ĉar jam -de longe mi "estas pasinta de morto al vivo". Sed mi ŝuldas al vi -konfeson. - -Tute laca la malsanulo eksilentis kaj ĝemetis. Leonardo sidiĝis -sur seĝon ĉe la lito kaj, premante la blankan, malgrasan manon de -la patro, kuŝantan sur la litkovrilo, li diris per kortuŝe karesa -voĉtono: - ---Nenio grava, la vespermanĝo, kara patro; mi plivole sidos kun vi. - ---Ne, karulo, faru laŭ mia deziro. La rakonto estas longa. Volu Dio -doni al mi fortojn kaj ... kuraĝon iri ĝis la fino. - -Leonardo ne povis trovi vortojn por eldiri la pensojn, kiuj profunde -emociis lian koron. Silente li klinis sin super la mano de la patro, -ame kisis ĝin kaj senvorte eliris el la ĉambro. Post kvaronhoro -li revenis, portante negrandan lampon kun malhela ŝirmilo. Lia -bela vira vizaĝo aspektis preskaŭ kiel skulptaĵo el marmoro, -kaj montris solenecon kaj spiritecon, kiujn povas inspiri nur la -konsciata sankteco de mortoĉambro. Senbrue li metis la lampon sur -komodon, starantan apud la lito, tiel ke la kurteno detenis la lumon -de la vizaĝo de la malsanulo. Sidiĝinte, la juna viro ame rigardis -en la okulojn de la patro kaj, vidante en ili pli da trankvilo kaj -animpaco, ol li kuraĝis atendi, li ekdiris: - ---Nu, kara patro, se vi pensas, ke la komuniko, kiun vi intencis -fari, iom malpezigos al vi la koron, parolu; kaj Dio donu al vi -serenecon. - ---Aŭskultu, do, pacience kaj indulgeme. Antaŭ dudek ses jaroj mi -estis juna, ambicia guvernisto, M. A.[1] en la domo de tre fiera, -sed ŝuldopremata landsinjoro, Sir Albert Hamilton, en izola parto -de la graflando Roxburgh en Skotlando, ne malproksime de la angla -landlimo. Lia sola filino estis en tiu tempo deknaŭjara knabino de -eksterordinara beleco. Sed la ĉarmo de ŝia personeco, la pureco -kaj poeziemo de ŝia animo eĉ superis tiun belecon. Bela floro de -dolĉa, senmakula virineco tia, kian povas produkti nur delikateco -en kontakto kun la sendifekta naturo en poezioriĉa kamparo. De l' -komenco ni amis unu la alian kun profunda, senmorta amo.-- - -La enkaviĝintaj okuloj de la malsanulo ekbriletis, kaj sur lia pala -vizaĝo aperis febra ruĝeto. - ---Ho! Kiel dolĉaj estis la ŝtelitaj duonhoroj, kiujn ni pasigis -kune en la biblioteko aŭ en la parko; momentoj de pura feliĉego, -ĉar niaj koroj estis puraj, senartifikaj kaj senzorgaj. Sed kiel -malsaĝaj ni estis, revante, ke la ĉielo super ni ĉiam estos blua -kaj gaja! Jam la nigraj nuboj de senkompata sorto kolektiĝis ĉe la -horizonto. - -La parolanto eksilentis de laciĝo, aŭ de emocio; kaj Leonardo uzis -la okazon por diri: - ---Lasu ĉi tiun parton de via rakonto, se ĝi rememorigas al vi tro -malgajajn epizodojn. - ---Ne, filo mia, mi decidiĝis, ke, per la helpo de Dio, mi ĝisfine -rakontos ilin. Nur lasu min de tempo al tempo kolekti miajn pensojn -... kaj fortojn. Kiom da malfeliĉego kaŭzis al tiu senkompara floro -de beleco kaj altanimeco mia pasia amo kaj mia ekflamemo! ... Neniu -suspektis mian amon krom ĵaluza amindumanto, juna oficiro de gvardia -regimento. La riĉa, lorda bienego de lia patro estis najbara al la -bieno de Sir Albert Hamilton. Mi sciis, ke li estas mia malamiko -kaj ke li forte malamas min pro mia senhonta aroganteco konkuri kun -li pri la amo de Marta. Certa kaj fiera pri la posedo de ŝia koro, -mi ... ho, kia sortoplena malsaĝaĵo! ... mi incitadis lin. Sed -kial denove travivi tiun junecan malsaĝaĵon? Sufiĉu diri, ke ni -okaze renkontiĝis unu tagon en soleca loko, kvazaŭ en la ombro de -ruinigita kastelo, la lulilo de liaj fieraj antaŭuloj. Li mokridis, -kaj mi incitegis lin. Li la unua kuraĝis meti manon sur min, kaj ni -sovaĝe interbatalis. Dio sole scias, kio estis en niaj koroj; ĉu -nur deziro venki por montri superecon, ĉu mortigema malamo. Fine per -peza bastono mi faligis lin teren. Dio pardonu al mi tiun baton! Ja, -laŭdo estu al Lia Nomo, Li jam de longe pardonis. De tiam mi neniam -plu portis bastonon.-- - -Dum kelke da minutoj la malsanulo silentis kaj enpensiĝe rigardis -en la spacon, kvazaŭ li forgesus la ĉeeston de sia filo. Leonardo -restis senmove, tenante la manon de la patro. Lia vizaĝo estis pala, -kiel statuo; nur liaj esprimoplenaj okuloj montris profundajn amon -kaj kompaton. Fine la malsanulo ree parolis: - ---Li tiam ankoraŭ vivis. Vundita kaj dolore laca mi trenis min -ĝis la domo de la vilaĝa policano kaj lasis lin aresti min. Helpo -alvenis tro malfrue; la juna nobelo jam estis senviva. Ho ve! mankas -al mi la fortoj priskribi la rapide sin sekvantajn okazintaĵojn. -Ĉiuj malfavoris min, ĉiuj, krom mia amatino. Sed tion mi tiam -ne sciis. Dank' al la lerteco de mia advokato, la verdikto estis, -laŭ stranga skota leĝo, "ne pruvita". Oni ne povis pruvi intencon -mortigi, kaj la supozo venkis, ke, defendante mian propran vivon, mi -malfeliĉe mortigis la atakinton. Mi do estis kovrita de honto, tamen -libera min kaŝi ie, kie mi estos nekonata. Mi ne volas dolorigi -al vi la koron per priskribo de la terura stato de mia animo en la -daŭro de la sekvintaj jaroj. Teruraj travivaĵoj! Oni mensogis al -mi, dirante, ke ĉiuj konatoj, ĉiuj, eĉ Marta, malestimegas min. -Ili mensogis. Tio estis la fatalaĵo, kiu dum multaj jaroj malbenis -mian vivon. La plej malbona afero estis la anima maldolĉeco, kiu -tiam regis min. Ho! kiom da vanaj, malsaĝaj, eĉ pekaj penadoj -forgesi, forgesi la pasintaĵon! Kiel tio estus ebla! Sed mi ne volas -priskribi ilin detale ... kial fari tion? Mi vojaĝadis eksterlande; -mi febre dronigis min en nebonaj distraĵoj kaj entreprenoj. Pri -ĉi tiuj lastaj mi parolos poste. Du jarojn post tiu malfeliĉa -okazintaĵo mi edziĝis, vane serĉante forgeson en edzeco. Ĝi -estis tre malfeliĉa edzeco. Neniam, filo mia, eniru tiun sanktan -kunulecon sen vera, reciproka amo; fari tion estas peko kontraŭ Dio -kaj kontraŭ la virino. Nelonge post via naskiĝo via patrino mortis, -kaj, kiel vi rememoras, via onklino Johana, bona virino, prenis sur -sin vian edukon en la daŭro de ses aŭ sep jaroj. Dume mi denove -travagis la mondon kiel Kain kun terura ŝarĝo sur la animo, vane -penante forkuri de mi mem, vane penegante pruvi al mi mem, ke Dio ne -ekzistas. Vortoj mankas al mi por priskribi la terurecon ... ne, ne, -mi ne volas turmenti vin senbezone. Mi dubis pri la ekzisto de Dio, -sed mi fariĝis absolute certa pri la ekzisto de Satano.-- - -La parolanto denove silentis kaj fermis la okulojn. Lia tuta korpo -ektremetis kaj poste senmoviĝis. Timo ekkaptis Leonardon, ke la -animo de la amata patro jam forflugis. Sed ne; ankoraŭ li spiretis. -Post kelkaj minutoj da peza silento la juna viro leviĝis kaj iris -al la fenestro. Li elrigardis en la nokton kun dolorplena koro, -demandante sin, ĉu ne pli bone estus deziri, preĝi, ke la patro -tiel fordormu la lastan horon, ne sciiginte al li la ceteran parton -de sia doloriga rakonto. Duonhoro pasis. Ĝi ŝajnis al Leonardo -eterneco. Fine li volis elŝteli sin el la ĉambro por paroli kun -Anjo, kiam lia patro vokis lin per trankvila voĉo: - ---Mia filo; ne eliru. - ---Bone, kara patro; ĉu mi povas doni al vi ion? - ---Ne, nenion, krom trinko da akvo ... Dankon. Mi sentas min nun pli -forta, sufiĉe forta por daŭrigi mian rakonton ĝis la fino. Sopiro -al vi, karulo, igis min reveni Anglujon, kiam vi estis sepjarulo. -Tiam mi sciiĝis de mia iama advokato, ke unu jaron antaŭe Marta -estis pro soleco kaj malriĉeco devigata edziniĝi kun, laŭ supozo, -riĉa sinjoro en Londono, kaj ke la edzeco estis malfeliĉa. Ŝi -havis tri infanojn, el kiuj nur unu, la plej juna filino, ankoraŭ -vivas. Unu jaron post la naskiĝo de tiu filino ŝi fariĝis vidvino -sen monrimedoj, sen proksimaj parencoj, krom kuzo de la mortinta -edzo, preskaŭ mezaĝa vidvo kun unu infano, tri- aŭ kvar-jara -knabo. Ŝi edziniĝis kun li. Nelonge poste mi eltrovis tion. Denove -tro malfrue. Sed intertempe, trovinte per la mirinda, nemeritita -favoro de Dio pacon en Li, mi povis elporti tiun sortobaton. Tamen, -pelate de nevenkebla amo mi serĉis oportunan okazon esti apud ŝi, -sub nova, laŭleĝe alprenita nomo. Malgraŭ tre granda ŝanĝo, -kiun la pasintaj dek ok jaroj faris je mia eksteraĵo, ŝi tuj -rekonis min. Konsente kun ŝi mi akceptis vakantan oficon kiel -farm-administranto de ŝia edzo, sinjoro Hugo Vincent... - ---Ho! patro,--Leonardo ekdiris mallaŭte kun granda surprizo,--ĉu -do, la mortinta sinjorino Vincent estis via Marta? Nun mi scias, kial -ŝi estis por mi ĉiam tiom bonkora. - ---Jes, knabo mia. Nun mi devas rapidi; la fino alproksimiĝas. Jam... - -Dum momento li silentis kaj poste denove ekparolis: - ---Neniu en la vilaĝo sciis ion pri mia malfeliĉa historio, -kaj eĉ hodiaŭ neniu, krom Anjo, suspektas, kiu mi estas. Ni -neniam renkontiĝis, krom en la ĉeesto de aliaj personoj. Nu, -nemultajn horojn antaŭ ŝia morto mi ricevis sekretan peton de -sinjorino Vincent, ke mi tuj venu. Anjo kaŝe kondukis min en ŝian -dormoĉambron. Tuj mi vidis, ke ŝi estas mortonta. Ho, mia koro -preskaŭ rompiĝis! Per malmultaj vortoj ŝi sciigis min, ke la -pasintan nokton ŝi havis teruran, realsimilan vizion en sonĝo: Ŝi -vidis Lornan kiel jam plenkreskintan fraŭlinon en granda morala -danĝero. Ŝi volis diri al mi, kiel kaj de kiu, sed en tiu sama -momento ni aŭdis la voĉon de sinjoro Vincent en la vestiblo, kaj -ŝi nur povis kun larmoj petegi kaj ĵurigi min, ke mi gardu la -amatan knabinon post ŝia morto. Plej fervore mi ĵuris, adiaŭe -kisis ŝian manon kaj rapidis el la ĉambro.-- - -Sinjoro Marston ĝemis kaj post kelke da momentoj parolis plue per -jam pli malfortiĝinta voĉo:--Mi amas la dolĉan knabinon, kvazaŭ -ŝi estus mia propra infano. Sed nun, ho ve! mi mem ne povos plenumi -mian ĵurpromeson... Tio premas al mi la koron... --Turnante sin -al Leonardo kun peteganta rigardo en la okuloj, kiuj jam montris -signojn de proksimiĝanta morto, li diris:--Ĉu vi, kara knabo ... -por plidolĉigi al via patro la trapason tra la malluma valo de l' -morto ... ĉu vi volas preni sur vin la plenumon de tiu ĵurpromeso? - ---Koncerne ĉi tiun deziron, kara patro, vi povas morti trankvile. -Plej volonte kaj solene mi ĵuras, ke mi volas preni sur min tiun -devon. Lorna estas dolĉa infano, kaj tio estos por mi sankta kaj -agrabla devo. - ---Dankon, Lenĉjo. Dio benu vin ... - -La mortonto denove fermis la okulojn, kaj solena silento regis en -la ĉambro en la daŭro de duonhoro. Leonardo rigardis la karan, -palan vizaĝon de la patro kun profunda amo kaj akra kordoloro.--Nur -malmultajn minutojn plu,--li diris al sia tremetanta koro,--kaj la -plej karega estaĵo, kiun la mondo entenas por mi, estos for.--Subite -la malsanulo ree moviĝis. Lace malferminte la okulojn, li ekparolis: - ---Unu aferon plu, knabo mia. Mi ne estas tia neriĉulo, kia oni -min supozas. Efektive mi posedas... Ne, ne "posedas", mi disponas -sufiĉegan riĉaĵon... Sed mi nur rigardas min kiel administranton, -ĉar ... kara knabo ... jam mankas al mi la fortoj por rakonti pli -detale .... poste venis al mi la ... la terura konvinko, ke tiuj -riĉaĵoj ne akiriĝis honeste, tio estas ne per rimedoj, kiujn Dio -povas aprobi... Oramasigaj entreprenoj en Sta. Tomaso kaj Putumajo. -Ho ve! aferoj, kiujn mi poste ne povis malfari... Leonardo, vi -trovos ĉiujn detalojn kaj informojn pri la uzo, kiun mi faradis -el tiu mono ... jen en la forta kofro ... bonfaraj institucioj kaj -aliaj aferoj... Lenĉjo, de la tago de mia renaskiĝo mi ne uzis -eĉ unu pencon el tiu malbone akirita mono por mia persona profito, -nek por via. Ne tuŝu ĝin, mi petas. Mi _deziras_, karulo, ne -_devigas_ vin, nur deziras, ke vi daŭrigu... Vi povas plene fidi -miajn administrantajn prokuristojn, sinjorojn Hunter kaj Inman en -Londono... Ĉu.... - -La voĉo de la mortanto fariĝis pli kaj pli malforta kaj fine tute -neaŭdebla. Leonardo sin klinis antaŭen kaj diris: - ---Jes, patro, tre volonte mi promesas, ke mi tuŝos tiun monon por -nenia persona profito. - -Li apenaŭ rimarkis ekbalanceton de la kapo de la patro; nenion plu. -Dum longa tempo li rigardis la karan vizaĝon. En la duonlumo ŝajnis -al li, ke ĝiaj trajtoj fariĝis pli kaj pli pacaj, ke la aspekto de -doloro malaperis el ĝi, kaj ke eĉ la sulkoj iom glatiĝis. Fine -Leonardo eksciis, ke la spirito de lia patro jam forlasis sian teran -ujon kaj iris al sia eterna ripozo. - - * * * * * - -Fraŭlino Leggat kaj Delfino Haverford ofte pasigis varman someran -posttagmezon en la ombro de la granda ulmo, sub kiu ni konatiĝis -kun ili antaŭ kelkaj semajnoj. Prefere ili legis kune novan romanon -aŭ klasikajn poeziaĵojn; ambaŭ alterne voĉlegis kelkajn paĝojn. -Hodiaŭ posttagmeze Delfino legis la unua, sed, kontraŭ sia kutimo, -neatente, kaj jam post legado de nemultaj paĝoj ŝi donis la libron -al la onklino, petante ŝin, ke ŝi daŭrigu la legon. Fraŭlino -Leggat pensis, ke ŝi komprenas la kaŭzon de la malgajeco kaj -priokupiteco de la nevino kaj pro tio antaŭe elektis por la legado -atentodevigan, novan romanon de ekfamiĝanta aŭtoro, kies lerte kaj -ĉarme pentritaj roluloj certe tenados ŝian intereson. Ŝi daŭrigis -la legon, penante per zorga modulado de la voĉo rekapti la atenton -de la pli juna virino. Tiom ŝi estis absorbita, ke dum kelka tempo -ŝi preskaŭ ne atentis la nevinon. Ial tamen ŝi levis la okulojn -kaj ekrigardis ŝian vizaĝon. Terurite ŝi lasis fali la libron el -la mano, kaj en la daŭro de kelke da momentoj ŝia koro preskaŭ -ĉesis bati. La okuloj de Delfino, kvazaŭ vitrigitaj, rigardegis -en la spacon. Sia vizaĝo estis pala kaj ŝiaj trajtoj montris tian -malmolecon kaj tian strangan esprimon de malboneco, ke la kompatinda -malsanulino eksentis kapturniĝon pro konsternego. Fine ŝi ekkriis: - ---Delfino, kio estas al vi? ... Respondu! Ho, mia Dio, kion signifas -tio?-- - -Plena minuto pasis. Poste la vizaĝo de Delfino subite malrigidiĝis -kaj alprenis preskaŭ sian kutiman mienon. Vagpense ŝi respondis: - ---Mi supozas, ke mi estis profunde enpensiĝinta, onklino; negrave. - ---Sed, kara knabino, via vizaĝo aspektis tiel ... mi ne povas trovi -vortojn por priskribi ĝin, tiel strangega, terura! - -Ankoraŭ indiferente, Delfino diris: - ---Efektive? - ---Jes. Io tre terura okazis, kio aspektigis vin tiele. Ĉu vi ne -povas konfidi al mi, kio okazis? - -Iom pli nature kaj laŭ sia kutima parolmaniero Delfino parolis, pli -kaj pli varmiĝante: - ---Mi ne volis dolorigi vin, onklino Ida; mi timis tro eksciti vin. -Sed se vi volas scii, kio okazis, mi parolos. Roberto Travers -efektive mortis, laŭ nia nuna scio, en tiu sama tago, kiam mi vidis -lian spiriton en la lagovalo. Ne tremu, kara onklino. Mi ne dubis pri -tio eĉ unu momenton. Tial, kiam la novaĵo alvenis pri lia morto, -mi jam estis tute preparita. Antaŭ tri semajnoj, do iom pli ol unu -semajnon post la aperaĵo, Estero Travers ricevis oficialan komunikon -de la brita konsulo en Tanĝero, ke iu sinjoro Roberto Travers estas -mortigita de aro da Berberoj. Estero tuj petis pluajn informojn pri -la preciza dato kaj horo de lia morto. Ni nun senpacience atendas la -respondon de la konsulo. - -Delfino eksilentis, kaj ŝia vizaĝo denove iom malmoliĝis. -Fraŭlino Leggat penis paroli, sed ne povis. Nerve ŝi tordis kvaston -de sia ŝalo kaj eĉ ne kuraĝis rigardeti la vizaĝon de la nevino. -Post momento ĉi tiu ree parolis: - ---Hugo devas respondi pri tiu mortigo... - -Tuj la maljuna sinjorino petege rediris: - ---Ho, Delfino, ne lasu tian penson regi vin! - ---Mi ne povas malhelpi ĝin. Ĉu vi volas aŭdi la daŭrigon, -onklino? - -En la koro de la amema maljunulino interbatalis diversaj emocioj: -timego, scivolemo pro amo al la nevino, kaj neklare sentata espero -eltrovi argumentojn kontraŭ ŝia stranga kredaĵo. Fine ŝi diris -heziteme: - ---Vi scias, ke tiaj okultaĵoj plenigas min per teruro, kvankam mi -tute ne povas kredi, ke ili estas realaj; sed se mi iel povos al vi -helpi retrovi vian animpacon, mi volonte aŭskultos. - ---Nu, onklino, mi mem dufoje komunikiĝis kun la spirito de Roberto, -kaj tiel... - ---Ho, Delfino, malgraŭ via promeso, ne plu submeti vin al tiuj -strangaj halucinacioj? Kial, karulino, kial vi persistas elmeti vin -al tiaj danĝeroj? - ---Mi antaŭvidas nenian teruran sekvon; kaj en ĉi tiu okazo la -tento estis tro granda; sopirego komunikiĝi kun la amata viro -superregis min. Mi volis demandi lin, ĉu li ankoraŭ amas min; ĉu -li estas feliĉa ktp. Ho, kia travibra ĝojo, ricevi la certecon, ke -li ankoraŭ ekzistas, ke li povas esti kun mi, almenaŭ kelkafoje. -Eble lia kara spirito estas apud ni en la nuna momento. La unuan -fojon Estero kaj mi kune uzis la "planchette", sed poste mi sola -uzis liberan krajonon. Kiel ordinare, mia mano moviĝis facile, kaj -mi ricevis tujajn respondojn al niaj demandoj. Estero konservas la -komunikaĵojn. Li sciigis al ni, ke li ankoraŭ ne estas feliĉa, sed -ne estas permesate al li priskribi sian nunan staton. Ankaŭ ke ni -ne povus kompreni; ni scios pli poste. Responde al demando de Estero -venis la sciigo, ke Hugo mensogis al li pri mi. Pli ol tion mi ne -volas ripeti, vi ne povus elporti ĝin. Sed, onklino, mi jam konas -liajn dezirojn, kaj mi plenumos ilin je kia ajn kosto... - -Ŝiaj okuloj denove alprenis teruran, vitrecan rigardon, kaj ĉiu -trajto en ŝia vizaĝo montris furiozecon. Kvazaŭ parolante al si -mem, ŝi plue diris, mallaŭte, tamen per voĉtono, kiu tremigis la -maljunan sinjorinon, kuŝantan sur la litseĝo: - ---Mi ja scias, kiamaniere mi povas puni lin ... eĉ se mi pagus por -tio per mia animo. - -La lastaj vortoj estis parolataj tiel malklare, ke fraŭlino Leggat -ne komprenis ilian signifon. Efektive dum kelkaj minutoj ŝi estis -tro terurita por paroli, eĉ por klare pensi. Fine, regate de forta -deziro alporti ioman trankvilon al la turmentata, duonfreneza animo -de la amata nevino, ŝi ekparolis milde, kvankam ŝia propra koro -preskaŭ rompiĝis: - ---Mia kara Delfino, mi petegas vin, karulino, ne lasu venĝemajn -pensojn tiom superregi vin. Mi bone konas vin, kaj mi scias, ke pro -troeksciteco vi ne estas responda pri via diro. Ho, trankviliĝu; -post kelka tempo vi estos pli serena kaj rigardos vian elreviĝon jam -el pli racia vidpunkto. Mi ankaŭ spertis kruelegan elreviĝon, kiam -mi estis junulino, sed per la helpo de Dio mi forpelis la mallumajn -pensojn el mia koro, kaj trovis en rezignacio kaj vivo dediĉita -al bonfarado pli grandan animpacon, ol mi iam antaŭe imagis ebla. -Kvietigite mi eltrovis, ke multaj aliaj suferadas eĉ pli akrajn -kordolorojn kaj pli profundan mizeron, ol mi, kaj, prizorgante tiajn, -mi plenigis mian koron per kontento kaj feliĉo. La plej feliĉa vivo -estas sinofera vivo por aliaj. Tial mi laboris, ĝis tiu surfervoja -malfeliĉaĵo kuŝigis min sur liton de suferado. Sed mi ne plendas. -Dio favorkore forprenis el mia koro ĉian emon al plendo, kaj nun la -memoro mem de bonfaroj, alportintaj feliĉon al multaj mizeruloj, -estas tre dolĉa kaj mirige subtenas min. - -Ŝi eksilentis kaj kun rigardo, esprimanta kortuŝan amon kaj -petegon, serĉis la okulojn de la korpremata nevino. Delfino intence -forturnis duone la vizaĝon por eviti la rigardon de la onklino. Dum -mallonga momento stariĝis en ŝia dolorŝirita koro akra batalo: -Ŝia amo al tiu sindonema, nobla estaĵo kaj ŝiaj naturaj pli bonaj -ecoj penis gajni superecon super ĉiu al ŝi fremda impulso, ĉiu -stranga, apenaŭ konsciata regantaĵo. - -Terura, sortoplena krizo okazis: la mistera regantaĵo venkis. - -Rigardegante, preter la malsanulino sur la litseĝo, en la direkto -al la aretoj da ulmoj apud la lageto, ŝi ekparolis: - ---Tre kredeble niaj karakteroj estas sufiĉe malsimilaj. Vi estas tro -bona por ĉi tiu mondo; tia mi ne estas. La vundo en mia koro estas -tro profunda por cikatriĝi per bonfarada plastro. - -Subite ŝi leviĝis kaj diris per sindevige ŝanĝita voĉtono: - ---Mi volas sciiĝi, kial Mario ankoraŭ ne alportas la -temanĝilaron. - - - - -ĈAPITRO II - - -Dek jaroj pasis. - -Granda internacia kongreso de Esperanto ĵus finiĝis, kaj centoj da -gajaj festintoj preparis sin forlasi la kongresurbon la morgaŭan -tagon en multaj direktoj. Ĉie ĉe la Esperantista popolo regis -gaja, kora frateco kaj plena kontento pro la bela sukceso de la -tiujara festo. Ĉi tie kaj tie, sur la stratoj, en la vestiblegoj -de la stacidomoj, apud publikaj konstruaĵoj ktp. vidiĝis senĝene -babilantaj grupetoj da Esperantistoj, kies lingvo kaj multenacieco -altiris la atenton de la preterpasantoj. - -La vetero dum la kongreso estis brila, sed tre varma, kaj multaj -partoprenintoj, precipe kelkaj el la ĉefoj kaj bone konataj -laboremuloj, sentis streĉon de siaj fortoj. Multaj do sopiris al -postkongresa ripozo en kvieta libertempejo, kie ili povos en zorge -elektita rondeto da samideanoj trankvile reĝui la feliĉajn tagojn -per interŝanĝo de travivitaĵoj. - -En ĝardenangulo de unu el la malpli luksaj hoteloj malproksime de -la centro de la urbo, sidis ĉirkaŭ ronda tablo aro da kongresanoj, -ses sinjoroj kaj kvar sinjorinoj, venintaj el kvin malsamaj nacioj. -Tri el la sinjoroj estis gazetistoj kaj unu estis fama rusa -literaturisto. La vespermanĝo finiĝis, kaj kelnerino, forportinte -la manĝilaron, eklumigis kelkajn lampionojn, pendantajn de branĉoj -super la tablo. Dum kelke da minutoj la ĝis tiam vigla interparolo -iom kvietiĝis, kaj la plimulto de la kuntablanoj, lacigite de -la multafera tago, fordonis sin al la ĝuo de la rava beleco kaj -trankvileco de la vespera pejzaĝo, kiu sin etendis trans malalta -muro apud ili. - -Unu el la sinjorinoj, germana fraŭlino, sin apogante sur la supro de -la muro, kaj reve rigardante en mallumiĝantan valon, ekparolis kun -sincera fervoro: - ---Homo, kiu, alrigardante tian vidaĵon en tiaj perfektaj -cirkonstancoj, ne sentas inklinon elspiri poemon... ne indas nomiĝi -homo. - ---Vi estas prava, fraŭlino Gundrum,--diris la rusa -literaturisto,--kaj tio eble ne estas maloportuna elprovilo pri -tio, ĉu iu vere indas tiun altan nomon. Mi kore kompatas ĉiun -homon--permesu ĉi tiun signifon--al kiu tute mankas la poezia vejno, -kaj mi tute ne povas al mi prezenti, kiel homo povas esti vere -feliĉa sen poeziemo. - -Post mallonga silento maljuna sinjoro, germano, ekprenis la parolon: - ---Se ekzistas unu fakto, kiu jam antaŭ multaj jaroj funde konvinkis -min, ke Esperanto estas vivipova afero, ĝi estas jena, ke de l' -komenco tiom multaj adeptoj sentis sin inspirataj kanti en tiu -lingvo, kaj esprimi per ĝi poeme siajn plej profundajn emociojn. - -Post kelkaj konsentaj diroj de aliaj, usona gazetisto demandis: - ---Ĉu iu povas sciigi al mi, ĉu sinjoro Leonardo Marston ankoraŭ -estas ĉi tie? Mi tre volas konsentigi lin, se eble, verki por nia -gazeto serion da artikoloj pri siaj idealoj. Mi penis kapti lin -tuj post lia grandioza parolado en la Filharmoniejo. Li estas tro -sindetenema. - ---Jes,--respondis la rusa literaturisto,--li ankoraŭ estas en la -urbo, sed li foriros morgaŭ matene, mi pensas, al _En Allier_, -kvieta, svisa vilaĝo, por kelktaga ripozo. Li meritas ripozon, -laborinte kiel galerosklavo. Mi intencas publikigi, kun lia permeso, -laŭvortan tradukon de lia parolo. - -La juna germanino ekkriis: - ---Li estas tre interesa persono. Kia kortuŝa elokventeco; kiaj altaj -idealoj! Mi asertas, ne timante kontraŭdiron, ke lia parolo pri la -amo, kiel la sola, sufiĉa dinamiko de pacmovadoj, estos la plej -elstaranta okazintaĵo de la tuta kongreso. - -Energie ekbalancante la kapon, la maljuna germano konsentis: - ---Sen ia dubo, fraŭlino Gundrum, sen ia dubo. Mi eĉ asertas plie: -tiu parolo estas epokofara; ĝi helpos meti nian Esperanto-movadon -sur pli altan, noblan, vere spiritan nivelon. - -Alia sinjorino, rumanino, kies nacieco estis temo por diskutoj dum la -unuaj tagoj de la kongreso, diris: - ---Mi jam multfoje bedaŭris, ke mi ne ĉeestis tiun kunvenon; mi -partoprenis fakan kunsidon de la internacia asocio de flegistinoj. -Kiel ofte oni ĉe niaj kongresoj bedaŭras, ke oni ne povas esti en -du aŭ tri lokoj samtempe! Amikino mia sciigis al mi, ke sinjoro -Marston eĉ pli amplekse malvolvis siajn pensojn en speciala kunveno -de la K.E.L. (tio estas Kristana Esperantista Ligo) kie, kompreneble, -li povis pli senĝene paroli. - -_Franca gazetisto_:--Mi aŭdis pri tio. En sia granda parolado -en la Filharmoniejo sinjoro Marston certe ĝisiris la limon de -kongresa konveneco, enkondukante religiajn pensojn--ekvidante, ke -la maljuna germano volas interĵeti proteston, li aldiris:--mi ne -diras, ke li translimiĝis, tute ne. Kvankam mi ne povas kunsenti -kun li multrilate, mi ne povas ne atribui al li noblan sincerecon -kaj tre laŭdindan deziron nutri altan idealismon en nia movado. -Ambaŭ, la praktika kaj la idealema flankoj de Esperanto devas esti -egale akcentataj. La mondo estas tro praktika, por aŭskulti nurajn -idealistojn, kaj ĝi estas tro idealema, por atenti sole praktikajn -aferojn. Sed, aparte de la profunda religiemo subkuŝanta lian -parolon, mi plenkore admiris lian ardan elokventecon kaj lian belan, -fluan lingvaĵon. - -_Franca sinjorino_:--Mi ankaŭ. Malofte mi aŭskultis tian flaman -kaj samtempe--pri tio mi ne dubas--tute senafektan, senkonscian -elokventecon. Oratoro, laŭ mia opinio, neniam estas elokventa, se li -estas memkonscia. La bone elektitaj frazoj elŝpiniĝis ja senpene, -glate kaj sen emo kaptaĉi efektojn. - -_Germana instruisto_:--Leginte kelkajn el liaj artikoloj, precipe en -germanaj kaj anglaj Esperanto-gazetoj, mi atendis altaniman parolon; -tamen mi devas konfesi, ke ĝi superis mian atendon. Kelkaj el liaj -spritaj kaj sentoplenaj diraĵoj jam estas en nia lando kaj ankaŭ -en Anglujo--ĉu ne, sinjoro Lumsden?--"_Household-words_", hejmaj -sentencoj. - -_Fraŭlino Gundrum_:--Mi notis stenografie, laŭ elpensita de mi -privata sistemo, kelkajn aforismojn. - -_La rumanino_:--Ho! fraŭlino, citu al mi kelkajn, mi petas. - -_Fraŭlino Gundrum_:--Mi ne rememoras multajn laŭvorte, sed unu -neforgeseble sin gravuris sur mia animo: Post sia bela panegiraĵo -pri universala amo li diris:--La vorto "Esperanto", ĉu parolata, -aŭdata aŭ pripensata, plenigas niajn animojn per ĝojego kaj -entuziasmo. Ĝi estas por ni sankta vorto. Tamen mi persone, en -revema humoro, ne povas kelkfoje ne preferi la vorton "_Amanto_". -Mia idealo por la Esperantistaro estas, ke ĝi fariĝu ne nur popolo -"_esperanta_", sed ankaŭ popolo internacie "_amanta_". Plue, neniam -foriĝos el mia memoro la bildo de sinjoro Marston, kiam, paŝinte -antaŭen ĝis la rando de la estrado, li diris milde sed tre fervore, -kun ambaŭ manoj etenditaj:--"Ho, miaj amikoj--materialistoj! -Via sindonemo kaj via entuziasmo ne estas ja malsuperaj al ĉies -ajn fervoro; sed, permesu al mi diri, ke vi ne povas paroli pri -universala frateco sen universala patreco, la patreco de Dio. -Esperanto--la lingvo kaj ankaŭ la movado--estas Diodonita donaco. -Parenteze mi volas diri, ke la fakto, ke ĝi venis al ni pere de -homo apartenanta al tiu gento speciale favorata de Dio, estas por -mi treege signifoplena fakto. Kaj per ĉi tiu donaco Li volas beni -la tutan homaron, sed Li ne volas esti elŝovita el nia movado." Li -aspektis majesta, kiel greka dio en moderna drapaĵo. - -_La franca gazetisto_:--Efektive ĝuste tia; kaj mi timas, ke ne -malmultaj fraŭlinaj koroj rompiĝas pro li. Ekzemple... - -_La edzino de la franca gazetisto_:--Ne, Victor, ne citu la nomon de -la kompatindulino; mi scias, pri kiu vi aludas. Ne decas. - -_La germana maljunulo_:--Ĉu li estas ankoraŭ fraŭlo? - -_Tri sinjorinoj kune_:--Jes, ankoraŭ fraŭlo. - -_La germana maljunulo_:--Tiom pli bone. Nu, kelkaj diraĵoj de nia -amiko donis al mi materialon por serioza medito. Multaj pensemuloj ne -facile forgesos lian pasian petegon pri alpreno de pli alte spirita -konscio en nia movado. Precipe mi primeditis la jenajn vortojn:--"Oni -aŭdas multon en Esperantujo pri 'Tutmonda Frateco' ktp. Nenio -povus esti pli aprobinda, ĉar vera frateco estas la plej potenca -ilo por levi la premegatajn popolojn kaj klasojn. Tamen, amikoj -miaj, malgraŭ nia tuta fervoro kaj entuziasmo kaj sindonemo, nura -evangelio de humaneco, eĉ de homa amo, neniel sufiĉos: Ni bezonas -Dian amon, klopodantan en ni kaj per ni." - -_La franca gazetisto_:--Sed, malfeliĉe, multaj "samideanoj" ne povas -simpatii kun li, kaj kelkaj malkaŝe malaprobas lian laŭdire altan -spiritan nivelon kaj eĉ nomos tion babilaĉo. - -_La rusa literaturisto_:--Sendube; sed mi estas tre kontenta aŭdi -vin diri: "malfeliĉe". - -_La franca gazetisto_:--Mi uzis la vorton tre sincere. Neniu serioza -studanto de la historio de l' homaro kaj de la homa koro povas -ne konscii, ke io, krom nure homaj rimedoj, estas bezonata, por -alproksimigi la celon, kiun miloj da altanimaj Esperantistoj metis -antaŭ sin. - -_La germana maljunulo_:--Ĉu oni aprobas aŭ malaprobas, la parolo -okazis, kaj nepre bonefikos sur la Esperantistaron. La efekto estos -neelradikigebla.-- - -Neniu el la okaze kunveninta amikaro volis aŭ kuraĝis kontraŭdiri -ĉi tiun emfaze diritan opinion, kaj la konversacio iom post iom -transiris en aliajn temojn. - - * * * * * - -La tagoj, kiujn Leonardo Marston pasigis en la ĉarma, kvieta vilaĝo -_En Allier_ kaj ĝia ĉirkaŭaĵo, estis por li tagoj de senmiksa, -trankvila ĝojo kaj sendube ankaŭ por la areto da amikoj, kiuj -loĝis kune kun li en negranda, sed elektita pensiono. - -Jam dum la dua parto de la kongresa semajno, kiam li fariĝis unu -el la ĉefaj allogaĵoj por multaj pensemaj laborantoj, li sentis -deziron foriri tuj post la ferma kunsido kaj tute sola pasigi unu -aŭ du semajnojn en bela kvieta loko por ĝui ripozon kaj meditadon. -Sed la petoj de kelkaj amikoj, kiujn li jam renkontis ĉe antaŭaj -kongresoj kaj en kunvenoj en Londono, kaj kiuj montris al li grandan -simpation, igis lin venki tiun inklinon kaj konsenti partopreni -ekskurson al belega ripozejo en Svisujo. - -La amikaro konsistis el nur ses personoj. Du el ili estis usonanoj el -Boston, dunaskitaj fraŭloj, kies aĝo estis je la transa flanko de -kvardek. Sinjoroj Fleming estis viroj de rimarkinda amindeco, amataj -de ĉiuj kaj bone konataj ĉe la internaciaj kongresoj de Esperanto -kiel "la karaj ĝemeloj". Ilin akompanis juna nevino, dekkvinjara -knabino, kiun ambaŭ hontinde dorlotis. Fraŭlino Geraldino Kennedy, -ĉarma, sprita petolulino, estis tre korligita al siaj du molkoraj -onkloj, al kiuj ŝi tre egalmezure dividis siajn karesojn kaj -incitetojn. - -La ceteraj anoj de la grupeto estis sinjorino kaj sinjoro Harding. -Intence mi skribis: "sinjorino kaj sinjoro", ĉar, efektive, la -edzino majstre "ludis la unuan violonon". Horacio Harding, almenaŭ -dek kvin jarojn pliaĝa ol ŝi, estis tute kontenta "ludi la duan -violonon", plenumi ĉiujn ŝiajn dezirojn, kaj iri ĉien, kien -ŝi proponis iri, kondiĉe, ke ŝi ne senigos al li tro longe -okazojn por ludi viston aŭ diskuti bienulajn kaj leĝajn aferojn -rilate al bienoj, pri kiuj li opiniis sin spertulo. Li estis aminda -angla sinjoro kun ronda, ruĝeta, senbarba vizaĝo kaj preskaŭ -arĝentoblankaj haroj. Estus malfacile trovi sur la kvin kontinentoj -sinjoron, kombinantan en si pli perfekte bonkorecon, gajecon kaj -simplanimecon kun natura, senafekta digno. Nenio pli feliĉigis lin, -ol vidi sian ĉarman edzinon admirata, la adorata kaj senrivala -estrino de la sociaj rondoj, al kiuj ili apartenis. Sinjorino Harding -estis sprita, bela, brila. Ŝia patrino estis italino de nobela, sed -malriĉiĝinta familio, kaj ŝia patro estis oficiro de la brita -mararmeo. De la unua ŝi heredis vivecon, poeziemon, kaj de la -dua dignon kaj emon al altaj idealoj. Ŝi estis tre fervora, lerta -Esperantistino, verkintino de kelkaj, ĉie ŝatataj poemoj, por kiuj -ŝi mem komponis beletajn melodiojn. Sinjoro Harding, aliflanke, -kvankam li plej diligente studadis Esperanton kaj plej laŭdinde -faris sian eblon entuziasmiĝi pri la Esperanto-movado, por plaĉi al -sia bela edzino, tamen atingis nur kompatindan gradon de flueco kaj -faradis ridindajn gramatikajn erarojn. - -Bela vespero malleviĝis sur la pacan vilaĝon. De ĉiuj flankoj -revenis de la laboro farmistoj kaj laboristoj; kelkaj gajkore kantis, -aliaj, kurbiĝinte sub pezaj laktujoj, entenantaj, mi ne scias -kiom da litroj da lakto, pasadis senhalte, konstante, kun senmovaj -vizaĝoj rigardante la vojon antaŭ si. Ŝajne tiuj lastaj estis -senkonsciaj pri la rava beleco de la pejzaĝo ĉirkaŭ ili. - -Ĉu alkutimeco al tiu beleco indiferentigis ilin kontraŭ ĝi? Ĉu -troa laborado obtuzigis en iliaj animoj ĉiun delikatan senton pri -naturaj belaĵoj? Ĉu vivado apud tiuj gigantaj montoj estigas pli da -facilanimeco kaj poeziemo, aŭ, male, pli da korpremateco kaj ioman -mankon de kapablo plenĝui la belecon, kiu tiom ravas vizitantojn el -aliaj landoj? Tiaj demandoj okupis la pensojn de Leonardo Marston -kaj de sinjorino Harding, kaj fariĝis temo de viva interparolo, dum -ili revenis, kune kun la ceteraj anoj de la grupeto, de posttagmeza -promeno. - -Alproksimiĝante al la vilaĝo kaj uzante vojeton, kondukantan tra -fruktarbejo, la ekskursanoj disiĝis en tri partojn. Fratoj Fleming -iris antaŭe, kaj, inter ili, sampatrujano, profesoro de botaniko, -kiu loĝis en najbara hotelo. La ĝemeloj, nekonsciaj pri la -belegaj vidaĵoj ĉirkaŭ ili, prilaboris la profesoron, por venki -liajn antaŭjuĝojn kontraŭ Esperanto. La prilaborato ankoraŭ, -sed malpli forte, penis pravigi sian diron, ke, koncerne lin mem, -li ĉiam trovis la latinan lingvon sufiĉa por korespondado kun -alilandaj scienculoj pri botanikaj aferoj. Centon da metroj post -ili sekvis Leonardo Marston kaj sinjorino Harding, kaj samdistance -malantaŭe venis, brakon ĉe brako, la iom dika sinjoro Harding kaj -la juna, gracia usonanino, Geraldino Kennedy. La sprita, senĝena -babilo de la knabino tre amuzis la maljunulon, kaj li atente -aŭskultis ŝiajn humorajn rakontojn pri travivaĵoj en amerika -edukejo. Subite li pli rapidigis siajn paŝojn kaj aspektis iom -distrita. Geraldino ekskuetis lian brakon kaj diris: - ---Vi tute ne aŭskultas, sinjoro Harding; pri kio vi meditas? - ---Ho, pardonu, fraŭlineto,--ĝentile respondis la bonkorulo,--ĵus -venis al mi penso: mi volas demandi la usonan profesoron, ĉu li -ludas viston. - -Estis aranĝite fari noktan ekskurson sur la plej altan monton de -la ĉirkaŭaĵo, "_Rocher de Naye_", por rigardi de ĝia pinto la -sunleviĝon el malantaŭ la neĝokovritaj suproj de Bern'a Alparo. -Post longa diskuto oni unue decidis, ke Geraldino devos postresti kaj -enlitiĝi, ĉar, laŭ la opinio de la pension-mastrino, la supreniro -kaj, ankoraŭ pli, la malsupreniro estas iom danĝeraj. La zorgemajn -onklojn ektremetigis eĉ la penso, ke malfeliĉaĵo povos trafi la -karegan nevinon. Geraldino estis tre ĉagrenita kaj argumentis, -petegis, turmentis la onklojn, por ricevi permeson akompani ilin. - ---Nur imagu, miaj karaj gardistoj,--ŝi petole ekkriis,--reveninte -hejmen, vi, kun levitaj manoj kaj flamaj vizaĝoj, rapsodios pri -la sunleviĝo super la glora Bern'a Alparo, kiel la plej grandioza -vidaĵo sur nia mirinda planedo, kaj mi, mi devos stari apude kaj -konfesi, ke mi ne vidis ĝin, ĉar knabinetoj, kompreneble, devas -enlitiĝi, kiam vesperiĝas. - -La ĝemeloj maltrankvile kaj nedecideme rigardetis unu la alian; -neniu kuraĝis, la unua, cedi; neniu volis rekte rifuzi. Geraldino -petegis plue kun ŝajnĝemeto: - ---Mi vere pensis, ke vi amas min. - -Ambaŭ onkloj preskaŭ samtempe rediris: - ---Ĝuste pro tio, ke ni amas vin, karulino, ni deziras, ke vi ne -risku fali kaj elmeti vin al malfeliĉaĵo--aŭ io simila. - ---Nu, onkloj,--diris la belkreska knabino, alŝoviĝante al la du -viroj,--rigardu, mi estas preskaŭ tiel altkreska kiel vi (tamen -mankis al ŝi almenaŭ dek kvin centimetroj) kaj vi devas konfesi, -ke mi havas fortajn, flekseblajn membrojn, dum vi ... nu, vi ofte -plendas pri ektuŝoj de reŭmatismo. - -Sinjorino Harding proponis, ke oni malsupreniru vagonare anstataŭ -piede kaj, helpate de Leonardo Marston, aldonis sian elokventecon al -la petegado de la knabino. Fine ili venkis, kaj Geraldino ricevis -permeson partopreni la ekskurson, doninte fortan promeson, ne -malproksimiĝi de la flanko de la onkloj. - -Je la duono post la deka horo la grimpistoj, provizitaj per -alpobastonoj kaj varmaj ŝaloj, ekforiris, kompreneble sen sinjoro -Harding, kiu en la lasta momento decidis postresti kaj ludi viston -kun la usona profesoro kaj kelkaj aliaj gastoj en lia hotelo. La -nokto estis belega, kvankam senluna, kaj varmeta. La vojo kondukis -ilin komence tra fruktarbejoj, preter izolaj farmdomoj, el kiuj, ĉi -tie kaj tie, brilis dolĉa, hejmeca lumo, iel antaŭsentigante al ili -la ĉarmon kaj pikantecon de la aventureto. Gaja babilado kaj feliĉa -ridado eksonis tra la nokto, de tempo al tempo eĥe resonantaj -de rokaj deklivoj trans valeto. Ŝercoj, incitetoj kaj amuzaj -rakontetoj vivigis la iradon kaj mallongigis la vojon. - -Sed iom post iom la soleneco kaj la majesta silento efikis sur -la korojn de la irantoj; la interparolo fariĝis malpli brua kaj -kelkfoje ĉesis. Eĉ ŝprucema Geraldino iĝis pensema kaj pli ol unu -fojon ekhaltis por ĝui la neordinaran sorĉon de la ĉirkaŭaĵo, -aŭ por atentigi la kunmarŝantojn pri iu mistera, fantomeca -figuraĵo en la mallumo. - -Leonardo Marston kaj sinjorino Harding senintence iom malrapidis kaj -iris kelkdekojn da paŝoj post la aliaj. La temo de ilia interparolo -estis la mistero de la belo. Jam antaŭe unu trovis en la pensoj de -la alia plaĉan akordon rilate al tio kaj multaj parencaj temoj. -Tiuvespere, sub la influo de la vere ega beleco de la stelbrila -nokto, ambaŭ sentis la animon forte, tamen dolĉe regata de mistera -ekstazo, estiganta en ili fluon de agrablaj emocioj kaj vekanta -altigajn pensojn pri la senlimeco, la grandiozeco kaj poezieco de -la kreaĵo de Dio. Ambaŭ estis idealistoj, same fervoraj, same -sinceraj; sed iliaj idealemoj montris ankaŭ malsamajn ecojn. Ŝia -estis idealismo, kiu ne liveris al ŝi kontentecon, eble tial, ke ĝi -estis iom tro ambicia kaj neklara, kaj tial, ke ŝi mem estis tro -ŝanĝiĝema kaj nepacienca. Kiel virino--mi esperas, ke miaj belaj -legantinoj pardonos ĉi tiun personan opinion--sinjorino Harding, -pli-malpli konscie, sentis bezonon apogi sin sur pli forta vira -personeco, kies idealismo kaj celkonscio povos inspiri al ŝi pli -grandan certecon, ol ŝi trovis en si mem, pri realigebleco de ŝiaj -propraj revoj. La idealismo de Leonardo Marston, aliflanke, estis -forta, sana, kaj konstrukapabla, kvankam malpli poeziema, tamen des -pli profunda, pasia. - -La vojo, dum kelka tempo kondukanta laŭlonge de deklivo kaj -supreniranta ĝis la supro de altaĵo, estis sufiĉe larĝa kaj -sendanĝera, por permesi agrablan interparolon. Irante flankon ĉe -flanko, ili plene kaj kun sento de ĝojo akordis pri temoj, tiaj, -kiaj la jenaj:--Ĉiuj aferoj, posedantaj Diajn ecojn, estas belaj; -nur tial, ke la homa animo estis en la komenco kreita laŭ Dia tipo, -ĝi povas leviĝi ĝis tiu alto, kie, unue per filozofia medito kaj -poste per pura amo, ĝi povas ĝuste percepti kaj ŝati la belon; -pura, Dioposedata animo vidas en multaj objektoj belecon, nevideblan -por aliaj, ĉar beleco vidata estas plejparte nur rebrilo de la -pureco kaj beleco de la animo mem; k. a. - -Atinginte la supron de la altaĵo, la kunularo haltis momenton. -Antaŭ ili etendiĝis vasta valo, formita de du montaj dorsoj, kiuj -unuiĝas maldekstre de ili, norde, dum dekstre ĝi malfermiĝas -apud Territet, sur la bela bordo de la lago de Ĝenevo. Ĉiuj tuj -sentis la solenigan imponecon de la vidaĵo. Nur la konturo de la -malproksima montodorso, transe, estis videbla kontraŭ la stelbrila -ĉielo, krom kelke da apudaj objektoj, kiuj iom post iom alprenis -fantomsimilajn formojn. Ĉio alia estis unu vasta kavego, nigra, -silenta, mistera. Nenia movo, nenia sono, nur superega silento, -superega, abisma nigreco. La tri viroj, la virino kaj la knabino -senvorte, senmove rigardis en la vastan, malluman spacon, preskaŭ -timante dispeli la sorĉon; iliaj koroj estis en la daŭro de kelkaj -momentoj tro plenaj por paroli. - -Subite venis tra la silenta nokto de ie el la kontraŭa flanko de -la valo, aŭ el la valo mem, dolĉaj sonoj. Portate tra la pura, -maldensa aero el ŝajne granda distanco, aŭdiĝis kun mirinda -klareco, nedireble rave, altatonaj voĉoj, kantantaj "Jodel"-kanton. -Por tiuj kompatindaj legantoj, kiuj ankoraŭ ne aŭdis jodelkanton -en Svisujo, vibrantan trans bela lago aŭ saltetantan malsupren -de monta vojeto, estus tute vana ĉiu mia peno priskribi ĝin. -La gajaj triladoj, la ensorĉa vivoĝojo, la nekontraŭstarebla -facilanimeco, la tuta kuna ĉarmo estas ekster prezentado per vortoj. -La feliĉuloj, kiuj jam aŭdis jodeladon, komprenos; ili facile -revokos al si la neforgeseblan ĝuon. - -Post kelka tempo la kanto ĉesis, kaj denove profunda silento -ekregis. Kun ekkrio de raviĝo Geraldino diris: - ---Ho, onkloj, neniam mi aŭdis tian belan, tian belegan kantadon. Ho! -kiel mi bedaŭrus, se mi estus maltrafinta tion! - -Apenaŭ la aliaj havis tempon, por doni liberan esprimon al siaj -sentoj, ree aŭdiĝis dolĉa melodio. Nun ĝi venis el pli granda -proksimeco de la apuda flanko de la valo. Ree la kunularo aŭskultis -kun ravo, dum la solenaj, majestaj vortoj de konata germana ĥoralo -travibris la silentan nokton: - -"_Lobe den Herren, den mächtigen König der Ehren_"[2]. - -Dum paŭzo inter la dua kaj tria strofoj, sinjorino Harding diris -mallaŭte: - ---Kiel rave, kiel bele en harmonio kun la solena grandiozeco de -la ĉirkaŭaĵo! Malfacile estas juĝi, kio estas pli ĉarma, la -jodelkanto aŭ la germana ĥoralo. - -Oni povis distingi, ke la ĥoristaro konsistas el viraj kaj virinaj -voĉoj, bele kunmiksitaj kaj bone ekzercitaj. Sed la plej granda -ĉarmo kuŝis en la sentopleneco kaj pieco, kun kiuj la ĥoristoj -kantis. La efekto de la kanto estis nedireble emocianta kaj -animaltiga. Post la ĉeso de la kantado Geraldino ekkriis: - ---Ho, sinjorino Harding, kiel vi povas opinii, ke ĉi tiu kanto estas -tiel bela, kiel la unua? Mi multe preferas la ĝojoplenan kanton kun -la belaj kadencoj. Onklo Johano, kio estas via opinio? - -Onklo Johano respondis iom heziteme: - ---Ili ambaŭ estis tre, tre belaj, sed la jodelkanto pli forte ravis -min. - -Onklo Huberto konsentis kun sia frato, same heziteme, kaj -ekrigardante sinjoron Marston, kvazaŭ li timas kontraŭan opinion -de li. Neniu iam aŭdis ia dunaskitojn malkonsenti unu kun la alia. -Leonardo Marston sin apogis per ambaŭ manoj sur sia "Alpenstock" -kaj kun antaŭenklinita kapo rigardis mediteme en la nigran valon. -Parolante laŭ sia trankvila, serioza maniero, li diris: - ---Por mi ne estas malfacile decidi, kiu el la du kantoj faris -sur min la pli profundan impreson: Mi estis ravata de la belega -jodelkanto, kaj pensis, ke nenio povus esti pli ĉarma; sed tiu -majesta ĥoralo--mi konas la germanajn vortojn kaj la Esperantan -tradukon de sinjoro Marx--tuŝis la profundon de mia animo. Eble -tial, ke la sonoj trovis en mia koro oportunan eĥon. Okaze la kordoj -de nia animo jam estas agorditaj al la spirito de kanto. Ĝi plenigis -min per nedirebla ĝojo kaj dankemo. Kiel sinjorino Harding saĝe -diris: ĝi estas pli multe en harmonio kun la nunaj cirkonstancoj. - -Sinjorino Harding konsente ekbalancis la kapon. - ---Ĉiuokaze,--rediris petole la juna usonanino,--vi estas voĉdone -venkitaj: tri voĉoj _por_, kaj du voĉoj _kontraŭ_ la jodelkanto; -do, plimulto de unu. - -En tiu momento aŭdebliĝis la paŝoj de la ĥoristoj. Iom post iom -iliaj formoj elvenis kiel fantomoj el la inkosimila nigreco en la -malfortan duonlumon. Fine oni povis kalkuli la venantojn: aperis -kvar sinjoroj, tri sinjorinoj, kaj du knabinoj, el kiuj unu havis -proksimume la saman aĝon, kiel Geraldino. - ---_Guten Abend, meine Herrschaften_[3]--venis plaĉa basa voĉo. La -usonanoj respondis angle: - ---Bonan vesperon. - -Leonardo Marston, sciiĝinte, ke neniu el la venintoj parolas -Esperanton, faris sian eblon danki al ili germanlingve pro la -bela kaj oportuna himno, kaj penis teni interparolon kun du el -la sinjoroj. La du knabinoj, aŭdinte la "_Good evening_" de la -usonanoj, vigle alparolis Geraldinon en la angla lingvo, tre -kontentaj uzi la okazon, por paradi sian negrandan lingvan scion. -Tuj viveca interparolo komenciĝis inter la junulinoj. Geraldino -parolis rapide, per lingvaĵo intertavolita per multe da fortaj, -tipe amerikaj lingvaĵoj, ĝis onklo Huberto admonis ŝin paroli tre -malrapide kaj simple pro ĝentileco. Tiel la du grupetoj, havante -la saman celon, iris kune en direkto al la kapo de la valo. Survoje -ili renkontis arojn da kaprinoj, kiuj mire, sed sentime rigardis la -preterpasantojn. Kiam ili atingis oportunan lokon por ripozo, sinjoro -Johano Fleming ekbruligis alumeton kaj, rigardinte sian horloĝeton, -ekkriis: - ---Noktomezo, gesinjoroj; la horo interkonsentita pri nia noktomanĝo! - -Ĉar la germanaj vojaĝantoj jam noktomanĝis, ili proponis iri -antaŭen kaj atendi la aliajn ĉe la videjo apud la supro de la -monto. Nia angla-amerika amikaro sidiĝis sur falinta arbo, kaj bone -regalis sin per kunportita provizaĵo, ĝuante samtempe la ĉarman -belecon de la silenta nokto kaj merititan ripozon. Nur de tempo al -tempo ili aŭdis mallaŭtan, muzikan tintadon de la sonoriletoj de -bovinoj aŭ kaprinoj. Antaŭ ili etendiĝis la tuta longo de la -nigra valo, ĉe kies suda ekstremaĵo ili povis vidi lumetojn de -elektraj lampegoj en Territet. Sinjorino Harding enpensiĝe rigardis -la abismon kaj diris: - ---Kia bildo de l' morto! - ---Bildo de l' morto?--Kun demanda tono ripetis Leonardo.--Tio ne -estas mia koncepto pri morto. - ---Tamen la mia,--rediris la virino ĉe lia flanko iom -surprizite,--ja, longa, nigra valo, kaj lumo, lumego ĉe la alia -ekstremaĵo. - ---_Excelsior!_--ekkriis Leonardo,--jam estas la unua horo; ni devas -iri antaŭen. - -Nun komenciĝis la plej malfacila, efektive iom danĝera parto de la -supreniro. La vojo fariĝis en kelkaj lokoj tre kruta kaj kovrita de -malfirmaj ŝtonoj. Sinjoroj Fleming ame zorgis pri sia kara nevino, -kaj Leonardo proponis sian brakon al sinjorino Harding. Efektive -la sinjorinoj bezonis ĉian haveblan helpon. Post longa, peniga -grimpo ili atingis la dorson de la monto Naye. Jam matena krepusko -komenciĝis. Pli kaj pli multe da objektoj ĉirkaŭ ili akceptis -distingeblajn formojn. La pejzaĝo estis griza, senkolora, kaj -aspektis kvazaŭ ĝi vekiĝus el dormo. La aero nun estis senteble -pli freŝa, kaj el la nordo ekblovis malvarma vento. Sinjorino -Harding iom laciĝis kaj preskaŭ senkonscie apogis sin pli forte -sur la brako de Leonardo. Kiam la vojo fariĝis pli oportuna, ili -priparolis serioze rimedojn por pliprofundigi ĉe Esperantistoj la -konscion pri ilia alta, spirita misio. Poste la interparolo sin -turnis al amikeco; unue al internacia, sed iom post iom al persona -amikeco. - -Neniu el ili havis feliĉajn spertojn pri intima amikeco. De post -la morto de sia patro, Leonardo ne trovis viron, al kiu li povis -senrezerve malfermi sian internan memon. Tion kaŭzis, parte, lia -ioma sindetenemo, la izoleco de la vilaĝo, en kiu li loĝis, -kaj oftaj vojaĝoj al Usono por kontroli tiean filion de la firmo -_Vincent kaj Haverford_, en kiu li jam de tri jaroj okupis pozicion -de asociano. - -Sinjorino Harding jam havis multajn amikinojn, sed ne tre intimajn; -kaj kelkaj el ili forte malkontentigis ŝin. Dum oftaj kaj longaj -vojaĝoj kun sia edzo, kaj per partoprenado en diversaj filantropiaj, -sociaj kaj beletristikaj movadoj ŝi interrilatiĝis kun multaj -homoj; sed inter ili ŝi renkontis tre malmultajn, kiuj proksimiĝis -al ŝia idealo de amikeco. En multaj ŝi trovis tro da spirita -malprofundeco, memama ambicio kaj nura socia poluro. Neniu plene -komprenis ŝin, kaj malpleje el ĉiuj ŝia edzo. Li eĉ ne penis -kompreni ŝin; sufiĉa estis por li la scio, ke ŝi estas neordinare -lerta, bona virino, ĉiurilate--en liaj okuloj--supera al ĉiuj -ceteraj virinoj, kiujn li konas. Kial ŝi edziniĝis kun li, neniu -povis al si klarigi, ĉar la ĝenerala, malmola juĝo de la mondo, -ke kompare malriĉa virino edziniĝas kun riĉulo pliaĝa nur pro -mono kaj socia pozicio, eĉ ne sugestiĝis al ŝiaj konatoj. La -poeziema, fervora animo de Maria Harding ofte sentis, en la daŭro de -multaj jaroj, malkontentecon kaj izolecon, kaj pli-malpli konscie ŝi -sopiris al intima amikeco kun iu, kiu funde komprenos ŝin, kaj kun -kiu ŝi povos, kvazaŭ manon en mano, sekvi komunajn idealojn. - -Maria Harding renkontis Leonardon Marston la unuan fojon en la -antaŭoficejo de sinjoroj _Hunter kaj Inman_>, la prokuristoj de li -kaj de ŝia edzo. Sinjoro Hunter prezentis unu al la alia, kiel same -fervorajn Esperantistojn. Post la foriro de Leonardo la maljuna -juristo sciigis al ŝi konfidencie, ke en la daŭro de sia longa, -profesia kariero li ne havis aferon kun pli noblaj, altanimaj homoj, -ol la mortinta Jakobo Marston kaj lia filo Leonardo. De tiu okaza -interkonatiĝo antaŭ kvar jaroj ŝia estimo por li ĉiam kreskis -ĝis respektego. En Leonardo Marston ŝi vidis idealon de siaj revoj -realigitan; inter ili, ŝi sentis, ekzistas ideala animparenceco. Por -ŝi lia nobla entuziasmo kaj celkonscio, lia neordinara trankvileco -kaj memkonfido, ĉiuj ĉi tiuj ecoj kune, formis karakteron, kiu -nekontraŭstareble allogis ŝin. Kaj nun, irante ĉe lia flanko, -apogite sur lia forta brako kaj interŝanĝante kun li simpatiajn -pensojn, ŝi sentis neordinaran serenecon, neklarigeble profundan -kontentecon. - -Ili parolis pri amikeco. Pli ol unu fojon sinjorino Harding volis -demandi sian kunvojiranton, kion li opinias pri la ebleco de intima, -sed pura, tiel nomata platona amikeco inter viro kaj virino, sed -ĉiam io, ia neklare sentata timo, ekstarigi konscian baron inter -ili, detenis ŝin. - -Fine, je la kvara horo de la mateno, ili atingis la hotelon apud -la supro de la monto, ĝuste kiam sonorilo aŭdiĝis, por veki la -gastaron. Preskaŭ la sola celo, kiun havis la sepdek aŭ okdek -gastoj, loĝantaj en tiu izola, kaj sufiĉe alttarifa hotelo, -estis, supozeble, vidi sunleviĝon de la plej alta pinto de la -monto. Trinkinte tason da varma kafo kaj ripozinte kelke da -minutoj, nia grupeto, kune kun aro da hotelgastoj, envolvitaj en -ŝaloj, supreniris la lastan parton de la vojo ĝis la famekonata -videjo--kaj atendis. La mateno jam estis sufiĉe klara, kaj la vasta, -neĝokovrita Bern'a Alparo etendiĝis antaŭ iliaj okuloj, ankoraŭ -iom grizkolora, tamen majesta. - -Geraldino ekparolis plende: - ---Ho ve! Ĝuste super la regiono, kie la suno leviĝos, malgrandaj -nuboj kolektiĝas. Kia maloportunaĵo! - ---Ne ĉagreniĝu, Geraldino,--diris Leonardo--, ĝi estas nur -maldensa nubetaro, kiu, espereble, formoviĝos antaŭ ol aperos la -sunglobo. - -Sinjorino Harding metis la brakon sur la ŝultron de la knabino kaj -diris: - ---Ne timu, mia kara, tiuj nedensaj nubotavoloj neniel difektos la -vidaĵon; male, sunleviĝo ĉe tute klara, sennuba ĉielo estas multe -malpli bela, ol ĉe la alesto de kelkaj nubetoj. Jen, rigardu, la -nuboj jam disrompiĝas kaj plilongiĝas ambaŭflanken. - -La plumba koloro de la ĉielo iom post iom, preskaŭ nerimarkeble, -ŝanĝiĝis kaj alprenis ĉiam plibeliĝantan, pliheliĝantan -marverdan nuancon. La okuloj de ĉiuj atentoplene fiksiĝis sur -loko, kiun flave-ruĝeta ardo ekmontris kiel la punkton de la -baldaŭa sunleviĝo. Jam la suba rando de la ĉehorizontaj nubetoj -ekkoloriĝis, unue sangoruĝe, poste punce, rozkolore kaj, tiele, -tra ĉiuj nuancoj ĝis hela, brilega, sukcena koloro. Dume la -maldensaj nuboj mem heliĝis kaj nun aspektis kiel lanecaj strioj. -La vidaĵo fariĝis de momento al momento pli rava, pli grandioza. -La mirinde belegaj nuancoj de la ĉielo, de la nuborandoj, kaj de la -neĝokovritaj suproj de la montoj ne restis senŝanĝe en la daŭro -de eĉ kvaronminuto. La nubetoj aspektis dum kelka tempo, kvazaŭ -ili estas brilega amaso da ĉiam ŝanĝiĝantaj, tralumigitaj gemoj, -enmetitaj en lumradia oro: Ĉi tie ardis rubenoj; tie briletis -topazoj; jen kristalaĵo kaj smeraldoj; jen ametistoj vidiĝis, -ĉirkaŭitaj de luma sukcenaĵo. - -Fine la ruĝa rando de la suno aperis, aldonante ankoraŭ novan -belecon: ĉio surverŝiĝis per delikata rozkolora nuanco. Malantaŭ -la disŝiritaj nubetoj elĵetiĝis brilaj fingrosimilaj radioj, ĉe -la centro ruĝetaj, sed grade paliĝantaj ĝis ili perdiĝis en la -marverde-blua senfineco. Alten kaj pli alten la fajra globo de la -suno leviĝis, impona, majesta. - -La brilego kaj grandiozeco de la vidaĵo plenigis la korojn de la -alrigardantoj per neesprimeblaj sentoj de pia ĝojo kaj profunda -emocio. Multaj staris mutaj. Nur ĉi tie kaj tie oni aŭdis el la -diversnaciaj grupetoj mallaŭtajn ekkriojn: - ---_Magnifique!_ - ---_Overwhelmingly beautiful!_ - ---_Wunder-wunderschön!_ ktp. - -Sendube kelkaj el la viroj kaj virinoj neniam antaŭe konsciis tiel -forte la apudeston de Dio; neniam antaŭe sentis tian inklinon, el -plena, danka koro adori la Dion de la Belo, de la Potenco, kaj de la -Amo. - -Leonardo Marston silentis. Lia raviteco estis tro forta por -esprimiĝo. Liaj okuloj, ĉiu trajto de lia virbela vizaĝo montris, -ke lia tuta animo ardas de pia ekstazo. Geraldino demandis lin -mallaŭte: - ---Kial vi ne diras ion, sinjoro Marston? - ---Kion mi povus, diri li respondis milde;--antaŭ tia vidaĵo oni -povas nur silenti, adori; vortoj profanus. - -Iom malproksime de nia grupeto staris tri studentoj (negrave el kiu -lando) kiuj senĝene elmontris sian entuziasmon; eble tial, ke ĝi ne -estis sufiĉe profunda, por devigi silenton. Unu post alia deklamis -iom parade, greklingve, kelkajn el la senmortaj versoj de Homero, -kiuj tiel neimiteble priskribas la leviĝon de la "rozfingra" mateno. -Apude staranta dika, pompa sinjoro, kiu aspektis kiel bankiero, -deprenis binoklon de antaŭ la okuloj, majeste sin turnis al la -tri junuloj kaj direktis al ili rigardegon, esprimantan furiozan -indignon: - ---Kuŝiĝu!--li ĵetis al ili sufiĉe laŭte, por esti aŭdata de la -ĉirkaŭstarantoj. - -La studentoj ĉesis deklami kaj serĉis pli oportunan lokon por -rigardi la vidaĵon. - -Intertempe la suna globo leviĝis super la nuboj, salutante la -novenaskitan, belan tagon kaj surverŝante la tutan pejzaĝon per -brila, ĝoja lumo. Sed ju pli alten la radiluma sfero leviĝis, des -pli paliĝis la brileco de la koloraĵo, des pli la tuta vidaĵo -alprenis ordinaran aspekton; kaj multaj alrigardantoj sin turnis por -ĝui la belecon de aliaj partoj de la vasta panoramo. El la buŝoj -de ne malmultaj eliĝis ekkrio de ĝoja surprizo, kiam, rigardante -malantaŭen, ili ekvidis ĉe la kontraŭa flanko de la lago de -Ĝenevo la neĝokovritajn montojn _Dent du Midi_ kaj _Mont-Blanc_, -lumigitajn de bela, delikate ruĝeta lumo. - - * * * * * - -Post la vespermanĝo sinjorino Harding eniris en sufiĉe vastan -verandon de la gastejo "Valpaco" vestita per tre modere dekoltita -kaj duonmanika vesto el nigra silko kun delikata surmetaĵo el -gazosimila, heliotropa ŝtofo. En ŝiaj densaj, malhelaj haroj -vidiĝis ruĝa rozo, tenata per diamantobrila agrafo; kaj super ŝia -zono pendis malgranda bukedo da belaj rozoj "Marŝalo Niel". Malgraŭ -siaj tridek ses jaroj ŝi estis tre alloga virino, gracia, fleksebla, -kaj vigla. - -La verando estis tegmentita per jasmeno kaj ornamita per grandfoliaj, -kvazaŭtropikaj kreskaĵoj en bareloj. Kelkaj elektraj lampoj kun -ruĝaj ŝirmiloj ĵetis mildan, belan lumon sur la foliaron. Pli -belan, revigan vesperon estus malfacile imagi, kaj pli ĉarma loko -por ĝui ĝin estus malofte trovebla. Brila lunfalĉilo staris super -la rando de herboriĉa valo kaj pentrinde lumigis per sia facila, -arĝenta lumo la elstarantaj objektojn en ĝi. - -En angulo de la verando, sub palmo, sinjorino Harding trovis -Leonardon. - ---Ho, sinjoro Marston,--ŝi ekparolis per tono, kiu montris -kontentecon sed ankaŭ nuancon de maltrankvilo,--vi estas ĉi tie, -ĝuante la belegan vesperon! Per la lasta poŝto mi ricevis du -sendaĵojn, pri kiuj mi volas kun vi paroli. - -Kiam Leonardo turnis al ŝi la vizaĝon, ŝi rimarkis, ke liaj okuloj -estas malsekaj. - ---Ho! amiko mia,--ŝi ekkriis kun surprizo kaj kortuŝo,--larmetoj -en viaj okuloj? Mi penis, ke viroj, kiel vi, tiel trankvilanimaj, -firmkarakteraj, ne havas larmojn. - ---En tiu okazo vi eraris, sinjorino Harding. La neordinare dolĉa -vespero parolis al mi pri la senfina boneco kaj amo de Dio. Sed mi ne -konsciis, ke larmetoj malsekigis miajn okulojn. Nu, parolu, mi petas, -pri viaj interesaĵoj. - ---Lastan semajnon mi mendis ĉe oraĵisto objekton laŭ mia propra -desegno. Jen... - -Dirinte tion, sinjorino Harding ekprenis delikatan oran kolĉenon, -eltiris el la faldoj de sia surbrustaĵo medalionon kaj ridetante -enmanigis ĝin al Leonardo. Li tenis ĝin sur la manplato, ankoraŭ -varma, kaj rigardis ĝin. Kontenta, plaĉa rideto vidiĝis sur lia -trankvila vizaĝo. La medaliono montris sur unu flanko ruĝan, -kvinpintan stelon sur blanka, emajlita fundo. En la mezo de la stelo -troviĝis mozaika, ora litero "A". Sur la dorsa flanko estis verda, -kvinpinta stelo, ankaŭ sur blanka fundo, kaj en ĝia mezo ora litero -"E". En ĉiu interpinta, blanka spaco brilis malgranda gemo. Post -momento Leonardo ekparolis serene, ankoraŭ rigardante la juvelon: - ---La litero "E" signifas, kompreneble, "Esperanto", kaj la litero -"A"... "Amanto"; ĉu ne? Delikata komplimenteto; mi dankas vin. - ---Vi prave divenis. La verda koloro signifas esperon, kaj la ruĝa -koloro amon, tuthomaran amon. - ---Ja, efektive, tuthomaran amon, tio estas. Dia amo, trovanta en niaj -homaj koroj ilojn, por efektivigi siajn favorajn celojn rilate al la -homaro. Kaj ĉiuj lojalaj koroj estas bezonataj por nia granda celo. -Ekzistas, sinjorino Harding, multaj senceluloj, viroj kaj virinoj, -kiuj ekardus, flamiĝus, tuj kiam iu montrus al ili la eblecon, ilian -propran kapablon, fari grandan, noblan servon al siaj kunhomoj. - -La bela virino levis la malhelajn, lumplenajn okulojn admire al la -vizaĝo de la altkreska viro antaŭ ŝi, kaj fervore diris: - ---Prave, bele dirite! Nu, tio venigas min al mia dua sciigo. Ni -ĵus ricevis leteron de niaj prokuristoj. Ili sciigas min, ke nia -lukontrakto kun Lord Morland estas elfarita. Ni luos lian kampodomon -"Elmcroft" en la graflando Hertford por unu jaro, dum li kun Lady -Morland kaj la du filinoj faros mondvojaĝon. Ni do loĝos ne tre -malproksime de vi en Linkfield. Mia edzo kaj mi tre esperas, ke ni -vidos vin ofte. Mi volas aranĝi kelkajn kunvenojn. - ---Dankon, sinjorino Harding, dankon; sed vi scias, ke mi estas tre -multokupata homo, kaj ke grandmondaj kunvenoj ne estas multe laŭ mia -gusto. Do... - ---Mi scias, amiko mia, mi konas vian sindetenemon,--vive rediris -Maria Harding, esplore rigardante la vizaĝon de Leonardo, en kiu, -ŝajnis al ŝi, ombreto de malplezuro ekaperis,--min ankaŭ jam de -longe tedas sencelaj vesperkunvenoj. Sed mi havas ambiciajn planojn -por nia movado, por ĉiu nobla celo, kiun "Esperanto" reprezentas: -militado kontraŭ milito; internacia fratiĝo; disvastigado de puraj, -noblaj vivoceloj, instigataj de amo; ktp. Ambiciajn planojn mi havas -ankaŭ por vi. - ---Efektive?! - ---Ĉu mi povas paroli malkaŝe? - ---Mi aŭskultos kun plezuro kaj profito. - ---Niaj neagemaj klasoj bezonas vekon, entuziasmigon, kaj vi, Leonardo -Marston, kun via flama elokventeco, kun viaj altaj idealoj, estas -ĝuste la persono por tiu tasko. Ne interrompu min; vi donis al mi -permeson paroli elkore. Vi tute ne eluzas vian talenton. Vi estas tro -sindetenema kaj devus pli senrezerve meti viajn naturdonojn sur la -altaron de nia movado. Nun ili konsumas vian koron; sed, donante al -ili plenan liberecon, vi estos pli feliĉa, ol vi estas nun. Ne neu -tion. Mi volas vidi vin brili. - ---Mi ne volus brili, eĉ se mi povus; mi volas labori. - ---Laborante vi brilos; kaj ju pli vi brilos, des pli vi bonfaros. - ---Mi kredas je la potenco de la plumo. - ---Ne malpli mi. Sed multe da homoj estos gajnitaj pli efike per -cento da elokventaj vortoj parolataj, ol per miloj da kilogramoj da -traktatoj, kiujn ili ne legas. Mi volas, ke vi renkontiĝu dum nia -loĝado en "Elmcroft" kun kelkaj, kun multaj inteligentuloj, kun -homoj, kiujn vi povos influi. - -Vi povas fari tion, kaj mi volas doni al vi okazojn tie por fari -paroladojn. Vi nur bezonas taŭgajn okazojn tiajn, por realigi viajn -revojn. Mi konas personojn, kiuj, unufoje gajnite por nia movado, -nepre estos grandaj akiraĵoj. - -Leonardo rigardis enpensiĝe en la suprenturnitan, emociitan vizaĝon -de la bela virino. - ---Ĉu via Londona domo ne prezentas pli oportunan lokon, ol kampara -domo, rilate al taŭgaj parolantoj kaj la dezirindaj varbotoj? - -Sinjorino Harding iomete ekruĝiĝis kaj embarasiĝis, sed -rapidapense respondis: - ---Mi opinias, ke ne. La vivo en Londono estas tro senripoza; la homoj -tie imagas, ke ili havas nek la tempon, nek la inklinon studi tiajn -aferojn. Sed ili volonte pasigos kelke da tagoj da ripozo en bela -kampa domo, kaj tiam ili ĉiam plezure aŭskultos kaj priparolos -demandojn pri komunutilaj aŭ novaj ideoj. - ---Mi bedaŭras, ke mi ne povas plene konvinki min, ke vi estas prava; -tamen mi estas al vi tre danka, sinjorino Harding, kaj tre volonte mi -konsentas provi vian planon. Via kunlaborado estos por mi tre valora. - ---Dankon, sinjoro Marston, mi tre ĝojas. - ---"Lia honorinda moŝto" Algernon Villiers[4], do, ne akompanos la -ceterajn. Mi konas lin. Li estas nove farita kapitano de la teritoria -volontularo en nia regiono. - ---Kia honoro por via bataliono! Li estos ofta vizitanto ĉe ni, -sed mi timas, ke li ne estos unu el niaj konvertitoj. Mi ne scias -kial, sed, ial, mi ne povas vidi en Algernon Villiers, eĉ ne image, -grandaniman entuziasmulon pri io. Tamen, kiam li okaze ne montras -sian pretenditan superecon, li montras kapablon esti tre agrabla, eĉ -ĉarma. - ---Sendube. Li scias perfekte ludi la rolon de ĝentilulo, kiam li -volas. - ---Nu,--diris sinjorino Harding,--senkonscie iom mallaŭtigante la -voĉon,--lia kapitaneco ne estas la sola afero, kiu malhelpas lin -entrepreni tutjaran vojaĝon eksterlande. Lia fianĉino ne permesus -tion. - ---Ĉu li do estas fianĉo? - ---Ho, tio estas granda sekreto; neniu devas scii ĝin. - -Leonardo Marston ekrigardis la delikate ĉizitan vizaĝon de la -virino, kaj demandis milde: - ---Kial, do, vi sciigas ĝin al mi? - -Sinjorino Harding ridetis, kvazaŭ pardonpetante, tamen gaje: - ---Ho, mi scias, ke mi povas fidi vin. Mi certigas al vi, ke mi -malkovris la sekreton al neniu, krom mia edzo, kompreneble, kaj... - ---Ne ĝenu vin citi la tutan nomaron. - ---Tutan nomaron; efektive! La tuta nomaro konsistas el mia edzo. Mi -nur volis diri, kiam vi tiel ĝentile interrompis min, ke mi sciigos -la sekreton al neniu plu. - ---Kial vi volas ŝarĝi min per la inkubo de ĉi tiu sekretego? - ---Ĉar mi volas, ke vi sciu. - ---Kial? - ---Mi deziras ĝin. - ---Virina kialo. - ---Vi estas incitema. - ---Tion mi tre bedaŭrus, kaj plivole mi cedas. - -Ŝajnserioza klinsaluto akompanis liajn vortojn. La sinjorino -respondis per simila ŝerca riverenceto, kaj diris: - ---Vere ĝi estas romaneca Romeo-kaj-Juliet-afero. Supozeble vi scias, -ke inter la du lordaj familioj Morland kaj St. Aŭbyn ekzistas -malamikaj rilatoj jam de la tempo de la krucmilitiroj, kiel oni -diras. Nu, "la honorinda" Algernon kaj "la honorinda" Melissa St. -Aŭbyn reciproke forte enamiĝis, furioze. Kiel longe ĉi tiu pasio -daŭros ĉe Algernon, la ventanimulo, mi ne scias. Melissa estas la -lasta ido de tiu tre malnova domanaro. La titolo kaj la nedisponebla -hereda bieno transiros al kuzo de Lord St. Aŭbyn, sed lia propra, -heredebla apartenaĵo kaj aparta propraĵo de la mortinta patrino -de Melissa estas tre grandaj. St. Aŭbyn estas senespera diabetulo, -kaj la geamantoj tenos sekreta la fianĉiĝon ĝis lia morto. -Antaŭ kelka tempo Lord St. Aŭbyn suspektis, ke Algernon Villiers -amindumadas lian filinon, kaj unu belan tagon kolere forordonis lin -for de lia teraĵo, minacante lin je elvergado. - ---Kompatinda Villiers! Mi nepre tenos ĉi tiun interesan sekreton, se -nur por ne ĉagreni la ĉarman Julieto-Melissan. - ---Ĉu vi konas ŝin? - ---Ne, sed mi foje vidis ŝian portreton en, mi ne rememoras kiu, -modogazeto. Ŝi aspektas tre gracia, aminda junulino.-- - -En tiu momento eksonis la bonkora voĉo de sinjoro Harding: - ---Ho, Marston, mi supozis, ke vi estas ĉi tie kune kun Maria, duete -rapsodiante pri la ĉiela beleco de la vespero, ĉu ne? Vi ankoraŭ -ne scias, ke aro da eminentaj Esperantistoj el du aŭ tri diversaj -landoj ĵus loĝiĝis en la hotelo "_Dent du Midi_". Unu el ili venis -peti aŭ permeson nin viziti aŭ la honoron de vizito de ni. La -"karaj ĝemeloj" jam ekiris transen. Geraldino jam kuŝiĝas. La kara -knabino estas lacega. Ŝi petis min ŝiaflanke deziri al vi ambaŭ -bonan nokton, en la okazo, se vi ankoraŭ troviĝas sur ĉi tiu -materia, prozaĉa tero. Ĉu vi volas veni? - -Ambaŭ konsentis akompani sinjoron Harding, kaj viziti la venintajn -samideanojn, sed nur por mallonga tempo, ĉar ankaŭ ili sentis -bezonon de frua enlitiĝo. Tamen estis preskaŭ noktomezo, kiam fine -niaj amikoj adiaŭis la gastojn de la hotelo "Dent du Midi". Ĉiuj -ĝuis tre agrablan kaj viglan interparolon. Ambaŭ grupetoj trovis -en la alia personojn bonekonatajn en Esperantujo, kaj tiu neatendita -renkontiĝo faris al ili grandan plezuron. - - * * * * * - -La sekvintan matenon Leonardo Marston sidis en kvieta angulo de la -ĝardeno ĉirkaŭanta la pensionon "Valpaco". Liaj okuloj rigardis -al la sama valo, kiu, la pasintan vesperon, tiom ĉarmis lin, sed -hodiaŭ li preskaŭ ne estis konscia pri ĝia beleco. Lia vizaĝo -montris enpensiĝon kaj malgajecon. Antaŭ li, sur tablo, kuŝis -letero, kiun li ĵus tralegis la duan fojon. La skribinto estis Lorna -Prior, kaj la enhavo la jena: - -"Kara sinjoro Marston! - -"Vi faris al mi grandan plezuron per via belega poŝtkarto. Malkomo -ankaŭ ricevis la al li senditan. Mi tre ĝojas--ni ĉiuj ĝojas--ke -vi tiom plenkore ĝuas vian libertempon en tiu ĉarma, ripoziga loko -en Svislando. Ho! Kiam venos por mi la tago, kiam mi ankaŭ vidos -tiujn ravaĵojn, kiujn vi tiel pentraĵe priskribas? Mi envias vian -novan junan amikinon, Geraldinon Kennedy. - -"Kvankam ŝajnas hontinde faligi eĉ ombreton sur viajn sunajn -tagojn kaj ĝeni vin per miaj--niaj--ĉagrenoj, mi ne povas pli -longe deteni min, kaj devas skribi al vi. Multfoje en la daŭro de -la lastaj du semajnoj mi sopiris al interparolo kun vi, al viaj -konsiloj kaj helpo. Vi ja ĉiam estis por mi tiel bona, kaj mi havas -neniun ĉi tie, al kiu mi povas tute malkaŝe paroli. La aferoj ĉe -ni plimalboniĝas de tago al tago. Kompatinda Malkomo fariĝas por -mi kreskanta enigmo. Lia farto estas pli, multe pli maltrankviliga, -ol iam antaŭe. Lia vizaĝo estas flava; liaj okuloj vitrecaj, kaj -kelkfoje liaj nervoj estas tiel malfortaj, ke li ne povas legeble -skribi nek teni tason sen tremo. Tamen li persiste rifuzas konsulti -kuraciston. Sed la plej malbona afero estas, ke, de kiam li atingis -sian plenaĝon, li tute ne volas esti regata aŭ eĉ konsilata de -la patro. Kaj nun--tio estas la ĉefa kaŭzo, pro kiu mi skribas al -vi hodiaŭ--li intencas tuj kontantigi sian patrinan heredaĵon kaj -vojaĝadi eksterlande kune kun tiu sinjoro Holden, kiun vi konas kaj -kiun, mi estas certa, vi ne fidas. Estas kompatinde, terure, vidadi -la suferojn de la patro: Malkomo, iam brila, esperplena Malkomo, lia -ĝojo kaj lia fiero, jam tia ruiniĝo! Vi estas la sola persono, kiu -vere povos boninflui lin. Onklino Delfino ja ankaŭ tre amas lin; sed -mi timas, ke ŝi nur dorlotas lin. Onklino Ida estas tiel malgaja kaj -tiel dolĉa, kiel kutime. - -"Onklino Delfino kondukis min dufoje Londonon dum ĉi tiu monato, kaj -ni renkontis tre agrablajn societojn. Ne timu, tamen, kara sinjoro -Marston, mi ne vizitis spiritistajn kunvenojn. Dum la onklino vizitis -sinjorinon Standring, mi restis en la Brita Muzeo. Vi vidas do, ke -mi dece atentis viajn avertojn kaj, cetere, la dezirojn de la patro. -Kiam mi estis en Londono antaŭ tri semajnoj, mi aŭdis multon ĉe -sinjorino Dunlop pri nova societo, celanta harmoniigi la spiriton de -la belo en ĉiuj artoj kun la spirito de adorado. Kiaj novaj, ĉarmaj -vidaĵoj malfermiĝis antaŭ miaj okuloj! Mi tuj entuziasmiĝis; sed, -ho ve! tiuj ĉagrenoj en la hejmo sufokas ĉiun penon pri pli alta -vivado. - -"Fartu bone. Jen mi estas en la arbaro _Bridling_, frumatene, antaŭ -la matenmanĝo. Mi venis ĉi tien, kie ni ofte promenas, por skribi -al vi. La vetero estas rava; kaj la birdoj dolĉe kantas. Ili ŝajnas -sendi al vi amajn salutojn. Mi sendas miajn kune kun la iliaj. Ĉiam -via, - - Lorna." - -Dum kelka tempo ankoraŭ Leonardo Marston enpense rigardis en la -spacon. - ---Lorna estas malfeliĉa,--li diris al si en la pensoj,--la gaja, -impulsema infano malgajiĝas pro sendanka duonfrato kaj pro egoista -duonpatro.--Denove li legis la vortojn de la letero: "Onklino Delfino -ja ankaŭ tre amas lin; sed mi timas, ke ŝi nur dorlotas lin".--Tion -mi ne kredas,--li meditis plue,--mi estas certa, ke ŝi ruinigas lin. -Ŝi estas por mi enigmo; kaj, la penso persekutas min, ke ŝi sekrete -uzas super li ian tre malican influon. Eble mi povos malhelpi tiun -malsaĝan paŝon... Mi ankaŭ ne povas ne timi, ke ŝi akiros tro -grandan influon sur la impreseblan koron de Lorna.-- - -Tiam ekaperis antaŭ liaj animokuloj la bildo de la amata patro, -kuŝanta sur la mortolito, kaj peteganta lin, ke li prenu sur sin la -devon laŭpove ŝirmi Lornan kontraŭ moralaj danĝeroj. Denove li -vidis la esprimojn de paco, de profunda amo kaj dankeco eklumigantajn -lian karan vizaĝon. Li rememoris ankaŭ, kiel volonte li ĵuris -anstataŭe plenumi la solenan promeson de la patro, por plidolĉigi -al li la lastajn momentojn, kaj kiom la penso, esti sekreta gardanto -kaj zorganto de la dolĉa, aminda infano ŝajnis al li tiam alloga -devo. - -Ĝis nun lia promeso ne postulis de li grandan oferon; efektive ĝi -faris al li pli da plezuro kaj kontenteco. La du infanoj, Malkomo kaj -Lorna, ĉiam estis por li tre karaj, kaj inter li kaj ili ekzistis -varma amikeco, precipe inter li kaj Lorna. Kvankam la knabo, nun -fariĝinte juna viro, kelkfoje kondutis strange antaŭ li kaj iom -senpacienciĝis pro liaj bonintencaj konsiloj kaj avertoj, Leonardo -Marston tamen ankoraŭ amis lin. Lia amikeco kun Lorna estis ĉiam -tre feliĉa, kaj dum ŝia infaneco ilia interrilato preskaŭ neniel -ŝanĝiĝis. Ŝi estis por li ĉiam ankoraŭ la dolĉa, konfidema, -amema infano. La suneca, malkaŝanima karaktero de la knabino trovis -en la koro de la serioza viro simpatian ŝaton. Lorna rigardis lin -kiel parencon kaj dediĉis al li sinceran, kvazaŭ infanan amon -kaj malavaran admiron. Por ŝi la altkreska, serioza, sed molkora -viro estis idealo de altanimeco, kaj ŝia konfido je lia senerara -justeco kaj lia neskuebla rekteco estis kortuŝe forta. Plue ŝi -sciis--ne demandante al si la motivon--ke sinjoro Marston amzorge -sin interesas pri ŝia spirita bonstato. Ŝi ne demandis al si -kial--infanoj akceptas tiajn bonkoraĵojn senĝene, sendemande--kaj -respondis al liaj amikaĵoj varme, sincere kaj dankeme. Kiam Leonardo -Marston revenis de Ameriko post dumonata foresto antaŭ malpli ol du -jaroj, Lorna iris al la stacio kune kun kelkaj aliaj por bonvenigi -lin. Obeante subitan ĝojan impulson, ŝi kuris renkonte al li kun -etenditaj brakoj kaj ame kisis lin. Neniu vidis en tiu ĉarme farita -saluto ion nenaturan, kun escepto de fraŭla onklino el Skotlando, -kiu opiniis la agon tre nedeca. Lorna ne komprenis kial, kaj ne -ĝenis sin pri tiu opinio. - -La kara kaj viva memoro, liganta lin al la profunda amo, kiu iam -ekzistis inter li kaj lia patro kaj la certeco pri tio, kion ĉi tiu -farus sur lia loko, ne lasis Leonardon dubi momenton pri sia devo. -Li firme decidiĝis tuj revojaĝi hejmen. Enpoŝiginte la leteron de -Lorna, li leviĝis, por serĉi siajn amikojn. - -Lia subita anonco, ke li nepre devos reiri per la hodiaŭnokta -vagonaro, kaŭzis ĉiuflanke grandan bedaŭron kaj laŭtajn -protestojn. Sinjoro Harding nekaŝeme diris, ke li tute ne povas -kompreni, kiel fraŭlo, sen malsaĝaj amaĵoj, kies komerco floras, -povas havi sufiĉan motivon tiel ĉagreni siajn plej bonajn amikojn. -Sinjorino Harding korpremate observis la vizaĝon de la amiko, en -kiu ŝi vidis, la unuan fojon, signojn de profunda malĝojo. - ---Ĉu vi nepre devas foriri?--ŝi demandis kunsenteme. - ---Jes, sinjorino Harding; la devo vokas min.--La respondo estis -milda, tamen firma. - -Ŝia deziro ekscii la kaŭzon de lia subita decido kaj de lia -neordinara malgajeco estis dolora, sed ŝi ne kuraĝis fari pluajn -demandojn. Mallaŭte, per malgaja voĉo ŝi diris: - ---Mi tre bedaŭras tion, pro vi. - -Poste ŝi miris kun tremanta koro pri la akra doloro kaj la stranga -korpremateco, kiujn ŝi tiam sentis. - -La tuta amikaro kune kun la nove alvenintaj Esperantistoj akompanis -Leonardon vagonare ĝis Vevey, kie la nokta rapidira vagonaro de -Milano al Parizo haltis. Ĉiuj multvorte bedaŭris la subitan disiĝon, -ĝuste kiam kelkaj ekskursoj jam aranĝiĝis. La interparolo survoje -kaj sur la fervoja perono estis tre vigla. Ĉiu subite volis fari -multajn demandojn al la forironto kaj priparoli multajn aferojn kun -li. Kiam la vagonaro alproksimiĝis al la stacio, Geraldino kondukis -onklon Huberton flanken kaj, devigante sin ne rideti, mallaŭte petis: - ---Ĉu mi povas adiaŭkisi sinjoro Marston, onklo? - -Sinjoro Huberto Fleming rapide turnis sian bonkoran vizaĝon al la -knabino, ekrigardis ŝin kun surprizo kaj respondis: - ---Oni neniam scias, vi petolulino, ĉu vi estas serioza aŭ ne. -Cetere, kio supozigas vin, ke sinjoro Marston deziras kisi vin? - -Tia demando ne venis en la kapon de Geraldino: - ---Ĉu vi pensas, ke li rifuzos?--ŝi demandis kun larĝe malfermitaj -okuloj. - ---Ne, karulino, li ne rifuzus, sed eble li... iom ofendiĝus. - ---Ofendiĝi ne estas en lia programo. Li estas tro bonkora kaj -aminda; kaj ne estis vere tre bonaj amikoj. - -Kiam Leonardo Marston, jam adiaŭinte ĉiujn amikojn, sidis en la -kupeo, Geraldino alpaŝis, klinis sin antaŭen kaj prezentis al li -la vizaĝon kun mieno, kiun li ne povis malkompreni. Kun kontenta -rideto Leonardo metis ambaŭ manojn sur la ŝultrojn de la knabino -kaj volonte donis la petitan adiaŭkison. Ame rigardante en la naivan -vizaĝon li diris: - ---Via amindeco, Geraldino, malpezigas al mi la disiĝon kaj irigas -min hejmen kun ankoraŭ plua, tre agrabla impreso. Adiaŭ. Dio benu -vin, amikineto mia. - -Unu el la sinjorinoj de la laste alveninta amikaro, francino, -mallaŭte diris al sinjorino Harding: - ---Knabina privilegio ĝis konscia virineco, ĉu ne? - ---Jes,--respondis enpense la anglino,--la ago estis ambaŭflanke tute -natura, plena de ĉarma naiveco. - -En la lasta momento sinjoro Harding enigis la kapon en la kupeon, kaj -dezireme demandis: - ---Marston, ĉu troviĝas en via urbeto vistludantoj? - ---Jes,--revenis seka respondo,--tri el niaj laboristoj kaj la -kortisto de la vilaĝa trinkejo. - - - - -ĈAPITRO III - - -Leonardo Marston staris sur la perono de la fabrikejo en Linkfield, -ironte hejmen, la unuan vesperon post sia reveno. Feliĉigis -lin, vidi ĉi tie kaj tie aretojn da kontentaspektaj laboristoj, -hejmenirantaj je frua horo. Kelkaj rapidis por ludi, post la -temanĝo, sur sportkampo, dediĉita de la firmo al la laboristoj; -aliaj, same kontentaj, intencis pace labori en siaj malgrandaj -ĝardenoj. Multaj el liaj proponoj pri reformoj kaj plibonigoj en -la stato de la laboristoj renkontis kontraŭstaron de l' flanko de -sinjoro Vincent kaj de fraŭlino Haverford. Tamen li persistis kaj -sukcesis efektivigi unu reformon post alia; kaj en ĉiu okazo oni -devis konfesi la saĝecon kaj la rezultantan profiton de la reformoj. -Li forte kontraŭstaris tendencojn malaltigi prezojn, sed insistis -pri profitodona kalkulado por superaj komercaĵoj, por ebligi la -firmon pagi decajn salajrojn al kompetentaj kaj feliĉaj metiistoj. -Ankaŭ la alpreno de ĉi tiu principo bonefikis kaj rezultis je -senegala reputacio pri fidindeco kaj altagrada kvalito de la -fabrikaĵoj. - -La hodiaŭa tago alportis al Leonardo agrablaĵojn kaj -malagrablaĵojn: korajn bonvenigojn de multaj amikoj, de egaluloj, -kiel ankaŭ de subuloj,--kaj malagrablan interparolon kun lia ĉefo, -sinjoro Vincent. Tiun diskuton kaŭzis la intencata eltiro el la -firmo de la kapitalo apartenanta al Malkomo kiel depatrina heredaĵo. -Sinjoro Vincent forte malplezuriĝis, kiam lia juna kunfirmano -eldiris la opinion, ke fraŭlino Haverford malbone influas Malkomon, -kaj ke eble ŝi instigis lin al tiu stranga konduto. Malplaĉis al li -la trankvila asertemo de la pli juna viro, kaj la aludita supozo, ke -tio ne estas por li mem novaĵo. Ju pli sinjoro Vincent sentis, ke -li perdas la konfidon kaj amon de sia sola, amata filo, des pli li -ĵaluziĝis pri la ama respekto, kiun ĉi tiu montris al Leonardo. -Marston prave divenis, ke malantaŭ ĉi tiu elmontro de malplezuro -sin kaŝas ne nur ĵaluzo kaj turmentiĝo, sed ankaŭ, kaj senfine -pli dolore, kontraŭvola konfeso al si mem, ke la konjektoj de lia -juna kunfirmano estas tute ĝustaj. Sinjoro Vincent malbonhumore -komprenigis al li, ke ekzistas aferoj, kiuj estas tro privataj por -pritraktado en kontoro. - -Sed ĉi tiuj malagrablaj aferoj jam ne okupis la pensojn de Leonardo. -La plaĉa vidaĵo antaŭ li tro forte ĉarmis lin. Trapasante la -ĝardenon antaŭ la fabrikejo, li trafis areton da bonorde vestitaj -junaj virinoj. Kun afabla saluto li volis preterpasi, kiam unu el -la knabinoj alparolis lin Esperante per malrapide, timeme eldiritaj -vortoj: - ---Ni ĝojas, sinjoro Marston, ke vi jam revenis. Ĉu vi vizitos nian -Esperanto-klubon hodiaŭ vespere? - -Alia knabino diris samlingve: - ---Ni tre volas aŭdi vian rakonton pri la kongreso. - -Leonardo Marston, la prezidanto de la loka Esperantista grupo, -respondis bonkore: - ---Ne, bedaŭrinde, mi ne povas veni; ĵus reveninte, mi estas tro -okupita de privata laboro. Cetere, mia raporto estas farota laŭ -aranĝo venontan ĵaŭdon. Ĉu vi havis bonajn kunvenojn dum mia -foresto? - -La dua parolintino, vigla, gajaspekta knabino, diris alprenante -seriozan mienon: - ---Ne, ne tre bonajn. Ni certe ne tiom ĝuas la klubkunvenojn, kiam vi -forestas, sinjoro Marston. - -La juna direktoro respondis ridetante: - ---Tio estas malprava, Bessie; vi devas peni esti sendependaj de iu -kondukanto. Nu, bonan vesperon,--li aldiris angle, ĉar kelkaj el la -junaj laboristinoj ne estis Esperantistinoj. - ---Bonan vesperon, sinjoro Marston,--ekkriis ĉiuj kore, tamen kun -plena respekto. - -Leonardo Marston rapide iris antaŭen laŭ la ĉefvojo al la vilaĝo, -preterpasante kaj salutante kelkajn aliajn aretojn da laboristoj kaj -laboristinoj. Poste, por atingi sian domon pli frue, li devojiĝis -kaj transiris vastan ĉirkaŭbaritan herbejon. Ĉe la kontraŭa -ekstremaĵo de la herbejo troviĝis kampa pordego, kondukanta al alia -parto de la kurba ĉefvojo, apud la muro, kiu limigis la teraĵon -de fraŭlino Haverford. Ĉe tiu kampa pordego staris du homoj, -knabino kaj viro. Alproksimiĝante, Leonardo rekonis Lornan Prior -kaj "_the honourable_" Algernon Villiers en uniformo de kapitano -de teritoria[5] roto. Tiu lasta, antaŭen klinita al la knabino, -duonsidis sur protekta angulŝtono. Ŝajnis al Leonardo, ke li penas -igi sin agrabla al sia kunulino. Lorna Prior dorse apogis sin sur la -traboj de la pordego. Ŝiaj kunplektitaj manoj formis subtenilon por -la malantaŭo de la kapo, kiu havis amason da belaj, orbrunaj haroj, -neligite pendantaj sur ŝiaj ŝultroj. Ambaŭ ne rimarkis Leonardon. -Jam li povis aŭdi la arĝentsonan voĉon de la knabino, feliĉe, -naive ridanta. Subite ŝi turnis la vizaĝon al la oficiro kaj iom -dramece disetendis la brakojn, kvazaŭ ŝi volas geste ampleksi la -tutan mondon. Unu el ŝiaj manoj Algernon Villiers lerte ekkaptis -kaj, spite barakto de la flanko de la knabino, li sukcesis premi ĝin -al siaj lipoj. Lorna Prior, ridante, faris al la kuraĝulo kelkajn, -certe ne tro severajn, riproĉojn kaj jam kuris trans la vojon al -pordo en la muro, kiam ŝi ekvidis Leonardon Marston. Tuj ŝi haltis -kaj ĝoje ekkriis: - ---Ho, jen venas sinjoro Marston. Vi devas resti momenton por paroli -kun li, sinjoro Villiers. - -Sufiĉe alproksimiĝinte al la surprizita paro, Leonardo ĝentile -levis la ĉapelon kaj trankvile diris: - ---Bonan vesperon. - -La knabino iom ruĝiĝis, sed ŝia ĝojo ĉe la ekvido de la -veninto estis evidente tre sincera. Ili jam interŝanĝis salutojn -en la kontoro, kien Lorna venis kun ia preteksto, aŭdinte pri la -neatendita reveno de la amiko. Sur la vizaĝo de la juna oficiro -ekaperis ombro de malplezuro, sed li estis tro fiera pri sia -bonedukiteco, por ne peni tuj ŝajnigi plezuron kaj afablecon. Li -do salutis la industriiston kun ioma parado de ĝentileco, kiu, -tamen, enhavis pli-malpli da nekonscia sinmalaltigo, kaj nur mallerte -kaŝis lian kutiman arogantecon kontraŭ tiuj, kiujn li rigardis -kiel sociajn subulojn. Leonardo klare vidis tion, sed li sentis -nek surprizon, nek ofendiĝon. Li redonis la saluton kun perfekta -ĝentileco kaj sia kutima trankvila digno, kiu faris rimarkeblan -impreson sur la junan aristokraton. - ---Fraŭlino Prior sciigis al mi,--diris ĉi tiu kun nuanco de -kompato en la voĉo,--ke vi ĵus revenis de internacia Esperantista -kongreso. Nu, malkaŝe dirite, mi ne ŝatas tiun movadon, almenaŭ -mi bedaŭras la partoprenon en ĝi de angloj. Se la angleparolantoj -sin tenus aparte de ĉi tiu, cetere, senespera projekto altrudi -al la mondo artefaritan, kaj tial nenaturan, lingvon, ĝi baldaŭ -fiaskiĝus.--Iomete riverencante al Lorna, li diris plue kun -favoropetanta rideto:--La ĉarma kaj fervora elokventeco de fraŭlino -Prior tamen preskaŭ sincere dezirigis min trovi kelkajn ecojn en -via movado, kiujn mi povus aprobi, ne perfortante mian senton de -patriota devo. Sed mia patriotismo estas por mi tro sankta afero, -por fari ion, kio iel povus malhelpi la universalan alprenon de -nia kara angla lingvo por internacia komunikiĝado kaj la el tio -rezultantan realiĝon de tute justa peno, fari la anglo-saksan nacion -la nedisputeblan mondpotencon. - -Lorna ekturnis la okulojn for de la alloga, delikate ĉizita vizaĝo -de la parolinto al sia malnova amiko, por sciiĝi, kion ĉi tiu -diros responde al asertoj, kiujn ŝi ne povis, kontentige por si -mem, refuti. La senpasiaj trajtoj de Leonardo Marston montris nenian -emocion, nek malplezuron, nek deziremon konvinki profanulon. Preskaŭ -enpensiĝe li respondis: - ---Oni ja trovas ankoraŭ nuntempe en ĉi tiu lando, kiel ankaŭ -en aliaj landoj, kelkajn--jam ne multajn--personojn, kiuj, kun -larmoj en la okuloj, bedaŭras, ke la mondo rifuzadas alpreni -ilian karan, belan idiomon kiel solan internacian lingvon. Sed -sopirado ne alkondukas nin al la tiel urĝe bezonata celo: la -unuanima alpreno de simpla, bela kaj ĉiurilate taŭga helplingvo -kiel internacian komunikilon. Esperanto estas tio altagrade. La -mondo kun sia lingva konfuzeco kaj la rezultantaj reciprokaj -malkompreno, malfidemo, kaj malamo; la mondo, ĝemeganta sub -sensencaj, diabloinspiritaj armilaroj, abomenitaj de ĉiuj, ne -povas senfine atendi la plenumiĝon de senespera deziro de miopaj -patriotoj.--Fikse sed bonkore rigardante en la vizaĝon de la pli -juna viro, kaj iom plivarmiĝante, li diris plue:--Mi tre timas, -sinjoro Villiers (pardonu ŝajnan malĝentilaĵon) ke viaj ideoj -pri patriotismo estas iom arĥajaj. Malvera patriotismo estis en la -daŭro de la historio de l' mondo unu el la plej grandaj malbenoj, -kiu estas hodiaŭ ekspluatata de arego da egoistaj fabrikantoj, -ŝtatistoj, ĵurnalistoj, ambiciuloj, kaj aliaj. Kredu al mi, ke -ekzistas pli altanima speco de patriotismo, nome: dezirego, vidi -sian propran patrujon okupi ĉefan lokon en komuna penado levi la -tutan homaron sur bonstate, morale, kaj spirite pli altan nivelon. -Tielnomita patriotismo, kiu celas nur pligrandigon je la malprofito -de aliaj, pli malfortikaj nacioj, kaj kiu sekvigas malamon al ĉiuj -aliaj popoloj, estas tendenco malutilega al la homaro, kaj ne meritas -la nomon patriotismo. Kian rajton havas unu popolo perforte fariĝi -mondpotenco? - -La juna kapitano senpripense kaj iom varme respondis: - ---La naturan rajton de supereco. - -Trankvile, sed akcente Leonardo Marston rediris: - ---Tio estas supraĵe tre belsona frazeto, sed tute bazita sur erara -koncepto. "Natura rajto" estas termina malĝustaĵo. "Rajto" estas -trispeca: Morala, laŭleĝa, aŭ speciale Diodonita. Ĉiu rajto, -do, estas: aŭ interkonsentitaĵo laŭ moralo aŭ leĝoj; aŭ -donitaĵo de supre. Verŝajne vi intermiksas la povon, kiun liveras -fizika supereco, kun la rajto libervole donita pro animsupereco. -Povo ne estas rajto, kaj perforta uzo de fizika supereco estas -maldecaĵo. Ne, la doktrino de "natura rajto de supereco" ne estas -akvotenebla[6], kaj vi estus, eble, la unua, kiu laŭte plendus pri -ĝi en la okazo, se iu, kiom ajn supera je vi, agus kontraŭ vi laŭ -ĉi tiu doktrino. - ---Tute ne, sinjoro Marston; ĉar ĉiutage mi submetas min volonte -aŭ nekonscie al tiu doktrino. Kiel oficiro, mi estas regata de miaj -superuloj, kaj, kiel politikisto, de miaj estroj. - -Leonardo Marston ridetis.--Ĉu vi vere penas kredigi vin,--li -demandis,--ke tiu komparaĵo estas ĝusta? Obei, kiel oficiro, al -armeaj superuloj kaj sekvi, kiel politikisto, propravole elektitajn -estrojn, estas aferoj tute malsimilaj, ol esti perforte regata de -fremda, malsimpatia popolo. Mi bedaŭras, tamen, ke mankas al mi la -tempo daŭrigi la diskuton. - ---Mi ankaŭ timas, ke tute senutile estos de mia flanko, peni -konvinki tian fervoran Esperantiston, kiel vi, sinjoro Marston. - -La juna oficiro kun granda afableco adiaŭis Leonardon Marston kaj -Lornan Prior, esprimante la esperon tre baldaŭ denove renkonti -ilin. Li havis elegantan, tre plaĉan eksteraĵon kun delikataj -vizaĝotrajtoj. Virinoj trovis lian senbarban vizaĝon kaj liajn -pro senzorgeco kaj facilanimeco ĉiam ridetantajn bluajn okulojn -tre allogaj, kvankam multaj ne estis blindaj je la malprofundeco -de liaj pensoj kaj je la egoismo de lia karaktero, kaj al kelkaj -malplaĉis lia naiva supozo, ke ĉiuj virinoj estas ĉarmataj de lia -nekontraŭstarebla personeco. Li flatis sin, ke li jam impresis la -koron de la ĉarma, sprita knabino, Lorna Prior. Ĉi tiu penso faris -al li plezuron, kiam li rapidis en la direkto al manovra tendaro, -sed la plezuron iom difektis malagrabla penso, ke tiu impertinentulo -Marston eble supozas, ke li donis al li trafan lecionon. Volonte li -rekomencus la diskuton kun li pri "Patriotismo kontraŭ Esperanto" en -la ĉeesto de amikoj, kiuj nepre aprobos liajn opiniojn. Li baldaŭ -farus "pajlhakaĵon" el liaj argumentoj kaj elmetus al malestimo -liajn malpatriotajn klopodojn kaj ĥimerajn ideojn pri tutmonda -frateco. Ridindaĵo! Kio tiam fariĝus el la nobliga militista -profesio? Nacio de laktosuĉulaĉoj ni estus, sen entreprenemo, sen -fiereco, sen nacia memestimo. Neniam! La juna kapitano soifis rompi -lancon kun sia ĵusa kontraŭulo. - -Niaj malnovaj amikoj foriris en mala direkto al la vilaĝo. Gaje -ridante, Lorna prenis la brakon de Leonardo kaj ekkriis: - ---Ho, sinjoro Marston, mi tre ĝuis la diskuton kun sinjoro Villiers -pri Esperanto. - -Ŝi estis gracia knabino en la fruprintempo de dolĉa virineco, -sed, ŝajne, ankoraŭ nekonscia pri tio. Kvankam ŝi estis sufiĉe -altkreska kaj por sia aĝo treege boninstruita, ŝiaj neligitaj -haroj, ankoraŭ iom mallongaj jupoj kaj ĉarma naiveco, lumanta el -rimarkinde belaj, bluaj, okuloj, aspektigis ŝin tre knabineca. - -Leonardo rigardis esplore kaj zorgeme en la suprenturnitan vizaĝon -de la knabino. Li ne rekte respondis al ŝia parolo. - ---De kiam ekzistas tiaj amikaj rilatoj inter vi kaj "la honorinda" -Algernon Villiers?--li demandis. - -Lorna gaje ridis sen embaraso kaj iom petole respondis: - ---La akcento sur la vorto "tiaj" supozeble estas ĝentila aludo pri -la manovreto de sinjoro Villiers premi kiseton sur la dorson de mia -mano; ĉu ne? Li nur amuzas min. Ne aspektu tiel serioza, sinjoro -Marston. Se vi aŭskultus lin, dum li penadas fari el si filozofon, -vi vere amuziĝus. Filozofio certe ne estas lia plej brila forto. -Tre afable li penas fari sin agrabla. Sendube mi devus senti pro tio -profundan dankemon. - -La viro ĉe ŝia flanko ekridetis kontraŭvole, sed, momenton poste, -denove alprenis pli seriozan mienon. - ---Ne kuraĝigu lin, Lorna,--li diris milde. - ---"Kuraĝigu lin!"--ekkriis la knabino kun iom riproĉa -voĉtono,--tia penso eĉ ne venis al mi en la kapon. - ---Volonte mi kredas; tamen mi havas sufiĉan kaŭzon, por averti vin. - ---Kaŭzon? Kian? - ---Bedaŭrinde, virineto, mi ne povas, hodiaŭ, kontentigi vian -scivolecon. Fidu al mi; mi havas sufiĉan motivon. - -Lorna rigardis en la enpensan vizaĝon de la amiko. Ŝajnis al -ŝi, ke ŝi neniam antaŭe vidis en ĝi tiom da bonkoreco, tiom da -nobleco kaj firmeco. Unu rigardo sufiĉis: al tiu viro ŝi povas fidi -sen plua demando. Tiom ŝi jam kutimis fidi lian saĝon kaj lian -sindonemon al ŝi, ke ŝi eĉ ne miris pri lia averto. Post momenta -silento ŝi ekparolis fervore kaj gravmiene: - ---Mi estas tre kontenta, ke vi ree estas ĉi tie. Kiel bonkora -kaj aminda vi estis, tuj oferante pro ni la lastajn tagojn de via -libertempo! Mi tute ne volis tion, sinjoro Marston, kaj mi tre, tre -bedaŭras, ke tiaj belegaj tagoj estis tiel forprenitaj al vi. - ---Tio ne estas grava afero, Lorna. Antaŭsento, ke mi povos iel helpi -al vi ĉiuj, pelis min ĉi tien. Mi neniel povus ĝui la lastajn -tagojn tie post la ricevo de via letero. - ---Vi estas tiel bona, kaj mi neniam forgesos la grandan bonkorecon, -kiun vi ĉiam montras al ni.--Denove ŝi silentis momenton, kaj poste -parolis plue:--Estas hontinde ĝeni vin per niaj ĉagrenoj tuj post -via reveno, kiam viaj pensoj estas ankoraŭ plenaj de la plej ĉarmaj -impresoj, kaj kiam vi, kompreneble, sopiras paroli pri ili. - ---Viaj ĉagrenoj estas miaj ĉagrenoj, Lorna. - ---Jes, mi scias tion, kara sinjoro Marston... sed vi ne povas -prezenti al vi, kiel korpreme estas, vidadi la patron tiel -malfeliĉa, kaj Malkomon konduti tiel... strange. Rompiĝas al mi -la koro, kiam mi pripensas, kio fariĝos el li! Lastatempe li multe -pli malboniĝis. Ŝajnas, ke li jam perdis ĉian sinregadon, ĉiujn -antaŭajn ambiciojn, kaj oni nun jam neniel povas fidi al iu promeso, -farita de li. Lia karaktero estas detruita. - ---Tio estas tre malĝojiga, sed ne senespera,--diris Leonardo. En -lia voĉo estis tono, kiu montris samtempe profundan kunsenton kaj -trankvilan esperemecon. Ili kvietigis la turmentitan koron de la -sentema knabino.--Ni ne laciĝu en penado eltrovi la kaŭzon de lia -malfeliĉo. Sed, eble, tio estas okazo pli multe por supernatura -helpo, ol por fizikaj rimedoj. Ni do ne forgesu lin en niaj preĝoj. -Cetere, mi havas miajn proprajn konjektojn pri lia malfeliĉo. -Bedaŭrinde Malkomo dum la lastaj monatoj penis eviti min kelkafoje, -kaj via patro sciigis al mi hodiaŭ laŭ ne-malkomprenebla maniero, -ke li ne volas priparoli ĉi tiun aferon kun mi. - ---Vere? Sed mi ne tre miras pri tio. La patro estas en la lasta tempo -iom ekkolerema rilate al ĉio, kio koncernas Malkomon; kaj ŝajnas al -mi kelkafoje, ke li scias pri la kaŭzo pli, ol li volas konfesi. - -Ĉi tiu diro firmigis al Leonardo la opinion, ke la kaŭzon de la -malfeliĉa stato de Malkomo oni devas serĉi ekstere de li. - ---Malkomo ankoraŭ ofte vizitas sian onklinon Delfinon; ĉu ne?--li -demandis. - ---Jes; kaj mi opinias, ke ŝi dorlotas lin. - ---Kio pensigas al vi tion, Lorna? - ---Ŝi estas ĉiam indulgema, kaj ĉiam pledas por li. Malkomo nur -bezonas esprimi deziron, kaj onklino Delfino tuj plenumas ĝin, aŭ -peti monon, kaj malfermiĝas ŝia monujo. Multfoje, kiam Malkomo -estas tre malbonhumora kaj videble ial suferas, li iras viziti la -onklinon kaj revenas bonhumora kaj vigla. - ---Efektive?--diris Leonardo, serioze rigardante antaŭ si. Li -eksilentis momenton; poste, turnante sian penseman vizaĝon al la -knabino, li demandis:--Kaj ĉu vi iam rimarkis, ke, post vizito -al sia onklino, via frato estas pli obstina kaj netraktebla, ol -ordinare? - -Lorna ekrigardis Leonardon mirigite, enpensiĝe. - ---Mi volis diri: "Ne",--ŝi respondis malrapide,--sed mi ekmemoras, -ke unufoje aŭ dufoje, reveninte de "Grovelands", li estis neordinare -malafabla kaj obstina; sed, certe, sinjoro Marston, tio povas esti -nur kunokazaĵo. - ---Eble.--La vizaĝo de la viro estis malgaja, sed trankvila kaj -senmova. - -Alveninte al vojturniĝo, ambaŭ haltis. - ---Kien vi iras, Lorna?--demandis Leonardo. - ---Al "Grovelands" tra la vilaĝa pordo. - ---Nu, estu singarda,--li diris, etendante la manon al la knabino kaj -ame rigardante en ŝian belan, malkaŝeman vizaĝon.--Ne lasu iun -malboninflui vin. Via koro estas tre impresebla, kaj via sperto pri -la mondo ankoraŭ nematura. - -Lorna penis per rido liberigi sin de altrudiĝanta maltrankvilo:--Ho, -sinjoro Marston,--ŝi ekkriis,--vi estas tro zorgema; vi metus min -sub kloŝon, se vi povus! - ---Jes, en la okazo, se tio estus necesa. Sed vi devas konfesi, ke -onklino Delfino iafoje estas iom stranga; ĉu ne? - ---Jes; eble. Sed oni devas multe pardoni al ŝi, ĉar ŝi estas tre -malfeliĉa,--respondis la knabino heziteme. - ---Sendube, Lorna, sendube; kaj mi bone scias, ke ŝia strangeco -datiĝas de terura sortobato, kiu ŝin trafis. Nu, kelkafoje, kiam vi -venis viziti la onklinojn, fraŭlino Haverford restis en sia ĉambro -kaj tiam onklino Ida aspektis eĉ pli malgaja, ol ordinare; ĉu ne? - -Lorna ree ekrigardis esplore la vizaĝon de la amiko, kun surprizo -kaj nekaŝebla maltrankvilo. Ŝi respondis heziteme kaj dubeme: - ---Jes, mi rimarkis tion unu- aŭ du-foje, kaj onklino Ida diris, ke -onklino Delfino suferas de kapdoloro. Sed kio do estas al ŝi? - ---Nu, hodiaŭ mi nur povas diri: "Estu singarda."--Leonardo Marston -sin turnis por foriri.--Bonan vesperon, Lorna. Salutu de mia flanko -onklinon Ida, kaj sciigu al ŝi, ke mi vizitos ŝin morgaŭ vespere, -por rakonti al ŝi miajn travivaĵojn. - ---Bone, dankon; ĝis la revido. - - * * * * * - -Leonardo daŭrigis sola sian vojon hejmen en profunda medito. Li -sentis kreskantan konvinkon, kies kaŭzon li apenaŭ povis konstati -per rezonado, ke, eble en tre proksima estonteco, akra batalo okazos -inter li kaj fraŭlino Haverford. Sed dum li trapasis la vilaĝon, -ĉi tiuj pensoj jam ne povis plene okupi lin. Tro ofte li devis -interŝanĝi amikajn salutojn kun vilaĝanoj. Unu virino invitis -lin enveni kaj viziti ŝian malsanan filineton. Alia petis lin legi -la unuan, ĵus alvenintan leteron de ŝia Joĉjo, kiu elmigris en -Kanadon. - -Post la vespermanĝo Leonardo sidis ĉe sia skribtablo apud -nefermita fenestro, kiu donis ĉarman vidon sur kvietan angulon de -bela ĝardeno. La jam mallumiĝanta vespero estis mirinde paca, -reviga; kaj li sentis, eĉ meze de tre agrablaj memorbildoj de la -sukcesplena kongreso kaj de la svisa vojaĝo, dolĉan kontentecon -ree esti en sia komforta hejmo kun sia amata pro-esperanta laboro. -Antaŭ li kuŝis aro da leteroj postulantaj, respondon, pleje de -eksterlandaj amikoj kaj de du-tri esperantistaj eldonistoj kaj -redaktoroj de gazetoj. Reve li elrigardis tra la fenestro, lasante -la okulojn kuŝi sur la pintoj de akacioj, moviĝantaj en facila -venteto. Lian mediton interrompis la voĉo de lia domistino, maljuna, -fidela Anjo: - ---Jen, Leonardo,--ŝi diris,--estas poŝtkarto el Svisujo kun multaj -subskriboj. - ---Dankon, Anjo. - -Leonardo rigardis jen la bildflankon, jen la skribaĵon, kun miksitaj -sentoj de surprizo, plezuro, kaj malkontenteco. La salutvortoj, -skribitaj de Geraldino Kennedy, estis jenaj: "Korajn salutojn el -Chamounix sendas al vi viaj adorantoj." Poste sekvis la subskriboj; -unue de la sprita juna usonanino, due de sinjorino Harding kaj -sube, kovrante la ceteran spacon en diversaj direktoj, la nomoj de -ĉiuj Esperantistoj loĝantaj en _En Allier_, krom kelkaj aliaj, -kiujn li ne konis. La adreso estis skribita de sinjorino Harding. -Li ne povis ne rideti; tamen li ne ŝatis la vorton "adorantoj", -kaj plivolis, ke ili uzu pli decan vorton. Dum momento Leonardo -sentis fortan inklinon retiri sin el la lumo de populareco, kiu -promesis al li malmulte da vera kontenteco, kaj denove klopodi -sole per sia plumo en la trankvilo de sia skriboĉambro. Sed nur -momenton. Li ne povis ne konfesi al si, ke la efiko, kiun havis -liaj paroloj, nedubeble montris, ke li havas oratoran talenton. La -mondo Esperantista postulas, ke ĉiu plene uzu siajn kapablojn por -la antaŭenigo de la movado. Denove reve rigardante la poŝtkarton, -kiun li ankoraŭ tenis en la mano, li demandis sin, kiu proponis -la vorton "adorantoj". Ĉu Geraldino; ĉu sinjorino Harding, aŭ -ĉu iu alia?--Maria Harding: la bildo de la ĉarma virino ekaperis -antaŭ liaj internaj okuloj, kaj preskaŭ senkonscie li rigardis -ĝin dum momento kun raviteco. Multajn tre agrablajn horojn ili -pasigis kune, kaj nun kelkaj plaĉaj epizodoj reve, sed vivasente -revenis al li en la memoron. Certe li ŝuldas multon al ŝia nobla, -inspira entuziasmo, al ŝia fervora sindonemo, kaj--li devis ankaŭ -konfesi--eĉ iom al ŝia malavara kaj ŝajne tute sincera admiro je -li, admiro kiu ne malmulte kuraĝigis lin, kaj ebligis al li eltrovi -en si naturdonojn, kiujn li antaŭe nur tre malklare konsciis. -Estos por li, li sentis, granda plezuro labori kune kun tia talenta -virino, kies socia pozicio, cetere, liveros al li tre valorajn -okazojn por pro-Esperantaj klopodoj en gravaj, influaj sferoj. Tamen -li ne povis ne senti samtempe ian maltrankvilon, sendube--li diris -al si--malsaĝan, senbezonan ĝenatecon. Jam unufoje antaŭe ĝi -maltrankviligis lin. Kvankam la amikeco kun sinjorino Harding, bazita -sur plena simpatio, estis, koncerne lin, animaltiga kaj tute pura, -li malamis la penson, ke ĝi povus estigi en la koro de ŝia edzo -eĉ momentan senton de ĵaluzo. Sed, li rezonis, ridetante, sinjoro -Harding estas ja tiel ĉarme fidema kaj simplanima homo; ĵaluzemo -tute malestas en lia karaktero. Ŝajnas, ke li efektive ŝatas kaj -kuraĝigas ĉi tiun amikecon. Cetere, sinjoro Harding povas plene -fidi la altanimecon de la edzino, kiu... - -Subite la medito de Leonardo denove interrompiĝis; en tiu ĉi okazo -per brua malfermo de la pordo. En la ĉambron enkuris juna viro, -freneze ekkriante:--Helpu al mi, sinjoro Marston, helpu al mi! - -La juna viro estis Malkomo Vincent. Leonardo leviĝis de la seĝo -kaj deprenis ŝirmilon de lampo, staranta sur apuda tablo. La lumo -vidigis la palan, malsanaspektan vizaĝon de la junulo kun vitrecaj, -per terurego plenigitaj okuloj. La altakreska viro alpaŝis al li -senekscite. Firme ekprenante ambaŭ liajn manojn kaj fikse, tamen ame -rigardante al li en la okulojn, li diris malrapide per trankvila, -ordona voĉo: - ---Trankviliĝu, Malkomo. Ne ekzistas kaŭzo por timo. Sidiĝu ĉi -tie, kaj ni racie priparolu vian aferon.--Li kondukis la ankoraŭ -tremantan junulon al seĝo, kaj sidiĝis apud li, tenadante lian -dekstran manon. La firmaj vortoj de Leonardo kaj lia animforteco tuj -bonefikis sur la frenezan cerbon de Malkomo; tamen ankoraŭ granda -estis la teruro reganta lin, kiam li ekbalbutis: - ---Ho, sinjoro Marston, mi estas teruregata. Iu en Peterburgo[7] -incitadas min mortigi min mem, kaj mi ne povos plu kontraŭstari lian -ordonon.-- - -Li estis kompatinda specimeno de ruinigita juneco. Lia malgrasa, -pala vizaĝo, kaj precipe liaj moviĝemaj, timoplenaj okuloj montris -malfortigitajn intelekton kaj volpovon, doloran senripozecon kaj -ekscitiĝemon. Ne povante elteni la rigardon de Leonardo, li turnis -la okulojn al la planko. - ---Kara Malkomo,--diris Leonardo milde,--penu fariĝi pli trankvila, -kaj tuj vi komprenos, ke via timo estas tute senbaza. - ---Ne, ne... - ---Jes, mi _scias_, ke ĝi estas senbaza. Vi deziras, ke mi helpu al -vi, Malkomo. Vi estas al mi tre kara. Mi volas kaj povas helpi al vi, -sed mi nepre insistas pri du esencaj kondiĉoj. Aŭskultu, kaj fikse -rigardu min. - -Malkomo petege kaj maltrankvile levis la okulojn al la parolanto, -senvorte. Leonardo Marston parolis plue: - ---Unue mi postulas vian senrezervan konfidon kaj sincerecon; kaj -due estas necesa via plena, tutkora kunlaborado. Kun Dia helpo ni -kune sukcesos. Mia kara knabo, pripensu! Kian brilan karieron vi iam -havis antaŭ vi: plensano, utileco al la homaro, honoro, feliĉo! -Sed nun, kiel malfeliĉa vi estas! Tamen, ankoraŭ estas eble, per -la korfavoro de Dio kaj per la elstreĉado de ĉiuj viaj fortoj, -venki... - -La juna viro ree mallevis la rigardon kaj malgaje ekskuis la kapon. - ---Jes, kara Malkomo, tio _estas_ ebla. Viro! Rigardu supren kaj faru -unu penegon--mi helpos vin kaj vi venkos. - ---Ho, se vi nur povus... povos helpi min. - ---Mi povas. Nu, ĉu vi konsentas pri miaj kondiĉoj? - -Malkomo respondis post momento mallaŭte kaj heziteme:--Jes, sinjoro -Marston. - ---Ne, Malkomo,--rediris ĉi tiu energie,--mi bezonas multe pli -fervoran respondon. Kuraĝiĝu. Mi konas vian aflikton pli bone, ol -vi supozas. Nu? - -En la turmentita cerbo de la malfeliĉa junulo okazis batalo, neakra -batalo, verdire, sed tiel akra, kiel la cerbo povis subteni. Sur -lia vizaĝo vidiĝis, iom post iom pli klare, signoj de interna -konflikto, kiuj naskis en la koro de Leonardo esperon, ke li sukcesos -savi la kompatindulon el lia terura stato. Ĉe ĉi tiu penso lia -amema koro ekpleniĝis de ĝojaj sentoj. Li vere amis kaj profunde -kompatis la junulon ĉe sia flanko, kaj lia amo igis lin paroli per -pasia, petega voĉo, kiun Malkomo ne povis longe kontraŭstari... Ame -metante manon sur lian ŝultron, li diris: - ---Malkomo, vi kutimas preni sekretajn medikamentojn. - -Ĉe tiuj ĉi vortoj la juna viro ekmoviĝis kaj timeme rigardis la -parolanton. Momenton poste li kolere ekkriis: - ---Sensencaĵo! - -Trankvile kaj milde, sed tre firme Leonardo rediris: - ---Tute ne. Mi scias, ke vi malkonfesis tion antaŭ la kuracisto, kaj -mi atendis, ke vi nun malkonfesos--ĉiuj simile suferantaj faras -tion--sed tute senutile estas plue nei tion antaŭ mi: _Mi scias_, -pri kio mi parolas. - -Denove Malkomo balbute penis konvinki sian amikon ke li eraras; sed -ĉi tiu daŭre parolis: - ---Ĉu vi volas, ke mi helpu al vi eliĝi el ĉi tiu terura marĉo? - ---Jes. - ---Nu, vi konas la kondiĉojn. Eldiru la veron.--Post momenta silento -Leonardo aldiris per voĉo plena de amo kaj volpovo:--Mi certigas -vin, kara knabo, ke mi, kiom eble, gardos vian sekreton, se vi volas; -nur konfidu min... Nu? - -La juna viro ree rigardis en la vizaĝon de Leonardo Marston. En liaj -okuloj montriĝis timo, sopiro kaj doloro. Fine li diris: - ---Jes, sinjoro Marston, iafoje mi devas preni ion por firmigi miajn -nervojn. - ---Dankon, por tiu konfido, Malkomo. Kiu, en la komenco, instigis vin -alpreni tiun rimedon? - ---Neniu. - ---Senutile estas tiel paroli. Al knaboj neniel venas senpere tia -penso, kaj ili ne havas la eblon havigi al si tiajn rimedojn. Iu, pro -misteraj, malicaj celoj, instigis vin. Tute evidente estas, ke ne vi -sola estas riproĉinda pri tio; kaj la persono, kiu alvenigis vin al -via nuna stato, ne meritas vian indulgon. Mi devas sciiĝi el via -buŝo mem. Eldiru! - -Malkomo ree rigardis dubeme kaj timeme en la vizaĝon de la amiko. -Liaj manoj ektremis. Fine li diris mallaŭte: - ---Onklino Delfino. - ---Mi atendis tion. Kiel longe tio jam daŭras? - -Iom lace Malkomo respondis:--Mi ne memoras; jam de longe. - ---Penu rememori, kara knabo, penu. - -Dum momento la junulo maltrankvile kaj nerve ekmoviĝis. La esprimo, -kiun iom post iom alprenis lia pala vizaĝo, estis simila al -rigardo de timigita, ĉasita besto, peteganta protekton de okaza, -bonkoraspekta homo: - ---Mi timus ŝin. Ne lasu al ŝi diveni, ke mi sciigis vin. - ---Ne timu, Malkomo. Se nur vi transdonos vin en miajn manojn kaj -sekvos miajn konsilojn, vi reakiros kun Dia helpo sufiĉe da volforto -por kontraŭstari ĉiujn tentojn kaj malbonajn influojn.-- - -La trankvila certeco en la voĉo de Leonardo videble kvietigis la -junan viron, kaj pliprofundigis lian konfidon. Propravole ĉi tiu -diris plue, enpense, kvazaŭ li penas ordigi sian malfortigitan -memoron: - ---Jam antaŭ multaj jaroj--mi estis tiam nur malgranda knabo... - ---Antaŭ la morto de mia patro aŭ post ĝi? - ---Post ĝi, pli verŝajne. Mi tiam havis iafoje kapodoloron, kaj la -sola persono, kiu ame zorgis pri mi, estis onklino Delfino. - ---Ĉu ne ankaŭ via patro? - ---Jes,--heziteme,--jes, ankaŭ la patro; sed li kaj vi estis ĉiam -tiom okupitaj en la kontoro. - ---Kaj onklino Ida? - ---Jes, ŝi ankaŭ ĉiam estas tre ama por mi. Nu, onklino Delfino -ĉiam donis al mi sekrete bonajn sukeraĵojn, kiuj tuj forprenis -la dolorojn kaj kaŭzis sentojn de granda feliĉo. Tiam mi sentis -inklinon kanti kaj revi kaj ĝoji pri ĉio. - -Leonardo ekleviĝis kaj enpensiĝe iris tra la ĉambro, tien kaj -reen. Lia vizaĝo estis severa, kaj en liaj okuloj brulis pasia -indigno:--Jen,--li murmuris al si,--jam tiam komenciĝis la diabla -afero. Ho, kia diablaĵo, elekti tiun senkulpan viktimon! _Haŝiŝ_, -sendube, estis la unua konfitaĵo uzita.--Li turnis sin al la -malfeliĉa junulo kaj volis fari pluajn demandojn, sed, rimarkante, -ke li jam montras signojn de dormemo kaj cerba laciĝo, li retenis -sin kaj diris milde: - ---Ĉu vi volas resti ĉe mi hodiaŭ nokte? Mi petos Anjon iri al via -domo por sciigi vian patron. - ---Jes, sinjoro Marston, dankon, mi tre volus. - ---Bone. Apud mia dormoĉambro kaj interkomunikiĝanta kun ĝi per -pordo estas malgranda gastoĉambro. Vi povas dormi tie, kaj morgaŭ -matene ni plue priparolos vian situacion. Sed, kara knabo, ne forgesu -meti vin fide en la manojn de via ĉiela Patro. - -Jam pasis noktomezo. Leonardo ankoraŭ ne serĉis tre bezonatan -ripozon. En profunda medito li iris tien kaj reen tra sia vasta -dormoĉambro. Lia vireca vizaĝo montris emocion kaj malserenecon. -De tempo al tempo li haltis por rigardi tra la fenestro la -stelbrilan ĉielon. Lia vizaĝo tiam alprenis aspekton pli molan, -pli trankvilan, kiel se li alsendas al ĝi preĝeton. Kelkafoje li -haltis antaŭ la pordo kondukanta en la ĉambron, kie kuŝis la -malfeliĉa junulo, preskaŭ plena ruinaĵo, por aŭskulti, ĉu li -spiras pli normale. Pli ol unu premanta demando konfuzis lin; sed pri -jeno li tute ne dubis:--Se fraŭlino Haverford, ruinigante la vivon -de esperplena knabo, estas instigata de diabla malamo, tiu malamo -ne celas la knabon mem, sed lian patron. Ke ŝi ne amas sinjoron -Vincent, efektive, ke nenia fratamo ekzistas inter ili, ne estis -sekreto por Leonardo jam de kelkaj jaroj. Tamen, kiel terura estis la -penso, ke virino pro malamo al frato povus tiel pereigi, korpe kaj -anime, senkulpan knabon! Lia animo pleniĝis de nedirebla naŭzo ĉe -tiu penso. - -Jam delonge li ne povis ne senti, ke fraŭlino Haverford nutras -ankaŭ kontraŭ li mem malbonvolon, kaj ke la sintenado de sinjoro -Vincent ne estas tiel bonkora kaj sincera, kiel antaŭe. Kial? Ĉu -pro ĵaluzo? Certe, li ne povis ne rimarki, ke la neordinaraj amo kaj -konfido, kiujn Malkomo kaj Lorna montras al li, estas alrigardataj -per ĵaluzaj okuloj de ambaŭ, fraŭlino Haverford kaj sinjoro -Vincent. Pro tio kaj pro aliaj kaŭzoj li tre ofte, en la daŭro -de la lastaj kvar aŭ kvin jaroj, sentis fortan deziron forlasi -Linkfield kaj serĉi feliĉon aliloke, en Londono aŭ travojaĝante -la mondon. Ĉirkaŭvojaĝi la tutan mondon pro kaj per Esperanto -estis ofta revo lia. Sed unufojon plu li ĵetis for tiun penson. -Jen staris la lito, en kiu mortis lia amata patro: vive, kiel -multfoje antaŭe, li rememoris tiun neforgeseblan nokton, kiam, -antaŭ pli ol dek jaroj, la mortanto malkovris al li la sekretojn -de sia vivo. Rigardante kun ama emocio kaj malsekiĝantaj okuloj la -por li altvaloran meblaĵon, li diris al si en la pensoj, kvazaŭ -li alparolas la spiriton de la mortinto:--Ne, mia kara patro, mi -neniam forgesos la ĵurpromeson faritan al vi; mi ne forlasos la -postenon, kiun vi difinis por mi, kaj mi volonte, fidele plenumos -la devojn, kiujn mi prenis sur min rilate al la dolĉa knabino kaj -al via apartigita posedaĵo.--Tiu posedaĵo estis por lia patro -makulitaĵo, hontindaĵo; por li ĝi estis sankta konfiditaĵo. - ---Lorna Prior: Ĉu la sonĝo de ŝia patrino,--li plue -meditis,--estis vera, supernature inspirita antaŭvido, aŭ ĉu ĝi -estis nur trompa fantaziaĵo de tro zorgopremata koro, tio ne estas -mia afero nun juĝi: sufiĉas por mi, ke mia patro kredis je la -realeco de la vizio. - -Ankoraŭ alia penso ekpremis la koron de Leonardo. Por li, kiel -ankaŭ por ĉiuj ceteraj amikoj de la familio Vincent, estis -evidente, ke en la daŭro de la lastaj jaroj Lorna pli kaj pli -kariĝis al sia duonpatro. Ŝia natura, knabina dolĉeco, ŝia -malvolviĝanta altanimeco kaj malegoista sindonemeco iom post iom -kaptis la koron de la kalkulema viro, kies sola ambicio antaŭe -estis alcentrigita al lia filo. Sed nun ŝajnis, ke ju pli Malkomo -ĉagrenis sian patron, des pli ĉi tiu malfermis sian koron al la -filina amo de la kunsentema knabino. Tiu ŝatateco de la karaktero -de Lorna ĉiam ĝojigis Leonardon, sed nun ĝi ekplenigis lin per -antaŭtimo. Por li estis terure pensi eĉ pri la ebleco, ke fraŭlino -Haverford, malhelpate atingi sian diablan celon koncerne Malkomon, -penos ruinigi Lornan! Malgaje li daŭrigis sian trairadon tra la -ĉambro.--Kion li devas fari?--Li diskutis kun si, ĉu ne estus -bone, morgaŭ matene sciigi la tutan aferon al sinjoro Vincent. Sed -post plua pripenso li forlasis tiun planon. Li ne povis agi tiel, ne -rompante la promeson donitan al Malkomo; plue la certigitaj faktoj -ŝajnis al li nesufiĉaj, kaj liaj konjektoj ankoraŭ tro malklaraj, -por fari ilin bazo por decida ago. Krom tio la lastatempa konduto -de lia kunfirmano ne kuraĝigis lin denove sin enmiksi en privataj -aferoj de lia familio. Fine li opiniis, ke konsilinde estas, ne -trorapidigi sian agadon: eble onklino Ida povos ĵeti lumon sur la -problemon. - -Inter Leonardo Marston kaj fraŭlino Leggat ekzistis, malgraŭ la -diferenco inter iliaj aĝoj, ama animamikeco, bazita precipe sur -komplementaj karaktertrajtoj kaj sur delikata simpatio, kiu igis ilin -percepti kaj ŝati la bonajn kvalitojn unu de la alia. La dolĉa -maljunulino varmkore admiris en la juna viro lian noblan virecon, -lian entuziasman fidon je la potenco kaj fina venko de ĉio bona, -bela, Dia. Leonardo sincere amis sian maljunan amikinon pro ŝia -sankteco, ŝia ĉiama mildeco kaj pacienco, kiuj ne malmulte helpis -al la formado de lia propra karaktero, donante al ĝi ĝentilecon kaj -malkaŝemecon, kiuj gajnis por li tiom da koroj. Kelkajn tagojn post -la enterigo de lia patro ŝi petis lin, pro kompato kaj korinklino, -ke li nomu ŝin onklino, proponante nomi lin per lia antaŭnomo. Tiu -bonkora propono plenigis la malĝojan koron de la junulo per profunda -kontenteco kaj dankeco. - -Ankoraŭ dum kelka tempo Leonardo daŭrigis la mediton:--Kiel -strange,--li demandis sin,--ke sinjoro Vincent estas tiel blinda je -la ŝanĝita karaktero de sia duonfratino! Ĉu vere lia avareco povas -tiom blindigi lin? Aŭ, ĉu eble fraŭlino Haverford ial, iel tenegas -lin per tenilo, tiel ke li ne kuraĝas spiti ŝin? Stranga mistero! - -Fine, fordoninte sin kaj la solvon de ĉi tiuj turmentaj demandoj al -Dia zorgo, li enlitiĝis. - -La sekvinta tago trovis Malkomon jam iom pli trankvila, sed strange -malinklina iri hejmen. Ĉiu rigardo, kiun li direktis al sia amiko, -estis silenta, kortuŝa petego, helpi al li. Per amaj, kunsentaj -vortoj Leonardo sukcesis plie firmigi la konfidon de la junulo, -kaj krei en lia koro ne nur ekbrileton de nova espero, sed ankaŭ -decidemon, kvankam ankoraŭ tre malfortan, venki siajn malfeliĉajn -inklinojn per sia propra volforto. Tion Leonardo rigardis kiel -grandan gajnon. Konsentiginte lin, ne sen peno, forlasi sian planon -vojaĝi eksterlanden kun sinjoro Holden, li demandis:--Ĉu vi -memoras, ke vi renkontis, la tagon antaŭ mia foriro al la kongreso, -sinjoron promenantan kun mi apud la arbaro Bridling? Mi konatigis -lin al vi kiel sinjoron Garner, kaj vi interŝanĝis kun li kelke da -vortoj. - ---Jes, mi rememoras. - ---Nu, li efektive estas tre lerta londona kuracisto; sed mi ne nomis -lin "doktoro", por ne veki en vi suspekton. Li estas bona amiko mia, -intimulo de mia mortinta patro, kaj sin okupas speciale per nervaj -malsanoj. Mi pli ol unu fojon priparolis kun li vian staton. Li funde -komprenas ĝin, kaj mi estas certa, ke pro sia speciala scio, pro sia -kunsentemeco kaj amemeco, li estas la plej taŭga persono, en kies -manojn vi povus vin meti. Li volonte akceptos vin ĉe si, por ke vi -povu esti dum kelka tempo sub lia zorgo. Ĉu vi volas iri? - -Dum momento Malkomo rigardis la bonkoran, volfortan vizaĝon de -Leonardo kun la nedecidemo propra al personoj malfortigitaj per longa -cedado al fikutimoj. Poste li respondis pli vigle kaj kun pli da -sincereco, ol lia amiko atendis: - ---Jes, mi iros kien ajn, por foriĝi el ĉi tiu loko. Sed, sinjoro -Marston,--li diris plue, alprenante maltrankvilan, petegantan -voĉtonon,--vi ne perfidos min? - ---Mi gardos fidele, kiom eble, vian sekreton. - -Antaŭ ol sinjoro Vincent alvenis en la kontoron, Leonardo jam -intertelefonis kun doktoro Garner en Londono, kiu volonte konsentis -akcepti Malkomon la morgaŭan tagon kiel gasto-pacienton. Lia -interparolo kun sia kunfirmano pri la juna viro estis eĉ pli -malagrabla, ol la lasta. Kvankam la subita espero, ke lia filo eble -resaniĝos, ekbatigis pro ĝojo la prematan koron de la patro, lia -malgrasa, sulka vizaĝo montris pli da malplezuro, eĉ malbonvolo, -ol ĝojo. Per voĉtono, enhavanta senteblan nuancon de riproĉo -kaj malkontenteco, li dankis Leonardon pro lia sindonemo, sed iom -maldolĉe aldiris la opinion, ke pli dece estus de la flanko de la -knabo, veni al sia patro kun fila konfido.--La patro estas,--li -diris,--la plej taŭga persono por prizorgi la bonstaton de erarinta -filo, ĉar li plej funde konas lin, kaj vi devus atentigi lin pri -tio.-- - -Post plua malagrabla diskuto, kiu streĉis la paciencon de Leonardo, -sinjoro Vincent donis permeson por Malkomo sin meti sub la zorgon -de gesinjoroj Garner kaj resti ĉe sinjoro Marston, ĝis ĉi tiu -kondukos lin en la domon de sia amiko. - -Dum la diskuto la pli maljuna viro montris grandan maltrankvilon. -Sidante kontraŭ sia kunfirmano ĉe dusidloka skribtablo, li nerve -ludis kun sia plumingo kaj preskaŭ nekonscie kovris sian sorban -paperon per strangaj figuraĵoj. Ili atendis la alvenon post kelkaj -minutoj de fraŭlino Haverford, kies aprobo pri iu entrepreno estis -necesa antaŭ la forsendo de la koncernaj dokumentoj. Leonardo -rimarkis ŝtelrigardetojn, kiujn la alia viro de tempo al tempo -ĵetas al la pordo, kaj li konjektis, ke liaj pensoj okupiĝas per la -maltrankvila demando, kion diros lia kapricema, akralanga fratino. -Tiun konjekton pravigis la unuaj vortoj, venantaj post kelkminuta, -peza silento de la kontraŭa flanko de la skribtablo: - ---Mi timas,--ekparolis sinjoro Vincent,--ke mia fratino ne aprobos -vian proponon. - ---Eble ne, sed ŝi devus ĝoji pri la plej malgranda ebleco, ke la -"kara knabo" eliĝos el sia terura stato. - -Pluan diskuton malhelpis la enveno de la sinjorino mem. La pasintaj -dek jaroj estigis pli grandan ŝanĝon en ŝia eksteraĵo, ol la -tempopaso prirespondis. Ŝiaj brunaj haroj jam klare montris grizajn -striojn, aspektigante ŝin antaŭtempe maljuna. Tion akcentis ŝia -iom malnovmoda, maljunfraŭlina vestaro. Ambaŭ viroj tuj vidis, -ke ŝi estas en malbona humoro, kaj ke ŝiaj nervoj suferas de -neordinara streĉiteco. Post formala, malvarma "Bonan matenon", -fraŭlino Haverford aliris malgrandan, apud sinjoro Vincent starantan -tablon, kaj demetis sur ĝin paperujon kaj manteleton. - -Leonardo Marston rigardis ŝian vizaĝon kun plivigligita intereso -kaj kun forta deziro esplori la fundon de tia, por li nekomprenebla, -mistera animo. La iam belformaj lipoj estis ankoraŭ pli kunpremitaj, -ol ordinare, kaj faris malagrablan impreson de malmoleco kaj -decidemeco. La plej rimarkinda parto de la malgaja vizaĝo estis -ŝiaj okuloj. Ili havis jen reveman, jen senpensan aspekton; -kelkafoje ili montris eksterordinaran maldolĉecon de l' animo. Tiam -ili povis elĵeti rigardojn de terura malamo; kaj tamen de tempo -al tempo ili kapablis esprimi preskaŭ la saman bonkorecon, kiu -karakterizis ŝiajn trajtojn, antaŭ ol trafis ŝin la sortobato, -rabanta al ŝi la fianĉon kaj kun li ĉian vivocelon krom venĝo. -Tiun matenon ŝiaj okuloj estis treege maltrankvilaj kaj malserenaj, -kvazaŭ en ŝia koro bolas aro da eksplodontaj sentoj. Kun videbla -intenco ŝi ignoris Leonardon Marston, sin turnante al sia frato kun -la vortoj: - ---Kio estas al Malkomo, Hugo? - -Sinjoro Vincent respondis per voĉtono, per kiu li sensukcese penis -malkaŝi sian maltrankvilon: - ---La kompatinda knabo havis hieraŭ vespere tre fortan nervatakon, -sed li fartas multe pli bone hodiaŭ matene. Li pasigis la nokton ĉe -sinjoro Marston. Malkomo ŝajne havas grandan konfidon al li, kaj -konsentis iri kun li Londonon por meti sin sub la zorgon de doktoro -Garner, kies gasto-paciento li estos dum kelka tempo. D-ro Garner -estas lerta specialisto, intima amiko de sinjoro Marston. - -Fraŭlino Haverford sin turnis rapide al Leonardo kaj demandis akre, -preskaŭ malĝentile: - ---Specialisto pri kio? - -Dum kelkaj momentoj Leonardo fikse rigardis en la penetremajn okulojn -de la virino, esplore, tamen trankvile. Fine li respondis kun -signifoplena emfazo: - ---Specialisto pri specialaj nervaj malsanoj, fraŭlino Haverford. - -Delfino Haverford tuj respondis al tiu diro per penetranta ekrigardo -de flama, nehoma malamo--silenta deklaro de ĝismorta malamikeco. -Ĝi estis nur momenta ekbrilo de la okuloj, ne rimarkita de sinjoro -Vincent; sed Leonardo plene sentis ĝian terurecon, kaj strangaj -emocioj, miro kaj ĝenateco, ekregis lian koron. Tamen li ne retiris -la rigardon, kaj lia vizaĝo ne perfidis la sentojn, kiuj regis lin. -Dume sinjoro Vincent daŭrigis la desegnadon sur sia sorba papero. Ne -suprenlevante la okulojn, li diris: - ---Ĉar Malkomo montras tiom da konfido al sinjoro Marston, mi aprobas -la faritan aranĝon, kvankam mi tre dezirus, ke la knabo havu pli da -malkaŝemo antaŭ sia patro. - ---Kompreneble!--Delfino Haverford ekparolis kun akra sarkasmo.--Tio -ja estas via afero, Hugo; sed mi ne ellasus el miaj manoj la zorgadon -pri la kara knabo.--Dirinte tion, ŝi ekprenis kun senpacienca movo -sian manteleton kaj la paperujon, kaj iris al la pordo. - ---Delfino!--Sinjoro Vincent alvokis ŝin maltrankvile kaj -ĉagrenite,--mi ne povas kompreni vin. Vi ankoraŭ ne trarigardis ĉi -tiujn dokumentojn, kaj ili ja bezonas vian aprobon. Ni nepre devas -forsendi ilin hodiaŭ matene. - -Jam tenante la pordotenilon, fraŭlino Haverford sin turnis kaj -respondis neĝentile: - ---Negrave, mi ne estas en taŭga humoro hodiaŭ matene por aprobi -dokumentojn. - -Ŝi foriris. Post la fermo de la pordo regis denove peza silento en -la kontoro dum kelkaj minutoj. Leonardo la unua rompis ĝin: - ---Tre stranga konduto--por ne uzi pli fortan esprimon--ĉu ne? - ---Nu, fraŭlino Haverford ĵaluziĝas, kiel vi vidas, pri la influo, -kiun vi gajnas sur la gejunuloj. Ŝi tre amas, eble dorlotas, -Malkomon. - -La pli maljuna viro penis paroli apologie kaj malkaŝe, sed tono de -malsincereco kaj de profunda malgajeco ne evitis la orelojn de la -alia. - ---Ĉu efektive?--La demando de Leonardo ne postulis respondon; ĝi -estis sciigo, ke li ne partoprenas la opinion de sia kunulo. - -Denove regis silento. Kiom Leonardo deziris "ekpreni la virbovon ĉe -la kornoj" kaj sciigi al sinjoro Vincent ĉion, kion li jam eltrovis -kaj kion li el tio konjektis! Lia malkaŝema, honesta animo ribelis -kontraŭ la silento, kiun metis sur lin lia promeso al la malfeliĉa -junulo kaj la prudento. Li ja ne povis ne senti, ke pli saĝe estas, -antaŭe kolekti ĉiujn eblajn pruvojn kaj poste agi malkaŝe en -konsento kun Malkomo. Subite sinjoro Vincent leviĝis, dirante, ke li -volas kontroli la kunmetadon de nova aparato. - -Irante hejmen por la tagmanĝo, Leonardo survoje renkontis Lornan, -revenantan kun amikino de bicikla ekskurseto. Ŝi desaltis kaj ĝoje -salutis la amikon: - ---Ho, sinjoro Marston, mi parolis kun Malkomo hodiaŭ matene. Ĉu -estas vere, ke vi kondukos lin al amiko via en Londono, kiu estas -lerta specialisto? - ---Jes, via patro jam konsentis. Ni iros morgaŭ matene. - ---Ho, mi tre ĝojas. Kiel bonkora vi estas, kara sinjoro Marston! -Ŝajnas, ke Malkomo havas senliman konfidon al vi. Li estis preskaŭ -gaja. Nu, onklino Ida sendas al vi amajn salutojn, kaj kun granda -plezuro atendas vian viziton hodiaŭ vespere. Ne ĉagrenu la -karulinon. - ---Ne; mi iros. Ĉu vi povos pasigi unu horon kun via frato por distri -lin dum mia foresto? - ---Jes, certe, mi venos tuj post la vespermanĝo. - ---Bone, dankon. - - * * * * * - -Jam krepuskiĝis, kiam la altkreska figuro de Leonardo Marston -trapasis pordeton, kondukantan en la belan parkon de fraŭlino -Haverford. Li troviĝis en neserena humoro. Kiom ajn li amis sian -dolĉan maljunan amikinon, kaj kiom ajn li deziris plezurigi ŝin -per rakonto de siaj libertempaj travivaĵoj, li iom malvolonte iris -viziti ŝin hodiaŭ vespere. Sekvante vojeton laŭ herbokovrita -deklivo, en la direkto al la lageto en la valo, li sentis la -aeron sufoka, kaj ŝajnis al li kvazaŭ lia koro premiĝas pro la -malvasteco de lia vivo en Linkfield. La fortaj, animaltigaj impresoj, -kiujn faris sur lin la libera aero kaj la grandiozeco de la eternaj -montegoj en Svisujo, vive revenis al li en la pensojn, kaj ne malpli -vive la memoro pri la ĉie trovita simpatio de multaj altanimaj -Esperantistoj. Neniam antaŭe li sentis tiel akre la antipation -kaj malharmonion ekzistantajn inter li kaj liaj du kunfirmanoj; -neniam antaŭe venis al li tiel forte la dezirego serĉi agadkampon -aliloke por siaj ambiciaj vivoceloj. Kvankam lia ĝisnuna kariero de -industriisto estis tre sukcesplena, li ofte sentis, ke la providenco -ne destinis lin por komerca okupo. - -La intersalutoj kun fraŭlino Leggat estis tre koraj, kaj faris al -ambaŭ sinceran ĝojon. - ---Estas tre aminde,--ŝi diris,--veni tiel frue post via reveno, -kiam, mi estas certa, vi devas multon fari.-- - -Ŝi kuŝis, kiel kutime, sur veturila kanapo en tiu sama, vasta -ĉambro, en kiu ni jam antaŭe renkontis ŝin. La pasintaj dek jaroj -ne efikis sur ŝi pli grandan ŝanĝon, ol kiom oni povis atendi. Ŝi -estis ankoraŭ pli kaduka kaj pala, kaj ŝia dolĉa, malgrasa vizaĝo -montris sulketojn gravuritajn de korpremado. El ŝiaj grizebluaj -okuloj ankoraŭ brilis tiu sama simplanima bonkoreco, kiu kaptis la -korojn de ŝia tuta konataro. Iafoje en ili kuŝis profunda paco, sed -hodiaŭ, malgraŭ la ĝojo sentata pro la vizito de Leonardo, ili -kelkafoje perfidis la maltrankvilon, regantan ŝiajn pensojn. - -Onklino Ida aŭskultis kun kortuŝa intereso la rakonton de la amiko; -tamen la kaŝitaj rigardetoj, kiujn ŝi pli ol unu fojon ĵetis al la -pordo kaj tra la fenestro en la mallumiĝantan ĝardenon, konjektigis -al Leonardo, ke sekreta animdoloro fortiras ŝian atenton. Tio -igis ankaŭ lin distrita. Kiam li finis sian rakonton, la maljuna -sinjorino demandis: - ---Ĉu ni ambaŭ ne ŝajnigas facilanimecon, dum niajn korojn premas -malgajaj pensoj? - ---Vi estas prava. Ni do interparolu malkaŝe pri niaj ĉagrenoj.-- - -Jam de longe,--diris fraŭlino Leggat penseme,--mi sopiris malkaŝe -paroli kun vi. Mi devas malŝarĝi mian koron al iu, kaj vi, kara -Leonardo, estas la sola persono, al kiu mi kuraĝas malkovri ĝian -ofte teruran prematecon. Vi denove havis malagrablan scenon kun -Delfino; ĉu ne? Mi jam aŭdis pri tio. Mi tre bedaŭras tion, -Leonardo. Kiel fartas Malkomo? Anjo rakontis al mi, kio okazis -hieraŭ vespere. - ---Dank' al Dio, li fartas pli bone; sed Anjo devus ne babili pri tia -okazintaĵo. Mi petis ŝin silenti pri ĝi. Tamen mi estas kontenta, -ke vi jam scias.-- - -Ne esence rompante la promeson donitan al Malkomo, Leonardo rakontis -al sia maljuna amikino la travivaĵojn, kiuj okazis de post lia -reveno el Svisujo. Li ankaŭ klarigis al ŝi, ke li ne volis malkaŝe -agi kontraŭ fraŭlino Haverford, ne antaŭe interkonsiliĝinte -kun ŝi por eltrovi, kian lumon ŝi povos ĵeti sur tiun strangan -konduton. En la daŭro de kelkaj momentoj fraŭlino Leggat ne -parolis. Neesprimebla malgajeco montriĝis sur ŝia delikata vizaĝo. -Fine ŝi diris varme: - ---Vi estas bona homo, Leonardo. Vi elmetas vin al multaj -malagrablaĵoj pro la infanoj, kaj vi traktas ĉi tiun malfeliĉan -aferon tre takte. - -Post momenta silento ŝi parolis plue kun lipoj tremetantaj pro -emocio: - ---Neniu krom Dio scias, kiel terure mi suferis en la daŭro de la -pasintaj dek jaroj, ne havante personon, al kiu mi kuraĝis konfidi -miajn ĉiam plifortiĝantajn suspektojn. Mi devus antaŭe paroli kun -vi pri tio. Ĉio ĉi tio estas sekvo de enmiksiĝo en spiritistaj -aferoj. - ---Tion mi jam de longe suspektis. - ---Efektive? Nu, malgraŭ miaj petegoj kaj malgraŭ la teruraj avertaj -ekzemploj de kelkaj aliaj viktimoj de okultaĵoj, Delfino persiste -kredas, ke ŝi havas interkomunikojn kun sia mortinta fianĉo, -kvankam lastatempe ŝi ne ofte, eble neniam, partoprenas spiritistajn -kunvenojn en Londono. Supozeble ŝi tre ofte kondutas tre strange -antaŭ vi kaj aliaj, sed mi ne povus priskribi la scenojn, kiujn -mi vidis ĉi tie--terurajn, terurajn. Estas mirindaĵo, ke ŝia -cerbo ankoraŭ ne detruiĝis--kaj la mia. Ankoraŭ nun ŝi pasigas -kelkafoje tutajn horojn vespere en la lagovalo, esperante denove -renkonti tie la spiriton de sia iama amanto. Mi supozas, ke ŝi estas -tie en la nuna momento, ĉar mi ekvidis ŝin ŝtelirantan tra la -florĝardenon antaŭ duonhoro. - ---Kiajn avertajn ekzemplojn vi aludas? - ---Fraŭlino Travers, la fratino de la mortinta Roberto Travers, -kiu, mi pensas, komence instigis Delfinon sin okupi per spiritistaj -aferoj, kaj kiu, sekve, estas priresponda pri multe da malfeliĉo, -sciigis al ni, ke amikino ŝia, bone konata mediumo, freneziĝis. -Kelkaj aliaj ankaŭ, kutimintaj sin submeti al spiritoj de mortintoj, -nun troviĝas en privataj frenezulejoj. - -Leonardo leviĝis, enpensiĝe iris al la elstara fenestrego kaj -elrigardis. Li volis antaŭe pripensi siajn vortojn. Li hezitis -ankoraŭ pli multe aflikti la premitan animon de la amikino per -sciigo pri la kredo, kiun li tenis jam de kelkaj jaroj, nome, ke -spiritistaj mediumoj--kiam ili ne intence praktikas trompaĵojn--ne -ricevas komunikojn de spiritoj de mortintoj, sed de demonoj, -personigantaj la mortintojn, kaj ke sindonado al la influo de -malbonaj spiritoj havas la plej terurajn sekvojn, moralajn kaj -spiritajn. En la rapide disvastiĝanta spiritista movado li vidis la -plej danĝeran el la multaj nuntempaj signoj de spirita senripozeco -de la mondo, kaj la plej subtilan penadon subfosi la veran kristanan -fidon. Antaŭ kelkaj jaroj li trovis inter la postlasitaj paperoj -de sia patro nefinitan manuskripton de grava verko, pritraktanta -personajn spertojn kun praktikantoj de okultaĵoj, kun demonadorantoj -en diversaj landoj, kaj kun la ĉefoj de societoj por psikaj enketoj. -Zorge trastudinte tiun kaj aliajn verkojn, Leonardo alprenis la -samajn opiniojn, tenitajn de lia patro, kaj kredis je la terura -realeco de demonoj kaj je la insidaj antaŭ-mondfinaj klopodegoj -farataj de la ĉef-malbonulo. Post kelkaj momentoj li sin turnis kaj -demandis: - ---Ĉu vi scias, kial fraŭlino Haverford tiom malamas sian fraton? - -La maljuna sinjorino divenis la signifon de la demando. Malgaje ŝi -respondis: - ---Jes, mi scias la kaŭzon; aŭskultu. - -Kun kreskanta eksciteco ŝi rakontis al Leonardo la historion de la -fianĉeco inter sia nevino kaj sinjoro Travers kaj de ĝia tragedia -finiĝo. - -Laca pro eksciteco ŝi finis la rakonton, dirante: - ---Ĉu ne estas tute nekompreneble, kiel Delfino eĉ unu momenton -povas kredi, ke la spirito de nobla, bonkora homo, kiel Roberto -Travers--vi ja konis lin; ĉu ne?--povus inspiri al ŝi tiajn terure, -nedireble kruelajn venĝopensojn? Ho, Leonardo, kiom mi petegis, -rezonadis kun ŝi, kaj kiom mi suferis!--Ĉiam vane. Iafoje ŝajnas -al mi, ke Delfino aludas pri sekreto, pendanta kiel Damoklesa glavo -super la kapo de Hugo. - ---Kompatinda karulino,--diris Leonardo, profunde kortuŝita.--Tio -ja estas neesprimeble malĝojiga, sed eble ne tiel nekomprenebla, -kiel vi pensas. Vi nur konfirmas miajn proprajn konjektojn; sed kion -mi povis fari en tia privata afero? Nun ni devas agi kune. Sed vi -estas hodiaŭ vespere tro laca, kaj viaj nervoj tro streĉitaj por -priparoli planojn. Morgaŭ matene mi kondukos Malkomon al mia amiko, -d-ro Garner, kaj eble mi restos en Londono dum kelke da tagoj. Multe -jam estos gajnite, kiam la knabo estos for de ŝia influo. - -Li volis leviĝi por adiaŭi la amikinon, kiam ĉi tiu metis la manon -sur lian brakon por deteni lin. Kun okuloj pleniĝantaj per larmoj -kaj kun tremetantaj lipoj ŝi diris: - ---Leonardo, ŝi estas multe pli kompatinda, ol riproĉinda. - -La altkreska viro rigardis la sur la kanapo kuŝantan, kadukan -virinon kun respektego kaj kortuŝiteco, kaj solene respondis: - ---Vi estas prava, kara onklino; sendube. Ĉu vi memoras, kion -Jesuo iam diris, kiam Petro volis deflankigi Lin de Lia vojo de -suferado? Li diris:--"Iru malantaŭ min, _Satano_." Se ni nur povus -ĉiam ekkoni la ruzan instiganton de ofendoj, kiom alimaniere ni -juĝus, kaj kiom pli malofte ni akceptus revenĝajn pensojn pri niaj -malamikoj; ĉu ne? - -Ame adiaŭinte fraŭlinon Leggat, Leonardo ekforiris hejmen tra la -parko laŭ la vojeto, per kiu li venis. Plenluno ĵetis arĝentan -lumon sur aron da lanecaj nuboj, reve naĝantaj tra la serena -ĉielo. La bela, lunlumigita parko havis por li misteran, fantomecan -aspekton, kiu tuj kaptis lian imagon. Penante forpeli la malgajajn -pensojn, premantajn lian koron, li haltis apud la supro de deklivo, -ĉe kies malsupro kuŝis en tuta sia arĝenta beleco la paca lageto, -respegulante la ridetantan vizaĝon de la luno. Dum kelkaj minutoj -li rigardis ravate la ombrojn de la malpezaj nubetoj, jen fantazie -moviĝantajn sur la supraĵo de la lago, jen ludantajn "Kaŝado kaj -Serĉado" inter la reve aspektantaj ulmoj. - -Sed ne longe li ĝuis la pentrindan, kororipozigan vidaĵon. Subite -li vidis virinan figuron ekpaŝantan el ombro, centkelke da paŝoj de -li, en la plenan lumon de la luno. Tie ĝi staris dum kelka tempo, -senmove; frapanta aperaĵo. Per unu elstreĉita mano la virino apogis -sin al arbotrunko, dum la alia pendis senvivece ĉe ŝia flanko. La -kapo estis iom antaŭen klinita, kvazaŭ ŝi estas korpremata kaj -en profunda medito. La virino estis Delfino Haverford; tragedia, -kortuŝanta figuro. Amaso da pensoj tuj enflugis en la kapon de -Leonardo:--Kio estas,--li demandis al si,--la nuna animstato de tiu -malfeliĉa, iluziiĝinta virino? Ĉu ŝia koro disŝiriĝas per -malvirtaj pasioj: venĝemo, ribelemo kontraŭ la sorto; duonfreneza -sopiro al interkomunikiĝo kun ŝia mortinta amato; aŭ, eble, -ĉagreno pro tio, ke li malhelpis ŝian malbonan celon rilate al -Malkomo? Li ne povis tute elpeli el sia koro senton de indigno kaj de -spitema kontenteco, tial ke li intencas meti la senkulpan viktimon -ekster ŝian pereigan influon, almenaŭ por kelka tempo; tamen la -reganta sento en lia koro estis profunda kompato. Dum momento eĉ -regis lin forta inklino aliri ŝin kaj kuraĝe batali kontraŭ tiu -terura afero. Sed--prudente li demandis sin--kia devus esti lia -sinteno? Ĉu li rezonus, ĉu li petegus, aŭ ĉu li penus per severaj -riproĉoj elskui ŝin el ŝia malvirta iluzio? Dum li hezitis, la -izola figuro subite ekmoviĝis, kvazaŭ elvekiĝante el revo, kaj -rapidpaŝe ekiris en la direkto al la domo. Post kelkaj momentoj ĝi -malaperis malantaŭ densaj arbetaĵoj. Leonardo riproĉis sin pro -tio, ke li lasis preterpasi bonan okazon. - -Tri tagojn poste Leonardo revenis de Londono, tre kontenta pri la -enloĝigo de Malkomo ĉe sia amiko kaj pri jam rimarkebla pliboniĝo -de lia farto. Doktoro Garner gajnis la konfidon de la junulo per -bonkoreco kaj firmeco, kaj la doktoredzino, patrineca kaj sagaca -maljunulino, tuj kaptis lian koron. Ambaŭ promesis fari sian -eblon por li pro amikeco al Leonardo kaj pro varma intereso en la -malfeliĉa juna viro. - -Leonardo ankaŭ pasigis, kiel kutime, kelkan tempon kun siaj -prokuristoj, sinjoroj Hunter kaj Inman, konsiliĝante kun ili pri -diversaj aferoj rilate al la disponado kaj administrado de la -heredaĵo de lia patro. - -Sur lia skribtablo troviĝis kelkaj, ĵus alvenintaj leteroj. Unu el -ili tuj okupis lian atenton. Ĝi venis el Rusujo kaj, unue sendite al -Linkfield, estis sekvinta lin de loko al loko dum liaj libertempaj -vojaĝoj. La skribinto estis altestimata korespondanto Esperantista, -profesoro Grafo Bogdanov, senrivale la plej fama biologiisto kaj -mikroskopisto de la nuna tempo. Li estis ankaŭ grava kliento de la -firmo Haverford kaj Vincent, aĉetinte ĉe ĝi kelkajn multekostajn -mikro-fotografajn aparatojn. La enhavo de la en Esperanto verkita -letero estis jena: - -"Kara amiko! Senkompata sorto (aŭ, kiel vi kredeble dirus, -"edukema providenco") lastmomente malpermesas al mi partopreni la -komenciĝontan kongreson. Kia ĉagreno! Malsaneto tenas min en -hejma malliberejo, sed, dank' al Dio, mi povas uzi la cerbon kaj la -manojn. Efektive mi volas enprofundigi min en biologian esploron por -forgesigi al mi ĉi tiun ĉagrenon, kiun mi sentas des pli forte, -ĉar mi tiom fervore deziris denove manpremi, ne, ĉirkaŭpremi -vin kaj pasigi kune kun vi kelkajn feliĉajn tagojn. Mi esperas, -ke la kongresestroj donos al vi okazojn por fari paroladojn pri -viaj animaltigaj konceptoj rilate al nia Esperantismo, kiujn multaj -idealemaj Esperantistoj kun granda plezuro atendas. Mi eĉ esperas, -ke ili devigos vin paroli. - -"Mi deziras al vi kaj al ĉiuj karaj samideanoj, partoprenontaj la -kongreson, grandan plezuron kaj plenan sukceson. Salutu miaflanke kaj -de l' flanko de mia edzino la ĉarman sinjorinon Harding kaj ŝian -bonkoran edzon. - -"Mia amiko, profesoro Schulhoff, al kiu vi liveris mikro-fotografan -aparaton, laŭ mia desegnaĵo, sciigis al mi, ke ĝi tre kontentige -funkcias. Ankaŭ la mia, rilate al la samaj celoj, sed mi volas -taŭgigi ĝin por nova celo. Parenteze mi diru, ke mi pensas, ke -mi staras ĉe la pordo de grava, epokofaranta eltrovo. Kun granda -plezuro mi aŭdis pri via baldaŭ finiĝonta laboro koncerne la novan -patentotan aparaton, des pli ĉar miaj nunaj, supre aluditaj esploroj -bezonas tian alĝustaĵon. - -"Nu, lasu min paroli ne nur kiel sincera amiko, sed ankaŭ kiel -praktikulo kaj profitemulo. Ordinare du kapoj povas elfari pli, ol -unu, precipe se unu el la kapoj estas tia kapo, kiel la via. Povas -esti, ke mi scias pli bone, kio estas bezonata; kaj vi ja scias pli -perfekte, kiel fabriki la bezonataĵon. En ĉiu okazo, la gloro kaj -la komerca profito estu la via, mia la scienca utilo. Do, kara amiko, -en la okazo, se vi dum via libertempa vagado trapasos Germanujon, -ĉu mi povas peti vin, ke vi venu ĉi tien? Mi certigas vin, ke mia -edzino kaj mi brakomalferme bonvenigos vin (rilate mian edzinon eble, -tio devas esti komprenata metafore, tamen ne malpli kore). Mi atendas -de nia kuna laboro grandan rezultaton, altvaloran por la scienco kaj -por via firmo. - -"Korajn salutojn, mia kara, nobla amiko, ĝis espereble baldaŭa -revido. - - Sincere la via, Bogdanov." - -Ĉi tiu letero kaŭzis al Leonardo grandan bedaŭron, ke ĝi ne -trafis lin antaŭ lia foriro al la kongreso, kaj fortan deziron -viziti la faman, varmkoran ruson. Li tuj tradukis la leteron anglen -kaj, kvankam jam malfruiĝis, iris al la domo de sinjoro Vincent por -montri ĝin al li. - -La domego de la familio Vincent estis malnova konstruaĵo el la -tempo de reĝino Elizabeto, havanta, malgraŭ sia iom unutona kaj -severtrajta fasado, noblan kaj hejmecan aspekton. En la vasta, per -elektraj lampoj brile lumigita vestiblo Leonardo renkontis Lornan, -malsupren kurantan la larĝan, masivan ŝtuparon. Ŝi estis vestita -per rozkolora litoĉambra surtuto, kaj ŝiaj haroj estis virine -frizitaj laŭ la lasta modo. La riĉa orbruna hararo, malstreĉe -aranĝita ĉe la tempioj, donis al ŝia vizaĝo aparte virinan -ĉarmon. Kiam ŝi ekvidis Leonardon, ŝiaj lumaj okuloj alprenis -ridantan, preskaŭ petolan aspekton. Ŝi gaje demandis al si, kion -la amiko diros pri ŝia nova hararanĝo. Sed tuj poste ŝia vizaĝo -fariĝis serioza kaj, kun varmkora, karakteriza fervoro ŝi metis -ambaŭ manojn sur lian brakon ekkriante: - ---Ho, sinjoro Marston, mi ne dubis, ke vi venos hodiaŭ vespere por -doni al ni sciigon pri Malkomo. Kiel li fartas? - -Feliĉa rideto, aperinta sur la pensema vizaĝo de Leonardo, restis -sur ĝi dum li respondis: - ---Bonan vesperon, virineto; mi estas tute kontenta pri la -transloĝiĝo de via frato. Mi vizitis lin hodiaŭ posttagmeze, -antaŭ ol mi iris al la stacidomo, kaj li aspektis trankvila kaj -kontenta. Doktoro Garner opinias lian staton sufiĉe esperiga. Li kaj -lia edzino tute gepatre interesiĝas pri li, kaj tre certe faros sian -eblon por resanigi lin. Kompreneble multo dependas de Malkomo mem. - ---Mi tre ĝojas aŭdi tion. Vi estas bonkorulo. Kaj nun, kion vi -pensas pri mia nova hararanĝo? - -Leonardo aprobe rigardis la kapon de la knabino de ĉiuj flankoj kaj -bonkore respondis: - ---Ĝi estas tre bela kaj tre konvenas al via vizaĝo. Kiu frizis vin? - ---Ho, onklino Maud el Harrogate venis hodiaŭ posttagmeze kaj forte -indignis pro tio, ke mi ankoraŭ portas la harojn neligitaj kaj multe -tro mallongajn jupojn ĉe mia aĝo. Ŝi insistis, ke mi lasu ŝin -frizi min por montri al mi, kia hararanĝo, laŭ ŝia opinio, plej -bone konvenas por mi. Mi ĵus volis montri min al la patro. Li estas -en la manĝoĉambro. Eniru, mi petas, lian kabineton, kaj mi sciigos -al li, ke vi estas tie. - -Leonardo rigardis kun plezuro la okulplaĉan, facilmovan figuron de -la knabino, kaj murmuretis al si mem:--Kia ĉarma bildo de knabina -pureco! - -Sinjoro Vincent akceptis Leonardon kun pli granda afableco, ol ĉi -tiu atendis post la lasta, tre malagrabla interparolo kun li en la -kontoro. La zorgopremata, frue maljuniĝanta patro aŭskultis kun -avideco la kontentigan raporton pri sia amata filo. Lia seriozmiena, -sulkoplena vizaĝo vidigis kelkafoje ekbriletojn de espero kaj -signojn de revenanta molkoreco. Kiam Leonardo finis sian rakonton, -li ekpremis lian manon, kaj diris kun videbla sentemeco kaj kun -tremetantaj lipoj: - ---Mi tre dankas vin, Leonardo. Pardonu, ke iafoje mi ŝajne kondutas -iom neĝentile aŭ nedankeme; mia koro ofte estas ... soleca, -premegata. Sed--subite ŝanĝante la voĉtonon--mi ne volas plue -priparoli tion. Mi vidas, ke vi kunportis leteron, kiun, supozeble, -vi deziras montri al mi. - -Leonardo jam rapide ekpripensis, kiel li povos enkonduki la temon, -kiu plej forte okupis liajn pensojn. Eble nun,--li pensis,--okazas -oportuna momento, kiam la koro de la malfeliĉa viro sufiĉe moliĝis -por pacience aŭskulti. La unuan fojon de multaj jaroj sinjoro -Vincent nomis lin per lia antaŭnomo. Tamen la subita ŝanĝo en lia -voĉtono kaj lia decida, aferema parolmaniero klare montris al li, -ke la horo por tia privata diskuto ankoraŭ ne alvenis. Ŝajne lia -kortuŝiteco ne daŭris pli ol momenton, kaj li jam bedaŭris, ke li -tiom cedis al subita emocio. - -Ili do priparolis la leteron el Rusujo. La propono de la fama -profesoro tre plaĉis al sinjoro Vincent, kaj li senhezite eldiris -la opinion, ke Leonardo devas tuj akcepti la inviton kaj viziti -lin antaŭ la fina precizigo de sia patento.--Mia fratino,--li -diris,--iros Londonon morgaŭ frumatene, sed sendube ŝi plene -aprobos vian foriron. - -Ambaŭ viroj silentis dum kelkaj momentoj; ĉiu ŝajne duondivenis la -pensojn de la alia, sed opiniis, ke konsilinde estas sin deteni de -disputo pri fraŭlino Haverford--pro malsamaj kaŭzoj. - -Ankoraŭ la saman nokton Leonardo skribis al grafo Bogdanov, -kaj telegrafis al li la sekvantan matenon. Li ankaŭ skribis al -Esperantistaj delegitoj en Berlino kaj Peterburgo, petante ilin, -renkonti lin ĉe la alveno de lia vagonaro. - - - - -ĈAPITRO IV - - -Tri tagojn post sia elveturo Leonardo Marston alproksimiĝis al -la fino de la vojaĝo. Kunvojaĝanto, kun kiu li havis agrablan -interparolon en franca lingvo, forlasis la kupeon ĉe la lasta -haltejo. Li nun estis sola kaj sentis sin laca de la longa veturo. -La tiam trapasata pejzaĝo ne estis interesa, kaj nur malofte -vidiĝis izola kabano aŭ vilaĝeto kun mizeraspektaj dometoj. Reve -li elrigardis el la fenestro, preskaŭ nekonscie pri iaj specialaj, -sinsekvantaj pensoj, jen antaŭprezentante al si la akcepton, kiun -faros al li liaj gegastigontoj; jen sin trovante en la hejmo, aŭ ree -travivante okazaĵojn de la postkongresaj tagoj en Svisujo. Foje li -pripensis la vivkondiĉojn de la kamparanoj en la lando, en kiu li -nun troviĝis, kaj li demandis sin, ĉu vere la malgajaj priskriboj, -kiujn li legadis en gazetoj kaj libroj, estas ĝustaj. La vagonaro -iom malrapidiĝis, kaj tio vekis lin el lia revo. Lian atenton tiam -altiris idilia vidaĵo. Tre proksime de la fervoja digo li ekvidis -nove kalkitan dometon, ĉe kies pordo staris juna paro: li, fortika, -larĝa-ŝultra viro, vestita per griza kitelo; ŝi, beleta, ruĝvanga -knabino-edzino kun infaneto sur la brako. Per unu mano la juna viro -tenis fosilon, kvazaŭ li nur dum momento interrompis la laboron, -kaj per la dekstra brako li ame ĉirkaŭis la talion de la edzineto. -Feliĉa, kontenta rideto lumigis iliajn vizaĝojn.--Ĉarma bildo de -simpla, hejma feliĉo,--ekpensis Leonardo, rigardante kun plezuro la -junan paron tiel longe, kiel la vagonaro tion al li permesis. - -Ree duonkuŝiĝinte en la angulo de la kupeo, li reve demandis al si, -kial li ankoraŭ ne pripensas edziĝon. Sendube pro tio, ke li estas -tro okupita per aliaj aferoj. - -Li miris pri si mem, kaj ridetis ĝuste pro sia miro. Tiam senkonscie -li lasis la bildon de sinjorino Harding enveni en liajn pensojn. -Vivado kun ĉarma, altanima virino tia, kia ŝi, kaj sekvi kune -kun ŝi komunajn idealojn, estus vera feliĉo. Sinjorino Harding -aperis antaŭ liaj animokuloj, kiel li vidis ŝin antaŭ du semajnoj, -sur la verando de la pensiono en _En Allier_, kaj li denove aŭdis -ŝian belsonan, fervoran voĉon, kuraĝigantan lin, malfermantan al -li belajn vidaĵojn pri nobla utileco. Ŝi komprenigis al li pli -bone, ol li komprenis antaŭe, liajn proprajn kapablojn, kaj revigis -lin pri pli alta destino, ol komerca okupo. Sopire li pripensis la -proponitan vesperkunvenon, kiam li denove vidos ŝin. Tiam ankaŭ -venis al li en la pensojn la simplanima, blinde sindonema sinjoro -Harding--ŝia edzo--kaj hontante li devigis sin pensi pri io alia. -Tiam alnaĝis al li en la memoron alia, ne malpli ĉarma bildo: -la figuro de Lorna, malsupreniranta la ŝtuparon, vestita per sia -litoĉambra surtuto kaj kun la nova hararanĝo. La rideto el ŝiaj -animoplenaj okuloj estis tiel senartifika, tiel alloga, ke li ne -povis ne raviĝi pro la memorbildo. Sed ne longe li povis sekvi ĉi -tiun plaĉan imagaĵon. La vagonaro alproksimiĝis al la stacio, kaj -tuj novaj impresoj kaj la antaŭsento pri lia vizito ekokupis liajn -pensojn. - -Jen, sur la perono staris malgranda grupo da homoj, viroj kaj -virinoj, super kiuj gaje flirtis verda standardo kun blanka kvarono, -en kiu estis kvinpinta verda stelo. Tuj kiam Leonardo malfermis la -pordon de la kupeo, maljuna, noblaspekta sinjoro kun blanka barbo -disiĝis el la grupo kaj vigle alpaŝis al li, dirante kun granda -koreco: - ---Estu bonvena, kara sinjoro Marston! - -Depreninte la ĉapelon, li ekpremis la manon de Leonardo kaj kisis -lin sur ambaŭ vangoj. La pli juna viro kortuŝiĝis de la korvarmeco -kaj ĝojo, kun kiuj la eminenta nobelo salutis lin. Rigardante kun -sento de profunda korinklino en la noblan, intelektulan vizaĝon de -la profesoro, li respondis: - ---Mi dankas vin, sinjoro profesoro. Malmultaj okazaĵoj en mia vivo -faris al mi tiel grandan ĝojon, kiel ĉi tiu renkonto. Ĉu vi jam -tute resaniĝis? - ---Jes, dankon, preskaŭ plene. - -La maljunulo nun montris per facila mangesto al la malgranda grupo da -Esperantistoj, kaj afable diris: - ---Jen, sinjoro Marston, mi havas la honoron prezenti al vi preskaŭ -la tutan anaron de nia loka klubo Esperantista, por kiu estas -granda plezuro bonvenigi vin. Ĝi estas iom diverskonsista anaro, -enkalkulante, interalie, unu kuraciston, du geinstruistojn, du -poŝtoficistojn, kelkajn komizojn, kelkajn tre fervorajn junulinojn, -kaj ne malpli ol kvar laboristojn. Sed vi espereble konatiĝos -kun ĉiuj persone venontan vendredon, kiam okazos la ĉiusemajna -klubkunveno. Nun permesu, ke mi tuj konduku vin hejmen; la vagonaro, -kiel kutime, malfruiĝis. - -Leonardo dume alpaŝis la tiel prezentitajn Esperantistojn kaj kore -manpremis ĉiujn, dirante kelkajn afablajn vortojn por danki ilin -pro ilia bonvenigo. Kelkajn minutojn poste Leonardo sidis ĉe la -flanko de sia gastiganto en eleganta kaleŝo, tirata de du belaj, -viglaj ĉevaloj. Ili trapasis en la daŭro de kvaronhora veturo unue -la urbeton kaj poste okulplaĉan kaj bone kulturitan kamparon. La -profesoro demandis: - ---Ĉu vi spertis malfacilaĵojn survoje? - ---Jes, sed ĉiuj venkiĝis dank' al la servemo de kelkaj -Esperantistaj delegitoj, kiuj renkontis min ĉe la ĉefaj -stacioj. Tre malagrabla maloportunaĵo estus okazinta ĉe la -rusa limimpostejo, se mi ne havus la helpon de sinjoro Klinger. -La impostistoj suspektis la instrumentojn kaj modelojn, kiujn mi -kunportas, kaj volis reteni ilin aŭ eble ankaŭ min. Nia bona -samideano facile klarigis ilian celon; kaj mi aŭdis lin citi vian -nomon. Tio tuj ordigis la aferon. - -En vasta, bela vestiblo akceptis lin kun senartifika koreco la -grafino, blankharulino de malaltkreska, sed gracia staturo: - ---Estas por ni granda ĝojo bonvenigi vin, sinjoro Marston,--ŝi -diris, parolante en flua, belsona Esperanto.--Kiel kompleza vi estas, -tuj entrepreni tiun longan vojaĝon! Mi certigas vin, ke vi faras -al mia edzo tre grandan plezuron. De kiam alvenis via telegramo, li -rapide resaniĝis. Ĉu vi havis agrablan vojaĝon? Ho, mi tre ĝojas; -sed nun venu, mi persone prizorgos vian komforton. - -Ne malpli sincerkore lin traktis la servistaro. Inter ili kaj la -gegrafoj ekzistis pli granda familiareco, ol ordinare ekzistas -en Anglujo inter gemastroj kaj iliaj servistoj. Ili ŝajne tiom -bedaŭris, ke ili ne povas paroli kun li, kaj des pli kore ili volis -atenti ĉiujn detaletojn de liaj bezonoj. - -La ĉefa temo de la interparolo dum la vespero estis la okazintaĵoj -de la Esperantista kongreso kaj la postkongresaj travivaĵoj de -Leonardo. Liaj gastigantoj jam legis en "La Revuo" la spritajn kaj -amuzajn raportojn, kaj aŭdis de amiko pri lia epokofaranta parolado. - -Leonardo rimarkigis, ke aliĝo al la Esperantista movado tute -ŝanĝis la vivodirekton de multaj nuntempaj ĉefoj en "Esperantujo", -kaj ke, laŭ lia scio, ĝi donis novan, feliĉigan kaj nobligan -celon al multaj aliaj, kies vivo antaŭe estis preskaŭ sencela. - ---Ho, sinjoro Marston,--ekkriis la grafino,--kian ŝanĝon faris -Esperanto en nia vivado! Kiu supozus antaŭ dek du jaroj, ke ni iom -post iom nin retiros el nia kutima socia amikaro kaj entuziasmiĝos -pri nova idealisma mondmovado; ke mia edzo fariĝos prezidanto de du -kluboj, havantaj inter siaj anoj laboristojn kaj kamparanojn! - ---Efektive!--aldiris ridetante ŝia edzo,--kaj sen influa amiko -ĉe la registaro oni suspektus min en la komenco eĉ pri danĝeraj -socialistaj tendencoj. - -Leonardo parolis pri la noblaj klopodoj, kiujn faris sinjorino -Harding, por diskonigi la pli altajn ideojn de la Esperantistoj en -ŝiaj sociaj rondoj en Londono, kaj pri la okazo, kiun li havos post -ne longe, paroli ĉe vesperkunveno speciale aranĝota de ŝi. - -Grafino Bogdanov rigardis la vizaĝon de la parolanto kun atento kaj -emocio. Fine ŝi diris kun certeco: - ---Vi efektive rememorigas al mi nian karan, mortintan filon, sinjoro -Marston. Mia edzo kaj mi diskutis hieraŭ, kiom da simileco ekzistas -inter vi kaj li. Mi estas certa, ke, se li ankoraŭ vivus, li -aspektus tre simile al vi. - ---Kortuŝa imago de ama patrina koro, amiko mia,--milde diris la -profesoro;--nia neforgesebla knabo mortis, kiam li havis la aĝon de -dek kvin jaroj. Li havis noblajn, regulajn trajtojn, sed, krom la -ronda kapformo kaj, iome, la fortaj linioj de la mentono, mi ne povas -eltrovi tre rimarkindan similecon inter vi kaj li.-- - -La sep tagoj, kiujn Leonardo pasigis kun la varmkoraj gegrafoj estis -tagoj de preskaŭ sendifekta feliĉo. Preskaŭ sendifekta: kelkafoje -li ne povis ne pensi pri Malkomo kaj demandi sin, kial fraŭlino -Haverford iris al Londono, kaj ĉu ŝi nun turnos sian malbonvolon -kontraŭ Lorna. Unu vesperon li ĉeestis, kune kun sia gastiganto, -kunvenon de la loka Esperantista klubo kaj faris parolon pri la plej -alta celo, kiun devas havi la Esperantistoj, nome, la plenumado de la -Dia mondcelo, la plifortigado kaj plivastigado de Lia regno. Ĉi tiu -temo sekvigis interesan diskuton, montrantan al Leonardo en kelkaj -anoj noblan entuziasmon kaj mirinde vastan elrigardon sur la mondon. -Sed en aliaj li vidis malgajigajn spiritajn statojn: skeptikecon -ĉe instruituloj kaj blindan superstiĉon, kunigitan kun profunda -religieco, ĉe simplanimaj anoj de pli humila socia sfero. Preskaŭ -ĉiuj, eĉ lia eminenta gastiganto, malkovris mirigan scimankon pri -la esencaj ecoj de la evangelio. Tamen lia parolo, kaj precipe la -sekvinta diskuto, faris sur kelkajn tre profundan impreson. En ĉi -tiuj li trovis kortuŝan spiritan malsaton, de ili mem nur malklare -konsciatan. Li promesis sendi al ĉiuj ĉeestantoj ekzempleron de la -Nova Testamento en Esperanto, kiel memorigilon pri lia vizito. - -El komerca vidpunkto la vizito de Leonardo estis tute sukcesplena. -La laboro super la delikataj aparatoj estis por la du viroj granda -plezuro. Ambaŭ faris, unu al la alia, altvalorajn proponojn pri -plibonigoj, ĉiu laŭ sia aparta sperteco. Post kvartaga forta peno, -multaj eksperimentoj kaj paciencaj provoj ili kune ellaboris aparaton -kun la esencaj trajtoj de la projektita patento de Leonardo, sed -en kelkaj gravaj detaloj elstare supera je lia originala modelo. -La maljuna profesoro estis treege kontenta pri la rezultato de la -kuna laboro kaj ĝoje asertis, ke tiu feliĉa ellaboraĵo estos -epokofaranta kaj ebligos al li pruvi siajn plej amatajn teoriojn. -Kelkaj skeptikuloj,--li diris ekscitiĝe,--ja, enviemuloj kaj -obstinaj teoriuloj, kiuj ĝis nun malestime rifuzis serioze konsideri -la eblecon, ke ideo, radikale malsimila al la ilia, povas esti vera, -tiuj estos devigataj konfesi, ke ili rajdadis sur ligna ĉevalo. -Klaran rezonadon ili malestimis; ili nun havos pruvojn, mia kara -amiko, okulvideblajn pruvojn, kiujn ili devos atenti. Precipe en via -lando, sinjoro Marston, biologiaj antaŭjuĝoj mortas malfacile; eble -pro religiaj kaŭzoj. - ---Eble,--respondis la gasto milde,--sed, aliflanke, niaj scienculoj -estas malpli ofte devigataj "manĝi"--kiel ni diras--siajn teoriojn -aŭ vidi ilin disŝiritaj de aliaj. - - * * * * * - -La fino de la vizito de Leonardo alproksimiĝis. La morgaŭan matenon -li volis survojiĝi hejmen, malgraŭ koraj petoj de siaj amindaj -gegastigantoj resti pli longe. La vespero estis tre bela kaj sufiĉe -varma. Profesoro Bogdanov proponis al sia gasto aŭ promenon en -malgranda, sed bela parko ĉirkaŭanta la kampodomon, aŭ pririgardon -de kolekto da interesaj sciencaj kuriozaĵoj. Leonardo ekrigardis la -mildatrajtan vizaĝon de la grafino kaj ĝentile respondis: - ---Ambaŭ proponoj estas ja same allogaj, sed precipe ĉar la nuna -vespero estas la lasta por mi sub via gastama tegmento, mi plivole -unue volas ekscii la preferon de via grafina moŝto. - -Post interŝanĝo de kelkaj ĝentilaĵoj, kutimaj en tiaj okazoj, ili -decidis promeni en la parko. Tio tre plaĉis al Leonardo, kvankam -leciono pri sciencaj objektoj, donita de tia afabla klerulo, estus -por li tre granda plezuro. Li volis havi okazon por remalfermi -diskuton pri la celoj de sciencaj esploroj, rigardataj el pli alta -vidpunkto, ol tiu, kiun la profesoro kutime okupis. Leonardo sincere -bedaŭris, ke tia bonkora, altanima homo de vasta instruiteco havas -tiel malvastan scion kaj ŝatkapablon pri spiritaj aferoj. Ankaŭ la -delikatasenta, klera grafino ŝajne havis tre limigitajn konceptojn -pri ili. Facila promeno, li esperis, donos al li oportunan okazon -atentigi siajn geamikojn pri la realeco kaj graveco de la spirita -flanko de la homa vivo. - -Alportinte silkan ŝalon, la maljuna nobelo ame metis ĝin ĉirkaŭ -la ŝultrojn de la edzino, kaj kun ĉarma, natura kavalireco proponis -al ŝi la brakon, dirante: - ---Ni ĝuu do ekstere ĉi tiun belegan vesperon, kaj utiligu ĝin per -interŝanĝo de bonaj pensoj. - -Kiam ili alvenis al la bordo de lageto, la profesoro haltis ĉe -benko, sur kiu li kaj Leonardo sidis unu fruan matenon, priparolante -peresperantan pacmovadon. Parolante preskaŭ solene, li diris: - ---Sinjoro Marston, kara amiko, via vizito estos por ni neforgesebla. -La kune pasigitaj tagoj, bedaŭrinde nur tro mallongaj, estis por -ni tre feliĉaj tagoj, kaj ni dankeme konscias, ke via noblanimeco -plenigis niajn korojn per deziro elspezi niajn fortojn pli ĝojoplene -pro la homaro. Via senafekta koreco neesprimeble kortuŝis nin.--Sin -turnante al sia edzino, li demandis:--Ĉu ne, karulino? - -La grafino unue ekrigardis la edzon kun aproba rideto, kaj poste -diris dolĉe al Leonardo: - ---Tio estas vera; ni jam pli ol unu fojon konfesis tion, unu al la -alia. Mi ankaŭ tre bedaŭras, ke via vizito jam finiĝas. - -Ĉi tiuj vortoj, parolitaj kun evidenta sincereco kaj simplanimeco, -plenigis la koron de Leonardo per feliĉa sento, kaj ankoraŭ pli -profundigis la amon, kiun li sentis al tiuj bonkoraj kaj noblaj -homoj. Li rigardis dum momento la malkaŝanimajn vizaĝojn de la -paro iranta ĉe lia flanko, kaj diris laŭ sia trankvila, kaj pro tio -impresa parolmaniero: - ---Via granda varmkoreco devas respondi pri la ioma danĝereco de -viaj paroloj, amikoj miaj. Ĉu vi ne konscias, ke oni bezonas -neordinaran humilecon por ne morale difektiĝi per tiom da troa -ŝatateco?--Ridetante li parolis plue post momento:--Nu, dirinte -tion, kiel mi esprimos miajn proprajn sentojn, ne riskante akuzon pri -la sama danĝereco? Okazas en la homa vivo elstarantaj epoketoj, kiuj -estas pro sennuba feliĉo neforgeseblaj, kaj kiuj nepre animaltige -influas la tutan postan vivon. Tian feliĉan epoketon mi pasigis ĉe -vi; kaj mia koro estas plena de dankemo al Dio pro ĝi. - -Leonardo trovis malmulte da malfacilaĵo rilate al enkonduko de la -temo, kiun li celis. La interparolo sin turnis al novaj amikecoj, -estigitaj sole de la spirito de Esperantismo. La grafino diris, ke -Esperantismo estas nur faktoro, tamen tre grava faktoro, en la ĉiama -penado de la homaro liberigi sin el memforĝitaj sociaj katenoj. - ---Jes, tio estas tute vera, via grafina moŝto,--diris Leonardo, -rigardante de ŝia al li suprenturnita vizaĝo al la vizaĝo de la -enpense kapjesanta profesoro,--kaj similan aserton oni povas fari pri -la scienco. La scienco en sia tuteco estas nur unu el multaj fazoj -de la tuthomara serĉado al Dio; aŭ--ĉu mi plivole diru?--de la -tutmonda penegado retrovi Dion. - -Profesoro Bogdanov denove ekhaltis kaj rigardis la parolanton kun -esprimo de surprizo kaj dubo. - ---Se tio estas vera,--li diris milde,--mi certigas al vi, ke tre -malmultaj sciencistoj konscias pri ĝi. - -Leonardo rediris: - ---Tre verŝajne ne; sed kiom da homoj, eĉ tiuj, kiuj pretendas -titolon de pensuloj, konscias pri la plej alta destino de sia propra -vivo? - -La grafino demandis: - ---Kio, do, laŭ via opinio, sinjoro Marston, estas la plej alta celo, -kiun povas aŭ devas havi, ekzemple, la scienco? - -La respondo venis post kelkaj momentoj: - ---Plenumi sian parton, difinitan kaj necesan parton, en la jam -aludita penegado en la direkto al Dio. - -La trankvila certeco kaj la profunda konvinkiteco, kun kiuj Leonardo -parolis, faris rimarkeblan impreson sur la gegrafojn. Metante manon -sur la brakon de Leonardo, la profesoro diris kun granda mildeco: - ---Vi estas tro granda viziulo por mi, kaj mi ne povus sekvi vin, se -mi tion dezirus... - -Lia edzino ĝentile interrompis lin, dirante kun ama, zorgoplena -rigardo al li: - ---Pro tio, karulo, ke vi tro multe laboradas super via speciala -laboro. Via ĉiama enprofundiĝo en mikroskopaĵoj forprenas de -vi la kapablon por pli vasta, viziista elrigardo! Se vi nur povus -kredi je la ekzisto de spirita mondo! Ho ve, vi estas tro obstina -materialisto. - -La edzo ridetis.--La demando,--li respondis,--ĉu spirita mondo -efektive ekzistas aŭ ne, ĝis antaŭ kelka tempo ne interesis min, -kaj tio kaŭzis al la grafino iom da maltrankvilo. Sed de kiam mi -aŭdis tiom pri supozitaj spiritistaj aferoj de unu el niaj najbaroj, -mi trovas en ĝi sufiĉe da allogo--distriĝo, se vi volas--el pure -akademia vidpunkto, kompreneble. - -Leonardo demande ekrigardis la gegrafojn, kaj diris vigle: - ---Malmultaj scienculoj en mia lando dubas en la nuna tempo pri -la ekzisto de spirita mondo. Tre malĝojaj personaj spertoj -eksterdubigis por mi ne nur la ekziston de la spirita mondo, sed -ankaŭ la kredindecon de la aserto, ke malbonaj spiritoj okaze -enloĝas homojn kaj regas iliajn agojn. - ---Efektive?--Ho!--Samtempe ekkriis la gegrafoj kun demanda tono, -montranta, ke ili deziras aŭdi ion pli pri ĉi tiu travivaĵo. -Pensante, do, ke rakonto pri la historio de fraŭlino Haverford povos -esti utila por liaj gastigantoj, Leonardo diris plue:--Se tio povas -interesi vin, mi volonte rakontos al vi tre strangan historion, kiu -profunde kortuŝas min, kaj kiu kaŭzas al mi grandan zorgemon. - -Ambaŭ avide kaj kunsenteme petis lin tion fari. Dum ili malrapide -reiris al la domo, Leonardo elokupis la atenton de siaj bonkoraj -amikoj, parolante pri la terura ŝanĝo, okazinta en Delfino -Haverford sekve de memvola submetiĝo al la regado de spirita -estaĵo. Li priskribis la antaŭajn, estimindajn karakteraĵojn de -la kompatinda virino, la ruinigon de esperiga knabo, kaj la influon, -kiun havis ĉi tiu malfeliĉo sur la vivon de ties patro. Li rakontis -al ili pri la promeso, donita al sia mortanta patro rilate al Lorna -Prior, kaj pri la timo, kiun li sentadis, ke fraŭlino Haverford sub -la influo de okultaj potencoj nun penos morale ruinigi la knabinon. -Leonardo parolis kun granda seriozeco kaj kortuŝiteco, kiuj tre -impresis liajn aŭskultantojn. Antaŭ la fino de la rakonto, la trio -atingis, tra veranda pordo, la salonon. Tie, en la mezo de la ĉambro -ili staris dum kelka tempo en la duonlumo, priparolante vigle, sed -kun malsamaj sentoj, la psikologiajn demandojn, starigitajn de la -ĵus aŭdita rakonto. - -La blankhara, dolĉvizaĝa grafino rigardis la seriozmienan anglon -kun varma korinklino kaj ekkriis: - ---Kian teruran vidaĵon tio malfermas antaŭ ni; sed mi tute kredas -je la realeco de tiuj aferoj. - -Ŝia edzo aspektis pensema.--Kara amiko,--li diris--, ĉi tiu afero -tre interesas kaj kortuŝas min, unue ĉar ĝi koncernas vin tiel -intime; sed ankaŭ de psikologia vidpunkto ĝi estas, sendube, tre -esplorinda. Nu, kiel vi jam scias, mia cerbo, ŝajne, ne estas -konstruita por esplorado de supernaturaj aferoj. Mia kampo estas -elserĉado de naturaj fenomenoj kaj leĝoj. Efektive pro tio, ke -kelkaj eminentaj fizikistoj, sin enmiksinte en psikaj enketoj, -pli-malpli sentaŭgiĝis por la laboro en siaj specialaj fakoj kaŭze -de antaŭjuĝoj, mi tenis min tute flanke de tiaj demandoj. Almenaŭ -mi penis fari tion. Sed tio estas por vi tre grava afero, kaj, antaŭ -ol vi foriros, vi nepre devas viziti viron, kiu povos, se tio estas -ebla, ĵeti lumon sur ĝin. Ĉu vi ne pensas, mia kara,--li demandis -sian edzinon,--ke vizito al Bazilo Musatov tre interesos kaj eble -helpos sinjoron Marston? - ---Sendube,--respondis la grafino;--mi nur atendis oportunan okazon -proponi ĝin, kaj mi estas certa, ke Bazilo Musatov tre interesiĝos -pri tiu stranga afero. - -La profesoro konsente ekbalancis la kapon kaj diris: - ---Li estas stranga kaj kutime sindetenema homo, donanta al fremduloj -impreson de malĝentilulo. Tamen li estas famekonata, kaj de la -vilaĝanoj en la ĉirkaŭaĵo respektegata kiel sanktulo kaj kiel -homo posedanta grandan potencon super ĉiuspecaj demonoj, sorĉaĵoj, -k. t. p. Li loĝas en izola loko ĉirkaŭ dek verstojn de ĉi tie. Li -scias iom la Esperantan lingvon kaj regule korespondas kun du aŭ tri -alilandanoj pri psikaj aferoj. Sed, pro manko de buŝa ekzerciĝado, -li parolas iom neperfekte. Ĉu vi volas viziti lin? Bone. Mi tuj -ordonos pretigi la kaleŝon. - -Survoje la profesoro sciigis al Leonardo multajn interesajn aferojn -el la historio kaj pri la karaktero de Bazilo Musatov kaj samtempe -kelkajn informojn pri nuntempaj religiaj statoj de la lando. -Bazilo Musatov edukiĝis de avo, _popo_ de vilaĝo en Vladim -gubernio, honesta, severmora homo. Ne estante filo de popo, Bazilo -ne estis devigata alpreni la saman, pastran okupon. Post la morto -de la avo, Bazilo aliĝis al _raskolniki_ t. e. malortodoksuloj. -Pro sia maltima parolemo li suferis multe da persekuto kaj fine -transportiĝis en Siberion. Tie--ĉu malgraŭ, ĉu sekve de teruraj -travivaĵoj--malvolviĝis en li tre stranga, fervora religieco. Laŭ -famo li suferadis ĉiajn insultojn, ĉiajn mizerojn senplende kaj -ĉiam ame benante siajn turmentantojn. Li havis, oni diras, misteran -povon sanigi malsanulojn per simpla manpremo aŭ milda frotado de la -doloranta loko. Kiam, en la jaro 1905, eliris proklamo, stariganta -en Rusujo religian liberecon, li revenis kun areto da sekvantoj. -Sed certe estas, ke li ŝuldas sian liberecon ne al tiu proklamo, -sed al unu mirinde nobla ago. Li sanigis de epilepsio aŭ--kiel -oni asertas--liberigis de malpura spirito la solan, amegatan filon -de la tiea guberniestro, kvankam ĉi tiu antaŭe traktadis lin kun -granda krueleco. Liaj sekvantoj, plejparte nur ŝajn-ortodoksuloj, -nun reiris malkaŝe al sia sekrete tenita kredaro. Multaj faris tion -tuj post tiu proklamo; kaj, laŭ ĵusa raporto, la ortodoksa eklezio -perdis multe da anoj. - -Bazilo kun sia sekvantaro unue loĝiĝis en Moskvo kaj poste en -Peterburgo. Tie ili aliĝis al tiu nova organizaĵo, la _Bratzy_ -aŭ _fratetoj_. La Bratzy predikas pri diversaj moralaj temoj -koncernantaj la ĉiutagan vivon, kaj konsolas tiujn, kiuj venas al -ili kun koroj vunditaj kaj premitaj en batalado kontraŭ neegalaj, -konfuzaj vivokondiĉoj. Sendube li celis inspiri al ili sian propran -religian fervoron kaj alprenigi al ili sian apartan kredaron pri -spirita vivado. Sed, malsukcesinte, Bazilo forlasis Peterburgon kaj -sin retiris en izolan kampodomon, ĉagrenita reformemulo. Malgraŭ -siaj strangaj ideoj kaj bigota fido je si mem, li estas profunda -pensulo kaj senduba noblulo, al kiu oni povas multe pardoni. Li -tenas kaj sentime disvastigas opiniojn, kiuj nepre alvenigus ĉiujn -aliajn en konflikton kun la guberniestro, sed ial oni ne volas aŭ ne -kuraĝas tuŝi lin. - -Leonardo aŭskultis kun vigla intereso la rakonton de la maljuna -profesoro kaj plezure antaŭrigardis konatiĝon kun tia neordinara -persono. Subite la kaleŝo haltis. Jam noktaj ombroj falis, kaj -plena silento regis en la ĉirkaŭaĵo. Mallarĝa, falĉilforma luno -ĵetis inter malrapide preterpasantaj nubetoj malhelan lumon sur la -pejzaĝon, kies unutoneco malrigidiĝis nur per kelkaj strangaformaj -salikoj, starantaj ĉe la bordo de dormeme serpentumanta rivereto. -Elkaleŝiĝinte, la du viroj iris laŭ mallarĝa, malglata vojo, -gvidataj de servisto kun lanterno, kaj post nemultaj minutoj atingis -la hejmon de la sanktulo. Responde al demando de Leonardo, la grafo -diris: - ---Ne, Bazilo Musatov ankoraŭ ne enlitiĝis, li foruzas multe da -"noktomeza oleo"; sed lia domistino, maljuna Sonjo Dmitrijevna, tre -verŝajne jam ronkas, metinte la noktomanĝon en kaserolo sur la -fornon. La sanktejo de nia amiko troviĝas ĉe la malantaŭa flanko -de la domo, kaj sendube ni baldaŭ vidos lumon de kandelo lumigantan -ĝian fenestreton. - -En la duonlumo Leonardo povis nur vidi, ke la domo estas malnova, -plejparte ligna konstruaĵo, iom pli bonaspekta, ol la ordinara -rusa farmdomo de tiu distrikto. Du lignaj kaj iom nefirmaj peronoj -kondukis al mallarĝa verando, okupanta la tutan larĝon de la -domo. Super ĉi tiu verando, kaj super partoj de la du apudaj -flankoj de la konstruaĵo, troviĝis dua, tegmentita verando kun -krude ornamitaj, fenestrosimilaj arkaĵoj. La rusa nobelo la unua -supreniris la ŝtuparon kaj frapis la dompordon. Leonardo sekvis, per -la rigardo esplorante la strangan fasadon. Post kelkaj momentoj la -pordo malfermiĝis, kaj sur la sojlo aperis mezgranda, larĝaŝultra -viro, vestita per longa, paltosimila surtuto el malhela ŝtofo -kun leda zono. La lumo de la lanterno nur montris, ke lia vizaĝo -estas kovrita de nigra barbo. Malrapide li malfermis la pordon kaj -trankvile, preskaŭ reve, rigardis la venintojn. Subite li ekparolis -ruse: - ---Ho! Via grafa moŝto. Tio estas vi? Kun amiko. Bone. Envenu, mi -petas. Tia malfrua vizito surprizas min; sed, supozeble, grava afero -alvenigas vin. - -La sinteno kaj parolmaniero de la viro montris plezuron kaj simplan -dignon kun tuta malesto de la humileco, kiun Leonardo dum sia vizito -tiel ofte rimarkis ĉe subuloj alparolantaj superulojn. Ili eniris -iom vastan, krude meblitan ĉambron, lumigitan per lampo staranta sur -komodo. La profesoro respondis Esperante, parolante malrapide: - ---Bonan vesperon, Bazilo Musatov. Mia amiko, sinjoro Leonardo -Marston, estas famekonata angla Esperantisto, kaj mi kondukis lin -ĉi tien, por ke li povu priparoli kun vi tre interesan okazaĵon, -kiu, laŭ lia opinio, klare pruvas la eblecon esti regata de malpuraj -spiritoj. - ---Ho, via moŝto,--demandis la religiulo ruse,--ĉu li do konvertis -vin? - ---Tute ne,--respondis la profesoro, iomete embarasite de la -neatendita demando,--tamen mi estas jam malpli inklina aserti la -neekziston de spiritaj estaĵoj. - ---Kuraĝiga ŝanĝo;--diris solene la nigrabarbulo kaj, sin turnante -al Leonardo, ekprenis ambaŭ liajn manojn. La plena lumo de la lampo -nun montris al tiu lasta la rimarkindajn trajtojn de la kamparano. -Lia vizaĝo unuavide estis nedelikata, preskaŭ maldelikata kaj -ŝajne apartenis al la vulgara tipo de tiu parto de la lando. Lia -malhela hararo kaj longa barbo estis nekombitaj. Sed la frunto -estis la frunto de sentima pensulo, kaj liaj iom enkavigitaj, -malhelaj okuloj, malantaŭ superpendantaj, vilaj brovoj, montris -neordinarajn inteligentecon kaj animplenecon. Kelkaj sulkoj ĉirkaŭ -la buŝo kaj en la kavaj vangoj vidigis, ke multaj suferoj kaj -ĉagrenoj maldolĉigis al li la vivon. Tamen por simpatiaj okuloj la -plej karakterizaj trajtoj de la viro estis forta volpovo, strange -intermiksita kun kortuŝa mildeco. - -Ambaŭ viroj esplore rigardis unu en la okulojn de la alia. Bazilo -Musatov la unua ekparolis, uzante la Esperantan lingvon, malrapide, -haltade: - ---Ĉu la lumo de la Dia amo jam lumigis vian animon?--li demandis, -sed tuj aldiris:--mi ekvidas, ke ĝi lumigis. Sciigu al mi, frato, mi -petas, kial vi venis ĉi tien. Parolu malrapide kaj simple. - -Metinte kun dignoplena mieno tri krudajn seĝojn apud la fornon, li -invitis siajn gastojn sidiĝi. - -Per malmultaj kaj simplaj vortoj Leonardo denove rakontis sian -strangan historion. Sentante, ke li parolas al persono, kiu -plene simpatias kun li kaj plene komprenas lin, li prezentis la -okazintaĵojn kaj siajn proprajn konkludojn el spirita vidpunkto. - -Bazilo Musatov aŭskultis seriozmiene kaj kun videbla kortuŝiĝo, -preskaŭ ne formetante la okulojn de la alloga vizaĝo de la anglo. -Kelkfoje li konsente ekbalancis la kapon, kaj du aŭ tri fojojn li -devis peti la profesoron, ke li afable traduku por li rusen frazon, -kiun li ne tute komprenis. Poste li pene respondis kun kelkfoja -helpo de la grafo. Lia esprimplena vizaĝo ardis pro profunda emocio -kaj fervora deziro, ne nur doni al sia fremda vizitanto la utilon -de sia propra sperto, sed ankaŭ malfermi la okulojn de sia najbaro -je la realeco de la spirita mondo. Ofte estis por la aŭskultantoj -dolore vidi lian grandan penon esprimi siajn pensojn per nesufiĉa -lingvaĵo. Li fervore parolis pri la baraktoj de sia animo en marĉoj -de malbonaj pasioj; pri la terura batalado, kiun li eltenis kun -potenculoj, volantaj entiri lin en ankoraŭ pli profundajn abismojn. - ---Mi scias,--li ekkriis pasie,--kion signifas esti en la tenego de -malbonaj, mensogemaj demonoj, kaj mi scias la ekstazan ĝojon esti -liberigita el ilia potenco de la ama korfavoro de Dio. Liberigite, -mi petegadis la Dian Patron kun larmoj kaj ĝemado en la daŭro de -multaj sendormaj noktoj, ke Li donu al mi la povon spirite eltrovi -malbonajn supernaturulojn por la utilo de simile turmentataj animoj, -kaj liberigi ilin. Sed multajn lecionojn mi devis ellerni, antaŭ ol -mi ricevis tiun kapablon. Kelkajn el tiuj lecionoj mi tre dezirus -komuniki al vi, sinjor' anglo. - -Al la streĉe aŭskultantaj vizitantoj Bazilo rakontis plue, kiel, -post longaj fastoj kaj preĝoj, li kapabliĝis kontraŭstari kaj -kelkafoje elpeli demonojn. Malfeliĉe Leonardo ne povis kompreni -ĉion, kion li diris, kaŭze de troa ekscitiĝo, kun kiu li parolis, -kaj iom tro laŭvorta traduko el lia gepatra lingvo. Fine la -nigrabarbulo diris: - ---Mi sufiĉe bone konas la agadon de via "Societo por Psikaj -Enketoj" per Esperanta gazeto "La Spirita Mondo", kiun unu el miaj -korespondantoj en Parizo regule sendas al mi. Sendube multaj -honestaj ... _Ljuboznatelnie_?--via grafa moŝto,--li demandis, sin -turnante al la profesoro. - ---Sciavidaj--tradukis ĉi tiu. - ---Dankon;--sciavidaj homoj sin okupas per tiuj spiritistaj enketoj, -sed ho! Kiom ilin trompas mensogantaj demonoj, kaj kiom ili -endanĝerigas kaj efektive ruinigas multajn homojn, pleje malsaĝajn -virinojn. Jen la malnova deziro ... _obnaruĵit razvernut_--mi petas, -via moŝto? - ---Malvolvi, malkaŝi, eltrovi misterojn. - ---Dankon;--malnova deziro eltrovi spiritajn misterojn, kiujn -Providenco saĝe kaŝis antaŭ ni. Ili uzas danĝerajn, malpermesatajn -rimedojn, kiuj povas nur konduki, laŭ malĝustaj vojoj, for de Dio, -al malfeliĉego. - -Leonardo estis tre kontenta renkonti spertulon, kiu tiel plene -samopiniis kun li. Dirinte sian kontentecon, li demandis: - ---Nu, kara amiko, kiujn lecionojn vi devis lerni? - -Elesplore kaj kun videbla korinklino rigardante en la vizaĝon de la -fremda vizitanto, la kamparano respondis solene: - ---Antaŭ ĉio, unu lecionon, frato, la lecionon pri la ... ĉiopova -... ne, tio ne estas la ĝusta vorto ... la ĉion venkanta potenco -de la amo. Malamo faras, aŭ plibone, efikas neniom, eĉ ne kontraŭ -demonoj. Memoru, ke vi havas aferon ne nur kun malbonaj, spiritaj -estaĵoj, sed ankaŭ kun homaj estaĵoj. Se vi volas venki homajn -korojn, eĉ korojn en tenego de demonoj, lasu vian propran koron -pleniĝi per Dia amo. Nenio povas kontraŭstari ĝin. La mondo -ankoraŭ ne konas la potencon de la amo. Multaj malbonaĵoj nur -venkiĝas de amo; pli multaj, ol kiom homoj supozetas. Malamo kaj -malestimo estas senpovaj kontraŭ demonoj; ili nepre superos vin en -batalejo de malbonaj pasioj. Ne malamu. Ĉu vi memoras--kompreneble -vi scias ... _igumamma_ ... mi petas, mia grafa amiko ... ho, -jes, citaĵon el la Skribo de Sta Judaso?--Li serĉis momenton -en sia surtuto kaj eltiris pale verdan volumon, Esperantan Novan -Testamenton.--Jen ĝi estas: "Sed Miĥaelo, la ĉefanĝelo, kiam, en -kontraŭstaro al la diablo, li disputis pri la korpo de Moseo, ne -kuraĝis lin akuzi insulte, sed diris: 'La Sinjoro vin riproĉu'." - -Bazilo Musatov fermis la libron kaj malrapide reenpoŝigis ĝin. -Ambaŭ vizitantoj atendis ĝis li parolos plue. Tion li faris post -momento, dirante: - ---Kaj la dua leciono estas jena: gardu vin, ke via motivo estu pura. -Vi devas agi mal... malegoiste, en simpleco de l' koro, timante Dion. -Estas ja danĝera afero kontraŭstari supernaturajn potenculojn kun -... kio estas la ĝusta vorto? ... kun dividita koro. La povo kaj la -gloro alskribiĝu al la Eternulo. - -Dum kelka tempo Leonardo rigardis enpense en la lumon de la lampo. -Li ne povis malkompreni la rektan inspiron de la stranga kamparano, -nek lian naivan supozon, ke li povos akiri superecon super la terura -demona estaĵo reganta fraŭlinon Haverford. Fine li diris: - ---Frato Bazilo, tio estas por mi gravega vizito: Vi malfermis -antaŭ miaj okuloj novan vojon. Mi neniam forgesos viajn lecionojn. -Mi dankas vin.--Li leviĝis kaj varme manpremis la vilaĝanon, -aldirante:--Sed mi ekvidas, ke nia nobla amiko montras signojn de -laciĝo, kaj, cetere, ni devas ne stari inter vi kaj via noktomanĝo, -kiu, mi timas, difektiĝas sur la forno. - -En la daŭro de la veturo hejmen Leonardo kaj la profesoro malmulte -parolis. Ambaŭ estis okupitaj de siaj propraj pensoj. Ĉiu sentis, -ke la medito de la alia estas tro serioza por enmiksiĝo; kaj ĉiu -demandis sin, kiaj pensoj trapasas la kapon de la alia, kaj kia estos -la sekvo de la ĵusa vizito rilate al lia propra vivo. - - - - -ĈAPITRO V - - -Leonardo revenis hejmen post unutaga resto en Londono. Tie li -konsiliĝis kun siaj prokuristoj pri gravaj aferoj rilate al la -sekreta heredaĵo kaj vizitis Malkomon Vincent ĉe sia amiko, doktoro -Garner. Kun ĝojo li trovis, ke la pliboniĝo de la junulo estas, -kvankam nerapida, tamen seninterrompa kaj esperplena. - -Survoje de la stacidomo Linkfield li renkontis Lornan Prior kun -hokeo-bastono en unu mano kaj ĉapelo en la alia. Ŝi salutis lin kun -gaja rideto kaj montro de senartifika ĝojo. Ricevinte sciigojn pri -la feliĉa paso de lia longa vojaĝo kaj pri la farto de Malkomo, ŝi -ekkriis: - ---Ho, sinjoro Marston, mi tiom senpacience atendis vian revenon! -Lastan sabaton la patro, Malkomo kaj mi ricevis de viaj amikoj, -gesinjoroj Harding el Elmcroft, invitokartojn al festeto, okazonta -venontan merkredon. Sendube vi trovos vian invitilon inter la -leteroj, kiuj atendas vin--tia amaseto, kuŝanta sur via skribtablo! -Bedaŭrinde kompatinda Malkomo ne povos iri, kaj la patro, malgraŭ -miaj petegoj, ne volas akcepti. Sed li permesis al mi iri sub via -kompetenta prizorgo. - ---Bone, virineto. Mi bedaŭras, ke via patro ne volas iri--la -distriĝo farus al li bonon--sed, verdire, mi ne supozis, ke li -akceptos la inviton. Nu, volonte mi prenos sur min la gravan taskon -deteni vin de petolaĵoj. Mi estas tre kontenta, ke gesinjoroj -Harding ankaŭ invitis vin. Ili estas tre ĉarmaj kaj afablaj homoj. -Ĉu vi jam respondis? - ---La patro skribis hieraŭ pro mi, akceptante, en la okazo se mi -povos akompani vin. - ---Ĉu via onklino Delfino ankaŭ ricevis invitilon? - ---Mi supozas, ke ne. Ŝi ne aludis ĝin. Morgaŭ aŭ postmorgaŭ -ŝi iros ien al la marbordo, verŝajne por siaj nervoj. Sed kial vi -aspektas subite tiel seriozmiena? - ---Ĉu mi aspektas seriozmiena?--Leonardo demandis distrite. - ---Jes,--respondis la knabino riproĉeme,--kutime via vizaĝo havas -tre trankvilan, senpasian aspekton, kiel statuo ĉizita el kolorita -marmoro, kvazaŭ vi vivadas en animoregionoj alte super ni ordinaraj -mortemuloj. Sed kelkafoje dum la lastaj monatoj mi rimarkis, ke vi -aspektas tre serioza, tro serioza; efektive. Kaj antaŭ momento via -vizaĝo alprenis mienon, kvazaŭ subite la zorgoj de la tuta mondo -surmetiĝus sur viajn ŝultrojn. - -Leonardo devigis sin rideti.--Oni diras,--li respondis,--ke -karakteriza trajto de la tipa, moderna fraŭlino estas troa troigemo. -Mi vidas, ke ankaŭ vi, Lorna, suferas de tiu nuntempa, malbona -tendenco. - ---Ho, sinjoro Marston,--rediris la knabino kun ŝajnige alprenita -digna mieno,--oni ne lernigis al vi troan ĝentilecon en Rusujo. -Efektive! Mi ne vidas en mi tipe modernan fraŭlinon; dankon! -Sed,--ŝi aldiris gaje,--mi devas ne malpaciĝi kun vi en la nuna -tempo, pro timo ke vi rifuzos konduki min al Elmcroft. Mi devas -konfesi, ke mi antaŭsentas grandan plezuron. Tio estas ja la -unua invito, kiun mi ricevis al festeto en malnova, historioriĉa -domego. Ho! kiel ofte mi deziregis rigardi de proksime tiun belan, -pentrindan konstruaĵon; sidi en la kiosko, kie malfeliĉa Lady Hilda -Etherington verkis siajn malgajajn, sed tiel belajn versaĵojn; kaj -trapasi la herbejon, kie la du kuzoj, Arturo Hampton kaj Paŭlo -Falkoner, tiel furioze duelis pro la amo de bela Dora Moffat. -Mi ankaŭ tre deziras konatiĝi kun sinjorino Harding. Oni jam -priparolas ŝin en la ĉirkaŭaĵo kiel treege ĉarman bonan, kaj -ankoraŭ tre belan virinon. Mi adoras belecon kunigitan kun boneco. - -Leonardo ekrigardis kun konsenteco la animplenan vizaĝon de la -knabino, lumigitan de junula viveco. Vespera venteto flirtigis -ŝiajn brunajn harojn, kiujn radioj de la subiranta suno delikate -origis. Ŝi aspektis bela, korpura, bona.--Jes, Lorna,--li -diris,--noblanimeco kaj boneco kunigitaj estas elementoj de granda, -malofta ĉarmo. Boneco, precipe en sia plej alta grado, sankteco, -ĉiam beligas; sed ekstera beleco ne ĉiam estas signo de boneco; -male, ĝi ofte fariĝas malhelpo al boneco. - ---Jes, mi tute konsentas kun vi, kaj certigas vin, ke mi multe pli -sopiras esti bona, ol esti bela. Sed, ho, mia animo raviĝas de la -belo en ĉio ĉirkaŭ mi. Mi ne povas ne esti ravata. En ĉio bela mi -vidas kvazaŭ la vizaĝon de Dio. Jen, rigardu, sinjoro Marston, tiun -belan malleviĝon de la suno kun tia riĉo da harmoniaj koloraĵoj. -Ĉu iu povas rigardi tian vidaĵon, ne sentante sanktajn emociojn kaj -inklinon adori?-- - -La pensemaj okuloj de la viro sin turnis denove, post rigardo al la -rimarkinde bela sunsubiro, kun nova sento de plaĉo kaj admiro al -la entuziasmigita vizaĝo de la knabino ĉe lia flanko. Lorna ne -rimarkis lian admiran rigardon; ŝian atenton ensorĉis la ardanta -okcidenta ĉielo.--Ĝoju,--li diris,--pro nobliga amo al la belo; ĝi -estas altvalora donaco. Nu, viaj vortoj rememorigas al mi kelkajn -frazojn el via lasta letero, pri kiu de mia reveno el Svisujo mi -deziris paroli kun vi. En tiu letero vi skribis pri kunvenoj, kiujn -vi ĉeestis en Londono, kaj kiuj donis al via vivo novan inspiron, -novan celon. Mi tre volus scii iom pli pri tiuj kunvenoj. En la nuna -tempo tiom da ŝajne bonaj, sed vere insidaj ideoj elmetiĝas, ke oni -devas esti tre singarda. - -Ili nun alproksimiĝis al vojkruciĝo. La ĉefvojo kondukis rekte -antaŭen al la vilaĝo, kie troviĝis la domo de Leonardo, kaj -flanka vojo tra bela erikejo al la malnova hejma bieno de la familio -Vincent. Ĉe la lastaj vortoj de Leonardo Lorna malrapidigis siajn -paŝojn kaj kun signoj de ioma konfuziĝo surmetis al si la ĉapelon, -zorge fiksante ĝin per du pinglegoj. - ---Jes,--ŝi respondis, ne rigardante la demandinton, kaj penante -paroli fervore,--mi tre ŝatas la okazajn kunvenetojn en la domo de -sinjorino Dunlop kaj aliaj. Oni tie renkontas tre agrablan kaj bonan -societon. La temoj pritraktataj ofte estas "la artoj en la servo de -la religio" kaj ... "la dediĉo de ĉiuj ... pensoj al la venonta -gloro de Mesio sur la tero". Sed mi devas ne reteni vin; vi certe -deziras rapidi hejmen, kaj mi volas esti en la domo, kiam la patro -revenas por la temanĝo. - -Leonardo rimarkis la embarason, tiel neordinaran ĉe la knabino, -kaj ioman malinklinon priparoli tiujn kunvenojn. Li ne povis ne -senti surprizon kaj ĉagreneton. Ĝis tiam Lorna montris al li -ĉiam plenan, kvazaŭ infanan konfidon kaj kun kortuŝa malkaŝemo -lasis lin partopreni ŝiajn ĝojojn kaj malĝojojn. La sprita kaj -sciama knabino ĉiam volonte venis al li kun siaj intelektaj kaj -spiritaj malfacilaĵoj kaj avide aŭskultis lian instruon pri interna -vivado kaj memkulturado. La egalanima vizaĝo de Leonardo, tamen, ne -montris la pensojn, pasantajn tra lia kapo. Laŭ sia kutima milda -parolmaniero li diris: - ---Bone, kuru do hejmen. Laŭvole vi povos sciigi al mi iom pli pri -tiu nova kulto sur la vojo al "Elmcroft". - -Kelkajn tagojn poste, kabrioleto, tirata de bela, vigla ĉevalo, -laŭiris tre plaĉan ĉefvojon en la graflando Hertford en la direkto -al "Elmcroft". Leonardo sidis sur la veturigistejo, kondukante, kaj -ĉe lia flanko, sur iom pli malalta loko sidis Lorna. Malantaŭ ili, -sub lakea sidejo vidiĝis du malgrandaj valizoj. La frua posttagmezo -estis tre bela; pli idealan aŭtunan tagon gesinjoroj Harding ne -povus elekti por sia festeto. La du kunveturantoj babilis gaje. -Ambaŭ plene ĝuis la rapidan iradon tra la ĉarma, sunlumigita -kamparo. En la daŭro de duonhoro la vojo kondukis ilin laŭlonge -de la dorso de alta teraĵo. Ambaŭflanke etendiĝis, videbla ĝis -distanco de preskaŭ dek mejloj, tre okulplaĉa, ondoforma pejzaĝo, -prezentanta belajn, ĉiam ŝanĝiĝantajn vidaĵojn. - -Lorna estis en serena humoro, plena de feliĉaj antaŭsentoj tiaj, -kiajn nur facilkora juneco povas estigi. Jen ŝi faris al sia -kunulo demandojn pri supozeblaj programeroj de la festeto aŭ pri -renkontotaj gastoj; jen ŝi petis la amikon paroli pri sia libertempa -vojaĝo en Svislando aŭ pri liaj travivaĵoj en Ruslando. Gaje ŝi -ekkriis: - ---Ho, kiom mi antaŭĝuas vian parolon! Mi nur aŭdis vin paroli -kelkfoje en la vilaĝo kaj unufoje en Londono ĉe Esperantista -kunveno, kiam mi ankoraŭ ne povis plene kompreni "nian karan -lingvon". Nun vi estos en via elemento, kaj mi tre esperas, ke ĉiuj -forportos iom el la fajro de via entuziasmo. - -Leonardo ne povis ne rideti. - ---Ni esperu al la efiko de tiu fajro,--li respondis serene,--sed ne -supozu, ke ĉiuj el tia multspeca aŭdantaro estas tiel impreseblaj -aŭ tiel entuziasmigeblaj, kiel vi, Lorna. - -Dum kelka tempo ambaŭ silentis, okupitaj de siaj propraj pensoj, -konsciante egalmezure la ĉarmon de senĝena, ama kunuleco. Leonardo -reveme sin amuzis per sia vipo, ludeme tuŝetante per ĝi la dorson -de la ĉevalo kaj aŭskultante la ritman sonon de ĝiaj hufoj. Lorna -ĉirkaŭrigardis enpensiĝe. Subite ŝi ekparolis fervore: - ---Kiel bela estas la mondo, sinjoro Marston! Sufiĉe bela, mi -kelkfoje pensas, por la "miljaro", se nur la koroj de la homoj estus -en harmonio kun la beleco kaj la boneco ĉirkaŭ ni. - ---Jes,--respondis Leonardo,--kaj tio denove rememorigas al mi vian -lastan leteron. Babilu iom pri via nova kulto. - -La junulino, ĵetinte kaŝitan ekrigardon al la firma profilo de la -kunveturanto, klinis la kapon kaj iom nerveme kunfrapetis la lakitajn -pintojn de siaj novaj ŝuoj. Plivole ŝi ne parolus pri siaj novaj -konatoj en Londono, timante, ke ŝia prudenta, singardema amiko iel -malaprobos ilin. Sed eĉ ne unu momenton ŝi demandis sin, kian -rajton li havas, kontroli ŝiajn aferojn. - ---Ho,--ŝi respondis kun sufiĉe gaja tono,--tio ne estas nova kulto, -sinjoro Marston. Mi jam sciigis al vi kelkajn temojn, kiujn oni -pritraktas. Lastan fojon,--ŝi diris plue kun ekmontro de profunda -sento,--sinjorino Lula N. Hogan, virino de granda spiritopleneco kaj -mirinda klereco, parolis pri baldaŭa dua apero de la Mesio kaj pri -jam amasiĝantaj signoj, antaŭombrantaj ĝin. - ---Jes; ekzemple? - -Lorno ne tuj respondis. - ---Nu,--ŝi diris post momento,--la signoj estas ja multaj. Antaŭ -ĉio inspirita sopiro de la kristanaro kaj de kelkaj alikultanoj; -la priprofetita apero de "energio de eraro", erarigaj instruistoj, -ĝenerala preteco kaj multaj aliaj. Poste sinjorino Selinda Paul -priparolis belege kaj inspire la bezonon pri tujaj preparoj por la -bonvenigo per ĝisfunda korpuriĝo. Iu sinjoro Mirza M. Heilman, la -ĉefa instruisto, kiun oni ŝajne respektegas, voĉlegis kelkajn -treege belajn poemojn, verkitajn de li mem. En unu el ili li rave -priskribas la belegecon de purigitaj animoj kaj la eldiecon de pura -amo, belo, ĝojo, ktp. En alia li prikantas majstre, mi certigas -vin, majstre, la mallumecon de pekopremegata mondo kaj, kontraste, -la aperontan, radibrilan lumon de la "Suno de Justeco". Sed la -plej ĉarma parto de la kunveno estis la lasta: violonludo de -sinjoro Heilman. Neniam antaŭe mi aŭdis--kaj mi dubas, ĉu vi iam -aŭdis--tian ĉielecan ludadon. Mi ne povas priskribi ĝin. Kiel -mi povus? Mi nur scias, ke ĝi ekprenis mian tutan animon; ke ĝi -tremetigis ĉiun fibron de mia spirita estaĵo, kaj, je la fino, -ĵetis min en ekstazon de spirita ĝojo. - -La veturilo nun alproksimiĝis al la enirejo de la parko, -ĉirkaŭanta la malnovan domegon de la familio Morland. Leonardo -ekstreĉis la kondukrimenojn kaj povis nur diri, kiam ili atingis la -duonrondan placon ĉe la pordistejo: - ---Nu, nu, Lorna, nur ne perdu la prudenton. Fantaziemaj -entuziasmulinoj, kiel vi, bezonas multe da balasto por ne -kapturniĝi. - -Malrapide li irigis la ĉevalon tra granda, bela pordego el forĝita -fero kaj afable salutis aperantan maljunan pordiston. - ---Bonan tagon, sinjoro,--respondis ĉi tiu,--volu vin turni -maldekstren malantaŭ la arbareto. - -Tuj kiam ili preterpasis la pordistejon, Leonardo demandis -Lorna'n:--Kiu enkondukis vin en tiun rondon? - ---Sinjorino Robinson. - ---Sinjorino Robinson? Kiu estas ŝi? - ---Amikino de onklino Delfino. - ---Hm! - ---Ho, sinjoro Marston, rigardu, kia belega vidaĵo!-- - -La vidaĵo, nun prezentiĝanta al la kunveturantoj, efektive pravigis -la entuziasman ekkrion de la knabino. Vasta panoramo de frapanta -ĉarmo etendiĝis antaŭ iliaj okuloj: pli ol kvadrata mejlo da -ondoforma kaj tre diversaspekta teraĵo. En ĝia mezo, kvazaŭ -bela juvelaro, staris la domego, turohava kaj parte hederokovrita -konstruaĵo. La vitra, kupolsimila tegmento de oranĝerio, ĉe -ĝia dekstra flanko, brilis en la posttagmeza suno kiel grandega -diamanto. Antaŭ la domo kuŝis, kiel helverda tapiŝego, glata, -dekliveta ebeno. Tie ĉi kaj tie vidiĝis, en tre plaĉa diverseco, -kelke da herbejaj terpecoj inter arbetaĵoj kaj aretoj da majestaj -kverkoj aŭ ulmoj. Rimarkinda trajto de la rava pejzaĝo estis la -multediversaj aŭtunaj nuancoj de la arboj, variantaj de orflava -koloro de velkintaj betulfolioj ĝis malhela verdo de pinoj, kiu, en -la malproksimeco, aspektis malhela bluo. - -Ravite, Lorna denove ekkriis: - ---Kia paradizo, sinjoro Marston! - -Post kelkaj minutoj la kabrioleto haltis antaŭ la portiko de la -domego, sur kies perono jam staris gesinjoroj Harding. Servistoj -alkuris, por prizorgi la ĉevalon. La vizaĝoj de la gastigantoj -vidigis sinceran plezuron. - ---Mi ĝojas revidi vin, maljuna knabo,--gaje ekkriis sinjoro Harding, -forte skuante la manon de Leonardo. - -Post ĝojoplena rigardo en la vizaĝon de la altkreska viro, -sinjorino Harding sin turnis al Lorna: - ---Bonvenon al vi,--ŝi diris afable, premante la manon de la -knabino,--vi do estas fraŭlino Prior. Mi jam konas vin per la -priskriboj de sinjoro Marston. Mi esperas, ke ni estos bonaj -amikinoj. - -Lorna rigardis la imponan, bonguste vestitan sinjorinon sen ĝeno, -kun natura scivolemo, laŭ sia impulsema, varmkora karaktero: - ---Dankon, sinjorino Harding,--ŝi respondis,--mi estas certa, ke ni -estos. Ankaŭ mi ofte aŭdis sinjoron Marston paroli pri vi kaj pri -sinjoro Harding. - -Dum Leonardo kaj sinjorino Harding interŝanĝis salutojn, dikmalalta -sinjoro Harding proponis siajn ĝentilaĵojn al Lorna. Lia bonkora -vizaĝo malkaŝe montris la plezuron, kiun donis al li la alveno de -ĉarma knabino. En li videble du inklinoj konkuris: deziro montri -dignan ĝentilecon, kiel gastiganto en lorda domego; kaj lia denatura -gaja senceremonieco. Ili eniris, gaje babilante, vastan, preskaŭ -kiel salono meblitan vestiblon, el kiu bela, marmora ŝtuparo -kondukis al supraj etaĝoj. Sinjorino Harding diris: - ---Kelkaj el la gastoj ĵus ekiris sub la gvido de sinjoro Chapman, -la famekonata geologo, por esplori interesan rokaĵon en la parko. -Aliaj sidas sur teraso malantaŭ la oranĝerio, ĝuante la plaĉan -sunbrilon. "La honorinda" Algernon Villiers--sendube vi konas lin, -fraŭlino Prior--estas en la bilardejo, ludante kun fraŭlino -Douglas, lertega ludantino, kiu penas humiligi lin. - ---Kaj seson da gastoj ni ankoraŭ atendas,--aldiris sinjoro Harding. - -Post kvaronhoro Leonardo kaj Lorna, refreŝiĝinte en la -dormoĉambroj difinitaj al ili, estis kondukitaj de sinjorino Harding -al la teraso kaj prezentitaj tie al kelkaj malgrandaj grupoj da -gaje babilantaj gastoj. Leonardo konis neniun el tiuj lastaj, sed -preskaŭ ĉiuj ŝajne jam sciis, ke li venos kaj ke li estas unu el -la honorataj invititoj. Rimarkinte, ke du junaj sinjorinoj portas la -verdan steleton, Leonardo alparolis ilin Esperante. - ---Ho!--ekkriis la pli juna verdstelulino,--vi ne rekonas nin, sed -ni ambaŭ ĉeestis la kongreson kaj aŭdis vin fari vian belan -paroladon. Nun ni atendas kun plezuro vian alparolon hodiaŭ vespere. -Kia domaĝo, ke vi ne povos paroli en nia kara lingvo! - -La alia Esperantistino sin turnis al Lorna, dirante en Esperanto: - ---Ni ankaŭ aŭdis, ke vi venos, kaj ke vi estas lerta samideanino. -Ni estas tre feliĉaj renkonti vin, kaj ni ĉiuj devas eluzi la -okazon por propagandi nian movadon. - -Ĉe ĉi tiuj vortoj envenis tra fenestra pordego de la oranĝerio -sinjoro Villiers, kondukante malaltkreskan, mezaĝan sinjorinon kun -bonhumora vizaĝo. - ---Nu,--demandis sinjoro Harding laŭte kaj petole,--kiu gajnis la -konkuron; he, sinjoro Villiers? - -La triumfa rigardo ekaperanta sur la vizaĝo de la sinjorino estis -sufiĉa respondo. La honorinda Algernon penis aspekti bonhumora kaj -indiferenta. - ---Ho ve,--li respondis kun sindeviga rideto,--la pilkoj kondutis -kontraŭ mi hodiaŭ tre mallojale, dum ili senkonscience favoris -fraŭlinon Douglas, simple falante en la poŝojn propravole. Sed -tre verŝajne mi estis distrita, antaŭsentante la plezuron ĝuotan -en ĉi tiu ĉarma societo. Kaj jen, kvazaŭ kiel kronaĵon de -mia ĝojo, mi ekvidas sinjoron Marston kun lia ĉarma amikino, -fraŭlino Prior.--Alirante la nove alvenintajn, li diris kun afekta -ĝentileco:--Per mia honoro: la leono kaj la florkrono de la tago! -Kiel vi fartas? Kaj vi? - -La dika figuro de sinjoro Harding aliris la grupon kaj, petole -ridetante, li diris, sufiĉe laŭte, por esti aŭdata de ĉiuj sur la -teraso: - ---Nova divenotaĵo, gesinjoroj: Kun forto alvenis dolĉo. - ---Ho, sinjoro Ŝimŝon,--rediris lia edzino gaje,--ĉesigu viajn -ŝercojn; vi estas eĉ pli malbona petolulo, ol sinjoro Villiers. -Cetere vi certe ne donacus al ĉiu diveninto novan veston. - ---Nu, sinjorino Filiŝtino,--rediris sinjoro Harding ridante,--mi -certe donacus, se vi ne aludus la solvon. - -Sinjorino Harding milde eltiris sian edzon el la grupo ĉirkaŭanta -lin, ekokupis lian lokon, kaj diris: - ---Geamikoj, kapitano Villiers afable konsentis gvidi vin tra la parko -kaj montri al vi kelkajn vidindaĵojn. Je la kvara teo estos servata -sur la herbejo, tie, apud la fontano. Dum la temanĝo ni havos la -plezuron aŭdi kelkajn harpsolojn de sinjoro Norman, deklamon de -fraŭlino Halstaff kaj aliajn aferojn, kredeble improvizaĵojn. Se la -ceteraj gastoj baldaŭ alvenos, ni aligos nin al vi.--Alvokinte al si -Lornan, ŝi diris, metante la brakon ĉirkaŭ ŝian talion:--Post la -temanĝo mi povos dediĉi al vi iom da tempo. Dume, bone amuziĝu. -Vi trovos fraŭlinojn Temple-Melling tre agrablaj kunulinoj. Parolu -Esperante pro propagando. - -Al Leonardo ŝi diris:--Post la vespermanĝo ni havos muzikaĵojn -de invititaj profesiuloj, sinjorino Sarony kaj sinjoro D'Arcy en la -salono kaj poste mi petos vin fari vian parolon en la librejo, kie -mi jam elmetis kelkcentojn da Esperantaj libroj, broŝuroj, gazetoj -kaj aliaj Esperantaĵoj. La cetera parto de la vespero pasos per -babilado, ludoj, muzikaĵoj, ktp. Kapitano Alderson priparolos siajn -travivaĵojn ĉe la suda poluso kaj montros aron da kuriozaĵoj. - ---Tio estas ja longa programo, sinjorino Harding. - ---Jes, kaj, mi esperas, tre interesa. - -Sinjorino Sarony ĵus finis fortepianan solon, kaj varma, bone -meritita aplaŭdo eksonis tra la ĉambraro. La ludado estis -prezentita kun mirinda delikateco kaj sentopleneco. Leonardo sidis -sola en angulo de la salono preskaŭ kaŝita de bela, palmeca -arbetaĵo. Lia vizaĝo estis revema kaj serena, kvazaŭ li lasas la -sorĉan muzikon ludi sur la kordoj de lia animo. - -Kiam sinjorino Harding leviĝis por iri en la librejon, Lorna sekvis -ŝin. La knabino prezentis en sia nova vesperkostumo okulplaĉan -aspekton de ĉarma, freŝa virineco. Ŝia vesto estis, kompare kun -la vestoj de kelkaj aliaj sinjorinoj, tre simpla, sed eleganta kaj -bongusta. Malvaste alfarita kostumo el rezedokolora, silkeca ŝtofo, -ornamita per arĝentosimilaj brodaĵoj, tre konvenis al ŝi. Ŝian -taliveston kaj parton de la jupo kovris nigra gazosimila puntaĵo -kuntirita per zono, farita el plektitaj arĝentofadenoj. Prenante la -brakon de la gastigantino, Lorna demandis: - ---Ĉu vi ne ankaŭ opinias, sinjorino Harding, ke pasie ami -la muzikon kaj ne posedi la kapablon kontentigi tian amon per -sinesprimado estas turmentego? - -La gracia virino rigardis kortuŝite en la sentoplenan vizaĝon de la -knabino kaj, subpremante ĝemeton, respondis milde: - ---Estu danka, mia kara, pro la kapablo ĝui la muzikon. Ne priĝemu -neposedon de kapabloj ne donitaj al vi. Detenado de prisopirataj -aferoj estas ja unu el la plej benoplenaj edukoj de l' vivo. -Sendube vi havas aliajn naturdonojn. Uzu ilin plene pro la gloro -de la Doninto kaj por la utilo de la homaro, kaj vi neniel sentos -turmentojn pri neakireblaj kapabloj. - ---Dankon, kara sinjorino Harding. Mi ne forgesos vian saĝan -konsilon. - -La librejo estis vasta kaj lukse meblita ĉambro, en kiu, kvaronhoron -poste, kolektiĝis la tuta gastaro. Kelkaj pririgardis la elmetitajn -librojn; aliaj, jam elektinte komfortajn sidlokojn, atendis la -komencon de la alparolo kaj intertempe gaje babilis. Sinjorino -Harding, belege vestita per malhele malvokolora, silka kostumo, havis -imponan aspekton. Ŝin ĉirkaŭis aro da sinjoroj, okupitaj kun ŝi -per serioza interparolo. Jen viroj, bonekonataj en literaturaj, artaj -kaj registaraj rondoj, videble ĝuis la kuneston kun tiu ĉarma, -sprita virino, kies brilaj talentoj altiris senkonscian adoron de -ĉiuspecaj intelektuloj. Ĉie ŝi estis la estrino, la animo de -la societo, inter junuloj, same kiel inter plenaĝuloj. Kelkaj el -la invititoj atentis ŝian bonkoran edzon nur pro ĝentileco kaj -konveneco, aliaj sin amuzis, de tempo al tempo, aŭskultante liajn -humoraĵojn. En la daŭro de la tuta vespero li vire penis esti -kontenta kaj gaja, malgraŭ la ĉagreno, ke li ne povas--laŭ deviga -interkonsento kun la edzino--aranĝi vistludon. - -Leonardo eniris la ĉambron ĉe la flanko de maljuna sinjoro en -pastra vesto. Tio estis la tiea paroĥestro, bonekonata verkisto -kaj ekzegezisto. Ili vigle pridiskutis la demandon, ĉu efektive la -profeto Cefanja aludas en sia tria ĉapitro al internacia lingvo, -kiel Esperanto, dirante: "Tiam Mi ŝanĝos la lingvojn de la popoloj -per pura lingvo, ke ili ĉiuj voku al la nomo de la Eternulo por -servi Lin, ĉiuj en konsento." Leonardo ĵus eldiris sian konvinkon, -ke por la priprofetita rapidega unuiĝo de la tuta kristanaro "en la -lastaj tagoj" internacia lingvo estas nepre necesa, kiam sinjorino -Harding alpaŝis por peti lin, ke li bonvole komencu sian paroladon. -La blankhara pastro, dum momento retenante lin, diris: - ---Mi tre esperas, sinjoro Marston, ke ni baldaŭ havos okazon plue -priparoli tiun tre interesan temon. - -Leonardo iris en la profundon de la ĉambro kaj ekokupis lokon antaŭ -granda libroŝranko. La altkreska, beltalia viro, facile sin apoganta -al altdorsa seĝego, prezentis en sia frakvesto impresan figuron. -Dum kelke da momentoj li ĉirkaŭrigardis. Lia vizaĝo estis eĉ pli -ol kutime pensema. El liaj parolantaj okuloj, vagantaj de unu al li -turnita vizaĝo al alia, lumis arda rigardo, kvazaŭ forta deziro -regas lin, tuŝi la korojn de siaj aŭskultontoj. Jam ĉe liaj unuaj -vortoj: "Sinjorinoj kaj sinjoroj"--la tuta aŭdantaro estis, ŝajne, -sub la sorĉo de lia personeco. Li parolis kun la facileco kaj la -gracieco de oratoro, kutiminta alparoli bone edukitajn rondojn: - ---Mi volas bazi mian parolon sur du asertoj, kies akcepton mi povas -antaŭsupozi. La unua estas, ke ĉiuj homoj, kun escepto, eble, -de personoj sen morala prirespondeco, pli-malpli konscie deziras -pasigi noblan vivon. Kaj la dua aserto estas jena: La plej nobla -vivo estas vivo de servado, de sinoferado.--En la homan koron saĝa, -ama Providenco enmetis senton de malkontento kaj senripozo, ĉiaman -penadon al io pli alta, nobla, dieca. Ne estas mia intenco prediki -al vi. Ĉi tie estas por tio nek la loko, nek la okazo. Mi nur volas -diri, ke nobleco estas nepra kondiĉo de kontenta, feliĉa vivo. Kial -tiom da homoj estas malkontentaj, malfeliĉaj? En tre multaj okazoj -tial, ke ilia vivo estas memcentrigita, aŭ, se vi volas, tial, ke la -pli noblaj aspiroj de la animo ne trovas taŭgan elirejon. Tio estas -precipe asertebla rilate al la superaj klasoj, almenaŭ en ĉi tiu -lando. Nur utila, per bonfaroj plenigita vivo povas esti vere feliĉa -vivo. - -Post mallonga paŭzo li demandis, iomete sin klinante antaŭen: - ---Ĉu vi pensas, ke la riĉaj kaj en komfortaj cirkonstancoj vivantaj -klasoj estas la plej feliĉaj? Certe ne! Komparu nur, ekzemple, -la vizaĝesprimojn de veturantoj en aŭtomobiloj--malantaŭ la -veturigisto--kun la mienoj de homoj--ni diru--en ŝarĝveturilo de -surstrata vendisto. - ---Tre kredeble neniu el vi forte dubas pri la efektiveco de postmorta -vivo. Vi do volonte konsentos, ke la grado de feliĉo en tiu -transtomba vivo multe dependas de la ĉitiuflanka vivado, kiu estas -ja nur preparo kaj taŭgigo por la aliflanka vivado. Nu, mi ne povus -al mi prezenti en la transejo pli maldolĉan memriproĉon, ol la -pripenson, ke mi ne uzis ĉiujn miajn fortojn kaj oportunajn okazojn -por bonfarado. - -Denove Leonardo paŭzis momenton. Ekprenante libron, kuŝantan sur -apuda tableto, li voĉlegis ĝian titolon: "Girlando da noblaj -vivoj. Tagoj el la vivo de dudek el la plej noblaj homoj konataj." -De Doroteo M. Langton, B. A. Mi rekomendas ĉi tiun libron al -vi.--Balancante ĝin en la mano por doni emfazon al siaj vortoj, li -parolis plue kun kreskanta sentopleneco: Ĉiuj ĉi tiuj homoj kaj -ĉiuj ceteraj, kiuj ornamas kiel belegaj oraj desegnaĵoj la paĝojn -de la historio, kaj kies memoro estas netakseble riĉa heredaĵo de -la homaro, ĉiuj gajnis sian senmortan glorkronon per nobla vivado -de sinofero al siaj kunhomoj. Ho vi, junaj viroj kaj junaj virinoj, -kun viaj talentoj, pri kiuj vi devos prirespondi; kun viaj sociaj -privilegioj, permesu, ke mi rekte alvoku vin: Plenigu vian vivon -per amo al Dio kaj amo al la homaro, amo montranta sin per noblaj -bonfaroj, kaj tiam vi estos vere feliĉaj kaj feliĉigaj por aliaj. - ---Tre verŝajne kelkaj el vi nun pensas, ke mi vagas malproksime -de la temo anoncita de nia aminda gastigantino. Neniel. Inter -aspiroj pri nobla vivo kaj Esperanto ekzistas intima rilato, ĉar -la esenco de la Esperanto-movado estas penado plibonigi, plinobligi -la homan vivon. La savo de la homaro estas la celo de la plej -fervoraj Esperantistoj. Mi ne volas diri, ke Esperanto povas savi la -mondon. Tio estas senfine pli sankta afero. Sed jenon mi kuraĝas -aserti: Kvankam troviĝas ja multaj bonegaj movadoj, krom Esperanto, -tamen ekzistas preskaŭ nenia bonfara movado, eble tute nenia, -kiu ne fariĝus multe pli bonefika kaj benoplena per la helpo de -Esperanto. Por multaj homaltigaj movadoj internacia lingvo estas -nepre necesa. Mi nur bezonas citi tre malmultajn por pruvi mian -aserton: Interpopolaj pacmovadoj, misioj, klopodoj pri forigo de -multaj malvirtoj, kiel alkoholismo, blankasklava komerco, ekspluatado -de la malriĉaj klasoj, ktp. - ---Mi ne volas paroli pri la komerca utileco de internacia lingvo, -nek plue pri la necesego por ĝi kaŭze de la ĉiam multobliĝantaj -interpopolaj rilatoj; mi eĉ silentos pri la grandegaj ŝparoj en -la militbudĝetoj, kiujn okazigos ĝenerala interkompreniĝo kaj -sekva interfratiĝo de la diversaj popoloj--mi volas fari alvokon al -pli altaj motivoj. Hodiaŭ vespere, laŭ deziro de niaj estimataj -gastigantoj, mi nur celas akcenti la etikan, la spiritan valoron de -Esperanto. - -La parolanto faris svingan mangeston, kvazaŭ li forŝovas pli -materialajn konsiderojn el siaj pensoj.--La praktika valoro de -Esperanto,--li diris,--jam ne bezonas argumentadon. Rigardate el -ĉi tiu vidpunkto, Esperanto staras nun sur firma, nemovebla bazo. -La etika valoro de Esperanto estas netaksebla: Ĝi estas reformema, -nobligema potenco. Mi konas homojn, virojn kaj virinojn, kies vivo -per ĝi fariĝis radianta, feliĉa. Vivante, antaŭe, nur por si -mem, ili ofte sentis sin enuigataj, malkontentaj, ĝis ili venis sub -la sorĉon de nia movado. Kia ŝanĝo! Kio kaŭzis tiun ŝanĝon? -Pli vastigita perspektivo, sekve de kontakto kun samideanoj en -ĉiuj partoj de la terglobo; kredo je la solidareco de la homaro; -novenaskita konvinko, ke interfrateco kaj komuna, sur amo bazita -laboro por la feliĉigo de la homoj estas realigebla afero, jam -interne de la limoj de praktika celado. Troviĝas en ĉiuj landoj -homoj, kiuj forlasis sian okupon por sin dediĉi kun ĝojoplena -entuziasmo al la propagando de Esperanto kaj de novaj idealoj per ĝi -realigeblaj. - ---Nu, amikoj, kio estas la komenca kosto de tiom da beno, beno -ricevota kaj beno donota? Dediĉo de nur kelke da horoj al la studo -de treege simpla, bela lingvo. - -Tiam sekvis mallonga priskribo de la esencaj gramatikaj trajtoj de -Esperanto, kaj deklamo de la bela Zamenhofa himno "La Espero". Poste -Leonardo faris elokventan finan alvokon uzi Diodonitan rimedon por -progresigi ĉiaspecajn movadojn, starigitajn por la beno de suferanta -homaro. - -Tuj post la fino de la parolado fariĝis vigla movo. Koran aplaŭdon -sekvis dankesprimoj, gratuloj kaj multaj demandoj pri Esperantaj -aferoj. Videble estis, ke la vortoj de Leonardo faris profundan -impreson sur la aŭdantaron. Lia evidenta sincereco kaj nobla -entuziasmo donis al ili nekontraŭstareble konvinkan forton kaj -aŭtoritatecon. Ĉiuj neesperantistoj promesis komenci la studon de -la internacia lingvo; eĉ "la honorinda" Algernon, iom brue; sed -Leonardo rimarkis malsincerecon en lia sintenado, kaj ne povis ne -senti kaŝitan sarkasmon en lia voĉo. - -Lorna kaj sinjorino Harding okupis kune lokojn sur angulkanapo. -Sinjorino Harding intence elektis tiun oportunan lokon, ĉar el -tie ŝi povis nerimarkate observi la profilon de la parolanto de -malantaŭ stablo kun fotografaĵo. Ŝia koro strange batis, dum ŝi -aŭskultis la viron, kiu, malgraŭ ŝiaj konsciencaj riproĉoj kaj -interna baraktado, jam plenigis ŝian animon per profunda amo. Dum la -unua parto de la parolado ŝi, unu fojon plu, honeste penis sin regi -kaj konvinki, ke ŝi agas malsaĝe; sed iom post iom ŝia koro cedis, -kaj fine ŝi fordonis sin sen kontraŭstaro al ĝuego de pasia, adora -amo. Ŝi proponis al Lorna la sidlokon ĉe sia flanko pro du motivoj: -ŝi sentis sin tre allogata al tiu ĉarma, altanima knabino, kiu tuj -alportis al ŝi tiom da malkaŝa, varmkora simpatio, kaj kiu tiom -partoprenis ŝian admiron al Leonardo Marston. Sed ŝia ĉefa celo, -eble, estis, observi la vizaĝon de Lorna dum la parolado. La knabino -aŭskultis kun streĉita atento kaj nekaŝitaj admiro kaj ĝojo. -Nenion pli la vigle atenta okulo de sinjorino Harding povis eltrovi. - -Fine Leonardo povis liberigi sin de aro da admirantoj. Kvaronhoron -antaŭe li ekvidis Lornan elirantan kune kun sinjoro Villiers, kaj -nun li sentis maltrankvilon pro ŝi. Trapasante la salonsimilan -vestiblon, li renkontis sinjoron Harding, kiu aspektis enuigita. - ---Ĉu vi scias, kie estas fraŭlino Prior, sinjoro Harding?--li -demandis. - -Prenante cigaron el la buŝo kaj petole ridetante, ĉi tiu respondis: - ---Tre verŝajne en la oranĝerio aŭ sur la teraso kune kun "la -honorinda". Mi ekvidis ilin antaŭ duonhoro malaperi malantaŭ la -palmoj apud la elirejo. Estu gardema, amiko mia; li estas diabla -amaĵisto. Mia edzino ankaŭ demandis pri ŝi. - -Enirante la palmejon, Leonardo jam ekaŭdis facilkoran ridon de Lorna -tra duonfermita pordego, kondukanta al la teraso. Alproksimiĝante al -la pordego, li aŭdis la voĉon de la viro: - ---Fine mi sukcesis igi la naturan gajecon de via koro rompi la -katenojn de troa konveneco. Vi ne scias, kia ĉarma muziko estas en -via arĝentosona rido. Vi kutime estas tro serioza, via fraŭlina -moŝto. - ---Kaj vi tro frivola,--diris la knabino kun duone ŝerca, duone -riproĉa tono. - -Leonardo larĝe malfermis la pordon kaj elpaŝis sur la rave -lunlumigitan terason. La juna paro ne rimarkis lin, kvankam la -fera pordo sufiĉe laŭte knaris. Dekkelke da paŝoj de li, Lorna, -sidante sur salika brakseĝo, kubutapogis sin sur la balustrado. -Ŝia mentono kuŝis sur la dorsoj de la interplektitaj manoj, kaj -ŝia iomete suprenturnita vizaĝo ricevis la plenan, arĝentan lumon -de la helbrila luno. Dum momento Leonardo raviĝis de la dolĉa -vidaĵo; sed preskaŭ samtempe li ekvidis la kunulon de la knabino, -starantan apud ŝi, ĉe la flanko pli malproksima de li. Sinjoro -Villiers alpaŝis al ŝi, sin klinis super ŝin kaj etendis la -maldekstran brakon, kvazaŭ li volas meti ĝin ĉirkaŭ la talion de -la nesuspektema knabino. - ---Mi volonte fariĝos serioza aŭ gaja,--li flustris--; ĉio por -plaĉi al vi, kara ... - -Tuj Leonardo ekparolis por malhelpi nediskretaĵon, kiun, li ne -dubis, Lorna tre bedaŭrus: - ---Pardonu, ke mi interrompas vin,--li diris trankvile kaj -ĝentile,--sinjorino Harding serĉas vin, Lorna. - ---Ho, sinjoro Marston,--kriis la knabino, eksaltante kaj sin turnante -al li.--Kiel rave bela estas la nokta vidaĵo ĉi tie. - -En ŝia voĉo montriĝis iometa konfuzo, sed ankaŭ ĝojo kaj sento -de liberiĝo. Eble la lastaj vortoj de la juna nobelo maltrankviligis -ŝin. Leonardo iris kelkajn paŝojn antaŭen kaj respondis zorgeme: - ---Ja efektive, sed la nokta aero estas tro malvarma por vi en via -malpeza vesto; vi malvarmumos. - -Lorna vigle alpaŝis al li, dirante: - ---Tute ne; ne estas al mi malvarme. Tuŝu mian manon. - -Esplore rigardante en la suprenturnitan, lunlumigitan vizaĝon de la -knabino, Leonardo ekprenis ŝian manon kaj diris bonkore: - ---Nu, infano, via mano estas sufiĉe varma, sed ne estu tro riskema. -Ofte, kiam oni sentas frostotremon, la malfeliĉaĵo jam okazis. - ---Ni iru do en la salonon,--Lorna diris obeeme.--Cetere, jen eksonas -la sonorilo; por la noktomanĝo, supozeble.--Senĝene ŝi prenis la -brakon de la amiko, kaj, ne plu atentante sinjoron Villiers, sin -turnis kun Leonardo al la pordo de la oranĝerio. - -Dum tiu dialogo "la honorinda" Algernon staris ĉe la balustrado, -kolerega pro la maloportuna interrompo, kaj tiom surprizita, kiom -ĉagrenita de la senceremonia maniero, laŭ kiu Lorna forlasis -lin. Kun malamego li rigardis la beltalian figuron de Leonardo kaj -murmuris inter la dentoj:--Malaminda ŝvelkapulo! - -Irinte nur du aŭ tri paŝojn, Leonardo ekpensis, ke pro ĝentileco -li devas diri kelkajn vortojn plu al la postlasita kunulo de la -knabino, kaj sin turnis por alparoli lin. Lorna ankaŭ haltis kaj -returne rigardis. Ili nur vidis la junan nobelon salti super la -balustradon kaj malaperi malantaŭ la arbetaĵoj en la ĝardeno. - -Poste, ĉe la noktomanĝo, sinjoro Harding anoncis, ke kapitano -Villiers, devigate ellitiĝi je tre frua horo por deĵori kun sia -roto, jam sin retiris kaj per li petis la gastojn pardoni lin. - - * * * * * - -Granda, antikva horloĝo, staranta en angulo de la vestiblo, belsone -sonorigis duonon post noktomezo. Preskaŭ ĉiuj gastoj retiriĝis. -Sinjoro Harding, kiu en la daŭro de la lasta horo ne povis ne -oscedadi--li estus sufiĉe vigla, se li povus aranĝi vistludon--, -jam ronketis en sia lanuga lito. - -La mezan parton de la vestiblo okupis la belega, marmora ŝtuparo, -komenciĝanta per grandioza vico da ŝtupoj, tre larĝaj kaj -preskaŭ duonrondaj ĉe la malsupro kaj plimallarĝiĝantaj ĝis -la unua plataĵo. Ambaŭflanke, sur la finoj de la kurbaj, masivaj -balustradoj staris grekaj, klasikaj figuroj el alabastro, tenantaj -elektrajn lampojn en formo de torĉoj. En la mezo de la spaco -antaŭ la ŝtuparo troviĝis triflanka kanapo, ĉirkaŭita kaj -preskaŭ enarkaĵigita de seso da grandaj palmosimilaj kreskaĵoj, -starantaj en bronzaj vazoj kun belaj reliefaĵoj. El tiu kiosko -elvenis Leonardo, sekvata de sinjorino Harding. Ĉe la malsupro de -la ŝtuparo li haltis, metis piedon sur la unuan ŝtupon kaj diris, -etendante la manon al la gastigantino: - ---Bonan nokton, denove, sinjorino Harding. Mi treege bedaŭras, sed -mi devos reiri jam morgaŭ matene post la matenmanĝo. - ---Ĉu efektive? - ---Jes. Krom la neprokrastebla fina laboro rilate al nia patento, -estas aliaj kaŭzoj. Sinjoro Vincent lastatempe tiom maltrankviliĝis -pro kreskanta neprospero de nia amerika filio kaj pro aliaj aferoj, -ke mi ne povas altrudi al li tro multe da laboro. Li ne permesis al -si libertempon en la nuna jaro, kvankam mi pasigis for de la kontoro -jam multe pli ol mian kutiman difinitaĵon. - -Sinjorino Harding tenis la manon de la amiko iomete pli longe, ol -kiom la okazo postulis. Ŝi sentis akran ĉagrenon. Se, dum la lasta -parto de la propaganda parolo de Leonardo, ŝi ne estus ĵetinta -al la ventoj la admonojn de la prudento kaj de la konscienco, ŝi -nun, eble, facile superregus inklinon, virinan malfortecon, lasi -al sia amiko, se nur unu momenton, rigardeti en ŝian koron. Sed, -malfortigite per la unua cedo, ŝi denove cedis kaj permesis al siaj -malhelaj, esprimoplenaj okuloj ekparoli al li pri la pasia amo, -pleniganta ŝian koron. - ---Kia domaĝo!--ŝi diris maldolĉe; sed tuj poste, ekvidante, en la -nobla, trankvila vizaĝo de la adorata viro surprizan kaj doloran -rigardon, ŝi jam bedaŭris sian nesingardemon. Subita penso, ke -ŝi povus perdi la koran estimon, kiun Leonardo malkaŝe montris al -ŝi; ke ŝia perokula amkonfeso povus starigi barilon inter ili, -frostigis al ŝi la koron.--Bonan nokton, do,--ŝi aldiris konfuzite, -sin turnis kaj kvazaŭ enreviĝe reiris en la jam senhoman salonon. - -Duonhoron poste sinjorino Harding sidis en sia tualetejo antaŭ -granda triparta spegulo, reveme brosante al si la longajn, brilajn -harojn. Ŝia alloga kaj, malgraŭ iom rondaj trajtoj, delikata -vizaĝo aspektis malgaja. Preskaŭ nekonscie ŝi haltis en la -brosado, kaj fikse rigardis en la okulojn de la spegulita bildo de -si mem, kvazaŭ ŝi volus esplori la fundon de sia propra animo. De -kiam ŝi disiĝis de Leonardo Marston ŝi perdis grandaparte sian -memfidon, sian fieron. Ĉirkaŭ ŝia belforma buŝo aperis maldolĉa -rideto. Pli kaj pli persista, pli kaj pli maldolĉa fariĝis la -penso, ke ŝi havas, malgraŭ ĉio, la malfortaĵojn de sia sekso; -ke ŝi estas multe malpli nobla kaj altanima, ol kiom ŝi antaŭe -supozis. Du larmoj kolektiĝis en ŝiaj okuloj kaj malklarigis al -ŝi la vidon.--Kio nun fariĝas,--ŝi demandis sin,--el ŝiaj altaj -idealoj, el ŝiaj belaj revoj, klopodi, kvazaŭ manon en mano kun -Leonardo Marston, por levi la Esperantan movadon sur spirite pli -altan nivelon? Ĝuste la plej plaĉa entuziasmigilo estis por ŝi la -penso, ke ili kune povas fari multon en intima, sed pura kaj senkulpa -interrilato. Nekonscie ŝi estis stariginta en sia koro du idolojn: -Leonardon Marston kaj la noblecon de siaj propraj vivoceloj. La lasta -idolo kuŝis, frakasita, ĉe ŝiaj piedoj, kaj rilate la alian, ŝi -eksentis kun memakuzanta doloro, ke ŝi ne rajtas, ne indas adori -ĝin. Kion nun li sentos pri ŝi? Malestimon? Ne, li estas tro -noblanima, por malestimi malfortan virinan koron... Ho! Kion pensus -la edzo, se li scius? - -Senbrue ŝi leviĝis kaj ŝteliris en apudan dormoĉambron. Tie, -en la duonlumo de unu kandelo, kuŝis la edzo, pace dormanta, kiel -infano. Infanego li ja estis. Sinjorino Harding rigardis malgaje kaj -kortuŝite lian rondan, bonhumoran vizaĝon.--Bona, kara, indulgema -edzeto,--ŝi murmuretis,--pardonu ĉi tiun maljustaĵon. Mi ĵuras al -vi, ke mi neniam fariĝos malpli ama kaj malpli zorgema edzino, ol -antaŭe. - -Metinte ŝalon ĉirkaŭ la ŝultrojn, ŝi eliris, trapasis la -tualetejon kaj elpaŝis sur balkonon. Ŝia koro estis tro premita, -kaj ŝia kapo tro konfuzita por dormi. Unu penso forpelis alian. La -homa koro ja ĉiam volonte sin trompas, ĉiam volonte silentigas la -akuzantan aŭ avertantan voĉon de la konscienco, kaj avide akceptas -ĉiajn argumentojn, kiuj ŝajne montras ĝiajn deziregojn en iomete -pli rozkolora lumo. La nokto estis tre bela, kaj profunda silento -regis en la vasta, en arĝenta lunlumo ripozanta parko. Venis al ŝi -en la memoron tiu simile bela nokto en Svislando, kiam ŝi staris -kune kun Leonardo Marston sur la verando de la pensiono, kaj kiam, -la unuan fojon, ŝi penis, malgraŭ maltrankvile batanta koro, igi -sin kredi, ke ŝia animo estas netuŝebla de inklinoj, malindaj je -ŝiaj altaj motivoj. Apogante sin sur la balustrado, ŝi reveme -lasis denove preterpasi antaŭ ŝiaj internaj okuloj la dolĉajn -momentojn pasigitajn en kuneco kun Leonardo, analizante samtempe en -la plej favora lumo siajn proprajn sentojn. Fine ŝi rememorigis al -si la vojaĝon de Montreux al Paris, kiam ŝi sentis maltrankvilon -pro nesubpremebla sopiro esti hejme kaj kiel eble plej baldaŭ -transloĝiĝi al Elmcroft por esti denove en proksimeco de la amata -viro. Tiam, je malfrua horo, ŝi penis ekdormi en angulo de la kupeo. -La ritme saltetantaj radoj ŝajne murmuretis senĉese:--"Leon-ardo, -Leon-ardo". Malkontenta pri si mem kaj iom penteme ŝi ŝteliris al -sia edzo, pace dormanta en alia angulo de la kupeo, kaj alpremetis la -kapon al lia ŝultro. Ŝi ne volis, ke malvarmetiĝu ŝia amo, tia, -kia ĝi estis, al tiu simplanima, bonkora kaj dorlotema viro. Sed ŝi -ne trovis tie la konsolon, kiun ŝi serĉis. La komfortamanta edzo -murmuretis dormeme:--Ne estu malsaĝa, Maria; mi volas dormi. Elektu -pli oportunan tempon ... por ... vi ... a ... Jam li estis kvazaŭ -senviva por la ekstera mondo. - -Ricevinte iomete da animkomforto de la penso, ke ŝi honeste penas -esti lojala al la edzo, ŝi plue rezonis kun sia konscienco: Kial -mi ne povus esti amema edzino por li, tute kontentigante kaj -feliĉigante lin, kaj samtempe permesi al mia koro la indulgon de -la konscio pri animunueco kun tiu senkompara viro? La naturo kreis -niajn animojn, unu por la alia, kvazaŭ ĝemelaj animoj. Sed ĉi tiu -parenceco nepre kaŭzos akrajn dolorojn, kaj tio estu mia puno, se mi -malpravas. - -Subite, ĉe la penso pri sia malforteco, ŝi ektremis.--Ho,--ŝi -diris al si,--mi bezonos mian spiritforton kaj ... kaj ... Dian -helpon por regi mian koron. Sed, eĉ se mi ne povos fidi min mem, mi -povas fidi lin. Lia nobleco, lia tureca forteco estos mia defendo -kontraŭ danĝero. - -Tiu lasta penso preskaŭ serenigis ŝin. Tamen iom da maltrankvilo -restis, kaj, pro timo ke la konscienco pligrandigos ĝin kaj -dispecigos ŝiajn malsolidajn argumentojn, ŝi rapidis en la -dormoĉambron kaj penis okupi siajn pensojn per la aranĝoj de la -venonta tago. - -Leonardo eniris lukse meblitan dormoĉambron en neserena humoro. Lia -vizaĝo estis serioza, malgaja. Enpense li aliris mole remburitan -apogseĝon, starantan apud granda, elstara fenestro, elrigardis dum -momento en la nokton, kaj kun decidiĝa ekmovo sidiĝis. Li volis -honeste pririgardi la situacion, en kiu li sin trovis, kaj antaŭ -ĉio, senindulge analizi siajn proprajn sentojn:--Ne,--li diris al si -en la pensoj,--senutile estas peni igi min kredi, ke mi eraris: En -tiu rigardo kuŝis profunda amo.--Sed li alkroĉiĝis al la penso, -ke tiu momenta malkaŝiĝo estis tute senintenca, sekvo de nesufiĉe -regita impulso. Malĝojo kaj kompato plenigis lian koron. Kion ajn -li pensis pri sinjorino Harding, rigardante returne al sia longa -amikeco kun ŝi, lia alta estimo al ŝi neniom ŝanceliĝis. Por li -ŝi restis bona, nobla virino, eĉ se iom pli ema al homa malforteco, -ol kiom li antaŭe supozis. Sed,--li demandis al si,--kiom _mi_ estas -riproĉinda rilate al ĉi tiu afero? Ĉu _mi_ agis ĉiam sufiĉe -diskrete?--Sinjorino Harding estis por li tre simpatia amikino, -eĉ intima amikino, kun plena konsento de ŝia edzo. Ĉu vere -nenion plu? Ĉu lia koro en la daŭro de unu mallonga momento ne -eksaltetis pro ĝojo, kiam li vidis tiun amrigardon ekbruli en ŝiaj -okuloj? Li devis al si konfesi, ke ŝia personeco, ŝiaj maloftaj -talentoj, ĉarmis lin pli, ol la allogaĵoj de iu alia virino. Plue, -li ne povis ne konfesi, ke en tiu momento li rigardus la amon de -virino tia, kia ŝi, kiel netakseblan trezoron.--Tamen,--li konsolis -sin,--mi povas kun trankvila konscienco diri al sinjoro Harding: "Mi -faris al vi nenian maljustaĵon, krom tio, ke mi iluziiĝis pri la -simpleco de platona amikeco." - -Leonardo leviĝis kaj trairis kelke da fojoj la ĉambron. Lia vizaĝo -denove alprenis sian kutiman trankvilan aspekton. Kion nun fari? Li -ne volis tuj rompi la amikajn rilatojn kun sinjorino Harding kaj ŝia -edzo. Tio ja aspektus kiel signo de malestimo kaj kondamno, kaj ne -nur dolore vundus la senteman kaj sendube jam malfeliĉan koron de -la virino, sed ankaŭ povus kaŭzi malpacon inter la geedzoj. Tamen -li devos iom ŝanĝi sian sintenadon, maloftigi siajn vizitojn kaj -eviti esti sola kun sinjorino Harding. Cetere li esperis, ke ŝi mem -kontraŭbatalos kaj venkos tiun malfeliĉan korinklinon. - - * * * * * - -La tamtamo eksonis por la matenmanĝo. Reveninte de frumatena promeno -en la parko, Leonardo renkontis apud la teraso gaje babilantan kvaron -da sinjorinoj, brakojn ĉe brakoj en unu vico. Tio estis sinjorino -Harding kaj Lorna en la mezo kun fraŭlinoj Temple-Melling ĉe ambaŭ -flankoj. Tuj Lorna ekkriis: - ---Ho! Sinjoro Marston, ni ĉiuj venis por serĉi vin. - ---Bonan matenon, sinjorinoj. Kia ĉarma komplimento!--ridetante -respondis Leonardo.--Ĉu mi povas demandi, al kiu grava afero mi -dankas tian apartan honoron? - -Ekruĝeto kaj ioma konfuzo aperis sur la vizaĝo de sinjorino -Harding, tuj kiam ŝi vidis Leonardon. Ĉi tiu, rimarkante tion, -alprenis ŝercan, senĝenan tonon, por trankviligi ŝin, kvankam lia -propra koro ekbatis iom pli forte. Lorna respondis, rigardante lin -kun malkaŝa korinklino kaj kun rideto, en kiu ŝia natura gajeco kaj -ĉagreno penis venki unu la alian: - ---Estas granda domaĝo, ke vi insistas jam foriri. Sed mi bone scias, -ke senutila estas peno igi vin ŝanĝi vian decidon. Nu, mi ne estas -tiel volforta. Do lasu min resti ĉi tie unu aŭ du tagojn plu. -Sinjorino Harding tre aminde kaj vere forte petis min postresti ĝis -sabato. - -Tion ŝi diris laŭ peta tono, kvazaŭ ŝi ne volas agi kontraŭ lia -deziro kaj konsilo. Sinjorino Harding nun levis la okulojn la unuan -fojon de la vizaĝo de Lorna kaj alrigardis Leonardon. Parolante tiom -trankvile, kiom la furioze batanta koro al ŝi permesis, si diris: - ---Fraŭlino Prior ne volis konsenti sen via aprobo. Ni ĉiuj tre -deziras, ke ŝi postrestu ĝis sabato matene. Mi mem kondukos -fraŭlinojn Temple-Melling aŭtomobile al Maidenhead, kaj survoje -ni povas demeti ŝin antaŭ ŝia pordo. Oferu do la plezuron veturi -hejmen kun via amikino kaj kompleze sciigu al ŝia patro, ke ŝi -revenos sabaton. - -Ĉi tiu propono ne tute plaĉis al Leonardo, kvankam en tiu momento -li preskaŭ ne konsciis kial. Tamen li respondis bonkore: - ---Nu, mi ja devas agi laŭ unu el miaj propraj diroj, ke "la plej -nobla vivo estas vivo de sinofero".--Tiaj "amikoj" kelkafoje revenas -por alvoki nian gastamon. Cetere mi esperas, ke mi povos kvietigi la -koleron de sinjoro Vincent. - -Post la matenmanĝo la tri junulinoj akompanis Leonardon ĝis -la enirejo de la parko. Lorna estis la lasta, kiu desaltis de la -veturilo. Antaŭ ol ŝi faris tion, Leonardo flustris al ŝi: - ---En la okazo, se vi denove renkontos sinjoron Villiers, restigu lin -je deca distanco. Lia amikeco ne estas ŝatinda. - - * * * * * - -Ĉe sia alveno en la kontoro, Leonardo trovis sian kunfirmanon en -granda maltrankvileco. La kutime zorgolaca vizaĝo de sinjoro Vincent -montris signojn de forta ĉagreno. Preskaŭ ne redonante la saluton -de Leonardo, li turniĝis sur sia turnebla seĝo kaj montris al li -leteron per etendita mano. - ---Jen, legu tion; mi petas,--li diris.--Miaj plej malĝojaj -antaŭvidaĵoj realiĝis. Mi estis prava; vi estas tro optimisma, tro -molkora, sinjoro Marston. Jen bela fuŝaĵo! - -Dum lia vekrio Leonardo penis legi la leteron. La skribinto estis -la ĉefkomizo de la amerika filio, kiu denuncis la administranton -pri hontinda malatento al la aferoj de la firmo kaj pasigado de la -plej granda parto de la kontorhoroj per drinkado kaj kartludado. Per -konciza kaj verva lingvaĵo li priskribis kelkajn okazaĵojn kaj fine -eldiris la opinion, ke la filio nepre ruiniĝos, se iu ne venos por -elĵeti lin kaj realĝustigi la aferojn. - ---Tio estas treege bedaŭrinda afero,--diris Leonardo. Certe estas, -ke li montris neniajn tiajn emojn, kiam mi estis tie antaŭ du jaroj; -kaj kiam li vizitis nin ĉi tie antaŭ sia enoficiĝo li faris ankaŭ -sur vin bonan impreson, ĉu ne? - ---Ba! Bonan impreson! Nur la tempo pravigas impresojn. Mi jam delonge -suspektis tion. Estus pli bone, se vi estus irinta al Milwaukee -anstataŭ al via Esperanta kongreso. - ---Tamen vi ne proponis tion.--Leonardo forte sentis la intencan pikon -en tiu lasta diro, des pli ĉar li ankaŭ jam de kelka tempo pensis, -ke du- aŭ tri-monata restado en Usono kaj kontrolo de la tiea filio -fariĝas pli kaj pli necesaj, aŭ por sinjoro Vincent aŭ por li mem. -Tamen lia kreskanta suspekto pri fraŭlino Haverford kaj nedifinebla -timo pro Malkomo kaj Lorna malinklinigis lin paroli pri tio. - -La pliaĝa viro ne tuj respondis al la rediro de sia kunlaboranto. -Nerveme kaj enpense li rearanĝis skribilaron sur la skribotablo. -Eble similaj pensoj trapasis lian kapon. Post momento li subite -leviĝis, kaj iom energie diris: - ---Mi vidas nenian alternativon; vi devos tuj iri al Milwaukee kaj -ordigi la aferojn per firma mano. Abomeninda ĝenaĵo!--Li frotis -al si la sulkoplenan frunton kaj trairis la ĉambron, parolante -plue:--Mi ne povas iri. Mia farto tion ne permesas. Cetere tiu -viraĉo estas tro elturniĝema por mi. La tuta fabrikejo tie tre -verŝajne bezonas rearanĝon, kaj por tio vi taŭgas pli bone, ol mi. - -Leonardo mire ekrigardis la altkreskan, maldikan figuron de sinjoro -Vincent kaj rimarkis, ke li estas eĉ pli ol kutime nervema kaj -maltrankvila. - ---Ĉu fraŭlino Haverford jam legis la leteron?--li demandis. - -Sinjoro Vincent penis paroli senĝene, sed ne povis tute kaŝi sian -embarason:--Jes,--li respondis,--kaj ŝi tuj opiniis, ke vi devas -senprokraste entrepreni la vojaĝon. Ni povas hodiaŭ posttagmeze -fintuŝi la tekston de la patento. Morgaŭ vi povos viziti la -patentagentojn en Londono kaj de tie veturi al Southampton, por trafi -la vaporŝipon. - -Tiu respondo ankoraŭ pli malagrabligis al Leonardo la proponon -pasigi kelke da monatoj en Usono, sed, ĉar li ne havis sufiĉajn, -eldireblajn kaŭzojn por malkonsento, li konsentis iri. - -Jam vesperiĝis, kiam Leonardo iris hejmen. Li rapidis, ĉar multajn -aferojn li devis prizorgi antaŭ la forveturo. Por ŝpari tempon -li trapasis la malgrandan, triangulan erikejon apud la domo de -sinjoro Vincent. Jen en malproksimeco de iom pli ol duonmejlo staris, -pentrinde siluetite sur ardetanta vespera ĉielo, la granda domo -de fraŭlino Haverford. Liaj pensoj eliris al ŝi. Li ne povis ne -senti kompaton al ŝi, sed ankaŭ maltrankvilon pro sia okazonta -longa foresto. Sed ne longe li meditis. Subite aŭdiĝis brueto, -kvazaŭ aro da ektimigitaj kunikloj diskuras. Tuj poste li ekvidis -malantaŭ arbetaĵo la figurojn de du homoj, de viro kaj virino -aŭ knabino. Tiu lasta rapide forkuris en direkto al la domo, sed -ne sukcesis eviti rekoniĝon. Ŝi estis unu el la servistinoj de -sinjoro Vincent, la plej juna. Leonardo antaŭenpaŝis kaj sin trovis -vizaĝon kontraŭ vizaĝo kun Algernon Villiers. Dum momento ambaŭ -ne parolis; ambaŭ ŝajne sentis, ke la renkonto estas kriza. - -Leonardo la unua ekparolis, trankvile, sed nekonscie kun ioma nuanco -de malestimo: - ---Mi ne atendis revidi vin tiel baldaŭ. - -La alia viro neniel penis kaŝi sian malbonhumoron kaj malamon. Kun -tono, per kiu li volis montri sian superecon, li respondis: - ---Nek mi. Kaj, vidinte ĉe nia lasta renkonto specimenon de via -koncepto pri socia konveneco,--kaj tion en nia propra domo--mi sentis -nenian fortan deziron denove renkonti vin. - -Malvarme Leonardo rediris: - ---Mi scias pri kio "via moŝto" aludas. Nenia malĝentilaĵo estis -intencata, nek proponata; via propra forkuro malhelpis al mi eldiri -konvenaĵon, kiun mi volis diri. Sed mi alvenis en la ĝusta momento -por malokazigi _ne_konvenaĵon de _via_ flanko, sinjoro nobelo--kaj -tion en via propra domo. - ---Kia malbeninda aroganteco,--ekkriis la juna oficiro, pro furiozo -preskaŭ perdante sinregadon.--Kio vi estas, sinjoro elsaltulo, -kuraĝante...? - ---Ho, tio, do, estas specimeno de _via_ koncepto pri socia konveneco? - ---Kion mi faras en mia propra domo, tio neniel koncernas vin. - ---En ordinaraj cirkonstancoj, eble, neniel, sed kiam via ago -endanĝerigas nespertan knabinon sub mia prizorganteco, mi devas -interveni. - ---Ha, ha,--ekridis la juna nobelo kun sindeviga rido, per kiu li -volis kaŝi sian koleregon;--vi do volas rezervi tiun beletan -papilion por vi mem? Eble ŝi havas iom da mono. Ha, ha! - -Leonardon profunde indignigis kaj dolorigis tiu malĝentila, mensoga -rediro, kaj kun peno li regis sin. Iom pli atakeme li respondis: - ---En ĉia okazo vi ne povus honeste amindumi ŝin, se tio iam enirus -vian frivolan kapon. Vi ne havas la rajton. - ---Ne estu tro aroganta, sinjoro!--ekkriis minace "la honorinda" -Algernon, pli firme premante ĉevalvipon, kiun li tenis en la dekstra -mano, kaj iom levante ĝin. - -Dum momento Leonardo sentis sin sub la rego de varmega kolero. -Alpaŝante sian kontraŭulon, li diris severe: - ---Tuj mallevu vian vipon, alie mi kurbigos vin kune kun ĝi! - -Eldirinte tiujn vortojn, li subite rememoris la fatalan scenon, kiun -lia mortanta patro rakontis al li, kaj kiu kaŭzis al tiu tiom da -malfeliĉo. Ŝajnis al li, ke li ekvidas, kvazaŭ magie, lian karan -vizaĝon kun liaj enkaviĝintaj, petegantaj okuloj, avertantan lin. -Unu sekundon la koro de Leonardo tremis ĉe la penso, ke li povus -forĵeti per simila eksplodo de kolerego la eblon plenumi la solenan -promeson, donitan al lia amata patro. Sento de honto ekregis lin, kaj -nekonscie li faris unu paŝon malantaŭen. La juna oficiro, timigite -de la minacanta sinteno kaj la decida tono de la pli altkreska viro -kontraŭ li, obee mallevis la vipon. Tuj poste li rimarkis la subitan -ŝanceliĝon de Leonardo, ŝanceliĝon kiun li ne povis kompreni, sed -el kiu li volontege faris uzon. Ŝajnigante, ke li vidas signon de -timo en tiu retiriĝo, li diris: - ---Ne timu, mi ne volas malaltigi min per interbatiĝo kun vi apud -publika vojo.--Dirante tion, li rapide paŝis flanken kaj foriris. - -Senmove Leonardo rigardis la malaperantan figuron de la juna -nobelo. En lia koro ondis diversaj sentoj. La reganta sento estis -malkontenteco je si mem pro tiu elmontro de kolerego, tiel fremda -al lia kutime trankvila, sinregema temperamento. Mire li demandis -sin, kio kaŭzis ĝin. Sed li ankaŭ sentis kontentecon pro tio, ke -li forigis moralan malutilon, se ne efektivan danĝeron, el la vojo -de Lorna, kaj dankecon pro tio, ke ĝustatempa memoro pri lia patro -evitigis al li agon, kiun li pentus en la daŭro de sia tuta vivo. - -La penso pri lia patro restis kun li kelkan tempon, dum li malrapide -iris hejmen. Por li la patro ĉiam ankoraŭ estis kvazaŭ realaĵo, -vivanta persono, kies bona influo neniam forlasis lin. La memoro pri -lia amo, lia kunuleco kaj lia nobleco ankoraŭ estis por li inspiro, -la plej kara posedaĵo. - - - - -ĈAPITRO VI - - -La suno malleviĝis, unu helan tagon en la monato Januaro, malantaŭ -la pintoj de aro da grandaj hipokaŝtanarboj apud unu el la -enirejoj de la parko _Hyde_ en Londono. La ruĝiĝanta globo ĵetis -agrablan, moltonan lumon en lukse meblitan ĉambron de granda, -sed iom mallarĝa domo en Kensington, frontante la belan parkon -ne malproksime de la famekonataj "Albert Hall"[8] kaj "Albert -Monument". Apud gaje brulanta fajro sidis sur molaj apogseĝoj du -vigle interparolantaj homoj, sinjorino kaj sinjoro. La sinjorinon, -kiu surhavis ĉapelon kaj malbutonumitan mantelon, ni jam konas: -Ŝi estis fraŭlino Delfino Haverford. Ŝiaj malmolaj kaj malgajaj -trajtoj de tempo al tempo eklumiĝis per rideto, kiu forte penis esti -agrabla kaj senartifika, eĉ naiva, sed kiu ne povis plene kaŝi -signojn de malsincereco kaj malbonvolo. - -La sinjoro sidanta en la kontraŭa seĝego estis pro diversaj kaŭzoj -frapanta persono. Li estis usonano, sinjoro Mirzo Markuso Heilman, -en kies domo okazis la kunvenoj, pri kiuj Lorna Prior iom nevolonte -parolis kun Leonardo Marston. Multaj, precipe virinoj, eble, vidante -lin sur la strato, sentus inklinon ekhalti kaj sekvi lin per la -okuloj, ne povante, tamen, eldiri, ĝuste kio frapis ilin en lia -fizionomio. Li estis beltalia kaj fortika viro de meza kresko, -vestita kun rimarkinda eleganteco. Li havis la aĝon de ĉirkaŭ -kvardek jaroj; sed multaj el liaj konatoj opiniis lin pli juna -pro lia senbarbeco kaj lia freŝeco. Lia frunto estis alta kaj -larĝa, al kiu rimarkinde viglaj, lumaj okuloj aldonis aspekton -de granda inteligenteco kaj imagemo. Unuavide, kiam lia vizaĝo -estis senmova, oni povus rigardi lin kiel viron de eksterordinara -volpovo kaj forteco de l' karaktero, sed liaj jen revemaj, jen flamaj -okuloj kaj iom dikaj lipoj iel konjektigis al atentema observanto, -ke fantaziemo kaj fortaj pasioj formas tro grandan parton de lia -karaktero, por meritigi al li tiun juĝon. Se lia animforto ne estis -tiel granda, kiel oni ĝenerale supozis, certe estis, ke ne mankis -al li memkonscieco kaj trankvila pretendemeco. Lia tuta sintenado -montris viron, kiu kredas, ke li estas destinita spirite regi siajn -kunhomojn, kaj kiu intencas regi. Tamen ofte ŝajnis, ke li fidas -pli al kapablo allogi kaj ensorĉi, ol superregi per forto de la -karaktero. Efektive multaj, plejparte virinoj, trovis rigardon el -liaj malhelaj, esprimoplenaj okuloj kaj ŝajne senartifikan rideton -ĉirkaŭ liaj lipoj eĉ pli nekontraŭstareblaj, ol lian flaman -elokventecon, lian fervoron kaj afektan sincerecon. Liaj intimaj -amikoj rigardis lin kiel preskaŭ superhoman sanktulon. - -Fraŭlino Haverford ne estis regata de tiaj iluzioj, kaj sinjoro -Heilman bone sciis tion. Tamen ambaŭ ŝajnigis, ke ili kredas je la -sincereco unu de la alia. Delfino Haverford leviĝis: - ---Jes,--ŝi diris, malice ridetante, dum ŝi butonumis siajn -gantojn,--se mi ne elpensus okazojn, kaj se mi ne helpus al fraŭlino -Prior, ŝi ne povus veni ĉi tien tiel ofte. - -Sinjoro Heilman, ankaŭ sin levinte, respondis kun klinsaluto, kiu -havis en si ion afekteman, fremdulan: - ---Sendube fraŭlino Prior ŝuldas al vi multon, kaj mi sentas min -sub simila ŝuldanteco. Via nevino estas tre ĉarma junulino kun -maloftaj kaj delikataj spiritaj naturdonoj. Mi certigas vin, ke la -sinjorinoj de nia rondo--inter kiuj troviĝas kelkaj el la plej -belaj spiritoj de ĉi tiu favorata lando--tre amas tiun travideble -sinceran, belaniman knabinon. Kaj neniu rondano ŝajnas eniĝi en la -spiriton de niaj kunvenoj pli profunde, pli ĝojoplene, pli ekstaze, -ol ŝi. - -Denove ekaperis ĉirkaŭ la lipoj de Delfino Haverford malbela -mokrideto. Por kaŝi ĝin, ŝi turnis sin al apuda tableto kaj prenis -de ĝi kelke da malgrandaj magazenpaketoj. - ---Tio estas tre kredebla,--si diris;--certe estas, ke ŝi adoras vin, -aŭ, ni diru, idoligas vin--kompatindulineto. - -Fraŭlino Haverford iris al la pordo, sekvate de la "granda -instruisto". Dum aperis sur lia alloga vizaĝo rigardo de malica -ĝojo kaj singratulo, kiu surprizegus lian sekvantaron, li diris kun -kortuŝa humilo kaj riproĉeta tono: - ---Ne uzu tian troigeman lingvaĵon, fraŭlino Haverford. Kvankam -fraŭlino Prior posedas delikatan, senteman spiriton, plenan de -juneca entuziasmo, ŝi estas aparte prudenta kaj diskreta knabino. -Cetere, ŝia pasia amo al ĉio bela en religiaj aferoj kaj al ĉio -dia en la artoj ne estas temo por ŝercoj. - ---Bone, sinjoro Heilman, ni interkonsentu, ke mi nur ŝercis. - - * * * * * - -Kelkajn tagojn poste okazis en la sama domo, sed en pli vasta kaj -pli lukse meblita ĉambro, speco de estetika-religia kunveno. La -partoprenantaro konsistis el kelkdekoj da sinjorinoj kaj kvar -sinjoroj; ĉiuj elegante kaj rimarkinde bonguste vestitaj, kun -escepto de unu nejuna sinjorino, laŭ aspekto fraŭlulino, en -malnovmoda kaj iom eluzita vesto; kaj mezaĝa sinjoro, sidanta aparte -sur malalta seĝo kun humila sintenado, kvazaŭ li petadas pardonon -pro sia ekzisto. Granda soleneco regis en la ĉambro, kaj sur ĉiuj -vizaĝoj montriĝis raviteco kaj profunda emocio. Lorna Prior sidis -sur sofo inter diketa, mezaĝa sinjorino de nobla, alloga aspekto, -kies brakon ŝi premis al si, kaj pli juna, maldika sinjorino, kiu -pro raviteco ŝajne forgesis ĉion ĉirkaŭ si. En la fundo de la -ĉambro staris sinjoro Heilman, ludante violonon, mallaŭte kaj -dolĉe akompanate de sinjorino ĉe bela orgen-harmoniumo. La ludado -estis tiel rava, kiel ensorĉa estis la vizaĝo de la violonludanto. -Ŝajne animo, regata de arda, nobla pasio kaj revanta en altaj -regionoj, ludis, kvazaŭ sin elverŝante je serafa muziko. Subite li -haltis, metis la violonon kaj arĉon sub la brakon, kaj iris antaŭen -kelkajn paŝojn: - ---Vere, karaj amikoj,--li ekparolis, kiel se la ludado estis nur -parto de parolado aŭ ilustraĵo de profunda, pritraktata temo,--nur -animo, pasie deziranta esti senmakule pura, efektive,--li diris per -impresa, mallaŭta voĉo,--nur animo, jam altagrade liberigita el -mondaj malhelpaĵoj, povas senti tian ekstazan ĝojegon. Ho, ve! Kiel -nesufiĉa, peza estas la homa lingvo; nur la muziko povas senteble -esprimi la altecon de tiaj aspiroj. Pura koro! Pekliberigita, -sanktigita! Ĉu iu homa lango povus priskribi la feliĉon, kiun nur -ĝi povas elĝui? Tio estu, miaj amataj amikoj, nia pasia deziro; -vivadi en spirita atmosfero de absoluta pureco, liberigita el la -katenoj de malindaj pensoj. Sendube multaj monduloj opinius tion -sensenca, malhumila ambicio. Ĉu absoluta korpureco en ni povas esti -kontraŭa al la favorplena volo de Dio, la spirito mem de la Puro? -Certe ne! Kiel do oni rajtus nomi tian sanktan ambicion sensenca kaj -malhumila? Sed, se nia ambicio havas la aprobon de la Eterna Spirito, -tiam nenia penegado, nenia oferado povas esti tro granda por ĝia -atingo. - -Post drameca paŭzo li diris plue kun tre lerte ŝajnigita -soleneco:--Ja, nenia ofero, eĉ ne la plej karaj posedaĵoj; eĉ ne -parencoj: patro, patrino, edzo, infano, amanto. Antaŭ tri semajnoj -ni priparolis la multajn klarvideblajn temposignojn, kiuj montras sur -la tre, tre baldaŭ ekaperontan Sinjoron. Neniu el ni dubis tiujn -signojn, neniu el ni ne sopiris kun fervora sopiro, ke Li baldaŭ -venu! Antaŭ du semajnoj ni enprofundigis nin en la misteron de la -alegorio pri la kvin prudentaj kaj la kvin malprudentaj virgulinoj. -Kaj ni ĉiuj bone komprenis la mistikan signifon de virga animedzeco -kun ĉiela fianĉo. Ĉe nia lasta kunveno ni pritraktis la ĉiaman -ofendiĝon, kiun sentas ĉielocelantaj animoj, en ĉi tiu malvirta -mondo. Kaj ĉiu el ni pasie deziregis forŝiri de si la mondajn, -laŭkutimajn ĉirkaŭrampaĵojn, kiuj baraktigas niajn spiritojn, kaj -malhelpas ilin altflugi en serenaj, puraj regionoj, harmoniantaj kun -ili. - -Denove la parolanto haltis momenton, kaj kun ŝajne sorĉa intenseco -rigardis en la vizaĝojn de la streĉe atentaj aŭskultantoj. Li -parolis plue: - ---Tiuj tri meditoj estis nur preparaj studoj por difinita celo, al -kiu nekontraŭstareble peladas min, ne nur interna konvinkiteco, -sed ... ankaŭ ... la spirito mem de la Plejaltulo. Amataj amikoj, -la timiga graveco de la malkaŝo, ĝia mirindeco kaj la timo esti -malĝuste komprenata, hezitigis min paroli malkaŝe, ĝis mi trovos -aron da komprenemaj, simpatiemaj koroj, kiujn inspiras la sama -sankta animambicio. Nun pli longe deteni min mi ne kuraĝas, mi ne -bezonas.--Parolante malrapide kun ioma tremeto en la voĉo kaj kun -lerte ŝajnigita emocio, li diris:--La tempo jam alvenis, kiam la Dia -sendito diras al la sopire atendantaj: _Pretiĝu, ho vi virgulinoj, -ĉar Li baldaŭ venos_.----Mi, kiu funde konas viajn korojn; mi, kiun -vi fidas, mi vokas al vi:--Pretigu viajn lampojn; deskuu de vi ĉiujn -mondajn, alkroĉiĝemajn aferojn; apartigu vin de ĉio, kio volus vin -reteni aŭ deflankigi de via sankta celo. Pasigu la lastajn, ankoraŭ -restantajn tagojn per ĝojoplena animpretigado, por ke vi indiĝu -aŭdi la ravan krion: "La Fianĉo alvenas"! - ---"Virgulinoj" mi nomas vin ĉiujn, ĉar animoj, kiel la sanktaj -anĝeloj, estas senseksaj; kaj, same, homaj estaĵoj, kies purigitaj -koroj estas regataj de nur unu penso, unu sopiro, nome la ĝoja, -glororiĉa alveno de la Fianĉo. Homaj estaĵoj, kies altiĝantaj -animoj, al absoluta pureco destinitaj, estas spirite kunigitaj kun -Li, jam estas apartigitaj, liberigitaj el la karnaj katenoj de -surtera vivo. Ho, miaj amataj samcelanoj! Niaj animoj kune flugu alte -en serenaj, serafaj altaĵoj de pura, libera ĝojego! - ---Kulturu en la brilaj ĉambroj de via animo belajn ĝojoplenajn -pensojn, kaj via superega, interna beleco lumos el viaj okuloj kaj -aliformos vian vizaĝon, vian tutan korpon, donante al ĝi eternan -freŝon kaj sanon. Korpaj nebelaĵoj kaj malsanoj havigos al si -flugilojn per ĉi tiu kulturo de animbeleco. - -Subite sinjoro Heilman haltis kaj, ekprenante de sub la brako sian -muzikilon, li diris: - ---Nenion plu mi volas diri hodiaŭ. Jam mi parolis multe pli longe, -ol kutime.--Levinte la dekstran manon, li eldiris mallongan preĝon -laŭ la sama parolmaniero, dum la sinjorino ĉe la orgeno-harmoniumo -mallaŭte ludis, mirige en harmonio kun liaj vortoj. Tuj poste, -daŭrige de la preĝo, sinjoro Heilman denove violonis, moltone, -kvazaŭ anĝela ĥoro neklare aŭdiĝas en la malproksimeco. La kapoj -de la aŭskultantoj restis klinitaj. La violonludo ĉesis post kelkaj -minutoj, sed la akompanantino ankoraŭ daŭrigis dum kelka tempo sian -mallaŭtan muzikon. La instruisto kun ŝajne serena, tamen solena -kaj majesta mieno enujigis la violonon kaj iris rekte al la aparte -sidanta, maljuna sinjoro, kiun ni jam antaŭe rimarkis, kaj kun -granda afableco alparolis lin. - -Dume la ceteraj ĉeestantoj arete grupiĝis, ĉi tie kaj tie, kaj -mallaŭte interŝanĝis la impresojn, kiujn faris sur ilin la ĵus -aŭdita parolo. Solena senbrueco ankoraŭ regis. Lorna, arda kun -feliĉa emocio, tamen kun ioma maltrankvilo en siaj belaj, animplenaj -okuloj, avide aŭskultis flustritan interparolon de kvar sinjorinoj, -unu el kiuj estis sinjorino Dunlop. - ---Kia ĉiela revo!--diris juna virino, entuziasme, kunpremante la -manojn sur la brusto,--neniam mi sentis min tiom suprenlevita. - ---Nek mi,--diris alia,--la alto, al kiu li portas nin, vere estas -kapturna. - ---Sed, fraŭlino Belmont, reala, ĝojige reala,--sinjorino Dunlop -alkantis,--mi tute kredas je li kaj je la superhomeco de lia instruo. -Kia homo! - ---Kia viro, vere! - ---Mi povus sekvi lin ĉien. - -La aliaj sinjorinoj ekrigardis la lastan parolintinon kun miro kaj -admiro pro ŝia kuraĝo. - ---Kaj vi ne estus la sola persono, kiu lin sekvus ĝis la fino de la -mondo,--diris mezaĝa fraŭlino. - ---Sed,--saĝmiene opiniis sinjorino Dunlop,--lia instruo tute ne -taŭgas por ordinaruloj; kaj li agas prudente, malkaŝante ĝin nur -al elektita rondo da personoj, kiuj povas elkompreni lin. - ---Vi estas prava, tre malmultaj komprenas lin. - ---Ho, amikinoj,--diris la juna sinjorino, kiu ekparolis la unua, -iom pli laŭte kaj kun kaŝita rigardo al sinjoro Heilman,--kian -feliĉegan ŝanĝon tiuj tri-kvar lastaj kunvenoj efikis en mia -koro! Verdire, mi nur lastatempe ekkonsciis, pri kio mi sekrete tiom -sopiradis: absoluta korpureco. Kia rava koncepto! Jam mi serĉos -feliĉon en nenio krom sekvado al ĉi tiu sankta ambicio. - -Lorna silente aŭskultis. Ŝia koro estis tro plena, kaj ŝia kapo -tro konfuzita por paroli. Post kelkaj minutoj sinjoro Heilman, -preterpasante ĉi tiun grupeton, tuŝetis ŝian brakon kaj diris -milde al la knabino, kiu tuj sin turnis al li avide: - ---Nu, fraŭlino Prior, mi tre ĝojas, ke vi nun povas partopreni -niajn kunvenojn tiel regule. - ---Vi estas tre afabla, sinjoro Heilman,--Lorna respondis kun feliĉa -rideto,--mi ankaŭ tre ĝojas. - -Ambaŭ iris flanken kelkajn paŝojn, laŭ senvorta interkonsento. -Lasante la knabinon preterpasi inter du seĝoj, la viro ĵetis sur -ŝin rigardon plenan je malnobla pasio kaj rapidmove klinis sin -antaŭen, kvazaŭ li volas tuŝi per la lipoj ŝiajn orbrunajn -harojn. Kiam la nesuspektema knabino ree turnis al li la vizaĝon, -liaj trajtoj jam alprenis sian kutiman serenan, solenan aspekton. - ---Kiel mi povus danki al vi,--Lorna ekparolis,--por via mirinda -instruo. Ĝi estas tiel ... belega, ĉiela; kaj tamen viaj -paroloj--mi preskaŭ povus diri--esprimas la sekretajn, ĝis nun -ne komprenitajn sopirojn el la profundo de mia propra animo.--Ŝi -rigardis la instruiston kun knabine fidema rigardo kaj admiro, -miksita kun preskaŭ pia timo. - ---Nenia mirindaĵo, mia kara juna amikino,--respondis sinjoro Heilman -solene;--iloj destinitaj por la sama alta celo inspiriĝas de la -samaj sentoj. - -Lorna, nur dum momento, mire pripensis ĉi tiujn vortojn; ŝi estis -tro dezirema eldiri la demandojn, premantajn al ŝi la koron.--Ĉu vi -vere kredas, sinjoro Heilman,--ŝi diris,--ke ankaŭ mi povos fariĝi -inda esti unu el la elektitoj, kiuj ĉeestos la duan aperon de la -Majstro? - -Sinjoro Heilman rigardis en la suprenturnitan vizaĝon de la knabino, -ardan kun emocio, kaj respondis milde kun certeca tono de voĉo: - ---Mi funde konas vin, Lorna, eble pli bone ol vi vin mem kaj -mi diras al vi: Jes. Tio ne estas nura opinio; mi _scias_, ke -vi jam estas unu el la elektitoj. Ĉu mi ne evidentigis mian -senditecon per profetaĵoj, poste realigitaj, per mirigaj divenoj, -per miraklaj sanigoj, kaj aliaj aferoj? Vi nur bezonas pli da -memfido--pardonu--pli da sinoferemo. - ---Ho, mi dubas nek vian senditecon nek vian supernaturan scion, sed -... mi nur timas esti tro malhumila. La nura pripenso pri tiom da -raviteco timigas min. - ---Tute naturaj sentoj, kara fraŭlino, tamen vi posedas ĝuste tiun -delikatan komprenemon, tiun kapablon prave diferencigi inter aferoj -de eternaj beleco kaj vero kaj aferoj de supraĵa, trompa fipoluro. -Sed vi troviĝas en cirkonstancoj kaj vi estas ĉirkaŭita de -personoj, kiuj emas malhelpi la disvolviĝon de viaj maloftaj, brilaj -ecoj kaj la altiĝon ĉielen de via arda, al perfekta animbeleco -soifanta spirito. - -Iom ruĝiĝante, Lorna vigle interrompis:--Ne ĉiuj, sinjoro -Heilman, ne ĉiuj. Sinjoro Marston kaj sinjorino Harding... - ---Ne ĉiuj samgrade,--tuj rediris la instruisto tre milde kaj -trankvile,--sed ĉiuj, kiuj ne posedas la saman sanktan entuziasmon; -kiuj, eble, ne havas la saman destinon, efektive malhelpas.--Dirinte -tion, li sin turnis al kelkaj aliaj vizitantoj, kiuj jam pretiĝis -foriri. Por ĉiuj li havis agrablan vorton kaj plaĉan rideton. -Ricevi de li koran manpremon kaj afablan rideton, tute propran al -si, ŝajnis por ĉiuj granda ŝatindaĵo. La koroj de kelkaj el la -sinjorinoj ekbatis forte sub la fajro de rigardo el liaj profundaj, -sorĉaj okuloj. Tuŝo de lia mano havis por ili strangan, tremigan -efikon, kvazaŭ magneta influo el li travibras ilin, mistere pelante -ilin fordoni sin al lia superrego. - - - - -ĈAPITRO VII - - -Ĉe sia alveno en Milwaukee Leonardo vidis, ke la aferoj de la -filio estas en multe pli malbona stato, ol li supozis, kaj ke li -devos pasigi tie kelke da monatoj, por sufiĉe ordigi ilin. La -tuta maŝinaro kaj instalaĵo bezonis zorgan pririgardon; multaj -aparatoj bezonis riparon aŭ anstataŭigon per novaj, pli perfektaj -iloj. Li tuj konstatis, ke la administrado de la fabrikejo, kiel -ankaŭ de la oficejo, jam de kelka tempo estis hontinde malŝatita, -kaj ke nur radikala rearanĝo povos reĝustigi la iradon de la -komerco. Kun bedaŭro Leonardo trovis, ke estas necese maldungi la -administranton. Li do devigis lin alsendi al la firmo eksiĝleteron, -ŝajne propravolan, kaj klopodis pri enoficigo kaj taŭgigo de -posteulo. - -Tiel la tuta tempo kaj ofte la pensoj de Leonardo premokupiĝis, -elbarante preskaŭ ĉiujn ceterajn aferojn. Tamen ĉiam kun li estis, -kvazaŭ en la sekreta profundo de lia animo, kaj senĉese pelanta -lin, zorgiga penso pri Lorna kaj Malkomo kaj Delfino Haverford. - -Du monatojn post sia elveturo Leonardo ricevis en unu semajno -novaĵojn pri la morto de du personoj. Ambaŭ novaĵoj malĝojigis -lin kaj, kvankam pro malsamaj kaŭzoj, korpremis lin. La unua -letero sciigis lin, ke lia amata amikino, fraŭlino Ida Leggat, -estis liberigita el siaj suferoj. Li akre sentis la perdon de tiu -dolĉa, simpatia amikino; tamen li ne povis ne konfesi, ke lia -perdo kaj la perdo por aliaj estas ŝia gajno.--Sed,--li demandis -sin,--kian efikon havos ŝia morto sur fraŭlinon Haverford? Ĉu -ĉi tiu, senigite je ŝia retenema influo, fariĝos eĉ pli malica, -pli danĝera? La dua letero venis de sinjorino Harding kaj sciigis -al li la subitan morton de ŝia edzo sekve de cerba sangado. Ŝia -letero montris sinceran kaj profundan malĝojon kaj doloran senton de -soleco. Ŝi skribis multe, kun kortuŝeco kaj dankeco, pri la bonaj -karakteraĵoj de la mortinto. - -Per streĉa laboro Leonardo estis peninta forgesi la eltrovon, kiun -li faris ĉe la amika kunveno en Elmcroft kaj la doloran mediton pri -tiu eltrovo en sia dormoĉambro tuj poste. Kaj nun simila memanalizo -de l' koro komenciĝis kun pliprofundigita kunsento kun la vidvino -pro ŝia soleco. Pli ol unu fojon en la daŭro de tiuj meditoj li -riproĉis sin pro la malindeco de siaj pensoj kunrilatantaj lin kun -sinjorino Harding tiel baldaŭ post la morto de ŝia edzo. Tamen, -iom post iom pensoj pri Lorna, fraŭlino Haverford, kaj Malkomo -superregis kaj preskaŭ elpuŝis konsiderojn pri lia vidviniĝinta -amikino. - - * * * * * - -Kvar monatoj pasis, kaj Leonardo ekpripensis baldaŭan vojaĝon -hejmen, kvankam sinjoro Vincent ripete instigis lin preni sur sin la -administradon de la filio dum kelkaj monatoj plu. Efektive ĉi tiu -forte aludis la dezirindecon, ke Leonardo daŭre restu en Ameriko. En -tiu deziro Leonardo klare vidis la influon de Delfino Haverford. Pro -kelkaj kaŭzoj, kaj en malsamaj cirkonstancoj, ĉi tiu aranĝo estus -por li sufiĉe agrabla; tamen la memoro pri la promeso, donita al lia -mortanta patro, malebligis al li eĉ unu momenton konsideri ĝin. -Eble la penso pri Lorna, krom lia promeso, sufiĉus por malinklinigi -lin konsenti. - -Malkomo, kiu ankoraŭ loĝis ĉe gesinjoroj Garner, korespondis -regule kun li. El liaj leteroj kaj el komunikoj de liaj zorgantoj -Leonardo konkludis, ke lia cerbo plifortiĝas nur tre malrapide en -la lasta tempo. Tediĝinte de la okupo, difinita por li de doktoro -Garner, Malkomo forte deziris vojaĝi Amerikon por esti kun Leonardo -kaj por okupiĝi sub lia direktado per pli utila laboro. Sed la -specialisto kaj lia patro opiniis tiun proponon tute netaŭga, -ĉar la junulo ankoraŭ ne kapablis entrepreni sola tian longan -vojaĝon. Kun Lorna Leonardo interŝanĝis en la daŭro de la unuaj -monatoj de sia foresto tre ofte longajn leterojn. La leteroj de la -knabino, plejofte skribitaj en Esperanto, enhavis kelkfoje, krom -lokaj novaĵoj, bele redaktitajn traktatetojn pri estetikaj-religiaj -temoj, en kiuj Leonardo vidis la influon de stranga instruisto aŭ -de kunuleco kun ekstazuloj, kvankam rektaj aludoj pri tiaj personoj -ŝajne estis zorge evititaj. Foje, en la fino de la monato januaro -li serioze avertis ŝin, ne envolviĝi en dubaj ideoj kaj religiaj -fantaziaĵoj. De tiu tempo la leteroj de Lorna fariĝis tre maloftaj -kaj malpli nekaŝemaj. Leonardo sentis, kun kreskanta maltrankvilo -kaj doloro, ke intervenis _io_, kio minacas iliajn feliĉajn kaj -eksterordinare korajn interrilatojn. - -Leonardo volis viziti, antaŭ ol reiri Anglujon, gravan klienton en -ne malproksima, malgranda urbo, kun kiu li konatiĝis en Londono -la pasintan jaron. Ĉi tiu sinjoro sin turnis al la ĉefoficejo -en Linkfield kun detaloj pri nova, komplika aparataro mendota, -ĉar, kiel li skribis, li pridubis la kapablon kaj la diligenton -de la filia administranto entrepreni la fabrikadon. Ricevinte la -transsenditan leteron, Leonardo tuj veturis al Horeham kaj ekloĝis -en la sola enloĝinda hotelo de la urbeto. Sinjoro Garrat, lia -kliento, kiu estis riĉa rentulo kaj sciencisto, tre petis lin, ke -li restu kelkajn tagojn en Horeham kaj transloĝiĝu en lian domon; -sed Leonardo, kun sincera danko kaj bedaŭro, malakceptis la inviton. -Li ne volis resti en Ameriko unu tagon pli, ol necese. - -Priparolante kun sinjoro Garrat la hotelojn en Usono kompare kun -hoteloj en Anglujo, Leonardo diris: - ---La mondo, tamen, estas malpli vasta, ol mi pensis. Prezentu al vi -mian surprizon: Hieraŭ nokte, serĉante mian ĉambron en nebone -lumigita koridoro, kaj preskaŭ enirante malĝustan numeron, mi -renkontis du hispanajn sinjorojn, kiujn, strange, mi renkontis en -similaj cirkonstancoj sur la ŝipo antaŭ ses monatoj. - ---Nu,--diris sinjoro Garrat,--kalkulema amiko mia tuj kalkulus, -kiom da ŝancoj en biliono li havus denove renkonti tiujn samajn -virojn: Tiom da kunvojaĝantoj; tiom da urboj en Usono; tiom da aliaj -cirkonstancoj, ktp. Bela problemeto.-- - ---Surŝipe mi rimarkis unu tagon sur la subferdeko sinjoron, -portantan la verdan stelon. Li estis hispano, kiu scias nur malmulte -da anglaj vortoj, kaj mi povis fari al li kelkajn malgrandajn servojn -pere de Esperanto. La sekvintan tagon mi volis viziti lin en lia -kajuto, aŭdinte, ke li malsaniĝis. Malfeliĉe en nesufiĉe lumigita -trairejo mi frapis la malĝustan pordon. Unu el tiuj viroj duone -malfermis la pordon, hispanlingve murmuregis kaj tuj ĵetfermis ĝin -antaŭ mia nazo. Kaj hieraŭ ilia saluto ne estis tro kora. - ---Nu, rigardoj ne mortigas. Sed evitu ilin kaj pasigu la tutan tempon -ĉi tie. - -En la komenco de la vespero sinjoro Garrat veturigis sian gaston al -la stacidomo, voje de la hotelo, kie ĉi tiu volis pagi la kalkulon -kaj repreni sian valizeton. Alproksimiĝante al la gastejo, ili -trovis la mallarĝan alirejon antaŭ la perono okupita de malnovmoda -kaleŝo, apartenanta al la hotelmastro, kio staris ĉe la porto kun -cigaro en la buŝo kaj la manoj en la poŝoj. En la kaleŝo sidis -tri viroj. Du el ili, sidantaj kontraŭ la alvenantoj, estis la -hispanoj, kiuj, ŝajne, ne amis vizitojn de neinvititoj. La tria -viro, kies dorso estis turnita al Leonardo kaj sinjoro Garrat, -surhavis larĝrandan, molan ĉapelon, kiu preskaŭ tute kaŝis lian -kapon. - ---Vi jam devas rapidi, se vi volas trafi la vagonaron--diris la -hotelmastro iom indiferente al la sidantoj en la hotelkaleŝo, kaj -faris ordonan signon per la kapo al sia veturigisto. La sinjoro kun -la larĝranda ĉapelo sin turnis al la gastejestro kaj diris, per -rimarkinde alttona, tinta voĉo, dum la veturilo jam ekmoviĝis: - ---Adiaŭ, sinjoro O'Mulligan. Volu konservi mian kofron, ĝis mi -revenos. - -Ĉe tiuj ĉi vortoj Leonardo ekleviĝis kaj sekvis per la okuloj la -malaperantan kaleŝon, senspira pro mirego. - ---Kio fariĝis, sinjoro Marston?--demandis sinjoro Garrat, ekprenante -lian brakon. - -Ne atentante tiun demandon, Leonardo sin turnis al sinjoro -O'Mulligan: - ---Kiu estas la nomo de tiu sinjoro?--li diris, parolante rapide -kaj kun eksciteco, strange kontrasta kun lia kutima, trankvila kaj -sinregema temperamento. - ---Sinjoro Hill; R. D. Hill,--respondis sinjoro O'Mulligan, tenante la -cigaron per la dentoj. - ---Hill? Ĉu vi estas certa? - -La dika hotelmastro ekrigardis kun miro sian gaston, prenis la -cigaron el la buŝo kaj respondis malrapide kun dramecaj paŭzetoj -inter la unuaj vortoj: - ---Ĉu mi estas certa? Kompreneble. Almenaŭ tio estas la nomo, kiun -li donas al si. - -Sinjoro Garrat mire kaj demandeme alrigardis sian vizitanton, -ankoraŭ atendante respondon. - -Leonardo sin turnis al li: - ---Tio estis,--li diris, kiel homo elreviĝinta,--la voĉo de viro, -kiun ni en la daŭro de pli ol dek jaroj kredis mortinta. Sed mi -devas ne perdi tempon. Ĉu mi povas peti vin, sinjoro Garrat, tuj -veturi al la stacidomo? Estas treege grava afero por mi vidi la -vizaĝon de tiu sinjoro. - -La servema sciencisto tuj ektuŝis la ĉevalon per la vipo kaj lerte -pilotis la veturilon tra la movoplenaj stratoj. Sed, kiel tio ŝajne -ĉiam okazas, oftaj ĉagrenaj maloportunaĵoj survoje prokrastis la -iradon. En la daŭro de kelkaj minutoj Leonardo silentis, kaj lia -vizaĝo aspektis enpensa kaj decidema. Sinjoro Garrat kunsenteme -ankaŭ silentis. Fine Leonardo ekparolis per voĉo, impresa pro ĝia -trankvileco: - ---Mi estas certa, ke estas li; kaj la afero estas des pli -eksterordinara, ĉar, laŭ aserto, la spirito de tiu viro aperis al -sinjorino en Anglujo en la sama tago de lia poste oficiale raportita -morto en Nordafriko. - -Ĉe tiuj vortoj ili alvenis antaŭ stratnivela transirejo de la -fervojo, ĝuste en la momento, kiam la pezaj barilbrakoj brue -kuniĝis en la mezo de la strato por liberigi la vojon al ekveturonta -vagonaro, videbla ĉe la kontraŭa flanko. Senŝanceliĝe Leonardo -elsaltis el la veturilo, transpasis la relojn per ŝtupara ponto, kaj -kuris tra la stacidomon sur la elveturejon. Vane! La vagonaro jam -elmoviĝis el la stacio. Rapide li serĉis per la okuloj, ĉu eble -li povos sursalti vagonperonon, kiam la staciestro kaj suboficisto -kriegis ordone:--Haltu, sinjoro,--dum alia oficisto baris al li la -vojon. Senmove Leonardo rigardis la malaperantan vagonaron. Multaj -pensoj trakuris lian cerbon. Konsciante, laŭ sia kutimo, ke nenio -povas okazi por li sen la bonvolo de Dio, li demandis sin, kio povas -esti la kaŭzo kaj la celo de tiu stranga okazaĵo. Kvankam li ne -povis ne senti, ke la ideo sekvi tiun viron aspektas tre ĥimera, -kvazaŭ ĉasado post fantomo, neklarigebla io instigis lin je kia -ajn kosto lin atingi kaj alparoli vizaĝon kontraŭ vizaĝo. Vero -estis ja, ke ĉiu cirkonstanco en ĉi tiu drameto, krom la frapanta -simileco de la voĉo, kontraŭis lian supozon, ke tiu viro estas -Roberto Travers, kies morto oficiale certiĝis de la brita konsulo en -Algerio; tamen li alkroĉiĝis al sia unua impulso. Tiu voĉo estis -la voĉo de Roberto Travers. Ĉiuokaze, la penso ne esti kaptinta la -eblon solvi la misteron rilate al lia malapero, kaj forigi la teruran -premsonĝon, kiun tiu malapero kaŭzis al fraŭlino Haverford, -persekutus lin ĝis la fino de lia vivo. Kial do li devus reteni sin -aŭ ĝeniĝi pro mokoj de neinteresatoj, eĉ en la okazo se li ne -atingus tiun viron, aŭ, atinginte lin, sciiĝus, ke li estas tute -malsama persono? - -La staciestro kaj kelkaj ĉirkaŭstarantoj mire kaj scivole rigardis -la altkreskan fremdulon, frapate de lia bela, enpensa vizaĝo. -Leonardo ne rimarkis tion. Li turnis sin al la enirejo, tra kiu en -tiu momento aperis sinjoro Garrat, rapidante, kaj kun ĉagreno sur -sia akra sed bonkora vizaĝo. - ---Pendiĝu la vagaĉadantoj sur la stratoj! Nur kaŭze de ili vi -maltrafis lin. - -Senekscite Leonardo diris: - ---Mi nepre devas sekvi lin. Ĉu vi estas favorato ĉe la staciestro? - ---Hm. Mi "konjektas", ke mi povos eltiri el li tiom da informoj, kiom -la plimulto el la Horeham'anoj. - ---Bone, demandu lin, mi petas, kien vojaĝas tiu trio, kaj kiam mi -povos sekvi ĝin. - -Sinjoro Garrat tuj sin turnis al la oficisto, maldika, soldataspekta -viro, kiu ankoraŭ staris sur la jam senhomiĝinta antaŭrelejo, kaj -kiu ŝajne atendis alparolon. Ĉi tiu alproksimiĝis kaj diris kun -kompleza mieno: - ---Bonan vesperon; ĉu mi povas iamaniere servi al vi, sinjoro Garrat? - ---Espereble, sinjoro Norris. Ĉu vi bonŝance scias, aŭ ĉu vi povas -eltrovi, kien vojaĝas la tri sinjoroj, kiuj ĵus elveturis? Unu kun -helgriza, larĝranda ĉapelo, kaj la aliaj kun nigraj, fremdlande -aspektaj ĉapeloj. Jen kara amiko mia, sinjoro Marston,--per mangesto -prezentante Leonardon,--por kiu ĉi tiu informo estas gravegaĵo. - ---Nu, fremdulo,--diris la staciestro, alparolante Leonardon,--tre -verŝajne mi povos meti vin sur la postesignojn de tiu areto. Sed ĝi -estos sufiĉe longa linio, ĉar ili veturas rekte al Meksiko-urbo. - ---Meksiko-urbo!--La sciencisto demande ekrigardis la vizaĝon de -la anglo, sur kiu, tamen, nenia ekmovo montris la efekton de tiuj -vortoj. - -Sinjoro Norris parolis plue: - ---Nu, lasu min diri ĉion, kion mi scias: la sinjoro kun la -helgriza ĉapelo, anglo konjekteble, venis unu tagon en la lasta -semajno--ĵaŭdon je la dua posttagmeze, pro precizeco--por mendi -tri biletojn al Meksiko. Li konsultis min pri elekto de la plej -oportuna vojo, kaj ni zorge komparis la diversajn hortabelarojn -rilate al kosto, daŭro de la vojaĝo, kaj ofteco de vagonarŝanĝoj. -Ĉar la celo de ilia vojaĝo ne estas Meksiko-urbo mem, sed iu -diforlasita vilaĝaĉo apud haltejo ĉe la Interoceana Fervojo, -liaj kunvojaĝantoj konsilis pro malkareco iri laŭ Shreveport kaj -Galveston kaj de tie ŝipe al Vera Cruz. Sed mi konvinkis lin, ke -ili oferus multan komforton pro malgranda monŝparo. Li do elektis -vojaĝi laŭ Austin--San Antonio--Largedo kaj de tie per la Nacia -fervojo de Meksikio. - ---Mi tre dankas vin, sinjoro Norris,--diris Leonardo;--tio ŝajnas al -mi feliĉa cirkonstanco. Nun, sciigu al mi, mi petas, kiam foriros la -unua vagonaro, per kiu mi povos sekvi ilin. - -La staciestro mire ekrigardis la demandanton: - ---Nu, mi konjektas,--li respondis malrapide,--ke vi devos atendi ĝis -morgaŭ vespere je la sama horo. Neniu antaŭa vagonaro alvenigus vin -pli frue. Tamen estos eble konsilinde iri per la 2-33a por esti -certa trafi la _Pullman_-vagonaron en Austin. - ---Do, ili havos antaŭkuron de plenaj dudek kvar horoj,--diris -sinjoro Garrat, ĝentile sed senkuraĝigeme. - ---Negrave;--rediris Leonardo.--En Meksiko troviĝas delegito de la -Universala Esperanto-Asocio. Mi tuj telegrafos al li, kaj ne dubas, -ke li aŭ iu alia samideano renkontos min ĉe mia alveno tie. Ankaŭ -mi esperas, ke iu observos la vagonaron alportantan la trion kaj -penos "ombrumi" ĝin. - -Sinjoro Garrat ekrigardis sian amikon kun miro kaj demandis:--Ĉu vi -do konas tiun Esperanto-delegiton? - ---Ne; mi eĉ ne scias lian nomon. Feliĉe mi kunportas en mia -valizeto la jarlibron de U.E.A., kiu liveras ĉiujn tiajn informojn. -Verŝajne li konas mian nomon, kiu ne estas nekonata en Esperantujo, -sed eĉ sen tio mi estas certa, ke la samideanoj en Meksiko faros -sian eblon por helpi al mi. La ceteron mi devas lasi al la zorgo -de Dio. Ĉi tiu afero havas por mi kaj aliaj ekstreman gravecon. -Nu, sinjoro Garrat, mi rimarkis hodiaŭ ĉe la tagmanĝo, kiam mi -priparolis la profitojn kaj la oportunecon de nia Esperanta movado, -ke vi estas iom skeptika pri ĝi. Mi tiam ne supozetis, ke tiel -baldaŭ poste mi havos okazon elpruvi miajn asertojn. - -La staciestro aŭskultis tiun dialogon kun videbla intereso, frotante -al si la mentonon.--Nu, fremdulo,--li diris,--frapetante la verdan -steleton en la butontruo de Leonardo,--tio decidigis min. Mi komencos -lerni Esperanton. Nevino mia jam de longe penegis per argumentoj kaj -karesoj konvinki min pri la senkompara graveco, belegeco, oportuneco, -kaj mi ne scias kio plu, de Esperanto. Sed tio decidigas la aferon. -Kaj vi ankaŭ, sinjoro Garrat, devos post ne longe konfesi vin -konvinkita; ĉu ne? - ---Nu,--respondis ĉi tiu ridetante,--kvankam mi ne havis antaŭan -prepariĝon per ĉarma, karesema nevino, sinjoro Norris, mi devos -serioze pripensi la studon de tiu mirinda lingvo. - -Leonardo estis tre kontenta pri tiu neatendita varbo kaj donis al -ambaŭ sinjoroj sciigojn pri lernolibroj, aliĝo al nacia asocio, -abonindaj gazetoj ktp. Ricevinte de la komplezema staciestro ĉiujn -necesajn informojn pri la vojaĝo, li kaj sinjoro Garrat reveturis al -la hotelo. Survoje ĉi tiu lasta diris serioze kaj kun dubema tono de -voĉo: - ---Kia entrepreno, sinjoro Marston, kun tiaj dubaj donitaĵoj! Eĉ -malsama nomo. - ---Mi jam tre zorge pesis la "pro-kaj-kontraŭ" en ĉi tiu afero, -kaj kalkulis la ŝancojn: mi devas iri; tro multe dependas de solvo -de terura psika mistero. Sed la ebleco entrepreni ĉi tiun serĉon -dependas de vi. - ---De mi? - ---Jes; mi ne havas kun mi sufiĉe da mono. Mi do devas peti vin -prunti al mi kelke da dolaroj. - ---Tre volonte, amiko mia. Kiom vi bezonas? - ---Tricent dolarojn. - ---Pli, se vi volas; kial ne? Mi ja ŝuldas nuntempe al via firmo pli -ol duonon de tiu sumo. Morgaŭ matene ni iros al mia banko, kie usona -aŭ meksikia mono aŭ kreditletero sur banko en Meksiko-urbo estos je -via dispono. - ---Multan dankon. Nun ni esploru, kion mia bona hotelmastro scias pri -tiu sinjoro Hill. Faru al mi la komplezon enveni. - ---Plezure. O'Mulligan estas bonkora irlandano, kiu elbabilos ĉion, -kion li scias. Mi bone konas lin. Jen li estas. - ---Ho!--ekkriis la irlanda amerikano surprizite, elprenante cigaron el -sia buŝo,--mia kara sinjoro, vi maltrafis la lastan vagonaron! - ---Des pli bone por vi, mia kara gastiganto,--respondis Leonardo -afable,--ĉar mi devos resti unu nokton plu sub via gastama tegmento. - -Sinjoro Garrat, doninte la kondukilon al kortisto, diris bonhumore: - ---Se mi ne sentus malinklinon fari al vi malservon, O'Mulligan, -mi insistus, ke sinjoro Marston pasigu la nokton ĉe ni. Li ĉiam -plendas pri senprofitaj tempoj, sinjoro Marston. Sed, rigardu lin, -ĉu tiu ĉi ronda, gajmiena, ĉiam multekostajn cigarojn fumanta -vizaĝo aspektas kiel vizaĝo de viro minacata de bankroto? - -La hotelmastro estis treege kontenta pri la afableco de la fama -sciencisto. Kun petola rideto li eltiris el sia brustpoŝo cigarujon, -malfermis ĝin, kaj proponis al li: - ---Komplezu min, kaj prenu cigaron. - -Ridetante, sinjoro Garrat sin turnis al Leonardo, kaj diris: - ---Malkara malavareco, sinjoro Marston; Pat O'Mulligan bone scias, ke -mi ne fumas. Mi bezonas tutan mian cerbopovon por mia laboro, sed mi -sentas fortan inklinon preni kelkajn por mia ĝardenisto. - ---Ne, mia bonkora sinjoro Garrat,--rediris la dika irlandano, -malaperigante la cigarujon en sia vasta poŝo,--vi estus tro saĝa -fari tion. Ĉi tiuj cigaroj estas multe tro fortaj por via maljuna -ĝardenisto. - ---Bone, ĉi tiun fojon mi ne volas prirabi vin. Nun aŭskultu, amiko -mia. Vi povas fari al sinjoro Marston kaj al mi grandan servon. - ---Ho; nenio igus min pli feliĉa, sinjoroj. Ĉu tio rilatas al -sinjoro Hill? - ---Jes,--respondis sinjoro Garrat per kapmovo ekmontrante sur -Leonardon.--Mia amiko estas konvinkita, ke tio ne estas la vera nomo -de tiu sinjoro. Li konas lin, kaj per ĉia kosto devas trovi lin, -ĉar li havas por li treege gravan komunikon. - -Leonardo ridetis pri la subita fervoriĝo de sinjoro Garrat. Ĉi tiu -parolis plue: - ---Malfeliĉe ni ĵus malsukcesis atingi lin je unu ĉevallongo. -Vi povas prezenti al vi la gravegecon de la afero, sciiĝinte, ke -sinjoro Marston decidiĝis sekvi lin ĝis nekonata sovaĝejo en -Meksikio. Ni jam eltrovis, ke tio estas la vojaĝocelo de la trio. - ---Tute prave,--jesigis sinjoro O'Mulligan,--tien ili vojaĝas. Sed -bonvolu veni en la domon, sinjoroj, kaj trinku tason da kafo! Mi tre -volonte sciigos al vi ĉion, kion mi scias. Bedaŭrinde mi scias nur -malmulte pri li. - -Beleta filino de sinjoro O'Mulligan alportis en privatan salonon tri -tasojn da kafo kaj kukaĵojn kaj aranĝis la diversajn objektojn -antaŭ la sinjoroj iom pli malrapide, ol estis necese. Vane peninte -ricevi de Leonardo rideton, ŝi estis elironta, kiam sinjoro Garrat -revokis ŝin. - ---Unu momenton, fraŭlino O'Mulligan,--li diris ŝerce,--zorgu, ke -via patro ne metu la koston de ĉi tiu manĝeto en la kalkulon de -sinjoro Marston. Ni estas invititoj. - ---Bone, sinjoro Garrat,--respondis la knabino, ridante,--mi prizorgos -sinjoron Marston. - -La enpensa vizaĝo de Leonardo ekgajiĝis. Sin turnante al ŝi, li -diris kun afabla kapjeso: - ---Dankon, fraŭlino Mariono, mi fidas al via zorgo. Mi scias, ke vi -ne lasos min esti elrabita. - -Post la eliro de la knabino Leonardo petis la hotelmastron unue -priskribi la eksteraĵon de sinjoro Hill. - ---Nu,--respondis la irlandano dubeme kaj iom heziteme,--mi ne estas -lertulo je priskriboj. En la nuna momento mi tute ne memoras la -koloron de liaj okuloj, ĉu ili estas bluaj aŭ grizaj. Virinoj tiajn -aferojn pli bone rimarkas. Poste mi demandos pri tio la edzinon kaj -Marionon. Lia vizaĝo estas senbarba kun escepto de tre mallongaj -vangbarbetoj. Cetere ĝi estas iom longa kaj, mi pensas, pala. Por -viro de lia aĝo--mi kalkulas lian aĝon ĉirkaŭ kvardek kvin--liaj -dentoj estas rimarkinde bonaj kaj blankaj.--Elblovinte kelkajn -fumnubetojn, li kun mieno de saĝulo parolis plue:--Rilate al lia -sintenado, li certe estas detenema kaj ... kaj distanckonservema--vi -scias, kion mi volas diri--kvankam li ĉiam kondutas kiel ĝentilulo, -ĉiam, kaj ĉiam volontege pagas sian kalkulon, aldonante malavaran -trinkmonon por la servistaro. Ĉar vi devas scii, sinjoroj, ke -sinjoro Hill--aŭ kio ajn estas la nomo, kiun donis al li lia -patrino--jam vizitis nin tri aŭ kvar fojojn. Li ĉiam faris sur -nin impreson, kvazaŭ li estas profunde malgajema. Rilate al rido, -certe, ŝajnas al mi, ke li neniam ridis en la daŭro de sia tuta -vivo. Ankoraŭ unu aferon: li malamas virinojn. Tion mi ne povas -kompreni, ĉar tio ja ne estas eco de ĝentilulo. Kaj la muzikon li -malamegas; Mariono diras, ke li ne havas pli da muziko en sia animo, -ol nia kato; certe malpli ol virkato. Sed li estas granda klerulo, -per mia honoro! Eble granda klereco kaj muzikamo ne harmonias, -sinjoro Garrat? Mi ne scias. Li ĉiam studas kuriozajn librojn kaj -legas multajn strangajn gazetojn. Ho, jen sur la piano troviĝas unu -el tiuj kuriozaj gazetoj postlasita de li. Rigardu.--Li metis antaŭ -la du sinjorojn franclingvan broŝuron de egiptologia asocio kaj -diris plue:--Nu, mi estas malklerulo, sed mi pensas, ke tio estas -kuriozaĵo por studi. - -Leonardo kaj sinjoro Garrat trarigardis la broŝuron, kiu enhavis -raportojn pri freŝdataj esploroj en Egiptujo kaj en Meksikio -kun multaj kliŝaĵoj de egiptaj, aztekaj[9] kaj toltekaj[10] -hieroglifoj. - ---Ĉu vi scias,--demandis la amerika sciencisto,--kion faradis -sinjoro Hill dum siaj vizitoj ĉi tie? - ---Legi, legi, skribadi kaj laboradi super strangaj, antikvaj -dokumentoj kaj planoj. Kelkfoje li vizitas doktoron Higgins en -Oakington. - -Ekrigardante Leonardon, sinjoro Garrat diris: - ---Mi supozis tion. Doktoro Higgins estas unuaranga egiptologo. - -O'Mulligan babilis plue: - ---Sed ĉi tiun fojon li ne vizitis lin, ĉar doktoro Higgins kaj lia -tuta familio forestas. Lia domo restos ŝlosita kelkajn semajnojn -plu. - ---Tio estas granda domaĝo,--diris sinjoro Garrat,--ĉar mi bone -konas tiun sinjoron. - ---Certe, kaj la sanktuloj benu vin, sinjoro Marston,--diris la -bonkora irlandano,--tio estas malfeliĉaĵo. Nu, malgraŭ ĉio mi -ne povas ne ameti sinjoron Hill; sed, sinjoro Marston, tiujn du -hispanojn mi malfidas. Ili alvenis antaŭ kvin tagoj por atendi ĉi -tie sinjoron Hill. Ili estas suspektemaj, sekretemaj friponoj, kiuj -neniam vidiĝas sen revolveroj en la koksopoŝoj. En la okazo, se vi -iel havos aferojn kun ili, estu singarda, mia kara amiko. - -Leonardo aŭskultis kun streĉita atento kaj forta emocio, kvankam -lia gravmiena vizaĝo tion ne montris. Kelkafoje li iomete ekbalancis -la kapon, kiam detalo de la priskribo ŝajne akordis kun lia memoro -pri sinjoro Travers. Entute li ricevis nur malmultan kuraĝigon. -Nur unu afero iom pli firme kredigis lin, ke, malgraŭ tioma cetera -neverŝajneco, li efektive troviĝas sur la postesignoj de la iama -fianĉo de fraŭlino Haverford. Tio estis la fakto, ke la priparolita -sinjoro Hill diligente sin okupas per egiptologiaj kaj aztekaj -studoj. Leonardo sciis, ke sinjoro Travers antaŭ sia malapero -jam akiris nemalgrandan famon kiel specialisto en antaŭhistoriaj -civilizacioj. Sed eĉ tia efektivaĵo povas ja esti nura kunokazaĵo. -Tamen Leonardo posedis sufiĉe da optimismo kaj riskemo por lasi -sian unuan impulson regi lin kaj persisti en lia intenco sekvi tiun -viron, ĝis li vidos lin vizaĝon kontraŭ vizaĝo. Poste li ekspedis -longan telegramon al sinjoro Fernando Diaz, la U. E. A.-delegito en -Meksiko. - - - - -ĈAPITRO VIII - - -Tri tagojn poste Leonardo alvenis en la halegon de la _Estación de -Buena Vista_ en Meksiko. Starante ĉe la sojlo de la kupea pordo, -li trankvile ĉirkaŭrigardis la interpuŝiĝantan, bruan amason -da alvenintoj, bonvenigantoj, pordistoj kaj oficialemaj oficistoj. -Tamen lia koro ekbatis iomete pli rapide. Ĉu iu venis renkonti lin; -kaj kian sciigon li alportos? Jes, jen li ekvidis malgrandan verdan -flagon, flirtantan super la kapoj de la homoj. Tre kontente Leonardo -alpaŝis al la portanto de la Esperantista standardo kaj per mangesto -salutis lin. Tio estis juna sinjoro de eleganta, plaĉa eksteraĵo, -kiu, deprenante sian larĝrandan ĉapelon, alproksimiĝis al la -veninto, kaj kun ĝentila klinsaluto kaj gaja rideto bonvenigis lin: - ---Mi havas la honoron saluti sinjoron Leonardon Marston; ĉu ne? -Malfeliĉe nia U. E. A.-deligito, sinjoro Fernando Diaz, ne estas -hejme, sed lia patrino petis min anstataŭi lin. Mia nomo estas Juan -Céspedes. Jam ni, kelkaj el niaj klubanoj, sukcesplene laboris por -vi. - ---Ho, efektive!--ekparolis Leonardo, kore manpremante la junan -Meksikianon. Vi kaj viaj amikoj estas treege komplezemaj kaj vere -agas laŭ la plej bonaj tradicioj de Esperantujo. - -Kun feliĉa mieno sinjoro Céspedes respondis: - ---Ni estas tre fieraj tiel servi al angla samideano. Mi estas tute -certa,--li diris pli mallaŭte, kun subpremita ekscito,--ke ni jam -trafis la tri virojn, kiujn vi postkuras. - ---Vere? - ---Jes, ili ekloĝis en la hotelo de la _Constitución_, tre proksime -al la _Plaza Mayor_, en la centro de la urbo. Kaj je malgranda -distanco, ĉe tiu sama placo, ni rezervigis por vi malgrandan, -tamen sufiĉe komfortan ĉambron. La posedanto de la hotelo parolas -Esperanton. En la nuna tempo ĉiuj hoteloj estas ĉiam tute plenaj. -Ĉu tio estas laŭ via plaĉo? - ---Jes, certe, koran dankon! - -La juna Meksikiano nun komencis ĝuste priskribi la eksteraĵojn de -la tri serĉatoj, kiam Leonardo rimarkis, ke du Esperantistoj penas -atingi ilin tra la amaso. Sinjoro Céspedes, sekvante la rigardon de -Leonardo, ankaŭ vidis ilin, kaj interrompis sian priskribon. - ---Ho,--li ekkriis,--jen kelkaj aliaj Esperantistoj, kaj inter ili -doktoro Lopez Cuadra. Volu sekvi min. Ni iru kune en la antaŭkorton. -Estas pli oportune tie. - -Sur la placo antaŭ la stacidomo Leonardo konatiĝis kun aro da -entuziasmaj, bonkoraj Esperantistoj, ĉiuj dezirantaj helpi, ĉiuj -fieraj pruvi la utilecon de Esperanto. Unu el ili jam dungis fiakron, -dum alia fortenis kelkajn trudemajn _cargadores_, ĉagrenitajn -pro tio, ke la nobla _caballero_ volas mem porti sian valizeton. -Ĉiuj sin premis en la fiakron, kaj sinjoro Céspedes senkulpige -klarigis al Leonardo, ke la luprezo estas tiom sama, tute egale, kiom -da pasaĝeroj okupas la _coche de aquiler_. Tuj kiam la veturilo -survojiĝis al la _Plaza Mayor_ aŭ _Plaza de la Constitución_, -du sinjoroj proponis al Leonardo samtempe cigaredojn, kaj montris -grandan surprizon, kiam ĉi tiu malakceptis ilin, dirante kun afabla -rideto, ke li ne fumas. - -Sinjoro Céspedes kaj doktoro Cuadra enkondukis Leonardon en la -hotelon por prezenti lin al sinjoro Rodriguez, la posedanto. Ĉi -tiu, dika, bonkorvizaĝa viro, sidis en komforta seĝego en la -_patio_, la vasta, rave malvarmeta vestiblo de la hotelo, neageme -fumante la neeviteblan cigaredon. Li salutis sian novan gaston ne -nur kun tiu kavalireca afableco, tiom karakteriza por Meksikio, sed -ankaŭ kun nepridubebla koreco. Interŝanĝo de ĝentilaĵoj sekvis, -multevortaj, troigitaj kaj delikate frazitaj unuflanke; dignoplenaj, -trankvilaj aliflanke, sed eldiritaj kun tono de profunda ŝato kaj -dankeco. Doktoro Cuadra diris: - ---Ni Esperantistoj ĉiuj kune laboris por certigi la sukceson de via -admirinda vojaĝo. Ni vere admiregas la noblecon, la kavalirecon -de via entrepreno, sinjoro Marston--riverenco--sed precipe laboris -sinjoro Céspedes--ĝentila klinsaluteto kaj rideto por sinjoro -C.--Tio estas ja treege plaĉa afero por li. Li estas nia _Sherlock -Holmes_[11], kaj nia registaro farus al si grandan servon, dungante -lin je granda salajro. Nu, mi tuj komunikiĝis kun mia amiko, sinjoro -Victoriano, la posedanto de _La Constitución_, kaj li promesis al mi -sciigadi sinjoron Rodriguez pri la faroj de sinjoro Hill kaj de liaj -kunvojaĝantoj. - ---Tio estas vere bonega!--diris Leonardo.--Via eksterordinara -komplezemo superas ĉiujn miajn esperojn. - -Decidiĝis, ke Leonardo post refreŝiĝo per bano kaj manĝeto iros -al la hotelo _de la Constitutión_, akompanate de sinjoro Rodriguez, -kiu volis preni sur sin la taskon, aranĝi intervidiĝon kun sinjoro -Hill. - -Leonardo eniris sian dormoĉambron kun koro plena de espero kaj -profunda dankeco al Dio pro Lia ĝisnuna mirinda helpo. Laca de la -longa vojaĝo kaj la streĉiĝo de la pensoj dum la lastaj tagoj, li -duonkuŝiĝis sur kanapo apud malfermita fenestro-pordo, kondukanta -al malgranda balkono. La ĉambro estis agrable ombrita per ŝirmilo -el blanka kotono kun verdaj strioj, pendanta super la balkono. Tra -interspaco inter la franĝoj de la ŝirmilo kaj la planko de la -balkono estis videbla arkaĵejo de la fama katedralo, konstruita sur -la loko, kie staris ĝis antaŭ 350 jaroj la grandega _Teocalli_, la -antikva templo de la Aztekoj. Dum kelkaj minutoj Leonardo fordonis -sin al revo pri la mirinda historio de la urbo, en kiu li nun sin -trovis, kaj pri la stranga civilizacio ekzistinta en tiu lando, -neniu scias kiom da centjaroj antaŭ la alveno de la hispanaj -_conquistadores_. Sed la deziro renkonti sinjoron "Hill" igis lin -forskui lacecon kaj revemon kaj rapidi pri la preparaj farotaĵoj. - -Malpli ol horon poste, Leonardo sidis sola en ombra angulo de vasta -balkono, formanta parton de la manĝejo. Li jam finis la manĝeton -kaj, kunfaldante sian buŝtukon, volis leviĝi por sciigi al sinjoro -Rodriguez sian pretecon, iri kun li al la hotelo de la Constitución, -kiam ĉi tiu ekscitite enkuris en la ĉambron. Lia ronda, bonkora -vizaĝo montris ĉagrenon. Eklevante iom dramece la manojn, li kriis: - ---Ne rapidu, via moŝto; ne rapidu! Ho ve! ne estas bezono por -rapido. Mia amiko Don Victoriano ĵus sciigis min telefone, ke -sinjoro Hill eliris. Li iras viziti Don Pedro Garcia, la direktoron -de nia muzeo, kaj ne revenos ĝis tre malfrue. Tion mi treege -bedaŭras, señor, ĉar vi nun devos pacienci ĝis morgaŭ matene. -Ĉu mi intertempe povas iel servi al vi? - -Leonardo leviĝis kaj respondis trankvile: - ---Ne, sinjoro Rodriguez; koran dankon. Mi jam ŝuldas al vi... - ---Mi tre petas vin, señor Marstón, ne parolu pri ŝuldo, kiam mi -estas treege fiera pro la honoro servi al noblulo kaj eminentulo, -kiel vi. - -Plaĉa rideto vidiĝis sur la serioza vizaĝo de Leonardo. Li jam -kutimiĝis al la floreca kaj flatema parolmaniero de la bonkoraj -Meksikianoj. - ---Nu, amiko mia,--li diris,--mi do devas lasi paciencon regi mian -animon ĝis morgaŭ. Intertempe troviĝas en via bela urbo multaj -vidindaĵoj, kiuj helpos al mi agrable pasigi la reston de la tago. - ---Bedaŭrinde, via moŝto,--diris la hotelmastro,--dum la nuna -malkvieta tempo multaj publikaj konstruaĵoj de nia belega urbo -ne estas viziteblaj, sed kelkajn vi nepre devas vidi. Ni estas -tre fieraj pri nia ĉefurbo. Ĉu mi povas havi la honoron, via -moŝto, konduki vin al kelkaj interesaĵoj ĝis la vespermanĝo? -Tre verŝajne doktoro Cuadra, Don Fernando Diaz kaj kelkaj aliaj -Esperantistoj venos post la vespermanĝo, por sciiĝi, kiel prosperis -al vi trovi vian honorindan amikon. Dezirego vin servi kaj sukcesigi -vian entreprenon, kaj eble--li aldiris ridetante--scivolemo, ne lasos -ilin resti for. - -Leonardo volonte akceptis la bonkore faritan proponon de la servema -hotelposedanto, kaj pasigis kun li du tre agrablajn kaj instruajn -horojn. - -Sinjoro Rodriguez estis prava. Dum la vespero alvenis du-tri-kvarope -preskaŭ la tuta anaro de la Esperantista klubo de Meksiko; ĉiuj -ceremonie klinsalutante kaj dirante belfrazan ĝentilaĵon. Iom post -noktomezo ili ĉiuj kune adiaŭis Leonardon, same ceremonie kaj kun -similaj graciaj paroletoj. Tiu longa vizito kaj la neceso daŭre, per -vigla interparolo amuzi aron da spritaj kaj babilemaj vizitantoj, -tre streĉis la fortojn de Leonardo, kiu jam sentis sin lacega. Sed -la sincera dankeco, kiun li sentis pro ilia kortuŝa servemo, kaj lia -natura ĝentileco malpermesis al li montri, ke la vizito estas por li -tre maloportuna. - -Ĉu pro trolaceco, ĉu pro sufokeco de la nokta aero, aŭ la laŭta -duonhora sonorado de la katedrala horloĝego, ĉu pro ĉiuj ĉi tiuj -kaŭzoj kune, Leonardo sendorme ĵetiĝadis en la lito en la daŭro -de kelkaj horoj. Fine, kiam la suno jam komencis heligi lian ĉambron -li endormiĝis. Je la duono post la oka horo brua frapado ĉe la -pordo subite vekis lin. - ---Ĉu via moŝto baldaŭ finos sin vesti?--eksonis la ekscitita voĉo -de sinjoro Rodriguez. - ---Ne, kial?--respondis Leonardo, frotinte al si la okulojn, kaj nur -iom post iom konsciante, kie li sin trovas. - ---Mi ĵus ricevis telefonan komunikon de Don Victoriano, ke sinjoro -Hill kaj liaj kunuloj tuj forveturos. Ili estas en la nuna momento -survoje al la stacio _Lázaro_. - -Leonardo neniam antaŭe elsaltis el la lito kaj sin vestis -tiel rapidege. Malsuprenirante la ŝtuparon li renkontis la -hotelmastron kurantan ekscitite el sia oficejo. Post la kutima -matensaluto:--_¿Como ha pasado usted la noche?_--li kriis, ne -atendante respondon al sia demando,--Ho ve! via moŝto, la Fataloj -kruele malfavoras vin. Ambaŭ miaj kaleŝoj okaze estas for, kaj en -la nuna momento eĉ unu fiakro ne estas havebla sur la placo. Mi ĵus -traserĉis la fervojan horaron kaj trovis, ke neeble estas kuratingi -la stacidomon antaŭ la forveturo de la vagonaro je la naŭa kaj -kvin. Tio estas malbenita afero. - ---Ne ĉagreniĝu, mia bona sinjoro Rodriguez,--diris Leonardo.--Ĉu -Don Victoriano scias, kien veturas nia trio? - ---Bedaŭrinde ne. Mi demandis lin. - ---Eble ni povos sciiĝi de la staciestro aŭ la biletisto? - ---Tre verŝajne de la staciestro, kiun mi bone konas. - -Post rapide prenita matenmanĝo ambaŭ iris al la _Estación de San -Lázaro_, la finstacio de _Ferrocarril Interoceanico_. La staciestro -volonte informis ilin, ke sinjoro, sendube fremdulo, aĉetis tri -biletojn al _Tepetlaxtoc_, tre malgrava stacio en direkto al _Vera -Cruz_, kiun li montris sur fervoja landkarto. - ---Tepetlaxtoc!--ekkriis sinjoro Rodriguez,--en tian kotkavaĵon! Kion -ajn ili povas serĉi tie? Ekzistas en tiu regiono, kiom mi scias, -neniaj esplorindaj aztekaĵoj. - ---Kiam elveturos la proksima vagonaro al tiu loko,--demandis -Leonardo,--mi devas sekvi ilin. - ---Vere? - -Responde al demando de la hotelmastro, la staciestro sciigis -Leonardon, ke li devas atendi ĝis la dua posttagmeze. - ---Dankon,--diris ĉi tiu,--tio ebligas min fari kelkajn preparojn. - -Subite sinjoro Rodriguez, reirinte al la landkarto, ekkriis: - ---Ho, sinjoro Marston, se mi ne forte eraras, nia amiko doktoro -Cuadra venas el distrikto ne tre malproksima de tiu dioforlasita -loko. Eble li povos multe helpi al vi per la kono de sia naskiĝa -regiono. Ni iru senprokraste al lia domo. - -Doktoro Cuadra, armea kuracisto, servanta tiutempe en milithospitalo, -ĵus revenis hejmen por manĝeto post frumatena deĵoro. Li kaj -lia juna edzino akceptis la du sinjorojn kun kora ĝentileco kaj -aŭskultis kun granda bedaŭro kaj vigla intereso la rakonton pri la -irado de la aferoj. - ---Kia domaĝo,--ekkriis doktoro Cuadra,--ke mi ne povas akompani vin, -kara sinjoro Marston! _Caramba!_ Nenio, mi certigas vian moŝton, -farus al mi pli grandan plezuron, ol ĉasi kune kun vi vian interesan -kaptotaĵon sur la sovaĝejoj de mia naskiĝa ebenaĵo. Ĝuste tio, -kion mi deziregus! Sed, se mi persone ne povas helpi al vi, sendube -miaj amikoj povos. Pardonu; momenton. - -Li iris al sia skribtablo kaj post nemultaj minutoj revenis, tenante -en la mano du leterojn. - ---Jen du prezentleteroj,--li diris,--kun fervoraj petoj al la -adresitoj, proponi al vi ĉian eblan helpon. Tiu ĉi letero estas -por mia patro, kies _hacienda_ troviĝas en la malproksimeco de -unutaga vojaĝo de Tepetlaxtoc. Kun li loĝas nevino lia, laŭnome -Lucia Cuadra, kiun li, vidvo jam de multaj jaroj, tiom amas, kiom -dorlotema patro iam amis sian propran filinon. Ŝi estas izola, tamen -tre fluparola kaj entuziasma Esperantistino, kiu kun granda ĝojo -bonvenigos okazon interparoli kun eminenta Eŭropa samideano. - -Leonardo ridetante montris per kapklino ŝaton pri la komplimento kaj -diris: - ---Mi antaŭrigardas kun granda plezuro la honoron konatiĝi kun -sinjoro via patro, doktoro Cuadra, kaj kun via entuziasma kuzino. - ---La knabino duonfreneziĝos pro ĝojo, eĉ se ŝi ne montros ĝin. -La dua letero estas adresita al Don Miguel de Lazoda kaj lia filino -Maria. Ili estas _Indios fideles_, devenantoj de la gento _Marjas_, -la plej inteligenta gento de la _Aztekoj_. Ili pretendas rektan -devenon de reĝa kaj ĉefpastra familio. En ĉia okazo ili estas -tre estimindaj kaj interesaj homoj, alte super la nivelo de vulgaraj -_Indios_. Don Miguel estas _cacique_ de la distrikto kaj grava -bienhavanto. Lia _hacienda_ troviĝas pli malproksime de la fervojo, -pli alte sur la granda plataĵo. Mi povas certigi al vi, ke vi trovos -tie same bonkoran akcepton kaj sindonan helpon. Don Miguel, kaj -sendube ankaŭ Maria, faros por vi sian eblon, ne nur pro la honoro -kaj plezuro esti komplezaj al vi, sed ne malpli pro dankeco al mi. -Mia plej granda profesia triumfo estis kaptado de Maria el la faŭko -de l' morto--tre interesa okazo de intestofebro. Mi pasigis ellacigan -semajnon en ilia domo, batalante tage kaj nokte kontraŭ tiu kruela -malsano. Fine mi venkis, kaj la ĝojo kaj la dankemeco de la patro -estis senlimaj. Cetere, Maria kaj mia kuzino Lucia estas intimaj -amikinoj, malgraŭ la granda malsameco de iliaj sociaj statoj. - -Leonardo jam vivece prezentis al si viziton al tiuj interesaj homoj. -Varme li diris: - ---Via kortuŝa sindonemo, karaj amikoj, kaj ĉi tiuj feliĉaj -cirkonstancoj antaŭsignas por mi prosperon. Mi ne dubas, ke fine -mi vidos vizaĝon kontraŭ vizaĝo mian konaton, kiu donas al si la -nomon "Hill". Certe, sen via afabla helpo mia ĉasado estus tute -senrezultata. - -Dum manĝeto, al kiu sinjorino Cuadra invitis la du vizitantojn, -doktoro Cuadra diris: - ---Ĉar mi ne povas akompani vin, via moŝto, vi nepre devos dungi -taŭgan _mozo'n_ aŭ indianan serviston. - ---Kompreneble,--respondis Leonardo, la unuan fojon klare konsciante, -ke en tia sovaĝa regiono li ne povos vojaĝi sen gvidisto. - ---Diru, sinjoro Rodriguez,--demandis la kuracisto,--ĉu vi ne -opinias, ke via kortisto José estos la plej taŭga _mozo_, kiun ni -povus trovi por nia honorata vizitanto? - -Ĝis nun sinjoro Rodriguez parolis tre malmulte. Antaŭ siaj -hotelgastoj li estis senĝena kaj babilema, ĉiam preta kun oportunaj -"elprovizaj" frazoj, sed kiel gasto mem ĉe tre konata societulino, -al kiu li prezentiĝis nur antaŭ kelkaj minutoj, li iom perdis siajn -vivecon kaj multvortecon. - ---Via moŝto estas prava,--li respondis vigle,--kaj mi jam pripensis -tion. José treege fieros pri tia honoro. Esti gvidanto por _el -noble Inglese_ estos la plej memorinda epizodo de lia vivo. La sola -bedaŭrindaĵo estos,--sinjoro Rodriguez aldiris ridante,--ke José -fariĝos ankoraŭ pli malmodesta, ol li jam estas. Pasinte kelke -da jaroj trans la landlimo en Usono, li sufiĉe scias la anglan -lingvon. Cetere, malgraŭ ke li estas mestizo kun nur malmultaj -gutoj da hispana sango, li certe estas vigla kaj sufiĉe sprita. -José estas sendube honesta kaj fidela _mozo_, via moŝto,--li -diris al Leonardo,--sed homo, al kiu oni devas okaze memorigi sian -devenstaton. - -La doktoredzino, impona, gracia virino, kaj, malsimile al sia sincera -edzo, fiera kaj sindetenema, proponis al Leonardo jenan konsilon: - ---Kompreneble, mi ne konas persone tiun modelan mozon José, -señor,--ŝi diris kun iomete malestima manieraĵo,--sed laŭ mia -opinio oni ne povas esti tro severa, eĉ senindulga al tiuj _Indios_, -precipe se ili fieras pri kelke da gutoj da blankula sango. Estas -tute malutile montri al ili kian ajn familiarecon. Pli bone prosperas -sen tio. - -Leonardo aŭskultis ĝentile kaj dankis afable al sinjorino Cuadra -pro ŝia konsilo, sed en la pensoj li decidis agi laŭ siaj propraj -principoj. - ---Sed, doktoro Cuadra,--diris la hotelmastro humile,--kiom mi scias, -en tiu parto de la plataĵo ekzistas neniaj antikvaj ruinoj; ĉu ne -vere? - ---Ne multaj, señor,--respondis la kuracisto;--sed apud la _hacienda_ -de mia amiko Don Miguel troviĝas monaĥejo de Anselm'anoj kaj, -interne de la muroj de ilia vasta posedaĵo, staras tre antikva -templo, unu el la plej antikvaj kaj belaj, mi supozas, en Meksikio. -La monaĥoj estas ĉiuj--aŭ preskaŭ ĉiuj--_Indios_ kaj iom mistere -sekretemaj. Oni do ne scias multe pri ili kaj pri la antikvaĵoj -apartenantaj al ili. Krom tio, la ridinde superstiĉaj _peones_ en -tiu regiono ĉiam parolas pri grandaj enterigitaj trezoroj--cetere -tre amata temo por interparolo inter peonoj--kaj antikvaj kavernoj, -plenaj de antaŭhistoriaj kranioj kaj ostoj kaj ŝtonaj iloj; sed -la esploradoj de antikvaĵistoj kaj trezoroĉasistoj ĝis nun estis -vanaj; eble pro la sekretemo de la Anselm'anoj kaj tial, ke la peonoj -estas tre malinklinaj helpi al la esploristoj. Laŭ ilia superstiĉa -kredo enterigitaj trezoroj el antikvaj tempoj estas ĉiam gardataj -de spiritoj; jen bonaj, jen malbonaj. En ĉiu okazo malfeliĉo -nepre kaptos tiujn, kiuj sin enmiksas en ilin. Peonoj certigus al -vi, ke tre proksime de kaŝita trezoro oni povas vidi nokte sur la -plataĵo misteran lumon flugpendantan super ĝi, precipe kiam la -aero estas malseka kaj nebula. Tiun lumon ili nomas _relación_. -Neniu peono kuraĝus alproksimiĝi al tia loko. Tio estas aŭ malbona -spirito, kiu volas gvidi la homojn al la trezoro por pereigi ilin, -aŭ bona spirito, kiu volas averti ilin. _Indios bravos_, t. e. la -nekulturitaj landidoj, rakontus al vi fantomrakontojn pri spiritoj de -la "Reĝo de la Mallumo", kiu estas en ilia superstiĉoriĉa mondo -senduba realaĵo. - -Aĉetinte kelkajn necesaĵojn por la vojaĝo, tiajn, kiaj _serapes_ -aŭ dikaj lanaj kovriloj, _sombrero_ el panama pajlo, dorsosakoj -ktp. sinjoro Rodriguez kaj Leonardo serĉis José'on. Tiu ĉi tuj -kun ĝoja vigleco pretiĝis ekforvojaĝi kun la _noble Inglese_. La -hotelmastro, parolante aparte kun sia servisto, kredigis lin, ke -sinjoro Marston ne estas ordinara persono, sed tre eminenta angla -nobelo kun treege grava misio de potenca societo, kaj admonis lin -konduti antaŭ li kun profunda respekto. José respondis kun alpreno -de grava mieno, kiu tre amuzis lian mastron: - ---Mi ekkonas nobelon, precipe anglan nobelon, ĉe la unua rigardo, -señor, kaj mi bone scias, kiom da honoro kaj respektego decas al li. - -José estis viro havanta la aĝon de ĉirkaŭ kvardek jaroj, de iom -pli ol meza kresko kun nedika sed fortmuskola staturo. Lia preskaŭ -kuprobruna vizaĝo montris bonkorecon kaj honestecon, sed ne malpli -viglecon kaj denaskan sagacecon. Li tuj plaĉis al Leonardo, kiu -diris al li kelkajn afablajn vortojn. Pretiĝinte por la vojaĝo kun -dika dorsosako, bastono kaj pafilo, José rigardis la altkreskan, -belforman figuron kaj la virecan, seriozan vizaĝon de la anglo kun -malkaŝa admiro kaj sincera humileco. Deprenante sian larĝrandan, -altapintan ĉapelon, li diris: - ---Via nobela moŝto, mi estas preta kaj atendas viajn ordonojn. - - * * * * * - -Post kvinhora malrapida vojaĝo Leonardo kaj lia servanto alvenis ĉe -la stacio Tepetlaxtoc. Kvankam multaj seriozaj pensoj okupis la kapon -de Leonardo dum la veturo, li tamen tre ĝuis la belegajn vidaĵojn, -kiujn ili preterpasis. La traveturita lando, en la daŭro de la unuaj -tri aŭ kvar horoj, estis tre interesa kun multaj vidindaj preĝejoj -kaj _haciendoj_. Kelkfoje, en la malproksimeco, li ekvidis imponajn -ruinojn de tiuj grandiozaj temploj kaj majestaj piramidoj, pri kiuj -li ofte legis en vojaĝlibroj kaj gazetoj. Kiam, iom post iom, la -vagonaro atingis pli altajn regionojn, la aspekto de la kamparo -ŝanĝiĝis: tropika vegetaĵaro cedis lokon al mezazonaj kreskaĵoj, -ĝis fine la fervojo trapasis pinarbarojn kaj sovaĝaspektajn, -sekajn regionojn kun duonkreskaj arbetaĵoj. La humilan stacidomon -ĉirkaŭis aro da mizeraj dometoj, kiuj ne povis pretendi la nomon -vilaĝo, kaj, pli malproksime, dezerto. Leonardo ordonis al José -fari demandojn ĉe la staciestro pri la serĉata trio kaj sciiĝis, -ke ĝi alvenis per la antaŭa vagonaro kaj tuj foriris en direkto al -vilaĝo nomata _Calpan_. Tiu vilaĝo kuŝis, laŭ plua informo, ĉe -la vojo al la _hacienda_ de sinjoro Cuadra. Leonardo ĝoje bonvenigis -tiun sciigon. - -Post longa, laciga marŝo tra preskaŭ senhoma regiono ili -alproksimiĝis al _Calpan_, kiam la suno jam malleviĝis al la -horizonto. Ilian alvenon anoncis bojegado de legio da hundoj, kiuj -venigis la tutan loĝantaron sur la straton, aŭ pli ĝuste sur -la senforman interspacon, kiu servis kiel komuna forĵetaĵejo, -infanludejo kaj trapasejo. Neniam antaŭe Leonardo vidis tian aron -da mizeregaj, malpuraj domaĉoj kaj tian specaĵaron da kompatindaj, -malgajaj mizeruloj, kun maldikaj, melankoliaj vizaĝoj. Li antaŭe -esperis trovi en tiu vilaĝo ian ripozejon, kiom ajn humilan, kaj -iajn refreŝigaĵojn, sed la nura vido de la eksteraĵo de la -_jacal_'oj aŭ budoj, mallerte kunmetitaj el branĉplektaĵoj kaj -argilo, kaj la malpura aspekto de la vilaĝanoj forprenis de li -ĉian deziron fari uzon el la gastamo de la sendube bonkoraj homoj. -Prefere li volus pasigi la nokton en ia ŝirmejo aŭ sub la ĉielo. -Kiam li proponis tion al José, ĉi tiu tre volonte konsentis, eble -por montri sian superecon super nuraj _Indios bravos_, aŭ eble -pro kontenteco pri la afableco de la eminenta anglo, kiu "proponis" -anstataŭ "ordoni". Sciiĝinte de la vilaĝestro, ke tri sinjoroj -de fremdlanda aspekto trapasis la lokon antaŭ kelkaj horoj, ili -daŭrigis sian vojiron en la direkto al la bieno de sinjoro Cuadra. -Leonardo ne povis aĉeti en la vilaĝo eĉ unu mulon. Tio precipe -ĉagrenis la mozon, kiu pensis, ke alveni al granda _hacienda_ -piedire tre malaltigos la indon de la _noble Inglese_. - -Kelkaj "strangaĵoj" de Leonardo tre mirigis José'on: Lia portempa -sinjoro insistis porti parton de la ŝarĝo, nome, sian malgrandan -valizon kaj sian "Thermos"-botelon; li ne fumis; li neniam blasfemis, -kaj li volonte permesis al nura _mozo_ instrui lin pri multaj -tiulandaj aferoj. - -Leonardo aŭskultis kun intereso kaj plezuro la babiladon de sia -gvidanto. Jam ĉe la komenco de la vojaĝo José informis lin, ke, -pasiginte preskaŭ kvin jarojn en Usono, li tute liberiĝis el la -ridinda superstiĉo, reganta la malklerajn peonojn. Ne longe post tiu -fanfarono li subite malligis kaj demetis sian portaĵon kaj kuris -centkelke da paŝoj sur la supron de altaĵeto. Tie li levis falintan -krucon kaj firmigis ĝin en ĝia kruda ingo. - ---Kial vi faris tion, José?--demandis Leonardo. - ---Ni ĉiam faras tion, señor. Levo de falinta sankta kruco nepre -donas dum kelka tempo liberecon de malfeliĉo kaj certigas prosperon -de entrepreno. Atendu, ĉu tio ne efektiviĝos. Nenio pli bonŝanca -povus okazi, señor. - ---Ho, José,--diris Leonardo ridetante,--vi kredigis al mi, ke vi -tute liberiĝis el superstiĉo! - -La _Indio_ rigardis la fremdulon kun miro. - ---Tio ne estas superstiĉo, señor,--li respondis.--Se via moŝto -aŭskultus interparolon inter aro da _Indios bravos_ dum vintra -vespero, vi eltrovus, kio estas superstiĉo. - -La sunglobo alproksimiĝis al la horizonto kaj ĵetis ĉiam -plilongiĝantajn, groteskajn ombrojn de la du kunvojirantoj sur -la vojon antaŭ ili. De tempo al tempo José ekhaltis kaj esplore -ĉirkaŭrigardis. La tero nun fariĝis malebena kaj roka, prezentanta -ĉi tie kaj tie oportunan lokon por nokta ŝirmejo. Demetinte -siajn pakaĵojn, li rapide kolektis kelke da branĉaĵoj kaj lerte -konstruis sub superpendanta ŝtonego sufiĉe komfortan dormejon -por Leonardo. Dume ĉi tiu sidis sur altaĵeto, sorĉate de vido -de treege bela, kolororiĉa sun-malleviĝo. Apenaŭ José pretigis -simplan vespermanĝon sur oportuna plata ŝtono por "lia barona -moŝto", kaj por si mem je deca distanco, kiam mallumeco survenis kun -rapideco, kiu surprizis Leonardon. Samtempe la temperaturo de la ĝis -tiam agrable varma aero tiom malleviĝis en la daŭro de nur kelke da -minutoj, ke Leonardo volonte sekvis la ekzemplon de sia _mozo_ kaj -envolvis sin en unu el la aĉetitaj _serap_'oj. - -Subite longa, malgaja blekado aŭdiĝis, komence unuopa, poste ĥora. - ---Aŭskultu, José: Kio estas tiu plenda kriado? - ---_Coyotes_[12], señor, _coyotes_, kriantaj al la ĉielo por pluvo. - -Post la vespermanĝo Leonardo suriris la altaĵon, de kie li -estis ĝuinta la sunsubiron. La ĉielo nun estis stelbrila, kaj -mirinde luma, arĝenta duonluno vidiĝis super aro da nigraj -pinoj, ĵetante sorĉan belecon sur la pejzaĝon. Majesta silento -regis kaj preskaŭ mistera trankvilo. Ĉio estis impona vasteco, -senlimeco. Kiel mistera, li sentis, estas la profundo de senlima -spaco, kaj kiel mireginda la senerara irado de la nenombreblaj -legioj da steloj, ĉiuj ligitaj, unu al la alia, per la sama, -mistera pezoforto; ĉiuj kune formantaj unu grandan, komplikan, -tamen harmonian tutaĵon.--Forprenu,--Leonardo diris al si en la -pensoj,--unu el tiuj briletantaj eroj, kaj la tuta vasta kunmetaĵo -disfalos. Kia intelektego estas necesa por ellabori kaj konservi tiun -meĥanikaĵaron! - - "Kio estas homo, ke Vi lin memoras? - Kio estas homido, ke Vi lin atentas?" - -Kun profunda adoro li primeditis sian okazoplenan vivon kaj antaŭen -rigardis kun trankvila konfido en la estontecon, kiu estas ja sub la -kontrolo de la reganto de la steloj. - -José rigardis dum kelka tempo kun admiro kaj respektego la -enpensan, senmovan figuron de la anglo. Poste li iris senbrue -sur la piedfingroj al la ripozejo, kiun li preparis por si, kaj -ĉirkaŭvolvis sin per du varmaj _serapoj_. Pie farinte signon de l' -kruco sur la brusto, li profunde endormiĝis. - -La sekvintan tagon, je la sesa horo vespere, la du viroj -alproksimiĝis al preskaŭ bonaspekta vilaĝo, almenaŭ frapante -malsimila al la vilaĝaĉo, kiun ili trapasis la antaŭan vesperon. -Ĉe la fino de la vilaĝo bela aleo da fagoj kondukis ilin al pordego -de bonhaveca _hacienda_, ĉirkaŭita de altaj blankigitaj muroj. -Ili eniris vastan korton, ĉe kies kontraŭa fino staris granda, -blanka, unuetaĝa domo. En tiu momento du viroj trapasis la korton, -kondukante kvar mulojn, unu el kiuj portis cervon kaj kelke da -birdoj, supozeble la rezultato de tiutaga ĉasado. Leonardo donis al -José la leteron de doktoro Cuadra, adresita al ĉi ties patro, kun -ordono enmanigi ĝin per la helpo de tiuj viroj al la _hacendado_, -kaj malrapide iris en direkto al arkaĵa enirejo, tra kiu li ekvidis -folioriĉan, multekolonan placon. Nemultajn minutojn poste aperis en -ĉi tiu enirejo noblaspekta blankharulo sekvate de juna virino. Li -alpaŝis kun dignoplena mieno kaj, deprenante sian grandan, orŝnure -ornamitan _sombreron_, alparolis Leonardon hispane kun natura -gracieco: - ---Koregan bonvenon, _caballero_; mi ŝatas, kiel maloftan honoron -kaj neordinaran plezuron, la okazon akcepti vin. Amiko de mia filo, -prezentata kun tiel elokventa laŭdo, estas centoble bonvena. -Señor,--li aldiris kun drameca svingo de la sombrero,--nia -_hacienda_ estas je via dispono. - -La sinjorino, redoninte saluton de la veninto, tradukis Esperanten -la parolon de la sinjoro laŭvorte kun rimarkinda flueco. Ŝi estis -bela knabino, havanta la aĝon de ĉirkaŭ dudek tri jaroj. Ŝia -sanoplena, sunbrunigita vizaĝo kaj ŝia beltalia, fortika figuro -supozigis ageman vivadon en libera aero. Tion plue montris pafilo, -pendanta per rimeno de ŝia ŝultro, mallonga jupo kaj altaj, -dikaplandaj botoj. Brilaj, nigraj okuloj kaj riĉaj, nigraj haroj -kune kun malkaŝa, sentima rigardo, donis al ŝi imponan aspekton. -Kun ĉarma rideto ŝi aldiris: - ---Kaj al la bonvenigo de la onklo, mi volas aldoni, ke estas por mi -aparta ĝojo persone konatiĝi kun vi. Laŭfame mi ja jam konas vin. -Ho ve! Nur tre malofte mi havas okazon paroli Esperante, kaj mi tiom -amas nian karan lingvon! - -Kvankam Leonardo kaj la nevino de sinjoro Cuadra jam sentis sin -preskaŭ amikoj, la maljuna _hacendado_ pensis, ke estas necese -ceremonie interkonatigi ilin. Ambaŭ ridetante riverencis. - -Ili trapasis la kolonejon kaj eniris la domon. Tie Leonardo -prezentiĝis al mezaĝa sinjorino, tre ĝentile kaj ĝoje, sed iom -malpli ceremonie. Tio estis Donna Lucia Castaños, domestrino aŭ -_duenna_ de la juna sinjorino, aŭ kunulino-amikino de ambaŭ. Almenaŭ -ŝi mastrumis ĉe la vespermanĝo, tamen ne multe partoprenante en la -interparolo. La maljuna sinjoro parolis hispane kun grandaj viveco -kaj multevorteco, kvazaŭ lia gasto plene komprenas lin. Nur -kelkafoje, memorante lian nescion de la hispana lingvo, li haltis -momenton por doni okazon al sia nevino traduki lian parolon -Esperanten. - ---Per la letero de mia filo mi sciiĝas, señor,--diris la bienulo, -iom gravmaniere,--ke la sola celo de via longa vojaĝo estas renkonti -unu sinjoron Hill, usonanon. Se mi ne eraras, mi aŭdis amikon mian, -Don Miguel de Lozada, paroli pri tiu sinjoro, kiu estas, oni diras, -fama sciencisto kaj antikvaĵisto. Ĉu ne vere, karulino?--sin -turnante al sia nevino. - ---Jes, onklo, li tre interesiĝas pri la antikva historio de nia -lando. Maria asertas, ke li konas ĝin pli bone, ol la profesoroj de -nia propra universitato. - ---Tio estas por mi kuraĝiga sciigo,--diris Leonardo,--ĉar sinjoro -via filo, via moŝto, kies afablecon kaj komplezemecon mi ne povas -sufiĉe laŭdi, donis al mi prezentleteron al tiu sama sinjoro, kaj -mi intencas viziti lin morgaŭ matene. - ---Ho, vere?--ekkriis fraŭlino Cuadra kun ĝoja ekbrileto en siaj -nigraj okuloj. Kara onklo,--ŝi diris plue, karesante manon de la -blankharulo,--ni jam de multaj semajnoj ne vizitis niajn amikojn -en _Tulanatlan_ kaj post ne longe _la estación de las aguas_[13] -komenciĝos. Ĉu ni ambaŭ akompanu sinjoron Marston? Mi ŝuldas -viziton al Maria jam de longe. - -La maljuna sinjoro malrapide elblovis vicon da fumringetoj kaj -rigardis enpensiĝe la plafonon. - ---Plue, onklo,--aldiris la juna virino vive,--mi povos pli konvene -servi kiel interpretisto, ol José, la _mozo_ de sinjoro Marston. Ĉu -ne? - ---Nu, Lucinjo,--respondis la onklo,--volonte mi konsentas. Malfeliĉe -mi nepre devos ree esti ĉi tie postmorgaŭ por akcepti la du -bovospertulojn, kiuj venos de Vera Cruz, kaj konsulti ilin. Estos -do necese, ke ni foriru tre frue morgaŭ matene, por ke mi povu iri -returne la saman tagon. Se tio plaĉas al nia estimata gasto, mi -estos tre kontenta. - -Post kiam fraŭlino Cuadra tradukis tiun parolon Esperanten, Leonardo -eldiris grandan ĝojon kaj ŝuldecon al siaj gastigantoj. Akompano -de tiuj bonkoraj kaj ĝentilaj Meksikianoj estos por li tre agrabla -kaj interesa afero. Don Alfonso Cuadra nun leviĝis kaj, gracie -riverencante, alparolis Leonardon: - ---Bonvolu pardoni al maljunulo, via moŝto, se laceco venkas lian -grandan deziron elĝui ĝis malfrua horo la maloftan plezuron de -kunesto de altestimata kaj kara gasto. Ni pasigis tre lacigan tagon, -señor, mia nevino kaj mi, ĉasante tra vasta kamparo--feliĉe kun -tre kontentiga rezultato. Permesu do, ke mi deziru al vi dolĉan, -refreŝigan dormon. La sanktuloj gardu vin sub nia tegmento. - -Post la eliro de la blankharulo la du samideanoj vivece interparolis -pri la prospero de Esperanto en la mondo, dum señora Lucia Castaños -brave penis per kroĉtrikado venki sian dormemecon. Leonardo supozis, -ke la kutimoj de la lando postulas la ĉeeston de gardistino. - -La mateno estis ankoraŭ iom malvarma, kaj la suno apenaŭ leviĝis -super la malaltaj dometoj de la vilaĝeto, la vojaĝantaro trapasis -la eksteran pordegon de la _hacienda_. Ĉiuj rajdis sur belaj muloj. -La antaŭgvardio konsistis el juna servisto, _indio_, kaj nia -amiko José, kiu per dignoplena sinmalaltigo penis elmontri sian -superecon super la kunulo. Ilin sekvis kune la maljuna _hacendado_, -Leonardo kaj la juna sinjorino. Post la gesinjoroj rajdis mezaĝa -kreolo de serioza, senmova mieno; kaj la finon de la kavalkadeto -formis du pli junaj servistoj, kondukantaj po unu mulo, ŝarĝita -per pakaĵoj. La vilaĝanoj jam viglis. Ĉi tie kaj tie Leonardo -ekvidis virinon sidantan sur la sojlo de dometo, muelante, aŭ -viron, demetantan krudan ĝardenilon por rulfari al si cigaredon. -Unu malriĉe aspektantan viron li vidis saltetantan per siaj sandale -vestitaj piedoj, konjekteble por varmigi sin. - ---La peonoj de la vilaĝoj leviĝas tre frue, frostotremetante, -señor--diris la maljuna bienulo.--Kun dankoplena laŭdo kaj ĝoja -saltetado ili bonvenigas la sunon, "_la capa de los pobres_"[14]. - -Ĉiuj en la vilaĝo salutis la gesinjorojn kun granda kaj videble -sincera respekto, sed sen tiu humilaĉa mieno, kiun Leonardo ordinare -rimarkis ĉe malriĉegaj peonoj. Dum kelka tempo la vojaĝantoj -trapasis belan bienaron kun multaj bone prilaboritaj kampoj, -ridetantaj en la hela matensuno; sed iom post iom la vojo fariĝis -malpli agrabla, enirante dezertan, montan regionon kun molaj, -ferkoloraj ŝtonaĵoj. Multjara pasado de ĉevaloj kaj muloj sur la -vojo elkavigis profundan sulkon, ĝisirantan la genuojn de la bestoj. -Kelkajn mejlojn pli malproksime la tero transiris en malsaman, eĉ -pli malagrablan specon, konsistantan el rompitaj masoj da bazalto kaj -aliaj vulkanaj substancoj. Tie la muloj devis paŝi tre singarde, kaj -unufoje la rajdantoj estis devigataj elseliĝi. En vastaj etendaĵoj -nenia postesigno de homa laboro estis videbla. Nur du- aŭ tri-foje -ili renkontis aretojn da Indioj, portantaj al malproksima foirejo -produktojn de siaj malgrandaj farmbienoj. - -Nelonge post tagmezo ili alvenis ĉe la _hacienda_ de Don Miguel de -Lozada. Lia biendomo ne estis tiel granda kaj impona, kiel la bela, -laŭ kastilia stilo konstruita loĝejo de Don Alfonso Cuadra, sed ĝi -estis ne malpli interesa. Unuavide montriĝis, ke la tuta domo ne -estis konstruita en la sama tempo, kaj ke ĝi datiĝis je diversaj -epokoj, eble diversaj jarcentoj. Ŝajnis, ke la konstruisto de la -plej malnova, centra parto penis imiti aŭ rememorigi la pezan, -masivan stilon de la antikvaj landidoj, kaj ke, kontraŭe, la pli -modernaj plibonigintoj kaj aldonintoj verŝajne atentis prefere -siatempajn ideojn pri komforto kaj oportuneco. En la vasta korto -antaŭ la domo regis silento, dormemo pro la varmego. Kelke da -minutoj pasis, antaŭ ol la neeviteblaj hundoj vekis la domanaron -el la tagmeza dormeto. Unue aperis kun scivolaj rigardoj kelke da -farmlaboristoj, viroj kaj virinoj, poste fraŭlino Maria kaj fine Don -Miguel de Lozada. La knabino salutis siajn amikojn, precipe Lucian, -kun ĝojego kaj--ŝajnis al Leonardo--kun apenaŭ kaŝita emocio. -La _india hacendado_ alpaŝis, kun _sombrero_[15] en mano, kaj tre -ĝentile kaj kun certigoj de granda ĝojo akceptis siajn najbarojn. - -Li estis frapanta personeco: altkreska kaj maldika, sed, malgraŭ -sia aĝo, fortmuskola kaj plena de energio. Lia vizaĝo, kvankam, -laŭ kelkaj trajtoj, ne malsimila al la ordinara landida tipo, -kun iom elstarantaj vangostoj, estis vizaĝo de viro inteligenta, -fortanima kaj kutiminta ordoni kaj esti obeata. Sed Leonardo ne povis -ne rimarki diferencon inter la du landsinjoroj. La _Indio_ ne posedis -la facilan, naturan kaj senkonscian graciecon, tiun nedifineblan, -kavalirecan sintenadon de nepridubebla supereco de Don Alfonso -Cuadra, la heredaĵon de longa vico da fieraj, superregemaj prauloj. - -Leonardo, prezentite de Don Alfonso al Don Miguel kaj ĉi ties filino -kiel eminenta angla sciencisto kaj mondvojaĝanto, transdonis al -la dommastro la leteron de la juna kuracisto. Don Miguel, petinte -permeson, legis ĝin dum la kompanio malrapide iris en direkto al -larĝa enirejo en ombroriĉan _patio'n_. La _Indio_ sin turnis al -Leonardo kun perfekta ĝentileco kaj diris: - ---Mi jam ŝuldas al mia kara amiko, doktoro Cuadra, pli, ol -vivodaŭra dankeco povus repagi; kaj nun li aldonas al mia ŝuldeco, -farante al mi la honoron kaj plezuron gastigi vin, señor. Mi tute -estas je via dispono. - -Fraŭlino Cuadra lerte tradukis lian parolon kaj taŭgan respondon de -Leonardo. Don Miguel parolis plue: - ---Vi entreprenis tre longan vojaĝon, señor, por renkonti nian -amikon, Don Hill. La sanktuloj vin gvidis sub nian tegmenton. Nia -famega amiko alvenos ĉi tien hodiaŭ vespere aŭ ne pli malfrue, ol -morgaŭ tagmeze. - -Ĉi tiuj vortoj estis diritaj tre ĝentile, sed Leonardo havis -la senton, kvazaŭ la _Indio_ penas montri pli da ĝojo, ol li -efektive ricevis, kvazaŭ la alveno de tiomaj vizitantoj kaŭzas al -li embarason. Tamen li kaj lia filino kaj la tuta domanaro atentis -kun granda bonkoreco ĉiujn bezonojn de la gastoj. - -Post la tagmanĝo kaj mallonga ripozo Don Alfonso Cuadra, akompanate -de juna servisto, survojiĝis hejmen. Ambaŭflanke diriĝis certigoj -pri bedaŭroj kaj danko, kaj florecaj ĝentilaĵoj. Kiam la du junaj -sinjorinoj foriris, por viziti grandaĝan, malsanan servistinon, Don -Miguel proponis al Leonardo ĉirkaŭrigardon al la bieno. Nun la -servoj de José denove estis bezonataj kiel interpretisto, je lia -granda kontenteco. En la daŭro de la lastaj dudek horoj lia digno -suferis, laŭ lia opinio, nemalgrandan humiliĝon, ĉar ĉiu okazo -estis forprenita al li, persone servi al la _noble Inglese_, kiu ĝis -tiam traktis lin kvazaŭ kiel egalulon kaj amikon. Leonardo pasigis -tre interesan kaj entute agrablan horon. Tamen li ne povis forigi la -senton, ke la kapo de la perfekte ĝentila kaj atentema viro ĉe lia -flanko estas plena de maltrankvilaj pensoj. Lia gastiganto pli ol -unufoje faris demandojn pri sinjoro Hill kaj pri la "senduba graveco" -de lia aventura vojaĝo, kiujn Leonardo trovis iom ĝenaj. Kiam ili -revenis tra la domĝardeno, Don Miguel multvorte petis sian gaston -senkulpigi lin pro nepre priatentota afero, kaj montrante al laŭbo, -aldiris: - ---Jen, señor, vi trovos la junajn sinjorinojn, kiuj sendube jam -forte plendas pro tio, ke mi tiel longe kaj egoiste forprenis de ili -la plezuron de via kunesto. Mi tre dankas vin, señor, pro via afabla -intereso en mia bieno. - -Alproksimiĝante al la foliodensa laŭbo, Leonardo ekvidis scenon, -kiu tuj haltigis kaj foririgis lin. La du amikinoj sidis kune, sin -alpremante unu al la alia. La kapo de Maria, la aztekidino, kuŝis -sur la ŝultro de fraŭlino Cuadra. Ŝiaj rondaj, brunaj vangoj -estis malsekaj de larmoj. Lucia, karesante la kunfalditajn kaj sur -siaj genuoj kuŝantajn manojn de la ploranta knabino, videble penis -konsoli ŝin. Kvankam Leonardo ŝajnigis enpensiĝon, ambaŭ knabinoj -eksciis, ke li retiriĝis pro ĝentileco. - -Leonardo decidis promeni sola tra alloga sovaĝejo en direkto al la -monaĥejo, kies altajn, blankajn murojn li ekvidis en la malproksimo -de unu kilometro. Li volis esti sola. Tre verŝajne post nemultaj -horoj li renkontos sinjoron Travers, alinome Hill. Kia estos la -sekvo de tiu intervidiĝo sur fraŭlino Haverford? Denove zorgemaj -pensoj pro Lorna malgraŭvole ekregis lin. Jam preskaŭ sep monatojn -li estis for de Linkfield, sufiĉe da tempo por Delfino Haverford, -por antaŭenpuŝi iajn frenezajn, venĝemajn planojn. Pensinte pri -Lorna kun zorgemo kaj ankaŭ, preskaŭ senkonscie, kun amsento, li -ne povis ne pensi pri la bela, nobla virino, vidviniĝinta antaŭ -nemultaj monatoj. Virinoj ĉiam estis por li enigmaj estaĵoj, eble -des pli, ĉar li neniam spertis la amon kaj gvidon de patrino. Lia -patro, kaŭze de siaj malfeliĉaj travivaĵoj, ne helpis al li -kompreni ilin nek ŝati ilin. Lorna kaj sinjorino Harding estas, li -pensis, esceptoj. Ambaŭ, laŭ lia opinio, estas aparte sinceraj kaj -noblanimaj. La zorganteco pri la unua estis ja kvazaŭ parto de lia -patra heredaĵo, kaj la dua kariĝis por li pro sia sincera, varma -amikeco, al li, kaj siaj altaj idealoj rilate al la Esperantista -movado. Ambaŭ estis por li veraj samideaninoj. - -Tiel lia atento dividiĝis inter pensoj pri la amikoj en la -hejmlando, la baldaŭa renkontiĝo kun sinjoro Hill kaj la kelkaj, -sub surkreskaĵoj kaŝitaj ruinaĵoj de kredeble granda antikveco. -Subite li trafis tri monaĥojn, duonkuŝantajn sur malgranda terpeco, -ĉirkaŭita de disĵetitaj masonaĵoj. Konjekteble ili estis okupitaj -per sekreta interkonsiliĝo. Du el ili surhavis grizan sutanon kaj -la tria brunan, kun longa zonŝnuro, kiu iam fieris pri blankeco. -Ŝajnis, ke ili atendas iun personon, kaj surpriziĝis, ekvidante -fremdulon. Leonardo tuj volis sin retiri kun pardonpeto, kiam li -rekonis en la grize vestitaj monaĥoj, malgraŭ ilia eksterordinara -alivestiĝo, la du Hispanojn, kiujn li jam trifoje renkontis, la -lastan fojon kune kun sinjoro Hill. Ĉi tiuj du viroj en tiu sama -momento rekonis Leonardon, kaj, furioze rigardegante lin, salte -leviĝis. Unu el ili eltiris el sub sia sutano revolveron, kriante -anglalingve: - ---Haltu! Ne unu paŝon plu, se vi ŝatas vian vivon! - -Sentime redonante la rigardojn de la atakantoj, Leonardo respondis: - ---Certe; kial tia furiozo? - -La sama viro siavice demandis: - ---Kion vi serĉas ĉi tie? Evidente vi sekvadas nin kun nenia bona -celo. Se ni eltrovas vin perfidulo, ni senprokraste estingos vian -kandelon. - ---Vi eraras, sinjoroj,--rediris Leonardo kun trankvila digno,--mia -sola celo estas interparoli kun via amiko kaj mia, sinjoro Hill. - ---Mi ne povas kredi vin, señor,--diris la alia Hispano -malĝentile,--via konduto estas tro suspektinda. Vi havis ja -oportunan okazon interparoli kun sinjoro Hill en la hotelo en -Horeham, sed vi evitis lin. - ---Vi tute eraras kaj senpripense rapidas al malĝusta juĝo. Niaj -antaŭaj renkontoj estis nuraj hazardaĵoj, ŝajne tre strangaj, -mi devas konfesi; sed mi havas kaŭzon por rigardi ilin kiel -providencajn okazaĵojn. Sinjoro Hill, cetere, certigos vin, ke -mi estas sendanĝera rilate al iaj viaj aferoj, pri kiuj mi scias -nenion, kaj neniel min ĝenas. - -Leonardo parolis sen ekscitiĝo, ne montrante ofendiĝon, sed -malvarme, kun ioma malestimo en la voĉo. Dum li parolis, la tria -monaĥo--aŭ monaĥe vestita viro--fajfis, kaj, momenton poste, -ekaperis de ĉiuj flankoj dekkelke da krudaspektaj viroj, armitaj per -pafiloj, kaj ŝajne pretaj obei kiajn ajn ordonojn. La monaĥo, kiu -antaŭe minacis Leonardon per revolvero, diris: - -Sinjoro Hill jam avertiĝis pri viaj suspektindaj iradoj. Ĉiuokaze -ni devas senigi vin je via libereco, ĝis sinjoro Hill venos.--Al -la ĉirkaŭstarantaj viroj li ordonis hispane:--Konduku ĉi tiun -sinjoron en la malnovan galerion kaj tie tenu lin garde. - -La bando tuj ĉirkaŭis Leonardon, kaj unu el ili ekprenis lin ĉe -la brako. Nia amiko fortiregis sin kun gesto kaj rigardo, kiuj igis -la viron paŝi malantaŭen kun preskaŭ humila, pardonpetanta mieno. -Lin turnante al la meksikia monaĥo, Leonardo diris severe kaj -dignoplene: - ---Bonvolu ordoni al viaj gardistoj sin deteni de perfortaĵoj. Mi -devas ja cedi al supera forto, sed senbezone estas aldoni perforton -al ofendego. - -La bruna monaĥo direktis penetreman rigardon al la parolanto, -kaj post momento eldiris la deziritan ordonon per komanda voĉo. -Farinte tion, li leviĝis kaj forkondukis la gardistaron kun ĝia -malliberulo. Li estis mezaĝa, maldika viro de asketa, pensema -mieno. Ili eniris malebenan densejon kaj malfacile faris al si -vojon tra dornoplenaj subkreskaĵoj kaj dispecigitaj masonaĵoj, -multaj el kiuj aspektis kiel ŝtonegaĵoj. Post kelkaj minutoj la -monaĥo haltis apud masiva derompaĵo, kiu verŝajne antaŭ multaj -jarcentoj formis parton de grandega pordokadro. Flankenpuŝinte -kelkajn densajn branĉojn de arbetaĵo, li vidigis iom ruinigitan -ŝtuparon, kondukantan malsupren en malluman kavernon. Ĉiuj eniris, -unu post alia, kaj pasis tra mallonga, tunelsimila irejo en grandan -malplenan spacon, sed nelarĝan kaj sentegmentan, krom kelke da -superpendantaj arboj, arbetaĵoj kaj aliaj rampaj kreskaĵoj. - -Leonardo ĉirkaŭrigardis kun granda intereso, forgesante dum kelka -tempo la strangajn kaj ne sendanĝerajn cirkonstancojn, en kiuj li -sin trovas. Unu flankon de ĉi tiu vasta, longforma spaco okupis -alta, roka muro kun bone konservitaj, belaj skulptaĵoj en regulaj -kaj ripetiĝantaj vicoj. La tri ceteraj flankoj estis preskaŭ tute -ruiniĝintaj; efektive ili montris malmultajn postesignojn, ke ili -iam formis murojn. Sur la malebena fundo kuŝis, ĉi tie kaj tie, -surskulptitaj derompaĵoj, verŝajne restaĵoj de enfalinta tegmento. -Li sin trovis konjekteble en iama subtera ĉambrego aŭ granda -galerio. - -Doninte ordonojn al la gardistoj, la monaĥo foriris kune kun duono -de la viroj. La postrestantaj sidiĝis sur ŝtonoj aŭ kuŝiĝis sur -la tero apud la sola elirejo, kaj nur malofte ekrigardis scivole kaj -mire la figuron de la enpensa fremdulo. Tuj ĉiuj elprenis tabakujojn -kaj faris al si cigaredojn el sekigitaj maizfolioj kun surpulvoraĵo -de forta tabako. Anstataŭ alumetoj ili uzis malnovmodajn fajrilojn. -Post kelka tempo unu el la viroj alproksimiĝis al Leonardo kaj, -ĝentile depreninte sian ĉapelon, proponis al li cigaredon. - ---_Gracias, señor, yo ... no_ ... fumas,--respondis Leonardo afable, -per kapskuo kaj mangesto tradukante la lastan, angle parolitan -vorton. Lia akiraĵo da hispanaj vortoj jam elĉerpiĝis. - -La gardisto rigardis lin kun malkaŝa surprizo kaj videbla -malplezuro. Sendube li kaj liaj kunuloj vidis ofendon en lia -malakcepto de la cigaredo. - -Esplorinte, kiom la duonlumo tion ebligis, kelke da skulptitaj -hieroglifoj, supozeble postlasitaj de la antaŭhistoriaj -_Toltecatl_'oj, Leonardo sidiĝis sur renversitan kolonplaton kaj -enfalis en mediton sub la pensiga influo de la nekoneblaj jarcentoj, -kiuj, li sentis, kvazaŭ alrigardas lin el tiuj silentaj, tamen -elokventaj ruinaĵoj. Kia estis la popolo, kaj kia ĝia spirito, kiu -starigis tiujn mirindajn konstruaĵojn, kiel senmortan memorigilon -pri siaj heroaĵoj, siaj kulturaj akiraĵoj? Estas do eble, ke -sendube granda nacio povas tiel plene malaperi, postlasante, krom -tiuj ŝtonaj atestaĵoj de alta kulturo, nur nomon, kredeble eĉ -nur legendan nomon? Ĉu venos tempo, kiam lia propra granda nacio -estos nur nomo; kiam ĝian pasintan ekzistadon atestos nur kelkaj -monumentoj, mirakle kontraŭstarintaj la dentojn de la tempo? Ne--li -diris al si en la pensoj,--nekalkuleblaj jarmiloj estos bezonataj por -tio, kaj la fino de la nuna tempaĝo ne povas esti tre malproksima. -La intensa sopiro de lia animo kaj, laŭ lia konvinko, de la animo -de la tuta kristanaro al la ekveno de la regno de justeco, estis -por li sufiĉa garantiaĵo, ke ĝi baldaŭ venos. Mire li demandis -sin plue, kial kaj kiel tia supozeble altkultura nacio pereis. Ĉu -same kiel multaj antikvaj regnoj de la alia duonsfero, ekstermitaj -per la furiozo de fremda nacio, terura ilo de la justa kolero de -obstine malobeita Dio? Se nur tiuj muroj povus paroli; se nur tiuj -sfinksosimilaj skulptaĵoj povus malkaŝi siajn sekretojn, kian -teruran averton ili eldirus eĉ al kelkaj laŭnome kristanaj nacioj -de la nuna tempo! - -Ekridego de liaj kaptintoj vekis lin el lia medito kaj rememorigis -al li lian nunan necertan staton: En kiaj strangaj cirkonstancoj -li sin trovas! Kia estos lia sorto, en la okazo, se sinjoro Hill -kaj sinjoro Travers ne estas la sama persono? De la tempo de sia -alveno tie li ne povis ne senti, ke ial lia vizito ĝenas Don -Miguel'on. Io mistera okazas aŭ okazos.--Tiaj kaj multaj aliaj -demandoj prezentiĝis al li. Poste liaj pensoj denove sin turnis al -la personoj en la hejmlando, pro kiuj li entreprenis tiun aventuran -vojaĝon. - -Dume la taglumo ankoraŭ pli paliĝis, kaj post kelkaj minutoj -plena mallumo regis en la galerio. La gardistoj ĉe la alia -ekstremaĵo fariĝis pli kaj pli bruaj kaj gajaj. Subite lia medito -interrompiĝis per susura brueto ĉe lia flanko. Malpeza mano tuŝis -lian ŝultron, kaj voĉo tre proksime de lia orelo flustris: - ---Ŝ... ŝ... estas mi, Lucia. - -En la malvarmiĝinta aero Leonardo povis senti sur sia vango varman -spiron de la knabino. - ---Venu senbrue,--Lucia Cuadra flustris plue.--Jen ekprenu ŝnuron -pendantan de elstaranta arbo. Metu piedon en ĉi tiun ŝnuroringon. -José helpos al vi. Grimpu. Mi sekvos. - ---Dankon. - -Leonardo palpe, kun mano gvidata de la mano de la knabino, ekkaptis -la savilojn.--Ĉu estas necese forsaviĝi? - ---Jes; ne parolu! - -Li obeis kaj, unu minuton poste, troviĝis sur arbotrunko, pendanta -super la kaverno. De tie, gvidate de firma vira mano, li facile -atingis la nivelon de la supra densejo. Post ne longe Lucia staris -ĉe lia flanko. Ekprenante la manon de Leonardo, ŝi flustris: - ---Sekvu min, singarde, senbrue. - -Tralaboro en la mallumo tra la sovaĝejo estis tre peniga afero, -precipe por la knabino pro ŝia jupo. Leonardo kun dankoplena koro -admiris la sentimecon kaj energion de la juna virino, dum li ne -povis ne senti ian humiliĝon pro la situacio, en kiu li sin trovas. -Sed tiam ne estis oportuna okazo por pripensi tion. Tuj kiam ili -atingis liberan lokon, Lucia Cuadra ekparolis: - ---Nun lasu min sciigi al vi per kiel eble plej malmultaj vortoj, kiel -staras la aferoj.--José,--alparolante la _mozo_'n,--rapidu antaŭen; -zorgu, ke la vojo estu sendanĝera; sciigu al Donna Maria, ke ni -venos, kaj, demandu, ĉu sinjoro Hill jam alvenis. - -Antaŭ ol delasi la manon de la juna virino, Leonardo kore premis -ĝin kaj sincere dankis ŝin pro ŝia heroa helpo.--Sed,--li -demandis,--ĉu vere mia vivo estis en danĝero? - ---Jes, sinjoro Marston,--respondis Lucia kun emocio en la voĉo, -kiu tuŝis lian koron.--Feliĉe mi okaze subaŭdis interparolon -inter la tri _padres_, kiuj malliberigis vin. Kiam mi ekaŭdis, ke -ili priparolas vin malamike, mi ne povis ne aŭskulti avide. Nu, -laŭ fragmentoj de la interparolo, kiujn mi kaptis, mi konkludis, -ke almenaŭ la du hispanaj monaĥoj volas fari atencon kontraŭ via -vivo--mi ne scias kial, ĉu pro ĵaluzo, ĉu pro timo--en la okazo, -se sinjoro Hill ne konas vin, aŭ diros, ke li ne konas vin.--Iom -heziteme ŝi parolis plue post momento:--Tio sufiĉis por mi. Mia -koro pleniĝis de teruro, kaj mi ne perdis momenton, decidiĝinte, -kiel helpi al vi forsavi vin el via mallibereco. - ---Vi elfaris tion mirinde lerte kaj kuraĝe, fraŭlino Cuadra,--varme -diris Leonardo,--kaj neniam mi forgesos vian noblanimecon. - -La virino parolis plue, spirante iom pli rapide: - ---Aŭskultu. Ni alvenis ĉi tien en tre grava, tragedia tempo, -sinjoro Marston, plena de misteroj. Ĉiuj homoj en la lando kredas, -ke la monaĥoj en la apuda antikva monaĥejo estas fervoraj kaj -fidelaj filoj de la Eklezio, sed eltroviĝis--precipe per la vigleco -de _padre_ Alano, la monaĥo en la bruna sutano--, ke ili estas -sekrete idolanoj, kredantaj je la antikva religio de la Aztekoj. Tio -estas terura eltrovaĵo! Ĉar vi devas scii, ke ni estas lojalaj -katolikoj. Maria sciigis min, ke ili apartenas al la _Totonac_'aj -pastroj. Iliaj du ĉefpastroj dediĉiĝis al dio, nomita Cintotl, kaj -estas, laŭ supozo, aparte grandaj sanktuloj, ĵus plenumintaj kvar -jarojn de senintermanka preĝado--alterne, kompreneble--kun fastado. -Ili sin detenas de ĉiaj bongustaĵoj kaj prenas nur po unu manĝo -en tago. Oni kredas, ke ĉi tiuj ĉefpastroj komunikiĝadas kun la -dioj, kaj ke la dioj konfidis al ili siajn orakolojn. Kiel vi sendube -scias, tre multaj landidoj ankoraŭ kredas, pli-malpli malkaŝe, -je la antikvaj dioj, kaj ankoraŭ atendas la promesitan revenon de -la diigita sanktulo Gucumatz aŭ Quetzalcoatl. Tiu sanktulo, tre -severmora virtulo, pasigis, laŭ tradicio, dudek jarojn en la lando -kaj poste foriris en nekonatan landon, nomitan Tlapallan, promesinte -reveni post multaj jaroj. - ---Jes, mi legis pri tiu mistikulo,--diris Leonardo. - ---Efektive? Mi devas kun honto konfesi, ke ankoraŭ okazas sekretaj -homoferoj al la dioj. Plue, en la daŭro de la jarcentoj multaj -fervoraj _indiaj_ pastroj penis okazigi revolucion kaj restarigi -la antikvajn idolservojn. Nu, _padre_ Alano eltrovis, ne nur ke -tiu monaĥejo, kiu en la nuna tempo enkalkulas nur landidajn -monaĥojn, estas nesto de revolucia movado, sed ankaŭ, ke en -ĝi de tempo al tempo homoferoj fariĝas. Abato Ramon, kiu estas -samtempe estro de tiu monaĥejo kaj ĉefpastro de la _Totonac_'oj, -antaŭdiradis, ke baldaŭ post la venonta granda festo kun homofero -la longe prisopirata sanktulo venos. La oferbuĉoto devas esti en -ĉi tiu grava okazo, laŭ la sciata volo de la dioj, unu el la -monaĥoj-_Cintotl_'anoj de senmakula vivado. La pastra kolegio -jam elektis, laŭ dia inspiro, la pastron, kiun la dioj volas -honori per la aparta, glora privilegio, fariĝi la oferaĵo. Ĉiuj -monaĥoj promesis, per la plej teruraj ĵuroj, sin submeti al la -tranĉilo en la okazo, se la elekto lin trafos. Hodiaŭ nokte -komenciĝos la granda festo, kaj morgaŭ matene, en la momento de -la sunleviĝo--laŭ ilia programo--ĉefpastro Ramon eltranĉos la -koron de la viktimo, ligita sur antikva altaro, por bruloferi ĝin -poste en aparta sanktejo, dediĉita al la lundio Tetzcatlipoca. Ĉi -tiu antikva altaro, makulita per multaj miloj da abomenaj homaj -oferbuĉoj, ĉiam troviĝis sub la ĉefa altaro de la preĝejo. Ĉu -vi povas prezenti al vi pli abomenan, pli teruran malsanktigon? - -Lucia ekhaltis, eldirinte tiun demandon kun profunda emocio. En la -malforta lunlumo Leonardo rigardis malsupren en la vizaĝon de la -bela knabino kaj respondis kunsente: - ---Ne, tio estas preskaŭ nekompreneble abomena kaj malĝoja afero. -Sed la tenego de la malbonaj potencoj estas terura, kaj la homa koro, -ne-renaskiĝinta, estas kapabla je faroj, kies malbonegecon ĝi mem -eĉ ne konscias. - -Lucia Cuadra, paŝante tra longa kaj seka herbaĵo, rigardis -enpensiĝe antaŭ si. Post kelke da momentoj ŝi respondis: - ---Vi estas prava. Mia konfesprenanto ĉiam priploras la malbonegecon -de la natura--kiel vi diras ne-renaskiĝinta koro. Li estas aparte -sankta viro, tre malsimila al, ho ve! tiom da aliaj _padres_. Sed -mi devas rapidi kun mia rakonto. Ĝia plej malĝoja parto estas -jena: Don Miguel de Lozada, unu el la plej altestimataj _hacendados -de Hidalgo_ kaj, cetere, tre ĉarma viro, ankaŭ estas sekreta -adoranto de la antikvaj spiritoj kaj ne, kiel ni kredis, bona, lojala -kristano. Efektive ŝajnas, ke li estas unu el la estroj de tiu -kulto. Mi estas terure ĉagrenita, sinjoro Marston, ĉar mi ĉiam tre -ŝatis tiun noblaspektan viron. Li pretendas rektan devenon de la -antikva imperiestra familio, de la granda Moctheuzouma aŭ Montezuma -mem. Eble tio tentis lin. Eĉ mia kara, dolĉa Maria ĝis antaŭ -kelkaj monatoj sekvadis la vojon de sia patro. Ho! mi neniel povas -kompreni, kiel ni tiel longe trompiĝadis! Sed per Dia favorkoreco -kaj la sankteco de _padre_ Andreo, ŝi konvertiĝis. Ŝi ne kuraĝas -konfesi tion al sia patro; cetere, _padre_ Alano--pro siaj propraj -celoj, sendube--ne permesas al ŝi tion fari. _Padre_ Alano estas -tre rimarkinda homo, treege lerta kaj fervora, kaj nenio malpli ol -sekretario kaj dekstra mano de kardinalo Felix Martinez. Maria estas -nature poeziema, entuziasmoplena kreitaĵo, kaj jam tiel fervora -kristanino, kiel antaŭe ŝi estis fervora adorantino de spiritoj. -Nu, mi pardonis al mia amikino ŝian trompadon. Al bela vizaĝo oni -pardonas multon. - ---Jes; malforteco precipe ĉe viroj. - ---Mi pardonis kaj, se eble, amas ŝin pli, ol antaŭe. Mian -korinklinon pligrandigis profunda kompato. - ---Kompato kaj amo estas ĝemeloj. - ---Kaj nun mi venas al la plej tragedia parto de la tuta afero: La -elektita, oferota pastro estas juna, bela viro, kiun mia kompatinda -Maria amas per sia tuta pasia animo; kaj li reciprokas ŝian amon. -Don Miguel mem sciigis al ŝi la elekton kiel sekreton, tute ne -supozetante, ke la sciigo preskaŭ rompos la koron de la amegata -filino. Kompatinda knabino; ŝia sentema koro estas disŝirita per -akre konfliktantaj emocioj: amo kaj respektego al ŝia patro, -unuflanke kaj, aliflanke, pasia amo al la juna monaĥo Juan, kaj -lojaleco al la Eklezio. Kiom ŝia kara animo suferegas, estas -neimageble! - -Lucia ekĝemis kaj haltis momenton, metante manon sur la brakon de -Leonardo:--Ni devas savi la junan monaĥon, sinjoro Marston,--ŝi -diris solene kaj firme.--Tre konjekteble la plano de _padre_ Alano -estas, kun la helpo de la du hispanaj monaĥoj kaj dekkelke da -armitaj viroj, kiujn vi vidis, subite interrompi la ceremonion, -ĝuste en la momento, kiam la oferbuĉo okazos, por kulpigi la -monaĥaron, kaj tiel elradikigi tiun malveran kulton, almenaŭ el la -frataro de San Anselmo. Inter ĉi tiu _hacienda_ kaj la monaĥejo -ekzistas sekreta, subtera pasejo, konata al neniu krom Don Miguel kaj -Maria. Oni supozas, ke tio estis antikva irejo inter reĝa palaco -kaj sekreta trezorejo. Kia ajn estu la plano de _padre_ Alano, ni -nepre devos malhelpi la mortigon de Juan, la amanto de Maria. Ni -bezonas ĉiun haveblan helpon. Vi estas fortega, altanima viro, -sinjoro Marston; ĉu vi volas helpi al ni? Mi petegas pro la iluziita -viktimo, pro dolĉa Maria ... pro mi. - -En ĉi tiu momento Leonardo kaj Lucia atingis ĝardenan pordeton, -super kiu pendis malgranda, brilanta lampo kaj sanktfiguro en -vitra ujo. Leonardo haltis kaj kortuŝite rigardis en la elokvente -petegantan vizaĝon de la knabino. Laŭ sia trankvila parolmaniero li -respondis: - ---Kun mia tuta koro mi helpos. Pri tio vi ne bezonis dubi eĉ unu -momenton. Nur unu penso iom ĝenas min. - ---Kia penso? - ---Mi sentas, ke, decidinte partopreni agon kontraŭ la volo de Don -Miguel de Lozada, mi ne povas pli longe resti lia gasto. Mi do -preferas pasigi la nokton ekster lia domo. Mi bedaŭras, ke mi jam -manĝis ĉe lia tablo. - ---Sinjoro Marston!--ekkrietis Lucia per voĉo, montranta surprizon, -ĉagrenon kaj admiron,--certe vi estas tro, tro konscienca! Pripensu -la bonon, kiun ni celas. - -Leonardo estis neŝancelebla, kaj post plua senutila peno Lucia -proponis provizi lin per manĝaĵoj restintaj en ŝia vojaĝa korbo. - -La diskuto en tiu momento interrompiĝis. La pordo duone -malfermiĝis, kaj la kapo de José aperis en la interspaco: - ---Pardonu, via moŝto,--li flustris,--la vojo estas tute sendanĝera. -Sinjoro Hill alvenis jam antaŭ kelka tempo. Li nun troviĝas en sia -dormoĉambro. Señor Don Miguel sin retiris en sian preĝoĉambron -por tie pasigi la nokton antaŭ la morgaŭa festo. - -Leonardo tradukis la informon de José al Lucia sen la plej malgranda -signo de ekscitiĝo. - - - - -ĈAPITRO IX - - -Adelante![16] - -Akratona voĉo eksonis tra masiva, malnova pordo kun vicoj da -dikkapaj najloj. - -Leonardo eniris la ĉambron. Ĝi estis vasta loĝejo kun malalta -plafono, komforte meblita kiel dormoĉambro kaj salono, kaj lumigita -per sufiĉe granda lampo, pendanta de trabo super tablo en la mezo. -La lampo hele prilumis la vizaĝon de viro, sidanta ĉe la tablo -kaj rigardanta desegnaĵon. Li havis la aĝon de ĉirkaŭ kvardek -kvin jaroj. Lia alta frunto montris sulkojn, kiujn la lamplumo super -li igis ankoraŭ pli rimarkeblaj. La iom longa, preskaŭ senbarba -vizaĝo havis enpensan, malgajan aspekton, kaj posedis liniojn, -precipe ĉirkaŭ la buŝo kaj la okuloj, kiuj supozigis bonkoran -kaj sinceran karakteron, sed ne tre firman. La sinjoro alrigardis -la enveninton kaj malrapide leviĝis, montrante nek intereson, nek -malplezuron pri la vizito de nekonato. - -Leonardo paŝis antaŭen kaj ekparolis per plaĉivola, gajeta -voĉtono, kiu, tamen, enhavis en si iometon da ŝanceliĝo: - ---Kiel vi fartas, sinjoro Travers? - -La vizaĝo de la tiel alparolita viro morte paliĝis. Unue vidiĝis -sur ĝi, en la daŭro de momento, konsterno kaj mirego, poste -profunda malgajeco, preskaŭ senespereco. Li aspektis kiel viro -elreviĝinta el longa dormo, kaj subite sin trovanta denove vizaĝon -kontraŭ vizaĝo kun malagrablegaj realaĵoj. Liaj grizaj okuloj sin -direktis nedecideme kaj esplore al la honesta vizaĝo de la vizitanto -kaj poste al ties al li etendita mano. Ĉirkaŭ lia buŝo ekludis -dolora, tremetanta rideto. Paŝante antaŭen kaj ŝanceliĝe prenante -la manon de Leonardo, li demandis funebre: - ---Kiu vi estas, sinjoro, kiu alparolas min per nomo, kiun mi formetis -antaŭ multaj jaroj? - -Leonardo volis ŝajnigi, ke li ne rimarkas la animdoloron, kiun lia -subita alparolo videble kaŭzis al tiu malfeliĉa viro, sed la tono -de lia respondo perfidis la bedaŭron kaj kompaton, kiujn li sentis: - ---Mia nomo estas Leonardo Marston el... - ---El Linkfield, certe,--sinjoro Travers kompletigis la -respondon.--Strange,--li diris plue per iom revema sed ankoraŭ -maltrankvila voĉo,--sed mi estis tro surprizita, por klare pensi. - ---Mi treege bedaŭras, sinjoro Travers, ke tre malĝojaj aferoj -devigas min entrudi en vian sekreton kaj ŝajne malrespekti vian -privatecon. Volu kredi, ke nur la plej urĝa neceso igis min sekvi -vin ĉi tien de Horeham. - ---De Horeham?--ripetis sinjoro Travers, surprizite. - ---Jes. Kiam vi, kune kun du hispanaj sinjoroj, adiaŭis sinjoron -O'Mulligan antaŭ la pordo de lia hotelo, mi ekaŭdis--ne hazarde, -sed providence, mi forte kredas--vian voĉon. Mi ne povis vidi vian -vizaĝon, sed tiel certa mi estis, ke la parolanto estas la delonge -malaperinta kaj kiel mortinto priplorata sinjoro Travers, ke mi tuj -decidis sekvi vin je kia ajn kosto, malgraŭ ĉiuj kontraŭargumentoj -de la prudento. Malfeliĉe la vagonaro, kiun vi trafis, jam -ekmoviĝis el la stacio, antaŭ ol mi povis atingi ĝin. Sed mi volas -rakonti al vi poste per kiaj feliĉaj cirkonstancoj mi premsekvis -vian vojon. - ---Miregindaĵo! Daŭrigu, mi petas.--Sinjoro Travers parolis kun tre -malgaja, sed jam pli firma tono de voĉo, kiel homo, kiu pretiĝas -aŭdi la plej malbonan novaĵon. Li alportis seĝon kaj per gesto -invitis Leonardon sidiĝi apud li ĉe la tablo. - -Ambaŭ sidiĝis, kaj la pli juna viro ekparolis: - ---Ĉu mi povas paroli tute malkaŝe?--La alia viro jese ekbalancis -la kapon.--Ĉar mi devas tuŝi aferojn, kiuj, mi treege bedaŭras, -malĝojigos vin. - -Sinjoro Travers esplore rigardis en la vizaĝon de Leonardo, kaj post -momento respondis: - ---Parolu. Mi devas ja suferi la sekvojn de miaj propraj agoj. - ---Ni ne ĉiam povas antaŭvidi la sekvojn de niaj agoj, sinjoro -Travers; kaj mi estas certa, ke vi estus aginta alimaniere, se vi -tiam havus supozeton, ke tiel granda malfeliĉo rezultos el via -malapero. Kiam alvenis la erara sciigo pri via morto en Algerio, -fraŭlino Haverford, anstataŭ akcepti la sorton kaj antaŭrigardi la -ĝojon revidi vin en la transtomba vivo, penis senpere komunikiĝi -kun via spirito. Ŝi asertas, ke, ĝuste la tagon de via supozita -morto, ŝi klare vidis vin kiel fantoman aperaĵon. Tio okazis en la -vespero de la deka de Julio. Mi memoras la precizan daton, ĉar en la -sekvinta nokto mia bona patro mortis. - -Sinjoro Travers ekĝemetis:--Aj! ... la deka de Julio. Kiel mi povus -forgesi tiun tagon! En la vespero de tiu tago mi kuŝis, vundita kaj -duonkonscia, ĉe la flanko de mia mortigita animparenco, Georgo Hill. -Duonkonscia, memoru, eble apenaŭ tia. Kiaj turmentaj duboj denove -min atakas! Ĉu vere, malgraŭ ĉio diradata kontraŭe, la homa animo -povas, dum tempospaco, forvagi; aŭ ĉu ni havas aferon ĉi tie kun -nura kunokazaĵo? Sed daŭrigu, mi petas. - ---De tiu tempo fraŭlino Haverford iluziis sin, kredante, ke via -senkorpigita spirito de tempo al tempo regas ŝin. La sekvoj de -tiu iluzio estis, kaj ankoraŭ nun estas, teruraj, rilate al ŝi -mem kaj ankaŭ rilate al aliaj. Estas neeble imagi pli malĝojigan -aliiĝon en persono. Por mi ne povas ekzisti dubeto, ke iu malbona -demona spirito posedas ŝin, spirito, kiu ŝajnigas, ke ĝi estas vi, -kaj kiu instigadas ŝin al la plej profunda malamo. Iel fraŭlino -Haverford ricevis la ideon, ke ŝia duonfrato, sinjoro Vincent, -malice kaŭzis, pro malnoblaj, personaj celoj, ke vi rompis vian -fianĉecon kun ŝi, kaj malaperis. Kvankam fraŭlino Haverford -ankoraŭ restas aktiva membro de la firmo _Haverford kaj Vincent_--mi -ankaŭ jam de kvin jaroj estas kompaniano--estas por mi tre evidente, -ke ŝi persekutas lin per senkompata malamo. Kompatinda viro! Li -sendube scias tion. Lia koro estas premtordata; tamen ŝajnas, ke, -pro ia mistera kaŭzo, li troviĝas en kruela premtenilo de sia -fratino, kaj ne kuraĝas sin defendi. Ŝi uzas satane subtilajn -rimedojn por peli lin en abismon de malfeliĉego. - ---Vi memoras Malkomon Vincent, tiam dolĉa dekjara knabo, nobla, -lerta kaj altesperiga, la idolo kaj fieraĵo de lia patro. Nu, iom -post iom ŝi faris el li per drogado--kaj mi ne scias, per kiaj pluaj -rimedoj--plenan ruinaĵon, korpan kaj animan. Priplorindaĵo! - -Sinjoro Travers fikse rigardis en la spacon. Liaj okuloj alprenis -vitrecan aspekton, kaj iliaj randoj ekruĝiĝis. La buŝo nerve -moviĝadis, kaj la tuta pala vizaĝo vidigis akran animdoloron kaj -maldolĉan memriproĉon. Leonardo silentis dum momento, profunde -kortuŝite. Poste li diris plue: - ---Mi tre malĝojas, ke mia parolo tiom afliktas vin, sinjoro Travers, -sed... - ---Daŭrigu. - -Leonardo daŭrigis, rakontante al la korpremata viro per malmultaj -vortoj pri siaj kreskintaj suspektoj; pri la iom-post-ioma ruiniĝo -de Malkomo; pri la vizito al la rusa religiulo, ktp. Li parolis -pri Lorna Prior, ame prezentante ĉarman bildon de la knabino, kaj -montris la timon, kiu jam de kelka tempo regas lin, ke fraŭlino -Haverford, farinte sian eblon kontraŭ Malkomo, nun ankaŭ penos -pereigi ŝin, ĉar sinjoro Vincent amas ŝin kiel propran filinon. -La novaĵo pri la morto de fraŭlino Leggat eligis el la brusto -de la aŭskultanto ekĝemon kaj la vortojn:--Dolĉa maljunulino. -Neanstataŭebla perdo por ŝi. Ha! se ni tiam atentus ŝiajn -avertojn! Tro malfrue. - -Denove sinjoro Travers rigardis enpensiĝe en la spacon. Post kelkaj -silentaj momentoj Leonardo rekomencis paroli: - ---Nu, tre certe estas, ke ni devas ne lasi la aferojn vagnaĝi. -Ni devas agi.--Tiam sin klinante antaŭen, li diris kun peteganta -seriozeco:--Reiru kun mi hejmen. Nur via reveno povas dispeli la -sorĉon, kiu tenegas ŝin, kaj malhelpi pluan malfeliĉon. - -Sinjoro Travers malrapide skuis la kapon kun neesprimeble malgaja -rigardo en la okuloj. Dum kelka tempo peza, doloriga silento regis -en la ĉambro. Nur la tik-takado de malgranda horloĝo, staranta -sur apudlita komodeto, aŭdiĝis, kaj kelkafoje, el proksima stalo, -mallaŭta bruo de brutoj tirantaj siajn kolĉenojn tra murringoj. -Fine li levis la rigardon al la vizaĝo de Leonardo kaj respondis -malgaje sed firme: - ---Elkore mi dankas vin, sinjoro Marston, sed iri hejmen kun vi mi ne -povas... Mi konfidas al vi, kaj se vi havas sufiĉe da pacienco por -aŭskulti al konfeso de erariĝinta, perdita, sed iom seniluziita -homo, mi lasos vin enrigardi en la profundon de mia animo... Stranga -rakonto estas la mia, sinjoro Marston, tre stranga. Ankoraŭ mi penas -kompreni min mem. Neniam mi pensis, ke mi renkontos animon, krom unu, -perdita por ĉiam, kiu kunsente elkomprenos min. Mi esperas, ke vi -indulgos min. En ĉia okazo la konfeso iom malpezigos al mi la koron. -Aŭskultu. - ---Antaŭ dek du jaroj, cedante al insisto de amikoj, ni--tio estas -fraŭlino Haverford kaj mi--okupis nin pri spiritistaj aferoj. Mia -propra intenco estis serioze trakti ilin objektive, kiel sciencisto -kaj kritikisto. Fatala iluzio! Oni ne povas tuŝi malpuraĵon, ne -malpuriĝante. La influo de la misteraj potencoj, kun kiuj oni -interrilatiĝas, estas tiel subtila, ke eĉ la plej singardemaj kaj -senpasiaj esploristoj ne povas kontraŭstari ĝin. Eĉ kvankam mi ne -plene konvinkiĝis pri la vereco de spiritistaj pretendoj--fraŭlino -Haverford, ho ve! enĵetiĝis kapantaŭen--tamen la esploroj efikis -sur mi plej terure, venigante min preskaŭ al malesperego. Ne povas -esti pli granda, pli fatala iluzio, ol serĉi per okultaj rimedoj -certecon pri transtomba ekzistado, aŭ plifirmigon de la kredo al -la ekzisto de Dio. Nepre la malo okazos. Nepre. Mi perdis la tutan -malgrandan kredon, kiun mi posedis, kaj ricevis anstataŭe nur -dubojn, konfuzecon, malluman senesperecon. Fine venis torditaj, -fantaziaj, sensencaj ideoj pri la homa animo. Kredu min, amiko -mia, nenio en ĉi tiu mondo, nek en la venonta, povas esti pli -terura, ol konscio pri senmorta animo kaj Dio, inter kiuj ekzistas -netranspasebla profundego. - -Leonardo volis ekparoli, sed sinjoro Travers detenis lin per mangesto -kaj parolis plue: - ---Tiam pli kaj pli regadis min spirito de senripozeco, malkontenteco, -preskaŭ hipoĥondrio. Ekkaptis min duonfreneza deziro foriĝi de -mi mem, de mia memoro; deziro forkuri ien, kien ajn, for de mia -konataro, kaj komenci novan vivon aliloke. Plue, mi penis elpeli el -mia kapo la penson pri Dio. Vanaĵo! Ĉiam venis al mi en la memoron -la sperto de David kaj la bonekonataj versoj de la 139a Psalmo: - - "Kien mi iros for de Via spirito, - kaj kien mi kuros for de Via vizaĝo? - Se mi leviĝos al la ĉielo, Vi estas tie; - se mi kuŝiĝos en abismo, jen Vi tie estas." ktp. - ---Por David tiuj vortoj estis konsolo, inspiro; sed por mi -persekutanta premsonĝo. - ---Nu, en tiu tempo mia animstato alkriziĝis pro pli ol unu -cirkonstanco: kelkaj agoj de miaj parencoj, precipe de mia fratino, -tre malplaĉis al mi, kaj malpaciĝo ŝajnis neevitebla. Plue -fraŭlino Haverford pli kaj pli ĵaluziĝis pri amiko, kiun mi amis -kun la tuta fervoro de mia animo. Lian amon--por diri la veron--mi -ŝatis pli alte, ol virinan amon. Tio estis Georgo Hill, usonano -de malofta, nobla karaktero. Eksteraĵe ni multe similis unu la -alian. Mi nomis lin David, ĉar nia amikeco estis tiel forta, kiel -la amikeco inter David kaj Jonatan. Lia estis la pli forta, vira -karaktero; vere reĝa animo. Kiam mi ricevis de David leteron el -Lisboa, sciigantan min, ke li estas survoje al Algerio por entrepreni -esploradon de antikvaĵoj, kaj petantan min akompani lin, mi avide -kaptis la okazon forlasi mian tutan konataron kaj aliĝi al mia -amiko. Mi tuj likvidis kiom eble plej multe el mia havaĵo kaj -veturis Algerion. Mi ne volas tedi vin per rakonto pri niaj kunaj -laboroj, ĉar ili ne rekte rilatas al la aktualaĵoj. Sufiĉas -diri, ke, per la perfido de niaj landanaj gvidistoj, ni falis en -embuskon de mortigemaj Kabiloj. Preskaŭ ĉiuj el nia kunularo perdis -la vivon. La banditoj lasis min senkonscia kaj preskaŭ senviva, -flankon ĉe flanko kun mia amiko, duope en sovaĝejo. Lia stato estis -ankoraŭ pli malbona, ĉar, rekonsciiĝinte, mi vidis kun teruro, -ke la kara viro antaŭ nur nemultaj minutoj elspiris la lastan -spiron. Estas destinite al malmultaj homoj sperti--kaj neniam pli -ol unufoje--tian superegan kordoloron, kiu lasas la koron dezerto, -velkinta, preskaŭ nekapabla senti pluan doloron. Tian doloregon -mi spertis tiun vesperon en la daŭro de kelkaj horoj. Mi ne volas -ofendi viajn orelojn per cito de la ribelaj, malpiaj pensoj, kiuj -uragane trafuriozis mian kapon; cetere mi maldeziregus revoki ilin en -la memoron. - ---Preskaŭ subite venis al mi aliaj pensoj. En neklarigebla maniero -mi eksentis--aŭ imagis, ke mi sentas--la aleston de la spirito de la -ĵus mortinta amiko. Aj! ne sur la aleston, sed, iel, la eneston de -lia animo en la mia. Ĝojotremo ekkaptis min, kaj poste, kiam miaj -sentoj fariĝis pli trankvilaj, dezirego pri ĉiama kunfandiĝo de -niaj ambaŭ animoj. Kial ne?--mi rezonis. Ĉu niaj internaj estaĵoj -ne estis kunligitaj pli forte, ol per edzeco? Ĉu estis eble, ke tiel -proksime ligitaj animoj povas esti disigitaj per nura transiro, kiun -ni nomas morto? ... Aj! ĝuste la forto de mia dezirego, kaj lia, -malebligos disiĝon. Tiel mi revis tiun nokton sub la stellumigita -algeria ĉielo, ankoraŭ tenante la malvarmiĝintan kaj rigidiĝintan -manon de mia David. - ---Mi leviĝis, malforta, ŝanceliĝante, kaj ekpripensis, kion -mi nun devas fari: Serĉi mian vojon returne al _La Cala_ kaj -meti plendon ĉe la plej proksima konsulo. Antaŭ ol mi foriris, -mi unu fojon plu rigardis lian ankoraŭ serenan kaj noblaspektan -vizaĝon.--Kial la sorto ne kaptis min anstataŭ li, kiu estis ja -multe pli nobla, feliĉa homo?--mi demandis min maldolĉe. Ho! Ĉu -lia karega, pli nobla kaj pli forta animo ne povus vivadi en mi? -Aŭ, prefere, ĉu mia memo ne povus perdiĝi en lia? Tiu fantazia -ideo ekkaptis kaj tremigis min. Sendube prudenta, aferema homo, kiel -vi, vidas en ĉio ĉi tio erarvagantan cerbon, sed penu prezenti -al vi la cirkonstancaron: La akra, freneziga doloro pri la perdo -de la amiko, miaj torditaj ideoj pri la spirita mondo, la mizera, -malkontenta stato de mia koro, ĉiuj ĉi tiuj influoj kune lasis -liberajn kondukilojn al miaj fantaziaj deziroj, ĝis, iom post iom, -mi firme kredis, ke la animo de mia amiko ne forlasis min, kaj ke -mi jam alprenis lian memon. Stranga iluzio, sendube, kiu, tamen, -ofte plidolĉigis al mi la alie malgajan vivon. Dank' al Dio, tiu -iluziaĵo, kompreneble, jam de longe malaperis; sed mi devas konfesi, -ke ankoraŭ nun kelkafoje duonkonscie mi image interparolas kun li, -kvazaŭ kun alestanta persono. Nu, por kompletigi la sintrompon, -mi alprenis lian nomon, aŭ pli ĝuste la nomon, kiun mi donis al -li--David Hill. Mi profundiĝis en liajn studojn kaj daŭrigis lian -vivlaboron, nome, la esploradon de antikvaĵoj en ĉi tiu parto de la -mondo kaj la deĉifradon de hieroglifoj de ĝiaj praloĝantoj. Ĉiujn -pensojn pri mia antaŭa memo mi penis per ĉiaj rimedoj forigi el mia -kapo. Mi eĉ alprenis la religion de mia amiko; li estis lojala ano -de la romkatolika eklezio. Sed mi ne volas daŭrigi ĉi tiun temon. -Jam mi tre timas, ke mi trouzis vian paciencon kaj vian ĝentilecon. - ---Tute ne, sinjoro Hill; mi certigas vin pri mia profunda kunsento. - ---Dankon. Tamen mi volas fini mian rakonton, ĉar post nemultaj -minutoj mi devos elŝteliĝi, por partopreni gravan dramon, okazontan -je sunleviĝo. - ---Mi jam aŭdis pri tio. - ---Efektive? - ---Jes; fraŭlino Lucia Cuadra enlasis min en la sekreton, kaj petis -mian helpon pro milda Maria de Lozada, kies sekreta amanto estas la -difinita viktimo... - -Sinjoro Hill salte leviĝis de la seĝo: - ---Kio?--li ekkriis,--kiel prosperis al vi tiom elfari en tiel -mallonga tempo? - -Ridetante Leonardo respondis: - ---Nu, tio estas parto de la rakonto, kiun mi promesis al vi. Tiu -renkonto ne efektiviĝis sen aventureto. Viaj du kunvojaĝintoj -estas iom suspektemaj homoj. Kvankam ili surmetis la sanktan sutanon -de monaĥeco, ili minacis mian vivon, en la okazo, se vi ne plene -garantios mian senkulpecon. Sed pluajn sciigojn poste. Daŭrigu, mi -petas. - ---Mi nun volas nur aldiri, ke--feliĉe aŭ malfeliĉe; Dio -scias--prosperis al mi, dank' al kelkaj oportunaj cirkonstancoj, -sendigi oficialajn, konsulajn informojn al Anglujo, ke mi mortis, -kaj al Usono, ke Georgo Hill mortis. La celo de mia vojaĝo ĉi -tien estas sole scienca, arĥeologia. Per tre zorgaj kaj longaj -traserĉoj en malmulte konataj arĥivejoj, precipe en malnovaj -hispanaj monaĥejoj, mi ricevis fortan konvinkon, alproksimiĝantan -al certeco, ke interne de la muroj de la ĉi tiea monaĥejo troviĝas -ne sur kelkaj el la plej bone konservitaj kaj plej ĵaluze gardataj -konstruaĵoj de la Toltekoj kaj Aztekoj, sed ankaŭ antikvaj trezoroj -de grandega valoro kaj, por mi, de eĉ pli granda intereso. Pli ol -unu afero estigis en mi suspekton, ke tie troviĝas, plue, sekreta -sidejo de landida societo, klopodanta re-enkonduki la antikvan -idolkulton kaj fermentigi la landon per ribelemaj ideoj. Mi komunikis -mian suspekton al la sekretario de kardinalo Felix Martinez, _padre_ -Alano, viro de neordinara fervoro, kunigita kun senduba honesteco. -La du hispanoj, pri kiuj vi plendas, estas senditoj de la alta -estraro de la frataro San Anselmo en Hispanujo, provizitaj per plena -aŭtoritato detrui la tutan neston da malfideluloj kaj, precipe, -havigi al la centra sidejo de la frataro la trezorojn, trovotajn en -la ĉi tiea monaĥejo. Tio eble klarigos ilian troan suspektemecon. -Ili sciigis min pri suspektindulo, kiu ŝajne postflaras niajn -postesignojn. Nu, la ceteron vi jam scias.--Rigardante sian -poŝhorloĝon, li diris: - ---La tempo alproksimiĝas, sinjoro Marston. Ni devas prokrasti nian -interparoladon ĝis post la ludota dramo. - -Li klinis sin kaj frapetis la plankon per ŝlosilo. Minuton poste iu -mallaŭte frapis la pordon. - ---Kompreneble, vi promesis al la junulinoj vian helpon, sinjoro -Marston? - ---Kompreneble. - ---Ni iru, do. Volu malfermi la pordon; mi estingos la lampon. - -En la preskaŭ malluma koridoro staris du virinaj figuroj, Lucia -Cuadra kaj Maria de Lozada. Senvorte kaj irante sur la piedfingroj, -ili kondukis la du virojn en subteran ĉambron kaj de tie tra -mallarĝa elirejo, formita per granda, pivotebla ŝtono, en longan, -malsekan pasejon. Post kvaronhora laciga iro la knabinoj haltis. -Maria palpe serĉadis sur la muro kaj post momento turnis denove -grandan privotigitan ŝtonon. Trairinte la tiel faritan malfermaĵon, -la malgranda kompanio sin trovis en la longa galerio, kie Leonardo -pasigis kelkajn horojn en mallibereco. La kvazaŭ-subteran ĉambregon -lumigis du lignofajroj. Ĉirkaŭ unu, apud la alirejo de supre, -staris la tri monaĥoj, kun kiuj Leonardo jam faris konatecon, dum -ĉirkaŭ la alia, en la profundo de la spaco, sidis aŭ kuŝis la -gardistoj, kiuj, sendube, jam devis aŭdi akrajn riproĉojn pro sia -manko de vigleco. Ĉi tiuj lastaj, vestitaj per _sombreroj_ kaj -_serapoj_, formis pentrindan grupon. La saltetantaj flameroj ĵetis -groteskajn ombrojn sur la jam groteske surskulptitajn murojn de la -antikva konstruaĵo. Sinjoro Hill, paŝante antaŭen brakon ĉe brako -kun Leonardo, ekparolis: - ---Permesu, viaj moŝtoj, ke mi prezentu al vi malnovan anglan amikon, -sinjoron Leonardo Marston, kiu kun eksterordinara kaj nobla sindonemo -sekvis min ĉi tien por komuniki al mi sciigojn de netaksebla graveco -kaj ekstrema urĝeco. Pro tio mi estos lia vivodaŭra ŝuldanto. Pri -lia honesteco mi prenas sur min plenan respondecon. Plue, jam antaŭ -ol li renkontis min, li promesis al niaj sinjorinoj tutkoran helpon. - -_Padre_ Alano tuj antaŭenpaŝis kaj rapidmove etendis al Leonardo -la manon. Liaj iom akraj vizaĝotrajtoj alprenis mildan kaj sinceran -aspekton, kaj en liaj malhelaj okuloj ekbrilis honesta ĝojo: li -estis tre kontenta, ke li, malgraŭ la asertoj de la suspektemaj -Anselmanoj, ĝuste taksis la karakteron de la viro antaŭ li. -Parolante angle kun sufiĉa flueco, li diris: - ---Sinjoro, bonvolu kredi, ke plej sincere mi bedaŭras, ke aro da -malfeliĉaj cirkonstancoj ŝajne devigis nin fari al vi ofendegon. -Lasu, mi petas, pledi por ni la granda graveco de nia entrepreno -ĉi tie kaj troa fervoro pri la honoro de nia glora eklezio. Mi -esperas, ke vi akceptos nian pardonpeton kun tiom da bonkoreco, kiom -ni proponas ĝin kun sincereco kaj humileco. - -La du aliaj monaĥoj, sur kies severmienaj vizaĝoj aspekto de -malplezuro nur pene malaperis, montris per ĝentilaj riverencoj sian -konsenton kun la vortoj de la parolinto. Unu el ili diris: - ---Erari estas homaĵo; pardoni--diaĵo. - -La alia aldiris: - ---Ni plenkore nun bonvenigas vian ĝustatempan helpon, sinjoro. - -Ridetante kaj kore premante la manon de _padre_ Alano, Leonardo -respondis: - ---La plezuro, kiun donas al mi ĉi tiu renkonto, plene kompensas la -ioman malagrablecon de la unua. Cetere, mi travivis tre interesan kaj -memorindan aventureton. - -Dume la du knabinoj staris kune en kelka malproksimeco. La -kapo de la juna indianino kuŝis sur la brusto de ŝia iom pli -altkreska amikino. La unua maldolĉe ploris, kvazaŭ okupita sole -de animbatalo; la atento de la alia dividiĝis inter la ploranta -knabino kaj la apuda grupo da viroj. De tempo al tempo la knabinoj -interŝanĝis kelke da vortoj en la antikva _anahuac'a_ lingvo. - ---Ho, Lucia,--Maria ĝemis mallaŭte,--kiel mi povos tiel perfidi -mian karan patron! - -Ĉe tiuj vortoj _padre_ Alano sin turnis kaj alpaŝis al la -malfeliĉa junulino. Metante manon sur ŝian ŝultron, li diris kun -pli granda mildeco, ol kiom, el liaj trajtoj, oni supozus, ke li -estas kapabla, tamen kun la firmeco de viro, konscianta neordinaran -regecon super ordinaruloj: - ---Mia filino, via korpremateco ne malplaĉas al mi. Ĝi estas natura. -Sed ju pli granda la sinofero, des pli granda la Dia konsolo; des pli -glora la krono de rekompenco. Sciu, ke la sanktuloj kaj la sanktaj -anĝeloj de Dio amase malsupren rigardas vin en ĉi tiu momento kun -ama favoro. Akceptu la konsolon, kiun ili proponas al vi. Precipe -San Anselmo neniam forgesos la rolon, kiun vi ludas en la elpurigo -de la sanktejo, dediĉita al li. Ĝis nun vi estis tre fidela, heroe -fidela, kaj vi posedas la fortojn elteni ĝis la fino. Pro vi ni -traktos vian patron, kiel mi jam certigis al vi, kun la plena mildeco -kaj pardonemo, kiujn la sankta eklezio povas montri al noblaj sed -erarintaj homoj, se ili vidigas nur la plej malgrandan inklinon -reveni en ĝiajn amajn brakojn. Vidante, ke liaj esperoj pereis, ke -liaj planoj disfalis, li revenos. Cetere, viaj kaj miaj preĝoj pro -li nepre plenumiĝos. - -La indianino levis la kapon, kaj per larmoplenaj okuloj rigardis la -trankvilan, seriozan vizaĝon de la religiulo. Tiam, ekpreminte kaj -kisinte lian manon, ŝi plorpetis: - ---Indulgu lin, _padre_, li estas nobla viro, sed li agas sub la -malbona influo de la _Totonac'aj_ pastroj. - -Ŝi volis diri ion plu, sed eksilentis, kaj sin turnis kun demanda -rigardo al sia amikino, kvazaŭ ŝi serĉas konsolon pri afero, pri -kiu ŝi ne kuraĝas paroli al la _padre_. La silenta respondo de -Lucia estis plena de ama certigo, ke ŝi tute komprenas, kaj ke ĉio -bone prosperos. Senvorte ŝi metis la brakon ĉirkaŭ la jam pli -trankvilan knabinon kaj kondukis ŝin for en la malluman, subteran -pasejon. La sceno profunde tuŝis la koron de Leonardo. Kvankam li -komprenis nur tre malmultajn el la hispane parolitaj vortoj, li -sufiĉe divenis ilian signifon. - -Interne de la monaĥejaj muroj, en arbareto da betuloj, ekmoviĝis -silente, antaŭ vekiĝanta krepusko, mallumaj figuroj de viroj. Tie -ĉi kaj tie staris grupetoj, mallaŭte interparolantaj. Sinjoro Hill -kaj _padre_ Alano penis konsentigi Leonardon preni armilon por okazo -de bezono, sed ĉi tiu rifuzis, dirante, ke li esperas plenumi la al -li difinitan taskon sen armiloj, kies uzon li ne aprobas.--Precipe -kontraŭuloj religiaj,--li aldiris, sin turnante al la monaĥo en la -bruna sutano,--devus esti venkitaj sen alpreno de mortigaj armiloj. - -La religiulo aliris al la du Anselmanoj por lastamomenta -interkonsiliĝo, dum Leonardo kaj sinjoro Hill daŭrigis duope -la mallaŭtan interparolon. Tiu lasta, frotante al si la manojn, -rigidiĝintajn pro la malvarmo, diris: - ---Se vi volas savi la vivon de la amato de Maria, vi devos vigli, -ĉar mi timas, ke la tri monaĥoj prefere lasos la oferbuĉon -efektive okazi antaŭ iliaj okuloj, por havi aldonan, neneigeblan -atestaĵon pri la kulpo de la pseŭdo-Anselmanoj. - -Post kelkminuta silento la arĥeologo parolis plue: - ---Rigardu, jen, sinjoro Marston, dekstre, vi nun povas ekvidi la -konturojn de du-tura preĝejo, konstruita ĉirkaŭ sepdek jarojn post -la venkakiro de Corteso, ĝuste sur la supro de la piramidoforma -_Teocalli_. Sur tiu supro sendube sennombraj miloj da oferbuĉoj, -libervolaj kaj kontraŭvolaj, okazis en la daŭro de--Dio scias kiom -da jarcentoj. Malantaŭ la _Teocalli_, kaŝita en arbareto, troviĝas -kredeble la plej bela kaj bone konservita templo de la Aztekoj, vera -juvelo de netaksebla valoro por arĥeologoj. Ĝi entenas belegan -statuon de _Quetzalcoatl_, solena, _Buddha_-simila figuro, sidanta -kun krucigitaj kruroj kaj manoj ripozantaj sur la genuoj. Lia frunto -estas ĉirkaŭita de riĉege juvelplena diademo kun superpendanta -multekolora plumaĵo. Krom tio, ni trovos tie en alkovoj statuojn de -_Tezcatlipoca_, el polurita nigra ŝtono kun ortegita ŝildo, kaj -de _Huitzilopochtli_, la dio de la milito. Laŭ informo de Maria, -tiu lasta ĵus enportiĝis el sekreta loko. Mi precipe deziras -pririgardi ĝin, por vidi, ĉu ĝi estas konforma al la priskriboj -de la hispanaj historiistoj. Mi posedas apartan aŭtoritaton de la -alta estraro de la monaĥaro, science esplori ĉiujn antikvaĵojn -trovotajn ĉi tie. - ---Mi esperas, ke la trovotaĵoj respondos al via atendo. Ĉu vi -scias, kie okazos la oferbuĉo? - ---Jes, en tiu idolejo. Mi estas tre kontenta, ke ĝi ne okazos en la -preĝejo, kvankam la nura alesto en ĝi de tiaj sangaj, perfidemaj -idolanoj jam malsanktigus la plej sanktan sanktejon. Tie, en la -valo, ankoraŭ pli malproksime, kaj de ĉi tie nevideble, kuŝas -la monaĥejo kune kun la farmkonstruaĵoj, apartenantaj al ĝi. -Aŭskultu!--li diris, sin klinante antaŭen, kvazaŭ por penetri per -la okuloj la preskaŭ-mallumon,--la muziko komenciĝas. Ni devas -ekmoviĝi singarde, ĉar la tagiĝo estas ĉi tie afero de nur kelke -da minutoj. - -El la direkto, montrita de sinjoro Hill, aŭdiĝis sonoj de vira -ĥoro, kaj momenton poste aperis ruĝa flagrado de torĉluma -procesio. Tuj komenciĝis vigla movado. Gvidate de unu el la -dungitaj bravulaĉoj, ŝtelirante laŭ la rando de la arbareto, -la konspirantaro alvenis post kelkaj minutoj al muro de flanka -konstruaĵo formanta parton de la granda kaj iom neregule konstruita -templo. El la ĉefa parto de la templo venis sonoj de la ĥorkantado, -alterne kun ekkrioj kaj laŭta batado de tamburoj. - -_Padre_ Alano de tiu momento energie prenis sur sin la finan -direktadon de la entrepreno malgraŭ malbone kaŝita ĉagreno de la -hispanaj monaĥoj, kiuj volus sin apogi sur la plena aŭtoritato, -donita al ili de la estraro en Hispanujo. Tamen ilia kontraŭstaro -estis malforta; la evidenta kaj de ili sentata supereco de la -Meksikiano kaj lia firma, memfida alpreno de estreco ne lasis lokon -por kontraŭstaro. - -Sekvante la monaĥojn kaj sinjoron Hill tra breĉon en la muro, -kaŭzitan de dislokiĝo de du grandegaj ŝtonoj, Leonardo sin -enŝovis en ĉambron, kies grandon kaj aspekton li ne tuj povis -konjekti pro en ĝi reganta mallumo. Unu flankon de la ĉambro formis -aro da dikaj, maldelikataj kurtenoj, malantaŭ kiuj ĉeestantoj -povis nerimarkate vidi la strangan scenon okazantan en la templo. La -centra parto de la konstruaĵo estis vasta, rektangula ĉambrego, -ĉirkaŭita ĉe tri flankoj de majestaj, surskulptitaj kolonoj. -La tuta spaco estis brilege lumigita per du vicoj da vazoformaj -flamingoj sur masivaj piedestaloj, en kiuj brulis ia kenaĵo. Inter -la kolonoj kaj la flamingoj marŝis procesie aro da flave kaj -ruĝe vestitaj pastroj, solene kantante. Post momento la procesio -haltis, kaj Leonardo ekvidis, starantajn inter la flamaj vazoj, -la figurojn de du maljunaj pastroj en longaj, skarlataj manteloj -kun surŝultraĵoj el belege koloritaj, briletantaj plumoj. Iliajn -kapojn ĉirkaŭis arĝentaj ornamoj, prezentantaj serpentojn. La -forta lumo klare montris iliajn malgrasajn, asketajn vizaĝojn. Unu -el la ruĝmanteluloj antaŭenpaŝis kaj, levante preskaŭ senkarnan -brakon, komencis fervorege alparoli la ĉirkaŭstarantojn per akra, -altatona voĉo en _anahuac_'a lingvo. Liaj gestoj fariĝis pli kaj -pli energiaj, ĝis li saltadis, kiel frenezulo, kaj liaj okuloj -ardis, kiel karboj. Kelkfoje la du vicoj de flavaj kaj ruĝaj pastroj -respondis ĥore per laŭtaj ekkrioj kun duonfrenezaj gestoj kaj -svingado de la torĉoj. - -Subite la supera ĉefpastro--tia sendube li estis--haltis, sin -turnis kaj alparolis personon riĉege vestitan per multekolora -mantelo el sennombraj, kolibraj plumoj, kaj ornamitan per granda -ĉeno el alterne oraj kaj arĝentaj koroj. Ĉi tiu, supozeble ĉefa -altrangulo, sidis sub baldakeno el plumegoj sur tronsimila brakseĝo, -staranta en la mezo de la templo sur altigita plataĵo. Arĝenta, -per brilaj gemoj beligita serpento ĉirkaŭis lian kapon. Li apogis -la vizaĝon sur la manplato de la dekstra mano kaj fikse rigardis en -la spacon kun esprimo de maltrankvilo kaj malbonhumoro. Post momento -Leonardo rekonis en la trajtoj de la viro sian gastiganton, Don -Miguel de Lozada, kiu, do, supozeble, okupis la sekretan tronon de -siaj prapatroj, kaj prezidis la grandan idolservon. Sed la okupado -de la antikva imperiestra trono ŝajne ne plenigis lin per feliĉaj -sentoj en tiu momento. Li aspektis nedecidema kaj malgaja, kaj -la fervora parolo de la ĉefpastro evidente ne povis veki en li -respondan entuziasmon. Povas esti, ke li apartenis al tiuj adorantoj -de _Quetzalcoatl_, kiuj malaprobas homajn oferbuĉojn. - -Leonardo komprenis neniom de la parolado, krom la nomo -_Tetzcatlipoca_, kiun li aŭdis du aŭ tri-foje, elparolatan kun -granda respekto kaj alvoke suprenlevitaj manoj. Fine Don Miguel -respondis per malmultaj vortoj, kaj montris per la dekstra mano sur -objekton, kiun Leonardo ne povis vidi. Preskaŭ en la sama momento -enkuris en la ĉambregon juna pastro laŭte kriante kelkajn vortojn, -kiujn la tuta pastraro tuj vivece ripetis. Supozeble li anoncis, ke -tagiĝo komenciĝas. Ĉiuj okuloj sin turnis en la direkto, en kiu -la okupanto de la trono montris. Leonardo tuj serĉis pli oportunan -lokon por elrigardi. Tian lokon li trovis ĉe la fino de la kurteno -kaj nun vidis, ne sen ektremeto, je distanco de ĉirkaŭ dek kvin -paŝoj, duone nudan viron kuŝantan sur ŝtona altaro kun konveksa, -polurita supro. La brakoj kaj la kruroj de la viro estis ligitaj per -ruĝaj ŝnuroj. Lia kuprokolora korpo estis belkreska, vireca, kaj -lia vizaĝo, kiom Leonardo povis vidi, estis juna kaj plaĉa. La du -ĉefpastroj tiam alproksimiĝis al la altaro. Tiu el ili, kiu faris -la parolojn, alten levis per ambaŭ manoj maldikan ponardon kaj -solene kantis recitative. - -Leonardo pretiĝis tuj elsalti, spite averta murmuro de la hispanaj -monaĥoj:--Ankoraŭ ne, sinjoro.--Li singarde fortiris la kurtenon -kaj serĉis per la okuloj kaŝejon pli proksiman al la altaro. La -atento de la tuta pastraro estis fiksita sur la preĝanta maljunulo -kaj la oferota viktimo. Leonardo elŝteliĝis, kaj nerimarkite sin -kaŝis malantaŭ kolono, ĝuste kontraŭ la altaro. - -Ĉi tiu ago devigis la monaĥojn en la flanka ĉambro plifruigi la -interrompon de la idolana rito. Tuj poste, do, _padre_ Alano elpaŝis -el la alkovo, sekvate de siaj hispanaj kolegoj kaj sinjoro Hill. Kun -dignoplena, sentima mieno li iris antaŭen tra la vico da pastroj -ĝis la unua ŝtupo de la altaro. Levante la dekstran manon, li -ekkriis dramece: - ---En la nomo de la sankta eklezio de la sola, vivanta Dio, mi -malpermesas ĉi tiun idolservan mortigon! - -Tuj regis konsterno inter la pseŭdo-Anselmanoj. Kelkaj el ili -impulse volis sin ĵeti kontraŭ la sinentrudantojn, sed subita -apero de dekkelke da armitaj viroj kaj la sentima sintenado de la -du ĉefpastroj detenis ilin. La preĝinta ruĝmantelulo turnis al -_padre_ Alano rigardon, en kiu fanatikeco, malamo kaj malespero -konkuris. Parolante per voĉo, tremetanta pro eksciteco, li kriis: - ---La sola eterna diaĵo, kiun ni ĉi tie adoras laŭ la kutimo de -niaj prauloj, _Tloque-Nahuaque_, humiliĝas por akcepti memvolajn -sinoferantojn kaj donas al ili ensorbiĝi en la dia estaĵo. - ---Ĉesigu vian blasfemon!--rediris kun indigno la inkvizitoro,--via -diaĵo estas nenio alia, ol Satano mem, trompevestita. Mi permesas -nek libervolajn buĉoferojn nek kontraŭvolajn. Cetere, libervolajn -oferaĵojn oni ne bezonas ligi per ŝnuroj. - -En tiu momento la dua ĉefpastro, staranta malantaŭ la unua, -rapidmove elprenis el sub sia mantelo longan ponardon, saltis -antaŭen sur la ŝtupareton de la altaro, kaj volis puŝegi ĝin en -la bruston de la malfeliĉa viktimo; sed tion malhelpis la vigleco -de Leonardo. Ĉi tiu ankaŭ sin ĵetis antaŭen en tiu sama momento, -kaj sukcesis per la brako deflankigi la mortigilon, ne, tamen, -malhelpante al ĝi fari longan kaj iom profundan tranĉvundon sur -la brusto de la juna pastro, el kiu ŝprucis fluo da sango. Uzante -preskaŭ herkulesan forton, li levis la ligitan viron de la altaro -kaj turnis sin por forporti lin. - -La ĉagrenita ĉefpastro eligis furiozan ekkrion, kaj, saltante -antaŭen kiel sovaĝa besto, ekfrapis per la ponardo la ŝultron de -Leonardo. Se li estus sufiĉe proksime, li sendube mortigus lin; -efektive li faris al li profundan, danĝeran karnvundon. Ne atentante -la doloron, Leonardo portis la forte sangantan viktimon ĝis la -kurtenoj, kaj zorge metis lin sur la plankon. - -Subite la kurtenoj dispuŝiĝis, kaj Maria kun vizaĝo plena de -teruro ĵetis sin genue antaŭ la amaton. Penante per blanka -antaŭtuko haltigi la elfluon de la sango, ŝi ĝemis: - ---Ho, Juan, mia Juan! - -Ĝis tiam Don Miguel de Lozada rigardis la rapidmovan scenon senmove, -sed kun pli kaj pli maldolĉiĝanta mieno. Nun, ĉe la vido de sia -filino, amzorge sin klinanta super la sanganta preskaŭ-viktimo, li -leviĝis de la trono. Lia pozo estis majesta kaj sentima, malgraŭ -intensa animdoloro, pentriĝanta en lia malgrasa vizaĝo. Per tono de -voĉo, per kiu sentiĝis tiom da submetiĝo, kiom da maldolĉeco, li -ekparolis: - ---Perfidita de mia propra filino--mia sola infano! Tio kompletigas la -sortobaton. - -Malrapide li nudigis al si la bruston, kaj elprenis el sub la faldoj -de sia multekolora mantelo malgrandan ponardon. Rigardante supren, -preskaŭ reveme, kvazaŭ li jam troviĝas en la pensoj ekster la -templo en la senlima spaco, li diris solene: - ---Sencela jam estas mia vivo. Ho, longe alsopirata Quetzalcoatl, -kompatu vian servanton kaj korfavore akceptu mian spiriton en vian -gloran, dian estaĵon. - -Dirinte tion, li trapikis al si la koron. Senviva li falis teren, kaj -ruliĝadis malsupren de la ŝtupareto de la trono. - -Pri la sekvanta ekscitiĝo kaj tumulto Leonardo sciis malmulte. La -sangelfluo pli kaj pli senfortigis lin, kaj fine perdigis al li la -konscion. Poste li nur malklare rememoris la okazintaĵojn, kvazaŭ -ĝi estis malbela sonĝo. - - * * * * * - -Preskaŭ tri semajnoj pasis. En angulo de verando de la _hacienda_ -dormis Leonardo sur malalta salika kanapo. Bela kaj serena -posttagmezo alproksimiĝis al la fino, kaj la subiranta suno -ekpenetris nedensan foliaron de rampa kreskaĵo, pendanta de la -veranda tegmento. Petolemaj radioj ludetis sur lia ankoraŭ pala -vizaĝo, igante lin maltrankvila kaj moviĝema. En alia parto de la -verando sidis du virinoj, Lucia Cuadra kaj Maria de Lozada, mallaŭte -interparolantaj kaj okupitaj de kudrolaboro. Ambaŭ aspektis -malgajaj. Subite Lucia leviĝis kaj iris sur la piedfingroj al la -dormetanta viro. Zorge kaj senbrue ŝi malsupren tiris sunkurtenon -por ŝirmi lian vizaĝon. Farinte tion, ŝi sin klinis super li kaj -ektuŝetis per la lipoj lian manon. - -La tuŝo vekis Leonardon. Reveme li malfermis la okulojn, kaj dum -kelka tempo rigardis en la spacon. Lucia, ektimigite, tuj retiriĝis, -kaj ruĝo ekkovris ŝiajn vangojn. Vidante, tamen, ke Leonardo ne -rimarkas ŝian ĉeeston, ŝi paŝis antaŭen, kaj per milda, preskaŭ -amperfida voĉo diris: - ---Ĉu vi sentas vin pli forta post via dormo, sinjoro Marston? -Sendube vi trotaksis viajn fortojn. Vi ankoraŭ estas iom pala. - ---Eble vi estas prava, mia bona flegistino,--lace respondis la -resaniĝanto,--sed, plenuminte la celon de mia aventura vojaĝo ĉi -tien, mi devas resaniĝi kaj refortiĝi kiel eble plej rapide. Tre -urĝaj aferoj vokas min hejmen. - ---Vere?--La knabino parolis kun pli malgaja tono, ol kiom ŝi -konsciis.--Mi timas, ke mi vekis vin el saniga dormo, malsupren -tirante la rulkurtenon por ŝirmi vian vizaĝon kontraŭ la ĝenaj -radioj de la suno. - ---Negrave, fraŭlino Cuadra; mi tre dankas vin. Mi sonĝis, ke io -terura volas trapiki al mi la koron per flama armilo, kaj ke, iel, mi -ne povas defendi min. Tiam feino- aŭ anĝelosimila estaĵo survenis -kaj forpelis la monstron. Tuj kiam ŝi tuŝis min per mola, varma -mano, por forkonduki min en sendanĝeran lokon, mi vekiĝis. Eble vi -estis tiu ... feinosimila estaĵo. Vi ja unu fojon jam savis mian -vivon. - -Lucia havis senton, kvazaŭ ŝi ruĝiĝas kaj paliĝas alterne. -Leonardo rimarkis la konfuziĝon de la knabino, kaj lia vizaĝo, -kiun rideto lumigis, tuj serioziĝis. Penante elpeli el siaj pensoj -la solan, memevidentan signifon de tiu embarasiĝo, kaj akuzante sin -pri nekonvenaĵo, li diris penteme: - ---Pardonu, fraŭlino, se mi diris ion senpripensan. - -Dum momento aperis ekbrilo en la malhelaj okuloj de la knabino, kaj, -alprenante iom sindeteneman, indecan sintenon, ŝi respondis: - ---Certe ne. Nur ... kelkaj virinoj en Meksikio eble vidus en viaj -vortoj pli, ol vidus viaj samlandaninoj. Tamen, negrave; vi ja -sopiregas reiri en vian propran landon. Cetere, jen venas via amiko, -sinjoro Hill. Sendube li pli bone komprenas vin. Li estas viro ne tro -afabla por virinoj, tamen sincera. - -Lucia volis montri indiferentecon, sed ŝia ondadanta brusto kaj la -dolora rideto ĉirkaŭ ŝia bela buŝo perfidis la akran ĉagrenon, -kiun ŝi sentis. Ne atendante rediron, ŝi turnis sin, reiris al la -alia parto de la verando kaj rekomencis sian laboron apud la amikino. - -Leonardo tutkore bedaŭris, ke li senintence ĉagrenis tiun ĉarman -kaj fieran knabinon, al kiu li tiom ŝuldis, kaj por kiu li sentis -sinceran respekton kaj amikecon. Sed la alveno de sinjoro Hill -malhelpis longan, malgajan mediton. Post kelke da minutoj ĉi tiu -envenis tra enirejo en la mezo de la balustrado. Ignorante la -sinjorinojn, li aliris Leonardon, kaj kun iom pli bona humoro, ol -kutime, diris: - ---Grandajn esplorojn mi faris hodiaŭ, amiko mia. Riĉaj kaj belegaj -trovaĵoj malkaŝiĝis; sed precipe altvalora por mi estas granda aro -da toltekaj hieroglifoj, bonege konservitaj. Tio denove esperigas -min, ke fine mi sukcesos deĉifri tiujn hieroglifojn, kaj tiel -malkovri la sekreton de tiu antikva civilizacio. Glora laboro! Ĝi -okupos min ĉi tie multajn semajnojn. Se nur mi povus ... sed, -negrave. - -Leonardo, duonsidiĝinte, rigardis en la zorgosulkan vizaĝon de la -sciencisto, kaj rimarkis subitan alprenon de tre malgaja esprimo. -Divenante liajn pensojn, li diris milde: - ---Ĉu mi povas, unu fojon plu, petegi vin, sinjoro Hill, reiri kun mi -Anglujon? - -Sinjoro Hill malgaje, sed energie skuis la kapon. Tamen Leonardo -parolis plue: - ---Pripensu, kiomege dependas de via reveno; nome la savo el -superimage terura, anima kaj spirita sklaveco de virino, kiun iam vi -amis; la ĉesigo de akraj suferegoj de viro, kiu jam dekoble elpagis -ĉiujn mallaŭdindaĵojn, kiujn li faris kontraŭ vi; espereble -plibonigo de la stato de treege kompatinda junulo; kaj fine--kiu -scias?--malhelpo de ruiniĝo de altanima, purkora knabino. - -La vizaĝo de la pliaĝa viro, ordinare pala kaj senĝoja, -dolortordiĝis. Ĉiu vorto de Leonardo ŝajne trapikis lian animon. -Denove li skuis la kapon, sed nun malrapide, kvazaŭ senkonscie. Kun -profunda kunsento, Leonardo daŭrigis la petegon: - ---Pardonu al mi. Mi bone komprenas, kian teruran malinklinon vi -devos venki, kaj kian malagrablan tempon vi travivos; sed ju pli -granda kaj nobla estos la memvola sufero, des pli plena estos poste -la kontenteco, kiam vi memoros, ke vi faris vian devon. Vi ne estas -feliĉa, sinjoro Hill, kaj vi neniam estos feliĉa, ĝis vi faros -tion, al kio via pli nobla memo, via konscienco vin pelas. - ---Eĉ ne tiam,--rediris la malgajulo.--Krom la kontenteco, kiun -liveras al mi miaj arĥeologiaj studoj, mi jam ne serĉas -feliĉon.--Li alportis por si seĝon, sidiĝis ĉe la kanapo, kaj -parolis plue:--Mia konscienco ankoraŭ ne estas malviva, sinjoro -Marston, kaj mi plenkore admiras vian maloftan noblecon kaj -sindonemecon, kiuj--mi dolore ĝin sentas--min kovras per honto. -Tamen, iri kun vi nun mi nepre ne povas. Kun escepto de tio, mi -volontege farus ĉion por montri al vi mian korinklinon. Mi povas -doni al vi objekton, per kiu vi nepre povos konvinki ŝin, ke mi -ankoraŭ vivas. Cetere, mi fidas al la influo, kiun via personeco -sendube havas sur ŝi, kaj al via kortuŝa elokventeco. Vi certe -sukcesos. - -Leonardo malgaje skuis la kapon: - ---Malfeliĉe,--li diris,--mi povas pretendi nenian influon sur -fraŭlino Haverford. Ŝi scias, ke mi konas ŝian sekreton, ke mi -per ĉiuj rimedoj kontraŭbatalas ŝiajn malbonagojn. Ŝi min forte -malfidas kaj malamas kaj, eble, timas. Mi neniom fidus elokventecon, -se mi ĝin posedus. Prefere mi volas fidi superan potencon, kiu sola -povas efiki en tiaj aferoj. Sed en la okazo, se mi malsukcesos, -ĉu vi venos, tuj, responde al telegramo?--Trankvile kaj konfideme -Leonardo rigardis en la vizaĝon de la turmentita viro. Post momento -li aldiris: - ---Agu laŭ via natura nobleco. Agu kiel viro, sinjoro Travers! - -Ĉe tiuj ĉi vortoj rimarkinda ŝanĝo ekvidiĝis en la mieno de la -malgajaspekta viro. Supozeble la animpenetranta rigardo de Leonardo -kaŭzis tiun efikon tiom, kiom liaj vortoj. La aspekto de senespereco -kaj korpremateco forlasis lin kaj cedis lokon al pli trankvila, -natura mieno. Dum kelkaj momentoj li rigardis reveme antaŭ si, -kvazaŭ liaj pensoj translokiĝas malproksimen en la domon de -fraŭlino Haverford. Fine li respondis kun firma tono de voĉo: - ---Bone, sinjoro Marston, en la okazo, se vi malsukcesos, mi nepre -venos tuj post ricevo de via telegramo. - ---Dankon. Kio do estas la pruvilo, pri kiu vi aludis? - -Leonardo parolis trankvile; li tute ne dubis, ke li venkos. La viro -ĉe lia flanko ekĝemetis. - ---La vojoj de la homa vivo,--li diris,--ofte deflankiĝas per -etaĵoj, nuraj sableroj, kaj la hazardo de vivodaŭra feliĉo aŭ -malfeliĉo ofte dependas de ŝajne la plej sensignifa okazaĵo. -Veturante ĉi tien, mi volis senenuigi al mi la vojaĝon per legado -de tre interesa romano, kiun mi komencis legi antaŭ pli ol dek -jaroj: "La Filino de la Faraono" de granda germana verkisto, Georgo -Ebers. Ĉar min tiam plenokupis aliaj kaj pli gravaj aferoj, mi -pruntedonis la libron al fraŭlino Haverford. Ĉirkaŭ tiu tempo -niaj interrilatoj komencis iom streĉiĝi pro kaŭzoj, kiujn mi jam -citis. Nu, kiam mi malfermis la libron en la vagonaro antaŭ kelke -da tagoj, mi trovis letereton, ĝuste en la loko, kie mi interrompis -la legon antaŭ tiom da jaroj. Se mi estus tiam rimarkinta tiun -letereton, la posta irado de mia vivo, tre supozeble, estus tute -malsama. Fatala okazaĵo! La letero estis de fraŭlino Haverford, kiu -per ĝi penis klarigi nian malkompreniĝon kaj petis pardonon pri -okaza malbonhumoro ĉe nia lasta kunesto. Sed, malfeliĉe, la sorto -dekretis alie, kaj faritaĵo ne povas malfariĝi. - ---Tamen, kelkfoje. - ---Nu, mi donos al vi tiun leteron. Mi enkovertigos ĝin kaj adresos -al ŝi en la ĉeesto de iu altranga registara oficisto en Meksiko, -kiu sigelos ĝin kaj atestos mian skribon. Mi devos iri Meksikon post -kelke da tagoj por konsiliĝi kun kardinalo Martinez kaj, se eble, -ankaŭ kun la prezidanto de la respubliko. Ni iros kune, tuj kiam vi -estos sufiĉe fortika. Nin akompanos Juan. Lia helpo estis por mi tre -altvalora, kaj iom kompensas pri liaj pekoj. Feliĉa homo, ricevi -kun ĉarma virino ĉi tiun riĉan heredaĵon! Vorton de honoro! tio -estas pli, ol li meritas. Mi nur esperas, ke lia konvertiĝo estas -sincera. - - - - -ĈAPITRO X - - -Ankoraŭ kvar semajnoj pasis. Leonardo estis survojaĝe hejmen. La -ŝipego portanta lin preterpasis la lumturon Eddystone apud Plymouth, -ĝuste kiam la horloĝo de la fumĉambro sonis noktomezon. Li sidis -en luksa brakseĝo, ĉirkaŭita de aro da sinjoroj, plejparte Angloj -kaj germandevenaj Usonanoj. La spirito de la konversacio, en kiun li -tiriĝis iom kontraŭvole, ne plaĉis al li kaj malgajigis lin. Laŭ -sciigoj ricevitaj dum la vespero per senfadena telegrafo, malhelaj -militombroj amasiĝis ĉe la balkana horizonto, kaj, kompreneble, -la pensoj de la pasaĝeroj sin turnis al la demando pri ebleco de -tut-Eŭropa militego. Kelkaj rigardis militon kiel neeviteblaĵon; -kaj unu Germano, kiu fanfaronis, ke li sidis ĉe la piedoj de -Treitschke, kaj nun estas disĉiplo de Nietzsche, eĉ energie -asertis, ke militoj pro sia unuiga kaj nobliga efikeco estas ofte -dezirindaĵo. Li "preferis Korsikon ol Galileon" kaj "interpopolan -konflikton pri fiero kaj honoro ol la senenergiigajn doktrinojn de la -Nazaretano". Alia, kvankam malaprobante tiun diron, opiniis, ke la -kristanismo jam elĉerpiĝis. - -Leonardo, kiu jam antaŭe faris paroladon pri la sanktaj celoj de -Esperantismo kaj konfesis sian kredon je la fina triumfo de la -filozofio de la amo super la filozofio de la forto, nun leviĝis -por eliri. Unuj el la sinjoroj, sur kiujn li faris pli profundan -impreson, ol li supozis, penis reteni lin. - ---Certe,--diris unu el ili, ŝajnmire,--vi ne forkuros, ne refutinte -ĉi tiujn asertojn!--Ili estas ja intencaj provokoj, celantaj -vin,--riproĉetis alia. - -Leonardo haltis ĉe la malsupro de la ŝtuparo, kondukanta sur -la ferdekon. Rigardante kun serioza kaj iom malgaja mieno la -diversnacianaron, li respondis: - ---Kiam la fundamentaj konceptoj pri spiritaj aferoj tiom diferencas, -tiam argumentado estas plejofte nur perdo de tempo. Mi do nur volas, -responde, fari jenajn du redirojn: La kristanismo tute ne estas -elĉerpita. Male, kristanismo laŭ la prediko sur la monto ankoraŭ -ne proviĝis--nek en ekonomiaj, nek en internaciaj aferoj. Due, -militoj estas nek neeviteblaj, nek dezirindaj: Enigu la spiriton -de la Nazaretano en la internacian politikon, kaj militoj fariĝos -neeblaj; enigu ĝin en niajn sociajn kaj ekonomiajn rilatojn, kaj la -hontindaj internaj konfliktoj ĉesos. Bonan nokton, sinjoroj. - ---Atinginte la jam senhoman ferdekon, Leonardo sidiĝis en ŝirmita -angulo sur salikan seĝegon. La somera nokto estis belega, sub -stelbrila ĉielo. Ĉio super kaj ĉirkaŭ li elspiris dolĉan pacon. -Ĉie,--li diris al si en la pensoj,--regas sereneco, profunda paco, -krom en la homa koro. La homara koro, same kiel la individua koro, -ĉiam sopiras al paco, tamen ĉiam rifuzas la solan, veran pacon, -kiun donas alkonformiĝo al la Dia volo. - -Diskutoj pri mondpolitiko kun kosmopolitaj kunvojaĝantoj--iel -marvojaĝoj inklinigas al tiaj--konvinkis lin pli ol iam, ke mondpaco -devas veni de supre, kaj ke Esperantismo plene sukcesos nur tiam, -kiam ĝi estas inspirata de Dia amo, kaj laboras en harmonio kun la -volo de la Mondreganto. - -Sed post nelonge pli personaj pripensoj ekokupis Leonardon. Post -malmultaj horoj fine devos okazi la timinda spirita batalo kontraŭ -Delfino Haverford. Malgraŭ trudiĝadantaj riproĉaj pensoj, ke -li estas tro aroganta, li ne perdis la konvinkon, ke liaj mirindaj -renkontoj kun la rusa kamparano kaj kun Roberto Travers en Ameriko, -sendube montras al li lian devon. Du aferoj, plue, tre klare -elstaris, nome, ke la batalo ne estos kontraŭ "karno kaj sango", sed -kontraŭ "spiritaroj de malbono en la ĉielejoj"; kaj ke li devos -unue elfari la batalon en sia propra koro, por akiri la necesan -spiritan forton kaj trankvilan fidon al Dia helpo. Jam de longe li -ne povis forigi el siaj pensoj antaŭtimon, ke fraŭlino Haverford -faris uzon el lia longa foresto, por malice endanĝerigi Lornan, -kaj nun, en ĉi tiu solena horo, li sentis, pli ol antaŭe, kiom li -devas gardi sian koron kontraŭ sentoj de malamo kaj flama indigno. -Antaŭ liaj internaj okuloj denove staris la impresa figuro de la -rusa religiulo kun sia plenbarba, enpensa vizaĝo kaj kun sia strange -profunda fido al la potenco de la amo. Kelkfoje li ne povis ne -deziri, ke Bazilo Musatov mem alestu por entrepreni la batalon, sed -ĉiufoje li riproĉis sin pri manko de memfido kaj manko de sindonemo -plenumi devon, tiel klare kaj tiel neeviteble kuŝantan antaŭ li. La -interna batalo estis longa kaj akra, sed kiam, en la matena krepusko, -li iris malsupren al sia kajuto, lia vizaĝo jam montris sian kutiman -trankvilon. - -Li venkis sin mem, forigante el sia animo dubojn kaj timon kaj -plenigante ĝin je dezirego venki per amo. Kun trankvila memfido li -nun antaŭrigardis la renkonton kun Delfino Haverford. - -La sekvintan tagon, malfrue en la posttagmezo, Leonardo staris sur -homplena fervoja perono de la stacio _King's Cross_ en Londono, -atendante la elveturon de rapida vagonaro kaj surreliĝon de -malrapida vagonaro, per kiu li intencis veturi hejmen. Li ĵus -ordonis al pakaĵisto prizorgi lian kofron kaj sin turnis al perona -librovendejo por aĉeti vesperĵurnalon, kiam voĉo, bone konata -de li, vokis lin el apuda kupeo. Tio estis la voĉo de lia amiko -kaj prokuristo, sinjoro Inman. Leonardo tre kontente alpaŝis al la -ankoraŭ nefermita kupeo por manpremi sian maljunan konfidaton, sed -la unua, kiu salutis lin, estis sinjorino en funebra vesto, sinjorino -Harding. - ---Bonvenon, sinjoro Marston,--ŝi diris.--Supozeble vi ĵus -alteriĝis? Tio ja estas tre oportuna renkonto. Rapidu, mi petas, kaj -veturu kune kun ni ĝis Hitchin; nia aŭtomobilo alvenigos vin hejmen -tiel frue, kiel via malrapida vagonaro al Linkfield. - -Sinjorino Harding penis paroli trankvile, sed, kvankam, kiel -sperta societulino, ŝi ordinare bone regis sian voĉon kaj sian -vizaĝesprimon, ŝi malsukcesis kaj konsciis, ke ŝi malsukcesas. -La rapideco, kun kiu ŝi parolis, la paliĝo kaj nerva spirado -videbligis--almenaŭ al la pli juna viro--profundan emocion, kiu -kvazaŭ kaptis ŝin senaverte. - ---Koran dankon, sinjorino Harding,--sed ... - ---Mankas la tempo por "sed-aĵoj",--interrompis lin mildavoĉe la -juristo.--Envenu rapide kaj poste, mi petas, klarigu al ni viajn -malfacilaĵojn. Apartaj motivoj igas tre konsilinde, ke vi veturu -kune kun ni. - -Kelkajn minutojn poste Leonardo sidis ĉe la flanko de sinjoro Inman -kaj kontraŭ sinjorino Harding. Per simplaj, kortuŝaj vortoj li -kondolencis la amikinon pri la perdo de la edzo. - ---Dankon, sinjoro Marston,--ŝi respondis kun ĝemo kaj tremetantaj -lipoj,--ankaŭ denove dankon pro via bela kondolenca letero. Ho! Kiom -malmulte ni pensis, ke li staras tiel proksime al la tombo, kiam vi -adiaŭis nin antaŭ nemultaj monatoj! Kaj vi suferis duan perdon per -la morto de via kara, maljuna amikino, fraŭlino Leggat. - ---Aj!--diris Leonardo, balancante la kapon, malĝoje kaj -enpensiĝe,--ŝi estis tre kara amikino kaj neanstataŭigebla -konsilantino. - -Post mallonga silento sinjoro Inman ekparolis, alprenante tonon de -juristo, kiu bedaŭras esti devigata komuniki tre malagrablan sciigon -al kliento. Sed tremeto en la voĉo montris, ke pli ol profesia -bedaŭro regas lin: - ---Ĉi tiu neatendita renkonto, sinjoro Marston, estas tre oportuna. -(Mia malsanema edzino ĝuas dum kelke da tagoj la gastamon de bona -sinjorino Harding. Tio klarigas nian kuneston.) Nu, nia renkontiĝo -liveras al mi okazon, mia kara amiko, sciigi al vi tre malĝojigajn -novaĵojn. Bone estas, ke vi eksciu ilin antaŭ via reveno hejmen. - -La maljuna viro haltis momenton, kaj kun profunda kunsento rigardis -Leonardon per siaj akraj sed bonkoraj okuloj. - ---Lastan mardon en la nokto via fabrikejo tute forbruliĝis. Sed -tio, malfeliĉe, ne estas la plej malbona afero. La brulo okazis, -ĝuste kiam la posedaĵo estis, en la daŭro de nur du aŭ tri -tagoj, ne asekurita. Kiel vi scias, jam de kelka tempo via firmo -intencis transigi la asekuron de unu kompanio al alia. (Leonardo -jese ekbalancis la kapon.) Nu, ĉi tiu malfeliĉo okazis la tagon -antaŭ la definitiva aranĝo pri la poliso. Stranga fatalaĵo! Sed, -kara amiko, bedaŭrinde eĉ tio ne estas la tuta Ijobnovaĵo. En via -ĉirkaŭaĵo rondiras malbonaj famoj--sensencaj, kompreneble, kaj, -kiel kutime, kontraŭdiraj. Kelkaj vilaĝaj klaĉistoj rilatigas -fraŭlinon Haverford al la kaŭzo de la brulo. Oni diras, ke la plej -granda koreco ne ekzistas inter ŝi kaj ŝia duonfrato; efektive -kelkaj malkaŝe asertas, ke la jam de multaj jaroj bruletanta -malamikeco fine ekflamiĝis. Plua famo diras, ke ŝi antaŭ nelonge -vendis siajn akciojn de via firmo. Aliaj flustras, pli-malpli laŭte, -ke dum la lastaj jaroj ŝia konduto fariĝis pli kaj pli stranga, kaj -ke eble ŝi ne estas priresponda pri siaj agoj; aliaj, kontraŭe, -opinias, ke ŝi estas tre akrasenta, kalkulema kaj malmolkora virino. -Ankoraŭ aliaj diras, ke sinjoro Vincent estas tute korrompita -viro, kiu ankaŭ kondutas strange, precipe de kiam ... sed ĉi tiun -malĝojan ĉapitron sinjorino Harding pli bone al vi rakontos. - -Metante manon sur la genuon de Leonardo, sinjoro Inman diris plue: - ---Mi ne volas admoni vin, ne perdi la kuraĝon, sinjoro Marston, -mi konas vin tro bone, por fari tion. Vi leviĝos super ĉi tiujn -sortobatojn. - -Strange, Leonardo sentis nek surprizon, nek maltrankvilon pro sia -propra perdo; ekregis lin nur obtuza, dolora antaŭtimo, ke la dua -malĝojiga ĉapitro--konjekteble eĉ pli malĝojiga--rilatas al -Lorna. Lia vizaĝo estis pala kaj serioza. Post momento li turnis -malgajajn okulojn al sinjorino Harding, atenteme, kaj demandis: - ---Nu, kian do malfeliĉan novaĵon vi havas? - -Sinjorino Harding dum la rakonto de sinjoro Inman rigardis per siaj -malhele brunaj, esprimoplenaj okuloj alterne la du virojn. Ĉiu -rigardo al Leonardo nekaŝeble montris doloran maltrankvilon kaj -profundan kunsenton. Nun ŝi iomete ruĝiĝis kaj, ekskuante la -kapon, diris: - ---Ne, mi ne povas ... - -Ŝi kunpremis la lipojn por ĉesigi ilian tremetadon, sed ŝi ne -povis malhelpi kolektiĝon de larmoj en ŝiaj okuloj. - ---Tamen rakontu, mi petas,--diris Leonardo kun peto kaj kuraĝigo en -la voĉo. - -La brusto de la virino dolore laboris, kvazaŭ ŝi forte penis regi -sin. Fine ŝi respondis: - ---Antaŭ tri semajnoj ... Lorna mistere malaperis, kaj malgraŭ -ĉia penegado ne estas trovita ia postesigno de la kara, kompatinda -knabino. - -Ŝia voĉo kaj ŝiaj okuloj montris sinceran aflikton pro la juna -amikino kaj ne malpli pro la viro, por kies sentema koro ĉi -tiu novaĵo certe estis forta bato. Sed kiam, dirinte ĉi tiujn -vortojn, ŝi ekrigardis la vizaĝon de Leonardo, ankoraŭ alia sento -montriĝis: preskaŭ febra deziro ekscii, ĉu Lorna estas por li -nur juna, prizorgata amikino, aŭ io pli kara. Unuavide la serioza, -nemoviĝema mieno de Leonardo ankoraŭ tenis ŝin en dubo; sed iom -post iom venis al ŝi doloriga certeco. - -Tumultaj sentoj ekposedis la koron de Leonardo. Subite trudiĝis al -li la konscio pri profunda, forta amo al la altanima knabino, en -kiu ĝis nun li vidis nur infanon, amindan, belan infanon, karegan, -precipe pro amo al sia mortinta patro. Amzorgon pri ŝi li ĉiam -rigardis kiel sanktan heredaĵon. Kiel torento tiu nova sento -plenigis lin. En tiu momento li komprenis, ke lia tuta feliĉo estas -kunligita kun la animo de Lorna. La bildo de la bela kaj pura knabino -staris antaŭ liaj internaj okuloj, kaj la penso, ke ŝi estas en -granda morala danĝero, teruregis lin. Denove en la pensoj li estis -en la mortoĉambro de la patro: ĉu vere,--li demandis al si,--la -antaŭmorta vizio de sinjorino Vincent realiĝis? Ĉu ankaŭ senkulpa -Lorna fariĝis viktimo de la abisma malamo de Delfino Haverford? -Diabla virino! Kiel li povos sin deteni de flama indigno kontraŭ -ŝi? Sed ĝustatempe venis al li en la memoron la bildo de la -seriozmiena rusa sanktulo, kaj la interna batalo, kiun li eltenis en -la kvieto de la pasinta nokto, sola kun Dio kaj sia propra malkovrita -animo. - -Denove li venkis. - -Sed tuj poste lia turmentita koro riproĉe sin demandis:--Kiom el -ĉiuj ĉi tiuj malfeliĉaĵoj mi antaŭe povus malhelpi, se mi tiam, -de la komenco, penus akiri pli klaran komprenon pri la cirkonstancoj -kaj agus konforme kun decidemo, sentime?--Tamen, senutile estas nun -ĉagreniĝi pro tio; tiom pli energie kaj sindoneme li tuj devos agi. - -La sagaca, maljuna viro, kiu en la daŭro de sia longa kariero -estis konfidato--kiel profesiulo kaj kiel amiko--de tre multe da -personoj, kunsenteme rigardis la vizaĝojn de la du kunvojaĝantoj, -kaj facile divenis la sekretojn de iliaj koroj. Preskaŭ reveme -Leonardo demandis: - ---Kaj ĉiuj serĉadoj estis senrezultataj; ĉu jes? - ---Tute. - ---Ĉu eĉ la viaj? - ---Eĉ la miaj,--respondis sinjorino Harding vivece,--mi ja amas la -karan knabinon kiel ... proksiman parencon. - ---Aj! kompreneble,--diris Leonardo, malgaje ekbalancante la -kapon;--kiu povas ne ami ŝin?--Post momento li aldiris kun trankvila -decidemo:--Mi trovos ŝin. - -La vagonaro haltis ĉe la stacio Hitchin. Dum Leonardo prizorgis -sian pakaĵaron, sinjorino Harding iris eksteren, por paroli al sia -aŭtomobilisto. Tiun momenton uzis sinjoro Inman, por aparte paroli -al Leonardo. - ---Ĉi tiu subita perdo,--li diris iom timeme,--estos por vi forta -financa streĉiĝo. Lasu min, do, fari proponon.--Leonardo ĵetis -avertan rigardon al la maljuna juristo, kiu tamen, ne atentante -ĝin, parolis plue:--En la okazo, se vi tuj bezonos kontantan monon, -vi povos fari kelkatempan uzon el sufiĉe granda sumo, kiu nun -kuŝas en la banko je via dispono. Pluan sumon de £ 500 mi atendas -post kelke da tagoj el Italujo. Tio estas la unua repago kontraŭ -la £ 2000, kiujn vi pruntis al komitato en Messina.--Leonardo -malkonsente ekskuis la kapon, sed la maljunulo ne lasis sin ĝeniĝi. -Kun pardonpeta kaj pli dezirema tono de voĉo li daŭre parolis:--Mi -ja nur konsilas, ke vi prunteprenu la monon. Pripensu, ke la vivopano -kaj la prospero de tiom da familioj dependas de baldaŭa restarigo -de via fabrikejo. Krom tio, vi mem ja foje pruntis monon al via -patra fondaĵo kaj, plue, mi estas certa, ke via mortinta patro ne -malaprobus tian interpreton de sia volo. - -Leonardo respondis milde: - ---Pardonu, kara sinjoro Inman; mi ne povas akcepti vian, el bona -koro venantan konsilon. Mi dankas vin; sed mi plivolas laŭlitere -plenumi la dezirojn de mia patro, kaj ĝuste en la senco, laŭ kiu -mi tiutempe faris mian promeson. Mi ne dubas, ke en la daŭro de -la ŝanĝita vivo de mia patro kelkaj okazoj prezentiĝis, kiam li -opiniis bone, modifi sian decidon. Li havis la rajton tion fari; mi -ne havas. Ne, ni devos serĉi, kaj sendube trovos, aliajn rimedojn. - -Dum Leonardo parolis, sinjorino Harding revenis, sed, vidante, ke la -du viroj mallaŭte kaj gravmiene interparolas, ŝi tenis sin aparta -kaj kaŝe rigardis la malgajan vizaĝon de la amata amiko. Sincera, -virina kunsento kun la malfeliĉa viro kaj obtuza sento de perdita -espero batalis en ŝia koro pri supereco. Io nedifinebla sciigis -ŝin, ke ŝi ĝuste interpretis la doloresprimon, kiun ŝi vidis sur -lia vizaĝo; ke lia koro, malgraŭ ĉio, apartenas al Lorna. Tamen, -ŝia soleco, amoavida koro denove instigis ŝin ne tute forlasi la -esperon fine gajni lian amon. - -Ili alvenis antaŭ la domo de Leonardo en Linkfield. Tuj elkuris -maljuna, blankhara Anjo, tiel rapide, kiel ŝia dikeco permesis. Ŝi -preskaŭ ne povis paroli pro eksciteco kaj manko de spiro. - ---Jen vi alvenas, Leonardo, mia kara knabo,--ŝi ekkriis kun larĝe -malfermitaj kaj amplenaj okuloj,--antaŭ ol la vagonaro estas -atendata; kaj mi ankoraŭ ne tute pretigis la vespermanĝon. Ho, Dio, -kia luksa "aŭto"! - -Ĝis nun la bona animo ne rimarkis la ceterajn alvenintojn: -Ho, pardonu,--ŝi diris iom ĝenate kaj penante fari gracian -klinsaluton,--bonan vesperon, sinjorino Harding, kaj bonan vesperon, -sinjoro Inman. - -Leonardo elpaŝis kaj, sin klinante al la dikmalalta virino, kore -kisis ŝian vangon: - ---Ne maltrankviliĝu pri la vespermanĝo, Anjo,--li diris afable,--mi -ĝojas revidi vian bonkoran vizaĝon. - -Dum momento ĝoja kontenteco pri tiu ama saluto antaŭ tiaj gravaj -personoj heligis la rondan vizaĝon de la fidela domistino, sed la -serioza mieno, kiun Leonardo vane penis forrideti, revokis al ŝi -la malĝojecon de lia reveno. Kun kortuŝa amo en la okuloj ŝi -rigardis la vizaĝon de la kara zorgato kaj senvorte premis al li -la manon. Leonardo komprenis ĉion, kion volis esprimi tiu ago, -pli elokventa, ol multaj vortoj, kaj danke redonis ŝian rigardon. -La blankhara virino nun sin turnis timeme al sinjorino Harding kaj -demandis ĝentile: - ---Ĉu mi povas esperi, ke vi envenos kaj prenos manĝeton? - -La sinjorino en la funebra vesto rigardis enpensiĝe la sceneton -ludiĝantan ĉe la ĝardenpordo. Maltrankvilaj pensoj ŝajne okupis -ŝian kapon. Sed, aŭdante la demandon de la aminda maljunulino, ŝi -tuj vigliĝis kaj respondis kun bonkora rideto: - ---Dankon, sinjorino Bond; sed ni jam malakceptis tre afablan inviton -de sinjoro Marston. Estus ja kruele akcepti, ĉar vi ambaŭ deziras -esti solaj post tia longa disiĝo. Tiom multe vi volas rakonti unu al -la alia. - -Anjo estis tro honesta por kontraŭdiri tiun parolon. Efektive ŝi -estis tre kontenta, ke sinjorino Harding malakceptis ŝian inviton, -kaj ŝia malkaŝema vizaĝo tion montris. Dum la aŭtomobilisto -enportis en la domon valizon de Leonardo, akompanate de Anjo, kaj -dum sinjoro Inman sin momente okupis per nova maŝinaĵo apud la -direktilo, sinjorino Harding sin klinis al Leonardo por paroli al -li mallaŭte. Sur ŝia iomete ruĝiĝanta vizaĝo vigla observanto -vidus interbatalantajn emociojn: timon ofendi; deziron unufoje ĵeti -diskreton al la ventoj; kaj penon ne montri la profundecon de siaj -sentoj. Kune kun tio, tamen, montriĝis ĉarma, natura sincereco. Dum -momento la tuta sentoplena animo de la virino speguliĝis en ŝiaj -okuloj kaj en ŝiaj delikataj trajtoj. - ---Sinjoro Marston,--ŝi flustris rapide,--povas esti, ke vi bezonos -financan helpon. En tia okazo ne rifuzu al mi la ĝojon ĝin doni. Vi -ja scias, ke ĉio, kion mi havas, estas je via dispono. - -Dirinte tion, ŝi tuj residiĝis, evitante la rigardon de Leonardo, -kvazaŭ ŝi hontas pri sia maltimo kaj volas malhelpi tujan -respondon. - -Amaso da pensoj traflugis la cerbon de Leonardo. Li sentis surprizon -kaj ĝenatecon, sed ne malpli dankecon kaj kompaton. Vidante, ke -sinjorino Harding ne deziras respondon en ĉi tiu momento, li nur -diris mallaŭte: - ---Dankon, sinjorino Harding. - -La tono de lia voĉo kaj la malgaja, enpensa skueto de lia kapo -komprenigis al ŝi, ke ŝia alvoko malsukcesis. Sento de soleco kaj -forlasiteco denove ekregis ŝian koron. Kaptante rigardon, kiun -Leonardo ĵetis en la direkto al la domo de sinjoro Vincent, kies du -turetojn oni povis vidi en kelka malproksimeco, ŝi forgesis sian -propran kordoloron. La sufero, kiun ŝi vidis sur la vizaĝo de la -amata viro, ŝajnis al ŝi senkompare pli profunda, ol ŝia propra. - - * * * * * - -Leonardo kaj Anjo sidis ĉe la tablo, kune vespermanĝante. De la -komenco Anjo rompis al si la cerbon, demandante sin, kiel enkonduki -la malgajan temon, kiu okupis ŝiajn pensojn, kaj kiel poste konsoli -Leonardon. Ŝi ne havis proksiman parencon nek amikon, kaj ŝia tuta -feliĉo kunligiĝis kun la bonstato de Leonardo, kiu estis ŝia -zorgato de post la morto de sia patrino. Ŝi do preskaŭ rigardis lin -kiel sian propran filon. Fine ŝi demandis timeme: - ---Vi do jam scias, kio okazis, Len'? - ---Jes, Anjo, ĉion. - ---Nu, tio evitigas al mi la doloran taskon, sciigi vin. Kuraĝiĝu, -knabo mia. Espereble ne estas tiel malbone, kiel ŝajnas. - ---Espereble; kaj mi ankoraŭ ne perdis la kuraĝon, Anjo. - ---Iom pli da pudingo? Vi devas manĝi kun bona apetito, ĉar ĝi -estas ja via favorataĵo. - ---Ne, Anjo, dankon; mi jam finis. Mi tre bone manĝis. Nun mi devas -eliri. - -Leonardo kunfaldis sian buŝtukon, eltrinkis la teon el sia taso, -kaj leviĝis. Anjo ankaŭ leviĝis. Ame rigardante en lian seriozan -vizaĝon, ŝi diris kun ĝemo: - ---Kompatinda knabino! Mi bone scias, kiom vi suferas pro ŝi. Mi -ĉiam prezentis ŝin al mi en la pensoj kiel vian estontan edzineton, -Len'; jam de la tempo, kiam ŝi estis infano kaj kisadis vin. Tio -ĉiam ŝajnis al mi la plej natura afero. Ho! mi tre, tre esperas, ke -vi trovos ŝin. Sinjoro Vincent estis tro sennervigita, kompatinda -viro, por mem entrepreni viglan serĉadon. Sed mi supozas, ke -sinjorino Harding kaj aliaj amikoj ĉi tie kaj en Londono faris sian -eblon. Ho ve! vane. Nenia postesigno de la kara knabino! - -Leonardo kore premis la manon de la amema maljunulino: - ---Ne tro afliktiĝu pro ŝi, nek pro mi, mia kara Anjo,--li diris -karese.--Ŝi estas sub la ama okulo de Dio, kie ajn ŝi troviĝas. -_Mi_ faros mian eblon, kaj la ceteron ni devas lasi kun _Li_. - -Li eliris. Kvaronhoron poste li staris ĉe unu el la arkaĵaj -trairejoj en la alta buksa barilo, kiu apartigis la florĝardenon, -ĉirkaŭantan la domon de fraŭlino Haverford, de la granda parko. -Jam krepuskiĝis, kaj vespera silento regis ĉirkaŭ li. Paŝinte -de la herba tapiŝo sur la ŝtonetaĵan vojeton de la ĝardeno, li -ekhaltis, vekite el sia medito per la grinco de la ŝtonetoj sub la -piedoj. En la malproksimeco de ducent paŝoj staris en sia rektlinia -simpleco la domo, konstruita laŭ _Georga_ stilo[17], neklare videbla -sur malhele griza fono de nubokovrita ĉielo. La preskaŭ enuige -regulaj fenestroj estis mallumaj, nur en kelkaj mansardaj fenestretoj -rebrilis ruĝete la mortanta ardo de la okcidenta horizonto. La -silento enhavis por Leonardo ion animopreman. La tuta aero ŝajnis al -li plenigita de stranga, nedifinebla spiriteco, kvazaŭ loĝata de -misteraj, spiritaj estaĵoj. Profunde enpense kaj kun peza soleneco -en la koro, li rigardis dum kelkaj momentoj la elstaran fenestregon, -ĉe kiu li tiel ofte ekvidis la duonkuŝantan figuron de la kara -amikino, fraŭlino Leggat, kiun--ho ve--li neniam revidos ĉi sube. -En tiu ĉambro, verŝajne, nun la zorgeme antaŭrigardata renkonto -kun fraŭlino Haverford okazos. Li sentis, ke li staras antaŭ la -plej solena kaj sortoplena horo de sia vivo. - -Subite li vidis lumeton en tiu salono. Iu eklumigas grandan -lampon kun rozkolora ŝirmilo. Singarde, irante sur bedobordo, -li alproksimiĝis. La figuro iranta en la ĉambro estis Delfino -Haverford mem. Antaŭe li intencis ĉirkaŭiri la domon laŭ la -veturilvojo kaj sonorigi ĉe la ĉefa pordo, sed nun li decidis, ke, -prefere ol riski malakcepton, li riskos ŝian malplaĉon per enveno -sen invito. Li do eniris per la ĝardenpordo, per kiu li kutime -eniris, kiam li vizitadis fraŭlinon Leggat. Li sin trovis en larĝa, -sed neprofunda antaŭĉambro, komunikiĝanta dekstre kun la kuirejo -kaj servistejo, kaj maldekstre, per iom longa pasejo, kun vasta -vestiblo. En ĉi tiu irejo li trafis junan servistinon, nekonatan -de li, portantan kandeletan lumigilon, per kiu ŝi, supozeble, -ĵus lumigis la lampojn en la vestiblo. La knabino, timigite de -subita alveno de nekonata viro, eligis nelaŭtan krion, premante la -liberan manon al la brusto. Leonardo ne surpriziĝis, vidante novan -servistinon. Kun escepto de maljuna domistino, sinjorino Lockhart, -kaj de la ĉefĝardenisto, neniu restis longan tempon en la servo de -la stranga, timiga virino. - ---Ne ektimiĝu,--li diris afable, alprenante preskaŭ gajan -tonon,--vi estas nova helpantino ĉi tie--ĉu ne?--kaj vi ne konas -min. Mi estas malnova konato ĉi tie. Marston estas mia nomo. Mi -deziras paroli kun fraŭlino Haverford. Kiel fartas sinjorino -Lockhart? - -Iom dubeme kaj ankoraŭ premante la manon sur la brusto, la knabino -respondis: - ---Sinjorino Lockhart fartas sufiĉe bone, sinjoro. Sed ho! vi vere -teruregis min! - ---Mi tre bedaŭras tion, fraŭlino. Kiajn timemajn korojn knabinoj -nuntempe havas! Nu, trapasante la ĝardenon, mi ekvidis fraŭlinon -Haverford en la salono de mortinta fraŭlino Leggat. Se vi bonvolos -antaŭiri, mi sekvos vin tien. - -Kontenta pri la ĝentileco de la noblaspekta sinjoro, pri kiu ŝi jam -aŭdis multajn laŭdojn, la servistino ridetis bonhumore kaj kondukis -Leonardon tra la granda vestiblo ĝis la fino de mallonga, flanka -koridoro. Leonardo sekvis ŝin de proksime. Ekfrapinte, ŝi larĝe -malfermis la pordon, dirante iom mallerte kaj timeme: - ---Fraŭlino Haverford, se plaĉas al vi, sinjoro Marston volas paroli -kun vi. - -Ne atendante inviton, Leonardo eniris la ĉambron. La mastrino -leviĝis de brakseĝo kaj, ignorante la vizitanton, tre malbonhumore -rigardegis la knabinon. - ---Vi devus scii, Marta,--ŝi diris severe,--ke konvenas konduki -vizitantojn en la antaŭĉambron; ne ĉi tien. - ---Ne riproĉu la knabinon, fraŭlino Haverford,--milde diris -Leonardo,--riproĉu min. Mi trapasis la parkon kaj envenis per la -ĝardenpordo por ŝpari tempon. Tre grava, urĝa afero venigas min. - -Tuj kiam la servistino eliris, la sinjorino sin turnis al la veninto. -Ŝia mieno estis forpela kaj spitema. - -Leonardo iris kelkajn paŝojn antaŭen. Rigardante en ŝian malmolan -vizaĝon, trofrue maljuniĝintan, li ekkonsciis ĉe si animforton -kaj trankvilon, kiuj ŝajnis al li mirindaj, misteraj: Nenian -malinklinon, nenian malbonvolon li sentis, nur fortegan deziron gajni -tiun virinon, kaj vidi ŝin liberigita el ŝia terura animstato. Eĉ -la penso pri Lorna dum kelka tempo forlasis lin. - ---Nu, kion vi volas?--fraŭlino Haverford demandis malvarme.--Ĉu vi -venas por informiĝi pri la brulado? - ---Ne, fraŭlino Haverford. De kiam mi ekiris por veni ĉi tien, la -afero pri la brulado eĉ ne unu fojon eniris mian kapon. Pli gravaj -aferoj alvenigis min; aferoj, kiuj tuŝas vin pli intime.--Leonardo -parolis serioze, sed trankvile, fiksante dezireman rigardon sur la -vizaĝon de la virino, kiun apuda, sur alta piedestalo staranta lampo -hele lumigis. Tamen lia voĉo ne estis sen signoj de profunda emocio. -Lia tuta animo, ŝajne, transiris al ŝi.--Efektive?--fraŭlino -Haverford rediris, penante reteni la saman malamikan tonon. Sed la -neordinare grava sintenado de Leonardo kaj lia rimarkeble sincera -voĉtono jam, malgraŭ ĉio, scivoligis ŝin. - ---Jes, kaj la prepara pripensado pri ĉi tiu interparolo kaŭzis al -mi profundan koresploron. - -La virino aspektis iom surprizita, kaj en ŝiaj grizaj okuloj -montriĝis maltrankvila, malkonfidema rigardo:--Vi estas -strangulo,--ŝi diris kolere,--kia ŝanĝo do survenis vin? - ---Granda ŝanĝo, efektive. Gravajn lecionojn mi ellernis, de kiam mi -vidis vin la lastan fojon. Unu lecionon mi lernis pli profunde, nome, -ke la plej granda potenco en la mondo estas la amo. Kontraŭ vera amo -eĉ supernatura malamo ne povas stari. - -Tuj fraŭlino Haverford rediris: - ---Ĉu vere vi venis ĉi tien neinvitite, por tedi min per tiaj -ridinde altsonaj filozofiaĵoj?--Ŝi parolis akravoĉe, penante -per morda mokrido montri sian malestimon. Tamen ŝi ne povis tute -kaŝi tremeton en la voĉo, nek malserenan rigardon en la okuloj. -La eksterordinare solena mieno kaj la penetrema rigardo de la viro -maltrankviligis ŝin. - ---Ne; mi ne volas tedi vin. Tio estis nur preludo, preparilo. Mi -estas portanto de sendaĵo de persono, kiun ni en la daŭro de multaj -jaroj supozis mortinta.--Leonardo eksilentis, turnante dum momento la -okulojn preskaŭ reveme al la fenestra pordo. - ---De kiu, do? - ---Ĉu vi povas elporti la novaĵon? Mi ekvidis en Ameriko viron, aŭ, -pli ĝuste mi ekaŭdis la voĉon de viro, kiun mi tuj rekonis kiel la -voĉon de sinjoro Travers. - ---Vi mensogulo!--fraŭlino Haverford ekkriegis, tremante pro -ekscito.--Silentu! Mi _scias_, ke li mortis. Mi _scias_! - ---Aŭskultu, trankvile, fraŭlino Haverford. Tio, sendube, aspektas -kiel fantaziaĵo, tamen ĝi estas veraĵo sen eĉ la plej malgranda -dubo. Aŭskultu, mi tre petas; malgraŭ via plej absoluta certeco, mi -konvinkos vin. - ---Neniam! - ---Tamen. Kvankam mi nur ekvidis lin de malantaŭe en la daŭro de -malmultaj sekundoj, io en mi, interna impulso, se vi volas, min pelis -sekvi lin. Antaŭa, eksterordinara travivaĵo, sendube preparis -min por tiu okazaĵo, en kiu mi nur povas vidi providencan gvidon. -Malgraŭ diversaj malfacilaĵoj kaj kontraŭaĵoj, mi sekvis lin ĝis -izola loko en malproksima sovaĝejo en Meksikio. Mi tuj rekonis lin. - -Dum Leonardo parolis, la vizaĝo de fraŭlino Haverford alprenis, -iom post iom, eĉ pli teruran aspekton, ol tiun kiun li vidis en -ĝi antaŭ kelke da monatoj en la kontoro; sed en la nuna okazo, kun -furioza, duonfreneza malamego miksiĝis rigardo de timego, kvazaŭ -de konsternita sovaĝa besto. Ŝia brusto forte laboris; ŝiaj lipoj -malfermiĝis, kvazaŭ ŝi volas eligi krion, sed ne povas ĝin fari, -kaj ŝiaj fingroj nerveme pugniĝis. La virino similis al minacanta -furio. La koron de Leonardo profunda kompato regis kaj dezirego -eltiri ŝin el tiu terura animsklaveco. Alpaŝante, li metis manon -sur la altan dorson de brakseĝo, sin klinis iom antaŭen, kaj -parolis plue kun trankvila fervoro: - ---Dufoje mia vivo estis en granda danĝero. Nenian penegon, nenian -oferon mi taksis tro granda pro vi. Aŭskultu; mi ne eraris. Dum mia -resaniĝo post preskaŭ mortiga ponardvundo, farita de fanatikulo, ni -ofte priparolis okazintaĵojn, kiujn nur li povas scii. Malkaŝe li -rakontis al mi sian vivon, kaj klarigis la motivon, kiu instigis lin -ŝajnigi, ke li mortis. Tion li jam tre dolore bedaŭras. Li alprenis -novan nomon, David Hill, sub kiu li estas bone konata kiel egiptologo -kaj mez-amerika antikvisto. En Meksikio li nuntempe sin okupas per -tre gravaj esploroj de antaŭhistoriaj konstruaĵoj. Unu vorton -plu,--li diris, vidante, ke fraŭlino Haverford volas interrompi -lin.--Malfeliĉe mi ne povis konsentigi lin akompani min ĉi tien ... - ---Ha! Kompreneble ne,--ŝi interĵetis kun malbela mokrido. - -Egalanime Leonardo daŭrigis:--Mi eluzis mian tutan elokventecon, -vane. Sed li donis al mi ĉi tiun palpeblan atestaĵon de sia -vivanteco. - -Li elprenis el ĉebrusta poŝo grandformatan leteron kaj prezentis -ĝin al ŝi. Sur ĝia adresflanko estis skribita per firma, profesia -skribmaniero la nomo kaj adreso de fraŭlino Haverford. Ĉi tiu -senvorte kaj senmove rigardegis la leteron. Post kelke da momentoj -Leonardo, ankoraŭ tenante ĝin en la etendita mano, montris al -ŝi ankaŭ ĝian dorsan flankon. Sur ĝi troviĝis granda, ruĝa -sigelo el sigelvakso kaj jenaj vortoj: "La subskribanto volonte -atestas, ke la adreso sur la antaŭa flanko skribiĝis sub liaj -okuloj de sinjoro, bone konata de li dum la lastaj ok jaroj kiel -doktoro David Hill, sed kies vera nomo, laŭ lia propra aserto, estas -Roberto Travers. La subskribanto mem enfermis ĉi kune leteron, -skribitan de iu "Delfino" kaj fotografaĵon de la pridirita sinjoro -Travers, alinome sinjoro Hill, kaj sigelis la koverton per oficiala -sigelo de la ŝtata Muzeo. Mia animo eterne perdiĝu, se tio ne estas -senkolorigita veraĵo. La 22an de junio 1914, Pedro Garcia, direktoro -de la ŝtata Muzeo de Meksikio." - -Pesa, korprema silento regis en la vasta ĉambro. Leonardo -antaŭsentis, ke nun komenciĝos terura batalo kun misteraj, -superhomaj potencoj, elvokanta tutan lian spiritan energion. Dum -ankoraŭ kelke da minutoj la virino rigardegis la koverton kun -ruĝiĝantaj okuloj. Subite ŝi eltiris ĝin rapidmove el la mano de -Leonardo kaj volis ĝin malfermi, sed ŝiaj manoj tro forte tremis. -Ŝia tuta korpo skuiĝis. Leonardo reprenis la leteron kaj, ne -difektante la sigelon, malfermis ĝin. El ĝi li prenis kunfalditan -leteron el rozkolora papero kaj nefinitan fotografaĵon de viro kun -malgrasa vizaĝo, delikate ĉizitaj trajtoj, kaj neesprimeble malgaja -rigardo en la okuloj. Ambaŭ objektojn li metis sur la tablon antaŭ -la preskaŭ ĝis frenezeco konfuzitan virinon. Momenton poste ŝi -ekkriis: - ---Mensogoj! Fripona penado rabi al mi la solan komforton! - ---Kial mi farus tion? - -Leonardo ne sciis, ĉu ŝi aŭskultis lin; en la daŭro de kelke da -minutoj ŝi elverŝis torenton da disaj, pli-malpli nekompreneblaj -diraĵoj, miksitaj kun teruraj blasfemoj. Leonardo profunde -kortuŝiĝis de doloro kaj kompato. Uzante tutan sian volforton -kaj penante superregi ŝian animon per elfluo de kompatema amo, li -ekprenis ambaŭ ŝiajn manradikojn: - ---Fraŭlino Haverford,--li diris firme, sed kun eksterordinara -amemo;--aŭskultu ... - -La virino eksilentis, sed tuj komencis furioze barakti. Per ŝajne -superhoma forto ŝi liberigis la maldekstran manon kaj faris rapidan -movon kun la videbla intenco, frakasi la lampon. Tion Leonardo -feliĉe malhelpis per denova ekpreno de ŝia mano. Fraŭlino -Haverford nun iom kvietiĝis, kaj la baraktado post ne longe tute -ĉesis. - ---Aŭskultu,--Leonardo rediris milde,--sinjoro Travers ne trovis -vian leteron, kiu nun tie kuŝas, ĝis antaŭ kelkaj semajnoj. Tio -kaŭzis ja la bedaŭrindan disiĝon. Ĉu vi ankoraŭ ne komprenas, -ke vi terure trompiĝis kaj eraris? Enlasu nur denove en vian koron -purigan, liberigan amon. Enfluo de ĉionvenkanta Dia amo povas elpeli -el ĝi ĉion malindan kaj malpuran. Vin turnu al Li. - -Subite Delfino Haverford eligis ĝemon, kvazaŭ ŝia koro rompiĝas, -kaj falus teren, se Leonardo ne subtenus ŝin:--Ho mia Dio!--ŝi -plorĝemis kaj tuj poste senkonsciiĝis. - -Leonardo levis la virinon kaj ŝin kuŝigis sur apudan kanapon. Li -rigardis ŝian vizaĝon kun profunda dankeco kaj granda malpeziĝo -de la koro. Jam ŝiaj malmolaj trajtoj komencis malstreĉiĝi, kaj -iom post iom ili alprenis pli naturan, trankvilan aspekton. Dum -li ĉirkaŭrigardis, serĉante revivigilon, fraŭlino Haverford -malfermis la okulojn kaj duonleviĝis, reve rigardante en la -spacon. Ŝia vizaĝo kaj ŝia tuta teniĝo montris lacecon, kaj dum -kelkaj momentoj ŝi ŝajne ne sciis, kie ŝi estas. Fine, ekvidante -Leonardon, ŝia rigardo subite ŝanĝiĝis; konfuziĝo kaj teruro -ekregis ŝin: la tuta, malbela, kruela realaĵo subite staris antaŭ -ŝia tremanta animo: - ---Ho, mia Dio,--ŝi ripetis mallaŭte,--kompatu min. - ---Li kompatas kaj pardonos,--solene diris Leonardo. - ---Sed, sinjoro Marston, ĉu vi ne sentas en via koro abomenon? - ---Ne; ĝojon kaj dankecon. - -Delfino Haverford klinis la kapon kaj, kun manoj kunfalditaj sur la -genuoj, enpensiĝe rigardis la plankon. Silente, rapide sinsekvantaj -larmoj fluis sur ŝiaj vangoj, kaj de tempo al tempo ŝi skuetis -la kapon, kvazaŭ ŝi estas senparola pro miro. Ankaŭ la koro de -la viro pleniĝis de miro kaj pia timo. Li ne rompis la silenton; -fari tion ŝajnis al li profanaĵo. Post kelke da minutoj fraŭlino -Haverford levis la larme malsekajn okulojn al Leonardo, kaj kun -kortuŝa respektego diris: - ---Kia homo vi estas; kaj kiomege mi ŝuldas al vi! - -Leonardo preskaŭ ne aŭdis kaj ne atentis la vortojn de Delfino. Lia -kapo jam estis okupita de aliaj pensoj, kaj lia vizaĝo ree akceptis -malgajan, zorgoplenan aspekton. Kun tremeto en la voĉo, sed milde, -li demandis: - ---Kie estas Lorna? ... Mi amas la knabinon kun la tuta forto de mia -animo. - -La demando ŝajne ne surprizis ŝin. Malrapide ŝi leviĝis de la -kanapo, apogis sin per tremanta mano sur la tablo kaj, rigardante la -plankon, diris mallaŭte, preskaŭ preĝe: - ---Ho, la kompatema Dio donu, ke ankoraŭ ne estu tro malfrue.--Sin -turnante al Leonardo, ŝi aldiris:--Ŝi estas en kaŝejo, en izola -domego en _Cornwall_, en la danĝeraj ungegoj de tiu fanatikulo kaj -trompulo Heilman. Ho ve, tio estas mia faro! Ŝi estas unu el la -senkulpaj viktimoj de mia blinda furiozo.--Kiom mi abomenas min mem! - ---Ĉu vi scias, kie troviĝas tiu domego en Cornwall? - ---Ne precize; ie proksime de malgranda vilaĝo, nomata, mi pensas, -Padmin aŭ Padmore. La plej proksima fervoja stacio estas Falbridge. - -Leonardo elprenis sian poŝhorloĝon kaj post mallonga kalkulo diris: - ---Mi tuj foriros. Eble mi trafos la "lakto"-vagonaron el Hitchin kaj -la fruan ĵurnalvagonaron en Londono al Cornwall. - ---Per tuta mia koro mi deziregas, ke vi sukcesu trovi ŝin. Sed -estu singarda. Sinjoro Heilman estas ruza kaj, mi timas, danĝera, -senskrupula kontraŭulo. - ---Lorna kelkafoje parolis pri li, sed ĉiam iom nevolonte, kiel tre -altanima, progresema instruanto kun, supozeble, iuj novaj religiaj -ideoj, kaj mi ĉiufoje, serioze avertis ŝin, ne lasi sin ensorĉiĝi -en unu el la multaj, nove elkovitaj kredaĵoj, kiuj en la nuna tempo -ja estas la plej granda spirita danĝero. Ĉu li estas sintrompulo? - ---Iam li estis. Lia historio estas, laŭ tiuj, kiuj lin plej bone -konas, historio de viro, erarigita de eksterordinara imagopovo, -malbone regata, kaj de troa sinaltigo, kiuj igis lin vidi en li mem -apartan, sanktan ilon dian, sanktiganta ĉion en kontakto kun li. - ---Strange,--diris Leonardo mire,--tuj kiam mi aŭdis pri la malapero -de la knabino, tiu persono ankaŭ venis al mi en la pensojn... - ---Kune kun mi; ĉu ne? - ---Jes; mi devas konfesi, jam de longe mi tre timis, ke ĉi tie grava -morala danĝero minacas ŝin. Sed pri tio ni parolos en pli oportuna -okazo. Mi devas jam forrapidi; kaj vi bezonas solecon kaj meditadon. - - - - -ĈAPITRO XI - - ---Bonan tagon, amiko. Bela posttagmezo. - -Per ĉi tiuj aliĝaj vortoj Leonardo alparolis, la sekvintan -tagon, viron, kiun li atingis sur bela, ombroriĉa vojo kampara. -La alparolito estis leterportisto iom pli ol mezaĝa, portanta sur -kurbigita dorso pezan sakon, kaj marŝanta per nerapidaj, firmaj -paŝoj kiel viro, kutiminta al unutona piedirado sur la sama, longa -vojo. Li haltis kaj kun videbla kontenteco rigardis la atletan -figuron de la afabla nekonato. - ---Bonan tagon, sinjoro,--li respondis ĝentile.--Aj! la posttagmezo -estas sufiĉe agrabla, sed, se mi ne forte eraras, la vetero -ŝanĝiĝos, antaŭ ol tagiĝos morgaŭ matene.--Frapetante sian -maldekstran genuon, li aldiris:--Ĉi tiu genuo, sinjoro, vundiĝis -en la jaro 1888 en Hindujo en la valo _Hunza_ apud la fortikaĵo -_Chalt_. Tio estas la ekstrema posteno de Kaŝmiro. Eble vi jam -aŭdis pri tiu puna ekspedicio kontraŭ tiuj rabistaj ŝtatoj? -Ne? Nu, ĉiam de mia reveno ĉi tiu genuo antaŭdiras al mi ĉian -ŝanĝon en la vetero. - -Dirinte tion, li alĝustigis al si la sakon sur la ŝultro kaj -daŭrigis la vojon kune kun Leonardo. Ili parolis plue dum kelka -tempo pri la vetero ĝenerale kaj la ŝanĝiĝemo de la angla -klimato. Kiam ili trafis altiĝantan parton de la vojo, Leonardo -diris: - ---Ĉu vi permesos al mi porti vian sakon ĝis la supro de la deklivo? -Vi aspektas laca, amiko. - -La leterportisto denove haltis kaj gravamiene rigardis sian -kunvojiranton: - ---Multan dankon, sinjoro,--li diris,--sed tio estas reĝa -poŝtaĵaro, kaj mi neniam lasas aliajn, ne oficialigitajn personojn -porti ĝin; kun escepto de mia propra filo; sed tio ja estas malsama -afero. Li estas la loka policano. - -Leonardo ridetis kaj diris: - ---Kiel plaĉas al vi... Kiu estas la nomo de la vilaĝo, tie en la -valo? - ---Tio estas Padmoor, unu el la plej malnovaj vilaĝoj en la duklando, -kiu tamen trafis malfeliĉajn tagojn, de kiam la antikva familio -_Floyd_ forlasis la malnovan domegon "_Padmoor Hall_". - -Leonardo aŭskultis kun intereso. - ---Ĉu en la nuna tempo "_Padmoor Hall_" estas neloĝata? - ---Ne, ĝi estas okupita de pasloĝantoj--almenaŭ mi esperas, ke ili -estas nur pasloĝantoj--, ia mistera religia societo.--Signifoplene -kaj malgaje skuante la kapon, li aldiris:--kaj tre stranga anaro ĝi -estas. Vi vidas, sinjoro, ili donas nenian laboron al la vilaĝanoj, -kaj ili aĉetas nenion en la ĉirkaŭaĵo. Ĉian bezonataĵon ili -alvenigas el Londono. Ĉi tiu sako enhavas ĉiuspecajn komercaĵojn -por ili. Tio plipezigas mian ŝarĝon. - ---Sendube. Mi volus, ke vi lasu min porti ĝin. - ---Ne, dankon ne malpli koran, sinjoro. Mi ĉiam agas laŭ miaj -principoj. Ne utilas ja havi principojn, se oni ne estas fidela al -ili; ĉu ne?--Transmetinte la sakon de unu ŝultro sur la alian, -li daŭrigis sian babiladon:--Jen, ekzemple, estas mia bofrato: -Li estis la ĉefĝardenisto de la domego en la daŭro de dudeksep -jaroj--kiam venos la unua de Aŭgusto. Li subite maldungiĝis, ĉar -la "sankta kunularo" mem prizorgos la kulturadon. Najbarino mia kaj -ŝia filino lavadis kaj ameladis kaj gladadis la delikatajn tolaĵojn -por la sinjorinaro, same kiel ŝia patrino ĝin faris por la antaŭa -generacio. Sed _ili_ mem lavas por si la simplan, neblankigitan -tolaĵon, se plaĉas al vi. Neniaj mondaj ornamaĵoj aŭ delikataĵoj -por _ili_, ho ne! Ili vivas laŭ la plej severaj principoj de la -"simpla vivo". Kun vastaj, malnovmodaj vestoj ktp., kiel oni vidas en -bibliaj ilustraĵoj. Sed sendube vi scias pri tio pli, ol mi. - ---Tio estas por mi treege interesa. - ---Kredeble. Kaj la tutan tempon, kiun ili povas ŝpari el sia -humila laboro, ili pasigas per himno-kantado, muzikado kaj piaĉa -stelrigardado. Mi ne estas kontraŭreligiulo, sinjoro, tute ne, sed -mi ne amas tiajn sekretemajn faradojn; certe, tio ne estas natura, -precipe por tiaj junulinoj, kiuj estas tie; ĝi ne estas. - ---Kompreneble, ne. Vi vidis tro multe de la mondo por esti facile -trompita; ĉu ne? - ---Aj! Kaj baldaŭ okazos tie kelkaj interesaj aferoj. - ---Efektive? Kiaj? - ---Antaŭ du tagoj unu sinjorino alvenis en la vilaĝon, tie, -amerikanino. Ŝi loĝas ĉe mia fratino kaj nur atendas oportunan -momenton, por enŝoviĝi en la pordon, por ekvivigi la aferojn en la -kolombejo. - ---Kial? - ---Ŝi asertas, ke ŝi estas la edzino, aŭ unu el la edzinoj, de la -kolombejestro. - ---Tio ja fariĝas romaneca. Ĉu do estas malfacile sin enŝovi en la -domon? - ---Malfacile! Nenia vivanta animo metis piedon internen de la muroj, -de kiam ili alvenis. La sola komunikiĝo kun la ekstera mondo -fariĝas tra malgranda fenestreto en la pordego, tra kiu ili -enprenas tiajn objektojn, kiujn ili aĉetas en Londono kaj aliaj -lokoj. - ---Kioman grandon havas la fenestra malfermaĵo en la -pordego?--demandis Leonardo. - ---De ĉirkaŭ unu kvadrata futo. Kial? - ---Do, almenaŭ unu el la pakaĵoj en via sako ne povas trapasi ĝin. - ---Ne. Kaj kiu ajn malfermos la pordegon, tiu nur tiom malfermos ĝin, -kiom estas necese por enlasi la pakaĵon. - ---Kiom da viroj enkalkuliĝas en la kunularo,--plue demandis Leonardo -trankvile. - ---Neniu scias precize; ĉirkaŭ kvar aŭ kvin, eble ses. - ---Unu el ili estas sinjoro Heilman; ĉu ne? - -La maljuna leterportisto ekhaltis kun surprizo, kaj ne sen respekta -timo demandis: - ---Ĉu vi estas detektivo el Londono, sinjoro? - -Leonardo ne povis ne rideti, sed tuj poste li respondis gravamiene: - ---Ne, amiko, pli malgaja celo alvenigas min ĉi tien, ol nura -profesia esploro. Tio estas persona afero, kiu tre dolore tuŝas min. - -La maljunulo kunsente kaj scivoleme ekrigardis la seriozan vizaĝon -de la viro ĉe sia flanko. Ĉi tiu plue parolis: - ---Mi estas tre feliĉa, ke mi renkontis vin, ĉar mi vidas, ke vi -estas prudenta kaj fidinda homo. Nu, mi jam demandis min, ĉu vi -bonvole helpos al mi? - ---Volonte,--tuj respondis la viro, aldirante tamen iom dubeme kaj -heziteme:--Tio estas, se ne... - ---Ne maltrankviliĝu, amiko, via devosento ne suferos perforton. - -La suno jam alproksimiĝis al la horizonto, ludeme lumante tra -sukoriĉa foliaro, kiu superpendis belan kamparan vojeton. La -aero fariĝis senmova, kaj la peza silenteco de la naturo estis -sentoprema. Tri paroj da homoj malrapide vojiris, je mallongaj -interspacoj, en la sama direkto. La unua duo konsistis el la -leterportisto kaj lia filo, la vilaĝa policano, kiu portis la -poŝtsakon. La dua paro estis Leonardo kaj la Usonanino, sinjorino -Heilman, sekvataj de la eks-ĝardenisto Bray kaj lia edzino, la -gastigantoj de la fremda sinjorino. Ĉiuj parolis mallaŭte, -serioze. Iafoje oni renkontas personojn, kies forta kaj, tamen, -sentema karaktero tuj elvenigas la konfidon de animoj premataj de -malfeliĉo, precipe de animoj nefortaj kaj nedecidemaj, kiuj en -krizaj tempoj kvazaŭ instinkte serĉas apogon ĉe pli firmaj naturoj -kun klarvidaj, trankvilaj juĝoj. Leonardo konatiĝis kun sinjorino -Heilman nur antaŭ unu horo, kaj tamen li jam sciiĝis pri la ĉefaj -okazintaĵoj de ŝia vivo kaj pri kelkaj el ŝiaj plej intimaj -animbaraktoj. En la daŭro de kelke da minutoj ili iris flanko ĉe -flanko en silento. Tra la kapo de Leonardo flugis multaj pensoj, -kiujn li ne volis eldiri pro timo vundi la sentojn de preskaŭ tute -nekonata, sed, sendube, altanima kaj tre sentema virino. Nun li -demandis sin, kian rilaton la ĵus ricevitaj sciigoj pri la vivo kaj -la karaktero de la religia strangulo havas kun la sorto de Lorna. -Sinjorino Heilman, laŭ nekonscia egoismo, ofte trovata ĉe pasie -amantaj virinoj, jam plu ne pensis pri la knabino, sed avide atendis -esperigan respondon de sia novo konato, en kies alveno ŝi vidis -providencaĵon. Ĉe kurbiĝo de la vojo ŝi kaŝe ekrigardis lian -penseman profilon. La vizaĝo, kiun ŝi turnis al li, estis alloga -kaj delikate ĉizita. Du linioj ĉirkaŭ ŝia belforma buŝo, ŝiaj -iom kavaj, paletaj vangoj kaj, precipe, ŝiaj grizaj, kaviĝintaj -okuloj kun sia kortuŝa rigardo de timo kaj deziremo, vidigis, ke la -sorto jam donis al ŝi pli ol ordinaran partaĵon da malfeliĉo. - ---Nu, sinjoro Marston,--ŝi diris,--parolu malkaŝe. - -Ne levante la okulojn de la tero, Leonardo respondis: - ---Tre malmultaj homoj povas sen difektiĝo elporti adoradon de siaj -kunhomoj, kaj malpleje homoj de neordinaraj, intelektaj kaj spiritaj -naturdonoj. La plej danĝera adoro estas adoro de superstiĉuloj, -kiu blinde alskribas al homo superhomajn spiritajn povojn. Lia estis -verŝajne la malprogresado, kiun spertas ne malmultaj erariĝantaj -instruantoj: Pli-malpli sincera esploremo, sintrompo, adoranta -sekvantaro, spirita fiereco, kaj fine morala kaj spirita ruiniĝo. - -Sinjorino Heilman mallevis la kapon kaj ĝemis: - ---Vi estas prava. Mi ekvidis tion, kiam estis tro malfrue. Mi ankaŭ -iom kontribuis al ĉi tiu malfeliĉo per troa adoro--en la komenco. -Neniu ja estis tiam pli plene sub la sorĉo de tiu viro, ol mi. -Kiom da fojoj mi riproĉis min poste pri mia blinda ensorĉiteco! -Nun, eĉ se mi ne povos efektive rekonduki lin al racieco, mi -almenaŭ penos seniluziigi liajn kompatindajn trompitojn. Ho, sinjoro -Marston, korrompaj travivaĵoj kaj senindulga memanalizo donis al mi -maldolĉajn lecionojn. Tamen, kelkafoje, miaj malnovaj, pli raciaj -idealoj denove sin altrudas al miaj pensoj kaj plenigas min per nova -espero. Tio, kio estas vera, ja fine devas evidentiĝi. - ---Sendube. La elprovo de idealo estas ĝia konformeco kun la finaj -celoj de Dia providenco rilate al la homaro; ĉu ne? - -Pluan interparolon malhelpis apero de belega vidaĵo, kiu subite -prezentiĝis al iliaj okuloj. En kelka malproksimeco, rekte antaŭ -ili, kuŝis herboriĉa valo, ĉe kies fino vidiĝis pentrinda golfeto -kaj, pli malproksime, vastaĵo da blua maro. Dekstre de ili, tute -apude, staris alta kaj longa muro kun vitrorompaĵoj sur la supro. -Ĉe peza, kverka pordego, ornamita per masivaj feraĵoj, jam atendis -la poŝtisto kaj la policano. - -Laŭ antaŭe farita plano prosperis al Leonardo, sinjorino Heilman -kaj la policano sin enŝovi internen. Kiam iu singarde malfermis -la pordegon por enlasi la pakaĵojn, Leonardo perforte enpaŝis -kaj, spite indignaj protestoj de blankhara kaj respektinde aspekta -sinjoro, enlasis la aliajn. La maljunulo, kiu estis vestita per griza -kitelo, griza pantalono kaj sandaloj, rifuzis al li ĉian informon -pri la domanaro kaj dramece alvokis la ĉielon malsuprenvenigi -venĝon sur la kapojn de la malpiaj maltrankviligantoj de la -sanktulejo. Ekstere de la pordo la geedzoj Bray aŭskultis -buŝmalferme, esperante, ke la ludota dramo ne finiĝos sen ilia -helpo. La leterportisto jam foriris por ne implikiĝi en la afero. -Lasante la junan policanon gardi la malfermitan pordon kaj diskuti -kun la kolera blankharulo la laŭleĝan aspekton de la entrudo, -Leonardo kaj sinjorino Heilman iris antaŭen. - -La vidaĵo antaŭ ili estis sorĉe bela. Sur la supro de nekruta -deklivo staris, je interspaco de ili de ĉirkaŭ ducent metroj, -ĉarma, blanka domo kun helverde kolorigitaj lignaĵoj, pentrinde -reliefigita de malhela fono de grandaj fagoj. La fasado elrigardis, -trans glata, smeraldosimila herbejo, sur la jam rimarkitan valon -kaj, pli proksimen, sur la maron. Apude troviĝis reviga ripozejo -malantaŭ bela, artefarita lageto, en kiu kelkaj ŝprucaĵoj malvigle -plaŭdis el verdigriĝintaj ornamfiguroj. Ĉi tie kaj tie vidiĝis -florbedo aŭ grupeto da duontropikaj arboj kaj arbetaĵoj. - -Ĉie regis silento; ĉio kvazaŭ elspiris pacon, dolĉan ripozon: -Tera paradizeto. Subite eksonis el malantaŭ aro da cipresoj, -centkelke da paŝoj de ili, rava, solenĝoja kantado, lerte -akompanata de harpo. Ambaŭ nekonscie haltis kaj aŭskultis. - ---Kia elizea loko!--mallaŭte diris Leonardo,--oni facile supozus, ke -pekaj pensoj ne povas naskiĝi ĉi tie. - -En tiu momento aperis sur la teraso de la domo du sinjorinoj, -blankevestitaj, brakon en brako. Ili haltis ĉe la supro de la -ŝtuparo kaj ŝajne trankvile ĝuis la belan vidaĵon. Leonardo -petis sinjorinon Heilman resti kaŝita malantaŭ arbetaĵo, dum -li iros rekte trans la herbejo en direkto al la domo. Tuj kiam la -sinjorinoj rimarkis lin, ili kuris domen kun gestoj de surprizo kaj -timo. Post kelke da momentoj elvenis sinjoro Heilman, akompanate -de juna sinjoro, kaj sekvate de la du sinjorinoj. Ambaŭ viroj -estis strange vestitaj per vastaj, blankaj vestoj el tolo kun -du-stria purpura borderaĵo: fantazia kombinaĵo el antikva greka -kaj mezepoka modoj. Sed la plena sameco de la vestoj estis la sola -komunaĵo, kiun montris ilia eksteraĵo. Dum sinjoro Heilman kun siaj -abundaj, malhele brunaj kaj ondantaj haroj kaj siaj allogaj trajtoj -de intelektulo aspektis memkonscia, fiera, lia kunulo prezentis -preskaŭ inan mienon. Lia glata vizaĝo havis treege mildan esprimon. -Liaj bluaj okuloj, reveme elrigardantaj tra okulvitroj, kaj liaj -longaj, linkoloraj haroj aspektigis lin kiel lirikan poetaĉon, ĵus -elpaŝintan el ŝercgazeto. - -Leonardo iris rekte antaŭen, kaj la blankevestularo venis renkonte -al li. Intertempe ankaŭ la policano kaj la maljuna sinjoro -alproksimiĝis, ankoraŭ disputante. Sinjoro Heilman la unua -ekparolis. En lia sintenado kaj en lia voĉo montriĝis delikata -miksaĵo de indeco, piaĉa indigno, kaj malvarma ĝentileco: - ---Ĉu mi povas demandi, sinjoro,--li diris,--laŭ kia rajto vi -entrudas vin en ĉi tiun nepre privatan ĝardenon? - -Leonardo respondis: - ---Laŭ la rajto, kiun donas al mi dolora devo rekonduki al ŝia -laŭleĝa zorganto knabinon, kiu troviĝas ĉi tie en anima -mallibereco. - -Dum momento la du viroj staris senmove vizaĝon kontraŭ vizaĝo, -severe rigardante unu la alian. Ili sin reciproke mezuris. Ĉiu -vidis en la kontraŭulo viron de neordinara karaktero, idealiston; -sed samtempe ili sentis, ke inter ili nenia simpatio povas ekzisti. -Sinjoro Heilman denove parolis kun patoso, kies malsincerecon -Leonardo facile eltrovis: - ---Spirita, mondula blindeco,--li diris,--igas vin ofendema kaj -maljusta, sinjoro. Sciu, do, ke "anima mallibereco" havas nenian -lokon ĉi tie. Male, ni ĉiuj vivas ĉi tie en la plena, sankta, -belega libereco, kiun donas plena malligiteco de malbona mondo -kaj konstanta preteco aliformiĝi ĉe la alsopirata alveno de la -majstro. Animoj en plena simpatio kun niaj aspiroj povas aliĝi al -ni aŭ foriri, tute laŭ sia plaĉo. Al ĉiuj aliaj personoj ni plej -kategorie malpermesas la eniron. Mi do devas peti vin, tuj kaj sen -plua vorto eliri laŭ la sama vojo, laŭ kiu vi envenis. - -Majeste la supermondulo montris al la pordego. Ne atentante lian -geston, Leonardo respondis trankvile, sed firme: - ---Laŭ ĉiuj aŭtentikaj informoj pri vi, sinjoro Heilman--supozeble -tio estas vi--mi havas sufiĉan kaŭzon maltrankviliĝi ĝuste pri -tiu plena libereco. Ĉiaokaze mi insistas pri interparolo kun -fraŭlino Lorna Prior, kiun vi venigis ĉi tien sen la konsento -de ŝia duonpatro, ŝia zorganto. Vi certe ne povas esti nescia -pri la fakto, ke vi elmetas vin al severa puno, detenante knabinon -neplenaĝan de laŭleĝa regado de sia patro aŭ zorganto. - ---Insultoj ne prosperigos vin ĉi tie!--ekkriis sinjoro Heilman.--Mi -volas diskuti kun vi nek leĝajn demandojn, nek privatajn aferojn, -sed mi, kiel posedanto de ĉi tiu bieno, ordonas al vi tuj foriri. - ---Mi ne foriros, ĝis mi plenumos mian celon. - ---Mi nepre malhelpos tion,--sinjoro Heilman rediris, pala de -kolerego. Li sin turnis kaj ekforiris kelke da paŝoj; sed subite li -haltis. Verŝajne la timigitaj vizaĝoj de la sinjorinoj malantaŭ -li aliigis lian intencon. Returniĝinte, li sin direktis al la juna -policano kaj demandis kun superregema severo, per kiu, sendube, li -volis konsterni lin:--Kion vi serĉas ĉi tie, junulo? - -La loka reprezentanto de la leĝo, altkreska kaj fortmuskola juna -viro, kiun Leonardo bone instruis antaŭe, respondis laŭ maniero, -kiu montris, ke li plene konscias la indecon de sia ofico kaj la -gravecon de la okazo: - ---Mi ricevis ordonojn kaŝe observi la enirantojn kaj elvenantojn el -ĉi tiu bieno. Ĉiaokaze mi estas ĉi tie por prizorgi, senpartie, ke -nenia perforto fariĝu. - -En tiu momento la malproksima kantado ĉesis. Leonardo tuj, -elstreĉante la bruston, laŭte vokis tri fojojn: Lorna! - -La okuloj de ĉiuj direktiĝis al la cipresa bosko, el kiu la sonoj -venis. Momenton poste elkuris el ĝi blankevestita virina figuro, -sekvate, je kelka distanco, de du similaj figuroj. Pli poste aperis -areto da homoj, plejparte virinoj, kiuj kolektiĝis antaŭ la malhele -verda fono de la arboj kaj rigardis, sendube kun miro, en la direkto -al la malgranda grupo staranta sur la herbejo. - -Leonardo, kun koro forte batanta pro sopirego, streĉe rigardis la -unuan, malrapide alproksimiĝantan figuron kaj post nelonge rekonis -ŝin. Ŝi estis Lorna. La knabino estis iom strange, sed tre ĉarme -vestita. Ŝi surhavis vastan, fluetantan veston el delikata, blanka -muslino, malstreĉe zonitan per rozkolora, tordita ŝnuro, kies -kvastoj svingpendis ĝis malsupre de la genuoj. La vesto estis -borderita ĉe la surbrustaĵo, ĉe la fino de la vastaj duonmanikoj -kaj ĉe la malsupro per rozokolora ornamaĵo laŭ antikvagreka -desegno. De la dekstra ŝultro flirtis blanka, malpeza ŝalo, bele -surbrodita per delikataj floraĵoj, kiu parte kaŝis rektangulan -dekoltaĵon. Ŝiaj densaj, brunaj haroj falis nefrizitaj sur la -ŝultrojn kaj la dorson; nur ruĝa rubando, ĉirkaŭanta la frunton, -firme tenis ilin al ŝia rondforma kapo. Subite la knabino haltis kaj -metis la maldekstran manon sur la bruston, kvazaŭ ŝi volas kvietigi -furioze batantan koron. Ŝanceliĝe ŝi antaŭen iris kelkajn paŝojn -kaj denove haltis. - -Leonardo havis okulojn nur por la ŝanceliĝanta knabina figuro; -ĉio alia ĉirkaŭ li estis en tiu momento forgesata. Kun kreskanta -sentemeco li demandis sin, kiaj sentoj regas ŝian koron. Videble -forta batalo okazas en ĝi. Tuj kiam li paŝis antaŭen, por iri -renkonte al ŝi, sinjoro Heilman ankaŭ ekmoviĝis kun la intenco -bari al li la vojon. Sed unu firma rigardo de lia kontraŭulo igis -lin ekhalti. Alproksimiĝante al la knabino, Leonardo etendis al ŝi -ambaŭ manojn kaj per voĉo tremetanta pro kortuŝiteco li diris, -mallaŭte, karese: - ---Lorna, revenu al ni. Lorna mia, revenu al mi! - -Ne montriĝis en lia voĉtono nuanco de riproĉo, nur petego, kompato -kaj profunda amo. Lorna ekrigardis en lian vizaĝon. Tiu mallonga -rigardo estigis por ŝi novan, mirigan eltrovon kaj same novan, -travibrigan konscion: Leonardo amas ŝin, kaj ŝia koro ĝojoplene -respondas al lia amo. Sed la ĝojo, elsaltanta el ŝiaj okuloj, -estis nur momentodaŭra. La jam ekleviĝantaj manoj malleviĝis. Sur -ŝia ruĝiĝanta vizaĝo ekaperis signoj de diversaj emocioj: timo, -nedecidemo, konfuziĝo. - ---Lorna,--plue parolis Leonardo per senafekta, sed kortuŝa -voĉo,--en Linkfield koroj rompiĝas. Mia koro rompiĝas. Vi vivas -ĉi tie en lando de danĝera iluzio. Trompulo, kies pasinta vivo igas -lin tre malkonvena kunulo por vi, malbonuzis vian nespertecon kaj -vian naturan fervoron, por konduki vin ĉi tien. - -Ĉi tiuj lastaj vortoj videble kaŭzis al la sentema knabino doloran -animbaton, kiu senvortigis ŝin. Ŝi paliĝis, konsternite, kaj -rigardis la teron preskaŭ freneze. Fine ŝi diris mallaŭte, -enpense, kvazaŭ ŝi parolas al si mem: - ---Mi ne povas kredi tion. - -Leonardo rediris milde: - ---Mi scias ja, ke tio estas por vi dolora seniluziiĝo, sed mi ne -akuzas sen sufiĉa praveco. - -Antaŭ ol Lorna povis respondi, sinjoro Heilman afekte alpaŝis kaj -ekprenis ŝian manon. Laŭ sia kutima, karesa kaj plaĉa parolmaniero -li diris, ŝajnigante, ke li ne dubas pri la efiko de siaj vortoj: - ---Fratino Lorna, ne aŭskultu admonojn, kiom ajn sincere donitajn, -de iu, kiu ne komprenas nin. La mondo ja tute ne komprenas nin. Vi -konscias, ke la spirito de la majstro vere liberigas. Nek atentu, mi -petas vin, insultajn aludojn, naskitajn de malamikoj kaj ripetitajn -de personoj blindigitaj de nescio kaj egoistaj motivoj. Rememorigu -al vi viajn sanktajn promesojn, la belegecon de niaj sanktaj celoj -kaj la grandan proksimecon de nia feliĉega aliformiĝo! Tiu subita -elprovo ekskuis viajn nervojn, kara fratineto. Via korpo tremas. Iru -domen kune kun nia fratino, sinjorino Gibson. Ŝia saĝa konsilo kaj -patrina zorgemo trankviligos vin. - -Unu el la du sinjorinoj, kiuj estis sekvintaj Lornan, blankharulino, -jam metis manon sur la brakon de la konfuzita knabino, kiam Leonardo -ekparolis: - ---Unu momenton plu! Jen tre proksime estas sinjorino, kiu deziras -diri kelkajn vortojn.--Duonturninte sin, li vokis:--Sinjorino -Heilman! - -La voko kaŭzis grandan surprizon inter la komunumo. Sinjoro Heilman -ekpaliĝis, sed, tuj poste, laŭŝajne, retrovis sinregon. Li -interplektis la brakojn sur la brusto, kaj lia vizaĝo alprenis -malmolan, necedeman aspekton, kiel ĉe homo, kiu, sciante, ke la -masko tiriĝas for de lia vizaĝo, tamen sin kirasas per la lasta -armilo: obstina, senhonta spitemo. - -Sinjorino Heilman elvenis el sia kaŝejo kaj nerapide alpaŝis. Ŝi -estis pala. En ŝiaj okuloj lumis deziremo, dolora de profundeco, kaj -tiom pli kortuŝa, ĉar ŝia vizaĝo montris, precipe ĉirkaŭ la -buŝo, signojn de sensukcese subpremata timo. - ---Jen, Lorna,--diris Leonardo, alparolante tamen la tutan -ĉeestantaron,--jen estas la edzino de sinjoro Heilman, de li -kruelege traktita kaj forlasita. Ŝi volonte sciigos vin pri aliaj -virinoj, kiujn li senkompate dronigis en malfeliĉego kaj pereo--en -la okazo, se ŝi malsukcesos rekonduki lin al honesta vivo kaj fidela -edzeco. Sinjorino Heilman celas, unue, kaj pasie deziras, savi la, -malgraŭ ĉio, profunde amatan edzon el lia malfeliĉa, iluzia -animstato. En ĉia okazo, tamen, ŝi firme intencas, kiel nobla -virino, laŭpove malhelpi pluajn maljustaĵojn kontraŭ aliaj. - -Sur la vizaĝoj de la ĉirkaŭstarantoj vidiĝis tre diversaj -esprimoj: konsterno, nekredemo, indigno. Sinjoro Heilman, ekstere -trankvila, aŭskultis, evitante, kun aspekto de forgeso, la rigardojn -de siaj kunuloj. Ĉirkaŭ liaj iom dikaj lipoj ludis malestima -rideto, kvazaŭ li jam tenis preta sufiĉan respondon. Antaŭ ol lia -edzino povis ekparoli, li komencis, ĵetante malantaŭen sian longan -Homeran ĥitonon kaj dramece levante la dekstran manon: - ---Gefratoj! Kun miksitaj sentoj de malĝojo, naŭzo kaj indigno -mi respondas al ĉi tiu senhonta kalumnio. Mi ne respondus, se -mi ne sentus, ke pro vi mi devas venki mian grandan malinklinon. -Estas vero; la sinjorino, staranta tie, iam estis de mi rigardata -kiel edzino. Nu, vi vidas en tio pruvon, ke mi agis laŭ la ordono -de mia propra konscienco. En nia sankta, alĉiela vetkurado mi -ne hezitis senigi min de ĉiu malhelpaĵo, kiom ajn karega. Ja, -karaj samcelanoj, pro nia komuna, dioinspirita celo mi jam oferis -multegon; mi volonte oferus ĉion. Sed, kompreneble, vi bezonas -pluajn klarigojn, kaj kun rompiĝanta koro mi faros ilin: Post -kelkjara, feliĉa edzeco kaj plenharmonia kunlaborado venis por mi -tempo, kiam mi devis elekti inter tera amo kaj ĉielaj aspiroj; -inter tera edzeco kaj senpeka libereco de l' spirito. Kiam venis al -mi la glorinda dia malkaŝo, kiu, pere de mi, venis ankaŭ al vi, -amataj animparencoj, mia edzino malpie rifuzis ĝin. De tiu tempo, -ho ve! ŝia cerbo nebuliĝis. Terure mi suferis, kune kun areto da -elektitoj, pro ŝia malkomprenemo, ŝia ĵaluzo kaj malamo. Pro -kompato lasu min silenti pri la detaloj! Fine, kun sanganta koro mi -devis forigi ŝin en privatan frenezulejon. Evidente estas, ke ŝi -ankoraŭ troviĝas sub... - -Ĝis tiu momento sinjorino Heilman staris senmove apud Leonardo kun -manoj interplektitaj sur la dorso--noblaspekta kaj majesta figuro. -Dum la parolo de la edzo ŝia delikata vizaĝo montris kreskantan -animdoloron. Nun ŝi ekkriis per voĉo tremanta pro emocio: - ---Markuso, ĉesu! Mi ĵurpetas vin per la memoro de nia karega, -ĉielenirinta infano, per la memoro de via sankta patrino, kies -vivon mi iam savis je risko de la mia, aŭskultu! Vi _scias_, ke -neniam mi freneziĝis. Vi suferigis al mi neeldireblajn turmentojn -en fi-kuracejo, kie malboneguloj penis frenezigi min. Se fajrero da -humaneco restas en via koro, kiu iam batis en feliĉega harmonio kun -la mia, revenu al mi kaj forlasu ĉi tiun frenezan trompaĵon, je kiu -vi mem jam ne kredas, laŭ mia scio. Malgraŭ ĉio, mia edzo, mia -koro volontege pardonos, kaj miaj brakoj malfermiĝos al vi; kaj la -bona Dio ne povas esti malpli pardonema. - -Sinjoro Heilman en la daŭro de unu momento ektremetis kaj aspektis, -kvazaŭ lia koro trapikiĝas. Sed tuj poste li regajnis sian sinregon -kaj, ĉirkaŭrigardante, diris kun bone ŝajnigita sentemeco: - ---Ho ve! Jam antaŭe mi aŭdis tiajn parolojn; sed, malfeliĉe, tiaj -sentoj ne estas longedaŭraj. Vi scias, miaj amikoj, sufiĉe pri -cerbomalsanuloj, por kompreni min. En ĉia okazo restas ĉiam en -ŝia ruinigita animo tiu furioza, fatala malamikeco kontraŭ niaj -aspiroj. Mi do devas daŭre obei la de supre ricevitan kaj tre klare -komprenatan ordonon, kvankam tio ankoraŭ nun iafoje rompas al mi la -koron. - -La vizaĝesprimo de sinjorino Heilman ricevis subitan ŝanĝon: ŝiaj -ŝtalgrizaj okuloj ekbrilis; ŝiaj vangoj ekruĝiĝis, kaj ŝia tuta -eksteraĵo montris flamecon ne plu subpremeblan. - ---Bone, do,--ŝi diris,--dum mia terura mallibereco mi ĵurpromesis, -ke, se Dio pro favorkoreco liberigos min, mi faros mian eblon -regajni vin kaj sincere pardoni al vi. Tiun solenan promeson mi -konscience penis plenumi. Sed mi ankaŭ ĵuris, ke mi malhelpos per -ĉiuj rimedoj la animpereon de pluaj trompitoj. - -Kun torento da flama elokventeco, kiu surprizis kaj ensorĉis la -tutan ĉirkaŭstarantaron, ŝi priskribis la iom-post-ioman spiritan -defalon de la edzo, lian postan karieron de trompulo kaj la mirindan -psikan potencon, kiun li posedis super siaj sekvantoj, precipe -virinoj, ĝis unu tago, kiam lia friponeco malkovriĝis.--En mia -valizo troviĝas,--ŝi diris fine,--leteroj de korrompitaj viktimoj -liaj. Mi volonte montros ilin al kiu ajn deziras ilin vidi. Unu -el ili enhavas la plej korŝiran konfeson kaj la plej kortuŝan -pardonpeton, kiujn iam unu virino faris al alia. Ĝin skribigis -kompatinda knabino sur mortlito, iam pura, altanima virineto, sed -ruinigita, korpe kaj anime, de viro, kiu povosciis vibrigi la kordojn -de ŝia naiva koro. Ŝia pasia, karna amo, kiun ŝi en sia blindeco -prenis por sankta, senpeka ĉieledzeco, iĝis oportuna ilo en la -manoj de li, kiun poste ŝi malbenis kun brulanta furiozo, tia, kian -nur ruinigita virina koro povas senti. - -La ĉirkaŭstarantoj aŭskultis gravamiene en peza silento, tamen kun -kreskanta kortuŝiteco. La ĝisnunaj esprimoj de dubo kaj nedecidemo -en la vizaĝoj de la plimulto cedis lokon al teruro, senespereco. -Kelkaj el ili, ĵetante maltrankvilajn kaj malkonfidemajn rigardojn -sur sian ŝanceliĝantan idolon, kuniĝis en grupetoj por serĉi, unu -de la alia, klarigon kaj konsolon. - -Leonardo atente rigardis Lornan. Ŝia vizaĝo estis pala kaj senmova, -kaj en ŝiaj larĝe malfermitaj okuloj vidiĝis timo kaj teruro. -Preskaŭ senscie ŝi aliris Leonardon kaj kun kortuŝa, senvorta -alvoko pri helpa kunsento metis manon sur lian brakon. Rigardo de -profunda amo kaj ĝojo en la okuloj de la fidela amiko kuraĝigis -ŝin flustri: - ---Mi iros hejmen kun vi. - -Se antaŭe restus en la pensoj de iuj el la sekvantoj de Markuso -Heilman dubeto pri lia abomena hipokriteco, subita ŝanĝo en lia -vizaĝesprimo ĝin tuj forpelus. Kun rigardo, en kiu malico kaj -kolerego konkuris, li sible diris al Leonardo: - ---Jam estas tro malfrue, mia virtega amiko; ha! vi nur povos alpremi -al via brusto ĉifitan floron.--Dirinte tion, li sin turnis kaj -foriris en direkto al la domo. Antaŭ ol li alvenis tien, li estis -ĉirkaŭata de seso de siaj seniluziitaj sekvantoj, laŭte kaj kun -furiozaj gestoj disputantaj kun li. - -Dum kelkaj momentoj Lorna rigardis en dolora konfuzeco la forirantan -figuron de la viro, en kiu ĝis antaŭ malmultaj minutoj ĉiuj ŝiaj -aspiroj alcentriĝis. La tuja impulso, kiun Leonardo sentis, estis -ekkapti la kanajlon je la kolo kaj skuegi lin. Sed li ne faris tion; -lia kutima sinregeco kaj sento de abomeno retenis lin. - ---Lasu la arĥifriponon al la favorkoreco de lia furioziĝanta -kolegaro, sinjoro Marston,--diris sinjorino Heilman;--oni ja povis -vidi, ke li nur malice mensogas. - -Juna sinjorino preskaŭ histerie sin ĵetis en la brakojn de Lorna, -petegante, ke ŝi ne forlasu ŝin. Dume unu sinjoro alparolis -Leonardon kaj sinjorinon Heilman kun funebra vizaĝo. Li esprimis -deziron ricevi de ili pluajn pruvojn pri la falsvirto de la ĝisnuna -majstro, kies senmaskiĝo,--li diris,--translokigas min de l' ĉielo -en inferon kaj dronigas min en abismo de senespera malfeliĉego. - -Jam komencis mallumiĝi, kiam, laŭ senvorta interkonsento, la -restinta grupo foriris en la direkto al la ĉefa ĝardenpordego, -nelaŭte interparolante kun seriozaj mienoj. - -Leonardo sopiris paroli intime kun Lorna, sed li ne trovis oportunan -okazon. Al neniu, ŝajne, eniris en la cerbon la penso, ke tiuj du -homoj povas deziri interparolon inter si. Kvankam Lorna sopiris -liberigi sin de la kunesto de aliaj personaj kaj serĉi en soleco kun -Leonardo trankviligon por sia ŝirita, tremanta koro, tamen neklara -sento de timo kaj honto retenis ŝin. - -Sinjorino Heilman insistis, ke Lorna, kiu aspektis konfuzita kaj -nervoskuita, okupu kune kun ŝi la malgrandan kroman dormoĉambron, -metitan je ŝia dispono de la geedzoj Bray. Ŝi tuj sentis grandan -korinklinon al la malfeliĉa knabino kaj proponis provizi ŝin per -kelkaj vestaĵoj por anstataŭigi ŝian fantazian kostumon. Leonardo -iris, laŭ konsilo de la juna policano, al najbara vilaĝo por serĉi -pasloĝon ĉe la tiea pastro aŭ ĉe iu alia bonstatulo. - -Tuj kiam, la sekvintan matenon, Leonardo povis konvene adiaŭi -la maljunan pastron kaj pastredzinon, en kies gastama domo li -trovis koran bonvenon, li rapidis for, portante sian valizeton, por -prizorgi Lornan. Ĝis tre malfrua horo li priparolis kun siaj amindaj -gastigantoj la eksterordinaran historion de sinjoro Heilman, kiu tre -interesis ilin ambaŭ el vidpunktoj spirita kaj psikologia. - -La kapo de Leonardo estis plena de antaŭsentoj, jen feliĉaj, jen -seriozaj. Li preskaŭ ne rimarkis, ke la vetero estas malvarma kaj -pluva. Ĉion forgesigis al li pasia sopiro premi al sia brusto la -nun eldanĝerigitan knabinon kaj ŝirmi ŝin kontraŭ sortobatoj -en mondo, kiun ŝia nematura kaj iom fantaziema menso ankoraŭ -ne sufiĉe komprenis. Ĉe vido de maljuna, kaduka viro ekvenis al -li la memoro pri lia amata patro, kaj li ne povis ne senti ioman -sinriproĉon, pro tio, ke la travivaĵoj de la lastaj dek du horoj, -elokupante lian tutan koron, forprenis ĉiun penson pri li.--Mirinda -sorto!--li diris al si.--Kiom malmulte mi tiam antaŭsentis, kiam mi -akceptis, en tiu neforgesebla nokto, la strangan heredaĵon, ke pasia -amo al tiu knabineto fine estos por mi la plej forta instigo plenumi -mian solenan promeson.--Li sentis malkontentecon kaj ĉagrenon pro -tio, ke ĉe la plenumo de tiu tasko io, krom konscio pri lia devo al -la patro, povus instigi lin. - ---Ĉu mi do vere jam plenumis mian devon,--li demandis sin;--ĉu tiu -ĉi okazaĵo vere vidiĝis en la supernatura, antaŭmorta vizio de -sinjorino Vincent? Sendube,--li respondis al si. - -Dolĉa sento de ĝojo kaj espero jam ekokupis lian koron, kiam subite -lia revo interrompiĝis. Renkonte al li rapidis, preskaŭ kuris, -sinjorino Heilman, akompanata de malgranda vilaĝa knabino, filino de -la ĝardenisto. Ambaŭ videble estis en granda eksciteco. Kun vizaĝo -montranta akran korpremon la sinjorino ekkriis: - ---Ho, sinjoro Marston, mi havas por vi malbonan novaĵon: Fraŭlino -Prior malaperis dum la nokto aŭ tre frue en la mateno. Kion mi povas -diri al vi krom tio, ke mi estas terure ĉagrenita; ĉar mi ja sentas -min iom priresponda? Sed kiel mi povis imagi, kiam mi endormiĝis ĉe -ŝia flanko, ke, vekiĝante, mi trovos ŝian lokon neokupita? - -Timeme kaj malgaje la virino rigardis en la vizaĝon de Leonardo, kaj -ekmiris, vidante sur ĝi nenian signon de konsterniĝo. Liaj virecaj -trajtoj montris sian kutiman, nemaltrankviligeblan seriozecon. - ---Rakontu al mi, mi petas, kio okazis de kiam mi foriris,--li diris. - -Iom kvietigite per la egalanimeco de Leonardo, sinjorino Heilman -respondis, parolante, tamen, tre rapide: - ---Tuj kiam ni alvenis en mian dormoĉambron, la kompatinda knabino -petis min, ke mi montru al ŝi la leterojn, pri kiuj mi parolis. Ŝi -legis ilin kun kreskanta ekscitiĝo, eldirante esprimojn plenajn de -kompato. Subite ŝia enpensa, senkulpa vizaĝo alprenis aspekton de -teruro. Ŝi paliĝis kaj ruĝiĝis, kaj ŝiaj okuloj rigardegis en -la spacon kun duonfreneza konsterno. Mi estas certa, ke la knabino -ĝis tiu momento ne komprenis la malbelan signifon por ŝi de tiuj -konfesoj, nek la malican aludon de tiu viraĉo Heilman. Ŝajnis, ke -la tuta realaĵo nun per unu terura bato trafis ŝin. Post kelke -da momentoj ŝi ekploris kaj, kuŝiginte la brakojn kaj la kapon -sur la liton, nekonsoleble plorĝemis. Per ĉiuj rimedoj mi penis -trankviligi ŝin, sed vane. Mi aŭdis ŝin ĝemi, parolantan al si -mem:--"Ho ve! Kiaj malkovroj! ... Mi ne povas elteni tion."--Poste, -leviĝinte de la lito, ŝi diris tre mallaŭte:--"Li do amas min ... -la plej dolĉa ĝojo de l' vivo ... kaj ĝi daŭris nur unu momenton, -unu solan, travibrigan momenton." - ---Ŝi rifuzis vespermanĝon, kiun sinjorino Bray proponis al ŝi kun -kortuŝa afableco, kaj respondis al miaj demandoj kaj konsolado nur -silabe. Sendube ŝia kordoloro estis tro profunda por enmiksiĝo -de fremdulino. Fine, pensante, ke kelkhora dormo trankviligos la -kompatindulinon, mi konsentigis ŝin enlitiĝi. Prezentu al vi mian -surprizon, kiam hodiaŭ matene mi trovis, ke fraŭlino Prior mistere -malaperis, postlasinte nenian komunikon por vi. Kaj en tia pluvego, -vestite nur per sia ridinda, maldika kostumo kaj malpeza manteleto, -kiun mi donis al ŝi hieraŭ vespere. Sendube ŝi malsekiĝis ĝis -la haŭto en la daŭro de nemultaj minutoj. - -La malgranda knabino, kiu buŝmalferme aŭskultis la rakonton de la -usonanino, nun timeme elmetis la ideon: - ---Eble, sinjorino Heilman, ŝi dronigis sin en la muelejlageto -malantaŭ nia ĝardenmuro. - ---Fi! silentu, malsaĝa knabineto,--timigite ekkriis sinjorino -Heilman, ekrigardante unue la infanon kaj poste Leonardon. - -Ĉi tiu metis la manon sur la kapon de la knabino kaj diris bonkore: - ---Verŝajne vi antaŭe aŭdis pri malfeliĉulo, kiu faris tion, sed -ne estas konvene, supozi ion tian pri ĉiu, etulino. Nun montru al -ni, mi petas, la plej mallongan vojon al la stacio Falbridge. - ---Sinjoro Bray jam iris tien laŭ mia konsilo,--diris sinjorino -Heilman. - ---Des pli bone. - ---Ĉu mi iru kun vi?--demandis la knabino. - ---Ne,--respondis Leonardo,--iru hejmen kaj sciigu la patrinon, kien -ni iris. - -Rapidpaŝe Leonardo kaj sinjorino Heilman iris laŭ kampara vojeto en -la direkto montrita de la knabino. Trafinte la ĉefvojon, ili ekvidis -la ĝardeniston, kurantan returne. Jam el malproksime li ekkriis:--Mi -havas sciigon pri ŝi.--Tiel rapide, kiel spireganta brusto al li -permesis, la bonkora viro rakontis, ke la knabino enkuris en la -stacion dek minutojn post la kvina, ĝuste kiam la unua vagonaro -komencis formoviĝi orienten. Ne aĉetinte bileton ŝi envagoniĝis -en la lasta momento. La staciestro diris, ke ŝi estis senĉapela kaj -tiel malseka, ke la akvo gutis de ŝia vesto. - -Fluego da kompato kaj sopiro ekplenigis kaj preskaŭ troŝarĝis -la koron de Leonardo. Sed post momento li reakiris sian kutiman -egalanimecon kaj demandis la ĝardeniston: - ---Kiam foriros la proksima vagonaro? - ---Nemultajn minutojn antaŭ la deka, do post kvaronhoro aŭ dudek -minutoj. - -Ili rapidis kune al la stacio. Alveninte ili sciiĝis, ke la -vagonaro, kiun Lorna atingis, iris nur ĝis Plymouth, finstacio -Millbay. Leonardo tuj telegrafis al la staciestroj de tiu stacio -kaj de Plymouth--North Road, petante ilin fari demandojn pri la -malaperinta fraŭlino kaj, en okazo de trovo, peni konsentigi ŝin -tie resti ĝis lia alveno. Sinjorino Heilman bonkore proponis -postlasi siajn apartenaĵojn kaj akompani Leonardon ĉe lia serĉado, -sed post ĝentila kontraŭrezono ŝi komprenis, ke ŝia tuja devo -ankoraŭ kuŝas apud Padmoor. Verŝajne aliaj bezonas ŝian helpon -kaj konsilon. - -Post pli ol duhora veturo--neniam vagonaro tiel -malrapidaĉis--Leonardo atingis Plymouth. De la intendanto de la -stacio Millbay li sciiĝis, ke fraŭlino, pri kies identeco kun Lorna -ne povis esti dubo, alvenis je la sepa kaj tridek en kunesto de bone -vestita, mezaĝa sinjorino. Ili kune eliris el la stacidomo kaj -revenis post ĉirkaŭ du horoj. La knabino estis malsame vestita, per -tre simpla, malhele blua vesto. La sinjorino aĉetis kaj prezentis -al la kontrolisto du biletojn, unu ĝis Londono kaj la alian ĝis -Taŭnton. Ĉi tiu novaĵo iom malpezigis al Leonardo la koron. Iu -bonkorulino do prizorgis ŝin, kaj pro tio li fervore dankis Dion. -Nun prezentiĝis al li jena demando: Ĉu Lorna veturas rekte al -Londono aŭ jam elvagoniĝis en Taŭnton, kie loĝas kuzino de -sinjoro Vincent? Sed momenton poste li forpuŝis la penson pri tiu -lasta eventualaĵo. La kuzino de sinjoro Vincent estas mallarĝanima -kaj juĝema virino, ĉe kiu Lorna trovus nenian simpation. - -Nun estis duonhoro post la dekdua. Lorna supozeble alvenos en Londono -je la kvina kaj kvardek. Leonardo tuj telegrafis al sinjoro Vincent -kaj al gesinjoroj Garner, por sciigi ilin pri tiu verŝajneco kaj pri -lia alveno ĉe la stacio Paddington dudek minutojn post la oka. - -Kiam la longa vagonaro malrapide alproksimiĝis al la stacia perono, -Leonardo elrigardis el la fenestro kun batanta koro:--Ĉu iu venis -por renkonti lin? Jes, jen staras gesinjoroj Garner kaj sinjoro -Vincent. Sed iliaj vizaĝoj estas malgajaj, precipe la vizaĝo de -lia kunfirmano. Ili do havas malbonan novaĵon. Tiel estis. Sinjoro -Vincent ricevis la depeŝon tro malfrue por alveni ĝustatempe, kaj -doktoro Garner ne estis hejme en la posttagmezo. La doktoredzino, kiu -bone konis Lornan kaj sentis al ŝi varman korinklinon, malfeliĉe ne -renkontis ŝin, laŭ sia supozo, pro la granda amaso da homoj. - -Je la duono post la deka horo Leonardo kaj sinjoro Vincent revenis -en la hotelon _King's Cross_ post vana serĉado en ĉiuj lokoj, kie -Lorna eble povus trovi amikan rifuĝejon. Laŭ telegramo, atendanta -ilin, la knabino ne revenis hejmen. Noktomanĝetinte, la viroj sin -retiris en kvietan angulon de salono. Ambaŭ estis tro maldormemaj -por enlitiĝi, kaj ambaŭ sentis, ke bone estos malkaŝe pritrakti la -malagrablajn aferojn, pri kiuj ili ĝis nun, kvazaŭ interkonsente, -silentis. Dum la veturoj tra Londono Leonardo jam rakontis al sinjoro -Vincent siajn strangajn travivaĵojn en Padmoor. Li ne proponis, -kaj la alia viro ne petis klarigojn pri tio, kiel li trovis la -postesignojn de Lorna. Aludojn pri lia amo al Lorna sinjoro Vincent -akceptis kun signoj de profunda kontenteco. - -La pli maljuna viro sidigis sin sur sofon, remalfermis la telegramon -ankoraŭ unu fojon kaj tralegis ĝin. Leonardo, sidiĝinte apud li, -observis lin kun kortuŝeco dum kelke da momentoj. Li diris al si en -la pensoj, ke neniam li vidis viron pli korpremegitan, aŭ vizaĝon -pli zorgolacan. Granda ŝanĝo okazis en li en la daŭro de la kelkaj -monatoj, dum kiuj Leonardo ne vidis lin. Lia altkreska, malgrasa -figuro fariĝis ankoraŭ pli maldika. Liaj ŝultroj kurbiĝis, kiel -ĉe grandaĝulo, kaj liaj haroj jam estis preskaŭ tute blankaj. La -mano tenanta la paperon tremetadis. - -Dum kelka tempo ili priparolis la iom neordinaran karakteron -de Lorna, ame, simpatie; sed ili eĉ per unu vorto ne aludis -la bruldetruitan fabrikejon. Leonardo subite demandis, ŝajne -senpripense: - ---Ĉu vi vidis fraŭlinon Haverford, de kiam mi revenis? - -Sinjoro Vincent ne tuj respondis. Nerveme li kunfaldis malgrandformen -la paperfolion. Poste, alrigardante Leonardon, li ekparolis -gravamiene sed firme: - ---Jes, mi ŝin vidis. Mi estas nun kontenta havi oportunan okazon -por tute malkaŝe priparoli kun vi aferojn, kiuj tre dolorige tuŝas -la plej internan parton de mia animo. Al neniu en la mondo mi tiel -malkovrus mian koron. Sed mi tion ŝuldas al vi. - -Post momenta paŭzo li parolis plue: - ---Leonardo--mi volonte nomos vin denove per via baptonomo... - ---Leonardo konsente ekbalancis la kapon kun bonkora rideto. - ---Leonardo, neniu viro iam suferis pli ol mi de rafinitaj virinaj -kruelegaĵoj. Se iam homo suferis premegantajn animdolorojn, -frenezigajn mordojn de la konscienco, kiel punon pro maljustaĵoj, -tiu homo estas mi. Pli terura infero, ol tiu, en kiu mi vivis, en -la daŭro de la lastaj dek unu jaroj, ne ekzistas. Mi ja scias, ke -multfoje vi volis helpi al mi, sed ĝuste pro la maldolĉeco en mia -animo mi forpuŝis vian kunsenton, kelkafoje tre malĝentile, mi -timas. Pardonu. Malĝusta fiero kaj kaŭterizita konscienco faris -el mi moralan malkuraĝulaĉon. Ju pli longe mi prokrastis, des pli -malfortiĝis mia volpovo, kaj des pli mi malamis kaj malestimis min -mem, ĝis tiu memabomeno rabis al mi la forton gardi tiujn, kiujn mi -amas pli ol ĉion alian en la mondo, kontraŭ la insida persekutado -de demona malamikino. Ho, en kia infero mi vivadis! - -Profunde kortuŝite, Leonardo diris kun konsola tono: - ---Sed nun, sinjoro Vincent, tiu vere demoninspirita malamo jam -ĉesis; kaj pli feliĉaj tagoj kuŝas antaŭ vi. - ---Jes,--respondis la malfeliĉa viro, solene kaj varme,--en tia -okazo mi ŝuldas tion al via nobla sindonemo. Ni, efektive nia -tuta familio, neniam povos rekompenci al vi viajn eksterordinarajn -servojn. - ---Ne parolu pri tio, mi petas. - ---Nu, hieraŭ, kiam mi en doloroplena soleco tagmanĝetis, mi ricevis -letereton de mia fratino. Ĝia tono estis tiel kora, ke ĝi forprenis -al mi la spiron. Unue mi suspektis, ke tio estas nur diabla ruzo -iamaniere ekkapti min persone, por elfari sian lastan kaj plej -abomenan venĝon. Tamen mi devis ne malatenti eĉ la plej malgrandan -eblon liberigi min el tiu terura premsonĝo. Sed mi konfesas, ke -la nura penso pri intervidiĝo kun ŝi en ŝia domo tremigis min. -Fine mi decidiĝis iri. Sur la vojo nervodetruaj pensoj regis min; -turmentaj demandoj premsekve traflugis mian cerbon. Timo, memkulpigo, -malamo, kaj flama indigno, espero kaj malespero tordadis mian koron. - -Ŝi akceptis min en malgranda buduaro sur la dua etaĝo, kiun -ŝi--ĉi tiu penso venis al mi poste--ornamis per objektoj, memorigaj -pri miaj gepatroj kaj pri mia juneco. Mi ne kredis, ke povas okazi -en homa vizaĝo tiel granda ŝanĝo en la daŭro de, supozeble, -malpli ol du tagoj. Estas tre malfacile priskribi ŝiajn trajtojn, -ili konfuzis min. La ĝistiamaj, maldolĉaj vizaĝesprimoj; eĉ la -malmolaj linioj, jam malaperis. Kaj ŝiaj okuloj! Vi scias, ke ili -ofte fortimigis la infanojn de la vilaĝo kaj suspektigis al kelkaj -personoj, ke ŝi estas freneza. La rigardo el ili estis malgaja, -sed nepriskribeble milda kaj sopirema. Ĝi forte rememorigis al mi -la belan fotogravuraĵon de Tomaso Mostyn en via salono, "Kristo en -Getsemane". La tuta vizaĝo montris lacecon kaj nervostreĉitecon, -kiel post terura animkonflikto, sed, samtempe, ankaŭ signojn de -nobla venko kaj trankvila decideco. Pardonu tiujn detalojn. Per la -unuaj vortoj, kiujn ŝi parolis kun voĉo tremetanta pro kortuŝeco, -ŝi preskaŭ tute senarmigis min: La malamo, la furiozo, kiujn mi -supozis profunde enradikigitaj en mia koro, ŝajne, ekvaporiĝis. -Mirindaĵo!:--"Hugo",--ŝi diris,--"mi faris al vi ne-malestigeblajn -maljustaĵojn, kies profundecon nur Dio scias. En la daŭro de -la lastaj dek unu jaroj mi estis la plej malfeliĉega virino en -la mondo, kaj, ŝajne, la plej abomeninda; sed, pli vere, tre -kompatinda estaĵo. Frato mia",--ŝiaj lipoj tremis, kaj ŝiaj okuloj -malsekiĝis,--"sub la nekontraŭstarebla influo de mensogaj spiritoj -mi kruelege revenĝis al vi la perdon de amanto, aŭ, pli ĝuste, -malamikaĵon, kiun vi, laŭ mia supozo, faris kontraŭ mi."--Klinante -la kapon sur la bruston, ŝi ekĝemis kun dolorego, korŝira pro -profundeco, kaj diris:--"Ho ve! tro bone mi sukcesis!"--Ĉe la -memoro de miaj teruraj suferoj mi ne povis ne intermeti:--"Aj! -plenege!" Sed tuj poste mi bedaŭris, ke mi tion faris, ĉar miaj -vortoj videble ankoraŭ pligrandigis ŝian suferon. Post momento -ŝi parolis plue:--"Mi ne povas peti vin, ke vi nun pardonu al mi, -sed mi preĝos, ke la kompatema Dio inklinigu vin alrigardi miajn -agojn en lumo, ĵetata sur ilin de Lia propra pardonema amo."--Poste -ŝi rakontis al mi iom pri via vizito antaŭhieraŭ kaj pri viaj -eksterordinaraj travivaĵoj. Sed tiam mi povis rimarki, ke la ekscito -jam trotaksis ŝian forton, kaj mi petis, ke ŝi indulgu sin. - -"Jes",--ŝi diris,--"ĉio ĉi tio ankoraŭ kirlas al mi la kapon. -Sendube sinjoro Marston povos rakonti al vi pli bone, kio okazis." - ---Nu, mi tre deziras aŭdi vian rakonton. Sed antaŭ ol vi komencos, -mi volas sciigi vin, ke Delfino preskaŭ konfesis, ke ŝi mem -ekbruligis nian fabrikejon; almenaŭ ŝi proponis proprakoste -rekonstruigi ĝin. Intertempe ŝi tuj metos je nia dispono sian domon -kiel provizoran fabrikejon. Plue Delfino promesis tuj venigi el -Hitchin sian notarion, sinjoron Golding, por refari sian testamenton. -Nun sciigu al mi, kiel prosperis al vi kaŭzi ĉi tiun mirindan -aliformigon.-- - -Jam eksonis la tria horo, kiam Leonardo finis sian rakonton. Li -parolis pri la strangaj travivaĵoj de sia mortinta patro rilate -al spiritismo kaj pri sia propra kredo koncerne ĝin. Poste li -priskribis sian viziton al la rusa mistikulo, sian aventuran -renkonton kun sinjoro Travers kaj fine la viziton ĉe fraŭlino -Haverford. - -Dum kelke da momentoj sinjoro Vincent ne povis paroli pro -kortuŝiteco, poste li diris: - ---Mirindaĵo! Kiel blinda mi estis! Leonardo, vi estas eĉ pli nobla -homo, ol mi opiniis. - -La sekvintan matenon sinjoro Vincent kaj Leonardo decidis aparte -daŭrigi la serĉadon kaj de tempo al tempo telefoni al la -hoteloficejo por interkomunikiĝi kaj por demandi, ĉu sciigoj -alvenis. Iom post la tria horo Leonardo parolis la trian fojon -telefone al la administrejo kaj sciiĝis, ke po unu telegramo atendas -lin kaj sinjoron Vincent. Laŭ lia peto la komizo malfermis la al -li adresitan depeŝon kaj voĉlegis ĝian enhavon: "Lorna estas ĉe -sinjorino Harding. Ŝia aŭtomobilo ĵus alvenis por venigi vin kaj -sinjoron Vincent. Sinjorino Harding tre petas, ke vi tuj venu. Lorna -ne bonfartas. Anjo." - ---Lorna ĉe sinjorino Harding! Strange,--li diris al si,--ke ni ne -tuj serĉis ŝin tie. La kompatinda knabino, do, elektis el sia -tuta konataro sinjorinon Harding, certa, ke ŝi trovos rifuĝejon -ĉe ŝia nobla, kunsentema koro. La sciigo, ke Lorna malsanas, ne -surprizis lin; jam de ŝia malapero el Padmoor li timis, ke ŝi -forte malvarmumos. Postlasinte komunikaĵon por sinjoro Vincent, li -rapidis al la stacidomo, telegrafis al sinjorino Harding kaj atingis -oportunan vagonaron al Hitchin. - -La mastrino akceptis lin en la vestiblo de la domego. Kia malsimileco -inter ĉi tiu akcepto kaj la ĝoja bonvenigo, kiun li kaj Lorna -ricevis antaŭ sep monatoj! La vizaĝo de sinjorino Harding estis tre -serioza kaj zorgolaca. Manpremante Leonardon, ŝi diris mallaŭte: - ---La kara knabino venis ĉi tien en la mezo de la nokto en -neeldireble kompatinda stato, tutlaca, febra kaj korrompita. Mi -estas tre kontenta, ke vi venis sola, kaj mi esperas, ke via alesto -trankviligos ŝin. Mi faris mian eblon. - ---Ĉu ŝi rakontis al vi, kial ŝi forkuris el Padmoor? - ---Nenion tre klaran,--respondis sinjorino Harding kun tremeto en la -voĉo.--Mi penis kunigi la kelkajn disajn parolojn, venantajn el -turmentita koro... Amo al vi forkurigis ŝin. Mi certigis al ŝi, ke -vi neniam dubos ŝin, neniam. Lorna estas ja tiel naiva, kiel infano. -Mi ne povis multe paroli kun ŝi, ĉar ... ŝia stato ne permesas -ĝin. - -Leonardo rigardis kun kordoloro kaj samtempe kun dankemo kaj admiro -en la vizaĝon de la virino, noblan kaj belan pro emocio. - ---Mi dankas vin, sinjorino Harding,--li diris varme;--ĉu vi jam -konsultis kuraciston? - ---Jes, mi tuj venigis doktoron Foster kaj flegistinon el Hitchin. Je -la oka mi atendas Londonan specialiston, doktoron Mason, kaj speciale -spertan noktan flegistinon. Doktoro Mason pasigos la nokton ĉi tie, -se necese. Vi ankaŭ devas resti, kaj sinjoro Vincent. Mi jam ricevis -de li telegramon; li alvenos kune kun la specialisto je la oka. - ---Ĉu vere ĉio ĉi tio estas necesa?--demandis Leonardo kun peza -koro. - -La virino respondis: - ---Nenio, kion kuracista lerteco kaj amo povas fari, estos -preterlasita. Nun venu supren. Mi preparis ŝin por via veno; sed la -flegistino insiste petas, ke via vizito estu tre mallonga, kaj ke ni -evitigu al ŝi ĉian ekscitiĝon. - -Sinjorino Harding kondukis Leonardon en malheligitan ĉambron, kaj -tuj eliris. Ĉe lito sidis mezaĝa flegistino, kiu leviĝis por sin -retiri al la plej malproksima fenestro. Preterpasante Leonardon, ŝi -diris mallaŭte: - ---Nur unu aŭ du minutojn, sinjoro; kaj ne paroligu ŝin multe. -Ekscitiĝo ankoraŭ pli altigus ŝian febron. - -Leonardo alpaŝis kaj sin klinis super la kapon de la litkuŝanta -knabino. Videble ŝi estis en febra stato kaj spiris kun dolora -malfacileco. Lia amplena okulo vidis en ŝia laca rigardo malgajecon -kaj sopiremon. Kliniĝante pli malsupren, li tuŝetis per la lipoj -ŝian varmegan manon, kuŝantan sur la litkovrilo, kaj murmuretis: - ---Mia karega Lorna. - -La sentoplenaj vortoj, lia konfidema, ama rigardo, kaj la ektuŝo -de liaj lipoj aperigis sur ŝia vizaĝo feliĉan rideton. Leonardo -redonis ĝin per rideto, en kiu speguliĝis la ondantaj emocioj en -lia koro: dankemo, doloro kaj sopiro. Kun peno regante sian voĉon, -li flustris: - ---Dio baldaŭ revenigu vin al ni, karulino. - -Tuj poste li eliris mallaŭte, kontenta, ke li alportis ioman -trankvilon en ŝian koron, sed kun pezaj antaŭsentoj, ke lia nova -amrevo ne efektiviĝos; ke la malvarma mano de la morto jam ekprenos -tiun trezoron for de li, antaŭ ol li rajte povos nomi ĝin sia. - - * * * * * - -Tri sinjoroj, Leonardo, sinjoro Vincent kaj doktoro Mason, malrapide -promenis sur la herbejo antaŭ la domego, gvidate de brila lunlumo. -La beleco de la parko kaj la neordinara ĉarmo de la paca vespero -influis tre diverse sur la tri virojn. La specialisto, mezaĝa, -multokupita viro, estis tre kontenta eliĝi el sufoka Londono kaj -pasigi kelkajn horojn en la viviga aero de tiu altelokita, nobela -bieno. Foje, dum siaj studentaj jaroj, li estis gasto en tiu domego -en la daŭro de kelke da semajnoj, kaj nun li volis elĝui la -revidon--eĉ se nur en lunlumo--de la belaj ĉirkaŭaĵoj, memorigaj -pri multaj feliĉaj horoj. Priparolinte kun siaj kunpromenantoj la -danĝeran staton de la malsanulino--ŝian malsanon li nomis forta -atako de duobla pulmobrulumo, pligravigita kaj preskaŭ senesperigita -de iom malfortika koro--li ĝentile sed insiste penis gvidi la -interparolon al temoj pli en harmonio kun la belaĵoj ĉirkaŭ ili. - -En la animo de sinjoro Vincent, male, la trankvila beleco de la -vespero nur pliakrigis lian malgajecon kaj maldolĉecon. La dolĉa -paco de la naturo ŝajne mokis lian turmentitan, ŝiritan koron. Ĉe -okaza cito de la nomo de Dio, malpiaj, ribelemaj pensoj traflugis -lian kapon. Li sciis, ke la malapero de Lorna, al kiu lia soleca koro -alkroĉiĝis per ĉiuj teniloj, kaj, sekve, ŝia verŝajne baldaŭa -morto, estas aljuĝeblaj al lia duonfratino. Denove maldolĉaj, -venĝemaj pensoj kontraŭvole ekregis lin. La ĝisnuna inkuba -timo pri malkovro de pasintaj malbonfaroj, kiu en la daŭro de -multaj jaroj faradis lin humila kaj preskaŭ pentema, nun senteble -malpeziĝis, kaj li ekdemandis sin, ĉu vere la ludo valoris la -kandelon: ĉu li nun ne montras al Delfino tro da indulgo. - -Leonardo dankeme malfermis sian prematan koron al trankviligaj -influoj de la bela nokto. La sereneco de la vespero sentigis al li, -ke ĉiuj surteraj doloroj iam ĉesos; ke, kion ajn Dia providenco -destinis por li, nenio povus rabi al li animpacon kaj la heredon de -posttomba spiritaktiveco sen iluzioj kaj sen ĉagrenoj. La sereneco -ĉirkaŭ li, kaj la brilaj steloj super li ŝajnis certigi lin pri -tio. - -La horloĝo en la granda vestiblo eksonis. Noktomezo. Sinjoro Vincent -jam enlitiĝis. Leonardo elvenis el studejo kaj staris en la daŭro -de kelkaj minutoj ĉe la malsupro de la ŝtuparo, rigardante supren -kaj streĉe aŭskultante. Li sentis sin tute laca. Post vico da -pli-malpli senripozaj noktoj, lia korpo senindulge postulis, malgraŭ -lia volforto, iom da dormo. Sed li ne volis sin retiri en sian -dormoĉambron, ne sciiĝinte pri la lasta bulteno de la specialisto, -kiu jam antaŭ duonhoro eniris la ĉambron de la malsanulino. Fine li -aŭdis paŝojn, kaj, momenton poste, sinjorino Harding aperis ĉe la -supro de la ŝtuparo. Ŝi jam demetis sian vespermanĝan robon kaj -estis vestita per tre simpla kotona vesto. Post mallonga ŝanceliĝo -ŝi venis malsupren, kaj la du homoj denove staris kune en la sama -loko, kie ili staris, en la silento de la nokto, antaŭ kelke da -monatoj. Sed tia estis ilia antaŭokupiteco, ke ili ne memoris la -antaŭan okazaĵon. La vizaĝo de sinjorino Harding estis tre serioza -kaj malgaja. Ŝiaj esprimoplenaj okuloj, ekrigardante la liajn, -vidigis profundan kunsenton kaj sinceran kompaton. - ---Mi tre malĝojas,--ŝi diris kun tremetantaj lipoj;--doktoro Mason -lasas al ni tre malmulte da espero.--Ŝi ekhaltis, por sin regi kaj -parolis plue:--Efektive, mi timas, preskaŭ neniom.--Ĉar Leonardo -ne tuj respondis, ŝi aldiris:--Nun iru en vian dormoĉambron. Vi -aspektas morte laca. - -La sciigo ne surprizis Leonardon; li jam antaŭsentis, ke ĝi venos, -kaj nun ekpremegis lin obtuza doloro, kiu preskaŭ malebligis al li -kompreni ĝian signifon. - ---Kaj vi,--li demandis,--ĉu vi ne serĉos dormon? Vi ankaŭ aspektas -lacega. - ---Ne,--ŝi respondis senafekte,--mi maldormos; mi tre amas flegadon. - - - - -ĈAPITRO XII - - -Ok monatoj pasis; sep monatoj post la eksplodo de la terura -mondmilito. - -Malvarma posttagmezo, malagrable malseka, alproksimiĝis al peza, -malgaja vespero. Nebula krepusko surrampis la tombejon de la -vilaĝo Linkfield. Soleniga silento regis tie, interrompata nur de -susureto, kaŭzata de pezaj gutoj, falantaj sur velkintajn foliojn. -En ĉirkaŭbaro de granda, familia tombo staris altkreska viro en -profunda medito. Lia nekovrita kapo estis respektege klinita, kaj per -ambaŭ manoj li tenis belan girlandon el blankaj floroj. - -La leganto jam rekonis en tiu enpensa figuro Leonardon. Li surhavis -_khakan_ uniformon de simpla soldato kun ruĝa kruco sur la manikoj. -Lia ĉapo pendis sur paliso de la feraĵa barilo. La lastaj dek ok -monatoj, precipe la lastaj ok, efikis sur li rimarkeblan ŝanĝon, -aspektigante lin pli maljuna, ol la paso de la tempo prirespondis. -Lia vizaĝo estis malgaja kaj serioza, tamen en liaj okuloj lumis -esperemo kaj celkonscio. Ĉi tiu kvieta angulo en la ombro de la -amata, malnova preĝejo estis nun por li la plej kara, la plej sankta -loko en la mondo. Li venis tiun vesperon por adiaŭi ĝin. - ---Kiel strange estas,--li pensis,--ke mi troviĝas en militista -uniformo, preta foriri al la scenejo de la plej sanga, la plej -terura milito, kiun la mondo iam vidis; mi, kiu de miaj knabaj jaroj -malamadis la militon kaj ĉion, kio kaŭzas militon; mi, kiu jam -ankoraŭ multoble pli malamas ĝin, vidante, kian torentegon da -malamo kaj aliaj malbonaj pasioj ĝi povas malbari. - -Sed li iris je la voko de suferantoj. Nun, kiam la nova fabrikejo -estis en laborordo, li ne povis pli longe kontraŭstari tiun -alvokon. Li elpensis aparaton por konstati la precizan lokon de -kuglo en la korpo de vunditoj kaj, ĉar multaj junaj militkuracistoj -trovis malfacilaĵojn en la uzado de la ilaro, li proponis al la -militministraro sian servon. Frumatene, la morgaŭan tagon, li -ekforiros al Francujo--ien, li ne sciis kien. - -Sed ne sole tiuj pensoj okupis lin; aliaj venis al li en la koron; -pensoj, kiuj jam kelkafoje sin altrudis al li, kaj kontraŭ kiuj -li ĉiam honeste batalis: Ĉu li vere faris tutan sian eblon, por -plenumi la promeson, donitan al sia patro? - ---Ĉu li ne restis tro longe en Usono?--Ĉu li antaŭe povus malhelpi -la trofruan morton de tiu bela homa floro, se li agus alimaniere, pli -kuraĝe? Tiuj demandoj prezentiĝis al li hodiaŭ ne en tre klara -formo; pliĝuste venis al li nur memoro pri ili kaj pri la respondoj, -kiujn li donis al si antaŭe. Denove li sentis, kaj nun kun serena -certeco, ke li konscience plenumis sian promeson. Certe ne povus esti -la volo de lia patro, ke li neniam forestu for de la vilaĝo aŭ de -Lorna; kaj nenio povus ŝanceli lian konvinkon, ke liaj vojaĝoj al -Rusujo kaj Ameriko estis providence aranĝitaj. Prosperis ja al li, -tiri la karan knabinon el granda danĝero--pli malbona ol la morto -mem--kiun sendube ŝia agonianta patrino antaŭvidis.--Lorna,--li -diris al si refoje,--iris en la ĉielan hejmon kun senmakula koro, -kaj estas en la ĉielejoj pli feliĉa kaj okupata per pli benoriĉa -laboro, ol ŝi trovus ĉi sube. Almenaŭ ŝia forpaso evitigis al -ŝi multajn ĉagrenojn kaj animkonfliktojn; la teruran streĉiĝon de -la nervoj, de kiu ĉiuj sentemaj personoj suferis de post la komenco -de la milito. Kelkafoje, pensante pri Lorna, li estis inklina preni -laŭlitere la diron de Salomono, kiu opiniis, ke:--"La mortintoj, -kiuj jam antaŭ longe mortis, estas pli feliĉaj, ol la vivantoj, -kiuj vivas ĝis nun." - -La solaj aferoj, krom lia forta komerca okupateco, kiuj donis al li -distradon kaj konsolon, estis liaj literaturaj laboroj por Esperanto -kaj por plivastigo de pli pacamaj sentoj inter la nacioj. Meze -de tiom da akre konfliktantaj konceptoj pri la milito, pri ĝiaj -kaŭzoj kaj celoj; meze de tiom da liberigitaj pasioj kaj maljustaj -juĝoj, li penis fiksi la rigardon sur la pli vastaj kaj pli sanktaj -koncernoj de la homaro, kun fervora deziro, ke liaj propraj, nature -homaj sentoj estu en plena harmonio kun la volo de Dio, por ke li -povu senrezerve lasi la finajn decidojn en la manoj de saĝa kaj ama -Providenco. - -Eĉ ne unu momenton ŝanceliĝis lia firma kredo je la fina triumfo -de la Esperanto-pacmovado, se nur ĝi inspiriĝos per la spirito de -Dia amo. Nun, pli ol iam antaŭe, li estis certa, ke la elstaranta -malsukceso de la multenombraj pacmovadoj estas atribuebla al la -fakto, ke ili pli-malpli lasis Diajn konsiderojn ekster siaj -kalkuloj. - -Sur la vojo hejmen Leonardo renkontis sinjoron Vincent. La longa -vizaĝo de la altkreska, maldika viro estis serioza kun sulkoj sur -la frunto kaj ĉirkaŭ la buŝo, donantaj al li aspekton de nerve -malfortika homo, kies volforto rompiĝis de premegaj sortobatoj. -Kvankam li rigardis Leonardon kun korinklino, li ne povis malkaŝi -ioman malbonhumoron. Kiam, antaŭ kelke da semajnoj, lia kunfirmano -sciigis al li pri deziro proponi siajn servojn al la registaro, li -komence forte kontraŭstaris, rezonante, ke Leonardo povos pli bone -servi al la patrujo kiel fabrikanto kaj, eble, kiel elpensanto de -pluaj ĥirurgiaj aparatoj, ol kiel helpanto en milithospitalo. Sed li -bone sciis, ke senutile estas peni deklini lin de vojo de la devo, -kaj iom post iom li ĉesigis sian argumentadon. La ĉefa kaŭzo de la -kontraŭstaro de sinjoro Vincent ne estis manko de patrioteco, kiu, -efektive, trovis en lia kuntiriĝinta animo nur malvarman lokon, sed -timo. Kvankam Delfino Haverford faris sian eblon reakiri la konfidon -de la frato per sindonemo kaj malavareco, sinjoro Vincent ankoraŭ -sentis sin tre ĝenata kaj maltrankvila en ŝia kunesto. Li malamis -esti sola kun ŝi. Plue, li atendis baldaŭan revenon de Malkomo el -Skotlando, kie ĉi tiu pasigis kelke da monatojn kun parenco, kaj li -bone sciis, ke en liaj obstinemaj aŭ melankoliaj humoroj Leonardo -estas la sola persono, kiu povas efike trakti la malfeliĉan junulon. - -Sinjoro Vincent ekparolis, haltigante Leonardon: - ---Venu domen, Leonardo, kaj trinku kun mi tason da teo. Ĵus alvenis -granda pakaĵo el Parizo. Sinjorino Harding sendis belegan girlandon -kun la peto ĝin meti morgaŭ sur la tombon de Lorna. Morgaŭ estos -ŝia naskotago. - ---Mi ne forgesis tion. La blankaj lilioj kaj konvaloj, kiujn mi -kreskigis en mia varmejo, estis destinitaj por girlando por ŝia -naskotago. Mi ĵus metis ĝin sur la tombon.--Survoje al la domo de -sinjoro Vincent Leonardo diris enpense:--Memori tiun tagon, estas -bela montro de la bonkoreco de sinjorino Harding. - ---Aj! Nobla virino ŝi estas, Leonardo, nobla nobelino. Sed strange -estas, ke jam de ses monatoj ŝi kaŝas sin for de ĉiuj amikoj kaj -konatoj. Ŝia mallonga letereto enhavas nenian adreson. Kial? mi -demandas al mi.--Post momento li diris plue kun maldolĉa ĝemo:--Ŝi -estus por Lorna altvalora, patrina amikino. Tiom ŝi favoris ŝin, ke -per sia socia pozicio kaj per sia riĉeco ŝi povus certigi al ŝi -brilan estontecon. Tia knabino, kia Lorna, sub lerta zorganteco de -sinjorino Harding havus la mondon ĉe siaj piedoj. Turmenta penso! - -Leonardo aŭskultis tiujn sentaktajn vortojn kun doloranta koro. -Silente li iris ĉe la flanko de la neplibonigebla egoisto, -meditante. Li eksentis senŝarĝiĝon ĉe la penso, ke li, almenaŭ -dum kelka tempo, liberiĝos de laborado kun sia kunfirmano. Plivole -li serĉus por ĉiam, malproksime inter nekonatoj, novan kampon de -agado. Tamen multaj sentimentalaj pensoj forte ligis lin al tiu kara, -ĉarma loko. - - * * * * * - -Fraŭlino Haverford promesis al Leonardo sendi sian kaleŝon frue, la -sekvintan matenon, por veturigi lin al la stacio. Apenaŭ tagiĝis. -La matena aero estis tranĉa, kiam la veturilo haltis antaŭ la -ĝardena pordo de lia domo. - -Ame adiaŭinte Anjon, kiu sentis trograndan timon pri la danĝeroj, -al kiuj li sin elmetos, Leonardo aliris la veturilon. Kun surprizo -li trovis en ĝi Delfinon Haverford. Kore premante ŝian manon, li -diris: - ---Ho, fraŭlino Haverford, kiel bonkore estas akompani min tiel frue -kaj en tia malagrabla vetero! Anjo ankaŭ volis veni, sed pro ŝia -malvarmumo mi konsilis al ŝi ne fari tion. Kompatinda virino, ŝi -senbezone forte maltrankviliĝas. - -Dum Leonardo sidiĝis kontraŭ ŝi kaj demetis kelke da pakaĵetoj -sur la sidejon, fraŭlino Haverford rigardis lin kun kortuŝa -amsento, preskaŭ kun respektego. En ŝiaj malgajaj okuloj lumis -delikata emocio. Ia konato, kiu ne vidis ŝin en la daŭro de la -lastaj ok monatoj, miregus pri la granda ŝanĝo, surveninta ŝian -eksteraĵon. Ŝiaj haroj estis preskaŭ blankaj, kaj ŝiaj trajtoj -montris ĉarman mildecon, humilecon kaj pensemecon, kiuj igis ŝin -preskaŭ nerekonebla. - ---Mi malĝojas, ke vi foriras,--ŝi respondis simple,--kaj mi volis -adiaŭi vin la lasta ĉe la vagonaro. Dio scias, kiam mi revidos vin. -Estu tre singarda; kaj Dio ŝirmu vin. - ---Mi dankas vin, fraŭlino Haverford,--Leonardo diris kortuŝite -kaj penante gajigi ŝin per rideto,--sed mi ne elmetiĝos al tiaj -danĝeroj, kiel vi kaj Anjo prezentas al vi. - ---Ne diru tion, sinjoro Marston; prizorgi vunditojn ĝuste malantaŭ -la paflinio aŭ en la tranĉeoj, estas tre danĝera afero. - -La voĉo de la virino plivarmiĝis, kaj ŝiaj lipoj ektremetis: - ---Ni akre sentos vian foreston,--ŝi diris plue,--vi ja fariĝis por -ni _tia_ necesaĵo. Kaj kiomege mi ŝuldas al vi. - ---Kiom da fojoj vi jam promesis al mi ne plu paroli pri -tio!--respondis Leonardo.--Nemultaj homoj povus subpremi plezuran -senton ĉe la penso, ke kelkaj amikoj tiom bedaŭras ilian foreston; -kaj mi devas konfesi min iomete kulpa pri tia egoismo. - -Fraŭlino Haverford penis rideti, sed ŝia koro estis tro premata. -Iom poste ŝi demandis subite, kvazaŭ la demando formas parton de -vico da sinsekvantaj pensoj: - ---Kompreneble vi adiaŭe vizitis la tombon, ĉu ne? - ---Jes, hieraŭ vespere. - ---Hodiaŭ estas ŝia naskotago. - ---Jes. - ---Mi ŝteliros tien en la vespera krepusko, kiam mi estas certa, ke -mi renkontos neniun--por plori. Ho, la hodiaŭa tago estas por mi -malgaja tago.--La virino eksilentis, por venki sian korpremon. Post -momento ŝi parolis plue kun kortuŝa, sed sensukcesa peno forskui -la ŝin regantan malgajecon:--Sed mi ne venis por malgajigi al vi la -foriron; mi venis por iom gajigi vin. Ne tro ĉagreniĝu pro ŝi, -sinjoro Marston. Vi ja estas ankoraŭ juna, kaj la tempo resanigas -ĉiujn vundojn. - -Plua surprizo atendis Leonardon ĉe la stacidomo. Kelkdekoj -da geamikoj, dungitoj el la oficejo, el la fabrikejo, kaj el -la farmbieno, kiun lia patro antaŭe administris, krom aliaj -vilaĝanoj, jam venis por, ankoraŭ unu fojon, adiaŭi lin. Iliaj -adiaŭkrioj estis tre koraj, kaj Leonardo profunde kortuŝiĝis de -tiom da bonkoreco kaj sidiĝis en la kupeo kun sento de miro pri -la multaj montroj de korinklino, kiujn li vidis. Kiam la lastaj, -tiel bonekonataj partoj de la hejma pejzaĝo malaperis el lia vido, -li sentis, ke, malgraŭ ĉio, la vilaĝo kun siaj loĝantoj, kun -siaj koncernoj kaj interrilatoj kaj kun siaj dolĉaj kaj maldolĉaj -memoroj estas por li pli kara, ol li supozis. - - * * * * * - -Pasis ankoraŭ kelke da monatoj. La terura mondmilito daŭre -furiozis, kaj blindigaj pasioj malproksimigis pli kaj pli ĉian -eblecon de baldaŭa paco. Tamen ĉie milionoj da mildaj, premataj -koroj, al kiuj tiu sensenca elverŝado de sango kaŭzis grandan -mizeron, sopiris al paco. Aliaj, kompare tre malmultaj, rigardante -pli profunden en la verajn kaŭzojn de la konflikto, preĝis ne por -nura ĉeso de la batalado, sed por granda, spirita reviviĝo en -ĉiuj landoj kaj por alkonformiĝo al la saĝaj instruoj de la milda -Nazaretano. - -Leonardo laboris en kelkaj milithospitaloj en Flandrujo kaj Francujo -kun granda sed senparada sindonemo, funkciigante siajn novajn -aparatojn aŭ alportante vunditojn el tranĉeoj kaj senŝirmaj -batalkampoj. En la komenco lia seriozeco kaj ioma sindetenemo kaj -ne malpli lia malinklino abomeni ĉion rilatantan al la malamikoj -malfavoratigis lin ĉe multaj el liaj kunuloj kaj superuloj. Lia -pasia pacamo kaj lia firma kredo je ebleco de honora paco, bazita sur -reciproka estimo kaj kristana fratamo, estis malĝuste komprenataj -kaj maljuste juĝataj. En tia ekscita tempo, meze de fortaj pasioj, -noblaj kaj malnoblaj, kiam la homoj turnis la vizaĝon kiel silikaĵo -al la akiro de venko, ŝajne ne troviĝis loko por revemaj idealistoj -aŭ utopiuloj. Sed iom post iom tiuj antaŭjuĝoj malaperis, kaj li -akiris la korinklinon kaj altan estimon de ĉiuj kunuloj per sia -elstaranta sindonemo, sia ĉiama bonkoreco kaj sia sentima kuraĝo en -la plej danĝeraj situacioj. - -Unu tagon Leonardo ricevis ordonon tuj iri aŭtomobile al hospitalo -en Epinal kune kun du francaj armeaj kuracistoj. Unu el la -kuracistoj, la pli juna, estis Esperantisto. La alia, kiu, antaŭ la -milito, estis inklina entrepreni la studon de la internacia lingvo, -precipe pro profesiaj celoj, nun forlasis tiun intencon. Li opiniis, -ke la Esperantista movado ricevis tro fortan puŝon malantaŭen per -la milito por plenumi, en la daŭro de tre multaj jaroj, la gravan -mision, kiun ĝiaj adeptoj laŭdire faris la celo de sia vivo. -Ĉi tiu demando formis la temon de vigla diskuto dum parto de la -aŭtomobila veturo. - ---Jes, jes, sinjoro Marston,--diris la pliaĝa oficiro ĝentile, -levante blanke gantitan manon, kvazaŭ petante pardonon,--teorie viaj -maksimoj estas tre bonaj, sed, malfeliĉe, ĉi tiu milito montras la -neeblecon praktiki ilin. - -Leonardo tuj rediris: - ---Se maksimoj estas ĝustaj, ilia praktiko ne devus esti neebla, -kondiĉe, ke ne mankas la volo... - ---Ha!--vive ekkriis la sama oficiro kun tono de facila triumfo, kaj -petole ekrigardante la pli junan kuraciston.--Sendube vi estas prava. -Ĝuste tiun punkton mi jam pridiskutis kun mia kolego kaj du aŭ tri -aliaj Esperantistoj. "Kondiĉe, ke" ... jen la malfacilaĵo! Ja, -kondiĉe, ke ne mankas volo, kuraĝo, sincereco... - ---kaj amo,--aldiris Leonardo. - ---kaj amo, se vi volas; ĉar la amo ampleksas ja ĉiujn virtojn. -Unu momenton, sinjoro kolego,--li diris al la juna kuracisto, kiu -volis ekparoli kaj, kiu aspektis iom embarasata,--mi kredas, ke -vi kaj kelkaj aliaj Esperantistoj en nun militantaj landoj restas -fidelaj al viaj laŭte proklamitaj pacprincipoj. Sed multaj, kiuj -fanfaronadis pri universala frateco kaj kantadis ĝis raŭkeco "La -Espero" kaj similajn himnojn, nun troviĝas inter la plej fervoraj -batalantoj. Ne decas enŝrankigi dum la milito siajn tiel laŭte -prikantitajn, kontraŭmilitajn principojn, por poste elpreni ilin kaj -rekomenci la kantadon. Oni devas indulgi vulgarulojn, se ili perdas -fidon al la ebleco de universala frateco. Mi persone konas francajn -Esperantistojn kaj aŭdis pri aliaj en landoj nun implikitaj en la -milito, kiujn la ondego de patriotismo perforte forportis kun ĉiuj -aliaj belaj maksimoj pri universala fratamo, tute,--kun signifoplena, -forbalaa mangesto.--Aj! kaj kelkaj el ili okupis altan lokon en la -konsilantejoj de la Esperantista movado. - -La pli juna kuracisto vive ekparolis: - ---Vi troigas, sinjoro kolego, vi troigas. Tamen mi asertadas, ke -patrioteco estas unu el la plej sanktaj sentoj en la homa koro. Ĉu -ne vere, sinjoro Marston? - ---Sendube, doktoro Souchay,--respondis Leonardo enpense,--vera -patrioteco estas tre nobla karaktertrajto; sed falsa patriotismo -estas danĝera afero kaj treege malutila por la homaro. Multege -da krimoj fariĝis en ĝia nomo, same kiel en la nomo de religio. -Veraj patriotoj estas tiel maloftaj, kiel veraj sanktuloj. Ĝustaj -konceptoj pri patriotismo baldaŭ forigus la kaŭzojn de militoj. - -La du kuracistoj mire rigardis la penseman vizaĝon de la parolanto. -Doktoro Souchay demandis lin: - ---Kio do estas via difino pri patriotismo, sinjoro Marston? - -Post momento Leonardo respondis: - ---Mi konceptas veran patriotismon jene: "Forta deziro, ke la lando de -ies naskiĝo aŭ elekto plenumu en la internacia ekonomio tiun lokon, -kiun, pro la bono de la tuta homaro, Dia providenco al ĝi difinis." - ---Hm! iom tro alte altruisma koncepto por la nuntempa humoro de -Eŭropo, mi timas,--rediris doktoro Flambert, la maljuna kuracisto. - ---Sed pripensinda,--diris doktoro Souchay. - -Penseme ekskuante la kapon, doktoro Flambert opiniis: - ---La mondo estas tro egoista por alpreni tiun difinon; kaj kun ĉiam -kreskanta materialismo, mi vidas nenian esperon, ke ĝi fariĝos -malpli egoista. - ---Ne malesperu,--diris Leonardo;--vero ja estas, ke, ĝis la koro de -la homaro ŝanĝiĝos, oni daŭre sin apogos al kruda, besta forto. -La homaro bezonas pli da amo kaj malpli da malamo; pli da internacia -altruismo kaj malpli da nacia egoismo. Sed, ĉar Dio ekzistas, amo -fine nepre venkos. - -La diskuto interrompiĝis. La aŭtomobilo subite malrapidiĝis kaj, -momenton poste, haltis. La tri sinjoroj antaŭe ne rimarkis, ke ili -atingis la finon de regimento de franca infanterio, marŝanta en la -sama direkto. Tumulto reganta inter la soldataro, laŭtaj ordonoj de -oficiroj pri tuja pretiĝo kaj rapida diskuro, kaj multaj ĉielen -direktitaj rigardoj tuj sciigis al la okupantoj de la aŭtomobilo, ke -aro de malamikaj aeroplanoj alproksimiĝas. Post kelke da momentoj -oni jam povis distingi la "_Taŭbe_" tipon de la birdegoj, el -kiuj kvar, flugante en preskaŭ rekta linio, aspektis kvazaŭ -ili vetflugas por semi morton kaj detruon sur la serpentumantan -strion da malamikaj soldatoj. Du pluaj flugmaŝinoj sekvis en kelka -malproksimeco post la unuaj. - ---Kion ni faru?--demandis la aŭtomobilisto al doktoro Flambert. - ---Restu!--severe respondis la aldemandito.--Ĉi tie troviĝos laboro -por ni post kelkaj momentoj. - -Li estis prava. Pli kaj pli proksimen venis la ses aeroplanoj; kaj -pli kaj pli laŭte aŭdiĝis la bruo de la motoroj. Tuj kiam ili -troviĝis super la ekstremaĵo de la rapide disiĝanta korpuso, la -bomboj komencis fali. Subite aŭdiĝis el la kontraŭa flanko bruo -de aliaj aeroplanoj, kaj post momento aperis du, tri, kvar francaj -aerveturiloj de iom pli granda tipo, ol la germanaj, altflugante kun -nukrompa rapideco. - -La malamikaj aviadistoj tuj faris rondoflugon, rapide ĵetante siajn -bombojn. Leonardo kaj la du kuracistoj, rapide elpreninte valizetojn -kun urĝebezonaĵoj, jam elsaltis el la veturilo por provizore -bandaĝi kelkajn vunditojn. Malgraŭ la danĝero kaj la surdiga -bruo de la eksplodantaj bomboj, multaj soldatoj haltis kaj preskaŭ -senspire suprenrigardis por observi la komenciĝantan aerbatalon. -Kun miriga maltimo kaj granda furiozo la francaj aviadistoj atakis -la "_Taŭbojn_". Pafoj interŝanĝiĝis, kaj frakasado de flugiloj -aŭdiĝis. Nova, terura spektaklo sin prezentis: ambaŭflanke lertaj, -rapidaj turniĝoj; ruzaj, maltimaj penoj sin loki super la malamikaj -aerbataliloj. La furiozeco de la reciprokaj atakoj, la rapideco de la -movoj kaj la minacantaj, teruraj riskoj tenis multajn alrigardantojn -ensorĉitaj. - -Leonardo ne vidis la finon de la batalo; nur kelke da semajnoj poste -li sciiĝis, ke tri germanaj aeroplanoj kaj du francaj kun siaj -aviadistoj pereis. La ceteraj "_Taŭboj_" forflugis. La venko do -apartenis al la pli grandaj kaj pli bone ekipitaj aviadiloj. Leonardo -ĵus alkuris al mortevundita oficiro, kaj sin klinis super li por -haltigi elfluon de sango, kiam okazis tre proksime de li terura -eksplodo, ekbrilo, surŝuto de frakasitaĵoj--kaj nenion plu li -konsciis. - - * * * * * - -Malrapide Leonardo malfermis la okulojn kaj duonkonscie -ĉirkaŭrigardis, penante kompreni, kie li estas. Lia rigardo reveme -vagis de belege ornamita plafono al kontraŭa, blanka muro kaj de -tie al neĝeblanka litkovrilo kaj bukedo da belaj floroj en kristala -vazo, staranta sur apuda tableto. Ĉirkaŭ li estis duonlume kaj -silente. Post kelke da minutoj aŭdiĝis el kelka malproksimeco -murmuretado, mallaŭta interparolado de mildaj, virinaj voĉoj. -Plaĉaj memoroj reve flugis al li en la pensojn: Li estis ree en -Svislando. Duonluno ĵetis arĝentan lumon sur rave belan valon. Ĉie -regis silento, kiun pligrandigis pli ol rompis plaŭda murmureto -de rivereto. La aero estis dolĉa kaj plena de bonodoro de floroj, -kaj en lian animon penetris mirinde pacaj, feliĉaj sentoj. Ĉe -lia flanko promenis, sur mola herbo, sinjorino Harding. Ŝi estis -vestita per nigra, silka vesto, same kiel antaŭ du jaroj, kiam -ŝi venis serĉi lin sur la teraso de la pensiono "Valpaco". Sur -ŝia surbrustaĵo pendis bela, kvinpinta stelo, ruĝe glazurita, en -kies mezo brilis diamanta litero "A". Ŝi aspektis reĝineca kaj -bela. Ial li ne kuraĝis alparoli ŝin. Kvankam lia brako preskaŭ -tuŝis ŝian manikon, ŝajnis al li, ke io, kion li ne povis difini, -kvazaŭ golfe disigis ilin. La sento de diseco kaŭzis al li grandan -bedaŭron. Tiam, iom post iom, li imagis, ke tio, kio iras ĉe lia -flanko, estas nur la animo de la virino. La aperaĵo iĝis pli kaj -pli etera, pli kaj pli luma kaj bela. Li sentis, ke inter lia animo -kaj ŝia animo ekzistas, kiel ĉiam ekzistis, mistera parenceco, kaj -ke ambaŭ animoj sopiras al unuiĝo. Subite li vidis ĉe la alia -flanko de sinjorino Harding blankevestitan figuron, anĝelosimilan. -Atente, sed senmire li rigardis ĝin kaj rekonis Lornan. Ju pli longe -li rigardis, des pli bela ŝi fariĝis. Ŝiaj oraj haroj pendis je -lumaj bukloj sur la ŝultroj. Ŝi surhavis belan veston, similan al -la vestaĵo, kiun ŝi portis, kiam li vidis ŝin en Padmoor, sed pli -belan, pli luman, preskaŭ diafanan. Mirinda, mistera lumeto elradiis -el ŝia tuta estaĵo.--Kiel supertere bela ŝi estas! - -Neniu parolis vorton. De tempo al tempo Lorna dolĉe alridetis al -ili, unue al li kaj poste al sinjorino Harding. Ŝi aspektis tre -kontenta, supernature feliĉa. Iom post iom la blanka figuro iĝis -pli etera kaj post kelke da momentoj malaperis. - -Leonardo turnis la kapon, por sekvi per la rigardo la malklariĝantan -aperaĵon kaj, farante tion en realeco, li dolorigis al si la -vunditan nukon. Ĝemo eliĝis el lia brusto, kaj li vekiĝis. - -La unua objekto, kiun li vidis, estis la vizaĝo de virino, klinita -super li. Ŝiaj okuloj estis plenaj de amo kaj kompato. - ---Sinjorino Harding?!--li diris mallaŭte. - -Ekkonsciiĝante, li ne miris tiom pro tio, ke li vidas ŝin tie, kiom -pro tio, ke li vidas ŝin en flegistina vesto. Ankoraŭ iom sub la -influo de la sonĝo, li reve rigardis kun ĝoja emocio en la amzorgan -vizaĝon de la amikino. - ---Jes, mi nun zorgas pri vi,--ŝi respondis milde, forigante per sia -mola, blanka mano ĝenan harbuklon de sur lia frunto.--Ĉu vi sentas -doloron? - ---Ne; ne grandajn dolorojn en la nuna momento. Ĉu multaj mortiĝis -per la aeratako? - ---Jes, dek du. - ---Ĉu multaj vundiĝis? - ---Jes, ĉirkaŭ tridek. - ---Grave? - ---Jes, kelkaj. - -Leonardo silentis momenton kaj poste demandis per tono, enhavanta -mildan riproĉon: - ---Kial vi ne sciigis al iu, ke vi estas ĉi tie? - -La demando videble iom embarasis sinjorinon Harding, dum la varma -tono, per kiu ĝi estis farita, igis ŝian koron bati pli rapide. Kun -feliĉa rideto, ŝi respondis: - ---Vi parolas tro multe por viaj fortoj. Ĉi tiu demando ne estas -urĝa. Pli urĝas havigi al vi manĝeton. - -La farto de Leonardo rapide pliboniĝis, dank', al forta, sana korpo -kaj modera vivado. Unu tagon flegistino alkondukis el alia fako -francan koleginon, sur kies surbrustaĵo li vidis verdan stelon. - -Sidiĝinte ĉe lia flanko la verdstelulino ekparolis Esperante kun -plaĉa rideto: - ---Mi aŭdis de sinjorino Harding, ke ni havas ĉi tie bonekonatan -Esperantiston, kaj mi petis de ŝi permeson viziti vin. - ---Vi estas tre afabla, fratino, dankon. - -Farinte kelkajn ĝentilajn demandojn pri la farto de Leonardo, la -francino amuzis lin per gaja babilado. Ŝi sciigis al li, ke jam -multajn Esperantistojn oni akceptis en tiu hospitalo, kaj ke ŝi nun -flegas en sia fako germanan samideanon, kiu troviĝas en improvizita -konstruaĵo en la parko.--Sinjorino Harding,--ŝi diris,--vere -bonkora animo, ĉiam estas aparte afabla por Esperantistoj el ĉiuj -landoj, sed,--ŝi aldonis kun petola rideto,--laŭ onidiro, vi estas -tre aparta favorato ŝia. - ---Efektive?--rediris Leonardo trankvile, kun feliĉa rideto,--nu, ni -ja estas malnovaj amikoj. - ---Ho! kiel maltrankvila ŝi estis pro vi, precipe ĉe via alveno, -kiam via vivo pendis de fadeno! - -En la koron de Leonardo verŝiĝis ondo da varmaj sentoj, kies -efekto, supozeble kaŭze de lia korpa malforteco, sin montris sur lia -vizaĝo, pli ol tio estis kutima ĉe li. - -La flegistino babilis plue: - ---Neniu, kiu eniras ŝian hospitalon, adiaŭas ĝin, ne sentante -profundan dankon kaj ŝaton pro ŝia princa malavareco kaj ŝia -granda bonkoreco. Ŝi estas aminda, nobla virino, kaj, kiel -Esperantistino, mi estas fiera pri ŝi. - ---Ĉu sinjorino Harding proprakoste subtenas ĉi tiun -milithospitalon?--demandis Leonardo. - ---_Mon Dieu!_ Ĉu vi ne sciis tion?--ekkriis la francino.--Jen, mi -devus ne lasi tion elgliti; tamen, negrave. Jes, oni diras ke ŝi -aĉetis ĉi tiun belan kampodomegon, forlasitan de ĝia ruinigita -posedanto, konstruigis du aldonajn fakojn en la parko kaj per sia -propra mono ekipis ilin kaj nun pagas ĉiujn elspezojn. Antaŭ -du semajnoj venis generalo De Blinval kun sia stabo, ŝajne, por -oficiale inspekti la hospitalon, sed efektive por danki al sinjorino -Harding por ŝiaj bonegaj servoj. Ili traktis ŝin kiel dukinon. -Nenia mirindaĵo! Kaj, tamen, ŝi laboregas, kvazaŭ la bonstato de -la tuta homaro dependas de ŝi. - -Tiel babilis la flegistino, kiu, kiel vera Esperantistino, pritraktis -favoratajn temojn kun granda entuziasmo. Unu el la deĵorantaj -flegistinoj faris al ŝi nun avertan signon el la fundo de la longa -ĉambro. Tuj ŝi haltigis sian babiladon kaj, ekrigardinte sian -horloĝeton, diris: - ---Mi timas, ke mi lacigas vin, sinjoro Marston. Cetere, sinjorino -Harding ordonis al mi ne resti pli ol unu kvaronhoron. - -Leonardo dankis al la samideanino pro ŝia vizito kaj petis ŝin -reveni. - - * * * * * - -Unu sunbrilan posttagmezon en la monato septembro, Leonardo sidis -ĉe fenestro, reve elrigardante sur belan kaj bone prizorgitan -ĝardenon antaŭ la fasado de la domego. Liaj okuloj ripozis nevigle, -jen sur la aŭtunaj florbedoj, jen sur eleganta pordego kaj barilo, -arte faritaj el forĝita fero, kaj jen, pli malproksime, sur bela -ondoforma kaj arboriĉa pejzaĝo. Sed liaj pensoj tre ofte estis -aliloke. La dekstra brako pendis en blua silka skarpo, el kiu -bandaĝita mano elstaris. Per la alia mano, kuŝanta sur genuo, li -tenis ĵus alvenintan leteron de fraŭlino Haverford. Li levis la -leteron, kaj denove legis kelkajn el la lastaj frazoj: - -"Mi dankas vin pro via admono kaj zorge konservos ĝin en mia koro. -Sed furioze mi devis batali kontraŭ malamemo al niaj malamikoj, -kiu volis regi min. Ĉu ili ne preskaŭ rabis al mi vin, al kiu mi -ŝuldas multe pli, ol la vivon mem? Viaj noblaj vortoj eble savis -min el danĝero, denove enprofundiĝi en la animan abismon, el kiu vi -tiris min. Mi tremas ĉe la penso. Vi estas prava; la amo venkos la -mondon, kaj la malamo ankoraŭ pliprofunden ĝin enmizerigus.... Nur -unu kordeziron mi nun havas, nome, vidi vin feliĉa kun bona virino, -inda vin. Sed ne multaj tiaj troviĝas.... Mi dankas Dion, ke fine, -post laciga atendado, mi estas nun sufiĉe sana por pripensi vojaĝon -al vi. Ĝis revido do post nemultaj tagoj!" - -En la pensoj Leonardo jam vidis la antaŭtempe blankiĝintan virinon -alveni ĉe la pordego kaj antaŭĝuis la ĝojon ŝin revidi. Ŝia -kortuŝa dankeco kaj ŝia amo estis por li riĉa kompenso por ĉio, -kion li faris por ŝi. - -Facila tuŝo sur la ŝultro vekis lin el lia revo. Antaŭ li staris -sinjorino Harding, vestita per promena vesto. - ---Mi venis por veturigi vin aŭtomobile,--ŝi diris.--Mallonga veturo -tra la milda aero ne povas malutili al vi. Vi devas plifortiĝi, -prepare al la vizito de fraŭlino Haverford. - ---Vi do scias, ke ŝi venos?--mire demandis Leonardo. - ---Jes, mi ricevis leteron de ŝi, samtempe kun vi. Kiom zorgoplena -ŝi estas pro vi! - -Sinjorino Harding mem direktis la aŭtomobilon. Dum kelka tempo ne -multaj vortoj paroliĝis inter la du homoj. Leonardo sin fordonis -al la ĝuo de la bela pejzaĝo kaj de la viviga aero. Li sentis -novan, dolĉan vivoĝojon kaj novan esperon plenigantajn lian koron. -Ekrigardante la vizaĝon de la virino ĉe sia flanko por vidi, ĉu -similaj sentoj ankaŭ regas ŝin, li rimarkis en ĝi--ŝajnis al -li--ne nur ardan feliĉon, kiu sendube lumis en ŝiaj okuloj, sed -ankaŭ ioman ĝenatecon. Por ke iaj ĝenaj pensoj ne difektu la -serenecon de la ekskurso, li tuj ekparolis: - ---Dum la lastaj tagoj mia kapo forte okupiĝis de pensoj pri nia -malsukceso malhelpi la eksplodon de la milito kaj de pensoj pri la -estonteco de nia Esperantista movado. - ---Mi ne dubis pri tio,--vive interrompis lin sinjorino -Harding,--rigardante lin zorgoplene,--efektive vi tro multe pensadis. -Vi bezonas korpan kaj animan ripozon. - -Preskaŭ ne atentante la vortojn de la amikino, Leonardo parolis -plue, penseme: - ---Ni Esperantistoj devas esti misiistoj en la plej ampleksa senco -de la vorto. Misiista entuziasmo naskiĝas de eltrovo de io nova, -superege bona, granda. Ni devas eltrovi, ke Dio estas en nia movado. -Nia misio estas, prediki tiun eltrovon al niaj samideanoj en la -mondo, persiste, entuziasmoplene, kiel novan, gravegan efektivaĵon. -Sed necesiĝas pli vasta, ampleksa misio, kiun ni ankaŭ devas -partopreni, kaj en kiu ni pro nia Esperantista elvido povas havi -tre gravan rolon. La eklezioj, centoj da pacosocietoj, internaciaj -kongresoj ĉiaspecaj, kaj Hago-konferencoj elstare malsukcesis -malhelpi la eksplodon de preskaŭ tutmonda militego. Evidente estas, -ke nia kompreno pri interhomaj rilatoj, nia tuta spirita sintenado -estis neĝustaj. Nova spirito devas regi ĉiujn niajn movadojn. -Renaskiĝo de Kristanismo estas bezona, por venki la mondon por -justeco, kaj renaskiĝo de Esperantismo kun nova konscio pri Dia -kunlaborado. En la mondon efektive devas veni nova sento, sed -ĝi devas esti sento en harmonio kun la sento de Dio. Konveneco, -konsilindeco kaj nure homaj konsideroj blindigis nin; kaj pretendema -pseŭdoscienca materialismo fine alvenigis nin en abismon. Nova -sento! - -En la okuloj de sinjorino Harding ardis entuziasmo kaj ĝojo, kaj -varma ruĝo kovris ŝiajn vangojn. - ---Similaj pensoj,--ŝi diris,--jam pli ol unu fojon okupis min; sed -ankaŭ aliaj. - ---Kiaj? - -Sinjorino Harding ne tuj respondis. Ŝi direktis la aŭtomobilon -en flankan vojon kaj post kelke da momentoj haltigis ĝin apud -vojokurbiĝo. De tiu loko etendiĝis tre bela vidaĵo antaŭ la -okuloj de la du veturantoj. En la mezo de iom vasta, verdoriĉa valo -staris bela kampodomo pentrinde ĉirkaŭita de ĝardeno, aspektanta -kiel kolora desegnaĵo. Apud ĝi vidiĝis kelke da dometoj kaj -farmkonstruaĵoj kaj, pli malproksime, aro da virinoj kaj infanoj, -laborantaj en kampoj. La vidaĵo sin prezentanta en loko atingebla, -de tempo al tempo, de la bruo de kanonoj estis eksterordinare paca, -kaj la du homoj ŝajne estis, en la daŭro de kelke da momentoj, -ensorĉitaj de la plaĉa kontrasto. Ankoraŭ ĉirkaŭrigardante, -Leonardo ree demandis: - ---Nu, kiaj aliaj pensoj do okupis vin? - -La manoj de la virino, tenantaj la direktilon, iom tremetis. -Trankviliginte sian mienon, ŝi respondis: - ---Mi ofte pripensis la nunajn sociajn interrilatojn, kaj ĉiam kun -honta sento. Neniam antaŭe mi tiel klare komprenis, kiom maljustaj -ili estas. La milito, mi esperas, sufiĉe alĝustigos la rilatojn -inter la diversaj klasoj. Alĝustigo estas jam delonge posttempa. -Mi malĝojas, pripensante, kiom memama estis ĝis nun mia vivo. -Ni luis, ekzemple--mi hontas diri je kioma luprezo--por unu jaro -la ĉarman domegon "Elmcroft" kun ĝiaj vastaj teraĵoj. Ofte mi -staris sur la balkono de mia buduaro, sur la unua etaĝo, ĉarmite -de la vasta etendaĵo da herbejoj, neampleksebla de la okulo, kaj -ensorĉite de la silenta trankvileco de la vidaĵo. Nun mi vidas en -tiu raviteco multe da blinda egoismo. Centoj kaj centoj da hektaroj -tie, kaj multaj miloj da aliaj en la lando, tiel restas neutiligataj, -fortenataj for de la homoj, kiuj ilin forte bezonas. Forteno de la -lando for de la uzado de la komunumo estigis en nia prifanfaronata -civilizacio inferon, kiun la simplanimaj sovaĝuloj ne povas al -si prezenti. Unu el la idealoj, kiujn ni celas, estas nacia kaj -internacia frateco, sed la privilegioj, kiujn ni pretendas, naskite -de egoismo, nature naskas egoismon, malamikan al frateco. Ĉu en -la nunaj kondiĉoj la popolamasoj povas obei al la nova ordono: -"Amu unu la alian"? Per Dia helpo mi volas uzi la riĉaĵon al mi -postlasitan, en penado antaŭenigi niajn celojn. Kun sopirego mi -atendas la finon de ĉi tiu terura milito por ĵeti min en tiun -laboron. Ĝi feliĉigos nin. Sed, unu afero mankos por plenigi mian -feliĉon: Ĉu ni ne ĉiam povos labori kune, Leonardo? - -Rideto, duone mira, duone feliĉa, flirtis trans la pensema vizaĝo -de Leonardo. Momenton ankoraŭ liaj okuloj vagis en la valo antaŭ -li; poste li turnis al la amikino rigardon, en kiu profunda emocio -kaj korinklino penis forpeli la lastajn signojn de malgajeco. El la -vizaĝo de sinjorino Harding malaperis ĉiuj montroj de hontemo kaj -ĝenateco. Kun plena konfido kaj digno de virino, scianta, ke ŝi -agis konvene, ŝi atendis lian respondon. - ---Estis tempo, antaŭ du jaroj, kiam, pli ol unu fojon, la penso sin -entrudis en mian koron, ke iradi mian vivovojon kune kun virino kiel -vi, Maria, estus la kvintesenco de feliĉo. Tiam mi devis forpuŝi -tiajn pensojn kiel malindajn--Hodiaŭ ... nenio malhelpos al ni -serĉi feliĉon kune. - -Maria Harding ne povis ne rimarki sur la vizaĝo de la amata viro la -malrapide malaperantan ombreton de malgajo. Kun kortuŝa sentemo ŝi -diris: - ---Por esti feliĉaj, ni ne bezonos elpeli el niaj koroj la memoron -pri antaŭaj amsentoj, Leonardo. - ---Ne, karulino, tiuj memoroj igos nin neniom malpli feliĉaj. - - * * * * * - -La franca flegistino kun la verda stelo sur la ĉebrustaĵo, -observinte la elveturon kaj la revenon de la aŭtomobilo, ekvidis, ke -superega feliĉo eniris la vivon de la nobla, malgajokula vidvino kaj -de ŝia seriozvizaĝa amiko. - - - -Piednotoj - -[1] Magister artium (magistro de artoj). - -[2] Laŭdu ni Dion potencan, la reĝon de gloro. - -[3] Bonan vesperon, gesinjoroj. - -[4] "_The honourable_" Algernon Villiers, filo de Lord Morland. - -[5] "_Territorials_"--teritoriuloj oni nomas volontulan soldataron, -organizitan precipe por enlanda (teritoria) defendo. Ili loĝas hejme -kaj nur intermite servas por instruiĝo kaj sinekzercado. - -[6] Angla diraĵo kun signifo "ne povas elporti esploron". - -[7] Nun nomata Petrogrado. - -[8] Grandega koncertejo, tute rondformo. - -[9] _Aztekoj_ = indiĝenoj, kiujn la Hispanoj sub Cortes trovis en -Meksikio. - -[10] _Toltekoj_ = praloĝantoj de Meksikio, kies skulptitajn -hieroglifojn la aztekoj ne komprenis. - -[11] Elparolu: Ŝerlok Homz. - -[12] Canis latrans. - -[13] La pluva sezono. - -[14] La mantelo de la malriĉuloj. - -[15] Larĝranda meksikia ĉapelo. - -[16] Envenu! - -[17] Stilo moda en la tempo de la reĝo Georgo IV. - - - - -ESPERANTO-LITERATURO - - -Bennemann, Paul: Internacia legolibro - -TRA LA MONDO - -1a parto: Por komencantoj. Kun multaj bildoj kaj muziknotoj. 1922. -2a eldono. 96 paĝoj. Kartonita. - -2a parto: Por progresintoj. Kun aldono de 4 komponaĵoj. 1922. 144 -paĝoj. Kun 12 paĝa muzika aldono. Kartonita. - --- Internacia Kantaro. 3a eldono de la Esperantista Kantaro. Kolekto -de 64 popolaj kantoj el 26 nacioj. Kun aldono de 3 famaj koncertarioj -(Händel-Mozart-Wagner) Tekstaro. 1922. 64 paĝoj. Broŝurita. - --- -- Muzika eldono. Aranĝita de Josef Achtélik, iama orkestrestro ĉe -la opero en Leipzig. 1922. 80 paĝoj. Broŝurita. Bindita. - -Dietterle, Joh., Prof. D-ro.: La Vendreda Klubo. 11 diversaj -originalaj artikoloj, verkitaj de la Vendredoklubanoj en Leipzig. -Kun unu portreto kaj kelkaj desegnaĵoj. 1921. 115 paĝoj. Broŝurita. - -Hankel, M.: Sableroj. Poeziaĵoj kaj skizoj. Kun portreto de la -altŝatata aŭtorino. 1911. 91 paĝoj. Broŝurita. - -Hebbel, Friedrich: Gyges kaj lia ringo. Tragedio kvinakta. El la -germana originalo trad. P. Bennemann. 1916. 151 paĝoj. Bindita. - -Luyken, H. A., F. B. E. A.: Stranga Heredaĵo. Romano originale -verkita. 1922. 320 paĝoj. Broŝurita kaj bindita. - -Molière: La malsanulo pro imago. Komedio en tri aktoj. El la -franca originalo trad. W. Velten. 1913. 98 paĝoj. Broŝurita. - -Zahn, Ernst: Svisaj rakontoj. El la germana originalo trad. -Ch. Pulvers. 1913. 68 paĝoj. Broŝurita. - - - -Internacia Mondliteraturo - - -La kolekto estas submetita al la gvidado de Prof. D-ro Joh. -Dietterle, direktoro de la Esperanto-Instituto por la Germana -Respubliko. - -Ĝi enhavas nur la plej famajn verkojn el ĉiuj naciaj literaturoj. -Nur tiuj tradukoj estas publikigotaj, kiujn faris samnacianoj de -la koncernaj naciaj verkistoj. Ĝis nun aperis la jenaj verkoj: - -Volumo 1: - -Goethe, J. W. von: Hermano kaj Doroteo. Eposo idilia. El la germana -originalo trad. B. Küster. 2a, korektita eldono. Kun antaŭparolo de -Prof. D-ro Joh. Dietterle. 1922. 77 paĝoj. Kartonita. - -Volumo 2/3: - -Niemojewski, A.: 12 Legendoj. El la pola originalo trad. B. Kuhl. -Kun antaŭparolo de Antoni Grabowski. 1911. 232 paĝoj. Bindita. - -Volumo 4: - -Raabe, Wilhelm: La nigra galero. Historia rakonto. El la germana -originalo trad. Prof. D-ro Fritz Wicke. 2a, korektita eldono. 1922. -64 paĝoj. Kartonita. - -Volumo 5/6: - -Meier, E. L.: Kvin germanaj noveloj de bone konataj aŭtoroj -(Rumohr-Körner-Seidl-Grillparzer-Halm). 1914. 254 paĝoj. Bindita. - -Volumo 7: - -Chamisso, A. de: La mirinda historio de Petro Schlemihl. El la -germana originalo trad. Eug. Wüster. 1922. 84 paĝoj. Kartonita. - -Volumo 8: - -Stamatov, G. P.: Nuntempaj rakontoj. El la bulgara originalo trad. -Iv. H. Krestanoff. 1922. 80 paĝoj. Kartonita. - -La kolekto estas daŭrigota. - - FERDINAND HIRT & SOHN-LEIPZIG - ESPERANTO-FAKO - - - -Noto de transskribinto: - -Mi senrimarke ĝustigis diversajn mispresaĵojn de la originalo. -Anstataŭ german-stilaj citiloj, mi uzis simplajn ascii-ajn citilojn. -Originalajn paĝkomencojn mi registris per html-aj komentoj. - - - - - - -End of Project Gutenberg's Stranga Heredajho, by Heinrich August Luyken - -*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK STRANGA HEREDAJHO *** - -***** This file should be named 55954-0.txt or 55954-0.zip ***** -This and all associated files of various formats will be found in: - http://www.gutenberg.org/5/5/9/5/55954/ - -Produced by Andrew Sly, Andrew Woods and the Online -Distributed Proofreading Team at http://www.pgdp.net (This -file was produced from images generously made available -by The Internet Archive) - - -Updated editions will replace the previous one--the old editions will -be renamed. - -Creating the works from print editions not protected by U.S. copyright -law means that no one owns a United States copyright in these works, -so the Foundation (and you!) can copy and distribute it in the United -States without permission and without paying copyright -royalties. Special rules, set forth in the General Terms of Use part -of this license, apply to copying and distributing Project -Gutenberg-tm electronic works to protect the PROJECT GUTENBERG-tm -concept and trademark. Project Gutenberg is a registered trademark, -and may not be used if you charge for the eBooks, unless you receive -specific permission. If you do not charge anything for copies of this -eBook, complying with the rules is very easy. You may use this eBook -for nearly any purpose such as creation of derivative works, reports, -performances and research. They may be modified and printed and given -away--you may do practically ANYTHING in the United States with eBooks -not protected by U.S. copyright law. Redistribution is subject to the -trademark license, especially commercial redistribution. - -START: FULL LICENSE - -THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE -PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK - -To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free -distribution of electronic works, by using or distributing this work -(or any other work associated in any way with the phrase "Project -Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full -Project Gutenberg-tm License available with this file or online at -www.gutenberg.org/license. - -Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project -Gutenberg-tm electronic works - -1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm -electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to -and accept all the terms of this license and intellectual property -(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all -the terms of this agreement, you must cease using and return or -destroy all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your -possession. If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a -Project Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound -by the terms of this agreement, you may obtain a refund from the -person or entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph -1.E.8. - -1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be -used on or associated in any way with an electronic work by people who -agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few -things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works -even without complying with the full terms of this agreement. See -paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project -Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this -agreement and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm -electronic works. See paragraph 1.E below. - -1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the -Foundation" or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection -of Project Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual -works in the collection are in the public domain in the United -States. If an individual work is unprotected by copyright law in the -United States and you are located in the United States, we do not -claim a right to prevent you from copying, distributing, performing, -displaying or creating derivative works based on the work as long as -all references to Project Gutenberg are removed. Of course, we hope -that you will support the Project Gutenberg-tm mission of promoting -free access to electronic works by freely sharing Project Gutenberg-tm -works in compliance with the terms of this agreement for keeping the -Project Gutenberg-tm name associated with the work. You can easily -comply with the terms of this agreement by keeping this work in the -same format with its attached full Project Gutenberg-tm License when -you share it without charge with others. - -1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern -what you can do with this work. Copyright laws in most countries are -in a constant state of change. If you are outside the United States, -check the laws of your country in addition to the terms of this -agreement before downloading, copying, displaying, performing, -distributing or creating derivative works based on this work or any -other Project Gutenberg-tm work. The Foundation makes no -representations concerning the copyright status of any work in any -country outside the United States. - -1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: - -1.E.1. The following sentence, with active links to, or other -immediate access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear -prominently whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work -on which the phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the -phrase "Project Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, -performed, viewed, copied or distributed: - - This eBook is for the use of anyone anywhere in the United States and - most other parts of the world at no cost and with almost no - restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it - under the terms of the Project Gutenberg License included with this - eBook or online at www.gutenberg.org. If you are not located in the - United States, you'll have to check the laws of the country where you - are located before using this ebook. - -1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is -derived from texts not protected by U.S. copyright law (does not -contain a notice indicating that it is posted with permission of the -copyright holder), the work can be copied and distributed to anyone in -the United States without paying any fees or charges. If you are -redistributing or providing access to a work with the phrase "Project -Gutenberg" associated with or appearing on the work, you must comply -either with the requirements of paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 or -obtain permission for the use of the work and the Project Gutenberg-tm -trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or 1.E.9. - -1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted -with the permission of the copyright holder, your use and distribution -must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any -additional terms imposed by the copyright holder. Additional terms -will be linked to the Project Gutenberg-tm License for all works -posted with the permission of the copyright holder found at the -beginning of this work. - -1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm -License terms from this work, or any files containing a part of this -work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. - -1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this -electronic work, or any part of this electronic work, without -prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with -active links or immediate access to the full terms of the Project -Gutenberg-tm License. - -1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, -compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including -any word processing or hypertext form. However, if you provide access -to or distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format -other than "Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official -version posted on the official Project Gutenberg-tm web site -(www.gutenberg.org), you must, at no additional cost, fee or expense -to the user, provide a copy, a means of exporting a copy, or a means -of obtaining a copy upon request, of the work in its original "Plain -Vanilla ASCII" or other form. Any alternate format must include the -full Project Gutenberg-tm License as specified in paragraph 1.E.1. - -1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, -performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works -unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. - -1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing -access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works -provided that - -* You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from - the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method - you already use to calculate your applicable taxes. The fee is owed - to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he has - agreed to donate royalties under this paragraph to the Project - Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments must be paid - within 60 days following each date on which you prepare (or are - legally required to prepare) your periodic tax returns. Royalty - payments should be clearly marked as such and sent to the Project - Gutenberg Literary Archive Foundation at the address specified in - Section 4, "Information about donations to the Project Gutenberg - Literary Archive Foundation." - -* You provide a full refund of any money paid by a user who notifies - you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he - does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm - License. You must require such a user to return or destroy all - copies of the works possessed in a physical medium and discontinue - all use of and all access to other copies of Project Gutenberg-tm - works. - -* You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of - any money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the - electronic work is discovered and reported to you within 90 days of - receipt of the work. - -* You comply with all other terms of this agreement for free - distribution of Project Gutenberg-tm works. - -1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project -Gutenberg-tm electronic work or group of works on different terms than -are set forth in this agreement, you must obtain permission in writing -from both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and The -Project Gutenberg Trademark LLC, the owner of the Project Gutenberg-tm -trademark. Contact the Foundation as set forth in Section 3 below. - -1.F. - -1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable -effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread -works not protected by U.S. copyright law in creating the Project -Gutenberg-tm collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm -electronic works, and the medium on which they may be stored, may -contain "Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate -or corrupt data, transcription errors, a copyright or other -intellectual property infringement, a defective or damaged disk or -other medium, a computer virus, or computer codes that damage or -cannot be read by your equipment. - -1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right -of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project -Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project -Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project -Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all -liability to you for damages, costs and expenses, including legal -fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT -LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE -PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE -TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE -LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR -INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH -DAMAGE. - -1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a -defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can -receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a -written explanation to the person you received the work from. If you -received the work on a physical medium, you must return the medium -with your written explanation. The person or entity that provided you -with the defective work may elect to provide a replacement copy in -lieu of a refund. If you received the work electronically, the person -or entity providing it to you may choose to give you a second -opportunity to receive the work electronically in lieu of a refund. If -the second copy is also defective, you may demand a refund in writing -without further opportunities to fix the problem. - -1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth -in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS', WITH NO -OTHER WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT -LIMITED TO WARRANTIES OF MERCHANTABILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. - -1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied -warranties or the exclusion or limitation of certain types of -damages. If any disclaimer or limitation set forth in this agreement -violates the law of the state applicable to this agreement, the -agreement shall be interpreted to make the maximum disclaimer or -limitation permitted by the applicable state law. The invalidity or -unenforceability of any provision of this agreement shall not void the -remaining provisions. - -1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the -trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone -providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in -accordance with this agreement, and any volunteers associated with the -production, promotion and distribution of Project Gutenberg-tm -electronic works, harmless from all liability, costs and expenses, -including legal fees, that arise directly or indirectly from any of -the following which you do or cause to occur: (a) distribution of this -or any Project Gutenberg-tm work, (b) alteration, modification, or -additions or deletions to any Project Gutenberg-tm work, and (c) any -Defect you cause. - -Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm - -Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of -electronic works in formats readable by the widest variety of -computers including obsolete, old, middle-aged and new computers. It -exists because of the efforts of hundreds of volunteers and donations -from people in all walks of life. - -Volunteers and financial support to provide volunteers with the -assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg-tm's -goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will -remain freely available for generations to come. In 2001, the Project -Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure -and permanent future for Project Gutenberg-tm and future -generations. To learn more about the Project Gutenberg Literary -Archive Foundation and how your efforts and donations can help, see -Sections 3 and 4 and the Foundation information page at -www.gutenberg.org Section 3. Information about the Project Gutenberg -Literary Archive Foundation - -The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit -501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the -state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal -Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification -number is 64-6221541. Contributions to the Project Gutenberg Literary -Archive Foundation are tax deductible to the full extent permitted by -U.S. federal laws and your state's laws. - -The Foundation's principal office is in Fairbanks, Alaska, with the -mailing address: PO Box 750175, Fairbanks, AK 99775, but its -volunteers and employees are scattered throughout numerous -locations. Its business office is located at 809 North 1500 West, Salt -Lake City, UT 84116, (801) 596-1887. Email contact links and up to -date contact information can be found at the Foundation's web site and -official page at www.gutenberg.org/contact - -For additional contact information: - - Dr. Gregory B. Newby - Chief Executive and Director - gbnewby@pglaf.org - -Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg -Literary Archive Foundation - -Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide -spread public support and donations to carry out its mission of -increasing the number of public domain and licensed works that can be -freely distributed in machine readable form accessible by the widest -array of equipment including outdated equipment. Many small donations -($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt -status with the IRS. - -The Foundation is committed to complying with the laws regulating -charities and charitable donations in all 50 states of the United -States. Compliance requirements are not uniform and it takes a -considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up -with these requirements. We do not solicit donations in locations -where we have not received written confirmation of compliance. To SEND -DONATIONS or determine the status of compliance for any particular -state visit www.gutenberg.org/donate - -While we cannot and do not solicit contributions from states where we -have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition -against accepting unsolicited donations from donors in such states who -approach us with offers to donate. - -International donations are gratefully accepted, but we cannot make -any statements concerning tax treatment of donations received from -outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. - -Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation -methods and addresses. Donations are accepted in a number of other -ways including checks, online payments and credit card donations. To -donate, please visit: www.gutenberg.org/donate - -Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic works. - -Professor Michael S. Hart was the originator of the Project -Gutenberg-tm concept of a library of electronic works that could be -freely shared with anyone. For forty years, he produced and -distributed Project Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of -volunteer support. - -Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed -editions, all of which are confirmed as not protected by copyright in -the U.S. unless a copyright notice is included. Thus, we do not -necessarily keep eBooks in compliance with any particular paper -edition. - -Most people start at our Web site which has the main PG search -facility: www.gutenberg.org - -This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, -including how to make donations to the Project Gutenberg Literary -Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to -subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. - diff --git a/old/55954-0.zip b/old/55954-0.zip Binary files differdeleted file mode 100644 index a1a9f97..0000000 --- a/old/55954-0.zip +++ /dev/null diff --git a/old/55954-h.zip b/old/55954-h.zip Binary files differdeleted file mode 100644 index 7c8436f..0000000 --- a/old/55954-h.zip +++ /dev/null diff --git a/old/55954-h/55954-h.htm b/old/55954-h/55954-h.htm deleted file mode 100644 index a9f408b..0000000 --- a/old/55954-h/55954-h.htm +++ /dev/null @@ -1,11073 +0,0 @@ -<!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Strict//EN" - "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-strict.dtd"> -<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="eo" lang="eo"> -<head> -<meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=utf-8" /> -<title>Stranga heredaĵo</title> -<link rel="coverpage" href="images/cover.jpg" /> -<style type="text/css"> -<!-- -body {padding-right: 10%; padding-left: 10%;} -div.titlepage, div#verso {text-align: center; line-height: 2.0; margin-top: 4em;} -#author {font-size: 2em; font-style: italic;} -h1 {font-size: 2.2em; letter-spacing: 2px; word-spacing: 1ex;} -h2 {font-size: 150%; font-weight: bold; margin-top: 4em; margin-bottom: 2em; text-align: center; word-spacing: 5px;} -a {text-decoration:none;} -hr.short {width: 20%;} -.far_sig {text-align: right; margin-right: 10%;} -em.gesperrt {font-style: normal; letter-spacing: 0.2em; margin-right: -0.2em;} - .verse {margin: 1em 0em 0em 5%; text-align: left;} - .stanza {margin-top: 1em; margin-bottom: 0em;} - .stanza br {display: none;} - span.i0 {display: block; margin-left: 0em;} - span.i2 {display: block; margin-left: 2em;} -.footnotes {border: dashed 1px; margin: 2em 0em 4em 0em; padding-left: 1em;} -.footnote {margin-left: 10%; margin-right: 10%; font-size: 0.9em;} -.footnote .label {position: absolute; right: 85%; text-align: right;} -.fnanchor {vertical-align: super; font-size: .8em; font-weight: normal;} -.book-ad {border: solid 2px; padding: 1em; margin-top: 4em;} -p.bookinfo {margin-left: 2em; text-indent: -2em;} -.tnotes {background-color: #eeeeee; color: #000; padding: 1ex; margin-top: 4em;} ---> -</style> -</head> -<body> - - -<pre> - -The Project Gutenberg EBook of Stranga Heredajho, by Heinrich August Luyken - -This eBook is for the use of anyone anywhere in the United States and most -other parts of the world at no cost and with almost no restrictions -whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it under the terms of -the Project Gutenberg License included with this eBook or online at -www.gutenberg.org. If you are not located in the United States, you'll have -to check the laws of the country where you are located before using this ebook. - - - -Title: Stranga Heredajho - Romano originale verkita - -Author: Heinrich August Luyken - -Release Date: November 13, 2017 [EBook #55954] - -Language: Esperanto - -Character set encoding: UTF-8 - -*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK STRANGA HEREDAJHO *** - - - - -Produced by Andrew Sly, Andrew Woods and the Online -Distributed Proofreading Team at http://www.pgdp.net (This -file was produced from images generously made available -by The Internet Archive) - - - - - - -</pre> - -<div class="titlepage"> - -<p id="author">H. A. LUYKEN</p> - -<p>F. B. E. A.</p> - - -<h1>STRANGA HEREDAĴO</h1> - -<p><b>Romano originale verkita</b></p> - -<img src="images/devizo.jpg" width="117" height="151" alt="Devizo: NI FOSU NIAN SULKON" /> - -<p>FERDINAND HIRT & SOHN EN LEIPZIG / 1922</p> - -<p>ESPERANTO-FAKO</p> -</div> - - - -<div id="verso"> -<p>ĈIUJ RAJTOJ ESTAS REZERVATAJ<br /> -COPYRIGHT 1922 BY FERDINAND HIRT & SOHN EN LEIPZIG</p> - -<p>PRESEJO BREITKOPF & HÄRTEL, LEIPZIG</p> -</div><!-- pagho 5 --> - - - - -<h2>ĈAPITRO I</h2> - - -<p>Belega, paca vidaĵo etendiĝis antaŭ la okuloj de maljuna sinjorino, -kuŝanta sur malsanula puŝveturilo en la ombro de granda ulmo. -Ĉirkaŭ ŝi regis dolĉa trankvilo; kaj ŝiaj sentoj, laŭ ŝia pozo -kaj la serena esprimo de la pala vizaĝo, estis en plena harmonio -kun la paca pejzaĝo. Sur ŝiaj genuoj kuŝis libro, sed jam de -kelka tempo ŝi ĉesis legi por fordoni sin al la ĝuo de la bela -vespero. Inter trunkoj de kelkaj aretoj da majestaj ulmoj ŝi povis -vidi, ĉi tie kaj tie en la malproksimeco, sin paŝtantajn bovinojn -kaj ŝafojn. Ĉe unu flanko vidiĝis glata deklivo, formanta kun -kontraŭa montetaro vastan, herboriĉan valon, en kies fundo ridetis -bela lageto, el kiu en tiu momento pentrinde rebrilis oraj radioj -de la subiranta suno. Malantaŭe de la sinjorino troviĝis buksaj -arbetaĵoj, arte tonditaj kiel verda muro. Post tiu barilo estis -videblaj florĝardeno kaj, pli malproksime, la malantaŭa parto de -kampara domego.</p> - -<p>La reva, paca medito de la maljunulino interrompiĝis per malproksima -bruo de kariolo sur la ĉefa vojo de la vilaĝo. Ŝi bone konis la -bruon de tiuj radoj kaj la frapadon de tiuj hufoj; eble ŝi jam -duonkonscie atendis aŭdi ĝin. Tuj ŝia pensema, bonkora vizaĝo -alprenis iom maltrankvilan aspekton. Pli ol unu fojon ŝi turnis sian -preskaŭ blankharan kapon en la direkto al la domo. Post kelke da -minutoj aperis en malfermaĵo de la buksa<!-- pagho 6 --> barilo figuro de virino, -bonguste vestita per malhele blua kostumo kaj larĝranda ĉapelo kun -multekosta struta plumego, kiu belkurbe kaj iom kokete superpendis -ĝian maldekstran flankon. Ŝi havis la aĝon de ĉirkaŭ tridek -jaroj, kvankam en tiu momento ŝi aspektis kelkajn jarojn pli aĝa. -Tion kaŭzis, eble, malserena humoro kaj maldolĉa esprimo ĉirkaŭ -buŝo, alie belforma.</p> - -<p>La sinjorino kuŝanta sur la litseĝo sin turnis al la venantino -kaj per zorgoplena rigardo penis ekkapti ŝiajn okulojn kvazaŭ por -diveni ŝiajn hodiaŭajn travivaĵojn. Tiun rigardon la pli juna -virino tuj komprenis; tamen ŝi volis ŝajnigi, ke ŝi ne rimarkas -ĝin. Penante alpreni pli gajan mienon, ŝi ekparolis kun bonkora -tono:—</p> - -<p>—Bonan vesperon, onklino Ida. Mi bedaŭras, ke mi malfruas; sed -nia vagonaro devis halti senpaciencige longan tempon ĉe la lasta -diskruciĝejo por lasi preterpasi skotan poŝtvagonaron el Londono. -Niaj malrapidegaj vagonaroj estas tiel senceremonie flankenŝovitaj, -kvazaŭ nia tempo kaj niaj aferoj estas nekonsiderindaĵoj. Sed, kion -vi faris ĉi tiun longan tagon?</p> - -<p>La suferantino ankoraŭ zorgoplene rigardis la vizaĝon de la -nevino, en kiu ŝi vidis ne nur malbonan humoron, sed ankaŭ nervan -streĉitecon kaj fortan maltrankvilon. Post momento ŝi respondis per -belsona, milda voĉo:—</p> - -<p>—Antaŭ la temanĝo mi komencis legi unu el la novaj, ĵus -alvenintaj romanoj, ĝis mi laciĝis, kaj poste mi fordonis min al -la ĝuo de ĉi tiu bela vespero. Kiel belega estas ĉi tiu peceto de -la mondo, kaj kiel dolĉa la paco, kiun oni povas ĝui ĉi tie kun -ripozema koro, Delfino. Ĉu vi vizitis sinjorinon Standring?</p> - -<p>—Jes.</p> - -<p>—Ĉu vi ankaŭ renkontis tie sinjorinon Gresswell kaj Esteron -Travers?</p><!-- pagho 7 --> - -<p>—Jes, onklino Ida.—Delfino respondis kun iom da hezito kaj -maltrankvilo en la voĉo.—Sed okazis nenia laŭforma kunveno por -psikaj enketoj.</p> - -<p>Fraŭlino Ida Leggat ekprenis kaj karesis la manon de la nevino.</p> - -<p>—Karulino,—ŝi diris milde,—mi tre dezirus, ke vi ĉesu partopreni -tiujn ... misterajn spiritistajn kunsidojn. Mi, verdire, ne komprenas -tiajn aferojn; efektive mi ne volas kompreni ilin, ĉar mi estas -konvinkita, ke la bona Dio ne volas, ke ni sciu pri la mondo de -spiritoj kaj pri la okupoj de la mortintoj pli, ol Li malkaŝis al -ni en la Sankta Skribo. Mi tute ne povas kompreni, kial vi tiel -fervore interesiĝas pri tiuj teruraj okultaĵoj. Certe estas, ke ili -malklarigas al vi la spiritan perspektivon kaj ke ili fine difektos -vian tutan vivon.</p> - -<p>Delfino nur duone aŭskultis. Jam multfoje ŝi aŭdis similajn -avertojn kaj ŝi kompatis la karan, simplaniman maljunulinon pro ŝia -timemo kaj pro ŝia kortuŝa ortodokseco. Dume ŝia kapo estis plena -de aliaj premantaj pensoj. Neatente ŝi eltiris la pinglegojn el sia -ĉapelo, metis ilin ambaŭ sur malgrandan ĝardentablon kaj post -kelka tempo diris:</p> - -<p>—Ne, ni tute ne priparolis psikajn aferojn. Sed, ho, kara onklino, -mi estas pli malfeliĉa, pli turmentata, ol iam antaŭe. Prezentu -al vi: Estero akompanis min ĝis la stacio kaj survoje sciigis min, -ke ŝi klare vidas, kial ŝia frato Roberto forĵetis min. Ho! -estas terure; sed mi ankaŭ jam klare vidas ĝin: Hugo, mia propra -duonfrato, venenis liajn pensojn kontraŭ mi kaj inside, mensoge -kalumniis min.</p> - -<p>—Sensencaĵo, kara knabino, vi devas ne aŭskulti tiajn konjektojn.</p> - -<p>—Tio estas pli ol nura konjekto, onklino; pli ol suspekto.<!-- pagho 8 --> Roberto -skribis al mi tiun eksfianĉiĝan leteron la saman vesperon, tuj -post vizito de Hugo, kiam ili havis longan, seriozan interparolon. -La sekvintan matenon Roberto sciigis al Estero pri sia subita -decido entrepreni longan vojaĝon eksterlandan. Krom tio, rekte -pridemandite, Roberto ne neis ŝian konkludon; kio, laŭ ŝia opinio, -estis plena konfeso.</p> - -<p>—Sed, Delfino, kial Hugo volus agi tiele?</p> - -<p>—Ho, vi kara simplanimulino,—respondis la pli juna virino kun tre -maldolĉa rideto ludanta ĉirkaŭ ŝia buŝo,—kial? Li plivolas -havi fraŭlinan firmanon, ol edzinan, kaj fraŭlinan onklinon por -siaj infanoj, ol edzinan kun ŝia propra idaro. Mi ja konas lin pli -bone, ol vi. Kiel lia kunfirmanino mi observas lin de flanko, laŭ -kiu vi lin ne konas, kaj mi scias, ke li estas tute kapabla tiel agi. -Malgraŭ lia ekstera skrupula rekteco, lia familia fiero kaj lia -religieco, mi ofte rimarkis en li fortajn emojn al troa monavido kaj -ekspluatemo, kiuj ĝisiras malhonestecon. Pli ol unu fojon mi tre -malkaŝe kaj energie esprimis mian malaprobon pri tiaj emoj.</p> - -<p>—Vere?</p> - -<p>—Jes,—akcente respondis Delfino Haverford. Ŝi eksilentis kaj -videble penis regi sin.—Li bone scias, kiom mi amas Roberton; ke mia -tuta animo perdiĝis en li. Li prave konjektas, ke neniam mi povos -ami alian viron. Kaj jam Roberto estas for, for, eble, same kiel mi, -kun rompita koro, serĉante distriĝon, forgeson.</p> - -<p>En tiu momento malhelpis pluajn plendojn eksono de gaja rido el la -apuda ĝardeno kaj apero, tuj poste, de du infanoj, dekdujara knabo -kaj okjara knabino, sekvataj de juna viro. La infanoj brue kuris al -la sinjorinoj kaj ame salutis ilin. Ĉirkaŭbrakinte kaj kisinte -Delfinon, la knabino ekkriis:—</p><!-- pagho 9 --> - -<p>—Ho, onklino Delfino, ni venis kun sinjoro Marston kaj ni multege -amuziĝis survoje! Nun ni tre volas, ke vi venu kun ni tra la parkon -ĝis nia domo.</p> - -<p>Fraŭlino Haverford karesis la buklan kapon de la knabino, kaj -ridetante respondis:</p> - -<p>—Kaj ĉu mi devos iri hejmen tute sola, en la krepusko, tra la -densejo, kie estas tiom da teruraj koboldoj, karulineto?</p> - -<p>—Ho!—rediris, gaje ridante, la infano,—vi ne estas timema, -onklino. Krom tio, koboldoj ja nur ekzistas en ferakontoj; tion vi -bone scias.</p> - -<p>La infano estis plensana, rondvanga knabino, el kies belaj, bluaj -okuloj radiis infana feliĉo kaj varma, impulsema koramo. La knabo, -deprenante sian ĉapon, unue aliris la sinjorinon kuŝantan sur la -malsanula litseĝo kaj ame kisis ŝin. Ĝentile li diris:</p> - -<p>—La patro ordonis al mi saluti vin liaparte kaj demandi, kiel vi -fartas. Ĉu vi fartas pli bone, onklino Ida?</p> - -<p>La malfortulino karese frapetis la vangon de la knabo kaj respondis:</p> - -<p>—Jes, dankon, kara Malkomo, mi fartas sufiĉe bone, almenaŭ mi ne -sentas dolorojn, kuŝante senmove sur ĉi tiu mola kuŝejo. Salutu la -patron kaj danku lin en mia nomo, mi petas.</p> - -<p>Similaj amaj salutoj interŝanĝiĝis inter la knabo kaj la pli juna -onklino, kaj inter la knabino kaj la malsanulino.</p> - -<p>La juna sinjoro, Leonardo Marston, atendinte, ĝis la intersalutoj -finiĝos, nun alpaŝis, tenante en unu mano ĉapelon kaj portante en -la alia paperujon. Li estis altkreska, rimarkinde beltalia viro de -ĉirkaŭ dudek du jaroj, kun belforma, ronda kapo, kovrita de krispaj -helbrunaj<!-- pagho 10 --> haroj. Lia vizaĝo montris honestecon kaj sincerecon; kaj -liajn trajtojn multaj nomis klasikaj. La sintenado de la juna viro -estis samtempe modesta kaj trankvile memkonscia.</p> - -<p>—Bonan vesperon, sinjorinoj,—li diris tre ĝentile, tamen kun -ioma, senĝena familiareco. Sin turnante al fraŭlino Haverford, li -aldiris:</p> - -<p>—Sinjoro Vincent petis min, survoje hejmen, transdoni al vi la -dokumentojn pri la aĉeto de la patento Hildebrand. Li tre deziras, -ke vi bonvolu denove trarigardi ilin kaj redoni antaŭ la deka -morgaŭ matene.</p> - -<p>Ĉe ĉi tiuj vortoj la vizaĝo de Delfino Haverford alprenis kontraŭ -ŝia volo malbonhumoran aspekton, kaj kun nuanco de malplezuro en la -voĉtono ŝi respondis:</p> - -<p>—Mi pripensos la aferon, sinjoro Marston; dankon.</p> - -<p>Fraŭlino Leggat rigardis kun maltrankvilo la malserenan vizaĝon de -la nevino kaj, por malhelpi senpripensajn, malagrablajn dirojn, ŝi -demandis la junan viron bonkore:</p> - -<p>—Kiel fartas via patro, sinjoro Marston?</p> - -<p>Leonardo Marston rimarkis la subitan ŝanĝon en la vizaĝo de la pli -juna sinjorino kaj la malafablecon en ŝia mallonga respondo, sed -li ne tre miris pri tio, ĉar li bone sciis, ke la kunfirmanino de -lia estro, sinjoro Hugo Vincent, kvankam kutime ĝentila kaj por li -tre afabla, havas ŝanĝiĝeman humoron kaj kelkafoje malkonsentis -kun sia duonfrato pri komercaj aferoj, sole pro kaprico. Sed lia -serioza vizaĝo ne montris liajn pensojn. Li iris kelkajn paŝojn al -la litseĝo kaj, facile salutinte, respondis:</p> - -<p>—Dankon, fraŭlino Leggat; mi tre timas, ke li estas eĉ pli -malforta, ol hieraŭ. Post la tagmanĝo li aspektis tre malgaja kaj -premita, kvazaŭ li jam tute ĉesis esperi,<!-- pagho 11 --> ke li resaniĝos. Mi -sentas kreskantan maltrankvilon pro lia stato.</p> - -<p>Li parolis, tamen, trankvile per belsona voĉo; sed ambaŭ -sinjorinoj, kiuj lin bone konis, rimarkis la profundan emocion sin -montrantan en liaj bluaj, pensemaj okuloj.</p> - -<hr class="short" /> - -<p>Delfino Haverford, Leonardo Marston kaj la du infanoj iris kune -trans la deklivon, preter la lageto kaj de tie trans malgrandan -monteton kovritan per arbetaĵoj. La infanoj gaje ludis, ŝercis kaj -petolis de tempo al tempo, sukcesante partoprenigi en la sporto la du -plenkreskulojn, kiuj, tamen, tiun vesperon sentis pro tre malsamaj -kaŭzoj malinklinon al ŝercaĵoj. Nevidata kuniranto povus subaŭdi -okazajn fragmentojn de la ofte interrompita konversacio inter tiuj -lastaj, kiel ekzemple, la jenajn:</p> - -<p>—Jes, fraŭlino Haverford, mia patro ofte priparolas kun mi psikajn -aferojn. Ili tre interesas lin... Ne, kontraŭe, li plej serioze, -insiste avertadas min, neniel enmiksiĝi en tiuj enketoj... Nu, li ne -absolute neas la eblon komuniki kun la spiritoj de mortintoj. Laŭ -lia opinio oni devas ne nei la realecon de ia asertita okazaĵo. "Ne -kredu", li diradas, "se atestaĵoj ne kontentigas vin; sed pro tio ne -asertu la neeblecon..."</p> - -<p>—Li, do, havas sperton...</p> - -<p>—Mi estas certa, ke jes; sed, laŭ kelkaj aludoj liaj, mi timas, -ke liaj eksperimentoj pri psikaj aferoj estis treege malfeliĉaj. -Cetere, li opinias, ke nur malofte estas certigeble, kun kiaspeca -spirito oni havas aferon. Li neniel dubas, ke unu fojon li -kontaktiĝis kun teruraj demonoj. Tio okazis en Mezafriko, kiam li -trapasis distrikton de sovaĝa, demon-adoranta gento. Ŝajne tiuj -travivaĵoj ankoraŭ nun plenigas lin per teruroj...</p><!-- pagho 12 --> - -<p>—Sed, mia amiko, ĉu vi ne opinias, ke tiuj misteraj aferoj estas -tre elserĉindaj; ke ni, kiel inteligentaj estaĵoj, dotitaj per -animoj kaj destinitaj al postmorta vivo, devas elserĉi ilin?</p> - -<p>Post kelkmomenta silento venis la respondo de la juna viro, milda, -tamen dignoplena kaj fervora:</p> - -<p>—Jes, mi interesiĝas pri tiaj demandoj, sed kvazaŭ aparte, -senkontakte. Cetere, mi sentas, ke mi povas pli utile uzi mian -tempon. Almenaŭ nuntempe mi ankoraŭ penas plifunde kompreni -spiritajn aferojn, por ke poste, kiam mia intelekto estos pli firme -starigita, mi povu pli klare rigardi tiujn misterajn aferojn el -spirita, sendanĝera vidpunkto. Plue, aliaj ambicioj jam de longe -instigas mian animon.</p> - -<p>—Kiaj?</p> - -<p>—Suprenlevi premitajn popolojn; disvastigi la ideon pri universala -frateco; anstataŭigi ĵaluzon, malpacon, batalemon per amo, sankta -fratamo. Kaj ĉiuj ĉi tiuj aferoj per helpo de <em class="gesperrt">Esperanto</em>.</p> - -<p>— ... ĉar mi ne povas ne admiri vian patron pro liaj multaj -estimindaj ecoj ... mi pensas, ke li estas eksterordinara homo; certe -mi neniam renkontis nek aŭdis pri modesta farm-administranto kun tia -klereco kaj tia filozofiemo. Mi ofte ricevis impreson, ke li penas -kaŝi sian superecon eĉ super nedubeblaj intelektuloj; efektive, ke -li ne estas tia, kia li ŝajnigas esti.</p> - -<p>— ... Tio estas vera; ni havas preskaŭ neniajn amikojn, krom unu la -alian. Strange, nia reciproka amo tiurilate tute kontentigas nin. Ni -ĉiam estas kune, kiel du nedisigeblaj amikoj. Kiel vi prave diras, -lia klereco estas eksterordinara, kaj li estas multe pli profunda, -pli altanima pensulo, ol konjektas liaj konatoj. Li estas nobla, -puranima homo, fraŭlino Haverford. Mi estas tre fiera pri li.</p><!-- pagho 13 --> - -<p>—Kaj, sendube, via patro estas fiera pri vi... Mi estas tre -kontenta, ke vi tiel bone progresas en nia oficejo. Sinjoro Vincent -tre ŝatas vian laboron.... Ĉu vi jam ricevis la finajn dokumentojn -pri via patento?</p> - -<p>—Ili alvenis hodiaŭ kune kun la aliaj.</p> - -<p>—Mi esperas, ke mia frato dece rekompencos vin.... Jes, jes, vi -estas tro modesta. Ne timu postuli salajron kaj pozicion en la -oficejo laŭ via valoro.</p> - -<p>—Mi tre dankas vin pro via afableco kaj viaj bondeziroj. Mi esperas, -ke mi trovos mian patron pli fortika. Se vi permesos, fraŭlino -Haverford, mi forrapidos hejmen; mi sentas, ke mi devas, kiom eble, -esti apud li.</p> - -<p>La infanoj, vidante, ke la onklino kaj sinjoro Marston haltas kaj -adiaŭe manpremas unu la alian, tuj alkuris.</p> - -<p>—Ho, sinjoro Marston,—ekkriis la knabo, malplezure sulkigante -la frunton,—ĉu vi jam foriros? Vi promesis ludi kun ni, sed vi -preskaŭ nur parolis kun onklino Delfino.</p> - -<p>La knabino ekprenis la brakon de la juna viro kaj karese diris:</p> - -<p>—Sinjoro Marston, mi tre volas, ke vi venu kun ni ĝis nia domo.</p> - -<p>—Ne estu postulemaj, infanoj,—diris la onklino,—sinjoro Marston -devas tuj iri hejmen al sia malsana patro.</p> - -<p>—Ho kompatinda, kara sinjoro Marston!—kortuŝe murmuretis la -knabino.</p> - -<p>Leonardo Marston karesis la vangon de la infano kaj diris:</p> - -<p>—Mi tre bedaŭras, karulino, ke mi devas rapidi for; mia kara patro -estas tre malsana. Eble mi venos kaj ludos kun vi morgaŭ aŭ iun -alian tagon.</p> - -<p>Ankoraŭ alkroĉiĝinte al la brako de la juna viro, la knabino -konsentis:</p><!-- pagho 14 --> - -<p>—Bone; sed memoru plenumi vian promeson kaj ne forgesu kunporti la -papiliojn, kiujn vi promesis al mi. Adiaŭ.</p> - -<p>Tiam kun ĉarma infana elmontro de amo ŝi levis la vizaĝon por -ricevi adiaŭkison. La altkreska viro sin klinis kun kontenta rideto -kaj, kisinte ŝin, respondis:</p> - -<p>—Ne. Mi ne forgesos mian promeson, Lorna, mia dolĉa sinjorineto; -bonan vesperon.</p> - -<p>—Adiaŭ!</p> - -<p>—Adiaŭ!</p> - -<p>Delfino Haverford adiaŭis la gajajn, petolemajn infanojn ĉe -la ĝardenpordego de ilia patra domo kaj malrapide transpaŝis -longforman, triangulan terpecon, farante al si vojon inter -rubusarbetoj kaj teraltaĵetoj. Ŝi volonte akompanis ilin kaj la -junan viron, kies dignoplena seriozeco allogis ŝin, por forigi dum -kelka tempo la obtuzan doloron, mordetantan ŝian koron, kaj la -maldolĉajn pensojn, kiuj de tempo al tempo kontraŭ ŝia volo regis -ŝin. Sed nun ekposedis ŝian tutan estaĵon neordinara korpremateco, -kiun eĉ ŝia natura viveco ne povis venki.</p> - -<p>Post kelkaj minutoj ŝi alproksimiĝis al la pinto de la triangula -terpeco ĉe vojoforko. Subite ŝia dolora medito interrompiĝis. -De malantaŭ densa arbetaĵo ŝi ekaŭdis du virojn konfide -interparolantajn, kaj tuj rekonis la voĉojn de sia duonfrato -Hugo kaj de la vilaĝa pastro, sinjoro Dent. Ili staris ĉe la -vojoforkiĝo, konjekteble interŝanĝante la lastajn vortojn, antaŭ -ol ili disiĝos. Delfino preskaŭ ne konsciis, kial ŝi ekhaltis, -kial ŝi sin kaŝis malantaŭ la arbetaĵo kaj aŭskultis; sed ŝi -tion faris. En tiu momento Hugo Vincent parolis:</p> - -<p>—Mi estas al vi tre danka, sinjoro Dent; la elekto de guvernisto por -mia filo estas grava afero. Malkomo estas ja mia sola infano—Lorna -estas, kiel vi scias,<!-- pagho 15 --> nur mia duonfilino—kaj li estas al mi pli -karega, ol mi povas eldiri. Mi karesas pro li agrablajn esperojn, -altajn ambiciojn, sinjoro Dent. Li posedas, ŝajnas al mi, pli da -memfido, pli da ambicio, ol kiom mi havis ĉe lia aĝo. Eble vi, kiel -fraŭlo, ridetos je la ambiciaj revoj de amanta, fiera patro, sed mi -tre deziras iam vidi lin ne nur grava industriisto kaj landsinjoro de -lia patra bieno, sed ankaŭ parlamentano por nia distrikto.</p> - -<p>—Ne, ne,—rediris la pastro,—tio tute ne estas ridindaĵo, sinjoro -Vincent, tio estas tre laŭdinda, patra ambicio, tre laŭdinda.</p> - -<p>—Dankon. Mi ripetas, ke mi deziras dungi guverniston, kiu sentigos -al li la gravecon de lia estonta pozicio, kaj edukos lin severe laŭ -la altaj principoj de la eklezio kaj de bona, saĝa konservatismo.</p> - -<p>—Mi denove certigas vin, amiko mia, ke la nomita sinjoro plene -respondos al viaj postuloj,—diris sinjoro Dent.</p> - -<p>—Tre bone. Nu, pri unu afero plu mi deziras paroli: Malkomo, kvankam -bona knabo, altanima kaj amema, estas ekscitema kaj iom nerva, kaj, -mi devas konfesi, eble pro tio, ofte iom obstina.</p> - -<p>—Mi bedaŭras. Vi devas atentigi sinjoron Adams pri tio. Nu, bonan -vesperon, sinjoro Vincent. Sed haltu momenton; mi renkontis hodiaŭ -vespere fraŭlinon Haverford, revenantan de la stacidomo, kaj al mi -ŝajnis, ke ŝi aspektas treege malserena. Efektive ŝi ne rimarkis -min, kvankam mi tute apude preterpasis kaj salutis ŝin.</p> - -<p>—Ho, vere?—demandis la alia viro kun ŝajnigita miro. Li tiom -mallaŭtigis la voĉon, ke Delfino ne povis kompreni la sekvantajn -vortojn. Ŝi do antaŭenklinis sin kaj forte streĉis la aŭdon. Nun -ŝi ree aŭdis:</p> - -<p>— ... kaj kredu min, sinjoro Dent, mi tute ne bedaŭras,<!-- pagho 16 --> ke ili -malpaciĝis—tio estu konfidencie dirita. Ili estas, laŭ mia opinio, -tre malakordema paro. Mi ja intime konas ilin, kaj mi sentis, ke -estas mia devo averti ambaŭ pri la malkonsilindeco de ilia intenco. -Sed restigu ĉi tiun aferon tute inter ni, mi petas.</p> - -<p>—Certe. Nu denove, bonan nokton.</p> - -<p>—Bonan nokton, sinjoro Dent.</p> - -<p>Delfino ekpremis per ambaŭ manoj siajn febre batantajn tempiojn kaj -kun flama indigno en la koro rigardegis la malaperantan figuron de la -duonfrato.—Mi jam ne povas dubi pri lia perfidemo,—ŝi diris al si -mem.—"Malakordema paro"?! Hontinda kontraŭveraĵo! Li diris, ke li -avertis nin ambaŭ: kia mensogo! Ke vi mensogis al Roberto pri mi, -estas vere, perfidulo.... Ho! kiel terure, scii, ke mia duonfrato -mem intence ĵetis min en tian abismon de malfeliĉo.... Kiun mi nun -havas en la mondo, krom la onklino,—ŝi demandis sin malgaje,—kaj -kiel longe vivos la kara, dolĉa virino? Tia kaduka estaĵo!</p> - -<p>La penso pri la malsanulino, kiu kredeble jam atendis ŝin en sia -teretaĝa dormoĉambro, eltiris Delfinon el ŝia maldolĉa medito. -Vigle ŝi suriris la ĉefvojon, kondukantan al la vilaĝo, kaj sekvis -ĝin dum kelka tempo. Alveninte al muro, kiu borderis la vojon -preskaŭ duonmejlon, ŝi malfermis pordeton kaj eniris sian propran -bienon. Krepuskiĝis; la aero estis balzama, senventa, kaj ĉie en -la vasta, parkosimila teraĵo regis dolĉa reviga silento. Sed la -poeziaj ĉirkaŭaĵoj neniel serenigis la pensojn de la korpremata -virino. Male, la preskaŭ solena trankvilo ŝajnis malbonefiki sur -ŝian spiriton. La estonteco, kiu antaŭ nur kelke da semajnoj -aspektis tiel rozokolora kaj luma, nun estis malluma, senespera. Kiam -ŝi trapasis malgrandan, nedensan arbareton deklivetiĝantan<!-- pagho 17 --> ĝis la -jam nomita lageto en la valo, ŝia koro pli kaj pli senkonsoliĝis. -Venis al ŝi la penso, neklare, preskaŭ senkonscie, ke la morto -estus por ŝi pli dezirinda, ol la vivo. Irante malrapide kaj -en profunda enpensiĝo, ŝi preterpasis la ekstremaĵon de la -lageto kaj alproksimiĝis al areto da maljunaj ulmoj. Subite ŝi -haltis kaj rapidmove premis la manon sur la koron. Ŝia vizaĝo -morte paliĝis kaj ŝiaj vitreciĝantaj okuloj ŝajne rigardegis -objekton, ekaperantan en larĝa, pli luma interspaco inter du dikaj -trunkoj. Al ŝia febra vido montriĝis dum momento la figuro de viro, -sufiĉe klara, tamen strange etera figuro. Ĝi iris malrapide, fikse -rigardante la kvazaŭ al la tero algluitan virinon kun nedireble -malgaja kaj grava mieno. Momenton poste ĝi malaperis malantaŭ la -arboj. La palaj lipoj de Delfino malfermiĝis, por eligi kriegon, -sed nenia sono aŭdiĝis dum kelka tempo. Kun furioze batanta koro -ŝi atendis, tamen preskaŭ ne esperante, ke la figuro reaperos -ĉe la alia flanko de la arbo. Nenio aperis. Apenaŭ spirante, ŝi -murmuretis:</p> - -<p>—Roberto, ho, mia Roberto!</p> - -<hr class="short" /> - -<p>Pala kaj rapide spirante, Delfino eniris la ĉambron de la onklino -kaj ŝlosis post si la pordon. Granda lampo kun ruĝa ŝirmilo, -staranta en la mezo de duonrondaĵo de elstara fenestrego, ĵetis -agrablan, hejmecan lumon sur la profundon de vasta salono. Fraŭlino -Leggat kuŝis sur sia litseĝo en la rozokolora ombro de la -lampŝirmilo ĉe malgranda tablo, sur kiu troviĝis kelke da libroj, -kaj sur kiun la lampo ĵetis sian plenan blankan lumon. Turnante la -kapon al la venintino, ŝi diris laŭ sia milda, karesa parolmaniero:</p> - -<p>—Kial vi ŝlosis la pordon, Delfino? Mario alportos mian -vespermanĝeton post kelkaj minutoj.</p><!-- pagho 18 --> - -<p>—En tiu okazo ŝi devos atendi ekstere.</p> - -<p>Delfino ekparolis rapide kun febra peno, kvazaŭ ŝi volus eligi -la vortojn, antaŭ ol ŝi perdos sinregadon. Kun signoj de granda -eksciteco ŝi aliris la kuŝejon kaj ĵetis sin genue antaŭ -ĝi. Teruro kaj dolorego esprimiĝis per ĉiuj trajtoj de ŝia -esprimoplena vizaĝo. Post dolorĝemo ŝi ekkriis:</p> - -<p>—Ho! onklino... onklino, vi ne povas diveni, kion mi ĵus vidis apud -la maljunaj ulmoj en la lagovalo!</p> - -<p>—Trankviliĝu, karulino,—diris la malsanulino per tremetanta voĉo, -ekprenante la manon de la amata nevino,—vi ja estas tro ekscitita...</p> - -<p>—Ne, kara onklino, fakte mi estis tute trankvila kaj sobranima; sed -kredu min aŭ ne, kiel vi volas: preterpasante la lastan areton de la -ulmoj mi subite vidis, klare, sen ebla iluzio, la spiriton de Roberto -Travers. Vere, onklino...</p> - -<p>—Mia kara infano,—respondis fraŭlino Leggat, penante firmigi sian -tremetantan voĉon,—prudentiĝu kaj ne lasu al via imagemo tiom -superregi vin. Ho ve! karulino, tio estas ja la fatala sekvo de via -troa okupiĝo pri supernaturaj aferoj.</p> - -<p>—Ne, onklino, aŭskultu, mi petas. Mi ne eraris. Okazis ja multaj -similaj aperoj, plene atestitaj. La oficialaj raportoj de la Societo -por Psikaj Enketoj estas plenaj de ili. Sed ho, mia koro rompiĝas, -ĉar mi tute ne dubas, ke Roberto ĵus mortis kaj ke lia spirito, -antaŭ ol forlasi la teran mondon, venis por adiaŭi min.</p> - -<p>—Vi timigas min. Tamen mi ne povas kredi tiajn fantaziajn asertojn. -Ili estas ja tiom kontraŭaj al ĉiuj ĝisnunaj spertoj; krom tio, -Delfino, memoru, ke verŝajne vi troviĝis en forta korpremateco kaj -eksciteco; via kapo estis plena de la bildo de Roberto, kaj, iel—mi -ne<!-- pagho 19 --> scias, kiel,—iel fantazia bildo projekciiĝis antaŭ vi. Mi ne -scias... mi sentas min tro timigita por klare pensi.</p> - -<p>Efektive ŝia dolĉa, ordinare paleta vizaĝo estis morte pala, -kaj ŝiaj maldikaj manoj ektremis. Delfino nur duone aŭskultis la -vortojn de la onklino; metante la vizaĝon sur ŝiajn genuojn, ŝi -ekploregis kaj dum kelka tempo fordonis sin al neregebla kordoloro.</p> - -<hr class="short" /> - -<p>Post sia disiĝo de fraŭlino Haverford kaj de la du infanoj, -Leonardo Marston rapidis hejmen laŭ la vilaĝa ĉefvojo kun ĉiam -pli malĝoja antaŭsento, ke lia patro fartas pli malbone. La vojo -kondukis la junan viron laŭlonge de la muro, ĉirkaŭanta la -teraĵon de fraŭlino Haverford, kaj poste tra ĉefa parto de iom -granda, dise konstruita vilaĝo, okupanta duonon de vasta, bela -valo tra kiu fluis larĝa, sed malprofunda rivereto. Maldekstre -dometoj, pentrinde lokitaj, kaj kelke da negrandaj kampodomoj karese -alpremiĝis al folioriĉa deklivo kaj, kisate de la subiranta suno, -ŝajne penis allogi Leonardon al si. Dekstre, belsona, reviga plaŭdo -de la dormema rivereto kontraŭ ŝtonaĵoj invitis lin malrapidigi -siajn paŝojn por aŭskulti. Aliokaze ĉi tiuj ĉarmaĵoj de tempo -al tempo haltigus lin, kaj estigus en lia koro feliĉajn, poeziajn -pensojn, eble trankvilan ekstazon; sed tiuvespere lia kapo estis tro -plena de zorgemaj pensoj pro diversaj kaŭzoj. Ĉefe okupis lin la -danĝera sanstato de lia amata patro, sed ankaŭ la ĵusa interparolo -kun fraŭlino Haverford kaj kreskanta antaŭsento, ke la rilatoj kun -lia estro, sinjoro Hugo Vincent, povas fariĝi, en la estonteco, -malpli agrablaj pro ties pli kaj pli forte sin montranta manko de -sincereco kaj honesteco.</p><!-- pagho 20 --> - -<p>Juna Marston jam tre rapide progresis en la grava fabrikejo de -fotografaj kaj aliaj sciencaj aparatoj, eĉ preter seso da multe pli -aĝaj komizoj en la oficejo kaj la laborejo.</p> - -<p>La vilaĝanoj, kiujn li preterpasis, por kiuj li estis antaŭ nur -kvin jaroj "Lenĉjo", kiam li alvenis en la vilaĝon kune kun sia -patro, respektoplene salutis "sinjoron Leonardon", kaj kelkaj viroj -eĉ ektuŝis la ĉapon, por montri sian estimon. La farmdomo de -lia patro troviĝis apud la ekstremaĵo de la vilaĝo. Kiam li -alproksimiĝis al la pordegejo, kondukanta al la antaŭdoma korto, -ŝajnis al li, ke la mienoj de aro da interbabilantaj virinoj estas -signifoplene seriozaj kaj kunsentemaj, kaj tio antaŭsentigis al -lia amzorga koro, ke malbona sciigo pri lia patro atendas lin. Li -ne eraris. Ĉe la pordo renkontis lin Anjo, la mezaĝa, fidela -domistino, kies bonkora kaj simplanima vizaĝo klare montris, ke ŝi -havas malĝojan sciigon por li. Dum momento ŝi rigardis la junan -viron kompateme, ne parolante. Ŝiaj lipoj tremetis, kvazaŭ ŝi -retenis la parolon, por ke ŝi ne ekploru. Jam leginte en la vizaĝo -de la virino la ricevotan novaĵon, Leonardo demandis:</p> - -<p>—Nu, Anjo, kiel fartas la patro?</p> - -<p>Anjo malgaje ekskuis la kapon kaj respondis mallaŭte:</p> - -<p>—Mi preferus, Leonardo, ke doktoro Maitland sciigu al vi proprabuŝe -tion, kion li ordonis al mi diri. Li ordonis al mi prepari vin por -fatalaĵo. Li diris, ke la mastro jam ne povas vivi dudek kvar horojn -plu.</p> - -<p>Senvorte la juna viro preterpasis la servistinon kaj mallaŭte -supreniris mallarĝan ŝtuparon. Senbrue li malfermis pordon kaj -eniris vastan, sed malaltan ĉambron, kiu donis vidon sur kvietan -angulon de kuireja ĝardeno.<!-- pagho 21 --> Lian amplenan rigardon renkontis -rigardo el viglaj, tamen trankvilaj okuloj de viro, kuŝanta en la -duonlumo de malnovmoda, kurtena lito. La vizaĝo de la viro estis tre -malgrasa kun kavaj vangoj kaj alta frunto de intelektulo. Longaj, -preskaŭ blankaj lipharoj kovris la buŝon, kaj la mentono montris -kelktagan, stoplecan kreskaĵon de grizaj haroj.</p> - -<p>—Nu, kara patro?—demandis Leonardo kun trankvila, milda voĉtono.</p> - -<p>—Kara knabo,—respondis basa voĉo de el la kurtenoj,—vi jam scias. -Anjo staris ĉe la dompordo en la daŭro de pli ol tuta horo por -milde sciigi al vi la konstaton de la kuracisto. Nun malsupreniru kaj -vespermanĝu. Poste revenu. Mi devas fari al vi gravajn komunikojn. -Tio malpezigos al mi la koron; kaj mi povos tiom pli trankvile dormi -mian longan dormon, ĝis la granda trumpeto eksonos, kaj la mortintoj -releviĝos. Mi ne timas la mondfinan juĝon, knabo mia, ĉar jam -de longe mi "estas pasinta de morto al vivo". Sed mi ŝuldas al vi -konfeson.</p> - -<p>Tute laca la malsanulo eksilentis kaj ĝemetis. Leonardo sidiĝis -sur seĝon ĉe la lito kaj, premante la blankan, malgrasan manon de -la patro, kuŝantan sur la litkovrilo, li diris per kortuŝe karesa -voĉtono:</p> - -<p>—Nenio grava, la vespermanĝo, kara patro; mi plivole sidos kun vi.</p> - -<p>—Ne, karulo, faru laŭ mia deziro. La rakonto estas longa. Volu Dio -doni al mi fortojn kaj ... kuraĝon iri ĝis la fino.</p> - -<p>Leonardo ne povis trovi vortojn por eldiri la pensojn, kiuj profunde -emociis lian koron. Silente li klinis sin super la mano de la patro, -ame kisis ĝin kaj senvorte eliris el la ĉambro. Post kvaronhoro -li revenis, portante<!-- pagho 22 --> negrandan lampon kun malhela ŝirmilo. Lia -bela vira vizaĝo aspektis preskaŭ kiel skulptaĵo el marmoro, -kaj montris solenecon kaj spiritecon, kiujn povas inspiri nur la -konsciata sankteco de mortoĉambro. Senbrue li metis la lampon sur -komodon, starantan apud la lito, tiel ke la kurteno detenis la lumon -de la vizaĝo de la malsanulo. Sidiĝinte, la juna viro ame rigardis -en la okulojn de la patro kaj, vidante en ili pli da trankvilo kaj -animpaco, ol li kuraĝis atendi, li ekdiris:</p> - -<p>—Nu, kara patro, se vi pensas, ke la komuniko, kiun vi intencis -fari, iom malpezigos al vi la koron, parolu; kaj Dio donu al vi -serenecon.</p> - -<p>—Aŭskultu, do, pacience kaj indulgeme. Antaŭ dudek ses jaroj mi -estis juna, ambicia guvernisto, M. A.<a href="#Footnote01" class="fnanchor">[1]</a> en la domo de tre fiera, -sed ŝuldopremata landsinjoro, Sir Albert Hamilton, en izola parto -de la graflando Roxburgh en Skotlando, ne malproksime de la angla -landlimo. Lia sola filino estis en tiu tempo deknaŭjara knabino de -eksterordinara beleco. Sed la ĉarmo de ŝia personeco, la pureco -kaj poeziemo de ŝia animo eĉ superis tiun belecon. Bela floro de -dolĉa, senmakula virineco tia, kian povas produkti nur delikateco -en kontakto kun la sendifekta naturo en poezioriĉa kamparo. De l’ -komenco ni amis unu la alian kun profunda, senmorta amo.—</p> - -<p>La enkaviĝintaj okuloj de la malsanulo ekbriletis, kaj sur lia pala -vizaĝo aperis febra ruĝeto.</p> - -<p>—Ho! Kiel dolĉaj estis la ŝtelitaj duonhoroj, kiujn ni pasigis -kune en la biblioteko aŭ en la parko; momentoj de pura feliĉego, -ĉar niaj koroj estis puraj, senartifikaj kaj senzorgaj. Sed kiel -malsaĝaj ni estis, revante, ke la ĉielo super ni ĉiam estos blua -kaj gaja! Jam la<!-- pagho 23 --> nigraj nuboj de senkompata sorto kolektiĝis ĉe la -horizonto.</p> - -<p>La parolanto eksilentis de laciĝo, aŭ de emocio; kaj Leonardo uzis -la okazon por diri:</p> - -<p>—Lasu ĉi tiun parton de via rakonto, se ĝi rememorigas al vi tro -malgajajn epizodojn.</p> - -<p>—Ne, filo mia, mi decidiĝis, ke, per la helpo de Dio, mi ĝisfine -rakontos ilin. Nur lasu min de tempo al tempo kolekti miajn pensojn -... kaj fortojn. Kiom da malfeliĉego kaŭzis al tiu senkompara floro -de beleco kaj altanimeco mia pasia amo kaj mia ekflamemo! ... Neniu -suspektis mian amon krom ĵaluza amindumanto, juna oficiro de gvardia -regimento. La riĉa, lorda bienego de lia patro estis najbara al la -bieno de Sir Albert Hamilton. Mi sciis, ke li estas mia malamiko -kaj ke li forte malamas min pro mia senhonta aroganteco konkuri kun -li pri la amo de Marta. Certa kaj fiera pri la posedo de ŝia koro, -mi ... ho, kia sortoplena malsaĝaĵo! ... mi incitadis lin. Sed -kial denove travivi tiun junecan malsaĝaĵon? Sufiĉu diri, ke ni -okaze renkontiĝis unu tagon en soleca loko, kvazaŭ en la ombro de -ruinigita kastelo, la lulilo de liaj fieraj antaŭuloj. Li mokridis, -kaj mi incitegis lin. Li la unua kuraĝis meti manon sur min, kaj ni -sovaĝe interbatalis. Dio sole scias, kio estis en niaj koroj; ĉu -nur deziro venki por montri superecon, ĉu mortigema malamo. Fine per -peza bastono mi faligis lin teren. Dio pardonu al mi tiun baton! Ja, -laŭdo estu al Lia Nomo, Li jam de longe pardonis. De tiam mi neniam -plu portis bastonon.—</p> - -<p>Dum kelke da minutoj la malsanulo silentis kaj enpensiĝe rigardis -en la spacon, kvazaŭ li forgesus la ĉeeston de sia filo. Leonardo -restis senmove, tenante la manon de la patro. Lia vizaĝo estis pala, -kiel statuo;<!-- pagho 24 --> nur liaj esprimoplenaj okuloj montris profundajn amon -kaj kompaton. Fine la malsanulo ree parolis:</p> - -<p>—Li tiam ankoraŭ vivis. Vundita kaj dolore laca mi trenis min -ĝis la domo de la vilaĝa policano kaj lasis lin aresti min. Helpo -alvenis tro malfrue; la juna nobelo jam estis senviva. Ho ve! mankas -al mi la fortoj priskribi la rapide sin sekvantajn okazintaĵojn. -Ĉiuj malfavoris min, ĉiuj, krom mia amatino. Sed tion mi tiam -ne sciis. Dank’ al la lerteco de mia advokato, la verdikto estis, -laŭ stranga skota leĝo, "ne pruvita". Oni ne povis pruvi intencon -mortigi, kaj la supozo venkis, ke, defendante mian propran vivon, mi -malfeliĉe mortigis la atakinton. Mi do estis kovrita de honto, tamen -libera min kaŝi ie, kie mi estos nekonata. Mi ne volas dolorigi -al vi la koron per priskribo de la terura stato de mia animo en la -daŭro de la sekvintaj jaroj. Teruraj travivaĵoj! Oni mensogis al -mi, dirante, ke ĉiuj konatoj, ĉiuj, eĉ Marta, malestimegas min. -Ili mensogis. Tio estis la fatalaĵo, kiu dum multaj jaroj malbenis -mian vivon. La plej malbona afero estis la anima maldolĉeco, kiu -tiam regis min. Ho! kiom da vanaj, malsaĝaj, eĉ pekaj penadoj -forgesi, forgesi la pasintaĵon! Kiel tio estus ebla! Sed mi ne volas -priskribi ilin detale ... kial fari tion? Mi vojaĝadis eksterlande; -mi febre dronigis min en nebonaj distraĵoj kaj entreprenoj. Pri -ĉi tiuj lastaj mi parolos poste. Du jarojn post tiu malfeliĉa -okazintaĵo mi edziĝis, vane serĉante forgeson en edzeco. Ĝi -estis tre malfeliĉa edzeco. Neniam, filo mia, eniru tiun sanktan -kunulecon sen vera, reciproka amo; fari tion estas peko kontraŭ Dio -kaj kontraŭ la virino. Nelonge post via naskiĝo via patrino mortis, -kaj, kiel vi rememoras, via onklino Johana, bona virino, prenis sur -sin vian edukon en la<!-- pagho 25 --> daŭro de ses aŭ sep jaroj. Dume mi denove -travagis la mondon kiel Kain kun terura ŝarĝo sur la animo, vane -penante forkuri de mi mem, vane penegante pruvi al mi mem, ke Dio ne -ekzistas. Vortoj mankas al mi por priskribi la terurecon ... ne, ne, -mi ne volas turmenti vin senbezone. Mi dubis pri la ekzisto de Dio, -sed mi fariĝis absolute certa pri la ekzisto de Satano.—</p> - -<p>La parolanto denove silentis kaj fermis la okulojn. Lia tuta korpo -ektremetis kaj poste senmoviĝis. Timo ekkaptis Leonardon, ke la -animo de la amata patro jam forflugis. Sed ne; ankoraŭ li spiretis. -Post kelkaj minutoj da peza silento la juna viro leviĝis kaj iris -al la fenestro. Li elrigardis en la nokton kun dolorplena koro, -demandante sin, ĉu ne pli bone estus deziri, preĝi, ke la patro -tiel fordormu la lastan horon, ne sciiginte al li la ceteran parton -de sia doloriga rakonto. Duonhoro pasis. Ĝi ŝajnis al Leonardo -eterneco. Fine li volis elŝteli sin el la ĉambro por paroli kun -Anjo, kiam lia patro vokis lin per trankvila voĉo:</p> - -<p>—Mia filo; ne eliru.</p> - -<p>—Bone, kara patro; ĉu mi povas doni al vi ion?</p> - -<p>—Ne, nenion, krom trinko da akvo ... Dankon. Mi sentas min nun pli -forta, sufiĉe forta por daŭrigi mian rakonton ĝis la fino. Sopiro -al vi, karulo, igis min reveni Anglujon, kiam vi estis sepjarulo. -Tiam mi sciiĝis de mia iama advokato, ke unu jaron antaŭe Marta -estis pro soleco kaj malriĉeco devigata edziniĝi kun, laŭ supozo, -riĉa sinjoro en Londono, kaj ke la edzeco estis malfeliĉa. Ŝi -havis tri infanojn, el kiuj nur unu, la plej juna filino, ankoraŭ -vivas. Unu jaron post la naskiĝo de tiu filino ŝi fariĝis vidvino -sen monrimedoj, sen proksimaj parencoj, krom kuzo de la mortinta<!-- pagho 26 --> -edzo, preskaŭ mezaĝa vidvo kun unu infano, tri- aŭ kvar-jara -knabo. Ŝi edziniĝis kun li. Nelonge poste mi eltrovis tion. Denove -tro malfrue. Sed intertempe, trovinte per la mirinda, nemeritita -favoro de Dio pacon en Li, mi povis elporti tiun sortobaton. Tamen, -pelate de nevenkebla amo mi serĉis oportunan okazon esti apud ŝi, -sub nova, laŭleĝe alprenita nomo. Malgraŭ tre granda ŝanĝo, -kiun la pasintaj dek ok jaroj faris je mia eksteraĵo, ŝi tuj -rekonis min. Konsente kun ŝi mi akceptis vakantan oficon kiel -farm-administranto de ŝia edzo, sinjoro Hugo Vincent...</p> - -<p>—Ho! patro,—Leonardo ekdiris mallaŭte kun granda surprizo,—ĉu -do, la mortinta sinjorino Vincent estis via Marta? Nun mi scias, kial -ŝi estis por mi ĉiam tiom bonkora.</p> - -<p>—Jes, knabo mia. Nun mi devas rapidi; la fino alproksimiĝas. Jam...</p> - -<p>Dum momento li silentis kaj poste denove ekparolis:</p> - -<p>—Neniu en la vilaĝo sciis ion pri mia malfeliĉa historio, -kaj eĉ hodiaŭ neniu, krom Anjo, suspektas, kiu mi estas. Ni -neniam renkontiĝis, krom en la ĉeesto de aliaj personoj. Nu, -nemultajn horojn antaŭ ŝia morto mi ricevis sekretan peton de -sinjorino Vincent, ke mi tuj venu. Anjo kaŝe kondukis min en ŝian -dormoĉambron. Tuj mi vidis, ke ŝi estas mortonta. Ho, mia koro -preskaŭ rompiĝis! Per malmultaj vortoj ŝi sciigis min, ke la -pasintan nokton ŝi havis teruran, realsimilan vizion en sonĝo: Ŝi -vidis Lornan kiel jam plenkreskintan fraŭlinon en granda morala -danĝero. Ŝi volis diri al mi, kiel kaj de kiu, sed en tiu sama -momento ni aŭdis la voĉon de sinjoro Vincent en la vestiblo, kaj -ŝi nur povis kun larmoj petegi kaj ĵurigi min, ke mi gardu la -amatan knabinon post ŝia morto. Plej fervore<!-- pagho 27 --> mi ĵuris, adiaŭe -kisis ŝian manon kaj rapidis el la ĉambro.—</p> - -<p>Sinjoro Marston ĝemis kaj post kelke da momentoj parolis plue per -jam pli malfortiĝinta voĉo:—Mi amas la dolĉan knabinon, kvazaŭ -ŝi estus mia propra infano. Sed nun, ho ve! mi mem ne povos plenumi -mian ĵurpromeson... Tio premas al mi la koron... —Turnante sin -al Leonardo kun peteganta rigardo en la okuloj, kiuj jam montris -signojn de proksimiĝanta morto, li diris:—Ĉu vi, kara knabo ... -por plidolĉigi al via patro la trapason tra la malluma valo de l’ -morto ... ĉu vi volas preni sur vin la plenumon de tiu ĵurpromeso?</p> - -<p>—Koncerne ĉi tiun deziron, kara patro, vi povas morti trankvile. -Plej volonte kaj solene mi ĵuras, ke mi volas preni sur min tiun -devon. Lorna estas dolĉa infano, kaj tio estos por mi sankta kaj -agrabla devo.</p> - -<p>—Dankon, Lenĉjo. Dio benu vin ...</p> - -<p>La mortonto denove fermis la okulojn, kaj solena silento regis en -la ĉambro en la daŭro de duonhoro. Leonardo rigardis la karan, -palan vizaĝon de la patro kun profunda amo kaj akra kordoloro.—Nur -malmultajn minutojn plu,—li diris al sia tremetanta koro,—kaj la -plej karega estaĵo, kiun la mondo entenas por mi, estos for.—Subite -la malsanulo ree moviĝis. Lace malferminte la okulojn, li ekparolis:</p> - -<p>—Unu aferon plu, knabo mia. Mi ne estas tia neriĉulo, kia oni -min supozas. Efektive mi posedas... Ne, ne "posedas", mi disponas -sufiĉegan riĉaĵon... Sed mi nur rigardas min kiel administranton, -ĉar ... kara knabo ... jam mankas al mi la fortoj por rakonti pli -detale .... poste venis al mi la ... la terura konvinko, ke tiuj -riĉaĵoj ne akiriĝis honeste, tio estas<!-- pagho 28 --> ne per rimedoj, kiujn Dio -povas aprobi... Oramasigaj entreprenoj en Sta. Tomaso kaj Putumajo. -Ho ve! aferoj, kiujn mi poste ne povis malfari... Leonardo, vi -trovos ĉiujn detalojn kaj informojn pri la uzo, kiun mi faradis -el tiu mono ... jen en la forta kofro ... bonfaraj institucioj kaj -aliaj aferoj... Lenĉjo, de la tago de mia renaskiĝo mi ne uzis -eĉ unu pencon el tiu malbone akirita mono por mia persona profito, -nek por via. Ne tuŝu ĝin, mi petas. Mi <em>deziras</em>, karulo, ne -<em>devigas</em> vin, nur deziras, ke vi daŭrigu... Vi povas plene fidi -miajn administrantajn prokuristojn, sinjorojn Hunter kaj Inman en -Londono... Ĉu....</p> - -<p>La voĉo de la mortanto fariĝis pli kaj pli malforta kaj fine tute -neaŭdebla. Leonardo sin klinis antaŭen kaj diris:</p> - -<p>—Jes, patro, tre volonte mi promesas, ke mi tuŝos tiun monon por -nenia persona profito.</p> - -<p>Li apenaŭ rimarkis ekbalanceton de la kapo de la patro; nenion plu. -Dum longa tempo li rigardis la karan vizaĝon. En la duonlumo ŝajnis -al li, ke ĝiaj trajtoj fariĝis pli kaj pli pacaj, ke la aspekto de -doloro malaperis el ĝi, kaj ke eĉ la sulkoj iom glatiĝis. Fine -Leonardo eksciis, ke la spirito de lia patro jam forlasis sian teran -ujon kaj iris al sia eterna ripozo.</p> - -<hr class="short" /> - -<p>Fraŭlino Leggat kaj Delfino Haverford ofte pasigis varman someran -posttagmezon en la ombro de la granda ulmo, sub kiu ni konatiĝis -kun ili antaŭ kelkaj semajnoj. Prefere ili legis kune novan romanon -aŭ klasikajn poeziaĵojn; ambaŭ alterne voĉlegis kelkajn paĝojn. -Hodiaŭ posttagmeze Delfino legis la unua, sed, kontraŭ sia kutimo, -neatente, kaj jam post legado de<!-- pagho 29 --> nemultaj paĝoj ŝi donis la libron -al la onklino, petante ŝin, ke ŝi daŭrigu la legon. Fraŭlino -Leggat pensis, ke ŝi komprenas la kaŭzon de la malgajeco kaj -priokupiteco de la nevino kaj pro tio antaŭe elektis por la legado -atentodevigan, novan romanon de ekfamiĝanta aŭtoro, kies lerte kaj -ĉarme pentritaj roluloj certe tenados ŝian intereson. Ŝi daŭrigis -la legon, penante per zorga modulado de la voĉo rekapti la atenton -de la pli juna virino. Tiom ŝi estis absorbita, ke dum kelka tempo -ŝi preskaŭ ne atentis la nevinon. Ial tamen ŝi levis la okulojn -kaj ekrigardis ŝian vizaĝon. Terurite ŝi lasis fali la libron el -la mano, kaj en la daŭro de kelke da momentoj ŝia koro preskaŭ -ĉesis bati. La okuloj de Delfino, kvazaŭ vitrigitaj, rigardegis -en la spacon. Sia vizaĝo estis pala kaj ŝiaj trajtoj montris tian -malmolecon kaj tian strangan esprimon de malboneco, ke la kompatinda -malsanulino eksentis kapturniĝon pro konsternego. Fine ŝi ekkriis:</p> - -<p>—Delfino, kio estas al vi? ... Respondu! Ho, mia Dio, kion signifas -tio?—</p> - -<p>Plena minuto pasis. Poste la vizaĝo de Delfino subite malrigidiĝis -kaj alprenis preskaŭ sian kutiman mienon. Vagpense ŝi respondis:</p> - -<p>—Mi supozas, ke mi estis profunde enpensiĝinta, onklino; negrave.</p> - -<p>—Sed, kara knabino, via vizaĝo aspektis tiel ... mi ne povas trovi -vortojn por priskribi ĝin, tiel strangega, terura!</p> - -<p>Ankoraŭ indiferente, Delfino diris:</p> - -<p>—Efektive?</p> - -<p>—Jes. Io tre terura okazis, kio aspektigis vin tiele. Ĉu vi ne -povas konfidi al mi, kio okazis?</p> - -<p>Iom pli nature kaj laŭ sia kutima parolmaniero Delfino parolis, pli -kaj pli varmiĝante:</p><!-- pagho 30 --> - -<p>—Mi ne volis dolorigi vin, onklino Ida; mi timis tro eksciti vin. -Sed se vi volas scii, kio okazis, mi parolos. Roberto Travers -efektive mortis, laŭ nia nuna scio, en tiu sama tago, kiam mi vidis -lian spiriton en la lagovalo. Ne tremu, kara onklino. Mi ne dubis pri -tio eĉ unu momenton. Tial, kiam la novaĵo alvenis pri lia morto, -mi jam estis tute preparita. Antaŭ tri semajnoj, do iom pli ol unu -semajnon post la aperaĵo, Estero Travers ricevis oficialan komunikon -de la brita konsulo en Tanĝero, ke iu sinjoro Roberto Travers estas -mortigita de aro da Berberoj. Estero tuj petis pluajn informojn pri -la preciza dato kaj horo de lia morto. Ni nun senpacience atendas la -respondon de la konsulo.</p> - -<p>Delfino eksilentis, kaj ŝia vizaĝo denove iom malmoliĝis. -Fraŭlino Leggat penis paroli, sed ne povis. Nerve ŝi tordis kvaston -de sia ŝalo kaj eĉ ne kuraĝis rigardeti la vizaĝon de la nevino. -Post momento ĉi tiu ree parolis:</p> - -<p>—Hugo devas respondi pri tiu mortigo...</p> - -<p>Tuj la maljuna sinjorino petege rediris:</p> - -<p>—Ho, Delfino, ne lasu tian penson regi vin!</p> - -<p>—Mi ne povas malhelpi ĝin. Ĉu vi volas aŭdi la daŭrigon, -onklino?</p> - -<p>En la koro de la amema maljunulino interbatalis diversaj emocioj: -timego, scivolemo pro amo al la nevino, kaj neklare sentata espero -eltrovi argumentojn kontraŭ ŝia stranga kredaĵo. Fine ŝi diris -heziteme:</p> - -<p>—Vi scias, ke tiaj okultaĵoj plenigas min per teruro, kvankam mi -tute ne povas kredi, ke ili estas realaj; sed se mi iel povos al vi -helpi retrovi vian animpacon, mi volonte aŭskultos.</p> - -<p>—Nu, onklino, mi mem dufoje komunikiĝis kun la spirito de Roberto, -kaj tiel...</p><!-- pagho 31 --> - -<p>—Ho, Delfino, malgraŭ via promeso, ne plu submeti vin al tiuj -strangaj halucinacioj? Kial, karulino, kial vi persistas elmeti vin -al tiaj danĝeroj?</p> - -<p>—Mi antaŭvidas nenian teruran sekvon; kaj en ĉi tiu okazo la -tento estis tro granda; sopirego komunikiĝi kun la amata viro -superregis min. Mi volis demandi lin, ĉu li ankoraŭ amas min; ĉu -li estas feliĉa ktp. Ho, kia travibra ĝojo, ricevi la certecon, ke -li ankoraŭ ekzistas, ke li povas esti kun mi, almenaŭ kelkafoje. -Eble lia kara spirito estas apud ni en la nuna momento. La unuan -fojon Estero kaj mi kune uzis la "planchette", sed poste mi sola -uzis liberan krajonon. Kiel ordinare, mia mano moviĝis facile, kaj -mi ricevis tujajn respondojn al niaj demandoj. Estero konservas la -komunikaĵojn. Li sciigis al ni, ke li ankoraŭ ne estas feliĉa, sed -ne estas permesate al li priskribi sian nunan staton. Ankaŭ ke ni -ne povus kompreni; ni scios pli poste. Responde al demando de Estero -venis la sciigo, ke Hugo mensogis al li pri mi. Pli ol tion mi ne -volas ripeti, vi ne povus elporti ĝin. Sed, onklino, mi jam konas -liajn dezirojn, kaj mi plenumos ilin je kia ajn kosto...</p> - -<p>Ŝiaj okuloj denove alprenis teruran, vitrecan rigardon, kaj ĉiu -trajto en ŝia vizaĝo montris furiozecon. Kvazaŭ parolante al si -mem, ŝi plue diris, mallaŭte, tamen per voĉtono, kiu tremigis la -maljunan sinjorinon, kuŝantan sur la litseĝo:</p> - -<p>—Mi ja scias, kiamaniere mi povas puni lin ... eĉ se mi pagus por -tio per mia animo.</p> - -<p>La lastaj vortoj estis parolataj tiel malklare, ke fraŭlino Leggat -ne komprenis ilian signifon. Efektive dum kelkaj minutoj ŝi estis -tro terurita por paroli, eĉ por klare pensi. Fine, regate de forta -deziro alporti ioman trankvilon al la turmentata, duonfreneza animo -de la<!-- pagho 32 --> amata nevino, ŝi ekparolis milde, kvankam ŝia propra koro -preskaŭ rompiĝis:</p> - -<p>—Mia kara Delfino, mi petegas vin, karulino, ne lasu venĝemajn -pensojn tiom superregi vin. Mi bone konas vin, kaj mi scias, ke pro -troeksciteco vi ne estas responda pri via diro. Ho, trankviliĝu; -post kelka tempo vi estos pli serena kaj rigardos vian elreviĝon jam -el pli racia vidpunkto. Mi ankaŭ spertis kruelegan elreviĝon, kiam -mi estis junulino, sed per la helpo de Dio mi forpelis la mallumajn -pensojn el mia koro, kaj trovis en rezignacio kaj vivo dediĉita -al bonfarado pli grandan animpacon, ol mi iam antaŭe imagis ebla. -Kvietigite mi eltrovis, ke multaj aliaj suferadas eĉ pli akrajn -kordolorojn kaj pli profundan mizeron, ol mi, kaj, prizorgante tiajn, -mi plenigis mian koron per kontento kaj feliĉo. La plej feliĉa vivo -estas sinofera vivo por aliaj. Tial mi laboris, ĝis tiu surfervoja -malfeliĉaĵo kuŝigis min sur liton de suferado. Sed mi ne plendas. -Dio favorkore forprenis el mia koro ĉian emon al plendo, kaj nun la -memoro mem de bonfaroj, alportintaj feliĉon al multaj mizeruloj, -estas tre dolĉa kaj mirige subtenas min.</p> - -<p>Ŝi eksilentis kaj kun rigardo, esprimanta kortuŝan amon kaj -petegon, serĉis la okulojn de la korpremata nevino. Delfino intence -forturnis duone la vizaĝon por eviti la rigardon de la onklino. Dum -mallonga momento stariĝis en ŝia dolorŝirita koro akra batalo: -Ŝia amo al tiu sindonema, nobla estaĵo kaj ŝiaj naturaj pli bonaj -ecoj penis gajni superecon super ĉiu al ŝi fremda impulso, ĉiu -stranga, apenaŭ konsciata regantaĵo.</p> - -<p>Terura, sortoplena krizo okazis: la mistera regantaĵo venkis.</p> - -<p>Rigardegante, preter la malsanulino sur la litseĝo, en<!-- pagho 33 --> la direkto -al la aretoj da ulmoj apud la lageto, ŝi ekparolis:</p> - -<p>—Tre kredeble niaj karakteroj estas sufiĉe malsimilaj. Vi estas tro -bona por ĉi tiu mondo; tia mi ne estas. La vundo en mia koro estas -tro profunda por cikatriĝi per bonfarada plastro.</p> - -<p>Subite ŝi leviĝis kaj diris per sindevige ŝanĝita voĉtono:</p> - -<p>—Mi volas sciiĝi, kial Mario ankoraŭ ne alportas la -temanĝilaron.</p><!-- pagho 34 --> - - - - -<h2>ĈAPITRO II</h2> - - -<p>Dek jaroj pasis.</p> - -<p>Granda internacia kongreso de Esperanto ĵus finiĝis, kaj centoj da -gajaj festintoj preparis sin forlasi la kongresurbon la morgaŭan -tagon en multaj direktoj. Ĉie ĉe la Esperantista popolo regis -gaja, kora frateco kaj plena kontento pro la bela sukceso de la -tiujara festo. Ĉi tie kaj tie, sur la stratoj, en la vestiblegoj -de la stacidomoj, apud publikaj konstruaĵoj ktp. vidiĝis senĝene -babilantaj grupetoj da Esperantistoj, kies lingvo kaj multenacieco -altiris la atenton de la preterpasantoj.</p> - -<p>La vetero dum la kongreso estis brila, sed tre varma, kaj multaj -partoprenintoj, precipe kelkaj el la ĉefoj kaj bone konataj -laboremuloj, sentis streĉon de siaj fortoj. Multaj do sopiris al -postkongresa ripozo en kvieta libertempejo, kie ili povos en zorge -elektita rondeto da samideanoj trankvile reĝui la feliĉajn tagojn -per interŝanĝo de travivitaĵoj.</p> - -<p>En ĝardenangulo de unu el la malpli luksaj hoteloj malproksime de -la centro de la urbo, sidis ĉirkaŭ ronda tablo aro da kongresanoj, -ses sinjoroj kaj kvar sinjorinoj, venintaj el kvin malsamaj nacioj. -Tri el la sinjoroj estis gazetistoj kaj unu estis fama rusa -literaturisto. La vespermanĝo finiĝis, kaj kelnerino, forportinte -la manĝilaron, eklumigis kelkajn lampionojn, pendantajn de branĉoj -super la tablo. Dum kelke da minutoj la ĝis tiam vigla interparolo -iom kvietiĝis, kaj la plimulto de la<!-- pagho 35 --> kuntablanoj, lacigite de -la multafera tago, fordonis sin al la ĝuo de la rava beleco kaj -trankvileco de la vespera pejzaĝo, kiu sin etendis trans malalta -muro apud ili.</p> - -<p>Unu el la sinjorinoj, germana fraŭlino, sin apogante sur la supro de -la muro, kaj reve rigardante en mallumiĝantan valon, ekparolis kun -sincera fervoro:</p> - -<p>—Homo, kiu, alrigardante tian vidaĵon en tiaj perfektaj -cirkonstancoj, ne sentas inklinon elspiri poemon... ne indas nomiĝi -homo.</p> - -<p>—Vi estas prava, fraŭlino Gundrum,—diris la rusa -literaturisto,—kaj tio eble ne estas maloportuna elprovilo pri -tio, ĉu iu vere indas tiun altan nomon. Mi kore kompatas ĉiun -homon—permesu ĉi tiun signifon—al kiu tute mankas la poezia vejno, -kaj mi tute ne povas al mi prezenti, kiel homo povas esti vere -feliĉa sen poeziemo.</p> - -<p>Post mallonga silento maljuna sinjoro, germano, ekprenis la parolon:</p> - -<p>—Se ekzistas unu fakto, kiu jam antaŭ multaj jaroj funde konvinkis -min, ke Esperanto estas vivipova afero, ĝi estas jena, ke de l’ -komenco tiom multaj adeptoj sentis sin inspirataj kanti en tiu -lingvo, kaj esprimi per ĝi poeme siajn plej profundajn emociojn.</p> - -<p>Post kelkaj konsentaj diroj de aliaj, usona gazetisto demandis:</p> - -<p>—Ĉu iu povas sciigi al mi, ĉu sinjoro Leonardo Marston ankoraŭ -estas ĉi tie? Mi tre volas konsentigi lin, se eble, verki por nia -gazeto serion da artikoloj pri siaj idealoj. Mi penis kapti lin -tuj post lia grandioza parolado en la Filharmoniejo. Li estas tro -sindetenema.</p> - -<p>—Jes,—respondis la rusa literaturisto,—li ankoraŭ estas en la -urbo, sed li foriros morgaŭ matene, mi pensas, al <i lang="fr">En Allier</i>, -kvieta, svisa vilaĝo, por kelktaga<!-- pagho 36 --> ripozo. Li meritas ripozon, -laborinte kiel galerosklavo. Mi intencas publikigi, kun lia permeso, -laŭvortan tradukon de lia parolo.</p> - -<p>La juna germanino ekkriis:</p> - -<p>—Li estas tre interesa persono. Kia kortuŝa elokventeco; kiaj altaj -idealoj! Mi asertas, ne timante kontraŭdiron, ke lia parolo pri la -amo, kiel la sola, sufiĉa dinamiko de pacmovadoj, estos la plej -elstaranta okazintaĵo de la tuta kongreso.</p> - -<p>Energie ekbalancante la kapon, la maljuna germano konsentis:</p> - -<p>—Sen ia dubo, fraŭlino Gundrum, sen ia dubo. Mi eĉ asertas plie: -tiu parolo estas epokofara; ĝi helpos meti nian Esperanto-movadon -sur pli altan, noblan, vere spiritan nivelon.</p> - -<p>Alia sinjorino, rumanino, kies nacieco estis temo por diskutoj dum la -unuaj tagoj de la kongreso, diris:</p> - -<p>—Mi jam multfoje bedaŭris, ke mi ne ĉeestis tiun kunvenon; mi -partoprenis fakan kunsidon de la internacia asocio de flegistinoj. -Kiel ofte oni ĉe niaj kongresoj bedaŭras, ke oni ne povas esti en -du aŭ tri lokoj samtempe! Amikino mia sciigis al mi, ke sinjoro -Marston eĉ pli amplekse malvolvis siajn pensojn en speciala kunveno -de la K.E.L. (tio estas Kristana Esperantista Ligo) kie, kompreneble, -li povis pli senĝene paroli.</p> - -<p><i>Franca gazetisto</i>:—Mi aŭdis pri tio. En sia granda parolado -en la Filharmoniejo sinjoro Marston certe ĝisiris la limon de -kongresa konveneco, enkondukante religiajn pensojn—ekvidante, ke -la maljuna germano volas interĵeti proteston, li aldiris:—mi ne -diras, ke li translimiĝis, tute ne. Kvankam mi ne povas kunsenti -kun li multrilate, mi ne povas ne atribui al li noblan sincerecon -kaj tre laŭdindan deziron nutri altan idealismon<!-- pagho 37 --> en nia movado. -Ambaŭ, la praktika kaj la idealema flankoj de Esperanto devas esti -egale akcentataj. La mondo estas tro praktika, por aŭskulti nurajn -idealistojn, kaj ĝi estas tro idealema, por atenti sole praktikajn -aferojn. Sed, aparte de la profunda religiemo subkuŝanta lian -parolon, mi plenkore admiris lian ardan elokventecon kaj lian belan, -fluan lingvaĵon.</p> - -<p><i>Franca sinjorino</i>:—Mi ankaŭ. Malofte mi aŭskultis tian flaman -kaj samtempe—pri tio mi ne dubas—tute senafektan, senkonscian -elokventecon. Oratoro, laŭ mia opinio, neniam estas elokventa, se li -estas memkonscia. La bone elektitaj frazoj elŝpiniĝis ja senpene, -glate kaj sen emo kaptaĉi efektojn.</p> - -<p><i>Germana instruisto</i>:—Leginte kelkajn el liaj artikoloj, precipe en -germanaj kaj anglaj Esperanto-gazetoj, mi atendis altaniman parolon; -tamen mi devas konfesi, ke ĝi superis mian atendon. Kelkaj el liaj -spritaj kaj sentoplenaj diraĵoj jam estas en nia lando kaj ankaŭ -en Anglujo—ĉu ne, sinjoro Lumsden?—"<i lang="en">Household-words</i>", hejmaj -sentencoj.</p> - -<p><i>Fraŭlino Gundrum</i>:—Mi notis stenografie, laŭ elpensita de mi -privata sistemo, kelkajn aforismojn.</p> - -<p><i>La rumanino</i>:—Ho! fraŭlino, citu al mi kelkajn, mi petas.</p> - -<p><i>Fraŭlino Gundrum</i>:—Mi ne rememoras multajn laŭvorte, sed unu -neforgeseble sin gravuris sur mia animo: Post sia bela panegiraĵo -pri universala amo li diris:—La vorto "Esperanto", ĉu parolata, -aŭdata aŭ pripensata, plenigas niajn animojn per ĝojego kaj -entuziasmo. Ĝi estas por ni sankta vorto. Tamen mi persone, en -revema humoro, ne povas kelkfoje ne preferi la vorton "<em class="gesperrt">Amanto</em>". -Mia idealo por la Esperantistaro estas, ke ĝi fariĝu ne nur popolo -"<em class="gesperrt">esperanta</em>", sed<!-- pagho 38 --> ankaŭ popolo internacie "<em class="gesperrt">amanta</em>". Plue, neniam -foriĝos el mia memoro la bildo de sinjoro Marston, kiam, paŝinte -antaŭen ĝis la rando de la estrado, li diris milde sed tre fervore, -kun ambaŭ manoj etenditaj:—"Ho, miaj amikoj—materialistoj! -Via sindonemo kaj via entuziasmo ne estas ja malsuperaj al ĉies -ajn fervoro; sed, permesu al mi diri, ke vi ne povas paroli pri -universala frateco sen universala patreco, la patreco de Dio. -Esperanto—la lingvo kaj ankaŭ la movado—estas Diodonita donaco. -Parenteze mi volas diri, ke la fakto, ke ĝi venis al ni pere de -homo apartenanta al tiu gento speciale favorata de Dio, estas por -mi treege signifoplena fakto. Kaj per ĉi tiu donaco Li volas beni -la tutan homaron, sed Li ne volas esti elŝovita el nia movado." Li -aspektis majesta, kiel greka dio en moderna drapaĵo.</p> - -<p><i>La franca gazetisto</i>:—Efektive ĝuste tia; kaj mi timas, ke ne -malmultaj fraŭlinaj koroj rompiĝas pro li. Ekzemple...</p> - -<p><i>La edzino de la franca gazetisto</i>:—Ne, Victor, ne citu la nomon de -la kompatindulino; mi scias, pri kiu vi aludas. Ne decas.</p> - -<p><i>La germana maljunulo</i>:—Ĉu li estas ankoraŭ fraŭlo?</p> - -<p><i>Tri sinjorinoj kune</i>:—Jes, ankoraŭ fraŭlo.</p> - -<p><i>La germana maljunulo</i>:—Tiom pli bone. Nu, kelkaj diraĵoj de nia -amiko donis al mi materialon por serioza medito. Multaj pensemuloj ne -facile forgesos lian pasian petegon pri alpreno de pli alte spirita -konscio en nia movado. Precipe mi primeditis la jenajn vortojn:—"Oni -aŭdas multon en Esperantujo pri ‘Tutmonda Frateco’ ktp. Nenio -povus esti pli aprobinda, ĉar vera frateco estas la plej potenca -ilo por levi la premegatajn popolojn kaj klasojn. Tamen, amikoj -miaj, malgraŭ nia tuta fervoro<!-- pagho 39 --> kaj entuziasmo kaj sindonemo, nura -evangelio de humaneco, eĉ de homa amo, neniel sufiĉos: Ni bezonas -Dian amon, klopodantan en ni kaj per ni."</p> - -<p><i>La franca gazetisto</i>:—Sed, malfeliĉe, multaj "samideanoj" ne povas -simpatii kun li, kaj kelkaj malkaŝe malaprobas lian laŭdire altan -spiritan nivelon kaj eĉ nomos tion babilaĉo.</p> - -<p><i>La rusa literaturisto</i>:—Sendube; sed mi estas tre kontenta aŭdi -vin diri: "malfeliĉe".</p> - -<p><i>La franca gazetisto</i>:—Mi uzis la vorton tre sincere. Neniu serioza -studanto de la historio de l’ homaro kaj de la homa koro povas -ne konscii, ke io, krom nure homaj rimedoj, estas bezonata, por -alproksimigi la celon, kiun miloj da altanimaj Esperantistoj metis -antaŭ sin.</p> - -<p><i>La germana maljunulo</i>:—Ĉu oni aprobas aŭ malaprobas, la parolo -okazis, kaj nepre bonefikos sur la Esperantistaron. La efekto estos -neelradikigebla.—</p> - -<p>Neniu el la okaze kunveninta amikaro volis aŭ kuraĝis kontraŭdiri -ĉi tiun emfaze diritan opinion, kaj la konversacio iom post iom -transiris en aliajn temojn.</p> - -<hr class="short" /> - -<p>La tagoj, kiujn Leonardo Marston pasigis en la ĉarma, kvieta vilaĝo -<i lang="fr">En Allier</i> kaj ĝia ĉirkaŭaĵo, estis por li tagoj de senmiksa, -trankvila ĝojo kaj sendube ankaŭ por la areto da amikoj, kiuj -loĝis kune kun li en negranda, sed elektita pensiono.</p> - -<p>Jam dum la dua parto de la kongresa semajno, kiam li fariĝis unu -el la ĉefaj allogaĵoj por multaj pensemaj laborantoj, li sentis -deziron foriri tuj post la ferma kunsido kaj tute sola pasigi unu -aŭ du semajnojn en bela kvieta loko por ĝui ripozon kaj meditadon. -Sed la petoj de kelkaj amikoj, kiujn li jam renkontis ĉe antaŭaj -kongresoj<!-- pagho 40 --> kaj en kunvenoj en Londono, kaj kiuj montris al li grandan -simpation, igis lin venki tiun inklinon kaj konsenti partopreni -ekskurson al belega ripozejo en Svisujo.</p> - -<p>La amikaro konsistis el nur ses personoj. Du el ili estis usonanoj el -Boston, dunaskitaj fraŭloj, kies aĝo estis je la transa flanko de -kvardek. Sinjoroj Fleming estis viroj de rimarkinda amindeco, amataj -de ĉiuj kaj bone konataj ĉe la internaciaj kongresoj de Esperanto -kiel "la karaj ĝemeloj". Ilin akompanis juna nevino, dekkvinjara -knabino, kiun ambaŭ hontinde dorlotis. Fraŭlino Geraldino Kennedy, -ĉarma, sprita petolulino, estis tre korligita al siaj du molkoraj -onkloj, al kiuj ŝi tre egalmezure dividis siajn karesojn kaj -incitetojn.</p> - -<p>La ceteraj anoj de la grupeto estis sinjorino kaj sinjoro Harding. -Intence mi skribis: "sinjorino kaj sinjoro", ĉar, efektive, la -edzino majstre "ludis la unuan violonon". Horacio Harding, almenaŭ -dek kvin jarojn pliaĝa ol ŝi, estis tute kontenta "ludi la duan -violonon", plenumi ĉiujn ŝiajn dezirojn, kaj iri ĉien, kien -ŝi proponis iri, kondiĉe, ke ŝi ne senigos al li tro longe -okazojn por ludi viston aŭ diskuti bienulajn kaj leĝajn aferojn -rilate al bienoj, pri kiuj li opiniis sin spertulo. Li estis aminda -angla sinjoro kun ronda, ruĝeta, senbarba vizaĝo kaj preskaŭ -arĝentoblankaj haroj. Estus malfacile trovi sur la kvin kontinentoj -sinjoron, kombinantan en si pli perfekte bonkorecon, gajecon kaj -simplanimecon kun natura, senafekta digno. Nenio pli feliĉigis lin, -ol vidi sian ĉarman edzinon admirata, la adorata kaj senrivala -estrino de la sociaj rondoj, al kiuj ili apartenis. Sinjorino Harding -estis sprita, bela, brila. Ŝia patrino estis italino de nobela, sed -malriĉiĝinta familio, kaj ŝia patro estis oficiro de la brita -mararmeo. De la unua ŝi heredis<!-- pagho 41 --> vivecon, poeziemon, kaj de la -dua dignon kaj emon al altaj idealoj. Ŝi estis tre fervora, lerta -Esperantistino, verkintino de kelkaj, ĉie ŝatataj poemoj, por kiuj -ŝi mem komponis beletajn melodiojn. Sinjoro Harding, aliflanke, -kvankam li plej diligente studadis Esperanton kaj plej laŭdinde -faris sian eblon entuziasmiĝi pri la Esperanto-movado, por plaĉi al -sia bela edzino, tamen atingis nur kompatindan gradon de flueco kaj -faradis ridindajn gramatikajn erarojn.</p> - -<p>Bela vespero malleviĝis sur la pacan vilaĝon. De ĉiuj flankoj -revenis de la laboro farmistoj kaj laboristoj; kelkaj gajkore kantis, -aliaj, kurbiĝinte sub pezaj laktujoj, entenantaj, mi ne scias -kiom da litroj da lakto, pasadis senhalte, konstante, kun senmovaj -vizaĝoj rigardante la vojon antaŭ si. Ŝajne tiuj lastaj estis -senkonsciaj pri la rava beleco de la pejzaĝo ĉirkaŭ ili.</p> - -<p>Ĉu alkutimeco al tiu beleco indiferentigis ilin kontraŭ ĝi? Ĉu -troa laborado obtuzigis en iliaj animoj ĉiun delikatan senton pri -naturaj belaĵoj? Ĉu vivado apud tiuj gigantaj montoj estigas pli da -facilanimeco kaj poeziemo, aŭ, male, pli da korpremateco kaj ioman -mankon de kapablo plenĝui la belecon, kiu tiom ravas vizitantojn el -aliaj landoj? Tiaj demandoj okupis la pensojn de Leonardo Marston -kaj de sinjorino Harding, kaj fariĝis temo de viva interparolo, dum -ili revenis, kune kun la ceteraj anoj de la grupeto, de posttagmeza -promeno.</p> - -<p>Alproksimiĝante al la vilaĝo kaj uzante vojeton, kondukantan tra -fruktarbejo, la ekskursanoj disiĝis en tri partojn. Fratoj Fleming -iris antaŭe, kaj, inter ili, sampatrujano, profesoro de botaniko, -kiu loĝis en najbara hotelo. La ĝemeloj, nekonsciaj pri la -belegaj vidaĵoj ĉirkaŭ ili, prilaboris la profesoron, por venki -liajn antaŭjuĝojn kontraŭ Esperanto. La prilaborato ankoraŭ, -sed<!-- pagho 42 --> malpli forte, penis pravigi sian diron, ke, koncerne lin mem, -li ĉiam trovis la latinan lingvon sufiĉa por korespondado kun -alilandaj scienculoj pri botanikaj aferoj. Centon da metroj post -ili sekvis Leonardo Marston kaj sinjorino Harding, kaj samdistance -malantaŭe venis, brakon ĉe brako, la iom dika sinjoro Harding kaj -la juna, gracia usonanino, Geraldino Kennedy. La sprita, senĝena -babilo de la knabino tre amuzis la maljunulon, kaj li atente -aŭskultis ŝiajn humorajn rakontojn pri travivaĵoj en amerika -edukejo. Subite li pli rapidigis siajn paŝojn kaj aspektis iom -distrita. Geraldino ekskuetis lian brakon kaj diris:</p> - -<p>—Vi tute ne aŭskultas, sinjoro Harding; pri kio vi meditas?</p> - -<p>—Ho, pardonu, fraŭlineto,—ĝentile respondis la bonkorulo,—ĵus -venis al mi penso: mi volas demandi la usonan profesoron, ĉu li -ludas viston.</p> - -<p>Estis aranĝite fari noktan ekskurson sur la plej altan monton de -la ĉirkaŭaĵo, "<i lang="fr">Rocher de Naye</i>", por rigardi de ĝia pinto la -sunleviĝon el malantaŭ la neĝokovritaj suproj de Bern’a Alparo. -Post longa diskuto oni unue decidis, ke Geraldino devos postresti kaj -enlitiĝi, ĉar, laŭ la opinio de la pension-mastrino, la supreniro -kaj, ankoraŭ pli, la malsupreniro estas iom danĝeraj. La zorgemajn -onklojn ektremetigis eĉ la penso, ke malfeliĉaĵo povos trafi la -karegan nevinon. Geraldino estis tre ĉagrenita kaj argumentis, -petegis, turmentis la onklojn, por ricevi permeson akompani ilin.</p> - -<p>—Nur imagu, miaj karaj gardistoj,—ŝi petole ekkriis,—reveninte -hejmen, vi, kun levitaj manoj kaj flamaj vizaĝoj, rapsodios pri -la sunleviĝo super la glora Bern’a Alparo, kiel la plej grandioza -vidaĵo sur nia mirinda planedo, kaj mi, mi devos stari apude kaj -konfesi,<!-- pagho 43 --> ke mi ne vidis ĝin, ĉar knabinetoj, kompreneble, devas -enlitiĝi, kiam vesperiĝas.</p> - -<p>La ĝemeloj maltrankvile kaj nedecideme rigardetis unu la alian; -neniu kuraĝis, la unua, cedi; neniu volis rekte rifuzi. Geraldino -petegis plue kun ŝajnĝemeto:</p> - -<p>—Mi vere pensis, ke vi amas min.</p> - -<p>Ambaŭ onkloj preskaŭ samtempe rediris:</p> - -<p>—Ĝuste pro tio, ke ni amas vin, karulino, ni deziras, ke vi ne -risku fali kaj elmeti vin al malfeliĉaĵo—aŭ io simila.</p> - -<p>—Nu, onkloj,—diris la belkreska knabino, alŝoviĝante al la du -viroj,—rigardu, mi estas preskaŭ tiel altkreska kiel vi (tamen -mankis al ŝi almenaŭ dek kvin centimetroj) kaj vi devas konfesi, -ke mi havas fortajn, flekseblajn membrojn, dum vi ... nu, vi ofte -plendas pri ektuŝoj de reŭmatismo.</p> - -<p>Sinjorino Harding proponis, ke oni malsupreniru vagonare anstataŭ -piede kaj, helpate de Leonardo Marston, aldonis sian elokventecon al -la petegado de la knabino. Fine ili venkis, kaj Geraldino ricevis -permeson partopreni la ekskurson, doninte fortan promeson, ne -malproksimiĝi de la flanko de la onkloj.</p> - -<p>Je la duono post la deka horo la grimpistoj, provizitaj per -alpobastonoj kaj varmaj ŝaloj, ekforiris, kompreneble sen sinjoro -Harding, kiu en la lasta momento decidis postresti kaj ludi viston -kun la usona profesoro kaj kelkaj aliaj gastoj en lia hotelo. La -nokto estis belega, kvankam senluna, kaj varmeta. La vojo kondukis -ilin komence tra fruktarbejoj, preter izolaj farmdomoj, el kiuj, ĉi -tie kaj tie, brilis dolĉa, hejmeca lumo, iel antaŭsentigante al ili -la ĉarmon kaj pikantecon de la aventureto. Gaja babilado kaj feliĉa -ridado eksonis tra la nokto, de tempo al tempo eĥe resonantaj -de rokaj deklivoj trans<!-- pagho 44 --> valeto. Ŝercoj, incitetoj kaj amuzaj -rakontetoj vivigis la iradon kaj mallongigis la vojon.</p> - -<p>Sed iom post iom la soleneco kaj la majesta silento efikis sur -la korojn de la irantoj; la interparolo fariĝis malpli brua kaj -kelkfoje ĉesis. Eĉ ŝprucema Geraldino iĝis pensema kaj pli ol unu -fojon ekhaltis por ĝui la neordinaran sorĉon de la ĉirkaŭaĵo, -aŭ por atentigi la kunmarŝantojn pri iu mistera, fantomeca -figuraĵo en la mallumo.</p> - -<p>Leonardo Marston kaj sinjorino Harding senintence iom malrapidis kaj -iris kelkdekojn da paŝoj post la aliaj. La temo de ilia interparolo -estis la mistero de la belo. Jam antaŭe unu trovis en la pensoj de -la alia plaĉan akordon rilate al tio kaj multaj parencaj temoj. -Tiuvespere, sub la influo de la vere ega beleco de la stelbrila -nokto, ambaŭ sentis la animon forte, tamen dolĉe regata de mistera -ekstazo, estiganta en ili fluon de agrablaj emocioj kaj vekanta -altigajn pensojn pri la senlimeco, la grandiozeco kaj poezieco de -la kreaĵo de Dio. Ambaŭ estis idealistoj, same fervoraj, same -sinceraj; sed iliaj idealemoj montris ankaŭ malsamajn ecojn. Ŝia -estis idealismo, kiu ne liveris al ŝi kontentecon, eble tial, ke ĝi -estis iom tro ambicia kaj neklara, kaj tial, ke ŝi mem estis tro -ŝanĝiĝema kaj nepacienca. Kiel virino—mi esperas, ke miaj belaj -legantinoj pardonos ĉi tiun personan opinion—sinjorino Harding, -pli-malpli konscie, sentis bezonon apogi sin sur pli forta vira -personeco, kies idealismo kaj celkonscio povos inspiri al ŝi pli -grandan certecon, ol ŝi trovis en si mem, pri realigebleco de ŝiaj -propraj revoj. La idealismo de Leonardo Marston, aliflanke, estis -forta, sana, kaj konstrukapabla, kvankam malpli poeziema, tamen des -pli profunda, pasia.</p><!-- pagho 45 --> - -<p>La vojo, dum kelka tempo kondukanta laŭlonge de deklivo kaj -supreniranta ĝis la supro de altaĵo, estis sufiĉe larĝa kaj -sendanĝera, por permesi agrablan interparolon. Irante flankon ĉe -flanko, ili plene kaj kun sento de ĝojo akordis pri temoj, tiaj, -kiaj la jenaj:—Ĉiuj aferoj, posedantaj Diajn ecojn, estas belaj; -nur tial, ke la homa animo estis en la komenco kreita laŭ Dia tipo, -ĝi povas leviĝi ĝis tiu alto, kie, unue per filozofia medito kaj -poste per pura amo, ĝi povas ĝuste percepti kaj ŝati la belon; -pura, Dioposedata animo vidas en multaj objektoj belecon, nevideblan -por aliaj, ĉar beleco vidata estas plejparte nur rebrilo de la -pureco kaj beleco de la animo mem; k. a.</p> - -<p>Atinginte la supron de la altaĵo, la kunularo haltis momenton. -Antaŭ ili etendiĝis vasta valo, formita de du montaj dorsoj, kiuj -unuiĝas maldekstre de ili, norde, dum dekstre ĝi malfermiĝas -apud Territet, sur la bela bordo de la lago de Ĝenevo. Ĉiuj tuj -sentis la solenigan imponecon de la vidaĵo. Nur la konturo de la -malproksima montodorso, transe, estis videbla kontraŭ la stelbrila -ĉielo, krom kelke da apudaj objektoj, kiuj iom post iom alprenis -fantomsimilajn formojn. Ĉio alia estis unu vasta kavego, nigra, -silenta, mistera. Nenia movo, nenia sono, nur superega silento, -superega, abisma nigreco. La tri viroj, la virino kaj la knabino -senvorte, senmove rigardis en la vastan, malluman spacon, preskaŭ -timante dispeli la sorĉon; iliaj koroj estis en la daŭro de kelkaj -momentoj tro plenaj por paroli.</p> - -<p>Subite venis tra la silenta nokto de ie el la kontraŭa flanko de -la valo, aŭ el la valo mem, dolĉaj sonoj. Portate tra la pura, -maldensa aero el ŝajne granda distanco, aŭdiĝis kun mirinda -klareco, nedireble rave, altatonaj voĉoj, kantantaj "Jodel"-kanton. -Por tiuj kompatindaj<!-- pagho 46 --> legantoj, kiuj ankoraŭ ne aŭdis jodelkanton -en Svisujo, vibrantan trans bela lago aŭ saltetantan malsupren -de monta vojeto, estus tute vana ĉiu mia peno priskribi ĝin. -La gajaj triladoj, la ensorĉa vivoĝojo, la nekontraŭstarebla -facilanimeco, la tuta kuna ĉarmo estas ekster prezentado per vortoj. -La feliĉuloj, kiuj jam aŭdis jodeladon, komprenos; ili facile -revokos al si la neforgeseblan ĝuon.</p> - -<p>Post kelka tempo la kanto ĉesis, kaj denove profunda silento -ekregis. Kun ekkrio de raviĝo Geraldino diris:</p> - -<p>—Ho, onkloj, neniam mi aŭdis tian belan, tian belegan kantadon. Ho! -kiel mi bedaŭrus, se mi estus maltrafinta tion!</p> - -<p>Apenaŭ la aliaj havis tempon, por doni liberan esprimon al siaj -sentoj, ree aŭdiĝis dolĉa melodio. Nun ĝi venis el pli granda -proksimeco de la apuda flanko de la valo. Ree la kunularo aŭskultis -kun ravo, dum la solenaj, majestaj vortoj de konata germana ĥoralo -travibris la silentan nokton:</p> - -<p>"<i lang="de">Lobe den Herren, den mächtigen König der Ehren</i>"<a href="#Footnote02" class="fnanchor">[2]</a>.</p> - -<p>Dum paŭzo inter la dua kaj tria strofoj, sinjorino Harding diris -mallaŭte:</p> - -<p>—Kiel rave, kiel bele en harmonio kun la solena grandiozeco de -la ĉirkaŭaĵo! Malfacile estas juĝi, kio estas pli ĉarma, la -jodelkanto aŭ la germana ĥoralo.</p> - -<p>Oni povis distingi, ke la ĥoristaro konsistas el viraj kaj virinaj -voĉoj, bele kunmiksitaj kaj bone ekzercitaj. Sed la plej granda -ĉarmo kuŝis en la sentopleneco kaj pieco, kun kiuj la ĥoristoj -kantis. La efekto de la kanto estis nedireble emocianta kaj -animaltiga. Post la ĉeso de la kantado Geraldino ekkriis:</p><!-- pagho 47 --> - -<p>—Ho, sinjorino Harding, kiel vi povas opinii, ke ĉi tiu kanto estas -tiel bela, kiel la unua? Mi multe preferas la ĝojoplenan kanton kun -la belaj kadencoj. Onklo Johano, kio estas via opinio?</p> - -<p>Onklo Johano respondis iom heziteme:</p> - -<p>—Ili ambaŭ estis tre, tre belaj, sed la jodelkanto pli forte ravis -min.</p> - -<p>Onklo Huberto konsentis kun sia frato, same heziteme, kaj -ekrigardante sinjoron Marston, kvazaŭ li timas kontraŭan opinion -de li. Neniu iam aŭdis ia dunaskitojn malkonsenti unu kun la alia. -Leonardo Marston sin apogis per ambaŭ manoj sur sia "Alpenstock" -kaj kun antaŭenklinita kapo rigardis mediteme en la nigran valon. -Parolante laŭ sia trankvila, serioza maniero, li diris:</p> - -<p>—Por mi ne estas malfacile decidi, kiu el la du kantoj faris -sur min la pli profundan impreson: Mi estis ravata de la belega -jodelkanto, kaj pensis, ke nenio povus esti pli ĉarma; sed tiu -majesta ĥoralo—mi konas la germanajn vortojn kaj la Esperantan -tradukon de sinjoro Marx—tuŝis la profundon de mia animo. Eble -tial, ke la sonoj trovis en mia koro oportunan eĥon. Okaze la kordoj -de nia animo jam estas agorditaj al la spirito de kanto. Ĝi plenigis -min per nedirebla ĝojo kaj dankemo. Kiel sinjorino Harding saĝe -diris: ĝi estas pli multe en harmonio kun la nunaj cirkonstancoj.</p> - -<p>Sinjorino Harding konsente ekbalancis la kapon.</p> - -<p>—Ĉiuokaze,—rediris petole la juna usonanino,—vi estas voĉdone -venkitaj: tri voĉoj <i>por</i>, kaj du voĉoj <i>kontraŭ</i> la jodelkanto; -do, plimulto de unu.</p> - -<p>En tiu momento aŭdebliĝis la paŝoj de la ĥoristoj. Iom post iom -iliaj formoj elvenis kiel fantomoj el la inkosimila nigreco en la -malfortan duonlumon. Fine oni povis kalkuli la venantojn: aperis -kvar sinjoroj, tri<!-- pagho 48 --> sinjorinoj, kaj du knabinoj, el kiuj unu havis -proksimume la saman aĝon, kiel Geraldino.</p> - -<p>—<i lang="de">Guten Abend, meine Herrschaften</i><a href="#Footnote03" class="fnanchor">[3]</a>—venis plaĉa basa voĉo. La -usonanoj respondis angle:</p> - -<p>—Bonan vesperon.</p> - -<p>Leonardo Marston, sciiĝinte, ke neniu el la venintoj parolas -Esperanton, faris sian eblon danki al ili germanlingve pro la -bela kaj oportuna himno, kaj penis teni interparolon kun du el -la sinjoroj. La du knabinoj, aŭdinte la "<i lang="en">Good evening</i>" de la -usonanoj, vigle alparolis Geraldinon en la angla lingvo, tre -kontentaj uzi la okazon, por paradi sian negrandan lingvan scion. -Tuj viveca interparolo komenciĝis inter la junulinoj. Geraldino -parolis rapide, per lingvaĵo intertavolita per multe da fortaj, -tipe amerikaj lingvaĵoj, ĝis onklo Huberto admonis ŝin paroli tre -malrapide kaj simple pro ĝentileco. Tiel la du grupetoj, havante -la saman celon, iris kune en direkto al la kapo de la valo. Survoje -ili renkontis arojn da kaprinoj, kiuj mire, sed sentime rigardis la -preterpasantojn. Kiam ili atingis oportunan lokon por ripozo, sinjoro -Johano Fleming ekbruligis alumeton kaj, rigardinte sian horloĝeton, -ekkriis:</p> - -<p>—Noktomezo, gesinjoroj; la horo interkonsentita pri nia noktomanĝo!</p> - -<p>Ĉar la germanaj vojaĝantoj jam noktomanĝis, ili proponis iri -antaŭen kaj atendi la aliajn ĉe la videjo apud la supro de la -monto. Nia angla-amerika amikaro sidiĝis sur falinta arbo, kaj bone -regalis sin per kunportita provizaĵo, ĝuante samtempe la ĉarman -belecon de la silenta nokto kaj merititan ripozon. Nur de tempo al -tempo ili aŭdis mallaŭtan, muzikan tintadon de la sonoriletoj de -bovinoj aŭ kaprinoj. Antaŭ ili etendiĝis la tuta longo<!-- pagho 49 --> de la -nigra valo, ĉe kies suda ekstremaĵo ili povis vidi lumetojn de -elektraj lampegoj en Territet. Sinjorino Harding enpensiĝe rigardis -la abismon kaj diris:</p> - -<p>—Kia bildo de l’ morto!</p> - -<p>—Bildo de l’ morto?—Kun demanda tono ripetis Leonardo.—Tio ne -estas mia koncepto pri morto.</p> - -<p>—Tamen la mia,—rediris la virino ĉe lia flanko iom -surprizite,—ja, longa, nigra valo, kaj lumo, lumego ĉe la alia -ekstremaĵo.</p> - -<p>—<i lang="la">Excelsior!</i>—ekkriis Leonardo,—jam estas la unua horo; ni devas -iri antaŭen.</p> - -<p>Nun komenciĝis la plej malfacila, efektive iom danĝera parto de la -supreniro. La vojo fariĝis en kelkaj lokoj tre kruta kaj kovrita de -malfirmaj ŝtonoj. Sinjoroj Fleming ame zorgis pri sia kara nevino, -kaj Leonardo proponis sian brakon al sinjorino Harding. Efektive -la sinjorinoj bezonis ĉian haveblan helpon. Post longa, peniga -grimpo ili atingis la dorson de la monto Naye. Jam matena krepusko -komenciĝis. Pli kaj pli multe da objektoj ĉirkaŭ ili akceptis -distingeblajn formojn. La pejzaĝo estis griza, senkolora, kaj -aspektis kvazaŭ ĝi vekiĝus el dormo. La aero nun estis senteble -pli freŝa, kaj el la nordo ekblovis malvarma vento. Sinjorino -Harding iom laciĝis kaj preskaŭ senkonscie apogis sin pli forte -sur la brako de Leonardo. Kiam la vojo fariĝis pli oportuna, ili -priparolis serioze rimedojn por pliprofundigi ĉe Esperantistoj la -konscion pri ilia alta, spirita misio. Poste la interparolo sin -turnis al amikeco; unue al internacia, sed iom post iom al persona -amikeco.</p> - -<p>Neniu el ili havis feliĉajn spertojn pri intima amikeco. De post -la morto de sia patro, Leonardo ne trovis viron, al kiu li povis -senrezerve malfermi sian internan memon. Tion kaŭzis, parte, lia -ioma sindetenemo, la izoleco de<!-- pagho 50 --> la vilaĝo, en kiu li loĝis, -kaj oftaj vojaĝoj al Usono por kontroli tiean filion de la firmo -<em class="gesperrt">Vincent kaj Haverford</em>, en kiu li jam de tri jaroj okupis pozicion -de asociano.</p> - -<p>Sinjorino Harding jam havis multajn amikinojn, sed ne tre intimajn; -kaj kelkaj el ili forte malkontentigis ŝin. Dum oftaj kaj longaj -vojaĝoj kun sia edzo, kaj per partoprenado en diversaj filantropiaj, -sociaj kaj beletristikaj movadoj ŝi interrilatiĝis kun multaj -homoj; sed inter ili ŝi renkontis tre malmultajn, kiuj proksimiĝis -al ŝia idealo de amikeco. En multaj ŝi trovis tro da spirita -malprofundeco, memama ambicio kaj nura socia poluro. Neniu plene -komprenis ŝin, kaj malpleje el ĉiuj ŝia edzo. Li eĉ ne penis -kompreni ŝin; sufiĉa estis por li la scio, ke ŝi estas neordinare -lerta, bona virino, ĉiurilate—en liaj okuloj—supera al ĉiuj -ceteraj virinoj, kiujn li konas. Kial ŝi edziniĝis kun li, neniu -povis al si klarigi, ĉar la ĝenerala, malmola juĝo de la mondo, -ke kompare malriĉa virino edziniĝas kun riĉulo pliaĝa nur pro -mono kaj socia pozicio, eĉ ne sugestiĝis al ŝiaj konatoj. La -poeziema, fervora animo de Maria Harding ofte sentis, en la daŭro de -multaj jaroj, malkontentecon kaj izolecon, kaj pli-malpli konscie ŝi -sopiris al intima amikeco kun iu, kiu funde komprenos ŝin, kaj kun -kiu ŝi povos, kvazaŭ manon en mano, sekvi komunajn idealojn.</p> - -<p>Maria Harding renkontis Leonardon Marston la unuan fojon en la -antaŭoficejo de sinjoroj <em class="gesperrt">Hunter kaj Inman</em>>, la prokuristoj de li -kaj de ŝia edzo. Sinjoro Hunter prezentis unu al la alia, kiel same -fervorajn Esperantistojn. Post la foriro de Leonardo la maljuna -juristo sciigis al ŝi konfidencie, ke en la daŭro de sia longa, -profesia kariero li ne havis aferon kun pli noblaj, altanimaj homoj, -ol la mortinta Jakobo Marston kaj lia filo<!-- pagho 51 --> Leonardo. De tiu okaza -interkonatiĝo antaŭ kvar jaroj ŝia estimo por li ĉiam kreskis -ĝis respektego. En Leonardo Marston ŝi vidis idealon de siaj revoj -realigitan; inter ili, ŝi sentis, ekzistas ideala animparenceco. Por -ŝi lia nobla entuziasmo kaj celkonscio, lia neordinara trankvileco -kaj memkonfido, ĉiuj ĉi tiuj ecoj kune, formis karakteron, kiu -nekontraŭstareble allogis ŝin. Kaj nun, irante ĉe lia flanko, -apogite sur lia forta brako kaj interŝanĝante kun li simpatiajn -pensojn, ŝi sentis neordinaran serenecon, neklarigeble profundan -kontentecon.</p> - -<p>Ili parolis pri amikeco. Pli ol unu fojon sinjorino Harding volis -demandi sian kunvojiranton, kion li opinias pri la ebleco de intima, -sed pura, tiel nomata platona amikeco inter viro kaj virino, sed -ĉiam io, ia neklare sentata timo, ekstarigi konscian baron inter -ili, detenis ŝin.</p> - -<p>Fine, je la kvara horo de la mateno, ili atingis la hotelon apud -la supro de la monto, ĝuste kiam sonorilo aŭdiĝis, por veki la -gastaron. Preskaŭ la sola celo, kiun havis la sepdek aŭ okdek -gastoj, loĝantaj en tiu izola, kaj sufiĉe alttarifa hotelo, -estis, supozeble, vidi sunleviĝon de la plej alta pinto de la -monto. Trinkinte tason da varma kafo kaj ripozinte kelke da -minutoj, nia grupeto, kune kun aro da hotelgastoj, envolvitaj en -ŝaloj, supreniris la lastan parton de la vojo ĝis la famekonata -videjo—kaj atendis. La mateno jam estis sufiĉe klara, kaj la vasta, -neĝokovrita Bern’a Alparo etendiĝis antaŭ iliaj okuloj, ankoraŭ -iom grizkolora, tamen majesta.</p> - -<p>Geraldino ekparolis plende:</p> - -<p>—Ho ve! Ĝuste super la regiono, kie la suno leviĝos, malgrandaj -nuboj kolektiĝas. Kia maloportunaĵo!</p> - -<p>—Ne ĉagreniĝu, Geraldino,—diris Leonardo—, ĝi estas nur -maldensa nubetaro, kiu, espereble, formoviĝos antaŭ ol aperos la -sunglobo.</p><!-- pagho 52 --> - -<p>Sinjorino Harding metis la brakon sur la ŝultron de la knabino kaj -diris:</p> - -<p>—Ne timu, mia kara, tiuj nedensaj nubotavoloj neniel difektos la -vidaĵon; male, sunleviĝo ĉe tute klara, sennuba ĉielo estas multe -malpli bela, ol ĉe la alesto de kelkaj nubetoj. Jen, rigardu, la -nuboj jam disrompiĝas kaj plilongiĝas ambaŭflanken.</p> - -<p>La plumba koloro de la ĉielo iom post iom, preskaŭ nerimarkeble, -ŝanĝiĝis kaj alprenis ĉiam plibeliĝantan, pliheliĝantan -marverdan nuancon. La okuloj de ĉiuj atentoplene fiksiĝis sur -loko, kiun flave-ruĝeta ardo ekmontris kiel la punkton de la -baldaŭa sunleviĝo. Jam la suba rando de la ĉehorizontaj nubetoj -ekkoloriĝis, unue sangoruĝe, poste punce, rozkolore kaj, tiele, -tra ĉiuj nuancoj ĝis hela, brilega, sukcena koloro. Dume la -maldensaj nuboj mem heliĝis kaj nun aspektis kiel lanecaj strioj. -La vidaĵo fariĝis de momento al momento pli rava, pli grandioza. -La mirinde belegaj nuancoj de la ĉielo, de la nuborandoj, kaj de la -neĝokovritaj suproj de la montoj ne restis senŝanĝe en la daŭro -de eĉ kvaronminuto. La nubetoj aspektis dum kelka tempo, kvazaŭ -ili estas brilega amaso da ĉiam ŝanĝiĝantaj, tralumigitaj gemoj, -enmetitaj en lumradia oro: Ĉi tie ardis rubenoj; tie briletis -topazoj; jen kristalaĵo kaj smeraldoj; jen ametistoj vidiĝis, -ĉirkaŭitaj de luma sukcenaĵo.</p> - -<p>Fine la ruĝa rando de la suno aperis, aldonante ankoraŭ novan -belecon: ĉio surverŝiĝis per delikata rozkolora nuanco. Malantaŭ -la disŝiritaj nubetoj elĵetiĝis brilaj fingrosimilaj radioj, ĉe -la centro ruĝetaj, sed grade paliĝantaj ĝis ili perdiĝis en la -marverde-blua senfineco. Alten kaj pli alten la fajra globo de la -suno leviĝis, impona, majesta.</p><!-- pagho 53 --> - -<p>La brilego kaj grandiozeco de la vidaĵo plenigis la korojn de la -alrigardantoj per neesprimeblaj sentoj de pia ĝojo kaj profunda -emocio. Multaj staris mutaj. Nur ĉi tie kaj tie oni aŭdis el la -diversnaciaj grupetoj mallaŭtajn ekkriojn:</p> - -<p>—<i lang="fr">Magnifique!</i></p> - -<p>—<i lang="en">Overwhelmingly beautiful!</i></p> - -<p>—<i lang="de">Wunder-wunderschön!</i> ktp.</p> - -<p>Sendube kelkaj el la viroj kaj virinoj neniam antaŭe konsciis tiel -forte la apudeston de Dio; neniam antaŭe sentis tian inklinon, el -plena, danka koro adori la Dion de la Belo, de la Potenco, kaj de la -Amo.</p> - -<p>Leonardo Marston silentis. Lia raviteco estis tro forta por -esprimiĝo. Liaj okuloj, ĉiu trajto de lia virbela vizaĝo montris, -ke lia tuta animo ardas de pia ekstazo. Geraldino demandis lin -mallaŭte:</p> - -<p>—Kial vi ne diras ion, sinjoro Marston?</p> - -<p>—Kion mi povus, diri li respondis milde;—antaŭ tia vidaĵo oni -povas nur silenti, adori; vortoj profanus.</p> - -<p>Iom malproksime de nia grupeto staris tri studentoj (negrave el kiu -lando) kiuj senĝene elmontris sian entuziasmon; eble tial, ke ĝi ne -estis sufiĉe profunda, por devigi silenton. Unu post alia deklamis -iom parade, greklingve, kelkajn el la senmortaj versoj de Homero, -kiuj tiel neimiteble priskribas la leviĝon de la "rozfingra" mateno. -Apude staranta dika, pompa sinjoro, kiu aspektis kiel bankiero, -deprenis binoklon de antaŭ la okuloj, majeste sin turnis al la -tri junuloj kaj direktis al ili rigardegon, esprimantan furiozan -indignon:</p> - -<p>—Kuŝiĝu!—li ĵetis al ili sufiĉe laŭte, por esti aŭdata de la -ĉirkaŭstarantoj.</p> - -<p>La studentoj ĉesis deklami kaj serĉis pli oportunan lokon por -rigardi la vidaĵon.</p><!-- pagho 54 --> - -<p>Intertempe la suna globo leviĝis super la nuboj, salutante la -novenaskitan, belan tagon kaj surverŝante la tutan pejzaĝon per -brila, ĝoja lumo. Sed ju pli alten la radiluma sfero leviĝis, des -pli paliĝis la brileco de la koloraĵo, des pli la tuta vidaĵo -alprenis ordinaran aspekton; kaj multaj alrigardantoj sin turnis por -ĝui la belecon de aliaj partoj de la vasta panoramo. El la buŝoj -de ne malmultaj eliĝis ekkrio de ĝoja surprizo, kiam, rigardante -malantaŭen, ili ekvidis ĉe la kontraŭa flanko de la lago de -Ĝenevo la neĝokovritajn montojn <i lang="fr">Dent du Midi</i> kaj <i lang="fr">Mont-Blanc</i>, -lumigitajn de bela, delikate ruĝeta lumo.</p> - -<hr class="short" /> - -<p>Post la vespermanĝo sinjorino Harding eniris en sufiĉe vastan -verandon de la gastejo "Valpaco" vestita per tre modere dekoltita -kaj duonmanika vesto el nigra silko kun delikata surmetaĵo el -gazosimila, heliotropa ŝtofo. En ŝiaj densaj, malhelaj haroj -vidiĝis ruĝa rozo, tenata per diamantobrila agrafo; kaj super ŝia -zono pendis malgranda bukedo da belaj rozoj "Marŝalo Niel". Malgraŭ -siaj tridek ses jaroj ŝi estis tre alloga virino, gracia, fleksebla, -kaj vigla.</p> - -<p>La verando estis tegmentita per jasmeno kaj ornamita per grandfoliaj, -kvazaŭtropikaj kreskaĵoj en bareloj. Kelkaj elektraj lampoj kun -ruĝaj ŝirmiloj ĵetis mildan, belan lumon sur la foliaron. Pli -belan, revigan vesperon estus malfacile imagi, kaj pli ĉarma loko -por ĝui ĝin estus malofte trovebla. Brila lunfalĉilo staris super -la rando de herboriĉa valo kaj pentrinde lumigis per sia facila, -arĝenta lumo la elstarantaj objektojn en ĝi.</p> - -<p>En angulo de la verando, sub palmo, sinjorino Harding trovis -Leonardon.</p><!-- pagho 55 --> - -<p>—Ho, sinjoro Marston,—ŝi ekparolis per tono, kiu montris -kontentecon sed ankaŭ nuancon de maltrankvilo,—vi estas ĉi tie, -ĝuante la belegan vesperon! Per la lasta poŝto mi ricevis du -sendaĵojn, pri kiuj mi volas kun vi paroli.</p> - -<p>Kiam Leonardo turnis al ŝi la vizaĝon, ŝi rimarkis, ke liaj okuloj -estas malsekaj.</p> - -<p>—Ho! amiko mia,—ŝi ekkriis kun surprizo kaj kortuŝo,—larmetoj -en viaj okuloj? Mi penis, ke viroj, kiel vi, tiel trankvilanimaj, -firmkarakteraj, ne havas larmojn.</p> - -<p>—En tiu okazo vi eraris, sinjorino Harding. La neordinare dolĉa -vespero parolis al mi pri la senfina boneco kaj amo de Dio. Sed mi ne -konsciis, ke larmetoj malsekigis miajn okulojn. Nu, parolu, mi petas, -pri viaj interesaĵoj.</p> - -<p>—Lastan semajnon mi mendis ĉe oraĵisto objekton laŭ mia propra -desegno. Jen...</p> - -<p>Dirinte tion, sinjorino Harding ekprenis delikatan oran kolĉenon, -eltiris el la faldoj de sia surbrustaĵo medalionon kaj ridetante -enmanigis ĝin al Leonardo. Li tenis ĝin sur la manplato, ankoraŭ -varma, kaj rigardis ĝin. Kontenta, plaĉa rideto vidiĝis sur lia -trankvila vizaĝo. La medaliono montris sur unu flanko ruĝan, -kvinpintan stelon sur blanka, emajlita fundo. En la mezo de la stelo -troviĝis mozaika, ora litero "A". Sur la dorsa flanko estis verda, -kvinpinta stelo, ankaŭ sur blanka fundo, kaj en ĝia mezo ora litero -"E". En ĉiu interpinta, blanka spaco brilis malgranda gemo. Post -momento Leonardo ekparolis serene, ankoraŭ rigardante la juvelon:</p> - -<p>—La litero "E" signifas, kompreneble, "Esperanto", kaj la litero -"A"... "Amanto"; ĉu ne? Delikata komplimenteto; mi dankas vin.</p><!-- pagho 56 --> - -<p>—Vi prave divenis. La verda koloro signifas esperon, kaj la ruĝa -koloro amon, tuthomaran amon.</p> - -<p>—Ja, efektive, tuthomaran amon, tio estas. Dia amo, trovanta en niaj -homaj koroj ilojn, por efektivigi siajn favorajn celojn rilate al la -homaro. Kaj ĉiuj lojalaj koroj estas bezonataj por nia granda celo. -Ekzistas, sinjorino Harding, multaj senceluloj, viroj kaj virinoj, -kiuj ekardus, flamiĝus, tuj kiam iu montrus al ili la eblecon, ilian -propran kapablon, fari grandan, noblan servon al siaj kunhomoj.</p> - -<p>La bela virino levis la malhelajn, lumplenajn okulojn admire al la -vizaĝo de la altkreska viro antaŭ ŝi, kaj fervore diris:</p> - -<p>—Prave, bele dirite! Nu, tio venigas min al mia dua sciigo. Ni -ĵus ricevis leteron de niaj prokuristoj. Ili sciigas min, ke nia -lukontrakto kun Lord Morland estas elfarita. Ni luos lian kampodomon -"Elmcroft" en la graflando Hertford por unu jaro, dum li kun Lady -Morland kaj la du filinoj faros mondvojaĝon. Ni do loĝos ne tre -malproksime de vi en Linkfield. Mia edzo kaj mi tre esperas, ke ni -vidos vin ofte. Mi volas aranĝi kelkajn kunvenojn.</p> - -<p>—Dankon, sinjorino Harding, dankon; sed vi scias, ke mi estas tre -multokupata homo, kaj ke grandmondaj kunvenoj ne estas multe laŭ mia -gusto. Do...</p> - -<p>—Mi scias, amiko mia, mi konas vian sindetenemon,—vive rediris -Maria Harding, esplore rigardante la vizaĝon de Leonardo, en kiu, -ŝajnis al ŝi, ombreto de malplezuro ekaperis,—min ankaŭ jam de -longe tedas sencelaj vesperkunvenoj. Sed mi havas ambiciajn planojn -por nia movado, por ĉiu nobla celo, kiun "Esperanto" reprezentas: -militado kontraŭ milito; internacia fratiĝo; disvastigado de puraj, -noblaj vivoceloj, instigataj de amo; ktp. Ambiciajn planojn mi havas -ankaŭ por vi.</p><!-- pagho 57 --> - -<p>—Efektive?!</p> - -<p>—Ĉu mi povas paroli malkaŝe?</p> - -<p>—Mi aŭskultos kun plezuro kaj profito.</p> - -<p>—Niaj neagemaj klasoj bezonas vekon, entuziasmigon, kaj vi, Leonardo -Marston, kun via flama elokventeco, kun viaj altaj idealoj, estas -ĝuste la persono por tiu tasko. Ne interrompu min; vi donis al mi -permeson paroli elkore. Vi tute ne eluzas vian talenton. Vi estas tro -sindetenema kaj devus pli senrezerve meti viajn naturdonojn sur la -altaron de nia movado. Nun ili konsumas vian koron; sed, donante al -ili plenan liberecon, vi estos pli feliĉa, ol vi estas nun. Ne neu -tion. Mi volas vidi vin brili.</p> - -<p>—Mi ne volus brili, eĉ se mi povus; mi volas labori.</p> - -<p>—Laborante vi brilos; kaj ju pli vi brilos, des pli vi bonfaros.</p> - -<p>—Mi kredas je la potenco de la plumo.</p> - -<p>—Ne malpli mi. Sed multe da homoj estos gajnitaj pli efike per -cento da elokventaj vortoj parolataj, ol per miloj da kilogramoj da -traktatoj, kiujn ili ne legas. Mi volas, ke vi renkontiĝu dum nia -loĝado en "Elmcroft" kun kelkaj, kun multaj inteligentuloj, kun -homoj, kiujn vi povos influi.</p> - -<p>Vi povas fari tion, kaj mi volas doni al vi okazojn tie por fari -paroladojn. Vi nur bezonas taŭgajn okazojn tiajn, por realigi viajn -revojn. Mi konas personojn, kiuj, unufoje gajnite por nia movado, -nepre estos grandaj akiraĵoj.</p> - -<p>Leonardo rigardis enpensiĝe en la suprenturnitan, emociitan vizaĝon -de la bela virino.</p> - -<p>—Ĉu via Londona domo ne prezentas pli oportunan lokon, ol kampara -domo, rilate al taŭgaj parolantoj kaj la dezirindaj varbotoj?</p><!-- pagho 58 --> - -<p>Sinjorino Harding iomete ekruĝiĝis kaj embarasiĝis, sed -rapidapense respondis:</p> - -<p>—Mi opinias, ke ne. La vivo en Londono estas tro senripoza; la homoj -tie imagas, ke ili havas nek la tempon, nek la inklinon studi tiajn -aferojn. Sed ili volonte pasigos kelke da tagoj da ripozo en bela -kampa domo, kaj tiam ili ĉiam plezure aŭskultos kaj priparolos -demandojn pri komunutilaj aŭ novaj ideoj.</p> - -<p>—Mi bedaŭras, ke mi ne povas plene konvinki min, ke vi estas prava; -tamen mi estas al vi tre danka, sinjorino Harding, kaj tre volonte mi -konsentas provi vian planon. Via kunlaborado estos por mi tre valora.</p> - -<p>—Dankon, sinjoro Marston, mi tre ĝojas.</p> - -<p>—"Lia honorinda moŝto" Algernon Villiers<a href="#Footnote04" class="fnanchor">[4]</a>, do, ne akompanos la -ceterajn. Mi konas lin. Li estas nove farita kapitano de la teritoria -volontularo en nia regiono.</p> - -<p>—Kia honoro por via bataliono! Li estos ofta vizitanto ĉe ni, -sed mi timas, ke li ne estos unu el niaj konvertitoj. Mi ne scias -kial, sed, ial, mi ne povas vidi en Algernon Villiers, eĉ ne image, -grandaniman entuziasmulon pri io. Tamen, kiam li okaze ne montras -sian pretenditan superecon, li montras kapablon esti tre agrabla, eĉ -ĉarma.</p> - -<p>—Sendube. Li scias perfekte ludi la rolon de ĝentilulo, kiam li -volas.</p> - -<p>—Nu,—diris sinjorino Harding,—senkonscie iom mallaŭtigante la -voĉon,—lia kapitaneco ne estas la sola afero, kiu malhelpas lin -entrepreni tutjaran vojaĝon eksterlande. Lia fianĉino ne permesus -tion.</p> - -<p>—Ĉu li do estas fianĉo?</p> - -<p>—Ho, tio estas granda sekreto; neniu devas scii ĝin.</p><!-- pagho 59 --> - -<p>Leonardo Marston ekrigardis la delikate ĉizitan vizaĝon de la -virino, kaj demandis milde:</p> - -<p>—Kial, do, vi sciigas ĝin al mi?</p> - -<p>Sinjorino Harding ridetis, kvazaŭ pardonpetante, tamen gaje:</p> - -<p>—Ho, mi scias, ke mi povas fidi vin. Mi certigas al vi, ke mi -malkovris la sekreton al neniu, krom mia edzo, kompreneble, kaj...</p> - -<p>—Ne ĝenu vin citi la tutan nomaron.</p> - -<p>—Tutan nomaron; efektive! La tuta nomaro konsistas el mia edzo. Mi -nur volis diri, kiam vi tiel ĝentile interrompis min, ke mi sciigos -la sekreton al neniu plu.</p> - -<p>—Kial vi volas ŝarĝi min per la inkubo de ĉi tiu sekretego?</p> - -<p>—Ĉar mi volas, ke vi sciu.</p> - -<p>—Kial?</p> - -<p>—Mi deziras ĝin.</p> - -<p>—Virina kialo.</p> - -<p>—Vi estas incitema.</p> - -<p>—Tion mi tre bedaŭrus, kaj plivole mi cedas.</p> - -<p>Ŝajnserioza klinsaluto akompanis liajn vortojn. La sinjorino -respondis per simila ŝerca riverenceto, kaj diris:</p> - -<p>—Vere ĝi estas romaneca Romeo-kaj-Juliet-afero. Supozeble vi scias, -ke inter la du lordaj familioj Morland kaj St. Aŭbyn ekzistas -malamikaj rilatoj jam de la tempo de la krucmilitiroj, kiel oni -diras. Nu, "la honorinda" Algernon kaj "la honorinda" Melissa St. -Aŭbyn reciproke forte enamiĝis, furioze. Kiel longe ĉi tiu pasio -daŭros ĉe Algernon, la ventanimulo, mi ne scias. Melissa estas la -lasta ido de tiu tre malnova domanaro. La titolo kaj la nedisponebla -hereda bieno transiros al kuzo<!-- pagho 60 --> de Lord St. Aŭbyn, sed lia propra, -heredebla apartenaĵo kaj aparta propraĵo de la mortinta patrino -de Melissa estas tre grandaj. St. Aŭbyn estas senespera diabetulo, -kaj la geamantoj tenos sekreta la fianĉiĝon ĝis lia morto. -Antaŭ kelka tempo Lord St. Aŭbyn suspektis, ke Algernon Villiers -amindumadas lian filinon, kaj unu belan tagon kolere forordonis lin -for de lia teraĵo, minacante lin je elvergado.</p> - -<p>—Kompatinda Villiers! Mi nepre tenos ĉi tiun interesan sekreton, se -nur por ne ĉagreni la ĉarman Julieto-Melissan.</p> - -<p>—Ĉu vi konas ŝin?</p> - -<p>—Ne, sed mi foje vidis ŝian portreton en, mi ne rememoras kiu, -modogazeto. Ŝi aspektas tre gracia, aminda junulino.—</p> - -<p>En tiu momento eksonis la bonkora voĉo de sinjoro Harding:</p> - -<p>—Ho, Marston, mi supozis, ke vi estas ĉi tie kune kun Maria, duete -rapsodiante pri la ĉiela beleco de la vespero, ĉu ne? Vi ankoraŭ -ne scias, ke aro da eminentaj Esperantistoj el du aŭ tri diversaj -landoj ĵus loĝiĝis en la hotelo "<i lang="fr">Dent du Midi</i>". Unu el ili venis -peti aŭ permeson nin viziti aŭ la honoron de vizito de ni. La -"karaj ĝemeloj" jam ekiris transen. Geraldino jam kuŝiĝas. La kara -knabino estas lacega. Ŝi petis min ŝiaflanke deziri al vi ambaŭ -bonan nokton, en la okazo, se vi ankoraŭ troviĝas sur ĉi tiu -materia, prozaĉa tero. Ĉu vi volas veni?</p> - -<p>Ambaŭ konsentis akompani sinjoron Harding, kaj viziti la venintajn -samideanojn, sed nur por mallonga tempo, ĉar ankaŭ ili sentis -bezonon de frua enlitiĝo. Tamen estis preskaŭ noktomezo, kiam fine -niaj amikoj adiaŭis la gastojn de la hotelo "Dent du Midi". Ĉiuj -ĝuis tre<!-- pagho 61 --> agrablan kaj viglan interparolon. Ambaŭ grupetoj trovis -en la alia personojn bonekonatajn en Esperantujo, kaj tiu neatendita -renkontiĝo faris al ili grandan plezuron.</p> - -<hr class="short" /> - -<p>La sekvintan matenon Leonardo Marston sidis en kvieta angulo de la -ĝardeno ĉirkaŭanta la pensionon "Valpaco". Liaj okuloj rigardis -al la sama valo, kiu, la pasintan vesperon, tiom ĉarmis lin, sed -hodiaŭ li preskaŭ ne estis konscia pri ĝia beleco. Lia vizaĝo -montris enpensiĝon kaj malgajecon. Antaŭ li, sur tablo, kuŝis -letero, kiun li ĵus tralegis la duan fojon. La skribinto estis Lorna -Prior, kaj la enhavo la jena:</p> - -<blockquote> -<p>"Kara sinjoro Marston!</p> - -<p>"Vi faris al mi grandan plezuron per via belega poŝtkarto. Malkomo -ankaŭ ricevis la al li senditan. Mi tre ĝojas—ni ĉiuj ĝojas—ke -vi tiom plenkore ĝuas vian libertempon en tiu ĉarma, ripoziga loko -en Svislando. Ho! Kiam venos por mi la tago, kiam mi ankaŭ vidos -tiujn ravaĵojn, kiujn vi tiel pentraĵe priskribas? Mi envias vian -novan junan amikinon, Geraldinon Kennedy.</p> - -<p>"Kvankam ŝajnas hontinde faligi eĉ ombreton sur viajn sunajn -tagojn kaj ĝeni vin per miaj—niaj—ĉagrenoj, mi ne povas pli -longe deteni min, kaj devas skribi al vi. Multfoje en la daŭro de -la lastaj du semajnoj mi sopiris al interparolo kun vi, al viaj -konsiloj kaj helpo. Vi ja ĉiam estis por mi tiel bona, kaj mi havas -neniun ĉi tie, al kiu mi povas tute malkaŝe paroli. La aferoj ĉe -ni plimalboniĝas de tago al tago. Kompatinda Malkomo fariĝas por -mi kreskanta enigmo. Lia farto estas pli, multe pli maltrankviliga, -ol iam antaŭe. Lia vizaĝo estas flava; liaj okuloj vitrecaj, kaj -kelkfoje liaj nervoj estas tiel malfortaj, ke li ne povas legeble -skribi nek teni<!-- pagho 62 --> tason sen tremo. Tamen li persiste rifuzas konsulti -kuraciston. Sed la plej malbona afero estas, ke, de kiam li atingis -sian plenaĝon, li tute ne volas esti regata aŭ eĉ konsilata de -la patro. Kaj nun—tio estas la ĉefa kaŭzo, pro kiu mi skribas al -vi hodiaŭ—li intencas tuj kontantigi sian patrinan heredaĵon kaj -vojaĝadi eksterlande kune kun tiu sinjoro Holden, kiun vi konas kaj -kiun, mi estas certa, vi ne fidas. Estas kompatinde, terure, vidadi -la suferojn de la patro: Malkomo, iam brila, esperplena Malkomo, lia -ĝojo kaj lia fiero, jam tia ruiniĝo! Vi estas la sola persono, kiu -vere povos boninflui lin. Onklino Delfino ja ankaŭ tre amas lin; sed -mi timas, ke ŝi nur dorlotas lin. Onklino Ida estas tiel malgaja kaj -tiel dolĉa, kiel kutime.</p> - -<p>"Onklino Delfino kondukis min dufoje Londonon dum ĉi tiu monato, kaj -ni renkontis tre agrablajn societojn. Ne timu, tamen, kara sinjoro -Marston, mi ne vizitis spiritistajn kunvenojn. Dum la onklino vizitis -sinjorinon Standring, mi restis en la Brita Muzeo. Vi vidas do, ke -mi dece atentis viajn avertojn kaj, cetere, la dezirojn de la patro. -Kiam mi estis en Londono antaŭ tri semajnoj, mi aŭdis multon ĉe -sinjorino Dunlop pri nova societo, celanta harmoniigi la spiriton de -la belo en ĉiuj artoj kun la spirito de adorado. Kiaj novaj, ĉarmaj -vidaĵoj malfermiĝis antaŭ miaj okuloj! Mi tuj entuziasmiĝis; sed, -ho ve! tiuj ĉagrenoj en la hejmo sufokas ĉiun penon pri pli alta -vivado.</p> - -<p>"Fartu bone. Jen mi estas en la arbaro <i>Bridling</i>, frumatene, antaŭ -la matenmanĝo. Mi venis ĉi tien, kie ni ofte promenas, por skribi -al vi. La vetero estas rava; kaj la birdoj dolĉe kantas. Ili ŝajnas -sendi al vi amajn salutojn. Mi sendas miajn kune kun la iliaj. Ĉiam -via,</p> - -<p class="far_sig">Lorna."</p><!-- pagho 63 --> -</blockquote> - -<p>Dum kelka tempo ankoraŭ Leonardo Marston enpense rigardis en la -spacon.</p> - -<p>—Lorna estas malfeliĉa,—li diris al si en la pensoj,—la gaja, -impulsema infano malgajiĝas pro sendanka duonfrato kaj pro egoista -duonpatro.—Denove li legis la vortojn de la letero: "Onklino Delfino -ja ankaŭ tre amas lin; sed mi timas, ke ŝi nur dorlotas lin".—Tion -mi ne kredas,—li meditis plue,—mi estas certa, ke ŝi ruinigas lin. -Ŝi estas por mi enigmo; kaj, la penso persekutas min, ke ŝi sekrete -uzas super li ian tre malican influon. Eble mi povos malhelpi tiun -malsaĝan paŝon... Mi ankaŭ ne povas ne timi, ke ŝi akiros tro -grandan influon sur la impreseblan koron de Lorna.—</p> - -<p>Tiam ekaperis antaŭ liaj animokuloj la bildo de la amata patro, -kuŝanta sur la mortolito, kaj peteganta lin, ke li prenu sur sin la -devon laŭpove ŝirmi Lornan kontraŭ moralaj danĝeroj. Denove li -vidis la esprimojn de paco, de profunda amo kaj dankeco eklumigantajn -lian karan vizaĝon. Li rememoris ankaŭ, kiel volonte li ĵuris -anstataŭe plenumi la solenan promeson de la patro, por plidolĉigi -al li la lastajn momentojn, kaj kiom la penso, esti sekreta gardanto -kaj zorganto de la dolĉa, aminda infano ŝajnis al li tiam alloga -devo.</p> - -<p>Ĝis nun lia promeso ne postulis de li grandan oferon; efektive ĝi -faris al li pli da plezuro kaj kontenteco. La du infanoj, Malkomo kaj -Lorna, ĉiam estis por li tre karaj, kaj inter li kaj ili ekzistis -varma amikeco, precipe inter li kaj Lorna. Kvankam la knabo, nun -fariĝinte juna viro, kelkfoje kondutis strange antaŭ li kaj iom -senpacienciĝis pro liaj bonintencaj konsiloj kaj avertoj, Leonardo -Marston tamen ankoraŭ amis lin. Lia amikeco kun Lorna estis ĉiam -tre feliĉa, kaj dum ŝia infaneco ilia interrilato preskaŭ neniel -ŝanĝiĝis. Ŝi estis<!-- pagho 64 --> por li ĉiam ankoraŭ la dolĉa, konfidema, -amema infano. La suneca, malkaŝanima karaktero de la knabino trovis -en la koro de la serioza viro simpatian ŝaton. Lorna rigardis lin -kiel parencon kaj dediĉis al li sinceran, kvazaŭ infanan amon -kaj malavaran admiron. Por ŝi la altkreska, serioza, sed molkora -viro estis idealo de altanimeco, kaj ŝia konfido je lia senerara -justeco kaj lia neskuebla rekteco estis kortuŝe forta. Plue ŝi -sciis—ne demandante al si la motivon—ke sinjoro Marston amzorge -sin interesas pri ŝia spirita bonstato. Ŝi ne demandis al si -kial—infanoj akceptas tiajn bonkoraĵojn senĝene, sendemande—kaj -respondis al liaj amikaĵoj varme, sincere kaj dankeme. Kiam Leonardo -Marston revenis de Ameriko post dumonata foresto antaŭ malpli ol du -jaroj, Lorna iris al la stacio kune kun kelkaj aliaj por bonvenigi -lin. Obeante subitan ĝojan impulson, ŝi kuris renkonte al li kun -etenditaj brakoj kaj ame kisis lin. Neniu vidis en tiu ĉarme farita -saluto ion nenaturan, kun escepto de fraŭla onklino el Skotlando, -kiu opiniis la agon tre nedeca. Lorna ne komprenis kial, kaj ne -ĝenis sin pri tiu opinio.</p> - -<p>La kara kaj viva memoro, liganta lin al la profunda amo, kiu iam -ekzistis inter li kaj lia patro kaj la certeco pri tio, kion ĉi tiu -farus sur lia loko, ne lasis Leonardon dubi momenton pri sia devo. -Li firme decidiĝis tuj revojaĝi hejmen. Enpoŝiginte la leteron de -Lorna, li leviĝis, por serĉi siajn amikojn.</p> - -<p>Lia subita anonco, ke li nepre devos reiri per la hodiaŭnokta -vagonaro, kaŭzis ĉiuflanke grandan bedaŭron kaj laŭtajn -protestojn. Sinjoro Harding nekaŝeme diris, ke li tute ne povas -kompreni, kiel fraŭlo, sen malsaĝaj amaĵoj, kies komerco floras, -povas havi sufiĉan motivon tiel ĉagreni siajn plej bonajn amikojn. -Sinjorino Harding<!-- pagho 65 --> korpremate observis la vizaĝon de la amiko, en -kiu ŝi vidis, la unuan fojon, signojn de profunda malĝojo.</p> - -<p>—Ĉu vi nepre devas foriri?—ŝi demandis kunsenteme.</p> - -<p>—Jes, sinjorino Harding; la devo vokas min.—La respondo estis -milda, tamen firma.</p> - -<p>Ŝia deziro ekscii la kaŭzon de lia subita decido kaj de lia -neordinara malgajeco estis dolora, sed ŝi ne kuraĝis fari pluajn -demandojn. Mallaŭte, per malgaja voĉo ŝi diris:</p> - -<p>—Mi tre bedaŭras tion, pro vi.</p> - -<p>Poste ŝi miris kun tremanta koro pri la akra doloro kaj la stranga -korpremateco, kiujn ŝi tiam sentis.</p> - -<p>La tuta amikaro kune kun la nove alvenintaj Esperantistoj akompanis -Leonardon vagonare ĝis Vevey, kie la nokta rapidira vagonaro de -Milano al Parizo haltis. Ĉiuj multvorte bedaŭris la subitan disiĝon, -ĝuste kiam kelkaj ekskursoj jam aranĝiĝis. La interparolo survoje -kaj sur la fervoja perono estis tre vigla. Ĉiu subite volis fari -multajn demandojn al la forironto kaj priparoli multajn aferojn kun -li. Kiam la vagonaro alproksimiĝis al la stacio, Geraldino kondukis -onklon Huberton flanken kaj, devigante sin ne rideti, mallaŭte petis:</p> - -<p>—Ĉu mi povas adiaŭkisi sinjoro Marston, onklo?</p> - -<p>Sinjoro Huberto Fleming rapide turnis sian bonkoran vizaĝon al la -knabino, ekrigardis ŝin kun surprizo kaj respondis:</p> - -<p>—Oni neniam scias, vi petolulino, ĉu vi estas serioza aŭ ne. -Cetere, kio supozigas vin, ke sinjoro Marston deziras kisi vin?</p> - -<p>Tia demando ne venis en la kapon de Geraldino:</p> - -<p>—Ĉu vi pensas, ke li rifuzos?—ŝi demandis kun larĝe malfermitaj -okuloj.</p><!-- pagho 66 --> - -<p>—Ne, karulino, li ne rifuzus, sed eble li... iom ofendiĝus.</p> - -<p>—Ofendiĝi ne estas en lia programo. Li estas tro bonkora kaj -aminda; kaj ne estis vere tre bonaj amikoj.</p> - -<p>Kiam Leonardo Marston, jam adiaŭinte ĉiujn amikojn, sidis en la -kupeo, Geraldino alpaŝis, klinis sin antaŭen kaj prezentis al li -la vizaĝon kun mieno, kiun li ne povis malkompreni. Kun kontenta -rideto Leonardo metis ambaŭ manojn sur la ŝultrojn de la knabino -kaj volonte donis la petitan adiaŭkison. Ame rigardante en la naivan -vizaĝon li diris:</p> - -<p>—Via amindeco, Geraldino, malpezigas al mi la disiĝon kaj irigas -min hejmen kun ankoraŭ plua, tre agrabla impreso. Adiaŭ. Dio benu -vin, amikineto mia.</p> - -<p>Unu el la sinjorinoj de la laste alveninta amikaro, francino, -mallaŭte diris al sinjorino Harding:</p> - -<p>—Knabina privilegio ĝis konscia virineco, ĉu ne?</p> - -<p>—Jes,—respondis enpense la anglino,—la ago estis ambaŭflanke tute -natura, plena de ĉarma naiveco.</p> - -<p>En la lasta momento sinjoro Harding enigis la kapon en la kupeon, kaj -dezireme demandis:</p> - -<p>—Marston, ĉu troviĝas en via urbeto vistludantoj?</p> - -<p>—Jes,—revenis seka respondo,—tri el niaj laboristoj kaj la -kortisto de la vilaĝa trinkejo.</p><!-- pagho 67 --> - - - - -<h2>ĈAPITRO III</h2> - - -<p>Leonardo Marston staris sur la perono de la fabrikejo en Linkfield, -ironte hejmen, la unuan vesperon post sia reveno. Feliĉigis -lin, vidi ĉi tie kaj tie aretojn da kontentaspektaj laboristoj, -hejmenirantaj je frua horo. Kelkaj rapidis por ludi, post la -temanĝo, sur sportkampo, dediĉita de la firmo al la laboristoj; -aliaj, same kontentaj, intencis pace labori en siaj malgrandaj -ĝardenoj. Multaj el liaj proponoj pri reformoj kaj plibonigoj en -la stato de la laboristoj renkontis kontraŭstaron de l’ flanko de -sinjoro Vincent kaj de fraŭlino Haverford. Tamen li persistis kaj -sukcesis efektivigi unu reformon post alia; kaj en ĉiu okazo oni -devis konfesi la saĝecon kaj la rezultantan profiton de la reformoj. -Li forte kontraŭstaris tendencojn malaltigi prezojn, sed insistis -pri profitodona kalkulado por superaj komercaĵoj, por ebligi la -firmon pagi decajn salajrojn al kompetentaj kaj feliĉaj metiistoj. -Ankaŭ la alpreno de ĉi tiu principo bonefikis kaj rezultis je -senegala reputacio pri fidindeco kaj altagrada kvalito de la -fabrikaĵoj.</p> - -<p>La hodiaŭa tago alportis al Leonardo agrablaĵojn kaj -malagrablaĵojn: korajn bonvenigojn de multaj amikoj, de egaluloj, -kiel ankaŭ de subuloj,—kaj malagrablan interparolon kun lia ĉefo, -sinjoro Vincent. Tiun diskuton kaŭzis la intencata eltiro el la -firmo de la kapitalo apartenanta al Malkomo kiel depatrina heredaĵo. -Sinjoro Vincent forte malplezuriĝis, kiam lia juna kunfirmano<!-- pagho 68 --> -eldiris la opinion, ke fraŭlino Haverford malbone influas Malkomon, -kaj ke eble ŝi instigis lin al tiu stranga konduto. Malplaĉis al li -la trankvila asertemo de la pli juna viro, kaj la aludita supozo, ke -tio ne estas por li mem novaĵo. Ju pli sinjoro Vincent sentis, ke -li perdas la konfidon kaj amon de sia sola, amata filo, des pli li -ĵaluziĝis pri la ama respekto, kiun ĉi tiu montris al Leonardo. -Marston prave divenis, ke malantaŭ ĉi tiu elmontro de malplezuro -sin kaŝas ne nur ĵaluzo kaj turmentiĝo, sed ankaŭ, kaj senfine -pli dolore, kontraŭvola konfeso al si mem, ke la konjektoj de lia -juna kunfirmano estas tute ĝustaj. Sinjoro Vincent malbonhumore -komprenigis al li, ke ekzistas aferoj, kiuj estas tro privataj por -pritraktado en kontoro.</p> - -<p>Sed ĉi tiuj malagrablaj aferoj jam ne okupis la pensojn de Leonardo. -La plaĉa vidaĵo antaŭ li tro forte ĉarmis lin. Trapasante la -ĝardenon antaŭ la fabrikejo, li trafis areton da bonorde vestitaj -junaj virinoj. Kun afabla saluto li volis preterpasi, kiam unu el -la knabinoj alparolis lin Esperante per malrapide, timeme eldiritaj -vortoj:</p> - -<p>—Ni ĝojas, sinjoro Marston, ke vi jam revenis. Ĉu vi vizitos nian -Esperanto-klubon hodiaŭ vespere?</p> - -<p>Alia knabino diris samlingve:</p> - -<p>—Ni tre volas aŭdi vian rakonton pri la kongreso.</p> - -<p>Leonardo Marston, la prezidanto de la loka Esperantista grupo, -respondis bonkore:</p> - -<p>—Ne, bedaŭrinde, mi ne povas veni; ĵus reveninte, mi estas tro -okupita de privata laboro. Cetere, mia raporto estas farota laŭ -aranĝo venontan ĵaŭdon. Ĉu vi havis bonajn kunvenojn dum mia -foresto?</p> - -<p>La dua parolintino, vigla, gajaspekta knabino, diris alprenante -seriozan mienon:</p><!-- pagho 69 --> - -<p>—Ne, ne tre bonajn. Ni certe ne tiom ĝuas la klubkunvenojn, kiam vi -forestas, sinjoro Marston.</p> - -<p>La juna direktoro respondis ridetante:</p> - -<p>—Tio estas malprava, Bessie; vi devas peni esti sendependaj de iu -kondukanto. Nu, bonan vesperon,—li aldiris angle, ĉar kelkaj el la -junaj laboristinoj ne estis Esperantistinoj.</p> - -<p>—Bonan vesperon, sinjoro Marston,—ekkriis ĉiuj kore, tamen kun -plena respekto.</p> - -<p>Leonardo Marston rapide iris antaŭen laŭ la ĉefvojo al la vilaĝo, -preterpasante kaj salutante kelkajn aliajn aretojn da laboristoj kaj -laboristinoj. Poste, por atingi sian domon pli frue, li devojiĝis -kaj transiris vastan ĉirkaŭbaritan herbejon. Ĉe la kontraŭa -ekstremaĵo de la herbejo troviĝis kampa pordego, kondukanta al alia -parto de la kurba ĉefvojo, apud la muro, kiu limigis la teraĵon -de fraŭlino Haverford. Ĉe tiu kampa pordego staris du homoj, -knabino kaj viro. Alproksimiĝante, Leonardo rekonis Lornan Prior -kaj "<i lang="en">the honourable</i>" Algernon Villiers en uniformo de kapitano -de teritoria<a href="#Footnote05" class="fnanchor">[5]</a> roto. Tiu lasta, antaŭen klinita al la knabino, -duonsidis sur protekta angulŝtono. Ŝajnis al Leonardo, ke li penas -igi sin agrabla al sia kunulino. Lorna Prior dorse apogis sin sur la -traboj de la pordego. Ŝiaj kunplektitaj manoj formis subtenilon por -la malantaŭo de la kapo, kiu havis amason da belaj, orbrunaj haroj, -neligite pendantaj sur ŝiaj ŝultroj. Ambaŭ ne rimarkis Leonardon. -Jam li povis aŭdi la arĝentsonan voĉon de la knabino, feliĉe, -naive ridanta. Subite ŝi turnis la vizaĝon al la oficiro<!-- pagho 70 --> kaj iom -dramece disetendis la brakojn, kvazaŭ ŝi volas geste ampleksi la -tutan mondon. Unu el ŝiaj manoj Algernon Villiers lerte ekkaptis -kaj, spite barakto de la flanko de la knabino, li sukcesis premi ĝin -al siaj lipoj. Lorna Prior, ridante, faris al la kuraĝulo kelkajn, -certe ne tro severajn, riproĉojn kaj jam kuris trans la vojon al -pordo en la muro, kiam ŝi ekvidis Leonardon Marston. Tuj ŝi haltis -kaj ĝoje ekkriis:</p> - -<p>—Ho, jen venas sinjoro Marston. Vi devas resti momenton por paroli -kun li, sinjoro Villiers.</p> - -<p>Sufiĉe alproksimiĝinte al la surprizita paro, Leonardo ĝentile -levis la ĉapelon kaj trankvile diris:</p> - -<p>—Bonan vesperon.</p> - -<p>La knabino iom ruĝiĝis, sed ŝia ĝojo ĉe la ekvido de la -veninto estis evidente tre sincera. Ili jam interŝanĝis salutojn -en la kontoro, kien Lorna venis kun ia preteksto, aŭdinte pri la -neatendita reveno de la amiko. Sur la vizaĝo de la juna oficiro -ekaperis ombro de malplezuro, sed li estis tro fiera pri sia -bonedukiteco, por ne peni tuj ŝajnigi plezuron kaj afablecon. Li -do salutis la industriiston kun ioma parado de ĝentileco, kiu, -tamen, enhavis pli-malpli da nekonscia sinmalaltigo, kaj nur mallerte -kaŝis lian kutiman arogantecon kontraŭ tiuj, kiujn li rigardis -kiel sociajn subulojn. Leonardo klare vidis tion, sed li sentis -nek surprizon, nek ofendiĝon. Li redonis la saluton kun perfekta -ĝentileco kaj sia kutima trankvila digno, kiu faris rimarkeblan -impreson sur la junan aristokraton.</p> - -<p>—Fraŭlino Prior sciigis al mi,—diris ĉi tiu kun nuanco de -kompato en la voĉo,—ke vi ĵus revenis de internacia Esperantista -kongreso. Nu, malkaŝe dirite, mi ne ŝatas tiun movadon, almenaŭ -mi bedaŭras la partoprenon en ĝi de angloj. Se la angleparolantoj -sin<!-- pagho 71 --> tenus aparte de ĉi tiu, cetere, senespera projekto altrudi -al la mondo artefaritan, kaj tial nenaturan, lingvon, ĝi baldaŭ -fiaskiĝus.—Iomete riverencante al Lorna, li diris plue kun -favoropetanta rideto:—La ĉarma kaj fervora elokventeco de fraŭlino -Prior tamen preskaŭ sincere dezirigis min trovi kelkajn ecojn en -via movado, kiujn mi povus aprobi, ne perfortante mian senton de -patriota devo. Sed mia patriotismo estas por mi tro sankta afero, -por fari ion, kio iel povus malhelpi la universalan alprenon de -nia kara angla lingvo por internacia komunikiĝado kaj la el tio -rezultantan realiĝon de tute justa peno, fari la anglo-saksan nacion -la nedisputeblan mondpotencon.</p> - -<p>Lorna ekturnis la okulojn for de la alloga, delikate ĉizita vizaĝo -de la parolinto al sia malnova amiko, por sciiĝi, kion ĉi tiu -diros responde al asertoj, kiujn ŝi ne povis, kontentige por si -mem, refuti. La senpasiaj trajtoj de Leonardo Marston montris nenian -emocion, nek malplezuron, nek deziremon konvinki profanulon. Preskaŭ -enpensiĝe li respondis:</p> - -<p>—Oni ja trovas ankoraŭ nuntempe en ĉi tiu lando, kiel ankaŭ -en aliaj landoj, kelkajn—jam ne multajn—personojn, kiuj, kun -larmoj en la okuloj, bedaŭras, ke la mondo rifuzadas alpreni -ilian karan, belan idiomon kiel solan internacian lingvon. Sed -sopirado ne alkondukas nin al la tiel urĝe bezonata celo: la -unuanima alpreno de simpla, bela kaj ĉiurilate taŭga helplingvo -kiel internacian komunikilon. Esperanto estas tio altagrade. La -mondo kun sia lingva konfuzeco kaj la rezultantaj reciprokaj -malkompreno, malfidemo, kaj malamo; la mondo, ĝemeganta sub -sensencaj, diabloinspiritaj armilaroj, abomenitaj de ĉiuj, ne -povas senfine atendi la plenumiĝon de senespera deziro de miopaj -patriotoj.—<!-- pagho 72 -->Fikse sed bonkore rigardante en la vizaĝon de la pli -juna viro, kaj iom plivarmiĝante, li diris plue:—Mi tre timas, -sinjoro Villiers (pardonu ŝajnan malĝentilaĵon) ke viaj ideoj -pri patriotismo estas iom arĥajaj. Malvera patriotismo estis en la -daŭro de la historio de l’ mondo unu el la plej grandaj malbenoj, -kiu estas hodiaŭ ekspluatata de arego da egoistaj fabrikantoj, -ŝtatistoj, ĵurnalistoj, ambiciuloj, kaj aliaj. Kredu al mi, ke -ekzistas pli altanima speco de patriotismo, nome: dezirego, vidi -sian propran patrujon okupi ĉefan lokon en komuna penado levi la -tutan homaron sur bonstate, morale, kaj spirite pli altan nivelon. -Tielnomita patriotismo, kiu celas nur pligrandigon je la malprofito -de aliaj, pli malfortikaj nacioj, kaj kiu sekvigas malamon al ĉiuj -aliaj popoloj, estas tendenco malutilega al la homaro, kaj ne meritas -la nomon patriotismo. Kian rajton havas unu popolo perforte fariĝi -mondpotenco?</p> - -<p>La juna kapitano senpripense kaj iom varme respondis:</p> - -<p>—La naturan rajton de supereco.</p> - -<p>Trankvile, sed akcente Leonardo Marston rediris:</p> - -<p>—Tio estas supraĵe tre belsona frazeto, sed tute bazita sur erara -koncepto. "Natura rajto" estas termina malĝustaĵo. "Rajto" estas -trispeca: Morala, laŭleĝa, aŭ speciale Diodonita. Ĉiu rajto, -do, estas: aŭ interkonsentitaĵo laŭ moralo aŭ leĝoj; aŭ -donitaĵo de supre. Verŝajne vi intermiksas la povon, kiun liveras -fizika supereco, kun la rajto libervole donita pro animsupereco. -Povo ne estas rajto, kaj perforta uzo de fizika supereco estas -maldecaĵo. Ne, la doktrino de "natura rajto de supereco" ne estas -akvotenebla<a href="#Footnote06" class="fnanchor">[6]</a>, kaj vi estus, eble, la unua, kiu laŭte plendus pri -ĝi en la okazo, se iu, kiom ajn supera je vi, agus kontraŭ vi laŭ -ĉi tiu doktrino.</p><!-- pagho 73 --> - -<p>—Tute ne, sinjoro Marston; ĉar ĉiutage mi submetas min volonte -aŭ nekonscie al tiu doktrino. Kiel oficiro, mi estas regata de miaj -superuloj, kaj, kiel politikisto, de miaj estroj.</p> - -<p>Leonardo Marston ridetis.—Ĉu vi vere penas kredigi vin,—li -demandis,—ke tiu komparaĵo estas ĝusta? Obei, kiel oficiro, al -armeaj superuloj kaj sekvi, kiel politikisto, propravole elektitajn -estrojn, estas aferoj tute malsimilaj, ol esti perforte regata de -fremda, malsimpatia popolo. Mi bedaŭras, tamen, ke mankas al mi la -tempo daŭrigi la diskuton.</p> - -<p>—Mi ankaŭ timas, ke tute senutile estos de mia flanko, peni -konvinki tian fervoran Esperantiston, kiel vi, sinjoro Marston.</p> - -<p>La juna oficiro kun granda afableco adiaŭis Leonardon Marston kaj -Lornan Prior, esprimante la esperon tre baldaŭ denove renkonti -ilin. Li havis elegantan, tre plaĉan eksteraĵon kun delikataj -vizaĝotrajtoj. Virinoj trovis lian senbarban vizaĝon kaj liajn -pro senzorgeco kaj facilanimeco ĉiam ridetantajn bluajn okulojn -tre allogaj, kvankam multaj ne estis blindaj je la malprofundeco -de liaj pensoj kaj je la egoismo de lia karaktero, kaj al kelkaj -malplaĉis lia naiva supozo, ke ĉiuj virinoj estas ĉarmataj de lia -nekontraŭstarebla personeco. Li flatis sin, ke li jam impresis la -koron de la ĉarma, sprita knabino, Lorna Prior. Ĉi tiu penso faris -al li plezuron, kiam li rapidis en la direkto al manovra tendaro, -sed la plezuron iom difektis malagrabla penso, ke tiu impertinentulo -Marston eble supozas, ke li donis al li trafan lecionon. Volonte li -rekomencus la diskuton kun li pri "Patriotismo kontraŭ Esperanto" en -la ĉeesto de amikoj, kiuj nepre aprobos liajn opiniojn. Li baldaŭ -farus "pajlhakaĵon" el liaj argumentoj kaj elmetus al malestimo -liajn<!-- pagho 74 --> malpatriotajn klopodojn kaj ĥimerajn ideojn pri tutmonda -frateco. Ridindaĵo! Kio tiam fariĝus el la nobliga militista -profesio? Nacio de laktosuĉulaĉoj ni estus, sen entreprenemo, sen -fiereco, sen nacia memestimo. Neniam! La juna kapitano soifis rompi -lancon kun sia ĵusa kontraŭulo.</p> - -<p>Niaj malnovaj amikoj foriris en mala direkto al la vilaĝo. Gaje -ridante, Lorna prenis la brakon de Leonardo kaj ekkriis:</p> - -<p>—Ho, sinjoro Marston, mi tre ĝuis la diskuton kun sinjoro Villiers -pri Esperanto.</p> - -<p>Ŝi estis gracia knabino en la fruprintempo de dolĉa virineco, -sed, ŝajne, ankoraŭ nekonscia pri tio. Kvankam ŝi estis sufiĉe -altkreska kaj por sia aĝo treege boninstruita, ŝiaj neligitaj -haroj, ankoraŭ iom mallongaj jupoj kaj ĉarma naiveco, lumanta el -rimarkinde belaj, bluaj, okuloj, aspektigis ŝin tre knabineca.</p> - -<p>Leonardo rigardis esplore kaj zorgeme en la suprenturnitan vizaĝon -de la knabino. Li ne rekte respondis al ŝia parolo.</p> - -<p>—De kiam ekzistas tiaj amikaj rilatoj inter vi kaj "la honorinda" -Algernon Villiers?—li demandis.</p> - -<p>Lorna gaje ridis sen embaraso kaj iom petole respondis:</p> - -<p>—La akcento sur la vorto "tiaj" supozeble estas ĝentila aludo pri -la manovreto de sinjoro Villiers premi kiseton sur la dorson de mia -mano; ĉu ne? Li nur amuzas min. Ne aspektu tiel serioza, sinjoro -Marston. Se vi aŭskultus lin, dum li penadas fari el si filozofon, -vi vere amuziĝus. Filozofio certe ne estas lia plej brila forto. -Tre afable li penas fari sin agrabla. Sendube mi devus senti pro tio -profundan dankemon.</p> - -<p>La viro ĉe ŝia flanko ekridetis kontraŭvole, sed, momenton poste, -denove alprenis pli seriozan mienon.</p><!-- pagho 75 --> - -<p>—Ne kuraĝigu lin, Lorna,—li diris milde.</p> - -<p>—"Kuraĝigu lin!"—ekkriis la knabino kun iom riproĉa -voĉtono,—tia penso eĉ ne venis al mi en la kapon.</p> - -<p>—Volonte mi kredas; tamen mi havas sufiĉan kaŭzon, por averti vin.</p> - -<p>—Kaŭzon? Kian?</p> - -<p>—Bedaŭrinde, virineto, mi ne povas, hodiaŭ, kontentigi vian -scivolecon. Fidu al mi; mi havas sufiĉan motivon.</p> - -<p>Lorna rigardis en la enpensan vizaĝon de la amiko. Ŝajnis al -ŝi, ke ŝi neniam antaŭe vidis en ĝi tiom da bonkoreco, tiom da -nobleco kaj firmeco. Unu rigardo sufiĉis: al tiu viro ŝi povas fidi -sen plua demando. Tiom ŝi jam kutimis fidi lian saĝon kaj lian -sindonemon al ŝi, ke ŝi eĉ ne miris pri lia averto. Post momenta -silento ŝi ekparolis fervore kaj gravmiene:</p> - -<p>—Mi estas tre kontenta, ke vi ree estas ĉi tie. Kiel bonkora -kaj aminda vi estis, tuj oferante pro ni la lastajn tagojn de via -libertempo! Mi tute ne volis tion, sinjoro Marston, kaj mi tre, tre -bedaŭras, ke tiaj belegaj tagoj estis tiel forprenitaj al vi.</p> - -<p>—Tio ne estas grava afero, Lorna. Antaŭsento, ke mi povos iel helpi -al vi ĉiuj, pelis min ĉi tien. Mi neniel povus ĝui la lastajn -tagojn tie post la ricevo de via letero.</p> - -<p>—Vi estas tiel bona, kaj mi neniam forgesos la grandan bonkorecon, -kiun vi ĉiam montras al ni.—Denove ŝi silentis momenton, kaj poste -parolis plue:—Estas hontinde ĝeni vin per niaj ĉagrenoj tuj post -via reveno, kiam viaj pensoj estas ankoraŭ plenaj de la plej ĉarmaj -impresoj, kaj kiam vi, kompreneble, sopiras paroli pri ili.</p> - -<p>—Viaj ĉagrenoj estas miaj ĉagrenoj, Lorna.</p><!-- pagho 76 --> - -<p>—Jes, mi scias tion, kara sinjoro Marston... sed vi ne povas -prezenti al vi, kiel korpreme estas, vidadi la patron tiel -malfeliĉa, kaj Malkomon konduti tiel... strange. Rompiĝas al mi -la koro, kiam mi pripensas, kio fariĝos el li! Lastatempe li multe -pli malboniĝis. Ŝajnas, ke li jam perdis ĉian sinregadon, ĉiujn -antaŭajn ambiciojn, kaj oni nun jam neniel povas fidi al iu promeso, -farita de li. Lia karaktero estas detruita.</p> - -<p>—Tio estas tre malĝojiga, sed ne senespera,—diris Leonardo. En -lia voĉo estis tono, kiu montris samtempe profundan kunsenton kaj -trankvilan esperemecon. Ili kvietigis la turmentitan koron de la -sentema knabino.—Ni ne laciĝu en penado eltrovi la kaŭzon de lia -malfeliĉo. Sed, eble, tio estas okazo pli multe por supernatura -helpo, ol por fizikaj rimedoj. Ni do ne forgesu lin en niaj preĝoj. -Cetere, mi havas miajn proprajn konjektojn pri lia malfeliĉo. -Bedaŭrinde Malkomo dum la lastaj monatoj penis eviti min kelkafoje, -kaj via patro sciigis al mi hodiaŭ laŭ ne-malkomprenebla maniero, -ke li ne volas priparoli ĉi tiun aferon kun mi.</p> - -<p>—Vere? Sed mi ne tre miras pri tio. La patro estas en la lasta tempo -iom ekkolerema rilate al ĉio, kio koncernas Malkomon; kaj ŝajnas al -mi kelkafoje, ke li scias pri la kaŭzo pli, ol li volas konfesi.</p> - -<p>Ĉi tiu diro firmigis al Leonardo la opinion, ke la kaŭzon de la -malfeliĉa stato de Malkomo oni devas serĉi ekstere de li.</p> - -<p>—Malkomo ankoraŭ ofte vizitas sian onklinon Delfinon; ĉu ne?—li -demandis.</p> - -<p>—Jes; kaj mi opinias, ke ŝi dorlotas lin.</p> - -<p>—Kio pensigas al vi tion, Lorna?</p> - -<p>—Ŝi estas ĉiam indulgema, kaj ĉiam pledas por li. Malkomo nur -bezonas esprimi deziron, kaj onklino Delfino<!-- pagho 77 --> tuj plenumas ĝin, aŭ -peti monon, kaj malfermiĝas ŝia monujo. Multfoje, kiam Malkomo -estas tre malbonhumora kaj videble ial suferas, li iras viziti la -onklinon kaj revenas bonhumora kaj vigla.</p> - -<p>—Efektive?—diris Leonardo, serioze rigardante antaŭ si. Li -eksilentis momenton; poste, turnante sian penseman vizaĝon al la -knabino, li demandis:—Kaj ĉu vi iam rimarkis, ke, post vizito -al sia onklino, via frato estas pli obstina kaj netraktebla, ol -ordinare?</p> - -<p>Lorna ekrigardis Leonardon mirigite, enpensiĝe.</p> - -<p>—Mi volis diri: "Ne",—ŝi respondis malrapide,—sed mi ekmemoras, -ke unufoje aŭ dufoje, reveninte de "Grovelands", li estis neordinare -malafabla kaj obstina; sed, certe, sinjoro Marston, tio povas esti -nur kunokazaĵo.</p> - -<p>—Eble.—La vizaĝo de la viro estis malgaja, sed trankvila kaj -senmova.</p> - -<p>Alveninte al vojturniĝo, ambaŭ haltis.</p> - -<p>—Kien vi iras, Lorna?—demandis Leonardo.</p> - -<p>—Al "Grovelands" tra la vilaĝa pordo.</p> - -<p>—Nu, estu singarda,—li diris, etendante la manon al la knabino kaj -ame rigardante en ŝian belan, malkaŝeman vizaĝon.—Ne lasu iun -malboninflui vin. Via koro estas tre impresebla, kaj via sperto pri -la mondo ankoraŭ nematura.</p> - -<p>Lorna penis per rido liberigi sin de altrudiĝanta maltrankvilo:—Ho, -sinjoro Marston,—ŝi ekkriis,—vi estas tro zorgema; vi metus min -sub kloŝon, se vi povus!</p> - -<p>—Jes, en la okazo, se tio estus necesa. Sed vi devas konfesi, ke -onklino Delfino iafoje estas iom stranga; ĉu ne?</p> - -<p>—Jes; eble. Sed oni devas multe pardoni al ŝi, ĉar ŝi estas tre -malfeliĉa,—respondis la knabino heziteme.</p><!-- pagho 78 --> - -<p>—Sendube, Lorna, sendube; kaj mi bone scias, ke ŝia strangeco -datiĝas de terura sortobato, kiu ŝin trafis. Nu, kelkafoje, kiam vi -venis viziti la onklinojn, fraŭlino Haverford restis en sia ĉambro -kaj tiam onklino Ida aspektis eĉ pli malgaja, ol ordinare; ĉu ne?</p> - -<p>Lorna ree ekrigardis esplore la vizaĝon de la amiko, kun surprizo -kaj nekaŝebla maltrankvilo. Ŝi respondis heziteme kaj dubeme:</p> - -<p>—Jes, mi rimarkis tion unu- aŭ du-foje, kaj onklino Ida diris, ke -onklino Delfino suferas de kapdoloro. Sed kio do estas al ŝi?</p> - -<p>—Nu, hodiaŭ mi nur povas diri: "Estu singarda."—Leonardo Marston -sin turnis por foriri.—Bonan vesperon, Lorna. Salutu de mia flanko -onklinon Ida, kaj sciigu al ŝi, ke mi vizitos ŝin morgaŭ vespere, -por rakonti al ŝi miajn travivaĵojn.</p> - -<p>—Bone, dankon; ĝis la revido.</p> - -<hr class="short" /> - -<p>Leonardo daŭrigis sola sian vojon hejmen en profunda medito. Li -sentis kreskantan konvinkon, kies kaŭzon li apenaŭ povis konstati -per rezonado, ke, eble en tre proksima estonteco, akra batalo okazos -inter li kaj fraŭlino Haverford. Sed dum li trapasis la vilaĝon, -ĉi tiuj pensoj jam ne povis plene okupi lin. Tro ofte li devis -interŝanĝi amikajn salutojn kun vilaĝanoj. Unu virino invitis -lin enveni kaj viziti ŝian malsanan filineton. Alia petis lin legi -la unuan, ĵus alvenintan leteron de ŝia Joĉjo, kiu elmigris en -Kanadon.</p> - -<p>Post la vespermanĝo Leonardo sidis ĉe sia skribtablo apud -nefermita fenestro, kiu donis ĉarman vidon sur kvietan angulon de -bela ĝardeno. La jam mallumiĝanta vespero estis mirinde paca, -reviga; kaj li sentis, eĉ meze de tre agrablaj memorbildoj de la -sukcesplena<!-- pagho 79 --> kongreso kaj de la svisa vojaĝo, dolĉan kontentecon -ree esti en sia komforta hejmo kun sia amata pro-esperanta laboro. -Antaŭ li kuŝis aro da leteroj postulantaj, respondon, pleje de -eksterlandaj amikoj kaj de du-tri esperantistaj eldonistoj kaj -redaktoroj de gazetoj. Reve li elrigardis tra la fenestro, lasante -la okulojn kuŝi sur la pintoj de akacioj, moviĝantaj en facila -venteto. Lian mediton interrompis la voĉo de lia domistino, maljuna, -fidela Anjo:</p> - -<p>—Jen, Leonardo,—ŝi diris,—estas poŝtkarto el Svisujo kun multaj -subskriboj.</p> - -<p>—Dankon, Anjo.</p> - -<p>Leonardo rigardis jen la bildflankon, jen la skribaĵon, kun miksitaj -sentoj de surprizo, plezuro, kaj malkontenteco. La salutvortoj, -skribitaj de Geraldino Kennedy, estis jenaj: "Korajn salutojn el -Chamounix sendas al vi viaj adorantoj." Poste sekvis la subskriboj; -unue de la sprita juna usonanino, due de sinjorino Harding kaj -sube, kovrante la ceteran spacon en diversaj direktoj, la nomoj de -ĉiuj Esperantistoj loĝantaj en <i lang="fr">En Allier</i>, krom kelkaj aliaj, -kiujn li ne konis. La adreso estis skribita de sinjorino Harding. -Li ne povis ne rideti; tamen li ne ŝatis la vorton "adorantoj", -kaj plivolis, ke ili uzu pli decan vorton. Dum momento Leonardo -sentis fortan inklinon retiri sin el la lumo de populareco, kiu -promesis al li malmulte da vera kontenteco, kaj denove klopodi -sole per sia plumo en la trankvilo de sia skriboĉambro. Sed nur -momenton. Li ne povis ne konfesi al si, ke la efiko, kiun havis -liaj paroloj, nedubeble montris, ke li havas oratoran talenton. La -mondo Esperantista postulas, ke ĉiu plene uzu siajn kapablojn por -la antaŭenigo de la movado. Denove reve rigardante la poŝtkarton, -kiun li ankoraŭ tenis en<!-- pagho 80 --> la mano, li demandis sin, kiu proponis -la vorton "adorantoj". Ĉu Geraldino; ĉu sinjorino Harding, aŭ -ĉu iu alia?—Maria Harding: la bildo de la ĉarma virino ekaperis -antaŭ liaj internaj okuloj, kaj preskaŭ senkonscie li rigardis -ĝin dum momento kun raviteco. Multajn tre agrablajn horojn ili -pasigis kune, kaj nun kelkaj plaĉaj epizodoj reve, sed vivasente -revenis al li en la memoron. Certe li ŝuldas multon al ŝia nobla, -inspira entuziasmo, al ŝia fervora sindonemo, kaj—li devis ankaŭ -konfesi—eĉ iom al ŝia malavara kaj ŝajne tute sincera admiro je -li, admiro kiu ne malmulte kuraĝigis lin, kaj ebligis al li eltrovi -en si naturdonojn, kiujn li antaŭe nur tre malklare konsciis. -Estos por li, li sentis, granda plezuro labori kune kun tia talenta -virino, kies socia pozicio, cetere, liveros al li tre valorajn -okazojn por pro-Esperantaj klopodoj en gravaj, influaj sferoj. Tamen -li ne povis ne senti samtempe ian maltrankvilon, sendube—li diris -al si—malsaĝan, senbezonan ĝenatecon. Jam unufoje antaŭe ĝi -maltrankviligis lin. Kvankam la amikeco kun sinjorino Harding, bazita -sur plena simpatio, estis, koncerne lin, animaltiga kaj tute pura, -li malamis la penson, ke ĝi povus estigi en la koro de ŝia edzo -eĉ momentan senton de ĵaluzo. Sed, li rezonis, ridetante, sinjoro -Harding estas ja tiel ĉarme fidema kaj simplanima homo; ĵaluzemo -tute malestas en lia karaktero. Ŝajnas, ke li efektive ŝatas kaj -kuraĝigas ĉi tiun amikecon. Cetere, sinjoro Harding povas plene -fidi la altanimecon de la edzino, kiu...</p> - -<p>Subite la medito de Leonardo denove interrompiĝis; en tiu ĉi okazo -per brua malfermo de la pordo. En la ĉambron enkuris juna viro, -freneze ekkriante:—Helpu al mi, sinjoro Marston, helpu al mi!</p> - -<p>La juna viro estis Malkomo Vincent. Leonardo leviĝis<!-- pagho 81 --> de la seĝo -kaj deprenis ŝirmilon de lampo, staranta sur apuda tablo. La lumo -vidigis la palan, malsanaspektan vizaĝon de la junulo kun vitrecaj, -per terurego plenigitaj okuloj. La altakreska viro alpaŝis al li -senekscite. Firme ekprenante ambaŭ liajn manojn kaj fikse, tamen ame -rigardante al li en la okulojn, li diris malrapide per trankvila, -ordona voĉo:</p> - -<p>—Trankviliĝu, Malkomo. Ne ekzistas kaŭzo por timo. Sidiĝu ĉi -tie, kaj ni racie priparolu vian aferon.—Li kondukis la ankoraŭ -tremantan junulon al seĝo, kaj sidiĝis apud li, tenadante lian -dekstran manon. La firmaj vortoj de Leonardo kaj lia animforteco tuj -bonefikis sur la frenezan cerbon de Malkomo; tamen ankoraŭ granda -estis la teruro reganta lin, kiam li ekbalbutis:</p> - -<p>—Ho, sinjoro Marston, mi estas teruregata. Iu en Peterburgo<a href="#Footnote07" class="fnanchor">[7]</a> -incitadas min mortigi min mem, kaj mi ne povos plu kontraŭstari lian -ordonon.—</p> - -<p>Li estis kompatinda specimeno de ruinigita juneco. Lia malgrasa, -pala vizaĝo, kaj precipe liaj moviĝemaj, timoplenaj okuloj montris -malfortigitajn intelekton kaj volpovon, doloran senripozecon kaj -ekscitiĝemon. Ne povante elteni la rigardon de Leonardo, li turnis -la okulojn al la planko.</p> - -<p>—Kara Malkomo,—diris Leonardo milde,—penu fariĝi pli trankvila, -kaj tuj vi komprenos, ke via timo estas tute senbaza.</p> - -<p>—Ne, ne...</p> - -<p>—Jes, mi <em>scias</em>, ke ĝi estas senbaza. Vi deziras, ke mi helpu al -vi, Malkomo. Vi estas al mi tre kara. Mi volas kaj povas helpi al vi, -sed mi nepre insistas pri du esencaj kondiĉoj. Aŭskultu, kaj fikse -rigardu min.</p><!-- pagho 82 --> - -<p>Malkomo petege kaj maltrankvile levis la okulojn al la parolanto, -senvorte. Leonardo Marston parolis plue:</p> - -<p>—Unue mi postulas vian senrezervan konfidon kaj sincerecon; kaj -due estas necesa via plena, tutkora kunlaborado. Kun Dia helpo ni -kune sukcesos. Mia kara knabo, pripensu! Kian brilan karieron vi iam -havis antaŭ vi: plensano, utileco al la homaro, honoro, feliĉo! -Sed nun, kiel malfeliĉa vi estas! Tamen, ankoraŭ estas eble, per -la korfavoro de Dio kaj per la elstreĉado de ĉiuj viaj fortoj, -venki...</p> - -<p>La juna viro ree mallevis la rigardon kaj malgaje ekskuis la kapon.</p> - -<p>—Jes, kara Malkomo, tio <em>estas</em> ebla. Viro! Rigardu supren kaj faru -unu penegon—mi helpos vin kaj vi venkos.</p> - -<p>—Ho, se vi nur povus... povos helpi min.</p> - -<p>—Mi povas. Nu, ĉu vi konsentas pri miaj kondiĉoj?</p> - -<p>Malkomo respondis post momento mallaŭte kaj heziteme:—Jes, sinjoro -Marston.</p> - -<p>—Ne, Malkomo,—rediris ĉi tiu energie,—mi bezonas multe pli -fervoran respondon. Kuraĝiĝu. Mi konas vian aflikton pli bone, ol -vi supozas. Nu?</p> - -<p>En la turmentita cerbo de la malfeliĉa junulo okazis batalo, neakra -batalo, verdire, sed tiel akra, kiel la cerbo povis subteni. Sur -lia vizaĝo vidiĝis, iom post iom pli klare, signoj de interna -konflikto, kiuj naskis en la koro de Leonardo esperon, ke li sukcesos -savi la kompatindulon el lia terura stato. Ĉe ĉi tiu penso lia -amema koro ekpleniĝis de ĝojaj sentoj. Li vere amis kaj profunde -kompatis la junulon ĉe sia flanko, kaj lia amo igis lin paroli per -pasia, petega voĉo, kiun Malkomo ne povis longe kontraŭstari... Ame -metante manon sur lian ŝultron, li diris:</p><!-- pagho 83 --> - -<p>—Malkomo, vi kutimas preni sekretajn medikamentojn.</p> - -<p>Ĉe tiuj ĉi vortoj la juna viro ekmoviĝis kaj timeme rigardis la -parolanton. Momenton poste li kolere ekkriis:</p> - -<p>—Sensencaĵo!</p> - -<p>Trankvile kaj milde, sed tre firme Leonardo rediris:</p> - -<p>—Tute ne. Mi scias, ke vi malkonfesis tion antaŭ la kuracisto, kaj -mi atendis, ke vi nun malkonfesos—ĉiuj simile suferantaj faras -tion—sed tute senutile estas plue nei tion antaŭ mi: <em>Mi scias</em>, -pri kio mi parolas.</p> - -<p>Denove Malkomo balbute penis konvinki sian amikon ke li eraras; sed -ĉi tiu daŭre parolis:</p> - -<p>—Ĉu vi volas, ke mi helpu al vi eliĝi el ĉi tiu terura marĉo?</p> - -<p>—Jes.</p> - -<p>—Nu, vi konas la kondiĉojn. Eldiru la veron.—Post momenta silento -Leonardo aldiris per voĉo plena de amo kaj volpovo:—Mi certigas -vin, kara knabo, ke mi, kiom eble, gardos vian sekreton, se vi volas; -nur konfidu min... Nu?</p> - -<p>La juna viro ree rigardis en la vizaĝon de Leonardo Marston. En liaj -okuloj montriĝis timo, sopiro kaj doloro. Fine li diris:</p> - -<p>—Jes, sinjoro Marston, iafoje mi devas preni ion por firmigi miajn -nervojn.</p> - -<p>—Dankon, por tiu konfido, Malkomo. Kiu, en la komenco, instigis vin -alpreni tiun rimedon?</p> - -<p>—Neniu.</p> - -<p>—Senutile estas tiel paroli. Al knaboj neniel venas senpere tia -penso, kaj ili ne havas la eblon havigi al si tiajn rimedojn. Iu, pro -misteraj, malicaj celoj, instigis vin. Tute evidente estas, ke ne vi -sola estas riproĉinda pri tio; kaj la persono, kiu alvenigis vin al -via<!-- pagho 84 --> nuna stato, ne meritas vian indulgon. Mi devas sciiĝi el via -buŝo mem. Eldiru!</p> - -<p>Malkomo ree rigardis dubeme kaj timeme en la vizaĝon de la amiko. -Liaj manoj ektremis. Fine li diris mallaŭte:</p> - -<p>—Onklino Delfino.</p> - -<p>—Mi atendis tion. Kiel longe tio jam daŭras?</p> - -<p>Iom lace Malkomo respondis:—Mi ne memoras; jam de longe.</p> - -<p>—Penu rememori, kara knabo, penu.</p> - -<p>Dum momento la junulo maltrankvile kaj nerve ekmoviĝis. La esprimo, -kiun iom post iom alprenis lia pala vizaĝo, estis simila al -rigardo de timigita, ĉasita besto, peteganta protekton de okaza, -bonkoraspekta homo:</p> - -<p>—Mi timus ŝin. Ne lasu al ŝi diveni, ke mi sciigis vin.</p> - -<p>—Ne timu, Malkomo. Se nur vi transdonos vin en miajn manojn kaj -sekvos miajn konsilojn, vi reakiros kun Dia helpo sufiĉe da volforto -por kontraŭstari ĉiujn tentojn kaj malbonajn influojn.—</p> - -<p>La trankvila certeco en la voĉo de Leonardo videble kvietigis la -junan viron, kaj pliprofundigis lian konfidon. Propravole ĉi tiu -diris plue, enpense, kvazaŭ li penas ordigi sian malfortigitan -memoron:</p> - -<p>—Jam antaŭ multaj jaroj—mi estis tiam nur malgranda knabo...</p> - -<p>—Antaŭ la morto de mia patro aŭ post ĝi?</p> - -<p>—Post ĝi, pli verŝajne. Mi tiam havis iafoje kapodoloron, kaj la -sola persono, kiu ame zorgis pri mi, estis onklino Delfino.</p> - -<p>—Ĉu ne ankaŭ via patro?</p> - -<p>—Jes,—heziteme,—jes, ankaŭ la patro; sed li kaj vi estis ĉiam -tiom okupitaj en la kontoro.</p> - -<p>—Kaj onklino Ida?</p><!-- pagho 85 --> - -<p>—Jes, ŝi ankaŭ ĉiam estas tre ama por mi. Nu, onklino Delfino -ĉiam donis al mi sekrete bonajn sukeraĵojn, kiuj tuj forprenis -la dolorojn kaj kaŭzis sentojn de granda feliĉo. Tiam mi sentis -inklinon kanti kaj revi kaj ĝoji pri ĉio.</p> - -<p>Leonardo ekleviĝis kaj enpensiĝe iris tra la ĉambro, tien kaj -reen. Lia vizaĝo estis severa, kaj en liaj okuloj brulis pasia -indigno:—Jen,—li murmuris al si,—jam tiam komenciĝis la diabla -afero. Ho, kia diablaĵo, elekti tiun senkulpan viktimon! <i>Haŝiŝ</i>, -sendube, estis la unua konfitaĵo uzita.—Li turnis sin al la -malfeliĉa junulo kaj volis fari pluajn demandojn, sed, rimarkante, -ke li jam montras signojn de dormemo kaj cerba laciĝo, li retenis -sin kaj diris milde:</p> - -<p>—Ĉu vi volas resti ĉe mi hodiaŭ nokte? Mi petos Anjon iri al via -domo por sciigi vian patron.</p> - -<p>—Jes, sinjoro Marston, dankon, mi tre volus.</p> - -<p>—Bone. Apud mia dormoĉambro kaj interkomunikiĝanta kun ĝi per -pordo estas malgranda gastoĉambro. Vi povas dormi tie, kaj morgaŭ -matene ni plue priparolos vian situacion. Sed, kara knabo, ne forgesu -meti vin fide en la manojn de via ĉiela Patro.</p> - -<p>Jam pasis noktomezo. Leonardo ankoraŭ ne serĉis tre bezonatan -ripozon. En profunda medito li iris tien kaj reen tra sia vasta -dormoĉambro. Lia vireca vizaĝo montris emocion kaj malserenecon. -De tempo al tempo li haltis por rigardi tra la fenestro la -stelbrilan ĉielon. Lia vizaĝo tiam alprenis aspekton pli molan, -pli trankvilan, kiel se li alsendas al ĝi preĝeton. Kelkafoje li -haltis antaŭ la pordo kondukanta en la ĉambron, kie kuŝis la -malfeliĉa junulo, preskaŭ plena ruinaĵo, por aŭskulti, ĉu li -spiras pli normale. Pli ol unu premanta demando konfuzis lin; sed pri -jeno li tute ne dubis:—<!-- pagho 86 -->Se fraŭlino Haverford, ruinigante la vivon -de esperplena knabo, estas instigata de diabla malamo, tiu malamo -ne celas la knabon mem, sed lian patron. Ke ŝi ne amas sinjoron -Vincent, efektive, ke nenia fratamo ekzistas inter ili, ne estis -sekreto por Leonardo jam de kelkaj jaroj. Tamen, kiel terura estis la -penso, ke virino pro malamo al frato povus tiel pereigi, korpe kaj -anime, senkulpan knabon! Lia animo pleniĝis de nedirebla naŭzo ĉe -tiu penso.</p> - -<p>Jam delonge li ne povis ne senti, ke fraŭlino Haverford nutras -ankaŭ kontraŭ li mem malbonvolon, kaj ke la sintenado de sinjoro -Vincent ne estas tiel bonkora kaj sincera, kiel antaŭe. Kial? Ĉu -pro ĵaluzo? Certe, li ne povis ne rimarki, ke la neordinaraj amo kaj -konfido, kiujn Malkomo kaj Lorna montras al li, estas alrigardataj -per ĵaluzaj okuloj de ambaŭ, fraŭlino Haverford kaj sinjoro -Vincent. Pro tio kaj pro aliaj kaŭzoj li tre ofte, en la daŭro -de la lastaj kvar aŭ kvin jaroj, sentis fortan deziron forlasi -Linkfield kaj serĉi feliĉon aliloke, en Londono aŭ travojaĝante -la mondon. Ĉirkaŭvojaĝi la tutan mondon pro kaj per Esperanto -estis ofta revo lia. Sed unufojon plu li ĵetis for tiun penson. -Jen staris la lito, en kiu mortis lia amata patro: vive, kiel -multfoje antaŭe, li rememoris tiun neforgeseblan nokton, kiam, -antaŭ pli ol dek jaroj, la mortanto malkovris al li la sekretojn -de sia vivo. Rigardante kun ama emocio kaj malsekiĝantaj okuloj la -por li altvaloran meblaĵon, li diris al si en la pensoj, kvazaŭ -li alparolas la spiriton de la mortinto:—Ne, mia kara patro, mi -neniam forgesos la ĵurpromeson faritan al vi; mi ne forlasos la -postenon, kiun vi difinis por mi, kaj mi volonte, fidele plenumos -la devojn, kiujn mi prenis sur min rilate al la dolĉa knabino kaj -al via apartigita posedaĵo.—<!-- pagho 87 -->Tiu posedaĵo estis por lia patro -makulitaĵo, hontindaĵo; por li ĝi estis sankta konfiditaĵo.</p> - -<p>—Lorna Prior: Ĉu la sonĝo de ŝia patrino,—li plue -meditis,—estis vera, supernature inspirita antaŭvido, aŭ ĉu ĝi -estis nur trompa fantaziaĵo de tro zorgopremata koro, tio ne estas -mia afero nun juĝi: sufiĉas por mi, ke mia patro kredis je la -realeco de la vizio.</p> - -<p>Ankoraŭ alia penso ekpremis la koron de Leonardo. Por li, kiel -ankaŭ por ĉiuj ceteraj amikoj de la familio Vincent, estis -evidente, ke en la daŭro de la lastaj jaroj Lorna pli kaj pli -kariĝis al sia duonpatro. Ŝia natura, knabina dolĉeco, ŝia -malvolviĝanta altanimeco kaj malegoista sindonemeco iom post iom -kaptis la koron de la kalkulema viro, kies sola ambicio antaŭe -estis alcentrigita al lia filo. Sed nun ŝajnis, ke ju pli Malkomo -ĉagrenis sian patron, des pli ĉi tiu malfermis sian koron al la -filina amo de la kunsentema knabino. Tiu ŝatateco de la karaktero -de Lorna ĉiam ĝojigis Leonardon, sed nun ĝi ekplenigis lin per -antaŭtimo. Por li estis terure pensi eĉ pri la ebleco, ke fraŭlino -Haverford, malhelpate atingi sian diablan celon koncerne Malkomon, -penos ruinigi Lornan! Malgaje li daŭrigis sian trairadon tra la -ĉambro.—Kion li devas fari?—Li diskutis kun si, ĉu ne estus -bone, morgaŭ matene sciigi la tutan aferon al sinjoro Vincent. Sed -post plua pripenso li forlasis tiun planon. Li ne povis agi tiel, ne -rompante la promeson donitan al Malkomo; plue la certigitaj faktoj -ŝajnis al li nesufiĉaj, kaj liaj konjektoj ankoraŭ tro malklaraj, -por fari ilin bazo por decida ago. Krom tio la lastatempa konduto -de lia kunfirmano ne kuraĝigis lin denove sin enmiksi en privataj -aferoj de lia familio. Fine li opiniis, ke konsilinde estas, ne -trorapidigi sian agadon: eble onklino Ida povos ĵeti lumon sur la -problemon.</p><!-- pagho 88 --> - -<p>Inter Leonardo Marston kaj fraŭlino Leggat ekzistis, malgraŭ la -diferenco inter iliaj aĝoj, ama animamikeco, bazita precipe sur -komplementaj karaktertrajtoj kaj sur delikata simpatio, kiu igis ilin -percepti kaj ŝati la bonajn kvalitojn unu de la alia. La dolĉa -maljunulino varmkore admiris en la juna viro lian noblan virecon, -lian entuziasman fidon je la potenco kaj fina venko de ĉio bona, -bela, Dia. Leonardo sincere amis sian maljunan amikinon pro ŝia -sankteco, ŝia ĉiama mildeco kaj pacienco, kiuj ne malmulte helpis -al la formado de lia propra karaktero, donante al ĝi ĝentilecon kaj -malkaŝemecon, kiuj gajnis por li tiom da koroj. Kelkajn tagojn post -la enterigo de lia patro ŝi petis lin, pro kompato kaj korinklino, -ke li nomu ŝin onklino, proponante nomi lin per lia antaŭnomo. Tiu -bonkora propono plenigis la malĝojan koron de la junulo per profunda -kontenteco kaj dankeco.</p> - -<p>Ankoraŭ dum kelka tempo Leonardo daŭrigis la mediton:—Kiel -strange,—li demandis sin,—ke sinjoro Vincent estas tiel blinda je -la ŝanĝita karaktero de sia duonfratino! Ĉu vere lia avareco povas -tiom blindigi lin? Aŭ, ĉu eble fraŭlino Haverford ial, iel tenegas -lin per tenilo, tiel ke li ne kuraĝas spiti ŝin? Stranga mistero!</p> - -<p>Fine, fordoninte sin kaj la solvon de ĉi tiuj turmentaj demandoj al -Dia zorgo, li enlitiĝis.</p> - -<p>La sekvinta tago trovis Malkomon jam iom pli trankvila, sed strange -malinklina iri hejmen. Ĉiu rigardo, kiun li direktis al sia amiko, -estis silenta, kortuŝa petego, helpi al li. Per amaj, kunsentaj -vortoj Leonardo sukcesis plie firmigi la konfidon de la junulo, -kaj krei en lia koro ne nur ekbrileton de nova espero, sed ankaŭ -decidemon, kvankam ankoraŭ tre malfortan, venki siajn malfeliĉajn -inklinojn per sia propra volforto. Tion Leonardo<!-- pagho 89 --> rigardis kiel -grandan gajnon. Konsentiginte lin, ne sen peno, forlasi sian planon -vojaĝi eksterlanden kun sinjoro Holden, li demandis:—Ĉu vi -memoras, ke vi renkontis, la tagon antaŭ mia foriro al la kongreso, -sinjoron promenantan kun mi apud la arbaro Bridling? Mi konatigis -lin al vi kiel sinjoron Garner, kaj vi interŝanĝis kun li kelke da -vortoj.</p> - -<p>—Jes, mi rememoras.</p> - -<p>—Nu, li efektive estas tre lerta londona kuracisto; sed mi ne nomis -lin "doktoro", por ne veki en vi suspekton. Li estas bona amiko mia, -intimulo de mia mortinta patro, kaj sin okupas speciale per nervaj -malsanoj. Mi pli ol unu fojon priparolis kun li vian staton. Li funde -komprenas ĝin, kaj mi estas certa, ke pro sia speciala scio, pro sia -kunsentemeco kaj amemeco, li estas la plej taŭga persono, en kies -manojn vi povus vin meti. Li volonte akceptos vin ĉe si, por ke vi -povu esti dum kelka tempo sub lia zorgo. Ĉu vi volas iri?</p> - -<p>Dum momento Malkomo rigardis la bonkoran, volfortan vizaĝon de -Leonardo kun la nedecidemo propra al personoj malfortigitaj per longa -cedado al fikutimoj. Poste li respondis pli vigle kaj kun pli da -sincereco, ol lia amiko atendis:</p> - -<p>—Jes, mi iros kien ajn, por foriĝi el ĉi tiu loko. Sed, sinjoro -Marston,—li diris plue, alprenante maltrankvilan, petegantan -voĉtonon,—vi ne perfidos min?</p> - -<p>—Mi gardos fidele, kiom eble, vian sekreton.</p> - -<p>Antaŭ ol sinjoro Vincent alvenis en la kontoron, Leonardo jam -intertelefonis kun doktoro Garner en Londono, kiu volonte konsentis -akcepti Malkomon la morgaŭan tagon kiel gasto-pacienton. Lia -interparolo kun sia kunfirmano pri la juna viro estis eĉ pli -malagrabla, ol la lasta. Kvankam la subita espero, ke lia filo eble -resaniĝos,<!-- pagho 90 --> ekbatigis pro ĝojo la prematan koron de la patro, lia -malgrasa, sulka vizaĝo montris pli da malplezuro, eĉ malbonvolo, -ol ĝojo. Per voĉtono, enhavanta senteblan nuancon de riproĉo -kaj malkontenteco, li dankis Leonardon pro lia sindonemo, sed iom -maldolĉe aldiris la opinion, ke pli dece estus de la flanko de la -knabo, veni al sia patro kun fila konfido.—La patro estas,—li -diris,—la plej taŭga persono por prizorgi la bonstaton de erarinta -filo, ĉar li plej funde konas lin, kaj vi devus atentigi lin pri -tio.—</p> - -<p>Post plua malagrabla diskuto, kiu streĉis la paciencon de Leonardo, -sinjoro Vincent donis permeson por Malkomo sin meti sub la zorgon -de gesinjoroj Garner kaj resti ĉe sinjoro Marston, ĝis ĉi tiu -kondukos lin en la domon de sia amiko.</p> - -<p>Dum la diskuto la pli maljuna viro montris grandan maltrankvilon. -Sidante kontraŭ sia kunfirmano ĉe dusidloka skribtablo, li nerve -ludis kun sia plumingo kaj preskaŭ nekonscie kovris sian sorban -paperon per strangaj figuraĵoj. Ili atendis la alvenon post kelkaj -minutoj de fraŭlino Haverford, kies aprobo pri iu entrepreno estis -necesa antaŭ la forsendo de la koncernaj dokumentoj. Leonardo -rimarkis ŝtelrigardetojn, kiujn la alia viro de tempo al tempo -ĵetas al la pordo, kaj li konjektis, ke liaj pensoj okupiĝas per la -maltrankvila demando, kion diros lia kapricema, akralanga fratino. -Tiun konjekton pravigis la unuaj vortoj, venantaj post kelkminuta, -peza silento de la kontraŭa flanko de la skribtablo:</p> - -<p>—Mi timas,—ekparolis sinjoro Vincent,—ke mia fratino ne aprobos -vian proponon.</p> - -<p>—Eble ne, sed ŝi devus ĝoji pri la plej malgranda ebleco, ke la -"kara knabo" eliĝos el sia terura stato.</p> - -<p>Pluan diskuton malhelpis la enveno de la sinjorino<!-- pagho 91 --> mem. La pasintaj -dek jaroj estigis pli grandan ŝanĝon en ŝia eksteraĵo, ol la -tempopaso prirespondis. Ŝiaj brunaj haroj jam klare montris grizajn -striojn, aspektigante ŝin antaŭtempe maljuna. Tion akcentis ŝia -iom malnovmoda, maljunfraŭlina vestaro. Ambaŭ viroj tuj vidis, -ke ŝi estas en malbona humoro, kaj ke ŝiaj nervoj suferas de -neordinara streĉiteco. Post formala, malvarma "Bonan matenon", -fraŭlino Haverford aliris malgrandan, apud sinjoro Vincent starantan -tablon, kaj demetis sur ĝin paperujon kaj manteleton.</p> - -<p>Leonardo Marston rigardis ŝian vizaĝon kun plivigligita intereso -kaj kun forta deziro esplori la fundon de tia, por li nekomprenebla, -mistera animo. La iam belformaj lipoj estis ankoraŭ pli kunpremitaj, -ol ordinare, kaj faris malagrablan impreson de malmoleco kaj -decidemeco. La plej rimarkinda parto de la malgaja vizaĝo estis -ŝiaj okuloj. Ili havis jen reveman, jen senpensan aspekton; -kelkafoje ili montris eksterordinaran maldolĉecon de l’ animo. Tiam -ili povis elĵeti rigardojn de terura malamo; kaj tamen de tempo -al tempo ili kapablis esprimi preskaŭ la saman bonkorecon, kiu -karakterizis ŝiajn trajtojn, antaŭ ol trafis ŝin la sortobato, -rabanta al ŝi la fianĉon kaj kun li ĉian vivocelon krom venĝo. -Tiun matenon ŝiaj okuloj estis treege maltrankvilaj kaj malserenaj, -kvazaŭ en ŝia koro bolas aro da eksplodontaj sentoj. Kun videbla -intenco ŝi ignoris Leonardon Marston, sin turnante al sia frato kun -la vortoj:</p> - -<p>—Kio estas al Malkomo, Hugo?</p> - -<p>Sinjoro Vincent respondis per voĉtono, per kiu li sensukcese penis -malkaŝi sian maltrankvilon:</p> - -<p>—La kompatinda knabo havis hieraŭ vespere tre fortan nervatakon, -sed li fartas multe pli bone hodiaŭ matene. Li pasigis la nokton ĉe -sinjoro Marston. Malkomo<!-- pagho 92 --> ŝajne havas grandan konfidon al li, kaj -konsentis iri kun li Londonon por meti sin sub la zorgon de doktoro -Garner, kies gasto-paciento li estos dum kelka tempo. D-ro Garner -estas lerta specialisto, intima amiko de sinjoro Marston.</p> - -<p>Fraŭlino Haverford sin turnis rapide al Leonardo kaj demandis akre, -preskaŭ malĝentile:</p> - -<p>—Specialisto pri kio?</p> - -<p>Dum kelkaj momentoj Leonardo fikse rigardis en la penetremajn okulojn -de la virino, esplore, tamen trankvile. Fine li respondis kun -signifoplena emfazo:</p> - -<p>—Specialisto pri specialaj nervaj malsanoj, fraŭlino Haverford.</p> - -<p>Delfino Haverford tuj respondis al tiu diro per penetranta ekrigardo -de flama, nehoma malamo—silenta deklaro de ĝismorta malamikeco. -Ĝi estis nur momenta ekbrilo de la okuloj, ne rimarkita de sinjoro -Vincent; sed Leonardo plene sentis ĝian terurecon, kaj strangaj -emocioj, miro kaj ĝenateco, ekregis lian koron. Tamen li ne retiris -la rigardon, kaj lia vizaĝo ne perfidis la sentojn, kiuj regis lin. -Dume sinjoro Vincent daŭrigis la desegnadon sur sia sorba papero. Ne -suprenlevante la okulojn, li diris:</p> - -<p>—Ĉar Malkomo montras tiom da konfido al sinjoro Marston, mi aprobas -la faritan aranĝon, kvankam mi tre dezirus, ke la knabo havu pli da -malkaŝemo antaŭ sia patro.</p> - -<p>—Kompreneble!—Delfino Haverford ekparolis kun akra sarkasmo.—Tio -ja estas via afero, Hugo; sed mi ne ellasus el miaj manoj la zorgadon -pri la kara knabo.—Dirinte tion, ŝi ekprenis kun senpacienca movo -sian manteleton kaj la paperujon, kaj iris al la pordo.</p><!-- pagho 93 --> - -<p>—Delfino!—Sinjoro Vincent alvokis ŝin maltrankvile kaj -ĉagrenite,—mi ne povas kompreni vin. Vi ankoraŭ ne trarigardis ĉi -tiujn dokumentojn, kaj ili ja bezonas vian aprobon. Ni nepre devas -forsendi ilin hodiaŭ matene.</p> - -<p>Jam tenante la pordotenilon, fraŭlino Haverford sin turnis kaj -respondis neĝentile:</p> - -<p>—Negrave, mi ne estas en taŭga humoro hodiaŭ matene por aprobi -dokumentojn.</p> - -<p>Ŝi foriris. Post la fermo de la pordo regis denove peza silento en -la kontoro dum kelkaj minutoj. Leonardo la unua rompis ĝin:</p> - -<p>—Tre stranga konduto—por ne uzi pli fortan esprimon—ĉu ne?</p> - -<p>—Nu, fraŭlino Haverford ĵaluziĝas, kiel vi vidas, pri la influo, -kiun vi gajnas sur la gejunuloj. Ŝi tre amas, eble dorlotas, -Malkomon.</p> - -<p>La pli maljuna viro penis paroli apologie kaj malkaŝe, sed tono de -malsincereco kaj de profunda malgajeco ne evitis la orelojn de la -alia.</p> - -<p>—Ĉu efektive?—La demando de Leonardo ne postulis respondon; ĝi -estis sciigo, ke li ne partoprenas la opinion de sia kunulo.</p> - -<p>Denove regis silento. Kiom Leonardo deziris "ekpreni la virbovon ĉe -la kornoj" kaj sciigi al sinjoro Vincent ĉion, kion li jam eltrovis -kaj kion li el tio konjektis! Lia malkaŝema, honesta animo ribelis -kontraŭ la silento, kiun metis sur lin lia promeso al la malfeliĉa -junulo kaj la prudento. Li ja ne povis ne senti, ke pli saĝe estas, -antaŭe kolekti ĉiujn eblajn pruvojn kaj poste agi malkaŝe en -konsento kun Malkomo. Subite sinjoro Vincent leviĝis, dirante, ke li -volas kontroli la kunmetadon de nova aparato.</p><!-- pagho 94 --> - -<p>Irante hejmen por la tagmanĝo, Leonardo survoje renkontis Lornan, -revenantan kun amikino de bicikla ekskurseto. Ŝi desaltis kaj ĝoje -salutis la amikon:</p> - -<p>—Ho, sinjoro Marston, mi parolis kun Malkomo hodiaŭ matene. Ĉu -estas vere, ke vi kondukos lin al amiko via en Londono, kiu estas -lerta specialisto?</p> - -<p>—Jes, via patro jam konsentis. Ni iros morgaŭ matene.</p> - -<p>—Ho, mi tre ĝojas. Kiel bonkora vi estas, kara sinjoro Marston! -Ŝajnas, ke Malkomo havas senliman konfidon al vi. Li estis preskaŭ -gaja. Nu, onklino Ida sendas al vi amajn salutojn, kaj kun granda -plezuro atendas vian viziton hodiaŭ vespere. Ne ĉagrenu la -karulinon.</p> - -<p>—Ne; mi iros. Ĉu vi povos pasigi unu horon kun via frato por distri -lin dum mia foresto?</p> - -<p>—Jes, certe, mi venos tuj post la vespermanĝo.</p> - -<p>—Bone, dankon.</p> - -<hr class="short" /> - -<p>Jam krepuskiĝis, kiam la altkreska figuro de Leonardo Marston -trapasis pordeton, kondukantan en la belan parkon de fraŭlino -Haverford. Li troviĝis en neserena humoro. Kiom ajn li amis sian -dolĉan maljunan amikinon, kaj kiom ajn li deziris plezurigi ŝin -per rakonto de siaj libertempaj travivaĵoj, li iom malvolonte iris -viziti ŝin hodiaŭ vespere. Sekvante vojeton laŭ herbokovrita -deklivo, en la direkto al la lageto en la valo, li sentis la -aeron sufoka, kaj ŝajnis al li kvazaŭ lia koro premiĝas pro la -malvasteco de lia vivo en Linkfield. La fortaj, animaltigaj impresoj, -kiujn faris sur lin la libera aero kaj la grandiozeco de la eternaj -montegoj en Svisujo, vive revenis al li en la pensojn, kaj ne malpli -vive la memoro pri la ĉie trovita simpatio de multaj<!-- pagho 95 --> altanimaj -Esperantistoj. Neniam antaŭe li sentis tiel akre la antipation -kaj malharmonion ekzistantajn inter li kaj liaj du kunfirmanoj; -neniam antaŭe venis al li tiel forte la dezirego serĉi agadkampon -aliloke por siaj ambiciaj vivoceloj. Kvankam lia ĝisnuna kariero de -industriisto estis tre sukcesplena, li ofte sentis, ke la providenco -ne destinis lin por komerca okupo.</p> - -<p>La intersalutoj kun fraŭlino Leggat estis tre koraj, kaj faris al -ambaŭ sinceran ĝojon.</p> - -<p>—Estas tre aminde,—ŝi diris,—veni tiel frue post via reveno, -kiam, mi estas certa, vi devas multon fari.—</p> - -<p>Ŝi kuŝis, kiel kutime, sur veturila kanapo en tiu sama, vasta -ĉambro, en kiu ni jam antaŭe renkontis ŝin. La pasintaj dek jaroj -ne efikis sur ŝi pli grandan ŝanĝon, ol kiom oni povis atendi. Ŝi -estis ankoraŭ pli kaduka kaj pala, kaj ŝia dolĉa, malgrasa vizaĝo -montris sulketojn gravuritajn de korpremado. El ŝiaj grizebluaj -okuloj ankoraŭ brilis tiu sama simplanima bonkoreco, kiu kaptis la -korojn de ŝia tuta konataro. Iafoje en ili kuŝis profunda paco, sed -hodiaŭ, malgraŭ la ĝojo sentata pro la vizito de Leonardo, ili -kelkafoje perfidis la maltrankvilon, regantan ŝiajn pensojn.</p> - -<p>Onklino Ida aŭskultis kun kortuŝa intereso la rakonton de la amiko; -tamen la kaŝitaj rigardetoj, kiujn ŝi pli ol unu fojon ĵetis al la -pordo kaj tra la fenestro en la mallumiĝantan ĝardenon, konjektigis -al Leonardo, ke sekreta animdoloro fortiras ŝian atenton. Tio -igis ankaŭ lin distrita. Kiam li finis sian rakonton, la maljuna -sinjorino demandis:</p> - -<p>—Ĉu ni ambaŭ ne ŝajnigas facilanimecon, dum niajn korojn premas -malgajaj pensoj?</p> - -<p>—Vi estas prava. Ni do interparolu malkaŝe pri niaj ĉagrenoj.—</p><!-- pagho 96 --> - -<p>Jam de longe,—diris fraŭlino Leggat penseme,—mi sopiris malkaŝe -paroli kun vi. Mi devas malŝarĝi mian koron al iu, kaj vi, kara -Leonardo, estas la sola persono, al kiu mi kuraĝas malkovri ĝian -ofte teruran prematecon. Vi denove havis malagrablan scenon kun -Delfino; ĉu ne? Mi jam aŭdis pri tio. Mi tre bedaŭras tion, -Leonardo. Kiel fartas Malkomo? Anjo rakontis al mi, kio okazis -hieraŭ vespere.</p> - -<p>—Dank’ al Dio, li fartas pli bone; sed Anjo devus ne babili pri tia -okazintaĵo. Mi petis ŝin silenti pri ĝi. Tamen mi estas kontenta, -ke vi jam scias.—</p> - -<p>Ne esence rompante la promeson donitan al Malkomo, Leonardo rakontis -al sia maljuna amikino la travivaĵojn, kiuj okazis de post lia -reveno el Svisujo. Li ankaŭ klarigis al ŝi, ke li ne volis malkaŝe -agi kontraŭ fraŭlino Haverford, ne antaŭe interkonsiliĝinte -kun ŝi por eltrovi, kian lumon ŝi povos ĵeti sur tiun strangan -konduton. En la daŭro de kelkaj momentoj fraŭlino Leggat ne -parolis. Neesprimebla malgajeco montriĝis sur ŝia delikata vizaĝo. -Fine ŝi diris varme:</p> - -<p>—Vi estas bona homo, Leonardo. Vi elmetas vin al multaj -malagrablaĵoj pro la infanoj, kaj vi traktas ĉi tiun malfeliĉan -aferon tre takte.</p> - -<p>Post momenta silento ŝi parolis plue kun lipoj tremetantaj pro -emocio:</p> - -<p>—Neniu krom Dio scias, kiel terure mi suferis en la daŭro de la -pasintaj dek jaroj, ne havante personon, al kiu mi kuraĝis konfidi -miajn ĉiam plifortiĝantajn suspektojn. Mi devus antaŭe paroli kun -vi pri tio. Ĉio ĉi tio estas sekvo de enmiksiĝo en spiritistaj -aferoj.</p> - -<p>—Tion mi jam de longe suspektis.</p> - -<p>—Efektive? Nu, malgraŭ miaj petegoj kaj malgraŭ la teruraj avertaj -ekzemploj de kelkaj aliaj viktimoj de<!-- pagho 97 --> okultaĵoj, Delfino persiste -kredas, ke ŝi havas interkomunikojn kun sia mortinta fianĉo, -kvankam lastatempe ŝi ne ofte, eble neniam, partoprenas spiritistajn -kunvenojn en Londono. Supozeble ŝi tre ofte kondutas tre strange -antaŭ vi kaj aliaj, sed mi ne povus priskribi la scenojn, kiujn -mi vidis ĉi tie—terurajn, terurajn. Estas mirindaĵo, ke ŝia -cerbo ankoraŭ ne detruiĝis—kaj la mia. Ankoraŭ nun ŝi pasigas -kelkafoje tutajn horojn vespere en la lagovalo, esperante denove -renkonti tie la spiriton de sia iama amanto. Mi supozas, ke ŝi estas -tie en la nuna momento, ĉar mi ekvidis ŝin ŝtelirantan tra la -florĝardenon antaŭ duonhoro.</p> - -<p>—Kiajn avertajn ekzemplojn vi aludas?</p> - -<p>—Fraŭlino Travers, la fratino de la mortinta Roberto Travers, -kiu, mi pensas, komence instigis Delfinon sin okupi per spiritistaj -aferoj, kaj kiu, sekve, estas priresponda pri multe da malfeliĉo, -sciigis al ni, ke amikino ŝia, bone konata mediumo, freneziĝis. -Kelkaj aliaj ankaŭ, kutimintaj sin submeti al spiritoj de mortintoj, -nun troviĝas en privataj frenezulejoj.</p> - -<p>Leonardo leviĝis, enpensiĝe iris al la elstara fenestrego kaj -elrigardis. Li volis antaŭe pripensi siajn vortojn. Li hezitis -ankoraŭ pli multe aflikti la premitan animon de la amikino per -sciigo pri la kredo, kiun li tenis jam de kelkaj jaroj, nome, ke -spiritistaj mediumoj—kiam ili ne intence praktikas trompaĵojn—ne -ricevas komunikojn de spiritoj de mortintoj, sed de demonoj, -personigantaj la mortintojn, kaj ke sindonado al la influo de -malbonaj spiritoj havas la plej terurajn sekvojn, moralajn kaj -spiritajn. En la rapide disvastiĝanta spiritista movado li vidis la -plej danĝeran el la multaj nuntempaj signoj de spirita senripozeco -de la mondo, kaj la plej subtilan penadon subfosi la veran kristanan -fidon. Antaŭ<!-- pagho 98 --> kelkaj jaroj li trovis inter la postlasitaj paperoj -de sia patro nefinitan manuskripton de grava verko, pritraktanta -personajn spertojn kun praktikantoj de okultaĵoj, kun demonadorantoj -en diversaj landoj, kaj kun la ĉefoj de societoj por psikaj enketoj. -Zorge trastudinte tiun kaj aliajn verkojn, Leonardo alprenis la -samajn opiniojn, tenitajn de lia patro, kaj kredis je la terura -realeco de demonoj kaj je la insidaj antaŭ-mondfinaj klopodegoj -farataj de la ĉef-malbonulo. Post kelkaj momentoj li sin turnis kaj -demandis:</p> - -<p>—Ĉu vi scias, kial fraŭlino Haverford tiom malamas sian fraton?</p> - -<p>La maljuna sinjorino divenis la signifon de la demando. Malgaje ŝi -respondis:</p> - -<p>—Jes, mi scias la kaŭzon; aŭskultu.</p> - -<p>Kun kreskanta eksciteco ŝi rakontis al Leonardo la historion de la -fianĉeco inter sia nevino kaj sinjoro Travers kaj de ĝia tragedia -finiĝo.</p> - -<p>Laca pro eksciteco ŝi finis la rakonton, dirante:</p> - -<p>—Ĉu ne estas tute nekompreneble, kiel Delfino eĉ unu momenton -povas kredi, ke la spirito de nobla, bonkora homo, kiel Roberto -Travers—vi ja konis lin; ĉu ne?—povus inspiri al ŝi tiajn terure, -nedireble kruelajn venĝopensojn? Ho, Leonardo, kiom mi petegis, -rezonadis kun ŝi, kaj kiom mi suferis!—Ĉiam vane. Iafoje ŝajnas -al mi, ke Delfino aludas pri sekreto, pendanta kiel Damoklesa glavo -super la kapo de Hugo.</p> - -<p>—Kompatinda karulino,—diris Leonardo, profunde kortuŝita.—Tio -ja estas neesprimeble malĝojiga, sed eble ne tiel nekomprenebla, -kiel vi pensas. Vi nur konfirmas miajn proprajn konjektojn; sed kion -mi povis fari en tia privata afero? Nun ni devas agi kune. Sed vi -estas hodiaŭ vespere tro laca, kaj viaj nervoj tro streĉitaj<!-- pagho 99 --> por -priparoli planojn. Morgaŭ matene mi kondukos Malkomon al mia amiko, -d-ro Garner, kaj eble mi restos en Londono dum kelke da tagoj. Multe -jam estos gajnite, kiam la knabo estos for de ŝia influo.</p> - -<p>Li volis leviĝi por adiaŭi la amikinon, kiam ĉi tiu metis la manon -sur lian brakon por deteni lin. Kun okuloj pleniĝantaj per larmoj -kaj kun tremetantaj lipoj ŝi diris:</p> - -<p>—Leonardo, ŝi estas multe pli kompatinda, ol riproĉinda.</p> - -<p>La altkreska viro rigardis la sur la kanapo kuŝantan, kadukan -virinon kun respektego kaj kortuŝiteco, kaj solene respondis:</p> - -<p>—Vi estas prava, kara onklino; sendube. Ĉu vi memoras, kion -Jesuo iam diris, kiam Petro volis deflankigi Lin de Lia vojo de -suferado? Li diris:—"Iru malantaŭ min, <i>Satano</i>." Se ni nur povus -ĉiam ekkoni la ruzan instiganton de ofendoj, kiom alimaniere ni -juĝus, kaj kiom pli malofte ni akceptus revenĝajn pensojn pri niaj -malamikoj; ĉu ne?</p> - -<p>Ame adiaŭinte fraŭlinon Leggat, Leonardo ekforiris hejmen tra la -parko laŭ la vojeto, per kiu li venis. Plenluno ĵetis arĝentan -lumon sur aron da lanecaj nuboj, reve naĝantaj tra la serena -ĉielo. La bela, lunlumigita parko havis por li misteran, fantomecan -aspekton, kiu tuj kaptis lian imagon. Penante forpeli la malgajajn -pensojn, premantajn lian koron, li haltis apud la supro de deklivo, -ĉe kies malsupro kuŝis en tuta sia arĝenta beleco la paca lageto, -respegulante la ridetantan vizaĝon de la luno. Dum kelkaj minutoj -li rigardis ravate la ombrojn de la malpezaj nubetoj, jen fantazie -moviĝantajn sur la supraĵo de la lago, jen ludantajn "Kaŝado kaj -Serĉado" inter la reve aspektantaj ulmoj.</p><!-- pagho 100 --> - -<p>Sed ne longe li ĝuis la pentrindan, kororipozigan vidaĵon. Subite -li vidis virinan figuron ekpaŝantan el ombro, centkelke da paŝoj de -li, en la plenan lumon de la luno. Tie ĝi staris dum kelka tempo, -senmove; frapanta aperaĵo. Per unu elstreĉita mano la virino apogis -sin al arbotrunko, dum la alia pendis senvivece ĉe ŝia flanko. La -kapo estis iom antaŭen klinita, kvazaŭ ŝi estas korpremata kaj -en profunda medito. La virino estis Delfino Haverford; tragedia, -kortuŝanta figuro. Amaso da pensoj tuj enflugis en la kapon de -Leonardo:—Kio estas,—li demandis al si,—la nuna animstato de tiu -malfeliĉa, iluziiĝinta virino? Ĉu ŝia koro disŝiriĝas per -malvirtaj pasioj: venĝemo, ribelemo kontraŭ la sorto; duonfreneza -sopiro al interkomunikiĝo kun ŝia mortinta amato; aŭ, eble, -ĉagreno pro tio, ke li malhelpis ŝian malbonan celon rilate al -Malkomo? Li ne povis tute elpeli el sia koro senton de indigno kaj de -spitema kontenteco, tial ke li intencas meti la senkulpan viktimon -ekster ŝian pereigan influon, almenaŭ por kelka tempo; tamen la -reganta sento en lia koro estis profunda kompato. Dum momento eĉ -regis lin forta inklino aliri ŝin kaj kuraĝe batali kontraŭ tiu -terura afero. Sed—prudente li demandis sin—kia devus esti lia -sinteno? Ĉu li rezonus, ĉu li petegus, aŭ ĉu li penus per severaj -riproĉoj elskui ŝin el ŝia malvirta iluzio? Dum li hezitis, la -izola figuro subite ekmoviĝis, kvazaŭ elvekiĝante el revo, kaj -rapidpaŝe ekiris en la direkto al la domo. Post kelkaj momentoj ĝi -malaperis malantaŭ densaj arbetaĵoj. Leonardo riproĉis sin pro -tio, ke li lasis preterpasi bonan okazon.</p> - -<p>Tri tagojn poste Leonardo revenis de Londono, tre kontenta pri la -enloĝigo de Malkomo ĉe sia amiko kaj pri jam rimarkebla pliboniĝo -de lia farto. Doktoro Garner gajnis la konfidon de la junulo per -bonkoreco kaj firmeco,<!-- pagho 101 --> kaj la doktoredzino, patrineca kaj sagaca -maljunulino, tuj kaptis lian koron. Ambaŭ promesis fari sian -eblon por li pro amikeco al Leonardo kaj pro varma intereso en la -malfeliĉa juna viro.</p> - -<p>Leonardo ankaŭ pasigis, kiel kutime, kelkan tempon kun siaj -prokuristoj, sinjoroj Hunter kaj Inman, konsiliĝante kun ili pri -diversaj aferoj rilate al la disponado kaj administrado de la -heredaĵo de lia patro.</p> - -<p>Sur lia skribtablo troviĝis kelkaj, ĵus alvenintaj leteroj. Unu el -ili tuj okupis lian atenton. Ĝi venis el Rusujo kaj, unue sendite al -Linkfield, estis sekvinta lin de loko al loko dum liaj libertempaj -vojaĝoj. La skribinto estis altestimata korespondanto Esperantista, -profesoro Grafo Bogdanov, senrivale la plej fama biologiisto kaj -mikroskopisto de la nuna tempo. Li estis ankaŭ grava kliento de la -firmo Haverford kaj Vincent, aĉetinte ĉe ĝi kelkajn multekostajn -mikro-fotografajn aparatojn. La enhavo de la en Esperanto verkita -letero estis jena:</p> - -<blockquote> -<p>"Kara amiko! Senkompata sorto (aŭ, kiel vi kredeble dirus, -"edukema providenco") lastmomente malpermesas al mi partopreni la -komenciĝontan kongreson. Kia ĉagreno! Malsaneto tenas min en -hejma malliberejo, sed, dank’ al Dio, mi povas uzi la cerbon kaj la -manojn. Efektive mi volas enprofundigi min en biologian esploron por -forgesigi al mi ĉi tiun ĉagrenon, kiun mi sentas des pli forte, -ĉar mi tiom fervore deziris denove manpremi, ne, ĉirkaŭpremi -vin kaj pasigi kune kun vi kelkajn feliĉajn tagojn. Mi esperas, -ke la kongresestroj donos al vi okazojn por fari paroladojn pri -viaj animaltigaj konceptoj rilate al nia Esperantismo, kiujn multaj -idealemaj Esperantistoj kun granda plezuro atendas. Mi eĉ esperas, -ke ili devigos vin paroli.</p> - -<p>"Mi deziras al vi kaj al ĉiuj karaj samideanoj, partoprenontaj<!-- pagho 102 --> la -kongreson, grandan plezuron kaj plenan sukceson. Salutu miaflanke kaj -de l’ flanko de mia edzino la ĉarman sinjorinon Harding kaj ŝian -bonkoran edzon.</p> - -<p>"Mia amiko, profesoro Schulhoff, al kiu vi liveris mikro-fotografan -aparaton, laŭ mia desegnaĵo, sciigis al mi, ke ĝi tre kontentige -funkcias. Ankaŭ la mia, rilate al la samaj celoj, sed mi volas -taŭgigi ĝin por nova celo. Parenteze mi diru, ke mi pensas, ke -mi staras ĉe la pordo de grava, epokofaranta eltrovo. Kun granda -plezuro mi aŭdis pri via baldaŭ finiĝonta laboro koncerne la novan -patentotan aparaton, des pli ĉar miaj nunaj, supre aluditaj esploroj -bezonas tian alĝustaĵon.</p> - -<p>"Nu, lasu min paroli ne nur kiel sincera amiko, sed ankaŭ kiel -praktikulo kaj profitemulo. Ordinare du kapoj povas elfari pli, ol -unu, precipe se unu el la kapoj estas tia kapo, kiel la via. Povas -esti, ke mi scias pli bone, kio estas bezonata; kaj vi ja scias pli -perfekte, kiel fabriki la bezonataĵon. En ĉiu okazo, la gloro kaj -la komerca profito estu la via, mia la scienca utilo. Do, kara amiko, -en la okazo, se vi dum via libertempa vagado trapasos Germanujon, -ĉu mi povas peti vin, ke vi venu ĉi tien? Mi certigas vin, ke mia -edzino kaj mi brakomalferme bonvenigos vin (rilate mian edzinon eble, -tio devas esti komprenata metafore, tamen ne malpli kore). Mi atendas -de nia kuna laboro grandan rezultaton, altvaloran por la scienco kaj -por via firmo.</p> - -<p>"Korajn salutojn, mia kara, nobla amiko, ĝis espereble baldaŭa -revido.</p> - -<p class="far_sig">Sincere la via, Bogdanov."</p> -</blockquote> - -<p>Ĉi tiu letero kaŭzis al Leonardo grandan bedaŭron, ke ĝi ne -trafis lin antaŭ lia foriro al la kongreso, kaj fortan deziron -viziti la faman, varmkoran ruson. Li tuj<!-- pagho 103 --> tradukis la leteron anglen -kaj, kvankam jam malfruiĝis, iris al la domo de sinjoro Vincent por -montri ĝin al li.</p> - -<p>La domego de la familio Vincent estis malnova konstruaĵo el la -tempo de reĝino Elizabeto, havanta, malgraŭ sia iom unutona kaj -severtrajta fasado, noblan kaj hejmecan aspekton. En la vasta, per -elektraj lampoj brile lumigita vestiblo Leonardo renkontis Lornan, -malsupren kurantan la larĝan, masivan ŝtuparon. Ŝi estis vestita -per rozkolora litoĉambra surtuto, kaj ŝiaj haroj estis virine -frizitaj laŭ la lasta modo. La riĉa orbruna hararo, malstreĉe -aranĝita ĉe la tempioj, donis al ŝia vizaĝo aparte virinan -ĉarmon. Kiam ŝi ekvidis Leonardon, ŝiaj lumaj okuloj alprenis -ridantan, preskaŭ petolan aspekton. Ŝi gaje demandis al si, kion -la amiko diros pri ŝia nova hararanĝo. Sed tuj poste ŝia vizaĝo -fariĝis serioza kaj, kun varmkora, karakteriza fervoro ŝi metis -ambaŭ manojn sur lian brakon ekkriante:</p> - -<p>—Ho, sinjoro Marston, mi ne dubis, ke vi venos hodiaŭ vespere por -doni al ni sciigon pri Malkomo. Kiel li fartas?</p> - -<p>Feliĉa rideto, aperinta sur la pensema vizaĝo de Leonardo, restis -sur ĝi dum li respondis:</p> - -<p>—Bonan vesperon, virineto; mi estas tute kontenta pri la -transloĝiĝo de via frato. Mi vizitis lin hodiaŭ posttagmeze, -antaŭ ol mi iris al la stacidomo, kaj li aspektis trankvila kaj -kontenta. Doktoro Garner opinias lian staton sufiĉe esperiga. Li kaj -lia edzino tute gepatre interesiĝas pri li, kaj tre certe faros sian -eblon por resanigi lin. Kompreneble multo dependas de Malkomo mem.</p> - -<p>—Mi tre ĝojas aŭdi tion. Vi estas bonkorulo. Kaj nun, kion vi -pensas pri mia nova hararanĝo?</p> - -<p>Leonardo aprobe rigardis la kapon de la knabino de ĉiuj flankoj kaj -bonkore respondis:</p><!-- pagho 104 --> - -<p>—Ĝi estas tre bela kaj tre konvenas al via vizaĝo. Kiu frizis vin?</p> - -<p>—Ho, onklino Maud el Harrogate venis hodiaŭ posttagmeze kaj forte -indignis pro tio, ke mi ankoraŭ portas la harojn neligitaj kaj multe -tro mallongajn jupojn ĉe mia aĝo. Ŝi insistis, ke mi lasu ŝin -frizi min por montri al mi, kia hararanĝo, laŭ ŝia opinio, plej -bone konvenas por mi. Mi ĵus volis montri min al la patro. Li estas -en la manĝoĉambro. Eniru, mi petas, lian kabineton, kaj mi sciigos -al li, ke vi estas tie.</p> - -<p>Leonardo rigardis kun plezuro la okulplaĉan, facilmovan figuron de -la knabino, kaj murmuretis al si mem:—Kia ĉarma bildo de knabina -pureco!</p> - -<p>Sinjoro Vincent akceptis Leonardon kun pli granda afableco, ol ĉi -tiu atendis post la lasta, tre malagrabla interparolo kun li en la -kontoro. La zorgopremata, frue maljuniĝanta patro aŭskultis kun -avideco la kontentigan raporton pri sia amata filo. Lia seriozmiena, -sulkoplena vizaĝo vidigis kelkafoje ekbriletojn de espero kaj -signojn de revenanta molkoreco. Kiam Leonardo finis sian rakonton, -li ekpremis lian manon, kaj diris kun videbla sentemeco kaj kun -tremetantaj lipoj:</p> - -<p>—Mi tre dankas vin, Leonardo. Pardonu, ke iafoje mi ŝajne kondutas -iom neĝentile aŭ nedankeme; mia koro ofte estas ... soleca, -premegata. Sed—subite ŝanĝante la voĉtonon—mi ne volas plue -priparoli tion. Mi vidas, ke vi kunportis leteron, kiun, supozeble, -vi deziras montri al mi.</p> - -<p>Leonardo jam rapide ekpripensis, kiel li povos enkonduki la temon, -kiu plej forte okupis liajn pensojn. Eble nun,—li pensis,—okazas -oportuna momento, kiam la koro de la malfeliĉa viro sufiĉe moliĝis -por pacience aŭskulti. La unuan fojon de multaj jaroj sinjoro -Vincent<!-- pagho 105 --> nomis lin per lia antaŭnomo. Tamen la subita ŝanĝo en lia -voĉtono kaj lia decida, aferema parolmaniero klare montris al li, -ke la horo por tia privata diskuto ankoraŭ ne alvenis. Ŝajne lia -kortuŝiteco ne daŭris pli ol momenton, kaj li jam bedaŭris, ke li -tiom cedis al subita emocio.</p> - -<p>Ili do priparolis la leteron el Rusujo. La propono de la fama -profesoro tre plaĉis al sinjoro Vincent, kaj li senhezite eldiris -la opinion, ke Leonardo devas tuj akcepti la inviton kaj viziti -lin antaŭ la fina precizigo de sia patento.—Mia fratino,—li -diris,—iros Londonon morgaŭ frumatene, sed sendube ŝi plene -aprobos vian foriron.</p> - -<p>Ambaŭ viroj silentis dum kelkaj momentoj; ĉiu ŝajne duondivenis la -pensojn de la alia, sed opiniis, ke konsilinde estas sin deteni de -disputo pri fraŭlino Haverford—pro malsamaj kaŭzoj.</p> - -<p>Ankoraŭ la saman nokton Leonardo skribis al grafo Bogdanov, -kaj telegrafis al li la sekvantan matenon. Li ankaŭ skribis al -Esperantistaj delegitoj en Berlino kaj Peterburgo, petante ilin, -renkonti lin ĉe la alveno de lia vagonaro.</p><!-- pagho 106 --> - - - - -<h2>ĈAPITRO IV</h2> - - -<p>Tri tagojn post sia elveturo Leonardo Marston alproksimiĝis al -la fino de la vojaĝo. Kunvojaĝanto, kun kiu li havis agrablan -interparolon en franca lingvo, forlasis la kupeon ĉe la lasta -haltejo. Li nun estis sola kaj sentis sin laca de la longa veturo. -La tiam trapasata pejzaĝo ne estis interesa, kaj nur malofte -vidiĝis izola kabano aŭ vilaĝeto kun mizeraspektaj dometoj. Reve -li elrigardis el la fenestro, preskaŭ nekonscie pri iaj specialaj, -sinsekvantaj pensoj, jen antaŭprezentante al si la akcepton, kiun -faros al li liaj gegastigontoj; jen sin trovante en la hejmo, aŭ ree -travivante okazaĵojn de la postkongresaj tagoj en Svisujo. Foje li -pripensis la vivkondiĉojn de la kamparanoj en la lando, en kiu li -nun troviĝis, kaj li demandis sin, ĉu vere la malgajaj priskriboj, -kiujn li legadis en gazetoj kaj libroj, estas ĝustaj. La vagonaro -iom malrapidiĝis, kaj tio vekis lin el lia revo. Lian atenton tiam -altiris idilia vidaĵo. Tre proksime de la fervoja digo li ekvidis -nove kalkitan dometon, ĉe kies pordo staris juna paro: li, fortika, -larĝa-ŝultra viro, vestita per griza kitelo; ŝi, beleta, ruĝvanga -knabino-edzino kun infaneto sur la brako. Per unu mano la juna viro -tenis fosilon, kvazaŭ li nur dum momento interrompis la laboron, -kaj per la dekstra brako li ame ĉirkaŭis la talion de la edzineto. -Feliĉa, kontenta rideto lumigis iliajn vizaĝojn.—Ĉarma bildo de -simpla, hejma feliĉo,—ekpensis Leonardo, rigardante kun plezuro la -junan paron tiel longe, kiel la vagonaro tion al li permesis.</p><!-- pagho 107 --> - -<p>Ree duonkuŝiĝinte en la angulo de la kupeo, li reve demandis al si, -kial li ankoraŭ ne pripensas edziĝon. Sendube pro tio, ke li estas -tro okupita per aliaj aferoj.</p> - -<p>Li miris pri si mem, kaj ridetis ĝuste pro sia miro. Tiam senkonscie -li lasis la bildon de sinjorino Harding enveni en liajn pensojn. -Vivado kun ĉarma, altanima virino tia, kia ŝi, kaj sekvi kune -kun ŝi komunajn idealojn, estus vera feliĉo. Sinjorino Harding -aperis antaŭ liaj animokuloj, kiel li vidis ŝin antaŭ du semajnoj, -sur la verando de la pensiono en <i lang="fr">En Allier</i>, kaj li denove aŭdis -ŝian belsonan, fervoran voĉon, kuraĝigantan lin, malfermantan al -li belajn vidaĵojn pri nobla utileco. Ŝi komprenigis al li pli -bone, ol li komprenis antaŭe, liajn proprajn kapablojn, kaj revigis -lin pri pli alta destino, ol komerca okupo. Sopire li pripensis la -proponitan vesperkunvenon, kiam li denove vidos ŝin. Tiam ankaŭ -venis al li en la pensojn la simplanima, blinde sindonema sinjoro -Harding—ŝia edzo—kaj hontante li devigis sin pensi pri io alia. -Tiam alnaĝis al li en la memoron alia, ne malpli ĉarma bildo: -la figuro de Lorna, malsupreniranta la ŝtuparon, vestita per sia -litoĉambra surtuto kaj kun la nova hararanĝo. La rideto el ŝiaj -animoplenaj okuloj estis tiel senartifika, tiel alloga, ke li ne -povis ne raviĝi pro la memorbildo. Sed ne longe li povis sekvi ĉi -tiun plaĉan imagaĵon. La vagonaro alproksimiĝis al la stacio, kaj -tuj novaj impresoj kaj la antaŭsento pri lia vizito ekokupis liajn -pensojn.</p> - -<p>Jen, sur la perono staris malgranda grupo da homoj, viroj kaj -virinoj, super kiuj gaje flirtis verda standardo kun blanka kvarono, -en kiu estis kvinpinta verda stelo. Tuj kiam Leonardo malfermis la -pordon de la kupeo, maljuna, noblaspekta sinjoro kun blanka barbo -disiĝis el la grupo kaj vigle alpaŝis al li, dirante kun granda -koreco:</p><!-- pagho 108 --> - -<p>—Estu bonvena, kara sinjoro Marston!</p> - -<p>Depreninte la ĉapelon, li ekpremis la manon de Leonardo kaj kisis -lin sur ambaŭ vangoj. La pli juna viro kortuŝiĝis de la korvarmeco -kaj ĝojo, kun kiuj la eminenta nobelo salutis lin. Rigardante kun -sento de profunda korinklino en la noblan, intelektulan vizaĝon de -la profesoro, li respondis:</p> - -<p>—Mi dankas vin, sinjoro profesoro. Malmultaj okazaĵoj en mia vivo -faris al mi tiel grandan ĝojon, kiel ĉi tiu renkonto. Ĉu vi jam -tute resaniĝis?</p> - -<p>—Jes, dankon, preskaŭ plene.</p> - -<p>La maljunulo nun montris per facila mangesto al la malgranda grupo da -Esperantistoj, kaj afable diris:</p> - -<p>—Jen, sinjoro Marston, mi havas la honoron prezenti al vi preskaŭ -la tutan anaron de nia loka klubo Esperantista, por kiu estas -granda plezuro bonvenigi vin. Ĝi estas iom diverskonsista anaro, -enkalkulante, interalie, unu kuraciston, du geinstruistojn, du -poŝtoficistojn, kelkajn komizojn, kelkajn tre fervorajn junulinojn, -kaj ne malpli ol kvar laboristojn. Sed vi espereble konatiĝos -kun ĉiuj persone venontan vendredon, kiam okazos la ĉiusemajna -klubkunveno. Nun permesu, ke mi tuj konduku vin hejmen; la vagonaro, -kiel kutime, malfruiĝis.</p> - -<p>Leonardo dume alpaŝis la tiel prezentitajn Esperantistojn kaj kore -manpremis ĉiujn, dirante kelkajn afablajn vortojn por danki ilin -pro ilia bonvenigo. Kelkajn minutojn poste Leonardo sidis ĉe la -flanko de sia gastiganto en eleganta kaleŝo, tirata de du belaj, -viglaj ĉevaloj. Ili trapasis en la daŭro de kvaronhora veturo unue -la urbeton kaj poste okulplaĉan kaj bone kulturitan kamparon. La -profesoro demandis:</p> - -<p>—Ĉu vi spertis malfacilaĵojn survoje?</p> - -<p>—Jes, sed ĉiuj venkiĝis dank’ al la servemo de<!-- pagho 109 --> kelkaj -Esperantistaj delegitoj, kiuj renkontis min ĉe la ĉefaj -stacioj. Tre malagrabla maloportunaĵo estus okazinta ĉe la -rusa limimpostejo, se mi ne havus la helpon de sinjoro Klinger. -La impostistoj suspektis la instrumentojn kaj modelojn, kiujn mi -kunportas, kaj volis reteni ilin aŭ eble ankaŭ min. Nia bona -samideano facile klarigis ilian celon; kaj mi aŭdis lin citi vian -nomon. Tio tuj ordigis la aferon.</p> - -<p>En vasta, bela vestiblo akceptis lin kun senartifika koreco la -grafino, blankharulino de malaltkreska, sed gracia staturo:</p> - -<p>—Estas por ni granda ĝojo bonvenigi vin, sinjoro Marston,—ŝi -diris, parolante en flua, belsona Esperanto.—Kiel kompleza vi estas, -tuj entrepreni tiun longan vojaĝon! Mi certigas vin, ke vi faras -al mia edzo tre grandan plezuron. De kiam alvenis via telegramo, li -rapide resaniĝis. Ĉu vi havis agrablan vojaĝon? Ho, mi tre ĝojas; -sed nun venu, mi persone prizorgos vian komforton.</p> - -<p>Ne malpli sincerkore lin traktis la servistaro. Inter ili kaj la -gegrafoj ekzistis pli granda familiareco, ol ordinare ekzistas -en Anglujo inter gemastroj kaj iliaj servistoj. Ili ŝajne tiom -bedaŭris, ke ili ne povas paroli kun li, kaj des pli kore ili volis -atenti ĉiujn detaletojn de liaj bezonoj.</p> - -<p>La ĉefa temo de la interparolo dum la vespero estis la okazintaĵoj -de la Esperantista kongreso kaj la postkongresaj travivaĵoj de -Leonardo. Liaj gastigantoj jam legis en "La Revuo" la spritajn kaj -amuzajn raportojn, kaj aŭdis de amiko pri lia epokofaranta parolado.</p> - -<p>Leonardo rimarkigis, ke aliĝo al la Esperantista movado tute -ŝanĝis la vivodirekton de multaj nuntempaj ĉefoj en "Esperantujo", -kaj ke, laŭ lia scio, ĝi donis novan, feliĉigan<!-- pagho 110 --> kaj nobligan -celon al multaj aliaj, kies vivo antaŭe estis preskaŭ sencela.</p> - -<p>—Ho, sinjoro Marston,—ekkriis la grafino,—kian ŝanĝon faris -Esperanto en nia vivado! Kiu supozus antaŭ dek du jaroj, ke ni iom -post iom nin retiros el nia kutima socia amikaro kaj entuziasmiĝos -pri nova idealisma mondmovado; ke mia edzo fariĝos prezidanto de du -kluboj, havantaj inter siaj anoj laboristojn kaj kamparanojn!</p> - -<p>—Efektive!—aldiris ridetante ŝia edzo,—kaj sen influa amiko -ĉe la registaro oni suspektus min en la komenco eĉ pri danĝeraj -socialistaj tendencoj.</p> - -<p>Leonardo parolis pri la noblaj klopodoj, kiujn faris sinjorino -Harding, por diskonigi la pli altajn ideojn de la Esperantistoj en -ŝiaj sociaj rondoj en Londono, kaj pri la okazo, kiun li havos post -ne longe, paroli ĉe vesperkunveno speciale aranĝota de ŝi.</p> - -<p>Grafino Bogdanov rigardis la vizaĝon de la parolanto kun atento kaj -emocio. Fine ŝi diris kun certeco:</p> - -<p>—Vi efektive rememorigas al mi nian karan, mortintan filon, sinjoro -Marston. Mia edzo kaj mi diskutis hieraŭ, kiom da simileco ekzistas -inter vi kaj li. Mi estas certa, ke, se li ankoraŭ vivus, li -aspektus tre simile al vi.</p> - -<p>—Kortuŝa imago de ama patrina koro, amiko mia,—milde diris la -profesoro;—nia neforgesebla knabo mortis, kiam li havis la aĝon de -dek kvin jaroj. Li havis noblajn, regulajn trajtojn, sed, krom la -ronda kapformo kaj, iome, la fortaj linioj de la mentono, mi ne povas -eltrovi tre rimarkindan similecon inter vi kaj li.—</p> - -<p>La sep tagoj, kiujn Leonardo pasigis kun la varmkoraj gegrafoj estis -tagoj de preskaŭ sendifekta feliĉo. Preskaŭ sendifekta: kelkafoje -li ne povis ne pensi pri Malkomo kaj demandi sin, kial fraŭlino -Haverford iris al<!-- pagho 111 --> Londono, kaj ĉu ŝi nun turnos sian malbonvolon -kontraŭ Lorna. Unu vesperon li ĉeestis, kune kun sia gastiganto, -kunvenon de la loka Esperantista klubo kaj faris parolon pri la plej -alta celo, kiun devas havi la Esperantistoj, nome, la plenumado de la -Dia mondcelo, la plifortigado kaj plivastigado de Lia regno. Ĉi tiu -temo sekvigis interesan diskuton, montrantan al Leonardo en kelkaj -anoj noblan entuziasmon kaj mirinde vastan elrigardon sur la mondon. -Sed en aliaj li vidis malgajigajn spiritajn statojn: skeptikecon -ĉe instruituloj kaj blindan superstiĉon, kunigitan kun profunda -religieco, ĉe simplanimaj anoj de pli humila socia sfero. Preskaŭ -ĉiuj, eĉ lia eminenta gastiganto, malkovris mirigan scimankon pri -la esencaj ecoj de la evangelio. Tamen lia parolo, kaj precipe la -sekvinta diskuto, faris sur kelkajn tre profundan impreson. En ĉi -tiuj li trovis kortuŝan spiritan malsaton, de ili mem nur malklare -konsciatan. Li promesis sendi al ĉiuj ĉeestantoj ekzempleron de la -Nova Testamento en Esperanto, kiel memorigilon pri lia vizito.</p> - -<p>El komerca vidpunkto la vizito de Leonardo estis tute sukcesplena. -La laboro super la delikataj aparatoj estis por la du viroj granda -plezuro. Ambaŭ faris, unu al la alia, altvalorajn proponojn pri -plibonigoj, ĉiu laŭ sia aparta sperteco. Post kvartaga forta peno, -multaj eksperimentoj kaj paciencaj provoj ili kune ellaboris aparaton -kun la esencaj trajtoj de la projektita patento de Leonardo, sed -en kelkaj gravaj detaloj elstare supera je lia originala modelo. -La maljuna profesoro estis treege kontenta pri la rezultato de la -kuna laboro kaj ĝoje asertis, ke tiu feliĉa ellaboraĵo estos -epokofaranta kaj ebligos al li pruvi siajn plej amatajn teoriojn. -Kelkaj skeptikuloj,—li diris ekscitiĝe,—ja, enviemuloj kaj<!-- pagho 112 --> -obstinaj teoriuloj, kiuj ĝis nun malestime rifuzis serioze konsideri -la eblecon, ke ideo, radikale malsimila al la ilia, povas esti vera, -tiuj estos devigataj konfesi, ke ili rajdadis sur ligna ĉevalo. -Klaran rezonadon ili malestimis; ili nun havos pruvojn, mia kara -amiko, okulvideblajn pruvojn, kiujn ili devos atenti. Precipe en via -lando, sinjoro Marston, biologiaj antaŭjuĝoj mortas malfacile; eble -pro religiaj kaŭzoj.</p> - -<p>—Eble,—respondis la gasto milde,—sed, aliflanke, niaj scienculoj -estas malpli ofte devigataj "manĝi"—kiel ni diras—siajn teoriojn -aŭ vidi ilin disŝiritaj de aliaj.</p> - -<hr class="short" /> - -<p>La fino de la vizito de Leonardo alproksimiĝis. La morgaŭan matenon -li volis survojiĝi hejmen, malgraŭ koraj petoj de siaj amindaj -gegastigantoj resti pli longe. La vespero estis tre bela kaj sufiĉe -varma. Profesoro Bogdanov proponis al sia gasto aŭ promenon en -malgranda, sed bela parko ĉirkaŭanta la kampodomon, aŭ pririgardon -de kolekto da interesaj sciencaj kuriozaĵoj. Leonardo ekrigardis la -mildatrajtan vizaĝon de la grafino kaj ĝentile respondis:</p> - -<p>—Ambaŭ proponoj estas ja same allogaj, sed precipe ĉar la nuna -vespero estas la lasta por mi sub via gastama tegmento, mi plivole -unue volas ekscii la preferon de via grafina moŝto.</p> - -<p>Post interŝanĝo de kelkaj ĝentilaĵoj, kutimaj en tiaj okazoj, ili -decidis promeni en la parko. Tio tre plaĉis al Leonardo, kvankam -leciono pri sciencaj objektoj, donita de tia afabla klerulo, estus -por li tre granda plezuro. Li volis havi okazon por remalfermi -diskuton pri la celoj de sciencaj esploroj, rigardataj el pli alta -vidpunkto, ol tiu, kiun la profesoro kutime okupis.<!-- pagho 113 --> Leonardo sincere -bedaŭris, ke tia bonkora, altanima homo de vasta instruiteco havas -tiel malvastan scion kaj ŝatkapablon pri spiritaj aferoj. Ankaŭ la -delikatasenta, klera grafino ŝajne havis tre limigitajn konceptojn -pri ili. Facila promeno, li esperis, donos al li oportunan okazon -atentigi siajn geamikojn pri la realeco kaj graveco de la spirita -flanko de la homa vivo.</p> - -<p>Alportinte silkan ŝalon, la maljuna nobelo ame metis ĝin ĉirkaŭ -la ŝultrojn de la edzino, kaj kun ĉarma, natura kavalireco proponis -al ŝi la brakon, dirante:</p> - -<p>—Ni ĝuu do ekstere ĉi tiun belegan vesperon, kaj utiligu ĝin per -interŝanĝo de bonaj pensoj.</p> - -<p>Kiam ili alvenis al la bordo de lageto, la profesoro haltis ĉe -benko, sur kiu li kaj Leonardo sidis unu fruan matenon, priparolante -peresperantan pacmovadon. Parolante preskaŭ solene, li diris:</p> - -<p>—Sinjoro Marston, kara amiko, via vizito estos por ni neforgesebla. -La kune pasigitaj tagoj, bedaŭrinde nur tro mallongaj, estis por -ni tre feliĉaj tagoj, kaj ni dankeme konscias, ke via noblanimeco -plenigis niajn korojn per deziro elspezi niajn fortojn pli ĝojoplene -pro la homaro. Via senafekta koreco neesprimeble kortuŝis nin.—Sin -turnante al sia edzino, li demandis:—Ĉu ne, karulino?</p> - -<p>La grafino unue ekrigardis la edzon kun aproba rideto, kaj poste -diris dolĉe al Leonardo:</p> - -<p>—Tio estas vera; ni jam pli ol unu fojon konfesis tion, unu al la -alia. Mi ankaŭ tre bedaŭras, ke via vizito jam finiĝas.</p> - -<p>Ĉi tiuj vortoj, parolitaj kun evidenta sincereco kaj simplanimeco, -plenigis la koron de Leonardo per feliĉa sento, kaj ankoraŭ pli -profundigis la amon, kiun li sentis al tiuj bonkoraj kaj noblaj -homoj. Li rigardis dum momento<!-- pagho 114 --> la malkaŝanimajn vizaĝojn de la -paro iranta ĉe lia flanko, kaj diris laŭ sia trankvila, kaj pro tio -impresa parolmaniero:</p> - -<p>—Via granda varmkoreco devas respondi pri la ioma danĝereco de -viaj paroloj, amikoj miaj. Ĉu vi ne konscias, ke oni bezonas -neordinaran humilecon por ne morale difektiĝi per tiom da troa -ŝatateco?—Ridetante li parolis plue post momento:—Nu, dirinte -tion, kiel mi esprimos miajn proprajn sentojn, ne riskante akuzon pri -la sama danĝereco? Okazas en la homa vivo elstarantaj epoketoj, kiuj -estas pro sennuba feliĉo neforgeseblaj, kaj kiuj nepre animaltige -influas la tutan postan vivon. Tian feliĉan epoketon mi pasigis ĉe -vi; kaj mia koro estas plena de dankemo al Dio pro ĝi.</p> - -<p>Leonardo trovis malmulte da malfacilaĵo rilate al enkonduko de la -temo, kiun li celis. La interparolo sin turnis al novaj amikecoj, -estigitaj sole de la spirito de Esperantismo. La grafino diris, ke -Esperantismo estas nur faktoro, tamen tre grava faktoro, en la ĉiama -penado de la homaro liberigi sin el memforĝitaj sociaj katenoj.</p> - -<p>—Jes, tio estas tute vera, via grafina moŝto,—diris Leonardo, -rigardante de ŝia al li suprenturnita vizaĝo al la vizaĝo de la -enpense kapjesanta profesoro,—kaj similan aserton oni povas fari pri -la scienco. La scienco en sia tuteco estas nur unu el multaj fazoj -de la tuthomara serĉado al Dio; aŭ—ĉu mi plivole diru?—de la -tutmonda penegado retrovi Dion.</p> - -<p>Profesoro Bogdanov denove ekhaltis kaj rigardis la parolanton kun -esprimo de surprizo kaj dubo.</p> - -<p>—Se tio estas vera,—li diris milde,—mi certigas al vi, ke tre -malmultaj sciencistoj konscias pri ĝi.</p> - -<p>Leonardo rediris:</p><!-- pagho 115 --> - -<p>—Tre verŝajne ne; sed kiom da homoj, eĉ tiuj, kiuj pretendas -titolon de pensuloj, konscias pri la plej alta destino de sia propra -vivo?</p> - -<p>La grafino demandis:</p> - -<p>—Kio, do, laŭ via opinio, sinjoro Marston, estas la plej alta celo, -kiun povas aŭ devas havi, ekzemple, la scienco?</p> - -<p>La respondo venis post kelkaj momentoj:</p> - -<p>—Plenumi sian parton, difinitan kaj necesan parton, en la jam -aludita penegado en la direkto al Dio.</p> - -<p>La trankvila certeco kaj la profunda konvinkiteco, kun kiuj Leonardo -parolis, faris rimarkeblan impreson sur la gegrafojn. Metante manon -sur la brakon de Leonardo, la profesoro diris kun granda mildeco:</p> - -<p>—Vi estas tro granda viziulo por mi, kaj mi ne povus sekvi vin, se -mi tion dezirus...</p> - -<p>Lia edzino ĝentile interrompis lin, dirante kun ama, zorgoplena -rigardo al li:</p> - -<p>—Pro tio, karulo, ke vi tro multe laboradas super via speciala -laboro. Via ĉiama enprofundiĝo en mikroskopaĵoj forprenas de -vi la kapablon por pli vasta, viziista elrigardo! Se vi nur povus -kredi je la ekzisto de spirita mondo! Ho ve, vi estas tro obstina -materialisto.</p> - -<p>La edzo ridetis.—La demando,—li respondis,—ĉu spirita mondo -efektive ekzistas aŭ ne, ĝis antaŭ kelka tempo ne interesis min, -kaj tio kaŭzis al la grafino iom da maltrankvilo. Sed de kiam mi -aŭdis tiom pri supozitaj spiritistaj aferoj de unu el niaj najbaroj, -mi trovas en ĝi sufiĉe da allogo—distriĝo, se vi volas—el pure -akademia vidpunkto, kompreneble.</p> - -<p>Leonardo demande ekrigardis la gegrafojn, kaj diris vigle:</p> - -<p>—Malmultaj scienculoj en mia lando dubas en la<!-- pagho 116 --> nuna tempo pri -la ekzisto de spirita mondo. Tre malĝojaj personaj spertoj -eksterdubigis por mi ne nur la ekziston de la spirita mondo, sed -ankaŭ la kredindecon de la aserto, ke malbonaj spiritoj okaze -enloĝas homojn kaj regas iliajn agojn.</p> - -<p>—Efektive?—Ho!—Samtempe ekkriis la gegrafoj kun demanda tono, -montranta, ke ili deziras aŭdi ion pli pri ĉi tiu travivaĵo. -Pensante, do, ke rakonto pri la historio de fraŭlino Haverford povos -esti utila por liaj gastigantoj, Leonardo diris plue:—Se tio povas -interesi vin, mi volonte rakontos al vi tre strangan historion, kiu -profunde kortuŝas min, kaj kiu kaŭzas al mi grandan zorgemon.</p> - -<p>Ambaŭ avide kaj kunsenteme petis lin tion fari. Dum ili malrapide -reiris al la domo, Leonardo elokupis la atenton de siaj bonkoraj -amikoj, parolante pri la terura ŝanĝo, okazinta en Delfino -Haverford sekve de memvola submetiĝo al la regado de spirita -estaĵo. Li priskribis la antaŭajn, estimindajn karakteraĵojn de -la kompatinda virino, la ruinigon de esperiga knabo, kaj la influon, -kiun havis ĉi tiu malfeliĉo sur la vivon de ties patro. Li rakontis -al ili pri la promeso, donita al sia mortanta patro rilate al Lorna -Prior, kaj pri la timo, kiun li sentadis, ke fraŭlino Haverford sub -la influo de okultaj potencoj nun penos morale ruinigi la knabinon. -Leonardo parolis kun granda seriozeco kaj kortuŝiteco, kiuj tre -impresis liajn aŭskultantojn. Antaŭ la fino de la rakonto, la trio -atingis, tra veranda pordo, la salonon. Tie, en la mezo de la ĉambro -ili staris dum kelka tempo en la duonlumo, priparolante vigle, sed -kun malsamaj sentoj, la psikologiajn demandojn, starigitajn de la -ĵus aŭdita rakonto.</p> - -<p>La blankhara, dolĉvizaĝa grafino rigardis la seriozmienan anglon -kun varma korinklino kaj ekkriis:</p><!-- pagho 117 --> - -<p>—Kian teruran vidaĵon tio malfermas antaŭ ni; sed mi tute kredas -je la realeco de tiuj aferoj.</p> - -<p>Ŝia edzo aspektis pensema.—Kara amiko,—li diris—, ĉi tiu afero -tre interesas kaj kortuŝas min, unue ĉar ĝi koncernas vin tiel -intime; sed ankaŭ de psikologia vidpunkto ĝi estas, sendube, tre -esplorinda. Nu, kiel vi jam scias, mia cerbo, ŝajne, ne estas -konstruita por esplorado de supernaturaj aferoj. Mia kampo estas -elserĉado de naturaj fenomenoj kaj leĝoj. Efektive pro tio, ke -kelkaj eminentaj fizikistoj, sin enmiksinte en psikaj enketoj, -pli-malpli sentaŭgiĝis por la laboro en siaj specialaj fakoj kaŭze -de antaŭjuĝoj, mi tenis min tute flanke de tiaj demandoj. Almenaŭ -mi penis fari tion. Sed tio estas por vi tre grava afero, kaj, antaŭ -ol vi foriros, vi nepre devas viziti viron, kiu povos, se tio estas -ebla, ĵeti lumon sur ĝin. Ĉu vi ne pensas, mia kara,—li demandis -sian edzinon,—ke vizito al Bazilo Musatov tre interesos kaj eble -helpos sinjoron Marston?</p> - -<p>—Sendube,—respondis la grafino;—mi nur atendis oportunan okazon -proponi ĝin, kaj mi estas certa, ke Bazilo Musatov tre interesiĝos -pri tiu stranga afero.</p> - -<p>La profesoro konsente ekbalancis la kapon kaj diris:</p> - -<p>—Li estas stranga kaj kutime sindetenema homo, donanta al fremduloj -impreson de malĝentilulo. Tamen li estas famekonata, kaj de la -vilaĝanoj en la ĉirkaŭaĵo respektegata kiel sanktulo kaj kiel -homo posedanta grandan potencon super ĉiuspecaj demonoj, sorĉaĵoj, -k. t. p. Li loĝas en izola loko ĉirkaŭ dek verstojn de ĉi tie. Li -scias iom la Esperantan lingvon kaj regule korespondas kun du aŭ tri -alilandanoj pri psikaj aferoj. Sed, pro manko de buŝa ekzerciĝado, -li parolas iom neperfekte. Ĉu vi volas viziti lin? Bone. Mi tuj -ordonos pretigi la kaleŝon.</p><!-- pagho 118 --> - -<p>Survoje la profesoro sciigis al Leonardo multajn interesajn aferojn -el la historio kaj pri la karaktero de Bazilo Musatov kaj samtempe -kelkajn informojn pri nuntempaj religiaj statoj de la lando. -Bazilo Musatov edukiĝis de avo, <i>popo</i> de vilaĝo en Vladim -gubernio, honesta, severmora homo. Ne estante filo de popo, Bazilo -ne estis devigata alpreni la saman, pastran okupon. Post la morto -de la avo, Bazilo aliĝis al <i>raskolniki</i> t. e. malortodoksuloj. -Pro sia maltima parolemo li suferis multe da persekuto kaj fine -transportiĝis en Siberion. Tie—ĉu malgraŭ, ĉu sekve de teruraj -travivaĵoj—malvolviĝis en li tre stranga, fervora religieco. Laŭ -famo li suferadis ĉiajn insultojn, ĉiajn mizerojn senplende kaj -ĉiam ame benante siajn turmentantojn. Li havis, oni diras, misteran -povon sanigi malsanulojn per simpla manpremo aŭ milda frotado de la -doloranta loko. Kiam, en la jaro 1905, eliris proklamo, stariganta -en Rusujo religian liberecon, li revenis kun areto da sekvantoj. -Sed certe estas, ke li ŝuldas sian liberecon ne al tiu proklamo, -sed al unu mirinde nobla ago. Li sanigis de epilepsio aŭ—kiel -oni asertas—liberigis de malpura spirito la solan, amegatan filon -de la tiea guberniestro, kvankam ĉi tiu antaŭe traktadis lin kun -granda krueleco. Liaj sekvantoj, plejparte nur ŝajn-ortodoksuloj, -nun reiris malkaŝe al sia sekrete tenita kredaro. Multaj faris tion -tuj post tiu proklamo; kaj, laŭ ĵusa raporto, la ortodoksa eklezio -perdis multe da anoj.</p> - -<p>Bazilo kun sia sekvantaro unue loĝiĝis en Moskvo kaj poste en -Peterburgo. Tie ili aliĝis al tiu nova organizaĵo, la <i>Bratzy</i> -aŭ <i>fratetoj</i>. La Bratzy predikas pri diversaj moralaj temoj -koncernantaj la ĉiutagan vivon, kaj konsolas tiujn, kiuj venas al -ili kun koroj vunditaj kaj premitaj en batalado kontraŭ neegalaj, -konfuzaj vivokondiĉoj.<!-- pagho 119 --> Sendube li celis inspiri al ili sian propran -religian fervoron kaj alprenigi al ili sian apartan kredaron pri -spirita vivado. Sed, malsukcesinte, Bazilo forlasis Peterburgon kaj -sin retiris en izolan kampodomon, ĉagrenita reformemulo. Malgraŭ -siaj strangaj ideoj kaj bigota fido je si mem, li estas profunda -pensulo kaj senduba noblulo, al kiu oni povas multe pardoni. Li -tenas kaj sentime disvastigas opiniojn, kiuj nepre alvenigus ĉiujn -aliajn en konflikton kun la guberniestro, sed ial oni ne volas aŭ ne -kuraĝas tuŝi lin.</p> - -<p>Leonardo aŭskultis kun vigla intereso la rakonton de la maljuna -profesoro kaj plezure antaŭrigardis konatiĝon kun tia neordinara -persono. Subite la kaleŝo haltis. Jam noktaj ombroj falis, kaj -plena silento regis en la ĉirkaŭaĵo. Mallarĝa, falĉilforma luno -ĵetis inter malrapide preterpasantaj nubetoj malhelan lumon sur la -pejzaĝon, kies unutoneco malrigidiĝis nur per kelkaj strangaformaj -salikoj, starantaj ĉe la bordo de dormeme serpentumanta rivereto. -Elkaleŝiĝinte, la du viroj iris laŭ mallarĝa, malglata vojo, -gvidataj de servisto kun lanterno, kaj post nemultaj minutoj atingis -la hejmon de la sanktulo. Responde al demando de Leonardo, la grafo -diris:</p> - -<p>—Ne, Bazilo Musatov ankoraŭ ne enlitiĝis, li foruzas multe da -"noktomeza oleo"; sed lia domistino, maljuna Sonjo Dmitrijevna, tre -verŝajne jam ronkas, metinte la noktomanĝon en kaserolo sur la -fornon. La sanktejo de nia amiko troviĝas ĉe la malantaŭa flanko -de la domo, kaj sendube ni baldaŭ vidos lumon de kandelo lumigantan -ĝian fenestreton.</p> - -<p>En la duonlumo Leonardo povis nur vidi, ke la domo estas malnova, -plejparte ligna konstruaĵo, iom pli bonaspekta, ol la ordinara -rusa farmdomo de tiu distrikto. Du lignaj kaj iom nefirmaj peronoj -kondukis al mallarĝa<!-- pagho 120 --> verando, okupanta la tutan larĝon de la -domo. Super ĉi tiu verando, kaj super partoj de la du apudaj -flankoj de la konstruaĵo, troviĝis dua, tegmentita verando kun -krude ornamitaj, fenestrosimilaj arkaĵoj. La rusa nobelo la unua -supreniris la ŝtuparon kaj frapis la dompordon. Leonardo sekvis, per -la rigardo esplorante la strangan fasadon. Post kelkaj momentoj la -pordo malfermiĝis, kaj sur la sojlo aperis mezgranda, larĝaŝultra -viro, vestita per longa, paltosimila surtuto el malhela ŝtofo -kun leda zono. La lumo de la lanterno nur montris, ke lia vizaĝo -estas kovrita de nigra barbo. Malrapide li malfermis la pordon kaj -trankvile, preskaŭ reve, rigardis la venintojn. Subite li ekparolis -ruse:</p> - -<p>—Ho! Via grafa moŝto. Tio estas vi? Kun amiko. Bone. Envenu, mi -petas. Tia malfrua vizito surprizas min; sed, supozeble, grava afero -alvenigas vin.</p> - -<p>La sinteno kaj parolmaniero de la viro montris plezuron kaj simplan -dignon kun tuta malesto de la humileco, kiun Leonardo dum sia vizito -tiel ofte rimarkis ĉe subuloj alparolantaj superulojn. Ili eniris -iom vastan, krude meblitan ĉambron, lumigitan per lampo staranta sur -komodo. La profesoro respondis Esperante, parolante malrapide:</p> - -<p>—Bonan vesperon, Bazilo Musatov. Mia amiko, sinjoro Leonardo -Marston, estas famekonata angla Esperantisto, kaj mi kondukis lin -ĉi tien, por ke li povu priparoli kun vi tre interesan okazaĵon, -kiu, laŭ lia opinio, klare pruvas la eblecon esti regata de malpuraj -spiritoj.</p> - -<p>—Ho, via moŝto,—demandis la religiulo ruse,—ĉu li do konvertis -vin?</p> - -<p>—Tute ne,—respondis la profesoro, iomete embarasite de la -neatendita demando,—tamen mi estas jam malpli inklina aserti la -neekziston de spiritaj estaĵoj.</p><!-- pagho 121 --> - -<p>—Kuraĝiga ŝanĝo;—diris solene la nigrabarbulo kaj, sin turnante -al Leonardo, ekprenis ambaŭ liajn manojn. La plena lumo de la lampo -nun montris al tiu lasta la rimarkindajn trajtojn de la kamparano. -Lia vizaĝo unuavide estis nedelikata, preskaŭ maldelikata kaj -ŝajne apartenis al la vulgara tipo de tiu parto de la lando. Lia -malhela hararo kaj longa barbo estis nekombitaj. Sed la frunto -estis la frunto de sentima pensulo, kaj liaj iom enkavigitaj, -malhelaj okuloj, malantaŭ superpendantaj, vilaj brovoj, montris -neordinarajn inteligentecon kaj animplenecon. Kelkaj sulkoj ĉirkaŭ -la buŝo kaj en la kavaj vangoj vidigis, ke multaj suferoj kaj -ĉagrenoj maldolĉigis al li la vivon. Tamen por simpatiaj okuloj la -plej karakterizaj trajtoj de la viro estis forta volpovo, strange -intermiksita kun kortuŝa mildeco.</p> - -<p>Ambaŭ viroj esplore rigardis unu en la okulojn de la alia. Bazilo -Musatov la unua ekparolis, uzante la Esperantan lingvon, malrapide, -haltade:</p> - -<p>—Ĉu la lumo de la Dia amo jam lumigis vian animon?—li demandis, -sed tuj aldiris:—mi ekvidas, ke ĝi lumigis. Sciigu al mi, frato, mi -petas, kial vi venis ĉi tien. Parolu malrapide kaj simple.</p> - -<p>Metinte kun dignoplena mieno tri krudajn seĝojn apud la fornon, li -invitis siajn gastojn sidiĝi.</p> - -<p>Per malmultaj kaj simplaj vortoj Leonardo denove rakontis sian -strangan historion. Sentante, ke li parolas al persono, kiu -plene simpatias kun li kaj plene komprenas lin, li prezentis la -okazintaĵojn kaj siajn proprajn konkludojn el spirita vidpunkto.</p> - -<p>Bazilo Musatov aŭskultis seriozmiene kaj kun videbla kortuŝiĝo, -preskaŭ ne formetante la okulojn de la alloga vizaĝo de la anglo. -Kelkfoje li konsente ekbalancis la kapon, kaj du aŭ tri fojojn li -devis peti la profesoron,<!-- pagho 122 --> ke li afable traduku por li rusen frazon, -kiun li ne tute komprenis. Poste li pene respondis kun kelkfoja -helpo de la grafo. Lia esprimplena vizaĝo ardis pro profunda emocio -kaj fervora deziro, ne nur doni al sia fremda vizitanto la utilon -de sia propra sperto, sed ankaŭ malfermi la okulojn de sia najbaro -je la realeco de la spirita mondo. Ofte estis por la aŭskultantoj -dolore vidi lian grandan penon esprimi siajn pensojn per nesufiĉa -lingvaĵo. Li fervore parolis pri la baraktoj de sia animo en marĉoj -de malbonaj pasioj; pri la terura batalado, kiun li eltenis kun -potenculoj, volantaj entiri lin en ankoraŭ pli profundajn abismojn.</p> - -<p>—Mi scias,—li ekkriis pasie,—kion signifas esti en la tenego de -malbonaj, mensogemaj demonoj, kaj mi scias la ekstazan ĝojon esti -liberigita el ilia potenco de la ama korfavoro de Dio. Liberigite, -mi petegadis la Dian Patron kun larmoj kaj ĝemado en la daŭro de -multaj sendormaj noktoj, ke Li donu al mi la povon spirite eltrovi -malbonajn supernaturulojn por la utilo de simile turmentataj animoj, -kaj liberigi ilin. Sed multajn lecionojn mi devis ellerni, antaŭ ol -mi ricevis tiun kapablon. Kelkajn el tiuj lecionoj mi tre dezirus -komuniki al vi, sinjor’ anglo.</p> - -<p>Al la streĉe aŭskultantaj vizitantoj Bazilo rakontis plue, kiel, -post longaj fastoj kaj preĝoj, li kapabliĝis kontraŭstari kaj -kelkafoje elpeli demonojn. Malfeliĉe Leonardo ne povis kompreni -ĉion, kion li diris, kaŭze de troa ekscitiĝo, kun kiu li parolis, -kaj iom tro laŭvorta traduko el lia gepatra lingvo. Fine la -nigrabarbulo diris:</p> - -<p>—Mi sufiĉe bone konas la agadon de via "Societo por Psikaj -Enketoj" per Esperanta gazeto "La Spirita Mondo", kiun unu el miaj -korespondantoj en Parizo<!-- pagho 123 --> regule sendas al mi. Sendube multaj -honestaj ... <i>Ljuboznatelnie</i>?—via grafa moŝto,—li demandis, sin -turnante al la profesoro.</p> - -<p>—Sciavidaj—tradukis ĉi tiu.</p> - -<p>—Dankon;—sciavidaj homoj sin okupas per tiuj spiritistaj enketoj, -sed ho! Kiom ilin trompas mensogantaj demonoj, kaj kiom ili -endanĝerigas kaj efektive ruinigas multajn homojn, pleje malsaĝajn -virinojn. Jen la malnova deziro ... <i>obnaruĵit razvernut</i>—mi petas, -via moŝto?</p> - -<p>—Malvolvi, malkaŝi, eltrovi misterojn.</p> - -<p>—Dankon;—malnova deziro eltrovi spiritajn misterojn, kiujn -Providenco saĝe kaŝis antaŭ ni. Ili uzas danĝerajn, -malpermesatajn rimedojn, kiuj povas nur konduki, laŭ malĝustaj -vojoj, for de Dio, al malfeliĉego.</p> - -<p>Leonardo estis tre kontenta renkonti spertulon, kiu tiel plene -samopiniis kun li. Dirinte sian kontentecon, li demandis:</p> - -<p>—Nu, kara amiko, kiujn lecionojn vi devis lerni?</p> - -<p>Elesplore kaj kun videbla korinklino rigardante en la vizaĝon de la -fremda vizitanto, la kamparano respondis solene:</p> - -<p>—Antaŭ ĉio, unu lecionon, frato, la lecionon pri la ... ĉiopova -... ne, tio ne estas la ĝusta vorto ... la ĉion venkanta potenco -de la amo. Malamo faras, aŭ plibone, efikas neniom, eĉ ne kontraŭ -demonoj. Memoru, ke vi havas aferon ne nur kun malbonaj, spiritaj -estaĵoj, sed ankaŭ kun homaj estaĵoj. Se vi volas venki homajn -korojn, eĉ korojn en tenego de demonoj, lasu vian propran koron -pleniĝi per Dia amo. Nenio povas kontraŭstari ĝin. La mondo -ankoraŭ ne konas la potencon de la amo. Multaj malbonaĵoj nur -venkiĝas de amo; pli multaj, ol kiom homoj supozetas. Malamo<!-- pagho 124 --> kaj -malestimo estas senpovaj kontraŭ demonoj; ili nepre superos vin en -batalejo de malbonaj pasioj. Ne malamu. Ĉu vi memoras—kompreneble -vi scias ... <i>igumamma</i> ... mi petas, mia grafa amiko ... ho, -jes, citaĵon el la Skribo de Sta Judaso?—Li serĉis momenton -en sia surtuto kaj eltiris pale verdan volumon, Esperantan Novan -Testamenton.—Jen ĝi estas: "Sed Miĥaelo, la ĉefanĝelo, kiam, en -kontraŭstaro al la diablo, li disputis pri la korpo de Moseo, ne -kuraĝis lin akuzi insulte, sed diris: ‘La Sinjoro vin riproĉu’."</p> - -<p>Bazilo Musatov fermis la libron kaj malrapide reenpoŝigis ĝin. -Ambaŭ vizitantoj atendis ĝis li parolos plue. Tion li faris post -momento, dirante:</p> - -<p>—Kaj la dua leciono estas jena: gardu vin, ke via motivo estu pura. -Vi devas agi mal... malegoiste, en simpleco de l’ koro, timante Dion. -Estas ja danĝera afero kontraŭstari supernaturajn potenculojn kun -... kio estas la ĝusta vorto? ... kun dividita koro. La povo kaj la -gloro alskribiĝu al la Eternulo.</p> - -<p>Dum kelka tempo Leonardo rigardis enpense en la lumon de la lampo. -Li ne povis malkompreni la rektan inspiron de la stranga kamparano, -nek lian naivan supozon, ke li povos akiri superecon super la terura -demona estaĵo reganta fraŭlinon Haverford. Fine li diris:</p> - -<p>—Frato Bazilo, tio estas por mi gravega vizito: Vi malfermis -antaŭ miaj okuloj novan vojon. Mi neniam forgesos viajn lecionojn. -Mi dankas vin.—Li leviĝis kaj varme manpremis la vilaĝanon, -aldirante:—Sed mi ekvidas, ke nia nobla amiko montras signojn de -laciĝo, kaj, cetere, ni devas ne stari inter vi kaj via noktomanĝo, -kiu, mi timas, difektiĝas sur la forno.</p><!-- pagho 125 --> - -<p>En la daŭro de la veturo hejmen Leonardo kaj la profesoro malmulte -parolis. Ambaŭ estis okupitaj de siaj propraj pensoj. Ĉiu sentis, -ke la medito de la alia estas tro serioza por enmiksiĝo; kaj ĉiu -demandis sin, kiaj pensoj trapasas la kapon de la alia, kaj kia estos -la sekvo de la ĵusa vizito rilate al lia propra vivo.</p><!-- pagho 126 --> - - - - -<h2>ĈAPITRO V</h2> - - -<p>Leonardo revenis hejmen post unutaga resto en Londono. Tie li -konsiliĝis kun siaj prokuristoj pri gravaj aferoj rilate al la -sekreta heredaĵo kaj vizitis Malkomon Vincent ĉe sia amiko, doktoro -Garner. Kun ĝojo li trovis, ke la pliboniĝo de la junulo estas, -kvankam nerapida, tamen seninterrompa kaj esperplena.</p> - -<p>Survoje de la stacidomo Linkfield li renkontis Lornan Prior kun -hokeo-bastono en unu mano kaj ĉapelo en la alia. Ŝi salutis lin kun -gaja rideto kaj montro de senartifika ĝojo. Ricevinte sciigojn pri -la feliĉa paso de lia longa vojaĝo kaj pri la farto de Malkomo, ŝi -ekkriis:</p> - -<p>—Ho, sinjoro Marston, mi tiom senpacience atendis vian revenon! -Lastan sabaton la patro, Malkomo kaj mi ricevis de viaj amikoj, -gesinjoroj Harding el Elmcroft, invitokartojn al festeto, okazonta -venontan merkredon. Sendube vi trovos vian invitilon inter la -leteroj, kiuj atendas vin—tia amaseto, kuŝanta sur via skribtablo! -Bedaŭrinde kompatinda Malkomo ne povos iri, kaj la patro, malgraŭ -miaj petegoj, ne volas akcepti. Sed li permesis al mi iri sub via -kompetenta prizorgo.</p> - -<p>—Bone, virineto. Mi bedaŭras, ke via patro ne volas iri—la -distriĝo farus al li bonon—sed, verdire, mi ne supozis, ke li -akceptos la inviton. Nu, volonte mi prenos sur min la gravan taskon -deteni vin de petolaĵoj. Mi estas tre kontenta, ke gesinjoroj -Harding ankaŭ invitis vin. Ili estas tre ĉarmaj kaj afablaj homoj. -Ĉu vi jam respondis?</p><!-- pagho 127 --> - -<p>—La patro skribis hieraŭ pro mi, akceptante, en la okazo se mi -povos akompani vin.</p> - -<p>—Ĉu via onklino Delfino ankaŭ ricevis invitilon?</p> - -<p>—Mi supozas, ke ne. Ŝi ne aludis ĝin. Morgaŭ aŭ postmorgaŭ -ŝi iros ien al la marbordo, verŝajne por siaj nervoj. Sed kial vi -aspektas subite tiel seriozmiena?</p> - -<p>—Ĉu mi aspektas seriozmiena?—Leonardo demandis distrite.</p> - -<p>—Jes,—respondis la knabino riproĉeme,—kutime via vizaĝo havas -tre trankvilan, senpasian aspekton, kiel statuo ĉizita el kolorita -marmoro, kvazaŭ vi vivadas en animoregionoj alte super ni ordinaraj -mortemuloj. Sed kelkafoje dum la lastaj monatoj mi rimarkis, ke vi -aspektas tre serioza, tro serioza; efektive. Kaj antaŭ momento via -vizaĝo alprenis mienon, kvazaŭ subite la zorgoj de la tuta mondo -surmetiĝus sur viajn ŝultrojn.</p> - -<p>Leonardo devigis sin rideti.—Oni diras,—li respondis,—ke -karakteriza trajto de la tipa, moderna fraŭlino estas troa troigemo. -Mi vidas, ke ankaŭ vi, Lorna, suferas de tiu nuntempa, malbona -tendenco.</p> - -<p>—Ho, sinjoro Marston,—rediris la knabino kun ŝajnige alprenita -digna mieno,—oni ne lernigis al vi troan ĝentilecon en Rusujo. -Efektive! Mi ne vidas en mi tipe modernan fraŭlinon; dankon! -Sed,—ŝi aldiris gaje,—mi devas ne malpaciĝi kun vi en la nuna -tempo, pro timo ke vi rifuzos konduki min al Elmcroft. Mi devas -konfesi, ke mi antaŭsentas grandan plezuron. Tio estas ja la -unua invito, kiun mi ricevis al festeto en malnova, historioriĉa -domego. Ho! kiel ofte mi deziregis rigardi de proksime tiun belan, -pentrindan konstruaĵon; sidi en la kiosko, kie malfeliĉa Lady Hilda -Etherington verkis siajn malgajajn, sed tiel belajn versaĵojn; kaj -trapasi la herbejon, kie la du kuzoj, Arturo Hampton kaj Paŭlo<!-- pagho 128 --> -Falkoner, tiel furioze duelis pro la amo de bela Dora Moffat. -Mi ankaŭ tre deziras konatiĝi kun sinjorino Harding. Oni jam -priparolas ŝin en la ĉirkaŭaĵo kiel treege ĉarman bonan, kaj -ankoraŭ tre belan virinon. Mi adoras belecon kunigitan kun boneco.</p> - -<p>Leonardo ekrigardis kun konsenteco la animplenan vizaĝon de la -knabino, lumigitan de junula viveco. Vespera venteto flirtigis -ŝiajn brunajn harojn, kiujn radioj de la subiranta suno delikate -origis. Ŝi aspektis bela, korpura, bona.—Jes, Lorna,—li -diris,—noblanimeco kaj boneco kunigitaj estas elementoj de granda, -malofta ĉarmo. Boneco, precipe en sia plej alta grado, sankteco, -ĉiam beligas; sed ekstera beleco ne ĉiam estas signo de boneco; -male, ĝi ofte fariĝas malhelpo al boneco.</p> - -<p>—Jes, mi tute konsentas kun vi, kaj certigas vin, ke mi multe pli -sopiras esti bona, ol esti bela. Sed, ho, mia animo raviĝas de la -belo en ĉio ĉirkaŭ mi. Mi ne povas ne esti ravata. En ĉio bela mi -vidas kvazaŭ la vizaĝon de Dio. Jen, rigardu, sinjoro Marston, tiun -belan malleviĝon de la suno kun tia riĉo da harmoniaj koloraĵoj. -Ĉu iu povas rigardi tian vidaĵon, ne sentante sanktajn emociojn kaj -inklinon adori?—</p> - -<p>La pensemaj okuloj de la viro sin turnis denove, post rigardo al la -rimarkinde bela sunsubiro, kun nova sento de plaĉo kaj admiro al -la entuziasmigita vizaĝo de la knabino ĉe lia flanko. Lorna ne -rimarkis lian admiran rigardon; ŝian atenton ensorĉis la ardanta -okcidenta ĉielo.—Ĝoju,—li diris,—pro nobliga amo al la belo; ĝi -estas altvalora donaco. Nu, viaj vortoj rememorigas al mi kelkajn -frazojn el via lasta letero, pri kiu de mia reveno el Svisujo mi -deziris paroli kun vi. En tiu letero vi skribis pri kunvenoj, kiujn -vi ĉeestis en Londono, kaj kiuj donis al via vivo novan inspiron, -novan celon. Mi<!-- pagho 129 --> tre volus scii iom pli pri tiuj kunvenoj. En la nuna -tempo tiom da ŝajne bonaj, sed vere insidaj ideoj elmetiĝas, ke oni -devas esti tre singarda.</p> - -<p>Ili nun alproksimiĝis al vojkruciĝo. La ĉefvojo kondukis rekte -antaŭen al la vilaĝo, kie troviĝis la domo de Leonardo, kaj -flanka vojo tra bela erikejo al la malnova hejma bieno de la familio -Vincent. Ĉe la lastaj vortoj de Leonardo Lorna malrapidigis siajn -paŝojn kaj kun signoj de ioma konfuziĝo surmetis al si la ĉapelon, -zorge fiksante ĝin per du pinglegoj.</p> - -<p>—Jes,—ŝi respondis, ne rigardante la demandinton, kaj penante -paroli fervore,—mi tre ŝatas la okazajn kunvenetojn en la domo de -sinjorino Dunlop kaj aliaj. Oni tie renkontas tre agrablan kaj bonan -societon. La temoj pritraktataj ofte estas "la artoj en la servo de -la religio" kaj ... "la dediĉo de ĉiuj ... pensoj al la venonta -gloro de Mesio sur la tero". Sed mi devas ne reteni vin; vi certe -deziras rapidi hejmen, kaj mi volas esti en la domo, kiam la patro -revenas por la temanĝo.</p> - -<p>Leonardo rimarkis la embarason, tiel neordinaran ĉe la knabino, -kaj ioman malinklinon priparoli tiujn kunvenojn. Li ne povis ne -senti surprizon kaj ĉagreneton. Ĝis tiam Lorna montris al li -ĉiam plenan, kvazaŭ infanan konfidon kaj kun kortuŝa malkaŝemo -lasis lin partopreni ŝiajn ĝojojn kaj malĝojojn. La sprita kaj -sciama knabino ĉiam volonte venis al li kun siaj intelektaj kaj -spiritaj malfacilaĵoj kaj avide aŭskultis lian instruon pri interna -vivado kaj memkulturado. La egalanima vizaĝo de Leonardo, tamen, ne -montris la pensojn, pasantajn tra lia kapo. Laŭ sia kutima milda -parolmaniero li diris:</p> - -<p>—Bone, kuru do hejmen. Laŭvole vi povos sciigi al mi iom pli pri -tiu nova kulto sur la vojo al "Elmcroft".</p> - -<p>Kelkajn tagojn poste, kabrioleto, tirata de bela, vigla<!-- pagho 130 --> ĉevalo, -laŭiris tre plaĉan ĉefvojon en la graflando Hertford en la direkto -al "Elmcroft". Leonardo sidis sur la veturigistejo, kondukante, kaj -ĉe lia flanko, sur iom pli malalta loko sidis Lorna. Malantaŭ ili, -sub lakea sidejo vidiĝis du malgrandaj valizoj. La frua posttagmezo -estis tre bela; pli idealan aŭtunan tagon gesinjoroj Harding ne -povus elekti por sia festeto. La du kunveturantoj babilis gaje. -Ambaŭ plene ĝuis la rapidan iradon tra la ĉarma, sunlumigita -kamparo. En la daŭro de duonhoro la vojo kondukis ilin laŭlonge -de la dorso de alta teraĵo. Ambaŭflanke etendiĝis, videbla ĝis -distanco de preskaŭ dek mejloj, tre okulplaĉa, ondoforma pejzaĝo, -prezentanta belajn, ĉiam ŝanĝiĝantajn vidaĵojn.</p> - -<p>Lorna estis en serena humoro, plena de feliĉaj antaŭsentoj tiaj, -kiajn nur facilkora juneco povas estigi. Jen ŝi faris al sia -kunulo demandojn pri supozeblaj programeroj de la festeto aŭ pri -renkontotaj gastoj; jen ŝi petis la amikon paroli pri sia libertempa -vojaĝo en Svislando aŭ pri liaj travivaĵoj en Ruslando. Gaje ŝi -ekkriis:</p> - -<p>—Ho, kiom mi antaŭĝuas vian parolon! Mi nur aŭdis vin paroli -kelkfoje en la vilaĝo kaj unufoje en Londono ĉe Esperantista -kunveno, kiam mi ankoraŭ ne povis plene kompreni "nian karan -lingvon". Nun vi estos en via elemento, kaj mi tre esperas, ke ĉiuj -forportos iom el la fajro de via entuziasmo.</p> - -<p>Leonardo ne povis ne rideti.</p> - -<p>—Ni esperu al la efiko de tiu fajro,—li respondis serene,—sed ne -supozu, ke ĉiuj el tia multspeca aŭdantaro estas tiel impreseblaj -aŭ tiel entuziasmigeblaj, kiel vi, Lorna.</p> - -<p>Dum kelka tempo ambaŭ silentis, okupitaj de siaj<!-- pagho 131 --> propraj pensoj, -konsciante egalmezure la ĉarmon de senĝena, ama kunuleco. Leonardo -reveme sin amuzis per sia vipo, ludeme tuŝetante per ĝi la dorson -de la ĉevalo kaj aŭskultante la ritman sonon de ĝiaj hufoj. Lorna -ĉirkaŭrigardis enpensiĝe. Subite ŝi ekparolis fervore:</p> - -<p>—Kiel bela estas la mondo, sinjoro Marston! Sufiĉe bela, mi -kelkfoje pensas, por la "miljaro", se nur la koroj de la homoj estus -en harmonio kun la beleco kaj la boneco ĉirkaŭ ni.</p> - -<p>—Jes,—respondis Leonardo,—kaj tio denove rememorigas al mi vian -lastan leteron. Babilu iom pri via nova kulto.</p> - -<p>La junulino, ĵetinte kaŝitan ekrigardon al la firma profilo de la -kunveturanto, klinis la kapon kaj iom nerveme kunfrapetis la lakitajn -pintojn de siaj novaj ŝuoj. Plivole ŝi ne parolus pri siaj novaj -konatoj en Londono, timante, ke ŝia prudenta, singardema amiko iel -malaprobos ilin. Sed eĉ ne unu momenton ŝi demandis sin, kian -rajton li havas, kontroli ŝiajn aferojn.</p> - -<p>—Ho,—ŝi respondis kun sufiĉe gaja tono,—tio ne estas nova kulto, -sinjoro Marston. Mi jam sciigis al vi kelkajn temojn, kiujn oni -pritraktas. Lastan fojon,—ŝi diris plue kun ekmontro de profunda -sento,—sinjorino Lula N. Hogan, virino de granda spiritopleneco kaj -mirinda klereco, parolis pri baldaŭa dua apero de la Mesio kaj pri -jam amasiĝantaj signoj, antaŭombrantaj ĝin.</p> - -<p>—Jes; ekzemple?</p> - -<p>Lorno ne tuj respondis.</p> - -<p>—Nu,—ŝi diris post momento,—la signoj estas ja multaj. Antaŭ -ĉio inspirita sopiro de la kristanaro kaj de kelkaj alikultanoj; -la priprofetita apero de "energio de eraro", erarigaj instruistoj, -ĝenerala preteco kaj multaj<!-- pagho 132 --> aliaj. Poste sinjorino Selinda Paul -priparolis belege kaj inspire la bezonon pri tujaj preparoj por la -bonvenigo per ĝisfunda korpuriĝo. Iu sinjoro Mirza M. Heilman, la -ĉefa instruisto, kiun oni ŝajne respektegas, voĉlegis kelkajn -treege belajn poemojn, verkitajn de li mem. En unu el ili li rave -priskribas la belegecon de purigitaj animoj kaj la eldiecon de pura -amo, belo, ĝojo, ktp. En alia li prikantas majstre, mi certigas -vin, majstre, la mallumecon de pekopremegata mondo kaj, kontraste, -la aperontan, radibrilan lumon de la "Suno de Justeco". Sed la -plej ĉarma parto de la kunveno estis la lasta: violonludo de -sinjoro Heilman. Neniam antaŭe mi aŭdis—kaj mi dubas, ĉu vi iam -aŭdis—tian ĉielecan ludadon. Mi ne povas priskribi ĝin. Kiel -mi povus? Mi nur scias, ke ĝi ekprenis mian tutan animon; ke ĝi -tremetigis ĉiun fibron de mia spirita estaĵo, kaj, je la fino, -ĵetis min en ekstazon de spirita ĝojo.</p> - -<p>La veturilo nun alproksimiĝis al la enirejo de la parko, -ĉirkaŭanta la malnovan domegon de la familio Morland. Leonardo -ekstreĉis la kondukrimenojn kaj povis nur diri, kiam ili atingis la -duonrondan placon ĉe la pordistejo:</p> - -<p>—Nu, nu, Lorna, nur ne perdu la prudenton. Fantaziemaj -entuziasmulinoj, kiel vi, bezonas multe da balasto por ne -kapturniĝi.</p> - -<p>Malrapide li irigis la ĉevalon tra granda, bela pordego el forĝita -fero kaj afable salutis aperantan maljunan pordiston.</p> - -<p>—Bonan tagon, sinjoro,—respondis ĉi tiu,—volu vin turni -maldekstren malantaŭ la arbareto.</p> - -<p>Tuj kiam ili preterpasis la pordistejon, Leonardo demandis -Lorna’n:—Kiu enkondukis vin en tiun rondon?</p> - -<p>—Sinjorino Robinson.</p> - -<p>—Sinjorino Robinson? Kiu estas ŝi?</p><!-- pagho 133 --> - -<p>—Amikino de onklino Delfino.</p> - -<p>—Hm!</p> - -<p>—Ho, sinjoro Marston, rigardu, kia belega vidaĵo!—</p> - -<p>La vidaĵo, nun prezentiĝanta al la kunveturantoj, efektive pravigis -la entuziasman ekkrion de la knabino. Vasta panoramo de frapanta -ĉarmo etendiĝis antaŭ iliaj okuloj: pli ol kvadrata mejlo da -ondoforma kaj tre diversaspekta teraĵo. En ĝia mezo, kvazaŭ -bela juvelaro, staris la domego, turohava kaj parte hederokovrita -konstruaĵo. La vitra, kupolsimila tegmento de oranĝerio, ĉe -ĝia dekstra flanko, brilis en la posttagmeza suno kiel grandega -diamanto. Antaŭ la domo kuŝis, kiel helverda tapiŝego, glata, -dekliveta ebeno. Tie ĉi kaj tie vidiĝis, en tre plaĉa diverseco, -kelke da herbejaj terpecoj inter arbetaĵoj kaj aretoj da majestaj -kverkoj aŭ ulmoj. Rimarkinda trajto de la rava pejzaĝo estis la -multediversaj aŭtunaj nuancoj de la arboj, variantaj de orflava -koloro de velkintaj betulfolioj ĝis malhela verdo de pinoj, kiu, en -la malproksimeco, aspektis malhela bluo.</p> - -<p>Ravite, Lorna denove ekkriis:</p> - -<p>—Kia paradizo, sinjoro Marston!</p> - -<p>Post kelkaj minutoj la kabrioleto haltis antaŭ la portiko de la -domego, sur kies perono jam staris gesinjoroj Harding. Servistoj -alkuris, por prizorgi la ĉevalon. La vizaĝoj de la gastigantoj -vidigis sinceran plezuron.</p> - -<p>—Mi ĝojas revidi vin, maljuna knabo,—gaje ekkriis sinjoro Harding, -forte skuante la manon de Leonardo.</p> - -<p>Post ĝojoplena rigardo en la vizaĝon de la altkreska viro, -sinjorino Harding sin turnis al Lorna:</p> - -<p>—Bonvenon al vi,—ŝi diris afable, premante la manon de la -knabino,—vi do estas fraŭlino Prior. Mi jam konas vin per la -priskriboj de sinjoro Marston. Mi esperas, ke ni estos bonaj -amikinoj.</p><!-- pagho 134 --> - -<p>Lorna rigardis la imponan, bonguste vestitan sinjorinon sen ĝeno, -kun natura scivolemo, laŭ sia impulsema, varmkora karaktero:</p> - -<p>—Dankon, sinjorino Harding,—ŝi respondis,—mi estas certa, ke ni -estos. Ankaŭ mi ofte aŭdis sinjoron Marston paroli pri vi kaj pri -sinjoro Harding.</p> - -<p>Dum Leonardo kaj sinjorino Harding interŝanĝis salutojn, dikmalalta -sinjoro Harding proponis siajn ĝentilaĵojn al Lorna. Lia bonkora -vizaĝo malkaŝe montris la plezuron, kiun donis al li la alveno de -ĉarma knabino. En li videble du inklinoj konkuris: deziro montri -dignan ĝentilecon, kiel gastiganto en lorda domego; kaj lia denatura -gaja senceremonieco. Ili eniris, gaje babilante, vastan, preskaŭ -kiel salono meblitan vestiblon, el kiu bela, marmora ŝtuparo -kondukis al supraj etaĝoj. Sinjorino Harding diris:</p> - -<p>—Kelkaj el la gastoj ĵus ekiris sub la gvido de sinjoro Chapman, -la famekonata geologo, por esplori interesan rokaĵon en la parko. -Aliaj sidas sur teraso malantaŭ la oranĝerio, ĝuante la plaĉan -sunbrilon. "La honorinda" Algernon Villiers—sendube vi konas lin, -fraŭlino Prior—estas en la bilardejo, ludante kun fraŭlino -Douglas, lertega ludantino, kiu penas humiligi lin.</p> - -<p>—Kaj seson da gastoj ni ankoraŭ atendas,—aldiris sinjoro Harding.</p> - -<p>Post kvaronhoro Leonardo kaj Lorna, refreŝiĝinte en la -dormoĉambroj difinitaj al ili, estis kondukitaj de sinjorino Harding -al la teraso kaj prezentitaj tie al kelkaj malgrandaj grupoj da -gaje babilantaj gastoj. Leonardo konis neniun el tiuj lastaj, sed -preskaŭ ĉiuj ŝajne jam sciis, ke li venos kaj ke li estas unu el -la honorataj invititoj. Rimarkinte, ke du junaj sinjorinoj portas la -verdan steleton, Leonardo alparolis ilin Esperante.</p><!-- pagho 135 --> - -<p>—Ho!—ekkriis la pli juna verdstelulino,—vi ne rekonas nin, sed -ni ambaŭ ĉeestis la kongreson kaj aŭdis vin fari vian belan -paroladon. Nun ni atendas kun plezuro vian alparolon hodiaŭ vespere. -Kia domaĝo, ke vi ne povos paroli en nia kara lingvo!</p> - -<p>La alia Esperantistino sin turnis al Lorna, dirante en Esperanto:</p> - -<p>—Ni ankaŭ aŭdis, ke vi venos, kaj ke vi estas lerta samideanino. -Ni estas tre feliĉaj renkonti vin, kaj ni ĉiuj devas eluzi la -okazon por propagandi nian movadon.</p> - -<p>Ĉe ĉi tiuj vortoj envenis tra fenestra pordego de la oranĝerio -sinjoro Villiers, kondukante malaltkreskan, mezaĝan sinjorinon kun -bonhumora vizaĝo.</p> - -<p>—Nu,—demandis sinjoro Harding laŭte kaj petole,—kiu gajnis la -konkuron; he, sinjoro Villiers?</p> - -<p>La triumfa rigardo ekaperanta sur la vizaĝo de la sinjorino estis -sufiĉa respondo. La honorinda Algernon penis aspekti bonhumora kaj -indiferenta.</p> - -<p>—Ho ve,—li respondis kun sindeviga rideto,—la pilkoj kondutis -kontraŭ mi hodiaŭ tre mallojale, dum ili senkonscience favoris -fraŭlinon Douglas, simple falante en la poŝojn propravole. Sed -tre verŝajne mi estis distrita, antaŭsentante la plezuron ĝuotan -en ĉi tiu ĉarma societo. Kaj jen, kvazaŭ kiel kronaĵon de -mia ĝojo, mi ekvidas sinjoron Marston kun lia ĉarma amikino, -fraŭlino Prior.—Alirante la nove alvenintajn, li diris kun afekta -ĝentileco:—Per mia honoro: la leono kaj la florkrono de la tago! -Kiel vi fartas? Kaj vi?</p> - -<p>La dika figuro de sinjoro Harding aliris la grupon kaj, petole -ridetante, li diris, sufiĉe laŭte, por esti aŭdata de ĉiuj sur la -teraso:</p> - -<p>—Nova divenotaĵo, gesinjoroj: Kun forto alvenis dolĉo.</p><!-- pagho 136 --> - -<p>—Ho, sinjoro Ŝimŝon,—rediris lia edzino gaje,—ĉesigu viajn -ŝercojn; vi estas eĉ pli malbona petolulo, ol sinjoro Villiers. -Cetere vi certe ne donacus al ĉiu diveninto novan veston.</p> - -<p>—Nu, sinjorino Filiŝtino,—rediris sinjoro Harding ridante,—mi -certe donacus, se vi ne aludus la solvon.</p> - -<p>Sinjorino Harding milde eltiris sian edzon el la grupo ĉirkaŭanta -lin, ekokupis lian lokon, kaj diris:</p> - -<p>—Geamikoj, kapitano Villiers afable konsentis gvidi vin tra la parko -kaj montri al vi kelkajn vidindaĵojn. Je la kvara teo estos servata -sur la herbejo, tie, apud la fontano. Dum la temanĝo ni havos la -plezuron aŭdi kelkajn harpsolojn de sinjoro Norman, deklamon de -fraŭlino Halstaff kaj aliajn aferojn, kredeble improvizaĵojn. Se la -ceteraj gastoj baldaŭ alvenos, ni aligos nin al vi.—Alvokinte al si -Lornan, ŝi diris, metante la brakon ĉirkaŭ ŝian talion:—Post la -temanĝo mi povos dediĉi al vi iom da tempo. Dume, bone amuziĝu. -Vi trovos fraŭlinojn Temple-Melling tre agrablaj kunulinoj. Parolu -Esperante pro propagando.</p> - -<p>Al Leonardo ŝi diris:—Post la vespermanĝo ni havos muzikaĵojn -de invititaj profesiuloj, sinjorino Sarony kaj sinjoro D’Arcy en la -salono kaj poste mi petos vin fari vian parolon en la librejo, kie -mi jam elmetis kelkcentojn da Esperantaj libroj, broŝuroj, gazetoj -kaj aliaj Esperantaĵoj. La cetera parto de la vespero pasos per -babilado, ludoj, muzikaĵoj, ktp. Kapitano Alderson priparolos siajn -travivaĵojn ĉe la suda poluso kaj montros aron da kuriozaĵoj.</p> - -<p>—Tio estas ja longa programo, sinjorino Harding.</p> - -<p>—Jes, kaj, mi esperas, tre interesa.</p><!-- pagho 137 --> - -<p>Sinjorino Sarony ĵus finis fortepianan solon, kaj varma, bone -meritita aplaŭdo eksonis tra la ĉambraro. La ludado estis -prezentita kun mirinda delikateco kaj sentopleneco. Leonardo sidis -sola en angulo de la salono preskaŭ kaŝita de bela, palmeca -arbetaĵo. Lia vizaĝo estis revema kaj serena, kvazaŭ li lasas la -sorĉan muzikon ludi sur la kordoj de lia animo.</p> - -<p>Kiam sinjorino Harding leviĝis por iri en la librejon, Lorna sekvis -ŝin. La knabino prezentis en sia nova vesperkostumo okulplaĉan -aspekton de ĉarma, freŝa virineco. Ŝia vesto estis, kompare kun -la vestoj de kelkaj aliaj sinjorinoj, tre simpla, sed eleganta kaj -bongusta. Malvaste alfarita kostumo el rezedokolora, silkeca ŝtofo, -ornamita per arĝentosimilaj brodaĵoj, tre konvenis al ŝi. Ŝian -taliveston kaj parton de la jupo kovris nigra gazosimila puntaĵo -kuntirita per zono, farita el plektitaj arĝentofadenoj. Prenante la -brakon de la gastigantino, Lorna demandis:</p> - -<p>—Ĉu vi ne ankaŭ opinias, sinjorino Harding, ke pasie ami -la muzikon kaj ne posedi la kapablon kontentigi tian amon per -sinesprimado estas turmentego?</p> - -<p>La gracia virino rigardis kortuŝite en la sentoplenan vizaĝon de la -knabino kaj, subpremante ĝemeton, respondis milde:</p> - -<p>—Estu danka, mia kara, pro la kapablo ĝui la muzikon. Ne priĝemu -neposedon de kapabloj ne donitaj al vi. Detenado de prisopirataj -aferoj estas ja unu el la plej benoplenaj edukoj de l’ vivo. -Sendube vi havas aliajn naturdonojn. Uzu ilin plene pro la gloro -de la Doninto kaj por la utilo de la homaro, kaj vi neniel sentos -turmentojn pri neakireblaj kapabloj.</p> - -<p>—Dankon, kara sinjorino Harding. Mi ne forgesos vian saĝan -konsilon.</p><!-- pagho 138 --> - -<p>La librejo estis vasta kaj lukse meblita ĉambro, en kiu, kvaronhoron -poste, kolektiĝis la tuta gastaro. Kelkaj pririgardis la elmetitajn -librojn; aliaj, jam elektinte komfortajn sidlokojn, atendis la -komencon de la alparolo kaj intertempe gaje babilis. Sinjorino -Harding, belege vestita per malhele malvokolora, silka kostumo, havis -imponan aspekton. Ŝin ĉirkaŭis aro da sinjoroj, okupitaj kun ŝi -per serioza interparolo. Jen viroj, bonekonataj en literaturaj, artaj -kaj registaraj rondoj, videble ĝuis la kuneston kun tiu ĉarma, -sprita virino, kies brilaj talentoj altiris senkonscian adoron de -ĉiuspecaj intelektuloj. Ĉie ŝi estis la estrino, la animo de -la societo, inter junuloj, same kiel inter plenaĝuloj. Kelkaj el -la invititoj atentis ŝian bonkoran edzon nur pro ĝentileco kaj -konveneco, aliaj sin amuzis, de tempo al tempo, aŭskultante liajn -humoraĵojn. En la daŭro de la tuta vespero li vire penis esti -kontenta kaj gaja, malgraŭ la ĉagreno, ke li ne povas—laŭ deviga -interkonsento kun la edzino—aranĝi vistludon.</p> - -<p>Leonardo eniris la ĉambron ĉe la flanko de maljuna sinjoro en -pastra vesto. Tio estis la tiea paroĥestro, bonekonata verkisto -kaj ekzegezisto. Ili vigle pridiskutis la demandon, ĉu efektive la -profeto Cefanja aludas en sia tria ĉapitro al internacia lingvo, -kiel Esperanto, dirante: "Tiam Mi ŝanĝos la lingvojn de la popoloj -per pura lingvo, ke ili ĉiuj voku al la nomo de la Eternulo por -servi Lin, ĉiuj en konsento." Leonardo ĵus eldiris sian konvinkon, -ke por la priprofetita rapidega unuiĝo de la tuta kristanaro "en la -lastaj tagoj" internacia lingvo estas nepre necesa, kiam sinjorino -Harding alpaŝis por peti lin, ke li bonvole komencu sian paroladon. -La blankhara pastro, dum momento retenante lin, diris:</p><!-- pagho 139 --> - -<p>—Mi tre esperas, sinjoro Marston, ke ni baldaŭ havos okazon plue -priparoli tiun tre interesan temon.</p> - -<p>Leonardo iris en la profundon de la ĉambro kaj ekokupis lokon antaŭ -granda libroŝranko. La altkreska, beltalia viro, facile sin apoganta -al altdorsa seĝego, prezentis en sia frakvesto impresan figuron. -Dum kelke da momentoj li ĉirkaŭrigardis. Lia vizaĝo estis eĉ pli -ol kutime pensema. El liaj parolantaj okuloj, vagantaj de unu al li -turnita vizaĝo al alia, lumis arda rigardo, kvazaŭ forta deziro -regas lin, tuŝi la korojn de siaj aŭskultontoj. Jam ĉe liaj unuaj -vortoj: "Sinjorinoj kaj sinjoroj"—la tuta aŭdantaro estis, ŝajne, -sub la sorĉo de lia personeco. Li parolis kun la facileco kaj la -gracieco de oratoro, kutiminta alparoli bone edukitajn rondojn:</p> - -<p>—Mi volas bazi mian parolon sur du asertoj, kies akcepton mi povas -antaŭsupozi. La unua estas, ke ĉiuj homoj, kun escepto, eble, -de personoj sen morala prirespondeco, pli-malpli konscie deziras -pasigi noblan vivon. Kaj la dua aserto estas jena: La plej nobla -vivo estas vivo de servado, de sinoferado.—En la homan koron saĝa, -ama Providenco enmetis senton de malkontento kaj senripozo, ĉiaman -penadon al io pli alta, nobla, dieca. Ne estas mia intenco prediki -al vi. Ĉi tie estas por tio nek la loko, nek la okazo. Mi nur volas -diri, ke nobleco estas nepra kondiĉo de kontenta, feliĉa vivo. Kial -tiom da homoj estas malkontentaj, malfeliĉaj? En tre multaj okazoj -tial, ke ilia vivo estas memcentrigita, aŭ, se vi volas, tial, ke la -pli noblaj aspiroj de la animo ne trovas taŭgan elirejon. Tio estas -precipe asertebla rilate al la superaj klasoj, almenaŭ en ĉi tiu -lando. Nur utila, per bonfaroj plenigita vivo povas esti vere feliĉa -vivo.</p> - -<p>Post mallonga paŭzo li demandis, iomete sin klinante antaŭen:</p><!-- pagho 140 --> - -<p>—Ĉu vi pensas, ke la riĉaj kaj en komfortaj cirkonstancoj vivantaj -klasoj estas la plej feliĉaj? Certe ne! Komparu nur, ekzemple, -la vizaĝesprimojn de veturantoj en aŭtomobiloj—malantaŭ la -veturigisto—kun la mienoj de homoj—ni diru—en ŝarĝveturilo de -surstrata vendisto.</p> - -<p>—Tre kredeble neniu el vi forte dubas pri la efektiveco de postmorta -vivo. Vi do volonte konsentos, ke la grado de feliĉo en tiu -transtomba vivo multe dependas de la ĉitiuflanka vivado, kiu estas -ja nur preparo kaj taŭgigo por la aliflanka vivado. Nu, mi ne povus -al mi prezenti en la transejo pli maldolĉan memriproĉon, ol la -pripenson, ke mi ne uzis ĉiujn miajn fortojn kaj oportunajn okazojn -por bonfarado.</p> - -<p>Denove Leonardo paŭzis momenton. Ekprenante libron, kuŝantan sur -apuda tableto, li voĉlegis ĝian titolon: "Girlando da noblaj -vivoj. Tagoj el la vivo de dudek el la plej noblaj homoj konataj." -De Doroteo M. Langton, B. A. Mi rekomendas ĉi tiun libron al -vi.—Balancante ĝin en la mano por doni emfazon al siaj vortoj, li -parolis plue kun kreskanta sentopleneco: Ĉiuj ĉi tiuj homoj kaj -ĉiuj ceteraj, kiuj ornamas kiel belegaj oraj desegnaĵoj la paĝojn -de la historio, kaj kies memoro estas netakseble riĉa heredaĵo de -la homaro, ĉiuj gajnis sian senmortan glorkronon per nobla vivado -de sinofero al siaj kunhomoj. Ho vi, junaj viroj kaj junaj virinoj, -kun viaj talentoj, pri kiuj vi devos prirespondi; kun viaj sociaj -privilegioj, permesu, ke mi rekte alvoku vin: Plenigu vian vivon -per amo al Dio kaj amo al la homaro, amo montranta sin per noblaj -bonfaroj, kaj tiam vi estos vere feliĉaj kaj feliĉigaj por aliaj.</p> - -<p>—Tre verŝajne kelkaj el vi nun pensas, ke mi vagas malproksime -de la temo anoncita de nia aminda gastigantino.<!-- pagho 141 --> Neniel. Inter -aspiroj pri nobla vivo kaj Esperanto ekzistas intima rilato, ĉar -la esenco de la Esperanto-movado estas penado plibonigi, plinobligi -la homan vivon. La savo de la homaro estas la celo de la plej -fervoraj Esperantistoj. Mi ne volas diri, ke Esperanto povas savi la -mondon. Tio estas senfine pli sankta afero. Sed jenon mi kuraĝas -aserti: Kvankam troviĝas ja multaj bonegaj movadoj, krom Esperanto, -tamen ekzistas preskaŭ nenia bonfara movado, eble tute nenia, -kiu ne fariĝus multe pli bonefika kaj benoplena per la helpo de -Esperanto. Por multaj homaltigaj movadoj internacia lingvo estas -nepre necesa. Mi nur bezonas citi tre malmultajn por pruvi mian -aserton: Interpopolaj pacmovadoj, misioj, klopodoj pri forigo de -multaj malvirtoj, kiel alkoholismo, blankasklava komerco, ekspluatado -de la malriĉaj klasoj, ktp.</p> - -<p>—Mi ne volas paroli pri la komerca utileco de internacia lingvo, -nek plue pri la necesego por ĝi kaŭze de la ĉiam multobliĝantaj -interpopolaj rilatoj; mi eĉ silentos pri la grandegaj ŝparoj en -la militbudĝetoj, kiujn okazigos ĝenerala interkompreniĝo kaj -sekva interfratiĝo de la diversaj popoloj—mi volas fari alvokon al -pli altaj motivoj. Hodiaŭ vespere, laŭ deziro de niaj estimataj -gastigantoj, mi nur celas akcenti la etikan, la spiritan valoron de -Esperanto.</p> - -<p>La parolanto faris svingan mangeston, kvazaŭ li forŝovas pli -materialajn konsiderojn el siaj pensoj.—La praktika valoro de -Esperanto,—li diris,—jam ne bezonas argumentadon. Rigardate el -ĉi tiu vidpunkto, Esperanto staras nun sur firma, nemovebla bazo. -La etika valoro de Esperanto estas netaksebla: Ĝi estas reformema, -nobligema potenco. Mi konas homojn, virojn kaj virinojn, kies vivo -per ĝi fariĝis radianta, feliĉa.<!-- pagho 142 --> Vivante, antaŭe, nur por si -mem, ili ofte sentis sin enuigataj, malkontentaj, ĝis ili venis sub -la sorĉon de nia movado. Kia ŝanĝo! Kio kaŭzis tiun ŝanĝon? -Pli vastigita perspektivo, sekve de kontakto kun samideanoj en -ĉiuj partoj de la terglobo; kredo je la solidareco de la homaro; -novenaskita konvinko, ke interfrateco kaj komuna, sur amo bazita -laboro por la feliĉigo de la homoj estas realigebla afero, jam -interne de la limoj de praktika celado. Troviĝas en ĉiuj landoj -homoj, kiuj forlasis sian okupon por sin dediĉi kun ĝojoplena -entuziasmo al la propagando de Esperanto kaj de novaj idealoj per ĝi -realigeblaj.</p> - -<p>—Nu, amikoj, kio estas la komenca kosto de tiom da beno, beno -ricevota kaj beno donota? Dediĉo de nur kelke da horoj al la studo -de treege simpla, bela lingvo.</p> - -<p>Tiam sekvis mallonga priskribo de la esencaj gramatikaj trajtoj de -Esperanto, kaj deklamo de la bela Zamenhofa himno "La Espero". Poste -Leonardo faris elokventan finan alvokon uzi Diodonitan rimedon por -progresigi ĉiaspecajn movadojn, starigitajn por la beno de suferanta -homaro.</p> - -<p>Tuj post la fino de la parolado fariĝis vigla movo. Koran aplaŭdon -sekvis dankesprimoj, gratuloj kaj multaj demandoj pri Esperantaj -aferoj. Videble estis, ke la vortoj de Leonardo faris profundan -impreson sur la aŭdantaron. Lia evidenta sincereco kaj nobla -entuziasmo donis al ili nekontraŭstareble konvinkan forton kaj -aŭtoritatecon. Ĉiuj neesperantistoj promesis komenci la studon de -la internacia lingvo; eĉ "la honorinda" Algernon, iom brue; sed -Leonardo rimarkis malsincerecon en lia sintenado, kaj ne povis ne -senti kaŝitan sarkasmon en lia voĉo.</p><!-- pagho 143 --> - -<p>Lorna kaj sinjorino Harding okupis kune lokojn sur angulkanapo. -Sinjorino Harding intence elektis tiun oportunan lokon, ĉar el -tie ŝi povis nerimarkate observi la profilon de la parolanto de -malantaŭ stablo kun fotografaĵo. Ŝia koro strange batis, dum ŝi -aŭskultis la viron, kiu, malgraŭ ŝiaj konsciencaj riproĉoj kaj -interna baraktado, jam plenigis ŝian animon per profunda amo. Dum la -unua parto de la parolado ŝi, unu fojon plu, honeste penis sin regi -kaj konvinki, ke ŝi agas malsaĝe; sed iom post iom ŝia koro cedis, -kaj fine ŝi fordonis sin sen kontraŭstaro al ĝuego de pasia, adora -amo. Ŝi proponis al Lorna la sidlokon ĉe sia flanko pro du motivoj: -ŝi sentis sin tre allogata al tiu ĉarma, altanima knabino, kiu tuj -alportis al ŝi tiom da malkaŝa, varmkora simpatio, kaj kiu tiom -partoprenis ŝian admiron al Leonardo Marston. Sed ŝia ĉefa celo, -eble, estis, observi la vizaĝon de Lorna dum la parolado. La knabino -aŭskultis kun streĉita atento kaj nekaŝitaj admiro kaj ĝojo. -Nenion pli la vigle atenta okulo de sinjorino Harding povis eltrovi.</p> - -<p>Fine Leonardo povis liberigi sin de aro da admirantoj. Kvaronhoron -antaŭe li ekvidis Lornan elirantan kune kun sinjoro Villiers, kaj -nun li sentis maltrankvilon pro ŝi. Trapasante la salonsimilan -vestiblon, li renkontis sinjoron Harding, kiu aspektis enuigita.</p> - -<p>—Ĉu vi scias, kie estas fraŭlino Prior, sinjoro Harding?—li -demandis.</p> - -<p>Prenante cigaron el la buŝo kaj petole ridetante, ĉi tiu respondis:</p> - -<p>—Tre verŝajne en la oranĝerio aŭ sur la teraso kune kun "la -honorinda". Mi ekvidis ilin antaŭ duonhoro malaperi malantaŭ la -palmoj apud la elirejo. Estu gardema, amiko mia; li estas diabla -amaĵisto. Mia edzino ankaŭ demandis pri ŝi.</p><!-- pagho 144 --> - -<p>Enirante la palmejon, Leonardo jam ekaŭdis facilkoran ridon de Lorna -tra duonfermita pordego, kondukanta al la teraso. Alproksimiĝante al -la pordego, li aŭdis la voĉon de la viro:</p> - -<p>—Fine mi sukcesis igi la naturan gajecon de via koro rompi la -katenojn de troa konveneco. Vi ne scias, kia ĉarma muziko estas en -via arĝentosona rido. Vi kutime estas tro serioza, via fraŭlina -moŝto.</p> - -<p>—Kaj vi tro frivola,—diris la knabino kun duone ŝerca, duone -riproĉa tono.</p> - -<p>Leonardo larĝe malfermis la pordon kaj elpaŝis sur la rave -lunlumigitan terason. La juna paro ne rimarkis lin, kvankam la -fera pordo sufiĉe laŭte knaris. Dekkelke da paŝoj de li, Lorna, -sidante sur salika brakseĝo, kubutapogis sin sur la balustrado. -Ŝia mentono kuŝis sur la dorsoj de la interplektitaj manoj, kaj -ŝia iomete suprenturnita vizaĝo ricevis la plenan, arĝentan lumon -de la helbrila luno. Dum momento Leonardo raviĝis de la dolĉa -vidaĵo; sed preskaŭ samtempe li ekvidis la kunulon de la knabino, -starantan apud ŝi, ĉe la flanko pli malproksima de li. Sinjoro -Villiers alpaŝis al ŝi, sin klinis super ŝin kaj etendis la -maldekstran brakon, kvazaŭ li volas meti ĝin ĉirkaŭ la talion de -la nesuspektema knabino.</p> - -<p>—Mi volonte fariĝos serioza aŭ gaja,—li flustris—; ĉio por -plaĉi al vi, kara ...</p> - -<p>Tuj Leonardo ekparolis por malhelpi nediskretaĵon, kiun, li ne -dubis, Lorna tre bedaŭrus:</p> - -<p>—Pardonu, ke mi interrompas vin,—li diris trankvile kaj -ĝentile,—sinjorino Harding serĉas vin, Lorna.</p> - -<p>—Ho, sinjoro Marston,—kriis la knabino, eksaltante kaj sin turnante -al li.—Kiel rave bela estas la nokta vidaĵo ĉi tie.</p><!-- pagho 145 --> - -<p>En ŝia voĉo montriĝis iometa konfuzo, sed ankaŭ ĝojo kaj sento -de liberiĝo. Eble la lastaj vortoj de la juna nobelo maltrankviligis -ŝin. Leonardo iris kelkajn paŝojn antaŭen kaj respondis zorgeme:</p> - -<p>—Ja efektive, sed la nokta aero estas tro malvarma por vi en via -malpeza vesto; vi malvarmumos.</p> - -<p>Lorna vigle alpaŝis al li, dirante:</p> - -<p>—Tute ne; ne estas al mi malvarme. Tuŝu mian manon.</p> - -<p>Esplore rigardante en la suprenturnitan, lunlumigitan vizaĝon de la -knabino, Leonardo ekprenis ŝian manon kaj diris bonkore:</p> - -<p>—Nu, infano, via mano estas sufiĉe varma, sed ne estu tro riskema. -Ofte, kiam oni sentas frostotremon, la malfeliĉaĵo jam okazis.</p> - -<p>—Ni iru do en la salonon,—Lorna diris obeeme.—Cetere, jen eksonas -la sonorilo; por la noktomanĝo, supozeble.—Senĝene ŝi prenis la -brakon de la amiko, kaj, ne plu atentante sinjoron Villiers, sin -turnis kun Leonardo al la pordo de la oranĝerio.</p> - -<p>Dum tiu dialogo "la honorinda" Algernon staris ĉe la balustrado, -kolerega pro la maloportuna interrompo, kaj tiom surprizita, kiom -ĉagrenita de la senceremonia maniero, laŭ kiu Lorna forlasis -lin. Kun malamego li rigardis la beltalian figuron de Leonardo kaj -murmuris inter la dentoj:—Malaminda ŝvelkapulo!</p> - -<p>Irinte nur du aŭ tri paŝojn, Leonardo ekpensis, ke pro ĝentileco -li devas diri kelkajn vortojn plu al la postlasita kunulo de la -knabino, kaj sin turnis por alparoli lin. Lorna ankaŭ haltis kaj -returne rigardis. Ili nur vidis la junan nobelon salti super la -balustradon kaj malaperi malantaŭ la arbetaĵoj en la ĝardeno.</p> - -<p>Poste, ĉe la noktomanĝo, sinjoro Harding anoncis, ke<!-- pagho 146 --> kapitano -Villiers, devigate ellitiĝi je tre frua horo por deĵori kun sia -roto, jam sin retiris kaj per li petis la gastojn pardoni lin.</p> - -<hr class="short" /> - -<p>Granda, antikva horloĝo, staranta en angulo de la vestiblo, belsone -sonorigis duonon post noktomezo. Preskaŭ ĉiuj gastoj retiriĝis. -Sinjoro Harding, kiu en la daŭro de la lasta horo ne povis ne -oscedadi—li estus sufiĉe vigla, se li povus aranĝi vistludon—, -jam ronketis en sia lanuga lito.</p> - -<p>La mezan parton de la vestiblo okupis la belega, marmora ŝtuparo, -komenciĝanta per grandioza vico da ŝtupoj, tre larĝaj kaj -preskaŭ duonrondaj ĉe la malsupro kaj plimallarĝiĝantaj ĝis -la unua plataĵo. Ambaŭflanke, sur la finoj de la kurbaj, masivaj -balustradoj staris grekaj, klasikaj figuroj el alabastro, tenantaj -elektrajn lampojn en formo de torĉoj. En la mezo de la spaco -antaŭ la ŝtuparo troviĝis triflanka kanapo, ĉirkaŭita kaj -preskaŭ enarkaĵigita de seso da grandaj palmosimilaj kreskaĵoj, -starantaj en bronzaj vazoj kun belaj reliefaĵoj. El tiu kiosko -elvenis Leonardo, sekvata de sinjorino Harding. Ĉe la malsupro de -la ŝtuparo li haltis, metis piedon sur la unuan ŝtupon kaj diris, -etendante la manon al la gastigantino:</p> - -<p>—Bonan nokton, denove, sinjorino Harding. Mi treege bedaŭras, sed -mi devos reiri jam morgaŭ matene post la matenmanĝo.</p> - -<p>—Ĉu efektive?</p> - -<p>—Jes. Krom la neprokrastebla fina laboro rilate al nia patento, -estas aliaj kaŭzoj. Sinjoro Vincent lastatempe tiom maltrankviliĝis -pro kreskanta neprospero de nia amerika filio kaj pro aliaj aferoj, -ke mi ne povas altrudi al li tro multe da laboro. Li ne permesis al -si libertempon<!-- pagho 147 --> en la nuna jaro, kvankam mi pasigis for de la kontoro -jam multe pli ol mian kutiman difinitaĵon.</p> - -<p>Sinjorino Harding tenis la manon de la amiko iomete pli longe, ol -kiom la okazo postulis. Ŝi sentis akran ĉagrenon. Se, dum la lasta -parto de la propaganda parolo de Leonardo, ŝi ne estus ĵetinta -al la ventoj la admonojn de la prudento kaj de la konscienco, ŝi -nun, eble, facile superregus inklinon, virinan malfortecon, lasi -al sia amiko, se nur unu momenton, rigardeti en ŝian koron. Sed, -malfortigite per la unua cedo, ŝi denove cedis kaj permesis al siaj -malhelaj, esprimoplenaj okuloj ekparoli al li pri la pasia amo, -pleniganta ŝian koron.</p> - -<p>—Kia domaĝo!—ŝi diris maldolĉe; sed tuj poste, ekvidante, en la -nobla, trankvila vizaĝo de la adorata viro surprizan kaj doloran -rigardon, ŝi jam bedaŭris sian nesingardemon. Subita penso, ke -ŝi povus perdi la koran estimon, kiun Leonardo malkaŝe montris al -ŝi; ke ŝia perokula amkonfeso povus starigi barilon inter ili, -frostigis al ŝi la koron.—Bonan nokton, do,—ŝi aldiris konfuzite, -sin turnis kaj kvazaŭ enreviĝe reiris en la jam senhoman salonon.</p> - -<p>Duonhoron poste sinjorino Harding sidis en sia tualetejo antaŭ -granda triparta spegulo, reveme brosante al si la longajn, brilajn -harojn. Ŝia alloga kaj, malgraŭ iom rondaj trajtoj, delikata -vizaĝo aspektis malgaja. Preskaŭ nekonscie ŝi haltis en la -brosado, kaj fikse rigardis en la okulojn de la spegulita bildo de -si mem, kvazaŭ ŝi volus esplori la fundon de sia propra animo. De -kiam ŝi disiĝis de Leonardo Marston ŝi perdis grandaparte sian -memfidon, sian fieron. Ĉirkaŭ ŝia belforma buŝo aperis maldolĉa -rideto. Pli kaj pli persista, pli kaj pli maldolĉa fariĝis la -penso, ke ŝi havas, malgraŭ ĉio, la malfortaĵojn de sia sekso; -ke ŝi estas multe malpli nobla<!-- pagho 148 --> kaj altanima, ol kiom ŝi antaŭe -supozis. Du larmoj kolektiĝis en ŝiaj okuloj kaj malklarigis al -ŝi la vidon.—Kio nun fariĝas,—ŝi demandis sin,—el ŝiaj altaj -idealoj, el ŝiaj belaj revoj, klopodi, kvazaŭ manon en mano kun -Leonardo Marston, por levi la Esperantan movadon sur spirite pli -altan nivelon? Ĝuste la plej plaĉa entuziasmigilo estis por ŝi la -penso, ke ili kune povas fari multon en intima, sed pura kaj senkulpa -interrilato. Nekonscie ŝi estis stariginta en sia koro du idolojn: -Leonardon Marston kaj la noblecon de siaj propraj vivoceloj. La lasta -idolo kuŝis, frakasita, ĉe ŝiaj piedoj, kaj rilate la alian, ŝi -eksentis kun memakuzanta doloro, ke ŝi ne rajtas, ne indas adori -ĝin. Kion nun li sentos pri ŝi? Malestimon? Ne, li estas tro -noblanima, por malestimi malfortan virinan koron... Ho! Kion pensus -la edzo, se li scius?</p> - -<p>Senbrue ŝi leviĝis kaj ŝteliris en apudan dormoĉambron. Tie, -en la duonlumo de unu kandelo, kuŝis la edzo, pace dormanta, kiel -infano. Infanego li ja estis. Sinjorino Harding rigardis malgaje kaj -kortuŝite lian rondan, bonhumoran vizaĝon.—Bona, kara, indulgema -edzeto,—ŝi murmuretis,—pardonu ĉi tiun maljustaĵon. Mi ĵuras al -vi, ke mi neniam fariĝos malpli ama kaj malpli zorgema edzino, ol -antaŭe.</p> - -<p>Metinte ŝalon ĉirkaŭ la ŝultrojn, ŝi eliris, trapasis la -tualetejon kaj elpaŝis sur balkonon. Ŝia koro estis tro premita, -kaj ŝia kapo tro konfuzita por dormi. Unu penso forpelis alian. La -homa koro ja ĉiam volonte sin trompas, ĉiam volonte silentigas la -akuzantan aŭ avertantan voĉon de la konscienco, kaj avide akceptas -ĉiajn argumentojn, kiuj ŝajne montras ĝiajn deziregojn en iomete -pli rozkolora lumo. La nokto estis tre bela, kaj profunda silento -regis en la vasta, en arĝenta lunlumo ripozanta parko.<!-- pagho 149 --> Venis al ŝi -en la memoron tiu simile bela nokto en Svislando, kiam ŝi staris -kune kun Leonardo Marston sur la verando de la pensiono, kaj kiam, -la unuan fojon, ŝi penis, malgraŭ maltrankvile batanta koro, igi -sin kredi, ke ŝia animo estas netuŝebla de inklinoj, malindaj je -ŝiaj altaj motivoj. Apogante sin sur la balustrado, ŝi reveme -lasis denove preterpasi antaŭ ŝiaj internaj okuloj la dolĉajn -momentojn pasigitajn en kuneco kun Leonardo, analizante samtempe en -la plej favora lumo siajn proprajn sentojn. Fine ŝi rememorigis al -si la vojaĝon de Montreux al Paris, kiam ŝi sentis maltrankvilon -pro nesubpremebla sopiro esti hejme kaj kiel eble plej baldaŭ -transloĝiĝi al Elmcroft por esti denove en proksimeco de la amata -viro. Tiam, je malfrua horo, ŝi penis ekdormi en angulo de la kupeo. -La ritme saltetantaj radoj ŝajne murmuretis senĉese:—"Leon-ardo, -Leon-ardo". Malkontenta pri si mem kaj iom penteme ŝi ŝteliris al -sia edzo, pace dormanta en alia angulo de la kupeo, kaj alpremetis la -kapon al lia ŝultro. Ŝi ne volis, ke malvarmetiĝu ŝia amo, tia, -kia ĝi estis, al tiu simplanima, bonkora kaj dorlotema viro. Sed ŝi -ne trovis tie la konsolon, kiun ŝi serĉis. La komfortamanta edzo -murmuretis dormeme:—Ne estu malsaĝa, Maria; mi volas dormi. Elektu -pli oportunan tempon ... por ... vi ... a ... Jam li estis kvazaŭ -senviva por la ekstera mondo.</p> - -<p>Ricevinte iomete da animkomforto de la penso, ke ŝi honeste penas -esti lojala al la edzo, ŝi plue rezonis kun sia konscienco: Kial -mi ne povus esti amema edzino por li, tute kontentigante kaj -feliĉigante lin, kaj samtempe permesi al mia koro la indulgon de -la konscio pri animunueco kun tiu senkompara viro? La naturo kreis -niajn animojn, unu por la alia, kvazaŭ ĝemelaj animoj.<!-- pagho 150 --> Sed ĉi tiu -parenceco nepre kaŭzos akrajn dolorojn, kaj tio estu mia puno, se mi -malpravas.</p> - -<p>Subite, ĉe la penso pri sia malforteco, ŝi ektremis.—Ho,—ŝi -diris al si,—mi bezonos mian spiritforton kaj ... kaj ... Dian -helpon por regi mian koron. Sed, eĉ se mi ne povos fidi min mem, mi -povas fidi lin. Lia nobleco, lia tureca forteco estos mia defendo -kontraŭ danĝero.</p> - -<p>Tiu lasta penso preskaŭ serenigis ŝin. Tamen iom da maltrankvilo -restis, kaj, pro timo ke la konscienco pligrandigos ĝin kaj -dispecigos ŝiajn malsolidajn argumentojn, ŝi rapidis en la -dormoĉambron kaj penis okupi siajn pensojn per la aranĝoj de la -venonta tago.</p> - -<p>Leonardo eniris lukse meblitan dormoĉambron en neserena humoro. Lia -vizaĝo estis serioza, malgaja. Enpense li aliris mole remburitan -apogseĝon, starantan apud granda, elstara fenestro, elrigardis dum -momento en la nokton, kaj kun decidiĝa ekmovo sidiĝis. Li volis -honeste pririgardi la situacion, en kiu li sin trovis, kaj antaŭ -ĉio, senindulge analizi siajn proprajn sentojn:—Ne,—li diris al si -en la pensoj,—senutile estas peni igi min kredi, ke mi eraris: En -tiu rigardo kuŝis profunda amo.—Sed li alkroĉiĝis al la penso, -ke tiu momenta malkaŝiĝo estis tute senintenca, sekvo de nesufiĉe -regita impulso. Malĝojo kaj kompato plenigis lian koron. Kion ajn -li pensis pri sinjorino Harding, rigardante returne al sia longa -amikeco kun ŝi, lia alta estimo al ŝi neniom ŝanceliĝis. Por li -ŝi restis bona, nobla virino, eĉ se iom pli ema al homa malforteco, -ol kiom li antaŭe supozis. Sed,—li demandis al si,—kiom <em>mi</em> estas -riproĉinda rilate al ĉi tiu afero? Ĉu <em>mi</em> agis ĉiam sufiĉe -diskrete?—Sinjorino Harding estis por li tre simpatia amikino, -eĉ intima amikino, kun plena<!-- pagho 151 --> konsento de ŝia edzo. Ĉu vere -nenion plu? Ĉu lia koro en la daŭro de unu mallonga momento ne -eksaltetis pro ĝojo, kiam li vidis tiun amrigardon ekbruli en ŝiaj -okuloj? Li devis al si konfesi, ke ŝia personeco, ŝiaj maloftaj -talentoj, ĉarmis lin pli, ol la allogaĵoj de iu alia virino. Plue, -li ne povis ne konfesi, ke en tiu momento li rigardus la amon de -virino tia, kia ŝi, kiel netakseblan trezoron.—Tamen,—li konsolis -sin,—mi povas kun trankvila konscienco diri al sinjoro Harding: "Mi -faris al vi nenian maljustaĵon, krom tio, ke mi iluziiĝis pri la -simpleco de platona amikeco."</p> - -<p>Leonardo leviĝis kaj trairis kelke da fojoj la ĉambron. Lia vizaĝo -denove alprenis sian kutiman trankvilan aspekton. Kion nun fari? Li -ne volis tuj rompi la amikajn rilatojn kun sinjorino Harding kaj ŝia -edzo. Tio ja aspektus kiel signo de malestimo kaj kondamno, kaj ne -nur dolore vundus la senteman kaj sendube jam malfeliĉan koron de -la virino, sed ankaŭ povus kaŭzi malpacon inter la geedzoj. Tamen -li devos iom ŝanĝi sian sintenadon, maloftigi siajn vizitojn kaj -eviti esti sola kun sinjorino Harding. Cetere li esperis, ke ŝi mem -kontraŭbatalos kaj venkos tiun malfeliĉan korinklinon.</p> - -<hr class="short" /> - -<p>La tamtamo eksonis por la matenmanĝo. Reveninte de frumatena promeno -en la parko, Leonardo renkontis apud la teraso gaje babilantan kvaron -da sinjorinoj, brakojn ĉe brakoj en unu vico. Tio estis sinjorino -Harding kaj Lorna en la mezo kun fraŭlinoj Temple-Melling ĉe ambaŭ -flankoj. Tuj Lorna ekkriis:</p> - -<p>—Ho! Sinjoro Marston, ni ĉiuj venis por serĉi vin.</p> - -<p>—Bonan matenon, sinjorinoj. Kia ĉarma komplimento!—ridetante -respondis Leonardo.—Ĉu mi povas demandi, al kiu grava afero mi -dankas tian apartan honoron?</p><!-- pagho 152 --> - -<p>Ekruĝeto kaj ioma konfuzo aperis sur la vizaĝo de sinjorino -Harding, tuj kiam ŝi vidis Leonardon. Ĉi tiu, rimarkante tion, -alprenis ŝercan, senĝenan tonon, por trankviligi ŝin, kvankam lia -propra koro ekbatis iom pli forte. Lorna respondis, rigardante lin -kun malkaŝa korinklino kaj kun rideto, en kiu ŝia natura gajeco kaj -ĉagreno penis venki unu la alian:</p> - -<p>—Estas granda domaĝo, ke vi insistas jam foriri. Sed mi bone scias, -ke senutila estas peno igi vin ŝanĝi vian decidon. Nu, mi ne estas -tiel volforta. Do lasu min resti ĉi tie unu aŭ du tagojn plu. -Sinjorino Harding tre aminde kaj vere forte petis min postresti ĝis -sabato.</p> - -<p>Tion ŝi diris laŭ peta tono, kvazaŭ ŝi ne volas agi kontraŭ lia -deziro kaj konsilo. Sinjorino Harding nun levis la okulojn la unuan -fojon de la vizaĝo de Lorna kaj alrigardis Leonardon. Parolante tiom -trankvile, kiom la furioze batanta koro al ŝi permesis, si diris:</p> - -<p>—Fraŭlino Prior ne volis konsenti sen via aprobo. Ni ĉiuj tre -deziras, ke ŝi postrestu ĝis sabato matene. Mi mem kondukos -fraŭlinojn Temple-Melling aŭtomobile al Maidenhead, kaj survoje -ni povas demeti ŝin antaŭ ŝia pordo. Oferu do la plezuron veturi -hejmen kun via amikino kaj kompleze sciigu al ŝia patro, ke ŝi -revenos sabaton.</p> - -<p>Ĉi tiu propono ne tute plaĉis al Leonardo, kvankam en tiu momento -li preskaŭ ne konsciis kial. Tamen li respondis bonkore:</p> - -<p>—Nu, mi ja devas agi laŭ unu el miaj propraj diroj, ke "la plej -nobla vivo estas vivo de sinofero".—Tiaj "amikoj" kelkafoje revenas -por alvoki nian gastamon. Cetere mi esperas, ke mi povos kvietigi la -koleron de sinjoro Vincent.</p> - -<p>Post la matenmanĝo la tri junulinoj akompanis Leonardon<!-- pagho 153 --> ĝis -la enirejo de la parko. Lorna estis la lasta, kiu desaltis de la -veturilo. Antaŭ ol ŝi faris tion, Leonardo flustris al ŝi:</p> - -<p>—En la okazo, se vi denove renkontos sinjoron Villiers, restigu lin -je deca distanco. Lia amikeco ne estas ŝatinda.</p> - -<hr class="short" /> - -<p>Ĉe sia alveno en la kontoro, Leonardo trovis sian kunfirmanon en -granda maltrankvileco. La kutime zorgolaca vizaĝo de sinjoro Vincent -montris signojn de forta ĉagreno. Preskaŭ ne redonante la saluton -de Leonardo, li turniĝis sur sia turnebla seĝo kaj montris al li -leteron per etendita mano.</p> - -<p>—Jen, legu tion; mi petas,—li diris.—Miaj plej malĝojaj -antaŭvidaĵoj realiĝis. Mi estis prava; vi estas tro optimisma, tro -molkora, sinjoro Marston. Jen bela fuŝaĵo!</p> - -<p>Dum lia vekrio Leonardo penis legi la leteron. La skribinto estis -la ĉefkomizo de la amerika filio, kiu denuncis la administranton -pri hontinda malatento al la aferoj de la firmo kaj pasigado de la -plej granda parto de la kontorhoroj per drinkado kaj kartludado. Per -konciza kaj verva lingvaĵo li priskribis kelkajn okazaĵojn kaj fine -eldiris la opinion, ke la filio nepre ruiniĝos, se iu ne venos por -elĵeti lin kaj realĝustigi la aferojn.</p> - -<p>—Tio estas treege bedaŭrinda afero,—diris Leonardo. Certe estas, -ke li montris neniajn tiajn emojn, kiam mi estis tie antaŭ du jaroj; -kaj kiam li vizitis nin ĉi tie antaŭ sia enoficiĝo li faris ankaŭ -sur vin bonan impreson, ĉu ne?</p> - -<p>—Ba! Bonan impreson! Nur la tempo pravigas impresojn. Mi jam delonge -suspektis tion. Estus pli bone, se vi estus irinta al Milwaukee -anstataŭ al via Esperanta kongreso.</p><!-- pagho 154 --> - -<p>—Tamen vi ne proponis tion.—Leonardo forte sentis la intencan pikon -en tiu lasta diro, des pli ĉar li ankaŭ jam de kelka tempo pensis, -ke du- aŭ tri-monata restado en Usono kaj kontrolo de la tiea filio -fariĝas pli kaj pli necesaj, aŭ por sinjoro Vincent aŭ por li mem. -Tamen lia kreskanta suspekto pri fraŭlino Haverford kaj nedifinebla -timo pro Malkomo kaj Lorna malinklinigis lin paroli pri tio.</p> - -<p>La pliaĝa viro ne tuj respondis al la rediro de sia kunlaboranto. -Nerveme kaj enpense li rearanĝis skribilaron sur la skribotablo. -Eble similaj pensoj trapasis lian kapon. Post momento li subite -leviĝis, kaj iom energie diris:</p> - -<p>—Mi vidas nenian alternativon; vi devos tuj iri al Milwaukee kaj -ordigi la aferojn per firma mano. Abomeninda ĝenaĵo!—Li frotis -al si la sulkoplenan frunton kaj trairis la ĉambron, parolante -plue:—Mi ne povas iri. Mia farto tion ne permesas. Cetere tiu -viraĉo estas tro elturniĝema por mi. La tuta fabrikejo tie tre -verŝajne bezonas rearanĝon, kaj por tio vi taŭgas pli bone, ol mi.</p> - -<p>Leonardo mire ekrigardis la altkreskan, maldikan figuron de sinjoro -Vincent kaj rimarkis, ke li estas eĉ pli ol kutime nervema kaj -maltrankvila.</p> - -<p>—Ĉu fraŭlino Haverford jam legis la leteron?—li demandis.</p> - -<p>Sinjoro Vincent penis paroli senĝene, sed ne povis tute kaŝi sian -embarason:—Jes,—li respondis,—kaj ŝi tuj opiniis, ke vi devas -senprokraste entrepreni la vojaĝon. Ni povas hodiaŭ posttagmeze -fintuŝi la tekston de la patento. Morgaŭ vi povos viziti la -patentagentojn en Londono kaj de tie veturi al Southampton, por trafi -la vaporŝipon.</p><!-- pagho 155 --> - -<p>Tiu respondo ankoraŭ pli malagrabligis al Leonardo la proponon -pasigi kelke da monatoj en Usono, sed, ĉar li ne havis sufiĉajn, -eldireblajn kaŭzojn por malkonsento, li konsentis iri.</p> - -<p>Jam vesperiĝis, kiam Leonardo iris hejmen. Li rapidis, ĉar multajn -aferojn li devis prizorgi antaŭ la forveturo. Por ŝpari tempon -li trapasis la malgrandan, triangulan erikejon apud la domo de -sinjoro Vincent. Jen en malproksimeco de iom pli ol duonmejlo staris, -pentrinde siluetite sur ardetanta vespera ĉielo, la granda domo -de fraŭlino Haverford. Liaj pensoj eliris al ŝi. Li ne povis ne -senti kompaton al ŝi, sed ankaŭ maltrankvilon pro sia okazonta -longa foresto. Sed ne longe li meditis. Subite aŭdiĝis brueto, -kvazaŭ aro da ektimigitaj kunikloj diskuras. Tuj poste li ekvidis -malantaŭ arbetaĵo la figurojn de du homoj, de viro kaj virino -aŭ knabino. Tiu lasta rapide forkuris en direkto al la domo, sed -ne sukcesis eviti rekoniĝon. Ŝi estis unu el la servistinoj de -sinjoro Vincent, la plej juna. Leonardo antaŭenpaŝis kaj sin trovis -vizaĝon kontraŭ vizaĝo kun Algernon Villiers. Dum momento ambaŭ -ne parolis; ambaŭ ŝajne sentis, ke la renkonto estas kriza.</p> - -<p>Leonardo la unua ekparolis, trankvile, sed nekonscie kun ioma nuanco -de malestimo:</p> - -<p>—Mi ne atendis revidi vin tiel baldaŭ.</p> - -<p>La alia viro neniel penis kaŝi sian malbonhumoron kaj malamon. Kun -tono, per kiu li volis montri sian superecon, li respondis:</p> - -<p>—Nek mi. Kaj, vidinte ĉe nia lasta renkonto specimenon de via -koncepto pri socia konveneco,—kaj tion en nia propra domo—mi sentis -nenian fortan deziron denove renkonti vin.</p> - -<p>Malvarme Leonardo rediris:</p><!-- pagho 156 --> - -<p>—Mi scias pri kio "via moŝto" aludas. Nenia malĝentilaĵo estis -intencata, nek proponata; via propra forkuro malhelpis al mi eldiri -konvenaĵon, kiun mi volis diri. Sed mi alvenis en la ĝusta momento -por malokazigi <em>ne</em>konvenaĵon de <em>via</em> flanko, sinjoro nobelo—kaj -tion en via propra domo.</p> - -<p>—Kia malbeninda aroganteco,—ekkriis la juna oficiro, pro furiozo -preskaŭ perdante sinregadon.—Kio vi estas, sinjoro elsaltulo, -kuraĝante...?</p> - -<p>—Ho, tio, do, estas specimeno de <em>via</em> koncepto pri socia konveneco?</p> - -<p>—Kion mi faras en mia propra domo, tio neniel koncernas vin.</p> - -<p>—En ordinaraj cirkonstancoj, eble, neniel, sed kiam via ago -endanĝerigas nespertan knabinon sub mia prizorganteco, mi devas -interveni.</p> - -<p>—Ha, ha,—ekridis la juna nobelo kun sindeviga rido, per kiu li -volis kaŝi sian koleregon;—vi do volas rezervi tiun beletan -papilion por vi mem? Eble ŝi havas iom da mono. Ha, ha!</p> - -<p>Leonardon profunde indignigis kaj dolorigis tiu malĝentila, mensoga -rediro, kaj kun peno li regis sin. Iom pli atakeme li respondis:</p> - -<p>—En ĉia okazo vi ne povus honeste amindumi ŝin, se tio iam enirus -vian frivolan kapon. Vi ne havas la rajton.</p> - -<p>—Ne estu tro aroganta, sinjoro!—ekkriis minace "la honorinda" -Algernon, pli firme premante ĉevalvipon, kiun li tenis en la dekstra -mano, kaj iom levante ĝin.</p> - -<p>Dum momento Leonardo sentis sin sub la rego de varmega kolero. -Alpaŝante sian kontraŭulon, li diris severe:</p> - -<p>—Tuj mallevu vian vipon, alie mi kurbigos vin kune kun ĝi!</p><!-- pagho 157 --> - -<p>Eldirinte tiujn vortojn, li subite rememoris la fatalan scenon, kiun -lia mortanta patro rakontis al li, kaj kiu kaŭzis al tiu tiom da -malfeliĉo. Ŝajnis al li, ke li ekvidas, kvazaŭ magie, lian karan -vizaĝon kun liaj enkaviĝintaj, petegantaj okuloj, avertantan lin. -Unu sekundon la koro de Leonardo tremis ĉe la penso, ke li povus -forĵeti per simila eksplodo de kolerego la eblon plenumi la solenan -promeson, donitan al lia amata patro. Sento de honto ekregis lin, kaj -nekonscie li faris unu paŝon malantaŭen. La juna oficiro, timigite -de la minacanta sinteno kaj la decida tono de la pli altkreska viro -kontraŭ li, obee mallevis la vipon. Tuj poste li rimarkis la subitan -ŝanceliĝon de Leonardo, ŝanceliĝon kiun li ne povis kompreni, sed -el kiu li volontege faris uzon. Ŝajnigante, ke li vidas signon de -timo en tiu retiriĝo, li diris:</p> - -<p>—Ne timu, mi ne volas malaltigi min per interbatiĝo kun vi apud -publika vojo.—Dirante tion, li rapide paŝis flanken kaj foriris.</p> - -<p>Senmove Leonardo rigardis la malaperantan figuron de la juna -nobelo. En lia koro ondis diversaj sentoj. La reganta sento estis -malkontenteco je si mem pro tiu elmontro de kolerego, tiel fremda -al lia kutime trankvila, sinregema temperamento. Mire li demandis -sin, kio kaŭzis ĝin. Sed li ankaŭ sentis kontentecon pro tio, ke -li forigis moralan malutilon, se ne efektivan danĝeron, el la vojo -de Lorna, kaj dankecon pro tio, ke ĝustatempa memoro pri lia patro -evitigis al li agon, kiun li pentus en la daŭro de sia tuta vivo.</p> - -<p>La penso pri lia patro restis kun li kelkan tempon, dum li malrapide -iris hejmen. Por li la patro ĉiam ankoraŭ estis kvazaŭ realaĵo, -vivanta persono, kies bona influo neniam forlasis lin. La memoro pri -lia amo, lia kunuleco kaj lia nobleco ankoraŭ estis por li inspiro, -la plej kara posedaĵo.</p><!-- pagho 158 --> - - - - -<h2>ĈAPITRO VI</h2> - - -<p>La suno malleviĝis, unu helan tagon en la monato Januaro, malantaŭ -la pintoj de aro da grandaj hipokaŝtanarboj apud unu el la -enirejoj de la parko <i lang="en">Hyde</i> en Londono. La ruĝiĝanta globo ĵetis -agrablan, moltonan lumon en lukse meblitan ĉambron de granda, -sed iom mallarĝa domo en Kensington, frontante la belan parkon -ne malproksime de la famekonataj "Albert Hall"<a href="#Footnote08" class="fnanchor">[8]</a> kaj "Albert -Monument". Apud gaje brulanta fajro sidis sur molaj apogseĝoj du -vigle interparolantaj homoj, sinjorino kaj sinjoro. La sinjorinon, -kiu surhavis ĉapelon kaj malbutonumitan mantelon, ni jam konas: -Ŝi estis fraŭlino Delfino Haverford. Ŝiaj malmolaj kaj malgajaj -trajtoj de tempo al tempo eklumiĝis per rideto, kiu forte penis esti -agrabla kaj senartifika, eĉ naiva, sed kiu ne povis plene kaŝi -signojn de malsincereco kaj malbonvolo.</p> - -<p>La sinjoro sidanta en la kontraŭa seĝego estis pro diversaj kaŭzoj -frapanta persono. Li estis usonano, sinjoro Mirzo Markuso Heilman, -en kies domo okazis la kunvenoj, pri kiuj Lorna Prior iom nevolonte -parolis kun Leonardo Marston. Multaj, precipe virinoj, eble, vidante -lin sur la strato, sentus inklinon ekhalti kaj sekvi lin per la -okuloj, ne povante, tamen, eldiri, ĝuste kio frapis ilin en lia -fizionomio. Li estis beltalia kaj fortika viro de meza kresko, -vestita kun rimarkinda eleganteco. Li havis la aĝon de ĉirkaŭ -kvardek jaroj; sed<!-- pagho 159 --> multaj el liaj konatoj opiniis lin pli juna -pro lia senbarbeco kaj lia freŝeco. Lia frunto estis alta kaj -larĝa, al kiu rimarkinde viglaj, lumaj okuloj aldonis aspekton -de granda inteligenteco kaj imagemo. Unuavide, kiam lia vizaĝo -estis senmova, oni povus rigardi lin kiel viron de eksterordinara -volpovo kaj forteco de l’ karaktero, sed liaj jen revemaj, jen flamaj -okuloj kaj iom dikaj lipoj iel konjektigis al atentema observanto, -ke fantaziemo kaj fortaj pasioj formas tro grandan parton de lia -karaktero, por meritigi al li tiun juĝon. Se lia animforto ne estis -tiel granda, kiel oni ĝenerale supozis, certe estis, ke ne mankis -al li memkonscieco kaj trankvila pretendemeco. Lia tuta sintenado -montris viron, kiu kredas, ke li estas destinita spirite regi siajn -kunhomojn, kaj kiu intencas regi. Tamen ofte ŝajnis, ke li fidas -pli al kapablo allogi kaj ensorĉi, ol superregi per forto de la -karaktero. Efektive multaj, plejparte virinoj, trovis rigardon el -liaj malhelaj, esprimoplenaj okuloj kaj ŝajne senartifikan rideton -ĉirkaŭ liaj lipoj eĉ pli nekontraŭstareblaj, ol lian flaman -elokventecon, lian fervoron kaj afektan sincerecon. Liaj intimaj -amikoj rigardis lin kiel preskaŭ superhoman sanktulon.</p> - -<p>Fraŭlino Haverford ne estis regata de tiaj iluzioj, kaj sinjoro -Heilman bone sciis tion. Tamen ambaŭ ŝajnigis, ke ili kredas je la -sincereco unu de la alia. Delfino Haverford leviĝis:</p> - -<p>—Jes,—ŝi diris, malice ridetante, dum ŝi butonumis siajn -gantojn,—se mi ne elpensus okazojn, kaj se mi ne helpus al fraŭlino -Prior, ŝi ne povus veni ĉi tien tiel ofte.</p> - -<p>Sinjoro Heilman, ankaŭ sin levinte, respondis kun klinsaluto, kiu -havis en si ion afekteman, fremdulan:</p> - -<p>—Sendube fraŭlino Prior ŝuldas al vi multon, kaj<!-- pagho 160 --> mi sentas min -sub simila ŝuldanteco. Via nevino estas tre ĉarma junulino kun -maloftaj kaj delikataj spiritaj naturdonoj. Mi certigas vin, ke la -sinjorinoj de nia rondo—inter kiuj troviĝas kelkaj el la plej -belaj spiritoj de ĉi tiu favorata lando—tre amas tiun travideble -sinceran, belaniman knabinon. Kaj neniu rondano ŝajnas eniĝi en la -spiriton de niaj kunvenoj pli profunde, pli ĝojoplene, pli ekstaze, -ol ŝi.</p> - -<p>Denove ekaperis ĉirkaŭ la lipoj de Delfino Haverford malbela -mokrideto. Por kaŝi ĝin, ŝi turnis sin al apuda tableto kaj prenis -de ĝi kelke da malgrandaj magazenpaketoj.</p> - -<p>—Tio estas tre kredebla,—si diris;—certe estas, ke ŝi adoras vin, -aŭ, ni diru, idoligas vin—kompatindulineto.</p> - -<p>Fraŭlino Haverford iris al la pordo, sekvate de la "granda -instruisto". Dum aperis sur lia alloga vizaĝo rigardo de malica -ĝojo kaj singratulo, kiu surprizegus lian sekvantaron, li diris kun -kortuŝa humilo kaj riproĉeta tono:</p> - -<p>—Ne uzu tian troigeman lingvaĵon, fraŭlino Haverford. Kvankam -fraŭlino Prior posedas delikatan, senteman spiriton, plenan de -juneca entuziasmo, ŝi estas aparte prudenta kaj diskreta knabino. -Cetere, ŝia pasia amo al ĉio bela en religiaj aferoj kaj al ĉio -dia en la artoj ne estas temo por ŝercoj.</p> - -<p>—Bone, sinjoro Heilman, ni interkonsentu, ke mi nur ŝercis.</p> - -<hr class="short" /> - -<p>Kelkajn tagojn poste okazis en la sama domo, sed en pli vasta kaj -pli lukse meblita ĉambro, speco de estetika-religia kunveno. La -partoprenantaro konsistis el kelkdekoj da sinjorinoj kaj kvar -sinjoroj; ĉiuj elegante<!-- pagho 161 --> kaj rimarkinde bonguste vestitaj, kun -escepto de unu nejuna sinjorino, laŭ aspekto fraŭlulino, en -malnovmoda kaj iom eluzita vesto; kaj mezaĝa sinjoro, sidanta aparte -sur malalta seĝo kun humila sintenado, kvazaŭ li petadas pardonon -pro sia ekzisto. Granda soleneco regis en la ĉambro, kaj sur ĉiuj -vizaĝoj montriĝis raviteco kaj profunda emocio. Lorna Prior sidis -sur sofo inter diketa, mezaĝa sinjorino de nobla, alloga aspekto, -kies brakon ŝi premis al si, kaj pli juna, maldika sinjorino, kiu -pro raviteco ŝajne forgesis ĉion ĉirkaŭ si. En la fundo de la -ĉambro staris sinjoro Heilman, ludante violonon, mallaŭte kaj -dolĉe akompanate de sinjorino ĉe bela orgen-harmoniumo. La ludado -estis tiel rava, kiel ensorĉa estis la vizaĝo de la violonludanto. -Ŝajne animo, regata de arda, nobla pasio kaj revanta en altaj -regionoj, ludis, kvazaŭ sin elverŝante je serafa muziko. Subite li -haltis, metis la violonon kaj arĉon sub la brakon, kaj iris antaŭen -kelkajn paŝojn:</p> - -<p>—Vere, karaj amikoj,—li ekparolis, kiel se la ludado estis nur -parto de parolado aŭ ilustraĵo de profunda, pritraktata temo,—nur -animo, pasie deziranta esti senmakule pura, efektive,—li diris per -impresa, mallaŭta voĉo,—nur animo, jam altagrade liberigita el -mondaj malhelpaĵoj, povas senti tian ekstazan ĝojegon. Ho, ve! Kiel -nesufiĉa, peza estas la homa lingvo; nur la muziko povas senteble -esprimi la altecon de tiaj aspiroj. Pura koro! Pekliberigita, -sanktigita! Ĉu iu homa lango povus priskribi la feliĉon, kiun nur -ĝi povas elĝui? Tio estu, miaj amataj amikoj, nia pasia deziro; -vivadi en spirita atmosfero de absoluta pureco, liberigita el la -katenoj de malindaj pensoj. Sendube multaj monduloj opinius tion -sensenca, malhumila ambicio. Ĉu absoluta korpureco en ni povas esti -kontraŭa al la favorplena<!-- pagho 162 --> volo de Dio, la spirito mem de la Puro? -Certe ne! Kiel do oni rajtus nomi tian sanktan ambicion sensenca kaj -malhumila? Sed, se nia ambicio havas la aprobon de la Eterna Spirito, -tiam nenia penegado, nenia oferado povas esti tro granda por ĝia -atingo.</p> - -<p>Post drameca paŭzo li diris plue kun tre lerte ŝajnigita -soleneco:—Ja, nenia ofero, eĉ ne la plej karaj posedaĵoj; eĉ ne -parencoj: patro, patrino, edzo, infano, amanto. Antaŭ tri semajnoj -ni priparolis la multajn klarvideblajn temposignojn, kiuj montras sur -la tre, tre baldaŭ ekaperontan Sinjoron. Neniu el ni dubis tiujn -signojn, neniu el ni ne sopiris kun fervora sopiro, ke Li baldaŭ -venu! Antaŭ du semajnoj ni enprofundigis nin en la misteron de la -alegorio pri la kvin prudentaj kaj la kvin malprudentaj virgulinoj. -Kaj ni ĉiuj bone komprenis la mistikan signifon de virga animedzeco -kun ĉiela fianĉo. Ĉe nia lasta kunveno ni pritraktis la ĉiaman -ofendiĝon, kiun sentas ĉielocelantaj animoj, en ĉi tiu malvirta -mondo. Kaj ĉiu el ni pasie deziregis forŝiri de si la mondajn, -laŭkutimajn ĉirkaŭrampaĵojn, kiuj baraktigas niajn spiritojn, kaj -malhelpas ilin altflugi en serenaj, puraj regionoj, harmoniantaj kun -ili.</p> - -<p>Denove la parolanto haltis momenton, kaj kun ŝajne sorĉa intenseco -rigardis en la vizaĝojn de la streĉe atentaj aŭskultantoj. Li -parolis plue:</p> - -<p>—Tiuj tri meditoj estis nur preparaj studoj por difinita celo, al -kiu nekontraŭstareble peladas min, ne nur interna konvinkiteco, -sed ... ankaŭ ... la spirito mem de la Plejaltulo. Amataj amikoj, -la timiga graveco de la malkaŝo, ĝia mirindeco kaj la timo esti -malĝuste komprenata, hezitigis min paroli malkaŝe, ĝis mi trovos -aron da komprenemaj, simpatiemaj koroj, kiujn inspiras la sama -sankta animambicio. Nun pli longe deteni min<!-- pagho 163 --> mi ne kuraĝas, mi ne -bezonas.—Parolante malrapide kun ioma tremeto en la voĉo kaj kun -lerte ŝajnigita emocio, li diris:—La tempo jam alvenis, kiam la Dia -sendito diras al la sopire atendantaj: <i>Pretiĝu, ho vi virgulinoj, -ĉar Li baldaŭ venos</i>.——Mi, kiu funde konas viajn korojn; mi, kiun -vi fidas, mi vokas al vi:—Pretigu viajn lampojn; deskuu de vi ĉiujn -mondajn, alkroĉiĝemajn aferojn; apartigu vin de ĉio, kio volus vin -reteni aŭ deflankigi de via sankta celo. Pasigu la lastajn, ankoraŭ -restantajn tagojn per ĝojoplena animpretigado, por ke vi indiĝu -aŭdi la ravan krion: "La Fianĉo alvenas"!</p> - -<p>—"Virgulinoj" mi nomas vin ĉiujn, ĉar animoj, kiel la sanktaj -anĝeloj, estas senseksaj; kaj, same, homaj estaĵoj, kies purigitaj -koroj estas regataj de nur unu penso, unu sopiro, nome la ĝoja, -glororiĉa alveno de la Fianĉo. Homaj estaĵoj, kies altiĝantaj -animoj, al absoluta pureco destinitaj, estas spirite kunigitaj kun -Li, jam estas apartigitaj, liberigitaj el la karnaj katenoj de -surtera vivo. Ho, miaj amataj samcelanoj! Niaj animoj kune flugu alte -en serenaj, serafaj altaĵoj de pura, libera ĝojego!</p> - -<p>—Kulturu en la brilaj ĉambroj de via animo belajn ĝojoplenajn -pensojn, kaj via superega, interna beleco lumos el viaj okuloj kaj -aliformos vian vizaĝon, vian tutan korpon, donante al ĝi eternan -freŝon kaj sanon. Korpaj nebelaĵoj kaj malsanoj havigos al si -flugilojn per ĉi tiu kulturo de animbeleco.</p> - -<p>Subite sinjoro Heilman haltis kaj, ekprenante de sub la brako sian -muzikilon, li diris:</p> - -<p>—Nenion plu mi volas diri hodiaŭ. Jam mi parolis multe pli longe, -ol kutime.—Levinte la dekstran manon, li eldiris mallongan preĝon -laŭ la sama parolmaniero,<!-- pagho 164 --> dum la sinjorino ĉe la orgeno-harmoniumo -mallaŭte ludis, mirige en harmonio kun liaj vortoj. Tuj poste, -daŭrige de la preĝo, sinjoro Heilman denove violonis, moltone, -kvazaŭ anĝela ĥoro neklare aŭdiĝas en la malproksimeco. La kapoj -de la aŭskultantoj restis klinitaj. La violonludo ĉesis post kelkaj -minutoj, sed la akompanantino ankoraŭ daŭrigis dum kelka tempo sian -mallaŭtan muzikon. La instruisto kun ŝajne serena, tamen solena -kaj majesta mieno enujigis la violonon kaj iris rekte al la aparte -sidanta, maljuna sinjoro, kiun ni jam antaŭe rimarkis, kaj kun -granda afableco alparolis lin.</p> - -<p>Dume la ceteraj ĉeestantoj arete grupiĝis, ĉi tie kaj tie, kaj -mallaŭte interŝanĝis la impresojn, kiujn faris sur ilin la ĵus -aŭdita parolo. Solena senbrueco ankoraŭ regis. Lorna, arda kun -feliĉa emocio, tamen kun ioma maltrankvilo en siaj belaj, animplenaj -okuloj, avide aŭskultis flustritan interparolon de kvar sinjorinoj, -unu el kiuj estis sinjorino Dunlop.</p> - -<p>—Kia ĉiela revo!—diris juna virino, entuziasme, kunpremante la -manojn sur la brusto,—neniam mi sentis min tiom suprenlevita.</p> - -<p>—Nek mi,—diris alia,—la alto, al kiu li portas nin, vere estas -kapturna.</p> - -<p>—Sed, fraŭlino Belmont, reala, ĝojige reala,—sinjorino Dunlop -alkantis,—mi tute kredas je li kaj je la superhomeco de lia instruo. -Kia homo!</p> - -<p>—Kia viro, vere!</p> - -<p>—Mi povus sekvi lin ĉien.</p> - -<p>La aliaj sinjorinoj ekrigardis la lastan parolintinon kun miro kaj -admiro pro ŝia kuraĝo.</p> - -<p>—Kaj vi ne estus la sola persono, kiu lin sekvus ĝis la fino de la -mondo,—diris mezaĝa fraŭlino.</p> - -<p>—Sed,—saĝmiene opiniis sinjorino Dunlop,—<!-- pagho 165 -->lia instruo tute ne -taŭgas por ordinaruloj; kaj li agas prudente, malkaŝante ĝin nur -al elektita rondo da personoj, kiuj povas elkompreni lin.</p> - -<p>—Vi estas prava, tre malmultaj komprenas lin.</p> - -<p>—Ho, amikinoj,—diris la juna sinjorino, kiu ekparolis la unua, -iom pli laŭte kaj kun kaŝita rigardo al sinjoro Heilman,—kian -feliĉegan ŝanĝon tiuj tri-kvar lastaj kunvenoj efikis en mia -koro! Verdire, mi nur lastatempe ekkonsciis, pri kio mi sekrete tiom -sopiradis: absoluta korpureco. Kia rava koncepto! Jam mi serĉos -feliĉon en nenio krom sekvado al ĉi tiu sankta ambicio.</p> - -<p>Lorna silente aŭskultis. Ŝia koro estis tro plena, kaj ŝia kapo -tro konfuzita por paroli. Post kelkaj minutoj sinjoro Heilman, -preterpasante ĉi tiun grupeton, tuŝetis ŝian brakon kaj diris -milde al la knabino, kiu tuj sin turnis al li avide:</p> - -<p>—Nu, fraŭlino Prior, mi tre ĝojas, ke vi nun povas partopreni -niajn kunvenojn tiel regule.</p> - -<p>—Vi estas tre afabla, sinjoro Heilman,—Lorna respondis kun feliĉa -rideto,—mi ankaŭ tre ĝojas.</p> - -<p>Ambaŭ iris flanken kelkajn paŝojn, laŭ senvorta interkonsento. -Lasante la knabinon preterpasi inter du seĝoj, la viro ĵetis sur -ŝin rigardon plenan je malnobla pasio kaj rapidmove klinis sin -antaŭen, kvazaŭ li volas tuŝi per la lipoj ŝiajn orbrunajn -harojn. Kiam la nesuspektema knabino ree turnis al li la vizaĝon, -liaj trajtoj jam alprenis sian kutiman serenan, solenan aspekton.</p> - -<p>—Kiel mi povus danki al vi,—Lorna ekparolis,—por via mirinda -instruo. Ĝi estas tiel ... belega, ĉiela; kaj tamen viaj -paroloj—mi preskaŭ povus diri—esprimas la sekretajn, ĝis nun -ne komprenitajn sopirojn el la profundo de mia propra animo.—Ŝi -rigardis la<!-- pagho 166 --> instruiston kun knabine fidema rigardo kaj admiro, -miksita kun preskaŭ pia timo.</p> - -<p>—Nenia mirindaĵo, mia kara juna amikino,—respondis sinjoro Heilman -solene;—iloj destinitaj por la sama alta celo inspiriĝas de la -samaj sentoj.</p> - -<p>Lorna, nur dum momento, mire pripensis ĉi tiujn vortojn; ŝi estis -tro dezirema eldiri la demandojn, premantajn al ŝi la koron.—Ĉu vi -vere kredas, sinjoro Heilman,—ŝi diris,—ke ankaŭ mi povos fariĝi -inda esti unu el la elektitoj, kiuj ĉeestos la duan aperon de la -Majstro?</p> - -<p>Sinjoro Heilman rigardis en la suprenturnitan vizaĝon de la knabino, -ardan kun emocio, kaj respondis milde kun certeca tono de voĉo:</p> - -<p>—Mi funde konas vin, Lorna, eble pli bone ol vi vin mem kaj -mi diras al vi: Jes. Tio ne estas nura opinio; mi <em>scias</em>, ke -vi jam estas unu el la elektitoj. Ĉu mi ne evidentigis mian -senditecon per profetaĵoj, poste realigitaj, per mirigaj divenoj, -per miraklaj sanigoj, kaj aliaj aferoj? Vi nur bezonas pli da -memfido—pardonu—pli da sinoferemo.</p> - -<p>—Ho, mi dubas nek vian senditecon nek vian supernaturan scion, sed -... mi nur timas esti tro malhumila. La nura pripenso pri tiom da -raviteco timigas min.</p> - -<p>—Tute naturaj sentoj, kara fraŭlino, tamen vi posedas ĝuste tiun -delikatan komprenemon, tiun kapablon prave diferencigi inter aferoj -de eternaj beleco kaj vero kaj aferoj de supraĵa, trompa fipoluro. -Sed vi troviĝas en cirkonstancoj kaj vi estas ĉirkaŭita de -personoj, kiuj emas malhelpi la disvolviĝon de viaj maloftaj, brilaj -ecoj kaj la altiĝon ĉielen de via arda, al perfekta animbeleco -soifanta spirito.</p> - -<p>Iom ruĝiĝante, Lorna vigle interrompis:—Ne ĉiuj,<!-- pagho 167 --> sinjoro -Heilman, ne ĉiuj. Sinjoro Marston kaj sinjorino Harding...</p> - -<p>—Ne ĉiuj samgrade,—tuj rediris la instruisto tre milde kaj -trankvile,—sed ĉiuj, kiuj ne posedas la saman sanktan entuziasmon; -kiuj, eble, ne havas la saman destinon, efektive malhelpas.—Dirinte -tion, li sin turnis al kelkaj aliaj vizitantoj, kiuj jam pretiĝis -foriri. Por ĉiuj li havis agrablan vorton kaj plaĉan rideton. -Ricevi de li koran manpremon kaj afablan rideton, tute propran al -si, ŝajnis por ĉiuj granda ŝatindaĵo. La koroj de kelkaj el la -sinjorinoj ekbatis forte sub la fajro de rigardo el liaj profundaj, -sorĉaj okuloj. Tuŝo de lia mano havis por ili strangan, tremigan -efikon, kvazaŭ magneta influo el li travibras ilin, mistere pelante -ilin fordoni sin al lia superrego.</p><!-- pagho 168 --> - - - - -<h2>ĈAPITRO VII</h2> - - -<p>Ĉe sia alveno en Milwaukee Leonardo vidis, ke la aferoj de la -filio estas en multe pli malbona stato, ol li supozis, kaj ke li -devos pasigi tie kelke da monatoj, por sufiĉe ordigi ilin. La -tuta maŝinaro kaj instalaĵo bezonis zorgan pririgardon; multaj -aparatoj bezonis riparon aŭ anstataŭigon per novaj, pli perfektaj -iloj. Li tuj konstatis, ke la administrado de la fabrikejo, kiel -ankaŭ de la oficejo, jam de kelka tempo estis hontinde malŝatita, -kaj ke nur radikala rearanĝo povos reĝustigi la iradon de la -komerco. Kun bedaŭro Leonardo trovis, ke estas necese maldungi la -administranton. Li do devigis lin alsendi al la firmo eksiĝleteron, -ŝajne propravolan, kaj klopodis pri enoficigo kaj taŭgigo de -posteulo.</p> - -<p>Tiel la tuta tempo kaj ofte la pensoj de Leonardo premokupiĝis, -elbarante preskaŭ ĉiujn ceterajn aferojn. Tamen ĉiam kun li estis, -kvazaŭ en la sekreta profundo de lia animo, kaj senĉese pelanta -lin, zorgiga penso pri Lorna kaj Malkomo kaj Delfino Haverford.</p> - -<p>Du monatojn post sia elveturo Leonardo ricevis en unu semajno -novaĵojn pri la morto de du personoj. Ambaŭ novaĵoj malĝojigis -lin kaj, kvankam pro malsamaj kaŭzoj, korpremis lin. La unua -letero sciigis lin, ke lia amata amikino, fraŭlino Ida Leggat, -estis liberigita el siaj suferoj. Li akre sentis la perdon de tiu -dolĉa, simpatia amikino; tamen li ne povis ne konfesi, ke lia -perdo kaj la perdo por aliaj estas ŝia gajno.—Sed,<!-- pagho 169 -->—li demandis -sin,—kian efikon havos ŝia morto sur fraŭlinon Haverford? Ĉu -ĉi tiu, senigite je ŝia retenema influo, fariĝos eĉ pli malica, -pli danĝera? La dua letero venis de sinjorino Harding kaj sciigis -al li la subitan morton de ŝia edzo sekve de cerba sangado. Ŝia -letero montris sinceran kaj profundan malĝojon kaj doloran senton de -soleco. Ŝi skribis multe, kun kortuŝeco kaj dankeco, pri la bonaj -karakteraĵoj de la mortinto.</p> - -<p>Per streĉa laboro Leonardo estis peninta forgesi la eltrovon, kiun -li faris ĉe la amika kunveno en Elmcroft kaj la doloran mediton pri -tiu eltrovo en sia dormoĉambro tuj poste. Kaj nun simila memanalizo -de l’ koro komenciĝis kun pliprofundigita kunsento kun la vidvino -pro ŝia soleco. Pli ol unu fojon en la daŭro de tiuj meditoj li -riproĉis sin pro la malindeco de siaj pensoj kunrilatantaj lin kun -sinjorino Harding tiel baldaŭ post la morto de ŝia edzo. Tamen, -iom post iom pensoj pri Lorna, fraŭlino Haverford, kaj Malkomo -superregis kaj preskaŭ elpuŝis konsiderojn pri lia vidviniĝinta -amikino.</p> - -<hr class="short" /> - -<p>Kvar monatoj pasis, kaj Leonardo ekpripensis baldaŭan vojaĝon -hejmen, kvankam sinjoro Vincent ripete instigis lin preni sur sin la -administradon de la filio dum kelkaj monatoj plu. Efektive ĉi tiu -forte aludis la dezirindecon, ke Leonardo daŭre restu en Ameriko. En -tiu deziro Leonardo klare vidis la influon de Delfino Haverford. Pro -kelkaj kaŭzoj, kaj en malsamaj cirkonstancoj, ĉi tiu aranĝo estus -por li sufiĉe agrabla; tamen la memoro pri la promeso, donita al lia -mortanta patro, malebligis al li eĉ unu momenton konsideri ĝin. -Eble la penso pri Lorna, krom lia promeso, sufiĉus por malinklinigi -lin konsenti.</p><!-- pagho 170 --> - -<p>Malkomo, kiu ankoraŭ loĝis ĉe gesinjoroj Garner, korespondis -regule kun li. El liaj leteroj kaj el komunikoj de liaj zorgantoj -Leonardo konkludis, ke lia cerbo plifortiĝas nur tre malrapide en -la lasta tempo. Tediĝinte de la okupo, difinita por li de doktoro -Garner, Malkomo forte deziris vojaĝi Amerikon por esti kun Leonardo -kaj por okupiĝi sub lia direktado per pli utila laboro. Sed la -specialisto kaj lia patro opiniis tiun proponon tute netaŭga, -ĉar la junulo ankoraŭ ne kapablis entrepreni sola tian longan -vojaĝon. Kun Lorna Leonardo interŝanĝis en la daŭro de la unuaj -monatoj de sia foresto tre ofte longajn leterojn. La leteroj de la -knabino, plejofte skribitaj en Esperanto, enhavis kelkfoje, krom -lokaj novaĵoj, bele redaktitajn traktatetojn pri estetikaj-religiaj -temoj, en kiuj Leonardo vidis la influon de stranga instruisto aŭ -de kunuleco kun ekstazuloj, kvankam rektaj aludoj pri tiaj personoj -ŝajne estis zorge evititaj. Foje, en la fino de la monato januaro -li serioze avertis ŝin, ne envolviĝi en dubaj ideoj kaj religiaj -fantaziaĵoj. De tiu tempo la leteroj de Lorna fariĝis tre maloftaj -kaj malpli nekaŝemaj. Leonardo sentis, kun kreskanta maltrankvilo -kaj doloro, ke intervenis <em>io</em>, kio minacas iliajn feliĉajn kaj -eksterordinare korajn interrilatojn.</p> - -<p>Leonardo volis viziti, antaŭ ol reiri Anglujon, gravan klienton en -ne malproksima, malgranda urbo, kun kiu li konatiĝis en Londono -la pasintan jaron. Ĉi tiu sinjoro sin turnis al la ĉefoficejo -en Linkfield kun detaloj pri nova, komplika aparataro mendota, -ĉar, kiel li skribis, li pridubis la kapablon kaj la diligenton -de la filia administranto entrepreni la fabrikadon. Ricevinte la -transsenditan leteron, Leonardo tuj veturis al Horeham kaj ekloĝis -en la sola enloĝinda hotelo de la urbeto. Sinjoro Garrat, lia -kliento, kiu estis riĉa rentulo kaj sciencisto,<!-- pagho 171 --> tre petis lin, ke -li restu kelkajn tagojn en Horeham kaj transloĝiĝu en lian domon; -sed Leonardo, kun sincera danko kaj bedaŭro, malakceptis la inviton. -Li ne volis resti en Ameriko unu tagon pli, ol necese.</p> - -<p>Priparolante kun sinjoro Garrat la hotelojn en Usono kompare kun -hoteloj en Anglujo, Leonardo diris:</p> - -<p>—La mondo, tamen, estas malpli vasta, ol mi pensis. Prezentu al vi -mian surprizon: Hieraŭ nokte, serĉante mian ĉambron en nebone -lumigita koridoro, kaj preskaŭ enirante malĝustan numeron, mi -renkontis du hispanajn sinjorojn, kiujn, strange, mi renkontis en -similaj cirkonstancoj sur la ŝipo antaŭ ses monatoj.</p> - -<p>—Nu,—diris sinjoro Garrat,—kalkulema amiko mia tuj kalkulus, -kiom da ŝancoj en biliono li havus denove renkonti tiujn samajn -virojn: Tiom da kunvojaĝantoj; tiom da urboj en Usono; tiom da aliaj -cirkonstancoj, ktp. Bela problemeto.—</p> - -<p>—Surŝipe mi rimarkis unu tagon sur la subferdeko sinjoron, -portantan la verdan stelon. Li estis hispano, kiu scias nur malmulte -da anglaj vortoj, kaj mi povis fari al li kelkajn malgrandajn servojn -pere de Esperanto. La sekvintan tagon mi volis viziti lin en lia -kajuto, aŭdinte, ke li malsaniĝis. Malfeliĉe en nesufiĉe lumigita -trairejo mi frapis la malĝustan pordon. Unu el tiuj viroj duone -malfermis la pordon, hispanlingve murmuregis kaj tuj ĵetfermis ĝin -antaŭ mia nazo. Kaj hieraŭ ilia saluto ne estis tro kora.</p> - -<p>—Nu, rigardoj ne mortigas. Sed evitu ilin kaj pasigu la tutan tempon -ĉi tie.</p> - -<p>En la komenco de la vespero sinjoro Garrat veturigis sian gaston al -la stacidomo, voje de la hotelo, kie ĉi tiu volis pagi la kalkulon -kaj repreni sian valizeton. Alproksimiĝante al la gastejo, ili -trovis la mallarĝan<!-- pagho 172 --> alirejon antaŭ la perono okupita de malnovmoda -kaleŝo, apartenanta al la hotelmastro, kio staris ĉe la porto kun -cigaro en la buŝo kaj la manoj en la poŝoj. En la kaleŝo sidis -tri viroj. Du el ili, sidantaj kontraŭ la alvenantoj, estis la -hispanoj, kiuj, ŝajne, ne amis vizitojn de neinvititoj. La tria -viro, kies dorso estis turnita al Leonardo kaj sinjoro Garrat, -surhavis larĝrandan, molan ĉapelon, kiu preskaŭ tute kaŝis lian -kapon.</p> - -<p>—Vi jam devas rapidi, se vi volas trafi la vagonaron—diris la -hotelmastro iom indiferente al la sidantoj en la hotelkaleŝo, kaj -faris ordonan signon per la kapo al sia veturigisto. La sinjoro kun -la larĝranda ĉapelo sin turnis al la gastejestro kaj diris, per -rimarkinde alttona, tinta voĉo, dum la veturilo jam ekmoviĝis:</p> - -<p>—Adiaŭ, sinjoro O’Mulligan. Volu konservi mian kofron, ĝis mi -revenos.</p> - -<p>Ĉe tiuj ĉi vortoj Leonardo ekleviĝis kaj sekvis per la okuloj la -malaperantan kaleŝon, senspira pro mirego.</p> - -<p>—Kio fariĝis, sinjoro Marston?—demandis sinjoro Garrat, ekprenante -lian brakon.</p> - -<p>Ne atentante tiun demandon, Leonardo sin turnis al sinjoro -O’Mulligan:</p> - -<p>—Kiu estas la nomo de tiu sinjoro?—li diris, parolante rapide -kaj kun eksciteco, strange kontrasta kun lia kutima, trankvila kaj -sinregema temperamento.</p> - -<p>—Sinjoro Hill; R. D. Hill,—respondis sinjoro O’Mulligan, tenante la -cigaron per la dentoj.</p> - -<p>—Hill? Ĉu vi estas certa?</p> - -<p>La dika hotelmastro ekrigardis kun miro sian gaston, prenis la -cigaron el la buŝo kaj respondis malrapide kun dramecaj paŭzetoj -inter la unuaj vortoj:</p> - -<p>—Ĉu mi estas certa? Kompreneble. Almenaŭ tio estas la nomo, kiun -li donas al si.</p><!-- pagho 173 --> - -<p>Sinjoro Garrat mire kaj demandeme alrigardis sian vizitanton, -ankoraŭ atendante respondon.</p> - -<p>Leonardo sin turnis al li:</p> - -<p>—Tio estis,—li diris, kiel homo elreviĝinta,—la voĉo de viro, -kiun ni en la daŭro de pli ol dek jaroj kredis mortinta. Sed mi -devas ne perdi tempon. Ĉu mi povas peti vin, sinjoro Garrat, tuj -veturi al la stacidomo? Estas treege grava afero por mi vidi la -vizaĝon de tiu sinjoro.</p> - -<p>La servema sciencisto tuj ektuŝis la ĉevalon per la vipo kaj lerte -pilotis la veturilon tra la movoplenaj stratoj. Sed, kiel tio ŝajne -ĉiam okazas, oftaj ĉagrenaj maloportunaĵoj survoje prokrastis la -iradon. En la daŭro de kelkaj minutoj Leonardo silentis, kaj lia -vizaĝo aspektis enpensa kaj decidema. Sinjoro Garrat kunsenteme -ankaŭ silentis. Fine Leonardo ekparolis per voĉo, impresa pro ĝia -trankvileco:</p> - -<p>—Mi estas certa, ke estas li; kaj la afero estas des pli -eksterordinara, ĉar, laŭ aserto, la spirito de tiu viro aperis al -sinjorino en Anglujo en la sama tago de lia poste oficiale raportita -morto en Nordafriko.</p> - -<p>Ĉe tiuj vortoj ili alvenis antaŭ stratnivela transirejo de la -fervojo, ĝuste en la momento, kiam la pezaj barilbrakoj brue -kuniĝis en la mezo de la strato por liberigi la vojon al ekveturonta -vagonaro, videbla ĉe la kontraŭa flanko. Senŝanceliĝe Leonardo -elsaltis el la veturilo, transpasis la relojn per ŝtupara ponto, kaj -kuris tra la stacidomon sur la elveturejon. Vane! La vagonaro jam -elmoviĝis el la stacio. Rapide li serĉis per la okuloj, ĉu eble -li povos sursalti vagonperonon, kiam la staciestro kaj suboficisto -kriegis ordone:—Haltu, sinjoro,—dum alia oficisto baris al li la -vojon. Senmove Leonardo rigardis la malaperantan vagonaron. Multaj -pensoj trakuris<!-- pagho 174 --> lian cerbon. Konsciante, laŭ sia kutimo, ke nenio -povas okazi por li sen la bonvolo de Dio, li demandis sin, kio povas -esti la kaŭzo kaj la celo de tiu stranga okazaĵo. Kvankam li ne -povis ne senti, ke la ideo sekvi tiun viron aspektas tre ĥimera, -kvazaŭ ĉasado post fantomo, neklarigebla io instigis lin je kia -ajn kosto lin atingi kaj alparoli vizaĝon kontraŭ vizaĝo. Vero -estis ja, ke ĉiu cirkonstanco en ĉi tiu drameto, krom la frapanta -simileco de la voĉo, kontraŭis lian supozon, ke tiu viro estas -Roberto Travers, kies morto oficiale certiĝis de la brita konsulo en -Algerio; tamen li alkroĉiĝis al sia unua impulso. Tiu voĉo estis -la voĉo de Roberto Travers. Ĉiuokaze, la penso ne esti kaptinta la -eblon solvi la misteron rilate al lia malapero, kaj forigi la teruran -premsonĝon, kiun tiu malapero kaŭzis al fraŭlino Haverford, -persekutus lin ĝis la fino de lia vivo. Kial do li devus reteni sin -aŭ ĝeniĝi pro mokoj de neinteresatoj, eĉ en la okazo se li ne -atingus tiun viron, aŭ, atinginte lin, sciiĝus, ke li estas tute -malsama persono?</p> - -<p>La staciestro kaj kelkaj ĉirkaŭstarantoj mire kaj scivole rigardis -la altkreskan fremdulon, frapate de lia bela, enpensa vizaĝo. -Leonardo ne rimarkis tion. Li turnis sin al la enirejo, tra kiu en -tiu momento aperis sinjoro Garrat, rapidante, kaj kun ĉagreno sur -sia akra sed bonkora vizaĝo.</p> - -<p>—Pendiĝu la vagaĉadantoj sur la stratoj! Nur kaŭze de ili vi -maltrafis lin.</p> - -<p>Senekscite Leonardo diris:</p> - -<p>—Mi nepre devas sekvi lin. Ĉu vi estas favorato ĉe la staciestro?</p> - -<p>—Hm. Mi "konjektas", ke mi povos eltiri el li tiom da informoj, kiom -la plimulto el la Horeham’anoj.</p> - -<p>—Bone, demandu lin, mi petas, kien vojaĝas tiu trio, kaj kiam mi -povos sekvi ĝin.</p><!-- pagho 175 --> - -<p>Sinjoro Garrat tuj sin turnis al la oficisto, maldika, soldataspekta -viro, kiu ankoraŭ staris sur la jam senhomiĝinta antaŭrelejo, kaj -kiu ŝajne atendis alparolon. Ĉi tiu alproksimiĝis kaj diris kun -kompleza mieno:</p> - -<p>—Bonan vesperon; ĉu mi povas iamaniere servi al vi, sinjoro Garrat?</p> - -<p>—Espereble, sinjoro Norris. Ĉu vi bonŝance scias, aŭ ĉu vi povas -eltrovi, kien vojaĝas la tri sinjoroj, kiuj ĵus elveturis? Unu kun -helgriza, larĝranda ĉapelo, kaj la aliaj kun nigraj, fremdlande -aspektaj ĉapeloj. Jen kara amiko mia, sinjoro Marston,—per mangesto -prezentante Leonardon,—por kiu ĉi tiu informo estas gravegaĵo.</p> - -<p>—Nu, fremdulo,—diris la staciestro, alparolante Leonardon,—tre -verŝajne mi povos meti vin sur la postesignojn de tiu areto. Sed ĝi -estos sufiĉe longa linio, ĉar ili veturas rekte al Meksiko-urbo.</p> - -<p>—Meksiko-urbo!—La sciencisto demande ekrigardis la vizaĝon de -la anglo, sur kiu, tamen, nenia ekmovo montris la efekton de tiuj -vortoj.</p> - -<p>Sinjoro Norris parolis plue:</p> - -<p>—Nu, lasu min diri ĉion, kion mi scias: la sinjoro kun la -helgriza ĉapelo, anglo konjekteble, venis unu tagon en la lasta -semajno—ĵaŭdon je la dua posttagmeze, pro precizeco—por mendi -tri biletojn al Meksiko. Li konsultis min pri elekto de la plej -oportuna vojo, kaj ni zorge komparis la diversajn hortabelarojn -rilate al kosto, daŭro de la vojaĝo, kaj ofteco de vagonarŝanĝoj. -Ĉar la celo de ilia vojaĝo ne estas Meksiko-urbo mem, sed iu -diforlasita vilaĝaĉo apud haltejo ĉe la Interoceana Fervojo, -liaj kunvojaĝantoj konsilis pro malkareco iri laŭ Shreveport kaj -Galveston kaj de tie ŝipe al Vera Cruz. Sed mi konvinkis lin, ke<!-- pagho 176 --> -ili oferus multan komforton pro malgranda monŝparo. Li do elektis -vojaĝi laŭ Austin—San Antonio—Largedo kaj de tie per la Nacia -fervojo de Meksikio.</p> - -<p>—Mi tre dankas vin, sinjoro Norris,—diris Leonardo;—tio ŝajnas al -mi feliĉa cirkonstanco. Nun, sciigu al mi, mi petas, kiam foriros la -unua vagonaro, per kiu mi povos sekvi ilin.</p> - -<p>La staciestro mire ekrigardis la demandanton:</p> - -<p>—Nu, mi konjektas,—li respondis malrapide,—ke vi devos atendi ĝis -morgaŭ vespere je la sama horo. Neniu antaŭa vagonaro alvenigus vin -pli frue. Tamen estos eble konsilinde iri per la 2<sup>33</sup>a por esti -certa trafi la <i lang="en">Pullman</i>-vagonaron en Austin.</p> - -<p>—Do, ili havos antaŭkuron de plenaj dudek kvar horoj,—diris -sinjoro Garrat, ĝentile sed senkuraĝigeme.</p> - -<p>—Negrave;—rediris Leonardo.—En Meksiko troviĝas delegito de la -Universala Esperanto-Asocio. Mi tuj telegrafos al li, kaj ne dubas, -ke li aŭ iu alia samideano renkontos min ĉe mia alveno tie. Ankaŭ -mi esperas, ke iu observos la vagonaron alportantan la trion kaj -penos "ombrumi" ĝin.</p> - -<p>Sinjoro Garrat ekrigardis sian amikon kun miro kaj demandis:—Ĉu vi -do konas tiun Esperanto-delegiton?</p> - -<p>—Ne; mi eĉ ne scias lian nomon. Feliĉe mi kunportas en mia -valizeto la jarlibron de U.E.A., kiu liveras ĉiujn tiajn informojn. -Verŝajne li konas mian nomon, kiu ne estas nekonata en Esperantujo, -sed eĉ sen tio mi estas certa, ke la samideanoj en Meksiko faros -sian eblon por helpi al mi. La ceteron mi devas lasi al la zorgo -de Dio. Ĉi tiu afero havas por mi kaj aliaj ekstreman gravecon. -Nu, sinjoro Garrat, mi rimarkis hodiaŭ ĉe la tagmanĝo, kiam mi -priparolis la profitojn<!-- pagho 177 --> kaj la oportunecon de nia Esperanta movado, -ke vi estas iom skeptika pri ĝi. Mi tiam ne supozetis, ke tiel -baldaŭ poste mi havos okazon elpruvi miajn asertojn.</p> - -<p>La staciestro aŭskultis tiun dialogon kun videbla intereso, frotante -al si la mentonon.—Nu, fremdulo,—li diris,—frapetante la verdan -steleton en la butontruo de Leonardo,—tio decidigis min. Mi komencos -lerni Esperanton. Nevino mia jam de longe penegis per argumentoj kaj -karesoj konvinki min pri la senkompara graveco, belegeco, oportuneco, -kaj mi ne scias kio plu, de Esperanto. Sed tio decidigas la aferon. -Kaj vi ankaŭ, sinjoro Garrat, devos post ne longe konfesi vin -konvinkita; ĉu ne?</p> - -<p>—Nu,—respondis ĉi tiu ridetante,—kvankam mi ne havis antaŭan -prepariĝon per ĉarma, karesema nevino, sinjoro Norris, mi devos -serioze pripensi la studon de tiu mirinda lingvo.</p> - -<p>Leonardo estis tre kontenta pri tiu neatendita varbo kaj donis al -ambaŭ sinjoroj sciigojn pri lernolibroj, aliĝo al nacia asocio, -abonindaj gazetoj ktp. Ricevinte de la komplezema staciestro ĉiujn -necesajn informojn pri la vojaĝo, li kaj sinjoro Garrat reveturis al -la hotelo. Survoje ĉi tiu lasta diris serioze kaj kun dubema tono de -voĉo:</p> - -<p>—Kia entrepreno, sinjoro Marston, kun tiaj dubaj donitaĵoj! Eĉ -malsama nomo.</p> - -<p>—Mi jam tre zorge pesis la "pro-kaj-kontraŭ" en ĉi tiu afero, -kaj kalkulis la ŝancojn: mi devas iri; tro multe dependas de solvo -de terura psika mistero. Sed la ebleco entrepreni ĉi tiun serĉon -dependas de vi.</p> - -<p>—De mi?</p> - -<p>—Jes; mi ne havas kun mi sufiĉe da mono. Mi do devas peti vin -prunti al mi kelke da dolaroj.</p><!-- pagho 178 --> - -<p>—Tre volonte, amiko mia. Kiom vi bezonas?</p> - -<p>—Tricent dolarojn.</p> - -<p>—Pli, se vi volas; kial ne? Mi ja ŝuldas nuntempe al via firmo pli -ol duonon de tiu sumo. Morgaŭ matene ni iros al mia banko, kie usona -aŭ meksikia mono aŭ kreditletero sur banko en Meksiko-urbo estos je -via dispono.</p> - -<p>—Multan dankon. Nun ni esploru, kion mia bona hotelmastro scias pri -tiu sinjoro Hill. Faru al mi la komplezon enveni.</p> - -<p>—Plezure. O’Mulligan estas bonkora irlandano, kiu elbabilos ĉion, -kion li scias. Mi bone konas lin. Jen li estas.</p> - -<p>—Ho!—ekkriis la irlanda amerikano surprizite, elprenante cigaron el -sia buŝo,—mia kara sinjoro, vi maltrafis la lastan vagonaron!</p> - -<p>—Des pli bone por vi, mia kara gastiganto,—respondis Leonardo -afable,—ĉar mi devos resti unu nokton plu sub via gastama tegmento.</p> - -<p>Sinjoro Garrat, doninte la kondukilon al kortisto, diris bonhumore:</p> - -<p>—Se mi ne sentus malinklinon fari al vi malservon, O’Mulligan, -mi insistus, ke sinjoro Marston pasigu la nokton ĉe ni. Li ĉiam -plendas pri senprofitaj tempoj, sinjoro Marston. Sed, rigardu lin, -ĉu tiu ĉi ronda, gajmiena, ĉiam multekostajn cigarojn fumanta -vizaĝo aspektas kiel vizaĝo de viro minacata de bankroto?</p> - -<p>La hotelmastro estis treege kontenta pri la afableco de la fama -sciencisto. Kun petola rideto li eltiris el sia brustpoŝo cigarujon, -malfermis ĝin, kaj proponis al li:</p> - -<p>—Komplezu min, kaj prenu cigaron.</p> - -<p>Ridetante, sinjoro Garrat sin turnis al Leonardo, kaj diris:</p><!-- pagho 179 --> - -<p>—Malkara malavareco, sinjoro Marston; Pat O’Mulligan bone scias, ke -mi ne fumas. Mi bezonas tutan mian cerbopovon por mia laboro, sed mi -sentas fortan inklinon preni kelkajn por mia ĝardenisto.</p> - -<p>—Ne, mia bonkora sinjoro Garrat,—rediris la dika irlandano, -malaperigante la cigarujon en sia vasta poŝo,—vi estus tro saĝa -fari tion. Ĉi tiuj cigaroj estas multe tro fortaj por via maljuna -ĝardenisto.</p> - -<p>—Bone, ĉi tiun fojon mi ne volas prirabi vin. Nun aŭskultu, amiko -mia. Vi povas fari al sinjoro Marston kaj al mi grandan servon.</p> - -<p>—Ho; nenio igus min pli feliĉa, sinjoroj. Ĉu tio rilatas al -sinjoro Hill?</p> - -<p>—Jes,—respondis sinjoro Garrat per kapmovo ekmontrante sur -Leonardon.—Mia amiko estas konvinkita, ke tio ne estas la vera nomo -de tiu sinjoro. Li konas lin, kaj per ĉia kosto devas trovi lin, -ĉar li havas por li treege gravan komunikon.</p> - -<p>Leonardo ridetis pri la subita fervoriĝo de sinjoro Garrat. Ĉi tiu -parolis plue:</p> - -<p>—Malfeliĉe ni ĵus malsukcesis atingi lin je unu ĉevallongo. -Vi povas prezenti al vi la gravegecon de la afero, sciiĝinte, ke -sinjoro Marston decidiĝis sekvi lin ĝis nekonata sovaĝejo en -Meksikio. Ni jam eltrovis, ke tio estas la vojaĝocelo de la trio.</p> - -<p>—Tute prave,—jesigis sinjoro O’Mulligan,—tien ili vojaĝas. Sed -bonvolu veni en la domon, sinjoroj, kaj trinku tason da kafo! Mi tre -volonte sciigos al vi ĉion, kion mi scias. Bedaŭrinde mi scias nur -malmulte pri li.</p> - -<p>Beleta filino de sinjoro O’Mulligan alportis en privatan salonon tri -tasojn da kafo kaj kukaĵojn kaj aranĝis la diversajn objektojn -antaŭ la sinjoroj iom pli malrapide, ol estis necese. Vane peninte -ricevi de Leonardo rideton,<!-- pagho 180 --> ŝi estis elironta, kiam sinjoro Garrat -revokis ŝin.</p> - -<p>—Unu momenton, fraŭlino O’Mulligan,—li diris ŝerce,—zorgu, ke -via patro ne metu la koston de ĉi tiu manĝeto en la kalkulon de -sinjoro Marston. Ni estas invititoj.</p> - -<p>—Bone, sinjoro Garrat,—respondis la knabino, ridante,—mi prizorgos -sinjoron Marston.</p> - -<p>La enpensa vizaĝo de Leonardo ekgajiĝis. Sin turnante al ŝi, li -diris kun afabla kapjeso:</p> - -<p>—Dankon, fraŭlino Mariono, mi fidas al via zorgo. Mi scias, ke vi -ne lasos min esti elrabita.</p> - -<p>Post la eliro de la knabino Leonardo petis la hotelmastron unue -priskribi la eksteraĵon de sinjoro Hill.</p> - -<p>—Nu,—respondis la irlandano dubeme kaj iom heziteme,—mi ne estas -lertulo je priskriboj. En la nuna momento mi tute ne memoras la -koloron de liaj okuloj, ĉu ili estas bluaj aŭ grizaj. Virinoj tiajn -aferojn pli bone rimarkas. Poste mi demandos pri tio la edzinon kaj -Marionon. Lia vizaĝo estas senbarba kun escepto de tre mallongaj -vangbarbetoj. Cetere ĝi estas iom longa kaj, mi pensas, pala. Por -viro de lia aĝo—mi kalkulas lian aĝon ĉirkaŭ kvardek kvin—liaj -dentoj estas rimarkinde bonaj kaj blankaj.—Elblovinte kelkajn -fumnubetojn, li kun mieno de saĝulo parolis plue:—Rilate al lia -sintenado, li certe estas detenema kaj ... kaj distanckonservema—vi -scias, kion mi volas diri—kvankam li ĉiam kondutas kiel ĝentilulo, -ĉiam, kaj ĉiam volontege pagas sian kalkulon, aldonante malavaran -trinkmonon por la servistaro. Ĉar vi devas scii, sinjoroj, ke -sinjoro Hill—aŭ kio ajn estas la nomo, kiun donis al li lia -patrino—jam vizitis nin tri aŭ kvar fojojn. Li ĉiam faris sur -nin impreson, kvazaŭ li estas profunde malgajema. Rilate al rido, -certe, ŝajnas al mi,<!-- pagho 181 --> ke li neniam ridis en la daŭro de sia tuta -vivo. Ankoraŭ unu aferon: li malamas virinojn. Tion mi ne povas -kompreni, ĉar tio ja ne estas eco de ĝentilulo. Kaj la muzikon li -malamegas; Mariono diras, ke li ne havas pli da muziko en sia animo, -ol nia kato; certe malpli ol virkato. Sed li estas granda klerulo, -per mia honoro! Eble granda klereco kaj muzikamo ne harmonias, -sinjoro Garrat? Mi ne scias. Li ĉiam studas kuriozajn librojn kaj -legas multajn strangajn gazetojn. Ho, jen sur la piano troviĝas unu -el tiuj kuriozaj gazetoj postlasita de li. Rigardu.—Li metis antaŭ -la du sinjorojn franclingvan broŝuron de egiptologia asocio kaj -diris plue:—Nu, mi estas malklerulo, sed mi pensas, ke tio estas -kuriozaĵo por studi.</p> - -<p>Leonardo kaj sinjoro Garrat trarigardis la broŝuron, kiu enhavis -raportojn pri freŝdataj esploroj en Egiptujo kaj en Meksikio -kun multaj kliŝaĵoj de egiptaj, aztekaj<a href="#Footnote09" class="fnanchor">[9]</a> kaj toltekaj<a href="#Footnote10" class="fnanchor">[10]</a> -hieroglifoj.</p> - -<p>—Ĉu vi scias,—demandis la amerika sciencisto,—kion faradis -sinjoro Hill dum siaj vizitoj ĉi tie?</p> - -<p>—Legi, legi, skribadi kaj laboradi super strangaj, antikvaj -dokumentoj kaj planoj. Kelkfoje li vizitas doktoron Higgins en -Oakington.</p> - -<p>Ekrigardante Leonardon, sinjoro Garrat diris:</p> - -<p>—Mi supozis tion. Doktoro Higgins estas unuaranga egiptologo.</p> - -<p>O’Mulligan babilis plue:</p> - -<p>—Sed ĉi tiun fojon li ne vizitis lin, ĉar doktoro Higgins kaj lia -tuta familio forestas. Lia domo restos ŝlosita kelkajn semajnojn -plu.</p><!-- pagho 182 --> - -<p>—Tio estas granda domaĝo,—diris sinjoro Garrat,—ĉar mi bone -konas tiun sinjoron.</p> - -<p>—Certe, kaj la sanktuloj benu vin, sinjoro Marston,—diris la -bonkora irlandano,—tio estas malfeliĉaĵo. Nu, malgraŭ ĉio mi -ne povas ne ameti sinjoron Hill; sed, sinjoro Marston, tiujn du -hispanojn mi malfidas. Ili alvenis antaŭ kvin tagoj por atendi ĉi -tie sinjoron Hill. Ili estas suspektemaj, sekretemaj friponoj, kiuj -neniam vidiĝas sen revolveroj en la koksopoŝoj. En la okazo, se vi -iel havos aferojn kun ili, estu singarda, mia kara amiko.</p> - -<p>Leonardo aŭskultis kun streĉita atento kaj forta emocio, kvankam -lia gravmiena vizaĝo tion ne montris. Kelkafoje li iomete ekbalancis -la kapon, kiam detalo de la priskribo ŝajne akordis kun lia memoro -pri sinjoro Travers. Entute li ricevis nur malmultan kuraĝigon. -Nur unu afero iom pli firme kredigis lin, ke, malgraŭ tioma cetera -neverŝajneco, li efektive troviĝas sur la postesignoj de la iama -fianĉo de fraŭlino Haverford. Tio estis la fakto, ke la priparolita -sinjoro Hill diligente sin okupas per egiptologiaj kaj aztekaj -studoj. Leonardo sciis, ke sinjoro Travers antaŭ sia malapero -jam akiris nemalgrandan famon kiel specialisto en antaŭhistoriaj -civilizacioj. Sed eĉ tia efektivaĵo povas ja esti nura kunokazaĵo. -Tamen Leonardo posedis sufiĉe da optimismo kaj riskemo por lasi -sian unuan impulson regi lin kaj persisti en lia intenco sekvi tiun -viron, ĝis li vidos lin vizaĝon kontraŭ vizaĝo. Poste li ekspedis -longan telegramon al sinjoro Fernando Diaz, la U. E. A.-delegito en -Meksiko.</p><!-- pagho 183 --> - - - - -<h2>ĈAPITRO VIII</h2> - - -<p>Tri tagojn poste Leonardo alvenis en la halegon de la <i lang="es">Estación de -Buena Vista</i> en Meksiko. Starante ĉe la sojlo de la kupea pordo, -li trankvile ĉirkaŭrigardis la interpuŝiĝantan, bruan amason -da alvenintoj, bonvenigantoj, pordistoj kaj oficialemaj oficistoj. -Tamen lia koro ekbatis iomete pli rapide. Ĉu iu venis renkonti lin; -kaj kian sciigon li alportos? Jes, jen li ekvidis malgrandan verdan -flagon, flirtantan super la kapoj de la homoj. Tre kontente Leonardo -alpaŝis al la portanto de la Esperantista standardo kaj per mangesto -salutis lin. Tio estis juna sinjoro de eleganta, plaĉa eksteraĵo, -kiu, deprenante sian larĝrandan ĉapelon, alproksimiĝis al la -veninto, kaj kun ĝentila klinsaluto kaj gaja rideto bonvenigis lin:</p> - -<p>—Mi havas la honoron saluti sinjoron Leonardon Marston; ĉu ne? -Malfeliĉe nia U. E. A.-deligito, sinjoro Fernando Diaz, ne estas -hejme, sed lia patrino petis min anstataŭi lin. Mia nomo estas Juan -Céspedes. Jam ni, kelkaj el niaj klubanoj, sukcesplene laboris por -vi.</p> - -<p>—Ho, efektive!—ekparolis Leonardo, kore manpremante la junan -Meksikianon. Vi kaj viaj amikoj estas treege komplezemaj kaj vere -agas laŭ la plej bonaj tradicioj de Esperantujo.</p> - -<p>Kun feliĉa mieno sinjoro Céspedes respondis:</p> - -<p>—Ni estas tre fieraj tiel servi al angla samideano. Mi estas tute -certa,—li diris pli mallaŭte, kun subpremita<!-- pagho 184 --> ekscito,—ke ni jam -trafis la tri virojn, kiujn vi postkuras.</p> - -<p>—Vere?</p> - -<p>—Jes, ili ekloĝis en la hotelo de la <i lang="es">Constitución</i>, tre proksime -al la <i lang="es">Plaza Mayor</i>, en la centro de la urbo. Kaj je malgranda -distanco, ĉe tiu sama placo, ni rezervigis por vi malgrandan, -tamen sufiĉe komfortan ĉambron. La posedanto de la hotelo parolas -Esperanton. En la nuna tempo ĉiuj hoteloj estas ĉiam tute plenaj. -Ĉu tio estas laŭ via plaĉo?</p> - -<p>—Jes, certe, koran dankon!</p> - -<p>La juna Meksikiano nun komencis ĝuste priskribi la eksteraĵojn de -la tri serĉatoj, kiam Leonardo rimarkis, ke du Esperantistoj penas -atingi ilin tra la amaso. Sinjoro Céspedes, sekvante la rigardon de -Leonardo, ankaŭ vidis ilin, kaj interrompis sian priskribon.</p> - -<p>—Ho,—li ekkriis,—jen kelkaj aliaj Esperantistoj, kaj inter ili -doktoro Lopez Cuadra. Volu sekvi min. Ni iru kune en la antaŭkorton. -Estas pli oportune tie.</p> - -<p>Sur la placo antaŭ la stacidomo Leonardo konatiĝis kun aro da -entuziasmaj, bonkoraj Esperantistoj, ĉiuj dezirantaj helpi, ĉiuj -fieraj pruvi la utilecon de Esperanto. Unu el ili jam dungis fiakron, -dum alia fortenis kelkajn trudemajn <i lang="es">cargadores</i>, ĉagrenitajn -pro tio, ke la nobla <i lang="es">caballero</i> volas mem porti sian valizeton. -Ĉiuj sin premis en la fiakron, kaj sinjoro Céspedes senkulpige -klarigis al Leonardo, ke la luprezo estas tiom sama, tute egale, kiom -da pasaĝeroj okupas la <i lang="es">coche de aquiler</i>. Tuj kiam la veturilo -survojiĝis al la <i lang="es">Plaza Mayor</i> aŭ <i lang="es">Plaza de la Constitución</i>, -du sinjoroj proponis al Leonardo samtempe cigaredojn, kaj montris -grandan surprizon, kiam ĉi tiu malakceptis ilin, dirante kun afabla -rideto, ke li ne fumas.</p><!-- pagho 185 --> - -<p>Sinjoro Céspedes kaj doktoro Cuadra enkondukis Leonardon en la -hotelon por prezenti lin al sinjoro Rodriguez, la posedanto. Ĉi -tiu, dika, bonkorvizaĝa viro, sidis en komforta seĝego en la -<i lang="es">patio</i>, la vasta, rave malvarmeta vestiblo de la hotelo, neageme -fumante la neeviteblan cigaredon. Li salutis sian novan gaston ne -nur kun tiu kavalireca afableco, tiom karakteriza por Meksikio, sed -ankaŭ kun nepridubebla koreco. Interŝanĝo de ĝentilaĵoj sekvis, -multevortaj, troigitaj kaj delikate frazitaj unuflanke; dignoplenaj, -trankvilaj aliflanke, sed eldiritaj kun tono de profunda ŝato kaj -dankeco. Doktoro Cuadra diris:</p> - -<p>—Ni Esperantistoj ĉiuj kune laboris por certigi la sukceson de via -admirinda vojaĝo. Ni vere admiregas la noblecon, la kavalirecon -de via entrepreno, sinjoro Marston—riverenco—sed precipe laboris -sinjoro Céspedes—ĝentila klinsaluteto kaj rideto por sinjoro -C.—Tio estas ja treege plaĉa afero por li. Li estas nia <i lang="en">Sherlock -Holmes</i><a href="#Footnote11" class="fnanchor">[11]</a>, kaj nia registaro farus al si grandan servon, dungante -lin je granda salajro. Nu, mi tuj komunikiĝis kun mia amiko, sinjoro -Victoriano, la posedanto de <i lang="es">La Constitución</i>, kaj li promesis al mi -sciigadi sinjoron Rodriguez pri la faroj de sinjoro Hill kaj de liaj -kunvojaĝantoj.</p> - -<p>—Tio estas vere bonega!—diris Leonardo.—Via eksterordinara -komplezemo superas ĉiujn miajn esperojn.</p> - -<p>Decidiĝis, ke Leonardo post refreŝiĝo per bano kaj manĝeto iros -al la hotelo <i lang="es">de la Constitutión</i>, akompanate de sinjoro Rodriguez, -kiu volis preni sur sin la taskon, aranĝi intervidiĝon kun sinjoro -Hill.</p> - -<p>Leonardo eniris sian dormoĉambron kun koro plena de espero kaj -profunda dankeco al Dio pro Lia ĝisnuna<!-- pagho 186 --> mirinda helpo. Laca de la -longa vojaĝo kaj la streĉiĝo de la pensoj dum la lastaj tagoj, li -duonkuŝiĝis sur kanapo apud malfermita fenestro-pordo, kondukanta -al malgranda balkono. La ĉambro estis agrable ombrita per ŝirmilo -el blanka kotono kun verdaj strioj, pendanta super la balkono. Tra -interspaco inter la franĝoj de la ŝirmilo kaj la planko de la -balkono estis videbla arkaĵejo de la fama katedralo, konstruita sur -la loko, kie staris ĝis antaŭ 350 jaroj la grandega <i lang="es">Teocalli</i>, la -antikva templo de la Aztekoj. Dum kelkaj minutoj Leonardo fordonis -sin al revo pri la mirinda historio de la urbo, en kiu li nun sin -trovis, kaj pri la stranga civilizacio ekzistinta en tiu lando, -neniu scias kiom da centjaroj antaŭ la alveno de la hispanaj -<i lang="es">conquistadores</i>. Sed la deziro renkonti sinjoron "Hill" igis lin -forskui lacecon kaj revemon kaj rapidi pri la preparaj farotaĵoj.</p> - -<p>Malpli ol horon poste, Leonardo sidis sola en ombra angulo de vasta -balkono, formanta parton de la manĝejo. Li jam finis la manĝeton -kaj, kunfaldante sian buŝtukon, volis leviĝi por sciigi al sinjoro -Rodriguez sian pretecon, iri kun li al la hotelo de la Constitución, -kiam ĉi tiu ekscitite enkuris en la ĉambron. Lia ronda, bonkora -vizaĝo montris ĉagrenon. Eklevante iom dramece la manojn, li kriis:</p> - -<p>—Ne rapidu, via moŝto; ne rapidu! Ho ve! ne estas bezono por -rapido. Mia amiko Don Victoriano ĵus sciigis min telefone, ke -sinjoro Hill eliris. Li iras viziti Don Pedro Garcia, la direktoron -de nia muzeo, kaj ne revenos ĝis tre malfrue. Tion mi treege -bedaŭras, señor, ĉar vi nun devos pacienci ĝis morgaŭ matene. -Ĉu mi intertempe povas iel servi al vi?</p> - -<p>Leonardo leviĝis kaj respondis trankvile:</p><!-- pagho 187 --> - -<p>—Ne, sinjoro Rodriguez; koran dankon. Mi jam ŝuldas al vi...</p> - -<p>—Mi tre petas vin, señor Marstón, ne parolu pri ŝuldo, kiam mi -estas treege fiera pro la honoro servi al noblulo kaj eminentulo, -kiel vi.</p> - -<p>Plaĉa rideto vidiĝis sur la serioza vizaĝo de Leonardo. Li jam -kutimiĝis al la floreca kaj flatema parolmaniero de la bonkoraj -Meksikianoj.</p> - -<p>—Nu, amiko mia,—li diris,—mi do devas lasi paciencon regi mian -animon ĝis morgaŭ. Intertempe troviĝas en via bela urbo multaj -vidindaĵoj, kiuj helpos al mi agrable pasigi la reston de la tago.</p> - -<p>—Bedaŭrinde, via moŝto,—diris la hotelmastro,—dum la nuna -malkvieta tempo multaj publikaj konstruaĵoj de nia belega urbo -ne estas viziteblaj, sed kelkajn vi nepre devas vidi. Ni estas -tre fieraj pri nia ĉefurbo. Ĉu mi povas havi la honoron, via -moŝto, konduki vin al kelkaj interesaĵoj ĝis la vespermanĝo? -Tre verŝajne doktoro Cuadra, Don Fernando Diaz kaj kelkaj aliaj -Esperantistoj venos post la vespermanĝo, por sciiĝi, kiel prosperis -al vi trovi vian honorindan amikon. Dezirego vin servi kaj sukcesigi -vian entreprenon, kaj eble—li aldiris ridetante—scivolemo, ne lasos -ilin resti for.</p> - -<p>Leonardo volonte akceptis la bonkore faritan proponon de la servema -hotelposedanto, kaj pasigis kun li du tre agrablajn kaj instruajn -horojn.</p> - -<p>Sinjoro Rodriguez estis prava. Dum la vespero alvenis du-tri-kvarope -preskaŭ la tuta anaro de la Esperantista klubo de Meksiko; ĉiuj -ceremonie klinsalutante kaj dirante belfrazan ĝentilaĵon. Iom post -noktomezo ili ĉiuj kune adiaŭis Leonardon, same ceremonie kaj kun -similaj graciaj paroletoj. Tiu longa vizito kaj la neceso daŭre, per -vigla interparolo amuzi aron da spritaj kaj<!-- pagho 188 --> babilemaj vizitantoj, -tre streĉis la fortojn de Leonardo, kiu jam sentis sin lacega. Sed -la sincera dankeco, kiun li sentis pro ilia kortuŝa servemo, kaj lia -natura ĝentileco malpermesis al li montri, ke la vizito estas por li -tre maloportuna.</p> - -<p>Ĉu pro trolaceco, ĉu pro sufokeco de la nokta aero, aŭ la laŭta -duonhora sonorado de la katedrala horloĝego, ĉu pro ĉiuj ĉi tiuj -kaŭzoj kune, Leonardo sendorme ĵetiĝadis en la lito en la daŭro -de kelkaj horoj. Fine, kiam la suno jam komencis heligi lian ĉambron -li endormiĝis. Je la duono post la oka horo brua frapado ĉe la -pordo subite vekis lin.</p> - -<p>—Ĉu via moŝto baldaŭ finos sin vesti?—eksonis la ekscitita voĉo -de sinjoro Rodriguez.</p> - -<p>—Ne, kial?—respondis Leonardo, frotinte al si la okulojn, kaj nur -iom post iom konsciante, kie li sin trovas.</p> - -<p>—Mi ĵus ricevis telefonan komunikon de Don Victoriano, ke sinjoro -Hill kaj liaj kunuloj tuj forveturos. Ili estas en la nuna momento -survoje al la stacio <em class="gesperrt">Lázaro</em>.</p> - -<p>Leonardo neniam antaŭe elsaltis el la lito kaj sin vestis -tiel rapidege. Malsuprenirante la ŝtuparon li renkontis la -hotelmastron kurantan ekscitite el sia oficejo. Post la kutima -matensaluto:—<i lang="es">¿Como ha pasado usted la noche?</i>—li kriis, ne -atendante respondon al sia demando,—Ho ve! via moŝto, la Fataloj -kruele malfavoras vin. Ambaŭ miaj kaleŝoj okaze estas for, kaj en -la nuna momento eĉ unu fiakro ne estas havebla sur la placo. Mi ĵus -traserĉis la fervojan horaron kaj trovis, ke neeble estas kuratingi -la stacidomon antaŭ la forveturo de la vagonaro je la naŭa kaj -kvin. Tio estas malbenita afero.</p><!-- pagho 189 --> - -<p>—Ne ĉagreniĝu, mia bona sinjoro Rodriguez,—diris Leonardo.—Ĉu -Don Victoriano scias, kien veturas nia trio?</p> - -<p>—Bedaŭrinde ne. Mi demandis lin.</p> - -<p>—Eble ni povos sciiĝi de la staciestro aŭ la biletisto?</p> - -<p>—Tre verŝajne de la staciestro, kiun mi bone konas.</p> - -<p>Post rapide prenita matenmanĝo ambaŭ iris al la <i lang="es">Estación de San -Lázaro</i>, la finstacio de <i lang="es">Ferrocarril Interoceanico</i>. La staciestro -volonte informis ilin, ke sinjoro, sendube fremdulo, aĉetis tri -biletojn al <i lang="es">Tepetlaxtoc</i>, tre malgrava stacio en direkto al <i lang="es">Vera -Cruz</i>, kiun li montris sur fervoja landkarto.</p> - -<p>—Tepetlaxtoc!—ekkriis sinjoro Rodriguez,—en tian kotkavaĵon! Kion -ajn ili povas serĉi tie? Ekzistas en tiu regiono, kiom mi scias, -neniaj esplorindaj aztekaĵoj.</p> - -<p>—Kiam elveturos la proksima vagonaro al tiu loko,—demandis -Leonardo,—mi devas sekvi ilin.</p> - -<p>—Vere?</p> - -<p>Responde al demando de la hotelmastro, la staciestro sciigis -Leonardon, ke li devas atendi ĝis la dua posttagmeze.</p> - -<p>—Dankon,—diris ĉi tiu,—tio ebligas min fari kelkajn preparojn.</p> - -<p>Subite sinjoro Rodriguez, reirinte al la landkarto, ekkriis:</p> - -<p>—Ho, sinjoro Marston, se mi ne forte eraras, nia amiko doktoro -Cuadra venas el distrikto ne tre malproksima de tiu dioforlasita -loko. Eble li povos multe helpi al vi per la kono de sia naskiĝa -regiono. Ni iru senprokraste al lia domo.</p> - -<p>Doktoro Cuadra, armea kuracisto, servanta tiutempe en milithospitalo, -ĵus revenis hejmen por manĝeto<!-- pagho 190 --> post frumatena deĵoro. Li kaj -lia juna edzino akceptis la du sinjorojn kun kora ĝentileco kaj -aŭskultis kun granda bedaŭro kaj vigla intereso la rakonton pri la -irado de la aferoj.</p> - -<p>—Kia domaĝo,—ekkriis doktoro Cuadra,—ke mi ne povas akompani vin, -kara sinjoro Marston! <i lang="es">Caramba!</i> Nenio, mi certigas vian moŝton, -farus al mi pli grandan plezuron, ol ĉasi kune kun vi vian interesan -kaptotaĵon sur la sovaĝejoj de mia naskiĝa ebenaĵo. Ĝuste tio, -kion mi deziregus! Sed, se mi persone ne povas helpi al vi, sendube -miaj amikoj povos. Pardonu; momenton.</p> - -<p>Li iris al sia skribtablo kaj post nemultaj minutoj revenis, tenante -en la mano du leterojn.</p> - -<p>—Jen du prezentleteroj,—li diris,—kun fervoraj petoj al la -adresitoj, proponi al vi ĉian eblan helpon. Tiu ĉi letero estas -por mia patro, kies <i lang="es">hacienda</i> troviĝas en la malproksimeco de -unutaga vojaĝo de Tepetlaxtoc. Kun li loĝas nevino lia, laŭnome -Lucia Cuadra, kiun li, vidvo jam de multaj jaroj, tiom amas, kiom -dorlotema patro iam amis sian propran filinon. Ŝi estas izola, tamen -tre fluparola kaj entuziasma Esperantistino, kiu kun granda ĝojo -bonvenigos okazon interparoli kun eminenta Eŭropa samideano.</p> - -<p>Leonardo ridetante montris per kapklino ŝaton pri la komplimento kaj -diris:</p> - -<p>—Mi antaŭrigardas kun granda plezuro la honoron konatiĝi kun -sinjoro via patro, doktoro Cuadra, kaj kun via entuziasma kuzino.</p> - -<p>—La knabino duonfreneziĝos pro ĝojo, eĉ se ŝi ne montros ĝin. -La dua letero estas adresita al Don Miguel de Lazoda kaj lia filino -Maria. Ili estas <i lang="es">Indios fideles</i>, devenantoj de la gento <i lang="es">Marjas</i>, -la plej inteligenta gento de la <i>Aztekoj</i>. Ili pretendas rektan -devenon<!-- pagho 191 --> de reĝa kaj ĉefpastra familio. En ĉia okazo ili estas -tre estimindaj kaj interesaj homoj, alte super la nivelo de vulgaraj -<i lang="es">Indios</i>. Don Miguel estas <i lang="es">cacique</i> de la distrikto kaj grava -bienhavanto. Lia <i lang="es">hacienda</i> troviĝas pli malproksime de la fervojo, -pli alte sur la granda plataĵo. Mi povas certigi al vi, ke vi trovos -tie same bonkoran akcepton kaj sindonan helpon. Don Miguel, kaj -sendube ankaŭ Maria, faros por vi sian eblon, ne nur pro la honoro -kaj plezuro esti komplezaj al vi, sed ne malpli pro dankeco al mi. -Mia plej granda profesia triumfo estis kaptado de Maria el la faŭko -de l’ morto—tre interesa okazo de intestofebro. Mi pasigis ellacigan -semajnon en ilia domo, batalante tage kaj nokte kontraŭ tiu kruela -malsano. Fine mi venkis, kaj la ĝojo kaj la dankemeco de la patro -estis senlimaj. Cetere, Maria kaj mia kuzino Lucia estas intimaj -amikinoj, malgraŭ la granda malsameco de iliaj sociaj statoj.</p> - -<p>Leonardo jam vivece prezentis al si viziton al tiuj interesaj homoj. -Varme li diris:</p> - -<p>—Via kortuŝa sindonemo, karaj amikoj, kaj ĉi tiuj feliĉaj -cirkonstancoj antaŭsignas por mi prosperon. Mi ne dubas, ke fine -mi vidos vizaĝon kontraŭ vizaĝo mian konaton, kiu donas al si la -nomon "Hill". Certe, sen via afabla helpo mia ĉasado estus tute -senrezultata.</p> - -<p>Dum manĝeto, al kiu sinjorino Cuadra invitis la du vizitantojn, -doktoro Cuadra diris:</p> - -<p>—Ĉar mi ne povas akompani vin, via moŝto, vi nepre devos dungi -taŭgan <i lang="es">mozo’n</i> aŭ indianan serviston.</p> - -<p>—Kompreneble,—respondis Leonardo, la unuan fojon klare konsciante, -ke en tia sovaĝa regiono li ne povos vojaĝi sen gvidisto.</p> - -<p>—Diru, sinjoro Rodriguez,—demandis la kuracisto,—ĉu vi ne -opinias, ke via kortisto José estos la plej<!-- pagho 192 --> taŭga <i lang="es">mozo</i>, kiun ni -povus trovi por nia honorata vizitanto?</p> - -<p>Ĝis nun sinjoro Rodriguez parolis tre malmulte. Antaŭ siaj -hotelgastoj li estis senĝena kaj babilema, ĉiam preta kun oportunaj -"elprovizaj" frazoj, sed kiel gasto mem ĉe tre konata societulino, -al kiu li prezentiĝis nur antaŭ kelkaj minutoj, li iom perdis siajn -vivecon kaj multvortecon.</p> - -<p>—Via moŝto estas prava,—li respondis vigle,—kaj mi jam pripensis -tion. José treege fieros pri tia honoro. Esti gvidanto por <i lang="es">el -noble Inglese</i> estos la plej memorinda epizodo de lia vivo. La sola -bedaŭrindaĵo estos,—sinjoro Rodriguez aldiris ridante,—ke José -fariĝos ankoraŭ pli malmodesta, ol li jam estas. Pasinte kelke -da jaroj trans la landlimo en Usono, li sufiĉe scias la anglan -lingvon. Cetere, malgraŭ ke li estas mestizo kun nur malmultaj -gutoj da hispana sango, li certe estas vigla kaj sufiĉe sprita. -José estas sendube honesta kaj fidela <i lang="es">mozo</i>, via moŝto,—li -diris al Leonardo,—sed homo, al kiu oni devas okaze memorigi sian -devenstaton.</p> - -<p>La doktoredzino, impona, gracia virino, kaj, malsimile al sia sincera -edzo, fiera kaj sindetenema, proponis al Leonardo jenan konsilon:</p> - -<p>—Kompreneble, mi ne konas persone tiun modelan mozon José, -señor,—ŝi diris kun iomete malestima manieraĵo,—sed laŭ mia -opinio oni ne povas esti tro severa, eĉ senindulga al tiuj <i lang="es">Indios</i>, -precipe se ili fieras pri kelke da gutoj da blankula sango. Estas -tute malutile montri al ili kian ajn familiarecon. Pli bone prosperas -sen tio.</p> - -<p>Leonardo aŭskultis ĝentile kaj dankis afable al sinjorino Cuadra -pro ŝia konsilo, sed en la pensoj li decidis agi laŭ siaj propraj -principoj.</p><!-- pagho 193 --> - -<p>—Sed, doktoro Cuadra,—diris la hotelmastro humile,—kiom mi scias, -en tiu parto de la plataĵo ekzistas neniaj antikvaj ruinoj; ĉu ne -vere?</p> - -<p>—Ne multaj, señor,—respondis la kuracisto;—sed apud la <i lang="es">hacienda</i> -de mia amiko Don Miguel troviĝas monaĥejo de Anselm’anoj kaj, -interne de la muroj de ilia vasta posedaĵo, staras tre antikva -templo, unu el la plej antikvaj kaj belaj, mi supozas, en Meksikio. -La monaĥoj estas ĉiuj—aŭ preskaŭ ĉiuj—<i lang="es">Indios</i> kaj iom mistere -sekretemaj. Oni do ne scias multe pri ili kaj pri la antikvaĵoj -apartenantaj al ili. Krom tio, la ridinde superstiĉaj <i lang="es">peones</i> en -tiu regiono ĉiam parolas pri grandaj enterigitaj trezoroj—cetere -tre amata temo por interparolo inter peonoj—kaj antikvaj kavernoj, -plenaj de antaŭhistoriaj kranioj kaj ostoj kaj ŝtonaj iloj; sed -la esploradoj de antikvaĵistoj kaj trezoroĉasistoj ĝis nun estis -vanaj; eble pro la sekretemo de la Anselm’anoj kaj tial, ke la peonoj -estas tre malinklinaj helpi al la esploristoj. Laŭ ilia superstiĉa -kredo enterigitaj trezoroj el antikvaj tempoj estas ĉiam gardataj -de spiritoj; jen bonaj, jen malbonaj. En ĉiu okazo malfeliĉo -nepre kaptos tiujn, kiuj sin enmiksas en ilin. Peonoj certigus al -vi, ke tre proksime de kaŝita trezoro oni povas vidi nokte sur la -plataĵo misteran lumon flugpendantan super ĝi, precipe kiam la -aero estas malseka kaj nebula. Tiun lumon ili nomas <i lang="es">relación</i>. -Neniu peono kuraĝus alproksimiĝi al tia loko. Tio estas aŭ malbona -spirito, kiu volas gvidi la homojn al la trezoro por pereigi ilin, -aŭ bona spirito, kiu volas averti ilin. <i lang="es">Indios bravos</i>, t. e. la -nekulturitaj landidoj, rakontus al vi fantomrakontojn pri spiritoj de -la "Reĝo de la Mallumo", kiu estas en ilia superstiĉoriĉa mondo -senduba realaĵo.</p> - -<p>Aĉetinte kelkajn necesaĵojn por la vojaĝo, tiajn, kiaj<!-- pagho 194 --> <i lang="es">serapes</i> -aŭ dikaj lanaj kovriloj, <i lang="es">sombrero</i> el panama pajlo, dorsosakoj -ktp. sinjoro Rodriguez kaj Leonardo serĉis José’on. Tiu ĉi tuj -kun ĝoja vigleco pretiĝis ekforvojaĝi kun la <i lang="es">noble Inglese</i>. La -hotelmastro, parolante aparte kun sia servisto, kredigis lin, ke -sinjoro Marston ne estas ordinara persono, sed tre eminenta angla -nobelo kun treege grava misio de potenca societo, kaj admonis lin -konduti antaŭ li kun profunda respekto. José respondis kun alpreno -de grava mieno, kiu tre amuzis lian mastron:</p> - -<p>—Mi ekkonas nobelon, precipe anglan nobelon, ĉe la unua rigardo, -señor, kaj mi bone scias, kiom da honoro kaj respektego decas al li.</p> - -<p>José estis viro havanta la aĝon de ĉirkaŭ kvardek jaroj, de iom -pli ol meza kresko kun nedika sed fortmuskola staturo. Lia preskaŭ -kuprobruna vizaĝo montris bonkorecon kaj honestecon, sed ne malpli -viglecon kaj denaskan sagacecon. Li tuj plaĉis al Leonardo, kiu -diris al li kelkajn afablajn vortojn. Pretiĝinte por la vojaĝo kun -dika dorsosako, bastono kaj pafilo, José rigardis la altkreskan, -belforman figuron kaj la virecan, seriozan vizaĝon de la anglo kun -malkaŝa admiro kaj sincera humileco. Deprenante sian larĝrandan, -altapintan ĉapelon, li diris:</p> - -<p>—Via nobela moŝto, mi estas preta kaj atendas viajn ordonojn.</p> - -<hr class="short" /> - -<p>Post kvinhora malrapida vojaĝo Leonardo kaj lia servanto alvenis ĉe -la stacio Tepetlaxtoc. Kvankam multaj seriozaj pensoj okupis la kapon -de Leonardo dum la veturo, li tamen tre ĝuis la belegajn vidaĵojn, -kiujn ili preterpasis. La traveturita lando, en la daŭro de la unuaj -tri aŭ kvar horoj, estis tre interesa kun multaj<!-- pagho 195 --> vidindaj preĝejoj -kaj <i lang="es">haciendoj</i>. Kelkfoje, en la malproksimeco, li ekvidis imponajn -ruinojn de tiuj grandiozaj temploj kaj majestaj piramidoj, pri kiuj -li ofte legis en vojaĝlibroj kaj gazetoj. Kiam, iom post iom, la -vagonaro atingis pli altajn regionojn, la aspekto de la kamparo -ŝanĝiĝis: tropika vegetaĵaro cedis lokon al mezazonaj kreskaĵoj, -ĝis fine la fervojo trapasis pinarbarojn kaj sovaĝaspektajn, -sekajn regionojn kun duonkreskaj arbetaĵoj. La humilan stacidomon -ĉirkaŭis aro da mizeraj dometoj, kiuj ne povis pretendi la nomon -vilaĝo, kaj, pli malproksime, dezerto. Leonardo ordonis al José -fari demandojn ĉe la staciestro pri la serĉata trio kaj sciiĝis, -ke ĝi alvenis per la antaŭa vagonaro kaj tuj foriris en direkto al -vilaĝo nomata <i lang="es">Calpan</i>. Tiu vilaĝo kuŝis, laŭ plua informo, ĉe -la vojo al la <i lang="es">hacienda</i> de sinjoro Cuadra. Leonardo ĝoje bonvenigis -tiun sciigon.</p> - -<p>Post longa, laciga marŝo tra preskaŭ senhoma regiono ili -alproksimiĝis al <i lang="es">Calpan</i>, kiam la suno jam malleviĝis al la -horizonto. Ilian alvenon anoncis bojegado de legio da hundoj, kiuj -venigis la tutan loĝantaron sur la straton, aŭ pli ĝuste sur -la senforman interspacon, kiu servis kiel komuna forĵetaĵejo, -infanludejo kaj trapasejo. Neniam antaŭe Leonardo vidis tian aron -da mizeregaj, malpuraj domaĉoj kaj tian specaĵaron da kompatindaj, -malgajaj mizeruloj, kun maldikaj, melankoliaj vizaĝoj. Li antaŭe -esperis trovi en tiu vilaĝo ian ripozejon, kiom ajn humilan, kaj -iajn refreŝigaĵojn, sed la nura vido de la eksteraĵo de la -<i lang="es">jacal</i>’oj aŭ budoj, mallerte kunmetitaj el branĉplektaĵoj kaj -argilo, kaj la malpura aspekto de la vilaĝanoj forprenis de li -ĉian deziron fari uzon el la gastamo de la sendube bonkoraj homoj. -Prefere li volus pasigi la nokton en ia ŝirmejo aŭ sub la ĉielo. -Kiam li proponis tion al José, ĉi tiu tre volonte konsentis, eble -por montri<!-- pagho 196 --> sian superecon super nuraj <i lang="es">Indios bravos</i>, aŭ eble -pro kontenteco pri la afableco de la eminenta anglo, kiu "proponis" -anstataŭ "ordoni". Sciiĝinte de la vilaĝestro, ke tri sinjoroj -de fremdlanda aspekto trapasis la lokon antaŭ kelkaj horoj, ili -daŭrigis sian vojiron en la direkto al la bieno de sinjoro Cuadra. -Leonardo ne povis aĉeti en la vilaĝo eĉ unu mulon. Tio precipe -ĉagrenis la mozon, kiu pensis, ke alveni al granda <i lang="es">hacienda</i> -piedire tre malaltigos la indon de la <i lang="es">noble Inglese</i>.</p> - -<p>Kelkaj "strangaĵoj" de Leonardo tre mirigis José’on: Lia portempa -sinjoro insistis porti parton de la ŝarĝo, nome, sian malgrandan -valizon kaj sian "Thermos"-botelon; li ne fumis; li neniam blasfemis, -kaj li volonte permesis al nura <i lang="es">mozo</i> instrui lin pri multaj -tiulandaj aferoj.</p> - -<p>Leonardo aŭskultis kun intereso kaj plezuro la babiladon de sia -gvidanto. Jam ĉe la komenco de la vojaĝo José informis lin, ke, -pasiginte preskaŭ kvin jarojn en Usono, li tute liberiĝis el la -ridinda superstiĉo, reganta la malklerajn peonojn. Ne longe post tiu -fanfarono li subite malligis kaj demetis sian portaĵon kaj kuris -centkelke da paŝoj sur la supron de altaĵeto. Tie li levis falintan -krucon kaj firmigis ĝin en ĝia kruda ingo.</p> - -<p>—Kial vi faris tion, José?—demandis Leonardo.</p> - -<p>—Ni ĉiam faras tion, señor. Levo de falinta sankta kruco nepre -donas dum kelka tempo liberecon de malfeliĉo kaj certigas prosperon -de entrepreno. Atendu, ĉu tio ne efektiviĝos. Nenio pli bonŝanca -povus okazi, señor.</p> - -<p>—Ho, José,—diris Leonardo ridetante,—vi kredigis al mi, ke vi -tute liberiĝis el superstiĉo!</p> - -<p>La <i lang="es">Indio</i> rigardis la fremdulon kun miro.</p> - -<p>—Tio ne estas superstiĉo, señor,—li respondis.<!-- pagho 197 -->—Se via moŝto -aŭskultus interparolon inter aro da <i lang="es">Indios bravos</i> dum vintra -vespero, vi eltrovus, kio estas superstiĉo.</p> - -<p>La sunglobo alproksimiĝis al la horizonto kaj ĵetis ĉiam -plilongiĝantajn, groteskajn ombrojn de la du kunvojirantoj sur -la vojon antaŭ ili. De tempo al tempo José ekhaltis kaj esplore -ĉirkaŭrigardis. La tero nun fariĝis malebena kaj roka, prezentanta -ĉi tie kaj tie oportunan lokon por nokta ŝirmejo. Demetinte -siajn pakaĵojn, li rapide kolektis kelke da branĉaĵoj kaj lerte -konstruis sub superpendanta ŝtonego sufiĉe komfortan dormejon -por Leonardo. Dume ĉi tiu sidis sur altaĵeto, sorĉate de vido -de treege bela, kolororiĉa sun-malleviĝo. Apenaŭ José pretigis -simplan vespermanĝon sur oportuna plata ŝtono por "lia barona -moŝto", kaj por si mem je deca distanco, kiam mallumeco survenis kun -rapideco, kiu surprizis Leonardon. Samtempe la temperaturo de la ĝis -tiam agrable varma aero tiom malleviĝis en la daŭro de nur kelke da -minutoj, ke Leonardo volonte sekvis la ekzemplon de sia <i lang="es">mozo</i> kaj -envolvis sin en unu el la aĉetitaj <i lang="es">serap</i>’oj.</p> - -<p>Subite longa, malgaja blekado aŭdiĝis, komence unuopa, poste ĥora.</p> - -<p>—Aŭskultu, José: Kio estas tiu plenda kriado?</p> - -<p>—<i lang="es">Coyotes</i><a href="#Footnote12" class="fnanchor">[12]</a>, señor, <i lang="es">coyotes</i>, kriantaj al la ĉielo por pluvo.</p> - -<p>Post la vespermanĝo Leonardo suriris la altaĵon, de kie li -estis ĝuinta la sunsubiron. La ĉielo nun estis stelbrila, kaj -mirinde luma, arĝenta duonluno vidiĝis super aro da nigraj -pinoj, ĵetante sorĉan belecon sur la pejzaĝon. Majesta silento -regis kaj preskaŭ mistera<!-- pagho 198 --> trankvilo. Ĉio estis impona vasteco, -senlimeco. Kiel mistera, li sentis, estas la profundo de senlima -spaco, kaj kiel mireginda la senerara irado de la nenombreblaj -legioj da steloj, ĉiuj ligitaj, unu al la alia, per la sama, -mistera pezoforto; ĉiuj kune formantaj unu grandan, komplikan, -tamen harmonian tutaĵon.—Forprenu,—Leonardo diris al si en la -pensoj,—unu el tiuj briletantaj eroj, kaj la tuta vasta kunmetaĵo -disfalos. Kia intelektego estas necesa por ellabori kaj konservi tiun -meĥanikaĵaron!</p> - -<div class="verse"> -<div class="stanza"> -<span class="i0">"Kio estas homo, ke Vi lin memoras?</span><br /> -<span class="i0">Kio estas homido, ke Vi lin atentas?"</span></div> -</div> - -<p>Kun profunda adoro li primeditis sian okazoplenan vivon kaj antaŭen -rigardis kun trankvila konfido en la estontecon, kiu estas ja sub la -kontrolo de la reganto de la steloj.</p> - -<p>José rigardis dum kelka tempo kun admiro kaj respektego la -enpensan, senmovan figuron de la anglo. Poste li iris senbrue -sur la piedfingroj al la ripozejo, kiun li preparis por si, kaj -ĉirkaŭvolvis sin per du varmaj <i lang="es">serapoj</i>. Pie farinte signon de l’ -kruco sur la brusto, li profunde endormiĝis.</p> - -<p>La sekvintan tagon, je la sesa horo vespere, la du viroj -alproksimiĝis al preskaŭ bonaspekta vilaĝo, almenaŭ frapante -malsimila al la vilaĝaĉo, kiun ili trapasis la antaŭan vesperon. -Ĉe la fino de la vilaĝo bela aleo da fagoj kondukis ilin al pordego -de bonhaveca <i lang="es">hacienda</i>, ĉirkaŭita de altaj blankigitaj muroj. -Ili eniris vastan korton, ĉe kies kontraŭa fino staris granda, -blanka, unuetaĝa domo. En tiu momento du viroj trapasis la korton, -kondukante kvar mulojn, unu el kiuj portis cervon kaj kelke da -birdoj, supozeble la rezultato de tiutaga ĉasado. Leonardo donis al -José la leteron de doktoro<!-- pagho 199 --> Cuadra, adresita al ĉi ties patro, kun -ordono enmanigi ĝin per la helpo de tiuj viroj al la <i lang="es">hacendado</i>, -kaj malrapide iris en direkto al arkaĵa enirejo, tra kiu li ekvidis -folioriĉan, multekolonan placon. Nemultajn minutojn poste aperis en -ĉi tiu enirejo noblaspekta blankharulo sekvate de juna virino. Li -alpaŝis kun dignoplena mieno kaj, deprenante sian grandan, orŝnure -ornamitan <i lang="es">sombreron</i>, alparolis Leonardon hispane kun natura -gracieco:</p> - -<p>—Koregan bonvenon, <i lang="es">caballero</i>; mi ŝatas, kiel maloftan honoron -kaj neordinaran plezuron, la okazon akcepti vin. Amiko de mia filo, -prezentata kun tiel elokventa laŭdo, estas centoble bonvena. -Señor,—li aldiris kun drameca svingo de la sombrero,—nia -<i lang="es">hacienda</i> estas je via dispono.</p> - -<p>La sinjorino, redoninte saluton de la veninto, tradukis Esperanten -la parolon de la sinjoro laŭvorte kun rimarkinda flueco. Ŝi estis -bela knabino, havanta la aĝon de ĉirkaŭ dudek tri jaroj. Ŝia -sanoplena, sunbrunigita vizaĝo kaj ŝia beltalia, fortika figuro -supozigis ageman vivadon en libera aero. Tion plue montris pafilo, -pendanta per rimeno de ŝia ŝultro, mallonga jupo kaj altaj, -dikaplandaj botoj. Brilaj, nigraj okuloj kaj riĉaj, nigraj haroj -kune kun malkaŝa, sentima rigardo, donis al ŝi imponan aspekton. -Kun ĉarma rideto ŝi aldiris:</p> - -<p>—Kaj al la bonvenigo de la onklo, mi volas aldoni, ke estas por mi -aparta ĝojo persone konatiĝi kun vi. Laŭfame mi ja jam konas vin. -Ho ve! Nur tre malofte mi havas okazon paroli Esperante, kaj mi tiom -amas nian karan lingvon!</p> - -<p>Kvankam Leonardo kaj la nevino de sinjoro Cuadra jam sentis sin -preskaŭ amikoj, la maljuna <i lang="es">hacendado</i> pensis, ke estas necese -ceremonie interkonatigi ilin. Ambaŭ ridetante riverencis.</p><!-- pagho 200 --> - -<p>Ili trapasis la kolonejon kaj eniris la domon. Tie Leonardo -prezentiĝis al mezaĝa sinjorino, tre ĝentile kaj ĝoje, sed iom -malpli ceremonie. Tio estis Donna Lucia Castaños, domestrino aŭ -<i lang="es">duenna</i> de la juna sinjorino, aŭ kunulino-amikino de ambaŭ. -Almenaŭ ŝi mastrumis ĉe la vespermanĝo, tamen ne multe -partoprenante en la interparolo. La maljuna sinjoro parolis hispane -kun grandaj viveco kaj multevorteco, kvazaŭ lia gasto plene -komprenas lin. Nur kelkafoje, memorante lian nescion de la hispana -lingvo, li haltis momenton por doni okazon al sia nevino traduki lian -parolon Esperanten.</p> - -<p>—Per la letero de mia filo mi sciiĝas, señor,—diris la bienulo, -iom gravmaniere,—ke la sola celo de via longa vojaĝo estas renkonti -unu sinjoron Hill, usonanon. Se mi ne eraras, mi aŭdis amikon mian, -Don Miguel de Lozada, paroli pri tiu sinjoro, kiu estas, oni diras, -fama sciencisto kaj antikvaĵisto. Ĉu ne vere, karulino?—sin -turnante al sia nevino.</p> - -<p>—Jes, onklo, li tre interesiĝas pri la antikva historio de nia -lando. Maria asertas, ke li konas ĝin pli bone, ol la profesoroj de -nia propra universitato.</p> - -<p>—Tio estas por mi kuraĝiga sciigo,—diris Leonardo,—ĉar sinjoro -via filo, via moŝto, kies afablecon kaj komplezemecon mi ne povas -sufiĉe laŭdi, donis al mi prezentleteron al tiu sama sinjoro, kaj -mi intencas viziti lin morgaŭ matene.</p> - -<p>—Ho, vere?—ekkriis fraŭlino Cuadra kun ĝoja ekbrileto en siaj -nigraj okuloj. Kara onklo,—ŝi diris plue, karesante manon de la -blankharulo,—ni jam de multaj semajnoj ne vizitis niajn amikojn -en <i lang="es">Tulanatlan</i> kaj post ne longe <i lang="es">la estación de las aguas</i><a href="#Footnote13" class="fnanchor">[13]</a> -komenciĝos.<!-- pagho 201 --> Ĉu ni ambaŭ akompanu sinjoron Marston? Mi ŝuldas -viziton al Maria jam de longe.</p> - -<p>La maljuna sinjoro malrapide elblovis vicon da fumringetoj kaj -rigardis enpensiĝe la plafonon.</p> - -<p>—Plue, onklo,—aldiris la juna virino vive,—mi povos pli konvene -servi kiel interpretisto, ol José, la <i lang="es">mozo</i> de sinjoro Marston. Ĉu -ne?</p> - -<p>—Nu, Lucinjo,—respondis la onklo,—volonte mi konsentas. Malfeliĉe -mi nepre devos ree esti ĉi tie postmorgaŭ por akcepti la du -bovospertulojn, kiuj venos de Vera Cruz, kaj konsulti ilin. Estos -do necese, ke ni foriru tre frue morgaŭ matene, por ke mi povu iri -returne la saman tagon. Se tio plaĉas al nia estimata gasto, mi -estos tre kontenta.</p> - -<p>Post kiam fraŭlino Cuadra tradukis tiun parolon Esperanten, Leonardo -eldiris grandan ĝojon kaj ŝuldecon al siaj gastigantoj. Akompano -de tiuj bonkoraj kaj ĝentilaj Meksikianoj estos por li tre agrabla -kaj interesa afero. Don Alfonso Cuadra nun leviĝis kaj, gracie -riverencante, alparolis Leonardon:</p> - -<p>—Bonvolu pardoni al maljunulo, via moŝto, se laceco venkas lian -grandan deziron elĝui ĝis malfrua horo la maloftan plezuron de -kunesto de altestimata kaj kara gasto. Ni pasigis tre lacigan tagon, -señor, mia nevino kaj mi, ĉasante tra vasta kamparo—feliĉe kun -tre kontentiga rezultato. Permesu do, ke mi deziru al vi dolĉan, -refreŝigan dormon. La sanktuloj gardu vin sub nia tegmento.</p> - -<p>Post la eliro de la blankharulo la du samideanoj vivece interparolis -pri la prospero de Esperanto en la mondo, dum señora Lucia Castaños -brave penis per kroĉtrikado venki sian dormemecon. Leonardo supozis, -ke la kutimoj de la lando postulas la ĉeeston de gardistino.</p><!-- pagho 202 --> - -<p>La mateno estis ankoraŭ iom malvarma, kaj la suno apenaŭ leviĝis -super la malaltaj dometoj de la vilaĝeto, la vojaĝantaro trapasis -la eksteran pordegon de la <i lang="es">hacienda</i>. Ĉiuj rajdis sur belaj muloj. -La antaŭgvardio konsistis el juna servisto, <i lang="es">indio</i>, kaj nia -amiko José, kiu per dignoplena sinmalaltigo penis elmontri sian -superecon super la kunulo. Ilin sekvis kune la maljuna <i lang="es">hacendado</i>, -Leonardo kaj la juna sinjorino. Post la gesinjoroj rajdis mezaĝa -kreolo de serioza, senmova mieno; kaj la finon de la kavalkadeto -formis du pli junaj servistoj, kondukantaj po unu mulo, ŝarĝita -per pakaĵoj. La vilaĝanoj jam viglis. Ĉi tie kaj tie Leonardo -ekvidis virinon sidantan sur la sojlo de dometo, muelante, aŭ -viron, demetantan krudan ĝardenilon por rulfari al si cigaredon. -Unu malriĉe aspektantan viron li vidis saltetantan per siaj sandale -vestitaj piedoj, konjekteble por varmigi sin.</p> - -<p>—La peonoj de la vilaĝoj leviĝas tre frue, frostotremetante, -señor—diris la maljuna bienulo.—Kun dankoplena laŭdo kaj ĝoja -saltetado ili bonvenigas la sunon, "<i lang="es">la capa de los pobres</i>"<a href="#Footnote14" class="fnanchor">[14]</a>.</p> - -<p>Ĉiuj en la vilaĝo salutis la gesinjorojn kun granda kaj videble -sincera respekto, sed sen tiu humilaĉa mieno, kiun Leonardo ordinare -rimarkis ĉe malriĉegaj peonoj. Dum kelka tempo la vojaĝantoj -trapasis belan bienaron kun multaj bone prilaboritaj kampoj, -ridetantaj en la hela matensuno; sed iom post iom la vojo fariĝis -malpli agrabla, enirante dezertan, montan regionon kun molaj, -ferkoloraj ŝtonaĵoj. Multjara pasado de ĉevaloj kaj muloj sur la -vojo elkavigis profundan sulkon, ĝisirantan la genuojn de la bestoj. -Kelkajn mejlojn pli malproksime<!-- pagho 203 --> la tero transiris en malsaman, eĉ -pli malagrablan specon, konsistantan el rompitaj masoj da bazalto kaj -aliaj vulkanaj substancoj. Tie la muloj devis paŝi tre singarde, kaj -unufoje la rajdantoj estis devigataj elseliĝi. En vastaj etendaĵoj -nenia postesigno de homa laboro estis videbla. Nur du- aŭ tri-foje -ili renkontis aretojn da Indioj, portantaj al malproksima foirejo -produktojn de siaj malgrandaj farmbienoj.</p> - -<p>Nelonge post tagmezo ili alvenis ĉe la <i lang="es">hacienda</i> de Don Miguel de -Lozada. Lia biendomo ne estis tiel granda kaj impona, kiel la bela, -laŭ kastilia stilo konstruita loĝejo de Don Alfonso Cuadra, sed ĝi -estis ne malpli interesa. Unuavide montriĝis, ke la tuta domo ne -estis konstruita en la sama tempo, kaj ke ĝi datiĝis je diversaj -epokoj, eble diversaj jarcentoj. Ŝajnis, ke la konstruisto de la -plej malnova, centra parto penis imiti aŭ rememorigi la pezan, -masivan stilon de la antikvaj landidoj, kaj ke, kontraŭe, la pli -modernaj plibonigintoj kaj aldonintoj verŝajne atentis prefere -siatempajn ideojn pri komforto kaj oportuneco. En la vasta korto -antaŭ la domo regis silento, dormemo pro la varmego. Kelke da -minutoj pasis, antaŭ ol la neeviteblaj hundoj vekis la domanaron -el la tagmeza dormeto. Unue aperis kun scivolaj rigardoj kelke da -farmlaboristoj, viroj kaj virinoj, poste fraŭlino Maria kaj fine Don -Miguel de Lozada. La knabino salutis siajn amikojn, precipe Lucian, -kun ĝojego kaj—ŝajnis al Leonardo—kun apenaŭ kaŝita emocio. -La <i lang="es">india hacendado</i> alpaŝis, kun <i lang="es">sombrero</i><a href="#Footnote15" class="fnanchor">[15]</a> en mano, kaj tre -ĝentile kaj kun certigoj de granda ĝojo akceptis siajn najbarojn.</p> - -<p>Li estis frapanta personeco: altkreska kaj maldika,<!-- pagho 204 --> sed, malgraŭ -sia aĝo, fortmuskola kaj plena de energio. Lia vizaĝo, kvankam, -laŭ kelkaj trajtoj, ne malsimila al la ordinara landida tipo, -kun iom elstarantaj vangostoj, estis vizaĝo de viro inteligenta, -fortanima kaj kutiminta ordoni kaj esti obeata. Sed Leonardo ne povis -ne rimarki diferencon inter la du landsinjoroj. La <i lang="es">Indio</i> ne posedis -la facilan, naturan kaj senkonscian graciecon, tiun nedifineblan, -kavalirecan sintenadon de nepridubebla supereco de Don Alfonso -Cuadra, la heredaĵon de longa vico da fieraj, superregemaj prauloj.</p> - -<p>Leonardo, prezentite de Don Alfonso al Don Miguel kaj ĉi ties filino -kiel eminenta angla sciencisto kaj mondvojaĝanto, transdonis al -la dommastro la leteron de la juna kuracisto. Don Miguel, petinte -permeson, legis ĝin dum la kompanio malrapide iris en direkto al -larĝa enirejo en ombroriĉan <i lang="es">patio’n</i>. La <i lang="es">Indio</i> sin turnis al -Leonardo kun perfekta ĝentileco kaj diris:</p> - -<p>—Mi jam ŝuldas al mia kara amiko, doktoro Cuadra, pli, ol -vivodaŭra dankeco povus repagi; kaj nun li aldonas al mia ŝuldeco, -farante al mi la honoron kaj plezuron gastigi vin, señor. Mi tute -estas je via dispono.</p> - -<p>Fraŭlino Cuadra lerte tradukis lian parolon kaj taŭgan respondon de -Leonardo. Don Miguel parolis plue:</p> - -<p>—Vi entreprenis tre longan vojaĝon, señor, por renkonti nian -amikon, Don Hill. La sanktuloj vin gvidis sub nian tegmenton. Nia -famega amiko alvenos ĉi tien hodiaŭ vespere aŭ ne pli malfrue, ol -morgaŭ tagmeze.</p> - -<p>Ĉi tiuj vortoj estis diritaj tre ĝentile, sed Leonardo havis -la senton, kvazaŭ la <i lang="es">Indio</i> penas montri pli da ĝojo, ol li -efektive ricevis, kvazaŭ la alveno de tiomaj vizitantoj kaŭzas al -li embarason. Tamen li kaj lia filino kaj la tuta domanaro atentis -kun granda bonkoreco ĉiujn bezonojn de la gastoj.</p><!-- pagho 205 --> - -<p>Post la tagmanĝo kaj mallonga ripozo Don Alfonso Cuadra, akompanate -de juna servisto, survojiĝis hejmen. Ambaŭflanke diriĝis certigoj -pri bedaŭroj kaj danko, kaj florecaj ĝentilaĵoj. Kiam la du junaj -sinjorinoj foriris, por viziti grandaĝan, malsanan servistinon, Don -Miguel proponis al Leonardo ĉirkaŭrigardon al la bieno. Nun la -servoj de José denove estis bezonataj kiel interpretisto, je lia -granda kontenteco. En la daŭro de la lastaj dudek horoj lia digno -suferis, laŭ lia opinio, nemalgrandan humiliĝon, ĉar ĉiu okazo -estis forprenita al li, persone servi al la <i lang="es">noble Inglese</i>, kiu ĝis -tiam traktis lin kvazaŭ kiel egalulon kaj amikon. Leonardo pasigis -tre interesan kaj entute agrablan horon. Tamen li ne povis forigi la -senton, ke la kapo de la perfekte ĝentila kaj atentema viro ĉe lia -flanko estas plena de maltrankvilaj pensoj. Lia gastiganto pli ol -unufoje faris demandojn pri sinjoro Hill kaj pri la "senduba graveco" -de lia aventura vojaĝo, kiujn Leonardo trovis iom ĝenaj. Kiam ili -revenis tra la domĝardeno, Don Miguel multvorte petis sian gaston -senkulpigi lin pro nepre priatentota afero, kaj montrante al laŭbo, -aldiris:</p> - -<p>—Jen, señor, vi trovos la junajn sinjorinojn, kiuj sendube jam -forte plendas pro tio, ke mi tiel longe kaj egoiste forprenis de ili -la plezuron de via kunesto. Mi tre dankas vin, señor, pro via afabla -intereso en mia bieno.</p> - -<p>Alproksimiĝante al la foliodensa laŭbo, Leonardo ekvidis scenon, -kiu tuj haltigis kaj foririgis lin. La du amikinoj sidis kune, sin -alpremante unu al la alia. La kapo de Maria, la aztekidino, kuŝis -sur la ŝultro de fraŭlino Cuadra. Ŝiaj rondaj, brunaj vangoj -estis malsekaj de larmoj. Lucia, karesante la kunfalditajn kaj sur -siaj genuoj kuŝantajn manojn de la ploranta knabino,<!-- pagho 206 --> videble penis -konsoli ŝin. Kvankam Leonardo ŝajnigis enpensiĝon, ambaŭ knabinoj -eksciis, ke li retiriĝis pro ĝentileco.</p> - -<p>Leonardo decidis promeni sola tra alloga sovaĝejo en direkto al la -monaĥejo, kies altajn, blankajn murojn li ekvidis en la malproksimo -de unu kilometro. Li volis esti sola. Tre verŝajne post nemultaj -horoj li renkontos sinjoron Travers, alinome Hill. Kia estos la -sekvo de tiu intervidiĝo sur fraŭlino Haverford? Denove zorgemaj -pensoj pro Lorna malgraŭvole ekregis lin. Jam preskaŭ sep monatojn -li estis for de Linkfield, sufiĉe da tempo por Delfino Haverford, -por antaŭenpuŝi iajn frenezajn, venĝemajn planojn. Pensinte pri -Lorna kun zorgemo kaj ankaŭ, preskaŭ senkonscie, kun amsento, li -ne povis ne pensi pri la bela, nobla virino, vidviniĝinta antaŭ -nemultaj monatoj. Virinoj ĉiam estis por li enigmaj estaĵoj, eble -des pli, ĉar li neniam spertis la amon kaj gvidon de patrino. Lia -patro, kaŭze de siaj malfeliĉaj travivaĵoj, ne helpis al li -kompreni ilin nek ŝati ilin. Lorna kaj sinjorino Harding estas, li -pensis, esceptoj. Ambaŭ, laŭ lia opinio, estas aparte sinceraj kaj -noblanimaj. La zorganteco pri la unua estis ja kvazaŭ parto de lia -patra heredaĵo, kaj la dua kariĝis por li pro sia sincera, varma -amikeco, al li, kaj siaj altaj idealoj rilate al la Esperantista -movado. Ambaŭ estis por li veraj samideaninoj.</p> - -<p>Tiel lia atento dividiĝis inter pensoj pri la amikoj en la -hejmlando, la baldaŭa renkontiĝo kun sinjoro Hill kaj la kelkaj, -sub surkreskaĵoj kaŝitaj ruinaĵoj de kredeble granda antikveco. -Subite li trafis tri monaĥojn, duonkuŝantajn sur malgranda terpeco, -ĉirkaŭita de disĵetitaj masonaĵoj. Konjekteble ili estis okupitaj -per sekreta interkonsiliĝo. Du el ili surhavis grizan sutanon kaj -la<!-- pagho 207 --> tria brunan, kun longa zonŝnuro, kiu iam fieris pri blankeco. -Ŝajnis, ke ili atendas iun personon, kaj surpriziĝis, ekvidante -fremdulon. Leonardo tuj volis sin retiri kun pardonpeto, kiam li -rekonis en la grize vestitaj monaĥoj, malgraŭ ilia eksterordinara -alivestiĝo, la du Hispanojn, kiujn li jam trifoje renkontis, la -lastan fojon kune kun sinjoro Hill. Ĉi tiuj du viroj en tiu sama -momento rekonis Leonardon, kaj, furioze rigardegante lin, salte -leviĝis. Unu el ili eltiris el sub sia sutano revolveron, kriante -anglalingve:</p> - -<p>—Haltu! Ne unu paŝon plu, se vi ŝatas vian vivon!</p> - -<p>Sentime redonante la rigardojn de la atakantoj, Leonardo respondis:</p> - -<p>—Certe; kial tia furiozo?</p> - -<p>La sama viro siavice demandis:</p> - -<p>—Kion vi serĉas ĉi tie? Evidente vi sekvadas nin kun nenia bona -celo. Se ni eltrovas vin perfidulo, ni senprokraste estingos vian -kandelon.</p> - -<p>—Vi eraras, sinjoroj,—rediris Leonardo kun trankvila digno,—mia -sola celo estas interparoli kun via amiko kaj mia, sinjoro Hill.</p> - -<p>—Mi ne povas kredi vin, señor,—diris la alia Hispano -malĝentile,—via konduto estas tro suspektinda. Vi havis ja -oportunan okazon interparoli kun sinjoro Hill en la hotelo en -Horeham, sed vi evitis lin.</p> - -<p>—Vi tute eraras kaj senpripense rapidas al malĝusta juĝo. Niaj -antaŭaj renkontoj estis nuraj hazardaĵoj, ŝajne tre strangaj, -mi devas konfesi; sed mi havas kaŭzon por rigardi ilin kiel -providencajn okazaĵojn. Sinjoro Hill, cetere, certigos vin, ke -mi estas sendanĝera rilate al iaj viaj aferoj, pri kiuj mi scias -nenion, kaj neniel min ĝenas.</p> - -<p>Leonardo parolis sen ekscitiĝo, ne montrante ofendiĝon,<!-- pagho 208 --> sed -malvarme, kun ioma malestimo en la voĉo. Dum li parolis, la tria -monaĥo—aŭ monaĥe vestita viro—fajfis, kaj, momenton poste, -ekaperis de ĉiuj flankoj dekkelke da krudaspektaj viroj, armitaj per -pafiloj, kaj ŝajne pretaj obei kiajn ajn ordonojn. La monaĥo, kiu -antaŭe minacis Leonardon per revolvero, diris:</p> - -<p>Sinjoro Hill jam avertiĝis pri viaj suspektindaj iradoj. Ĉiuokaze -ni devas senigi vin je via libereco, ĝis sinjoro Hill venos.—Al -la ĉirkaŭstarantaj viroj li ordonis hispane:—Konduku ĉi tiun -sinjoron en la malnovan galerion kaj tie tenu lin garde.</p> - -<p>La bando tuj ĉirkaŭis Leonardon, kaj unu el ili ekprenis lin ĉe -la brako. Nia amiko fortiregis sin kun gesto kaj rigardo, kiuj igis -la viron paŝi malantaŭen kun preskaŭ humila, pardonpetanta mieno. -Lin turnante al la meksikia monaĥo, Leonardo diris severe kaj -dignoplene:</p> - -<p>—Bonvolu ordoni al viaj gardistoj sin deteni de perfortaĵoj. Mi -devas ja cedi al supera forto, sed senbezone estas aldoni perforton -al ofendego.</p> - -<p>La bruna monaĥo direktis penetreman rigardon al la parolanto, -kaj post momento eldiris la deziritan ordonon per komanda voĉo. -Farinte tion, li leviĝis kaj forkondukis la gardistaron kun ĝia -malliberulo. Li estis mezaĝa, maldika viro de asketa, pensema -mieno. Ili eniris malebenan densejon kaj malfacile faris al si -vojon tra dornoplenaj subkreskaĵoj kaj dispecigitaj masonaĵoj, -multaj el kiuj aspektis kiel ŝtonegaĵoj. Post kelkaj minutoj la -monaĥo haltis apud masiva derompaĵo, kiu verŝajne antaŭ multaj -jarcentoj formis parton de grandega pordokadro. Flankenpuŝinte -kelkajn densajn branĉojn de arbetaĵo, li vidigis iom ruinigitan -ŝtuparon, kondukantan malsupren en malluman kavernon. Ĉiuj eniris,<!-- pagho 209 --> -unu post alia, kaj pasis tra mallonga, tunelsimila irejo en grandan -malplenan spacon, sed nelarĝan kaj sentegmentan, krom kelke da -superpendantaj arboj, arbetaĵoj kaj aliaj rampaj kreskaĵoj.</p> - -<p>Leonardo ĉirkaŭrigardis kun granda intereso, forgesante dum kelka -tempo la strangajn kaj ne sendanĝerajn cirkonstancojn, en kiuj li -sin trovas. Unu flankon de ĉi tiu vasta, longforma spaco okupis -alta, roka muro kun bone konservitaj, belaj skulptaĵoj en regulaj -kaj ripetiĝantaj vicoj. La tri ceteraj flankoj estis preskaŭ tute -ruiniĝintaj; efektive ili montris malmultajn postesignojn, ke ili -iam formis murojn. Sur la malebena fundo kuŝis, ĉi tie kaj tie, -surskulptitaj derompaĵoj, verŝajne restaĵoj de enfalinta tegmento. -Li sin trovis konjekteble en iama subtera ĉambrego aŭ granda -galerio.</p> - -<p>Doninte ordonojn al la gardistoj, la monaĥo foriris kune kun duono -de la viroj. La postrestantaj sidiĝis sur ŝtonoj aŭ kuŝiĝis sur -la tero apud la sola elirejo, kaj nur malofte ekrigardis scivole kaj -mire la figuron de la enpensa fremdulo. Tuj ĉiuj elprenis tabakujojn -kaj faris al si cigaredojn el sekigitaj maizfolioj kun surpulvoraĵo -de forta tabako. Anstataŭ alumetoj ili uzis malnovmodajn fajrilojn. -Post kelka tempo unu el la viroj alproksimiĝis al Leonardo kaj, -ĝentile depreninte sian ĉapelon, proponis al li cigaredon.</p> - -<p>—<i lang="es">Gracias, señor, yo ... no</i> ... fumas,—respondis Leonardo afable, -per kapskuo kaj mangesto tradukante la lastan, angle parolitan -vorton. Lia akiraĵo da hispanaj vortoj jam elĉerpiĝis.</p> - -<p>La gardisto rigardis lin kun malkaŝa surprizo kaj videbla -malplezuro. Sendube li kaj liaj kunuloj vidis ofendon en lia -malakcepto de la cigaredo.</p> - -<p>Esplorinte, kiom la duonlumo tion ebligis, kelke da<!-- pagho 210 --> skulptitaj -hieroglifoj, supozeble postlasitaj de la antaŭhistoriaj -<i lang="es">Toltecatl</i>’oj, Leonardo sidiĝis sur renversitan kolonplaton kaj -enfalis en mediton sub la pensiga influo de la nekoneblaj jarcentoj, -kiuj, li sentis, kvazaŭ alrigardas lin el tiuj silentaj, tamen -elokventaj ruinaĵoj. Kia estis la popolo, kaj kia ĝia spirito, kiu -starigis tiujn mirindajn konstruaĵojn, kiel senmortan memorigilon -pri siaj heroaĵoj, siaj kulturaj akiraĵoj? Estas do eble, ke -sendube granda nacio povas tiel plene malaperi, postlasante, krom -tiuj ŝtonaj atestaĵoj de alta kulturo, nur nomon, kredeble eĉ -nur legendan nomon? Ĉu venos tempo, kiam lia propra granda nacio -estos nur nomo; kiam ĝian pasintan ekzistadon atestos nur kelkaj -monumentoj, mirakle kontraŭstarintaj la dentojn de la tempo? Ne—li -diris al si en la pensoj,—nekalkuleblaj jarmiloj estos bezonataj por -tio, kaj la fino de la nuna tempaĝo ne povas esti tre malproksima. -La intensa sopiro de lia animo kaj, laŭ lia konvinko, de la animo -de la tuta kristanaro al la ekveno de la regno de justeco, estis -por li sufiĉa garantiaĵo, ke ĝi baldaŭ venos. Mire li demandis -sin plue, kial kaj kiel tia supozeble altkultura nacio pereis. Ĉu -same kiel multaj antikvaj regnoj de la alia duonsfero, ekstermitaj -per la furiozo de fremda nacio, terura ilo de la justa kolero de -obstine malobeita Dio? Se nur tiuj muroj povus paroli; se nur tiuj -sfinksosimilaj skulptaĵoj povus malkaŝi siajn sekretojn, kian -teruran averton ili eldirus eĉ al kelkaj laŭnome kristanaj nacioj -de la nuna tempo!</p> - -<p>Ekridego de liaj kaptintoj vekis lin el lia medito kaj rememorigis -al li lian nunan necertan staton: En kiaj strangaj cirkonstancoj -li sin trovas! Kia estos lia sorto, en la okazo, se sinjoro Hill -kaj sinjoro Travers ne estas la sama persono? De la tempo de sia -alveno tie li ne<!-- pagho 211 --> povis ne senti, ke ial lia vizito ĝenas Don -Miguel’on. Io mistera okazas aŭ okazos.—Tiaj kaj multaj aliaj -demandoj prezentiĝis al li. Poste liaj pensoj denove sin turnis al -la personoj en la hejmlando, pro kiuj li entreprenis tiun aventuran -vojaĝon.</p> - -<p>Dume la taglumo ankoraŭ pli paliĝis, kaj post kelkaj minutoj -plena mallumo regis en la galerio. La gardistoj ĉe la alia -ekstremaĵo fariĝis pli kaj pli bruaj kaj gajaj. Subite lia medito -interrompiĝis per susura brueto ĉe lia flanko. Malpeza mano tuŝis -lian ŝultron, kaj voĉo tre proksime de lia orelo flustris:</p> - -<p>—Ŝ... ŝ... estas mi, Lucia.</p> - -<p>En la malvarmiĝinta aero Leonardo povis senti sur sia vango varman -spiron de la knabino.</p> - -<p>—Venu senbrue,—Lucia Cuadra flustris plue.—Jen ekprenu ŝnuron -pendantan de elstaranta arbo. Metu piedon en ĉi tiun ŝnuroringon. -José helpos al vi. Grimpu. Mi sekvos.</p> - -<p>—Dankon.</p> - -<p>Leonardo palpe, kun mano gvidata de la mano de la knabino, ekkaptis -la savilojn.—Ĉu estas necese forsaviĝi?</p> - -<p>—Jes; ne parolu!</p> - -<p>Li obeis kaj, unu minuton poste, troviĝis sur arbotrunko, pendanta -super la kaverno. De tie, gvidate de firma vira mano, li facile -atingis la nivelon de la supra densejo. Post ne longe Lucia staris -ĉe lia flanko. Ekprenante la manon de Leonardo, ŝi flustris:</p> - -<p>—Sekvu min, singarde, senbrue.</p> - -<p>Tralaboro en la mallumo tra la sovaĝejo estis tre peniga afero, -precipe por la knabino pro ŝia jupo. Leonardo kun dankoplena koro -admiris la sentimecon kaj energion de la juna virino, dum li ne -povis<!-- pagho 212 --> ne senti ian humiliĝon pro la situacio, en kiu li sin trovas. -Sed tiam ne estis oportuna okazo por pripensi tion. Tuj kiam ili -atingis liberan lokon, Lucia Cuadra ekparolis:</p> - -<p>—Nun lasu min sciigi al vi per kiel eble plej malmultaj vortoj, kiel -staras la aferoj.—José,—alparolante la <i lang="es">mozo</i>’n,—rapidu antaŭen; -zorgu, ke la vojo estu sendanĝera; sciigu al Donna Maria, ke ni -venos, kaj, demandu, ĉu sinjoro Hill jam alvenis.</p> - -<p>Antaŭ ol delasi la manon de la juna virino, Leonardo kore premis -ĝin kaj sincere dankis ŝin pro ŝia heroa helpo.—Sed,—li -demandis,—ĉu vere mia vivo estis en danĝero?</p> - -<p>—Jes, sinjoro Marston,—respondis Lucia kun emocio en la voĉo, -kiu tuŝis lian koron.—Feliĉe mi okaze subaŭdis interparolon -inter la tri <i lang="es">padres</i>, kiuj malliberigis vin. Kiam mi ekaŭdis, ke -ili priparolas vin malamike, mi ne povis ne aŭskulti avide. Nu, -laŭ fragmentoj de la interparolo, kiujn mi kaptis, mi konkludis, -ke almenaŭ la du hispanaj monaĥoj volas fari atencon kontraŭ via -vivo—mi ne scias kial, ĉu pro ĵaluzo, ĉu pro timo—en la okazo, -se sinjoro Hill ne konas vin, aŭ diros, ke li ne konas vin.—Iom -heziteme ŝi parolis plue post momento:—Tio sufiĉis por mi. Mia -koro pleniĝis de teruro, kaj mi ne perdis momenton, decidiĝinte, -kiel helpi al vi forsavi vin el via mallibereco.</p> - -<p>—Vi elfaris tion mirinde lerte kaj kuraĝe, fraŭlino Cuadra,—varme -diris Leonardo,—kaj neniam mi forgesos vian noblanimecon.</p> - -<p>La virino parolis plue, spirante iom pli rapide:</p> - -<p>—Aŭskultu. Ni alvenis ĉi tien en tre grava, tragedia tempo, -sinjoro Marston, plena de misteroj. Ĉiuj homoj en la lando kredas, -ke la monaĥoj en la apuda antikva<!-- pagho 213 --> monaĥejo estas fervoraj kaj -fidelaj filoj de la Eklezio, sed eltroviĝis—precipe per la vigleco -de <i lang="es">padre</i> Alano, la monaĥo en la bruna sutano—, ke ili estas -sekrete idolanoj, kredantaj je la antikva religio de la Aztekoj. Tio -estas terura eltrovaĵo! Ĉar vi devas scii, ke ni estas lojalaj -katolikoj. Maria sciigis min, ke ili apartenas al la <i lang="es">Totonac</i>’aj -pastroj. Iliaj du ĉefpastroj dediĉiĝis al dio, nomita Cintotl, kaj -estas, laŭ supozo, aparte grandaj sanktuloj, ĵus plenumintaj kvar -jarojn de senintermanka preĝado—alterne, kompreneble—kun fastado. -Ili sin detenas de ĉiaj bongustaĵoj kaj prenas nur po unu manĝo -en tago. Oni kredas, ke ĉi tiuj ĉefpastroj komunikiĝadas kun la -dioj, kaj ke la dioj konfidis al ili siajn orakolojn. Kiel vi sendube -scias, tre multaj landidoj ankoraŭ kredas, pli-malpli malkaŝe, -je la antikvaj dioj, kaj ankoraŭ atendas la promesitan revenon de -la diigita sanktulo Gucumatz aŭ Quetzalcoatl. Tiu sanktulo, tre -severmora virtulo, pasigis, laŭ tradicio, dudek jarojn en la lando -kaj poste foriris en nekonatan landon, nomitan Tlapallan, promesinte -reveni post multaj jaroj.</p> - -<p>—Jes, mi legis pri tiu mistikulo,—diris Leonardo.</p> - -<p>—Efektive? Mi devas kun honto konfesi, ke ankoraŭ okazas sekretaj -homoferoj al la dioj. Plue, en la daŭro de la jarcentoj multaj -fervoraj <i lang="es">indiaj</i> pastroj penis okazigi revolucion kaj restarigi -la antikvajn idolservojn. Nu, <i lang="es">padre</i> Alano eltrovis, ne nur ke -tiu monaĥejo, kiu en la nuna tempo enkalkulas nur landidajn -monaĥojn, estas nesto de revolucia movado, sed ankaŭ, ke en -ĝi de tempo al tempo homoferoj fariĝas. Abato Ramon, kiu estas -samtempe estro de tiu monaĥejo kaj ĉefpastro de la <i lang="es">Totonac</i>’oj, -antaŭdiradis, ke baldaŭ post la venonta granda festo kun homofero -la longe prisopirata sanktulo venos. La oferbuĉoto devas esti en -ĉi tiu grava okazo,<!-- pagho 214 --> laŭ la sciata volo de la dioj, unu el la -monaĥoj-<i lang="es">Cintotl</i>’anoj de senmakula vivado. La pastra kolegio -jam elektis, laŭ dia inspiro, la pastron, kiun la dioj volas -honori per la aparta, glora privilegio, fariĝi la oferaĵo. Ĉiuj -monaĥoj promesis, per la plej teruraj ĵuroj, sin submeti al la -tranĉilo en la okazo, se la elekto lin trafos. Hodiaŭ nokte -komenciĝos la granda festo, kaj morgaŭ matene, en la momento de -la sunleviĝo—laŭ ilia programo—ĉefpastro Ramon eltranĉos la -koron de la viktimo, ligita sur antikva altaro, por bruloferi ĝin -poste en aparta sanktejo, dediĉita al la lundio Tetzcatlipoca. Ĉi -tiu antikva altaro, makulita per multaj miloj da abomenaj homaj -oferbuĉoj, ĉiam troviĝis sub la ĉefa altaro de la preĝejo. Ĉu -vi povas prezenti al vi pli abomenan, pli teruran malsanktigon?</p> - -<p>Lucia ekhaltis, eldirinte tiun demandon kun profunda emocio. En la -malforta lunlumo Leonardo rigardis malsupren en la vizaĝon de la -bela knabino kaj respondis kunsente:</p> - -<p>—Ne, tio estas preskaŭ nekompreneble abomena kaj malĝoja afero. -Sed la tenego de la malbonaj potencoj estas terura, kaj la homa koro, -ne-renaskiĝinta, estas kapabla je faroj, kies malbonegecon ĝi mem -eĉ ne konscias.</p> - -<p>Lucia Cuadra, paŝante tra longa kaj seka herbaĵo, rigardis -enpensiĝe antaŭ si. Post kelke da momentoj ŝi respondis:</p> - -<p>—Vi estas prava. Mia konfesprenanto ĉiam priploras la malbonegecon -de la natura—kiel vi diras ne-renaskiĝinta koro. Li estas aparte -sankta viro, tre malsimila al, ho ve! tiom da aliaj <i lang="es">padres</i>. Sed -mi devas rapidi kun mia rakonto. Ĝia plej malĝoja parto estas -jena: Don Miguel de Lozada, unu el la plej altestimataj<!-- pagho 215 --> <i lang="es">hacendados -de Hidalgo</i> kaj, cetere, tre ĉarma viro, ankaŭ estas sekreta -adoranto de la antikvaj spiritoj kaj ne, kiel ni kredis, bona, lojala -kristano. Efektive ŝajnas, ke li estas unu el la estroj de tiu -kulto. Mi estas terure ĉagrenita, sinjoro Marston, ĉar mi ĉiam tre -ŝatis tiun noblaspektan viron. Li pretendas rektan devenon de la -antikva imperiestra familio, de la granda Moctheuzouma aŭ Montezuma -mem. Eble tio tentis lin. Eĉ mia kara, dolĉa Maria ĝis antaŭ -kelkaj monatoj sekvadis la vojon de sia patro. Ho! mi neniel povas -kompreni, kiel ni tiel longe trompiĝadis! Sed per Dia favorkoreco -kaj la sankteco de <i lang="es">padre</i> Andreo, ŝi konvertiĝis. Ŝi ne kuraĝas -konfesi tion al sia patro; cetere, <i lang="es">padre</i> Alano—pro siaj propraj -celoj, sendube—ne permesas al ŝi tion fari. <i lang="es">Padre</i> Alano estas -tre rimarkinda homo, treege lerta kaj fervora, kaj nenio malpli ol -sekretario kaj dekstra mano de kardinalo Felix Martinez. Maria estas -nature poeziema, entuziasmoplena kreitaĵo, kaj jam tiel fervora -kristanino, kiel antaŭe ŝi estis fervora adorantino de spiritoj. -Nu, mi pardonis al mia amikino ŝian trompadon. Al bela vizaĝo oni -pardonas multon.</p> - -<p>—Jes; malforteco precipe ĉe viroj.</p> - -<p>—Mi pardonis kaj, se eble, amas ŝin pli, ol antaŭe. Mian -korinklinon pligrandigis profunda kompato.</p> - -<p>—Kompato kaj amo estas ĝemeloj.</p> - -<p>—Kaj nun mi venas al la plej tragedia parto de la tuta afero: La -elektita, oferota pastro estas juna, bela viro, kiun mia kompatinda -Maria amas per sia tuta pasia animo; kaj li reciprokas ŝian amon. -Don Miguel mem sciigis al ŝi la elekton kiel sekreton, tute ne -supozetante, ke la sciigo preskaŭ rompos la koron de la amegata -filino. Kompatinda knabino; ŝia sentema koro estas disŝirita per -akre konfliktantaj emocioj: amo kaj respektego<!-- pagho 216 --> al ŝia patro, -unuflanke kaj, aliflanke, pasia amo al la juna monaĥo Juan, kaj -lojaleco al la Eklezio. Kiom ŝia kara animo suferegas, estas -neimageble!</p> - -<p>Lucia ekĝemis kaj haltis momenton, metante manon sur la brakon de -Leonardo:—Ni devas savi la junan monaĥon, sinjoro Marston,—ŝi -diris solene kaj firme.—Tre konjekteble la plano de <i lang="es">padre</i> Alano -estas, kun la helpo de la du hispanaj monaĥoj kaj dekkelke da -armitaj viroj, kiujn vi vidis, subite interrompi la ceremonion, -ĝuste en la momento, kiam la oferbuĉo okazos, por kulpigi la -monaĥaron, kaj tiel elradikigi tiun malveran kulton, almenaŭ el la -frataro de San Anselmo. Inter ĉi tiu <i lang="es">hacienda</i> kaj la monaĥejo -ekzistas sekreta, subtera pasejo, konata al neniu krom Don Miguel kaj -Maria. Oni supozas, ke tio estis antikva irejo inter reĝa palaco -kaj sekreta trezorejo. Kia ajn estu la plano de <i lang="es">padre</i> Alano, ni -nepre devos malhelpi la mortigon de Juan, la amanto de Maria. Ni -bezonas ĉiun haveblan helpon. Vi estas fortega, altanima viro, -sinjoro Marston; ĉu vi volas helpi al ni? Mi petegas pro la iluziita -viktimo, pro dolĉa Maria ... pro mi.</p> - -<p>En ĉi tiu momento Leonardo kaj Lucia atingis ĝardenan pordeton, -super kiu pendis malgranda, brilanta lampo kaj sanktfiguro en -vitra ujo. Leonardo haltis kaj kortuŝite rigardis en la elokvente -petegantan vizaĝon de la knabino. Laŭ sia trankvila parolmaniero li -respondis:</p> - -<p>—Kun mia tuta koro mi helpos. Pri tio vi ne bezonis dubi eĉ unu -momenton. Nur unu penso iom ĝenas min.</p> - -<p>—Kia penso?</p> - -<p>—Mi sentas, ke, decidinte partopreni agon kontraŭ la volo de Don -Miguel de Lozada, mi ne povas pli longe resti lia gasto. Mi do -preferas pasigi la nokton<!-- pagho 217 --> ekster lia domo. Mi bedaŭras, ke mi jam -manĝis ĉe lia tablo.</p> - -<p>—Sinjoro Marston!—ekkrietis Lucia per voĉo, montranta surprizon, -ĉagrenon kaj admiron,—certe vi estas tro, tro konscienca! Pripensu -la bonon, kiun ni celas.</p> - -<p>Leonardo estis neŝancelebla, kaj post plua senutila peno Lucia -proponis provizi lin per manĝaĵoj restintaj en ŝia vojaĝa korbo.</p> - -<p>La diskuto en tiu momento interrompiĝis. La pordo duone -malfermiĝis, kaj la kapo de José aperis en la interspaco:</p> - -<p>—Pardonu, via moŝto,—li flustris,—la vojo estas tute sendanĝera. -Sinjoro Hill alvenis jam antaŭ kelka tempo. Li nun troviĝas en sia -dormoĉambro. Señor Don Miguel sin retiris en sian preĝoĉambron -por tie pasigi la nokton antaŭ la morgaŭa festo.</p> - -<p>Leonardo tradukis la informon de José al Lucia sen la plej malgranda -signo de ekscitiĝo.</p><!-- pagho 218 --> - - - - -<h2>ĈAPITRO IX</h2> - - -<p>Adelante!<a href="#Footnote16" class="fnanchor">[16]</a></p> - -<p>Akratona voĉo eksonis tra masiva, malnova pordo kun vicoj da -dikkapaj najloj.</p> - -<p>Leonardo eniris la ĉambron. Ĝi estis vasta loĝejo kun malalta -plafono, komforte meblita kiel dormoĉambro kaj salono, kaj lumigita -per sufiĉe granda lampo, pendanta de trabo super tablo en la mezo. -La lampo hele prilumis la vizaĝon de viro, sidanta ĉe la tablo -kaj rigardanta desegnaĵon. Li havis la aĝon de ĉirkaŭ kvardek -kvin jaroj. Lia alta frunto montris sulkojn, kiujn la lamplumo super -li igis ankoraŭ pli rimarkeblaj. La iom longa, preskaŭ senbarba -vizaĝo havis enpensan, malgajan aspekton, kaj posedis liniojn, -precipe ĉirkaŭ la buŝo kaj la okuloj, kiuj supozigis bonkoran -kaj sinceran karakteron, sed ne tre firman. La sinjoro alrigardis -la enveninton kaj malrapide leviĝis, montrante nek intereson, nek -malplezuron pri la vizito de nekonato.</p> - -<p>Leonardo paŝis antaŭen kaj ekparolis per plaĉivola, gajeta -voĉtono, kiu, tamen, enhavis en si iometon da ŝanceliĝo:</p> - -<p>—Kiel vi fartas, sinjoro Travers?</p> - -<p>La vizaĝo de la tiel alparolita viro morte paliĝis. Unue vidiĝis -sur ĝi, en la daŭro de momento, konsterno kaj mirego, poste -profunda malgajeco, preskaŭ senespereco. Li aspektis kiel viro -elreviĝinta el longa dormo, kaj<!-- pagho 219 --> subite sin trovanta denove vizaĝon -kontraŭ vizaĝo kun malagrablegaj realaĵoj. Liaj grizaj okuloj sin -direktis nedecideme kaj esplore al la honesta vizaĝo de la vizitanto -kaj poste al ties al li etendita mano. Ĉirkaŭ lia buŝo ekludis -dolora, tremetanta rideto. Paŝante antaŭen kaj ŝanceliĝe prenante -la manon de Leonardo, li demandis funebre:</p> - -<p>—Kiu vi estas, sinjoro, kiu alparolas min per nomo, kiun mi formetis -antaŭ multaj jaroj?</p> - -<p>Leonardo volis ŝajnigi, ke li ne rimarkas la animdoloron, kiun lia -subita alparolo videble kaŭzis al tiu malfeliĉa viro, sed la tono -de lia respondo perfidis la bedaŭron kaj kompaton, kiujn li sentis:</p> - -<p>—Mia nomo estas Leonardo Marston el...</p> - -<p>—El Linkfield, certe,—sinjoro Travers kompletigis la -respondon.—Strange,—li diris plue per iom revema sed ankoraŭ -maltrankvila voĉo,—sed mi estis tro surprizita, por klare pensi.</p> - -<p>—Mi treege bedaŭras, sinjoro Travers, ke tre malĝojaj aferoj -devigas min entrudi en vian sekreton kaj ŝajne malrespekti vian -privatecon. Volu kredi, ke nur la plej urĝa neceso igis min sekvi -vin ĉi tien de Horeham.</p> - -<p>—De Horeham?—ripetis sinjoro Travers, surprizite.</p> - -<p>—Jes. Kiam vi, kune kun du hispanaj sinjoroj, adiaŭis sinjoron -O’Mulligan antaŭ la pordo de lia hotelo, mi ekaŭdis—ne hazarde, -sed providence, mi forte kredas—vian voĉon. Mi ne povis vidi vian -vizaĝon, sed tiel certa mi estis, ke la parolanto estas la delonge -malaperinta kaj kiel mortinto priplorata sinjoro Travers, ke mi tuj -decidis sekvi vin je kia ajn kosto, malgraŭ ĉiuj kontraŭargumentoj -de la prudento. Malfeliĉe la<!-- pagho 220 --> vagonaro, kiun vi trafis, jam -ekmoviĝis el la stacio, antaŭ ol mi povis atingi ĝin. Sed mi volas -rakonti al vi poste per kiaj feliĉaj cirkonstancoj mi premsekvis -vian vojon.</p> - -<p>—Miregindaĵo! Daŭrigu, mi petas.—Sinjoro Travers parolis kun tre -malgaja, sed jam pli firma tono de voĉo, kiel homo, kiu pretiĝas -aŭdi la plej malbonan novaĵon. Li alportis seĝon kaj per gesto -invitis Leonardon sidiĝi apud li ĉe la tablo.</p> - -<p>Ambaŭ sidiĝis, kaj la pli juna viro ekparolis:</p> - -<p>—Ĉu mi povas paroli tute malkaŝe?—La alia viro jese ekbalancis -la kapon.—Ĉar mi devas tuŝi aferojn, kiuj, mi treege bedaŭras, -malĝojigos vin.</p> - -<p>Sinjoro Travers esplore rigardis en la vizaĝon de Leonardo, kaj post -momento respondis:</p> - -<p>—Parolu. Mi devas ja suferi la sekvojn de miaj propraj agoj.</p> - -<p>—Ni ne ĉiam povas antaŭvidi la sekvojn de niaj agoj, sinjoro -Travers; kaj mi estas certa, ke vi estus aginta alimaniere, se vi -tiam havus supozeton, ke tiel granda malfeliĉo rezultos el via -malapero. Kiam alvenis la erara sciigo pri via morto en Algerio, -fraŭlino Haverford, anstataŭ akcepti la sorton kaj antaŭrigardi la -ĝojon revidi vin en la transtomba vivo, penis senpere komunikiĝi -kun via spirito. Ŝi asertas, ke, ĝuste la tagon de via supozita -morto, ŝi klare vidis vin kiel fantoman aperaĵon. Tio okazis en la -vespero de la deka de Julio. Mi memoras la precizan daton, ĉar en la -sekvinta nokto mia bona patro mortis.</p> - -<p>Sinjoro Travers ekĝemetis:—Aj! ... la deka de Julio. Kiel mi povus -forgesi tiun tagon! En la vespero de tiu tago mi kuŝis, vundita kaj -duonkonscia, ĉe la flanko de mia mortigita animparenco, Georgo Hill. -Duonkonscia,<!-- pagho 221 --> memoru, eble apenaŭ tia. Kiaj turmentaj duboj denove -min atakas! Ĉu vere, malgraŭ ĉio diradata kontraŭe, la homa animo -povas, dum tempospaco, forvagi; aŭ ĉu ni havas aferon ĉi tie kun -nura kunokazaĵo? Sed daŭrigu, mi petas.</p> - -<p>—De tiu tempo fraŭlino Haverford iluziis sin, kredante, ke via -senkorpigita spirito de tempo al tempo regas ŝin. La sekvoj de -tiu iluzio estis, kaj ankoraŭ nun estas, teruraj, rilate al ŝi -mem kaj ankaŭ rilate al aliaj. Estas neeble imagi pli malĝojigan -aliiĝon en persono. Por mi ne povas ekzisti dubeto, ke iu malbona -demona spirito posedas ŝin, spirito, kiu ŝajnigas, ke ĝi estas vi, -kaj kiu instigadas ŝin al la plej profunda malamo. Iel fraŭlino -Haverford ricevis la ideon, ke ŝia duonfrato, sinjoro Vincent, -malice kaŭzis, pro malnoblaj, personaj celoj, ke vi rompis vian -fianĉecon kun ŝi, kaj malaperis. Kvankam fraŭlino Haverford -ankoraŭ restas aktiva membro de la firmo <em class="gesperrt">Haverford kaj Vincent</em>—mi -ankaŭ jam de kvin jaroj estas kompaniano—estas por mi tre evidente, -ke ŝi persekutas lin per senkompata malamo. Kompatinda viro! Li -sendube scias tion. Lia koro estas premtordata; tamen ŝajnas, ke, -pro ia mistera kaŭzo, li troviĝas en kruela premtenilo de sia -fratino, kaj ne kuraĝas sin defendi. Ŝi uzas satane subtilajn -rimedojn por peli lin en abismon de malfeliĉego.</p> - -<p>—Vi memoras Malkomon Vincent, tiam dolĉa dekjara knabo, nobla, -lerta kaj altesperiga, la idolo kaj fieraĵo de lia patro. Nu, iom -post iom ŝi faris el li per drogado—kaj mi ne scias, per kiaj pluaj -rimedoj—plenan ruinaĵon, korpan kaj animan. Priplorindaĵo!</p> - -<p>Sinjoro Travers fikse rigardis en la spacon. Liaj okuloj alprenis -vitrecan aspekton, kaj iliaj randoj ekruĝiĝis.<!-- pagho 222 --> La buŝo nerve -moviĝadis, kaj la tuta pala vizaĝo vidigis akran animdoloron kaj -maldolĉan memriproĉon. Leonardo silentis dum momento, profunde -kortuŝite. Poste li diris plue:</p> - -<p>—Mi tre malĝojas, ke mia parolo tiom afliktas vin, sinjoro Travers, -sed...</p> - -<p>—Daŭrigu.</p> - -<p>Leonardo daŭrigis, rakontante al la korpremata viro per malmultaj -vortoj pri siaj kreskintaj suspektoj; pri la iom-post-ioma ruiniĝo -de Malkomo; pri la vizito al la rusa religiulo, ktp. Li parolis -pri Lorna Prior, ame prezentante ĉarman bildon de la knabino, kaj -montris la timon, kiu jam de kelka tempo regas lin, ke fraŭlino -Haverford, farinte sian eblon kontraŭ Malkomo, nun ankaŭ penos -pereigi ŝin, ĉar sinjoro Vincent amas ŝin kiel propran filinon. -La novaĵo pri la morto de fraŭlino Leggat eligis el la brusto -de la aŭskultanto ekĝemon kaj la vortojn:—Dolĉa maljunulino. -Neanstataŭebla perdo por ŝi. Ha! se ni tiam atentus ŝiajn -avertojn! Tro malfrue.</p> - -<p>Denove sinjoro Travers rigardis enpensiĝe en la spacon. Post kelkaj -silentaj momentoj Leonardo rekomencis paroli:</p> - -<p>—Nu, tre certe estas, ke ni devas ne lasi la aferojn vagnaĝi. -Ni devas agi.—Tiam sin klinante antaŭen, li diris kun peteganta -seriozeco:—Reiru kun mi hejmen. Nur via reveno povas dispeli la -sorĉon, kiu tenegas ŝin, kaj malhelpi pluan malfeliĉon.</p> - -<p>Sinjoro Travers malrapide skuis la kapon kun neesprimeble malgaja -rigardo en la okuloj. Dum kelka tempo peza, doloriga silento regis -en la ĉambro. Nur la tik-takado de malgranda horloĝo, staranta -sur apudlita komodeto, aŭdiĝis, kaj kelkafoje, el proksima stalo, -mallaŭta bruo de brutoj tirantaj siajn kolĉenojn tra murringoj.<!-- pagho 223 --> -Fine li levis la rigardon al la vizaĝo de Leonardo kaj respondis -malgaje sed firme:</p> - -<p>—Elkore mi dankas vin, sinjoro Marston, sed iri hejmen kun vi mi ne -povas... Mi konfidas al vi, kaj se vi havas sufiĉe da pacienco por -aŭskulti al konfeso de erariĝinta, perdita, sed iom seniluziita -homo, mi lasos vin enrigardi en la profundon de mia animo... Stranga -rakonto estas la mia, sinjoro Marston, tre stranga. Ankoraŭ mi penas -kompreni min mem. Neniam mi pensis, ke mi renkontos animon, krom unu, -perdita por ĉiam, kiu kunsente elkomprenos min. Mi esperas, ke vi -indulgos min. En ĉia okazo la konfeso iom malpezigos al mi la koron. -Aŭskultu.</p> - -<p>—Antaŭ dek du jaroj, cedante al insisto de amikoj, ni—tio estas -fraŭlino Haverford kaj mi—okupis nin pri spiritistaj aferoj. Mia -propra intenco estis serioze trakti ilin objektive, kiel sciencisto -kaj kritikisto. Fatala iluzio! Oni ne povas tuŝi malpuraĵon, ne -malpuriĝante. La influo de la misteraj potencoj, kun kiuj oni -interrilatiĝas, estas tiel subtila, ke eĉ la plej singardemaj kaj -senpasiaj esploristoj ne povas kontraŭstari ĝin. Eĉ kvankam mi ne -plene konvinkiĝis pri la vereco de spiritistaj pretendoj—fraŭlino -Haverford, ho ve! enĵetiĝis kapantaŭen—tamen la esploroj efikis -sur mi plej terure, venigante min preskaŭ al malesperego. Ne povas -esti pli granda, pli fatala iluzio, ol serĉi per okultaj rimedoj -certecon pri transtomba ekzistado, aŭ plifirmigon de la kredo al -la ekzisto de Dio. Nepre la malo okazos. Nepre. Mi perdis la tutan -malgrandan kredon, kiun mi posedis, kaj ricevis anstataŭe nur -dubojn, konfuzecon, malluman senesperecon. Fine venis torditaj, -fantaziaj, sensencaj ideoj pri la homa animo. Kredu min, amiko -mia, nenio en ĉi tiu mondo, nek en la venonta, povas esti pli -terura,<!-- pagho 224 --> ol konscio pri senmorta animo kaj Dio, inter kiuj ekzistas -netranspasebla profundego.</p> - -<p>Leonardo volis ekparoli, sed sinjoro Travers detenis lin per mangesto -kaj parolis plue:</p> - -<p>—Tiam pli kaj pli regadis min spirito de senripozeco, malkontenteco, -preskaŭ hipoĥondrio. Ekkaptis min duonfreneza deziro foriĝi de -mi mem, de mia memoro; deziro forkuri ien, kien ajn, for de mia -konataro, kaj komenci novan vivon aliloke. Plue, mi penis elpeli el -mia kapo la penson pri Dio. Vanaĵo! Ĉiam venis al mi en la memoron -la sperto de David kaj la bonekonataj versoj de la 139<sup>a</sup> Psalmo:</p> - -<div class="verse"> -<div class="stanza"> -<span class="i0">"Kien mi iros for de Via spirito,</span><br /> -<span class="i2">kaj kien mi kuros for de Via vizaĝo?</span><br /> -<span class="i0">Se mi leviĝos al la ĉielo, Vi estas tie;</span><br /> -<span class="i2">se mi kuŝiĝos en abismo, jen Vi tie estas." ktp.</span></div> -</div> - -<p>—Por David tiuj vortoj estis konsolo, inspiro; sed por mi -persekutanta premsonĝo.</p> - -<p>—Nu, en tiu tempo mia animstato alkriziĝis pro pli ol unu -cirkonstanco: kelkaj agoj de miaj parencoj, precipe de mia fratino, -tre malplaĉis al mi, kaj malpaciĝo ŝajnis neevitebla. Plue -fraŭlino Haverford pli kaj pli ĵaluziĝis pri amiko, kiun mi amis -kun la tuta fervoro de mia animo. Lian amon—por diri la veron—mi -ŝatis pli alte, ol virinan amon. Tio estis Georgo Hill, usonano -de malofta, nobla karaktero. Eksteraĵe ni multe similis unu la -alian. Mi nomis lin David, ĉar nia amikeco estis tiel forta, kiel -la amikeco inter David kaj Jonatan. Lia estis la pli forta, vira -karaktero; vere reĝa animo. Kiam mi ricevis de David leteron el -Lisboa, sciigantan min, ke li estas survoje al Algerio por entrepreni -esploradon de antikvaĵoj, kaj petantan min akompani lin, mi avide -kaptis la okazon forlasi mian tutan<!-- pagho 225 --> konataron kaj aliĝi al mia -amiko. Mi tuj likvidis kiom eble plej multe el mia havaĵo kaj -veturis Algerion. Mi ne volas tedi vin per rakonto pri niaj kunaj -laboroj, ĉar ili ne rekte rilatas al la aktualaĵoj. Sufiĉas -diri, ke, per la perfido de niaj landanaj gvidistoj, ni falis en -embuskon de mortigemaj Kabiloj. Preskaŭ ĉiuj el nia kunularo perdis -la vivon. La banditoj lasis min senkonscia kaj preskaŭ senviva, -flankon ĉe flanko kun mia amiko, duope en sovaĝejo. Lia stato estis -ankoraŭ pli malbona, ĉar, rekonsciiĝinte, mi vidis kun teruro, -ke la kara viro antaŭ nur nemultaj minutoj elspiris la lastan -spiron. Estas destinite al malmultaj homoj sperti—kaj neniam pli -ol unufoje—tian superegan kordoloron, kiu lasas la koron dezerto, -velkinta, preskaŭ nekapabla senti pluan doloron. Tian doloregon -mi spertis tiun vesperon en la daŭro de kelkaj horoj. Mi ne volas -ofendi viajn orelojn per cito de la ribelaj, malpiaj pensoj, kiuj -uragane trafuriozis mian kapon; cetere mi maldeziregus revoki ilin en -la memoron.</p> - -<p>—Preskaŭ subite venis al mi aliaj pensoj. En neklarigebla maniero -mi eksentis—aŭ imagis, ke mi sentas—la aleston de la spirito de la -ĵus mortinta amiko. Aj! ne sur la aleston, sed, iel, la eneston de -lia animo en la mia. Ĝojotremo ekkaptis min, kaj poste, kiam miaj -sentoj fariĝis pli trankvilaj, dezirego pri ĉiama kunfandiĝo de -niaj ambaŭ animoj. Kial ne?—mi rezonis. Ĉu niaj internaj estaĵoj -ne estis kunligitaj pli forte, ol per edzeco? Ĉu estis eble, ke tiel -proksime ligitaj animoj povas esti disigitaj per nura transiro, kiun -ni nomas morto? ... Aj! ĝuste la forto de mia dezirego, kaj lia, -malebligos disiĝon. Tiel mi revis tiun nokton sub la stellumigita -algeria ĉielo, ankoraŭ tenante la malvarmiĝintan kaj rigidiĝintan -manon de mia David.</p><!-- pagho 226 --> - -<p>—Mi leviĝis, malforta, ŝanceliĝante, kaj ekpripensis, kion -mi nun devas fari: Serĉi mian vojon returne al <i lang="es">La Cala</i> kaj -meti plendon ĉe la plej proksima konsulo. Antaŭ ol mi foriris, -mi unu fojon plu rigardis lian ankoraŭ serenan kaj noblaspektan -vizaĝon.—Kial la sorto ne kaptis min anstataŭ li, kiu estis ja -multe pli nobla, feliĉa homo?—mi demandis min maldolĉe. Ho! Ĉu -lia karega, pli nobla kaj pli forta animo ne povus vivadi en mi? -Aŭ, prefere, ĉu mia memo ne povus perdiĝi en lia? Tiu fantazia -ideo ekkaptis kaj tremigis min. Sendube prudenta, aferema homo, kiel -vi, vidas en ĉio ĉi tio erarvagantan cerbon, sed penu prezenti -al vi la cirkonstancaron: La akra, freneziga doloro pri la perdo -de la amiko, miaj torditaj ideoj pri la spirita mondo, la mizera, -malkontenta stato de mia koro, ĉiuj ĉi tiuj influoj kune lasis -liberajn kondukilojn al miaj fantaziaj deziroj, ĝis, iom post iom, -mi firme kredis, ke la animo de mia amiko ne forlasis min, kaj ke -mi jam alprenis lian memon. Stranga iluzio, sendube, kiu, tamen, -ofte plidolĉigis al mi la alie malgajan vivon. Dank’ al Dio, tiu -iluziaĵo, kompreneble, jam de longe malaperis; sed mi devas konfesi, -ke ankoraŭ nun kelkafoje duonkonscie mi image interparolas kun li, -kvazaŭ kun alestanta persono. Nu, por kompletigi la sintrompon, -mi alprenis lian nomon, aŭ pli ĝuste la nomon, kiun mi donis al -li—David Hill. Mi profundiĝis en liajn studojn kaj daŭrigis lian -vivlaboron, nome, la esploradon de antikvaĵoj en ĉi tiu parto de la -mondo kaj la deĉifradon de hieroglifoj de ĝiaj praloĝantoj. Ĉiujn -pensojn pri mia antaŭa memo mi penis per ĉiaj rimedoj forigi el mia -kapo. Mi eĉ alprenis la religion de mia amiko; li estis lojala ano -de la romkatolika eklezio. Sed mi ne volas daŭrigi ĉi tiun temon. -Jam mi tre<!-- pagho 227 --> timas, ke mi trouzis vian paciencon kaj vian ĝentilecon.</p> - -<p>—Tute ne, sinjoro Hill; mi certigas vin pri mia profunda kunsento.</p> - -<p>—Dankon. Tamen mi volas fini mian rakonton, ĉar post nemultaj -minutoj mi devos elŝteliĝi, por partopreni gravan dramon, okazontan -je sunleviĝo.</p> - -<p>—Mi jam aŭdis pri tio.</p> - -<p>—Efektive?</p> - -<p>—Jes; fraŭlino Lucia Cuadra enlasis min en la sekreton, kaj petis -mian helpon pro milda Maria de Lozada, kies sekreta amanto estas la -difinita viktimo...</p> - -<p>Sinjoro Hill salte leviĝis de la seĝo:</p> - -<p>—Kio?—li ekkriis,—kiel prosperis al vi tiom elfari en tiel -mallonga tempo?</p> - -<p>Ridetante Leonardo respondis:</p> - -<p>—Nu, tio estas parto de la rakonto, kiun mi promesis al vi. Tiu -renkonto ne efektiviĝis sen aventureto. Viaj du kunvojaĝintoj -estas iom suspektemaj homoj. Kvankam ili surmetis la sanktan sutanon -de monaĥeco, ili minacis mian vivon, en la okazo, se vi ne plene -garantios mian senkulpecon. Sed pluajn sciigojn poste. Daŭrigu, mi -petas.</p> - -<p>—Mi nun volas nur aldiri, ke—feliĉe aŭ malfeliĉe; Dio -scias—prosperis al mi, dank’ al kelkaj oportunaj cirkonstancoj, -sendigi oficialajn, konsulajn informojn al Anglujo, ke mi mortis, -kaj al Usono, ke Georgo Hill mortis. La celo de mia vojaĝo ĉi -tien estas sole scienca, arĥeologia. Per tre zorgaj kaj longaj -traserĉoj en malmulte konataj arĥivejoj, precipe en malnovaj -hispanaj monaĥejoj, mi ricevis fortan konvinkon, alproksimiĝantan -al certeco, ke interne de la muroj de la ĉi tiea monaĥejo troviĝas -ne sur kelkaj el la plej bone konservitaj<!-- pagho 228 --> kaj plej ĵaluze gardataj -konstruaĵoj de la Toltekoj kaj Aztekoj, sed ankaŭ antikvaj trezoroj -de grandega valoro kaj, por mi, de eĉ pli granda intereso. Pli ol -unu afero estigis en mi suspekton, ke tie troviĝas, plue, sekreta -sidejo de landida societo, klopodanta re-enkonduki la antikvan -idolkulton kaj fermentigi la landon per ribelemaj ideoj. Mi komunikis -mian suspekton al la sekretario de kardinalo Felix Martinez, <i lang="es">padre</i> -Alano, viro de neordinara fervoro, kunigita kun senduba honesteco. -La du hispanoj, pri kiuj vi plendas, estas senditoj de la alta -estraro de la frataro San Anselmo en Hispanujo, provizitaj per plena -aŭtoritato detrui la tutan neston da malfideluloj kaj, precipe, -havigi al la centra sidejo de la frataro la trezorojn, trovotajn en -la ĉi tiea monaĥejo. Tio eble klarigos ilian troan suspektemecon. -Ili sciigis min pri suspektindulo, kiu ŝajne postflaras niajn -postesignojn. Nu, la ceteron vi jam scias.—Rigardante sian -poŝhorloĝon, li diris:</p> - -<p>—La tempo alproksimiĝas, sinjoro Marston. Ni devas prokrasti nian -interparoladon ĝis post la ludota dramo.</p> - -<p>Li klinis sin kaj frapetis la plankon per ŝlosilo. Minuton poste iu -mallaŭte frapis la pordon.</p> - -<p>—Kompreneble, vi promesis al la junulinoj vian helpon, sinjoro -Marston?</p> - -<p>—Kompreneble.</p> - -<p>—Ni iru, do. Volu malfermi la pordon; mi estingos la lampon.</p> - -<p>En la preskaŭ malluma koridoro staris du virinaj figuroj, Lucia -Cuadra kaj Maria de Lozada. Senvorte kaj irante sur la piedfingroj, -ili kondukis la du virojn en subteran ĉambron kaj de tie tra -mallarĝa elirejo, formita per granda, pivotebla ŝtono, en longan, -malsekan pasejon. Post kvaronhora laciga iro la knabinoj haltis.<!-- pagho 229 --> -Maria palpe serĉadis sur la muro kaj post momento turnis denove -grandan privotigitan ŝtonon. Trairinte la tiel faritan malfermaĵon, -la malgranda kompanio sin trovis en la longa galerio, kie Leonardo -pasigis kelkajn horojn en mallibereco. La kvazaŭ-subteran ĉambregon -lumigis du lignofajroj. Ĉirkaŭ unu, apud la alirejo de supre, -staris la tri monaĥoj, kun kiuj Leonardo jam faris konatecon, dum -ĉirkaŭ la alia, en la profundo de la spaco, sidis aŭ kuŝis la -gardistoj, kiuj, sendube, jam devis aŭdi akrajn riproĉojn pro sia -manko de vigleco. Ĉi tiuj lastaj, vestitaj per <i lang="es">sombreroj</i> kaj -<i lang="es">serapoj</i>, formis pentrindan grupon. La saltetantaj flameroj ĵetis -groteskajn ombrojn sur la jam groteske surskulptitajn murojn de la -antikva konstruaĵo. Sinjoro Hill, paŝante antaŭen brakon ĉe brako -kun Leonardo, ekparolis:</p> - -<p>—Permesu, viaj moŝtoj, ke mi prezentu al vi malnovan anglan amikon, -sinjoron Leonardo Marston, kiu kun eksterordinara kaj nobla sindonemo -sekvis min ĉi tien por komuniki al mi sciigojn de netaksebla graveco -kaj ekstrema urĝeco. Pro tio mi estos lia vivodaŭra ŝuldanto. Pri -lia honesteco mi prenas sur min plenan respondecon. Plue, jam antaŭ -ol li renkontis min, li promesis al niaj sinjorinoj tutkoran helpon.</p> - -<p><i lang="es">Padre</i> Alano tuj antaŭenpaŝis kaj rapidmove etendis al Leonardo -la manon. Liaj iom akraj vizaĝotrajtoj alprenis mildan kaj sinceran -aspekton, kaj en liaj malhelaj okuloj ekbrilis honesta ĝojo: li -estis tre kontenta, ke li, malgraŭ la asertoj de la suspektemaj -Anselmanoj, ĝuste taksis la karakteron de la viro antaŭ li. -Parolante angle kun sufiĉa flueco, li diris:</p> - -<p>—Sinjoro, bonvolu kredi, ke plej sincere mi bedaŭras, ke aro da -malfeliĉaj cirkonstancoj ŝajne devigis nin fari al vi ofendegon. -Lasu, mi petas, pledi por ni<!-- pagho 230 --> la granda graveco de nia entrepreno -ĉi tie kaj troa fervoro pri la honoro de nia glora eklezio. Mi -esperas, ke vi akceptos nian pardonpeton kun tiom da bonkoreco, kiom -ni proponas ĝin kun sincereco kaj humileco.</p> - -<p>La du aliaj monaĥoj, sur kies severmienaj vizaĝoj aspekto de -malplezuro nur pene malaperis, montris per ĝentilaj riverencoj sian -konsenton kun la vortoj de la parolinto. Unu el ili diris:</p> - -<p>—Erari estas homaĵo; pardoni—diaĵo.</p> - -<p>La alia aldiris:</p> - -<p>—Ni plenkore nun bonvenigas vian ĝustatempan helpon, sinjoro.</p> - -<p>Ridetante kaj kore premante la manon de <i lang="es">padre</i> Alano, Leonardo -respondis:</p> - -<p>—La plezuro, kiun donas al mi ĉi tiu renkonto, plene kompensas la -ioman malagrablecon de la unua. Cetere, mi travivis tre interesan kaj -memorindan aventureton.</p> - -<p>Dume la du knabinoj staris kune en kelka malproksimeco. La -kapo de la juna indianino kuŝis sur la brusto de ŝia iom pli -altkreska amikino. La unua maldolĉe ploris, kvazaŭ okupita sole -de animbatalo; la atento de la alia dividiĝis inter la ploranta -knabino kaj la apuda grupo da viroj. De tempo al tempo la knabinoj -interŝanĝis kelke da vortoj en la antikva <i lang="es">anahuac’a</i> lingvo.</p> - -<p>—Ho, Lucia,—Maria ĝemis mallaŭte,—kiel mi povos tiel perfidi -mian karan patron!</p> - -<p>Ĉe tiuj vortoj <i lang="es">padre</i> Alano sin turnis kaj alpaŝis al la -malfeliĉa junulino. Metante manon sur ŝian ŝultron, li diris kun -pli granda mildeco, ol kiom, el liaj trajtoj, oni supozus, ke li -estas kapabla, tamen kun la firmeco de viro, konscianta neordinaran -regecon super ordinaruloj:</p><!-- pagho 231 --> - -<p>—Mia filino, via korpremateco ne malplaĉas al mi. Ĝi estas natura. -Sed ju pli granda la sinofero, des pli granda la Dia konsolo; des pli -glora la krono de rekompenco. Sciu, ke la sanktuloj kaj la sanktaj -anĝeloj de Dio amase malsupren rigardas vin en ĉi tiu momento kun -ama favoro. Akceptu la konsolon, kiun ili proponas al vi. Precipe -San Anselmo neniam forgesos la rolon, kiun vi ludas en la elpurigo -de la sanktejo, dediĉita al li. Ĝis nun vi estis tre fidela, heroe -fidela, kaj vi posedas la fortojn elteni ĝis la fino. Pro vi ni -traktos vian patron, kiel mi jam certigis al vi, kun la plena mildeco -kaj pardonemo, kiujn la sankta eklezio povas montri al noblaj sed -erarintaj homoj, se ili vidigas nur la plej malgrandan inklinon -reveni en ĝiajn amajn brakojn. Vidante, ke liaj esperoj pereis, ke -liaj planoj disfalis, li revenos. Cetere, viaj kaj miaj preĝoj pro -li nepre plenumiĝos.</p> - -<p>La indianino levis la kapon, kaj per larmoplenaj okuloj rigardis la -trankvilan, seriozan vizaĝon de la religiulo. Tiam, ekpreminte kaj -kisinte lian manon, ŝi plorpetis:</p> - -<p>—Indulgu lin, <i lang="es">padre</i>, li estas nobla viro, sed li agas sub la -malbona influo de la <i lang="es">Totonac’aj</i> pastroj.</p> - -<p>Ŝi volis diri ion plu, sed eksilentis, kaj sin turnis kun demanda -rigardo al sia amikino, kvazaŭ ŝi serĉas konsolon pri afero, pri -kiu ŝi ne kuraĝas paroli al la <i lang="es">padre</i>. La silenta respondo de -Lucia estis plena de ama certigo, ke ŝi tute komprenas, kaj ke ĉio -bone prosperos. Senvorte ŝi metis la brakon ĉirkaŭ la jam pli -trankvilan knabinon kaj kondukis ŝin for en la malluman, subteran -pasejon. La sceno profunde tuŝis la koron de Leonardo. Kvankam li -komprenis nur tre malmultajn el la hispane parolitaj vortoj, li -sufiĉe divenis ilian signifon.</p><!-- pagho 232 --> - -<p>Interne de la monaĥejaj muroj, en arbareto da betuloj, ekmoviĝis -silente, antaŭ vekiĝanta krepusko, mallumaj figuroj de viroj. Tie -ĉi kaj tie staris grupetoj, mallaŭte interparolantaj. Sinjoro Hill -kaj <i lang="es">padre</i> Alano penis konsentigi Leonardon preni armilon por okazo -de bezono, sed ĉi tiu rifuzis, dirante, ke li esperas plenumi la al -li difinitan taskon sen armiloj, kies uzon li ne aprobas.—Precipe -kontraŭuloj religiaj,—li aldiris, sin turnante al la monaĥo en la -bruna sutano,—devus esti venkitaj sen alpreno de mortigaj armiloj.</p> - -<p>La religiulo aliris al la du Anselmanoj por lastamomenta -interkonsiliĝo, dum Leonardo kaj sinjoro Hill daŭrigis duope -la mallaŭtan interparolon. Tiu lasta, frotante al si la manojn, -rigidiĝintajn pro la malvarmo, diris:</p> - -<p>—Se vi volas savi la vivon de la amato de Maria, vi devos vigli, -ĉar mi timas, ke la tri monaĥoj prefere lasos la oferbuĉon -efektive okazi antaŭ iliaj okuloj, por havi aldonan, neneigeblan -atestaĵon pri la kulpo de la pseŭdo-Anselmanoj.</p> - -<p>Post kelkminuta silento la arĥeologo parolis plue:</p> - -<p>—Rigardu, jen, sinjoro Marston, dekstre, vi nun povas ekvidi la -konturojn de du-tura preĝejo, konstruita ĉirkaŭ sepdek jarojn post -la venkakiro de Corteso, ĝuste sur la supro de la piramidoforma -<i lang="es">Teocalli</i>. Sur tiu supro sendube sennombraj miloj da oferbuĉoj, -libervolaj kaj kontraŭvolaj, okazis en la daŭro de—Dio scias kiom -da jarcentoj. Malantaŭ la <i lang="es">Teocalli</i>, kaŝita en arbareto, troviĝas -kredeble la plej bela kaj bone konservita templo de la Aztekoj, vera -juvelo de netaksebla valoro por arĥeologoj. Ĝi entenas belegan -statuon de <i>Quetzalcoatl</i>, solena, <i>Buddha</i>-simila figuro, sidanta -kun krucigitaj kruroj kaj manoj ripozantaj sur la genuoj. Lia frunto<!-- pagho 233 --> -estas ĉirkaŭita de riĉege juvelplena diademo kun superpendanta -multekolora plumaĵo. Krom tio, ni trovos tie en alkovoj statuojn de -<i lang="es">Tezcatlipoca</i>, el polurita nigra ŝtono kun ortegita ŝildo, kaj -de <i lang="es">Huitzilopochtli</i>, la dio de la milito. Laŭ informo de Maria, -tiu lasta ĵus enportiĝis el sekreta loko. Mi precipe deziras -pririgardi ĝin, por vidi, ĉu ĝi estas konforma al la priskriboj -de la hispanaj historiistoj. Mi posedas apartan aŭtoritaton de la -alta estraro de la monaĥaro, science esplori ĉiujn antikvaĵojn -trovotajn ĉi tie.</p> - -<p>—Mi esperas, ke la trovotaĵoj respondos al via atendo. Ĉu vi -scias, kie okazos la oferbuĉo?</p> - -<p>—Jes, en tiu idolejo. Mi estas tre kontenta, ke ĝi ne okazos en la -preĝejo, kvankam la nura alesto en ĝi de tiaj sangaj, perfidemaj -idolanoj jam malsanktigus la plej sanktan sanktejon. Tie, en la -valo, ankoraŭ pli malproksime, kaj de ĉi tie nevideble, kuŝas -la monaĥejo kune kun la farmkonstruaĵoj, apartenantaj al ĝi. -Aŭskultu!—li diris, sin klinante antaŭen, kvazaŭ por penetri per -la okuloj la preskaŭ-mallumon,—la muziko komenciĝas. Ni devas -ekmoviĝi singarde, ĉar la tagiĝo estas ĉi tie afero de nur kelke -da minutoj.</p> - -<p>El la direkto, montrita de sinjoro Hill, aŭdiĝis sonoj de vira -ĥoro, kaj momenton poste aperis ruĝa flagrado de torĉluma -procesio. Tuj komenciĝis vigla movado. Gvidate de unu el la -dungitaj bravulaĉoj, ŝtelirante laŭ la rando de la arbareto, -la konspirantaro alvenis post kelkaj minutoj al muro de flanka -konstruaĵo formanta parton de la granda kaj iom neregule konstruita -templo. El la ĉefa parto de la templo venis sonoj de la ĥorkantado, -alterne kun ekkrioj kaj laŭta batado de tamburoj.</p> - -<p><i lang="es">Padre</i> Alano de tiu momento energie prenis sur sin la finan -direktadon de la entrepreno malgraŭ malbone<!-- pagho 234 --> kaŝita ĉagreno de la -hispanaj monaĥoj, kiuj volus sin apogi sur la plena aŭtoritato, -donita al ili de la estraro en Hispanujo. Tamen ilia kontraŭstaro -estis malforta; la evidenta kaj de ili sentata supereco de la -Meksikiano kaj lia firma, memfida alpreno de estreco ne lasis lokon -por kontraŭstaro.</p> - -<p>Sekvante la monaĥojn kaj sinjoron Hill tra breĉon en la muro, -kaŭzitan de dislokiĝo de du grandegaj ŝtonoj, Leonardo sin -enŝovis en ĉambron, kies grandon kaj aspekton li ne tuj povis -konjekti pro en ĝi reganta mallumo. Unu flankon de la ĉambro formis -aro da dikaj, maldelikataj kurtenoj, malantaŭ kiuj ĉeestantoj -povis nerimarkate vidi la strangan scenon okazantan en la templo. La -centra parto de la konstruaĵo estis vasta, rektangula ĉambrego, -ĉirkaŭita ĉe tri flankoj de majestaj, surskulptitaj kolonoj. -La tuta spaco estis brilege lumigita per du vicoj da vazoformaj -flamingoj sur masivaj piedestaloj, en kiuj brulis ia kenaĵo. Inter -la kolonoj kaj la flamingoj marŝis procesie aro da flave kaj -ruĝe vestitaj pastroj, solene kantante. Post momento la procesio -haltis, kaj Leonardo ekvidis, starantajn inter la flamaj vazoj, -la figurojn de du maljunaj pastroj en longaj, skarlataj manteloj -kun surŝultraĵoj el belege koloritaj, briletantaj plumoj. Iliajn -kapojn ĉirkaŭis arĝentaj ornamoj, prezentantaj serpentojn. La -forta lumo klare montris iliajn malgrasajn, asketajn vizaĝojn. Unu -el la ruĝmanteluloj antaŭenpaŝis kaj, levante preskaŭ senkarnan -brakon, komencis fervorege alparoli la ĉirkaŭstarantojn per akra, -altatona voĉo en <i lang="es">anahuac</i>’a lingvo. Liaj gestoj fariĝis pli kaj -pli energiaj, ĝis li saltadis, kiel frenezulo, kaj liaj okuloj -ardis, kiel karboj. Kelkfoje la du vicoj de flavaj kaj ruĝaj pastroj -respondis ĥore per laŭtaj ekkrioj kun duonfrenezaj gestoj kaj -svingado de la torĉoj.</p><!-- pagho 235 --> - -<p>Subite la supera ĉefpastro—tia sendube li estis—haltis, sin -turnis kaj alparolis personon riĉege vestitan per multekolora -mantelo el sennombraj, kolibraj plumoj, kaj ornamitan per granda -ĉeno el alterne oraj kaj arĝentaj koroj. Ĉi tiu, supozeble ĉefa -altrangulo, sidis sub baldakeno el plumegoj sur tronsimila brakseĝo, -staranta en la mezo de la templo sur altigita plataĵo. Arĝenta, -per brilaj gemoj beligita serpento ĉirkaŭis lian kapon. Li apogis -la vizaĝon sur la manplato de la dekstra mano kaj fikse rigardis en -la spacon kun esprimo de maltrankvilo kaj malbonhumoro. Post momento -Leonardo rekonis en la trajtoj de la viro sian gastiganton, Don -Miguel de Lozada, kiu, do, supozeble, okupis la sekretan tronon de -siaj prapatroj, kaj prezidis la grandan idolservon. Sed la okupado -de la antikva imperiestra trono ŝajne ne plenigis lin per feliĉaj -sentoj en tiu momento. Li aspektis nedecidema kaj malgaja, kaj -la fervora parolo de la ĉefpastro evidente ne povis veki en li -respondan entuziasmon. Povas esti, ke li apartenis al tiuj adorantoj -de <i lang="es">Quetzalcoatl</i>, kiuj malaprobas homajn oferbuĉojn.</p> - -<p>Leonardo komprenis neniom de la parolado, krom la nomo -<i lang="es">Tetzcatlipoca</i>, kiun li aŭdis du aŭ tri-foje, elparolatan kun -granda respekto kaj alvoke suprenlevitaj manoj. Fine Don Miguel -respondis per malmultaj vortoj, kaj montris per la dekstra mano sur -objekton, kiun Leonardo ne povis vidi. Preskaŭ en la sama momento -enkuris en la ĉambregon juna pastro laŭte kriante kelkajn vortojn, -kiujn la tuta pastraro tuj vivece ripetis. Supozeble li anoncis, ke -tagiĝo komenciĝas. Ĉiuj okuloj sin turnis en la direkto, en kiu -la okupanto de la trono montris. Leonardo tuj serĉis pli oportunan -lokon por elrigardi. Tian lokon li trovis ĉe la fino de la kurteno -kaj nun vidis, ne sen ektremeto, je distanco de ĉirkaŭ dek kvin<!-- pagho 236 --> -paŝoj, duone nudan viron kuŝantan sur ŝtona altaro kun konveksa, -polurita supro. La brakoj kaj la kruroj de la viro estis ligitaj per -ruĝaj ŝnuroj. Lia kuprokolora korpo estis belkreska, vireca, kaj -lia vizaĝo, kiom Leonardo povis vidi, estis juna kaj plaĉa. La du -ĉefpastroj tiam alproksimiĝis al la altaro. Tiu el ili, kiu faris -la parolojn, alten levis per ambaŭ manoj maldikan ponardon kaj -solene kantis recitative.</p> - -<p>Leonardo pretiĝis tuj elsalti, spite averta murmuro de la hispanaj -monaĥoj:—Ankoraŭ ne, sinjoro.—Li singarde fortiris la kurtenon -kaj serĉis per la okuloj kaŝejon pli proksiman al la altaro. La -atento de la tuta pastraro estis fiksita sur la preĝanta maljunulo -kaj la oferota viktimo. Leonardo elŝteliĝis, kaj nerimarkite sin -kaŝis malantaŭ kolono, ĝuste kontraŭ la altaro.</p> - -<p>Ĉi tiu ago devigis la monaĥojn en la flanka ĉambro plifruigi la -interrompon de la idolana rito. Tuj poste, do, <i lang="es">padre</i> Alano elpaŝis -el la alkovo, sekvate de siaj hispanaj kolegoj kaj sinjoro Hill. Kun -dignoplena, sentima mieno li iris antaŭen tra la vico da pastroj -ĝis la unua ŝtupo de la altaro. Levante la dekstran manon, li -ekkriis dramece:</p> - -<p>—En la nomo de la sankta eklezio de la sola, vivanta Dio, mi -malpermesas ĉi tiun idolservan mortigon!</p> - -<p>Tuj regis konsterno inter la pseŭdo-Anselmanoj. Kelkaj el ili -impulse volis sin ĵeti kontraŭ la sinentrudantojn, sed subita -apero de dekkelke da armitaj viroj kaj la sentima sintenado de la -du ĉefpastroj detenis ilin. La preĝinta ruĝmantelulo turnis al -<i lang="es">padre</i> Alano rigardon, en kiu fanatikeco, malamo kaj malespero -konkuris. Parolante per voĉo, tremetanta pro eksciteco, li kriis:</p> - -<p>—La sola eterna diaĵo, kiun ni ĉi tie adoras laŭ la kutimo de -niaj prauloj, <i lang="es">Tloque-Nahuaque</i>, humiliĝas por<!-- pagho 237 --> akcepti memvolajn -sinoferantojn kaj donas al ili ensorbiĝi en la dia estaĵo.</p> - -<p>—Ĉesigu vian blasfemon!—rediris kun indigno la inkvizitoro,—via -diaĵo estas nenio alia, ol Satano mem, trompevestita. Mi permesas -nek libervolajn buĉoferojn nek kontraŭvolajn. Cetere, libervolajn -oferaĵojn oni ne bezonas ligi per ŝnuroj.</p> - -<p>En tiu momento la dua ĉefpastro, staranta malantaŭ la unua, -rapidmove elprenis el sub sia mantelo longan ponardon, saltis -antaŭen sur la ŝtupareton de la altaro, kaj volis puŝegi ĝin en -la bruston de la malfeliĉa viktimo; sed tion malhelpis la vigleco -de Leonardo. Ĉi tiu ankaŭ sin ĵetis antaŭen en tiu sama momento, -kaj sukcesis per la brako deflankigi la mortigilon, ne, tamen, -malhelpante al ĝi fari longan kaj iom profundan tranĉvundon sur -la brusto de la juna pastro, el kiu ŝprucis fluo da sango. Uzante -preskaŭ herkulesan forton, li levis la ligitan viron de la altaro -kaj turnis sin por forporti lin.</p> - -<p>La ĉagrenita ĉefpastro eligis furiozan ekkrion, kaj, saltante -antaŭen kiel sovaĝa besto, ekfrapis per la ponardo la ŝultron de -Leonardo. Se li estus sufiĉe proksime, li sendube mortigus lin; -efektive li faris al li profundan, danĝeran karnvundon. Ne atentante -la doloron, Leonardo portis la forte sangantan viktimon ĝis la -kurtenoj, kaj zorge metis lin sur la plankon.</p> - -<p>Subite la kurtenoj dispuŝiĝis, kaj Maria kun vizaĝo plena de -teruro ĵetis sin genue antaŭ la amaton. Penante per blanka -antaŭtuko haltigi la elfluon de la sango, ŝi ĝemis:</p> - -<p>—Ho, Juan, mia Juan!</p> - -<p>Ĝis tiam Don Miguel de Lozada rigardis la rapidmovan scenon senmove, -sed kun pli kaj pli maldolĉiĝanta mieno.<!-- pagho 238 --> Nun, ĉe la vido de sia -filino, amzorge sin klinanta super la sanganta preskaŭ-viktimo, li -leviĝis de la trono. Lia pozo estis majesta kaj sentima, malgraŭ -intensa animdoloro, pentriĝanta en lia malgrasa vizaĝo. Per tono de -voĉo, per kiu sentiĝis tiom da submetiĝo, kiom da maldolĉeco, li -ekparolis:</p> - -<p>—Perfidita de mia propra filino—mia sola infano! Tio kompletigas la -sortobaton.</p> - -<p>Malrapide li nudigis al si la bruston, kaj elprenis el sub la faldoj -de sia multekolora mantelo malgrandan ponardon. Rigardante supren, -preskaŭ reveme, kvazaŭ li jam troviĝas en la pensoj ekster la -templo en la senlima spaco, li diris solene:</p> - -<p>—Sencela jam estas mia vivo. Ho, longe alsopirata Quetzalcoatl, -kompatu vian servanton kaj korfavore akceptu mian spiriton en vian -gloran, dian estaĵon.</p> - -<p>Dirinte tion, li trapikis al si la koron. Senviva li falis teren, kaj -ruliĝadis malsupren de la ŝtupareto de la trono.</p> - -<p>Pri la sekvanta ekscitiĝo kaj tumulto Leonardo sciis malmulte. La -sangelfluo pli kaj pli senfortigis lin, kaj fine perdigis al li la -konscion. Poste li nur malklare rememoris la okazintaĵojn, kvazaŭ -ĝi estis malbela sonĝo.</p> - -<hr class="short" /> - -<p>Preskaŭ tri semajnoj pasis. En angulo de verando de la <i lang="es">hacienda</i> -dormis Leonardo sur malalta salika kanapo. Bela kaj serena -posttagmezo alproksimiĝis al la fino, kaj la subiranta suno -ekpenetris nedensan foliaron de rampa kreskaĵo, pendanta de la -veranda tegmento. Petolemaj radioj ludetis sur lia ankoraŭ pala -vizaĝo, igante lin maltrankvila kaj moviĝema. En alia parto de la -verando sidis du virinoj, Lucia Cuadra kaj Maria de Lozada, mallaŭte -interparolantaj kaj okupitaj<!-- pagho 239 --> de kudrolaboro. Ambaŭ aspektis -malgajaj. Subite Lucia leviĝis kaj iris sur la piedfingroj al la -dormetanta viro. Zorge kaj senbrue ŝi malsupren tiris sunkurtenon -por ŝirmi lian vizaĝon. Farinte tion, ŝi sin klinis super li kaj -ektuŝetis per la lipoj lian manon.</p> - -<p>La tuŝo vekis Leonardon. Reveme li malfermis la okulojn, kaj dum -kelka tempo rigardis en la spacon. Lucia, ektimigite, tuj retiriĝis, -kaj ruĝo ekkovris ŝiajn vangojn. Vidante, tamen, ke Leonardo ne -rimarkas ŝian ĉeeston, ŝi paŝis antaŭen, kaj per milda, preskaŭ -amperfida voĉo diris:</p> - -<p>—Ĉu vi sentas vin pli forta post via dormo, sinjoro Marston? -Sendube vi trotaksis viajn fortojn. Vi ankoraŭ estas iom pala.</p> - -<p>—Eble vi estas prava, mia bona flegistino,—lace respondis la -resaniĝanto,—sed, plenuminte la celon de mia aventura vojaĝo ĉi -tien, mi devas resaniĝi kaj refortiĝi kiel eble plej rapide. Tre -urĝaj aferoj vokas min hejmen.</p> - -<p>—Vere?—La knabino parolis kun pli malgaja tono, ol kiom ŝi -konsciis.—Mi timas, ke mi vekis vin el saniga dormo, malsupren -tirante la rulkurtenon por ŝirmi vian vizaĝon kontraŭ la ĝenaj -radioj de la suno.</p> - -<p>—Negrave, fraŭlino Cuadra; mi tre dankas vin. Mi sonĝis, ke io -terura volas trapiki al mi la koron per flama armilo, kaj ke, iel, mi -ne povas defendi min. Tiam feino- aŭ anĝelosimila estaĵo survenis -kaj forpelis la monstron. Tuj kiam ŝi tuŝis min per mola, varma -mano, por forkonduki min en sendanĝeran lokon, mi vekiĝis. Eble vi -estis tiu ... feinosimila estaĵo. Vi ja unu fojon jam savis mian -vivon.</p> - -<p>Lucia havis senton, kvazaŭ ŝi ruĝiĝas kaj paliĝas alterne. -Leonardo rimarkis la konfuziĝon de la knabino,<!-- pagho 240 --> kaj lia vizaĝo, -kiun rideto lumigis, tuj serioziĝis. Penante elpeli el siaj pensoj -la solan, memevidentan signifon de tiu embarasiĝo, kaj akuzante sin -pri nekonvenaĵo, li diris penteme:</p> - -<p>—Pardonu, fraŭlino, se mi diris ion senpripensan.</p> - -<p>Dum momento aperis ekbrilo en la malhelaj okuloj de la knabino, kaj, -alprenante iom sindeteneman, indecan sintenon, ŝi respondis:</p> - -<p>—Certe ne. Nur ... kelkaj virinoj en Meksikio eble vidus en viaj -vortoj pli, ol vidus viaj samlandaninoj. Tamen, negrave; vi ja -sopiregas reiri en vian propran landon. Cetere, jen venas via amiko, -sinjoro Hill. Sendube li pli bone komprenas vin. Li estas viro ne tro -afabla por virinoj, tamen sincera.</p> - -<p>Lucia volis montri indiferentecon, sed ŝia ondadanta brusto kaj la -dolora rideto ĉirkaŭ ŝia bela buŝo perfidis la akran ĉagrenon, -kiun ŝi sentis. Ne atendante rediron, ŝi turnis sin, reiris al la -alia parto de la verando kaj rekomencis sian laboron apud la amikino.</p> - -<p>Leonardo tutkore bedaŭris, ke li senintence ĉagrenis tiun ĉarman -kaj fieran knabinon, al kiu li tiom ŝuldis, kaj por kiu li sentis -sinceran respekton kaj amikecon. Sed la alveno de sinjoro Hill -malhelpis longan, malgajan mediton. Post kelke da minutoj ĉi tiu -envenis tra enirejo en la mezo de la balustrado. Ignorante la -sinjorinojn, li aliris Leonardon, kaj kun iom pli bona humoro, ol -kutime, diris:</p> - -<p>—Grandajn esplorojn mi faris hodiaŭ, amiko mia. Riĉaj kaj belegaj -trovaĵoj malkaŝiĝis; sed precipe altvalora por mi estas granda aro -da toltekaj hieroglifoj, bonege konservitaj. Tio denove esperigas -min, ke fine mi sukcesos deĉifri tiujn hieroglifojn, kaj tiel -malkovri la sekreton de tiu antikva civilizacio. Glora laboro! Ĝi<!-- pagho 241 --> -okupos min ĉi tie multajn semajnojn. Se nur mi povus ... sed, -negrave.</p> - -<p>Leonardo, duonsidiĝinte, rigardis en la zorgosulkan vizaĝon de la -sciencisto, kaj rimarkis subitan alprenon de tre malgaja esprimo. -Divenante liajn pensojn, li diris milde:</p> - -<p>—Ĉu mi povas, unu fojon plu, petegi vin, sinjoro Hill, reiri kun mi -Anglujon?</p> - -<p>Sinjoro Hill malgaje, sed energie skuis la kapon. Tamen Leonardo -parolis plue:</p> - -<p>—Pripensu, kiomege dependas de via reveno; nome la savo el -superimage terura, anima kaj spirita sklaveco de virino, kiun iam vi -amis; la ĉesigo de akraj suferegoj de viro, kiu jam dekoble elpagis -ĉiujn mallaŭdindaĵojn, kiujn li faris kontraŭ vi; espereble -plibonigo de la stato de treege kompatinda junulo; kaj fine—kiu -scias?—malhelpo de ruiniĝo de altanima, purkora knabino.</p> - -<p>La vizaĝo de la pliaĝa viro, ordinare pala kaj senĝoja, -dolortordiĝis. Ĉiu vorto de Leonardo ŝajne trapikis lian animon. -Denove li skuis la kapon, sed nun malrapide, kvazaŭ senkonscie. Kun -profunda kunsento, Leonardo daŭrigis la petegon:</p> - -<p>—Pardonu al mi. Mi bone komprenas, kian teruran malinklinon vi -devos venki, kaj kian malagrablan tempon vi travivos; sed ju pli -granda kaj nobla estos la memvola sufero, des pli plena estos poste -la kontenteco, kiam vi memoros, ke vi faris vian devon. Vi ne estas -feliĉa, sinjoro Hill, kaj vi neniam estos feliĉa, ĝis vi faros -tion, al kio via pli nobla memo, via konscienco vin pelas.</p> - -<p>—Eĉ ne tiam,—rediris la malgajulo.—Krom la kontenteco, kiun -liveras al mi miaj arĥeologiaj studoj,<!-- pagho 242 --> mi jam ne serĉas -feliĉon.—Li alportis por si seĝon, sidiĝis ĉe la kanapo, kaj -parolis plue:—Mia konscienco ankoraŭ ne estas malviva, sinjoro -Marston, kaj mi plenkore admiras vian maloftan noblecon kaj -sindonemecon, kiuj—mi dolore ĝin sentas—min kovras per honto. -Tamen, iri kun vi nun mi nepre ne povas. Kun escepto de tio, mi -volontege farus ĉion por montri al vi mian korinklinon. Mi povas -doni al vi objekton, per kiu vi nepre povos konvinki ŝin, ke mi -ankoraŭ vivas. Cetere, mi fidas al la influo, kiun via personeco -sendube havas sur ŝi, kaj al via kortuŝa elokventeco. Vi certe -sukcesos.</p> - -<p>Leonardo malgaje skuis la kapon:</p> - -<p>—Malfeliĉe,—li diris,—mi povas pretendi nenian influon sur -fraŭlino Haverford. Ŝi scias, ke mi konas ŝian sekreton, ke mi -per ĉiuj rimedoj kontraŭbatalas ŝiajn malbonagojn. Ŝi min forte -malfidas kaj malamas kaj, eble, timas. Mi neniom fidus elokventecon, -se mi ĝin posedus. Prefere mi volas fidi superan potencon, kiu sola -povas efiki en tiaj aferoj. Sed en la okazo, se mi malsukcesos, -ĉu vi venos, tuj, responde al telegramo?—Trankvile kaj konfideme -Leonardo rigardis en la vizaĝon de la turmentita viro. Post momento -li aldiris:</p> - -<p>—Agu laŭ via natura nobleco. Agu kiel viro, sinjoro Travers!</p> - -<p>Ĉe tiuj ĉi vortoj rimarkinda ŝanĝo ekvidiĝis en la mieno de la -malgajaspekta viro. Supozeble la animpenetranta rigardo de Leonardo -kaŭzis tiun efikon tiom, kiom liaj vortoj. La aspekto de senespereco -kaj korpremateco forlasis lin kaj cedis lokon al pli trankvila, -natura mieno. Dum kelkaj momentoj li rigardis reveme antaŭ si, -kvazaŭ liaj pensoj translokiĝas malproksimen en la domon de -fraŭlino Haverford. Fine li respondis kun firma tono de voĉo:</p><!-- pagho 243 --> - -<p>—Bone, sinjoro Marston, en la okazo, se vi malsukcesos, mi nepre -venos tuj post ricevo de via telegramo.</p> - -<p>—Dankon. Kio do estas la pruvilo, pri kiu vi aludis?</p> - -<p>Leonardo parolis trankvile; li tute ne dubis, ke li venkos. La viro -ĉe lia flanko ekĝemetis.</p> - -<p>—La vojoj de la homa vivo,—li diris,—ofte deflankiĝas per -etaĵoj, nuraj sableroj, kaj la hazardo de vivodaŭra feliĉo aŭ -malfeliĉo ofte dependas de ŝajne la plej sensignifa okazaĵo. -Veturante ĉi tien, mi volis senenuigi al mi la vojaĝon per legado -de tre interesa romano, kiun mi komencis legi antaŭ pli ol dek -jaroj: "La Filino de la Faraono" de granda germana verkisto, Georgo -Ebers. Ĉar min tiam plenokupis aliaj kaj pli gravaj aferoj, mi -pruntedonis la libron al fraŭlino Haverford. Ĉirkaŭ tiu tempo -niaj interrilatoj komencis iom streĉiĝi pro kaŭzoj, kiujn mi jam -citis. Nu, kiam mi malfermis la libron en la vagonaro antaŭ kelke -da tagoj, mi trovis letereton, ĝuste en la loko, kie mi interrompis -la legon antaŭ tiom da jaroj. Se mi estus tiam rimarkinta tiun -letereton, la posta irado de mia vivo, tre supozeble, estus tute -malsama. Fatala okazaĵo! La letero estis de fraŭlino Haverford, kiu -per ĝi penis klarigi nian malkompreniĝon kaj petis pardonon pri -okaza malbonhumoro ĉe nia lasta kunesto. Sed, malfeliĉe, la sorto -dekretis alie, kaj faritaĵo ne povas malfariĝi.</p> - -<p>—Tamen, kelkfoje.</p> - -<p>—Nu, mi donos al vi tiun leteron. Mi enkovertigos ĝin kaj adresos -al ŝi en la ĉeesto de iu altranga registara oficisto en Meksiko, -kiu sigelos ĝin kaj atestos mian skribon. Mi devos iri Meksikon post -kelke da tagoj<!-- pagho 244 --> por konsiliĝi kun kardinalo Martinez kaj, se eble, -ankaŭ kun la prezidanto de la respubliko. Ni iros kune, tuj kiam vi -estos sufiĉe fortika. Nin akompanos Juan. Lia helpo estis por mi tre -altvalora, kaj iom kompensas pri liaj pekoj. Feliĉa homo, ricevi -kun ĉarma virino ĉi tiun riĉan heredaĵon! Vorton de honoro! tio -estas pli, ol li meritas. Mi nur esperas, ke lia konvertiĝo estas -sincera.</p><!-- pagho 245 --> - - - - -<h2>ĈAPITRO X</h2> - - -<p>Ankoraŭ kvar semajnoj pasis. Leonardo estis survojaĝe hejmen. La -ŝipego portanta lin preterpasis la lumturon Eddystone apud Plymouth, -ĝuste kiam la horloĝo de la fumĉambro sonis noktomezon. Li sidis -en luksa brakseĝo, ĉirkaŭita de aro da sinjoroj, plejparte Angloj -kaj germandevenaj Usonanoj. La spirito de la konversacio, en kiun li -tiriĝis iom kontraŭvole, ne plaĉis al li kaj malgajigis lin. Laŭ -sciigoj ricevitaj dum la vespero per senfadena telegrafo, malhelaj -militombroj amasiĝis ĉe la balkana horizonto, kaj, kompreneble, -la pensoj de la pasaĝeroj sin turnis al la demando pri ebleco de -tut-Eŭropa militego. Kelkaj rigardis militon kiel neeviteblaĵon; -kaj unu Germano, kiu fanfaronis, ke li sidis ĉe la piedoj de -Treitschke, kaj nun estas disĉiplo de Nietzsche, eĉ energie -asertis, ke militoj pro sia unuiga kaj nobliga efikeco estas ofte -dezirindaĵo. Li "preferis Korsikon ol Galileon" kaj "interpopolan -konflikton pri fiero kaj honoro ol la senenergiigajn doktrinojn de la -Nazaretano". Alia, kvankam malaprobante tiun diron, opiniis, ke la -kristanismo jam elĉerpiĝis.</p> - -<p>Leonardo, kiu jam antaŭe faris paroladon pri la sanktaj celoj de -Esperantismo kaj konfesis sian kredon je la fina triumfo de la -filozofio de la amo super la filozofio de la forto, nun leviĝis -por eliri. Unuj el la sinjoroj, sur kiujn li faris pli profundan -impreson, ol li supozis, penis reteni lin.</p> - -<p>—Certe,—diris unu el ili, ŝajnmire,—vi ne forkuros,<!-- pagho 246 --> ne refutinte -ĉi tiujn asertojn!—Ili estas ja intencaj provokoj, celantaj -vin,—riproĉetis alia.</p> - -<p>Leonardo haltis ĉe la malsupro de la ŝtuparo, kondukanta sur -la ferdekon. Rigardante kun serioza kaj iom malgaja mieno la -diversnacianaron, li respondis:</p> - -<p>—Kiam la fundamentaj konceptoj pri spiritaj aferoj tiom diferencas, -tiam argumentado estas plejofte nur perdo de tempo. Mi do nur volas, -responde, fari jenajn du redirojn: La kristanismo tute ne estas -elĉerpita. Male, kristanismo laŭ la prediko sur la monto ankoraŭ -ne proviĝis—nek en ekonomiaj, nek en internaciaj aferoj. Due, -militoj estas nek neeviteblaj, nek dezirindaj: Enigu la spiriton -de la Nazaretano en la internacian politikon, kaj militoj fariĝos -neeblaj; enigu ĝin en niajn sociajn kaj ekonomiajn rilatojn, kaj la -hontindaj internaj konfliktoj ĉesos. Bonan nokton, sinjoroj.</p> - -<p>—Atinginte la jam senhoman ferdekon, Leonardo sidiĝis en ŝirmita -angulo sur salikan seĝegon. La somera nokto estis belega, sub -stelbrila ĉielo. Ĉio super kaj ĉirkaŭ li elspiris dolĉan pacon. -Ĉie,—li diris al si en la pensoj,—regas sereneco, profunda paco, -krom en la homa koro. La homara koro, same kiel la individua koro, -ĉiam sopiras al paco, tamen ĉiam rifuzas la solan, veran pacon, -kiun donas alkonformiĝo al la Dia volo.</p> - -<p>Diskutoj pri mondpolitiko kun kosmopolitaj kunvojaĝantoj—iel -marvojaĝoj inklinigas al tiaj—konvinkis lin pli ol iam, ke mondpaco -devas veni de supre, kaj ke Esperantismo plene sukcesos nur tiam, -kiam ĝi estas inspirata de Dia amo, kaj laboras en harmonio kun la -volo de la Mondreganto.</p> - -<p>Sed post nelonge pli personaj pripensoj ekokupis Leonardon. Post -malmultaj horoj fine devos okazi la timinda spirita batalo kontraŭ -Delfino Haverford. Malgraŭ<!-- pagho 247 --> trudiĝadantaj riproĉaj pensoj, ke -li estas tro aroganta, li ne perdis la konvinkon, ke liaj mirindaj -renkontoj kun la rusa kamparano kaj kun Roberto Travers en Ameriko, -sendube montras al li lian devon. Du aferoj, plue, tre klare -elstaris, nome, ke la batalo ne estos kontraŭ "karno kaj sango", sed -kontraŭ "spiritaroj de malbono en la ĉielejoj"; kaj ke li devos -unue elfari la batalon en sia propra koro, por akiri la necesan -spiritan forton kaj trankvilan fidon al Dia helpo. Jam de longe li -ne povis forigi el siaj pensoj antaŭtimon, ke fraŭlino Haverford -faris uzon el lia longa foresto, por malice endanĝerigi Lornan, -kaj nun, en ĉi tiu solena horo, li sentis, pli ol antaŭe, kiom li -devas gardi sian koron kontraŭ sentoj de malamo kaj flama indigno. -Antaŭ liaj internaj okuloj denove staris la impresa figuro de la -rusa religiulo kun sia plenbarba, enpensa vizaĝo kaj kun sia strange -profunda fido al la potenco de la amo. Kelkfoje li ne povis ne -deziri, ke Bazilo Musatov mem alestu por entrepreni la batalon, sed -ĉiufoje li riproĉis sin pri manko de memfido kaj manko de sindonemo -plenumi devon, tiel klare kaj tiel neeviteble kuŝantan antaŭ li. La -interna batalo estis longa kaj akra, sed kiam, en la matena krepusko, -li iris malsupren al sia kajuto, lia vizaĝo jam montris sian kutiman -trankvilon.</p> - -<p>Li venkis sin mem, forigante el sia animo dubojn kaj timon kaj -plenigante ĝin je dezirego venki per amo. Kun trankvila memfido li -nun antaŭrigardis la renkonton kun Delfino Haverford.</p> - -<p>La sekvintan tagon, malfrue en la posttagmezo, Leonardo staris sur -homplena fervoja perono de la stacio <i lang="en">King’s Cross</i> en Londono, -atendante la elveturon de rapida vagonaro kaj surreliĝon de -malrapida vagonaro, per kiu li intencis veturi hejmen. Li ĵus -ordonis al<!-- pagho 248 --> pakaĵisto prizorgi lian kofron kaj sin turnis al perona -librovendejo por aĉeti vesperĵurnalon, kiam voĉo, bone konata -de li, vokis lin el apuda kupeo. Tio estis la voĉo de lia amiko -kaj prokuristo, sinjoro Inman. Leonardo tre kontente alpaŝis al la -ankoraŭ nefermita kupeo por manpremi sian maljunan konfidaton, sed -la unua, kiu salutis lin, estis sinjorino en funebra vesto, sinjorino -Harding.</p> - -<p>—Bonvenon, sinjoro Marston,—ŝi diris.—Supozeble vi ĵus -alteriĝis? Tio ja estas tre oportuna renkonto. Rapidu, mi petas, kaj -veturu kune kun ni ĝis Hitchin; nia aŭtomobilo alvenigos vin hejmen -tiel frue, kiel via malrapida vagonaro al Linkfield.</p> - -<p>Sinjorino Harding penis paroli trankvile, sed, kvankam, kiel -sperta societulino, ŝi ordinare bone regis sian voĉon kaj sian -vizaĝesprimon, ŝi malsukcesis kaj konsciis, ke ŝi malsukcesas. -La rapideco, kun kiu ŝi parolis, la paliĝo kaj nerva spirado -videbligis—almenaŭ al la pli juna viro—profundan emocion, kiu -kvazaŭ kaptis ŝin senaverte.</p> - -<p>—Koran dankon, sinjorino Harding,—sed ...</p> - -<p>—Mankas la tempo por "sed-aĵoj",—interrompis lin mildavoĉe la -juristo.—Envenu rapide kaj poste, mi petas, klarigu al ni viajn -malfacilaĵojn. Apartaj motivoj igas tre konsilinde, ke vi veturu -kune kun ni.</p> - -<p>Kelkajn minutojn poste Leonardo sidis ĉe la flanko de sinjoro Inman -kaj kontraŭ sinjorino Harding. Per simplaj, kortuŝaj vortoj li -kondolencis la amikinon pri la perdo de la edzo.</p> - -<p>—Dankon, sinjoro Marston,—ŝi respondis kun ĝemo kaj tremetantaj -lipoj,—ankaŭ denove dankon pro via bela kondolenca letero. Ho! Kiom -malmulte ni pensis, ke li staras tiel proksime al la tombo, kiam vi<!-- pagho 249 --> -adiaŭis nin antaŭ nemultaj monatoj! Kaj vi suferis duan perdon per -la morto de via kara, maljuna amikino, fraŭlino Leggat.</p> - -<p>—Aj!—diris Leonardo, balancante la kapon, malĝoje kaj -enpensiĝe,—ŝi estis tre kara amikino kaj neanstataŭigebla -konsilantino.</p> - -<p>Post mallonga silento sinjoro Inman ekparolis, alprenante tonon de -juristo, kiu bedaŭras esti devigata komuniki tre malagrablan sciigon -al kliento. Sed tremeto en la voĉo montris, ke pli ol profesia -bedaŭro regas lin:</p> - -<p>—Ĉi tiu neatendita renkonto, sinjoro Marston, estas tre oportuna. -(Mia malsanema edzino ĝuas dum kelke da tagoj la gastamon de bona -sinjorino Harding. Tio klarigas nian kuneston.) Nu, nia renkontiĝo -liveras al mi okazon, mia kara amiko, sciigi al vi tre malĝojigajn -novaĵojn. Bone estas, ke vi eksciu ilin antaŭ via reveno hejmen.</p> - -<p>La maljuna viro haltis momenton, kaj kun profunda kunsento rigardis -Leonardon per siaj akraj sed bonkoraj okuloj.</p> - -<p>—Lastan mardon en la nokto via fabrikejo tute forbruliĝis. Sed -tio, malfeliĉe, ne estas la plej malbona afero. La brulo okazis, -ĝuste kiam la posedaĵo estis, en la daŭro de nur du aŭ tri -tagoj, ne asekurita. Kiel vi scias, jam de kelka tempo via firmo -intencis transigi la asekuron de unu kompanio al alia. (Leonardo -jese ekbalancis la kapon.) Nu, ĉi tiu malfeliĉo okazis la tagon -antaŭ la definitiva aranĝo pri la poliso. Stranga fatalaĵo! Sed, -kara amiko, bedaŭrinde eĉ tio ne estas la tuta Ijobnovaĵo. En via -ĉirkaŭaĵo rondiras malbonaj famoj—sensencaj, kompreneble, kaj, -kiel kutime, kontraŭdiraj. Kelkaj vilaĝaj klaĉistoj rilatigas -fraŭlinon Haverford al la kaŭzo de la brulo. Oni diras, ke la plej<!-- pagho 250 --> -granda koreco ne ekzistas inter ŝi kaj ŝia duonfrato; efektive -kelkaj malkaŝe asertas, ke la jam de multaj jaroj bruletanta -malamikeco fine ekflamiĝis. Plua famo diras, ke ŝi antaŭ nelonge -vendis siajn akciojn de via firmo. Aliaj flustras, pli-malpli laŭte, -ke dum la lastaj jaroj ŝia konduto fariĝis pli kaj pli stranga, kaj -ke eble ŝi ne estas priresponda pri siaj agoj; aliaj, kontraŭe, -opinias, ke ŝi estas tre akrasenta, kalkulema kaj malmolkora virino. -Ankoraŭ aliaj diras, ke sinjoro Vincent estas tute korrompita -viro, kiu ankaŭ kondutas strange, precipe de kiam ... sed ĉi tiun -malĝojan ĉapitron sinjorino Harding pli bone al vi rakontos.</p> - -<p>Metante manon sur la genuon de Leonardo, sinjoro Inman diris plue:</p> - -<p>—Mi ne volas admoni vin, ne perdi la kuraĝon, sinjoro Marston, -mi konas vin tro bone, por fari tion. Vi leviĝos super ĉi tiujn -sortobatojn.</p> - -<p>Strange, Leonardo sentis nek surprizon, nek maltrankvilon pro sia -propra perdo; ekregis lin nur obtuza, dolora antaŭtimo, ke la dua -malĝojiga ĉapitro—konjekteble eĉ pli malĝojiga—rilatas al -Lorna. Lia vizaĝo estis pala kaj serioza. Post momento li turnis -malgajajn okulojn al sinjorino Harding, atenteme, kaj demandis:</p> - -<p>—Nu, kian do malfeliĉan novaĵon vi havas?</p> - -<p>Sinjorino Harding dum la rakonto de sinjoro Inman rigardis per siaj -malhele brunaj, esprimoplenaj okuloj alterne la du virojn. Ĉiu -rigardo al Leonardo nekaŝeble montris doloran maltrankvilon kaj -profundan kunsenton. Nun ŝi iomete ruĝiĝis kaj, ekskuante la -kapon, diris:</p> - -<p>—Ne, mi ne povas ...</p> - -<p>Ŝi kunpremis la lipojn por ĉesigi ilian tremetadon, sed ŝi ne -povis malhelpi kolektiĝon de larmoj en ŝiaj okuloj.</p><!-- pagho 251 --> - -<p>—Tamen rakontu, mi petas,—diris Leonardo kun peto kaj kuraĝigo en -la voĉo.</p> - -<p>La brusto de la virino dolore laboris, kvazaŭ ŝi forte penis regi -sin. Fine ŝi respondis:</p> - -<p>—Antaŭ tri semajnoj ... Lorna mistere malaperis, kaj malgraŭ -ĉia penegado ne estas trovita ia postesigno de la kara, kompatinda -knabino.</p> - -<p>Ŝia voĉo kaj ŝiaj okuloj montris sinceran aflikton pro la juna -amikino kaj ne malpli pro la viro, por kies sentema koro ĉi -tiu novaĵo certe estis forta bato. Sed kiam, dirinte ĉi tiujn -vortojn, ŝi ekrigardis la vizaĝon de Leonardo, ankoraŭ alia sento -montriĝis: preskaŭ febra deziro ekscii, ĉu Lorna estas por li -nur juna, prizorgata amikino, aŭ io pli kara. Unuavide la serioza, -nemoviĝema mieno de Leonardo ankoraŭ tenis ŝin en dubo; sed iom -post iom venis al ŝi doloriga certeco.</p> - -<p>Tumultaj sentoj ekposedis la koron de Leonardo. Subite trudiĝis al -li la konscio pri profunda, forta amo al la altanima knabino, en -kiu ĝis nun li vidis nur infanon, amindan, belan infanon, karegan, -precipe pro amo al sia mortinta patro. Amzorgon pri ŝi li ĉiam -rigardis kiel sanktan heredaĵon. Kiel torento tiu nova sento -plenigis lin. En tiu momento li komprenis, ke lia tuta feliĉo estas -kunligita kun la animo de Lorna. La bildo de la bela kaj pura knabino -staris antaŭ liaj internaj okuloj, kaj la penso, ke ŝi estas en -granda morala danĝero, teruregis lin. Denove en la pensoj li estis -en la mortoĉambro de la patro: ĉu vere,—li demandis al si,—la -antaŭmorta vizio de sinjorino Vincent realiĝis? Ĉu ankaŭ senkulpa -Lorna fariĝis viktimo de la abisma malamo de Delfino Haverford? -Diabla virino! Kiel li povos sin deteni de flama indigno kontraŭ -ŝi? Sed ĝustatempe venis al li en la memoron la bildo de<!-- pagho 252 --> la -seriozmiena rusa sanktulo, kaj la interna batalo, kiun li eltenis en -la kvieto de la pasinta nokto, sola kun Dio kaj sia propra malkovrita -animo.</p> - -<p>Denove li venkis.</p> - -<p>Sed tuj poste lia turmentita koro riproĉe sin demandis:—Kiom el -ĉiuj ĉi tiuj malfeliĉaĵoj mi antaŭe povus malhelpi, se mi tiam, -de la komenco, penus akiri pli klaran komprenon pri la cirkonstancoj -kaj agus konforme kun decidemo, sentime?—Tamen, senutile estas nun -ĉagreniĝi pro tio; tiom pli energie kaj sindoneme li tuj devos agi.</p> - -<p>La sagaca, maljuna viro, kiu en la daŭro de sia longa kariero -estis konfidato—kiel profesiulo kaj kiel amiko—de tre multe da -personoj, kunsenteme rigardis la vizaĝojn de la du kunvojaĝantoj, -kaj facile divenis la sekretojn de iliaj koroj. Preskaŭ reveme -Leonardo demandis:</p> - -<p>—Kaj ĉiuj serĉadoj estis senrezultataj; ĉu jes?</p> - -<p>—Tute.</p> - -<p>—Ĉu eĉ la viaj?</p> - -<p>—Eĉ la miaj,—respondis sinjorino Harding vivece,—mi ja amas la -karan knabinon kiel ... proksiman parencon.</p> - -<p>—Aj! kompreneble,—diris Leonardo, malgaje ekbalancante la -kapon;—kiu povas ne ami ŝin?—Post momento li aldiris kun trankvila -decidemo:—Mi trovos ŝin.</p> - -<p>La vagonaro haltis ĉe la stacio Hitchin. Dum Leonardo prizorgis -sian pakaĵaron, sinjorino Harding iris eksteren, por paroli al sia -aŭtomobilisto. Tiun momenton uzis sinjoro Inman, por aparte paroli -al Leonardo.</p> - -<p>—Ĉi tiu subita perdo,—li diris iom timeme,—estos por vi forta -financa streĉiĝo. Lasu min, do, fari<!-- pagho 253 --> proponon.—Leonardo ĵetis -avertan rigardon al la maljuna juristo, kiu tamen, ne atentante -ĝin, parolis plue:—En la okazo, se vi tuj bezonos kontantan monon, -vi povos fari kelkatempan uzon el sufiĉe granda sumo, kiu nun -kuŝas en la banko je via dispono. Pluan sumon de £ 500 mi atendas -post kelke da tagoj el Italujo. Tio estas la unua repago kontraŭ -la £ 2000, kiujn vi pruntis al komitato en Messina.—Leonardo -malkonsente ekskuis la kapon, sed la maljunulo ne lasis sin ĝeniĝi. -Kun pardonpeta kaj pli dezirema tono de voĉo li daŭre parolis:—Mi -ja nur konsilas, ke vi prunteprenu la monon. Pripensu, ke la vivopano -kaj la prospero de tiom da familioj dependas de baldaŭa restarigo -de via fabrikejo. Krom tio, vi mem ja foje pruntis monon al via -patra fondaĵo kaj, plue, mi estas certa, ke via mortinta patro ne -malaprobus tian interpreton de sia volo.</p> - -<p>Leonardo respondis milde:</p> - -<p>—Pardonu, kara sinjoro Inman; mi ne povas akcepti vian, el bona -koro venantan konsilon. Mi dankas vin; sed mi plivolas laŭlitere -plenumi la dezirojn de mia patro, kaj ĝuste en la senco, laŭ kiu -mi tiutempe faris mian promeson. Mi ne dubas, ke en la daŭro de -la ŝanĝita vivo de mia patro kelkaj okazoj prezentiĝis, kiam li -opiniis bone, modifi sian decidon. Li havis la rajton tion fari; mi -ne havas. Ne, ni devos serĉi, kaj sendube trovos, aliajn rimedojn.</p> - -<p>Dum Leonardo parolis, sinjorino Harding revenis, sed, vidante, ke la -du viroj mallaŭte kaj gravmiene interparolas, ŝi tenis sin aparta -kaj kaŝe rigardis la malgajan vizaĝon de la amata amiko. Sincera, -virina kunsento kun la malfeliĉa viro kaj obtuza sento de perdita -espero batalis en ŝia koro pri supereco. Io nedifinebla sciigis -ŝin, ke ŝi ĝuste interpretis la doloresprimon, kiun ŝi<!-- pagho 254 --> vidis sur -lia vizaĝo; ke lia koro, malgraŭ ĉio, apartenas al Lorna. Tamen, -ŝia soleco, amoavida koro denove instigis ŝin ne tute forlasi la -esperon fine gajni lian amon.</p> - -<p>Ili alvenis antaŭ la domo de Leonardo en Linkfield. Tuj elkuris -maljuna, blankhara Anjo, tiel rapide, kiel ŝia dikeco permesis. Ŝi -preskaŭ ne povis paroli pro eksciteco kaj manko de spiro.</p> - -<p>—Jen vi alvenas, Leonardo, mia kara knabo,—ŝi ekkriis kun larĝe -malfermitaj kaj amplenaj okuloj,—antaŭ ol la vagonaro estas -atendata; kaj mi ankoraŭ ne tute pretigis la vespermanĝon. Ho, Dio, -kia luksa "aŭto"!</p> - -<p>Ĝis nun la bona animo ne rimarkis la ceterajn alvenintojn: -Ho, pardonu,—ŝi diris iom ĝenate kaj penante fari gracian -klinsaluton,—bonan vesperon, sinjorino Harding, kaj bonan vesperon, -sinjoro Inman.</p> - -<p>Leonardo elpaŝis kaj, sin klinante al la dikmalalta virino, kore -kisis ŝian vangon:</p> - -<p>—Ne maltrankviliĝu pri la vespermanĝo, Anjo,—li diris afable,—mi -ĝojas revidi vian bonkoran vizaĝon.</p> - -<p>Dum momento ĝoja kontenteco pri tiu ama saluto antaŭ tiaj gravaj -personoj heligis la rondan vizaĝon de la fidela domistino, sed la -serioza mieno, kiun Leonardo vane penis forrideti, revokis al ŝi -la malĝojecon de lia reveno. Kun kortuŝa amo en la okuloj ŝi -rigardis la vizaĝon de la kara zorgato kaj senvorte premis al li -la manon. Leonardo komprenis ĉion, kion volis esprimi tiu ago, -pli elokventa, ol multaj vortoj, kaj danke redonis ŝian rigardon. -La blankhara virino nun sin turnis timeme al sinjorino Harding kaj -demandis ĝentile:</p> - -<p>—Ĉu mi povas esperi, ke vi envenos kaj prenos manĝeton?</p><!-- pagho 255 --> - -<p>La sinjorino en la funebra vesto rigardis enpensiĝe la sceneton -ludiĝantan ĉe la ĝardenpordo. Maltrankvilaj pensoj ŝajne okupis -ŝian kapon. Sed, aŭdante la demandon de la aminda maljunulino, ŝi -tuj vigliĝis kaj respondis kun bonkora rideto:</p> - -<p>—Dankon, sinjorino Bond; sed ni jam malakceptis tre afablan inviton -de sinjoro Marston. Estus ja kruele akcepti, ĉar vi ambaŭ deziras -esti solaj post tia longa disiĝo. Tiom multe vi volas rakonti unu al -la alia.</p> - -<p>Anjo estis tro honesta por kontraŭdiri tiun parolon. Efektive ŝi -estis tre kontenta, ke sinjorino Harding malakceptis ŝian inviton, -kaj ŝia malkaŝema vizaĝo tion montris. Dum la aŭtomobilisto -enportis en la domon valizon de Leonardo, akompanate de Anjo, kaj -dum sinjoro Inman sin momente okupis per nova maŝinaĵo apud la -direktilo, sinjorino Harding sin klinis al Leonardo por paroli al -li mallaŭte. Sur ŝia iomete ruĝiĝanta vizaĝo vigla observanto -vidus interbatalantajn emociojn: timon ofendi; deziron unufoje ĵeti -diskreton al la ventoj; kaj penon ne montri la profundecon de siaj -sentoj. Kune kun tio, tamen, montriĝis ĉarma, natura sincereco. Dum -momento la tuta sentoplena animo de la virino speguliĝis en ŝiaj -okuloj kaj en ŝiaj delikataj trajtoj.</p> - -<p>—Sinjoro Marston,—ŝi flustris rapide,—povas esti, ke vi bezonos -financan helpon. En tia okazo ne rifuzu al mi la ĝojon ĝin doni. Vi -ja scias, ke ĉio, kion mi havas, estas je via dispono.</p> - -<p>Dirinte tion, ŝi tuj residiĝis, evitante la rigardon de Leonardo, -kvazaŭ ŝi hontas pri sia maltimo kaj volas malhelpi tujan -respondon.</p> - -<p>Amaso da pensoj traflugis la cerbon de Leonardo. Li sentis surprizon -kaj ĝenatecon, sed ne malpli dankecon kaj kompaton. Vidante, ke -sinjorino Harding ne<!-- pagho 256 --> deziras respondon en ĉi tiu momento, li nur -diris mallaŭte:</p> - -<p>—Dankon, sinjorino Harding.</p> - -<p>La tono de lia voĉo kaj la malgaja, enpensa skueto de lia kapo -komprenigis al ŝi, ke ŝia alvoko malsukcesis. Sento de soleco kaj -forlasiteco denove ekregis ŝian koron. Kaptante rigardon, kiun -Leonardo ĵetis en la direkto al la domo de sinjoro Vincent, kies du -turetojn oni povis vidi en kelka malproksimeco, ŝi forgesis sian -propran kordoloron. La sufero, kiun ŝi vidis sur la vizaĝo de la -amata viro, ŝajnis al ŝi senkompare pli profunda, ol ŝia propra.</p> - -<hr class="short" /> - -<p>Leonardo kaj Anjo sidis ĉe la tablo, kune vespermanĝante. De la -komenco Anjo rompis al si la cerbon, demandante sin, kiel enkonduki -la malgajan temon, kiu okupis ŝiajn pensojn, kaj kiel poste konsoli -Leonardon. Ŝi ne havis proksiman parencon nek amikon, kaj ŝia tuta -feliĉo kunligiĝis kun la bonstato de Leonardo, kiu estis ŝia -zorgato de post la morto de sia patrino. Ŝi do preskaŭ rigardis lin -kiel sian propran filon. Fine ŝi demandis timeme:</p> - -<p>—Vi do jam scias, kio okazis, Len’?</p> - -<p>—Jes, Anjo, ĉion.</p> - -<p>—Nu, tio evitigas al mi la doloran taskon, sciigi vin. Kuraĝiĝu, -knabo mia. Espereble ne estas tiel malbone, kiel ŝajnas.</p> - -<p>—Espereble; kaj mi ankoraŭ ne perdis la kuraĝon, Anjo.</p> - -<p>—Iom pli da pudingo? Vi devas manĝi kun bona apetito, ĉar ĝi -estas ja via favorataĵo.</p> - -<p>—Ne, Anjo, dankon; mi jam finis. Mi tre bone manĝis. Nun mi devas -eliri.</p><!-- pagho 257 --> - -<p>Leonardo kunfaldis sian buŝtukon, eltrinkis la teon el sia taso, -kaj leviĝis. Anjo ankaŭ leviĝis. Ame rigardante en lian seriozan -vizaĝon, ŝi diris kun ĝemo:</p> - -<p>—Kompatinda knabino! Mi bone scias, kiom vi suferas pro ŝi. Mi -ĉiam prezentis ŝin al mi en la pensoj kiel vian estontan edzineton, -Len’; jam de la tempo, kiam ŝi estis infano kaj kisadis vin. Tio -ĉiam ŝajnis al mi la plej natura afero. Ho! mi tre, tre esperas, ke -vi trovos ŝin. Sinjoro Vincent estis tro sennervigita, kompatinda -viro, por mem entrepreni viglan serĉadon. Sed mi supozas, ke -sinjorino Harding kaj aliaj amikoj ĉi tie kaj en Londono faris sian -eblon. Ho ve! vane. Nenia postesigno de la kara knabino!</p> - -<p>Leonardo kore premis la manon de la amema maljunulino:</p> - -<p>—Ne tro afliktiĝu pro ŝi, nek pro mi, mia kara Anjo,—li diris -karese.—Ŝi estas sub la ama okulo de Dio, kie ajn ŝi troviĝas. -<em>Mi</em> faros mian eblon, kaj la ceteron ni devas lasi kun <em>Li</em>.</p> - -<p>Li eliris. Kvaronhoron poste li staris ĉe unu el la arkaĵaj -trairejoj en la alta buksa barilo, kiu apartigis la florĝardenon, -ĉirkaŭantan la domon de fraŭlino Haverford, de la granda parko. -Jam krepuskiĝis, kaj vespera silento regis ĉirkaŭ li. Paŝinte -de la herba tapiŝo sur la ŝtonetaĵan vojeton de la ĝardeno, li -ekhaltis, vekite el sia medito per la grinco de la ŝtonetoj sub la -piedoj. En la malproksimeco de ducent paŝoj staris en sia rektlinia -simpleco la domo, konstruita laŭ <i>Georga</i> stilo<a href="#Footnote17" class="fnanchor">[17]</a>, neklare videbla -sur malhele griza fono de nubokovrita ĉielo. La preskaŭ enuige -regulaj fenestroj estis mallumaj, nur en kelkaj mansardaj fenestretoj -rebrilis ruĝete<!-- pagho 258 --> la mortanta ardo de la okcidenta horizonto. La -silento enhavis por Leonardo ion animopreman. La tuta aero ŝajnis al -li plenigita de stranga, nedifinebla spiriteco, kvazaŭ loĝata de -misteraj, spiritaj estaĵoj. Profunde enpense kaj kun peza soleneco -en la koro, li rigardis dum kelkaj momentoj la elstaran fenestregon, -ĉe kiu li tiel ofte ekvidis la duonkuŝantan figuron de la kara -amikino, fraŭlino Leggat, kiun—ho ve—li neniam revidos ĉi sube. -En tiu ĉambro, verŝajne, nun la zorgeme antaŭrigardata renkonto -kun fraŭlino Haverford okazos. Li sentis, ke li staras antaŭ la -plej solena kaj sortoplena horo de sia vivo.</p> - -<p>Subite li vidis lumeton en tiu salono. Iu eklumigas grandan -lampon kun rozkolora ŝirmilo. Singarde, irante sur bedobordo, -li alproksimiĝis. La figuro iranta en la ĉambro estis Delfino -Haverford mem. Antaŭe li intencis ĉirkaŭiri la domon laŭ la -veturilvojo kaj sonorigi ĉe la ĉefa pordo, sed nun li decidis, ke, -prefere ol riski malakcepton, li riskos ŝian malplaĉon per enveno -sen invito. Li do eniris per la ĝardenpordo, per kiu li kutime -eniris, kiam li vizitadis fraŭlinon Leggat. Li sin trovis en larĝa, -sed neprofunda antaŭĉambro, komunikiĝanta dekstre kun la kuirejo -kaj servistejo, kaj maldekstre, per iom longa pasejo, kun vasta -vestiblo. En ĉi tiu irejo li trafis junan servistinon, nekonatan -de li, portantan kandeletan lumigilon, per kiu ŝi, supozeble, -ĵus lumigis la lampojn en la vestiblo. La knabino, timigite de -subita alveno de nekonata viro, eligis nelaŭtan krion, premante la -liberan manon al la brusto. Leonardo ne surpriziĝis, vidante novan -servistinon. Kun escepto de maljuna domistino, sinjorino Lockhart, -kaj de la ĉefĝardenisto, neniu restis longan tempon en la servo de -la stranga, timiga virino.</p><!-- pagho 259 --> - -<p>—Ne ektimiĝu,—li diris afable, alprenante preskaŭ gajan -tonon,—vi estas nova helpantino ĉi tie—ĉu ne?—kaj vi ne konas -min. Mi estas malnova konato ĉi tie. Marston estas mia nomo. Mi -deziras paroli kun fraŭlino Haverford. Kiel fartas sinjorino -Lockhart?</p> - -<p>Iom dubeme kaj ankoraŭ premante la manon sur la brusto, la knabino -respondis:</p> - -<p>—Sinjorino Lockhart fartas sufiĉe bone, sinjoro. Sed ho! vi vere -teruregis min!</p> - -<p>—Mi tre bedaŭras tion, fraŭlino. Kiajn timemajn korojn knabinoj -nuntempe havas! Nu, trapasante la ĝardenon, mi ekvidis fraŭlinon -Haverford en la salono de mortinta fraŭlino Leggat. Se vi bonvolos -antaŭiri, mi sekvos vin tien.</p> - -<p>Kontenta pri la ĝentileco de la noblaspekta sinjoro, pri kiu ŝi jam -aŭdis multajn laŭdojn, la servistino ridetis bonhumore kaj kondukis -Leonardon tra la granda vestiblo ĝis la fino de mallonga, flanka -koridoro. Leonardo sekvis ŝin de proksime. Ekfrapinte, ŝi larĝe -malfermis la pordon, dirante iom mallerte kaj timeme:</p> - -<p>—Fraŭlino Haverford, se plaĉas al vi, sinjoro Marston volas paroli -kun vi.</p> - -<p>Ne atendante inviton, Leonardo eniris la ĉambron. La mastrino -leviĝis de brakseĝo kaj, ignorante la vizitanton, tre malbonhumore -rigardegis la knabinon.</p> - -<p>—Vi devus scii, Marta,—ŝi diris severe,—ke konvenas konduki -vizitantojn en la antaŭĉambron; ne ĉi tien.</p> - -<p>—Ne riproĉu la knabinon, fraŭlino Haverford,—milde diris -Leonardo,—riproĉu min. Mi trapasis la parkon kaj envenis per la -ĝardenpordo por ŝpari tempon. Tre grava, urĝa afero venigas min.</p> - -<p>Tuj kiam la servistino eliris, la sinjorino sin turnis al la veninto. -Ŝia mieno estis forpela kaj spitema.</p><!-- pagho 260 --> - -<p>Leonardo iris kelkajn paŝojn antaŭen. Rigardante en ŝian malmolan -vizaĝon, trofrue maljuniĝintan, li ekkonsciis ĉe si animforton -kaj trankvilon, kiuj ŝajnis al li mirindaj, misteraj: Nenian -malinklinon, nenian malbonvolon li sentis, nur fortegan deziron gajni -tiun virinon, kaj vidi ŝin liberigita el ŝia terura animstato. Eĉ -la penso pri Lorna dum kelka tempo forlasis lin.</p> - -<p>—Nu, kion vi volas?—fraŭlino Haverford demandis malvarme.—Ĉu vi -venas por informiĝi pri la brulado?</p> - -<p>—Ne, fraŭlino Haverford. De kiam mi ekiris por veni ĉi tien, la -afero pri la brulado eĉ ne unu fojon eniris mian kapon. Pli gravaj -aferoj alvenigis min; aferoj, kiuj tuŝas vin pli intime.—Leonardo -parolis serioze, sed trankvile, fiksante dezireman rigardon sur la -vizaĝon de la virino, kiun apuda, sur alta piedestalo staranta lampo -hele lumigis. Tamen lia voĉo ne estis sen signoj de profunda emocio. -Lia tuta animo, ŝajne, transiris al ŝi.—Efektive?—fraŭlino -Haverford rediris, penante reteni la saman malamikan tonon. Sed la -neordinare grava sintenado de Leonardo kaj lia rimarkeble sincera -voĉtono jam, malgraŭ ĉio, scivoligis ŝin.</p> - -<p>—Jes, kaj la prepara pripensado pri ĉi tiu interparolo kaŭzis al -mi profundan koresploron.</p> - -<p>La virino aspektis iom surprizita, kaj en ŝiaj grizaj okuloj -montriĝis maltrankvila, malkonfidema rigardo:—Vi estas -strangulo,—ŝi diris kolere,—kia ŝanĝo do survenis vin?</p> - -<p>—Granda ŝanĝo, efektive. Gravajn lecionojn mi ellernis, de kiam mi -vidis vin la lastan fojon. Unu lecionon mi lernis pli profunde, nome, -ke la plej granda potenco en la mondo estas la amo. Kontraŭ vera amo -eĉ supernatura malamo ne povas stari.</p> - -<p>Tuj fraŭlino Haverford rediris:</p><!-- pagho 261 --> - -<p>—Ĉu vere vi venis ĉi tien neinvitite, por tedi min per tiaj -ridinde altsonaj filozofiaĵoj?—Ŝi parolis akravoĉe, penante -per morda mokrido montri sian malestimon. Tamen ŝi ne povis tute -kaŝi tremeton en la voĉo, nek malserenan rigardon en la okuloj. -La eksterordinare solena mieno kaj la penetrema rigardo de la viro -maltrankviligis ŝin.</p> - -<p>—Ne; mi ne volas tedi vin. Tio estis nur preludo, preparilo. Mi -estas portanto de sendaĵo de persono, kiun ni en la daŭro de multaj -jaroj supozis mortinta.—Leonardo eksilentis, turnante dum momento la -okulojn preskaŭ reveme al la fenestra pordo.</p> - -<p>—De kiu, do?</p> - -<p>—Ĉu vi povas elporti la novaĵon? Mi ekvidis en Ameriko viron, aŭ, -pli ĝuste mi ekaŭdis la voĉon de viro, kiun mi tuj rekonis kiel la -voĉon de sinjoro Travers.</p> - -<p>—Vi mensogulo!—fraŭlino Haverford ekkriegis, tremante pro -ekscito.—Silentu! Mi <em>scias</em>, ke li mortis. Mi <em>scias</em>!</p> - -<p>—Aŭskultu, trankvile, fraŭlino Haverford. Tio, sendube, aspektas -kiel fantaziaĵo, tamen ĝi estas veraĵo sen eĉ la plej malgranda -dubo. Aŭskultu, mi tre petas; malgraŭ via plej absoluta certeco, mi -konvinkos vin.</p> - -<p>—Neniam!</p> - -<p>—Tamen. Kvankam mi nur ekvidis lin de malantaŭe en la daŭro de -malmultaj sekundoj, io en mi, interna impulso, se vi volas, min pelis -sekvi lin. Antaŭa, eksterordinara travivaĵo, sendube preparis -min por tiu okazaĵo, en kiu mi nur povas vidi providencan gvidon. -Malgraŭ diversaj malfacilaĵoj kaj kontraŭaĵoj, mi sekvis lin ĝis -izola loko en malproksima sovaĝejo en Meksikio. Mi tuj rekonis lin.</p> - -<p>Dum Leonardo parolis, la vizaĝo de fraŭlino Haverford alprenis, -iom post iom, eĉ pli teruran aspekton, ol<!-- pagho 262 --> tiun kiun li vidis en -ĝi antaŭ kelke da monatoj en la kontoro; sed en la nuna okazo, kun -furioza, duonfreneza malamego miksiĝis rigardo de timego, kvazaŭ -de konsternita sovaĝa besto. Ŝia brusto forte laboris; ŝiaj lipoj -malfermiĝis, kvazaŭ ŝi volas eligi krion, sed ne povas ĝin fari, -kaj ŝiaj fingroj nerveme pugniĝis. La virino similis al minacanta -furio. La koron de Leonardo profunda kompato regis kaj dezirego -eltiri ŝin el tiu terura animsklaveco. Alpaŝante, li metis manon -sur la altan dorson de brakseĝo, sin klinis iom antaŭen, kaj -parolis plue kun trankvila fervoro:</p> - -<p>—Dufoje mia vivo estis en granda danĝero. Nenian penegon, nenian -oferon mi taksis tro granda pro vi. Aŭskultu; mi ne eraris. Dum mia -resaniĝo post preskaŭ mortiga ponardvundo, farita de fanatikulo, ni -ofte priparolis okazintaĵojn, kiujn nur li povas scii. Malkaŝe li -rakontis al mi sian vivon, kaj klarigis la motivon, kiu instigis lin -ŝajnigi, ke li mortis. Tion li jam tre dolore bedaŭras. Li alprenis -novan nomon, David Hill, sub kiu li estas bone konata kiel egiptologo -kaj mez-amerika antikvisto. En Meksikio li nuntempe sin okupas per -tre gravaj esploroj de antaŭhistoriaj konstruaĵoj. Unu vorton -plu,—li diris, vidante, ke fraŭlino Haverford volas interrompi -lin.—Malfeliĉe mi ne povis konsentigi lin akompani min ĉi tien ...</p> - -<p>—Ha! Kompreneble ne,—ŝi interĵetis kun malbela mokrido.</p> - -<p>Egalanime Leonardo daŭrigis:—Mi eluzis mian tutan elokventecon, -vane. Sed li donis al mi ĉi tiun palpeblan atestaĵon de sia -vivanteco.</p> - -<p>Li elprenis el ĉebrusta poŝo grandformatan leteron kaj prezentis -ĝin al ŝi. Sur ĝia adresflanko estis skribita per firma, profesia -skribmaniero la nomo kaj adreso de<!-- pagho 263 --> fraŭlino Haverford. Ĉi tiu -senvorte kaj senmove rigardegis la leteron. Post kelke da momentoj -Leonardo, ankoraŭ tenante ĝin en la etendita mano, montris al -ŝi ankaŭ ĝian dorsan flankon. Sur ĝi troviĝis granda, ruĝa -sigelo el sigelvakso kaj jenaj vortoj: "La subskribanto volonte -atestas, ke la adreso sur la antaŭa flanko skribiĝis sub liaj -okuloj de sinjoro, bone konata de li dum la lastaj ok jaroj kiel -doktoro David Hill, sed kies vera nomo, laŭ lia propra aserto, estas -Roberto Travers. La subskribanto mem enfermis ĉi kune leteron, -skribitan de iu "Delfino" kaj fotografaĵon de la pridirita sinjoro -Travers, alinome sinjoro Hill, kaj sigelis la koverton per oficiala -sigelo de la ŝtata Muzeo. Mia animo eterne perdiĝu, se tio ne estas -senkolorigita veraĵo. La 22<sup>an</sup> de junio 1914, Pedro Garcia, direktoro -de la ŝtata Muzeo de Meksikio."</p> - -<p>Pesa, korprema silento regis en la vasta ĉambro. Leonardo -antaŭsentis, ke nun komenciĝos terura batalo kun misteraj, -superhomaj potencoj, elvokanta tutan lian spiritan energion. Dum -ankoraŭ kelke da minutoj la virino rigardegis la koverton kun -ruĝiĝantaj okuloj. Subite ŝi eltiris ĝin rapidmove el la mano de -Leonardo kaj volis ĝin malfermi, sed ŝiaj manoj tro forte tremis. -Ŝia tuta korpo skuiĝis. Leonardo reprenis la leteron kaj, ne -difektante la sigelon, malfermis ĝin. El ĝi li prenis kunfalditan -leteron el rozkolora papero kaj nefinitan fotografaĵon de viro kun -malgrasa vizaĝo, delikate ĉizitaj trajtoj, kaj neesprimeble malgaja -rigardo en la okuloj. Ambaŭ objektojn li metis sur la tablon antaŭ -la preskaŭ ĝis frenezeco konfuzitan virinon. Momenton poste ŝi -ekkriis:</p> - -<p>—Mensogoj! Fripona penado rabi al mi la solan komforton!</p><!-- pagho 264 --> - -<p>—Kial mi farus tion?</p> - -<p>Leonardo ne sciis, ĉu ŝi aŭskultis lin; en la daŭro de kelke da -minutoj ŝi elverŝis torenton da disaj, pli-malpli nekompreneblaj -diraĵoj, miksitaj kun teruraj blasfemoj. Leonardo profunde -kortuŝiĝis de doloro kaj kompato. Uzante tutan sian volforton -kaj penante superregi ŝian animon per elfluo de kompatema amo, li -ekprenis ambaŭ ŝiajn manradikojn:</p> - -<p>—Fraŭlino Haverford,—li diris firme, sed kun eksterordinara -amemo;—aŭskultu ...</p> - -<p>La virino eksilentis, sed tuj komencis furioze barakti. Per ŝajne -superhoma forto ŝi liberigis la maldekstran manon kaj faris rapidan -movon kun la videbla intenco, frakasi la lampon. Tion Leonardo -feliĉe malhelpis per denova ekpreno de ŝia mano. Fraŭlino -Haverford nun iom kvietiĝis, kaj la baraktado post ne longe tute -ĉesis.</p> - -<p>—Aŭskultu,—Leonardo rediris milde,—sinjoro Travers ne trovis -vian leteron, kiu nun tie kuŝas, ĝis antaŭ kelkaj semajnoj. Tio -kaŭzis ja la bedaŭrindan disiĝon. Ĉu vi ankoraŭ ne komprenas, -ke vi terure trompiĝis kaj eraris? Enlasu nur denove en vian koron -purigan, liberigan amon. Enfluo de ĉionvenkanta Dia amo povas elpeli -el ĝi ĉion malindan kaj malpuran. Vin turnu al Li.</p> - -<p>Subite Delfino Haverford eligis ĝemon, kvazaŭ ŝia koro rompiĝas, -kaj falus teren, se Leonardo ne subtenus ŝin:—Ho mia Dio!—ŝi -plorĝemis kaj tuj poste senkonsciiĝis.</p> - -<p>Leonardo levis la virinon kaj ŝin kuŝigis sur apudan kanapon. Li -rigardis ŝian vizaĝon kun profunda dankeco kaj granda malpeziĝo -de la koro. Jam ŝiaj malmolaj trajtoj komencis malstreĉiĝi, kaj -iom post iom ili alprenis pli naturan, trankvilan aspekton. Dum -li ĉirkaŭrigardis,<!-- pagho 265 --> serĉante revivigilon, fraŭlino Haverford -malfermis la okulojn kaj duonleviĝis, reve rigardante en la -spacon. Ŝia vizaĝo kaj ŝia tuta teniĝo montris lacecon, kaj dum -kelkaj momentoj ŝi ŝajne ne sciis, kie ŝi estas. Fine, ekvidante -Leonardon, ŝia rigardo subite ŝanĝiĝis; konfuziĝo kaj teruro -ekregis ŝin: la tuta, malbela, kruela realaĵo subite staris antaŭ -ŝia tremanta animo:</p> - -<p>—Ho, mia Dio,—ŝi ripetis mallaŭte,—kompatu min.</p> - -<p>—Li kompatas kaj pardonos,—solene diris Leonardo.</p> - -<p>—Sed, sinjoro Marston, ĉu vi ne sentas en via koro abomenon?</p> - -<p>—Ne; ĝojon kaj dankecon.</p> - -<p>Delfino Haverford klinis la kapon kaj, kun manoj kunfalditaj sur la -genuoj, enpensiĝe rigardis la plankon. Silente, rapide sinsekvantaj -larmoj fluis sur ŝiaj vangoj, kaj de tempo al tempo ŝi skuetis -la kapon, kvazaŭ ŝi estas senparola pro miro. Ankaŭ la koro de -la viro pleniĝis de miro kaj pia timo. Li ne rompis la silenton; -fari tion ŝajnis al li profanaĵo. Post kelke da minutoj fraŭlino -Haverford levis la larme malsekajn okulojn al Leonardo, kaj kun -kortuŝa respektego diris:</p> - -<p>—Kia homo vi estas; kaj kiomege mi ŝuldas al vi!</p> - -<p>Leonardo preskaŭ ne aŭdis kaj ne atentis la vortojn de Delfino. Lia -kapo jam estis okupita de aliaj pensoj, kaj lia vizaĝo ree akceptis -malgajan, zorgoplenan aspekton. Kun tremeto en la voĉo, sed milde, -li demandis:</p> - -<p>—Kie estas Lorna? ... Mi amas la knabinon kun la tuta forto de mia -animo.</p> - -<p>La demando ŝajne ne surprizis ŝin. Malrapide ŝi leviĝis de la -kanapo, apogis sin per tremanta mano sur la tablo kaj, rigardante la -plankon, diris mallaŭte, preskaŭ preĝe:</p><!-- pagho 266 --> - -<p>—Ho, la kompatema Dio donu, ke ankoraŭ ne estu tro malfrue.—Sin -turnante al Leonardo, ŝi aldiris:—Ŝi estas en kaŝejo, en izola -domego en <i lang="en">Cornwall</i>, en la danĝeraj ungegoj de tiu fanatikulo kaj -trompulo Heilman. Ho ve, tio estas mia faro! Ŝi estas unu el la -senkulpaj viktimoj de mia blinda furiozo.—Kiom mi abomenas min mem!</p> - -<p>—Ĉu vi scias, kie troviĝas tiu domego en Cornwall?</p> - -<p>—Ne precize; ie proksime de malgranda vilaĝo, nomata, mi pensas, -Padmin aŭ Padmore. La plej proksima fervoja stacio estas Falbridge.</p> - -<p>Leonardo elprenis sian poŝhorloĝon kaj post mallonga kalkulo diris:</p> - -<p>—Mi tuj foriros. Eble mi trafos la "lakto"-vagonaron el Hitchin kaj -la fruan ĵurnalvagonaron en Londono al Cornwall.</p> - -<p>—Per tuta mia koro mi deziregas, ke vi sukcesu trovi ŝin. Sed -estu singarda. Sinjoro Heilman estas ruza kaj, mi timas, danĝera, -senskrupula kontraŭulo.</p> - -<p>—Lorna kelkafoje parolis pri li, sed ĉiam iom nevolonte, kiel tre -altanima, progresema instruanto kun, supozeble, iuj novaj religiaj -ideoj, kaj mi ĉiufoje, serioze avertis ŝin, ne lasi sin ensorĉiĝi -en unu el la multaj, nove elkovitaj kredaĵoj, kiuj en la nuna tempo -ja estas la plej granda spirita danĝero. Ĉu li estas sintrompulo?</p> - -<p>—Iam li estis. Lia historio estas, laŭ tiuj, kiuj lin plej bone -konas, historio de viro, erarigita de eksterordinara imagopovo, -malbone regata, kaj de troa sinaltigo, kiuj igis lin vidi en li mem -apartan, sanktan ilon dian, sanktiganta ĉion en kontakto kun li.</p><!-- pagho 267 --> - -<p>—Strange,—diris Leonardo mire,—tuj kiam mi aŭdis pri la malapero -de la knabino, tiu persono ankaŭ venis al mi en la pensojn...</p> - -<p>—Kune kun mi; ĉu ne?</p> - -<p>—Jes; mi devas konfesi, jam de longe mi tre timis, ke ĉi tie grava -morala danĝero minacas ŝin. Sed pri tio ni parolos en pli oportuna -okazo. Mi devas jam forrapidi; kaj vi bezonas solecon kaj meditadon.</p><!-- pagho 268 --> - - - - -<h2>ĈAPITRO XI</h2> - - -<p>—Bonan tagon, amiko. Bela posttagmezo.</p> - -<p>Per ĉi tiuj aliĝaj vortoj Leonardo alparolis, la sekvintan -tagon, viron, kiun li atingis sur bela, ombroriĉa vojo kampara. -La alparolito estis leterportisto iom pli ol mezaĝa, portanta sur -kurbigita dorso pezan sakon, kaj marŝanta per nerapidaj, firmaj -paŝoj kiel viro, kutiminta al unutona piedirado sur la sama, longa -vojo. Li haltis kaj kun videbla kontenteco rigardis la atletan -figuron de la afabla nekonato.</p> - -<p>—Bonan tagon, sinjoro,—li respondis ĝentile.—Aj! la posttagmezo -estas sufiĉe agrabla, sed, se mi ne forte eraras, la vetero -ŝanĝiĝos, antaŭ ol tagiĝos morgaŭ matene.—Frapetante sian -maldekstran genuon, li aldiris:—Ĉi tiu genuo, sinjoro, vundiĝis -en la jaro 1888 en Hindujo en la valo <i>Hunza</i> apud la fortikaĵo -<i>Chalt</i>. Tio estas la ekstrema posteno de Kaŝmiro. Eble vi jam -aŭdis pri tiu puna ekspedicio kontraŭ tiuj rabistaj ŝtatoj? -Ne? Nu, ĉiam de mia reveno ĉi tiu genuo antaŭdiras al mi ĉian -ŝanĝon en la vetero.</p> - -<p>Dirinte tion, li alĝustigis al si la sakon sur la ŝultro kaj -daŭrigis la vojon kune kun Leonardo. Ili parolis plue dum kelka -tempo pri la vetero ĝenerale kaj la ŝanĝiĝemo de la angla -klimato. Kiam ili trafis altiĝantan parton de la vojo, Leonardo -diris:</p> - -<p>—Ĉu vi permesos al mi porti vian sakon ĝis la supro de la deklivo? -Vi aspektas laca, amiko.</p><!-- pagho 269 --> - -<p>La leterportisto denove haltis kaj gravamiene rigardis sian -kunvojiranton:</p> - -<p>—Multan dankon, sinjoro,—li diris,—sed tio estas reĝa -poŝtaĵaro, kaj mi neniam lasas aliajn, ne oficialigitajn personojn -porti ĝin; kun escepto de mia propra filo; sed tio ja estas malsama -afero. Li estas la loka policano.</p> - -<p>Leonardo ridetis kaj diris:</p> - -<p>—Kiel plaĉas al vi... Kiu estas la nomo de la vilaĝo, tie en la -valo?</p> - -<p>—Tio estas Padmoor, unu el la plej malnovaj vilaĝoj en la duklando, -kiu tamen trafis malfeliĉajn tagojn, de kiam la antikva familio -<em class="gesperrt">Floyd</em> forlasis la malnovan domegon "<i lang="en">Padmoor Hall</i>".</p> - -<p>Leonardo aŭskultis kun intereso.</p> - -<p>—Ĉu en la nuna tempo "<i lang="en">Padmoor Hall</i>" estas neloĝata?</p> - -<p>—Ne, ĝi estas okupita de pasloĝantoj—almenaŭ mi esperas, ke ili -estas nur pasloĝantoj—, ia mistera religia societo.—Signifoplene -kaj malgaje skuante la kapon, li aldiris:—kaj tre stranga anaro ĝi -estas. Vi vidas, sinjoro, ili donas nenian laboron al la vilaĝanoj, -kaj ili aĉetas nenion en la ĉirkaŭaĵo. Ĉian bezonataĵon ili -alvenigas el Londono. Ĉi tiu sako enhavas ĉiuspecajn komercaĵojn -por ili. Tio plipezigas mian ŝarĝon.</p> - -<p>—Sendube. Mi volus, ke vi lasu min porti ĝin.</p> - -<p>—Ne, dankon ne malpli koran, sinjoro. Mi ĉiam agas laŭ miaj -principoj. Ne utilas ja havi principojn, se oni ne estas fidela al -ili; ĉu ne?—Transmetinte la sakon de unu ŝultro sur la alian, -li daŭrigis sian babiladon:—Jen, ekzemple, estas mia bofrato: -Li estis la ĉefĝardenisto de la domego en la daŭro de dudeksep -jaroj—kiam venos la unua de Aŭgusto. Li subite maldungiĝis,<!-- pagho 270 --> ĉar -la "sankta kunularo" mem prizorgos la kulturadon. Najbarino mia kaj -ŝia filino lavadis kaj ameladis kaj gladadis la delikatajn tolaĵojn -por la sinjorinaro, same kiel ŝia patrino ĝin faris por la antaŭa -generacio. Sed <em>ili</em> mem lavas por si la simplan, neblankigitan -tolaĵon, se plaĉas al vi. Neniaj mondaj ornamaĵoj aŭ delikataĵoj -por <em>ili</em>, ho ne! Ili vivas laŭ la plej severaj principoj de la -"simpla vivo". Kun vastaj, malnovmodaj vestoj ktp., kiel oni vidas en -bibliaj ilustraĵoj. Sed sendube vi scias pri tio pli, ol mi.</p> - -<p>—Tio estas por mi treege interesa.</p> - -<p>—Kredeble. Kaj la tutan tempon, kiun ili povas ŝpari el sia -humila laboro, ili pasigas per himno-kantado, muzikado kaj piaĉa -stelrigardado. Mi ne estas kontraŭreligiulo, sinjoro, tute ne, sed -mi ne amas tiajn sekretemajn faradojn; certe, tio ne estas natura, -precipe por tiaj junulinoj, kiuj estas tie; ĝi ne estas.</p> - -<p>—Kompreneble, ne. Vi vidis tro multe de la mondo por esti facile -trompita; ĉu ne?</p> - -<p>—Aj! Kaj baldaŭ okazos tie kelkaj interesaj aferoj.</p> - -<p>—Efektive? Kiaj?</p> - -<p>—Antaŭ du tagoj unu sinjorino alvenis en la vilaĝon, tie, -amerikanino. Ŝi loĝas ĉe mia fratino kaj nur atendas oportunan -momenton, por enŝoviĝi en la pordon, por ekvivigi la aferojn en la -kolombejo.</p> - -<p>—Kial?</p> - -<p>—Ŝi asertas, ke ŝi estas la edzino, aŭ unu el la edzinoj, de la -kolombejestro.</p> - -<p>—Tio ja fariĝas romaneca. Ĉu do estas malfacile sin enŝovi en la -domon?</p> - -<p>—Malfacile! Nenia vivanta animo metis piedon internen de la muroj, -de kiam ili alvenis. La sola komunikiĝo kun la ekstera mondo -fariĝas tra malgranda<!-- pagho 271 --> fenestreto en la pordego, tra kiu ili -enprenas tiajn objektojn, kiujn ili aĉetas en Londono kaj aliaj -lokoj.</p> - -<p>—Kioman grandon havas la fenestra malfermaĵo en la -pordego?—demandis Leonardo.</p> - -<p>—De ĉirkaŭ unu kvadrata futo. Kial?</p> - -<p>—Do, almenaŭ unu el la pakaĵoj en via sako ne povas trapasi ĝin.</p> - -<p>—Ne. Kaj kiu ajn malfermos la pordegon, tiu nur tiom malfermos ĝin, -kiom estas necese por enlasi la pakaĵon.</p> - -<p>—Kiom da viroj enkalkuliĝas en la kunularo,—plue demandis Leonardo -trankvile.</p> - -<p>—Neniu scias precize; ĉirkaŭ kvar aŭ kvin, eble ses.</p> - -<p>—Unu el ili estas sinjoro Heilman; ĉu ne?</p> - -<p>La maljuna leterportisto ekhaltis kun surprizo, kaj ne sen respekta -timo demandis:</p> - -<p>—Ĉu vi estas detektivo el Londono, sinjoro?</p> - -<p>Leonardo ne povis ne rideti, sed tuj poste li respondis gravamiene:</p> - -<p>—Ne, amiko, pli malgaja celo alvenigas min ĉi tien, ol nura -profesia esploro. Tio estas persona afero, kiu tre dolore tuŝas min.</p> - -<p>La maljunulo kunsente kaj scivoleme ekrigardis la seriozan vizaĝon -de la viro ĉe sia flanko. Ĉi tiu plue parolis:</p> - -<p>—Mi estas tre feliĉa, ke mi renkontis vin, ĉar mi vidas, ke vi -estas prudenta kaj fidinda homo. Nu, mi jam demandis min, ĉu vi -bonvole helpos al mi?</p> - -<p>—Volonte,—tuj respondis la viro, aldirante tamen iom dubeme kaj -heziteme:—Tio estas, se ne...</p> - -<p>—Ne maltrankviliĝu, amiko, via devosento ne suferos perforton.</p><!-- pagho 272 --> - -<p>La suno jam alproksimiĝis al la horizonto, ludeme lumante tra -sukoriĉa foliaro, kiu superpendis belan kamparan vojeton. La -aero fariĝis senmova, kaj la peza silenteco de la naturo estis -sentoprema. Tri paroj da homoj malrapide vojiris, je mallongaj -interspacoj, en la sama direkto. La unua duo konsistis el la -leterportisto kaj lia filo, la vilaĝa policano, kiu portis la -poŝtsakon. La dua paro estis Leonardo kaj la Usonanino, sinjorino -Heilman, sekvataj de la eks-ĝardenisto Bray kaj lia edzino, la -gastigantoj de la fremda sinjorino. Ĉiuj parolis mallaŭte, -serioze. Iafoje oni renkontas personojn, kies forta kaj, tamen, -sentema karaktero tuj elvenigas la konfidon de animoj premataj de -malfeliĉo, precipe de animoj nefortaj kaj nedecidemaj, kiuj en -krizaj tempoj kvazaŭ instinkte serĉas apogon ĉe pli firmaj naturoj -kun klarvidaj, trankvilaj juĝoj. Leonardo konatiĝis kun sinjorino -Heilman nur antaŭ unu horo, kaj tamen li jam sciiĝis pri la ĉefaj -okazintaĵoj de ŝia vivo kaj pri kelkaj el ŝiaj plej intimaj -animbaraktoj. En la daŭro de kelke da minutoj ili iris flanko ĉe -flanko en silento. Tra la kapo de Leonardo flugis multaj pensoj, -kiujn li ne volis eldiri pro timo vundi la sentojn de preskaŭ tute -nekonata, sed, sendube, altanima kaj tre sentema virino. Nun li -demandis sin, kian rilaton la ĵus ricevitaj sciigoj pri la vivo kaj -la karaktero de la religia strangulo havas kun la sorto de Lorna. -Sinjorino Heilman, laŭ nekonscia egoismo, ofte trovata ĉe pasie -amantaj virinoj, jam plu ne pensis pri la knabino, sed avide atendis -esperigan respondon de sia novo konato, en kies alveno ŝi vidis -providencaĵon. Ĉe kurbiĝo de la vojo ŝi kaŝe ekrigardis lian -penseman profilon. La vizaĝo, kiun ŝi turnis al li, estis alloga -kaj delikate ĉizita. Du linioj ĉirkaŭ ŝia belforma buŝo, ŝiaj -iom kavaj, paletaj vangoj kaj, precipe,<!-- pagho 273 --> ŝiaj grizaj, kaviĝintaj -okuloj kun sia kortuŝa rigardo de timo kaj deziremo, vidigis, ke la -sorto jam donis al ŝi pli ol ordinaran partaĵon da malfeliĉo.</p> - -<p>—Nu, sinjoro Marston,—ŝi diris,—parolu malkaŝe.</p> - -<p>Ne levante la okulojn de la tero, Leonardo respondis:</p> - -<p>—Tre malmultaj homoj povas sen difektiĝo elporti adoradon de siaj -kunhomoj, kaj malpleje homoj de neordinaraj, intelektaj kaj spiritaj -naturdonoj. La plej danĝera adoro estas adoro de superstiĉuloj, -kiu blinde alskribas al homo superhomajn spiritajn povojn. Lia estis -verŝajne la malprogresado, kiun spertas ne malmultaj erariĝantaj -instruantoj: Pli-malpli sincera esploremo, sintrompo, adoranta -sekvantaro, spirita fiereco, kaj fine morala kaj spirita ruiniĝo.</p> - -<p>Sinjorino Heilman mallevis la kapon kaj ĝemis:</p> - -<p>—Vi estas prava. Mi ekvidis tion, kiam estis tro malfrue. Mi ankaŭ -iom kontribuis al ĉi tiu malfeliĉo per troa adoro—en la komenco. -Neniu ja estis tiam pli plene sub la sorĉo de tiu viro, ol mi. -Kiom da fojoj mi riproĉis min poste pri mia blinda ensorĉiteco! -Nun, eĉ se mi ne povos efektive rekonduki lin al racieco, mi -almenaŭ penos seniluziigi liajn kompatindajn trompitojn. Ho, sinjoro -Marston, korrompaj travivaĵoj kaj senindulga memanalizo donis al mi -maldolĉajn lecionojn. Tamen, kelkafoje, miaj malnovaj, pli raciaj -idealoj denove sin altrudas al miaj pensoj kaj plenigas min per nova -espero. Tio, kio estas vera, ja fine devas evidentiĝi.</p> - -<p>—Sendube. La elprovo de idealo estas ĝia konformeco kun la finaj -celoj de Dia providenco rilate al la homaro; ĉu ne?</p> - -<p>Pluan interparolon malhelpis apero de belega vidaĵo, kiu subite -prezentiĝis al iliaj okuloj. En kelka malproksimeco,<!-- pagho 274 --> rekte antaŭ -ili, kuŝis herboriĉa valo, ĉe kies fino vidiĝis pentrinda golfeto -kaj, pli malproksime, vastaĵo da blua maro. Dekstre de ili, tute -apude, staris alta kaj longa muro kun vitrorompaĵoj sur la supro. -Ĉe peza, kverka pordego, ornamita per masivaj feraĵoj, jam atendis -la poŝtisto kaj la policano.</p> - -<p>Laŭ antaŭe farita plano prosperis al Leonardo, sinjorino Heilman -kaj la policano sin enŝovi internen. Kiam iu singarde malfermis -la pordegon por enlasi la pakaĵojn, Leonardo perforte enpaŝis -kaj, spite indignaj protestoj de blankhara kaj respektinde aspekta -sinjoro, enlasis la aliajn. La maljunulo, kiu estis vestita per griza -kitelo, griza pantalono kaj sandaloj, rifuzis al li ĉian informon -pri la domanaro kaj dramece alvokis la ĉielon malsuprenvenigi -venĝon sur la kapojn de la malpiaj maltrankviligantoj de la -sanktulejo. Ekstere de la pordo la geedzoj Bray aŭskultis -buŝmalferme, esperante, ke la ludota dramo ne finiĝos sen ilia -helpo. La leterportisto jam foriris por ne implikiĝi en la afero. -Lasante la junan policanon gardi la malfermitan pordon kaj diskuti -kun la kolera blankharulo la laŭleĝan aspekton de la entrudo, -Leonardo kaj sinjorino Heilman iris antaŭen.</p> - -<p>La vidaĵo antaŭ ili estis sorĉe bela. Sur la supro de nekruta -deklivo staris, je interspaco de ili de ĉirkaŭ ducent metroj, -ĉarma, blanka domo kun helverde kolorigitaj lignaĵoj, pentrinde -reliefigita de malhela fono de grandaj fagoj. La fasado elrigardis, -trans glata, smeraldosimila herbejo, sur la jam rimarkitan valon -kaj, pli proksimen, sur la maron. Apude troviĝis reviga ripozejo -malantaŭ bela, artefarita lageto, en kiu kelkaj ŝprucaĵoj malvigle -plaŭdis el verdigriĝintaj ornamfiguroj. Ĉi tie kaj tie vidiĝis -florbedo aŭ grupeto da duontropikaj arboj kaj arbetaĵoj.</p><!-- pagho 275 --> - -<p>Ĉie regis silento; ĉio kvazaŭ elspiris pacon, dolĉan ripozon: -Tera paradizeto. Subite eksonis el malantaŭ aro da cipresoj, -centkelke da paŝoj de ili, rava, solenĝoja kantado, lerte -akompanata de harpo. Ambaŭ nekonscie haltis kaj aŭskultis.</p> - -<p>—Kia elizea loko!—mallaŭte diris Leonardo,—oni facile supozus, ke -pekaj pensoj ne povas naskiĝi ĉi tie.</p> - -<p>En tiu momento aperis sur la teraso de la domo du sinjorinoj, -blankevestitaj, brakon en brako. Ili haltis ĉe la supro de la -ŝtuparo kaj ŝajne trankvile ĝuis la belan vidaĵon. Leonardo -petis sinjorinon Heilman resti kaŝita malantaŭ arbetaĵo, dum -li iros rekte trans la herbejo en direkto al la domo. Tuj kiam la -sinjorinoj rimarkis lin, ili kuris domen kun gestoj de surprizo kaj -timo. Post kelke da momentoj elvenis sinjoro Heilman, akompanate -de juna sinjoro, kaj sekvate de la du sinjorinoj. Ambaŭ viroj -estis strange vestitaj per vastaj, blankaj vestoj el tolo kun -du-stria purpura borderaĵo: fantazia kombinaĵo el antikva greka -kaj mezepoka modoj. Sed la plena sameco de la vestoj estis la sola -komunaĵo, kiun montris ilia eksteraĵo. Dum sinjoro Heilman kun siaj -abundaj, malhele brunaj kaj ondantaj haroj kaj siaj allogaj trajtoj -de intelektulo aspektis memkonscia, fiera, lia kunulo prezentis -preskaŭ inan mienon. Lia glata vizaĝo havis treege mildan esprimon. -Liaj bluaj okuloj, reveme elrigardantaj tra okulvitroj, kaj liaj -longaj, linkoloraj haroj aspektigis lin kiel lirikan poetaĉon, ĵus -elpaŝintan el ŝercgazeto.</p> - -<p>Leonardo iris rekte antaŭen, kaj la blankevestularo venis renkonte -al li. Intertempe ankaŭ la policano kaj la maljuna sinjoro -alproksimiĝis, ankoraŭ disputante. Sinjoro Heilman la unua -ekparolis. En lia sintenado<!-- pagho 276 --> kaj en lia voĉo montriĝis delikata -miksaĵo de indeco, piaĉa indigno, kaj malvarma ĝentileco:</p> - -<p>—Ĉu mi povas demandi, sinjoro,—li diris,—laŭ kia rajto vi -entrudas vin en ĉi tiun nepre privatan ĝardenon?</p> - -<p>Leonardo respondis:</p> - -<p>—Laŭ la rajto, kiun donas al mi dolora devo rekonduki al ŝia -laŭleĝa zorganto knabinon, kiu troviĝas ĉi tie en anima -mallibereco.</p> - -<p>Dum momento la du viroj staris senmove vizaĝon kontraŭ vizaĝo, -severe rigardante unu la alian. Ili sin reciproke mezuris. Ĉiu -vidis en la kontraŭulo viron de neordinara karaktero, idealiston; -sed samtempe ili sentis, ke inter ili nenia simpatio povas ekzisti. -Sinjoro Heilman denove parolis kun patoso, kies malsincerecon -Leonardo facile eltrovis:</p> - -<p>—Spirita, mondula blindeco,—li diris,—igas vin ofendema kaj -maljusta, sinjoro. Sciu, do, ke "anima mallibereco" havas nenian -lokon ĉi tie. Male, ni ĉiuj vivas ĉi tie en la plena, sankta, -belega libereco, kiun donas plena malligiteco de malbona mondo -kaj konstanta preteco aliformiĝi ĉe la alsopirata alveno de la -majstro. Animoj en plena simpatio kun niaj aspiroj povas aliĝi al -ni aŭ foriri, tute laŭ sia plaĉo. Al ĉiuj aliaj personoj ni plej -kategorie malpermesas la eniron. Mi do devas peti vin, tuj kaj sen -plua vorto eliri laŭ la sama vojo, laŭ kiu vi envenis.</p> - -<p>Majeste la supermondulo montris al la pordego. Ne atentante lian -geston, Leonardo respondis trankvile, sed firme:</p> - -<p>—Laŭ ĉiuj aŭtentikaj informoj pri vi, sinjoro Heilman—supozeble -tio estas vi—mi havas sufiĉan kaŭzon maltrankviliĝi ĝuste pri -tiu plena libereco. Ĉiaokaze mi<!-- pagho 277 --> insistas pri interparolo kun -fraŭlino Lorna Prior, kiun vi venigis ĉi tien sen la konsento -de ŝia duonpatro, ŝia zorganto. Vi certe ne povas esti nescia -pri la fakto, ke vi elmetas vin al severa puno, detenante knabinon -neplenaĝan de laŭleĝa regado de sia patro aŭ zorganto.</p> - -<p>—Insultoj ne prosperigos vin ĉi tie!—ekkriis sinjoro Heilman.—Mi -volas diskuti kun vi nek leĝajn demandojn, nek privatajn aferojn, -sed mi, kiel posedanto de ĉi tiu bieno, ordonas al vi tuj foriri.</p> - -<p>—Mi ne foriros, ĝis mi plenumos mian celon.</p> - -<p>—Mi nepre malhelpos tion,—sinjoro Heilman rediris, pala de -kolerego. Li sin turnis kaj ekforiris kelke da paŝoj; sed subite li -haltis. Verŝajne la timigitaj vizaĝoj de la sinjorinoj malantaŭ -li aliigis lian intencon. Returniĝinte, li sin direktis al la juna -policano kaj demandis kun superregema severo, per kiu, sendube, li -volis konsterni lin:—Kion vi serĉas ĉi tie, junulo?</p> - -<p>La loka reprezentanto de la leĝo, altkreska kaj fortmuskola juna -viro, kiun Leonardo bone instruis antaŭe, respondis laŭ maniero, -kiu montris, ke li plene konscias la indecon de sia ofico kaj la -gravecon de la okazo:</p> - -<p>—Mi ricevis ordonojn kaŝe observi la enirantojn kaj elvenantojn el -ĉi tiu bieno. Ĉiaokaze mi estas ĉi tie por prizorgi, senpartie, ke -nenia perforto fariĝu.</p> - -<p>En tiu momento la malproksima kantado ĉesis. Leonardo tuj, -elstreĉante la bruston, laŭte vokis tri fojojn: Lorna!</p> - -<p>La okuloj de ĉiuj direktiĝis al la cipresa bosko, el kiu la sonoj -venis. Momenton poste elkuris el ĝi blankevestita virina figuro, -sekvate, je kelka distanco, de du similaj figuroj. Pli poste aperis -areto da homoj, plejparte virinoj, kiuj kolektiĝis antaŭ la malhele -verda fono<!-- pagho 278 --> de la arboj kaj rigardis, sendube kun miro, en la direkto -al la malgranda grupo staranta sur la herbejo.</p> - -<p>Leonardo, kun koro forte batanta pro sopirego, streĉe rigardis la -unuan, malrapide alproksimiĝantan figuron kaj post nelonge rekonis -ŝin. Ŝi estis Lorna. La knabino estis iom strange, sed tre ĉarme -vestita. Ŝi surhavis vastan, fluetantan veston el delikata, blanka -muslino, malstreĉe zonitan per rozkolora, tordita ŝnuro, kies -kvastoj svingpendis ĝis malsupre de la genuoj. La vesto estis -borderita ĉe la surbrustaĵo, ĉe la fino de la vastaj duonmanikoj -kaj ĉe la malsupro per rozokolora ornamaĵo laŭ antikvagreka -desegno. De la dekstra ŝultro flirtis blanka, malpeza ŝalo, bele -surbrodita per delikataj floraĵoj, kiu parte kaŝis rektangulan -dekoltaĵon. Ŝiaj densaj, brunaj haroj falis nefrizitaj sur la -ŝultrojn kaj la dorson; nur ruĝa rubando, ĉirkaŭanta la frunton, -firme tenis ilin al ŝia rondforma kapo. Subite la knabino haltis kaj -metis la maldekstran manon sur la bruston, kvazaŭ ŝi volas kvietigi -furioze batantan koron. Ŝanceliĝe ŝi antaŭen iris kelkajn paŝojn -kaj denove haltis.</p> - -<p>Leonardo havis okulojn nur por la ŝanceliĝanta knabina figuro; -ĉio alia ĉirkaŭ li estis en tiu momento forgesata. Kun kreskanta -sentemeco li demandis sin, kiaj sentoj regas ŝian koron. Videble -forta batalo okazas en ĝi. Tuj kiam li paŝis antaŭen, por iri -renkonte al ŝi, sinjoro Heilman ankaŭ ekmoviĝis kun la intenco -bari al li la vojon. Sed unu firma rigardo de lia kontraŭulo igis -lin ekhalti. Alproksimiĝante al la knabino, Leonardo etendis al ŝi -ambaŭ manojn kaj per voĉo tremetanta pro kortuŝiteco li diris, -mallaŭte, karese:</p> - -<p>—Lorna, revenu al ni. Lorna mia, revenu al mi!</p> - -<p>Ne montriĝis en lia voĉtono nuanco de riproĉo, nur petego, kompato -kaj profunda amo. Lorna ekrigardis<!-- pagho 279 --> en lian vizaĝon. Tiu mallonga -rigardo estigis por ŝi novan, mirigan eltrovon kaj same novan, -travibrigan konscion: Leonardo amas ŝin, kaj ŝia koro ĝojoplene -respondas al lia amo. Sed la ĝojo, elsaltanta el ŝiaj okuloj, -estis nur momentodaŭra. La jam ekleviĝantaj manoj malleviĝis. Sur -ŝia ruĝiĝanta vizaĝo ekaperis signoj de diversaj emocioj: timo, -nedecidemo, konfuziĝo.</p> - -<p>—Lorna,—plue parolis Leonardo per senafekta, sed kortuŝa -voĉo,—en Linkfield koroj rompiĝas. Mia koro rompiĝas. Vi vivas -ĉi tie en lando de danĝera iluzio. Trompulo, kies pasinta vivo igas -lin tre malkonvena kunulo por vi, malbonuzis vian nespertecon kaj -vian naturan fervoron, por konduki vin ĉi tien.</p> - -<p>Ĉi tiuj lastaj vortoj videble kaŭzis al la sentema knabino doloran -animbaton, kiu senvortigis ŝin. Ŝi paliĝis, konsternite, kaj -rigardis la teron preskaŭ freneze. Fine ŝi diris mallaŭte, -enpense, kvazaŭ ŝi parolas al si mem:</p> - -<p>—Mi ne povas kredi tion.</p> - -<p>Leonardo rediris milde:</p> - -<p>—Mi scias ja, ke tio estas por vi dolora seniluziiĝo, sed mi ne -akuzas sen sufiĉa praveco.</p> - -<p>Antaŭ ol Lorna povis respondi, sinjoro Heilman afekte alpaŝis kaj -ekprenis ŝian manon. Laŭ sia kutima, karesa kaj plaĉa parolmaniero -li diris, ŝajnigante, ke li ne dubas pri la efiko de siaj vortoj:</p> - -<p>—Fratino Lorna, ne aŭskultu admonojn, kiom ajn sincere donitajn, -de iu, kiu ne komprenas nin. La mondo ja tute ne komprenas nin. Vi -konscias, ke la spirito de la majstro vere liberigas. Nek atentu, mi -petas vin, insultajn aludojn, naskitajn de malamikoj kaj ripetitajn -de personoj blindigitaj de nescio kaj egoistaj motivoj. Rememorigu -al vi viajn sanktajn promesojn, la belegecon de niaj sanktaj celoj -kaj la grandan proksimecon<!-- pagho 280 --> de nia feliĉega aliformiĝo! Tiu subita -elprovo ekskuis viajn nervojn, kara fratineto. Via korpo tremas. Iru -domen kune kun nia fratino, sinjorino Gibson. Ŝia saĝa konsilo kaj -patrina zorgemo trankviligos vin.</p> - -<p>Unu el la du sinjorinoj, kiuj estis sekvintaj Lornan, blankharulino, -jam metis manon sur la brakon de la konfuzita knabino, kiam Leonardo -ekparolis:</p> - -<p>—Unu momenton plu! Jen tre proksime estas sinjorino, kiu deziras -diri kelkajn vortojn.—Duonturninte sin, li vokis:—Sinjorino -Heilman!</p> - -<p>La voko kaŭzis grandan surprizon inter la komunumo. Sinjoro Heilman -ekpaliĝis, sed, tuj poste, laŭŝajne, retrovis sinregon. Li -interplektis la brakojn sur la brusto, kaj lia vizaĝo alprenis -malmolan, necedeman aspekton, kiel ĉe homo, kiu, sciante, ke la -masko tiriĝas for de lia vizaĝo, tamen sin kirasas per la lasta -armilo: obstina, senhonta spitemo.</p> - -<p>Sinjorino Heilman elvenis el sia kaŝejo kaj nerapide alpaŝis. Ŝi -estis pala. En ŝiaj okuloj lumis deziremo, dolora de profundeco, kaj -tiom pli kortuŝa, ĉar ŝia vizaĝo montris, precipe ĉirkaŭ la -buŝo, signojn de sensukcese subpremata timo.</p> - -<p>—Jen, Lorna,—diris Leonardo, alparolante tamen la tutan -ĉeestantaron,—jen estas la edzino de sinjoro Heilman, de li -kruelege traktita kaj forlasita. Ŝi volonte sciigos vin pri aliaj -virinoj, kiujn li senkompate dronigis en malfeliĉego kaj pereo—en -la okazo, se ŝi malsukcesos rekonduki lin al honesta vivo kaj fidela -edzeco. Sinjorino Heilman celas, unue, kaj pasie deziras, savi la, -malgraŭ ĉio, profunde amatan edzon el lia malfeliĉa, iluzia -animstato. En ĉia okazo, tamen, ŝi firme intencas, kiel nobla -virino, laŭpove malhelpi pluajn maljustaĵojn kontraŭ aliaj.</p><!-- pagho 281 --> - -<p>Sur la vizaĝoj de la ĉirkaŭstarantoj vidiĝis tre diversaj -esprimoj: konsterno, nekredemo, indigno. Sinjoro Heilman, ekstere -trankvila, aŭskultis, evitante, kun aspekto de forgeso, la rigardojn -de siaj kunuloj. Ĉirkaŭ liaj iom dikaj lipoj ludis malestima -rideto, kvazaŭ li jam tenis preta sufiĉan respondon. Antaŭ ol lia -edzino povis ekparoli, li komencis, ĵetante malantaŭen sian longan -Homeran ĥitonon kaj dramece levante la dekstran manon:</p> - -<p>—Gefratoj! Kun miksitaj sentoj de malĝojo, naŭzo kaj indigno -mi respondas al ĉi tiu senhonta kalumnio. Mi ne respondus, se -mi ne sentus, ke pro vi mi devas venki mian grandan malinklinon. -Estas vero; la sinjorino, staranta tie, iam estis de mi rigardata -kiel edzino. Nu, vi vidas en tio pruvon, ke mi agis laŭ la ordono -de mia propra konscienco. En nia sankta, alĉiela vetkurado mi -ne hezitis senigi min de ĉiu malhelpaĵo, kiom ajn karega. Ja, -karaj samcelanoj, pro nia komuna, dioinspirita celo mi jam oferis -multegon; mi volonte oferus ĉion. Sed, kompreneble, vi bezonas -pluajn klarigojn, kaj kun rompiĝanta koro mi faros ilin: Post -kelkjara, feliĉa edzeco kaj plenharmonia kunlaborado venis por mi -tempo, kiam mi devis elekti inter tera amo kaj ĉielaj aspiroj; -inter tera edzeco kaj senpeka libereco de l’ spirito. Kiam venis al -mi la glorinda dia malkaŝo, kiu, pere de mi, venis ankaŭ al vi, -amataj animparencoj, mia edzino malpie rifuzis ĝin. De tiu tempo, -ho ve! ŝia cerbo nebuliĝis. Terure mi suferis, kune kun areto da -elektitoj, pro ŝia malkomprenemo, ŝia ĵaluzo kaj malamo. Pro -kompato lasu min silenti pri la detaloj! Fine, kun sanganta koro mi -devis forigi ŝin en privatan frenezulejon. Evidente estas, ke ŝi -ankoraŭ troviĝas sub...</p> - -<p>Ĝis tiu momento sinjorino Heilman staris senmove<!-- pagho 282 --> apud Leonardo kun -manoj interplektitaj sur la dorso—noblaspekta kaj majesta figuro. -Dum la parolo de la edzo ŝia delikata vizaĝo montris kreskantan -animdoloron. Nun ŝi ekkriis per voĉo tremanta pro emocio:</p> - -<p>—Markuso, ĉesu! Mi ĵurpetas vin per la memoro de nia karega, -ĉielenirinta infano, per la memoro de via sankta patrino, kies -vivon mi iam savis je risko de la mia, aŭskultu! Vi <em>scias</em>, ke -neniam mi freneziĝis. Vi suferigis al mi neeldireblajn turmentojn -en fi-kuracejo, kie malboneguloj penis frenezigi min. Se fajrero da -humaneco restas en via koro, kiu iam batis en feliĉega harmonio kun -la mia, revenu al mi kaj forlasu ĉi tiun frenezan trompaĵon, je kiu -vi mem jam ne kredas, laŭ mia scio. Malgraŭ ĉio, mia edzo, mia -koro volontege pardonos, kaj miaj brakoj malfermiĝos al vi; kaj la -bona Dio ne povas esti malpli pardonema.</p> - -<p>Sinjoro Heilman en la daŭro de unu momento ektremetis kaj aspektis, -kvazaŭ lia koro trapikiĝas. Sed tuj poste li regajnis sian sinregon -kaj, ĉirkaŭrigardante, diris kun bone ŝajnigita sentemeco:</p> - -<p>—Ho ve! Jam antaŭe mi aŭdis tiajn parolojn; sed, malfeliĉe, tiaj -sentoj ne estas longedaŭraj. Vi scias, miaj amikoj, sufiĉe pri -cerbomalsanuloj, por kompreni min. En ĉia okazo restas ĉiam en -ŝia ruinigita animo tiu furioza, fatala malamikeco kontraŭ niaj -aspiroj. Mi do devas daŭre obei la de supre ricevitan kaj tre klare -komprenatan ordonon, kvankam tio ankoraŭ nun iafoje rompas al mi la -koron.</p> - -<p>La vizaĝesprimo de sinjorino Heilman ricevis subitan ŝanĝon: ŝiaj -ŝtalgrizaj okuloj ekbrilis; ŝiaj vangoj ekruĝiĝis, kaj ŝia tuta -eksteraĵo montris flamecon ne plu subpremeblan.</p> - -<p>—Bone, do,—ŝi diris,—dum mia terura mallibereco<!-- pagho 283 --> mi ĵurpromesis, -ke, se Dio pro favorkoreco liberigos min, mi faros mian eblon -regajni vin kaj sincere pardoni al vi. Tiun solenan promeson mi -konscience penis plenumi. Sed mi ankaŭ ĵuris, ke mi malhelpos per -ĉiuj rimedoj la animpereon de pluaj trompitoj.</p> - -<p>Kun torento da flama elokventeco, kiu surprizis kaj ensorĉis la -tutan ĉirkaŭstarantaron, ŝi priskribis la iom-post-ioman spiritan -defalon de la edzo, lian postan karieron de trompulo kaj la mirindan -psikan potencon, kiun li posedis super siaj sekvantoj, precipe -virinoj, ĝis unu tago, kiam lia friponeco malkovriĝis.—En mia -valizo troviĝas,—ŝi diris fine,—leteroj de korrompitaj viktimoj -liaj. Mi volonte montros ilin al kiu ajn deziras ilin vidi. Unu -el ili enhavas la plej korŝiran konfeson kaj la plej kortuŝan -pardonpeton, kiujn iam unu virino faris al alia. Ĝin skribigis -kompatinda knabino sur mortlito, iam pura, altanima virineto, sed -ruinigita, korpe kaj anime, de viro, kiu povosciis vibrigi la kordojn -de ŝia naiva koro. Ŝia pasia, karna amo, kiun ŝi en sia blindeco -prenis por sankta, senpeka ĉieledzeco, iĝis oportuna ilo en la -manoj de li, kiun poste ŝi malbenis kun brulanta furiozo, tia, kian -nur ruinigita virina koro povas senti.</p> - -<p>La ĉirkaŭstarantoj aŭskultis gravamiene en peza silento, tamen kun -kreskanta kortuŝiteco. La ĝisnunaj esprimoj de dubo kaj nedecidemo -en la vizaĝoj de la plimulto cedis lokon al teruro, senespereco. -Kelkaj el ili, ĵetante maltrankvilajn kaj malkonfidemajn rigardojn -sur sian ŝanceliĝantan idolon, kuniĝis en grupetoj por serĉi, unu -de la alia, klarigon kaj konsolon.</p> - -<p>Leonardo atente rigardis Lornan. Ŝia vizaĝo estis pala kaj senmova, -kaj en ŝiaj larĝe malfermitaj okuloj vidiĝis timo kaj teruro. -Preskaŭ senscie ŝi aliris Leonardon<!-- pagho 284 --> kaj kun kortuŝa, senvorta -alvoko pri helpa kunsento metis manon sur lian brakon. Rigardo de -profunda amo kaj ĝojo en la okuloj de la fidela amiko kuraĝigis -ŝin flustri:</p> - -<p>—Mi iros hejmen kun vi.</p> - -<p>Se antaŭe restus en la pensoj de iuj el la sekvantoj de Markuso -Heilman dubeto pri lia abomena hipokriteco, subita ŝanĝo en lia -vizaĝesprimo ĝin tuj forpelus. Kun rigardo, en kiu malico kaj -kolerego konkuris, li sible diris al Leonardo:</p> - -<p>—Jam estas tro malfrue, mia virtega amiko; ha! vi nur povos alpremi -al via brusto ĉifitan floron.—Dirinte tion, li sin turnis kaj -foriris en direkto al la domo. Antaŭ ol li alvenis tien, li estis -ĉirkaŭata de seso de siaj seniluziitaj sekvantoj, laŭte kaj kun -furiozaj gestoj disputantaj kun li.</p> - -<p>Dum kelkaj momentoj Lorna rigardis en dolora konfuzeco la forirantan -figuron de la viro, en kiu ĝis antaŭ malmultaj minutoj ĉiuj ŝiaj -aspiroj alcentriĝis. La tuja impulso, kiun Leonardo sentis, estis -ekkapti la kanajlon je la kolo kaj skuegi lin. Sed li ne faris tion; -lia kutima sinregeco kaj sento de abomeno retenis lin.</p> - -<p>—Lasu la arĥifriponon al la favorkoreco de lia furioziĝanta -kolegaro, sinjoro Marston,—diris sinjorino Heilman;—oni ja povis -vidi, ke li nur malice mensogas.</p> - -<p>Juna sinjorino preskaŭ histerie sin ĵetis en la brakojn de Lorna, -petegante, ke ŝi ne forlasu ŝin. Dume unu sinjoro alparolis -Leonardon kaj sinjorinon Heilman kun funebra vizaĝo. Li esprimis -deziron ricevi de ili pluajn pruvojn pri la falsvirto de la ĝisnuna -majstro, kies senmaskiĝo,—li diris,—translokigas min de l’ ĉielo -en inferon kaj dronigas min en abismo de senespera malfeliĉego.</p><!-- pagho 285 --> - -<p>Jam komencis mallumiĝi, kiam, laŭ senvorta interkonsento, la -restinta grupo foriris en la direkto al la ĉefa ĝardenpordego, -nelaŭte interparolante kun seriozaj mienoj.</p> - -<p>Leonardo sopiris paroli intime kun Lorna, sed li ne trovis oportunan -okazon. Al neniu, ŝajne, eniris en la cerbon la penso, ke tiuj du -homoj povas deziri interparolon inter si. Kvankam Lorna sopiris -liberigi sin de la kunesto de aliaj personaj kaj serĉi en soleco kun -Leonardo trankviligon por sia ŝirita, tremanta koro, tamen neklara -sento de timo kaj honto retenis ŝin.</p> - -<p>Sinjorino Heilman insistis, ke Lorna, kiu aspektis konfuzita kaj -nervoskuita, okupu kune kun ŝi la malgrandan kroman dormoĉambron, -metitan je ŝia dispono de la geedzoj Bray. Ŝi tuj sentis grandan -korinklinon al la malfeliĉa knabino kaj proponis provizi ŝin per -kelkaj vestaĵoj por anstataŭigi ŝian fantazian kostumon. Leonardo -iris, laŭ konsilo de la juna policano, al najbara vilaĝo por serĉi -pasloĝon ĉe la tiea pastro aŭ ĉe iu alia bonstatulo.</p> - -<p>Tuj kiam, la sekvintan matenon, Leonardo povis konvene adiaŭi -la maljunan pastron kaj pastredzinon, en kies gastama domo li -trovis koran bonvenon, li rapidis for, portante sian valizeton, por -prizorgi Lornan. Ĝis tre malfrua horo li priparolis kun siaj amindaj -gastigantoj la eksterordinaran historion de sinjoro Heilman, kiu tre -interesis ilin ambaŭ el vidpunktoj spirita kaj psikologia.</p> - -<p>La kapo de Leonardo estis plena de antaŭsentoj, jen feliĉaj, jen -seriozaj. Li preskaŭ ne rimarkis, ke la vetero estas malvarma kaj -pluva. Ĉion forgesigis al li pasia sopiro premi al sia brusto la -nun eldanĝerigitan knabinon kaj ŝirmi ŝin kontraŭ sortobatoj -en mondo,<!-- pagho 286 --> kiun ŝia nematura kaj iom fantaziema menso ankoraŭ -ne sufiĉe komprenis. Ĉe vido de maljuna, kaduka viro ekvenis al -li la memoro pri lia amata patro, kaj li ne povis ne senti ioman -sinriproĉon, pro tio, ke la travivaĵoj de la lastaj dek du horoj, -elokupante lian tutan koron, forprenis ĉiun penson pri li.—Mirinda -sorto!—li diris al si.—Kiom malmulte mi tiam antaŭsentis, kiam mi -akceptis, en tiu neforgesebla nokto, la strangan heredaĵon, ke pasia -amo al tiu knabineto fine estos por mi la plej forta instigo plenumi -mian solenan promeson.—Li sentis malkontentecon kaj ĉagrenon pro -tio, ke ĉe la plenumo de tiu tasko io, krom konscio pri lia devo al -la patro, povus instigi lin.</p> - -<p>—Ĉu mi do vere jam plenumis mian devon,—li demandis sin;—ĉu tiu -ĉi okazaĵo vere vidiĝis en la supernatura, antaŭmorta vizio de -sinjorino Vincent? Sendube,—li respondis al si.</p> - -<p>Dolĉa sento de ĝojo kaj espero jam ekokupis lian koron, kiam subite -lia revo interrompiĝis. Renkonte al li rapidis, preskaŭ kuris, -sinjorino Heilman, akompanata de malgranda vilaĝa knabino, filino de -la ĝardenisto. Ambaŭ videble estis en granda eksciteco. Kun vizaĝo -montranta akran korpremon la sinjorino ekkriis:</p> - -<p>—Ho, sinjoro Marston, mi havas por vi malbonan novaĵon: Fraŭlino -Prior malaperis dum la nokto aŭ tre frue en la mateno. Kion mi povas -diri al vi krom tio, ke mi estas terure ĉagrenita; ĉar mi ja sentas -min iom priresponda? Sed kiel mi povis imagi, kiam mi endormiĝis ĉe -ŝia flanko, ke, vekiĝante, mi trovos ŝian lokon neokupita?</p> - -<p>Timeme kaj malgaje la virino rigardis en la vizaĝon de Leonardo, kaj -ekmiris, vidante sur ĝi nenian signon de konsterniĝo. Liaj virecaj -trajtoj montris sian kutiman, nemaltrankviligeblan seriozecon.</p><!-- pagho 287 --> - -<p>—Rakontu al mi, mi petas, kio okazis de kiam mi foriris,—li diris.</p> - -<p>Iom kvietigite per la egalanimeco de Leonardo, sinjorino Heilman -respondis, parolante, tamen, tre rapide:</p> - -<p>—Tuj kiam ni alvenis en mian dormoĉambron, la kompatinda knabino -petis min, ke mi montru al ŝi la leterojn, pri kiuj mi parolis. Ŝi -legis ilin kun kreskanta ekscitiĝo, eldirante esprimojn plenajn de -kompato. Subite ŝia enpensa, senkulpa vizaĝo alprenis aspekton de -teruro. Ŝi paliĝis kaj ruĝiĝis, kaj ŝiaj okuloj rigardegis en -la spacon kun duonfreneza konsterno. Mi estas certa, ke la knabino -ĝis tiu momento ne komprenis la malbelan signifon por ŝi de tiuj -konfesoj, nek la malican aludon de tiu viraĉo Heilman. Ŝajnis, ke -la tuta realaĵo nun per unu terura bato trafis ŝin. Post kelke -da momentoj ŝi ekploris kaj, kuŝiginte la brakojn kaj la kapon -sur la liton, nekonsoleble plorĝemis. Per ĉiuj rimedoj mi penis -trankviligi ŝin, sed vane. Mi aŭdis ŝin ĝemi, parolantan al si -mem:—"Ho ve! Kiaj malkovroj! ... Mi ne povas elteni tion."—Poste, -leviĝinte de la lito, ŝi diris tre mallaŭte:—"Li do amas min ... -la plej dolĉa ĝojo de l’ vivo ... kaj ĝi daŭris nur unu momenton, -unu solan, travibrigan momenton."</p> - -<p>—Ŝi rifuzis vespermanĝon, kiun sinjorino Bray proponis al ŝi kun -kortuŝa afableco, kaj respondis al miaj demandoj kaj konsolado nur -silabe. Sendube ŝia kordoloro estis tro profunda por enmiksiĝo -de fremdulino. Fine, pensante, ke kelkhora dormo trankviligos la -kompatindulinon, mi konsentigis ŝin enlitiĝi. Prezentu al vi mian -surprizon, kiam hodiaŭ matene mi trovis, ke fraŭlino Prior mistere -malaperis, postlasinte nenian komunikon por vi. Kaj en tia pluvego, -vestite nur per sia ridinda, maldika kostumo kaj malpeza manteleto, -kiun mi donis<!-- pagho 288 --> al ŝi hieraŭ vespere. Sendube ŝi malsekiĝis ĝis -la haŭto en la daŭro de nemultaj minutoj.</p> - -<p>La malgranda knabino, kiu buŝmalferme aŭskultis la rakonton de la -usonanino, nun timeme elmetis la ideon:</p> - -<p>—Eble, sinjorino Heilman, ŝi dronigis sin en la muelejlageto -malantaŭ nia ĝardenmuro.</p> - -<p>—Fi! silentu, malsaĝa knabineto,—timigite ekkriis sinjorino -Heilman, ekrigardante unue la infanon kaj poste Leonardon.</p> - -<p>Ĉi tiu metis la manon sur la kapon de la knabino kaj diris bonkore:</p> - -<p>—Verŝajne vi antaŭe aŭdis pri malfeliĉulo, kiu faris tion, sed -ne estas konvene, supozi ion tian pri ĉiu, etulino. Nun montru al -ni, mi petas, la plej mallongan vojon al la stacio Falbridge.</p> - -<p>—Sinjoro Bray jam iris tien laŭ mia konsilo,—diris sinjorino -Heilman.</p> - -<p>—Des pli bone.</p> - -<p>—Ĉu mi iru kun vi?—demandis la knabino.</p> - -<p>—Ne,—respondis Leonardo,—iru hejmen kaj sciigu la patrinon, kien -ni iris.</p> - -<p>Rapidpaŝe Leonardo kaj sinjorino Heilman iris laŭ kampara vojeto en -la direkto montrita de la knabino. Trafinte la ĉefvojon, ili ekvidis -la ĝardeniston, kurantan returne. Jam el malproksime li ekkriis:—Mi -havas sciigon pri ŝi.—Tiel rapide, kiel spireganta brusto al li -permesis, la bonkora viro rakontis, ke la knabino enkuris en la -stacion dek minutojn post la kvina, ĝuste kiam la unua vagonaro -komencis formoviĝi orienten. Ne aĉetinte bileton ŝi envagoniĝis -en la lasta momento. La staciestro diris, ke ŝi estis senĉapela kaj -tiel malseka, ke la akvo gutis de ŝia vesto.</p> - -<p>Fluego da kompato kaj sopiro ekplenigis kaj preskaŭ<!-- pagho 289 --> troŝarĝis -la koron de Leonardo. Sed post momento li reakiris sian kutiman -egalanimecon kaj demandis la ĝardeniston:</p> - -<p>—Kiam foriros la proksima vagonaro?</p> - -<p>—Nemultajn minutojn antaŭ la deka, do post kvaronhoro aŭ dudek -minutoj.</p> - -<p>Ili rapidis kune al la stacio. Alveninte ili sciiĝis, ke la -vagonaro, kiun Lorna atingis, iris nur ĝis Plymouth, finstacio -Millbay. Leonardo tuj telegrafis al la staciestroj de tiu stacio -kaj de Plymouth—North Road, petante ilin fari demandojn pri la -malaperinta fraŭlino kaj, en okazo de trovo, peni konsentigi ŝin -tie resti ĝis lia alveno. Sinjorino Heilman bonkore proponis -postlasi siajn apartenaĵojn kaj akompani Leonardon ĉe lia serĉado, -sed post ĝentila kontraŭrezono ŝi komprenis, ke ŝia tuja devo -ankoraŭ kuŝas apud Padmoor. Verŝajne aliaj bezonas ŝian helpon -kaj konsilon.</p> - -<p>Post pli ol duhora veturo—neniam vagonaro tiel -malrapidaĉis—Leonardo atingis Plymouth. De la intendanto de la -stacio Millbay li sciiĝis, ke fraŭlino, pri kies identeco kun Lorna -ne povis esti dubo, alvenis je la sepa kaj tridek en kunesto de bone -vestita, mezaĝa sinjorino. Ili kune eliris el la stacidomo kaj -revenis post ĉirkaŭ du horoj. La knabino estis malsame vestita, per -tre simpla, malhele blua vesto. La sinjorino aĉetis kaj prezentis -al la kontrolisto du biletojn, unu ĝis Londono kaj la alian ĝis -Taŭnton. Ĉi tiu novaĵo iom malpezigis al Leonardo la koron. Iu -bonkorulino do prizorgis ŝin, kaj pro tio li fervore dankis Dion. -Nun prezentiĝis al li jena demando: Ĉu Lorna veturas rekte al -Londono aŭ jam elvagoniĝis en Taŭnton, kie loĝas kuzino de -sinjoro Vincent? Sed momenton poste li forpuŝis la penson pri tiu -lasta eventualaĵo. La kuzino de sinjoro<!-- pagho 290 --> Vincent estas mallarĝanima -kaj juĝema virino, ĉe kiu Lorna trovus nenian simpation.</p> - -<p>Nun estis duonhoro post la dekdua. Lorna supozeble alvenos en Londono -je la kvina kaj kvardek. Leonardo tuj telegrafis al sinjoro Vincent -kaj al gesinjoroj Garner, por sciigi ilin pri tiu verŝajneco kaj pri -lia alveno ĉe la stacio Paddington dudek minutojn post la oka.</p> - -<p>Kiam la longa vagonaro malrapide alproksimiĝis al la stacia perono, -Leonardo elrigardis el la fenestro kun batanta koro:—Ĉu iu venis -por renkonti lin? Jes, jen staras gesinjoroj Garner kaj sinjoro -Vincent. Sed iliaj vizaĝoj estas malgajaj, precipe la vizaĝo de -lia kunfirmano. Ili do havas malbonan novaĵon. Tiel estis. Sinjoro -Vincent ricevis la depeŝon tro malfrue por alveni ĝustatempe, kaj -doktoro Garner ne estis hejme en la posttagmezo. La doktoredzino, kiu -bone konis Lornan kaj sentis al ŝi varman korinklinon, malfeliĉe ne -renkontis ŝin, laŭ sia supozo, pro la granda amaso da homoj.</p> - -<p>Je la duono post la deka horo Leonardo kaj sinjoro Vincent revenis -en la hotelon <i lang="en">King’s Cross</i> post vana serĉado en ĉiuj lokoj, kie -Lorna eble povus trovi amikan rifuĝejon. Laŭ telegramo, atendanta -ilin, la knabino ne revenis hejmen. Noktomanĝetinte, la viroj sin -retiris en kvietan angulon de salono. Ambaŭ estis tro maldormemaj -por enlitiĝi, kaj ambaŭ sentis, ke bone estos malkaŝe pritrakti la -malagrablajn aferojn, pri kiuj ili ĝis nun, kvazaŭ interkonsente, -silentis. Dum la veturoj tra Londono Leonardo jam rakontis al sinjoro -Vincent siajn strangajn travivaĵojn en Padmoor. Li ne proponis, -kaj la alia viro ne petis klarigojn pri tio, kiel li trovis la -postesignojn de Lorna. Aludojn pri lia amo al Lorna sinjoro Vincent -akceptis kun signoj de profunda kontenteco.</p><!-- pagho 291 --> - -<p>La pli maljuna viro sidigis sin sur sofon, remalfermis la telegramon -ankoraŭ unu fojon kaj tralegis ĝin. Leonardo, sidiĝinte apud li, -observis lin kun kortuŝeco dum kelke da momentoj. Li diris al si en -la pensoj, ke neniam li vidis viron pli korpremegitan, aŭ vizaĝon -pli zorgolacan. Granda ŝanĝo okazis en li en la daŭro de la kelkaj -monatoj, dum kiuj Leonardo ne vidis lin. Lia altkreska, malgrasa -figuro fariĝis ankoraŭ pli maldika. Liaj ŝultroj kurbiĝis, kiel -ĉe grandaĝulo, kaj liaj haroj jam estis preskaŭ tute blankaj. La -mano tenanta la paperon tremetadis.</p> - -<p>Dum kelka tempo ili priparolis la iom neordinaran karakteron -de Lorna, ame, simpatie; sed ili eĉ per unu vorto ne aludis -la bruldetruitan fabrikejon. Leonardo subite demandis, ŝajne -senpripense:</p> - -<p>—Ĉu vi vidis fraŭlinon Haverford, de kiam mi revenis?</p> - -<p>Sinjoro Vincent ne tuj respondis. Nerveme li kunfaldis malgrandformen -la paperfolion. Poste, alrigardante Leonardon, li ekparolis -gravamiene sed firme:</p> - -<p>—Jes, mi ŝin vidis. Mi estas nun kontenta havi oportunan okazon -por tute malkaŝe priparoli kun vi aferojn, kiuj tre dolorige tuŝas -la plej internan parton de mia animo. Al neniu en la mondo mi tiel -malkovrus mian koron. Sed mi tion ŝuldas al vi.</p> - -<p>Post momenta paŭzo li parolis plue:</p> - -<p>—Leonardo—mi volonte nomos vin denove per via baptonomo...</p> - -<p>—Leonardo konsente ekbalancis la kapon kun bonkora rideto.</p> - -<p>—Leonardo, neniu viro iam suferis pli ol mi de rafinitaj virinaj -kruelegaĵoj. Se iam homo suferis premegantajn animdolorojn, -frenezigajn mordojn de la konscienco, kiel punon pro maljustaĵoj, -tiu homo estas mi. Pli terura<!-- pagho 292 --> infero, ol tiu, en kiu mi vivis, en -la daŭro de la lastaj dek unu jaroj, ne ekzistas. Mi ja scias, ke -multfoje vi volis helpi al mi, sed ĝuste pro la maldolĉeco en mia -animo mi forpuŝis vian kunsenton, kelkafoje tre malĝentile, mi -timas. Pardonu. Malĝusta fiero kaj kaŭterizita konscienco faris -el mi moralan malkuraĝulaĉon. Ju pli longe mi prokrastis, des pli -malfortiĝis mia volpovo, kaj des pli mi malamis kaj malestimis min -mem, ĝis tiu memabomeno rabis al mi la forton gardi tiujn, kiujn mi -amas pli ol ĉion alian en la mondo, kontraŭ la insida persekutado -de demona malamikino. Ho, en kia infero mi vivadis!</p> - -<p>Profunde kortuŝite, Leonardo diris kun konsola tono:</p> - -<p>—Sed nun, sinjoro Vincent, tiu vere demoninspirita malamo jam -ĉesis; kaj pli feliĉaj tagoj kuŝas antaŭ vi.</p> - -<p>—Jes,—respondis la malfeliĉa viro, solene kaj varme,—en tia -okazo mi ŝuldas tion al via nobla sindonemo. Ni, efektive nia -tuta familio, neniam povos rekompenci al vi viajn eksterordinarajn -servojn.</p> - -<p>—Ne parolu pri tio, mi petas.</p> - -<p>—Nu, hieraŭ, kiam mi en doloroplena soleco tagmanĝetis, mi ricevis -letereton de mia fratino. Ĝia tono estis tiel kora, ke ĝi forprenis -al mi la spiron. Unue mi suspektis, ke tio estas nur diabla ruzo -iamaniere ekkapti min persone, por elfari sian lastan kaj plej -abomenan venĝon. Tamen mi devis ne malatenti eĉ la plej malgrandan -eblon liberigi min el tiu terura premsonĝo. Sed mi konfesas, ke -la nura penso pri intervidiĝo kun ŝi en ŝia domo tremigis min. -Fine mi decidiĝis iri. Sur la vojo nervodetruaj pensoj regis min; -turmentaj demandoj premsekve traflugis mian cerbon. Timo, memkulpigo, -malamo, kaj flama indigno, espero kaj malespero tordadis mian koron.</p><!-- pagho 293 --> - -<p>Ŝi akceptis min en malgranda buduaro sur la dua etaĝo, kiun -ŝi—ĉi tiu penso venis al mi poste—ornamis per objektoj, memorigaj -pri miaj gepatroj kaj pri mia juneco. Mi ne kredis, ke povas okazi -en homa vizaĝo tiel granda ŝanĝo en la daŭro de, supozeble, -malpli ol du tagoj. Estas tre malfacile priskribi ŝiajn trajtojn, -ili konfuzis min. La ĝistiamaj, maldolĉaj vizaĝesprimoj; eĉ la -malmolaj linioj, jam malaperis. Kaj ŝiaj okuloj! Vi scias, ke ili -ofte fortimigis la infanojn de la vilaĝo kaj suspektigis al kelkaj -personoj, ke ŝi estas freneza. La rigardo el ili estis malgaja, -sed nepriskribeble milda kaj sopirema. Ĝi forte rememorigis al mi -la belan fotogravuraĵon de Tomaso Mostyn en via salono, "Kristo en -Getsemane". La tuta vizaĝo montris lacecon kaj nervostreĉitecon, -kiel post terura animkonflikto, sed, samtempe, ankaŭ signojn de -nobla venko kaj trankvila decideco. Pardonu tiujn detalojn. Per la -unuaj vortoj, kiujn ŝi parolis kun voĉo tremetanta pro kortuŝeco, -ŝi preskaŭ tute senarmigis min: La malamo, la furiozo, kiujn mi -supozis profunde enradikigitaj en mia koro, ŝajne, ekvaporiĝis. -Mirindaĵo!:—"Hugo",—ŝi diris,—"mi faris al vi ne-malestigeblajn -maljustaĵojn, kies profundecon nur Dio scias. En la daŭro de -la lastaj dek unu jaroj mi estis la plej malfeliĉega virino en -la mondo, kaj, ŝajne, la plej abomeninda; sed, pli vere, tre -kompatinda estaĵo. Frato mia",—ŝiaj lipoj tremis, kaj ŝiaj okuloj -malsekiĝis,—"sub la nekontraŭstarebla influo de mensogaj spiritoj -mi kruelege revenĝis al vi la perdon de amanto, aŭ, pli ĝuste, -malamikaĵon, kiun vi, laŭ mia supozo, faris kontraŭ mi."—Klinante -la kapon sur la bruston, ŝi ekĝemis kun dolorego, korŝira pro -profundeco, kaj diris:—"Ho ve! tro bone mi sukcesis!"—Ĉe la -memoro de miaj teruraj suferoj<!-- pagho 294 --> mi ne povis ne intermeti:—"Aj! -plenege!" Sed tuj poste mi bedaŭris, ke mi tion faris, ĉar miaj -vortoj videble ankoraŭ pligrandigis ŝian suferon. Post momento -ŝi parolis plue:—"Mi ne povas peti vin, ke vi nun pardonu al mi, -sed mi preĝos, ke la kompatema Dio inklinigu vin alrigardi miajn -agojn en lumo, ĵetata sur ilin de Lia propra pardonema amo."—Poste -ŝi rakontis al mi iom pri via vizito antaŭhieraŭ kaj pri viaj -eksterordinaraj travivaĵoj. Sed tiam mi povis rimarki, ke la ekscito -jam trotaksis ŝian forton, kaj mi petis, ke ŝi indulgu sin.</p> - -<p>"Jes",—ŝi diris,—"ĉio ĉi tio ankoraŭ kirlas al mi la kapon. -Sendube sinjoro Marston povos rakonti al vi pli bone, kio okazis."</p> - -<p>—Nu, mi tre deziras aŭdi vian rakonton. Sed antaŭ ol vi komencos, -mi volas sciigi vin, ke Delfino preskaŭ konfesis, ke ŝi mem -ekbruligis nian fabrikejon; almenaŭ ŝi proponis proprakoste -rekonstruigi ĝin. Intertempe ŝi tuj metos je nia dispono sian domon -kiel provizoran fabrikejon. Plue Delfino promesis tuj venigi el -Hitchin sian notarion, sinjoron Golding, por refari sian testamenton. -Nun sciigu al mi, kiel prosperis al vi kaŭzi ĉi tiun mirindan -aliformigon.—</p> - -<p>Jam eksonis la tria horo, kiam Leonardo finis sian rakonton. Li -parolis pri la strangaj travivaĵoj de sia mortinta patro rilate -al spiritismo kaj pri sia propra kredo koncerne ĝin. Poste li -priskribis sian viziton al la rusa mistikulo, sian aventuran -renkonton kun sinjoro Travers kaj fine la viziton ĉe fraŭlino -Haverford.</p> - -<p>Dum kelke da momentoj sinjoro Vincent ne povis paroli pro -kortuŝiteco, poste li diris:</p> - -<p>—Mirindaĵo! Kiel blinda mi estis! Leonardo, vi estas eĉ pli nobla -homo, ol mi opiniis.</p><!-- pagho 295 --> - -<p>La sekvintan matenon sinjoro Vincent kaj Leonardo decidis aparte -daŭrigi la serĉadon kaj de tempo al tempo telefoni al la -hoteloficejo por interkomunikiĝi kaj por demandi, ĉu sciigoj -alvenis. Iom post la tria horo Leonardo parolis la trian fojon -telefone al la administrejo kaj sciiĝis, ke po unu telegramo atendas -lin kaj sinjoron Vincent. Laŭ lia peto la komizo malfermis la al -li adresitan depeŝon kaj voĉlegis ĝian enhavon: "Lorna estas ĉe -sinjorino Harding. Ŝia aŭtomobilo ĵus alvenis por venigi vin kaj -sinjoron Vincent. Sinjorino Harding tre petas, ke vi tuj venu. Lorna -ne bonfartas. Anjo."</p> - -<p>—Lorna ĉe sinjorino Harding! Strange,—li diris al si,—ke ni ne -tuj serĉis ŝin tie. La kompatinda knabino, do, elektis el sia -tuta konataro sinjorinon Harding, certa, ke ŝi trovos rifuĝejon -ĉe ŝia nobla, kunsentema koro. La sciigo, ke Lorna malsanas, ne -surprizis lin; jam de ŝia malapero el Padmoor li timis, ke ŝi -forte malvarmumos. Postlasinte komunikaĵon por sinjoro Vincent, li -rapidis al la stacidomo, telegrafis al sinjorino Harding kaj atingis -oportunan vagonaron al Hitchin.</p> - -<p>La mastrino akceptis lin en la vestiblo de la domego. Kia malsimileco -inter ĉi tiu akcepto kaj la ĝoja bonvenigo, kiun li kaj Lorna -ricevis antaŭ sep monatoj! La vizaĝo de sinjorino Harding estis tre -serioza kaj zorgolaca. Manpremante Leonardon, ŝi diris mallaŭte:</p> - -<p>—La kara knabino venis ĉi tien en la mezo de la nokto en -neeldireble kompatinda stato, tutlaca, febra kaj korrompita. Mi -estas tre kontenta, ke vi venis sola, kaj mi esperas, ke via alesto -trankviligos ŝin. Mi faris mian eblon.</p> - -<p>—Ĉu ŝi rakontis al vi, kial ŝi forkuris el Padmoor?</p> - -<p>—Nenion tre klaran,—respondis sinjorino Harding kun tremeto en la -voĉo.—Mi penis kunigi la kelkajn<!-- pagho 296 --> disajn parolojn, venantajn el -turmentita koro... Amo al vi forkurigis ŝin. Mi certigis al ŝi, ke -vi neniam dubos ŝin, neniam. Lorna estas ja tiel naiva, kiel infano. -Mi ne povis multe paroli kun ŝi, ĉar ... ŝia stato ne permesas -ĝin.</p> - -<p>Leonardo rigardis kun kordoloro kaj samtempe kun dankemo kaj admiro -en la vizaĝon de la virino, noblan kaj belan pro emocio.</p> - -<p>—Mi dankas vin, sinjorino Harding,—li diris varme;—ĉu vi jam -konsultis kuraciston?</p> - -<p>—Jes, mi tuj venigis doktoron Foster kaj flegistinon el Hitchin. Je -la oka mi atendas Londonan specialiston, doktoron Mason, kaj speciale -spertan noktan flegistinon. Doktoro Mason pasigos la nokton ĉi tie, -se necese. Vi ankaŭ devas resti, kaj sinjoro Vincent. Mi jam ricevis -de li telegramon; li alvenos kune kun la specialisto je la oka.</p> - -<p>—Ĉu vere ĉio ĉi tio estas necesa?—demandis Leonardo kun peza -koro.</p> - -<p>La virino respondis:</p> - -<p>—Nenio, kion kuracista lerteco kaj amo povas fari, estos -preterlasita. Nun venu supren. Mi preparis ŝin por via veno; sed la -flegistino insiste petas, ke via vizito estu tre mallonga, kaj ke ni -evitigu al ŝi ĉian ekscitiĝon.</p> - -<p>Sinjorino Harding kondukis Leonardon en malheligitan ĉambron, kaj -tuj eliris. Ĉe lito sidis mezaĝa flegistino, kiu leviĝis por sin -retiri al la plej malproksima fenestro. Preterpasante Leonardon, ŝi -diris mallaŭte:</p> - -<p>—Nur unu aŭ du minutojn, sinjoro; kaj ne paroligu ŝin multe. -Ekscitiĝo ankoraŭ pli altigus ŝian febron.</p> - -<p>Leonardo alpaŝis kaj sin klinis super la kapon de la litkuŝanta -knabino. Videble ŝi estis en febra stato kaj spiris kun dolora -malfacileco. Lia amplena okulo vidis<!-- pagho 297 --> en ŝia laca rigardo malgajecon -kaj sopiremon. Kliniĝante pli malsupren, li tuŝetis per la lipoj -ŝian varmegan manon, kuŝantan sur la litkovrilo, kaj murmuretis:</p> - -<p>—Mia karega Lorna.</p> - -<p>La sentoplenaj vortoj, lia konfidema, ama rigardo, kaj la ektuŝo -de liaj lipoj aperigis sur ŝia vizaĝo feliĉan rideton. Leonardo -redonis ĝin per rideto, en kiu speguliĝis la ondantaj emocioj en -lia koro: dankemo, doloro kaj sopiro. Kun peno regante sian voĉon, -li flustris:</p> - -<p>—Dio baldaŭ revenigu vin al ni, karulino.</p> - -<p>Tuj poste li eliris mallaŭte, kontenta, ke li alportis ioman -trankvilon en ŝian koron, sed kun pezaj antaŭsentoj, ke lia nova -amrevo ne efektiviĝos; ke la malvarma mano de la morto jam ekprenos -tiun trezoron for de li, antaŭ ol li rajte povos nomi ĝin sia.</p> - -<hr class="short" /> - -<p>Tri sinjoroj, Leonardo, sinjoro Vincent kaj doktoro Mason, malrapide -promenis sur la herbejo antaŭ la domego, gvidate de brila lunlumo. -La beleco de la parko kaj la neordinara ĉarmo de la paca vespero -influis tre diverse sur la tri virojn. La specialisto, mezaĝa, -multokupita viro, estis tre kontenta eliĝi el sufoka Londono kaj -pasigi kelkajn horojn en la viviga aero de tiu altelokita, nobela -bieno. Foje, dum siaj studentaj jaroj, li estis gasto en tiu domego -en la daŭro de kelke da semajnoj, kaj nun li volis elĝui la -revidon—eĉ se nur en lunlumo—de la belaj ĉirkaŭaĵoj, memorigaj -pri multaj feliĉaj horoj. Priparolinte kun siaj kunpromenantoj la -danĝeran staton de la malsanulino—ŝian malsanon li nomis forta -atako de duobla pulmobrulumo, pligravigita kaj preskaŭ senesperigita -de iom malfortika koro—li ĝentile sed insiste penis gvidi la -interparolon al temoj pli en harmonio kun la belaĵoj ĉirkaŭ ili.</p><!-- pagho 298 --> - -<p>En la animo de sinjoro Vincent, male, la trankvila beleco de la -vespero nur pliakrigis lian malgajecon kaj maldolĉecon. La dolĉa -paco de la naturo ŝajne mokis lian turmentitan, ŝiritan koron. Ĉe -okaza cito de la nomo de Dio, malpiaj, ribelemaj pensoj traflugis -lian kapon. Li sciis, ke la malapero de Lorna, al kiu lia soleca koro -alkroĉiĝis per ĉiuj teniloj, kaj, sekve, ŝia verŝajne baldaŭa -morto, estas aljuĝeblaj al lia duonfratino. Denove maldolĉaj, -venĝemaj pensoj kontraŭvole ekregis lin. La ĝisnuna inkuba -timo pri malkovro de pasintaj malbonfaroj, kiu en la daŭro de -multaj jaroj faradis lin humila kaj preskaŭ pentema, nun senteble -malpeziĝis, kaj li ekdemandis sin, ĉu vere la ludo valoris la -kandelon: ĉu li nun ne montras al Delfino tro da indulgo.</p> - -<p>Leonardo dankeme malfermis sian prematan koron al trankviligaj -influoj de la bela nokto. La sereneco de la vespero sentigis al li, -ke ĉiuj surteraj doloroj iam ĉesos; ke, kion ajn Dia providenco -destinis por li, nenio povus rabi al li animpacon kaj la heredon de -posttomba spiritaktiveco sen iluzioj kaj sen ĉagrenoj. La sereneco -ĉirkaŭ li, kaj la brilaj steloj super li ŝajnis certigi lin pri -tio.</p> - -<p>La horloĝo en la granda vestiblo eksonis. Noktomezo. Sinjoro Vincent -jam enlitiĝis. Leonardo elvenis el studejo kaj staris en la daŭro -de kelkaj minutoj ĉe la malsupro de la ŝtuparo, rigardante supren -kaj streĉe aŭskultante. Li sentis sin tute laca. Post vico da -pli-malpli senripozaj noktoj, lia korpo senindulge postulis, malgraŭ -lia volforto, iom da dormo. Sed li ne volis sin retiri en sian -dormoĉambron, ne sciiĝinte pri la lasta bulteno de la specialisto, -kiu jam antaŭ duonhoro eniris la ĉambron de la malsanulino. Fine li -aŭdis paŝojn,<!-- pagho 299 --> kaj, momenton poste, sinjorino Harding aperis ĉe la -supro de la ŝtuparo. Ŝi jam demetis sian vespermanĝan robon kaj -estis vestita per tre simpla kotona vesto. Post mallonga ŝanceliĝo -ŝi venis malsupren, kaj la du homoj denove staris kune en la sama -loko, kie ili staris, en la silento de la nokto, antaŭ kelke da -monatoj. Sed tia estis ilia antaŭokupiteco, ke ili ne memoris la -antaŭan okazaĵon. La vizaĝo de sinjorino Harding estis tre serioza -kaj malgaja. Ŝiaj esprimoplenaj okuloj, ekrigardante la liajn, -vidigis profundan kunsenton kaj sinceran kompaton.</p> - -<p>—Mi tre malĝojas,—ŝi diris kun tremetantaj lipoj;—doktoro Mason -lasas al ni tre malmulte da espero.—Ŝi ekhaltis, por sin regi kaj -parolis plue:—Efektive, mi timas, preskaŭ neniom.—Ĉar Leonardo -ne tuj respondis, ŝi aldiris:—Nun iru en vian dormoĉambron. Vi -aspektas morte laca.</p> - -<p>La sciigo ne surprizis Leonardon; li jam antaŭsentis, ke ĝi venos, -kaj nun ekpremegis lin obtuza doloro, kiu preskaŭ malebligis al li -kompreni ĝian signifon.</p> - -<p>—Kaj vi,—li demandis,—ĉu vi ne serĉos dormon? Vi ankaŭ aspektas -lacega.</p> - -<p>—Ne,—ŝi respondis senafekte,—mi maldormos; mi tre amas flegadon.</p><!-- pagho 300 --> - - - - -<h2>ĈAPITRO XII</h2> - - -<p>Ok monatoj pasis; sep monatoj post la eksplodo de la terura -mondmilito.</p> - -<p>Malvarma posttagmezo, malagrable malseka, alproksimiĝis al peza, -malgaja vespero. Nebula krepusko surrampis la tombejon de la -vilaĝo Linkfield. Soleniga silento regis tie, interrompata nur de -susureto, kaŭzata de pezaj gutoj, falantaj sur velkintajn foliojn. -En ĉirkaŭbaro de granda, familia tombo staris altkreska viro en -profunda medito. Lia nekovrita kapo estis respektege klinita, kaj per -ambaŭ manoj li tenis belan girlandon el blankaj floroj.</p> - -<p>La leganto jam rekonis en tiu enpensa figuro Leonardon. Li surhavis -<i>khakan</i> uniformon de simpla soldato kun ruĝa kruco sur la manikoj. -Lia ĉapo pendis sur paliso de la feraĵa barilo. La lastaj dek ok -monatoj, precipe la lastaj ok, efikis sur li rimarkeblan ŝanĝon, -aspektigante lin pli maljuna, ol la paso de la tempo prirespondis. -Lia vizaĝo estis malgaja kaj serioza, tamen en liaj okuloj lumis -esperemo kaj celkonscio. Ĉi tiu kvieta angulo en la ombro de la -amata, malnova preĝejo estis nun por li la plej kara, la plej sankta -loko en la mondo. Li venis tiun vesperon por adiaŭi ĝin.</p> - -<p>—Kiel strange estas,—li pensis,—ke mi troviĝas en militista -uniformo, preta foriri al la scenejo de la plej sanga, la plej -terura milito, kiun la mondo iam vidis; mi, kiu de miaj knabaj jaroj -malamadis la militon<!-- pagho 301 --> kaj ĉion, kio kaŭzas militon; mi, kiu jam -ankoraŭ multoble pli malamas ĝin, vidante, kian torentegon da -malamo kaj aliaj malbonaj pasioj ĝi povas malbari.</p> - -<p>Sed li iris je la voko de suferantoj. Nun, kiam la nova fabrikejo -estis en laborordo, li ne povis pli longe kontraŭstari tiun -alvokon. Li elpensis aparaton por konstati la precizan lokon de -kuglo en la korpo de vunditoj kaj, ĉar multaj junaj militkuracistoj -trovis malfacilaĵojn en la uzado de la ilaro, li proponis al la -militministraro sian servon. Frumatene, la morgaŭan tagon, li -ekforiros al Francujo—ien, li ne sciis kien.</p> - -<p>Sed ne sole tiuj pensoj okupis lin; aliaj venis al li en la koron; -pensoj, kiuj jam kelkafoje sin altrudis al li, kaj kontraŭ kiuj -li ĉiam honeste batalis: Ĉu li vere faris tutan sian eblon, por -plenumi la promeson, donitan al sia patro?</p> - -<p>—Ĉu li ne restis tro longe en Usono?—Ĉu li antaŭe povus malhelpi -la trofruan morton de tiu bela homa floro, se li agus alimaniere, pli -kuraĝe? Tiuj demandoj prezentiĝis al li hodiaŭ ne en tre klara -formo; pliĝuste venis al li nur memoro pri ili kaj pri la respondoj, -kiujn li donis al si antaŭe. Denove li sentis, kaj nun kun serena -certeco, ke li konscience plenumis sian promeson. Certe ne povus esti -la volo de lia patro, ke li neniam forestu for de la vilaĝo aŭ de -Lorna; kaj nenio povus ŝanceli lian konvinkon, ke liaj vojaĝoj al -Rusujo kaj Ameriko estis providence aranĝitaj. Prosperis ja al li, -tiri la karan knabinon el granda danĝero—pli malbona ol la morto -mem—kiun sendube ŝia agonianta patrino antaŭvidis.—Lorna,—li -diris al si refoje,—iris en la ĉielan hejmon kun senmakula koro, -kaj estas en la ĉielejoj pli feliĉa kaj okupata per pli benoriĉa -laboro, ol ŝi trovus ĉi sube. Almenaŭ ŝia forpaso evitigis<!-- pagho 302 --> al -ŝi multajn ĉagrenojn kaj animkonfliktojn; la teruran streĉiĝon de -la nervoj, de kiu ĉiuj sentemaj personoj suferis de post la komenco -de la milito. Kelkafoje, pensante pri Lorna, li estis inklina preni -laŭlitere la diron de Salomono, kiu opiniis, ke:—"La mortintoj, -kiuj jam antaŭ longe mortis, estas pli feliĉaj, ol la vivantoj, -kiuj vivas ĝis nun."</p> - -<p>La solaj aferoj, krom lia forta komerca okupateco, kiuj donis al li -distradon kaj konsolon, estis liaj literaturaj laboroj por Esperanto -kaj por plivastigo de pli pacamaj sentoj inter la nacioj. Meze -de tiom da akre konfliktantaj konceptoj pri la milito, pri ĝiaj -kaŭzoj kaj celoj; meze de tiom da liberigitaj pasioj kaj maljustaj -juĝoj, li penis fiksi la rigardon sur la pli vastaj kaj pli sanktaj -koncernoj de la homaro, kun fervora deziro, ke liaj propraj, nature -homaj sentoj estu en plena harmonio kun la volo de Dio, por ke li -povu senrezerve lasi la finajn decidojn en la manoj de saĝa kaj ama -Providenco.</p> - -<p>Eĉ ne unu momenton ŝanceliĝis lia firma kredo je la fina triumfo -de la Esperanto-pacmovado, se nur ĝi inspiriĝos per la spirito de -Dia amo. Nun, pli ol iam antaŭe, li estis certa, ke la elstaranta -malsukceso de la multenombraj pacmovadoj estas atribuebla al la -fakto, ke ili pli-malpli lasis Diajn konsiderojn ekster siaj -kalkuloj.</p> - -<p>Sur la vojo hejmen Leonardo renkontis sinjoron Vincent. La longa -vizaĝo de la altkreska, maldika viro estis serioza kun sulkoj sur -la frunto kaj ĉirkaŭ la buŝo, donantaj al li aspekton de nerve -malfortika homo, kies volforto rompiĝis de premegaj sortobatoj. -Kvankam li rigardis Leonardon kun korinklino, li ne povis malkaŝi -ioman malbonhumoron. Kiam, antaŭ kelke da semajnoj, lia kunfirmano -sciigis al li pri deziro proponi siajn servojn<!-- pagho 303 --> al la registaro, li -komence forte kontraŭstaris, rezonante, ke Leonardo povos pli bone -servi al la patrujo kiel fabrikanto kaj, eble, kiel elpensanto de -pluaj ĥirurgiaj aparatoj, ol kiel helpanto en milithospitalo. Sed li -bone sciis, ke senutile estas peni deklini lin de vojo de la devo, -kaj iom post iom li ĉesigis sian argumentadon. La ĉefa kaŭzo de la -kontraŭstaro de sinjoro Vincent ne estis manko de patrioteco, kiu, -efektive, trovis en lia kuntiriĝinta animo nur malvarman lokon, sed -timo. Kvankam Delfino Haverford faris sian eblon reakiri la konfidon -de la frato per sindonemo kaj malavareco, sinjoro Vincent ankoraŭ -sentis sin tre ĝenata kaj maltrankvila en ŝia kunesto. Li malamis -esti sola kun ŝi. Plue, li atendis baldaŭan revenon de Malkomo el -Skotlando, kie ĉi tiu pasigis kelke da monatojn kun parenco, kaj li -bone sciis, ke en liaj obstinemaj aŭ melankoliaj humoroj Leonardo -estas la sola persono, kiu povas efike trakti la malfeliĉan junulon.</p> - -<p>Sinjoro Vincent ekparolis, haltigante Leonardon:</p> - -<p>—Venu domen, Leonardo, kaj trinku kun mi tason da teo. Ĵus alvenis -granda pakaĵo el Parizo. Sinjorino Harding sendis belegan girlandon -kun la peto ĝin meti morgaŭ sur la tombon de Lorna. Morgaŭ estos -ŝia naskotago.</p> - -<p>—Mi ne forgesis tion. La blankaj lilioj kaj konvaloj, kiujn mi -kreskigis en mia varmejo, estis destinitaj por girlando por ŝia -naskotago. Mi ĵus metis ĝin sur la tombon.—Survoje al la domo de -sinjoro Vincent Leonardo diris enpense:—Memori tiun tagon, estas -bela montro de la bonkoreco de sinjorino Harding.</p> - -<p>—Aj! Nobla virino ŝi estas, Leonardo, nobla nobelino. Sed strange -estas, ke jam de ses monatoj ŝi kaŝas sin for de ĉiuj amikoj kaj -konatoj. Ŝia mallonga letereto<!-- pagho 304 --> enhavas nenian adreson. Kial? mi -demandas al mi.—Post momento li diris plue kun maldolĉa ĝemo:—Ŝi -estus por Lorna altvalora, patrina amikino. Tiom ŝi favoris ŝin, ke -per sia socia pozicio kaj per sia riĉeco ŝi povus certigi al ŝi -brilan estontecon. Tia knabino, kia Lorna, sub lerta zorganteco de -sinjorino Harding havus la mondon ĉe siaj piedoj. Turmenta penso!</p> - -<p>Leonardo aŭskultis tiujn sentaktajn vortojn kun doloranta koro. -Silente li iris ĉe la flanko de la neplibonigebla egoisto, -meditante. Li eksentis senŝarĝiĝon ĉe la penso, ke li, almenaŭ -dum kelka tempo, liberiĝos de laborado kun sia kunfirmano. Plivole -li serĉus por ĉiam, malproksime inter nekonatoj, novan kampon de -agado. Tamen multaj sentimentalaj pensoj forte ligis lin al tiu kara, -ĉarma loko.</p> - -<hr class="short" /> - -<p>Fraŭlino Haverford promesis al Leonardo sendi sian kaleŝon frue, la -sekvintan matenon, por veturigi lin al la stacio. Apenaŭ tagiĝis. -La matena aero estis tranĉa, kiam la veturilo haltis antaŭ la -ĝardena pordo de lia domo.</p> - -<p>Ame adiaŭinte Anjon, kiu sentis trograndan timon pri la danĝeroj, -al kiuj li sin elmetos, Leonardo aliris la veturilon. Kun surprizo -li trovis en ĝi Delfinon Haverford. Kore premante ŝian manon, li -diris:</p> - -<p>—Ho, fraŭlino Haverford, kiel bonkore estas akompani min tiel frue -kaj en tia malagrabla vetero! Anjo ankaŭ volis veni, sed pro ŝia -malvarmumo mi konsilis al ŝi ne fari tion. Kompatinda virino, ŝi -senbezone forte maltrankviliĝas.</p> - -<p>Dum Leonardo sidiĝis kontraŭ ŝi kaj demetis kelke da pakaĵetoj -sur la sidejon, fraŭlino Haverford rigardis lin kun kortuŝa -amsento, preskaŭ kun respektego. En<!-- pagho 305 --> ŝiaj malgajaj okuloj lumis -delikata emocio. Ia konato, kiu ne vidis ŝin en la daŭro de la -lastaj ok monatoj, miregus pri la granda ŝanĝo, surveninta ŝian -eksteraĵon. Ŝiaj haroj estis preskaŭ blankaj, kaj ŝiaj trajtoj -montris ĉarman mildecon, humilecon kaj pensemecon, kiuj igis ŝin -preskaŭ nerekonebla.</p> - -<p>—Mi malĝojas, ke vi foriras,—ŝi respondis simple,—kaj mi volis -adiaŭi vin la lasta ĉe la vagonaro. Dio scias, kiam mi revidos vin. -Estu tre singarda; kaj Dio ŝirmu vin.</p> - -<p>—Mi dankas vin, fraŭlino Haverford,—Leonardo diris kortuŝite -kaj penante gajigi ŝin per rideto,—sed mi ne elmetiĝos al tiaj -danĝeroj, kiel vi kaj Anjo prezentas al vi.</p> - -<p>—Ne diru tion, sinjoro Marston; prizorgi vunditojn ĝuste malantaŭ -la paflinio aŭ en la tranĉeoj, estas tre danĝera afero.</p> - -<p>La voĉo de la virino plivarmiĝis, kaj ŝiaj lipoj ektremetis:</p> - -<p>—Ni akre sentos vian foreston,—ŝi diris plue,—vi ja fariĝis por -ni <em>tia</em> necesaĵo. Kaj kiomege mi ŝuldas al vi.</p> - -<p>—Kiom da fojoj vi jam promesis al mi ne plu paroli pri -tio!—respondis Leonardo.—Nemultaj homoj povus subpremi plezuran -senton ĉe la penso, ke kelkaj amikoj tiom bedaŭras ilian foreston; -kaj mi devas konfesi min iomete kulpa pri tia egoismo.</p> - -<p>Fraŭlino Haverford penis rideti, sed ŝia koro estis tro premata. -Iom poste ŝi demandis subite, kvazaŭ la demando formas parton de -vico da sinsekvantaj pensoj:</p> - -<p>—Kompreneble vi adiaŭe vizitis la tombon, ĉu ne?</p> - -<p>—Jes, hieraŭ vespere.</p> - -<p>—Hodiaŭ estas ŝia naskotago.</p><!-- pagho 306 --> - -<p>—Jes.</p> - -<p>—Mi ŝteliros tien en la vespera krepusko, kiam mi estas certa, ke -mi renkontos neniun—por plori. Ho, la hodiaŭa tago estas por mi -malgaja tago.—La virino eksilentis, por venki sian korpremon. Post -momento ŝi parolis plue kun kortuŝa, sed sensukcesa peno forskui -la ŝin regantan malgajecon:—Sed mi ne venis por malgajigi al vi la -foriron; mi venis por iom gajigi vin. Ne tro ĉagreniĝu pro ŝi, -sinjoro Marston. Vi ja estas ankoraŭ juna, kaj la tempo resanigas -ĉiujn vundojn.</p> - -<p>Plua surprizo atendis Leonardon ĉe la stacidomo. Kelkdekoj -da geamikoj, dungitoj el la oficejo, el la fabrikejo, kaj el -la farmbieno, kiun lia patro antaŭe administris, krom aliaj -vilaĝanoj, jam venis por, ankoraŭ unu fojon, adiaŭi lin. Iliaj -adiaŭkrioj estis tre koraj, kaj Leonardo profunde kortuŝiĝis de -tiom da bonkoreco kaj sidiĝis en la kupeo kun sento de miro pri -la multaj montroj de korinklino, kiujn li vidis. Kiam la lastaj, -tiel bonekonataj partoj de la hejma pejzaĝo malaperis el lia vido, -li sentis, ke, malgraŭ ĉio, la vilaĝo kun siaj loĝantoj, kun -siaj koncernoj kaj interrilatoj kaj kun siaj dolĉaj kaj maldolĉaj -memoroj estas por li pli kara, ol li supozis.</p> - -<hr class="short" /> - -<p>Pasis ankoraŭ kelke da monatoj. La terura mondmilito daŭre -furiozis, kaj blindigaj pasioj malproksimigis pli kaj pli ĉian -eblecon de baldaŭa paco. Tamen ĉie milionoj da mildaj, premataj -koroj, al kiuj tiu sensenca elverŝado de sango kaŭzis grandan -mizeron, sopiris al paco. Aliaj, kompare tre malmultaj, rigardante -pli profunden en la verajn kaŭzojn de la konflikto, preĝis ne por -nura ĉeso de la batalado, sed por granda, spirita reviviĝo en -ĉiuj<!-- pagho 307 --> landoj kaj por alkonformiĝo al la saĝaj instruoj de la milda -Nazaretano.</p> - -<p>Leonardo laboris en kelkaj milithospitaloj en Flandrujo kaj Francujo -kun granda sed senparada sindonemo, funkciigante siajn novajn -aparatojn aŭ alportante vunditojn el tranĉeoj kaj senŝirmaj -batalkampoj. En la komenco lia seriozeco kaj ioma sindetenemo kaj -ne malpli lia malinklino abomeni ĉion rilatantan al la malamikoj -malfavoratigis lin ĉe multaj el liaj kunuloj kaj superuloj. Lia -pasia pacamo kaj lia firma kredo je ebleco de honora paco, bazita sur -reciproka estimo kaj kristana fratamo, estis malĝuste komprenataj -kaj maljuste juĝataj. En tia ekscita tempo, meze de fortaj pasioj, -noblaj kaj malnoblaj, kiam la homoj turnis la vizaĝon kiel silikaĵo -al la akiro de venko, ŝajne ne troviĝis loko por revemaj idealistoj -aŭ utopiuloj. Sed iom post iom tiuj antaŭjuĝoj malaperis, kaj li -akiris la korinklinon kaj altan estimon de ĉiuj kunuloj per sia -elstaranta sindonemo, sia ĉiama bonkoreco kaj sia sentima kuraĝo en -la plej danĝeraj situacioj.</p> - -<p>Unu tagon Leonardo ricevis ordonon tuj iri aŭtomobile al hospitalo -en Epinal kune kun du francaj armeaj kuracistoj. Unu el la -kuracistoj, la pli juna, estis Esperantisto. La alia, kiu, antaŭ la -milito, estis inklina entrepreni la studon de la internacia lingvo, -precipe pro profesiaj celoj, nun forlasis tiun intencon. Li opiniis, -ke la Esperantista movado ricevis tro fortan puŝon malantaŭen per -la milito por plenumi, en la daŭro de tre multaj jaroj, la gravan -mision, kiun ĝiaj adeptoj laŭdire faris la celo de sia vivo. -Ĉi tiu demando formis la temon de vigla diskuto dum parto de la -aŭtomobila veturo.</p> - -<p>—Jes, jes, sinjoro Marston,—diris la pliaĝa oficiro<!-- pagho 308 --> ĝentile, -levante blanke gantitan manon, kvazaŭ petante pardonon,—teorie viaj -maksimoj estas tre bonaj, sed, malfeliĉe, ĉi tiu milito montras la -neeblecon praktiki ilin.</p> - -<p>Leonardo tuj rediris:</p> - -<p>—Se maksimoj estas ĝustaj, ilia praktiko ne devus esti neebla, -kondiĉe, ke ne mankas la volo...</p> - -<p>—Ha!—vive ekkriis la sama oficiro kun tono de facila triumfo, kaj -petole ekrigardante la pli junan kuraciston.—Sendube vi estas prava. -Ĝuste tiun punkton mi jam pridiskutis kun mia kolego kaj du aŭ tri -aliaj Esperantistoj. "Kondiĉe, ke" ... jen la malfacilaĵo! Ja, -kondiĉe, ke ne mankas volo, kuraĝo, sincereco...</p> - -<p>—kaj amo,—aldiris Leonardo.</p> - -<p>—kaj amo, se vi volas; ĉar la amo ampleksas ja ĉiujn virtojn. -Unu momenton, sinjoro kolego,—li diris al la juna kuracisto, kiu -volis ekparoli kaj, kiu aspektis iom embarasata,—mi kredas, ke -vi kaj kelkaj aliaj Esperantistoj en nun militantaj landoj restas -fidelaj al viaj laŭte proklamitaj pacprincipoj. Sed multaj, kiuj -fanfaronadis pri universala frateco kaj kantadis ĝis raŭkeco "La -Espero" kaj similajn himnojn, nun troviĝas inter la plej fervoraj -batalantoj. Ne decas enŝrankigi dum la milito siajn tiel laŭte -prikantitajn, kontraŭmilitajn principojn, por poste elpreni ilin kaj -rekomenci la kantadon. Oni devas indulgi vulgarulojn, se ili perdas -fidon al la ebleco de universala frateco. Mi persone konas francajn -Esperantistojn kaj aŭdis pri aliaj en landoj nun implikitaj en la -milito, kiujn la ondego de patriotismo perforte forportis kun ĉiuj -aliaj belaj maksimoj pri universala fratamo, tute,—kun signifoplena, -forbalaa mangesto.—Aj! kaj kelkaj el ili okupis altan lokon en la -konsilantejoj de la Esperantista movado.</p> - -<p>La pli juna kuracisto vive ekparolis:</p><!-- pagho 309 --> - -<p>—Vi troigas, sinjoro kolego, vi troigas. Tamen mi asertadas, ke -patrioteco estas unu el la plej sanktaj sentoj en la homa koro. Ĉu -ne vere, sinjoro Marston?</p> - -<p>—Sendube, doktoro Souchay,—respondis Leonardo enpense,—vera -patrioteco estas tre nobla karaktertrajto; sed falsa patriotismo -estas danĝera afero kaj treege malutila por la homaro. Multege -da krimoj fariĝis en ĝia nomo, same kiel en la nomo de religio. -Veraj patriotoj estas tiel maloftaj, kiel veraj sanktuloj. Ĝustaj -konceptoj pri patriotismo baldaŭ forigus la kaŭzojn de militoj.</p> - -<p>La du kuracistoj mire rigardis la penseman vizaĝon de la parolanto. -Doktoro Souchay demandis lin:</p> - -<p>—Kio do estas via difino pri patriotismo, sinjoro Marston?</p> - -<p>Post momento Leonardo respondis:</p> - -<p>—Mi konceptas veran patriotismon jene: "Forta deziro, ke la lando de -ies naskiĝo aŭ elekto plenumu en la internacia ekonomio tiun lokon, -kiun, pro la bono de la tuta homaro, Dia providenco al ĝi difinis."</p> - -<p>—Hm! iom tro alte altruisma koncepto por la nuntempa humoro de -Eŭropo, mi timas,—rediris doktoro Flambert, la maljuna kuracisto.</p> - -<p>—Sed pripensinda,—diris doktoro Souchay.</p> - -<p>Penseme ekskuante la kapon, doktoro Flambert opiniis:</p> - -<p>—La mondo estas tro egoista por alpreni tiun difinon; kaj kun ĉiam -kreskanta materialismo, mi vidas nenian esperon, ke ĝi fariĝos -malpli egoista.</p> - -<p>—Ne malesperu,—diris Leonardo;—vero ja estas, ke, ĝis la koro de -la homaro ŝanĝiĝos, oni daŭre sin apogos al kruda, besta forto. -La homaro bezonas pli da amo kaj malpli da malamo; pli da internacia -altruismo kaj malpli da nacia egoismo. Sed, ĉar Dio ekzistas, amo -fine nepre venkos.</p><!-- pagho 310 --> - -<p>La diskuto interrompiĝis. La aŭtomobilo subite malrapidiĝis kaj, -momenton poste, haltis. La tri sinjoroj antaŭe ne rimarkis, ke ili -atingis la finon de regimento de franca infanterio, marŝanta en la -sama direkto. Tumulto reganta inter la soldataro, laŭtaj ordonoj de -oficiroj pri tuja pretiĝo kaj rapida diskuro, kaj multaj ĉielen -direktitaj rigardoj tuj sciigis al la okupantoj de la aŭtomobilo, ke -aro de malamikaj aeroplanoj alproksimiĝas. Post kelke da momentoj -oni jam povis distingi la "<em class="gesperrt">Taŭbe</em>" tipon de la birdegoj, el -kiuj kvar, flugante en preskaŭ rekta linio, aspektis kvazaŭ -ili vetflugas por semi morton kaj detruon sur la serpentumantan -strion da malamikaj soldatoj. Du pluaj flugmaŝinoj sekvis en kelka -malproksimeco post la unuaj.</p> - -<p>—Kion ni faru?—demandis la aŭtomobilisto al doktoro Flambert.</p> - -<p>—Restu!—severe respondis la aldemandito.—Ĉi tie troviĝos laboro -por ni post kelkaj momentoj.</p> - -<p>Li estis prava. Pli kaj pli proksimen venis la ses aeroplanoj; kaj -pli kaj pli laŭte aŭdiĝis la bruo de la motoroj. Tuj kiam ili -troviĝis super la ekstremaĵo de la rapide disiĝanta korpuso, la -bomboj komencis fali. Subite aŭdiĝis el la kontraŭa flanko bruo -de aliaj aeroplanoj, kaj post momento aperis du, tri, kvar francaj -aerveturiloj de iom pli granda tipo, ol la germanaj, altflugante kun -nukrompa rapideco.</p> - -<p>La malamikaj aviadistoj tuj faris rondoflugon, rapide ĵetante siajn -bombojn. Leonardo kaj la du kuracistoj, rapide elpreninte valizetojn -kun urĝebezonaĵoj, jam elsaltis el la veturilo por provizore -bandaĝi kelkajn vunditojn. Malgraŭ la danĝero kaj la surdiga -bruo de la eksplodantaj bomboj, multaj soldatoj haltis kaj preskaŭ -senspire suprenrigardis por observi la komenciĝantan<!-- pagho 311 --> aerbatalon. -Kun miriga maltimo kaj granda furiozo la francaj aviadistoj atakis -la "<em class="gesperrt">Taŭbojn</em>". Pafoj interŝanĝiĝis, kaj frakasado de flugiloj -aŭdiĝis. Nova, terura spektaklo sin prezentis: ambaŭflanke lertaj, -rapidaj turniĝoj; ruzaj, maltimaj penoj sin loki super la malamikaj -aerbataliloj. La furiozeco de la reciprokaj atakoj, la rapideco de la -movoj kaj la minacantaj, teruraj riskoj tenis multajn alrigardantojn -ensorĉitaj.</p> - -<p>Leonardo ne vidis la finon de la batalo; nur kelke da semajnoj poste -li sciiĝis, ke tri germanaj aeroplanoj kaj du francaj kun siaj -aviadistoj pereis. La ceteraj "<em class="gesperrt">Taŭboj</em>" forflugis. La venko do -apartenis al la pli grandaj kaj pli bone ekipitaj aviadiloj. Leonardo -ĵus alkuris al mortevundita oficiro, kaj sin klinis super li por -haltigi elfluon de sango, kiam okazis tre proksime de li terura -eksplodo, ekbrilo, surŝuto de frakasitaĵoj—kaj nenion plu li -konsciis.</p> - -<hr class="short" /> - -<p>Malrapide Leonardo malfermis la okulojn kaj duonkonscie -ĉirkaŭrigardis, penante kompreni, kie li estas. Lia rigardo reveme -vagis de belege ornamita plafono al kontraŭa, blanka muro kaj de -tie al neĝeblanka litkovrilo kaj bukedo da belaj floroj en kristala -vazo, staranta sur apuda tableto. Ĉirkaŭ li estis duonlume kaj -silente. Post kelke da minutoj aŭdiĝis el kelka malproksimeco -murmuretado, mallaŭta interparolado de mildaj, virinaj voĉoj. -Plaĉaj memoroj reve flugis al li en la pensojn: Li estis ree en -Svislando. Duonluno ĵetis arĝentan lumon sur rave belan valon. Ĉie -regis silento, kiun pligrandigis pli ol rompis plaŭda murmureto -de rivereto. La aero estis dolĉa kaj plena de bonodoro de floroj, -kaj en lian animon penetris mirinde pacaj, feliĉaj sentoj.<!-- pagho 312 --> Ĉe -lia flanko promenis, sur mola herbo, sinjorino Harding. Ŝi estis -vestita per nigra, silka vesto, same kiel antaŭ du jaroj, kiam -ŝi venis serĉi lin sur la teraso de la pensiono "Valpaco". Sur -ŝia surbrustaĵo pendis bela, kvinpinta stelo, ruĝe glazurita, en -kies mezo brilis diamanta litero "A". Ŝi aspektis reĝineca kaj -bela. Ial li ne kuraĝis alparoli ŝin. Kvankam lia brako preskaŭ -tuŝis ŝian manikon, ŝajnis al li, ke io, kion li ne povis difini, -kvazaŭ golfe disigis ilin. La sento de diseco kaŭzis al li grandan -bedaŭron. Tiam, iom post iom, li imagis, ke tio, kio iras ĉe lia -flanko, estas nur la animo de la virino. La aperaĵo iĝis pli kaj -pli etera, pli kaj pli luma kaj bela. Li sentis, ke inter lia animo -kaj ŝia animo ekzistas, kiel ĉiam ekzistis, mistera parenceco, kaj -ke ambaŭ animoj sopiras al unuiĝo. Subite li vidis ĉe la alia -flanko de sinjorino Harding blankevestitan figuron, anĝelosimilan. -Atente, sed senmire li rigardis ĝin kaj rekonis Lornan. Ju pli longe -li rigardis, des pli bela ŝi fariĝis. Ŝiaj oraj haroj pendis je -lumaj bukloj sur la ŝultroj. Ŝi surhavis belan veston, similan al -la vestaĵo, kiun ŝi portis, kiam li vidis ŝin en Padmoor, sed pli -belan, pli luman, preskaŭ diafanan. Mirinda, mistera lumeto elradiis -el ŝia tuta estaĵo.—Kiel supertere bela ŝi estas!</p> - -<p>Neniu parolis vorton. De tempo al tempo Lorna dolĉe alridetis al -ili, unue al li kaj poste al sinjorino Harding. Ŝi aspektis tre -kontenta, supernature feliĉa. Iom post iom la blanka figuro iĝis -pli etera kaj post kelke da momentoj malaperis.</p> - -<p>Leonardo turnis la kapon, por sekvi per la rigardo la malklariĝantan -aperaĵon kaj, farante tion en realeco, li dolorigis al si la -vunditan nukon. Ĝemo eliĝis el lia brusto, kaj li vekiĝis.</p><!-- pagho 313 --> - -<p>La unua objekto, kiun li vidis, estis la vizaĝo de virino, klinita -super li. Ŝiaj okuloj estis plenaj de amo kaj kompato.</p> - -<p>—Sinjorino Harding?!—li diris mallaŭte.</p> - -<p>Ekkonsciiĝante, li ne miris tiom pro tio, ke li vidas ŝin tie, kiom -pro tio, ke li vidas ŝin en flegistina vesto. Ankoraŭ iom sub la -influo de la sonĝo, li reve rigardis kun ĝoja emocio en la amzorgan -vizaĝon de la amikino.</p> - -<p>—Jes, mi nun zorgas pri vi,—ŝi respondis milde, forigante per sia -mola, blanka mano ĝenan harbuklon de sur lia frunto.—Ĉu vi sentas -doloron?</p> - -<p>—Ne; ne grandajn dolorojn en la nuna momento. Ĉu multaj mortiĝis -per la aeratako?</p> - -<p>—Jes, dek du.</p> - -<p>—Ĉu multaj vundiĝis?</p> - -<p>—Jes, ĉirkaŭ tridek.</p> - -<p>—Grave?</p> - -<p>—Jes, kelkaj.</p> - -<p>Leonardo silentis momenton kaj poste demandis per tono, enhavanta -mildan riproĉon:</p> - -<p>—Kial vi ne sciigis al iu, ke vi estas ĉi tie?</p> - -<p>La demando videble iom embarasis sinjorinon Harding, dum la varma -tono, per kiu ĝi estis farita, igis ŝian koron bati pli rapide. Kun -feliĉa rideto, ŝi respondis:</p> - -<p>—Vi parolas tro multe por viaj fortoj. Ĉi tiu demando ne estas -urĝa. Pli urĝas havigi al vi manĝeton.</p> - -<p>La farto de Leonardo rapide pliboniĝis, dank’, al forta, sana korpo -kaj modera vivado. Unu tagon flegistino alkondukis el alia fako -francan koleginon, sur kies surbrustaĵo li vidis verdan stelon.</p> - -<p>Sidiĝinte ĉe lia flanko la verdstelulino ekparolis Esperante kun -plaĉa rideto:</p> - -<p>—Mi aŭdis de sinjorino Harding, ke ni havas ĉi tie<!-- pagho 314 --> bonekonatan -Esperantiston, kaj mi petis de ŝi permeson viziti vin.</p> - -<p>—Vi estas tre afabla, fratino, dankon.</p> - -<p>Farinte kelkajn ĝentilajn demandojn pri la farto de Leonardo, la -francino amuzis lin per gaja babilado. Ŝi sciigis al li, ke jam -multajn Esperantistojn oni akceptis en tiu hospitalo, kaj ke ŝi nun -flegas en sia fako germanan samideanon, kiu troviĝas en improvizita -konstruaĵo en la parko.—Sinjorino Harding,—ŝi diris,—vere -bonkora animo, ĉiam estas aparte afabla por Esperantistoj el ĉiuj -landoj, sed,—ŝi aldonis kun petola rideto,—laŭ onidiro, vi estas -tre aparta favorato ŝia.</p> - -<p>—Efektive?—rediris Leonardo trankvile, kun feliĉa rideto,—nu, ni -ja estas malnovaj amikoj.</p> - -<p>—Ho! kiel maltrankvila ŝi estis pro vi, precipe ĉe via alveno, -kiam via vivo pendis de fadeno!</p> - -<p>En la koron de Leonardo verŝiĝis ondo da varmaj sentoj, kies -efekto, supozeble kaŭze de lia korpa malforteco, sin montris sur lia -vizaĝo, pli ol tio estis kutima ĉe li.</p> - -<p>La flegistino babilis plue:</p> - -<p>—Neniu, kiu eniras ŝian hospitalon, adiaŭas ĝin, ne sentante -profundan dankon kaj ŝaton pro ŝia princa malavareco kaj ŝia -granda bonkoreco. Ŝi estas aminda, nobla virino, kaj, kiel -Esperantistino, mi estas fiera pri ŝi.</p> - -<p>—Ĉu sinjorino Harding proprakoste subtenas ĉi tiun -milithospitalon?—demandis Leonardo.</p> - -<p>—<i lang="fr">Mon Dieu!</i> Ĉu vi ne sciis tion?—ekkriis la francino.—Jen, mi -devus ne lasi tion elgliti; tamen, negrave. Jes, oni diras ke ŝi -aĉetis ĉi tiun belan kampodomegon, forlasitan de ĝia ruinigita -posedanto, konstruigis du aldonajn fakojn en la parko kaj per sia -propra mono ekipis ilin kaj nun pagas ĉiujn elspezojn. Antaŭ -du<!-- pagho 315 --> semajnoj venis generalo De Blinval kun sia stabo, ŝajne, por -oficiale inspekti la hospitalon, sed efektive por danki al sinjorino -Harding por ŝiaj bonegaj servoj. Ili traktis ŝin kiel dukinon. -Nenia mirindaĵo! Kaj, tamen, ŝi laboregas, kvazaŭ la bonstato de -la tuta homaro dependas de ŝi.</p> - -<p>Tiel babilis la flegistino, kiu, kiel vera Esperantistino, pritraktis -favoratajn temojn kun granda entuziasmo. Unu el la deĵorantaj -flegistinoj faris al ŝi nun avertan signon el la fundo de la longa -ĉambro. Tuj ŝi haltigis sian babiladon kaj, ekrigardinte sian -horloĝeton, diris:</p> - -<p>—Mi timas, ke mi lacigas vin, sinjoro Marston. Cetere, sinjorino -Harding ordonis al mi ne resti pli ol unu kvaronhoron.</p> - -<p>Leonardo dankis al la samideanino pro ŝia vizito kaj petis ŝin -reveni.</p> - -<hr class="short" /> - -<p>Unu sunbrilan posttagmezon en la monato septembro, Leonardo sidis -ĉe fenestro, reve elrigardante sur belan kaj bone prizorgitan -ĝardenon antaŭ la fasado de la domego. Liaj okuloj ripozis nevigle, -jen sur la aŭtunaj florbedoj, jen sur eleganta pordego kaj barilo, -arte faritaj el forĝita fero, kaj jen, pli malproksime, sur bela -ondoforma kaj arboriĉa pejzaĝo. Sed liaj pensoj tre ofte estis -aliloke. La dekstra brako pendis en blua silka skarpo, el kiu -bandaĝita mano elstaris. Per la alia mano, kuŝanta sur genuo, li -tenis ĵus alvenintan leteron de fraŭlino Haverford. Li levis la -leteron, kaj denove legis kelkajn el la lastaj frazoj:</p> - -<p>"Mi dankas vin pro via admono kaj zorge konservos ĝin en mia koro. -Sed furioze mi devis batali kontraŭ malamemo al niaj malamikoj, -kiu volis regi min. Ĉu ili ne preskaŭ rabis al mi vin, al kiu mi -ŝuldas multe<!-- pagho 316 --> pli, ol la vivon mem? Viaj noblaj vortoj eble savis -min el danĝero, denove enprofundiĝi en la animan abismon, el kiu vi -tiris min. Mi tremas ĉe la penso. Vi estas prava; la amo venkos la -mondon, kaj la malamo ankoraŭ pliprofunden ĝin enmizerigus.... Nur -unu kordeziron mi nun havas, nome, vidi vin feliĉa kun bona virino, -inda vin. Sed ne multaj tiaj troviĝas.... Mi dankas Dion, ke fine, -post laciga atendado, mi estas nun sufiĉe sana por pripensi vojaĝon -al vi. Ĝis revido do post nemultaj tagoj!"</p> - -<p>En la pensoj Leonardo jam vidis la antaŭtempe blankiĝintan virinon -alveni ĉe la pordego kaj antaŭĝuis la ĝojon ŝin revidi. Ŝia -kortuŝa dankeco kaj ŝia amo estis por li riĉa kompenso por ĉio, -kion li faris por ŝi.</p> - -<p>Facila tuŝo sur la ŝultro vekis lin el lia revo. Antaŭ li staris -sinjorino Harding, vestita per promena vesto.</p> - -<p>—Mi venis por veturigi vin aŭtomobile,—ŝi diris.—Mallonga veturo -tra la milda aero ne povas malutili al vi. Vi devas plifortiĝi, -prepare al la vizito de fraŭlino Haverford.</p> - -<p>—Vi do scias, ke ŝi venos?—mire demandis Leonardo.</p> - -<p>—Jes, mi ricevis leteron de ŝi, samtempe kun vi. Kiom zorgoplena -ŝi estas pro vi!</p> - -<p>Sinjorino Harding mem direktis la aŭtomobilon. Dum kelka tempo ne -multaj vortoj paroliĝis inter la du homoj. Leonardo sin fordonis -al la ĝuo de la bela pejzaĝo kaj de la viviga aero. Li sentis -novan, dolĉan vivoĝojon kaj novan esperon plenigantajn lian koron. -Ekrigardante la vizaĝon de la virino ĉe sia flanko por vidi, ĉu -similaj sentoj ankaŭ regas ŝin, li rimarkis en ĝi—ŝajnis al -li—ne nur ardan feliĉon, kiu sendube lumis en ŝiaj okuloj, sed -ankaŭ ioman ĝenatecon. Por ke iaj ĝenaj<!-- pagho 317 --> pensoj ne difektu la -serenecon de la ekskurso, li tuj ekparolis:</p> - -<p>—Dum la lastaj tagoj mia kapo forte okupiĝis de pensoj pri nia -malsukceso malhelpi la eksplodon de la milito kaj de pensoj pri la -estonteco de nia Esperantista movado.</p> - -<p>—Mi ne dubis pri tio,—vive interrompis lin sinjorino -Harding,—rigardante lin zorgoplene,—efektive vi tro multe pensadis. -Vi bezonas korpan kaj animan ripozon.</p> - -<p>Preskaŭ ne atentante la vortojn de la amikino, Leonardo parolis -plue, penseme:</p> - -<p>—Ni Esperantistoj devas esti misiistoj en la plej ampleksa senco -de la vorto. Misiista entuziasmo naskiĝas de eltrovo de io nova, -superege bona, granda. Ni devas eltrovi, ke Dio estas en nia movado. -Nia misio estas, prediki tiun eltrovon al niaj samideanoj en la -mondo, persiste, entuziasmoplene, kiel novan, gravegan efektivaĵon. -Sed necesiĝas pli vasta, ampleksa misio, kiun ni ankaŭ devas -partopreni, kaj en kiu ni pro nia Esperantista elvido povas havi -tre gravan rolon. La eklezioj, centoj da pacosocietoj, internaciaj -kongresoj ĉiaspecaj, kaj Hago-konferencoj elstare malsukcesis -malhelpi la eksplodon de preskaŭ tutmonda militego. Evidente estas, -ke nia kompreno pri interhomaj rilatoj, nia tuta spirita sintenado -estis neĝustaj. Nova spirito devas regi ĉiujn niajn movadojn. -Renaskiĝo de Kristanismo estas bezona, por venki la mondon por -justeco, kaj renaskiĝo de Esperantismo kun nova konscio pri Dia -kunlaborado. En la mondon efektive devas veni nova sento, sed -ĝi devas esti sento en harmonio kun la sento de Dio. Konveneco, -konsilindeco kaj nure homaj konsideroj blindigis nin; kaj pretendema -pseŭdoscienca<!-- pagho 318 --> materialismo fine alvenigis nin en abismon. Nova -sento!</p> - -<p>En la okuloj de sinjorino Harding ardis entuziasmo kaj ĝojo, kaj -varma ruĝo kovris ŝiajn vangojn.</p> - -<p>—Similaj pensoj,—ŝi diris,—jam pli ol unu fojon okupis min; sed -ankaŭ aliaj.</p> - -<p>—Kiaj?</p> - -<p>Sinjorino Harding ne tuj respondis. Ŝi direktis la aŭtomobilon -en flankan vojon kaj post kelke da momentoj haltigis ĝin apud -vojokurbiĝo. De tiu loko etendiĝis tre bela vidaĵo antaŭ la -okuloj de la du veturantoj. En la mezo de iom vasta, verdoriĉa valo -staris bela kampodomo pentrinde ĉirkaŭita de ĝardeno, aspektanta -kiel kolora desegnaĵo. Apud ĝi vidiĝis kelke da dometoj kaj -farmkonstruaĵoj kaj, pli malproksime, aro da virinoj kaj infanoj, -laborantaj en kampoj. La vidaĵo sin prezentanta en loko atingebla, -de tempo al tempo, de la bruo de kanonoj estis eksterordinare paca, -kaj la du homoj ŝajne estis, en la daŭro de kelke da momentoj, -ensorĉitaj de la plaĉa kontrasto. Ankoraŭ ĉirkaŭrigardante, -Leonardo ree demandis:</p> - -<p>—Nu, kiaj aliaj pensoj do okupis vin?</p> - -<p>La manoj de la virino, tenantaj la direktilon, iom tremetis. -Trankviliginte sian mienon, ŝi respondis:</p> - -<p>—Mi ofte pripensis la nunajn sociajn interrilatojn, kaj ĉiam kun -honta sento. Neniam antaŭe mi tiel klare komprenis, kiom maljustaj -ili estas. La milito, mi esperas, sufiĉe alĝustigos la rilatojn -inter la diversaj klasoj. Alĝustigo estas jam delonge posttempa. -Mi malĝojas, pripensante, kiom memama estis ĝis nun mia vivo. -Ni luis, ekzemple—mi hontas diri je kioma luprezo—por unu jaro -la ĉarman domegon "Elmcroft" kun ĝiaj vastaj teraĵoj. Ofte mi -staris sur la balkono de mia buduaro, sur la unua etaĝo, ĉarmite -de la vasta etendaĵo<!-- pagho 319 --> da herbejoj, neampleksebla de la okulo, kaj -ensorĉite de la silenta trankvileco de la vidaĵo. Nun mi vidas en -tiu raviteco multe da blinda egoismo. Centoj kaj centoj da hektaroj -tie, kaj multaj miloj da aliaj en la lando, tiel restas neutiligataj, -fortenataj for de la homoj, kiuj ilin forte bezonas. Forteno de la -lando for de la uzado de la komunumo estigis en nia prifanfaronata -civilizacio inferon, kiun la simplanimaj sovaĝuloj ne povas al -si prezenti. Unu el la idealoj, kiujn ni celas, estas nacia kaj -internacia frateco, sed la privilegioj, kiujn ni pretendas, naskite -de egoismo, nature naskas egoismon, malamikan al frateco. Ĉu en -la nunaj kondiĉoj la popolamasoj povas obei al la nova ordono: -"Amu unu la alian"? Per Dia helpo mi volas uzi la riĉaĵon al mi -postlasitan, en penado antaŭenigi niajn celojn. Kun sopirego mi -atendas la finon de ĉi tiu terura milito por ĵeti min en tiun -laboron. Ĝi feliĉigos nin. Sed, unu afero mankos por plenigi mian -feliĉon: Ĉu ni ne ĉiam povos labori kune, Leonardo?</p> - -<p>Rideto, duone mira, duone feliĉa, flirtis trans la pensema vizaĝo -de Leonardo. Momenton ankoraŭ liaj okuloj vagis en la valo antaŭ -li; poste li turnis al la amikino rigardon, en kiu profunda emocio -kaj korinklino penis forpeli la lastajn signojn de malgajeco. El la -vizaĝo de sinjorino Harding malaperis ĉiuj montroj de hontemo kaj -ĝenateco. Kun plena konfido kaj digno de virino, scianta, ke ŝi -agis konvene, ŝi atendis lian respondon.</p> - -<p>—Estis tempo, antaŭ du jaroj, kiam, pli ol unu fojon, la penso sin -entrudis en mian koron, ke iradi mian vivovojon kune kun virino kiel -vi, Maria, estus la kvintesenco de feliĉo. Tiam mi devis forpuŝi -tiajn pensojn kiel malindajn—Hodiaŭ ... nenio malhelpos al ni -serĉi feliĉon kune.</p><!-- pagho 320 --> - -<p>Maria Harding ne povis ne rimarki sur la vizaĝo de la amata viro la -malrapide malaperantan ombreton de malgajo. Kun kortuŝa sentemo ŝi -diris:</p> - -<p>—Por esti feliĉaj, ni ne bezonos elpeli el niaj koroj la memoron -pri antaŭaj amsentoj, Leonardo.</p> - -<p>—Ne, karulino, tiuj memoroj igos nin neniom malpli feliĉaj.</p> - -<hr class="short" /> - -<p>La franca flegistino kun la verda stelo sur la ĉebrustaĵo, -observinte la elveturon kaj la revenon de la aŭtomobilo, ekvidis, ke -superega feliĉo eniris la vivon de la nobla, malgajokula vidvino kaj -de ŝia seriozvizaĝa amiko.</p> - -<div class="footnotes"> -<p><b>Piednotoj</b></p> - -<div class="footnote" id="Footnote01"> -<p><span class="label">[1]</span> Magister artium (magistro de artoj).</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote02"> -<p><span class="label">[2]</span> Laŭdu ni Dion potencan, la reĝon de gloro.</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote03"> -<p><span class="label">[3]</span> Bonan vesperon, gesinjoroj.</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote04"> -<p><span class="label">[4]</span> "<i lang="en">The honourable</i>" Algernon Villiers, filo de Lord Morland.</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote05"> -<p><span class="label">[5]</span> "<i lang="en">Territorials</i>"—teritoriuloj oni nomas volontulan soldataron, -organizitan precipe por enlanda (teritoria) defendo. Ili loĝas hejme -kaj nur intermite servas por instruiĝo kaj sinekzercado.</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote06"> -<p><span class="label">[6]</span> Angla diraĵo kun signifo "ne povas elporti esploron".</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote07"> -<p><span class="label">[7]</span> Nun nomata Petrogrado.</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote08"> -<p><span class="label">[8]</span> Grandega koncertejo, tute rondformo.</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote09"> -<p><span class="label">[9]</span> <i>Aztekoj</i> = indiĝenoj, kiujn la Hispanoj sub Cortes trovis en -Meksikio.</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote10"> -<p><span class="label">[10]</span> <i>Toltekoj</i> = praloĝantoj de Meksikio, kies skulptitajn -hieroglifojn la aztekoj ne komprenis.</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote11"> -<p><span class="label">[11]</span> Elparolu: Ŝerlok Homz.</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote12"> -<p><span class="label">[12]</span> Canis latrans.</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote13"> -<p><span class="label">[13]</span> La pluva sezono.</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote14"> -<p><span class="label">[14]</span> La mantelo de la malriĉuloj.</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote15"> -<p><span class="label">[15]</span> Larĝranda meksikia ĉapelo.</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote16"> -<p><span class="label">[16]</span> Envenu!</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote17"> -<p><span class="label">[17]</span> Stilo moda en la tempo de la reĝo Georgo IV.</p></div> -</div> - - -<div class="book-ad"> -<p>ESPERANTO-LITERATURO</p> - - -<p><b>Bennemann, Paul</b>: Internacia legolibro</p> - -<p>TRA LA MONDO</p> - -<p class="bookinfo"><b>1a parto</b>: Por komencantoj. Kun multaj bildoj kaj muziknotoj. -1922. 2a eldono. 96 paĝoj. Kartonita.</p> - -<p class="bookinfo"><b>2a parto</b>: Por progresintoj. Kun aldono de 4 komponaĵoj. -1922. 144 paĝoj. Kun 12 paĝa muzika aldono. Kartonita.</p> - -<p class="bookinfo"><b>— Internacia Kantaro.</b> 3a eldono de la Esperantista -Kantaro. Kolekto de 64 popolaj kantoj el 26 nacioj. -Kun aldono de 3 famaj koncertarioj (Händel-Mozart-Wagner) -Tekstaro. 1922. 64 paĝoj. Broŝurita.</p> - -<p class="bookinfo"><b>— — Muzika eldono.</b> Aranĝita de Josef Achtélik, iama -orkestrestro ĉe la opero en Leipzig. -1922. 80 paĝoj. Broŝurita. Bindita.</p> - -<p class="bookinfo"><b>Dietterle, Joh.</b>, Prof. D-ro.: <b>La Vendreda Klubo</b>. -11 diversaj originalaj artikoloj, verkitaj de la Vendredoklubanoj -en Leipzig. Kun unu portreto kaj -kelkaj desegnaĵoj. 1921. 115 paĝoj. Broŝurita.</p> - -<p class="bookinfo"><b>Hankel, M.</b>: <b>Sableroj</b>. Poeziaĵoj kaj skizoj. Kun portreto -de la altŝatata aŭtorino. 1911. 91 paĝoj. Broŝurita.</p> - -<p class="bookinfo"><b>Hebbel, Friedrich</b>: <b>Gyges kaj lia ringo</b>. Tragedio -kvinakta. El la germana originalo trad. P. Bennemann. -1916. 151 paĝoj. Bindita.</p> - -<p class="bookinfo"><b>Luyken, H. A.</b>, F. B. E. A.: <b>Stranga Heredaĵo</b>. Romano -originale verkita. 1922. 320 paĝoj. Broŝurita kaj bindita.</p> - -<p class="bookinfo"><b>Molière</b>: <b>La malsanulo pro imago</b>. Komedio en tri -aktoj. El la franca originalo trad. W. Velten. -1913. 98 paĝoj. Broŝurita.</p> - -<p class="bookinfo"><b>Zahn, Ernst</b>: <b>Svisaj rakontoj</b>. El la germana originalo -trad. Ch. Pulvers. 1913. 68 paĝoj. Broŝurita.</p> -</div> - - -<div class="book-ad"> -<p><b>Internacia Mondliteraturo</b></p> - - -<p>La kolekto estas submetita al la gvidado de Prof. D-ro -Joh. Dietterle, direktoro de la Esperanto-Instituto por -la Germana Respubliko.</p> - -<p>Ĝi enhavas nur la plej famajn verkojn el ĉiuj naciaj -literaturoj. Nur tiuj tradukoj estas publikigotaj, kiujn -faris samnacianoj de la koncernaj naciaj verkistoj. -Ĝis nun aperis la jenaj verkoj:</p> - - -<p>Volumo 1:</p> - -<p class="bookinfo"><b>Goethe, J. W. von</b>: <b>Hermano kaj Doroteo</b>. Eposo -idilia. El la germana originalo trad. B. Küster. -2a, korektita eldono. Kun antaŭparolo de Prof. -D-ro Joh. Dietterle. 1922. 77 paĝoj. Kartonita.</p> - - -<p>Volumo 2/3:</p> - -<p class="bookinfo"><b>Niemojewski, A.</b>: <b>12 Legendoj</b>. El la pola originalo -trad. B. Kuhl. Kun antaŭparolo de Antoni Grabowski. -1911. 232 paĝoj. Bindita.</p> - - -<p>Volumo 4:</p> - -<p class="bookinfo"><b>Raabe, Wilhelm</b>: <b>La nigra galero</b>. Historia rakonto. -El la germana originalo trad. Prof. D-ro Fritz Wicke. -2a, korektita eldono. 1922. 64 paĝoj. Kartonita.</p> - - -<p>Volumo 5/6:</p> - -<p class="bookinfo"><b>Meier, E. L.</b>: <b>Kvin germanaj noveloj</b> de bone konataj -aŭtoroj (Rumohr-Körner-Seidl-Grillparzer-Halm). -1914. 254 paĝoj. Bindita.</p> - - -<p>Volumo 7:</p> - -<p class="bookinfo"><b>Chamisso, A. de</b>: <b>La mirinda historio de Petro -Schlemihl</b>. El la germana originalo trad. Eug. -Wüster. 1922. 84 paĝoj. Kartonita.</p> - - -<p>Volumo 8:</p> - -<p class="bookinfo"><b>Stamatov, G. P.</b>: <b>Nuntempaj rakontoj</b>. El la bulgara -originalo trad. Iv. H. Krestanoff. 1922. 80 paĝoj. -Kartonita.</p> - -<p>La kolekto estas daŭrigota.</p> - - -<p>FERDINAND HIRT & SOHN-LEIPZIG<br /> - ESPERANTO-FAKO</p> -</div> - -<div class="tnotes"> -<p><b>Noto de transskribinto:</b></p> - -<p>Mi senrimarke ĝustigis diversajn mispresaĵojn de la originalo. -Anstataŭ german-stilaj citiloj, mi uzis simplajn ascii-ajn citilojn. -Originalajn paĝkomencojn mi registris per html-aj komentoj.</p> -</div> - - - - - - - -<pre> - - - - - -End of Project Gutenberg's Stranga Heredajho, by Heinrich August Luyken - -*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK STRANGA HEREDAJHO *** - -***** This file should be named 55954-h.htm or 55954-h.zip ***** -This and all associated files of various formats will be found in: - http://www.gutenberg.org/5/5/9/5/55954/ - -Produced by Andrew Sly, Andrew Woods and the Online -Distributed Proofreading Team at http://www.pgdp.net (This -file was produced from images generously made available -by The Internet Archive) - - -Updated editions will replace the previous one--the old editions will -be renamed. - -Creating the works from print editions not protected by U.S. copyright -law means that no one owns a United States copyright in these works, -so the Foundation (and you!) can copy and distribute it in the United -States without permission and without paying copyright -royalties. Special rules, set forth in the General Terms of Use part -of this license, apply to copying and distributing Project -Gutenberg-tm electronic works to protect the PROJECT GUTENBERG-tm -concept and trademark. Project Gutenberg is a registered trademark, -and may not be used if you charge for the eBooks, unless you receive -specific permission. If you do not charge anything for copies of this -eBook, complying with the rules is very easy. You may use this eBook -for nearly any purpose such as creation of derivative works, reports, -performances and research. They may be modified and printed and given -away--you may do practically ANYTHING in the United States with eBooks -not protected by U.S. copyright law. Redistribution is subject to the -trademark license, especially commercial redistribution. - -START: FULL LICENSE - -THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE -PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK - -To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free -distribution of electronic works, by using or distributing this work -(or any other work associated in any way with the phrase "Project -Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full -Project Gutenberg-tm License available with this file or online at -www.gutenberg.org/license. - -Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project -Gutenberg-tm electronic works - -1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm -electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to -and accept all the terms of this license and intellectual property -(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all -the terms of this agreement, you must cease using and return or -destroy all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your -possession. If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a -Project Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound -by the terms of this agreement, you may obtain a refund from the -person or entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph -1.E.8. - -1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be -used on or associated in any way with an electronic work by people who -agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few -things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works -even without complying with the full terms of this agreement. See -paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project -Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this -agreement and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm -electronic works. See paragraph 1.E below. - -1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the -Foundation" or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection -of Project Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual -works in the collection are in the public domain in the United -States. If an individual work is unprotected by copyright law in the -United States and you are located in the United States, we do not -claim a right to prevent you from copying, distributing, performing, -displaying or creating derivative works based on the work as long as -all references to Project Gutenberg are removed. Of course, we hope -that you will support the Project Gutenberg-tm mission of promoting -free access to electronic works by freely sharing Project Gutenberg-tm -works in compliance with the terms of this agreement for keeping the -Project Gutenberg-tm name associated with the work. You can easily -comply with the terms of this agreement by keeping this work in the -same format with its attached full Project Gutenberg-tm License when -you share it without charge with others. - -1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern -what you can do with this work. Copyright laws in most countries are -in a constant state of change. If you are outside the United States, -check the laws of your country in addition to the terms of this -agreement before downloading, copying, displaying, performing, -distributing or creating derivative works based on this work or any -other Project Gutenberg-tm work. The Foundation makes no -representations concerning the copyright status of any work in any -country outside the United States. - -1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: - -1.E.1. The following sentence, with active links to, or other -immediate access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear -prominently whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work -on which the phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the -phrase "Project Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, -performed, viewed, copied or distributed: - - This eBook is for the use of anyone anywhere in the United States and - most other parts of the world at no cost and with almost no - restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it - under the terms of the Project Gutenberg License included with this - eBook or online at www.gutenberg.org. If you are not located in the - United States, you'll have to check the laws of the country where you - are located before using this ebook. - -1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is -derived from texts not protected by U.S. copyright law (does not -contain a notice indicating that it is posted with permission of the -copyright holder), the work can be copied and distributed to anyone in -the United States without paying any fees or charges. If you are -redistributing or providing access to a work with the phrase "Project -Gutenberg" associated with or appearing on the work, you must comply -either with the requirements of paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 or -obtain permission for the use of the work and the Project Gutenberg-tm -trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or 1.E.9. - -1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted -with the permission of the copyright holder, your use and distribution -must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any -additional terms imposed by the copyright holder. Additional terms -will be linked to the Project Gutenberg-tm License for all works -posted with the permission of the copyright holder found at the -beginning of this work. - -1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm -License terms from this work, or any files containing a part of this -work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. - -1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this -electronic work, or any part of this electronic work, without -prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with -active links or immediate access to the full terms of the Project -Gutenberg-tm License. - -1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, -compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including -any word processing or hypertext form. However, if you provide access -to or distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format -other than "Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official -version posted on the official Project Gutenberg-tm web site -(www.gutenberg.org), you must, at no additional cost, fee or expense -to the user, provide a copy, a means of exporting a copy, or a means -of obtaining a copy upon request, of the work in its original "Plain -Vanilla ASCII" or other form. Any alternate format must include the -full Project Gutenberg-tm License as specified in paragraph 1.E.1. - -1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, -performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works -unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. - -1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing -access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works -provided that - -* You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from - the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method - you already use to calculate your applicable taxes. The fee is owed - to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he has - agreed to donate royalties under this paragraph to the Project - Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments must be paid - within 60 days following each date on which you prepare (or are - legally required to prepare) your periodic tax returns. Royalty - payments should be clearly marked as such and sent to the Project - Gutenberg Literary Archive Foundation at the address specified in - Section 4, "Information about donations to the Project Gutenberg - Literary Archive Foundation." - -* You provide a full refund of any money paid by a user who notifies - you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he - does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm - License. You must require such a user to return or destroy all - copies of the works possessed in a physical medium and discontinue - all use of and all access to other copies of Project Gutenberg-tm - works. - -* You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of - any money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the - electronic work is discovered and reported to you within 90 days of - receipt of the work. - -* You comply with all other terms of this agreement for free - distribution of Project Gutenberg-tm works. - -1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project -Gutenberg-tm electronic work or group of works on different terms than -are set forth in this agreement, you must obtain permission in writing -from both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and The -Project Gutenberg Trademark LLC, the owner of the Project Gutenberg-tm -trademark. Contact the Foundation as set forth in Section 3 below. - -1.F. - -1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable -effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread -works not protected by U.S. copyright law in creating the Project -Gutenberg-tm collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm -electronic works, and the medium on which they may be stored, may -contain "Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate -or corrupt data, transcription errors, a copyright or other -intellectual property infringement, a defective or damaged disk or -other medium, a computer virus, or computer codes that damage or -cannot be read by your equipment. - -1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right -of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project -Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project -Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project -Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all -liability to you for damages, costs and expenses, including legal -fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT -LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE -PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE -TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE -LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR -INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH -DAMAGE. - -1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a -defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can -receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a -written explanation to the person you received the work from. If you -received the work on a physical medium, you must return the medium -with your written explanation. The person or entity that provided you -with the defective work may elect to provide a replacement copy in -lieu of a refund. If you received the work electronically, the person -or entity providing it to you may choose to give you a second -opportunity to receive the work electronically in lieu of a refund. If -the second copy is also defective, you may demand a refund in writing -without further opportunities to fix the problem. - -1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth -in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS', WITH NO -OTHER WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT -LIMITED TO WARRANTIES OF MERCHANTABILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. - -1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied -warranties or the exclusion or limitation of certain types of -damages. If any disclaimer or limitation set forth in this agreement -violates the law of the state applicable to this agreement, the -agreement shall be interpreted to make the maximum disclaimer or -limitation permitted by the applicable state law. The invalidity or -unenforceability of any provision of this agreement shall not void the -remaining provisions. - -1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the -trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone -providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in -accordance with this agreement, and any volunteers associated with the -production, promotion and distribution of Project Gutenberg-tm -electronic works, harmless from all liability, costs and expenses, -including legal fees, that arise directly or indirectly from any of -the following which you do or cause to occur: (a) distribution of this -or any Project Gutenberg-tm work, (b) alteration, modification, or -additions or deletions to any Project Gutenberg-tm work, and (c) any -Defect you cause. - -Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm - -Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of -electronic works in formats readable by the widest variety of -computers including obsolete, old, middle-aged and new computers. It -exists because of the efforts of hundreds of volunteers and donations -from people in all walks of life. - -Volunteers and financial support to provide volunteers with the -assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg-tm's -goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will -remain freely available for generations to come. In 2001, the Project -Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure -and permanent future for Project Gutenberg-tm and future -generations. To learn more about the Project Gutenberg Literary -Archive Foundation and how your efforts and donations can help, see -Sections 3 and 4 and the Foundation information page at -www.gutenberg.org Section 3. Information about the Project Gutenberg -Literary Archive Foundation - -The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit -501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the -state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal -Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification -number is 64-6221541. Contributions to the Project Gutenberg Literary -Archive Foundation are tax deductible to the full extent permitted by -U.S. federal laws and your state's laws. - -The Foundation's principal office is in Fairbanks, Alaska, with the -mailing address: PO Box 750175, Fairbanks, AK 99775, but its -volunteers and employees are scattered throughout numerous -locations. Its business office is located at 809 North 1500 West, Salt -Lake City, UT 84116, (801) 596-1887. Email contact links and up to -date contact information can be found at the Foundation's web site and -official page at www.gutenberg.org/contact - -For additional contact information: - - Dr. Gregory B. Newby - Chief Executive and Director - gbnewby@pglaf.org - -Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg -Literary Archive Foundation - -Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide -spread public support and donations to carry out its mission of -increasing the number of public domain and licensed works that can be -freely distributed in machine readable form accessible by the widest -array of equipment including outdated equipment. Many small donations -($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt -status with the IRS. - -The Foundation is committed to complying with the laws regulating -charities and charitable donations in all 50 states of the United -States. Compliance requirements are not uniform and it takes a -considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up -with these requirements. We do not solicit donations in locations -where we have not received written confirmation of compliance. To SEND -DONATIONS or determine the status of compliance for any particular -state visit www.gutenberg.org/donate - -While we cannot and do not solicit contributions from states where we -have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition -against accepting unsolicited donations from donors in such states who -approach us with offers to donate. - -International donations are gratefully accepted, but we cannot make -any statements concerning tax treatment of donations received from -outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. - -Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation -methods and addresses. Donations are accepted in a number of other -ways including checks, online payments and credit card donations. To -donate, please visit: www.gutenberg.org/donate - -Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic works. - -Professor Michael S. Hart was the originator of the Project -Gutenberg-tm concept of a library of electronic works that could be -freely shared with anyone. For forty years, he produced and -distributed Project Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of -volunteer support. - -Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed -editions, all of which are confirmed as not protected by copyright in -the U.S. unless a copyright notice is included. Thus, we do not -necessarily keep eBooks in compliance with any particular paper -edition. - -Most people start at our Web site which has the main PG search -facility: www.gutenberg.org - -This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, -including how to make donations to the Project Gutenberg Literary -Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to -subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. - - - -</pre> - -</body> -</html> diff --git a/old/55954-h/images/cover.jpg b/old/55954-h/images/cover.jpg Binary files differdeleted file mode 100644 index 4a8980c..0000000 --- a/old/55954-h/images/cover.jpg +++ /dev/null diff --git a/old/55954-h/images/devizo.jpg b/old/55954-h/images/devizo.jpg Binary files differdeleted file mode 100644 index 0e3a4f8..0000000 --- a/old/55954-h/images/devizo.jpg +++ /dev/null |
