diff options
| author | nfenwick <nfenwick@pglaf.org> | 2025-02-07 15:55:33 -0800 |
|---|---|---|
| committer | nfenwick <nfenwick@pglaf.org> | 2025-02-07 15:55:33 -0800 |
| commit | c0c2235bf92ce65a7c843e5a68acc4edf9d7bea8 (patch) | |
| tree | 77eaf9a7e4be6e731da0e6f7c75b1b9147e905ba | |
| parent | b18708a8c4a88b1e164024d9bcd679b5c1c5ae99 (diff) | |
| -rw-r--r-- | .gitattributes | 4 | ||||
| -rw-r--r-- | LICENSE.txt | 11 | ||||
| -rw-r--r-- | README.md | 2 | ||||
| -rw-r--r-- | old/55574-0.txt | 4401 | ||||
| -rw-r--r-- | old/55574-0.zip | bin | 81890 -> 0 bytes | |||
| -rw-r--r-- | old/55574-h.zip | bin | 200253 -> 0 bytes | |||
| -rw-r--r-- | old/55574-h/55574-h.htm | 4564 | ||||
| -rw-r--r-- | old/55574-h/images/cover.jpg | bin | 44892 -> 0 bytes | |||
| -rw-r--r-- | old/55574-h/images/devizo.jpg | bin | 28337 -> 0 bytes | |||
| -rw-r--r-- | old/55574-h/images/kolofono.jpg | bin | 41276 -> 0 bytes |
10 files changed, 17 insertions, 8965 deletions
diff --git a/.gitattributes b/.gitattributes new file mode 100644 index 0000000..d7b82bc --- /dev/null +++ b/.gitattributes @@ -0,0 +1,4 @@ +*.txt text eol=lf +*.htm text eol=lf +*.html text eol=lf +*.md text eol=lf diff --git a/LICENSE.txt b/LICENSE.txt new file mode 100644 index 0000000..6312041 --- /dev/null +++ b/LICENSE.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +This eBook, including all associated images, markup, improvements, +metadata, and any other content or labor, has been confirmed to be +in the PUBLIC DOMAIN IN THE UNITED STATES. + +Procedures for determining public domain status are described in +the "Copyright How-To" at https://www.gutenberg.org. + +No investigation has been made concerning possible copyrights in +jurisdictions other than the United States. Anyone seeking to utilize +this eBook outside of the United States should confirm copyright +status under the laws that apply to them. diff --git a/README.md b/README.md new file mode 100644 index 0000000..4f36c1c --- /dev/null +++ b/README.md @@ -0,0 +1,2 @@ +Project Gutenberg (https://www.gutenberg.org) public repository for +eBook #55574 (https://www.gutenberg.org/ebooks/55574) diff --git a/old/55574-0.txt b/old/55574-0.txt deleted file mode 100644 index 5ac4031..0000000 --- a/old/55574-0.txt +++ /dev/null @@ -1,4401 +0,0 @@ -The Project Gutenberg EBook of Raporto pri la oka kongreso de esperantistoj, by -Ned Katryn - -This eBook is for the use of anyone anywhere in the United States and most -other parts of the world at no cost and with almost no restrictions -whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it under the terms of -the Project Gutenberg License included with this eBook or online at -www.gutenberg.org. If you are not located in the United States, you'll have -to check the laws of the country where you are located before using this ebook. - -Title: Raporto pri la oka kongreso de esperantistoj - -Author: Ned Katryn - -Release Date: September 18, 2017 [EBook #55574] - -Language: Esperanto - -Character set encoding: UTF-8 - -*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK RAPORTO PRI LA OKA KONGRESO *** - - - - -Produced by Andrew Sly, Marc Vanden Bempt, Massimo Ripani -and the Online Distributed Proofreading Team at -http://www.pgdp.net - - - - - - - -NED KATRYN - - RAPORTO - PRI LA - OKA KONGRESO - DE - ESPERANTISTOJ - -(_Krakovo 1912_) - -Eltirita el _Lingvo Internacia_ - -PARIS - - PRESA ESPERANTISTA SOCIETO - 33, RUE LACÉPÈDE, 33 - -1912 - - - - -LA OKA KONGRESO - - - - -Postkongresaj pripensoj. - - -La solan instrukcion, kiun, kiel ĉefredaktoro, mi donis al nia -Kongresa raportonto estis: - -«Skribu libere, senpartie, laŭkonscience, _gajan_, _amuzan_ -raporton!» - -Kiamaniere,--sprita filozofo, kiu ridetas kaj ŝercas,--li sukcesis, -tion konstatos kun plezuro kaj danko niaj legantoj. Pli longa, ol -la antaŭaj, estas tiu ĉi raporto, kiu preskaŭ plenigas trioblan -kajeron, sed tro longa trovos ĝin neniu. - - * * * - -Bona estis la Kongreso. - -Oficiale ĝi decidis, ke ĝi nenion decidos, kaj el ĉiuj eblaj -decidoj tiu ĉi vere estis la plej saĝa. - -Ĝi prokrastis la demandon pri centra internacia organizaĵo, kaj pro -tio, oni devas ĝin ankaŭ gratuli. Ni esperas, ke por la sukceso, -por la ĝojo de niaj estontaj Kongresoj, por la bono de Esperanto oni -daŭrigos same agi. - -Kiel tute prave skribis H. Hodler en la gazeto «_Esperanto_», niaj -Kongresoj devas esti antaŭ ĉio festoj, propagandaj festoj, en kiuj -oni devas serĉi sole tion, kio nin unuigas kaj zorge eviti tion, kio -antaŭ la publiko nin disigas kaj semas en niajn vicojn la malkonfidon -kaj la malfidon. - - * * * - -Ĉar Esperanto estas _oficiale_ nur lingvo, paroli je la nomo de -Esperanto rajtas nur la L. K. kaj ĝia Akademio, kies rolo estas la -konservado de la lingvo de l' Fundamento. - -Tute stranga, ne verŝajna, estas la supozo, ke ian tagon ia -registaro, antaŭ ol akcepti Esperanton, postulus kelkajn ŝanĝojn, -kiel ekz. la forigon de l' akuzativo aŭ la anstataŭigon de nia -multnombra finiĝo _j_ per _i_, _n_ aŭ _x_, sed, eĉ tiam, neniu -tutmonda esperantista reprezentantaro, se ĝi estus ebla (kaj efektive -ĝi estas nepre neebla), havus la rajton diskuti pri tiuj ĉi lingvaj -punktoj, kiujn oni devus resendi al la L. K., regule reprezentata de -la Akademio. - -Sekve tiu ĉi argumento por pravigi la starigon de ia oficiala -reprezentantaro de l' Esperantistoj estas senvalora. - -Pli firmaj ne estas la aliaj argumentoj, nelingvaj. - -Ju pli ni iros antaŭen, des pli ni konstatos, ke inter ni -Esperantistoj _nur_ la lingvo estas komuna, sekve nur ĝi vere -_oficialaĵo_. Pri ĉiuj aliaj aferoj: pacemo aŭ militemo, -patriotismo aŭ internaciismo, socialismo aŭ konservativismo, -liberpenso aŭ religio, kaj, en nia propra organizaĵo, demokratismo -aŭ aŭtoritatismo, «centrismo» aŭ kunfederiĝo, apartenado al -ia aktiva esperantista societo aŭ ne,--plej diversaj estas la -opinioj, kaj neniu homo aŭ komitato havas la rajton, _je la nomo -de l' Esperantistaro_, aprobi aŭ malaprobi unu aŭ alian el tiuj -vidmanieroj, nek elĵeti el nia Esperantistaro tiujn, kiuj ne same -opinias kiel ili pri ĉio tio ĉi. - -Ni ne bedaŭru tiujn nunajn vivkondiĉojn. Post la dudekkvinjara -heroa periodo alvenas nova pli praktika, dum kiu nia tasko estas -enpenetri,--precipe per persona, ne esperantista influo,--en ĉiujn -rondojn, por ilin almiliti. La lingvon ni devas prezenti nur kiel -lingvon, ĉar per si mem ĝi estas nenio alia. Sed ni ne timu: ĝi -senrimarke kunportos kun si internan ideon, kaj ĝia venko ne estos -nur lingva! - -Sed ĉu tiuj, kiuj deziras ian oficialan reprezentantaron, sin -demandis, kiu estus la situacio de tia oficiala _nelingva_ -Reprezentantaro, se ia registaro postulus de ĝi,--kaj tio ne -estas vana supozo,--ke ĝi rifuzu oficiale, t. e. je la nomo de -l' Esperantistaro, ĉiun solidarecon kun la agado de aliaj, eble -alilandaj Esperantistoj? Kion do ĝi respondus por sin senkulpigi? Ke -alian ligilon, ol la lingvon ni ne havas inter ni, ke _Esperanto estas -nur lingvo_! - -Nu! ĉu tian nelingvan reprezentantaron ni sekve bezonas? Utila ĝi -povus esti al kelkaj, kiujn ĝi «eminentuligus», sed certe ne al -Esperanto mem. - -Oni do, laŭ la ekzemplo de la Oka kaj por nia estonta paco, ne -plu parolu pri tio, kaj definitiva fariĝu la _sine die_'a Krakova -prokrastiĝo. - - * * * - -Sed eble oni demandos: kiamaniere vivos do niaj Oficialaj Institucioj? - -Pri la nelingvaj mi preferus ne paroli. Vole, nevole ili restos ĉiam -_fakte_ privataj institucioj, ĉar nur arta estas ilia oficialeco. -Vivrimedojn ili facile trovos, kiam ili konsentos, lasante flanke -ĉiun lingvan demandon, ne plu paroli je la nomo de la tutmonda -Esperantistaro kaj simple alportos sian memvolan, sindonan helpon al -la propagando de nia Esperanto. Liberaj institucioj, ili renkontos, -kiel la U.E.A., neniun malamikon inter ni, sed male apogon _laŭ iliaj -servoj_. - -La lingvaj institucioj ne bezonas la «monan» helpon de l' -Esperantistaro. Multaj estas la gazetoj, kiuj volonte pagos difinitan -sumon por ricevi la oficialajn komunikaĵojn de l' Akademio kaj -multaj la eldonistoj, kiuj volonte aĉetos la privilegion eldoni la -akademiajn librojn. - -Cetere por la sukceso mem de nia lingvo, dezirinde estas, ke tiuj ĉi -lastaj restu maloftaj kaj malmultaj. Neniu eraro estus pli grava, -ol la opinio, ke la Akademio, laborante rapide, devas _direkti_ la -lingvon. Modesta, senbrua, ne elvokante lingvajn diskutojn, estas -ĝia plej racia labormetodo. Ĝi ne havas kaŭzon por timi antaŭ -la riproĉoj de tiuj, kiuj plendas, ke ĝi nenion faras, pro tio -ke ĝi ne alportas ĉiujare novajn vortojn, novajn regulojn kaj -eble reformojn.... Ĝi ne altiras sur sin la atenton kaj apenaŭ -oni konas ĝian ekziston kaj la nomojn de la Akademianoj!--Des pli -bone.--Tio pruvas, ne ke ĝi estas mallaborema, sed ke ĝi komprenas, -ke ĉiu vana «lingvistika» agitado povas esti nur malutila, ke grava -estas ĝia morala respondeco kaj ke--ĉar Esperanto estas vivanta, -por multaj _natura_ lingvo--neniun paŝon la Lingva Komitato devas -fari antaŭen tian, ke ĝi poste devus returnen iri. Ne per teoriaj -diskutoj, sed per uzo, kvazaŭ instinkta, oni vivigas lingvon. - -La tre saĝan raporton de Rektoro Boirac aprobis en Krakovo la L. K. -kaj tute prave. - -Kaj nun ni ĝoje, sentime, daŭrigu nian propagandon por Esperantismo, -per _Esperanto nur lingvo_! - - Th. Cart. - - - - -LA OKA KONGRESO DE ESPERANTO - -(Krakovo, 11-18. de Aŭgusto 1912) - - Rido estas pli bona, ol ploro. - Sokrato. - - -En la antaŭparolo de sia bela libro, «Kiel mi retrovis Livingstone», -Stanley rakontas, kiamaniere estis komisiita al li tiu malfacila -tasko. Li estis subite vokita al Parizo per telegramo de la -Direktoro de «New-York Herald», gazeto, kies _reportero_ li estis. -Kiam li alvenis en la hotelon, kie loĝis S-ro Gordon Bennett (la -dirita direktoro), li trovis ĉi tiun potencan sinjoron ankoraŭ en la -lito, kaj tuj okazis la jena interparolo: - ---Ĉu vi, Stanley?--Jes, Sinjoro.--Vi scias, ke de kvar jaroj oni ne -havas sciigojn pri Livingstone.--Jes, Sinjoro.--Ĉu li mortis aŭ -ankoraŭ vivas?--Mi ne scias, Sinjoro.--Vi tuj foriru al Centra Afriko -kaj retrovu Livingstone vivan aŭ malvivan.--Bone, Sinjoro!--Jen -ĉeko.--Dankon, Sinjoro.--Bonan vojaĝon; ĝis la revido!--Ĝis la -revido, Sinjoro! - -Kaj Gordon Bennett denove ekdormis. - -Tute simila afero okazis dum la unua semajno de Aŭgusto en la domego -de la strato Lacépède, centra sidejo de ĉi tiu centra gazeto. -Mi estis en la speciala salonego de la redaktoroj, ripozante post -laciga laboro. (Mi redaktas la unuan paĝon de l' kovrilo de L. I.). -Sidante en remburita seĝego, mi fumis tre longan cigaron kun ringo -el orumita papero, kaj nenion pripensante mi rigardis la dube-bluan -fumon, kiu supreniris spirale al la plafono. Antaŭ mi, sur tablo, -staris grandampleksa glaso kaj multe da boteloj enhavantaj ruĝajn, -verdajn, bluajn likvorojn. En mia glaso estis science farita miksaĵo -de diversaj alkoholaĵoj, kiun mi trinkis de tempo al tempo per -pajlotubeto. (Sed tion ne diru, ĉar mi estas sekretario de sobreca -societo). Kun plezuro mi pensis pri la longa monato de mallaboremo -kuŝanta antaŭ mi. (La gazeto ne eliras en Aŭgusto). Ĉirkaŭ mi -oni aŭdis la ĉiuspecajn bruojn de laboranta gazetejo. Senĉesa -sonorado de telefono (L. I. havas specialan fadenon kun ĉiu ĉefurbo -de Esperantujo), pordoj fermataj kaj malfermataj, muziko de la liftoj, -kiuj ĉiame alteniĝas kaj malalteniĝas inter la teretaĝo kaj la -kvin etaĝoj[1] de nia granda abelujo, ronkado de la aŭtomobiloj -ĉiam pretaj por la foriro en nia vasta korto. Kaj ĉi tiuj multaj -bruoj unuiĝis, kunfandiĝis por liveri al la orelo impreson de -senĉesa murmurado simila al bruo aŭdata, kiam oni ŝtopas la orelon -per mara konko. Ĉi tiu bruo (kaj eble ankaŭ la alkoholaĵoj) igis -min unue revema, poste dormema kaj la konscio pri ekstera mondo estis -iom post iom neniiĝanta, kiam subite voĉo min vekis. Antaŭ mi -staris malalta viro, senhara, kun blankaj vangharoj, verde vestita, -kun arĝentaj galonoj sur ĉiuj kudraĵoj kaj ŝtala ĉeno ĉirkaŭ la -kolo. Li estis la propra pedelo de la ĉefredaktoro, terura drako, kiu -gardas la pordon de l' sanktejo. - -Li faris profundan saluton kaj diris: - ---«Lia ĉefredaktora Moŝto petas sinjoron redaktoron, ke li tuj venu -en lian skribejon.» - -Mi pene leviĝis, tre malkvieta. Plej ofte, kiam lia Moŝto venigas -mian malmoŝton, ne estas por min gratuli. Kaj sekvante malrapide -la gravmienan pedelon, mi serĉis en la memoro, je kio mi povas -esti kulpa. Ĉu mi skribis ion kontraŭfundamentan, ĉu mi uzis -iun «Maŭpinaĵon»? Ĉu oni trovis en unu el miaj artikoloj la -aĉajn vortojn _heziti_, _konkeri_ aŭ _menso_? Cetere mi ne havis -multe da tempo por pripensi la aferon. Terure rapida lifto min levas -ĝis nivelo de la timinda ĉefredaktorejo. Momente mi staras en -vestiblo; apud la muroj atendas sinjoroj kaj sinjorinoj sidantaj sur -ledaj benketoj. Unuj junaj, aliaj maljunaj (ne la sinjorinoj); unuj -longharaj, aliaj senharaj (ne la sinjorinoj); unuj palaj, aliaj ruĝaj -(ne la sinjorinoj); sed ĉiuj, ĉiuj kun paperoj en la mano; ili estas -gesinjoroj verkistoj, novelistoj, versistoj, dramistoj, humoristoj -alportantaj siajn verkojn al la terura manĝegulo, kiu sidas malantaŭ -la malbenita pordo. - -Sed ĉi tiu pordo malfermiĝas; du paŝojn antaŭen, mi staras en -la sanktejo. Kredeble ĉiuj legantoj jam konas la skribejon de nia -ĉefredaktoro. Nur per kelkaj vortoj mi ĝin priskribas por la -samideanoj malproksime loĝantaj (Groenlando aŭ Centra Afriko), kiuj -tre malofte pasas tra la strato Lacépède. - -Funde de l' ĉambro, sur muro, la Fundamento skribita per oraj -literoj sur tabulo el marmoro; en anguloj, diversaj aparatoj: -kribrilo por vortoj, filtrilo por stilo, pesilo por esprimoj; apud la -pordo, kaptilo por Idistoj; fosiloj por fosi nian sulkon; grandega -paperkorbego plenigita, ĝis rando, per manuskriptoj ankoraŭ ligitaj -de siaj rubandoj (la nepresitajn manuskriptojn ni ne resendas[2]). En -mezo de la ĉambro granda skribotablo kovrita de amaso da paperaĵoj -(atestoj pri fideleco, k. t. p.), kaj ornamita de amikaj portretoj -(D-ro Smulders kaj aliaj). Fine, malantaŭ la tablo, lia ĉefredaktora -Moŝto mem, kiu min rigardas kun satana rideto sur la lipoj. - ---Bonan tagon, li diras per tondra voĉo, kiu tintigas la vitraĵojn. - -Mi salutas, murmuretante ion. - ---S-ro Corret ankaŭ tiun ĉi jaron ne povos ĉeesti la kongreson. - -(Kial li diras tion al mi!) - ---S-ro Era ankaŭ ne estas libera. - -(Timtremo komencas trakuri mian dorson.) - ---Vi iros al la kongreso kaj faros raporton. - -(Fulmotondro falanta antaŭ miajn piedojn ne farus al mi pli teruran -impreson; mi lin rigardas kun okuloj similaj al radoj de veturilo, ne -povante elparoli eĉ unu vorton.) - ---Jen mia propra «kongresa Fundamento». Tion dirante, li prezentas -al mi belan libron marokene binditan kun arĝentaj fermiloj. - -Mi prenas la volumon, kaj tuj revenas mia voĉo. - ---Sed, Sinjoro, Krakovo estas en sovaĝa lando. - ---Vi havas la Fundamenton. - ---Oni diras, ke lupoj kuras en la stratoj. - ---Vi ŝirmos vin per la Fundamento. - ---Kiam mi devos foriri? - ---Tuj. - ---Sed... mi ne pretigis mian valizon. - ---Sufiĉas la Fundamento. - ---Mi ne kisis mian edzinon. (Malvere, mi estas fraŭlo.) - ---Kisu la Fundamenton. - ---Mi... - ---Sufiĉe... silentu... foriru! - -Forta pugnobato akompanis tiujn ĉi vortojn. La atestoj pri fideleco -saltis en la aeron; la portreto de D-ro Smulders falis teren. - -Timegigita mi prenis per unu mano mian ĉapelon, per la dua la tenilon -de l' pordo, kaj per la tria... mi forkuris. - -En la vestiblo staris la kasisto, kiu plenigis miajn poŝojn per -spesmiloj; en la koridoro sidis la ĝenerala sekretario, kiu metis -en miajn brakojn dikan paperujon, skribilaron kaj blankan paperon -nigrigotan (kompatinda papero!); en la halo kuŝis granda lakeo, -kiu maldolĉe min puŝis en aŭtomobilon. Post dek minutoj mi estis -en la Norda Stacidomo kaj saltis en kupeon, ĵus kiam la vagonaro -ekmoviĝis. - -Pene spiranta, duone freneza, malsatega, mi falis kiel sako da karbo -sur la benketon, kaj por kvietigi mian plendantan stomakon, mi legis -el la Fundamento tiujn ĉi nutrajn frazojn: - -«Jen estas pomo.--La patro donis al mi dolĉan pomon.--Lakto estas -pli nutra, ol vino.--Mi havas pli freŝan panon, ol vi.--Mi havas cent -pomojn.--Trovinte pomon mi ĝin manĝis.--Mi trinkis teon kun kuko kaj -konfitaĵo.--Mi manĝis bongustan ovaĵon.» - - * * * - -Jen kial, karaj legantoj, vi, tiun ĉi jaron, ne legos raporton -tian, kian vi kutimis legi en L. I. Anstataŭ la precizaj kaj plenaj -raportoj de D-ro Corret, anstataŭ la spritaj kaj artaj raportoj de -S-ro Era, vi legos nur okazan raportaĉon de okaza raportintaĉo. - -Anstataŭ promeni tra bela kamparo kun verdaj herbejoj kaj arbaretoj, -vi faros tedan vojaĝon tra senarba stepo. Sed kiu estas kulpa pri -tio? Ne mi. Oni ne elektas por fari kongresan raporton la redaktoron -de la kovrilo. - -(Ne rediru tiujn ĉi miajn vortojn al S-ro Cart, ĉar li povus koleri. -Se vi estas diskreta, li tute ne scios, ĉar li neniam legas L. I.; li -legas nur aliajn gazetojn.) - - * * * - -LA REVENO DE L' FILO - -(Alegorio) - -De Antoni Grabowski. - - - Post foresto multejara - Venas filo mia kara; - El migrado ĉiulanda - Venas filo mia, granda! - - En kabano mankis pano, - Do elmigris li, infano; - Nun revenas beljunulo - Al hejmlando, al Vistulo. - - Kiel volus mi, patrino, - Premi lin al mia sino[3]; - Doni volus mi festenon - Por saluti la revenon. - - Ve! ne mastras mi kabanon - Nek liberan havas manon; - Mi, en mia propra domo, - Estas kvazaŭ fremda homo. - - Ĉar al vi, fratin' pli aĝa, - Post kamplimo hejmvilaĝa, - Brilas, laŭ destino dia, - Stel' alia, pli radia... - - Do akceptu lin, fratino, - Per muziko kaj per vino! - Li ne vidu ĉe l' festeno, - Kiel premas min ĉagreno. - - -Tiu belega, kortuŝanta poemo de nia esperanta poeto Antoni Grabowski -estas la vera prologo de la Oka Kongreso, de la Jubilea Kongreso. - -Kia estis ĉi tiu Jubilea Kongreso okazanta post ĉiuspecaj diskutoj -por aŭ kontraŭ centra organizaĵo, diskutoj, kiuj bedaŭrinde -kelkafoje transiris la limon, kiu disigas la du landojn de kvieteco -kaj akreco, de principeco kaj personeco. Mi devas tuj diri, ke ĝi -estis la suno post la ventego, paco post iom da malpaco, nova frateco -post negrava kolereto. - -Ĝi estis tia, kia ĝi devis esti; festo, nur festo, dum kiu ĉiuj -koroj unuiĝis por inde kaj ame glori nian Majstron kaj la dudekkvinan -jaron de ekzistado de nia kara lingvo. - -La Krakova Kongreso ne estis grandioza kongreso per la nombro de -la ĉeestantoj, sed ĝi estis grandioza per la fervoro de ĉiuj -kongresanoj, per ilia sindonemo al nia sankta afero. Ĝi estis -grandioza per la pruvo donita de la Esperantistaro, ke, kiam la -demando estas pri la sukceso de nia afero, ĉiu estas preta por -oferi al ĝenerala intereso siajn proprajn dezirojn, siajn proprajn -preferojn, siajn proprajn opiniojn. - -Se oni volas ĝin karakterizi per unu vorto, oni povas diri, ke ĝi -estis familia festo, intima festo kaj sekve ĝi estis ankaŭ la plej -nacia el niaj internaciaj kongresoj. Kaj tio donis al ĉi tiu familia -kunveno ĉarmon, kiun ne posedis je tia grado niaj aliaj ĉiujaraj -festoj. - -Certe ĉiu el niaj internaciaj kongresoj havis kaj havos sian propran -karakteron, elvenantan ne sole el la konsisto de la internacia -kongresanaro, sed ankaŭ el la nacia ĉirkaŭo, el la nacia organiza -komitato, el ĉiuj naciaĵoj, kiuj enŝoviĝas en la ĉiutagan vivon -de l' kongreso. - -Sed neniam kaj nenie ĉi tiuj influoj havis efekton tiel potencan kaj -profundan, kiel en Krakovo. Kaj la kaŭzo de ĉi tiu speciala fenomeno -estas facile trovebla. - -Ĉi tie, en Polujo, ne estis okaza influo de iu ajn medio sur iun ajn -estaĵon; inter la estaĵo kaj la medio ekzistis patrujaj rilatoj. Jam -antaŭ dudek kvin jaroj naskiĝinta Esperanto spiris la polan aeron, -kaj nun ankoraŭ la pola aero facile kaj nature enŝoviĝis en la -pulmojn de la beljunulo revenanta hejmlanden. - -Dum la tuta Kongreso ni vere baniĝis en pola intelekta atmosfero, -atmosfero de ĝojo kaj de plezuro, sed en kiu aŭdiĝis intertempe -mallaŭta bruo de senĉesa plendo kaj de kaŝita plorĝemo. - - * * * - -Tuj post elvagoniĝo oni ricevas bonan impreson pri la organizado de -l' kongreso. Sur la perono agemaj komitatanoj atendas la alvenantajn -kongresanojn. Ĉar la Akceptejo estas iom malproksima de la stacidomo, -tial la enloĝiga sekcio havas propran oficejon en la stacidomo mem. -Tien oni nin kondukas kaj tie ni ricevas plenajn informojn pri nia -loĝejo, la ĉefa afero post longa kaj laciga vojaĝo. En kelkaj -minutoj ni estas akceptitaj, enskribitaj, sciigitaj kaj senditaj, ĉu -per tramo, ĉu per veturilo al nia kuŝejo. Cetere dum la tagoj de -alveno la stacidoma oficejo funkciis tage kaj nokte kaj ni devas danki -niajn polajn samideanojn, kiuj tiel sindoneme oferis siajn noktojn al -Esperanto. Ĉar mi ne havas pakaĵon (mi havas nur la Fundamenton), -kaj, ĉar mi ŝatas piede iri, se vi bonvolos, ni iros kune tra la -urbo al la Akceptejo (vi ne estas laca, bone!) - -Post kelkaj paŝoj ni ekvidas la «Plantaciojn», tiun ĉi verdan -juvelon de Krakovo, kiun ni ofte revidos. Tra la arboj estas videbla -bela konstruaĵo, la Nova Teatro, kie oni ludos Mazepa'n. - -Sed kio estas?... Ĉu feino per bato de sia magia bastono nin -transportis subite en centjaron jam de longe pasintan? Antaŭ ni -staras ronda milita konstruaĵo mezepoka kun ogiva pordego, pafturoj -kaj ekstera galerio difinita por ĵeti sur la atakantojn bolantan -oleon aŭ peĉon; sur alia flanko bela kvadrata turo kaj fortikaj -muroj kronitaj per dentegoj. Eble el la tura pordego eliros taĉmento -de kavaliroj por akcepti la fidelajn Esperantistojn kaj forpeli la -Idistojn. Sed tute ne; el la pordo eliras... elektra tramveturilo. La -ronda konstruaĵo estas la Barbakano, kaj la kvadrata turo la Pordego -de Sankta-Floriano, restaĵoj de la antikvaj remparoj de Krakovo. - -Ni iru sub la turon, demetante la ĉapelon antaŭ la malgranda -kapeleto sub arkaĵo, kie konstante brulas kandeloj. Antaŭ niaj -okuloj kuŝas longa strato iom mallarĝa, la Floryanska. Sed kio -estas? Sur ambaŭ flankoj la domoj estas ornamitaj per flagoj, kaj -ne sole flagoj, sed ankaŭ grandaj banderolegoj ruĝaj kaj blankaj -(koloroj de Polujo) aŭ bluaj kaj blankaj (koloroj de Krakovo). -Kredeble estas ĉi tie ia festo ĉu urba, ĉu nacia. Sed ankaŭ -vidiĝas multaj esperantistaj standardoj. Ne por iu ajn festo estas -elmetitaj ĉiuj tiuj ĉi flagoj kaj standardoj, sed por _nia_ granda -festo: saluto ili estas de Krakovo al la alvenintaj Esperantistoj. - -Kaj nun ni eniras la reĝlandon de l' revoj; ni ne plu estas en -Krakovo, ni ne plu estas en Galicio, ni estas en iu ajn urbo de -la mistera lando Esperantujo. Ĉe ĉiu paŝo, sur ĉiu magazeno, -sur ĉiu vendejo, sur ĉiu butiko staras esperantaj afiŝoj, -esperantaj reklamoj, esperantaj surskriboj. Ĉie la verda stelo kun -la surskribo: speciale rekomendata; ĉie «oni parolas esperante». -Jen la _Sukeraĵejo_, kun desertaj sukeraĵoj kaj krakenoj; jen -la Instituto Tajlora de pretaj vestaĵoj; tie ĉi oni rekomendas -ĉiuspecajn modaĵojn por sinjorinoj; tie oni vendas veŝtojn -stebitajn kaj gantojn Prahajn; alie oni sciigas nin, ke «kiu -volas havi blankajn kaj sanajn dentojn, uzados nur la _Perlan -Kremon_»; en la «Louvre» vi trovas kravatpuntojn por virinoj; fine -_Drogejo_ rekomendas kaŭĉukajn higienajn artikolojn por sinjoroj kaj -sinjorinoj, radikalajn ekstermilojn de puloj kaj cimoj, plibeligajn -kremojn, k. t. p. - -Kaj ni paŝu, ni paŝu, post magazenoj aliaj magazenoj, post butikoj -aliaj butikoj, sed ĉiam kaj ĉie novaj esperantaj afiŝoj. - -Sed mia vido malklariĝas, mi ne plu povas legi; dank' al Dio, -finiĝas la strato, kaj antaŭ niaj okuloj etendiĝas la centro kaj la -koro de Krakovo, la granda Placo Rynek. - -Apud ni la Preĝejo Sankta-Mario, meze de l' placo la Draphalo, granda -konstruaĵo, kiu enhavas la Nacian Muzeon, vendejon kaj magazenojn. -En angulo de l' placo la antikva preĝejeto de Sankta-Adalberto; en -alia angulo alta turo, restaĵo de iama urbodomo. Antaŭ la Draphalo -la monumento de la plej granda pola poeto, Adam Mickiewicz. - -Ĉirkaŭ la placo ankoraŭ multe da butikoj kun flagoj. - -Sed kio do vidiĝas apud pordo de Draphalo? Ligita al muro per ĉeno -pendas malnova tranĉilo, tute ruĝa pro rusto. Jes, jes, mi memoras, -mi legis pri tiu ĉi tranĉilo. Ne estas sole rusto, kiu ĝin -ruĝigis (tremu!), estas ankaŭ sango. Jen la historio: - -Estis iam du fratoj, kiuj.... Sed pardonu, estas iom malfrue, mi ne -rakontos nun la aferon. Ni rapidu al la Akceptejo. - -Ankoraŭ unu strato, denove la «Plantacioj», kaj vidu tiun ĉi -grandan tabulon sur du fostoj, kun la magia surskribo: - -INTERNACIA KONGRESO ESPERANTISTA - -AKCEPTEJO -- EKSPOZICIO -- VENDEJO - -Jen la Komerca Akademio, jen nia kongresa hejmo. - -Antaŭ la pordo jam granda amaso: kongresanoj eniras, kongresanoj -eliras, kongresanoj staras kaj kongresanoj babilas. - -Ni eniru. Jen--antaŭvestiblo, dekstre nigra tabulo, maldekstre -nigra tabulo, la unua por privataj komunikoj, la dua por ĝeneralaj. -Dekstre ni legas, ke maljuna, malbela kaj malriĉa samideano serĉas -junan, belan kaj riĉan edzinon; maldekstre ni vidas, ke la tutmonda -ŝuista asocio kunvenos morgaŭ je la kvara antaŭtagmeze. Sed -bedaŭrinde antaŭ tiuj ĉi tabuloj staras benkoj, sur kiuj sidas -konstante samideaninoj tiamaniere, ke, kiam oni devas kurbiĝi por -legi surskribojn, oni similas dancontojn, kiuj faras inviton al valso. - -Post la antaŭvestiblo, la vestiblo. Dekstre bufedo, maldekstre banko. -Kien iri? Unue ni iru maldekstren. Afiŝo montras al ni, ke en tiu -ĉi oficejo estas monŝanĝejo, enkasigo de ĉekoj kaj elpagigo de -kreditleteroj. - -Efektive, sorĉa oficisto ŝanĝas markojn en kronojn, rublojn en -frankojn, ŝilingojn en florenojn, sed li tute rifuzas ŝanĝi miajn -spesmilojn. Mi klarigas al li, ke tiu ĉi mono estas internacia, sekve -akceptita nenie; li volas nenion aŭdi. Mi devas foriri kaj trapasi -la bufedon, rigardante kun bedaŭro la bonajn manĝaĵojn, la bonajn -trinkaĵojn, kiuj estas sur granda tablo. Apud la bankaĉo, afiŝo: -Jen Babilejo! kaj sago montranta la ĝardenon. Estus pli bone meti la -afiŝon en la strato, montrantan la Komercan Akademion, ĉar la tuta -domo estas babilejo. La Akceptejo estas vera abelujo pro la bruo. -Ankoraŭ en la vestiblo leterkesto; la leteroj ĵetitaj en ĉi tiun -keston ricevas specialan kongresan stampon. - -Sed ni supreniru la ŝtuparon. La muroj estas kovritaj per afiŝoj -kaj anoncoj. Per unu oni estas sciigata, ke «Sinjorino Farges ĵus -alvenis». Cetere dum ok tagoj Sinjorino Farges estis ĵus alveninta; -kredeble ŝi pasigis la tempon inter la stacidomo kaj la Akceptejo. -Landokarto de Eŭropo montras al ni la vojon sekvitan de S-ro Parrish -dum sia paroladvojaĝo. Tiu ĉi vojaĝo bone komencita havis teruran -finon: en Danujo S-ro Parrish trovis... edzinon. La virto estas ĉiam -punita. - -Sur la unua etaĝo amaso da babilistoj; pene mi venas ĝis la pordo -de la akcepta ĉambro. Sed mi subite haltas, mirigita. Apud la pordo -staras tiuj ĉi vortoj skribitaj per grandaj literoj: _Iru for._ -Stranga Akceptejo! - -Sed feliĉe mi ne legis la tutan afiŝon, kiu estis jena: Faru vian -aferon kaj iru for. Efektive la Oficejo estas plenega de samideanoj, -kies afero kredeble estas interbabili. - -Malantaŭ longa tablo sidas afablaj komitatanoj kaj ĉarmaj -komitataninoj, kies oficoj estas montrataj per grandaj surskriboj. - -Sinjoro Kartulo prenas mian provizoran karton kaj donas al mi -definitivan. - -Sinjoro Insignulo donas al mi mian kongresan insignon, ĉarma plateto -kun verda rubando. (La verda rubando montras, ke mi estas nek Polo, -nek Krakovano; la Poloj havas ruĝa-blankan rubandon kaj la Krakovanoj -blua-blankan.) - -Mi rigardas la plateton kaj fariĝas tute ruĝa (kvankam ne Polo): -sur la plateto estas ĉarma senĉemiza knabino, sidanta sur globo -flugilhava kaj tenanta en manoj levitaj brilan stelon. Kredeble -tiu ĉi bela virino estas nia kara dudekkvinjara lingvo, kaj ŝin -rigardante, mi jam ne miras pri la granda nombro de ŝiaj amantoj, sed -tre miras pri la frenezo de tiuj, kiuj volas ŝin plibeligi. - -Sed kiuj estas tiuj ĉi rondetoj el kartono, kiuj kuŝas sur la tablo; -jen ruĝaj, jen flavaj, jen blankaj; kredeble la ruĝaj estas por la -ruĝuloj, la flavaj por edzigitaj kongresanoj kaj la blankaj por la -fraŭlinoj. Sed pardonu! Sinjoro Insignulo petas ion de mi. - ---Ĉu vi estas Konstanta Komitatano?--Ho, ne, Sinjoro.--Ĉu vi -estas Lingva Komitatano?--Tute ne, Sinjoro.--Ĉu Administra -Komitatano?--Neniel.--Ĉu Rajtigita Delegito?--Mi ne havas la -honoron... mi estas nur Esperantisto. - -Sinjoro Insignulo min rigardas kun iom da kompato, kaj mi trapasas. - -Sinsekve mi pasas antaŭ Sinjorino Dramulino, kiu vendas al mi karton -por Mazepa, antaŭ Fraŭlino Operulino, kiu liveras al mi sidlokon -por Halka, antaŭ Sinjoro Salminejulo, kiu oferas kontraŭ mono -iran-reiran bileton al centro de l' tero, antaŭ mi ne scias kiom da -personoj, kiuj vendas biletojn por aŭdi ion, vidi ion, malsupreniri -ien; fine tute senmonigita mi alvenas antaŭ lastan sinjoron.... -«Dankon, dankon, sinjoro, tiu ĉi valizo ne estas la mia....» Sed -ne estas valizo, estas grandega paperujego el papero, kiu enhavas -amasegon da paperaĵoj. Kaj pene portante ĝin per ambaŭ manoj, mi -fine eliras kaj fale sidiĝas sur benketon de l' koridoro. - -Ni malfermu tiun ĉi trezorujon kaj trarigardu la juvelojn. Unue -jen belega libreto, la Kongresa Libro, elegante presita sur luksa -papero, kaj enhavanta interesajn artikolojn pri Krakovo kun multe -da ilustraĵoj. Jen grandega folio el papero, la programo de l' -Kongreso, speco de dama tabulo kun blankaj kaj nigraj kvadratoj, sed -tre malmulte da blankaj. Ha! ni ne estas tie ĉi por amuzo. - -Jen dika kajero blanka, la Oficialaj Raportoj de ĉiuj komitatoj -kaj komisioj, kaj ĉiuj paperaĵoj de la komisio por ĝenerala -organizaĵo: Antaŭklarigoj, Raportoj, Proponoj, Projektoj, Avizoj -kaj eĉ Projekto de Aldono al Raporto. Ho mia kapo! mia kapo! Feliĉe -mi ne estas Rajtigita delegito kaj ne estas devigata legi ĉi tiujn -ĉefverkojn. Ĉar Esperanto estas precipe lingvo, la Raporto de Lingva -Komitato tute sufiĉas por mia feliĉo. La ceteron mi legos vespere en -lito, por alvoki la dormon. - -Jen dika kajero kun verda kovrilo; ni demetu la ĉapelon, estas la -leĝaro de Esperanto. Vere, feliĉa estas la esperantista popolo; -neniel ĝi povas envii la aliajn popolojn; ĝi havas leĝaron, -kiu ĉiujare plidikiĝas kaj komplikiĝas. Baldaŭ estos necese, -krei specialan sekcion de Esperantistaj juristoj por klarigi al la -simplanimaj popolanoj ĉiujn belaĵojn de niaj leĝoj. - -Sed kion mi vidas? Jen granda bildo kun mikrofotografaĵoj de -strangaj estaĵoj ĉiuformaj, unuj rondaj, aliaj longaj, mikroboj -kaj bakterioj. Kredeble ili estas la teruraj estaĵoj, kiuj -infektas la esperantan organismon. Jen la insida bakterio de centra -organizulozo, kiu vivas nur en mona kulturo; jen la avida bakterio -de plibonigomanio, kiu sin nutras per novaj sufiksoj; jen la terura -bakterio de decimala klasigo kun ĝia stranga formo ∞ (oni ĝin -trovas precipe en Parizo en kelkaj domoj kaj oficejoj); sed ankaŭ -jen la bonaj kuracaj serumoj de Fideleco, Libereco kaj Frateco. Sed -pardonu! mi eraras. Tiuj ĉi bakterioj estas ne moralaj, sed tute -fizikaj, kaj la bildo apartenas al interesa scienca verko de D-ro Odo -Bujwid, prezidanto de la Loka Komitato de la Oka, «Kvin paroladoj pri -Bakterioj», verko malavare donacita al ĉiuj kongresanoj. - -Ankoraŭ multe da prospektoj kaj cirkuleroj pri diversaj ekspozicioj, -urboj aŭ firmoj, unuj internaciaj, aliaj iom tro naciaj, ekzemple -la Ekspozicio de Breslau okaze de la centjarfesto pro la militoj en -1813-1815. Mi opinias, ke la kovrilo oficiale donata de la Kongresa -Komitato ne estis tre bona loko por tiaspeca prospekto. - -Sed ni daŭrigu nian viziton de l' Akceptejo. Jen pordo, -skriboĉambro. Mi malfermas la pordon, sed tuj refermas. Sendube -la Komerca Akademio ne ankoraŭ tute finis sian laboron, ĉar mi -ekvidis multajn gelernantojn sidantajn antaŭ pupitroj. Sed la pordo -denove malfermiĝante, mi konscias mian eraron. La gelernantoj estas -samideanoj, kiuj de mateno ĝis vespero skribas, skribadas centojn kaj -centojn da leteroj kaj poŝtkartoj kaj ili skribas des pli facile, -ke la malavara komitato disdonas senpage luksan leterpaperon kun -bela marko kongresa. Kiom da folioj estis uzataj dum la Kongreso? La -Statistika Oficejo ne povis liveri la sciigon, sed mi povas diri, ke -ĉiuj tiuj ĉi leteroj estis sekigataj per la sorba papero de L. I., -malavare dismetita sur la tabloj. - -Alia pordo fermita: Sekretariejo. Kio okazas malantaŭ tiu ĉi pordo? -Ni ne serĉu kaj trapasu. Malantaŭ tablo en la koridoro sidas -kongresa oficisto. Li disdonas al kelkaj maloftaj personoj blankajn -kaj verdajn kuponarojn. Ĉu kuponarojn? Tute ne. La personoj surhavas -ruĝajn rondetojn; ili estas Rajtigitaj delegitoj laŭleĝaj (paginte -po unu spesmilo ĉiu kapo), kaj ricevas siajn voĉdonilojn; la blankaj -valoras nur unu voĉon, kaj la verdaj kvin. Kelkaj samideanoj rigardas -de malproksime la disdonadon, ili estas delegitoj nenion paginte kaj -sekve tute senvoĉaj. - -En la fundo de l' koridoro mistera pordo kun surskribo: «Eniro -malpermesita al Sinjoroj» kaj sube: «Tualetejo por Sinjorinoj». - -Kio okazas en tiu ĉi loko, mi tute ne povas diri (mi estas Sinjoro), -sed strangan fenomenon mi konstatas. Eniras en tiun ĉi ejon ĉiuaĝaj -sinjorinoj, kelkaj eĉ grizharaj, sed eliras nur junulinoj kun brilaj -okuloj, ruĝaj lipoj, freŝaj vangoj. Kiu sorĉisto loĝas en tiu ĉi -rebeligejo? - -Ne povante trovi la solvon de l' enigmo, ni supreniru ĝis la dua -etaĝo, kie kuŝas la ekspozicio kaj la vendejo. La ekspozicio okupis -tri ĉambrojn kaj la plej granda parto de la montritaj dokumentoj -apartenis al la fama kolekto de S-ro Brzostowski el Varsovio. Tiu -ekspozicio similis al ĉiuj aliaj de l' mondo per tio, ke en angulo -de ĉiu ĉambro severa gardisto... dormis. Cetere ĉiuj valoraj -dokumentoj estis ŝlositaj en vitrita ŝranko. En la vendejo kelkaj -vendistoj; librejo de _Pola Esperantisto_, de Esperanto-Instituto -de Leipzig, kaj montrejo de S-ino Farges (la ĉiam ĵus alveninta -Sinjorino). En la koridoro juna Polino nacie vestita vendas artajn -objektojn. - -La dua etaĝo estante la lasta, ni malsupreniru. Meze de l' ŝtuparo -mi haltas subite kaj frotas miajn okulojn. Ĉu mi vere maldormas? -Tien rigardu sur la unua etaĝo, meze de tiu ĉi grupo. Estas neeble! -estas revo! sed tute ne! tie, karne kaj oste, vestita laŭ la plej -nova modo, staras la imperiestro Napoleono; ne Bonaparte kun kavaj -vangoj kaj longaj haroj, sed Napoleono kun jam grasa vizaĝo kaj -tondita kapo; Napoleono, kiu jam venkis, nun venkas kaj ankoraŭ -venkos. Sed estas nur iluzio; tiu ĉi esperantista Napoleono estas -D-ro Leon Rosenstock, la ĝenerala sekretario de la Loka Organiza -Komitato, akso de la tuta Kongreso; kiel lia genia samvizaĝulo, li -estas ĉiam sur la ĝusta loko en la ĝusta momento. Nuntempe li estas -en la Akceptejo, post kvin minutoj li estos en la stacidomo, kaj -post dek minutoj aliloke. Ĉiam afabla, ĉiam ridetanta, ĉiam preta -respondi eĉ la plej tedajn demandojn, li estis la vera modelo por -ĉiuj estontaj ĝeneralaj sekretarioj. - -La Akceptejo estas nun plena, plenega de la tuta kongresanaro, -kiu zumas, bruas, bruegas. Ĉie babilantoj, en la ĉambroj, en la -koridoro, sur la ŝtuparo, en la ĝardeno. Ne estas la Turo Babela, -sed la Turo Babila. Kaj sur ĉiuj vizaĝoj brilas la ĝojo retrovi -amikojn ne reviditajn de unu jaro, de du jaroj, eĉ kelkafoje de la -Bulonja Kongreso. Kaj oni salutas malnovajn konatojn, oni konatiĝas -kun novaj samideanoj, tre multenombraj en tiu ĉi Kongreso. - -Kaj sidanta sur benketo en angulo mi rigardas, pasantaj kaj -repasantaj, la diversajn tipojn de kongresanoj, kiujn oni renkontas en -ĉiuj niaj jaraj kunvenoj.--Jen kelkaj el ili: - -La _verda kongresano_, esperante vestita, kun verdaj steloj sur la -ĉapela rubando, verdaj steloj sur la poŝoj de l' jaketo, verdaj -steloj sur la tuta veŝto. Li havas verdajn flagetojn sur la ĉapelo, -verdajn flagetojn en ĉiuj butontruoj de la jaketo; li purigas sian -nazon (abomeno!) per malgranda esperanta flago. Ĝenerale li estas -vegetarano kaj manĝas nur verdajn legomojn. - -La _bonhumora kongresano_, ĉiam ridanta, ĉiam kontenta. Li venis -al la Kongreso por amuziĝo, kaj li amuziĝas. Li ĝojas, kiam -brilas suno, li ankaŭ ĝojas, kiam falas pluvo. Li gratulas ĉiun, -aplaŭdas post ĉiuj paroladoj, havas ĉiam saman opinion, kiel -lia kunparolanto. Li estas kontenta pri la manĝo, kontenta pri la -ĉambro, kontenta pri la puloj (ĉar ekzistas ankaŭ kongresaj puloj). - -La _malbonhumora kongresano_, ĉiam malgaja, ĉiam kritikanta. Tuj -de la alveno li kritikas kaj plendas. La donitan loĝejon li trovas -abomena, li postulas tuj alian. Kiam la ŝanĝo estas farita, li -sopiras je la unua. En la kunvenoj li plendas, tial ke lia sidloko -estas tro malproksima, ke la oratoroj tro mallaŭte parolas. Se la -parolado estas longa, li plendas, tial ke oni diras neutilajn vortojn; -se la parolado estas mallonga, li plendas, tial ke la oratoro petis -parolon por nenion diri. Ĉiam kaj ĉie la malbonhumora kongresano -malfermas la buŝon nur por diri malagrablaĵon. Kaj la lastan tagon -li malaperas murmurante, kritikante la faritan elekton pri la sidejo -de la venonta kongreso. - -La _politika kongresano_, kiu revas nur pri parlamento, partioj, -proponoj, k. t. p. Li portas ĉiam sub la brako grandan paperujon kun -dokumentoj, projektoj, broŝuroj. Li alkondukas vin en angulon por -malkovri al vi grandan sekreton. Li estas aŭtoro de vasta projekto -por organizado de Esperantistaro. Ĝis nun oni parolis nur pri -Tera Esperantistaro; sed oni scias, ke kredeble oni povos baldaŭ -interrilatiĝi kun aliaj planedoj. Tiutempe la propagando estos ne -sole nacia, ne sole internacia, sed ankaŭ interplaneda. Oni do devas -nun pensi pri la kreado de centra organizo, por la tuta suna sistemo. -Tiu ĉi centra organizo bezonas oficejon, sekretariejon. Sed ekzistas -jam tute preta oficejo, la Centra Oficejo, kiu plene konvenas por la -rolo de Sunsistema Oficejo, pro la multaj aŭtobusoj pasantaj antaŭ -la pordo. - -La _mallaborema kongresano_, kiu venis al la kongreso por ripozi -kaj... ripozadas. Li leviĝas tre malfrue, bone ĝuas la matenmanĝon, -kaj ĉirkaŭ la dekunua iras al la Akceptejo. Li babilas en la -koridoroj, skribas kelkajn poŝtkartojn kaj je la unua iras por -tagmanĝi kun samideanoj. Li longe babilas, trinkas nigran kafon -kaj je la tria akompanas amikojn ĝis la pordo de l' kongresejo. -Kelkafoje li eniras la vestiblon por fini babiladon. Li unufoje eĉ -malsupreniris la ŝtuparon kaj rigardis scivole tra la pordo en la -kongresan salonon. Sed la severaj mienoj de la estradaj sinjoroj lin -timigis kaj li tuj malaperis. Dum la kunvenoj li promenas tra la urbo, -aŭ, sidanta en publika ĝardeno, legas nacian gazeton. Li konas -ĉiujn kafejojn aŭ sukeraĵejojn de la kongresa urbo, japanajn kaj ne -japanajn, sed havas nenian ideon pri oficialaj institucioj. - -La _ĝenerala specialisto_, ano de ĉiuj societoj, ligoj aŭ -asocioj. Li ĉiam kuras kun programo en mano, ŝvitante kaj viŝante -la frunton. Li ĉagreniĝas, tial ke okazas samtempe kunvenoj de -katolikoj kaj liberpensuloj, bankistoj kaj socialistoj, farmaciistoj -kaj juristoj. Li estas en stranga embaraso; ĉu li estas pli -socialisto ol bankisto aŭ pli bankisto ol socialisto. Ne trovante -solvon de l' problemo, li eniras la kunvenon de maristoj (li neniam -vidis maron), kie oni lin enskribas en la Societon de la Amikoj de la -Maro. - -La _kolektista kongresano_, kiu kolektas ĉiujn librojn, ĉiujn -paperojn, ĉiujn afiŝojn rilatantajn Esperanton. Li abonis ĉiujn -Esperantajn gazetojn aperintajn kaj malaperintajn. Li havas la solan -konatan ekzempleron de la _Groenlanda Esperantisto_ presita ĉe la -Norda Poluso mem sur foka haŭto. Li posedas ankaŭ la bonan eldonon -de la verkaro de Devjatnin, tre maloftan, tiun, kiu enhavas multe -da preseraroj en la Antaŭparolo. En ĉi tiu momento li estas tute -ĉagrena; li vidis en la mano de samideano prospekton pri iu Esperanta -botpoluro, kiu mankas en lia kolekto kaj li nenie povas ĝin trovi. -Li petas la maloftaĵon de ĉiu oficisto, de ĉiu vendisto, kaj fine, -ho feliĉo! sur la strato li ĵus ekvidas unu iom makulitan de koto. -Zorge li ĝin prenas, stampas per sia marko kaj enskribas en la -katalogon kun numero 364523. - -La _kongresano, kiu elpensis novan vorton_, terura viro, kiu vin -prenas per butono de jaketo, vin puŝas en angulon de koridoro, kaj -ne volas vin liberigi. Vane vi konstante jesas, vane vi oscedas, -vane vi rigardas la poŝhorloĝon. Li daŭrigas malvarme la pruvadon. -Esperanto estas perfekta, per ĝi oni povas esprimi ĉiujn nuancojn de -l' penso krom unu; Esperanto havas ĉiujn kvalitojn, ĝi estas logika -escepte pri unu punkto. Kelkafoje la kongresano, kiu elpensis novan -vorton, kaptas alian elpensinton. En tia okazo ambaŭ parolas samtempe -ne aŭskultante unu la alian. - -Fine, _the last but not the least_, kiel diras niaj britaj samideanoj. - -La _kongresano, kiu scias nenion pri Esperanto_, krom la nomo -Esperanto. - -Vi ridas, vi diras, ke mi estas ŝerculo, mensogulo. Mi ĵuras, ke ĉi -tiu speco ekzistas. Mi vidis la solan ekzempleron ĝis nun konatan per -miaj propraj okuloj. Li havas du krurojn, du brakojn, du okulojn kaj -unu buŝon, el kiu neniam eliris iu ajn esperanta vorto. - -La dirita kongresano kutimas dum sia libertempo ĉeesti ian ajn -kongreson por amuziĝo. Li legis en la gazetoj pri la Krakova Kongreso -kaj tuj aliĝis. Li alvenis Krakovon kaj estis tute mirigata. En ĉiuj -aliaj kongresoj oni parolis diversajn lingvojn kaj li povis kompreni -la paroladojn faritajn en sia propra gepatra lingvo. Nun en ĉi tiu -esperanta kongreso li povas nenion kompreni, ĉar ĉiuj parolas la -saman lingvon, tute nekonatan de li. Kia ridinda kongreso! Li pensis, -ke oni faros paroladojn por klarigi, kio estas Esperanto. Sed tute ne, -oni nenion klarigas, oni nur uzas la lingvon. Kia stranga kongreso!... -Kelkaj samideanoj donas al li ŝlosilon. Li legas la frazon pri -artikolo, kritikas la unuecon de ĉi tiu, kritikas kelkajn radikojn -de la vortaro, deklaras, ke al Esperanto ĉiam mankos literaturo, -kaj malaperas, ĵurante, ke neniam li ĉeestos denove esperantan -kongreson. - - -Sabaton, la 10. de Aŭgusto.--Antaŭkongresa prezentado en -«Teatro de Novaĵoj». La salono estis preskaŭ plena de Esperantistoj -altiritaj precipe de la «Esperanta parto» de ĉi tiu prezentado. - -Oni komencis per Viena opereto polen tradukita. Ĉar mi tute ne konas -la polan lingvon, mi ne povas rakonti precize la temon. Sed la muziko -estis ĉarma kaj la dancoj allogaj. Post la malleviĝo de l' kurteno -Krakova samideano petis pardonon de la aŭskultantaro, ĉar oni ludis -polan teatraĵon nekompreneblan kaj eble enuigan por la nepoloj. - -Vivaj protestoj aŭdiĝis. Ne, kara samideano, ni ne enuis, tial ke ni -povis ĝui la ĉarmon de via lingvo kantata kaj la poeziecon de viaj -dancoj. - -Nun la esperanta parto. Kurteno leviĝas; staras sur la scenejo duobla -vico de ĉarmaj junulinoj kaj de afablaj junuloj, kiuj ĥore kantas -nian himnon. - -Tuj de la komenco la ĉeestantaro leviĝas kaj akompanas solene, -religie la kantadon. Eĉ la neesperantistoj ĉeestantaj aŭskultas -kun miro kaj respekto, impresataj de la fido kaj seriozeco, kiuj -montriĝas sur ĉiuj esperantaj vizaĝoj. - -Poste S-ro Felikso Lidor, tenoro, kantas konatan polan kanzonon: «Ho, -vi vera anĝelo» kaj ŝercplenan alian «Aeroplano». - -S-ino Heleno Palĉevska, kantistino, per agrabla voĉo donas al ni tri -ĉarmajn kantaĵojn: «Porcelana statueto», «Hej antaŭen!» kaj -«Ĉarmoj de la Nokto». - -Jen Josefo Karbowski, humoristo, kiu ridigas la tutan ĉeestantaron -per spritaj ŝercaĵoj: «Kial la Oka Kongreso okazas en Krakovo?» -kaj «Paŭlo kaj Gaŭlo». - -Fine, bele vestita Ĥino, kies voĉo multe similis tiun de nia -samideano Kriss, faris spritan paroladon: «Kiel okazas kunsido -de _Rajtigita Delegitaro_», en kiu li aludis la necesecon de -Centra Kuirejo[4] por liveri bonan supon al la Esperantistaro. La -ĉeestantaro, figuranta Rajtigitan Delegitaron, estis dividita en -tri partoj, kiuj laŭ gesto de la oratoro diris: la dekstra «jes, -jes», la maldekstra «ne, ne!», kaj la centra «eble, eble!» Vera -figuraĵo de vera parlamento. - -Multaj aplaŭdoj rekompencis la oratoron, kiu estis samtempe la -organizinto de ĉi tiu esperanta «varietea» parto kaj la tradukinto -de la plej multo el la kantaĵoj kaj deklamaĵoj. - -Nun la esperanta parto finiĝis; dum la interakto ni eliru momenton -por spiri freŝan aeron. Sed kion krias ĉi tiu bubo en la strato; -ŝajnas al mi, ke li parolas esperantajn vortojn. Jes, li havas en -mano paketon da gazetoj kaj oni aŭdas: «Kongresa Bulteno! dek -helerojn!» En daŭro de fulmo la bubo disvendas ĉiujn ekzemplerojn -kaj ĉie oni vidas samideanojn, kiuj avide legas la unuan numeron de -nia oficiala organo. - -La kongresa organo fariĝas nun neceseco de nia kongresa organizado -kaj mi opinias, ke ĝia utileco pli kaj pli grandiĝos. Kiam niaj -kongresoj okazos en grandaj urboj, ekzemple en Parizo, la nigraj -tabuloj de l' Akceptejo, kun siaj paperoj gluitaj laŭhazarde, -siaj perkretaj surskriboj tute ne sufiĉos kiel informilo por la -kongresanoj. Mi diris informilo, ĉar mi pensas, ke tia devus esti la -rolo de la kongresa organo. Ĝi devas paroli ne pri aferoj estintaj -(raporto pri kunvenoj aŭ festoj), sed pri aferoj estontaj. Ĉiun -tagon ĝi devas enhavi ĉiujn programojn kaj komunikaĵojn pri la -morgaŭa tago[5]. - -Mi opinias ankaŭ, ke la redaktado de la kongresa organo estas afero -de la kongresa estraro mem. Ĝi ne devas transdoni la taskon al -gazeto. - -La Kongresa Bulteno en Krakovo aperis kiel aldono al pola gazeto; -mi bone scias, ke tio estis farita en speciala celo. Dank' al tiu -aldoneco, la Bulteno publikigis ĉiutage la lastajn telegramojn de -la mondo. Ĉu ĉi tiu novigo estis tre ŝatata de la kongresanoj, mi -ne scias, sed mi ne kredas, ke tio estas vera neceseco pro la deviga -mallongeco de la telegramoj. - -Alia grava kondiĉo por la gazeto estas, ke ĝi devas esti facile -aĉetebla. Ĉi tiu kondiĉo estis mirinde plenumita en Krakovo, ĉar -oni vendis ĝin ĉie, en la Akceptejo, en la urbaj vendejoj, sur la -stratoj, en la tramvojoj. - -Cetere, la bona redaktado de la kongresa organo ne dependas nur de la -redaktistaro, sed ankaŭ de ĉiuj estraroj ĝeneralaj kaj fakaj. Se -ĉi tiuj ne liveras ĝustajn kaj akuratajn informojn, estas neeble -doni al la publiko bonan laboron. - -Ŝajnas, ke la redaktanta komitato ne estis ĉiam sufiĉe helpata, -ĉar en unu numero oni plendas pri la baroj renkontitaj de la -redakcio de l' Bulteno: «Komence mankis esperantaj redaktantoj, la -kompostistoj ne konantaj la lingvon ne povis tiel rapide komposti la -gazeton kiel en naciaj lingvoj, kaj tial la plibonigado de elpresita -teksto postulis pli multe da tempo. La kvar laborantoj estis devigataj -samtempe verki, traduki, plibonigi la tekston.» - -Do, malgraŭ kelkaj kritiketoj (enpreso de politikaj artikoletoj en la -gazeto), ni devas esti dankemaj al la redaktanta komitato kaj speciale -al S-ro Kronenberg, kiu senlace laboris por plenigi la gazeton. - -Kredeble en venontaj jaroj la kongresa gazeto eliros ne kiel privata -entrepreno, aŭ entrepreno de la loka komitato, sed kiel oficiala -organo de niaj oficialaj institucioj, eble kiel aldono al la _Oficiala -Gazeto_. - - -Dimanĉon, la 11. de Aŭgusto.--Dum la mateno, privataj -kunsidoj en diversaj ĉambroj de la Komerca Akademio por elekto de -naciaj delegitoj. Kiel Franco, mi ĉeestis nur la kunsidon de la -Francoj, prezidatan de S-ro Rollet de l'Isle, prezidanto de la Societo -Franca por la Propagando de Esperanto. En ĉi tiu kunveno oni elektis -kiel vic-prezidanton de la Kongreso, S-ron Rollet de l'Isle, kaj kiel -delegiton parolontan en nomo de francaj esperantistoj, S-ron Sergeant, -nian konatan Bulonjan samideanon, elokventan advokaton. Responde al -demando de S-ro Sergeant pri la nepagintaj delegitoj (nun senvoĉaj), -S-ro Bourlet klarigas kiamaniere, ili eble retrovos la voĉon. Sed -ŝŝt... mi povas nenion diri, tio estas sekreto, vi vidos morgaŭ. - -Alia grava kunveno estis tiu de la Germana Esperanto-Asocio. La G. E. -A. venis Krakovon kun milita organizaĵo; en la Komerca Akademio ĝi -havis specialan kunvenejon, specialan oficejon, ĉiuspecajn specialajn -ejojn. Ĝi estas modelo de disciplino kaj de ordo. Eble aliaj landoj, -en kiuj la Esperanta movado iras laŭhazarde, povus preni kiel -ekzemplon ĉi tiun potencan Societon. Volo kaj disciplino ŝajnas esti -ĝia devizo. En sia kunveno, la Germanoj elektis kiel vic-prezidanton -de la Kongreso S-ron Behrendt kaj kiel naciajn delegitojn D-ron Mybs -kaj D-ron Kandt. - -Okazis ankaŭ multaj aliaj naciaj kunvenoj; la plej interesa estis -tiu de la Turko, mi uzas la ununombron ĉar estis nur unu Turko, S-ro -Romano, kiu tute rifuzis sin nomi mem delegito. - -La programo anoncis ankaŭ Ekzamenojn de l' Instituto (S-ro -Privat); sed en la difinita ĉambro, je la difinita horo, estis nur -ekzamenotoj; aperis neniu ekzamenonto. Post unuhora atendo kaj ne -volante sin ekzameni reciproke, la malfeliĉaj kandidatoj iris por -tagmanĝi. - -Ni imitu ilin; eble ni estos embarasitaj, sed ne por trovi manĝejon, -nur por elekti. Ĉie ni trovas bonan kuiradon, ĉie ni trovas -manĝokarton en Esperanto, preskaŭ ĉie ni trovas kelnerojn kun kono -sufiĉa de Esperanto. Certe ili ne povos paroli kun vi pri la belaĵoj -de Mazepa aŭ la arĥitektura stilo de la Draphalo, sed ili komprenas -bone, kion vi petas, kiam vi montras per la fingro sur la karto, kaj -ili tuj vidas, ke vi deziras trinki, kiam vi tuŝas vian malplenan -glason. - -Eĉ por la vegetaristoj estas vegetarana restoracio, direktata severe -laŭ la vegetaranaj principoj. Efektive, kiam mi diris al la mastrino, -ke mi estas bestarano, ŝi tuj proponis al mi viandon. - -Oni parolis ankaŭ al mi pri mineralana restoracio (eble en Wielicka), -sed mi ĝin ne vidis. - -Ĉar ni finis nian tagmanĝon, mi volas daŭrigi la rakonton pri -la sanga tranĉilo, vi memoras: la tranĉilo, kiu pendas apud la -pordo de la Draphalo. Ĉu vi memoras? Jes. Bone. «...Estis iam du -fratoj, masonistoj, al kiuj oni komisiis la gravan taskon konstrui -la preĝejon "Sankta-Maria". Unu konstruis....» Sed diablo! nur -kvaronhoro antaŭ la tria. Ni rapidu al la Malnova Teatro por la -Inaŭguracia Kunsido. - -Fine jen nia kongresejo, la Malnova Teatro. Ni eniru. Eble ni -eraris, ĉar tie staras pordisto belege vestita, tute simila al -preĝeja halebardisto. Sed tute ne; ĉi tiu bela sinjoro kun blua -vesto arĝente brodita, kun dupinta ĉapelo, estos dum ok tagoj nia -pordisto, la pordisto de l' kongresejo. - -Granda vestiblo, bela ŝtuparo. Ambaŭflanke de la ŝtuparo staras -lakeo vestita kiel la pordisto, sed nudkapa. Mi volas supreniri; oni -min haltigas. Mi montras mian karton; ne, ne, ne estas por karto. -Ha! mi komprenas, mi ne povas eniri kun mia pluvombrelo. Mi iras al -oficejo en la vestiblo; tie oni prenas mian ŝirmilon, oni postulas de -mi dudek helerojn kaj interŝanĝe de mia bela pluvombrelo kaj de mia -bela monero oni donas al mi... malpuran kartoneton; kion mi povos fari -kun ĉi tiu kartoneto, se pluvos? - -Suprenirinte la belan ŝtuparegon, oni alvenas en altan kaj vastan -antaŭsalonon bele ornamitan. Inter du kolonoj el marmoro pendas -belega standardo el verda veluro, surhavanta la orebroditajn nomojn de -niaj jaraj bataloj: - -_Boulogne, Genève, Cambridge, Dresden, Barcelona, Washington, -Antwerpen, Kraków_. - -Nur tri lokoj estas malplenaj. Kredeble la brodisto opiniis, ke post -tri jaroj la venko estos plena kaj ni ne plu bezonos kongresojn. - -Pordo malfermiĝas; en apuda salono mi ekvidas grandan tablon -kaj gesinjorojn gaje trinkantajn kaj babilantajn; kredeble estas -restoracio en la Malnova Teatro. Sed samideano sciigas min, ke -nuntempe okazas matenmanĝo oferita de la Krakova urbestraro por -honorigo de nia Majstro kaj de nia eminentularo. Ĉirkaŭ cent -personoj ĉeestis ĉi tiun festenon; kiom da eminentuloj ni havas! Mi -nur povas diri al vi, ke oni flaris tre bonan odoron tra la malfermita -pordo. - -Jen nia kunvenejo, bela salonego tre diskrete ornamita. Sur la estrado -neniu preparo estas ankoraŭ farita; tabloj kaj seĝoj staras disaj; -mi serĉas la kutiman tablon difinitan por la gazetistoj, ĝenerale -lokitan apude kaj malsupre de la estrado; sed estas nenia tablo. Bone, -ni sidiĝu ie ajn. - -Iom post iom la salono pleniĝas; jam la tria pasis kaj nenio aperas. -La ĉeestantoj tre pacience atendas, ili bone scias, ke se ilia -eminentularo kuniĝis ĉirkaŭ tablo kovrita de bonaj manĝaĵoj kaj -de bonaj trinkaĵoj, estas nur por la bono kaj la sano de Esperanto. - -Sed jen S-ro Ĝenerala Sekretario, kiu tre ekscitita aranĝas mem -tablojn kaj seĝojn laŭ protokola ordo. Reprezentanto de registara -gazeto, petinte de li tablon por la gazetistaro, estas repuŝita kiel -simpla kontraŭorganiza gazetisto. - -«La gazetistoj skribu sur siaj genuoj», deklaras Lia Sekretaria -Moŝto. Eble ĉi tiuj ĝenantaj sinjoroj konkurencas kun _Oficiala -Gazeto_. Fine oni donas al ili malgrandan tablon en angulo de l' -estrado. Ni esperu, ke en venontaj kongresoj oni zorgos iom pli pri -ĉi tiuj servantoj de l' publiko. - -Subite ĉiuj leviĝas; aplaŭdoj, krioj, entute varma ovacio. D-ro -Zamenhof aperis sur la estrado. Ŝajnis al mi, ke ĉi tiun jaron la -kutima ovacio farita por la unua apero de la Majstro en la Kongreso -estis pli serioza, pli decoplena, ni diru la vorton: malpli histeria, -ol en aliaj kongresoj. Oni honoris lin ne kiel iun Azian regnestron, -sed kiel viron, certe genian viron, sed viron. Kaj ĉi tiu maniero -estas vere pli inda por ambaŭ partoj, la honorato kaj la honorantoj. - -La diversaj anoj de la kongresa estraro sidiĝas malantaŭ la verda -tapiŝo kaj la kunsido komenciĝas. - -S-ro _Bourlet_ malfermas la kunsidon, Li diras, ke laŭ la tradicio -la prezidanto de la pasinta kongreso devis transdoni siajn povojn -al la prezidanto de la nuna. Bedaŭrinde grandan perdon suferis -la Esperantistaro sekve de la morto de la organizinto de nia Sepa -Kongreso, D-ro Van der Biest. Li mortis post la triumfo de ĉi tiu -granda Antverpena elmontro; li mortis eble pro la tro granda fortuzo, -kiun li oferis por la sukceso de nia sepa festo. - -Kiel vicprezidanto de la Konstanta Komitato de la Kongresoj, S-ro -Bourlet devas anstataŭi la mortintan prezidanton de la Sepa kaj -plenumi la transdonon de l' povoj. - -Laŭ la Regularo la K. K. K. proponas al la elekto de la Kongreso la -jenan estraron: - - _Prezidanto_, S-ro Stefan Mikołajski. - _Vicprezidantoj_, - Britujo: S-ro Bolingbroke Mudie. - Francujo: S-ro Rollet de l'Isle. - Germanujo: S-ro Behrendt. - Polujo: S-ro Grabowski. - Rusujo: S-ro Nedoŝivin. - _Sekretarioj_: S-ro Chavet, S-ro Rosenstock. - -La elekto estas aprobita. - -S-ro _Mikołajski_ okupas la prezidan lokon. Li tre kore dankas por -la honoro, kiun oni faris al li, lin elektante kiel prezidanton de la -Jubilea Kongreso, epokfaranta en la historio de l' Esperanta movado. -Li havas fidon, ke la nuna kongreso bone sukcesos; siaflanke li faros -la eblon por konduki senpartie la diskutojn; li esperas, ke ĉiuj lin -helpos por faciligi lian malfacilan taskon, kaj estas certe, ke ordo -kaj paco regos en ĉiuj niaj kunvenoj. - -Li esprimas la deziron, ke por la venonta Jubilea Kongreso post -nova periodo da dudek kvin jaroj Esperanto estos venkinta kaj ke la -ĉeestantoj de ĉi tiu kongreso vidos inter si nian Majstron en vivo -kaj bonfarto. Li proponas, ke ni donu materialan formon al ĉi tiu -deziro, leviĝante de niaj seĝoj. - -Ĉiuj leviĝas. Aplaŭdoj. - -S-ro _Szarski_, vicurbestro de Krakovo, salutas la Kongreson en la -nomo de la urbo. Li esprimas sian plej koran dankon al la Antverpena -Kongreso, kiu elektis Krakovon kiel sidejon de la Oka. Tie ĉi, en -Polujo, dank' al speciala situacio, ni devas interrilati kun multaj -popoloj de diversaj kulturoj. Sekve, ni tre bezonas helpan lingvon, -kiu ŝparos tempon en lernado de fremdaj lingvoj, kaj permesos sin -dediĉi tute al spirita disvolviĝado de la propra pola kulturo. -Fidelaj al la tradicioj, sed fidelaj al la progreso, ni povos tiel -akordigi amon al patrujo kaj amon al ĉiuj popoloj. Li petas pardonon -pri la multaj strataj kaj konstruaj laboroj faritaj en Krakovo dum -tiu ĉi sezono, kaj esperas, ke malgraŭ ĉi tiuj malhelpaĵoj la -kongresanoj povas ĝui la ĉarmon de la multaj antikvaĵoj de la urbo. -(_Varmaj aplaŭdoj._) - -La Prezidanto de la Komerca Ĉambro de Krakovo salutas la Kongreson en -pola lingvo. Li estas aplaŭdata precipe de la nepoloj. - -La Sekretario de la Ĉambro por Komerco kaj Industrio en Krakovo -parolas pri la graveco de internacia komprenigilo por la komercistoj. -Li certigas la kongresanojn-komercistojn pri bona akcepto de iliaj -Krakovaj kolegoj. - -D-ro _Odo Bujwid_, prezidanto de la Loka Organiza Komitato, faras -longan kaj gravan paroladon. Li esprimas la ĝojon de ĉiuj polaj -esperantistoj kaj speciale de la Krakovaj, akceptante gastojn, -samideanojn, venantajn el ĉiuj partoj de l' mondo, kaj kun kiuj -ili povas interŝanĝi ideojn, dank' al la mirinda ilo kreita de la -genio de D-ro Zamenhof. Neniam kongreso tiel grava okazis en Krakovo, -neniam tiel granda kongresanaro kuniĝis en la Malnova Teatro[6]. Li -longe parolas pri la interna ideo de Esperanto; li starigas paralelon -inter vera patriotismo, kiu instigas al amo al la propra patrujo, sed -ne instigas al la malamo al la aliaj patrujoj, kaj la ŝovinismo, -kiu trudas la mortigon de aliaj homoj nur en celo de almilito kaj de -superrego, aŭ kiu volas trudi al popolo alian kulturon. - -Fine li montras la gravecon de helpa lingvo en scienca rilato. Li -aludas la multajn malfacilaĵojn okazantajn en sciencaj kongresoj pro -la diverseco de la lingvoj, kaj deziras la baldaŭan venkon de nia -lingvo en ĉiuj rondoj de scienculoj. - -Ĉi tiu bela parolado de konata scienculo elvokis grandajn aplaŭdojn. -Neutile estas insisti pri la graveco de aliĝo al Esperanto de famaj -personoj, kiel Profesoro Bujwid, disĉiplo de Pasteur kaj de Koch, -fondinto de bakteriologiaj Institutoj en Varsovio kaj Krakovo. - - * * * - -D-ro Zamenhof leviĝas por sia kutima ĉiujara parolado. - -Tondras aplaŭdoj, leviĝas brakoj, eliĝas krioj. - -Kiam la kongresanaro kvietiĝas, nia Majstro eldiras la jenan belan, -sed iom malgajan paroladon, per voĉo klara, sed, ŝajnis al mi, kun -iomete da momenta emocio: - -"La unuaj vortoj, kiujn mi volas hodiaŭ eldiri al vi, karaj -samideanoj, estas vortoj de kora gratulo, ĉar ni havas hodiaŭ -grandan feston. Ĵus finiĝis dudek kvin jaroj de la tempo, kiam--post -longa naska preparado--aperis publike la lingvo, kiu nin ĉiujn -unuigas, por kiu ni ĉiuj laboras kaj kiu enkorpigas en si tiun -homofratigan ideon, kiun la plimulto el ni havas en sia koro kaj -kiu dum dudek kvin jaroj flame instigadis nin labori, malgraŭ ĉia -malfacileco kaj ĉiuj malhelpoj. - -Kion signifas dudek kvin jaroj da laborado por Esperanto kaj por ĝia -ideo, tion povas plene kompreni nur tiuj personoj, kiuj partoprenis -en tiu laborado de la komenco ĝis nun. Bedaŭrinde tre malmultaj -estas tiuj personoj. El la laborantoj de la unua tempo tre multaj jam -delonge plu ne vivas, aliajn lacigis la malfacila, grandan paciencon -kaj persistecon postulanta vojo, kaj ili malaperis el nia anaro. El -tiuj personoj, kiuj troviĝas nun en ĉi tiu ĉambrego, la grandega -plimulto en la unuaj jaroj de Esperanto nenion sciis pri ĝi aŭ -neklare aŭdis pri ĝi nur kiel pri ia freneza, mokinda kuriozaĵo; -tre multaj el vi en la momento de la apero de Esperanto estis ankoraŭ -infanoj; multaj, kaj certe ne la malplej fervoraj el vi, en tiu tempo -eĉ tute ne ekzistis ankoraŭ en la mondo. La grandega plimulto el vi -aliĝis al nia afero nur tiam, kiam ĝi estis jam sufiĉe forta kaj -elprovita. Tre kaj tre malgranda, facile kalkulebla per la fingroj, -estas la nombro de tiuj personoj, kiuj iris kun Esperanto de la -momento de ĝia naskiĝo ĝis la nuna tempo. Kortuŝite ili povas nun -rememori, kiel terure malfacila estis ĉiu paŝo en la komenco, kiam -ĉiu aludo pri Esperanto postulis specialan kuraĝon, kiam el ĉiu -milo da semoj, kiujn ni en plej primitiva maniero, sen helpo kaj sen -rimedoj pacience ĵetadis en la teron, apenaŭ unu ricevis radikojn. - -Dudek kvin jaroj! grandegan gravecon havas tia peco da tempo en la -historio de lingvo artefarita. Lingvoj naturaj kreskas tute trankvile, -ĉar kun tia lingvo neniu kuraĝas fari iajn eksperimentojn aŭ -fleksi ĝin laŭ sia gusto; sed pri lingvo artefarita ĉiu pensas, -ke li havas rajton de voĉo, ke li povas aŭ eĉ devas direkti la -sorton de la lingvo laŭ sia kompreno. En lingvo natura ĉiu eĉ plej -granda efektiva malbonaĵo neniun incitas, eĉ neniun meditigas, -kaj estas akceptata kun plena kontenteco aŭ rezignacio; en lingvo -artefarita ĉio ŝajnas al ni kritikinda, ĉiu bagatelo, kiu ne estas -konforma al nia gusto, pikas al ni la okulojn kaj vekas deziron -de refarado. Lingvo artefarita dum longa tempo estas elmetata al -senĉesaj ventoj, al senĉesa tirado kaj puŝado. Kiom da ventoj, -kiom da senĉesa tirado nia lingvo devis suferi dum sia dudekkvinjara -vivo! Se ĝi tamen ĉion sane eltenis, se malgraŭ ĉiuj ventoj -kaj puŝoj ĝi dum dudek kvin jaroj vivis kaj kreskis regule kaj -rekte, ĉiam pli fortiĝante kaj riĉiĝante, neniam fleksiĝante aŭ -kripliĝante, neniam minacante disfali en dialektojn, sed ĉiam pli -kaj pli fortikigante sian tute difinitan, ĉie egalan spiriton, neniam -perdante hodiaŭ, kion ĝi akiris hieraŭ,--ni povas pri tio sincere -nin gratuli. - -Antaŭ dudek kvin jaroj mi timeme demandis min, ĉu post dudek kvin -jaroj iu en la mondo scios ankoraŭ, ke ekzistis iam Esperanto, -kaj--se Esperanto vivos--ĉu oni tiam povos ankoraŭ kompreni ion, -kio estis skribita en Esperanto en ĝia unua jaro, kaj ĉu angla -esperantisto povos kompreni esperantiston hispanan. Nun pri ĉi tio -la historio donis jam plenan kaj perfekte trankviligan respondon. -Ĉiu el vi scias, ke verko, skribita en bona Esperanto antaŭ dudek -kvin jaroj, en plena mezuro konservas sian bonecon ankaŭ nun, kaj la -legantoj eĉ ne povas diri, ke ĝi estas skribita en la unua jaro de -ekzistado de nia lingvo; ĉiu el vi scias, ke inter la stilo de bona -angla esperantisto kaj la stilo de bona hispana esperantisto en la -nuna tempo ekzistas absolute nenia diferenco. Nia lingvo konstante -progresas kaj riĉiĝas, kaj tamen, dank' al la _reguleco_ de sia -progresado, ĝi neniam ŝanĝiĝas, neniam perdas la kontinuecon kun -la lingvo de tempo pli frua. Kiel la lingvo de homo matura estas pli -riĉa kaj pli elasta, ol la lingvo de infano kaj tamen la lingvo de -ĝuste parolanta infano neniom diferencas de la lingvo de homo matura, -tiel verko, skribita en Esperanto antaŭ dudek kvin jaroj ne estas -tiel vortoriĉa, kiel verko, skribita en la nuna tempo, kaj tamen la -lingvo de tiu tempo perdis nenion el sia valoro ankaŭ en la nuna -tempo. Lingvo, kiu eltenis la provon dum dudek kvin jaroj, kiu en plej -bona kaj ĉiam pli floranta stato travivis jam tutan homan generacion -kaj estas jam pli maljuna, ol multaj el ĝiaj uzantoj, kiu kreis jam -grandan, potence kreskantan literaturon, kiu havas sian historion kaj -siajn tradiciojn, sian tute precizan spiriton kaj siajn tute klarajn -idealojn,--tia lingvo ne bezonas jam timi ke io pereige depuŝos ĝin -de tiu natura kaj rekta vojo, laŭ kiu ĝi evoluas. - -La vivo kaj la tempo garantiis al nia lingvo naturan forton, kiun -neniu el ni povas senpune malrespekti. La hodiaŭa jubileo estas festo -de tiu vivo kaj tempo. - - * * * - -Por ke ni, vivantoj, povu festi la hodiaŭan jubileon, fervore kaj -sindone laboris multaj personoj, kiuj nun jam ne vivas. Nia morala -devo estus rememori ilin en la nuna solena momento. Sed ho ve! ilia -nombro estas tro granda, por ke ni povu ilin ĉiujn citi, kaj krom tio -la pli granda parto el ili laboris tiel modeste, ke ni eĉ ne scias -iliajn nomojn. Tial, por ne fari maljustan apartigon inter eminentuloj -kaj ne-eminentuloj, mi citos neniun apartan nomon. Mi devas fari -escepton nur por nia kamarado Van der Biest, kies nomo estas ankoraŭ -tro freŝa en la memoro de ni ĉiuj, kiu en la pasinta jaro aranĝis -kaj prezidis nian grandan ĉiujaran feston kaj kies morto estas -sendube ligita kun tiuj grandaj laboroj kaj malagrablaĵoj, kiujn li -prenis sur sin por ni ĉiuj. En via nomo mi esprimas funebran saluton -al la ombroj de _ĉiuj_ niaj karaj kamaradoj, kiujn dum la pasintaj -dudek kvin jaroj forŝiris de ni la morto. Iliaj ombroj staru nun -antaŭ niaj okuloj, kvazaŭ partoprenante en tiu granda festo, kiun -ili preparis, sed ne ĝisvivis. Mi proponas al vi, ke ni honoru ilian -memoron per leviĝo de niaj seĝoj. - - * * * - -Nun, kiam la matureco de nia afero estas jam tute eksterduba, mi -turnas min al vi, karaj samideanoj, kun peto, kiun mi jam antaŭ longe -volis direkti al vi, sed kiun mi ĝis nun prokrastis, ĉar mi timis -fari tion tro frue. Mi petas, ke vi liberigu min de tiu rolo, kiun -mi, pro kaŭzoj naturaj, okupis en nia afero dum dudek kvin jaroj. Mi -petas vin, ke de la nuna momento vi ĉesu vidi en mi «majstron», ke -vi ĉesu honori min per tiu titolo. - -Vi scias, ke tuj en la komenco de nia movado mi deklaris, ke mi -ne volas esti mastro de Esperanto, sed ke la tutan mastrecon pri -Esperanto mi en tuta pleneco transdonis al la esperantistoj mem. Vi -scias ankaŭ, ke de tiu tempo mi ĉiam lojale agadis aŭ almenaŭ -penis agadi konforme al tiu deklaro. Mi donadis al vi konsilojn, kiel -mi povis, sed neniam vi aŭdis de mi la vortojn: «tion mi postulas» -aŭ «tion mi deziras». Neniam mi provis altrudi al vi mian volon. -Tamen, konsciante, ke ĝis sia plena fortikiĝo nia afero bezonas ian -enkorpigitan standardon, mi--laŭ via deziro--dum dudek kvin jaroj -plenumadis tiun rolon, kiel mi povis, kaj mi permesadis, kvankam tre -nevolonte, ke vi vidu en mi ĉefon kaj majstron. Kun ĝojo kaj fiereco -mi konstatas, ke vi ĉiam montris al mi sinceran konfidon kaj amon, -kaj pro tio mi eldiras al vi mian plej koran dankon. Sed nun permesu -al mi, ke mi fine formetu de mi mian rolon. La nuna kongreso estas la -lasta, en kiu vi vidas min _antaŭ_ vi; poste, se mi povos veni al vi, -vi ĉiam vidos min nur _inter_ vi. - -Jen estas la kaŭzo, kiu devigis min fari la nunan decidon: - -La ekzistado de ia natura konstanta ĉefo, eĉ se tiu ĉefo havas nur -la karakteron de unuiganta standardo, prezentas gravan maloportunaĵon -por nia afero, ĉar ĝi donas al la afero kvazaŭ personan karakteron. -Se al iu ne plaĉas mia persono, aŭ miaj politike-religiaj principoj, -li fariĝas malamiko de Esperanto. Ĉio, kion mi persone diras aŭ -faras, oni ligas kun Esperanto. La tro honora titolo de majstro, kiun -vi donas al mi, kvankam ĝi en efektiveco koncernas nur la aferon de -la lingvo, fortenas de Esperanto multajn personojn, al kiuj mi pro ia -kaŭzo ne estas simpatia kaj kiuj timas, ke, fariĝante esperantistoj -ili devas rigardi min kiel sian moralan ĉefon. Ĉiu, kies opinio -pri aferoj esperantistaj estas alia ol mia, ofte sin ĝenas eldiri -libere sian opinion, por ne kontraŭbatali publike tiun, kiun la -esperantistoj nomas sia majstro. Se ies opinion la esperantistoj -ne volas akcepti, li vidas en tio nur la ĉiopovan influon de la -majstro. Nun, kiam nia afero estas jam sufiĉe forta, estas necese, -ke ĝi fine fariĝu absolute libera, ne sole libera de ĉiuj personaj -_dekretoj_, kia ĝi fariĝis jam antaŭ dudek kvin jaroj, sed ankaŭ -de ĉia efektiva aŭ ŝajna persona _influo_. Estas necese, ke la -mondo sciiĝu tute klare, ke Esperanto povas havi aŭ ne havi siajn -libere elektitajn gvidantojn, sed ke ĝi posedas nenian konstantan -_majstron_. Nomu min per mia nomo, nomu min fondinto de la lingvo, -aŭ kiel vi volas, sed mi petas vin, ne nomu min plu «majstro», ĉar -per tiu morale tro liganta nomo vi malliberigas nian aferon. - -Multaj el vi portas en sia koro la samajn idealojn, kiel mi, kvankam -ne ĉiuj en egala formo; sed la mondo devas scii, ke tiu spirita -parenceco inter mi kaj vi estas tute laŭvola, ke la esperantismo -kaj la esperantistoj ne povas esti respondaj pri miaj personaj ideoj -kaj aspiroj, kiuj por neniu el vi estas devigaj. Se mi ion diras aŭ -faras, kio ne estas konforma al la gusto aŭ konvinkoj de tiu aŭ alia -el vi, mi deziras, ke tio neniun el vi ĝenu kaj ĉiu el vi havu la -rajton diri: tio estas tute privata ideo aŭ frenezaĵo de Zamenhof, -kaj ĝi havas nenion komunan kun la Esperanta movado, en kiu li estas -nun persono tute privata. La interna ideo de Esperanto estas: sur -neŭtrala lingva fundamento forigi la murojn inter la gentoj kaj -alkutimigadi la homojn, ke ĉiu el ili vidu en sia proksimulo nur -homon kaj fraton. Ĉio, kio estas super tiu interna ideo de Esperanto, -estas nur _privataĵo_, kiu povas esti _bazita_ sur tiu ideo, sed -neniam devas esti rigardata kiel _identa_ kun ĝi. - - * * * - -Antaŭ ol mi formetas de mi ĉian oficialan rolon en nia afero, mi -ankoraŭ la lastan fojon admonas vin: laboru ĉiam en plena unueco, en -ordo kaj konkordo. Ĉiujn dubajn demandojn, kiuj koncernas la tutan -Esperantan aferon, kaj kiuj ne tuŝas la personan liberecon de ĉiu -aparta esperantisto, solvu ĉiam pace, per regula interkonsiliĝo -de viaj egalrajte elektitaj delegitoj kaj per disciplina cedo de la -malplimulto al la plimulto. Neniam permesu, ke en nia afero regu la -principo: «kiu pli laŭte krias, tiu estas prava». Per unueco ni pli -aŭ malpli frue nepre venkos, eĉ se la tuta mondo batalus kontraŭ -ni; per interna malpaco ni ruinigus nian aferon pli rapide, ol tion -povus fari ĉiuj niaj malamikoj kune. Ne forgesu, ke Esperanto estas -ne sole simpla lingvo, kiun ĉiu el ni uzas nur por siaj propraj -bezonoj, sed ke ĝi estas grava _socia problemo_, ke, por atingi nian -celon, ni devas konstante _propagandi_ nian aferon kaj zorgi pri tio, -ke la mondo havu _estimon_ kaj _konfidon_ por ĝi. Se en nia afero -aperas io, kio ŝajnas al ni malbona, ni povas trankvile ĝin forigi -per komune interkonsentita decido; sed ni neniam semu en nia tendaro -reciprokan malamon kaj malpacon, kiu nur ĝojigas kaj triumfigas -niajn malamikojn. En la unuaj jaroj de nia laborado sur nia standardo -estis skribitaj la vortoj «espero, obstino kaj pacienco»; tio tute -sufiĉis, ĉar ke ni, samideanoj, devas reciproke nin estimi kaj -helpi, tio por ĉiu estis komprenebla per si mem. En la lastaj jaroj -ni bedaŭrinde ofte forgesis tiun devon; tial nun, transirante en la -duan gravan periodon de nia historio, en la duan kvaronjarcenton, ni -skribu sur nia standardo novan vorton, kaj ĉi tiun vorton ni ĉiam -respektu kiel sanktan ordonon; tiu vorto estas: «konkordo». - - * * * - -Mi finis tion, kion mi intencis diri al vi, karaj amikoj. Mi scias -tre bone, ke multajn el vi mia nuna parolo malagrable seniluziigos. -Kun maldolĉa sento de neplenumita espero vi eble demandos: ĉu en -sia lasta kongresa parolo, en sia «kanto de cigno», li nenion -pli havas por diri al ni? ĉu en la grava tago de la jubileo de la -esperantismo, de tiu jubileo, kiun ni atingis post tiom multe da -laboroj kaj suferoj, li nenion pli havas por diri al ni? ĉu en la -unua kaj eble ankaŭ la lasta fojo, en kiu ni el ĉiuj partoj de -la mondo alproksimiĝis, kiom ni povis, al tiu loko, kie Esperanto -naskiĝis kaj kie la atmosfero, saturita de intergenta malpaco per -neevitebla natura reago naskis la esperantisman movadon,--ĉu en ĉi -tiu grava kaj solena momento li nenion pli havas por diri al ni? Ho -ne, miaj karaj amikoj, miaj karaj samideanoj kaj kunlaborantoj! Multe, -multe, tre multe mi volus hodiaŭ diri al vi, ĉar mia koro estas -plena; en la jubilea momento de la esperantismo mi volus paroli al vi -pri tio, kio naskis la esperantismon, pri ĝia esenco kaj espereblaj -sekvoj; sed hodiaŭ mi staras antaŭ vi ankoraŭ en rolo oficiala, kaj -mi ne deziras, ke mia privata kredo estu rigardata kiel deviga kredo -de ĉiuj esperantistoj. Tial pardonu min, ke mi plu ne parolas. - -Kio estas la esenco de la esperantisma ideo kaj al kia estonteco -alkondukos iam la homaron la interkompreniĝado sur neŭtrale-homa, -sengenta lingva fundamento,--tion ni ĉiuj sentas tre bone, kvankam ne -ĉiuj en tute egala formo kaj grado. Ni donu do hodiaŭ plenan regadon -al tiu silenta, sed solena kaj profunda sento kaj ni ne profanu ĝin -per teoriaj klarigoj. - - * * * - -Samideanoj! La antikva pola ĉefurbo, en kiu ni kunvenas, pretigis -por ni gastaman akcepton, faris multe, por honori nian aferon kaj -por agrabligi al ni nian restadon dum la kongreso. Mi esperas, ke, -revenante en sian hejmon, ĉiu el vi kunportos kun si plej bonan -rememoron pri tiu lando kaj urbo, kiujn la plimulto el vi ĝis nun -verŝajne tre malmulte konis. Al la regno kaj lando, kiuj montris al -ni sian amikecon, sed precipe al la estraro de la gastama Krakovo kaj -al ĉiuj institucioj kaj personoj, kiuj donis al nia kongreso sian -moralan kaj materialan subtenon, mi esprimas en via nomo plej koran -dankon. Plej koran dankon ni esprimas kompreneble antaŭ ĉio al la -senlaca loka organiza komitato, kiu ne ŝparis laboron por la plej -bona aranĝo de nia kongreso. Kaj nun mi deziras al vi ĉiuj gajan -feston kaj sukcesan laboron." - - * * * - -Aplaŭdegoj sekvas la lastan frazon de la parolado, sed en la rigardoj -direktataj al nia eks-Majstro oni vidas miksaĵon de respekto kaj de -riproĉo. Kio! la Majstro ne plu volas esti Majstro! Ĉu tio estas -ebla? Kiel diris sprite nia samideano Belmont, ĉu Dio povas fariĝi -eks-Dio? - -S-ro _Bourlet_ proponas, ke oni kantu «La Esperon». - -Ĉiuj leviĝas kaj la gravaj sonoj de nia himno eliĝas el ĉiuj -brustoj. Ŝajnas al mi, ke oni kantas iun malgajan, kvazaŭ funebran -kanton por enterigo de la majstreco de nia eks-Majstro. - -La _Ĝenerala Sekretario_ legas diversajn telegramojn de saluto -al la Kongreso senditajn de forestantaj samideanoj. La legado de -ĉiu telegramo estas sekvata de aplaŭdoj. La sendintoj estas: -Generalo Sebert, Rektoro Boirac, Grupo de Charlottenburg, Hungaraj -Esperantistoj, S-ro Schröder (el Wien), Fraŭlino Ad. Zamenhof, S-ro -Leon Zamenhof, S-ro Edmond Privat, Esperantistoj de Graz, Kapitano -Peregordo, S-ino Ranfaing Zabilon d'Her, Ukranaj Samideanoj, F-ino -Lawrence, D-ro Arnholdt, Esperantista Grupo de Shanghai, Möller -kaj Borel, Otto Simon, Japanaj Esperantistoj, Pola Societo Paca de -Varsovio. - -Li legas poste liston de la delegitoj, kiujn diversaj registaroj -oficiale sendis al nia Kongreso. Jen tiu listo: - - _Aŭstrujo_: Ministro de la Milito kaj Landa Militistaro: Kapitano - Engel. - Bohema Nacia Konsilantaro: S-ro Adalbert Kraus. - _Bulgarujo_: Ministro de l' Instruo kaj Asocio Bulgara: S-ro - Krestanof. - _Hungarujo_: Ministro de la Nacia Instruo: S-ro Kanoniko Giesswein. - _Germanujo_: Urbo Breslau: S-ro Behrendt. - _Rumanujo_: Agrikultura Ministro kaj Komerca Ĉambro el Galatz: - S-ro Henriko Fischer. - _Rusujo_: S-ro Aleksandro Nedoŝivin, ŝtata konsilanto. - _Usono_: Ŝtato Pensilvania: S-ro Hitzel. - -Ĉiuj siavice salutas la kongreson per afablaj vortoj, kaj deziras -sukceson al nia lingvo. - -_Kapitano Engel_ rimarkigas, ke la unuan fojon, kiam Esperanta -Kongreso okazas en Aŭstrujo, ĝi havas kiel sidejon urbon -ĉirkaŭitan de fortikaĵoj. Li esperas, ke Krakovo fariĝos vera -kastelo de Esperanto, kiu ĉiam trovos en ĝi protektadon kontraŭ -ĉiuj atakantoj. - -S-ro _Prezenti Levi_, nia blinda samideano, havas tuj la parolon post -la reprezentanto de Aŭstrujo, ĉar li parolas en la nomo de Ŝia -Moŝto la reĝino de Rumanujo. Ŝi komisiis al S-ro Levi la agrablan -taskon oferi al D-ro Zamenhof sian portreton kun propra subskribo. - -S-ro _Kraus_ estas varme aplaŭdata pro la mallongeco de sia parolado. - -S-ro _Krestanof_ diras, ke Esperanto estos la pli potenca ilo por -dissemi la sciencojn kaj unuigi la korojn. - -S-ro _Behrendt_ parolas pri la utileco de Esperanto en praktikaj -celoj. Kiel ekzemplon li citas la ekspozicion de Breslau dum la -venonta jaro; ĉi tiu ekspozicio aliĝis al U. E. A. kaj fariĝis -esperanta entrepreno. Li invitas la kongresanojn veni multenombraj -Breslau'on. - -S-ro _Kanoniko Giesswein_ faras trafan komparon inter la lingvoj -kaj la modernaj komunikiloj. La patraj lingvoj similas la malnovajn -transportilojn, ĉevalojn, veturilojn, kiuj ebligis nur la iradon -en tre malgranda rondo. La internaciaj lingvoj similas la nunajn -transportilojn kaj komunikilojn, fervojojn, telegrafojn, telefonojn, -kiuj ebligas la iradon en la tuta mondo kaj la komunikadon kun ĉiuj -partoj de l' terglobo. En malnova tempo la rolo de interkomprenilo -estis ludata de la lingvoj latina kaj araba. Nuntempe ĉi tiuj lingvoj -ne respondas je la stato de la civilizacio. Li salutas la kongreson en -la nomo de Hungarujo kaj invitas la kongresanojn al la postkongresaj -festoj en Budapeŝto. - -S-ro _Fischer_, Delegito de Agrikultura Ministro, de la Komerca -Ĉambro de Galatz kaj de la Prefekto de Polico de Rumanujo, petas -pardonon pro la multaj delegacioj. Li legas raporteton por ĉiu -fako kaj insistas pri la graveco de Esperanto por la policistaro de -Rumanujo, kien venas multaj alinaciaj policistoj. Li opinias, ke -Esperantistoj devas labori mano en mano kaj ne kontraŭbatali unu la -alian. Li aldonas, ke nun ni estas maljunaj (dudekkvinjaraj) kaj sekve -ni malobeos al D-ro Zamenhof, daŭrigante lin nomi «patro». - -S-ro _Nedoŝivin_ alportas la saluton de sia grandega patrujego, kie -estas parolataj tiom da diversaj lingvoj, ne sole en apartaj regionoj, -sed kelkafoje eĉ en la sama loko. - -S-ro _Hitzel_ transiris Atlantikon por alporti gratulojn kaj esperojn -de la Amerika Esperantistaro. - -S-ro _Mudie_ rimarkigas, ke morgaŭ matene okazos la malferma kunsido -de U. E. A., sed ankaŭ estas projektita ĝenerala fotografado de la -kongresanoj. Li proponas, ke oni fotografu la kongresanaron tuj post -la kunsido. - - * * * - -Kaj nun la granda bataliono de la naciaj delegitoj ŝarĝitaj de -salutoj, komplimentoj, bondeziroj.... Iu ŝerculo proponis, ke ĉiuj -parolu samtempe, por ŝpari tempon; sed en tia okazo la malferma -kunsido estus tro mallonga. Cetere dum tiu salutanta kunveno oni ne -diskutas, nek disputas, kaj tio estas bona afero. Aliparte ĉi tiu -aŭdado de ĉiulingvaj samideanoj estas bona okazo por konvinkiĝi, -ke malgraŭ neeviteblaj diferencetoj en elparolado aŭ konstruo de la -frazoj, ĉiuj oratoroj estas bone kompreneblaj, kondiĉe ke ili parolu -sufiĉe laŭte. - -S-ro _Glück_ (Aŭstrujo, germana lingvo) diras, ke la Kongreso estos -sufiĉe signifa. Ĝi certe estos modelo de paco kaj konkordo; ĝi -estos ankaŭ glorigo de la genia elpensinto de Esperanto, kiu restos -por ni ĉiam Majstro. - -S-ro _Schulhof_ (Aŭstrujo, bohema lingvo) salutas la kongreson kaj -diras, ke inter la Bohemoj Esperanto faras grandajn progresojn. - -S-ro _Jakimĉuk_ (Ukrajna) diras, ke lia lando estas tre vasta, sed -ke la nombro de la loĝantoj estas malgranda kompare al la areo. La -Esperantistoj estas sekve iom disaj; tamen ili estas tre proksimaj per -la koro kaj laboras mano en mano por la bono de Esperanto. - -D-ro _Ghez_ (Aŭstrujo, itala lingvo) parolas pri sia lando baniĝanta -en la ondoj de Adriatika maro, vera paradizeto de Esperanto. - -D-ro _Loránd_ (Hungarujo) invitas la kongresanojn, iri multnombraj al -Budapeŝto por la postkongresaj festoj. - -S-ro _Ŝpicer_ (kroata lingvo) certigas la kongreson, ke malgraŭ la -malgrandeco de sia lando la kroataj Esperantistoj tenas alte la verdan -standardon. Li finas per la krioj: Vivu la nobla nacio pola! Vivu -Krakovo! - -S-ro _Ernst_ (Belgujo) deziras al la Oka Kongreso la saman sukceson, -kiel havis la Sepa. - -S-ro _Krestanof_ (Bulgarujo) anoncas, ke la Ministro de la Popola -Instruado aprobis lian lernolibron por Bulgaroj kaj ĝin rekomendis -al ĉiuj lernejoj en la reĝolando. Tio estas la unua paŝo al ĝia -enkonduko en la lernejojn. Sed por la definitiva venko estas necesa -antaŭ ĉio konkordo inter la Esperantistoj. - -D-ro _Schneider_ parolas en la nomo de la Turista Ligo de Polujo kaj -de la Popola Universitato. - -_Kolonelo Pollen_ (Britujo) ... Post voko de la nomo, oni aŭdas -voĉon venantan el... la plafono. Ĉiuj kapoj leviĝas kaj oni -ekvidas nian gajan samideanon sur alta galerio en fundo de l' salono. -Bedaŭrinde nur la pezaj vortoj (multsilabaj) venas ĝis mia orelo, la -malpezaj (unu- aŭ dusilabaj) restas en aero kaj ne falas teren. Mi -nur aŭdis, ke la Ministro de Edukado faris ion bonan por Esperanto. - -S-ro _Harvey_ (Skotujo) certigas, ke la skotaj Esperantistoj estas -firmaj kiel iliaj montoj. Li esperas, ke post tri jaroj la kongreso -okazos en Skotujo. Paco ĉiam regos inter ni. La Skotoj cedos lokon al -neniu pri fervoro. - -S-ro _Jameson Johnston_ (Irlando) alportas la bondezirojn kaj esperojn -de sia lando. - -S-ro _Edwards_ (Kimrujo) venas de malgranda lando kaj parolas en la -nomo de malgranda nacio; ĝi estas ankaŭ aparta nacio pro la lingvo, -kio estas bona kaŭzo por fariĝi Esperantistoj. - -S-ro _Hansen_ (Danujo) esperas ankaŭ, ke oni baldaŭ festos -Esperanton en dana lando. - -S-ro _Anttila_ (Finlando) donas la certigon, ke ĉiuj finnaj -Esperantistoj estas firme fidelaj kaj veraj Esperantistoj. - -S-ro _Sergeant_ (Francujo) diras, ke ne al li persone la Francoj faris -la honoron ilin reprezenti, sed oni lin elektis, ĉar li estas urbano -de Boulogne, kie la unuan fojon flirtis la verda standardo, kiu nun -estas starigita en ĉiuj partoj de l' mondo. Li memoras kun emocio la -malgrandan tablon de malgranda butiko en malgranda strato en Boulogne, -sur kiu estis verkita la projekto de flago esperantista, kiun akceptis -la unua kongreso, ĉi tiu flago, simbolo ne nur de Esperanto, sed -ankaŭ de Esperantismo. Elektante la oratoron, la Francoj volis -montri, ke ili estas fidelaj al la Fundamento kaj opinias, ke la plej -bona maniero honori la Majstron estas respekti la Fundamenton, tiun -veran kaj solan ligilon de ĉiuj Esperantistoj. - -D-ro _Mybs_ (Germanujo) konstatas, ke de kelka tempo kelkaj nubetoj, -eĉ kelkaj nuboj aperis sur la blua ĉielo de Esperantujo. Sed ni ne -devas forgesi la gravan parolon, fundamenton de Esperantismo, «ni -amu unu la aliajn». Sub ĉi tiu signo ni venkos. Kvankam pluvas sur -Krakovo, brilas la suno de samideaneco. - -S-ro _Serabĵi_ (Hindujo) petas pardonon pri sia parolado, ĉar li -estas nur unujara Esperantisto. En Hindujo la Esperantistoj ne estas -multaj, sed ĉiuj estas tre fervoraj. - -S-ro _de San Millán_ (Hispanujo, kastila lingvo) certigas, ke ĉiuj -hispanaj koroj estas tiel varmaj, kiel la radioj de l' suno en lia -lando. - -S-ro _Sabadell_ (Hispanujo, kataluna lingvo) montras la fervoron -esperantistan en sia lando per la fakto, ke la urbestraroj de du -urboj, Terrassa kaj Sabadell donis al stratoj la nomon de D-ro -Zamenhof. - -S-ro _Allende_ (Hispanujo, baska lingvo) diras, ke ĝis nun la -parenceco de baska lingvo kun aliaj lingvoj ne estis klare montrita, -sed kun unu ĝi rilatiĝas almenaŭ per la koro de ĝiaj parolantoj, -nome Esperanto. - -D-ro _Stromboli_ (Italujo) alportas en Krakovon la saluton de italaj -samideanoj, sed esperas, ke la venontan jaron li povos ŝpari la -vojaĝon kaj akcepti la Esperantistaron en sian hejmon. - -S-ro _X._ (Japanujo): «En la nomo de la japanaj Esperantistoj mi vin -salutas». Plena teksto. (_Varmaj aplaŭdoj._) - -S-ro _Bermudez_ (Meksikujo) venis Krakovon post malpaca periodo en sia -lando. Li estos kontenta retrovi tie ĉi pacon kaj ordon. - -S-ro _Bonnevie_ (Norvegujo) bedaŭrinde preparis sian paroladon en sia -malvarma lando dum la vintro kaj la vortoj frostis en la gorĝo. - -S-ro _Grabowski_ (Polujo) ĝojas kun ĉiuj samideanoj, ke la Kongreso -okazas nun en pola tero, kie estis ĵetitaj la unuaj semoj de -Esperanto. Li ĝojas ankaŭ pro tio, ke ni havas ĉi tie mil semantojn -de Esperanto, ĉar de ĉi tiu tago Esperanto efektive ekfloros en -Polujo. Kaj nun li volas esprimi al nia komuna Majstro sian ĝojon pri -la jubileo de nia lingvo: - - Feliĉa la semanto estas, - Kiu printempe semis grenon, - Kaj en aŭtuno ĝoje festas - De bonrikolto la solenon. - - Feliĉa, kiu en la koro - Pri granda verko flame revis, - Kaj el la ĉarma flamo-revo - Maturan frukton elricevis. - - Arbeto, kiun Majstro kara, - Vi plantis ĉe Vistul'-rivero, - Elkreskis ĝis lazuro klara, - Etendas branĉojn ĉirkaŭ tero. - - Sub ĝi kolektis terofilojn - La jubile' de nova sento, - Per kiu frate ligas milojn - Neŭtrala lingva fundamento. - - Krakovaj muroj ĝojresonas, - Dum lernantaro multnacia - Dankeme sian Majstron kronas - Per la verdaĵo laŭrfolia. - - En niaj koroj, granda homo, - Stariĝas viaj monumentoj; - La gloron de l' benata nomo - Ripetos ĉiuj la jarcentoj. - -D-ro _Fiŝer_ (Rusujo) parolas en la nomo de la regnanoj kaj en la -nomo de Kaŭkaza Societo. Unueco, fideleco kaj paco estu nia devizo. - -S-ro _Andonoviĉ_ (Serbujo) diras, ke en lia lando oni devas lerni -multe da lingvoj; la malgrandaj lingvoj ne povas batali kun la -grandaj. Sekve Esperanto havas multe da graveco por la Serboj. - -S-ro _Neniulo_ (Svedujo) nenion diras kaj ne estas aplaŭdata. - -S-ro _Schmid_ (Svisujo) proponas, ke oni nomu D-ron Zamenhof «patro -de homara konkordo». - -Laŭ propono de diversaj samideanoj oni decidas sendi telegramojn -al Lia Moŝto la Imperiestro de Aŭstrujo, al Reĝino Elisabeto de -Rumanujo, al Generalo Sebert kaj al Rektoro Boirac. - -Ĉar ankoraŭ pluvas kaj estas malfrue, oni decidas, ke la fotografado -okazos morgaŭ matene je la oka. Kunvena loko: la statuo de Adamo -Mickiewicz. - -La prezidanto fermas la kunvenon je la sesa. - -En la vestiblo, kontraŭ la malpura kartono, oni redonas al mi la -pluvombrelon, sed oni tute ne redonas la monereton. - - * * * - -Je la naŭa komuna festmanĝo en la salono de «Pafista Societo». - -Amiko diris al mi: «Ne venu tro malfrue, por havi bonan lokon ĉe -tablo». Kvaronon antaŭ la naŭa mi transiris la stratan pordon. -En la vestiblo oni prenas mian pluvombrelon (kosto: 20 heleroj). -Mi eniras la salonon kaj vidas... neniun tablon. Nur laŭlonge de -unu el la muroj, longa, mallarĝa tablo estas kovrita de malvarmaj -manĝaĵoj. Kredeble oni ne ankoraŭ dismetis la tabletojn. Ni venis -tro frue; ni atendu. Iom post iom la salono pleniĝas, samideanoj -en ĵaketo, samideanoj en frako, samideaninoj en simplaj roboj, -samideaninoj en festroboj. La babilado komenciĝas kaj la bruo de la -konversacioj fariĝas pli kaj pli laŭta, sed neniu tablo aperas. -Subite mi ekvidas sur tablo en antaŭsalono glasetojn da brando kaj -ŝinkobulkojn. Bona afero! Estas la antaŭmanĝo, difinita por akrigi -la apetiton; sed mi devas konfesi, ke je ĉi tiu malfrua horo mia -apetito estis jam tre akra. Ni antaŭmanĝu! Mi revenas en la salonon, -sed ankoraŭ neniu tablo! - -Nur la morgaŭan tagon mi legis en la Kongresa Bulteno, ke mi -ĉeestis «Raŭton». Ĉu vi konas Raŭton? Estas tre amuza ludo. -Por «raŭti», estas necesa granda, kvarangula salono; en ĉi tiu -salono vi metas apud unu el la muroj grandan tablon kun diversaj -manĝaĵoj. Sur la libera loko staras la ludantoj, kies parto devas -esti frake vestita; post signalo (trumpeto aŭ orkestro aŭ krio: -antaŭen Esperantistoj!) la ludantaro marŝas al la tablo kaj amase -ĝin ĉirkaŭas. Laŭ la regularo oni devas alproksimiĝi al la tablo, -preni teleron, meti sur ĝin pecon da viando kaj salaton. Poste -oni devas trairi la amason, kiu vin premas kaj vin puŝas, kaj iri -al malproksima parto de l' salono, nenion disŝutante, precipe sur -la frakulojn dislokitajn en la amaso. Kaj ne estas ĉio: oni devas -ankoraŭ iri al alia malproksima parto de l' salono, por preni glason -da biero aŭ da siropo, kaj reveni en sian antaŭan lokon nenion -disverŝante. - -La ludo estas tre amuza, precipe kiam malvarma guto da biero falas sur -la nudan kolon de sinjorino aŭ kiam guto da ruĝa siropo venas makuli -la blankan ĉemizan antaŭaĵon de sinjoro. En tia okazo la malbonaj -ludantoj koleriĝas, sed la bonaj dolĉe ridetas. Precipe la frakuloj -havas tre malbonan karakteron, ili faras teruran mienon, kiam oleita -salato flugas al ilia frako. - -Efektive, post signalo donita de la orkestro, la ludo komenciĝis, -kiel dirite. Mi estis tre malbona ludanto, mi ne volis movi mian -teleron kaj manĝis sur la tablo, mi ne volis movi mian glason kaj -trinkis apud la fonto de biero. Laŭ tio, kion mi aŭdis, la gajninto -estis S-ro Bourlet, lerta por ĵongli kun ciferoj kaj ekvilibri -buĝetojn; la malgajninto estis iu samideano vestopurigisto, kun kvin -frakoj makulitaj, ok ĵaketoj malpurigitaj kaj mi ne scias, kiom da -sinjorinoj bierumitaj. - -Samtempe oni konstatas, ke la Esperantistaro ne malŝatas la -bonan manĝaĵon. En angulo, S-ro Grabowski englutas ĉiuspecajn -bonaĵojn. Kaj oni miras, kiam oni pensas, ke ĉi tiuj bonaĵoj -aliformiĝos en belajn versojn. Nenio perdiĝas en la naturo. En -mezo de la salono, D-ro Zamenhof ĉiam afabla, ĉiam nelacigebla, -surskribas subskribojn. Li surskribas sur kajerojn, sur albumojn, sur -ventumilojn, sur rubandojn, sur la plej strangajn objektojn. Se li -pagigus siajn surskribojn, kia fonto da enspezoj por niaj malriĉaj -oficialaj institucioj! Sed nun la stomakoj estas plenaj kaj la bareloj -malplenaj. Oni revigliĝis, la kruroj fariĝas agitemaj kaj baldaŭ -paroj komencas turniĝi. Balo organiziĝas kaj daŭris ĝis malfrua -horo. Kredeble jen la kaŭzo de la netableco. - - -Lundon, la 12. de Aŭgusto.--Je la oka kaj kelkaj kvaronoj -okazis la ĝenerala fotografado de la kongresanoj, unue apud la statuo -de Mickiewicz, poste antaŭ la kastelo Wawel. - -Dum la mateno okazis diversaj kunvenoj de istuloj en Komerca Akademio, -kaj vagante tra la koridoroj oni vidas la kutiman spektaklon. Sur -la pordoj de la ĉambroj, vi legas mirindajn titolojn: «Tutmonda -Societo de Rabistoj», «Universala Asocio de Unukruruloj», k. t. p. -Se kurioze vi malfermas la pordon, vi ekvidas sur la estrado kelkajn -gravmienajn sinjorojn kaj en la ĉambro unu aŭ du samideanojn. -La estradaj sinjoroj estas la estraro de la Societo (Prezidanto, -Vic-prezidantoj, Ĝenerala sekretario, Sekretarioj neĝeneralaj, k. t. -p.); la izolita samideano reprezentas la tutmondan anaron. - -Kelkafoje vi ekvidas sur sojlo de pordo du sinjorojn, kiuj vin -rigardas kun peteganta mieno. Ili estas la prezidanto kaj la -sekretario de «Universala Asocio», kiuj atendas la neekzistantajn -membrojn. Se, pro kompato, vi eniras, oni rapide fermas la pordon por -ke vi ne povu eliri kaj la kunsido tuj komenciĝas. - -La plej grava okazintaĵo de ĉi tiu mateno estis la malferma kunsido -de U. E. A. Ĝi havis lokon en la Kongresejo ĉe la Malnova Teatro. -Kiam S-ro _Mudie_, prezidanto, malfermas la kunvenon, deko da personoj -estas disaj en la salono. La aliaj estas ankoraŭ en la fotografado. - -S-ro _Mudie_ diras, ke kredeble niaj fotografotaj samideanoj estis -kaptitaj kaj enŝlositaj en la kastelo. Atendante ilin, li legas la -programon de la Tria Kongreso de U. E. A. Poste, li insistas pri la -granda utileco de U. E. A., aludas la laboron plenumitan de U. E. -A. dum la lasta jaro, citas la ĝojigan kreskon de la nombro de la -membroj kaj la malpli ĝojigan staton de la financoj, kiuj bezonas -specialan atenton kaj finan solvon. Li parolas pri la malfacila -tasko de Delegito de U. E. A. en granda urbo, ekzemple en Londono, -kiam la Delegito devas kelkafoje dum la semajno iri al iu Londona -stacidomo, je la kvina matene, por renkonti samideanon, kiu tute ne -scias la anglan lingvon. Li anoncas, ke de nun en Londono speciala -sekretario prizorgos la akcepton de samideanoj; sed tio postulas -financajn rimedojn. Poste, li tuŝas la ofte priparolitan problemon de -«per» kaj «por». Vane klopodas kelkaj personoj disigi ĉi tiujn du -movadojn. Ili ne estas praktike tiel apartigeblaj, kiel eble teorie -ili ŝajnas. Ili estas multe tro ligitaj unu kun la alia. La plej bona -propagando estas la peresperanta. Agante per Esperanto oni agas por -Esperanto. Ne la akademiaj demandoj, sed la praktikaj estas interesaj -por la plimulto. U. E. A. dum kvin jaroj senbrue iris sian vojon al la -nuna sukceso. Ne multe paroli, sed des pli obstine labori; kun ĉi tiu -devizo U. E. A. daŭros kaj progresos, kaj neniu povos tion malhelpi. - -Varma aplaŭdo sekvis ĉi tiun ĝustan kaj trafan paroladon. Efektive, -ĉiufoje, kiam mi provis varbi iun ajn personon, tuj okazis la jena -interparolado: - ---Jes, mi volonte lernus Esperanton, sed kiam mi estos en fremda -lando, ĉu mi povos paroli esperante kun la fervojaj oficistoj?--Ne -ankoraŭ.--Ĉu mi povos doni ordonojn al portisto en la stacidomo?--Mi -ne kredas.--Ĉu mi povos peti informojn de policano?--Malofte.--Ĉu mi -povos paroli kun mia veturigisto?--Kredeble tute ne.--Tiam, kun kiu mi -povos paroli?... - -Antaŭ la fondo de U. E. A. la respondo al ĉi tiu lasta demando -estis: «Eble kun iu samideano post longa duontaga serĉado, se ĉi -tiu samideano ne estas forhejme kaj se li havas tempon». Sed nun mi -povas venke respondi: «Antaŭ via alveno en la urbon, vi povos peti -informojn de speciala delegito, kiu tuj respondos al vi. En la urbo, -vi povos iri al difinita loko, kie vi trovos ĉiam samideanon, kiu -liveros al vi ĉiujn deziratajn sciigojn aŭ informojn; eĉ se vi -deziras, li venos mem al la stacidomo por vin akcepti kaj faciligi al -vi la alvenon ĉiam malagrablan, kiam oni ne scias la lingvon de la -lando.» - -Kaj mi povas certigi, ke ĉi tiu respondo faras pli grandan impreson -ol ĉiuj teoriaj argumentoj. - -Ĉar la fotografemaj kongresanoj ne ankoraŭ alvenas, S-ro Mudie, bona -humoristo, komencas legi iom da statistiko. La efekto estas tuja. Post -kvin minutoj la ĉeestantaro foriris al la reĝlando de l' sonĝoj. - -Granda bruo de paŝoj malsuprenigas al la tero la sonĝantojn; jen -la bataliono de la fotografitoj. La salono pleniĝas kaj oni plu ne -parolas pri statistiko. - -S-ro _Hodler_, direktoro de U. E. A., havas la parolon. Li metas -sur la tablon dikan paketon da paperfolioj, kiun la ĉeestantaro -rigardas kun iom da maltrankvileco. Li komencas tre belan paroladon -pri la teorio de la praktiko, aŭ la praktiko de la teorio (mi ne -scias la ĝustan titolon); li foriras el la tero kun ĝiaj praktikaj -bezonoj kaj iom post iom supreniras al pli altaj ideoj, kaj tiam mi -observas strangan fenomenon: ju pli leviĝas la ideoj de la oratoro, -des pli malleviĝas la kapoj de la ĉeestantoj; eĉ kelkaj personoj -de la aŭskultantaro fermas la okulojn kredeble por pli bone ĝui la -vortojn aŭdatajn. Kaj simila al majesta rivero, kies glateco estas -neniam difektita eĉ per la plej malgranda ondeto, fluas la parolado, -kaj folioj sekvas foliojn, frazoj sekvas frazojn, paroladeroj sekvas -paroladerojn; eĉ momente oni timis, ke la oratoro senatente relegis -la unuajn paĝojn. Pro la ĉesado de l' bruo leviĝas ĉiuj kapoj kaj -varmaj aplaŭdoj rekompencas la Direktoron de U. E. A. pro lia senlaca -agado. - -Sed kial S-ro Hodler, ĉi tiu praktikema viro tiel ŝatas la teorion? -Kial li volas (sen aeroplano) flugi al la ĉielo? Restu sur la tero, -kara sinjoro, restu kun ni sur la tero! - -Poste oni legas la unuan raporton pri la agado de la Centra Oficejo de -U. E. A. - -S-ro _Lidl_ (Poremba-Silezio) aprobas la laboron de U. E. A., sed -deziras la disigon de «por» kaj «per». - -S-ro _Allende_ (Bilbao) rakontas pri la malfacila tasko de la -karavanestroj, S-roj Poncet kaj Génermont, kaj esprimas al ili la -koran dankon de la karavananoj. - -S-ro _Mahn_ (Breslau) bedaŭras la forstrekon de la aprobantoj. - -La _Prezidanto_ petas lin pritrakti ĉi tiun demandon ĉe la financa -raporto, al kiu ĝi pli multe rilatas. - -S-ro _Silbernik_ (New-York) transdonas la salutojn de la «Usona -Esperanto-Asocio». Li ĉeestis la kongreson de ĉi tiu Asocio en -Boston kaj raportis al ĝi pri U. E. A. Li petas, tute aprobante la -celon de U. E. A., ke oni sin limigu al la per-Esperanta agado. - -La _Prezidanto_ atentigas denove pri la praktika malebleco de nepra -disigo. - -S-ro _von Frenckell_ (Dresden) transdonas al la Kongreso la salutojn -de la G. E. A. kaj de la Dresdenaj samideanoj. Li petas informojn -pri la starigo de la Delegitoj kaj deziras por atingi plej grandan -fidindecon, la kunlaboradon kun la naciaj societoj. - -La _Prezidanto_ atentigas lin pri la raporto de S-ro Rousseau, en kiu -ĉi tiu demando estas speciale traktita en la senco de kunlaboro. U. -E. A. mem deziras tian kunlaboradon. - -S-ro _Edwards-Aberystwytt_ (Kimrujo) deziras, ke oni evitu la -diskutojn de «por kaj per», kaj ke laŭ bona angla uzo ĉe laboraj -subskriboj oni agu «por-per». - -S-ro _Drtina_ (Roznov) deziras, ĉar ĉiuj Delegitoj laboras ankaŭ -«por», ke oni enmetu paragrafon pri tio en la statuton. - -La _Prezidanto_ respondas, ke estas preferinde lasi la nunan staton, -ĉar U. E. A. ne deziras fari iun ajn konkurencon al naciaj societoj. -La aranĝo de kursoj, k. t. p., devas esti lasata al la naciaj -societoj, ankaŭ se la aranĝantoj aŭ instruistoj estas la Delegitoj -de U. E. A. - -S-ro _Hansen_ (Kopenhago) opinias, ke estas necese, diskuti la -demandon «por» kaj «per». Sendube la per-Esperanta agado de U. E. -A. estas la plej efika por-Esperanta propagandilo. La personoj estas -multe pli facile haveblaj por Esperanto per la «pera» agado, ĉar -nur ĉi tiu povas promesi profitojn. La uzo de Esperanto ĉe societoj -aŭ urboj, kiel ekz. en Breslau, ne okazas por servi al Esperanto, sed -por servi al si mem. Ili ne uzas ĝin por propagandi, sed por ricevi -palpeblajn profitojn. - -S-ro _Mahn_ esprimas la opinion, ke U. E. A. kun siaj nunaj celoj -estas la plej grava nuna movado kaj ke en estonteco U. E. A. estos la -intelekta patrujo de la homa kulturo. - -S-ro _Behrendt_ (Breslau) atentigas pri la fakto, ke ankaŭ ekster U. -E. A. ekzistas fervoraj propagandistoj de Esperanto. - -La _Prezidanto_ respondas, ke ĉi tiu fakto estas de neniu kontestata -kaj ke U. E. A. kompreneble ne povas enhavi ĉiujn fervorajn -propagandistojn, ĉar multaj personoj tute ne ŝatas eniri asocion. - -S-ro _Pazelt_ (Bohemujo) diras, ke interne de U. E. A. estu fondata -fako simila al la jam ekzistantaj fakoj, kiu sin okupus kun la -por-Esperanta propagando. - -Tiel finiĝis ĉi tiu batalo de _por_ kontraŭ _per_, de _o_ kontraŭ -_e_, kiun oni povus nomi la Batalo de la Du Vokaloj. Kio rezultis el -la diskutado? Nenio. Sed kiel oni diras en iu lando: Estas pli bone, -ol iri al la drinkejo. - -Cetere, la kunsido estis gajigita de bohema samideano, kiu konkludis -sian paroladon ludante mallongan arion sur trumpeteto. Tre bona rimedo -por averti la dormantajn neaŭskultantojn, ke la parolado estas finita -kaj ke oni devas aplaŭdi. - - * * * - -Je la tria kaj duono posttagmeze, unua labora kunsido de la Kongreso. - -Post forlaso de mia pluvombrelo kaj de dudek heleroj, alproksimiĝante -de la salono, mi aŭdas gajan arion kaj tra la pordo ekvidas -muzikistaron starantan sur la estrado. Ĉu la kunsido jam komenciĝis? -Ĉu nia eminentularo aliformiĝis en muzikistaron? Ĉu D-ro Zamenhof -fine agordigante aŭ akordigante sian orkestron kondukas majstre per -bastono niajn eminentulojn? Mi ĝojas pensante baldaŭ vidi la jenan -spektaklon: S-ron Bourlet batantan tamburegon, S-ron Mudie blovantan -en fluto kaj D-ron Mybs glitigantan dolĉe arĉon sur violono, ĉiuj -farante ĉirkaŭ nia eks-Majstro malgrandan rondon familian. Sed -enirante la salonon mi tuj komprenas mian eraron. Nur estas sur -la estrado militista muzikistaro, kiu prove ludas por la hodiaŭa -Festvespero. Ve! la bela sonĝo vaporiĝis, sed eble ĝi baldaŭ -efektiviĝos. Nun la muziko ĉesas; kvazaŭ sorĉe, pupitroj kaj -muzikiloj estas anstataŭataj de tablo kovrita per verda tapiŝo, -muzikistaro de severmienaj sinjoroj nigre vestitaj kaj muziko de bruo -de paroladoj. - -Kun miro mi ne vidas nian eks-Majstron sur la estrado; ĉu li estas -malsana? ĉu Idistoj lin forrabis dum la nokto? Sed rigardante la -ĉeestantaron, mi ekvidas sur la unua vico malgrandan grizharan -sinjoron kun okulvitroj. Laŭ ricevita informo, ĉi tiu sinjoro -estas tute nova Esperantisto, varbita de S-ro Bourlet, iu kuracisto -el Varsovio, Doktoro Samenhof aŭ Zamenhof (mi ne konas la ĝustan -ortografion). Cetere, dum ĉiuj kunvenoj, li aŭskultis tre atente la -oratorojn, sed neniam petis parolon, kredeble pro sia nesperto en uzo -de Esperanto. - - * * * - -La _Prezidanto_ malfermas la kunsidon kaj diras, ke antaŭ ĉiu -diskutado estas necese havi regularon. Li legas projekton de regularo -kaj demandas, ĉu iu deziras paroli pri ĉi tiu regularo. - -S-ro _Mudie_ diras, ke laŭ la artikolo XI la kunsidantaro elektas -du kalkulistojn por la kalkulo de la voĉdonoj; ĉi tiu nombro -estas eble sufiĉa por la kongresoj, kies partoprenantoj ne estas -multnombraj, sed ĝi estos tute nesufiĉa en la okazo, se la -kongresanoj venos grandnombre. Li proponas, ke oni ne fiksu la nombron -de la kalkulistoj. - -Oni voĉdonas per levitaj manoj kun kontraŭprovo. La korekto estas -akceptita. - -Oni voĉdonas poste pri la tuto de la regularo, kiu estas unuanime -aprobita. - -S-ro _Chavet_, sekretario de la Kongreso, legas la protokolon de la -malferma kunveno, kiu estas akceptita sen rimarkoj. - -S-ro _Sharpe_ diras, ke en la nuna Kongreso estas duspecaj delegitoj, -unuj pagis la kotizaĵon difinitan de la Administra Konsilantaro, -aliaj ne pagis ĝin. Ĉu ambaŭ specoj havos saman rajton pri -voĉdonado. - -S-ro _Bourlet_, vic-prezidanto de la Konstanta Komitato de la -Kongresoj, respondas, ke, sekve de la neĉeesto de Generalo Sebert, -prezidanto de la K. K. K., li estas la reprezentanto de ĉi tiu -Komitato kaj devas paroli en ĝia nomo. Li donas la jenajn sciigojn -pri la priparolita demando: La K. K. K. ne estas leĝdonanta, sed -leĝplenumanta organo, sekve ĝi devas obei la regularon. Laŭ -la regularo akceptita de la Antverpena Kongreso estas rajtigitaj -delegitoj nur tiuj, kies grupoj pagis la laŭleĝan kotizon. Do, -kiel vicprezidanto de la K. K. K. li devas kaj povas akcepti kiel -voĉdonantojn nur ĉi tiujn delegitojn. - -Sed laŭ sia privata opinio, li devas aldoni, ke en celo de paco kaj -konkordo inter Esperantistoj kaj pro speciala karaktero de la nuna -kongreso, jubilea kongreso, dum kiu ĉiuj koroj devas bati samtakte, -estus tre bone, se la Prezidanto bonvolus demandi la rajtigitajn -delegitojn (pagintajn), ĉu ili volas konsenti, ke la nepagintaj -partoprenu la voĉdonojn. Ĉiam laŭ privata opinio li pensas, ke la -pagintaj devus konsenti, ĉar en la Krakova Kongreso devas regi paco. -Cetere li esperas, ke post la klarigoj, kiuj estos liverataj al la -Kongreso, ĉiuj grupoj akceptos la regularon kaj pagos la kotizon dum -la venonta jaro. - -La _Prezidanto_ demandas la Kongreson, ĉu iu rajtigita delegito estas -kontraŭ la propono. Neniu mano leviĝas. (_Aplaŭdoj._) - -S-ro _Chavet_, sekretario, petas, ke oni montru al li, kiamaniere -li devos disdoni la voĉdonilojn al la nepagintaj delegitoj. -La C. O. sendis al la grupoj rajtigilojn; inter la nepagintaj -grupoj, unuj resendis la rajtigilojn, aliaj tute ne respondis. La -sekretario opinias, ke oni devas doni voĉdonilojn nur al la delegitoj -enskribitaj antaŭ la Kongreso. - -La _Prezidanto_ opinias, ke ĉiuj delegitoj, kiuj enskribiĝos nun, -devas ricevi voĉdonilojn. - -Laŭ S-ro _Mudie_, nur la jam enskribitaj devas esti konsiderataj kiel -rajtigitaj delegitoj. - -S-ro _Sergeant_ klarigas, ke, ĉar li opiniis, ke laŭ la regularo oni -devis pagi antaŭ la enskribo, tial lia grupo neestas enskribita. Ne -intencante pagi, li ne sendis aliĝilon. - -S-ro _Behrendt_ opinias, ke oni devas akcepti ĉiujn delegitojn, kiuj -prezentos laŭregularan rajtigilon. Oni devas rifuzi nur tiujn, kiuj -povos nenion montri. - -S-ro _Bourlet_ aprobas la proponon de S-ro Behrendt kaj diras, ke oni -devas submeti al la voĉdono de la rajtigitaj delegitoj la sekvantan -proponon: - -Ricevos voĉdonilojn la nepagintaj delegitoj, kiuj antaŭ mardo -tagmeze alportos regulan rajtigilon subskribitan de la estraro de sia -grupo. - -S-ro _Krestanof_ demandas, ĉu enskribante sin nun, oni devos poste -pagi la kotizon. - -S-ro _von Frenckell_ diras, ke la pago aŭ nepago de kotizo estis ne -persona, sed principa afero. Li demandas, ĉu la K. K. K. ne povos -doni klarigojn, kiuj malaperigos ĉiujn dubojn. Li esperas, ke ĉi -tiuj klarigoj estos tiel trafaj, ke, post aŭdado, la delegitoj jam ne -rifuzos pagi tuj la kotizon. - -S-ro _Bourlet_ rimarkigas, ke la propono farita valoros nur por ĉi -tiu Kongreso, sed ne por la aliaj. Ni deziras akcepti la nepagintajn -delegitojn, sed tute ne postulas, ke ili pagu tuj. - -S-ro _Lévi_ opinias, ke la deviga pagado de kotizo por akiri rajton -de voĉdono estas malbona afero. Oni decidis tion laŭ decido de -kongreso, kiu tute ne povis reprezenti la tutan Esperantistaron, -ĉar multaj grupoj ne povas sendi delegitojn kaj sekve ne estas -reprezentataj. - -La _Prezidanto_ diras, ke la afero estis jam decidita de la Sepa -Kongreso kaj jam ne estas en diskutado. - -Li submetas al la voĉdono la tekston de la propono farita de S-ro -Bourlet. - -La propono estas unuanime aprobita. - -Longaj aplaŭdoj sekvas ĉi tiun voĉdonon, kiu certigas pacon por la -aliaj kunvenoj de la Kongreso. - -La _Prezidanto_ donas la parolon al S-ro Bourlet, kiu en la nomo de K. -K. K. prezentos al la Kongreso kelkajn klarigojn pri la funkciado de -niaj Oficialaj Institucioj. - -S-ro _Bourlet_ diras, ke laŭ la interna regularo de la kunsidoj la -parolantoj povas paroli nur dum dek sinsekvantaj minutoj; ĉi tiu -tempo tute ne sufiĉos por elĉerpi la pritraktotan temon. - -S-ro _Chavet_ rimarkigas, ke la raportantoj povas paroli pli ol dek -minutojn. - -La _Prezidanto_ opinias, ke en la nuna okazo S-ro Bourlet ne estas -raportanto kaj demandas la ĉeestantaron, ĉu la parolonto rajtos -paroli dum nelimigita tempo. - -Neniu kontraŭstaras. - -S-ro _Bourlet_ komence diras, ke la grizaj nuboj, kiuj lasttempe iom -malheligis la esperantistan ĉielon, devas esti forpelataj per lojalaj -klarigoj. - -La malkonsento pri la organiza punkto estas nur pro principo. Multaj -diras: ni ne volas doni monon, nesciante al kio utilos ĉi tiu mono. - -La postulo estas tute rajta kaj tiuj, kiuj faris tiun kontraŭdiron -estas tute pravaj. - -Kiam la Unua Kongreso fondis niajn oficialajn instituciojn, t. e. la -Lingvan Komitaton kaj la Konstantan Komitaton de la Kongresoj, ĝi -forgesis nur unu aferon, tio estas doni al ili vivrimedojn. Ĉi tiu -forgeso estis komprenebla, ĉar en la unua momento de nia komuna vivo, -ni estis ankoraŭ tre nespertaj pri la organizado de tiaj institucioj. -Tial D-ro Javal kaj Generalo Sebert private fondis la Centran Oficejon -por ebligi la funkciadon de la du kreitaj komitatoj. - -En Ĝenevo oni oficialigis C. O., sed oni ankoraŭ ne donis al ĝi -monan subtenon. Generalo Sebert malavare daŭrigis sian materialan -apogon por certigi la vivon de nia C. O. Eble li faris tion laŭ iom -tro luksa maniero, sed ni ne povas lin kritiki, ĉar la mono eliris -el lia propra poŝo. Ni povas nur lin danki pro ĉi tiuj montroj de -malavareco. - -La servojn de C. O. oni povas distranĉi en du partojn: la oficialajn, -necesajn servojn, kaj la aliajn. - -La unuaj konsistas el la servoj faritaj al la Lingva Komitato, la -Akademio, la K. K. K.; la konservado de la Arĥivoj; la publikigado -de Oficiala Gazeto. Ĉi tiuj servoj devas esti bazitaj sur niaj -propagandaj societoj. - -La aliaj servoj estas: la Bibliografio, la Statistiko, diversaj -eldonaĵoj, kiel ekzemple la Tutmonda Jarlibro, k. t. p. - -Ĉi tiuj lastaj servoj estas utilaj, sed ne necesaj. Ili povas esti -kelkafoje tre utilaj. Oni povas citi interalie la partoprenadon en -ekspozicioj. Dum la Brusela ekspozicio la C. O. starigis konstantan -oficejon kun du oficistoj por reprezentado de Esperanto en la diversaj -kongresoj. La rezultatoj por la propagando estis tre grandaj. - -Sed multaj personoj diras: Vi petas de ĉiu Esperantisto nur 0,040 Sm. -Kiel vi povas kun tia malgranda sumo konduki la aferon? Estas guto da -akvo en la maro. C. O. ne povos vivi kaj restos en la mano de potencaj -personoj. - -La oratoro provos, ne per rezonado, sed per faktoj, pruvi ke la afero -estas ebla. - -Li prezentos projekton de buĝeto de la C. O.; tia projekto ne estas -kaj ne povas esti tute firma, kaj en multaj punktoj oni estas devigata -fari supozojn. - -Oni kalkulos unue la enspezojn: - -Estas proksimume 30 000 Esperantistoj enskribitaj en diversaj -societoj. (En Antverpeno, 26 000 estis reprezentataj). - -Kun kotizo de 0,040 Sm., oni tiel ricevos sumon da 1 200 Sm. Tia estas -la tuta sumo enspezota per kotizoj. - -Dua fonto de enspezo estos la abonoj al Oficiala Gazeto; nia centra -organo entenas ĉiujn oficialajn raportojn kaj sciigojn. Ĉiuj grupoj -devas nepre ĝin aboni. Nuntempe la plimulto el la abonantoj estas -privatuloj kaj ilia nombro estas 800. En la estonteco, kun abonoj de -grupoj kaj societoj, oni povas kalkuli minimume 2 000 abonantojn. - -La prezo de la jara abono estante 2 Sm., la enspezoj elvenantaj el ĉi -tiu fonto atingos la sumon da 4 000 Sm. - -Ambaŭ fontoj kune (kotizoj kaj abonoj) liveros la tutan sumon da 5 -200 Sm. - -Sed estas prudente, dekalkuli de ĉi tiu sumo procenton da dek, por la -diversaj elspezoj farotaj por enkasigo de kotizoj kaj abonoj. - -Post dekalkulo restas neta sumo da 4 680 Sm. - -Nun la elspezoj: - -Por la funkciado de C. O. unu sola oficisto sufiĉos; oni povas taksi -je 1 200 Sm. lian jaran salajron. - -(_Voĉoj en la salono_: Ne sufiĉe, ne sufiĉe!) - -Jes, estas sufiĉe; en Parizo oni povas facile trovi oficiston kun -ĉiuj kvalitoj postulotaj de sekretario de C. O. por la dirita prezo. -Por la loĝejo, du ĉambroj sufiĉas (unu por la atendejo, alia por la -oficejo mem). Por luprezo, lumigado, hejtado kaj poŝtaj elspezoj, ni -kalkulu 480 Sm. - -Nun la elspezoj por eldonado de Oficiala Gazeto. - -Ĝis nun O. G. estis presita ĉe tre bona, sed tre kara Pariza -presisto, sed ne estas necese uzi tian presiston. La kosto de presado -de 2 000 ekzempleroj, ĉe ordinara presisto, estos 120 Sm. ĉiumonate, -sekve por tuta jaro 1 440 Sm. La poŝtaj elspezoj por sendo de la -gazeto atingos 520 Sm. - -Entute la elspezoj faras tuton da 3 640 Sm. - -La diferenco inter la enspezoj kaj la elspezoj estas 1040 Sm., kio -donas sufiĉan marĝenon por neantaŭviditaj okazoj. - -Jen kion utilos la ricevita mono. Sed alia grava demando stariĝas: -Kiu kontrolos la uzon de ĉi tiu mono? - -Oni scias, ke en Barcelono estis kreata Internacia Konsilantaro, kiu -poste fariĝis Administra Komitato, po unu ano por mil Esperantistoj. -Ĝis nun ĉi tiu Komitato nenion faris, ĉar ion fari ĝi ne povis. -Ĝi devis zorgi pri la enkasigita mono, sed en la kaso estis nenio. -Nun ĝi povos kaj devos labori. La elspezoj faritaj kun via mono estos -kontrolitaj de Administra Komitato, kies anoj estos elektitaj de ĉiuj -grupoj. Laŭ nia opinio, ĉi tiu Komitato devas enteni reprezentantojn -de ĉiuj gravaj societoj kaj speciale la prezidantojn de niaj grandaj -naciaj societoj; ĝi devas esti ĉiujare renovigita. - -Resume, je iu difinita dato, ekzemple la 1-an de Januaro 1913, la -fondintoj kaj subtenintoj de C. O. diros al la Esperantistaro: Jen -institucio tute starigita, en plena funkciado. Prenu en ĝi la fakojn, -kiujn vi deziras mem direkti. Ni transdonos ilin al vi kaj de tiam ili -estos la propraĵo de la tuta Esperantistaro. - -S-ro _von Frenckell_ demandas, ĉu la Esperantistaro prenos C. O. kun -ŝuldoj aŭ sen ŝuldoj. - -S-ro _Bourlet_ respondas, ke je la difinita dato C. O. estos -transdonita sen ia ajn ŝuldo. Li finas la paroladon dirante, ke -post ĉi tiuj klarigoj li pensas, ke ĉiuj duboj pri la mona afero -forflugos en la ĉielon, ke ĉiuj grupoj akceptos la regularon, ke -ĉiuj Esperantistoj pagos la modestan kotizon jam pagitan de 9000 el -ili, kaj ke de nun ĉiama konkordo regos inter ĉiuj Esperantistoj. -(_Longaj aplaŭdoj; la oratoro estas varme gratulata de siaj -najbaroj._) - -Mi provis raporti senpartie la parolojn de S-ro Bourlet. Sed ĉi tiuj -skribitaj vortoj ne povas fidele pentri la veran elokventecon de ĉi -tiu lerta advokato de malfacila proceso, la mirindan arton, kun kiu li -scias meti en helan lumigon la evidentajn aferojn kaj lasi en saĝa -mallumo la dubajn punktojn. - -Mi devas konfesi la eksterordinaran efekton sur la aŭskultantaro de -ĉi tiuj elegantaj frazoj elirantaj el ora buŝo. Oro vokas oron. Post -la parolado de S-ro Bourlet ĉiuj monujoj kvazaŭ sorĉe malfermiĝas -kaj ŝilingoj, frankoj, markoj forflugas al la kaso de C. O., por -formi en ĝi kvazaŭan moneran internacian kongreson. - -S-ro _Sergeant_ proklamas, ke li estas kontentega kaj tuj pagos. Li -volas senprokraste meti sian kotizon sur la altaron de la konkordo (t. -e. la verdan tapiŝon de la kongresa tablo). - -Oni estas devigata moderigi lian pageman fervoron kaj lin resendi al -la Kasisto. - -S-ro _Mudie_, malpli flamiĝema, diras, ke antaŭ ses monatoj, la -deviga pago estis tro frua. Oni volis unue nin pagigi kaj poste doni -klarigojn. Oni metis la ĉevalon malantaŭ la veturilon. Li raportos -al la Komitato de la Brita Asocio pri la nuna stato de l' afero kaj -ĉi tiu Komitato decidos pri la sekvota konduto. Nur pro principo la -Brita Asocio decidis la nepagon, kaj tute ne pro personaj motivoj. -Cetere la postulita mono estas difinita nur por la funkciado de la -Oficialaj Institucioj kaj ne por la kongresoj. La kongresoj devas -esti memstaraj entreprenoj. Kelkaj el ili lasis profiton, aliaj -deficiton. Ekzistas kongresa kaso, kiu devas servi kiel reguligilo. -Li opinias, ke la projekto de buĝeto de S-ro Bourlet estas tro -optimista. Kredeble oni havos iom malpli da abonoj. - -La _Sekretario_ legas diversajn telegramojn, el kiuj unu de S-ino Rosa -Junck, nia tipa elparolantino. - -La _Prezidanto_ fermas la kunsidon je la kvina. - - * * * - -Je la oka kaj duono, Jubilea Festvespero en la Malnova Teatro. - -Kiam mi donas mian pluvombrelon (kaj dudek helerojn) en la vestejo, la -vestiblo estas jam plena de amaso belege vestita: frakoj, festroboj, -juveloj; kun mia simpla ĵaketo, inter ĉi tiuj elegantaj gesinjoroj, -mi similas kotan makulon sur lakita boto. Tute honta mi supreniras -galope ĝis la pli alta galerio kaj min kaŝas en angulo. El ĉi -tiu pinto la vido estas belega. La salono estas plena, plenega, -superplenega; tra la malfermitaj pordoj la ĉeestantaro elfluas en la -koridorojn. Maro da kapoj, unuj senharaj, aliaj multharaj, moviĝas -malsupre kaj veraj ondoj trakuras ĉi tiun maron; ankoraŭ el ĝi -supreniras senĉesa bruado farita de centoj da interparoladoj. - -Subite la bruo mallaŭtiĝas kaj ĉesas. Sur la estrado aperis milita -orkestro, kiu komencas la koncerton ludante «Polonezon» de Chopin. - -Poste Krakova ĥoro akompanata de orkestro kantas la «Jubilean -kantaton» de Grabowski, kiun la aŭtoro deklamis al ni hieraŭ en la -fino de sia saluta parolado. - -Mi ne bezonas paroli pri la entuziasmo, kiu sekvis la kantadon de ĉi -tiu bela poezio, ankoraŭ pli ĉarma sub ĝia muzika vesto. Cetere oni -devas rimarkigi, ke preskaŭ ĉiuj versaĵoj kantitaj aŭ deklamitaj -dum ĉi tiu vespero estas verkoj aŭ tradukoj de nia amata poeto; -la Jubilea Festvespero estis ne sole la festo de nia eks-Majstro, -sed ankaŭ la glorigo de unu el niaj plej malnovaj kaj plej talentaj -samideanoj, al kiu oni povas nepre doni la nomon de vera eminentulo. - -La ĝenerala scivolo estis vekita de la titolo de la tria numero de -l' menuo (mi volas diri de l' programo): «Solena parolado», kaj -neniu nomo. Kiu parolos? Ne nia eks-Majstro, ĉar li subite mutiĝis. -Eble S-ro Bourlet, nia ĉiutema parolanto. Eble S-ro Grabowski faros -al ni novan poezian surprizon. Kaj ankaŭ ĉi tiu majesta adjektivo -«solena» iom malkvietigas; soleneco kaj gajeco ne ĉiam iras brako -ĉe brako. Eble aperos solena sinjoro, kiu el la pinto de sia soleneco -solene solenigos ĉi tiun solenaĵon. Sed tute ne, sur la estrado -aperas S-ro... Belmont, nia malnova Pola samideano. For la timon! -La solena parolado estos solena nur per la nomo. Mi ne povas detale -raporti pri ĉi tiu sprita kaj amuza parolado; nur unu parton mi volas -iom pritrakti, en kiu Belmont klarigas al ni, ke D-ro Zamenhof ne -prenis laŭhazarde ion de ĉiu lingvo, sed ke tio estis farita laŭ -peto de ĉarmaj junulinoj reprezentantaj ilian landon, kaj fine li -diras: - -«Sur pola tero mi ne povas silenti nur pri unu--kaj mi rajtigita -estas aldoni nur unu, kio koncernas Polino. - - Kaj fine alvenis Polino - Kun larmoj en blua okul' - Kaj diris: ĉu vi min forgesis? - Pro kio respondu, saĝul'. - Servado al landoj potencaj - Ne estas ordono al Vi... - Polujo ne estas perdita - Dum vivas ankoraŭ ja ni!... - Kaj Majstro respondis: Polino - Neniam forgesos mi Vin... - Mi estas ja filo de tero - De kiu vi estas filin'. - Aŭskultu! plej granda en mondo - Mistero de l' viv' logaritm' - Ho! estas batado de l' koro - La sanga akcento--la ritm'. - Sur la antaŭlasta silabo - La pola stariĝas akcent', - Ĝi estu do en Esperanto!... - En ritmo vivadas la sent'... - Kaj reĝas akcent' poezion, - Ritm' estas la gaj' kaj dolor'... - Pro tio en Lingv' Esperanto - Batados la pola kor'! - Kaj dum Esperanto travivos-- - En ĝia belsonharmoni' - Travivos la pola akcento - La ritmo de Pol-poezi'!...» - -Kaj kredeble alian polan aferon, krom la akcento, D-ro Zamenhof metis -en sian lingvon, ĉar Poloj lernas Esperanton kun mirinda facileco. -Pri ĉi tiu punkto, mi volas rakonti al vi vojaĝan rememoron. Venante -el Parizo, mi vojaĝis kun Pola junulino iranta al Varsovio kaj post -kelke da tempo ni interbabilis. (Mi estas grizhara sinjoro tute -sendanĝera por la junulinoj). Kompreneble, mi parolis pri Esperanto. -Ankaŭ kompreneble, ĉar ŝi estis el Varsovio, ŝi nenion sciis pri -Esperanto. (Neniu estas profeto en sia lando!). Mi montris al ŝi la -tradukon de «Mazepa»; ŝi malfermis la libron kaj... ho mirego! ŝi -komencis legi kun perfekta elparolado. Eble vi diros: ŝi vin mokis. -En tia okazo mi estas ĉarmita... Sed pardonu! la najbaroj faras -ŝŝt... ŝŝt kaj min rigardas kun teruraj okuloj. Ĵus komenciĝis -la kantado de S-ino Ada Sari, kiu havas en la gorĝo mi ne scias, kiom -da najtingaloj kaj silvioj. Tondrego de aplaŭdoj tradukas la sentojn -inspiratajn al la aŭskultantaro de ĉi tiu magiistino. - -Sed kio tuj okazos? Junuloj formas duoncirklon sur la scenejo; meze -de ili oni metas malaltan kesteton, sur la kesteto stariĝas maljuna -sinjoro kun bastono en la mano. Subite la maljunulo kolere levas la -bastonon kaj per ĉiuj fortoj batas al la kapoj de la junuloj, kiuj -tuj komencas krii. Sed kredeble la doloro ne estis granda, ĉar la -krioj estas tre agrablaj, eĉ muzikaj. Kaj la malbona sinjoro sur -la kesteto daŭrigas la gestadon. Jen li minacas dekstren, jen li -minacas maldekstren, kaj ĉiufoje la minacata flanko krias kaj la ne -minacata silentas. Momente li stariĝas sur pinto de la piedoj kaj -movas brakojn kiel flugiloj; poste li pene levas imagan ŝarĝon; -fine li faras rapidan geston per la manoj kvazaŭ li ĵetus pipron en -la okulojn de la malfeliĉuloj; ĉi tiuj ellasas lastan plendon kaj -silentas. La malbonkora publiko aplaŭdas ĉi tiun kruelan sporton, -kaj la barbara maljunulo senhonte salutas. La programo klarigas al mi, -ke mi ĵus aŭdis la «Krakovan viran ĥoron» kaj ke la direktoro ne -estas sinjoro barbara, sed S-ro Barabasz. - -Nun jen S-ino Stanisława Wysocka, kiun ni aplaŭdos morgaŭ en -«Mazepa». Ŝi deklamas du versaĵojn esperantigitajn de samideano, -kies nomon mi ne bone memoras--ĝi komenciĝas per _G_ kaj finiĝas -per _i_--«Sur Jungfrau» kaj «Mi malĝojas, Sinjoro». Kaj aŭdante ĉi -tiun lastan poezion, kiun S-ino Wysocka eldiris kun barelo da larmoj -en la voĉo, mi revidas la malgrandan teatron de Boulogne-sur-Mer kaj -S-ron Grabowski mem deklamanta la saman poezion. Kiel rapide -forflugas la tempo, la iluzioj kaj la haroj! - -Grandaj aplaŭdoj revenigas min de Boulogne al Krakovo en centono da -sekundo. Vere la penso flugas ne malpli rapide ol la iluzioj. - -Denove S-ino Sari ĵetas en ĉiujn angulojn de l' salono la perlojn de -sia voĉo. - -Sed jen ankoraŭ la batitaj junuloj kaj la batanta maljunulo, kaj -dank' al la bastono de S-ro Barabasz la Krakova ĥoro nin ĉarmas per -kolekto de polaj popolaj aŭ de popolaj polaj kantoj (laŭplaĉe). -Ĉiuj estis esperantigitaj de samideano, kies nomon mi ne konas. -Mi nur scias, ke estas _rabo_ en la vorto. Unu el ili, titolita -«Fajr-eligu hufumetoj» estis tre rimarkita. Oni uzis nian bonan -prepozicion _ĝis_ por imiti la bruon faritan de la dancantoj frotante -la pargeton per la piedoj por preni la takton, laŭ pola kutimo. Kaj -la kantistoj elpuŝis terurajn «ĝis, ĝis, ĝis». Atentu, sinjoroj! -se vi uzas nian kompatindan prepozicion kun tia forto, vi ĝin eluzos -ĝis la vokalo. - -La «Espero», rekantata de la tuta ĉeestantaro, markis la finon de -ĉi tiu neforgesinda vespero. - -En la vestiblo juna studento staranta senmove sur seĝo portas sur -la dorso afiŝon, per kiu ni estas sciigataj, ke la kunveno de la -studentoj okazos tuj post la festo. Feliĉaj studentoj! Kiel diris -poeto, kies nomon _vi_ memoras: - - Ĝoju, ĝoju ni, kolegoj, - Dum ni junaj estas! - Post plezura estanteco, - Post malgaja maljuneco-- - Sole tero restas. - - -Mardon, la 13. de Aŭgusto.--Hodiaŭ ripozo. Neniu kunveno de -neniu Parlamento. Oni ne aŭdos paroladojn, oni ne aŭdos diskutojn, -oni ne parolos pri malorganizaĵo centra aŭ organizaĵo malcentra. Mi -ne estos devigata skribi galope tedajn notojn; miaj oreloj ripozos, -miaj fingroj ripozos, mia kapo ripozos, sed mia lango ne ripozos, -ĉar mi intencas babileti, babili, babilegi kun ĉiu kaj kun ĉiuj. -Hodiaŭ oni promenas sub la kamparo; jes, sub la kamparo, ĉar sur la -programo montriĝas ĉi tiuj magiaj vortoj: _Ekskurso al salminejoj -en Wieliczka_, kio tute ne signifas, ke iam oni faris kurson en la -minejoj, sed ke posttagmeze ni promenos sub la tero. - -Diversaj nelacigeblaj ist-aroj kunsidiĝis ĉi tiun matenon; la plej -taŭga por la tago estis la Internacia Libertempa Asocio, kiu certe -priparolis la hodiaŭan libertempon. Ankaŭ la Societo de la Virinoj -havis sian unuan kunvenon; bedaŭrinde ĉi tiu interesa Asocio ne -sukcesas trovi anojn, ĉar artikolo de ĝia regularo diras, ke la -membrinoj devas esti almenaŭ tridekjaraj. - -Fine la Lingva Komitato tenis solenan kunsidon. - -_Tagmezon._--En la stacidomo bruas, bruegas la kongresanoj, kiuj are -invadas nian specialan vagonaron; jes, specialan, ĉar specialaj -oficistoj nin kondukas al specialaj kupeoj de specialaj vagonoj -formantaj specialan vagonaron tiratan de speciala lokomotivo kondukata -de speciala meĥanikisto. Nur la reloj ne estas specialaj, ili estas -komunaj reloj. Oni ne povas ĉion havi. Baldaŭ la longega vagonaro -estas superplenega kaj la malfruintoj devas iri per alia vagonaro. -Pli ol 1200 personoj partoprenis la ekskurson al Wieliczka. Ĉirkaŭ -la unua la vagonaro pene ekmoviĝas kaj komencas iri al sia celo kun -saĝa malrapideco. Atentu, meĥanikisto, vi kondukas Esperanton kaj -ĝian sorton, sekvu zorge la vojon celitan: kelkajn metrojn ekster ĉi -tiu vojo kaj Esperanto faros malantaŭan salton da dudekkvin jaroj. - -Dum ĉi tiu mallonga vojaĝo afabla Polino rakontis al mi legendon pri -la eltrovo de la salminejoj kaj ĉi tiu legendo estas tiel ĉarma, ke -mi tuj rediros ĝin al vi: - -Estis iam, antaŭ multaj, multaj jaroj, hungara reĝo, kiu havis -belan, saĝan kaj pian filinon nomitan «Kingo». Kaj ĉi tiu junulino -estis tiel virta kaj tiel pia, ke Dio donis al ŝi la povon fari -miraklojn. En ĉi tiu tempo la reĝo de Polujo, Boleslavo Hontema, kiu -multe aŭdis pri Sankta Kingo, petis de ŝia patro, ke ŝi fariĝu -lia edzino. La hungara reĝo konsentis kaj Boleslavo sendis al la -junulino multekostan fianĉigan ringon. La patro, kiu tre amis sian -filinon, demandis, kion ŝi deziras kunporti kun si kiel doton. Cetere -tute preta li estas, donaci al ŝi siajn plej belajn trezorojn. -Sed, li miregis, kiam Kingo petis de li la salminejon de Hungarujo; -unue li tre ridis pri ĉi tiu stranga peto, sed, ĉar la filino -persistis en sia kaprico, li konsentis. Tiam la princino iris al -la salminejo, demetis sian fianĉigan ringon kaj ĝin ĵetis en -la salan profundegaĵon. Kiam ŝi alvenis Polujon, Boleslavo tre -miris, tial ke ŝi plu ne havis la donitan ringon; tiam ŝi kondukis -sian edzon en urbeton Wieliczka, kaj en difinita loko ŝi ordonis -fosi profundan puton; tagon post tago, nokton post nokto fosis la -laboristoj, kaj fine ili alvenis al blanka tavolo tiel malmola, ke -estis neeble daŭrigi la fosadon. Tiam Kingo ordonis alporti al ŝi -pecon de la blanka tavolo, kaj la ĉeestantoj konstatis kun miro, ke -ĝi estas sala ŝtoneto. La junulino ridetante rompigis la ŝtoneton, -kaj--miraklo!--en la mezo kuŝis la fianĉiga ringo. La petita doto -magie transportiĝis en Polujon.... - -«Wielicka! Wielicka! Ĉiuj eliĝu!» Krioj, bruo, muziko. Flagoj -ornamas la stacidomon. Sur la perono nin atendas la urbestraro; -en bona Esperanto la urbestro deziras bonvenon al ĉiuj, D-ro -Mikołajski respondas, kaj sekvante la muzikistaron de la salminejoj, -la kongresanoj en kvaropaj vicoj sin direktas al la puto. Parto de la -kongresanoj devas malsupreniri lifte, alia parto piede. Apud la lifto -mineja oficisto diras al mi kelkajn polajn vortojn, mi tuj prezentas -al li mian pluvombrelon, sed li rifuzas; ne estas vestejo ĉi tie. -Kial vi ridas? Ne estas ridinde. Vi mokas min, ĉar mi kunportis -pluvombrelon por promeni sub la kamparo. Vi diras eble, ke ne pluvas -en minejo. Vi tute eraras; pluvis en la minejo kaj eĉ falis sala -pluvo. Ne ĉie oni ricevas salan pluvon sur la kapon. - -Post unu minuto la lifto nin malsuprenigas sur la unuan etaĝon de la -minejo; ankoraŭ du etaĝoj malsuprenirotaj, kaj ve! suprenirotaj. -Nun ni iras de mirindaĵo al mirindaĵo, de ĉambrego al ĉambrego, -kaj ĉi tiuj ĉambregoj (malplenaj lokoj, en kiuj antaŭe sin trovis -la salo), lumigitaj de centoj da lampoj, kies radioj estas resenditaj -ĉiuflanken de la minejaj ŝtonegoj ĉiukoloraj, oferas spektaklon -nenie videblan kaj neniam forgeseblan. Kaj dum ni malsupreniras per -galerioj, per ŝtuparoj, sur pontoj, la sonoj de l' muziko, kiu nin -akompanas, venas el malproksime, resendita de roko al roko; kaj la -arioj foje gajaj, foje malgajaj, akirantaj en ĉi tiu subteraĵo -sonorecon tute specialan, faras impreson nedifineblan. Kaj ĉi tiuj -lumoj, ĉi tiuj sonoj kuniĝas por formi plenan feston, feston de l' -oreloj kaj feston de l' okuloj. - -Jen la ĉambrego «Michalowice», la plej vasta el ĉiuj. La plafono -subtenata de multaj lignaj pilastroj, havas altecon je 36 metroj. En -la mezo pendas lustro el kristala salo. Ĉi tiu kavegaĵo, iluminata -per koloraj bengalaj flamoj, liveras korpremantan impreson; la bruo de -la konversacioj iom post iom mallaŭtiĝas kaj fine ĉiuj silentas sub -mistera influo de la ĉirkaŭanta beleco. - -Jen la «ĉambrego de imperiestro Francisko» kun salaj obeliskoj kaj -belega sala pordego. - -En la sekvanta ĉambrego «Drozdowice» troviĝas marmora tabulo, -rememoraĵo de la 500-jara jubileo de la Krakova Universitato. - -Jen la «ĉambrego de ĉefduko Frederiko» sur la tria etaĝo, je 135 -metroj sub la tera supraĵo. Ĉi tie ni estas vere en la reĝlando de -la gnomoj kaj de la koboldoj.... Sed kio moviĝas en fundo de ĉi tiu -malluma galerio? Eble koboldoj, kiuj venas por vidi la Esperantistojn; -vi ne timas, ne; ni iru por vidi koboldojn kaj eble varbi ĉi tiujn -misterajn estaĵojn.... Haltu! mi ekvidis konfuze blankan robon (robo -de koboldo) kaj aŭdis brueton de kisoj.... Ni foriru sur pinto de -piedoj, oni ne devas interrompi ĉi tiun koboldan idilion. - -Fine, fine ni alvenas al la celo de nia ira vojaĝo, la stacidomo -de la grafo Goluchowski. Kia feliĉo! Jen belega bufedo kun multe -da bonaĵoj, oni povas manĝi, oni povas trinki, oni povas ripozi. -En unua momento oni nur aŭdas bruon de makzeloj kaj de mandibuloj, -tintadon de glasoj; sed iom post iom la malsataj satiĝas, la soifaj -malsoifiĝas, kaj la babilemeco reprenas siajn rajtojn. La brueto de -la konversacioj fariĝas unue bruo, poste bruego, kaj fine tute kovras -la sonojn de la muzikistoj, kiuj vane blovas en siaj muzikiloj per -tutaj fortoj. - -Ve! ve! oni donis signalon por la suprenirado. Pene kaj sopire la -Esperantistaro komencas moviĝi. Malproksime, tre malproksime briletas -lumetoj. Tien ni devas iri. - - Tra densa mallumo briletas la celo, - Al kiu kuraĝe ni iras. - Simile al stelo en nokta ĉielo, - Al ni la direkton ĝi diras. - -Kaj la celo estas belega; ĝi estas la ĉambro de la ĉefduko Rudolfo -kaj ĉefdukino Stefanio, en kies mezo kuŝas subtera lago. En ĝiaj -akvoj rebrilas la multaj lumoj, kiuj estas fiksitaj al la muroj de l' -kaverno. El la plafono pendas belaj stalaktitoj de salo kaj el la lago -stariĝas sala figuro de Sankta Johano Nepomuceno. - -Ni reiru nian vojon; funde de galerioj oni ekvidas misterajn ombrojn; -en kelkaj lokoj ne tro lumigitaj ni faletas sur reloj aŭ pecoj da -ligno; mokemaj ministoj rigardas la ŝanceliĝe irantan kongresanaron. -Ni iru, ni iru; - - Ĉar nin ne timigas fantomoj la noktaj, - Nek batoj de l' reloj, nek mokoj ministaj, - Ĉar klara (?) kaj rekta kaj tre difinita - Ĝi estas, la voj' elektita. - -Atentu, atentu, sinjoroj! iru nek dekstren, nek maldekstren; - - Nur rekte, kuraĝe kaj ne flankiĝante, - Ni iru la vojon celitan. - -Jen kapelo de Sankta Kingo, en la preciza loko, kie oni trovis la -faman ringon. - -Ni iru, ni iru; atentu, gesinjoroj, falas salaj gutoj el la plafono, -ne restu ĉi tie. - - Eĉ guto malgranda, konstante frapante, - Traboras ĉapelon pajlitan. - -Ni iru, ni iru; ni paŝas malpli rapide; oni viŝas al si la frunton. - - Ni ŝvitas kaj ŝvitas, neniam laciĝas, - Pri l' tempo ripoza pensante. - Cent paŝoj fariĝas, mil paŝoj fariĝas,-- - Ni ŝvitas kaj ŝvitas konstante. - -Jam ĉarmaj sinjorinoj, lacegaj, pene spirantaj, sidas en ĉiuj -anguloj. - - «Ho, haltu!» petante virinoj admonas,-- - «Ne haltu, ne haltu!» en ĥoro resonas: - «Obstine antaŭen!» - -Jen la bala ĉambrego! sed la kruroj tute ne suferas pro dancaj -tikloj. - -Ni iru, ni iru; la gorĝoj fariĝas tre sekaj; kia feliĉo! milda -aera blovo dolĉe karesas la varmajn vizaĝojn; momente ĉi tiu blovo -fariĝas blovego kaj eĉ kunportas artefaritajn foliojn sur ĉapelon -de sinjorino. - - Se longa sekeco aŭ ventoj subitaj - Velkantajn foliojn deŝiras, - Ni dankas la venton, kaj, repurigitaj, - Ni forton pli freŝan akiras. - -Ni iru, ni iru! ankoraŭ kelkaj minutoj de pena marŝado, kaj jen la -eliro, jen la lumo, jen la celo. - - Ni paŝo post paŝo, post longa laboro, - Atingis la celon en ŝvito,-- - -kaj kun ĝojo la peklita kongresanaro revidas la belan sunon. - -Ni reiru rapide al la stacidomo por retrovi nian specialan vagonaron, -kiu saĝe nin atendas. - -La forira horo estas la sesa; sed kiel okazas por ĉiuj specialaj -vagonaroj, je la sesa kaj duono la nia ne forlasis ankoraŭ la -stacidomon. Atendante la ekmoviĝon, ni promenu en la koridoro de -l' vagonaro. Sed... ĉu estas vere la esperantista transportilo? En -ĉi tiu kupeo oni parolas nur la lingvon de Byron, en tiu nur la -lingvon de Victor Hugo, en ĉi tiu alia nur la lingvon de Gœthe; -mi ne sukcesas trovi la kupeon, en kiu oni parolas la lingvon de... -Zamenhof. Kiel facile nia granda internacia rondo dispeciĝas en -malgrandajn rondetojn naciajn! Samideanoj, samideanoj, en niaj -esperantistaj kongresoj forkuru de viaj samlandanoj, kiel de la pesto! -Alvenante la kongreson, lasu vian gepatran lingvon en la vestejo -(kosto: dudek helerojn); vi ĝin retrovos sendifekta, kiam vi foriros. - -Fine ni ekmoviĝas; sed nun la laceco kvietigas la langojn, iom post -iom la bruo de la konversacioj malgrandiĝas, kaj estas vera fantoma -vagonaro, kiu eniras la stacidomon de Krakovo je la sepa kaj duono. - -La bravuloj iris ankoraŭ por ĉeesti Teatran Vesperon en la -«Arĥitektura Ekspozicio». La ĉefaĵo de ĉi tiu Vespero estis la -prezentado de «Urso», komedio en unu akto de Ĉeĥov, tradukita el -la rusa lingvo de Devjatnin, kaj ludata de Germanino, Turko kaj Ruso -(la tradukinto mem). - -Ĉi tiun vesperon okazis ankaŭ kunveno de la Psikistoj. Oni diskutis -pri mediumo, kiu en stato konvena parolas per tute nekonata lingvo. -Unue oni kredis, ke ĉi tiu lingvo estis ĥina aŭ japana, sed estis -eraro; poste oni pensis pri la lingvo de la libro Zend Avesta, -ankaŭ tio ne estis; fine psikisto tre klera pri malnovaj lingvaĵoj -eltrovis, ke ĉi tiu stranga idiomo estas Ido... en ĝia stato -ĉirkaŭ la 1-a de Julio 1912. Kredeble Idisto tre lerta (povanta -paroli sian lingvon), mortis en ĉi tiu epoko, kaj hodiaŭ lia -spirito, per buŝo de la mediumo parolas ĉi tiun Idon, hodiaŭ -nekompreneblan pro la multaj plibonigoj faritaj de post ĉi tiu -malproksima dato. - - -Merkredon, la 14. de Aŭgusto.--Dum la mateno, kunsidoj de -multaj specialistoj. La plej gravaj estis tiuj de U. E. A. kaj de la -kuracistoj. En la kuracista kunveno oni donis esperantajn nomojn al -kelkaj nove elpensitaj malsanoj ne ankoraŭ kuraceblaj. Tio estas tre -konsola sciigo, ĉar nun vi ne riskas morti per malsano sennoma, -okazintaĵo, kiu igus vin tute ridinda. - -Posttagmeze kunsidis ankaŭ Scienca Asocio; la plej rimarkinda fakto -estis la ĉeesto en ĉi tiu kunsido de... scienculoj (Profesoro -Cotton, Doktoro Bujwid, k. t. p.). - -Je la tria kaj duono, Dua Labora Kunsido de la Kongreso. - -La _Prezidanto_ malfermas la kunsidon kaj petas la parolontojn, ke ili -estu tre precizaj en siaj konkludoj. - -La _Sekretario_ legas la protokolon de la antaŭa kunsido, kiu estas -akceptata sen rimarkoj. - -La Sekretario poste legas la respondon de Lia Moŝto la Imperiestro -de Aŭstrujo al la telegramo sendita antaŭhieraŭ. Ĉi tiu respondo, -dezirante la sukceson de la laboroj de l' Kongreso, elvokas longan -aplaŭdon. - -Li legas poste kelkajn telegramojn senditajn al la Kongreso, ĉu -de privataj esperantistoj, ĉu de grupoj. Tiu de la Bjelostoka -Esperantista Grupo estas varme aplaŭdata. - -La _Prezidanto_ diras, ke laŭ la tagordo ni alvenas al Raporto de -la Prezidanto de la Lingva Komitato. Ĉi tiu raporto estas disdonita -al ĉiuj kongresanoj, kiuj verŝajne ĝin jam legis. Sekve, kaj por -ŝpari tempon, oni povus ne legi ĝin en la kunsido. - -La _Sekretario_ aldonas, ke la Lingva Komitato kunvenis hieraŭ, ke -ĝi aprobis la raporton kaj priparolis diversajn aferojn. - -Neniu petas parolon pri la Raporto, kiu estas aprobita. - -La _Prezidanto_ diras, ke nun ni venas al la raporto de la Prezidanto -de la Konstanta Komitato de la Kongresoj kaj donas la parolon al S-ro -Bourlet. - -S-ro _Bourlet_ respondas, ke li jam donis en la lasta kunsido la -necesajn klarigojn. - -S-ro _Hansen_ plene aprobas la antaŭhieraŭan paroladon de S-ro -Bourlet kaj diras, ke por doni al ĉi tiu parolado la necesan -konkludon, oni devas voĉdoni pri la jena propono: - -«De la 1-a de Januaro 1913 la oficialaj fakoj de Centra Oficejo -estos apartigataj de la neoficialaj. La unuaj estos transdonitaj sen -ŝuldoj al la Esperantistaro, kiu ilin subtenos kaj administros per la -Administra Komitato.» - -Oni voĉdonas per manoj levitaj kun kontraŭprovo. - -La propono estas unuanime akceptita. (_Aplaŭdoj._) - -S-ro _Mudie_ konstatas, ke hodiaŭ oni voĉdonis nur per manoj -levitaj, kaj, ke la propono estis unuanime voĉdonita. - -La _Prezidanto_ diras, ke nun oni venas al la Raporto de la Komisio -por Ĝenerala Organizaĵo kaj donas la parolon al S-ro Rollet de -l'Isle, vicprezidanto de ĉi tiu komisio. - -S-ro _Rollet de l'Isle_ legas resumon de la raporto de la Prezidanto -de la Komisio kaj klarigas, ke pro malfavoraj kaj bedaŭrindaj -cirkonstancoj la Subkomisio komisiata por esplori ĉiujn projektojn -aŭ proponojn jam prezentitajn aŭ prezentotajn kaj por prepari -raporton submetotan al la aprobo de la tuta komisio kaj poste -publikigota en _Oficiala Gazeto_, ne povis fini sian laboron sufiĉan -tempon antaŭ la Oka Kongreso. Sekve la Kongreso povas, se ĝi -deziras, ekzameni kaj diskuti iajn montritajn projektojn, sed oni -devas prokrasti ĝis la venonta kongreso ĉiun voĉdonon. - -S-ro _von Frenckell_ diras, ke kiom da kapoj, tiom da opinioj; -kelkafoje kelkaj malsamaj opinioj en la sama kapo. Li opinias, ke oni -devas studigi la demandon pri ĝenerala organizaĵo de unu komisio. -Sed ĉi tiu komisio ne povas bone funkciadi, se ĝiaj anoj estas -disigitaj en diversaj landoj. Estas necese, ke ĉiuj anoj loĝu en la -sama urbo. Eĉ estus pli bone, se oni elektus unu solan homon por fari -projekton de ĝenerala organizado. Almenaŭ, se oni ne volas trudi -ĉi tiun gravan taskon al sola homo, oni devas elekti komision de -samurbanoj. - -S-ro _Belmont_ rimarkigas, ke la elektita homo povas malsaniĝi; oni -devas ankaŭ elekti anstataŭanton. - -S-ro _Mudie_ proponas, ke oni prokrastu _sine die_ la aferon. Cetere -en okazo de neprokrastigo li opinias, ke la tasko estas tro peza -ŝarĝo por la ŝultroj de sola homo. Oni devas elekti la anojn en -diversaj landoj. - -S-ro _Bourlet_ principe tute konsentas kun S-ro Mudie. Ni devas -prokrasti almenaŭ dum kelkaj jaroj la demandon pri ĝenerala -organizaĵo. Estus pli bone konsideri la komision elektitan en -Antverpeno kiel eksiĝintan. Ni devas atendi, ĝis kiam la demando -estos pli matura kaj nuntempe provi la funkciadon de la ekzistantaj -institucioj. Jam en Antverpeno ni havis nian _Parlamenton_, -konsistantan el rajtigitaj delegitoj. Ĉi tiu Parlamento funkciis -ankaŭ ĉi tiun jaron kaj jam faris gravan laboron; sed estus bone, se -antaŭ ol fari novan paŝon antaŭen, ni vidus, kiamaniere funkcias la -kreita organismo. Ni devus fari novan ŝanĝon, se bezone, nur post -tri aŭ kvar jaroj. Nia sistemo de institucioj ripozas sur la mona -helpo de societoj, sed ni ne scias ankoraŭ, ĉu tiuj ĉi societoj -alportos siajn kotizojn. - -S-ro _Mudie_ konfesas, ke li preferas la paroladon de S-ro Bourlet pli -ol la sian propran. - -S-ro _Heller_ opinias, ke oni povas tuj decidi per jes aŭ ne, ĉu -oni volas ĝeneralan organizaĵon. Ĉi tiu organizaĵo devus esti -sendependa de U. E. A. - -S-ro _Pazelt_ estas konvinkita, ke ni bezonas ĝeneralan organizaĵon; -ni devas havi centran lokon, el kie ni povos ricevi sendubajn -informojn pri la ĝenerala movado kaj renkonti, se bezone, aliajn -samideanojn. Ĉi tiu centra oficejo devus eldoni poŝlibron entenantan -ĉiujn sciigojn necesajn al Esperantisto. - -La _Prezidanto_ memorigas, ke la diskutata temo estas: ĉu prokrasti -aŭ ne la demandon pri ĝenerala organizaĵo? - -S-ro _von Lidel_ pensas, ke prokrasti la aferon estas la plej bona -decido prenota. Se ni havus ĉiam la manon en la poŝo por disdoni -propagandilojn, centra organizaĵo estus neutila. - -D-ro _Kandt_, sekretario de la Komisio por ĝenerala organizaĵo, -defendas la subkomision. Oni diris, ke la anoj de ĉi tiu subkomisio -estas mallaboremuloj. Sed kelkafoje mallaboremo estas laboro. Nur la -atenta tralegado de ĉiuj projektoj pri ĝenerala organizaĵo estis -granda tasko. Ju pli da projektoj legis la oratoro, des pli liaj -ideoj konfuziĝis. Ne estas eble labori sen buŝa interkomunikado, -ĉu kun aŭtoroj de projektoj, ĉu kun aliaj komisianoj. La afero -estas solvebla nur per kompromisoj; ne skribe oni povas atingi iun -rezultaton, sed nur buŝe. - -D-ro _Mybs_ diras, ke la laboro de la komisio kredeble kontentigos nek -la per-esperantistojn, nek la por-esperantistojn; oni devas daŭrigi -la studadon. - -La Germana Asocio esprimis la deziron, ke oni starigu ĝeneralan -organizaĵon; li opinias, ke ankaŭ la plimulto de la Esperantistoj -tion deziras. Oni devas konservi la komision, sed ne fiksi templimon -por la fino de ĝia laboro. - -S-ro _Mahn_ tute kontraŭstaras la proponon de S-ro Bourlet. La -daŭrigo de la laboro estas ebla: prokrasti la aferon estas tre -danĝere. - -S-ro _Anttila_ opinias, ke la ekzistanta komisio devas fini sian -laboron. Sen organizo la enkonduko de Esperanto en oficialajn sferojn -ne estas efektivigebla. Kiu devas reprezenti la Esperantistaron apud -la registaroj: ĉu la Lingva Komitato aŭ la K. K. K.? - -S-ro _Bourlet_ rimarkigas, ke li ne petis la tutan prokraston de -la afero, li nur petis, ke oni ŝanĝu nian nunan organizaĵon, se -bezone, nur post kelkaj jaroj. - -De unu jaro li pripensas la aferon, kaj ju pli li pripensas, des pli -ŝajnas al li, ke oni diskutas pri afero jam solvita. - -La nuna afero prezentas du flankojn: - - 1-e Subtenado de niaj oficialaj institucioj; - 2-e Reprezentado de niaj societoj. - -Niaj oficialaj institucioj povas esti ordigataj laŭ tri ŝtupoj: - - - _1-a ŝtupo_: La Esperantista Parlamento, konsistanta el niaj - rajtigitaj delegitoj, demokrata bazo de ĉiuj aliaj institucioj. - _2-a ŝtupo_: La Lingva Komitato, por la lingvaj demandoj; - La Administra Komitato, por la financaj demandoj; - La unua por la spiritaj aferoj, la dua por la materialaj. - _3-a ŝtupo_: La Akademio, elektita de la Lingva Komitato. - La Konstanta Komitato de la Kongresoj; - La Centra Oficejo,-- - ambaŭ elektitaj de la Administra Komitato. - -Ni havas ĉion necesan. Nur mankas, ke ĉi tio funkcias. Ni havis la -maŝinon, sed ni ne turnis la turnilon. - -Por la dua celo oni volas fari unuiĝon de la Societoj; sed se la -societoj ne volas unuiĝi? Ŝajnas, ke ankaŭ en ĉi tiu okazo oni -metis la ĉevalon malantaŭ la veturilon. Ne ni, sed la societoj devas -fari unuiĝon, se ili volas. Tio ne estas kongresa afero; la kongreso -devas sin okupi nur pri la oficialaj institucioj. - -S-ro _Mudie_ proponas, ke la Kongreso esprimu la deziron, prokrasti -la aferon pri ĝenerala organizaĵo kaj ke oni ne reelektu novan -komision. - -Koncerne la unuiĝon, tio dependas de la societoj; oni povus nur -deziri, ke ili interrilatiĝu pli intime. - -La _Prezidanto_ submetas la antaŭan proponon al voĉdonado per -manoj levitaj; la nombro de la levitaj manoj estas tre granda dum la -provo kaj la kontraŭprovo. La voĉdono estante duba, oni decidas -uzi voĉdonilojn. Oni komencas kolekti bultenojn, sed tuj S-ro _von -Frenckell_ leviĝas; li diras, ke la Germanoj bezonas interkonsiliĝi -pri la propono farita kaj petas paŭzon. - -La kunsido estas interrompita dum kvin minutoj. La ĉefoj de la -Germana Asocio kuniĝas en apuda ĉambro. - -La kunsido estas denove malfermata. - -S-ro _von Frenckell_ petas klarigojn pri uzo de la voĉdoniloj. - -La _Sekretario_ klarigas, ke la delegitoj devas voĉdoni per la -bulteno 1 de sia voĉdonilo; ke la blankaj voĉdoniloj valoras unu -voĉon, la verdaj kvin kaj la ruĝaj dek. Ekzemple, delegito kun sep -voĉoj devas meti en bultenujon unu verdan bultenon kaj du blankajn. - -S-ro _von Frenckell_ petas la parolon por sciigi, ke li kun siaj -amikoj voĉdonis kontraŭ la propono de S-ro Mudie nur, ĉar ili ne -volas, ke oni reelektu novan komision. - -La _Sekretario_ diras, ke li ne komprenas bone la staton, en kiu ni -estas. Ŝajnas, ke kelkaj delegitoj ne bone komprenis la sencon de la -propono kaj voĉdonis por tuta prokrasto. Li opinias, ke oni devas -bruligi la voĉdonilojn kaj daŭrigi la diskutadon. - -S-ro _Mudie_ estas preta forstreki la duan parton de la propono, se -oni deziras tion. - -La _Prezidanto_ diras, ke voĉdonado per voĉdoniloj estas malfacila, -longa kaj teda afero kaj ke oni devas ĝin uzi kiel eble plej malofte. - -Li relegas la unuan parton de la propono kaj submetas ĝin al voĉdono -per manoj levitaj. Ĉi tiu parto estas akceptita. - -D-ro _Kandt_ petas, ke oni ne nuligu la unuan voĉdonadon. - -S-ro _von Frenckell_ petas, ke en la propono oni forstreku la vortojn -«kaj ne reelekti komision». - -La propono kun ĉi tiu korekto estas unuanime akceptita[7]. - -S-ro _Poncet_ diras, ke la okazintaĵo de ĉi tiu kunsido montris -gravan mankon en nia nuna kongresa organizacio. Ekzemple la -Germanoj, kiuj havas nur unu solan multenombran Asocion, povis tuj -interkonsiliĝi, la Francoj ne povis same fari. - -Por forigi ĉi tiun mankon, estus bone alpreni metodon similan al tiu -proponita de S-ro Dejean. Ĉar ĉi tiu propono ne estis farita tri -monatojn antaŭ la kongreso, oni ne povis ĝin oficiale prezenti. - -Jen la aludita paragrafo: - -«Dum la kongreso, la Rajtigitaj Delegitoj studas la demandojn, ilin -diskutas kaj elmetas dezirojn. Sed post la kongreso, tiuj deziroj -povas esti submetataj al la aprobo de la grupoj laŭ metodo simila -al tiu, kiu estis uzita por la elekto de la membroj de la Administra -Komitato. Ili havas tiom da voĉoj, kiom da fojoj ili deklaris 25 -membrojn. Oni ne povos apliki la dezirojn esprimitajn en la kongresoj -antaŭ tiu ĉi konsulto.» - -Ĉi tiu konsulto estus utila, ĉar oni scias, kiom estas malfacile tuj -voĉdoni dum la kongreso. - -Kolonelo _Pollen_ diras, ke en la Kongreso estas nek Francoj, nek -Germanoj, sed nur Esperantistoj. - -La _Sekretario_ legas diversajn telegramojn, inter kiuj unu de la -Slava Societo. - -S-ro _Mudie_ proponas, ke oni aranĝu komunan senceremonian -vespermanĝon en la bufedo de la Malnova Teatro antaŭ la balo. - -La _Prezidanto_ fermas la kunsidon je la kvina kaj duono. - - * * * - -Unu kvarono antaŭ la oka mi sidas en la nova teatro en mia vesto de -drama kritikisto. Jes, de drama kritikisto. Vi ridas, sinjorino, des -pli bone, ĉar oni vidas viajn belajn dentetojn; vi ridas, sinjoro, -des pli malbone, ĉar oni vidas viajn malbelajn dentegojn. - -Kial mi ne estus kritikisto? Arto estas malfacila, sed kritiko -estas facila. Estas bona metio: neniu scio estas necesa. Cetere oni -povas ĝin fari en sia domo; multaj kritikistoj neniam vidis la -prezentadon de la recenzitaj teatraĵoj, aŭ kiam ili iras teatron, -ili bone dormas sur siaj komfortaj seĝoj. Mi estas tre konscienca, -mi ĉeestas la prezentadon kaj tute ne intencas dormi. Mi havas en -mano mian kritikilon kaj fariĝas tre severmiena: mi decidis esti -senkompata. Tremu, ombro de Słowacki; tremu, realaĵo de Grabowski; -tremu, aktoraro; tremu, reĝisoro; tremu, sufloro. Vane la aŭtoro -oferos al mi monon por laŭdi lian verkon[8], mi estos el bronzo; -vane la tradukinto petegos min surgenue, mi estos el marmoro; vane la -ĉarmaj aktorinoj oferos al mi sian plej allogan rideton, mi estos el -ligno[9]. - -Iom post iom la salono pleniĝas, kaj kelkajn minutojn antaŭ la oka, -ĝi estas plenega. - -Ruĝaj libroj vidiĝas en manoj de multaj ĉeestantoj, kiuj intencas -sekvi la tragedion sur la teksto. Bedaŭrinde unu minuton antaŭ la -leviĝo de l' kurteno, ĉiuj lumoj de l' salono estingiĝas kaj la -kompatindaj libruloj devas fermi siajn librojn. La sama afero okazis -en Dresdeno. Konkludo: ĉiam legu kaj relegu la ludotaĵon antaŭ la -prezentado, precipe kiam ĝi estas versaĵo. En versaĵoj la frazoj -estas ofte tre fleksitaj, ne havas ĉiam, pro postulo de la ritmo, -aspekton tute naturan, multaj vortoj estas senvostaj kaj ne estas -facile sekvi la penson de l' aŭtoro, kiam oni aŭdas la tekston la -unuan fojon. La esperantaj prezentadoj ne okazas tre ofte, kaj estas -necese sin meti en staton konvenan por eltiri el ili la plej eble -grandan profiton. Sed la kurteno leviĝas aŭ pli bone flankeniĝas; -_Mazepa_ ĵus komenciĝis. - -La dramon aŭ tragedion (laŭ la titola esprimo) mi ne rakontos, ĉar -ĉiu povas kaj eĉ devas legi tiun ĉi belan verkon. - -En sia recenzo de _Kaatje_, teatraĵo ludita dum la Antverpena -Kongreso, S-ro Era diris, ke la aŭtoro de _Kaatje_ ne estis Gœthe, -_Kaatje_ ne estis _Ifigenio en Taŭrido_, kaj S-ro Van der Biest, la -tradukinto, ne estis Zamenhof. Simile mi povos diri, ke Słowacki ne -estas Victor Hugo, _Mazepa_ ne estas _Hernani_ aŭ _Ruy Blas_, sed -Grabowski estas preskaŭ Zamenhof. Efektive, konsiderinte la periodon, -en kiu estis skribita la dramo, periodo, kiu vidis la aperon de multaj -romantikaj verkoj, la nomo de la franca poeto venas nature en la -spiriton, kaj liaj dramoj prezentiĝas kiel kompariloj. Ĉiu verkisto -metas devige en sian verkon pensmanieron, ideojn, kiuj apartenas al -la tempo, en kiu li vivis, al la mondo, kiu lin ĉirkaŭis. Ju pli -ĉi tiuj markoj de difinita epoko estas maloftaj, des pli la verko -havas signifon sendependan de la jaro de sia naskiĝo. Tre malmultaj -estas la aŭtoroj, la poetoj, kiuj prosperis doni al la esprimo de sia -penso formon tiel altan, tiel spiritan, ke ĉi tiu esprimo fariĝis -sendependa de la tempo kaj de la nacieco. Malmultaj estas la verkoj, -kiuj ĉiam restas junaj kaj ne montras ĉi tie kaj tie simptomojn de -velko. Ĉe Victor Hugo ili jam aperas en kelkaj lokoj. Ni devas diri, -ke en la dramo de Słowacki ĉi tiuj simptomoj montriĝas tre forte. -La verko estas nun sepdekdujara kaj ĝia aĝo estas jam legebla sur -ĝia vizaĝo; ĝi oferas multe da belegaj scenoj, sed la interligo de -ĉi tiuj scenoj estas ofte nenatura; la aŭtoro uzis en la konstruo -de la tragedio la procedojn de la romantika epoko, sed Słowacki, -pli poeto ol dramverkisto, ne ĉiam ilin uzis kun necesa modereco. -Iafoje oni tro vidas la ŝnuretojn, per kiuj la aŭtoro movigas siajn -heroojn; en aliaj okazoj la personoj agas iom blinde, kvazaŭ iliaj -ŝnuretoj estus rompitaj. Sed kiel pentristo de sentoj Słowacki estas -nekomparebla kaj enigas nin profunde en la koron de la homoj. Tial la -elekto de ĉi tiu klasika dramo de la pola teatro estas tute aprobinda -kaj tute akordiĝis kun la ĝenerala karaktero de la Kongreso. Ne -rekte ni vidis ĉi tiun artan verkon, sed tra la Grabowski'a vitraĵo; -laŭ tio, kion diris niaj polaj amikoj, ĉi tiu estis vere glata -vitraĵo kaj ne lenso; la traviditaj objektoj, karakteroj aŭ sentoj -ne estis grandigitaj, malgrandigitaj aŭ aliformigitaj. Ni ricevis -vere fotografaĵon de la originalo. - -Plenan laŭdon sen iu ajn kritiketo ni ŝuldas al S-ro Stanislawski, -kiu ludis la rolon de Mazepa. Perfekte elparolanta Esperanton, li -estis ĉiam mirinde komprenebla; eĉ en la malfacila sceno, kiam -Mazepa rakontas sian aventuron en la alkovo, per voĉo mallaŭta de -duone morta viro, ĉiuj vortoj estis aŭdeblaj, neniu sono perdiĝis. -Ludanta laŭ sobra maniero, sen neutilaj gestoj, S-ro Stanislawski tre -bone esprimis la karakteron de la paĝio, kiu sub sia ventkapuleco -kaŝas kavaliran animon kaj kompateman koron. - -S-ro Sosnowski, la vojevodo, havis malfacilan kaj antipatian rolon. -Preskaŭ dum kvar aktoj li muĝas, kaj certe la muĝado kaj la terura -barbo, kiu ornamis lian mentonon, ne estis tre favoraj kondiĉoj de -bona elparolado, tial multe da versoj alvenis iom kripligitaj al la -oreloj de la aŭskultantoj; tamen S-ro Sosnowski bone tradukis la -sovaĝan karakteron de ĉi tiu maljunulo obstina en sia venĝemo, kiu -dissemas ĉirkaŭ si la malfeliĉon kaj la morton. - -S-ro Marjanski montris al ni Zbignjev'on senteman, sed kun animo -malkvieta, en kiu batalas seninterrompe la pasio kaj la devo, kaj -kiu fine serĉas en la morto solvon de la terura dilemo, en kiu li -baraktas. En la sceno de la alkovo li mirinde tradukis la sentojn -de la vojevodido, kiu sin oferdonas por virino amata, kiun li -kredas kulpa. Lia esperanta elparolado, malpli bona ol tiu de S-ro -Stanislawski, estis tamen sufiĉa kaj tre komprenebla. - -S-ro Jednowski, en rolo de la reĝo, lerte desegnis la egoistan -karakteron de Jan Kazimir, kiu, sen malboneco oferas la honoron, eble -la vivon de siaj servantoj al kontentigo de siaj kapricoj. - -Sincerajn gratulojn al S-ino Visocka pro ŝia belega interpretado de -la rolo de Amelja. Ŝia voĉo varma, emociplena, laŭvice fariĝis -gaja, plenda, indigna, malespera kaj en ĉiuj aliformiĝoj restis -klara kaj belsona. En multaj scenoj ŝi nin vere kortuŝis kaj -montriĝis vera artistino, en la plej alta senco de ĉi tiu vorto. -Nur unu kritiketon ni faros; momente S-ino Visocka havas gestojn, -sintenadojn iom nenaturajn kaj tro rigardas la plafonon. - -Nun venu ĉi tien, sinjoro Reĝisoro, mi tuj «lavos al vi la kapon». - -Vi scias (pli bone ol mi), kiom estas delikataj kaj malfacilaj la -vere tragediaj scenoj, kiel la lastaj scenoj de _Mazepa_; ĉi tie ni -estas en la belegeco, kaj inter la belegeco kaj la... ridindeco estas -limo pli maldika, ol la paperfolio, sur kiu mi skribas. Pli ol unu -fojon, dum la lasta akto mi tremis, timante, ke oni transpasos ĉi -tiun teruran limon. Kaj nur vi, sinjoro Reĝisoro estis kulpa pri -tio. Unue, ni vidis dum la unuaj aktoj grandan vivantan Zbignjev, kaj -nun vi alportas tute malgrandan ĉerkon, en kiu estas neeble meti -pli ol duonon da Zbignjev. Kie oni metis la alian duonon? Kaj ĉi -tiun ĉerketon oni kuŝigas en grandega salono tute lumigita, kie -ĝi similas forgesitan skatolon da domenoj! Due, la vojevodo faras -per ĉi tiu skatolo ĉiuspecajn gimnastikajn ekzercojn, li ĝin -metas laŭlarĝe, laŭlonge, oblikve, li ĝin tiras, puŝas; momente -mi ne plu sciis, ĉu ni estis en la palaco de la vojevodo aŭ en -Krakova stacidomo, ĉambro de la pakaĵoj. Feliĉe vi havis, kiel -ĉeestantojn, bravajn Esperantistojn, kiuj nur deziras aŭdi sian -karan lingvon kaj ne multe atentas pri materialaj detaloj. Tamen, -sinjoro Reĝisoro, grandigu vian ĉerkon, malgrandigu kaj mallumigu -vian scenejon kaj iom ŝanĝu la aranĝon de via lasta akto. El -Parizo, kie ripozas liaj restaĵoj, Słowacki mem vin benos. - -Mi ne povas kritiki la sufloron, ĉar mi lin tute ne aŭdis; kredeble -la aktoraro neniam bezonis lian helpon. - -La falo de l' kurteno, post la kvina akto, estis sekvita de sennombraj -aplaŭdaroj, oni ĝin relevis mi ne scias kiom da fojoj. Fine S-ro -Grabowski sur la scenejo, en la nomo de la Esperantistaro, dankis la -aktorojn pri la belega spektaklo, kiun ni ĵus ĉeestis. Li diris, ke -de nun _Mazepa_, ĉi tiu perlo de la pola dramaro, fariĝis internacia -verko, kiun povos ĝui personoj de ĉiuj nacioj, kaj ke ĉi tiu -prezentado estas difinitiva glorigo de la jam fama pola poeto. - -Lasta konsilo: kiam vi iros teatron en Krakovo, dum la interakto -reprenu vian lokon tuj kiam oni sonoriĝas, ĉar kelkajn minutojn -antaŭ la leviĝo de l' kurteno oni estingas ĉiujn lumojn en la -salono. Se vi malfruas, vi devas reiri vian lokon tra mallumo. Tiu -malfeliĉo okazis al mi, kaj mi atingis mian seĝon nur post teruraj -aventuroj, palpinte kiel blindulo ĉu la pintan barbon de S-ro -Bourlet, kiu murmuris, ĉu la freŝajn vangetojn de fraŭlino, kiu -ellasis krion, kaj paŝinte sur nekalkulebla nombro da piedoj. - - -Ĵaŭdon, la 15. de Aŭgusto.--Frumatene mi estis vekita per la -sonoriloj de la kvardek unu preĝejoj de la «pola Romo», samtempe -bruantaj. Momente mi aŭskultis la gajan muzikon de la sonoradoj, -kiu rememorigis al mi la faman ĉapitron de la romano de Victor Hugo -«Nia Sinjorino Pariza»[10]. Sed konscio pri la profesiaj devoj -tuj revenas, mi saltas el la lito kaj enprofundiĝas en la legon de -la oficiala programo. Je la naŭa horo katolika Diservo, je la deka -samtempe protestanta kaj hebrea Diservoj; je la dekdua devis okazi -manovroj de «Ruĝa Kruco», sed, pro neĉeesto de la direktantoj, ĉi -tiuj manovroj estis forigitaj. - -Ni rapidu al la preĝejo de Sankta Mario; ĝuste kiam mi alvenas sur -la Rynek, estas la naŭa. El unu el la preĝejaj turoj venas sonoj -de trumpetoj; efektive, ĉiuhore trumpetisto laŭvice rigardanta la -kvar kardinalajn punktojn, aŭdigas melankolian arion, laŭdire la -saman, kiun uzis la pola militistaro. Kiam ni eniras la preĝejon, -la navo estas jam superplenega de granda amaso, kaj pene oni eniĝas -inter la popolanoj pitoreske vestitaj, kaj la kamparaj vendistinoj, -kiuj alportis kun si vendotajn legomojn aŭ fruktojn. Tia devis esti -en antikvo la aspekto de temploj, kiam la adorantoj alportis la -oferojn difinitajn por la Diino. Fine ni sukcesas atingi la fundan -kapelon, ĵus kiam komenciĝas la prediko. Devis paroli Lia Episkopa -Moŝto pastro Bandurski, vera pola Demosteno, sed pro malhelpo, li -estis anstataŭata de pastro, kiu eble ne estis Demosteno, sed certe -estis Cicero. Kun flameco de apostolo li parolis klaran, puran, fluan -Esperanton, eĉ momente tiel fluan, ke la superŝutitaj oreloj ne -povis ĉion ensorbi kaj ke multaj vortoj reŝprucis eksteren. Tamen -lian elokventecon tre admiris la ĉeestantaj Esperantistoj, katolikaj -kaj nekatolikaj. - -Ni rapidu al la hebrea sinagogo. La interna aspekto tute malsimilas -tiun de la katolika preĝejo. Anstataŭ pitoreska malordo, severa -ordo; anstataŭ piuloj en ĉiuj sintenadoj, ĉu starantaj, ĉu -genuantaj, ĉu eĉ teren kuŝiĝantaj, sinjoroj en regulaj vicoj kun -ĉapelo sur la kapo, sinjorinoj en altaj galerioj. Rabeno Saphra jam -komencis esperantan paroladon; li parolas klare, bonege kaj elokvente; -li diras, ke Hebreoj disaj sur la tuta terglobo jam havis propran -lingvon por komuniki inter si, la hebrean; sed mankis al ili alia por -komuniki kun iliaj fratoj, anoj de aliaj religioj. Li ĝojas, vidante -unu el ili alporti al la mondo ĉi tiun netakseblan donacon. Profundan -impreson sur ĉiujn ĉeestantojn hebreajn aŭ nehebreajn faras ĉi -tiu alta parolado. Sed momente Rabeno Saphra parolis strangan, -nekompreneblan Esperanton. Ĉu intertempe li fariĝas Idisto? Oni -klarigas al mi, ke la strangaj vortoj ne estas idaj citaĵoj de -Couturat, sed hebreaj citaĵoj el la Biblio. Elirante el la sinagogo, -la popolamaso ĉirkaŭanta la templon, faris al D-ro Zamenhof veran -ovacion. La kvartalo Kazimierz, kie staras la sinagogo, estas la -hebrea kvartalo de Krakovo; en ĝi la Hebreoj estas pli ol religio, -pli ol raso, ili formas preskaŭ nacieton, kaj ĝojis vidante la -kreinton de Esperanto, kiun ili salutis kvazaŭ Mesion. - -Je la dekunua, sur la Rynek okazis manifestado antaŭ la monumento -de la glora pola poeto Mickiewicz. Oni metis sur la monumenton -florkronon, kaj en la nomo de la kongresanoj S-ro Hodler esprimis la -sentojn de la Esperantistoj pri la plej glora reprezentanto de la pola -genio kaj antaŭtempa adepto de la interna ideo de Esperantismo; tiun -paroladon polen tradukis D-ro Mikołajski. - -Je la tria, manifestado de profesoroj kaj studentoj apud la monumento -de Kopernik, en la korto de Jagellona Biblioteko. Atendante la -oficialan oratoron (ankoraŭ nekonatan), kiu estas iom malfruinta, -la manifestantoj amuziĝas per fotografiĝo. Estas fotografistoj en -ĉiuj anguloj, sur la altaj galerioj, sur la korto, en la kelo, kaj -oni fotografas la manifestadon ĉiumaniere: superkape, bruste, dorse, -flanke, subpiede. Subite bruo; sur la tablo metita kiel paroladejo -aperas la oficiala oratoro, kaj ĉi tiu oratoro estas... (vi ne -divenu! sinjoro), estas... (vi ne divenu! sinjorino), estas S-ro -Bourlet. Oni premas la butonon de la sciencaj paroladoj kaj S-ro -Bourlet parolas. Cetere li faras tre lertan kaj tre trafan paralelon -inter la vivo de Kopernik kaj la vivo de D-ro Zamenhof, inter la -persekutoj, per kiuj estis akceptata la verko de Kopernik, kaj la -mokoj, kiujn renkontis la verko de Zamenhof, inter la fina sukceso de -la Kopernikaj ideoj kaj la fina venko de la Zamenhofa Esperanto. - -Je la kvara (kia metio! kia metio!), vizitado de la Arĥitektura -Ekspozicio. En la ĝardeno de la Ekspozicio, la fotografa manio de -la kongresanaro atingas la paroksismon. La oficialaj fotografistoj -estas ĉi tie kun ĉiuspecaj fotografiloj, unuj sur altaj tripiedoj -(kredeble por fotografi personojn je fenestroj de unua etaĝo), aliaj -preskaŭ sur tero (kredeble por fotografi kelistojn je fenestretoj -de ilia kelo). Kaj oni fotografas samnacianojn, oni fotografas -samprofesiulojn, oni fotografas samkreskulojn, oni fotografas -samaĝulojn, oni fotografas sama-nombro-da-harulojn, oni fotografas -samulojn elektitajn ĉiumaniere kaj eĉ neniumaniere. Kaj meze de ĉiu -grupo sidas la afablega kaj bonega Doktoro, ĉiam ridetanta, ĉiam -nemoviĝanta, ĉiam rigardanta rekte la fotografilon. Sinsekve li -fariĝas Hungaro, Japano, juristo, poŝtisto, du-metrulo, dekok-jarulo -kaj eĉ pacifista sinjorino. Feliĉe je la kvina finiĝas lia -turmentiĝo kaj ĉiuj kongresanoj, fotografitaj aŭ ne fotografitaj, -sidiĝas duonronde ĉirkaŭ la muzika estrado por ĉeesti la Disdonon -de Premioj de la «Literatura Konkurso» organizita de nia bonega -kolego _Pola Esperantisto_. Ni diru tuj, ke ĉi tiu konkurso mirinde -sukcesis, almenaŭ per la nombro de la partoprenantoj. Efektive, -la Komitato ricevis: por la beletristika parto, 18 laborojn; por -la poezia, 30; por la scienca, 11. S-ro Nedoviŝin prezidas la -ceremonion, li diras kelkajn vortojn pri la graveco de tiaj konkursoj -kaj iliaj influoj al progresado de nia lingvo. - -Pro la neĉeesto de S-ro Cart, raportinto de la beletristika parto, -supreniras la estradon por lin anstataŭi sinjoro... (divenu, kara -leganto!) sinjoro... (divenu, kara legantino!)... S-ro Bourlet. Oni -premas la butonon por literatura parolado kaj S-ro Bourlet ekmovas -la lipojn. «Ankoraŭ mi!» li diras. Li petas pardonon, ĉar nun li -estas sur kampo, kiun li ne ordinare plugas. Li estas simpla scienculo -kaj time sin riskas en literaturan regionon. Sed eble ĉar li estas -direktoro de literatura gazeto, li povis tamen akiri iom da sperto en -la beletristika fako. Li ĝojas, ĉar nun Esperanto havas belan kaj -riĉan literaturon, kaj povas rebati la kutiman kontraŭdiron, ke ĝi -estas nur iu ĵargono de kelnero. - -La unua premio estas aljuĝita al la aŭtoro de la verko titolita: -«La Genio kaj la Karaktero de Byron»; oni malfermas la koverton, -kiu entenas la nomon de la aŭtoro, kaj la ĉeestantaro sciiĝas kun -ĝojo, ke ĉi tiu aŭtoro estas aŭtorino: nia bone konata samideanino -Adela Schafer (el Londono). - -Loko mankas por citi aliajn rekompencitajn laborojn. - -S-ro Grabowski, raportinto de la poezia parto, legas raporton -(mirinde! ĉi tiu raporto estas en prozo). Li diras, ke esprimo de -ideoj sub poezia formo estas vera provilo por lingvo; Esperanto venke -sukcesis en ĉi tiu provo. Ni sciiĝas kun bedaŭro, ke ne ankoraŭ -naskiĝis esperanta Mickiewicz, kaj sekve oni ne donos unuan premion. -La dua premio estas aljuĝita al la aŭtoro de la poemo «Narciso», -kaj ĉi tiu aŭtoro estas nia amiko Devjatnin, kies apero sur la -estrado estas salutata de longa aplaŭdado. - -S-ro Rollet de l'Isle, raportinto de la scienca parto, legas -raporton. Kiel Prezidanto de la Societo Franca por Propagando de -Esperanto, li malkaŝe montras al ĉiuj sian naciecon, fiere kaj forte -metante la tonikan akcenton sur la lastan silabon. Li parolas pri la -graveco de Esperanto en sciencaj interrilatoj kaj sciencaj kongresoj. - -La unua premio estas aljuĝita al la aŭtoro de la verko: «Pri la -absorbo de la pluvo kaj roso per folioj, trunketoj kaj branĉoj». Ĉi -tiu aŭtoro estas nia samideano Dreusicke, el Cassel. - -Ĉu tiaj konkursoj estas bonaj por la propagando de nia afero? -Unuavide ŝajnas, ke la respondo devas esti jesa. Evidente ĝi ne -povas esti plene nea; sed ankaŭ, laŭ mia opinio, ĝi ne povas esti -plene jesa. Efektive, ni rigardu la nunan staton de nia esperanta -literaturo; ĉu ĉi tiu stato estas bona? Ne, nia literaturo suferas -de malsano kaj ĉi tiu malsano ne estas manko de verkistoj, ĝi estas -manko de... legantoj. Rigardu en magazenoj de eldonistoj.... Sed tuj -vi protestas: «Esperanto... sankta afero... bono de homaro... ni ne -estas komercistoj... veraj Esperantistoj ne atentas monan profiton, -k. t. p....» Kvietiĝu, sinjoro, kvietiĝu kaj ni interparolu -trankvile. Mi ne estas verkisto, mi ne estas eldonisto, mi ne estas -presisto kaj ĝis nun Esperanto ne enirigis en mian poŝon eĉ la -plej malgrandan parton de spesmilo. Do mi estas tute senpartia. Ĝis -nun oni ne trovis la rimedon por publikigi esperantajn librojn sen -mono. La fabrikisto de papero ne liveras senpage sian paperon, la -presisto ne presas senpage la manuskriptojn. La eldonado de libro -estas devige elspezo da mono; kvankam la eldonantoj de esperantaj -libroj estis ĝis nun tre neprofitemaj, ili almenaŭ deziras retrovi -la elspezitan monon. Afero neebla, se ĉiuj ekzempleroj restas en -la magazeno. Literaturo ne povas ekzisti sen verkistoj; ankaŭ ĝi -ne povas ekzisti sen legantoj. Kaj tio estas konstato ĉagrena, sed -konstato vera: Esperantistoj ne legas. Sed vi respondos: «Legado -de libroj postulas tempon kaj monon, Esperantistoj ĝenerale estas -nek senokupuloj, nek riĉuloj». Vi estas prava, sed mi certigas, ke -la sumo elspezita de la Esperantistaro por aĉeto de libroj tute ne -respondas je la stato de ĝia monujo. Ankoraŭ vi diros: «Estas bonaj -libroj, sed ankaŭ aliaj malbonaj; mi timas aĉeti librojn nekorekte -skribitajn». Tre vere, sed mi konstatis, ke sufiĉe granda nombro -de Esperantistoj tute ne scias eĉ la nomon de jam klasikaj verkoj -de nia literaturo. Karaj gesamideanoj, se vi deziras, ke Esperanta -literaturo disvolviĝadu, ĝin helpu per viaj tutaj fortoj; kaj por -tio la sola rimedo estas: legado kaj legado kaj ankoraŭ legado. Apud -la bona konkurso de verkistoj, mi proponas, por la venonta kongreso, -konkurson de legantoj. - - * * * - -Je la naŭa kaj duono, Internacia Balo en la Malnova Teatro. - -Antaŭ mia foriro, S-ro Ĉefredaktoro estis dirinta al mi: «Vi prenos -kiel modelon S-ron Era; kiel li faris, tiel vi faros». Mi malfermis -la Raporton pri la Sepa Kongreso kaj pri la balo mi trovis la jenan -paragrafon: - -«Ĉiuj estas pretaj je la naŭa, kaj la dancoj tuj komenciĝas. Ili -daŭris ĝis la unua matene, laŭ tio, kion oni diris al mi, ĉar je -tiu malfrua horo, mi jam de longe dormegadis.» - -... Leginte ĉi tiujn liniojn, mi tuj iris kuŝiĝi. - -Sed la morgaŭan tagon mi «intervjuis» eminentulojn, kiuj ĉeestis -la ceremonion. - -Jen kion diris al mi kelnero de la bufedo: - -«Je la sepa okazis komuna manĝeto organizita de tre moviĝema -sinjoro, kies nomon mi ne memoras; mi nur scias, ke por elparoli -ĉi tiun nomon oni devas «miaŭi». Oni manĝis barĉon, kolbason -polan kaj tortojn. Kelkaj personoj ne tre ŝatis nian kolbason; eĉ -germana sinjorino faris veran grimacon. La ĉeestantoj multe bruegis, -ili faris ĉiuspecajn ŝercojn, kantis kaj deklamis. La nombro de la -ĉeestantoj estis ĉirkaŭe 200, la nombro de la purigotaj teleroj -estis...» - ---Sufiĉe; sufiĉe, kelnero, mi ne ŝatas la statistikon. - -Jen kion rakontis al mi sinjorino de la vestejo, vi scias, la terura -rabistino de pluvombreloj: - -«Ha! sinjoro, kiom da manteloj! kiom da kaptukoj! kiom da pluv... -(mi scias, mi scias)... kaj kiaj belaj kostumoj de sinjorinoj kaj de -sinjoroj! Hungarinoj kaj Hungaroj, Bohemoj, Rusoj, Bulgaroj, k. t. -p.[11] kaj precipe niaj Polaj kostumoj, tiel ĉarmaj. Sed la plej -bela rememoro de ĉi tiu vespero kaj eĉ de mia tuta vivo estos la -gardo de la mantelo de la Imperiestro Napoleono. (Kion vi diras, -sinjorino! Eble la laceco pro maldormo.) Jes, la Imperiestro ĉeestis -la balon; li portis la kutiman veston, blankan mallongan pantalonon, -verdan veŝton, epoletojn kaj la tufeton sur la frunto. (Se li havis -la tufeton, oni ne povas plu dubi.) La ekzakta nombro de la objektoj -deponitaj en la vestejo estas...» - ---Sufiĉe, sufiĉe, sinjorino, mi ne ŝatas la statistikon. - -Jen kion rakontis al mi muzikisto de l' orkestro: - -«Ha! sinjoro! en kia stato ni estas hodiaŭ. La violonistoj kuŝas -en lito kun paralizitaj brakoj, la violonĉelisto pro lacego falis -hieraŭ sub sian instrumenton kaj estis tute kontuzita, la klarnetisto -englutis parton de sia muzikilo, la hobojisto ne plu havas pulmojn, la -tamburegisto faris truon en la haŭton de sia ilo kaj la kuracistoj -ne povas haltigi la brakon de la muzikestro, kiu daŭrigas montri la -takton. La preciza nombro de la notoj...» - ---Sufiĉe, sufiĉe, muzikisto, mi ne ŝatas la statistikon. - -Jen kion murmuretis en mian orelon la servistino de la sinjorina -tualetejo... - ---Kio! sinjoro, vi alproksimiĝas kun scivolema mieno kaj brila -rigardo? Fi! estas honte!--vi tute ne scios, kion murmuretis al mi en -la orelon la servistino de la sinjorina tualetejo. - - -Vendredon, la 16. de Aŭgusto.--Je la tria kaj duono, Tria -labora kunsido de la Kongreso. - -La _Prezidanto_ malfermas la kunvenon kaj donas la parolon al S-ro -Sekretario. - -La _Sekretario_ legas la protokolon de la lasta kunsido, kiu estas -unuanime aprobita; li ankaŭ legas diversajn telegramojn. - -S-ro _von Frenckell_ legas sian raporton pri fondo de por-esperanta -Internacia Esperanto-Asocio. - -D-ro _Kandt_ post kelkaj klarigoj pri la tasko de la Komisio pri -ĝenerala organizaĵo, proponas la jenan tekston: - -«La rajtigitaj delegitoj de la propagandaj societoj en la Oka -Kongreso decidis: - -1-e Ke la Komisio elektita en Antverpeno por studi la demandon pri -ĝenerala organizaĵo daŭru funkcii; - -2-e Ke ĝi prezentu al la Naŭa Kongreso raporton pri la nun -ekzistantaj institucioj, pri ilia funkciado kaj pri rimedoj por ilin -kunordigi; - -3-e Ke oni publikigu tiun raporton tri monatojn antaŭ la Kongreso kaj -ke oni proponu pri ĝenerala organizaĵo.» - -S-ro _Bourlet_ principe konsentas kun S-ro von Frenckell kaj D-ro -Kandt, ĉar li estas partiano de ĝenerala organizaĵo. Sed la sperto -montris, ke ne estas saĝe doni tro da laboro al la Komisio. La -subkomisio kaj D-ro Kandt faris ĉion eblan, ni ŝuldas al ili multajn -dankojn. Vere la afero estas tro komplika. Pli bone estos iri paŝon -post paŝo; la unua paŝo estas la dua paragrafo: Raporto pri la nunaj -institucioj; meti ordon en la aferojn. Antaŭ ol scii, kion oni povos -fari, oni devas scii, kion oni faris; tiam oni scios, kion oni devos -fari. Ni ne donu al la Komisio tro da laboro deviga. Li do faras la -jenan proponon aŭ korekton: forstreki en la 3-a paragrafo la vortojn -«kaj ke oni proponu pri ĝenerala organizaĵo». - -D-ro _Kandt_ akceptas la proponon de S-ro Bourlet. - -S-ro _Mudie_ estas subtenanto de la propono de S-ro Bourlet. Li ne -volis fari riproĉon al iu ajn en sia hieraŭa propono. - -La propono de S-ro Kandt kun korekto de S-ro Bourlet estas unuanime -akceptata. - -S-ro _Mudie_ parolas pri la prezento de kandidatoj al la diversaj -postenoj en la komitatoj. Li diras, ke oni devas havi almenaŭ liston -da 13 kandidatoj por 10 postenoj, se oni volas havi veran elekton. - -La afero estas lasata al la Komisio. - -S-ro _Bourlet_ diras, ke estas ankoraŭ du proponoj senditaj al la K. -K. K.: - -1-e Propono, por ke oni nomu la kongresojn universalaj anstataŭ -internaciaj. - -2-e Propono, ke la kongresoj okazu nur ĉiudujare. - -La proponoj estas resenditaj al la Komitato. - -S-ro _Bourlet_ esprimas sian grandan feliĉon, ke, kiam por la unua -fojo kunvenis la rajtigita delegitaro, ĝi tiel bone funkciis. Ĉiuj -proponoj estis voĉdonitaj unuanime. Esperantujo estas loko interfrata -kaj la ĉeestantoj donis al la tuta Esperantistaro spektaklon de vera -konkordo. (_Aplaŭdoj._) - -La _Prezidanto_ diras, ke nun oni venas al la demando pri la sidejo de -la venonta kongreso. - -S-ro _Stromboli_ petas parolon, kaj lia apero sur la estrado estas -signalo de longa aplaŭdado[12]. En la nomo de Italaj Esperantistoj -li petas la Kongreson, ke la Naŭa Kongreso okazos en Genova. Li -jam faris la inviton dum la malferma kunsido kaj ĝin faras denove, -aldonante kelkajn detalojn. Italujo, lando de l' arto, lando de la -poezio, deziras kaj estas inda, ricevi sur sian teron la tutmondan -Esperantistaron. La Italoj kredas, ke Esperanto estas simila al itala -lingvo kaj sekve estas malfacila por aliaj popoloj. Ni montru al -ili per nedubinda fakto, ke Esperanto estas same facile ellernebla -por ĉiuj lingvanoj. Genova estas bone elektita loko por internacia -kongreso, ĉar ĝi havas facilajn komunikaĵojn kun ĉiuj landoj de -Eŭropo; rapidaj vagonaroj kaj rektaj vagonoj venas al Genova de -multaj grandaj urboj. Aliparte, ĝi estas ankaŭ granda haveno, kun -ŝiplinioj al ĉiuj partoj de l' terglobo. Fine, ĝi estas granda -kaj bela urbo; la amantoj de la pasinto trovos en ĝi antikvajn -monumentojn kaj historiajn rememorojn; la amantoj de la naturo povos -viziti en ĉirkaŭaĵo ĉiuspecajn naturajn belaĵojn; la amantoj de -la civilizacio vidos tre interesajn industriajn aferojn. Sub la blua -ĉielo, rigardante la bluan maron, la kongresanoj povos gaje resonigi -nian karan lingvon, kies belsoneco agrable miksiĝos kun la belsoneco -de la itala lingvo. (_Ĉiumanaj aplaŭdoj._) - -S-ro _Lederman_ (Holando), en nomo de la grupo «Estonto estas nia», -protestas kontraŭ la diro dissemita, ke la Holandaj Esperantistoj -proponis ne fari kongreson en Italujo pro la milito. Tio estas -malvera. - -S-ro _Behrendt_ bone scias, ke la Esperantistoj estos altirataj de la -multaj ĉarmoj de Genova kaj kredeble voĉdonos por Italujo, sed li -estas komisiita de la urbestraro de Breslau por inviti la kongreson -en Breslau la venontan jaron kaj li devas fari la inviton. Almenaŭ -li esperas, ke multaj kongresanoj sur la vojo al Italujo haltos en -Breslau. Li proponas sendi dankleteron al la urbestraro de Breslau por -ĝia kora invito. - -S-ro _Mudie_ aprobas la proponon de S-ro Stromboli, sed parolante pri -komunikaĵoj kun aliaj landoj, nia itala samideano forgesis Britujon. -Lasttempe la oratoro legis pri itala militŝipo nomita «Stromboli». -Li proponas, ke oni petu Lian Moŝton la Reĝon de Italujo, ke li -sendu la ŝipon «Stromboli» por transporti Britojn al Genova. -(_Ridoj kaj aplaŭdoj._) - -S-ro _Lévy_ invitas la kongreson en nomo de la Rumanaj Esperantistoj. -Li diras, ke Bukarest estas centro por nia movado en la Balkanoj. - -S-ro *** bohema laboristo diras, ke en nomo de laboristoj li devas -protesti kontraŭ la elekto de Italujo, ĉi tiu lando, kiu sovaĝe -sin ĵetis.... (_Brueto, bruo, bruego. La oratoro malaperas meze de -protestoj_)[13]. - -La _Prezidanto_ rimarkigas, ke laŭ la regularo oni devas tuŝi en -kongresaj kunsidoj nek religiajn, nek politikajn, nek socialajn -demandojn. Li esperas, ke la ekzemplo donita de la ĵus parolinta -oratoro ne estos sekvita. - -S-ro _Iu ajn_ (de ie ajn) proponas, ke oni faru ĉiujare du -kongresojn, unu por amuzo kaj la dua por laboro. - -La _Prezidanto_ voĉdonigas pri ĉi tiu stranga propono, kiu tamen -akiras du voĉojn. - -Oni poste voĉdonas pri la sidejo de la venonta kongreso. - -Genova estas elektita kun frakasa plimulto. - -Oni ankaŭ sendas dankojn al Breslau por ĝia senlaca invito. - -S-ro _Bourlet_ diras, ke kvankam la kutimo estas elekti nur la sidejon -de la venonta kongreso, li petas, ke oni faru escepton kaj ke oni tuj -decidu por 1914. Li venas oficiale inviti la kongreson al Parizo en -1914. - -S-ro _Rollet de l'Isle_, prezidanto de la S. F. P. E., certigas la -ĉeestantaron, ke ili ricevos bonegan akcepton ne sole de la Parizaj -Esperantistoj, sed ankaŭ de la tuta Franca Esperantistaro kunigita -en Parizo. Ĉi tiu grava okazintaĵo faros profundan impreson en tuta -Francujo. - -Parizo estas elektita kiel sidejo de la Deka Kongreso. - -S-ro _Warden_ (Skotlando) invitas la kongreson ĉe Edinburg por 1915. - -La _Sekretario_ diras, ke la K. K. K. ricevis oficialan inviton de -la urbo San Francisco por elekti ĉi tiun urbon kiel sidejon de la -dekunua Kongreso, okaze de la inaŭguracio de la Kanalo de Panama. - -S-ro _Schmidt_ proponas, ke la kongreso de 1915 okazu en Berno. - -S-ro _Krestanof_ diras, ke la centro de la Balkanoj estas ne Bukarest, -sed Sofio. Li invitas la kongreson al Sofio. - -S-ro _Hansen_ invitas la kongreson al Kopenhago. - -S-ro _Bourlet_ rememorigas, ke en la K. K. K. devas esti du personoj -de la lando, en kiu okazos la kongreso. Li proponas: - -Por la naŭa kongreso: - - D-ro Stromboli - S-ro Benova. - -Por la deka kongreso: - - S-ro Rollet de l'Isle - S-ro Chaussegros. - -Neniu kontraŭstaras. - -S-ro _Soriano_ proponas sendi dankojn al la Ĥina Ministro de Edukado, -kiu oficiale enkondukis Esperanton en la normalajn lernejojn. - -S-ro _Bourlet_ proponas, sendi dankojn al la du urboj Terrasa kaj -Sabadell, kiuj donis la nomon de D-ro Zamenhof al stratoj. - -S-ro _Ferter_, rajtigita delegito por Katalunujo, dankas por la -gratuloj senditaj. - -S-ro _Hansen_ proponas, ke oni danku S-ron Michelin por lia belega -donaco al Esperanto. - -S-ro _Bourlet_ rakontas, ke S-ro Michelin ricevis leteron de -ĉef-idisto, kiu lin riproĉis pro la mono donita al Esperanto kaj kiu -diris, ke Esperanto tute ne ekzistas. Li proponas, ke ĉiu kongresano -sendu al S-ro Michelin poŝtkarton kun kelkaj dankaj vortoj. - -S-ro _Mudie_ proponas danki la Biblian Societon, kiu ĵus eldonis -tradukon de la Biblio en Esperanto. - -S-ro _Sergeant_ proponas, ke oni danku la Aŭstran Ministron de -la Fervojoj por eldonado de la belaj gvidlibroj disdonitaj al la -kongresanoj kaj por la rabato konsentita. - -S-ro _Claudius Colas_, de la C. O., donas klarigojn pri la lasta -verko de ĉi tiu oficiala Institucio. La produktaĵo estas la -Tutmonda Jarlibro Esperantista, enhavanta kolekton de niaj leĝoj kaj -liston de ĉiuj grupoj de l' mondo. Post ĉiu geografia nomo staras -inter krampoj misteraj ciferoj, kiuj (laŭ la antaŭparolo) estas -bibliografiaj indeksoj de la decimala klasifiko. Kaj vidu la utilecon -de ĉi tiuj ciferoj: dank' al ili oni tute solvis la gravan demandon -pri skribado kaj elparolado de la propraj nomoj. Ekzemple mi povas -sciigi vin, ke por iri al la Kongreso, mi foriris de la ĉefurbo de -44.362, iris al la ĉefurbo de 44.361 kaj tie uzis la vagonaron al -ĉefurbo de 43.12. Dum la vojaĝo, mi trapasis la landojn 493 kaj 43. -De la ĉefurbo de 43.12, mi rekte iris al la kongresurbo, ĉefurbo -de 43.74 en la lando 43.6. Ĉiuj popoloj same elparolas ĉi tiujn -geografiajn nomojn. Cetere, se vi deziras mendi la libron de via -libristo, vi nur bezonos doni al li tiun sciigon: 412 (058) (∞) -«1912» 12. Li tuj komprenos. - -La _Prezidanto_ proponas, ke pro la Esperantistoj, kiuj deziras -forveturi morgaŭ tuj post la kunsido, oni fiksu la komencon de la -kunveno je la tria anstataŭ la tria kaj duono. - -Li fermas la nunan kunsidon je la sesa. - - * * * - -Je la sepa kaj duono, mi sidis en la Nova Teatro en mia vesto de -muzika kritikisto. Jes, de muzika kritikisto. Vi ridegas, sinjorino? -des pli bone, ĉar oni vidas vian beletan langeton; vi ridegas, -sinjoro? des pli malbone, ĉar oni vidas vian malbelegan langegon. -Kial mi ne estus muzika kritikisto? Tial ke mi nenion scias pri -muziko? Bela afero! Mi legis la muzikan terminaron de S-ro de Ménil. -Estas sufiĉe. - -Mi havas en mano mian aŭdigan kornon. (En Francujo, mi estas surda -kiel poto, en Anglujo kiel fosto, en Italujo kiel kloŝo, en Hungarujo -kiel pafilego, en Polujo... mi ne scias.) - -Iom post iom la salono pleniĝas. Ĉi tiu vespero devas esti -epokfaranta en la historio de Esperanto. «Halka» estos la unua -esperanta opero kaj Moniuszko la unua komponisto, kies verko ricevos -esperantan maskon. Ĉu tiu privata entrepreno de la direktoro de -Krakova teatro sukcesos? Respondos la teatra kasisto. Ŝajnis al mi, -ke la aŭskultantaro kvankam ne tiel granda, kiel ĉe «Mazepa», -estis tamen sufiĉe grava. Mi devas aldoni, ke du pagaj prezentadoj -dum unu kongreso, estas ŝarĝo iom peza por la monujo de multaj el la -kongresanoj. Tamen la nuna entrepreno estas interesa kaj subteninda. - -Sed la orkestro iras al sia loko, la ĉefo levas la bastonon, -«Halka» komenciĝas. (Vere la muzikistoj estas strangaj personoj, -ili laboras nur, kiam ilin minacas bastono.) - -La libreto de «Halka», kiel la plej multo el la libretoj de operoj, -estas tre simpla kaj estas entenata en unu linio: Halka, kamparanino, -forlasita de sia amanto, kiu edziĝas kun riĉa fraŭlino, sin ĵetas -en riveron. - -Sur ĉi tiu temo Moniuszko[14] ....................... - -Post la prezentado, la talenta tradukinto, nia senlaca poeto -Grabowski, venis sur la scenejon por danki la gekantistojn de la unua -esperanta opero. Sennombraj ovacioj kaj bruegaj aplaŭdoj rekompencis -samtempe tradukinton kaj aktorojn por ilia kuraĝa provo. - - -Sabaton, la 17. de Aŭgusto.--Je la tria, Ferma kunsido de la -Kongreso. - -La _Sekretario_ legas respondan telegramon de S-ro Boirac. - -La nova Esperantisto Zamenhof petas la parolon kaj suriras la -estradon. Li anoncas, ke li ĵus legis pri la morto de Abato -Schleyer. Jam la pasintan jaron la famo pri lia morto disvastiĝis -en Antverpeno, sed feliĉe estis malvera. Hodiaŭ oni ne povas dubi -pri la sciigo. Kelkafoje en la pasintaj kongresoj li parolis pri la -graveco de la verko farita de ĉi tiu pioniro de lingvo internacia. - -Li proponas al la ĉeestantaro honori lian memoron per leviĝo de la -seĝoj. (_Ĉiuj leviĝas._) - -S-ro _Pazelt_ en nomo de la german-bohema Esperantista Ligo oferas al -D-ro Zamenhof belan albumon, kiel memoraĵon de la Jubileo. Li aldonas -dezirojn de vivo kaj feliĉo. - -S-ro _Lévy_ (blindulo) parolas pri esperanta movado inter blinduloj. -Li esprimas la dankemon de ĉiuj siaj blindaj gefratoj por la -sindonemaj personoj, kiuj penetrigis Esperanton en la blindulan -mondon. Ili faris multekostan donacon. Li memorigas la nomojn de F-ino -Zabilon d'Her (S-ino Ranfaing), Profesoro Cart, k. t. p. Li deziras -prezenti al la naŭa Kongreso raporton pri la du jenaj punktoj: - -1-e Ĉu la kongresoj povas interesiĝi je la blinduloj; - -2-e En kia maniero estas eble, ke ili faru ion. - -La blinduloj estas disaj en ĉiuj urboj de siaj landoj, en ĉiuj -landoj de l' mondo; Esperanto estas vera ligilo inter ĉiuj loĝantoj -de la blindula mondo. - -Ĝis nun nur privataj personoj starigis specialan fakon por la -blinduloj. Profesoro Cart fondis _Esperanta Ligilo_, kio estis granda -helpo farita al ĝiaj uzantoj. (_Aplaŭdoj_). Sed la publikigo de -gazeto kaj libroj por blinduloj estas peza ŝarĝo. Malgraŭ sia -bonvolo, la subtenantoj havas aliajn gravajn okupojn kaj ne povas -ĉiam private daŭrigi sian verkon. Eble oni povos oficiale helpi al -ili, ekzemple per kreado de Centra Biblioteko por la blinduloj. - -La afero estas resendita al la K. K. K. - -S-ro _Belmont_ parolas pri Abato Schleyer. Li rememorigas, ke ĉi tiu -viro faris tre gravan verkon en la kampo de lingvo internacia. Li -estis vera amiko de la homaro. - -La oratoro proponas sendi al la urbestraro de Konstanz funebran -telegramon. (_Akceptita de la Kongreso._) - -S-ro _Ernst_ anoncas Esperantan semajnon, kiu okazos en Gento dum la -tiea ekspozicio. - -S-ro _Bourlet_ aldonas, ke la ekspozicia estraro de Gento voĉdonis -gravan monhelpon por la Esperanta semajno. - -S-ro _Devjatnin_, kiu, nova Homero, venis piede el Paris, transdonas -la salutojn de la Esperantistaj grupoj vizititaj dum lia vojaĝo. - -S-ro _Salomea Pattowa_ salutas la Kongreson en la nomo de la -Krakovaninoj kaj de la Pacifistinoj. - -S-ro _Kandt_ dankas la ĉi tiean Komercan Ĉambron. Li petas, ke -Esperanto estu reprezentata de Varsovia samideano en la Kongreso de la -Komercistoj okazonta en Bostono kaj parolas pri ĝenerala organizado -de la komercistoj. - -S-ro _Nedoŝivin_ diras, ke oni ne devas forgesi la neĉeestantojn, el -kiuj konsistas la plej granda parto de la Esperantistaro. Li invitas -ĉiujn kongresanojn vojaĝi tra Rusujo. (S-ro Nedoviŝin forgesinte -alporti pasporton por via humila servanto, ĉi tiu ne povis akcepti la -afablan inviton.) - -S-ro _Schmidt_ avertas la Esperantistojn, ke ili ne aliĝu al la -Mondlingva Oficejo en Berno, kiu havas nur ŝajnan neŭtralecon, sed -estas efektive Idista entrepreno, pri kies sukceso dubas la prezidanto -mem. - -Li proponas aranĝi antaŭkongreson en Berno. - -S-ro _Behrendt_ parolas pri la enkonduko de Esperanto ĉe la -poŝtistoj kaj petas adresojn de poŝtoficistoj. - -S-ro _Pazelt_ atentigas pri gvidlibro de Franzensbad kaj la tie -okazonta postkongreso, dum kiu oni povos sin bani senpage. - -S-ro _Mudie_ diras, ke oni ne fonografis la voĉon de nia Majstro dum -ĉi tiu Kongreso; li opinias, ke oni devas tuj ripari ĉi tiun mankon. - -La _Prezidanto_ ĝojas, ĉar dum la tuta semajno regis inter ni -simpatio frata. Kredeble en estonteco: - - La popoloj faros en konsento - Unu grandan rondon familian,-- - -sed atendante la Esperantistoj mem devas komenci ĉi tiun rondon. Li -pensas, ke de nun ĉesos ĉiuj diskutoj. Li dankas al ĉiuj, kiuj -helpis al la Kongreso: urbestraro, registaro, loĝantoj de Krakovo. - -Ĝis revido en Genova! (_Longa aklamado._) - -S-ro _Glück_ (el Wien) laŭdas la aranĝon de l' Kongreso; ĝi estis -la kongreso de l' amo, de la paco kaj de la konkordo; ĝi havis kiel -devizon: unueco kun ordo. Ni memoru, ke la dua parto de l' Fundamento -estas la sankta konkordo. En la historio de Esperanto la nomo Krakovo -estos enskribita per oraj literoj. Li oferas al la Loka Komitato -albumon subskribitan de ĉiuj kongresanoj kaj atestantan pri ilia -dankado pro la aranĝo de tiel grandioza kaj sukcesplena manifestado. - -_Napoleono_... pardonu! S-ro Rosenstock petas la parolon meze de -varmega ovacio. Li diras, ke hieraŭ sur la nigra tabulo oni afiŝis, -ke estas promesite, rekompenci tiun, kiu retrovos la perditan voĉon -de S-ro Rosenstock. Li meritas la rekompencon, ĉar li mem retrovis -la voĉon. Li estimos sin alte repagata por siaj klopodoj, se -ĉiuj kongresanoj foriras kun bona rememoro de Polujo. Poloj estis -ĉiam gastamaj al fremduloj; kiom pli ili devas esti gastamaj, -kiam ĉi tiuj fremduloj estas tiaj nur per la nomo, kiam ili estas -Esperantistoj, kiuj ĉie estas en sia lando. Ĉu en ĉi tiu direkto la -Poloj faris sian devon? Al tio respondos la kongresanaro. - -D-ro _Bujwid_ dankas la kongresanojn en la nomo de la Loka Komitato. - -S-ro _Mudie_ dankas S-ron Mikołajski pro la lerta kondukado de l' -Kongreso kaj gratulas la Lokan Komitaton pro la bona organizado de l' -Kongreso. - -S-ro _Kronenberg_ diras, ke Esperantisto estas ĉiu homo kiu uzas -Esperanton, sed Esperantisto estas ankaŭ tiu, kiu propagandas la -internan ideon, kiu nin unuigas. - -Oni devas propagandi ĉie kaj ĉiam kaj precipe inter la junularo; kiu -havas la junularon havas la estontecon. Vivu la Esperantismo inter la -Esperantistoj. - -(Ĉiuj leviĝas kaj laŭ la kutimo, oni kantas nian esperantan -himnon.) - -D-ro _Zamenhof_ deziras al ĉiuj kongresanoj bonan reiran vojaĝon -al sia hejmo. Li diras, ke ni eniras duan periodon de nia movado; li -estas certa, ke de nun ĉiu malpaco malaperos el nia tendaro kaj ke ni -iros trankvile nian vojon. - -La _Prezidanto_ fermas la Okan Kongreson de Esperanto. - - * * * - -En la vestiblo bruas por la lasta fojo la tuta kongresanaro. Oni -adiaŭas, oni manpremas, kaj ĉiuflanke resonas la krioj: «Ĝis la -revido! ĝis la revido en Genova!» Kaj tuj poste okazas stranga -fenomeno. Kiel se feino tuŝus la kongresejon per sia bastono, -Esperantistoj malaperas el Krakovo. Unuj tuj foriras al Budapest, kie -komenciĝos la dimanĉon mem Katolika Esperantista Kongreso; aliaj -preparas sian valizon por foriri morgaŭ frumatene al Zakopane, en -kiu okazos tritaga ekskurso. Kaj nur restas en la urbo la esperantaj -flagoj kaj la esperantaj afiŝoj, kiel postsignoj de nia trapaso. -Sed ne sole materialajn postsignojn lasos en Krakovo la Esperanta -Kongreso, la ĵetitaj semoj fruktiĝos kaj la bonaj Krakovaj -ĝardenistoj, kiuj sciis krei la «Plantaciojn», ankaŭ scios -kreskigi Esperantan arbon branĉoriĉan kaj fruktodonan. - - * * * - -Apud Krakovo staras artefarita monteto konstruita de la Krakovanoj -por honori la memoron de Kościuszko, la heroon de Pola sendependeco. -Oni rakontas, ke ĉiuj loĝantoj, riĉaj aŭ malriĉaj, potencaj -aŭ humilaj, konsideris kiel honoron labori por ĉi tiu konstruado. -Studentoj manumis ŝovelilojn kaj profesoroj puŝis radportilojn. Eĉ -la plej nobelaj sinjorinoj, la plej junaj infanoj alportis sian pecon -da tero, simbolon de amo kaj sindono al la komuna patrujo. - -Similaj al ĉi tiuj Polaj patriotoj, ni, Esperantistoj, alportu ĉiuj -nian pecon da tero al la konstruaĵo, kiun ni penas starigi por la -estonta progreso de la homaro. Ĉiuj, riĉaj aŭ malriĉaj, potencaj -aŭ humilaj, maljunaj aŭ junaj, virinoj kaj infanoj, ni laboru laŭ -nia povo, laŭ niaj fortoj. Tia estas la instruado, kiun kunportos -el Krakovo tiuj, kiuj havis la honoron resonigi Esperanton, vivantan -lingvon en vivanta Polujo. - - Ned Katryn. - - - - -Reklamoj - - - Kongresaj Raportoj - aparte presitaj - eltiritaj el _Lingvo Internacia_. - - Oficiala Protokolaro de la unua Kongreso, en Boulogne » 30 - Raporto pri la unua Kongreso de Esperanto (_elvendita_) - Raporto pri la dua Kongreso de Esperanto - (_nur kelkaj ekzempleroj estas vendeblaj_) » 75 - Raporto pri la tria Kongreso de Esperanto » 75 - Raporto pri la kvara Kongreso de Esperanto » 75 - Raporto pri la kvina Kongreso de Esperanto » 75 - Raporto pri la sesa Kongreso de Esperanto » 75 - Raporto pri la sepa Kongreso de Esperanto » 75 - Raporto pri la oka Kongreso de Esperanto 1 » - - - Presa Esperantista Societo - 33, rue Lacépède, Paris. - -_Juna Esperantisto_ - - Monata Gazeto Beletristika - por Junuloj, Instruistoj kaj Esperanto-Lernantoj - -Jara abono: 2 fr. 50 (1 Sm). - -Specimena numero por unu respondkupono. - - Lingvo Internacia kaj Juna Esperantisto kune - jara abono 6 fr. 25 (2,50 Sm). - -Post la 1. Januaro 1913, la jarabono al «Juna Esperantisto» estos -3 Fr. (Sm. 1,200), kaj «Lingvo Internacia» kaj «Juna Esp.» kune: -7 Fr. (Sm. 2,800). - - -La plej malnova el ĉiuj Esperantistaj gazetoj, fondita en 1895 - -LINGVO INTERNACIA - - CENTRA ORGANO DE LA ESPERANTISTOJ - eliranta post la 15. de ĉiu monato. - -Ĉefredaktoro: TH. CART - -Jara abono: 5 fr. (2 Sm.) - -_OPINIO DE LA GAZETARO_: - -THE BRITISH ESPERANTIST (_Sept. 1912_): Mi volas atentigi la -multajn novajn gesamideanojn, kiuj lastatempe eniras niajn vicojn, -pri tiu ĉi ĵurnalo, eldonata en Presa Esperantista Societo, Paris, -33, rue Lacépède, kun kiu, kvankam ĝi estas la plej malnova en -la Esperantista mondo, ili eble ne persone konatiĝis. Ĝi havas -la respektindan aĝon de dek ok jaroj, kaj spite de tio, ĝi tute -ne maljuniĝas. Ho ne! Ĝi ĉiam pliboniĝas, kaj estas nuntempe -tre fortika kaj vigla. Oni rimarku, ke ĉe la homoj ne estas la -kutimo aldoni la titolon «sinjoro» al tiu, kiu fariĝis eminenta; -ekzemple, oni ne diras «_Sinjoro_ Shakespeare», «_Sinjoro_ -Molière», sed uzas nur la simplan nomon. «Lingvo Internacia» -do devas esti eminenta ĵurnalo, ĉar estas samideana kutimo, nomi -ĝin «Lingvo». Ĉiu, kiu volas akurate informiĝi pri ĉio aktuala -en la Esperantista agado, kaj volas senpartie juĝi pri la oftaj -gravaj aferoj internaciaj, aŭ lingvaj, organizaj aŭ propagandaj, -ne povas sin turni al pli bona informilo, ol tiu ĉi ĵurnalo. Ĝia -literatura fako ĉiam liveras ion, kio riĉigas la internacian penson. -En ĝi troviĝas interesaj elĉerpaĵoj el la Esperantistaj gazetoj: -problema fako estrata de nia malnova samideano, Paul de Lengyel; tre -spritaj «flugfolioj» de «Era», kiu ĉiam akre kritikas diversajn -aferojn per tre milda maniero! Sed precipe estas ŝatataj la redakciaj -ĉefartikoloj, verkitaj de P-ro Th. Cart: li ĉiam prezentas al la -leganto la plej saĝan kaj klarvidan konsilon. Entute, L. I., kiu -estas kvazaŭ la _Review of Reviews_ de nia movado, havas tonon pure -«fundamentan» kaj stilon la plej bonan; ĝi egale taŭgas por la -grupo aŭ la izolita studanto. Ampleksante 40 paĝojn ĉiumonate, ĝi -estas abonebla per la B. E. A. po 2 Sm. por jaro. - - -AMIKOJ DE _LINGVO INTERNACIA_ - - -La titolon «Amiko de _Lingvo Internacia_» oni akiras per unufoja -donaco de sumo de 40 Sm. (100 fr.) al la revuo _Lingvo Internacia_. - -La «Amikoj de _Lingvo Internacia_» ricevas senpage kaj dumvive la -diritan revuon. - -Jam estas Amikoj: - -S-roj Bastien, Cl. Bicknell, H. Hodler, Niéger, Linarès, Rollet de -l'Isle, Bobin, Warden, Era, Cart, Frécot, F-ino Royer, S-roj D-ro -Servin, Letenneur, Grisier, Chaussegros, S-ino Tiard, D-ro P. Corret, -F-ino Huguenin, S-roj D-ro Noel, V. Polgar, Blangarin, F-ino -Pelletier, S-roj P. de Lengyel, D-ro Dor, J. de Luczenbacher, -Bolingbroke-Mudie, J. M. Picard, L. Lamant, R. Bollack, Em. -Robert, Bacquet, Bastié, k. t. p. - -Tiuj, kiuj donacas 200 fr., ricevas plie, laŭ samaj kondiĉoj, _Juna -Esperantisto_ kaj ĉiujn eldonaĵojn de la Firmo _Presa Esperantista -Societo_. - - -Presa Esperantista Societo, 33, rue Lacépède, Paris. - -_ĴUS APERIS_: - - PLENA - Klasika Libro - de Esperanto - -Tiu ĉi verketo, dediĉita al la gloro de l' genia aŭtoro de l' -Fundamento okaze de l' dudek-kvinjara jubileo de Esperanto, enhavas la -dek ses oficialajn regulojn de l' gramatiko kaj ĉiujn radikojn ĉu de -l' _Fundamento_ (Antaŭparolo, Ekzercaro, Universala Vortaro), ĉu de -l' _Oficiala Aldono_, kun franca, angla kaj germana tradukoj. - -Plej konscience ellaborita de S-roj Th. Cart kaj Em. Robert, kaj kun -granda zorgo presita de S-ro V. Polgar, ĝi estas vera juvelo, -kiun ĉiu Fundamentisto, t. e. ĉiu Esperantisto volos posedi. - -Pli ol iam, en la nuna periodo, necese estas, ke ni pruvu nian amon al -la lingvo, kiun donis al ni D-ro Zamenhof, severe respektante ĝin, t. -e. skribante ĉiuj kiel eble plej klasike. Grandan helpon por -tio alportos la ĵus eldonita libreto. - -Formato 9 × 6 × 0,5 cm. Paĝoj 160. Pezo 30 gram. - -Prezo: Kun eleganta fleksebla tolbindaĵo: Fr. 1 (Sm. 0,400); - La sama en firma kartona ingo: Fr. 1,25 (Sm. 0,500). - -Tiu ĉi verketo estas vendata sen ingo, nur kiam oni ĝin -aĉetas en nia magazeno, aŭ aĉetas almenaŭ dek -ekzemplerojn. - - - 10 ekzempleroj sen ingo, afrankite Fr. 9.50 - kun ingo, » » 11.50 - 25 ekzempleroj sen ingo, » » 22.50 - kun ingo, » » 27.50 - 50 ekzempleroj sen ingo, » » 43.-- - kun ingo, » » 51.50 - 100 ekzempleroj sen ingo, » » 84.-- - kun ingo, » » 100.-- - - - - -Piednotoj - -[1] Nia raportanto vere iom trograndigas. Ĝis nun nur la -unuan etaĝon ni konstruis, sed se niaj amikoj varbos al ni multegajn -abonantojn, ni penos konstrui la ceterajn antaŭ la Pariza Kongreso en -1914. (_N. d. l. R._) - -[2] Ne ligitaj, ho ne! Ĉiujn manuskriptojn zorge tralegas la -Redakcio kaj klasigas. (_N. d. l. R._) - -[3] _Sino_ = brusto. - -[4] En kuirejo oni ofte pretigas bonegajn saŭcojn por -envolvi la dubajn manĝaĵojn. - -[5] Ankaŭ ĝi povas fari gravan servon publikigante -la nomojn kaj kongresajn adresojn de la kongresanoj alvenintaj -dum la tago. En Krakova Kongreso oni publikigis neniun liston de -kongresanoj, kaj tio estis grava manko kaj ĝeno, pri kiu plendis -multaj kongresanoj. - -[6] Efektive, por la Inaŭguracia kunsido la salono estis -superplenega kaj estis kongresanoj eĉ en la vestiblo. Ĉu tio okazis, -tial ke la salono estis tro malgranda, aŭ tial ke la ĉeestantaro -estis tro granda? Mi lasas la solvon de ĉi tiu enigmo al S-ro P. de -Lengyel. - -[7] Jen difinita teksto: - -1) _ke la demando pri ĝenerala organizaĵo estu prokrastita_; - -2) _ke koncerne la demandon pri unuiĝo de naciaj societoj, la -kongreso opinias, ke tiu dependas de la societoj mem, kaj sekve -decidas ne diskuti ĝin, sed nur rekomendas, ke la diritaj societoj -studu la oficialajn raportojn kaj faru ĉion eblan por interkonsiliĝi -kaj tiel pli bone antaŭenpuŝi nian propagandon tra la tuta mondo_. - -[8] Kredeble li nenion oferos, ĉar li mortis en la jaro -1849. (_N. d. l. R._) - -[9] Ne estas granda merito, ĉar la raportinto estas, laŭ -sia diro, naŭdekkvinjara. (_N. d. l. R._) - -[10] T. e. la Sankta Virgulino. - -[11] La forgesitaj kostumoj estas entenataj en k. t. p. - -[12] Oni legis en unua numero de _Kongresa Bulteno_: - -«Oni sciigas nin el Messina, ke vulkano Stromboli estas tre aktiva. -El kratero eliĝas densa fumo kaj grandaj masoj da lafo. Oni aŭdas -subteran bruegon.» - -[13] Kredeble li konfuzis _Esperanto_ kaj _Esperantismo_. - -[14] Ni ne presigos la dekpaĝan muzikan recenzon de nia -surda recenzisto, recenzon tute senvaloran. Abonantoj, kiuj tamen -interesiĝas je ĉi-tiu fantaziaĵo, ĝin trovos en la paperkorbo de -la ĉefredaktoro de L. I., 33, strato Lacépède, Parizo. (_N. d. l. R._) - - -Noto de transskribanto: - -Mi samigis literumado de kelkaj nomoj, kiuj malsimilis en la -originalo. Mi registris kelkajn aliajn ŝanĝetojn kontraŭ la -originalo per html-aj komentoj. Mi movis ĉiujn la reklamojn al -la fino, kaj ankaŭ originalajn paĝkomencojn mi simile registris. - - - - - - -End of the Project Gutenberg EBook of Raporto pri la oka kongreso de -esperantistoj, by Ned Katryn - -*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK RAPORTO PRI LA OKA KONGRESO *** - -***** This file should be named 55574-0.txt or 55574-0.zip ***** -This and all associated files of various formats will be found in: - http://www.gutenberg.org/5/5/5/7/55574/ - -Produced by Andrew Sly, Marc Vanden Bempt, Massimo Ripani -and the Online Distributed Proofreading Team at -http://www.pgdp.net - -Updated editions will replace the previous one--the old editions will -be renamed. - -Creating the works from print editions not protected by U.S. copyright -law means that no one owns a United States copyright in these works, -so the Foundation (and you!) can copy and distribute it in the United -States without permission and without paying copyright -royalties. Special rules, set forth in the General Terms of Use part -of this license, apply to copying and distributing Project -Gutenberg-tm electronic works to protect the PROJECT GUTENBERG-tm -concept and trademark. Project Gutenberg is a registered trademark, -and may not be used if you charge for the eBooks, unless you receive -specific permission. If you do not charge anything for copies of this -eBook, complying with the rules is very easy. You may use this eBook -for nearly any purpose such as creation of derivative works, reports, -performances and research. They may be modified and printed and given -away--you may do practically ANYTHING in the United States with eBooks -not protected by U.S. copyright law. Redistribution is subject to the -trademark license, especially commercial redistribution. - -START: FULL LICENSE - -THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE -PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK - -To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free -distribution of electronic works, by using or distributing this work -(or any other work associated in any way with the phrase "Project -Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full -Project Gutenberg-tm License available with this file or online at -www.gutenberg.org/license. - -Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project -Gutenberg-tm electronic works - -1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm -electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to -and accept all the terms of this license and intellectual property -(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all -the terms of this agreement, you must cease using and return or -destroy all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your -possession. If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a -Project Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound -by the terms of this agreement, you may obtain a refund from the -person or entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph -1.E.8. - -1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be -used on or associated in any way with an electronic work by people who -agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few -things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works -even without complying with the full terms of this agreement. See -paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project -Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this -agreement and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm -electronic works. See paragraph 1.E below. - -1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the -Foundation" or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection -of Project Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual -works in the collection are in the public domain in the United -States. If an individual work is unprotected by copyright law in the -United States and you are located in the United States, we do not -claim a right to prevent you from copying, distributing, performing, -displaying or creating derivative works based on the work as long as -all references to Project Gutenberg are removed. Of course, we hope -that you will support the Project Gutenberg-tm mission of promoting -free access to electronic works by freely sharing Project Gutenberg-tm -works in compliance with the terms of this agreement for keeping the -Project Gutenberg-tm name associated with the work. You can easily -comply with the terms of this agreement by keeping this work in the -same format with its attached full Project Gutenberg-tm License when -you share it without charge with others. - -1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern -what you can do with this work. Copyright laws in most countries are -in a constant state of change. If you are outside the United States, -check the laws of your country in addition to the terms of this -agreement before downloading, copying, displaying, performing, -distributing or creating derivative works based on this work or any -other Project Gutenberg-tm work. The Foundation makes no -representations concerning the copyright status of any work in any -country outside the United States. - -1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: - -1.E.1. The following sentence, with active links to, or other -immediate access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear -prominently whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work -on which the phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the -phrase "Project Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, -performed, viewed, copied or distributed: - - This eBook is for the use of anyone anywhere in the United States and - most other parts of the world at no cost and with almost no - restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it - under the terms of the Project Gutenberg License included with this - eBook or online at www.gutenberg.org. If you are not located in the - United States, you'll have to check the laws of the country where you - are located before using this ebook. - -1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is -derived from texts not protected by U.S. copyright law (does not -contain a notice indicating that it is posted with permission of the -copyright holder), the work can be copied and distributed to anyone in -the United States without paying any fees or charges. If you are -redistributing or providing access to a work with the phrase "Project -Gutenberg" associated with or appearing on the work, you must comply -either with the requirements of paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 or -obtain permission for the use of the work and the Project Gutenberg-tm -trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or 1.E.9. - -1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted -with the permission of the copyright holder, your use and distribution -must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any -additional terms imposed by the copyright holder. Additional terms -will be linked to the Project Gutenberg-tm License for all works -posted with the permission of the copyright holder found at the -beginning of this work. - -1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm -License terms from this work, or any files containing a part of this -work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. - -1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this -electronic work, or any part of this electronic work, without -prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with -active links or immediate access to the full terms of the Project -Gutenberg-tm License. - -1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, -compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including -any word processing or hypertext form. However, if you provide access -to or distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format -other than "Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official -version posted on the official Project Gutenberg-tm web site -(www.gutenberg.org), you must, at no additional cost, fee or expense -to the user, provide a copy, a means of exporting a copy, or a means -of obtaining a copy upon request, of the work in its original "Plain -Vanilla ASCII" or other form. Any alternate format must include the -full Project Gutenberg-tm License as specified in paragraph 1.E.1. - -1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, -performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works -unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. - -1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing -access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works -provided that - -* You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from - the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method - you already use to calculate your applicable taxes. The fee is owed - to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he has - agreed to donate royalties under this paragraph to the Project - Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments must be paid - within 60 days following each date on which you prepare (or are - legally required to prepare) your periodic tax returns. Royalty - payments should be clearly marked as such and sent to the Project - Gutenberg Literary Archive Foundation at the address specified in - Section 4, "Information about donations to the Project Gutenberg - Literary Archive Foundation." - -* You provide a full refund of any money paid by a user who notifies - you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he - does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm - License. You must require such a user to return or destroy all - copies of the works possessed in a physical medium and discontinue - all use of and all access to other copies of Project Gutenberg-tm - works. - -* You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of - any money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the - electronic work is discovered and reported to you within 90 days of - receipt of the work. - -* You comply with all other terms of this agreement for free - distribution of Project Gutenberg-tm works. - -1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project -Gutenberg-tm electronic work or group of works on different terms than -are set forth in this agreement, you must obtain permission in writing -from both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and The -Project Gutenberg Trademark LLC, the owner of the Project Gutenberg-tm -trademark. Contact the Foundation as set forth in Section 3 below. - -1.F. - -1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable -effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread -works not protected by U.S. copyright law in creating the Project -Gutenberg-tm collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm -electronic works, and the medium on which they may be stored, may -contain "Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate -or corrupt data, transcription errors, a copyright or other -intellectual property infringement, a defective or damaged disk or -other medium, a computer virus, or computer codes that damage or -cannot be read by your equipment. - -1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right -of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project -Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project -Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project -Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all -liability to you for damages, costs and expenses, including legal -fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT -LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE -PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE -TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE -LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR -INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH -DAMAGE. - -1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a -defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can -receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a -written explanation to the person you received the work from. If you -received the work on a physical medium, you must return the medium -with your written explanation. The person or entity that provided you -with the defective work may elect to provide a replacement copy in -lieu of a refund. If you received the work electronically, the person -or entity providing it to you may choose to give you a second -opportunity to receive the work electronically in lieu of a refund. If -the second copy is also defective, you may demand a refund in writing -without further opportunities to fix the problem. - -1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth -in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS', WITH NO -OTHER WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT -LIMITED TO WARRANTIES OF MERCHANTABILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. - -1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied -warranties or the exclusion or limitation of certain types of -damages. If any disclaimer or limitation set forth in this agreement -violates the law of the state applicable to this agreement, the -agreement shall be interpreted to make the maximum disclaimer or -limitation permitted by the applicable state law. The invalidity or -unenforceability of any provision of this agreement shall not void the -remaining provisions. - -1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the -trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone -providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in -accordance with this agreement, and any volunteers associated with the -production, promotion and distribution of Project Gutenberg-tm -electronic works, harmless from all liability, costs and expenses, -including legal fees, that arise directly or indirectly from any of -the following which you do or cause to occur: (a) distribution of this -or any Project Gutenberg-tm work, (b) alteration, modification, or -additions or deletions to any Project Gutenberg-tm work, and (c) any -Defect you cause. - -Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm - -Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of -electronic works in formats readable by the widest variety of -computers including obsolete, old, middle-aged and new computers. It -exists because of the efforts of hundreds of volunteers and donations -from people in all walks of life. - -Volunteers and financial support to provide volunteers with the -assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg-tm's -goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will -remain freely available for generations to come. In 2001, the Project -Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure -and permanent future for Project Gutenberg-tm and future -generations. To learn more about the Project Gutenberg Literary -Archive Foundation and how your efforts and donations can help, see -Sections 3 and 4 and the Foundation information page at -www.gutenberg.org - - - -Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation - -The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit -501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the -state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal -Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification -number is 64-6221541. Contributions to the Project Gutenberg Literary -Archive Foundation are tax deductible to the full extent permitted by -U.S. federal laws and your state's laws. - -The Foundation's principal office is in Fairbanks, Alaska, with the -mailing address: PO Box 750175, Fairbanks, AK 99775, but its -volunteers and employees are scattered throughout numerous -locations. Its business office is located at 809 North 1500 West, Salt -Lake City, UT 84116, (801) 596-1887. Email contact links and up to -date contact information can be found at the Foundation's web site and -official page at www.gutenberg.org/contact - -For additional contact information: - - Dr. Gregory B. Newby - Chief Executive and Director - gbnewby@pglaf.org - -Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg -Literary Archive Foundation - -Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide -spread public support and donations to carry out its mission of -increasing the number of public domain and licensed works that can be -freely distributed in machine readable form accessible by the widest -array of equipment including outdated equipment. Many small donations -($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt -status with the IRS. - -The Foundation is committed to complying with the laws regulating -charities and charitable donations in all 50 states of the United -States. Compliance requirements are not uniform and it takes a -considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up -with these requirements. We do not solicit donations in locations -where we have not received written confirmation of compliance. To SEND -DONATIONS or determine the status of compliance for any particular -state visit www.gutenberg.org/donate - -While we cannot and do not solicit contributions from states where we -have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition -against accepting unsolicited donations from donors in such states who -approach us with offers to donate. - -International donations are gratefully accepted, but we cannot make -any statements concerning tax treatment of donations received from -outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. - -Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation -methods and addresses. Donations are accepted in a number of other -ways including checks, online payments and credit card donations. To -donate, please visit: www.gutenberg.org/donate - -Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic works. - -Professor Michael S. Hart was the originator of the Project -Gutenberg-tm concept of a library of electronic works that could be -freely shared with anyone. For forty years, he produced and -distributed Project Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of -volunteer support. - -Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed -editions, all of which are confirmed as not protected by copyright in -the U.S. unless a copyright notice is included. Thus, we do not -necessarily keep eBooks in compliance with any particular paper -edition. - -Most people start at our Web site which has the main PG search -facility: www.gutenberg.org - -This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, -including how to make donations to the Project Gutenberg Literary -Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to -subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. - diff --git a/old/55574-0.zip b/old/55574-0.zip Binary files differdeleted file mode 100644 index 927ccb1..0000000 --- a/old/55574-0.zip +++ /dev/null diff --git a/old/55574-h.zip b/old/55574-h.zip Binary files differdeleted file mode 100644 index 59fc3ba..0000000 --- a/old/55574-h.zip +++ /dev/null diff --git a/old/55574-h/55574-h.htm b/old/55574-h/55574-h.htm deleted file mode 100644 index 6945db9..0000000 --- a/old/55574-h/55574-h.htm +++ /dev/null @@ -1,4564 +0,0 @@ -<!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Strict//EN" - "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-strict.dtd"> -<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="eo" lang="eo"> -<head> -<meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=utf-8" /> -<title>Raporto pri la Oka Kongreso de Esperantistoj</title> -<link rel="coverpage" href="images/cover.jpg" /> -<style type="text/css"> -<!-- -body {padding-right: 10%; padding-left: 10%;} -div.titlepage {text-align: center; line-height: 2.0; margin-top: 4em;} -#author {font-size: 1.7em; text-decoration: underline;} -li.ditto {padding-left: 4em;} -.centre {text-align: center;} -.large {font-size: 2em;} -.sc {font-variant: small-caps;} -h1 {font-size: 2.2em; letter-spacing: 2px;} -.header-title {margin-top:4em; font-size:1.5em; word-spacing: 5px;} -h2 {font-size: 105%; font-weight: bold; margin-top: 2em; margin-bottom: 0em; display: inline-block;} -h2 + p {display: inline;} -a {text-decoration:none;} -ul li {list-style-type: none; padding-left: 2em; text-indent:-2em;} -hr.short {width: 20%;} -hr.long {width: 80%;} -.far_sig {text-align: right; margin-right: 10%;} -td.numb {text-align: right; vertical-align: top; white-space: nowrap;} - .verse {margin: 1em 0em 0em 5%; text-align: left; font-style: italic;} - .stanza {margin-top: 1em; margin-bottom: 0em;} - .stanza br {display: none;} - span.i0 {display: block; margin-left: 0em;} -.poem-header {width: 12em; text-align: center;} -.footnotes {border: dashed 1px; margin: 2em 0em 4em 0em; padding-left: 1em;} -.footnote {margin-left: 10%; margin-right: 10%; font-size: 0.9em;} -.footnote .label {position: absolute; right: 85%; text-align: right;} -.fnanchor {vertical-align: super; font-size: .8em; font-weight: normal;} -div.advert {margin-top: 4em;} -.tnotes {background-color: #eeeeee; color: #000; padding-top: .5em; padding-bottom: .5em; -padding-left: 1em; padding-right: 1em; margin-left: 5%; margin-right: 5%;} ---> -</style> -</head> -<body> - - -<pre> - -The Project Gutenberg EBook of Raporto pri la oka kongreso de esperantistoj, by -Ned Katryn - -This eBook is for the use of anyone anywhere in the United States and most -other parts of the world at no cost and with almost no restrictions -whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it under the terms of -the Project Gutenberg License included with this eBook or online at -www.gutenberg.org. If you are not located in the United States, you'll have -to check the laws of the country where you are located before using this ebook. - -Title: Raporto pri la oka kongreso de esperantistoj - -Author: Ned Katryn - -Release Date: September 18, 2017 [EBook #55574] - -Language: Esperanto - -Character set encoding: UTF-8 - -*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK RAPORTO PRI LA OKA KONGRESO *** - - - - -Produced by Andrew Sly, Marc Vanden Bempt, Massimo Ripani -and the Online Distributed Proofreading Team at -http://www.pgdp.net - - - - - - -</pre> - -<div class="titlepage"> - -<p id="author">NED KATRYN</p> - -<h1>RAPORTO<br /> - -PRI LA<br /> - -OKA KONGRESO<br /> - -DE<br /> - -ESPERANTISTOJ</h1> - -<p>(<i>Krakovo 1912</i>)</p> - -<p>Eltirita el <i>Lingvo Internacia</i></p> - -<img alt="Devizo: Per Esperanto--Por Esperanto" src="images/devizo.jpg" height="201" width="210" /> - -<p>PARIS</p> - -<p>PRESA ESPERANTISTA SOCIETO<br /> - -33, RUE LACÉPÈDE, 33</p> - -<p>1912</p> -</div> - -<!-- pagho 5 --> - - - - -<p class="header-title">LA OKA KONGRESO</p> - - - - -<p><b>Postkongresaj pripensoj.</b></p> - - -<p>La solan instrukcion, kiun, kiel ĉefredaktoro, mi donis al nia -Kongresa raportonto estis:</p> - -<p>«Skribu libere, senpartie, laŭkonscience, <i>gajan</i>, <i>amuzan</i> -raporton!»</p> - -<p>Kiamaniere,—sprita filozofo, kiu ridetas kaj ŝercas,—li sukcesis, -tion konstatos kun plezuro kaj danko niaj legantoj. Pli longa, ol -la antaŭaj, estas tiu ĉi raporto, kiu preskaŭ plenigas trioblan -kajeron, sed tro longa trovos ĝin neniu.</p> - -<hr class="short" /> - -<p>Bona estis la Kongreso.</p> - -<p>Oficiale ĝi decidis, ke ĝi nenion decidos, kaj el ĉiuj eblaj -decidoj tiu ĉi vere estis la plej saĝa.</p> - -<p>Ĝi prokrastis la demandon pri centra internacia organizaĵo, kaj pro -tio, oni devas ĝin ankaŭ gratuli. Ni esperas, ke por la sukceso, -por la ĝojo de niaj estontaj Kongresoj, por la bono de Esperanto oni -daŭrigos same agi.</p> - -<p>Kiel tute prave skribis H. Hodler en la gazeto «<i>Esperanto</i>», niaj -Kongresoj devas esti antaŭ ĉio festoj, propagandaj festoj, en kiuj -oni devas serĉi sole tion, kio nin unuigas kaj zorge eviti tion, kio<!-- pagho 6 --> -antaŭ la publiko nin disigas kaj semas en niajn vicojn la malkonfidon -kaj la malfidon.</p> - -<hr class="short" /> - -<p>Ĉar Esperanto estas <i>oficiale</i> nur lingvo, paroli je la nomo de -Esperanto rajtas nur la L. K. kaj ĝia Akademio, kies rolo estas la -konservado de la lingvo de l’ Fundamento.</p> - -<p>Tute stranga, ne verŝajna, estas la supozo, ke ian tagon ia -registaro, antaŭ ol akcepti Esperanton, postulus kelkajn ŝanĝojn, -kiel ekz. la forigon de l’ akuzativo aŭ la anstataŭigon de nia -multnombra finiĝo <i>j</i> per <i>i</i>, <i>n</i> aŭ <i>x</i>, sed, eĉ tiam, neniu -tutmonda esperantista reprezentantaro, se ĝi estus ebla (kaj efektive -ĝi estas nepre neebla), havus la rajton diskuti pri tiuj ĉi lingvaj -punktoj, kiujn oni devus resendi al la L. K., regule reprezentata de -la Akademio.</p> - -<p>Sekve tiu ĉi argumento por pravigi la starigon de ia oficiala -reprezentantaro de l’ Esperantistoj estas senvalora.</p> - -<p>Pli firmaj ne estas la aliaj argumentoj, nelingvaj.</p> - -<p>Ju pli ni iros antaŭen, des pli ni konstatos, ke inter ni -Esperantistoj <i>nur</i> la lingvo estas komuna, sekve nur ĝi vere -<i>oficialaĵo</i>. Pri ĉiuj aliaj aferoj: pacemo aŭ militemo, -patriotismo aŭ internaciismo, socialismo aŭ konservativismo, -liberpenso aŭ religio, kaj, en nia propra organizaĵo, demokratismo -aŭ aŭtoritatismo, «centrismo» aŭ kunfederiĝo, apartenado al -ia aktiva esperantista societo aŭ ne,—plej diversaj estas la -opinioj, kaj neniu homo aŭ komitato havas la rajton, <i>je la nomo -de l’ Esperantistaro</i>, aprobi aŭ malaprobi unu aŭ alian el tiuj -vidmanieroj, nek elĵeti el nia Esperantistaro tiujn, kiuj ne same -opinias kiel ili pri ĉio tio ĉi.</p> - -<p>Ni ne bedaŭru tiujn nunajn vivkondiĉojn. Post la dudekkvinjara -heroa periodo alvenas nova pli praktika, dum kiu nia tasko estas -enpenetri,—precipe per persona, ne esperantista influo,—en ĉiujn<!-- pagho 7 --> -rondojn, por ilin almiliti. La lingvon ni devas prezenti nur kiel -lingvon, ĉar per si mem ĝi estas nenio alia. Sed ni ne timu: ĝi -senrimarke kunportos kun si internan ideon, kaj ĝia venko ne estos -nur lingva!</p> - -<p>Sed ĉu tiuj, kiuj deziras ian oficialan reprezentantaron, sin -demandis, kiu estus la situacio de tia oficiala <i>nelingva</i> -Reprezentantaro, se ia registaro postulus de ĝi,—kaj tio ne -estas vana supozo,—ke ĝi rifuzu oficiale, t. e. je la nomo de -l’ Esperantistaro, ĉiun solidarecon kun la agado de aliaj, eble -alilandaj Esperantistoj? Kion do ĝi respondus por sin senkulpigi? Ke -alian ligilon, ol la lingvon ni ne havas inter ni, ke <i>Esperanto estas -nur lingvo</i>!</p> - -<p>Nu! ĉu tian nelingvan reprezentantaron ni sekve bezonas? Utila ĝi -povus esti al kelkaj, kiujn ĝi «eminentuligus», sed certe ne al -Esperanto mem.</p> - -<p>Oni do, laŭ la ekzemplo de la Oka kaj por nia estonta paco, ne -plu parolu pri tio, kaj definitiva fariĝu la <i>sine die</i>’a Krakova -prokrastiĝo.</p> - -<hr class="short" /> - -<p>Sed eble oni demandos: kiamaniere vivos do niaj Oficialaj Institucioj?</p> - -<p>Pri la nelingvaj mi preferus ne paroli. Vole, nevole ili restos ĉiam -<i>fakte</i> privataj institucioj, ĉar nur arta estas ilia oficialeco. -Vivrimedojn ili facile trovos, kiam ili konsentos, lasante flanke -ĉiun lingvan demandon, ne plu paroli je la nomo de la tutmonda -Esperantistaro kaj simple alportos sian memvolan, sindonan helpon al -la propagando de nia Esperanto. Liberaj institucioj, ili renkontos, -kiel la U.E.A., neniun malamikon inter ni, sed male apogon <i>laŭ iliaj -servoj</i>.</p> - -<p>La lingvaj institucioj ne bezonas la «monan» helpon de l’ -Esperantistaro. Multaj estas la gazetoj, kiuj volonte pagos difinitan -sumon por ricevi<!-- pagho 8 --> la oficialajn komunikaĵojn de l’ Akademio kaj -multaj la eldonistoj, kiuj volonte aĉetos la privilegion eldoni la -akademiajn librojn.</p> - -<p>Cetere por la sukceso mem de nia lingvo, dezirinde estas, ke tiuj ĉi -lastaj restu maloftaj kaj malmultaj. Neniu eraro estus pli grava, -ol la opinio, ke la Akademio, laborante rapide, devas <i>direkti</i> la -lingvon. Modesta, senbrua, ne elvokante lingvajn diskutojn, estas -ĝia plej racia labormetodo. Ĝi ne havas kaŭzon por timi antaŭ -la riproĉoj de tiuj, kiuj plendas, ke ĝi nenion faras, pro tio -ke ĝi ne alportas ĉiujare novajn vortojn, novajn regulojn kaj -eble reformojn.... Ĝi ne altiras sur sin la atenton kaj apenaŭ -oni konas ĝian ekziston kaj la nomojn de la Akademianoj!—Des pli -bone.—Tio pruvas, ne ke ĝi estas mallaborema, sed ke ĝi komprenas, -ke ĉiu vana «lingvistika» agitado povas esti nur malutila, ke grava -estas ĝia morala respondeco kaj ke—ĉar Esperanto estas vivanta, -por multaj <i>natura</i> lingvo—neniun paŝon la Lingva Komitato devas -fari antaŭen tian, ke ĝi poste devus returnen iri. Ne per teoriaj -diskutoj, sed per uzo, kvazaŭ instinkta, oni vivigas lingvon.</p> - -<p>La tre saĝan raporton de Rektoro Boirac aprobis en Krakovo la L. K. -kaj tute prave.</p> - -<p>Kaj nun ni ĝoje, sentime, daŭrigu nian propagandon por Esperantismo, -per <i>Esperanto nur lingvo</i>!</p> - -<p class="far_sig sc">Th. Cart.</p><!-- pagho 9 --> - - -<p class="header-title centre">LA OKA KONGRESO DE ESPERANTO</p> - -<p class="centre">(Krakovo, 11–18. de Aŭgusto 1912)</p> - -<p class="far_sig">Rido estas pli bona, ol ploro.<br /> - <span class="sc">Sokrato.</span></p> - - -<p>En la antaŭparolo de sia bela libro, «Kiel mi retrovis Livingstone», -Stanley rakontas, kiamaniere estis komisiita al li tiu malfacila -tasko. Li estis subite vokita al Parizo per telegramo de la -Direktoro de «New-York Herald», gazeto, kies <i>reportero</i> li estis. -Kiam li alvenis en la hotelon, kie loĝis S-ro Gordon Bennett (la -dirita direktoro), li trovis ĉi tiun potencan sinjoron ankoraŭ en la -lito, kaj tuj okazis la jena interparolo:</p> - -<p>—Ĉu vi, Stanley?—Jes, Sinjoro.—Vi scias, ke de kvar jaroj oni ne -havas sciigojn pri Livingstone.—Jes, Sinjoro.—Ĉu li mortis aŭ -ankoraŭ vivas?—Mi ne scias, Sinjoro.—Vi tuj foriru al Centra Afriko -kaj retrovu Livingstone vivan aŭ malvivan.—Bone, Sinjoro!—Jen -ĉeko.—Dankon, Sinjoro.—Bonan vojaĝon; ĝis la revido!—Ĝis la -revido, Sinjoro!</p> - -<p>Kaj Gordon Bennett denove ekdormis.</p><!-- pagho 10 --> - -<p>Tute simila afero okazis dum la unua semajno de Aŭgusto en la domego -de la strato Lacépède, centra sidejo de ĉi tiu centra gazeto. -Mi estis en la speciala salonego de la redaktoroj, ripozante post -laciga laboro. (Mi redaktas la unuan paĝon de l’ kovrilo de L. I.). -Sidante en remburita seĝego, mi fumis tre longan cigaron kun ringo -el orumita papero, kaj nenion pripensante mi rigardis la dube-bluan -fumon, kiu supreniris spirale al la plafono. Antaŭ mi, sur tablo, -staris grandampleksa glaso kaj multe da boteloj enhavantaj ruĝajn, -verdajn, bluajn likvorojn. En mia glaso estis science farita miksaĵo -de diversaj alkoholaĵoj, kiun mi trinkis de tempo al tempo per -pajlotubeto. (Sed tion ne diru, ĉar mi estas sekretario de sobreca -societo). Kun plezuro mi pensis pri la longa monato de mallaboremo -kuŝanta antaŭ mi. (La gazeto ne eliras en Aŭgusto). Ĉirkaŭ mi -oni aŭdis la ĉiuspecajn bruojn de laboranta gazetejo. Senĉesa -sonorado de telefono (L. I. havas specialan fadenon kun ĉiu ĉefurbo -de Esperantujo), pordoj fermataj kaj malfermataj, muziko de la liftoj, -kiuj ĉiame alteniĝas kaj malalteniĝas inter la teretaĝo kaj la -kvin etaĝoj<a href="#Footnote01" class="fnanchor">[1]</a> de nia granda abelujo, ronkado de la aŭtomobiloj -ĉiam pretaj por la foriro en nia vasta korto. Kaj ĉi tiuj multaj -bruoj unuiĝis, kunfandiĝis por liveri al la orelo impreson de -senĉesa murmurado simila al bruo aŭdata, kiam oni ŝtopas la orelon -per mara konko. Ĉi tiu bruo (kaj eble ankaŭ la alkoholaĵoj)<!-- pagho 11 --> igis -min unue revema, poste dormema kaj la konscio pri ekstera mondo estis -iom post iom neniiĝanta, kiam subite voĉo min vekis. Antaŭ mi -staris malalta viro, senhara, kun blankaj vangharoj, verde vestita, -kun arĝentaj galonoj sur ĉiuj kudraĵoj kaj ŝtala ĉeno ĉirkaŭ la -kolo. Li estis la propra pedelo de la ĉefredaktoro, terura drako, kiu -gardas la pordon de l’ sanktejo.</p> - -<p>Li faris profundan saluton kaj diris:</p> - -<p>—«Lia ĉefredaktora Moŝto petas sinjoron redaktoron, ke li tuj venu -en lian skribejon.»</p> - -<p>Mi pene leviĝis, tre malkvieta. Plej ofte, kiam lia Moŝto venigas -mian malmoŝton, ne estas por min gratuli. Kaj sekvante malrapide -la gravmienan pedelon, mi serĉis en la memoro, je kio mi povas -esti kulpa. Ĉu mi skribis ion kontraŭfundamentan, ĉu mi uzis -iun «Maŭpinaĵon»? Ĉu oni trovis en unu el miaj artikoloj la -aĉajn vortojn <i>heziti</i>, <i>konkeri</i> aŭ <i>menso</i>? Cetere mi ne havis -multe da tempo por pripensi la aferon. Terure rapida lifto min levas -ĝis nivelo de la timinda ĉefredaktorejo. Momente mi staras en -vestiblo; apud la muroj atendas sinjoroj kaj sinjorinoj sidantaj sur -ledaj benketoj. Unuj junaj, aliaj maljunaj (ne la sinjorinoj); unuj -longharaj, aliaj senharaj (ne la sinjorinoj); unuj palaj, aliaj ruĝaj -(ne la sinjorinoj); sed ĉiuj, ĉiuj kun paperoj en la mano; ili estas -gesinjoroj verkistoj, novelistoj, versistoj, dramistoj, humoristoj -alportantaj siajn verkojn al la terura manĝegulo, kiu sidas malantaŭ -la malbenita pordo.</p> - -<p>Sed ĉi tiu pordo malfermiĝas; du paŝojn antaŭen, mi staras en -la sanktejo. Kredeble ĉiuj legantoj jam konas la skribejon de nia -ĉefredaktoro.<!-- pagho 12 --> Nur per kelkaj vortoj mi ĝin priskribas por la -samideanoj malproksime loĝantaj (Groenlando aŭ Centra Afriko), kiuj -tre malofte pasas tra la strato Lacépède.</p> - -<p>Funde de l’ ĉambro, sur muro, la Fundamento skribita per oraj -literoj sur tabulo el marmoro; en anguloj, diversaj aparatoj: -kribrilo por vortoj, filtrilo por stilo, pesilo por esprimoj; apud la -pordo, kaptilo por Idistoj; fosiloj por fosi nian sulkon; grandega -paperkorbego plenigita, ĝis rando, per manuskriptoj ankoraŭ ligitaj -de siaj rubandoj (la nepresitajn manuskriptojn ni ne resendas<a href="#Footnote02" class="fnanchor">[2]</a>).<!-- Originale malferma krampo mankas --> En -mezo de la ĉambro granda skribotablo kovrita de amaso da paperaĵoj -(atestoj pri fideleco, k. t. p.), kaj ornamita de amikaj portretoj -(D-ro Smulders kaj aliaj). Fine, malantaŭ la tablo, lia ĉefredaktora -Moŝto mem, kiu min rigardas kun satana rideto sur la lipoj.</p> - -<p>—Bonan tagon, li diras per tondra voĉo, kiu tintigas la vitraĵojn.</p> - -<p>Mi salutas, murmuretante ion.</p> - -<p>—S-ro Corret ankaŭ tiun ĉi jaron ne povos ĉeesti la kongreson.</p> - -<p>(Kial li diras tion al mi!)</p> - -<p>—S-ro Era ankaŭ ne estas libera.</p> - -<p>(Timtremo komencas trakuri mian dorson.)</p> - -<p>—Vi iros al la kongreso kaj faros raporton.</p> - -<p>(Fulmotondro falanta antaŭ miajn piedojn ne farus al mi pli teruran -impreson; mi lin rigardas kun okuloj similaj al radoj de veturilo, ne -povante elparoli eĉ unu vorton.)</p><!-- pagho 13 --> - -<p>—Jen mia propra «kongresa Fundamento». Tion dirante, li prezentas -al mi belan libron marokene binditan kun arĝentaj fermiloj.</p> - -<p>Mi prenas la volumon, kaj tuj revenas mia voĉo.</p> - -<p>—Sed, Sinjoro, Krakovo estas en sovaĝa lando.</p> - -<p>—Vi havas la Fundamenton.</p> - -<p>—Oni diras, ke lupoj kuras en la stratoj.</p> - -<p>—Vi ŝirmos vin per la Fundamento.</p> - -<p>—Kiam mi devos foriri?</p> - -<p>—Tuj.</p> - -<p>—Sed... mi ne pretigis mian valizon.</p> - -<p>—Sufiĉas la Fundamento.</p> - -<p>—Mi ne kisis mian edzinon. (Malvere, mi estas fraŭlo.)</p> - -<p>—Kisu la Fundamenton.</p> - -<p>—Mi...</p> - -<p>—Sufiĉe... silentu... foriru!</p> - -<p>Forta pugnobato akompanis tiujn ĉi vortojn. La atestoj pri fideleco -saltis en la aeron; la portreto de D-ro Smulders falis teren.</p> - -<p>Timegigita mi prenis per unu mano mian ĉapelon, per la dua la tenilon -de l’ pordo, kaj per la tria... mi forkuris.</p> - -<p>En la vestiblo staris la kasisto, kiu plenigis miajn poŝojn per -spesmiloj; en la koridoro sidis la ĝenerala sekretario, kiu metis -en miajn brakojn dikan paperujon, skribilaron kaj blankan paperon -nigrigotan (kompatinda papero!); en la halo kuŝis granda lakeo, -kiu maldolĉe min puŝis en aŭtomobilon. Post dek minutoj mi estis -en la Norda Stacidomo kaj saltis en kupeon, ĵus kiam la vagonaro -ekmoviĝis.</p> - -<p>Pene spiranta, duone freneza, malsatega, mi falis kiel sako da karbo -sur la benketon, kaj por<!-- pagho 14 --> kvietigi mian plendantan stomakon, mi legis -el la Fundamento tiujn ĉi nutrajn frazojn:</p> - -<p>«Jen estas pomo.—La patro donis al mi dolĉan pomon.—Lakto estas -pli nutra, ol vino.—Mi havas pli freŝan panon, ol vi.—Mi havas cent -pomojn.—Trovinte pomon mi ĝin manĝis.—Mi trinkis teon kun kuko kaj -konfitaĵo.—Mi manĝis bongustan ovaĵon.»</p> - -<hr class="short" /> - -<p>Jen kial, karaj legantoj, vi, tiun ĉi jaron, ne legos raporton -tian, kian vi kutimis legi en L. I. Anstataŭ la precizaj kaj plenaj -raportoj de D-ro Corret, anstataŭ la spritaj kaj artaj raportoj de -S-ro Era, vi legos nur okazan raportaĉon de okaza raportintaĉo.</p> - -<p>Anstataŭ promeni tra bela kamparo kun verdaj herbejoj kaj arbaretoj, -vi faros tedan vojaĝon tra senarba stepo. Sed kiu estas kulpa pri -tio? Ne mi. Oni ne elektas por fari kongresan raporton la redaktoron -de la kovrilo.</p> - -<p>(Ne rediru tiujn ĉi miajn vortojn al S-ro Cart, ĉar li povus koleri. -Se vi estas diskreta, li tute ne scios, ĉar li neniam legas L. I.; li -legas nur aliajn gazetojn.)</p> - -<hr class="short" /><!-- pagho 15 --> - - -<div class="poem-header"> -<p><b>LA REVENO DE L’ FILO</b></p> - -<p>(Alegorio)</p> - -<p>De <span class="sc">Antoni Grabowski</span>.</p> -</div> -<div class="verse"> -<div class="stanza"> -<span class="i0">Post foresto multejara</span><br /> -<span class="i0">Venas filo mia kara;</span><br /> -<span class="i0">El migrado ĉiulanda</span><br /> -<span class="i0">Venas filo mia, granda!</span></div> -<div class="stanza"> -<span class="i0">En kabano mankis pano,</span><br /> -<span class="i0">Do elmigris li, infano;</span><br /> -<span class="i0">Nun revenas beljunulo</span><br /> -<span class="i0">Al hejmlando, al Vistulo.</span></div> -<div class="stanza"> -<span class="i0">Kiel volus mi, patrino,</span><br /> -<span class="i0">Premi lin al mia sino<a href="#Footnote03" class="fnanchor">[3]</a>;</span><br /> -<span class="i0">Doni volus mi festenon</span><br /> -<span class="i0">Por saluti la revenon.</span></div> -<div class="stanza"> -<span class="i0">Ve! ne mastras mi kabanon</span><br /> -<span class="i0">Nek liberan havas manon;</span><br /> -<span class="i0">Mi, en mia propra domo,</span><br /> -<span class="i0">Estas kvazaŭ fremda homo.</span></div> -<div class="stanza"> -<span class="i0">Ĉar al vi, fratin’ pli aĝa,</span><br /> -<span class="i0">Post kamplimo hejmvilaĝa,</span><br /> -<span class="i0">Brilas, laŭ destino dia,</span><br /> -<span class="i0">Stel’ alia, pli radia...</span></div> -<div class="stanza"> -<span class="i0">Do akceptu lin, fratino,</span><br /> -<span class="i0">Per muziko kaj per vino!</span><br /> -<span class="i0">Li ne vidu ĉe l’ festeno,</span><br /> -<span class="i0">Kiel premas min ĉagreno.</span></div> -</div> - -<p>Tiu belega, kortuŝanta poemo de nia esperanta poeto Antoni Grabowski -estas la vera prologo de la Oka Kongreso, de la Jubilea Kongreso.</p> - -<p>Kia estis ĉi tiu Jubilea Kongreso okazanta post ĉiuspecaj diskutoj -por aŭ kontraŭ centra organizaĵo,<!-- pagho 16 --> diskutoj, kiuj bedaŭrinde -kelkafoje transiris la limon, kiu disigas la du landojn de kvieteco -kaj akreco, de principeco kaj personeco. Mi devas tuj diri, ke ĝi -estis la suno post la ventego, paco post iom da malpaco, nova frateco -post negrava kolereto.</p> - -<p>Ĝi estis tia, kia ĝi devis esti; festo, nur festo, dum kiu ĉiuj -koroj unuiĝis por inde kaj ame glori nian Majstron kaj la dudekkvinan -jaron de ekzistado de nia kara lingvo.</p> - -<p>La Krakova Kongreso ne estis grandioza kongreso per la nombro de -la ĉeestantoj, sed ĝi estis grandioza per la fervoro de ĉiuj -kongresanoj, per ilia sindonemo al nia sankta afero. Ĝi estis -grandioza per la pruvo donita de la Esperantistaro, ke, kiam la -demando estas pri la sukceso de nia afero, ĉiu estas preta por -oferi al ĝenerala intereso siajn proprajn dezirojn, siajn proprajn -preferojn, siajn proprajn opiniojn.</p> - -<p>Se oni volas ĝin karakterizi per unu vorto, oni povas diri, ke ĝi -estis familia festo, intima festo kaj sekve ĝi estis ankaŭ la plej -nacia el niaj internaciaj kongresoj. Kaj tio donis al ĉi tiu familia -kunveno ĉarmon, kiun ne posedis je tia grado niaj aliaj ĉiujaraj -festoj.</p> - -<p>Certe ĉiu el niaj internaciaj kongresoj havis kaj havos sian propran -karakteron, elvenantan ne sole el la konsisto de la internacia -kongresanaro, sed ankaŭ el la nacia ĉirkaŭo, el la nacia organiza -komitato, el ĉiuj naciaĵoj, kiuj enŝoviĝas en la ĉiutagan vivon -de l’ kongreso.</p> - -<p>Sed neniam kaj nenie ĉi tiuj influoj havis efekton tiel potencan kaj -profundan, kiel en Krakovo. Kaj la kaŭzo de ĉi tiu speciala fenomeno -estas facile trovebla.</p><!-- pagho 17 --> - -<p>Ĉi tie, en Polujo, ne estis okaza influo de iu ajn medio sur iun ajn -estaĵon; inter la estaĵo kaj la medio ekzistis patrujaj rilatoj. Jam -antaŭ dudek kvin jaroj naskiĝinta Esperanto spiris la polan aeron, -kaj nun ankoraŭ la pola aero facile kaj nature enŝoviĝis en la -pulmojn de la beljunulo revenanta hejmlanden.</p> - -<p>Dum la tuta Kongreso ni vere baniĝis en pola intelekta atmosfero, -atmosfero de ĝojo kaj de plezuro, sed en kiu aŭdiĝis intertempe -mallaŭta bruo de senĉesa plendo kaj de kaŝita plorĝemo.</p> - -<hr class="short" /> - -<p>Tuj post elvagoniĝo oni ricevas bonan impreson pri la organizado de -l’ kongreso. Sur la perono agemaj komitatanoj atendas la alvenantajn -kongresanojn. Ĉar la Akceptejo estas iom malproksima de la stacidomo, -tial la enloĝiga sekcio havas propran oficejon en la stacidomo mem. -Tien oni nin kondukas kaj tie ni ricevas plenajn informojn pri nia -loĝejo, la ĉefa afero post longa kaj laciga vojaĝo. En kelkaj -minutoj ni estas akceptitaj, enskribitaj, sciigitaj kaj senditaj, ĉu -per tramo, ĉu per veturilo al nia kuŝejo. Cetere dum la tagoj de -alveno la stacidoma oficejo funkciis tage kaj nokte kaj ni devas danki -niajn polajn samideanojn, kiuj tiel sindoneme oferis siajn noktojn al -Esperanto. Ĉar mi ne havas pakaĵon (mi havas nur la Fundamenton), -kaj, ĉar mi ŝatas piede iri, se vi bonvolos, ni iros kune tra la -urbo al la Akceptejo (vi ne estas laca, bone!)</p> - -<p>Post kelkaj paŝoj ni ekvidas la «Plantaciojn», tiun ĉi verdan -juvelon de Krakovo, kiun ni ofte<!-- pagho 18 --> revidos. Tra la arboj estas videbla -bela konstruaĵo, la Nova Teatro, kie oni ludos Mazepa’n.</p> - -<p>Sed kio estas?... Ĉu feino per bato de sia magia bastono nin -transportis subite en centjaron jam de longe pasintan? Antaŭ ni -staras ronda milita konstruaĵo mezepoka kun ogiva pordego, pafturoj -kaj ekstera galerio difinita por ĵeti sur la atakantojn bolantan -oleon aŭ peĉon; sur alia flanko bela kvadrata turo kaj fortikaj -muroj kronitaj per dentegoj. Eble el la tura pordego eliros taĉmento -de kavaliroj por akcepti la fidelajn Esperantistojn kaj forpeli la -Idistojn. Sed tute ne; el la pordo eliras... elektra tramveturilo. La -ronda konstruaĵo estas la Barbakano, kaj la kvadrata turo la Pordego -de Sankta-Floriano, restaĵoj de la antikvaj remparoj de Krakovo.</p> - -<p>Ni iru sub la turon, demetante la ĉapelon antaŭ la malgranda -kapeleto sub arkaĵo, kie konstante brulas kandeloj. Antaŭ niaj -okuloj kuŝas longa strato iom mallarĝa, la Floryanska. Sed kio -estas? Sur ambaŭ flankoj la domoj estas ornamitaj per flagoj, kaj -ne sole flagoj, sed ankaŭ grandaj banderolegoj ruĝaj kaj blankaj -(koloroj de Polujo) aŭ bluaj kaj blankaj (koloroj de Krakovo). -Kredeble estas ĉi tie ia festo ĉu urba, ĉu nacia. Sed ankaŭ -vidiĝas multaj esperantistaj standardoj. Ne por iu ajn festo estas -elmetitaj ĉiuj tiuj ĉi flagoj kaj standardoj, sed por <i>nia</i> granda -festo: saluto ili estas de Krakovo al la alvenintaj Esperantistoj.</p> - -<p>Kaj nun ni eniras la reĝlandon de l’ revoj; ni ne plu estas en -Krakovo, ni ne plu estas en Galicio, ni estas en iu ajn urbo de -la mistera lando Esperantujo. Ĉe ĉiu paŝo, sur ĉiu magazeno, -sur ĉiu vendejo, sur ĉiu butiko staras esperantaj afiŝoj,<!-- pagho 19 --> -esperantaj reklamoj, esperantaj surskriboj. Ĉie la verda stelo kun -la surskribo: speciale rekomendata; ĉie «oni parolas esperante». -Jen la <i>Sukeraĵejo</i>, kun desertaj sukeraĵoj kaj krakenoj; jen -la Instituto Tajlora de pretaj vestaĵoj; tie ĉi oni rekomendas -ĉiuspecajn modaĵojn por sinjorinoj; tie oni vendas veŝtojn -stebitajn kaj gantojn Prahajn; alie oni sciigas nin, ke «kiu -volas havi blankajn kaj sanajn dentojn, uzados nur la <i>Perlan -Kremon</i>»; en la «Louvre» vi trovas kravatpuntojn por virinoj; fine -<i>Drogejo</i> rekomendas kaŭĉukajn higienajn artikolojn por sinjoroj kaj -sinjorinoj, radikalajn ekstermilojn de puloj kaj cimoj, plibeligajn -kremojn, k. t. p.</p> - -<p>Kaj ni paŝu, ni paŝu, post magazenoj aliaj magazenoj, post butikoj -aliaj butikoj, sed ĉiam kaj ĉie novaj esperantaj afiŝoj.</p> - -<p>Sed mia vido malklariĝas, mi ne plu povas legi; dank’ al Dio, -finiĝas la strato, kaj antaŭ niaj okuloj etendiĝas la centro kaj la -koro de Krakovo, la granda Placo Rynek.</p> - -<p>Apud ni la Preĝejo Sankta-Mario, meze de l’ placo la Draphalo, granda -konstruaĵo, kiu enhavas la Nacian Muzeon, vendejon kaj magazenojn. -En angulo de l’ placo la antikva preĝejeto de Sankta-Adalberto; en -alia angulo alta turo, restaĵo de iama urbodomo. Antaŭ la Draphalo -la monumento de la plej granda pola poeto, Adam Mickiewicz.</p> - -<p>Ĉirkaŭ la placo ankoraŭ multe da butikoj kun flagoj.</p> - -<p>Sed kio do vidiĝas apud pordo de Draphalo? Ligita al muro per ĉeno -pendas malnova tranĉilo, tute ruĝa pro rusto. Jes, jes, mi memoras, -mi legis pri tiu ĉi tranĉilo. Ne estas sole rusto, kiu ĝin<!-- pagho 20 --> -ruĝigis (tremu!), estas ankaŭ sango. Jen la historio:</p> - -<p>Estis iam du fratoj, kiuj.... Sed pardonu, estas iom malfrue, mi ne -rakontos nun la aferon. Ni rapidu al la Akceptejo.</p> - -<p>Ankoraŭ unu strato, denove la «Plantacioj», kaj vidu tiun ĉi -grandan tabulon sur du fostoj, kun la magia surskribo:</p> -<blockquote> -<p><b>INTERNACIA KONGRESO ESPERANTISTA</b></p> - -<p>AKCEPTEJO — EKSPOZICIO — VENDEJO</p> -</blockquote> -<p>Jen la Komerca Akademio, jen nia kongresa hejmo.</p> - -<p>Antaŭ la pordo jam granda amaso: kongresanoj eniras, kongresanoj -eliras, kongresanoj staras kaj kongresanoj babilas.</p> - -<p>Ni eniru. Jen—antaŭvestiblo, dekstre nigra tabulo, maldekstre -nigra tabulo, la unua por privataj komunikoj, la dua por ĝeneralaj. -Dekstre ni legas, ke maljuna, malbela kaj malriĉa samideano serĉas -junan, belan kaj riĉan edzinon; maldekstre ni vidas, ke la tutmonda -ŝuista asocio kunvenos morgaŭ je la kvara antaŭtagmeze. Sed -bedaŭrinde antaŭ tiuj ĉi tabuloj staras benkoj, sur kiuj sidas -konstante samideaninoj tiamaniere, ke, kiam oni devas kurbiĝi por -legi surskribojn, oni similas dancontojn, kiuj faras inviton al valso.</p> - -<p>Post la antaŭvestiblo, la vestiblo. Dekstre bufedo, maldekstre banko. -Kien iri? Unue ni iru maldekstren. Afiŝo montras al ni, ke en tiu -ĉi oficejo estas monŝanĝejo, enkasigo de ĉekoj kaj elpagigo de -kreditleteroj.</p> - -<p>Efektive, sorĉa oficisto ŝanĝas markojn en kronojn, rublojn en -frankojn, ŝilingojn en florenojn,<!-- pagho 21 --> sed li tute rifuzas ŝanĝi miajn -spesmilojn. Mi klarigas al li, ke tiu ĉi mono estas internacia, sekve -akceptita nenie; li volas nenion aŭdi. Mi devas foriri kaj trapasi -la bufedon, rigardante kun bedaŭro la bonajn manĝaĵojn, la bonajn -trinkaĵojn, kiuj estas sur granda tablo. Apud la bankaĉo, afiŝo: -Jen Babilejo! kaj sago montranta la ĝardenon. Estus pli bone meti la -afiŝon en la strato, montrantan la Komercan Akademion, ĉar la tuta -domo estas babilejo. La Akceptejo estas vera abelujo pro la bruo. -Ankoraŭ en la vestiblo leterkesto; la leteroj ĵetitaj en ĉi tiun -keston ricevas specialan kongresan stampon.</p> - -<p>Sed ni supreniru la ŝtuparon. La muroj estas kovritaj per afiŝoj -kaj anoncoj. Per unu oni estas sciigata, ke «Sinjorino Farges ĵus -alvenis». Cetere dum ok tagoj Sinjorino Farges estis ĵus alveninta; -kredeble ŝi pasigis la tempon inter la stacidomo kaj la Akceptejo. -Landokarto de Eŭropo montras al ni la vojon sekvitan de S-ro Parrish -dum sia paroladvojaĝo. Tiu ĉi vojaĝo bone komencita havis teruran -finon: en Danujo S-ro Parrish trovis... edzinon. La virto estas ĉiam -punita.</p> - -<p>Sur la unua etaĝo amaso da babilistoj; pene mi venas ĝis la pordo -de la akcepta ĉambro. Sed mi subite haltas, mirigita. Apud la pordo -staras tiuj ĉi vortoj skribitaj per grandaj literoj: <i>Iru for.</i> -Stranga Akceptejo!</p> - -<p>Sed feliĉe mi ne legis la tutan afiŝon, kiu estis jena: Faru vian -aferon kaj iru for. Efektive la Oficejo estas plenega de samideanoj, -kies afero kredeble estas interbabili.</p> - -<p>Malantaŭ longa tablo sidas afablaj komitatanoj kaj ĉarmaj -komitataninoj, kies oficoj estas montrataj per grandaj surskriboj.</p><!-- pagho 22 --> - -<p>Sinjoro Kartulo prenas mian provizoran karton kaj donas al mi -definitivan.</p> - -<p>Sinjoro Insignulo donas al mi mian kongresan insignon, ĉarma plateto -kun verda rubando. (La verda rubando montras, ke mi estas nek Polo, -nek Krakovano; la Poloj havas ruĝa-blankan rubandon kaj la Krakovanoj -blua-blankan.)</p> - -<p>Mi rigardas la plateton kaj fariĝas tute ruĝa (kvankam ne Polo): -sur la plateto estas ĉarma senĉemiza knabino, sidanta sur globo -flugilhava kaj tenanta en manoj levitaj brilan stelon. Kredeble -tiu ĉi bela virino estas nia kara dudekkvinjara lingvo, kaj ŝin -rigardante, mi jam ne miras pri la granda nombro de ŝiaj amantoj, sed -tre miras pri la frenezo de tiuj, kiuj volas ŝin plibeligi.</p> - -<p>Sed kiuj estas tiuj ĉi rondetoj el kartono, kiuj kuŝas sur la tablo; -jen ruĝaj, jen flavaj, jen blankaj; kredeble la ruĝaj estas por la -ruĝuloj, la flavaj por edzigitaj kongresanoj kaj la blankaj por la -fraŭlinoj. Sed pardonu! Sinjoro Insignulo petas ion de mi.</p> - -<p>—Ĉu vi estas Konstanta Komitatano?—Ho, ne, Sinjoro.—Ĉu vi -estas Lingva Komitatano?—Tute ne, Sinjoro.—Ĉu Administra -Komitatano?—Neniel.—Ĉu Rajtigita Delegito?—Mi ne havas la -honoron... mi estas nur Esperantisto.</p> - -<p>Sinjoro Insignulo min rigardas kun iom da kompato, kaj mi trapasas.</p> - -<p>Sinsekve mi pasas antaŭ Sinjorino Dramulino, kiu vendas al mi karton -por Mazepa, antaŭ Fraŭlino Operulino, kiu liveras al mi sidlokon -por Halka, antaŭ Sinjoro Salminejulo, kiu oferas kontraŭ mono -iran-reiran bileton al centro de l’ tero, antaŭ mi ne scias kiom da -personoj, kiuj vendas biletojn por aŭdi ion, vidi ion, malsupreniri -ien;<!-- pagho 23 --> fine tute senmonigita mi alvenas antaŭ lastan sinjoron.... -«Dankon, dankon, sinjoro, tiu ĉi valizo ne estas la mia....» Sed -ne estas valizo, estas grandega paperujego el papero, kiu enhavas -amasegon da paperaĵoj. Kaj pene portante ĝin per ambaŭ manoj, mi -fine eliras kaj fale sidiĝas sur benketon de l’ koridoro.</p> - -<p>Ni malfermu tiun ĉi trezorujon kaj trarigardu la juvelojn. Unue -jen belega libreto, la Kongresa Libro, elegante presita sur luksa -papero, kaj enhavanta interesajn artikolojn pri Krakovo kun multe -da ilustraĵoj. Jen grandega folio el papero, la programo de l’ -Kongreso, speco de dama tabulo kun blankaj kaj nigraj kvadratoj, sed -tre malmulte da blankaj. Ha! ni ne estas tie ĉi por amuzo.</p> - -<p>Jen dika kajero blanka, la Oficialaj Raportoj de ĉiuj komitatoj -kaj komisioj, kaj ĉiuj paperaĵoj de la komisio por ĝenerala -organizaĵo: Antaŭklarigoj, Raportoj, Proponoj, Projektoj, Avizoj -kaj eĉ Projekto de Aldono al Raporto. Ho mia kapo! mia kapo! Feliĉe -mi ne estas Rajtigita delegito kaj ne estas devigata legi ĉi tiujn -ĉefverkojn. Ĉar Esperanto estas precipe lingvo, la Raporto de Lingva -Komitato tute sufiĉas por mia feliĉo. La ceteron mi legos vespere en -lito, por alvoki la dormon.</p> - -<p>Jen dika kajero kun verda kovrilo; ni demetu la ĉapelon, estas la -leĝaro de Esperanto. Vere, feliĉa estas la esperantista popolo; -neniel ĝi povas envii la aliajn popolojn; ĝi havas leĝaron, -kiu ĉiujare plidikiĝas kaj komplikiĝas. Baldaŭ estos necese, -krei specialan sekcion de Esperantistaj juristoj por klarigi al la -simplanimaj popolanoj ĉiujn belaĵojn de niaj leĝoj.</p> - -<p>Sed kion mi vidas? Jen granda bildo kun<!-- pagho 24 --> mikrofotografaĵoj de -strangaj estaĵoj ĉiuformaj, unuj rondaj, aliaj longaj, mikroboj -kaj bakterioj. Kredeble ili estas la teruraj estaĵoj, kiuj -infektas la esperantan organismon. Jen la insida bakterio de centra -organizulozo, kiu vivas nur en mona kulturo; jen la avida bakterio -de plibonigomanio, kiu sin nutras per novaj sufiksoj; jen la terura -bakterio de decimala klasigo kun ĝia stranga formo ∞ (oni ĝin -trovas precipe en Parizo en kelkaj domoj kaj oficejoj); sed ankaŭ -jen la bonaj kuracaj serumoj de Fideleco, Libereco kaj Frateco. Sed -pardonu! mi eraras. Tiuj ĉi bakterioj estas ne moralaj, sed tute -fizikaj, kaj la bildo apartenas al interesa scienca verko de D-ro Odo -Bujwid, prezidanto de la Loka Komitato de la Oka, «Kvin paroladoj pri -Bakterioj», verko malavare donacita al ĉiuj kongresanoj.</p> - -<p>Ankoraŭ multe da prospektoj kaj cirkuleroj pri diversaj ekspozicioj, -urboj aŭ firmoj, unuj internaciaj, aliaj iom tro naciaj, ekzemple -la Ekspozicio de Breslau okaze de la centjarfesto pro la militoj en -1813-1815. Mi opinias, ke la kovrilo oficiale donata de la Kongresa -Komitato ne estis tre bona loko por tiaspeca prospekto.</p> - -<p>Sed ni daŭrigu nian viziton de l’ Akceptejo. Jen pordo, -skriboĉambro. Mi malfermas la pordon, sed tuj refermas. Sendube -la Komerca Akademio ne ankoraŭ tute finis sian laboron, ĉar mi -ekvidis multajn gelernantojn sidantajn antaŭ pupitroj. Sed la pordo -denove malfermiĝante, mi konscias mian eraron. La gelernantoj estas -samideanoj, kiuj de mateno ĝis vespero skribas, skribadas centojn kaj -centojn da leteroj kaj poŝtkartoj kaj ili skribas des pli facile, -ke la malavara komitato disdonas senpage<!-- pagho 25 --> luksan leterpaperon kun -bela marko kongresa. Kiom da folioj estis uzataj dum la Kongreso? La -Statistika Oficejo ne povis liveri la sciigon, sed mi povas diri, ke -ĉiuj tiuj ĉi leteroj estis sekigataj per la sorba papero de L. I., -malavare dismetita sur la tabloj.</p> - -<p>Alia pordo fermita: Sekretariejo. Kio okazas malantaŭ tiu ĉi pordo? -Ni ne serĉu kaj trapasu. Malantaŭ tablo en la koridoro sidas -kongresa oficisto. Li disdonas al kelkaj maloftaj personoj blankajn -kaj verdajn kuponarojn. Ĉu kuponarojn? Tute ne. La personoj surhavas -ruĝajn rondetojn; ili estas Rajtigitaj delegitoj laŭleĝaj (paginte -po unu spesmilo ĉiu kapo), kaj ricevas siajn voĉdonilojn; la blankaj -valoras nur unu voĉon, kaj la verdaj kvin. Kelkaj samideanoj rigardas -de malproksime la disdonadon, ili estas delegitoj nenion paginte kaj -sekve tute senvoĉaj.</p> - -<p>En la fundo de l’ koridoro mistera pordo kun surskribo: «Eniro -malpermesita al Sinjoroj» kaj sube: «Tualetejo por Sinjorinoj».</p> - -<p>Kio okazas en tiu ĉi loko, mi tute ne povas diri (mi estas Sinjoro), -sed strangan fenomenon mi konstatas. Eniras en tiun ĉi ejon ĉiuaĝaj -sinjorinoj, kelkaj eĉ grizharaj, sed eliras nur junulinoj kun brilaj -okuloj, ruĝaj lipoj, freŝaj vangoj. Kiu sorĉisto loĝas en tiu ĉi -rebeligejo?</p> - -<p>Ne povante trovi la solvon de l’ enigmo, ni supreniru ĝis la dua -etaĝo, kie kuŝas la ekspozicio kaj la vendejo. La ekspozicio okupis -tri ĉambrojn kaj la plej granda parto de la montritaj dokumentoj -apartenis al la fama kolekto de S-ro Brzostowski el Varsovio. Tiu -ekspozicio similis al ĉiuj aliaj de l’ mondo per tio, ke en angulo -de ĉiu ĉambro<!-- pagho 26 --> severa gardisto... dormis. Cetere ĉiuj valoraj -dokumentoj estis ŝlositaj en vitrita ŝranko. En la vendejo kelkaj -vendistoj; librejo de <i>Pola Esperantisto</i>, de Esperanto-Instituto -de Leipzig, kaj montrejo de S-ino Farges (la ĉiam ĵus alveninta -Sinjorino). En la koridoro juna Polino nacie vestita vendas artajn -objektojn.</p> - -<p>La dua etaĝo estante la lasta, ni malsupreniru. Meze de l’ ŝtuparo -mi haltas subite kaj frotas miajn okulojn. Ĉu mi vere maldormas? -Tien rigardu sur la unua etaĝo, meze de tiu ĉi grupo. Estas neeble! -estas revo! sed tute ne! tie, karne kaj oste, vestita laŭ la plej -nova modo, staras la imperiestro Napoleono; ne Bonaparte kun kavaj -vangoj kaj longaj haroj, sed Napoleono kun jam grasa vizaĝo kaj -tondita kapo; Napoleono, kiu jam venkis, nun venkas kaj ankoraŭ -venkos. Sed estas nur iluzio; tiu ĉi esperantista Napoleono estas -D-ro Leon Rosenstock, la ĝenerala sekretario de la Loka Organiza -Komitato, akso de la tuta Kongreso; kiel lia genia samvizaĝulo, li -estas ĉiam sur la ĝusta loko en la ĝusta momento. Nuntempe li estas -en la Akceptejo, post kvin minutoj li estos en la stacidomo, kaj -post dek minutoj aliloke. Ĉiam afabla, ĉiam ridetanta, ĉiam preta -respondi eĉ la plej tedajn demandojn, li estis la vera modelo por -ĉiuj estontaj ĝeneralaj sekretarioj.</p> - -<p>La Akceptejo estas nun plena, plenega de la tuta kongresanaro, -kiu zumas, bruas, bruegas. Ĉie babilantoj, en la ĉambroj, en la -koridoro, sur la ŝtuparo, en la ĝardeno. Ne estas la Turo Babela, -sed la Turo Babila. Kaj sur ĉiuj vizaĝoj brilas la ĝojo retrovi -amikojn ne reviditajn de unu jaro, de du jaroj, eĉ kelkafoje de la -Bulonja Kongreso. Kaj<!-- pagho 27 --> oni salutas malnovajn konatojn, oni konatiĝas -kun novaj samideanoj, tre multenombraj en tiu ĉi Kongreso.</p> - -<p>Kaj sidanta sur benketo en angulo mi rigardas, pasantaj kaj -repasantaj, la diversajn tipojn de kongresanoj, kiujn oni renkontas en -ĉiuj niaj jaraj kunvenoj.—Jen kelkaj el ili:</p> - -<p>La <i>verda kongresano</i>, esperante vestita, kun verdaj steloj sur la -ĉapela rubando, verdaj steloj sur la poŝoj de l’ jaketo, verdaj -steloj sur la tuta veŝto. Li havas verdajn flagetojn sur la ĉapelo, -verdajn flagetojn en ĉiuj butontruoj de la jaketo; li purigas sian -nazon (abomeno!) per malgranda esperanta flago. Ĝenerale li estas -vegetarano kaj manĝas nur verdajn legomojn.</p> - -<p>La <i>bonhumora kongresano</i>, ĉiam ridanta, ĉiam kontenta. Li venis -al la Kongreso por amuziĝo, kaj li amuziĝas. Li ĝojas, kiam -brilas suno, li ankaŭ ĝojas, kiam falas pluvo. Li gratulas ĉiun, -aplaŭdas post ĉiuj paroladoj, havas ĉiam saman opinion, kiel -lia kunparolanto. Li estas kontenta pri la manĝo, kontenta pri la -ĉambro, kontenta pri la puloj (ĉar ekzistas ankaŭ kongresaj puloj).</p> - -<p>La <i>malbonhumora kongresano</i>, ĉiam malgaja, ĉiam kritikanta. Tuj -de la alveno li kritikas kaj plendas. La donitan loĝejon li trovas -abomena, li postulas tuj alian. Kiam la ŝanĝo estas farita, li -sopiras je la unua. En la kunvenoj li plendas, tial ke lia sidloko -estas tro malproksima, ke la oratoroj tro mallaŭte parolas. Se la -parolado estas longa, li plendas, tial ke oni diras neutilajn vortojn; -se la parolado estas mallonga, li plendas, tial ke la oratoro petis -parolon por nenion diri. Ĉiam kaj ĉie la malbonhumora kongresano -malfermas la<!-- pagho 28 --> buŝon nur por diri malagrablaĵon. Kaj la lastan tagon -li malaperas murmurante, kritikante la faritan elekton pri la sidejo -de la venonta kongreso.</p> - -<p>La <i>politika kongresano</i>, kiu revas nur pri parlamento, partioj, -proponoj, k. t. p. Li portas ĉiam sub la brako grandan paperujon kun -dokumentoj, projektoj, broŝuroj. Li alkondukas vin en angulon por -malkovri al vi grandan sekreton. Li estas aŭtoro de vasta projekto -por organizado de Esperantistaro. Ĝis nun oni parolis nur pri -Tera Esperantistaro; sed oni scias, ke kredeble oni povos baldaŭ -interrilatiĝi kun aliaj planedoj. Tiutempe la propagando estos ne -sole nacia, ne sole internacia, sed ankaŭ interplaneda. Oni do devas -nun pensi pri la kreado de centra organizo, por la tuta suna sistemo. -Tiu ĉi centra organizo bezonas oficejon, sekretariejon. Sed ekzistas -jam tute preta oficejo, la Centra Oficejo, kiu plene konvenas por la -rolo de Sunsistema Oficejo, pro la multaj aŭtobusoj pasantaj antaŭ -la pordo.</p> - -<p>La <i>mallaborema kongresano</i>, kiu venis al la kongreso por ripozi -kaj... ripozadas. Li leviĝas tre malfrue, bone ĝuas la matenmanĝon, -kaj ĉirkaŭ la dekunua iras al la Akceptejo. Li babilas en la -koridoroj, skribas kelkajn poŝtkartojn kaj je la unua iras por -tagmanĝi kun samideanoj. Li longe babilas, trinkas nigran kafon -kaj je la tria akompanas amikojn ĝis la pordo de l’ kongresejo. -Kelkafoje li eniras la vestiblon por fini babiladon. Li unufoje eĉ -malsupreniris la ŝtuparon kaj rigardis scivole tra la pordo en la -kongresan salonon. Sed la severaj mienoj de la estradaj sinjoroj lin -timigis kaj li tuj malaperis. Dum la kunvenoj li promenas tra la urbo, -aŭ, sidanta en publika ĝardeno, legas<!-- pagho 29 --> nacian gazeton. Li konas -ĉiujn kafejojn aŭ sukeraĵejojn de la kongresa urbo, japanajn kaj ne -japanajn, sed havas nenian ideon pri oficialaj institucioj.</p> - -<p>La <i>ĝenerala specialisto</i>, ano de ĉiuj societoj, ligoj aŭ -asocioj. Li ĉiam kuras kun programo en mano, ŝvitante kaj viŝante -la frunton. Li ĉagreniĝas, tial ke okazas samtempe kunvenoj de -katolikoj kaj liberpensuloj, bankistoj kaj socialistoj, farmaciistoj -kaj juristoj. Li estas en stranga embaraso; ĉu li estas pli -socialisto ol bankisto aŭ pli bankisto ol socialisto. Ne trovante -solvon de l’ problemo, li eniras la kunvenon de maristoj (li neniam -vidis maron), kie oni lin enskribas en la Societon de la Amikoj de la -Maro.</p> - -<p>La <i>kolektista kongresano</i>, kiu kolektas ĉiujn librojn, ĉiujn -paperojn, ĉiujn afiŝojn rilatantajn Esperanton. Li abonis ĉiujn -Esperantajn gazetojn aperintajn kaj malaperintajn. Li havas la solan -konatan ekzempleron de la <i>Groenlanda Esperantisto</i> presita ĉe la -Norda Poluso mem sur foka haŭto. Li posedas ankaŭ la bonan eldonon -de la verkaro de Devjatnin, tre maloftan, tiun, kiu enhavas multe -da preseraroj en la Antaŭparolo. En ĉi tiu momento li estas tute -ĉagrena; li vidis en la mano de samideano prospekton pri iu Esperanta -botpoluro, kiu mankas en lia kolekto kaj li nenie povas ĝin trovi. -Li petas la maloftaĵon de ĉiu oficisto, de ĉiu vendisto, kaj fine, -ho feliĉo! sur la strato li ĵus ekvidas unu iom makulitan de koto. -Zorge li ĝin prenas, stampas per sia marko kaj enskribas en la -katalogon kun numero 364523.</p> - -<p>La <i>kongresano, kiu elpensis novan vorton</i>, terura viro, kiu vin -prenas per butono de jaketo, vin puŝas en angulon de koridoro, kaj -ne volas vin<!-- pagho 30 --> liberigi. Vane vi konstante jesas, vane vi oscedas, -vane vi rigardas la poŝhorloĝon. Li daŭrigas malvarme la pruvadon. -Esperanto estas perfekta, per ĝi oni povas esprimi ĉiujn nuancojn de -l’ penso krom unu; Esperanto havas ĉiujn kvalitojn, ĝi estas logika -escepte pri unu punkto. Kelkafoje la kongresano, kiu elpensis novan -vorton, kaptas alian elpensinton. En tia okazo ambaŭ parolas samtempe -ne aŭskultante unu la alian.</p> - -<p>Fine, <i>the last but not the least</i>, kiel diras niaj britaj samideanoj.</p> - -<p>La <i>kongresano, kiu scias nenion pri Esperanto</i>, krom la nomo -Esperanto.</p> - -<p>Vi ridas, vi diras, ke mi estas ŝerculo, mensogulo. Mi ĵuras, ke ĉi -tiu speco ekzistas. Mi vidis la solan ekzempleron ĝis nun konatan per -miaj propraj okuloj. Li havas du krurojn, du brakojn, du okulojn kaj -unu buŝon, el kiu neniam eliris iu ajn esperanta vorto.</p> - -<p>La dirita kongresano kutimas dum sia libertempo ĉeesti ian ajn -kongreson por amuziĝo. Li legis en la gazetoj pri la Krakova Kongreso -kaj tuj aliĝis. Li alvenis Krakovon kaj estis tute mirigata. En ĉiuj -aliaj kongresoj oni parolis diversajn lingvojn kaj li povis kompreni -la paroladojn faritajn en sia propra gepatra lingvo. Nun en ĉi tiu -esperanta kongreso li povas nenion kompreni, ĉar ĉiuj parolas la -saman lingvon, tute nekonatan de li. Kia ridinda kongreso! Li pensis, -ke oni faros paroladojn por klarigi, kio estas Esperanto. Sed tute ne, -oni nenion klarigas, oni nur uzas la lingvon. Kia stranga kongreso!... -Kelkaj samideanoj donas al li ŝlosilon. Li legas la frazon pri -artikolo, kritikas la unuecon de ĉi tiu, kritikas kelkajn radikojn<!-- pagho 31 --> -de la vortaro, deklaras, ke al Esperanto ĉiam mankos literaturo, -kaj malaperas, ĵurante, ke neniam li ĉeestos denove esperantan -kongreson.</p> - - -<h2>Sabaton, la 10. de Aŭgusto.</h2><p>—Antaŭkongresa prezentado -en «Teatro de Novaĵoj». La salono estis preskaŭ plena de -Esperantistoj altiritaj precipe de la «Esperanta parto» de ĉi tiu -prezentado.</p> - -<p>Oni komencis per Viena opereto polen tradukita. Ĉar mi tute ne konas -la polan lingvon, mi ne povas rakonti precize la temon. Sed la muziko -estis ĉarma kaj la dancoj allogaj. Post la malleviĝo de l’ kurteno -Krakova samideano petis pardonon de la aŭskultantaro, ĉar oni ludis -polan teatraĵon nekompreneblan kaj eble enuigan por la nepoloj.</p> - -<p>Vivaj protestoj aŭdiĝis. Ne, kara samideano, ni ne enuis, tial ke ni -povis ĝui la ĉarmon de via lingvo kantata kaj la poeziecon de viaj -dancoj.</p> - -<p>Nun la esperanta parto. Kurteno leviĝas; staras sur la scenejo duobla -vico de ĉarmaj junulinoj kaj de afablaj junuloj, kiuj ĥore kantas -nian himnon.</p> - -<p>Tuj de la komenco la ĉeestantaro leviĝas kaj akompanas solene, -religie la kantadon. Eĉ la neesperantistoj ĉeestantaj aŭskultas -kun miro kaj respekto, impresataj de la fido kaj seriozeco, kiuj -montriĝas sur ĉiuj esperantaj vizaĝoj.</p> - -<p>Poste S-ro Felikso Lidor, tenoro, kantas konatan polan kanzonon: «Ho, -vi vera anĝelo» kaj ŝercplenan alian «Aeroplano».</p> - -<p>S-ino Heleno Palĉevska, kantistino, per agrabla voĉo donas al ni tri -ĉarmajn kantaĵojn: «Porcelana statueto», «Hej antaŭen!» kaj -«Ĉarmoj de la Nokto».</p> - -<p>Jen Josefo Karbowski, humoristo, kiu ridigas la tutan ĉeestantaron -per spritaj ŝercaĵoj: «Kial la Oka Kongreso okazas en Krakovo?» -kaj «Paŭlo kaj Gaŭlo».</p> - -<p>Fine, bele vestita Ĥino, kies voĉo multe similis tiun de nia -samideano Kriss, faris spritan paroladon: «Kiel okazas kunsido -de <i>Rajtigita Delegitaro</i>», en kiu li aludis la necesecon<!-- pagho 32 --> de -Centra Kuirejo<a href="#Footnote04" class="fnanchor">[4]</a> por liveri bonan supon al la Esperantistaro. La -ĉeestantaro, figuranta Rajtigitan Delegitaron, estis dividita en -tri partoj, kiuj laŭ gesto de la oratoro diris: la dekstra «jes, -jes», la maldekstra «ne, ne!», kaj la centra «eble, eble!» Vera -figuraĵo de vera parlamento.</p> - -<p>Multaj aplaŭdoj rekompencis la oratoron, kiu estis samtempe la -organizinto de ĉi tiu esperanta «varietea» parto kaj la tradukinto -de la plej multo el la kantaĵoj kaj deklamaĵoj.</p> - -<p>Nun la esperanta parto finiĝis; dum la interakto ni eliru momenton -por spiri freŝan aeron. Sed kion krias ĉi tiu bubo en la strato; -ŝajnas al mi, ke li parolas esperantajn vortojn. Jes, li havas en -mano paketon da gazetoj kaj oni aŭdas: «Kongresa Bulteno! dek -helerojn!» En daŭro de fulmo la bubo disvendas ĉiujn ekzemplerojn -kaj ĉie oni vidas samideanojn, kiuj avide legas la unuan numeron de -nia oficiala organo.</p> - -<p>La kongresa organo fariĝas nun neceseco de nia kongresa organizado -kaj mi opinias, ke ĝia utileco pli kaj pli grandiĝos. Kiam niaj -kongresoj okazos en grandaj urboj, ekzemple en Parizo, la nigraj -tabuloj de l’ Akceptejo, kun siaj paperoj gluitaj laŭhazarde, -siaj perkretaj surskriboj tute ne sufiĉos kiel informilo por la -kongresanoj. Mi diris informilo, ĉar mi pensas, ke tia devus esti la -rolo de la kongresa organo. Ĝi devas paroli ne pri aferoj estintaj -(raporto pri kunvenoj aŭ festoj), sed pri aferoj estontaj. Ĉiun -tagon ĝi devas enhavi ĉiujn programojn kaj komunikaĵojn pri la -morgaŭa tago<a href="#Footnote05" class="fnanchor">[5]</a>.</p> - -<p>Mi opinias ankaŭ, ke la redaktado de la kongresa organo estas afero -de la kongresa estraro mem. Ĝi ne devas transdoni la taskon al -gazeto.</p> - -<p>La Kongresa Bulteno en Krakovo aperis kiel aldono al pola gazeto; -mi bone scias, ke tio estis farita en speciala celo. Dank’ al tiu -aldoneco, la Bulteno publikigis ĉiutage la<!-- pagho 33 --> lastajn telegramojn de -la mondo. Ĉu ĉi tiu novigo estis tre ŝatata de la kongresanoj, mi -ne scias, sed mi ne kredas, ke tio estas vera neceseco pro la deviga -mallongeco de la telegramoj.</p> - -<p>Alia grava kondiĉo por la gazeto estas, ke ĝi devas esti facile -aĉetebla. Ĉi tiu kondiĉo estis mirinde plenumita en Krakovo, ĉar -oni vendis ĝin ĉie, en la Akceptejo, en la urbaj vendejoj, sur la -stratoj, en la tramvojoj.</p> - -<p>Cetere, la bona redaktado de la kongresa organo ne dependas nur de la -redaktistaro, sed ankaŭ de ĉiuj estraroj ĝeneralaj kaj fakaj. Se -ĉi tiuj ne liveras ĝustajn kaj akuratajn informojn, estas neeble -doni al la publiko bonan laboron.</p> - -<p>Ŝajnas, ke la redaktanta komitato ne estis ĉiam sufiĉe helpata, -ĉar en unu numero oni plendas pri la baroj renkontitaj de la -redakcio de l’ Bulteno: «Komence mankis esperantaj redaktantoj, la -kompostistoj ne konantaj la lingvon ne povis tiel rapide komposti la -gazeton kiel en naciaj lingvoj, kaj tial la plibonigado de elpresita -teksto postulis pli multe da tempo. La kvar laborantoj estis devigataj -samtempe verki, traduki, plibonigi la tekston.»</p> - -<p>Do, malgraŭ kelkaj kritiketoj (enpreso de politikaj artikoletoj en la -gazeto), ni devas esti dankemaj al la redaktanta komitato kaj speciale -al S-ro Kronenberg, kiu senlace laboris por plenigi la gazeton.</p> - -<p>Kredeble en venontaj jaroj la kongresa gazeto eliros ne kiel privata -entrepreno, aŭ entrepreno de la loka komitato, sed kiel oficiala -organo de niaj oficialaj institucioj, eble kiel aldono al la <i>Oficiala -Gazeto</i>.</p> - - -<h2>Dimanĉon, la 11. de Aŭgusto.</h2><p>—Dum la mateno, privataj -kunsidoj en diversaj ĉambroj de la Komerca Akademio por elekto de -naciaj delegitoj. Kiel Franco, mi ĉeestis nur la kunsidon de la -Francoj, prezidatan de S-ro Rollet de l’Isle, prezidanto de la Societo -Franca por la Propagando de Esperanto. En ĉi tiu kunveno oni elektis -kiel vic-prezidanton de la Kongreso, S-ron Rollet de l’Isle, kaj kiel -delegiton parolontan en nomo de francaj esperantistoj, S-ron Sergeant, -nian<!-- pagho 34 --> konatan Bulonjan samideanon, elokventan advokaton. Responde al -demando de S-ro Sergeant pri la nepagintaj delegitoj (nun senvoĉaj), -S-ro Bourlet klarigas kiamaniere, ili eble retrovos la voĉon. Sed -ŝŝt... mi povas nenion diri, tio estas sekreto, vi vidos morgaŭ.</p> - -<p>Alia grava kunveno estis tiu de la Germana Esperanto-Asocio. La G. E. -A. venis Krakovon kun milita organizaĵo; en la Komerca Akademio ĝi -havis specialan kunvenejon, specialan oficejon, ĉiuspecajn specialajn -ejojn. Ĝi estas modelo de disciplino kaj de ordo. Eble aliaj landoj, -en kiuj la Esperanta movado iras laŭhazarde, povus preni kiel -ekzemplon ĉi tiun potencan Societon. Volo kaj disciplino ŝajnas esti -ĝia devizo. En sia kunveno, la Germanoj elektis kiel vic-prezidanton -de la Kongreso S-ron Behrendt kaj kiel naciajn delegitojn D-ron Mybs -kaj D-ron Kandt.</p> - -<p>Okazis ankaŭ multaj aliaj naciaj kunvenoj; la plej interesa estis -tiu de la Turko, mi uzas la ununombron ĉar estis nur unu Turko, S-ro -Romano, kiu tute rifuzis sin nomi mem delegito.</p> - -<p>La programo anoncis ankaŭ Ekzamenojn de l’ Instituto (S-ro -Privat); sed en la difinita ĉambro, je la difinita horo, estis nur -ekzamenotoj; aperis neniu ekzamenonto. Post unuhora atendo kaj ne -volante sin ekzameni reciproke, la malfeliĉaj kandidatoj iris por -tagmanĝi.</p> - -<p>Ni imitu ilin; eble ni estos embarasitaj, sed ne por trovi manĝejon, -nur por elekti. Ĉie ni trovas bonan kuiradon, ĉie ni trovas -manĝokarton en Esperanto, preskaŭ ĉie ni trovas kelnerojn kun kono -sufiĉa de Esperanto. Certe ili ne povos paroli kun vi pri la belaĵoj -de Mazepa aŭ la arĥitektura stilo de la Draphalo, sed ili komprenas -bone, kion vi petas, kiam vi montras per la fingro sur la karto, kaj -ili tuj vidas, ke vi deziras trinki, kiam vi tuŝas vian malplenan -glason.</p> - -<p>Eĉ por la vegetaristoj estas vegetarana restoracio, direktata severe -laŭ la vegetaranaj principoj. Efektive, kiam mi diris al la mastrino, -ke mi estas bestarano, ŝi tuj proponis al mi viandon.</p> - -<p>Oni parolis ankaŭ al mi pri mineralana restoracio (eble en Wielicka), -sed mi ĝin ne vidis.</p> - -<p>Ĉar ni finis nian tagmanĝon, mi volas daŭrigi la rakonton pri -la sanga tranĉilo, vi memoras: la tranĉilo, kiu pendas<!-- pagho 35 --> apud la -pordo de la Draphalo. Ĉu vi memoras? Jes. Bone. «...Estis iam du -fratoj, masonistoj, al kiuj oni komisiis la gravan taskon konstrui -la preĝejon “Sankta-Maria”. Unu konstruis....» Sed diablo! nur -kvaronhoro antaŭ la tria. Ni rapidu al la Malnova Teatro por la -Inaŭguracia Kunsido.</p> - -<p>Fine jen nia kongresejo, la Malnova Teatro. Ni eniru. Eble ni -eraris, ĉar tie staras pordisto belege vestita, tute simila al -preĝeja halebardisto. Sed tute ne; ĉi tiu bela sinjoro kun blua -vesto arĝente brodita, kun dupinta ĉapelo, estos dum ok tagoj nia -pordisto, la pordisto de l’ kongresejo.</p> - -<p>Granda vestiblo, bela ŝtuparo. Ambaŭflanke de la ŝtuparo staras -lakeo vestita kiel la pordisto, sed nudkapa. Mi volas supreniri; oni -min haltigas. Mi montras mian karton; ne, ne, ne estas por karto. -Ha! mi komprenas, mi ne povas eniri kun mia pluvombrelo. Mi iras al -oficejo en la vestiblo; tie oni prenas mian ŝirmilon, oni postulas de -mi dudek helerojn kaj interŝanĝe de mia bela pluvombrelo kaj de mia -bela monero oni donas al mi... malpuran kartoneton; kion mi povos fari -kun ĉi tiu kartoneto, se pluvos?</p> - -<p>Suprenirinte la belan ŝtuparegon, oni alvenas en altan kaj vastan -antaŭsalonon bele ornamitan. Inter du kolonoj el marmoro pendas -belega standardo el verda veluro, surhavanta la orebroditajn nomojn de -niaj jaraj bataloj:</p> - -<blockquote><p><i>Boulogne, Genève, Cambridge, Dresden, Barcelona, Washington, -Antwerpen, Kraków</i>.</p></blockquote> - -<p>Nur tri lokoj estas malplenaj. Kredeble la brodisto opiniis, ke post -tri jaroj la venko estos plena kaj ni ne plu bezonos kongresojn.</p> - -<p>Pordo malfermiĝas; en apuda salono mi ekvidas grandan tablon -kaj gesinjorojn gaje trinkantajn kaj babilantajn; kredeble estas -restoracio en la Malnova Teatro. Sed samideano sciigas min, ke -nuntempe okazas matenmanĝo oferita de la Krakova urbestraro por -honorigo de nia Majstro kaj de nia eminentularo. Ĉirkaŭ cent -personoj ĉeestis ĉi tiun festenon; kiom da eminentuloj ni havas! Mi -nur povas diri al vi, ke oni flaris tre bonan odoron tra la malfermita -pordo.</p> - -<p>Jen nia kunvenejo, bela salonego tre diskrete ornamita. Sur la estrado -neniu preparo estas ankoraŭ farita; tabloj kaj seĝoj staras disaj; -mi serĉas la kutiman tablon difinitan<!-- pagho 36 --> por la gazetistoj, ĝenerale -lokitan apude kaj malsupre de la estrado; sed estas nenia tablo. Bone, -ni sidiĝu ie ajn.</p> - -<p>Iom post iom la salono pleniĝas; jam la tria pasis kaj nenio aperas. -La ĉeestantoj tre pacience atendas, ili bone scias, ke se ilia -eminentularo kuniĝis ĉirkaŭ tablo kovrita de bonaj manĝaĵoj kaj -de bonaj trinkaĵoj, estas nur por la bono kaj la sano de Esperanto.</p> - -<p>Sed jen S-ro Ĝenerala Sekretario, kiu tre ekscitita aranĝas mem -tablojn kaj seĝojn laŭ protokola ordo. Reprezentanto de registara -gazeto, petinte de li tablon por la gazetistaro, estas repuŝita kiel -simpla kontraŭorganiza gazetisto.</p> - -<p>«La gazetistoj skribu sur siaj genuoj», deklaras Lia Sekretaria -Moŝto. Eble ĉi tiuj ĝenantaj sinjoroj konkurencas kun <i>Oficiala -Gazeto</i>. Fine oni donas al ili malgrandan tablon en angulo de l’ -estrado. Ni esperu, ke en venontaj kongresoj oni zorgos iom pli pri -ĉi tiuj servantoj de l’ publiko.</p> - -<p>Subite ĉiuj leviĝas; aplaŭdoj, krioj, entute varma ovacio. D-ro -Zamenhof aperis sur la estrado. Ŝajnis al mi, ke ĉi tiun jaron la -kutima ovacio farita por la unua apero de la Majstro en la Kongreso -estis pli serioza, pli decoplena, ni diru la vorton: malpli histeria, -ol en aliaj kongresoj. Oni honoris lin ne kiel iun Azian regnestron, -sed kiel viron, certe genian viron, sed viron. Kaj ĉi tiu maniero -estas vere pli inda por ambaŭ partoj, la honorato kaj la honorantoj.</p> - -<p>La diversaj anoj de la kongresa estraro sidiĝas malantaŭ la verda -tapiŝo kaj la kunsido komenciĝas.</p> - -<p>S-ro <i>Bourlet</i> malfermas la kunsidon, Li diras, ke laŭ la tradicio -la prezidanto de la pasinta kongreso devis transdoni siajn povojn -al la prezidanto de la nuna. Bedaŭrinde grandan perdon suferis -la Esperantistaro sekve de la morto de la organizinto de nia Sepa -Kongreso, D-ro Van der Biest. Li mortis post la triumfo de ĉi tiu -granda Antverpena elmontro; li mortis eble pro la tro granda fortuzo, -kiun li oferis por la sukceso de nia sepa festo.</p> - -<p>Kiel vicprezidanto de la Konstanta Komitato de la Kongresoj, S-ro -Bourlet devas anstataŭi la mortintan prezidanton de la Sepa kaj -plenumi la transdonon de l’ povoj.</p> - -<p>Laŭ la Regularo la K. K. K. proponas al la elekto de la Kongreso la -jenan estraron:</p><!-- pagho 37 --> -<ul> -<li><i>Prezidanto</i>, S-ro Stefan Mikołajski.</li> -<li><i>Vicprezidantoj</i>,<ul> - <li>Britujo: S-ro Bolingbroke Mudie.</li> - <li>Francujo: S-ro Rollet de l’Isle.</li> - <li>Germanujo: S-ro Behrendt.</li> - <li>Polujo: S-ro Grabowski.</li> - <li>Rusujo: S-ro Nedoŝivin.</li></ul></li> -<li><i>Sekretarioj</i>: S-ro Chavet, S-ro Rosenstock.</li> -</ul> - -<p>La elekto estas aprobita.</p> - -<p>S-ro <i>Mikołajski</i> okupas la prezidan lokon. Li tre kore dankas por -la honoro, kiun oni faris al li, lin elektante kiel prezidanton de la -Jubilea Kongreso, epokfaranta en la historio de l’ Esperanta movado. -Li havas fidon, ke la nuna kongreso bone sukcesos; siaflanke li faros -la eblon por konduki senpartie la diskutojn; li esperas, ke ĉiuj lin -helpos por faciligi lian malfacilan taskon, kaj estas certe, ke ordo -kaj paco regos en ĉiuj niaj kunvenoj.</p> - -<p>Li esprimas la deziron, ke por la venonta Jubilea Kongreso post -nova periodo da dudek kvin jaroj Esperanto estos venkinta kaj ke la -ĉeestantoj de ĉi tiu kongreso vidos inter si nian Majstron en vivo -kaj bonfarto. Li proponas, ke ni donu materialan formon al ĉi tiu -deziro, leviĝante de niaj seĝoj.</p> - -<p>Ĉiuj leviĝas. Aplaŭdoj.</p> - -<p>S-ro <i>Szarski</i>, vicurbestro de Krakovo, salutas la Kongreson en la -nomo de la urbo. Li esprimas sian plej koran dankon al la Antverpena -Kongreso, kiu elektis Krakovon kiel sidejon de la Oka. Tie ĉi, en -Polujo, dank’ al speciala situacio, ni devas interrilati kun multaj -popoloj de diversaj kulturoj. Sekve, ni tre bezonas helpan lingvon, -kiu ŝparos tempon en lernado de fremdaj lingvoj, kaj permesos sin -dediĉi tute al spirita disvolviĝado de la propra pola kulturo. -Fidelaj al la tradicioj, sed fidelaj al la progreso, ni povos tiel -akordigi amon al patrujo kaj amon al ĉiuj popoloj. Li petas pardonon -pri la multaj strataj kaj konstruaj laboroj faritaj en Krakovo dum -tiu ĉi sezono, kaj esperas, ke malgraŭ ĉi tiuj malhelpaĵoj la -kongresanoj povas ĝui la ĉarmon de la multaj antikvaĵoj de la urbo. -(<i>Varmaj aplaŭdoj.</i>)</p> - -<p>La Prezidanto de la Komerca Ĉambro de Krakovo salutas la Kongreson en -pola lingvo. Li estas aplaŭdata precipe de la nepoloj.</p><!-- pagho 38 --> - -<p>La Sekretario de la Ĉambro por Komerco kaj Industrio en Krakovo -parolas pri la graveco de internacia komprenigilo por la komercistoj. -Li certigas la kongresanojn-komercistojn pri bona akcepto de iliaj -Krakovaj kolegoj.</p> - -<p>D-ro<!-- Originale: P-ro --> <i>Odo Bujwid</i>, prezidanto de la Loka Organiza Komitato, faras -longan kaj gravan paroladon. Li esprimas la ĝojon de ĉiuj polaj -esperantistoj kaj speciale de la Krakovaj, akceptante gastojn, -samideanojn, venantajn el ĉiuj partoj de l’ mondo, kaj kun kiuj -ili povas interŝanĝi ideojn, dank’ al la mirinda ilo kreita de la -genio de D-ro Zamenhof. Neniam kongreso tiel grava okazis en Krakovo, -neniam tiel granda kongresanaro kuniĝis en la Malnova Teatro<a href="#Footnote06" class="fnanchor">[6]</a>. Li -longe parolas pri la interna ideo de Esperanto; li starigas paralelon -inter vera patriotismo, kiu instigas al amo al la propra patrujo, sed -ne instigas al la malamo al la aliaj patrujoj, kaj la ŝovinismo, -kiu trudas la mortigon de aliaj homoj nur en celo de almilito kaj de -superrego, aŭ kiu volas trudi al popolo alian kulturon.</p> - -<p>Fine li montras la gravecon de helpa lingvo en scienca rilato. Li -aludas la multajn malfacilaĵojn okazantajn en sciencaj kongresoj pro -la diverseco de la lingvoj, kaj deziras la baldaŭan venkon de nia -lingvo en ĉiuj rondoj de scienculoj.</p> - -<p>Ĉi tiu bela parolado de konata scienculo elvokis grandajn aplaŭdojn. -Neutile estas insisti pri la graveco de aliĝo al Esperanto de famaj -personoj, kiel Profesoro Bujwid, disĉiplo<!-- Originale: disciplo --> de Pasteur kaj de Koch, -fondinto de bakteriologiaj Institutoj en Varsovio kaj Krakovo.</p> - -<hr class="short" /> - -<p>D-ro Zamenhof leviĝas por sia kutima ĉiujara parolado.</p> - -<p>Tondras aplaŭdoj, leviĝas brakoj, eliĝas krioj.</p> - -<p>Kiam la kongresanaro kvietiĝas, nia Majstro eldiras la jenan belan, -sed iom malgajan paroladon, per voĉo klara, sed, ŝajnis al mi, kun -iomete da momenta emocio:</p><!-- pagho 39 --> - -<p>“La unuaj vortoj, kiujn mi volas hodiaŭ eldiri al vi, karaj -samideanoj, estas vortoj de kora gratulo, ĉar ni havas hodiaŭ -grandan feston. Ĵus finiĝis dudek kvin jaroj de la tempo, kiam—post -longa naska preparado—aperis publike la lingvo, kiu nin ĉiujn -unuigas, por kiu ni ĉiuj laboras kaj kiu enkorpigas en si tiun -homofratigan ideon, kiun la plimulto el ni havas en sia koro kaj -kiu dum dudek kvin jaroj flame instigadis nin labori, malgraŭ ĉia -malfacileco kaj ĉiuj malhelpoj.</p> - -<p>Kion signifas dudek kvin jaroj da laborado por Esperanto kaj por ĝia -ideo, tion povas plene kompreni nur tiuj personoj, kiuj partoprenis -en tiu laborado de la komenco ĝis nun. Bedaŭrinde tre malmultaj -estas tiuj personoj. El la laborantoj de la unua tempo tre multaj jam -delonge plu ne vivas, aliajn lacigis la malfacila, grandan paciencon -kaj persistecon postulanta vojo, kaj ili malaperis el nia anaro. El -tiuj personoj, kiuj troviĝas nun en ĉi tiu ĉambrego, la grandega -plimulto en la unuaj jaroj de Esperanto nenion sciis pri ĝi aŭ -neklare aŭdis pri ĝi nur kiel pri ia freneza, mokinda kuriozaĵo; -tre multaj el vi en la momento de la apero de Esperanto estis ankoraŭ -infanoj; multaj, kaj certe ne la malplej fervoraj el vi, en tiu tempo -eĉ tute ne ekzistis ankoraŭ en la mondo. La grandega plimulto el vi -aliĝis al nia afero nur tiam, kiam ĝi estis jam sufiĉe forta kaj -elprovita. Tre kaj tre malgranda, facile kalkulebla per la fingroj, -estas la nombro de tiuj personoj, kiuj iris kun Esperanto de la -momento de ĝia naskiĝo ĝis la nuna tempo. Kortuŝite ili povas nun -rememori, kiel terure malfacila estis ĉiu paŝo en la komenco, kiam -ĉiu aludo pri Esperanto postulis specialan kuraĝon, kiam el ĉiu -milo da semoj, kiujn ni en plej primitiva maniero, sen helpo kaj sen -rimedoj pacience ĵetadis en la teron, apenaŭ unu ricevis radikojn.</p> - -<p>Dudek kvin jaroj! grandegan gravecon havas tia peco da tempo en la -historio de lingvo artefarita. Lingvoj naturaj kreskas tute trankvile, -ĉar kun tia lingvo neniu kuraĝas fari iajn eksperimentojn aŭ -fleksi ĝin laŭ sia gusto; sed pri lingvo artefarita ĉiu pensas, -ke li havas rajton de voĉo, ke li povas aŭ eĉ devas direkti la -sorton de la lingvo laŭ sia kompreno. En lingvo natura ĉiu eĉ plej -granda efektiva malbonaĵo neniun incitas, eĉ neniun meditigas, -kaj estas akceptata kun plena kontenteco aŭ rezignacio; en lingvo<!-- pagho 40 --> -artefarita ĉio ŝajnas al ni kritikinda, ĉiu bagatelo, kiu ne estas -konforma al nia gusto, pikas al ni la okulojn kaj vekas deziron -de refarado. Lingvo artefarita dum longa tempo estas elmetata al -senĉesaj ventoj, al senĉesa tirado kaj puŝado. Kiom da ventoj, -kiom da senĉesa tirado nia lingvo devis suferi dum sia dudekkvinjara -vivo! Se ĝi tamen ĉion sane eltenis, se malgraŭ ĉiuj ventoj -kaj puŝoj ĝi dum dudek kvin jaroj vivis kaj kreskis regule kaj -rekte, ĉiam pli fortiĝante kaj riĉiĝante, neniam fleksiĝante aŭ -kripliĝante, neniam minacante disfali en dialektojn, sed ĉiam pli -kaj pli fortikigante sian tute difinitan, ĉie egalan spiriton, neniam -perdante hodiaŭ, kion ĝi akiris hieraŭ,—ni povas pri tio sincere -nin gratuli.</p> - -<p>Antaŭ dudek kvin jaroj mi timeme demandis min, ĉu post dudek kvin -jaroj iu en la mondo scios ankoraŭ, ke ekzistis iam Esperanto, -kaj—se Esperanto vivos—ĉu oni tiam povos ankoraŭ kompreni ion, -kio estis skribita en Esperanto en ĝia unua jaro, kaj ĉu angla -esperantisto povos kompreni esperantiston hispanan. Nun pri ĉi tio -la historio donis jam plenan kaj perfekte trankviligan respondon. -Ĉiu el vi scias, ke verko, skribita en bona Esperanto antaŭ dudek -kvin jaroj, en plena mezuro konservas sian bonecon ankaŭ nun, kaj la -legantoj eĉ ne povas diri, ke ĝi estas skribita en la unua jaro de -ekzistado de nia lingvo; ĉiu el vi scias, ke inter la stilo de bona -angla esperantisto kaj la stilo de bona hispana esperantisto en la -nuna tempo ekzistas absolute nenia diferenco. Nia lingvo konstante -progresas kaj riĉiĝas, kaj tamen, dank’ al la <i>reguleco</i> de sia -progresado, ĝi neniam ŝanĝiĝas, neniam perdas la kontinuecon kun -la lingvo de tempo pli frua. Kiel la lingvo de homo matura estas pli -riĉa kaj pli elasta, ol la lingvo de infano kaj tamen la lingvo de -ĝuste parolanta infano neniom diferencas de la lingvo de homo matura, -tiel verko, skribita en Esperanto antaŭ dudek kvin jaroj ne estas -tiel vortoriĉa, kiel verko, skribita en la nuna tempo, kaj tamen la -lingvo de tiu tempo perdis nenion el sia valoro ankaŭ en la nuna -tempo. Lingvo, kiu eltenis la provon dum dudek kvin jaroj, kiu en plej -bona kaj ĉiam pli floranta stato travivis jam tutan homan generacion -kaj estas jam pli maljuna, ol multaj el ĝiaj uzantoj, kiu kreis jam -grandan, potence kreskantan literaturon, kiu havas sian historion kaj -siajn tradiciojn,<!-- pagho 41 --> sian tute precizan spiriton kaj siajn tute klarajn -idealojn,—tia lingvo ne bezonas jam timi ke io pereige depuŝos ĝin -de tiu natura kaj rekta vojo, laŭ kiu ĝi evoluas.</p> - -<p>La vivo kaj la tempo garantiis al nia lingvo naturan forton, kiun -neniu el ni povas senpune malrespekti. La hodiaŭa jubileo estas festo -de tiu vivo kaj tempo.</p> - -<hr class="short" /> - -<p>Por ke ni, vivantoj, povu festi la hodiaŭan jubileon, fervore kaj -sindone laboris multaj personoj, kiuj nun jam ne vivas. Nia morala -devo estus rememori ilin en la nuna solena momento. Sed ho ve! ilia -nombro estas tro granda, por ke ni povu ilin ĉiujn citi, kaj krom tio -la pli granda parto el ili laboris tiel modeste, ke ni eĉ ne scias -iliajn nomojn. Tial, por ne fari maljustan apartigon inter eminentuloj -kaj ne-eminentuloj, mi citos neniun apartan nomon. Mi devas fari -escepton nur por nia kamarado Van der Biest, kies nomo estas ankoraŭ -tro freŝa en la memoro de ni ĉiuj, kiu en la pasinta jaro aranĝis -kaj prezidis nian grandan ĉiujaran feston kaj kies morto estas -sendube ligita kun tiuj grandaj laboroj kaj malagrablaĵoj, kiujn li -prenis sur sin por ni ĉiuj. En via nomo mi esprimas funebran saluton -al la ombroj de <i>ĉiuj</i> niaj karaj kamaradoj, kiujn dum la pasintaj -dudek kvin jaroj forŝiris de ni la morto. Iliaj ombroj staru nun -antaŭ niaj okuloj, kvazaŭ partoprenante en tiu granda festo, kiun -ili preparis, sed ne ĝisvivis. Mi proponas al vi, ke ni honoru ilian -memoron per leviĝo de niaj seĝoj.</p> - -<hr class="short" /> - -<p>Nun, kiam la matureco de nia afero estas jam tute eksterduba, mi -turnas min al vi, karaj samideanoj, kun peto, kiun mi jam antaŭ longe -volis direkti al vi, sed kiun mi ĝis nun prokrastis, ĉar mi timis -fari tion tro frue. Mi petas, ke vi liberigu min de tiu rolo, kiun -mi, pro kaŭzoj naturaj, okupis en nia afero dum dudek kvin jaroj. Mi -petas vin, ke de la nuna momento vi ĉesu vidi en mi «majstron», ke -vi ĉesu honori min per tiu titolo.</p> - -<p>Vi scias, ke tuj en la komenco de nia movado mi deklaris, ke mi -ne volas esti mastro de Esperanto, sed ke la tutan mastrecon pri -Esperanto mi en tuta pleneco transdonis<!-- pagho 42 --> al la esperantistoj mem. Vi -scias ankaŭ, ke de tiu tempo mi ĉiam lojale agadis aŭ almenaŭ -penis agadi konforme al tiu deklaro. Mi donadis al vi konsilojn, kiel -mi povis, sed neniam vi aŭdis de mi la vortojn: «tion mi postulas» -aŭ «tion mi deziras». Neniam mi provis altrudi al vi mian volon. -Tamen, konsciante, ke ĝis sia plena fortikiĝo nia afero bezonas ian -enkorpigitan standardon, mi—laŭ via deziro—dum dudek kvin jaroj -plenumadis tiun rolon, kiel mi povis, kaj mi permesadis, kvankam tre -nevolonte, ke vi vidu en mi ĉefon kaj majstron. Kun ĝojo kaj fiereco -mi konstatas, ke vi ĉiam montris al mi sinceran konfidon kaj amon, -kaj pro tio mi eldiras al vi mian plej koran dankon. Sed nun permesu -al mi, ke mi fine formetu de mi mian rolon. La nuna kongreso estas la -lasta, en kiu vi vidas min <i>antaŭ</i> vi; poste, se mi povos veni al vi, -vi ĉiam vidos min nur <i>inter</i> vi.</p> - -<p>Jen estas la kaŭzo, kiu devigis min fari la nunan decidon:</p> - -<p>La ekzistado de ia natura konstanta ĉefo, eĉ se tiu ĉefo havas nur -la karakteron de unuiganta standardo, prezentas gravan maloportunaĵon -por nia afero, ĉar ĝi donas al la afero kvazaŭ personan karakteron. -Se al iu ne plaĉas mia persono, aŭ miaj politike-religiaj principoj, -li fariĝas malamiko de Esperanto. Ĉio, kion mi persone diras aŭ -faras, oni ligas kun Esperanto. La tro honora titolo de majstro, kiun -vi donas al mi, kvankam ĝi en efektiveco koncernas nur la aferon de -la lingvo, fortenas de Esperanto multajn personojn, al kiuj mi pro ia -kaŭzo ne estas simpatia kaj kiuj timas, ke, fariĝante esperantistoj -ili devas rigardi min kiel sian moralan ĉefon. Ĉiu, kies opinio -pri aferoj esperantistaj estas alia ol mia, ofte sin ĝenas eldiri -libere sian opinion, por ne kontraŭbatali publike tiun, kiun la -esperantistoj nomas sia majstro. Se ies opinion la esperantistoj -ne volas akcepti, li vidas en tio nur la ĉiopovan influon de la -majstro. Nun, kiam nia afero estas jam sufiĉe forta, estas necese, -ke ĝi fine fariĝu absolute libera, ne sole libera de ĉiuj personaj -<i>dekretoj</i>, kia ĝi fariĝis jam antaŭ dudek kvin jaroj, sed ankaŭ -de ĉia efektiva aŭ ŝajna persona <i>influo</i>. Estas necese, ke la -mondo sciiĝu tute klare, ke Esperanto povas havi aŭ ne havi siajn -libere elektitajn gvidantojn, sed ke ĝi posedas nenian konstantan -<i>majstron</i>. Nomu min per mia nomo, nomu min<!-- pagho 43 --> fondinto de la lingvo, -aŭ kiel vi volas, sed mi petas vin, ne nomu min plu «majstro», ĉar -per tiu morale tro liganta nomo vi malliberigas nian aferon.</p> - -<p>Multaj el vi portas en sia koro la samajn idealojn, kiel mi, kvankam -ne ĉiuj en egala formo; sed la mondo devas scii, ke tiu spirita -parenceco inter mi kaj vi estas tute laŭvola, ke la esperantismo -kaj la esperantistoj ne povas esti respondaj pri miaj personaj ideoj -kaj aspiroj, kiuj por neniu el vi estas devigaj. Se mi ion diras aŭ -faras, kio ne estas konforma al la gusto aŭ konvinkoj de tiu aŭ alia -el vi, mi deziras, ke tio neniun el vi ĝenu kaj ĉiu el vi havu la -rajton diri: tio estas tute privata ideo aŭ frenezaĵo de Zamenhof, -kaj ĝi havas nenion komunan kun la Esperanta movado, en kiu li estas -nun persono tute privata. La interna ideo de Esperanto estas: sur -neŭtrala lingva fundamento forigi la murojn inter la gentoj kaj -alkutimigadi la homojn, ke ĉiu el ili vidu en sia proksimulo nur -homon kaj fraton. Ĉio, kio estas super tiu interna ideo de Esperanto, -estas nur <i>privataĵo</i>, kiu povas esti <i>bazita</i> sur tiu ideo, sed -neniam devas esti rigardata kiel <i>identa</i> kun ĝi.</p> - -<hr class="short" /> - -<p>Antaŭ ol mi formetas de mi ĉian oficialan rolon en nia afero, mi -ankoraŭ la lastan fojon admonas vin: laboru ĉiam en plena unueco, en -ordo kaj konkordo. Ĉiujn dubajn demandojn, kiuj koncernas la tutan -Esperantan aferon, kaj kiuj ne tuŝas la personan liberecon de ĉiu -aparta esperantisto, solvu ĉiam pace, per regula interkonsiliĝo -de viaj egalrajte elektitaj delegitoj kaj per disciplina cedo de la -malplimulto al la plimulto. Neniam permesu, ke en nia afero regu la -principo: «kiu pli laŭte krias, tiu estas prava». Per unueco ni pli -aŭ malpli frue nepre venkos, eĉ se la tuta mondo batalus kontraŭ -ni; per interna malpaco ni ruinigus nian aferon pli rapide, ol tion -povus fari ĉiuj niaj malamikoj kune. Ne forgesu, ke Esperanto estas -ne sole simpla lingvo, kiun ĉiu el ni uzas nur por siaj propraj -bezonoj, sed ke ĝi estas grava <i>socia problemo</i>, ke, por atingi nian -celon, ni devas konstante <i>propagandi</i> nian aferon kaj zorgi pri tio, -ke la mondo havu <i>estimon</i> kaj <i>konfidon</i> por ĝi. Se en nia afero -aperas io, kio ŝajnas al ni malbona, ni povas trankvile ĝin forigi -per komune interkonsentita decido; sed ni neniam semu<!-- pagho 44 --> en nia tendaro -reciprokan malamon kaj malpacon, kiu nur ĝojigas kaj triumfigas -niajn malamikojn. En la unuaj jaroj de nia laborado sur nia standardo -estis skribitaj la vortoj «espero, obstino kaj pacienco»; tio tute -sufiĉis, ĉar ke ni, samideanoj, devas reciproke nin estimi kaj -helpi, tio por ĉiu estis komprenebla per si mem. En la lastaj jaroj -ni bedaŭrinde ofte forgesis tiun devon; tial nun, transirante en la -duan gravan periodon de nia historio, en la duan kvaronjarcenton, ni -skribu sur nia standardo novan vorton, kaj ĉi tiun vorton ni ĉiam -respektu kiel sanktan ordonon; tiu vorto estas: «konkordo».</p> - -<hr class="short" /> - -<p>Mi finis tion, kion mi intencis diri al vi, karaj amikoj. Mi scias -tre bone, ke multajn el vi mia nuna parolo malagrable seniluziigos. -Kun maldolĉa sento de neplenumita espero vi eble demandos: ĉu en -sia lasta kongresa parolo, en sia «kanto de cigno», li nenion -pli havas por diri al ni? ĉu en la grava tago de la jubileo de la -esperantismo, de tiu jubileo, kiun ni atingis post tiom multe da -laboroj kaj suferoj, li nenion pli havas por diri al ni? ĉu en la -unua kaj eble ankaŭ la lasta fojo, en kiu ni el ĉiuj partoj de -la mondo alproksimiĝis, kiom ni povis, al tiu loko, kie Esperanto -naskiĝis kaj kie la atmosfero, saturita de intergenta malpaco per -neevitebla natura reago naskis la esperantisman movadon,—ĉu en ĉi -tiu grava kaj solena momento li nenion pli havas por diri al ni? Ho -ne, miaj karaj amikoj, miaj karaj samideanoj kaj kunlaborantoj! Multe, -multe, tre multe mi volus hodiaŭ diri al vi, ĉar mia koro estas -plena; en la jubilea momento de la esperantismo mi volus paroli al vi -pri tio, kio naskis la esperantismon, pri ĝia esenco kaj espereblaj -sekvoj; sed hodiaŭ mi staras antaŭ vi ankoraŭ en rolo oficiala, kaj -mi ne deziras, ke mia privata kredo estu rigardata kiel deviga kredo -de ĉiuj esperantistoj. Tial pardonu min, ke mi plu ne parolas.</p> - -<p>Kio estas la esenco de la esperantisma ideo kaj al kia estonteco -alkondukos iam la homaron la interkompreniĝado sur neŭtrale-homa, -sengenta lingva fundamento,—tion ni ĉiuj sentas tre bone, kvankam ne -ĉiuj en tute egala formo kaj grado. Ni donu do hodiaŭ plenan regadon -al tiu silenta, sed<!-- pagho 45 --> solena kaj profunda sento kaj ni ne profanu ĝin -per teoriaj klarigoj.</p> - -<hr class="short" /> - -<p>Samideanoj! La antikva pola ĉefurbo, en kiu ni kunvenas, pretigis -por ni gastaman akcepton, faris multe, por honori nian aferon kaj -por agrabligi al ni nian restadon dum la kongreso. Mi esperas, ke, -revenante en sian hejmon, ĉiu el vi kunportos kun si plej bonan -rememoron pri tiu lando kaj urbo, kiujn la plimulto el vi ĝis nun -verŝajne tre malmulte konis. Al la regno kaj lando, kiuj montris al -ni sian amikecon, sed precipe al la estraro de la gastama Krakovo kaj -al ĉiuj institucioj kaj personoj, kiuj donis al nia kongreso sian -moralan kaj materialan subtenon, mi esprimas en via nomo plej koran -dankon. Plej koran dankon ni esprimas kompreneble antaŭ ĉio al la -senlaca loka organiza komitato, kiu ne ŝparis laboron por la plej -bona aranĝo de nia kongreso. Kaj nun mi deziras al vi ĉiuj gajan -feston kaj sukcesan laboron.”</p> - -<hr class="long" /> - -<p>Aplaŭdegoj sekvas la lastan frazon de la parolado, sed en la rigardoj -direktataj al nia eks-Majstro oni vidas miksaĵon de respekto kaj de -riproĉo. Kio! la Majstro ne plu volas esti Majstro! Ĉu tio estas -ebla? Kiel diris sprite nia samideano Belmont, ĉu Dio povas fariĝi -eks-Dio?</p> - -<p>S-ro <i>Bourlet</i> proponas, ke oni kantu «La Esperon».</p> - -<p>Ĉiuj leviĝas kaj la gravaj sonoj de nia himno eliĝas el ĉiuj -brustoj. Ŝajnas al mi, ke oni kantas iun malgajan, kvazaŭ funebran -kanton por enterigo de la majstreco de nia eks-Majstro.</p> - -<p>La <i>Ĝenerala Sekretario</i> legas diversajn telegramojn de saluto -al la Kongreso senditajn de forestantaj samideanoj. La legado de -ĉiu telegramo estas sekvata de aplaŭdoj. La sendintoj estas: -Generalo Sebert, Rektoro Boirac, Grupo de Charlottenburg, Hungaraj -Esperantistoj, S-ro Schröder (el Wien), Fraŭlino Ad. Zamenhof, S-ro -Leon Zamenhof, S-ro Edmond Privat, Esperantistoj de Graz, Kapitano -Peregordo, S-ino Ranfaing Zabilon d’Her, Ukranaj Samideanoj, F-ino -Lawrence, D-ro Arnholdt, Esperantista Grupo de Shanghai, Möller -kaj Borel, Otto Simon, Japanaj Esperantistoj, Pola Societo Paca de -Varsovio.</p><!-- pagho 46 --> - -<p>Li legas poste liston de la delegitoj, kiujn diversaj registaroj -oficiale sendis al nia Kongreso. Jen tiu listo:</p> - -<ul> -<li><i>Aŭstrujo</i>: Ministro de la Milito kaj Landa Militistaro: Kapitano -Engel.</li> - -<li class="ditto">Bohema Nacia Konsilantaro: S-ro Adalbert Kraus.</li> - -<li><i>Bulgarujo</i>: Ministro de l’ Instruo kaj Asocio Bulgara: S-ro -Krestanof.</li> - -<li><i>Hungarujo</i>: Ministro de la Nacia Instruo: S-ro Kanoniko Giesswein.</li> - -<li><i>Germanujo</i>: Urbo Breslau: S-ro Behrendt.</li> - -<li><i>Rumanujo</i>: Agrikultura Ministro kaj Komerca Ĉambro el Galatz: S-ro -Henriko Fischer.</li> - -<li><i>Rusujo</i>: S-ro Aleksandro Nedoŝivin, ŝtata konsilanto.</li> - -<li><i>Usono</i>: Ŝtato Pensilvania: S-ro Hitzel.</li> -</ul> -<p>Ĉiuj siavice salutas la kongreson per afablaj vortoj, kaj deziras -sukceson al nia lingvo.</p> - -<p><i>Kapitano Engel</i> rimarkigas, ke la unuan fojon, kiam Esperanta -Kongreso okazas en Aŭstrujo, ĝi havas kiel sidejon urbon -ĉirkaŭitan de fortikaĵoj. Li esperas, ke Krakovo fariĝos vera -kastelo de Esperanto, kiu ĉiam trovos en ĝi protektadon kontraŭ -ĉiuj atakantoj.</p> - -<p>S-ro <i>Prezenti Levi</i>, nia blinda samideano, havas tuj la parolon post -la reprezentanto de Aŭstrujo, ĉar li parolas en la nomo de Ŝia -Moŝto la reĝino de Rumanujo. Ŝi komisiis al S-ro Levi la agrablan -taskon oferi al D-ro Zamenhof sian portreton kun propra subskribo.</p> - -<p>S-ro <i>Kraus</i> estas varme aplaŭdata pro la mallongeco de sia parolado.</p> - -<p>S-ro <i>Krestanof</i> diras, ke Esperanto estos la pli potenca ilo por -dissemi la sciencojn kaj unuigi la korojn.</p> - -<p>S-ro <i>Behrendt</i> parolas pri la utileco de Esperanto en praktikaj -celoj. Kiel ekzemplon li citas la ekspozicion de Breslau dum la -venonta jaro; ĉi tiu ekspozicio aliĝis al U. E. A. kaj fariĝis -esperanta<!-- Originale: esperantia --> entrepreno. Li invitas la kongresanojn veni multenombraj -Breslau’on.</p> - -<p>S-ro <i>Kanoniko Giesswein</i> faras trafan komparon inter la lingvoj -kaj la modernaj komunikiloj. La patraj lingvoj similas la malnovajn -transportilojn, ĉevalojn, veturilojn, kiuj ebligis nur la iradon -en tre malgranda rondo. La internaciaj<!-- pagho 47 --> lingvoj similas la nunajn -transportilojn kaj komunikilojn, fervojojn, telegrafojn, telefonojn, -kiuj ebligas la iradon en la tuta mondo kaj la komunikadon kun ĉiuj -partoj de l’ terglobo. En malnova tempo la rolo de interkomprenilo -estis ludata de la lingvoj latina kaj araba. Nuntempe ĉi tiuj lingvoj -ne respondas je la stato de la civilizacio. Li salutas la kongreson en -la nomo de Hungarujo kaj invitas la kongresanojn al la postkongresaj -festoj en Budapeŝto.</p> - -<p>S-ro <i>Fischer</i>, Delegito de Agrikultura Ministro, de la Komerca -Ĉambro de Galatz kaj de la Prefekto de Polico de Rumanujo, petas -pardonon pro la multaj delegacioj. Li legas raporteton por ĉiu -fako kaj insistas pri la graveco de Esperanto por la policistaro de -Rumanujo, kien venas multaj alinaciaj policistoj. Li opinias, ke -Esperantistoj devas labori mano en mano kaj ne kontraŭbatali unu la -alian. Li aldonas, ke nun ni estas maljunaj (dudekkvinjaraj) kaj sekve -ni malobeos al D-ro Zamenhof, daŭrigante lin nomi «patro».</p> - -<p>S-ro <i>Nedoŝivin</i> alportas la saluton de sia grandega patrujego, kie -estas parolataj tiom da diversaj lingvoj, ne sole en apartaj regionoj, -sed kelkafoje eĉ en la sama loko.</p> - -<p>S-ro <i>Hitzel</i> transiris Atlantikon por alporti gratulojn kaj esperojn -de la Amerika Esperantistaro.</p> - -<p>S-ro <i>Mudie</i> rimarkigas, ke morgaŭ matene okazos la malferma kunsido -de U. E. A., sed ankaŭ estas projektita ĝenerala fotografado de la -kongresanoj. Li proponas, ke oni fotografu la kongresanaron tuj post -la kunsido.</p> - -<hr class="short" /> - -<p>Kaj nun la granda bataliono de la naciaj delegitoj ŝarĝitaj de -salutoj, komplimentoj, bondeziroj.... Iu ŝerculo proponis, ke ĉiuj -parolu samtempe, por ŝpari tempon; sed en tia okazo la malferma -kunsido estus tro mallonga. Cetere dum tiu salutanta kunveno oni ne -diskutas, nek disputas, kaj tio estas bona afero. Aliparte ĉi tiu -aŭdado de ĉiulingvaj samideanoj estas bona okazo por konvinkiĝi, -ke malgraŭ neeviteblaj diferencetoj en elparolado aŭ konstruo de la -frazoj, ĉiuj oratoroj estas bone kompreneblaj, kondiĉe ke ili parolu -sufiĉe laŭte.</p> - -<p>S-ro <i>Glück</i> (Aŭstrujo, germana lingvo) diras, ke la Kongreso estos -sufiĉe signifa. Ĝi certe estos modelo de paco kaj konkordo; ĝi -estos ankaŭ glorigo de la genia elpensinto de Esperanto, kiu restos -por ni ĉiam Majstro.</p><!-- pagho 48 --> - -<p>S-ro <i>Schulhof</i> (Aŭstrujo, bohema lingvo) salutas la kongreson kaj -diras, ke inter la Bohemoj Esperanto faras grandajn progresojn.</p> - -<p>S-ro <i>Jakimĉuk</i> (Ukrajna) diras, ke lia lando estas tre vasta, sed -ke la nombro de la loĝantoj estas malgranda kompare al la areo. La -Esperantistoj estas sekve iom disaj; tamen ili estas tre proksimaj per -la koro kaj laboras mano en mano por la bono de Esperanto.</p> - -<p>D-ro <i>Ghez</i> (Aŭstrujo, itala lingvo) parolas pri sia lando baniĝanta -en la ondoj de Adriatika maro, vera paradizeto de Esperanto.</p> - -<p>D-ro <i>Loránd</i> (Hungarujo) invitas la kongresanojn, iri multnombraj al -Budapeŝto por la postkongresaj festoj.</p> - -<p>S-ro <i>Ŝpicer</i> (kroata lingvo) certigas la kongreson, ke malgraŭ la -malgrandeco de sia lando la kroataj Esperantistoj tenas alte la verdan -standardon. Li finas per la krioj: Vivu la nobla nacio pola! Vivu -Krakovo!</p> - -<p>S-ro <i>Ernst</i> (Belgujo) deziras al la Oka Kongreso la saman sukceson, -kiel havis la Sepa.</p> - -<p>S-ro <i>Krestanof</i> (Bulgarujo) anoncas, ke la Ministro de la Popola -Instruado aprobis lian lernolibron por Bulgaroj kaj ĝin rekomendis -al ĉiuj lernejoj en la reĝolando. Tio estas la unua paŝo al ĝia -enkonduko en la lernejojn. Sed por la definitiva venko estas necesa -antaŭ ĉio konkordo inter la Esperantistoj.</p> - -<p>D-ro <i>Schneider</i> parolas en la nomo de la Turista Ligo de Polujo kaj -de la Popola Universitato.</p> - -<p><i>Kolonelo Pollen</i> (Britujo) ... Post voko de la nomo, oni aŭdas -voĉon venantan el... la plafono. Ĉiuj kapoj leviĝas kaj oni -ekvidas nian gajan samideanon sur alta galerio en fundo de l’ salono. -Bedaŭrinde nur la pezaj vortoj (multsilabaj) venas ĝis mia orelo, la -malpezaj (unu- aŭ dusilabaj) restas en aero kaj ne falas teren. Mi -nur aŭdis, ke la Ministro de Edukado faris ion bonan por Esperanto.</p> - -<p>S-ro <i>Harvey</i> (Skotujo) certigas, ke la skotaj Esperantistoj estas -firmaj kiel iliaj montoj. Li esperas, ke post tri jaroj la kongreso -okazos en Skotujo. Paco ĉiam regos inter ni. La Skotoj cedos lokon al -neniu pri fervoro.</p> - -<p>S-ro <i>Jameson Johnston</i> (Irlando) alportas la bondezirojn kaj esperojn -de sia lando.</p> - -<p>S-ro <i>Edwards</i> (Kimrujo) venas de malgranda lando kaj<!-- pagho 49 --> parolas en la -nomo de malgranda nacio; ĝi estas ankaŭ aparta nacio pro la lingvo, -kio estas bona kaŭzo por fariĝi Esperantistoj.</p> - -<p>S-ro <i>Hansen</i> (Danujo) esperas ankaŭ, ke oni baldaŭ festos -Esperanton en dana lando.</p> - -<p>S-ro <i>Anttila</i> (Finlando) donas la certigon, ke ĉiuj finnaj -Esperantistoj estas firme fidelaj kaj veraj Esperantistoj.</p> - -<p>S-ro <i>Sergeant</i> (Francujo) diras, ke ne al li persone la Francoj faris -la honoron ilin reprezenti, sed oni lin elektis, ĉar li estas urbano -de Boulogne, kie la unuan fojon flirtis la verda standardo, kiu nun -estas starigita en ĉiuj partoj de l’ mondo. Li memoras kun emocio la -malgrandan tablon de malgranda butiko en malgranda strato en Boulogne, -sur kiu estis verkita la projekto de flago esperantista, kiun akceptis -la unua kongreso, ĉi tiu flago, simbolo ne nur de Esperanto, sed -ankaŭ de Esperantismo. Elektante la oratoron, la Francoj volis -montri, ke ili estas fidelaj al la Fundamento kaj opinias, ke la plej -bona maniero honori la Majstron estas respekti la Fundamenton, tiun -veran kaj solan ligilon de ĉiuj Esperantistoj.</p> - -<p>D-ro <i>Mybs</i> (Germanujo) konstatas, ke de kelka tempo kelkaj nubetoj, -eĉ kelkaj nuboj aperis sur la blua ĉielo de Esperantujo. Sed ni ne -devas forgesi la gravan parolon, fundamenton de Esperantismo, «ni -amu unu la aliajn». Sub ĉi tiu signo ni venkos. Kvankam pluvas sur -Krakovo, brilas la suno de samideaneco.</p> - -<p>S-ro <i>Serabĵi</i> (Hindujo) petas pardonon pri sia parolado, ĉar li -estas nur unujara Esperantisto. En Hindujo la Esperantistoj ne estas -multaj, sed ĉiuj estas tre fervoraj.</p> - -<p>S-ro <i>de San Millán</i> (Hispanujo, kastila lingvo) certigas, ke ĉiuj -hispanaj koroj estas tiel varmaj, kiel la radioj de l’ suno en lia -lando.</p> - -<p>S-ro <i>Sabadell</i> (Hispanujo, kataluna lingvo) montras la fervoron -esperantistan en sia lando per la fakto, ke la urbestraroj de du -urboj, Terrassa kaj Sabadell donis al stratoj la nomon de D-ro -Zamenhof.</p> - -<p>S-ro <i>Allende</i> (Hispanujo, baska lingvo) diras, ke ĝis nun la -parenceco de baska lingvo kun aliaj lingvoj ne estis klare montrita, -sed kun unu ĝi rilatiĝas almenaŭ per la koro de ĝiaj parolantoj, -nome Esperanto.</p> - -<p>D-ro <i>Stromboli</i> (Italujo) alportas en Krakovon la saluton<!-- pagho 50 --> de italaj -samideanoj, sed esperas, ke la venontan jaron li povos ŝpari la -vojaĝon<!-- Originale: vojagon --> kaj akcepti la Esperantistaron en sian hejmon.</p> - -<p>S-ro <i>X.</i> (Japanujo): «En la nomo de la japanaj Esperantistoj mi vin -salutas». Plena teksto. (<i>Varmaj aplaŭdoj.</i>)</p> - -<p>S-ro <i>Bermudez</i> (Meksikujo) venis Krakovon post malpaca periodo en sia -lando. Li estos kontenta retrovi tie ĉi pacon kaj ordon.</p> - -<p>S-ro <i>Bonnevie</i> (Norvegujo) bedaŭrinde preparis sian paroladon en sia -malvarma lando dum la vintro kaj la vortoj frostis en la gorĝo.</p> - -<p>S-ro <i>Grabowski</i> (Polujo) ĝojas kun ĉiuj samideanoj, ke la Kongreso -okazas nun en pola tero, kie estis ĵetitaj la unuaj semoj de -Esperanto. Li ĝojas ankaŭ pro tio, ke ni havas ĉi tie mil semantojn -de Esperanto, ĉar de ĉi tiu tago Esperanto efektive ekfloros en -Polujo. Kaj nun li volas esprimi al nia komuna Majstro sian ĝojon pri -la jubileo de nia lingvo:</p> - -<div class="verse"> -<div class="stanza"> -<span class="i0">Feliĉa la semanto estas,</span><br /> -<span class="i0">Kiu printempe semis grenon,</span><br /> -<span class="i0">Kaj en aŭtuno ĝoje festas</span><br /> -<span class="i0">De bonrikolto la solenon.</span></div> -<div class="stanza"> -<span class="i0">Feliĉa, kiu en la koro</span><br /> -<span class="i0">Pri granda verko flame revis,</span><br /> -<span class="i0">Kaj el la ĉarma flamo-revo</span><br /> -<span class="i0">Maturan frukton elricevis.</span></div> -<div class="stanza"> -<span class="i0">Arbeto, kiun Majstro kara,</span><br /> -<span class="i0">Vi plantis ĉe Vistul’-rivero,</span><br /> -<span class="i0">Elkreskis ĝis lazuro klara,</span><br /> -<span class="i0">Etendas branĉojn ĉirkaŭ tero.</span></div> -<div class="stanza"> -<span class="i0">Sub ĝi kolektis terofilojn</span><br /> -<span class="i0">La jubile’ de nova sento,</span><br /> -<span class="i0">Per kiu frate ligas milojn</span><br /> -<span class="i0">Neŭtrala lingva fundamento.</span></div><!-- pagho 51 --> -<div class="stanza"> -<span class="i0">Krakovaj muroj ĝojresonas,</span><br /> -<span class="i0">Dum lernantaro multnacia</span><br /> -<span class="i0">Dankeme sian Majstron kronas</span><br /> -<span class="i0">Per la verdaĵo laŭrfolia.</span></div> -<div class="stanza"> -<span class="i0">En niaj koroj, granda homo,</span><br /> -<span class="i0">Stariĝas viaj monumentoj;</span><br /> -<span class="i0">La gloron de l’ benata nomo</span><br /> -<span class="i0">Ripetos ĉiuj la jarcentoj.</span></div> -</div> - -<p>D-ro <i>Fiŝer</i> (Rusujo) parolas en la nomo de la regnanoj kaj en la -nomo de Kaŭkaza Societo. Unueco, fideleco kaj paco estu nia devizo.</p> - -<p>S-ro <i>Andonoviĉ</i> (Serbujo) diras, ke en lia lando oni devas lerni -multe da lingvoj; la malgrandaj lingvoj ne povas batali kun la -grandaj. Sekve Esperanto havas multe da graveco por la Serboj.</p> - -<p>S-ro <i>Neniulo</i> (Svedujo) nenion diras kaj ne estas aplaŭdata.</p> - -<p>S-ro <i>Schmid</i> (Svisujo) proponas, ke oni nomu D-ron Zamenhof «patro -de homara konkordo».</p> - -<p>Laŭ propono de diversaj samideanoj oni decidas sendi telegramojn -al Lia Moŝto la Imperiestro de Aŭstrujo, al Reĝino Elisabeto de -Rumanujo, al Generalo Sebert kaj al Rektoro Boirac.</p> - -<p>Ĉar ankoraŭ pluvas kaj estas malfrue, oni decidas, ke la fotografado -okazos morgaŭ matene je la oka. Kunvena loko: la statuo de Adamo -Mickiewicz.</p> - -<p>La prezidanto fermas la kunvenon je la sesa.</p> - -<p>En la vestiblo, kontraŭ la malpura kartono, oni redonas al mi la -pluvombrelon, sed oni tute ne redonas la monereton.</p> - -<hr class="short" /> - -<p>Je la naŭa komuna festmanĝo en la salono de «Pafista Societo».</p> - -<p>Amiko diris al mi: «Ne venu tro malfrue, por havi bonan lokon ĉe -tablo». Kvaronon antaŭ la naŭa mi transiris la stratan pordon. -En la vestiblo oni prenas mian pluvombrelon (kosto: 20 heleroj). -Mi eniras la salonon kaj vidas...<!-- pagho 52 --> neniun tablon. Nur laŭlonge de -unu el la muroj, longa, mallarĝa tablo estas kovrita de malvarmaj -manĝaĵoj. Kredeble oni ne ankoraŭ dismetis la tabletojn. Ni venis -tro frue; ni atendu. Iom post iom la salono pleniĝas, samideanoj -en ĵaketo, samideanoj en frako, samideaninoj en simplaj roboj, -samideaninoj en festroboj. La babilado komenciĝas kaj la bruo de la -konversacioj fariĝas pli kaj pli laŭta, sed neniu tablo aperas. -Subite mi ekvidas sur tablo en antaŭsalono glasetojn da brando kaj -ŝinkobulkojn. Bona afero! Estas la antaŭmanĝo, difinita por akrigi -la apetiton; sed mi devas konfesi, ke je ĉi tiu malfrua horo mia -apetito estis jam tre akra. Ni antaŭmanĝu! Mi revenas en la salonon, -sed ankoraŭ neniu tablo!</p> - -<p>Nur la morgaŭan tagon mi legis en la Kongresa Bulteno, ke mi -ĉeestis «Raŭton». Ĉu vi konas Raŭton? Estas tre amuza ludo. -Por «raŭti», estas necesa granda, kvarangula salono; en ĉi tiu -salono vi metas apud unu el la muroj grandan tablon kun diversaj -manĝaĵoj. Sur la libera loko staras la ludantoj, kies parto devas -esti frake vestita; post signalo (trumpeto aŭ orkestro aŭ krio: -antaŭen Esperantistoj!) la ludantaro marŝas al la tablo kaj amase -ĝin ĉirkaŭas. Laŭ la regularo oni devas alproksimiĝi al la tablo, -preni teleron, meti sur ĝin pecon da viando kaj salaton. Poste -oni devas trairi la amason, kiu vin premas kaj vin puŝas, kaj iri -al malproksima parto de l’ salono, nenion disŝutante, precipe sur -la frakulojn dislokitajn en la amaso. Kaj ne estas ĉio: oni devas -ankoraŭ iri al alia malproksima parto de l’ salono, por preni glason -da biero aŭ da siropo, kaj reveni en sian antaŭan lokon nenion -disverŝante.</p> - -<p>La ludo estas tre amuza, precipe kiam malvarma guto da biero falas sur -la nudan kolon de sinjorino aŭ kiam guto da ruĝa siropo venas makuli -la blankan ĉemizan antaŭaĵon de sinjoro. En tia okazo la malbonaj -ludantoj koleriĝas, sed la bonaj dolĉe ridetas. Precipe la frakuloj -havas tre malbonan karakteron, ili faras teruran mienon, kiam oleita -salato flugas al ilia frako.</p> - -<p>Efektive, post signalo donita de la orkestro, la ludo komenciĝis, -kiel dirite. Mi estis tre malbona ludanto, mi ne volis movi mian -teleron kaj manĝis sur la tablo, mi ne volis movi mian glason kaj -trinkis apud la fonto de biero. Laŭ tio, kion mi aŭdis, la gajninto -estis S-ro Bourlet, lerta por<!-- pagho 53 --> ĵongli kun ciferoj kaj ekvilibri -buĝetojn; la malgajninto estis iu samideano vestopurigisto, kun kvin -frakoj makulitaj, ok ĵaketoj malpurigitaj kaj mi ne scias, kiom da -sinjorinoj bierumitaj.</p> - -<p>Samtempe oni konstatas, ke la Esperantistaro ne malŝatas la -bonan manĝaĵon. En angulo, S-ro Grabowski englutas ĉiuspecajn -bonaĵojn. Kaj oni miras, kiam oni pensas, ke ĉi tiuj bonaĵoj -aliformiĝos en belajn versojn. Nenio perdiĝas en la naturo. En -mezo de la salono, D-ro Zamenhof ĉiam afabla, ĉiam nelacigebla, -surskribas subskribojn. Li surskribas sur kajerojn, sur albumojn, sur -ventumilojn, sur rubandojn, sur la plej strangajn objektojn. Se li -pagigus siajn surskribojn, kia fonto da enspezoj por niaj malriĉaj -oficialaj institucioj! Sed nun la stomakoj estas plenaj kaj la bareloj -malplenaj. Oni revigliĝis, la kruroj fariĝas agitemaj kaj baldaŭ -paroj komencas turniĝi. Balo organiziĝas kaj daŭris ĝis malfrua -horo. Kredeble jen la kaŭzo de la netableco.</p> - - -<h2>Lundon, la 12. de Aŭgusto.</h2><p>—Je la oka kaj kelkaj kvaronoj -okazis la ĝenerala fotografado de la kongresanoj, unue apud la statuo -de Mickiewicz, poste antaŭ la kastelo Wawel.</p> - -<p>Dum la mateno okazis diversaj kunvenoj de istuloj en Komerca Akademio, -kaj vagante tra la koridoroj oni vidas la kutiman spektaklon. Sur -la pordoj de la ĉambroj, vi legas mirindajn titolojn: «Tutmonda -Societo de Rabistoj», «Universala Asocio de Unukruruloj», k. t. p. -Se kurioze vi malfermas la pordon, vi ekvidas sur la estrado kelkajn -gravmienajn sinjorojn kaj en la ĉambro unu aŭ du samideanojn. -La estradaj sinjoroj estas la estraro de la Societo (Prezidanto, -Vic-prezidantoj, Ĝenerala sekretario, Sekretarioj neĝeneralaj, k. t. -p.); la izolita samideano reprezentas la tutmondan anaron.</p> - -<p>Kelkafoje vi ekvidas sur sojlo de pordo du sinjorojn, kiuj vin -rigardas kun peteganta mieno. Ili estas la prezidanto kaj la -sekretario de «Universala Asocio», kiuj atendas la neekzistantajn -membrojn. Se, pro kompato, vi eniras, oni rapide fermas la pordon por -ke vi ne povu eliri kaj la kunsido tuj komenciĝas.</p><!-- pagho 54 --> - -<p>La plej grava okazintaĵo de ĉi tiu mateno estis la malferma kunsido -de U. E. A. Ĝi havis lokon en la Kongresejo ĉe la Malnova Teatro. -Kiam S-ro <i>Mudie</i>, prezidanto, malfermas la kunvenon, deko da personoj -estas disaj en la salono. La aliaj estas ankoraŭ en la fotografado.</p> - -<p>S-ro <i>Mudie</i> diras, ke kredeble niaj fotografotaj samideanoj estis -kaptitaj kaj enŝlositaj en la kastelo. Atendante ilin, li legas la -programon de la Tria Kongreso de U. E. A. Poste, li insistas pri la -granda utileco de U. E. A., aludas la laboron plenumitan de U. E. -A. dum la lasta jaro, citas la ĝojigan kreskon de la nombro de la -membroj kaj la malpli ĝojigan staton de la financoj, kiuj bezonas -specialan atenton kaj finan solvon. Li parolas pri la malfacila -tasko de Delegito de U. E. A. en granda urbo, ekzemple en Londono, -kiam la Delegito devas kelkafoje dum la semajno iri al iu Londona -stacidomo, je la kvina matene, por renkonti samideanon, kiu tute ne -scias la anglan lingvon. Li anoncas, ke de nun en Londono speciala -sekretario prizorgos la akcepton de samideanoj; sed tio postulas -financajn rimedojn. Poste, li tuŝas la ofte priparolitan problemon de -«per» kaj «por». Vane klopodas kelkaj personoj disigi ĉi tiujn du -movadojn. Ili ne estas praktike tiel apartigeblaj, kiel eble teorie -ili ŝajnas. Ili estas multe tro ligitaj unu kun la alia. La plej bona -propagando estas la peresperanta. Agante per Esperanto oni agas por -Esperanto. Ne la akademiaj demandoj, sed la praktikaj estas interesaj -por la plimulto. U. E. A. dum kvin jaroj senbrue iris sian vojon al la -nuna sukceso. Ne multe paroli, sed des pli obstine labori; kun ĉi tiu -devizo U. E. A. daŭros kaj progresos, kaj neniu povos tion malhelpi.</p> - -<p>Varma aplaŭdo sekvis ĉi tiun ĝustan kaj trafan paroladon. Efektive, -ĉiufoje, kiam mi provis varbi iun ajn personon, tuj okazis la jena -interparolado:</p> - -<p>—Jes, mi volonte lernus Esperanton, sed kiam mi estos en fremda -lando, ĉu mi povos paroli esperante kun la fervojaj oficistoj?—Ne -ankoraŭ.—Ĉu mi povos doni ordonojn al portisto en la stacidomo?—Mi -ne kredas.—Ĉu mi povos peti informojn de policano?—Malofte.—Ĉu mi -povos paroli kun mia veturigisto?—Kredeble tute ne.—Tiam, kun kiu mi -povos paroli?...</p> - -<p>Antaŭ la fondo de U. E. A. la respondo al ĉi tiu lasta<!-- pagho 55 --> demando -estis: «Eble kun iu samideano post longa duontaga serĉado, se ĉi -tiu samideano ne estas forhejme kaj se li havas tempon». Sed nun mi -povas venke respondi: «Antaŭ via alveno en la urbon, vi povos peti -informojn de speciala delegito, kiu tuj respondos al vi. En la urbo, -vi povos iri al difinita loko, kie vi trovos ĉiam samideanon, kiu -liveros al vi ĉiujn deziratajn sciigojn aŭ informojn; eĉ se vi -deziras, li venos mem al la stacidomo por vin akcepti kaj faciligi al -vi la alvenon ĉiam malagrablan, kiam oni ne scias la lingvon de la -lando.»</p> - -<p>Kaj mi povas certigi, ke ĉi tiu respondo faras pli grandan impreson -ol ĉiuj teoriaj argumentoj.</p> - -<p>Ĉar la fotografemaj kongresanoj ne ankoraŭ alvenas, S-ro Mudie, bona -humoristo, komencas legi iom da statistiko. La efekto estas tuja. Post -kvin minutoj la ĉeestantaro foriris al la reĝlando de l’ sonĝoj.</p> - -<p>Granda bruo de paŝoj malsuprenigas al la tero la sonĝantojn; jen -la bataliono de la fotografitoj. La salono pleniĝas kaj oni plu ne -parolas pri statistiko.</p> - -<p>S-ro <i>Hodler</i>, direktoro de U. E. A., havas la parolon. Li metas -sur la tablon dikan paketon da paperfolioj, kiun la ĉeestantaro -rigardas kun iom da maltrankvileco. Li komencas tre belan paroladon -pri la teorio de la praktiko, aŭ la praktiko de la teorio (mi ne -scias la ĝustan titolon); li foriras el la tero kun ĝiaj praktikaj -bezonoj kaj iom post iom supreniras al pli altaj ideoj, kaj tiam mi -observas strangan fenomenon: ju pli leviĝas la ideoj de la oratoro, -des pli malleviĝas la kapoj de la ĉeestantoj; eĉ kelkaj personoj -de la aŭskultantaro fermas la okulojn kredeble por pli bone ĝui la -vortojn aŭdatajn. Kaj simila al majesta rivero, kies glateco estas -neniam difektita eĉ per la plej malgranda ondeto, fluas la parolado, -kaj folioj sekvas foliojn, frazoj sekvas frazojn, paroladeroj sekvas -paroladerojn; eĉ momente oni timis, ke la oratoro senatente relegis -la unuajn paĝojn. Pro la ĉesado de l’ bruo leviĝas ĉiuj kapoj kaj -varmaj aplaŭdoj rekompencas la Direktoron de U. E. A. pro lia senlaca -agado.</p> - -<p>Sed kial S-ro Hodler, ĉi tiu praktikema viro tiel ŝatas la teorion? -Kial li volas (sen aeroplano) flugi al la ĉielo? Restu sur la tero, -kara sinjoro, restu kun ni sur la tero!</p><!-- pagho 56 --> - -<p>Poste oni legas la unuan raporton pri la agado de la Centra Oficejo de -U. E. A.</p> - -<p>S-ro <i>Lidl</i> (Poremba-Silezio) aprobas la laboron de U. E. A., sed -deziras la disigon de «por» kaj «per».</p> - -<p>S-ro <i>Allende</i> (Bilbao) rakontas pri la malfacila tasko de la -karavanestroj, S-roj Poncet kaj Génermont, kaj esprimas al ili la -koran dankon de la karavananoj.</p> - -<p>S-ro <i>Mahn</i> (Breslau) bedaŭras la forstrekon de la aprobantoj.</p> - -<p>La <i>Prezidanto</i> petas lin pritrakti ĉi tiun demandon ĉe la financa -raporto, al kiu ĝi pli multe rilatas.</p> - -<p>S-ro <i>Silbernik</i> (New-York) transdonas la salutojn de la «Usona -Esperanto-Asocio». Li ĉeestis la kongreson de ĉi tiu Asocio en -Boston kaj raportis al ĝi pri U. E. A. Li petas, tute aprobante la -celon de U. E. A., ke oni sin limigu al la per-Esperanta agado.</p> - -<p>La <i>Prezidanto</i> atentigas denove pri la praktika malebleco de nepra -disigo.</p> - -<p>S-ro <i>von Frenckell</i> (Dresden) transdonas al la Kongreso la salutojn -de la G. E. A. kaj de la Dresdenaj samideanoj. Li petas informojn -pri la starigo de la Delegitoj kaj deziras por atingi plej grandan -fidindecon, la kunlaboradon kun la naciaj societoj.</p> - -<p>La <i>Prezidanto</i> atentigas lin pri la raporto de S-ro Rousseau, en kiu -ĉi tiu demando estas speciale traktita en la senco de kunlaboro. U. -E. A. mem deziras tian kunlaboradon.</p> - -<p>S-ro <i>Edwards-Aberystwytt</i> (Kimrujo) deziras, ke oni evitu la -diskutojn de «por kaj per», kaj ke laŭ bona angla uzo ĉe laboraj -subskriboj oni agu «por-per».</p> - -<p>S-ro <i>Drtina</i> (Roznov) deziras, ĉar ĉiuj Delegitoj laboras ankaŭ -«por», ke oni enmetu paragrafon pri tio en la statuton.</p> - -<p>La <i>Prezidanto</i> respondas, ke estas preferinde lasi la nunan staton, -ĉar U. E. A. ne deziras fari iun ajn konkurencon al naciaj societoj. -La aranĝo de kursoj, k. t. p., devas esti lasata al la naciaj -societoj, ankaŭ se la aranĝantoj aŭ instruistoj estas la Delegitoj -de U. E. A.</p> - -<p>S-ro <i>Hansen</i> (Kopenhago) opinias, ke estas necese, diskuti la -demandon «por» kaj «per». Sendube la per-Esperanta agado de U. E. -A. estas la plej efika por-Esperanta propagandilo. La personoj estas -multe pli facile haveblaj<!-- pagho 57 --> por Esperanto per la «pera» agado, ĉar -nur ĉi tiu povas promesi profitojn. La uzo de Esperanto ĉe societoj -aŭ urboj, kiel ekz. en Breslau, ne okazas por servi al Esperanto, sed -por servi al si mem. Ili ne uzas ĝin por propagandi, sed por ricevi -palpeblajn profitojn.</p> - -<p>S-ro <i>Mahn</i> esprimas la opinion, ke U. E. A. kun siaj nunaj celoj -estas la plej grava nuna movado kaj ke en estonteco U. E. A. estos la -intelekta patrujo de la homa kulturo.</p> - -<p>S-ro <i>Behrendt</i> (Breslau) atentigas pri la fakto, ke ankaŭ ekster U. -E. A. ekzistas fervoraj propagandistoj de Esperanto.</p> - -<p>La <i>Prezidanto</i> respondas, ke ĉi tiu fakto estas de neniu kontestata -kaj ke U. E. A. kompreneble ne povas enhavi ĉiujn fervorajn -propagandistojn, ĉar multaj personoj tute ne ŝatas eniri asocion.</p> - -<p>S-ro <i>Pazelt</i> (Bohemujo) diras, ke interne de U. E. A. estu fondata -fako simila al la jam ekzistantaj fakoj, kiu sin okupus kun la -por-Esperanta propagando.</p> - -<p>Tiel finiĝis ĉi tiu batalo de <i>por</i> kontraŭ <i>per</i>, de <i>o</i> kontraŭ -<i>e</i>, kiun oni povus nomi la Batalo de la Du Vokaloj. Kio rezultis el -la diskutado? Nenio. Sed kiel oni diras en iu lando: Estas pli bone, -ol iri al la drinkejo.</p> - -<p>Cetere, la kunsido estis gajigita de bohema samideano, kiu konkludis -sian paroladon ludante mallongan arion sur trumpeteto. Tre bona rimedo -por averti la dormantajn neaŭskultantojn, ke la parolado estas finita -kaj ke oni devas aplaŭdi.</p> - -<hr class="short" /> - -<p>Je la tria kaj duono posttagmeze, unua labora kunsido de la Kongreso.</p> - -<p>Post forlaso de mia pluvombrelo kaj de dudek heleroj, alproksimiĝante -de la salono, mi aŭdas gajan arion kaj tra la pordo ekvidas -muzikistaron starantan sur la estrado. Ĉu la kunsido jam komenciĝis? -Ĉu nia eminentularo aliformiĝis en muzikistaron? Ĉu D-ro Zamenhof -fine agordigante aŭ akordigante sian orkestron kondukas majstre per -bastono niajn eminentulojn? Mi ĝojas pensante baldaŭ vidi la jenan -spektaklon: S-ron Bourlet batantan tamburegon, S-ron Mudie blovantan -en fluto kaj D-ron Mybs glitigantan dolĉe arĉon sur violono, ĉiuj -farante ĉirkaŭ nia eks-Majstro malgrandan rondon familian. Sed -enirante la salonon mi tuj komprenas<!-- pagho 58 --> mian eraron. Nur estas sur -la estrado militista muzikistaro, kiu prove ludas por la hodiaŭa -Festvespero. Ve! la bela sonĝo vaporiĝis, sed eble ĝi baldaŭ -efektiviĝos. Nun la muziko ĉesas; kvazaŭ sorĉe, pupitroj kaj -muzikiloj estas anstataŭataj de tablo kovrita per verda tapiŝo, -muzikistaro de severmienaj sinjoroj nigre vestitaj kaj muziko de bruo -de paroladoj.</p> - -<p>Kun miro mi ne vidas nian eks-Majstron sur la estrado; ĉu li estas -malsana? ĉu Idistoj lin forrabis dum la nokto? Sed rigardante la -ĉeestantaron, mi ekvidas sur la unua vico malgrandan grizharan -sinjoron kun okulvitroj. Laŭ ricevita informo, ĉi tiu sinjoro -estas tute nova Esperantisto, varbita de S-ro Bourlet, iu kuracisto -el Varsovio, Doktoro Samenhof aŭ Zamenhof (mi ne konas la ĝustan -ortografion). Cetere, dum ĉiuj kunvenoj, li aŭskultis tre atente la -oratorojn, sed neniam petis parolon, kredeble pro sia nesperto en uzo -de Esperanto.</p> - -<hr class="short" /> - -<p>La <i>Prezidanto</i> malfermas la kunsidon kaj diras, ke antaŭ ĉiu -diskutado estas necese havi regularon. Li legas projekton de regularo -kaj demandas, ĉu iu deziras paroli pri ĉi tiu regularo.</p> - -<p>S-ro <i>Mudie</i> diras, ke laŭ la artikolo XI la kunsidantaro elektas -du kalkulistojn por la kalkulo de la voĉdonoj; ĉi tiu nombro -estas eble sufiĉa por la kongresoj, kies partoprenantoj ne estas -multnombraj, sed ĝi estos tute nesufiĉa en la okazo, se la -kongresanoj venos grandnombre. Li proponas, ke oni ne fiksu la nombron -de la kalkulistoj.</p> - -<p>Oni voĉdonas per levitaj manoj kun kontraŭprovo. La korekto estas -akceptita.</p> - -<p>Oni voĉdonas poste pri la tuto de la regularo, kiu estas unuanime -aprobita.</p> - -<p>S-ro <i>Chavet</i>, sekretario de la Kongreso, legas la protokolon de la -malferma kunveno, kiu estas akceptita sen rimarkoj.</p> - -<p>S-ro <i>Sharpe</i> diras, ke en la nuna Kongreso estas duspecaj delegitoj, -unuj pagis la kotizaĵon difinitan de la Administra Konsilantaro, -aliaj ne pagis ĝin. Ĉu ambaŭ specoj havos saman rajton pri -voĉdonado.</p> - -<p>S-ro <i>Bourlet</i>, vic-prezidanto de la Konstanta Komitato de la -Kongresoj, respondas, ke, sekve de la neĉeesto de Generalo<!-- pagho 59 --> Sebert, -prezidanto de la K. K. K., li estas la reprezentanto de ĉi tiu -Komitato kaj devas paroli en ĝia nomo. Li donas la jenajn sciigojn -pri la priparolita demando: La K. K. K. ne estas leĝdonanta, sed -leĝplenumanta organo, sekve ĝi devas obei la regularon. Laŭ -la regularo akceptita de la Antverpena Kongreso estas rajtigitaj -delegitoj nur tiuj, kies grupoj pagis la laŭleĝan kotizon. Do, -kiel vicprezidanto de la K. K. K. li devas kaj povas akcepti kiel -voĉdonantojn nur ĉi tiujn delegitojn.</p> - -<p>Sed laŭ sia privata opinio, li devas aldoni, ke en celo de paco kaj -konkordo inter Esperantistoj kaj pro speciala karaktero de la nuna -kongreso, jubilea kongreso, dum kiu ĉiuj koroj devas bati samtakte, -estus tre bone, se la Prezidanto bonvolus demandi la rajtigitajn -delegitojn (pagintajn), ĉu ili volas konsenti, ke la nepagintaj -partoprenu la voĉdonojn. Ĉiam laŭ privata opinio li pensas, ke la -pagintaj devus konsenti, ĉar en la Krakova Kongreso devas regi paco. -Cetere li esperas, ke post la klarigoj, kiuj estos liverataj al la -Kongreso, ĉiuj grupoj akceptos la regularon kaj pagos la kotizon dum -la venonta jaro.</p> - -<p>La <i>Prezidanto</i> demandas la Kongreson, ĉu iu rajtigita delegito estas -kontraŭ la propono. Neniu mano leviĝas. (<i>Aplaŭdoj.</i>)</p> - -<p>S-ro <i>Chavet</i>, sekretario, petas, ke oni montru al li, kiamaniere -li devos disdoni la voĉdonilojn al la nepagintaj delegitoj. -La C. O. sendis al la grupoj rajtigilojn; inter la nepagintaj -grupoj, unuj resendis la rajtigilojn, aliaj tute ne respondis. La -sekretario opinias, ke oni devas doni voĉdonilojn nur al la delegitoj -enskribitaj antaŭ la Kongreso.</p> - -<p>La <i>Prezidanto</i> opinias, ke ĉiuj delegitoj, kiuj enskribiĝos nun, -devas ricevi voĉdonilojn.</p> - -<p>Laŭ S-ro <i>Mudie</i>, nur la jam enskribitaj devas esti konsiderataj kiel -rajtigitaj delegitoj.</p> - -<p>S-ro <i>Sergeant</i> klarigas, ke, ĉar li opiniis, ke laŭ la regularo oni -devis pagi antaŭ la enskribo, tial lia grupo neestas enskribita. Ne -intencante pagi, li ne sendis aliĝilon.</p> - -<p>S-ro <i>Behrendt</i> opinias, ke oni devas akcepti ĉiujn delegitojn, kiuj -prezentos laŭregularan rajtigilon. Oni devas rifuzi nur tiujn, kiuj -povos nenion montri.</p> - -<p>S-ro <i>Bourlet</i> aprobas la proponon de S-ro Behrendt kaj<!-- pagho 60 --> diras, ke oni -devas submeti al la voĉdono de la rajtigitaj delegitoj la sekvantan -proponon:</p> - -<p>Ricevos voĉdonilojn la nepagintaj delegitoj, kiuj antaŭ mardo -tagmeze alportos regulan rajtigilon subskribitan de la estraro de sia -grupo.</p> - -<p>S-ro <i>Krestanof</i> demandas, ĉu enskribante sin nun, oni devos poste -pagi la kotizon.</p> - -<p>S-ro <i>von Frenckell</i> diras, ke la pago aŭ nepago de kotizo estis ne -persona, sed principa afero. Li demandas, ĉu la K. K. K. ne povos -doni klarigojn, kiuj malaperigos ĉiujn dubojn. Li esperas, ke ĉi -tiuj klarigoj estos tiel trafaj, ke, post aŭdado, la delegitoj jam ne -rifuzos pagi tuj la kotizon.</p> - -<p>S-ro <i>Bourlet</i> rimarkigas, ke la propono farita valoros nur por ĉi -tiu Kongreso, sed ne por la aliaj. Ni deziras akcepti la nepagintajn -delegitojn, sed tute ne postulas, ke ili pagu tuj.</p> - -<p>S-ro <i>Lévi</i> opinias, ke la deviga pagado de kotizo por akiri rajton -de voĉdono estas malbona afero. Oni decidis tion laŭ decido de -kongreso, kiu tute ne povis reprezenti la tutan Esperantistaron, -ĉar multaj grupoj ne povas sendi delegitojn kaj sekve ne estas -reprezentataj.</p> - -<p>La <i>Prezidanto</i> diras, ke la afero estis jam decidita de la Sepa -Kongreso kaj jam ne estas en diskutado.</p> - -<p>Li submetas al la voĉdono la tekston de la propono farita de S-ro -Bourlet.</p> - -<p>La propono estas unuanime aprobita.</p> - -<p>Longaj aplaŭdoj sekvas ĉi tiun voĉdonon, kiu certigas pacon por la -aliaj kunvenoj de la Kongreso.</p> - -<p>La <i>Prezidanto</i> donas la parolon al S-ro Bourlet, kiu en la nomo de K. -K. K. prezentos al la Kongreso kelkajn klarigojn pri la funkciado de -niaj Oficialaj Institucioj.</p> - -<p>S-ro <i>Bourlet</i> diras, ke laŭ la interna regularo de la kunsidoj la -parolantoj povas paroli nur dum dek sinsekvantaj minutoj; ĉi tiu -tempo tute ne sufiĉos por elĉerpi la pritraktotan temon.</p> - -<p>S-ro <i>Chavet</i> rimarkigas, ke la raportantoj povas paroli pli ol dek -minutojn.</p> - -<p>La <i>Prezidanto</i> opinias, ke en la nuna okazo S-ro Bourlet ne estas -raportanto kaj demandas la ĉeestantaron, ĉu la parolonto rajtos -paroli dum nelimigita tempo.</p> - -<p>Neniu kontraŭstaras.</p><!-- pagho 61 --> - -<p>S-ro <i>Bourlet</i> komence diras, ke la grizaj nuboj, kiuj lasttempe iom -malheligis la esperantistan ĉielon, devas esti forpelataj per lojalaj -klarigoj.</p> - -<p>La malkonsento pri la organiza punkto estas nur pro principo. Multaj -diras: ni ne volas doni monon, nesciante al kio utilos ĉi tiu mono.</p> - -<p>La postulo estas tute rajta kaj tiuj, kiuj faris tiun kontraŭdiron -estas tute pravaj.</p> - -<p>Kiam la Unua Kongreso fondis niajn oficialajn instituciojn, t. e. la -Lingvan Komitaton kaj la Konstantan Komitaton de la Kongresoj, ĝi -forgesis nur unu aferon, tio estas doni al ili vivrimedojn. Ĉi tiu -forgeso estis komprenebla, ĉar en la unua momento de nia komuna vivo, -ni estis ankoraŭ tre nespertaj pri la organizado de tiaj institucioj. -Tial D-ro Javal kaj Generalo Sebert private fondis la Centran Oficejon -por ebligi la funkciadon de la du kreitaj komitatoj.</p> - -<p>En Ĝenevo oni oficialigis C. O., sed oni ankoraŭ ne donis al ĝi -monan subtenon. Generalo Sebert malavare daŭrigis sian materialan -apogon por certigi la vivon de nia C. O. Eble li faris tion laŭ iom -tro luksa maniero, sed ni ne povas lin kritiki, ĉar la mono eliris -el lia propra poŝo. Ni povas nur lin danki pro ĉi tiuj montroj de -malavareco.</p> - -<p>La servojn de C. O. oni povas distranĉi en du partojn: la oficialajn, -necesajn servojn, kaj la aliajn.</p> - -<p>La unuaj konsistas el la servoj faritaj al la Lingva Komitato, la -Akademio, la K. K. K.; la konservado de la Arĥivoj; la publikigado -de Oficiala Gazeto. Ĉi tiuj servoj devas esti bazitaj sur niaj -propagandaj societoj.</p> - -<p>La aliaj servoj estas: la Bibliografio, la Statistiko, diversaj -eldonaĵoj, kiel ekzemple la Tutmonda Jarlibro, k. t. p.</p> - -<p>Ĉi tiuj lastaj servoj estas utilaj, sed ne necesaj. Ili povas esti -kelkafoje tre utilaj. Oni povas citi interalie la partoprenadon en -ekspozicioj. Dum la Brusela ekspozicio la C. O. starigis konstantan -oficejon kun du oficistoj por reprezentado de Esperanto en la diversaj -kongresoj. La rezultatoj por la propagando estis tre grandaj.</p> - -<p>Sed multaj personoj diras: Vi petas de ĉiu Esperantisto nur 0,040 Sm. -Kiel vi povas kun tia malgranda sumo konduki la aferon? Estas guto da -akvo en la maro. C. O. ne povos vivi kaj restos en la mano de potencaj -personoj.</p><!-- pagho 62 --> - -<p>La oratoro provos, ne per rezonado, sed per faktoj, pruvi ke la afero -estas ebla.</p> - -<p>Li prezentos projekton de buĝeto de la C. O.; tia projekto ne estas -kaj ne povas esti tute firma, kaj en multaj punktoj oni estas devigata -fari supozojn.</p> - -<p>Oni kalkulos unue la enspezojn:</p> - -<p>Estas proksimume 30 000 Esperantistoj enskribitaj en diversaj -societoj. (En Antverpeno, 26 000 estis reprezentataj).</p> - -<p>Kun kotizo de 0,040 Sm., oni tiel ricevos sumon da 1 200 Sm. Tia estas -la tuta sumo enspezota per kotizoj.</p> - -<p>Dua fonto de enspezo estos la abonoj al Oficiala Gazeto; nia centra -organo entenas ĉiujn oficialajn raportojn kaj sciigojn. Ĉiuj grupoj -devas nepre ĝin aboni. Nuntempe la plimulto el la abonantoj estas -privatuloj kaj ilia nombro estas 800. En la estonteco, kun abonoj de -grupoj kaj societoj, oni povas kalkuli minimume 2 000 abonantojn.</p> - -<p>La prezo de la jara abono estante 2 Sm., la enspezoj elvenantaj el ĉi -tiu fonto atingos la sumon da 4 000 Sm.</p> - -<p>Ambaŭ fontoj kune (kotizoj kaj abonoj) liveros la tutan sumon da 5 -200 Sm.</p> - -<p>Sed estas prudente, dekalkuli de ĉi tiu sumo procenton da dek, por la -diversaj elspezoj farotaj por enkasigo de kotizoj kaj abonoj.</p> - -<p>Post dekalkulo restas neta sumo da 4 680 Sm.</p> - -<p>Nun la elspezoj:</p> - -<p>Por la funkciado de C. O. unu sola oficisto sufiĉos; oni povas taksi -je 1 200 Sm. lian jaran salajron.</p> - -<p>(<i>Voĉoj en la salono</i>: Ne sufiĉe, ne sufiĉe!)</p> - -<p>Jes, estas sufiĉe; en Parizo oni povas facile trovi oficiston kun -ĉiuj kvalitoj postulotaj de sekretario de C. O. por la dirita prezo. -Por la loĝejo, du ĉambroj sufiĉas (unu por la atendejo, alia por la -oficejo mem). Por luprezo, lumigado, hejtado kaj poŝtaj elspezoj, ni -kalkulu 480 Sm.</p> - -<p>Nun la elspezoj por eldonado de Oficiala Gazeto.</p> - -<p>Ĝis nun O. G. estis presita ĉe tre bona, sed tre kara Pariza -presisto, sed ne estas necese uzi tian presiston. La kosto de presado -de 2 000 ekzempleroj, ĉe ordinara presisto, estos 120 Sm. ĉiumonate, -sekve por tuta jaro 1 440 Sm. La poŝtaj elspezoj por sendo de la -gazeto atingos 520 Sm.</p> - -<p>Entute la elspezoj faras tuton da 3 640 Sm.</p> - -<p>La diferenco inter la enspezoj kaj la elspezoj estas<!-- pagho 63 --> 1040 Sm., kio -donas sufiĉan marĝenon por neantaŭviditaj okazoj.</p> - -<p>Jen kion utilos la ricevita mono. Sed alia grava demando stariĝas: -Kiu kontrolos la uzon de ĉi tiu mono?</p> - -<p>Oni scias, ke en Barcelono estis kreata Internacia Konsilantaro, kiu -poste fariĝis Administra Komitato, po unu ano por mil Esperantistoj. -Ĝis nun ĉi tiu Komitato nenion faris, ĉar ion fari ĝi ne povis. -Ĝi devis zorgi pri la enkasigita mono, sed en la kaso estis nenio. -Nun ĝi povos kaj devos labori. La elspezoj faritaj kun via mono estos -kontrolitaj de Administra Komitato, kies anoj estos elektitaj de ĉiuj -grupoj. Laŭ nia opinio, ĉi tiu Komitato devas enteni reprezentantojn -de ĉiuj gravaj societoj kaj speciale la prezidantojn de niaj grandaj -naciaj societoj; ĝi devas esti ĉiujare renovigita.</p> - -<p>Resume, je iu difinita dato, ekzemple la 1-an de Januaro 1913, la -fondintoj kaj subtenintoj de C. O. diros al la Esperantistaro: Jen -institucio tute starigita, en plena funkciado. Prenu en ĝi la fakojn, -kiujn vi deziras mem direkti. Ni transdonos ilin al vi kaj de tiam ili -estos la propraĵo de la tuta Esperantistaro.</p> - -<p>S-ro <i>von Frenckell</i> demandas, ĉu la Esperantistaro prenos C. O. kun -ŝuldoj aŭ sen ŝuldoj.</p> - -<p>S-ro <i>Bourlet</i> respondas, ke je la difinita dato C. O. estos -transdonita sen ia ajn ŝuldo. Li finas la paroladon dirante, ke -post ĉi tiuj klarigoj li pensas, ke ĉiuj duboj pri la mona afero -forflugos en la ĉielon, ke ĉiuj grupoj akceptos la regularon, ke -ĉiuj Esperantistoj pagos la modestan kotizon jam pagitan de 9000 el -ili, kaj ke de nun ĉiama konkordo regos inter ĉiuj Esperantistoj. -(<i>Longaj aplaŭdoj; la oratoro estas varme gratulata de siaj -najbaroj.</i>)</p> - -<p>Mi provis raporti senpartie la parolojn de S-ro Bourlet. Sed ĉi tiuj -skribitaj vortoj ne povas fidele pentri la veran elokventecon de ĉi -tiu lerta advokato de malfacila proceso, la mirindan arton, kun kiu li -scias meti en helan lumigon la evidentajn aferojn kaj lasi en saĝa -mallumo la dubajn punktojn.</p> - -<p>Mi devas konfesi la eksterordinaran efekton sur la aŭskultantaro de -ĉi tiuj elegantaj frazoj elirantaj el ora buŝo. Oro vokas oron. Post -la parolado de S-ro Bourlet ĉiuj monujoj kvazaŭ sorĉe malfermiĝas -kaj ŝilingoj, frankoj, markoj<!-- pagho 64 --> forflugas al la kaso de C. O., por -formi en ĝi kvazaŭan moneran internacian kongreson.</p> - -<p>S-ro <i>Sergeant</i> proklamas, ke li estas kontentega kaj tuj pagos. Li -volas senprokraste meti sian kotizon sur la altaron de la konkordo (t. -e. la verdan tapiŝon de la kongresa tablo).</p> - -<p>Oni estas devigata moderigi lian pageman fervoron kaj lin resendi al -la Kasisto.</p> - -<p>S-ro <i>Mudie</i>, malpli flamiĝema, diras, ke antaŭ ses monatoj, la -deviga pago estis tro frua. Oni volis unue nin pagigi kaj poste doni -klarigojn. Oni metis la ĉevalon malantaŭ la veturilon. Li raportos -al la Komitato de la Brita Asocio pri la nuna stato de l’ afero kaj -ĉi tiu Komitato decidos pri la sekvota konduto. Nur pro principo la -Brita Asocio decidis la nepagon, kaj tute ne pro personaj motivoj. -Cetere la postulita mono estas difinita nur por la funkciado de la -Oficialaj Institucioj kaj ne por la kongresoj. La kongresoj devas -esti memstaraj entreprenoj. Kelkaj el ili lasis profiton, aliaj -deficiton. Ekzistas kongresa kaso, kiu devas servi kiel reguligilo. -Li opinias, ke la projekto de buĝeto de S-ro Bourlet estas tro -optimista. Kredeble oni havos iom malpli da abonoj.</p> - -<p>La <i>Sekretario</i> legas diversajn telegramojn, el kiuj unu de S-ino Rosa -Junck, nia tipa elparolantino.</p> - -<p>La <i>Prezidanto</i> fermas la kunsidon je la kvina.</p> - -<hr class="short" /> - -<p>Je la oka kaj duono, Jubilea Festvespero en la Malnova Teatro.</p> - -<p>Kiam mi donas mian pluvombrelon (kaj dudek helerojn) en la vestejo, la -vestiblo estas jam plena de amaso belege vestita: frakoj, festroboj, -juveloj; kun mia simpla ĵaketo, inter ĉi tiuj elegantaj gesinjoroj, -mi similas kotan makulon sur lakita boto. Tute honta mi supreniras -galope ĝis la pli alta galerio kaj min kaŝas en angulo. El ĉi -tiu pinto la vido estas belega. La salono estas plena, plenega, -superplenega; tra la malfermitaj pordoj la ĉeestantaro elfluas en la -koridorojn. Maro da kapoj, unuj senharaj, aliaj multharaj, moviĝas -malsupre kaj veraj ondoj trakuras ĉi tiun maron; ankoraŭ el ĝi -supreniras senĉesa bruado farita de centoj da interparoladoj.</p><!-- pagho 65 --> - -<p>Subite la bruo mallaŭtiĝas kaj ĉesas. Sur la estrado aperis milita -orkestro, kiu komencas la koncerton ludante «Polonezon» de Chopin.</p> - -<p>Poste Krakova ĥoro akompanata de orkestro kantas la «Jubilean -kantaton» de Grabowski, kiun la aŭtoro deklamis al ni hieraŭ en la -fino de sia saluta parolado.</p> - -<p>Mi ne bezonas paroli pri la entuziasmo, kiu sekvis la kantadon de ĉi -tiu bela poezio, ankoraŭ pli ĉarma sub ĝia muzika vesto. Cetere oni -devas rimarkigi, ke preskaŭ ĉiuj versaĵoj kantitaj aŭ deklamitaj -dum ĉi tiu vespero estas verkoj aŭ tradukoj de nia amata poeto; -la Jubilea Festvespero estis ne sole la festo de nia eks-Majstro, -sed ankaŭ la glorigo de unu el niaj plej malnovaj kaj plej talentaj -samideanoj, al kiu oni povas nepre doni la nomon de vera eminentulo.</p> - -<p>La ĝenerala scivolo estis vekita de la titolo de la tria numero de -l’ menuo (mi volas diri de l’ programo): «Solena parolado», kaj -neniu nomo. Kiu parolos? Ne nia eks-Majstro, ĉar li subite mutiĝis. -Eble S-ro Bourlet, nia ĉiutema parolanto. Eble S-ro Grabowski faros -al ni novan poezian surprizon. Kaj ankaŭ ĉi tiu majesta adjektivo -«solena» iom malkvietigas; soleneco kaj gajeco ne ĉiam iras brako -ĉe brako. Eble aperos solena sinjoro, kiu el la pinto de sia soleneco -solene solenigos ĉi tiun solenaĵon. Sed tute ne, sur la estrado -aperas S-ro... Belmont, nia malnova Pola samideano. For la timon! -La solena parolado estos solena nur per la nomo. Mi ne povas detale -raporti pri ĉi tiu sprita kaj amuza parolado; nur unu parton mi volas -iom pritrakti, en kiu Belmont klarigas al ni, ke D-ro Zamenhof ne -prenis laŭhazarde ion de ĉiu lingvo, sed ke tio estis farita laŭ -peto de ĉarmaj junulinoj reprezentantaj ilian landon, kaj fine li -diras:</p> - -<p>«Sur pola tero mi ne povas silenti nur pri unu—kaj mi rajtigita -estas aldoni nur unu, kio koncernas Polino.</p> - -<div class="verse"> -<div class="stanza"> -<span class="i0">Kaj fine alvenis Polino</span><br /> -<span class="i0">Kun larmoj en blua okul’</span><br /> -<span class="i0">Kaj diris: ĉu vi min forgesis?</span><br /> -<span class="i0">Pro kio respondu, saĝul’.</span><br /> -<span class="i0">Servado al landoj potencaj</span><br /> -<span class="i0">Ne estas ordono al Vi...</span><br /> -<span class="i0">Polujo ne estas perdita</span><br /> -<span class="i0">Dum vivas ankoraŭ ja ni!...</span><br /><!-- pagho 66 --> -<span class="i0">Kaj Majstro respondis: Polino</span><br /> -<span class="i0">Neniam forgesos mi Vin...</span><br /> -<span class="i0">Mi estas ja filo de tero</span><br /> -<span class="i0">De kiu vi estas filin’.</span><br /> -<span class="i0">Aŭskultu! plej granda en mondo</span><br /> -<span class="i0">Mistero de l’ viv’ logaritm’</span><br /> -<span class="i0">Ho! estas batado de l’ koro</span><br /> -<span class="i0">La sanga akcento—la ritm’.</span><br /> -<span class="i0">Sur la antaŭlasta silabo</span><br /> -<span class="i0">La pola stariĝas akcent’,</span><br /> -<span class="i0">Ĝi estu do en Esperanto!...</span><br /> -<span class="i0">En ritmo vivadas la sent’...</span><br /> -<span class="i0">Kaj reĝas akcent’ poezion,</span><br /> -<span class="i0">Ritm’ estas la gaj’ kaj dolor’...</span><br /> -<span class="i0">Pro tio en Lingv’ Esperanto</span><br /> -<span class="i0">Batados la pola kor’!</span><br /> -<span class="i0">Kaj dum Esperanto travivos—</span><br /> -<span class="i0">En ĝia belsonharmoni’</span><br /> -<span class="i0">Travivos la pola akcento</span><br /> -<span class="i0">La ritmo de Pol-poezi’!...»</span> -</div> -</div> - -<p>Kaj kredeble alian polan aferon, krom la akcento, D-ro Zamenhof metis -en sian lingvon, ĉar Poloj lernas Esperanton kun mirinda facileco. -Pri ĉi tiu punkto, mi volas rakonti al vi vojaĝan rememoron. Venante -el Parizo, mi vojaĝis kun Pola junulino iranta al Varsovio kaj post -kelke da tempo ni interbabilis. (Mi estas grizhara sinjoro tute -sendanĝera por la junulinoj). Kompreneble, mi parolis pri Esperanto. -Ankaŭ kompreneble, ĉar ŝi estis el Varsovio, ŝi nenion sciis pri -Esperanto. (Neniu estas profeto en sia lando!). Mi montris al ŝi la -tradukon de «Mazepa»; ŝi malfermis la libron kaj... ho mirego! ŝi -komencis legi kun perfekta elparolado. Eble vi diros: ŝi vin mokis. -En tia okazo mi estas ĉarmita... Sed pardonu! la najbaroj faras -ŝŝt... ŝŝt kaj min rigardas kun teruraj okuloj. Ĵus komenciĝis -la kantado de S-ino Ada Sari, kiu havas en la gorĝo mi ne scias, kiom -da najtingaloj kaj silvioj. Tondrego de aplaŭdoj tradukas la sentojn -inspiratajn al la aŭskultantaro de ĉi tiu magiistino.</p> - -<p>Sed kio tuj okazos? Junuloj formas duoncirklon sur la scenejo; meze -de ili oni metas malaltan kesteton, sur la kesteto stariĝas maljuna -sinjoro kun bastono en la mano.<!-- pagho 67 --> Subite la maljunulo kolere levas la -bastonon kaj per ĉiuj fortoj batas al la kapoj de la junuloj, kiuj -tuj komencas krii. Sed kredeble la doloro ne estis granda, ĉar la -krioj estas tre agrablaj, eĉ muzikaj. Kaj la malbona sinjoro sur -la kesteto daŭrigas la gestadon. Jen li minacas dekstren, jen li -minacas maldekstren, kaj ĉiufoje la minacata flanko krias kaj la ne -minacata silentas. Momente li stariĝas sur pinto de la piedoj kaj -movas brakojn kiel flugiloj; poste li pene levas imagan ŝarĝon; -fine li faras rapidan geston per la manoj kvazaŭ li ĵetus pipron en -la okulojn de la malfeliĉuloj; ĉi tiuj ellasas lastan plendon kaj -silentas. La malbonkora publiko aplaŭdas ĉi tiun kruelan sporton, -kaj la barbara maljunulo senhonte salutas. La programo klarigas al mi, -ke mi ĵus aŭdis la «Krakovan viran ĥoron» kaj ke la direktoro ne -estas sinjoro barbara, sed S-ro Barabasz.</p> - -<p>Nun jen S-ino Stanisława Wysocka, kiun ni aplaŭdos morgaŭ en -«Mazepa». Ŝi deklamas du versaĵojn esperantigitajn de samideano, -kies nomon mi ne bone memoras—ĝi komenciĝas per <i>G</i> kaj finiĝas -per <i>i</i>—«Sur Jungfrau» kaj «Mi malĝojas, Sinjoro». Kaj aŭdante ĉi -tiun lastan poezion, kiun S-ino Wysocka eldiris kun barelo da larmoj -en la voĉo, mi revidas la malgrandan teatron de Boulogne-sur-Mer kaj -S-ron Grabowski mem deklamanta la saman poezion. Kiel rapide -forflugas la tempo, la iluzioj kaj la haroj!</p> - -<p>Grandaj aplaŭdoj revenigas min de Boulogne al Krakovo en centono da -sekundo. Vere la penso flugas ne malpli rapide ol la iluzioj.</p> - -<p>Denove S-ino Sari ĵetas en ĉiujn angulojn de l’ salono la perlojn de -sia voĉo.</p> - -<p>Sed jen ankoraŭ la batitaj junuloj kaj la batanta maljunulo, kaj -dank’ al la bastono de S-ro Barabasz la Krakova ĥoro nin ĉarmas per -kolekto de polaj popolaj aŭ de popolaj polaj kantoj (laŭplaĉe). -Ĉiuj estis esperantigitaj de samideano, kies nomon mi ne konas. -Mi nur scias, ke estas <i>rabo</i> en la vorto. Unu el ili, titolita -«Fajr-eligu hufumetoj» estis tre rimarkita. Oni uzis nian bonan -prepozicion <i>ĝis</i> por imiti la bruon faritan de la dancantoj frotante -la pargeton per la piedoj por preni la takton, laŭ pola kutimo. Kaj -la kantistoj elpuŝis terurajn «ĝis, ĝis, ĝis». Atentu, sinjoroj! -se vi uzas nian kompatindan prepozicion kun tia forto, vi ĝin eluzos -ĝis la vokalo.</p><!-- pagho 68 --> - -<p>La «Espero», rekantata de la tuta ĉeestantaro, markis la finon de -ĉi tiu neforgesinda vespero.</p> - -<p>En la vestiblo juna studento staranta senmove sur seĝo portas sur -la dorso afiŝon, per kiu ni estas sciigataj, ke la kunveno de la -studentoj okazos tuj post la festo. Feliĉaj studentoj! Kiel diris -poeto, kies nomon <i>vi</i> memoras:</p> - -<div class="verse"> -<div class="stanza"> -<span class="i0">Ĝoju, ĝoju ni, kolegoj,</span><br /> -<span class="i0">Dum ni junaj estas!</span><br /> -<span class="i0">Post plezura estanteco,</span><br /> -<span class="i0">Post malgaja maljuneco—</span><br /> -<span class="i0">Sole tero restas.</span> -</div> -</div> - - -<h2>Mardon, la 13. de Aŭgusto.</h2><p>—Hodiaŭ ripozo. Neniu kunveno de -neniu Parlamento. Oni ne aŭdos paroladojn, oni ne aŭdos diskutojn, -oni ne parolos pri malorganizaĵo centra aŭ organizaĵo malcentra. Mi -ne estos devigata skribi galope tedajn notojn; miaj oreloj ripozos, -miaj fingroj ripozos, mia kapo ripozos, sed mia lango ne ripozos, -ĉar mi intencas babileti, babili, babilegi kun ĉiu kaj kun ĉiuj. -Hodiaŭ oni promenas sub la kamparo; jes, sub la kamparo, ĉar sur la -programo montriĝas ĉi tiuj magiaj vortoj: <i>Ekskurso al salminejoj -en Wieliczka</i>, kio tute ne signifas, ke iam oni faris kurson en la -minejoj, sed ke posttagmeze ni promenos sub la tero.</p> - -<p>Diversaj nelacigeblaj ist-aroj kunsidiĝis ĉi tiun matenon; la plej -taŭga por la tago estis la Internacia Libertempa Asocio, kiu certe -priparolis la hodiaŭan libertempon. Ankaŭ la Societo de la Virinoj -havis sian unuan kunvenon; bedaŭrinde ĉi tiu interesa Asocio ne -sukcesas trovi anojn, ĉar artikolo de ĝia regularo diras, ke la -membrinoj devas esti almenaŭ tridekjaraj.</p> - -<p>Fine la Lingva Komitato tenis solenan kunsidon.</p> - -<p><i>Tagmezon.</i>—En la stacidomo bruas, bruegas la kongresanoj, kiuj are -invadas nian specialan vagonaron; jes, specialan, ĉar specialaj -oficistoj nin kondukas al specialaj kupeoj de specialaj vagonoj -formantaj specialan vagonaron tiratan de speciala lokomotivo kondukata -de speciala meĥanikisto. Nur la reloj ne estas specialaj, ili estas -komunaj reloj. Oni<!-- pagho 69 --> ne povas ĉion havi. Baldaŭ la longega vagonaro -estas superplenega kaj la malfruintoj devas iri per alia vagonaro. -Pli ol 1200 personoj partoprenis la ekskurson al Wieliczka. Ĉirkaŭ -la unua la vagonaro pene ekmoviĝas kaj komencas iri al sia celo kun -saĝa malrapideco. Atentu, meĥanikisto, vi kondukas Esperanton kaj -ĝian sorton, sekvu zorge la vojon celitan: kelkajn metrojn ekster ĉi -tiu vojo kaj Esperanto faros malantaŭan salton da dudekkvin jaroj.</p> - -<p>Dum ĉi tiu mallonga vojaĝo afabla Polino rakontis al mi legendon pri -la eltrovo de la salminejoj kaj ĉi tiu legendo estas tiel ĉarma, ke -mi tuj rediros ĝin al vi:</p> - -<p>Estis iam, antaŭ multaj, multaj jaroj, hungara reĝo, kiu havis -belan, saĝan kaj pian filinon nomitan «Kingo». Kaj ĉi tiu junulino -estis tiel virta kaj tiel pia, ke Dio donis al ŝi la povon fari -miraklojn. En ĉi tiu tempo la reĝo de Polujo, Boleslavo Hontema, kiu -multe aŭdis pri Sankta Kingo, petis de ŝia patro, ke ŝi fariĝu -lia edzino. La hungara reĝo konsentis kaj Boleslavo sendis al la -junulino multekostan fianĉigan ringon. La patro, kiu tre amis sian -filinon, demandis, kion ŝi deziras kunporti kun si kiel doton. Cetere -tute preta li estas, donaci al ŝi siajn plej belajn trezorojn. -Sed, li miregis, kiam Kingo petis de li la salminejon de Hungarujo; -unue li tre ridis pri ĉi tiu stranga peto, sed, ĉar la filino -persistis en sia kaprico, li konsentis. Tiam la princino iris al -la salminejo, demetis sian fianĉigan ringon kaj ĝin ĵetis en -la salan profundegaĵon. Kiam ŝi alvenis Polujon, Boleslavo tre -miris, tial ke ŝi plu ne havis la donitan ringon; tiam ŝi kondukis -sian edzon en urbeton Wieliczka, kaj en difinita loko ŝi ordonis -fosi profundan puton; tagon post tago, nokton post nokto fosis la -laboristoj, kaj fine ili alvenis al blanka tavolo tiel malmola, ke -estis neeble daŭrigi la fosadon. Tiam Kingo ordonis alporti al ŝi -pecon de la blanka tavolo, kaj la ĉeestantoj konstatis kun miro, ke -ĝi estas sala ŝtoneto. La junulino ridetante rompigis la ŝtoneton, -kaj—miraklo!—en la mezo kuŝis la fianĉiga ringo. La petita doto -magie transportiĝis en Polujon....</p> - -<p>«Wielicka! Wielicka! Ĉiuj eliĝu!» Krioj, bruo, muziko. Flagoj -ornamas la stacidomon. Sur la perono nin atendas la urbestraro; -en bona Esperanto la urbestro deziras bonvenon al ĉiuj, D-ro -Mikołajski respondas, kaj sekvante la muzikistaron de la salminejoj, -la kongresanoj en kvaropaj vicoj sin<!-- pagho 70 --> direktas al la puto. Parto de la -kongresanoj devas malsupreniri lifte, alia parto piede. Apud la lifto -mineja oficisto diras al mi kelkajn polajn vortojn, mi tuj prezentas -al li mian pluvombrelon, sed li rifuzas; ne estas vestejo ĉi tie. -Kial vi ridas? Ne estas ridinde. Vi mokas min, ĉar mi kunportis -pluvombrelon por promeni sub la kamparo. Vi diras eble, ke ne pluvas -en minejo. Vi tute eraras; pluvis en la minejo kaj eĉ falis sala -pluvo. Ne ĉie oni ricevas salan pluvon sur la kapon.</p> - -<p>Post unu minuto la lifto nin malsuprenigas sur la unuan etaĝon de la -minejo; ankoraŭ du etaĝoj malsuprenirotaj, kaj ve! suprenirotaj. -Nun ni iras de mirindaĵo al mirindaĵo, de ĉambrego al ĉambrego, -kaj ĉi tiuj ĉambregoj (malplenaj lokoj, en kiuj antaŭe sin trovis -la salo), lumigitaj de centoj da lampoj, kies radioj estas resenditaj -ĉiuflanken de la minejaj ŝtonegoj ĉiukoloraj, oferas spektaklon -nenie videblan kaj neniam forgeseblan. Kaj dum ni malsupreniras per -galerioj, per ŝtuparoj, sur pontoj, la sonoj de l’ muziko, kiu nin -akompanas, venas el malproksime, resendita de roko al roko; kaj la -arioj foje gajaj, foje malgajaj, akirantaj en ĉi tiu subteraĵo -sonorecon tute specialan, faras impreson nedifineblan. Kaj ĉi tiuj -lumoj, ĉi tiuj sonoj kuniĝas por formi plenan feston, feston de l’ -oreloj kaj feston de l’ okuloj.</p> - -<p>Jen la ĉambrego «Michalowice», la plej vasta el ĉiuj. La plafono -subtenata de multaj lignaj pilastroj, havas altecon je 36 metroj. En -la mezo pendas lustro el kristala salo. Ĉi tiu kavegaĵo, iluminata -per koloraj bengalaj flamoj, liveras korpremantan impreson; la bruo de -la konversacioj iom post iom mallaŭtiĝas kaj fine ĉiuj silentas sub -mistera influo de la ĉirkaŭanta beleco.</p> - -<p>Jen la «ĉambrego de imperiestro Francisko» kun salaj obeliskoj kaj -belega sala pordego.</p> - -<p>En la sekvanta ĉambrego «Drozdowice» troviĝas marmora tabulo, -rememoraĵo de la 500-jara jubileo de la Krakova Universitato.</p> - -<p>Jen la «ĉambrego de ĉefduko Frederiko» sur la tria etaĝo, je 135 -metroj sub la tera supraĵo. Ĉi tie ni estas vere en la reĝlando de -la gnomoj kaj de la koboldoj.... Sed kio moviĝas en fundo de ĉi tiu -malluma galerio? Eble koboldoj, kiuj venas por vidi la Esperantistojn; -vi ne timas, ne; ni iru por vidi koboldojn kaj eble varbi ĉi tiujn -misterajn estaĵojn....<!-- pagho 71 --> Haltu! mi ekvidis konfuze blankan robon (robo -de koboldo) kaj aŭdis brueton de kisoj.... Ni foriru sur pinto de -piedoj, oni ne devas interrompi ĉi tiun koboldan idilion.</p> - -<p>Fine, fine ni alvenas al la celo de nia ira vojaĝo, la stacidomo -de la grafo Goluchowski. Kia feliĉo! Jen belega bufedo kun multe -da bonaĵoj, oni povas manĝi, oni povas trinki, oni povas ripozi. -En unua momento oni nur aŭdas bruon de makzeloj kaj de mandibuloj, -tintadon de glasoj; sed iom post iom la malsataj satiĝas, la soifaj -malsoifiĝas, kaj la babilemeco reprenas siajn rajtojn. La brueto de -la konversacioj fariĝas unue bruo, poste bruego, kaj fine tute kovras -la sonojn de la muzikistoj, kiuj vane blovas en siaj muzikiloj per -tutaj fortoj.</p> - -<p>Ve! ve! oni donis signalon por la suprenirado. Pene kaj sopire la -Esperantistaro komencas moviĝi. Malproksime, tre malproksime briletas -lumetoj. Tien ni devas iri.</p> - -<div class="verse"> -<div class="stanza"> -<span class="i0">Tra densa mallumo briletas la celo,</span><br /> -<span class="i0">Al kiu kuraĝe ni iras.</span><br /> -<span class="i0">Simile al stelo en nokta ĉielo,</span><br /> -<span class="i0">Al ni la direkton ĝi diras.</span> -</div> -</div> - -<p>Kaj la celo estas belega; ĝi estas la ĉambro de la ĉefduko Rudolfo -kaj ĉefdukino Stefanio, en kies mezo kuŝas subtera lago. En ĝiaj -akvoj rebrilas la multaj lumoj, kiuj estas fiksitaj al la muroj de l’ -kaverno. El la plafono pendas belaj stalaktitoj de salo kaj el la lago -stariĝas sala figuro de Sankta Johano Nepomuceno.</p> - -<p>Ni reiru nian vojon; funde de galerioj oni ekvidas misterajn ombrojn; -en kelkaj lokoj ne tro lumigitaj ni faletas sur reloj aŭ pecoj da -ligno; mokemaj ministoj rigardas la ŝanceliĝe irantan kongresanaron. -Ni iru, ni iru;</p> - -<div class="verse"> -<div class="stanza"> -<span class="i0">Ĉar nin ne timigas fantomoj la noktaj,</span><br /> -<span class="i0">Nek batoj de l’ reloj, nek mokoj ministaj,</span><br /> -<span class="i0">Ĉar klara (?) kaj rekta kaj tre difinita</span><br /> -<span class="i0">Ĝi estas, la voj’ elektita.</span> -</div> -</div> - -<p>Atentu, atentu, sinjoroj! iru nek dekstren, nek maldekstren;</p> - -<div class="verse"> -<div class="stanza"> -<span class="i0">Nur rekte, kuraĝe kaj ne flankiĝante,</span><br /> -<span class="i0">Ni iru la vojon celitan.</span> -</div> -</div><!-- pagho 72 --> - -<p>Jen kapelo de Sankta Kingo, en la preciza loko, kie oni trovis la -faman ringon.</p> - -<p>Ni iru, ni iru; atentu, gesinjoroj, falas salaj gutoj el la plafono, -ne restu ĉi tie.</p> - -<div class="verse"> -<div class="stanza"> -<span class="i0">Eĉ guto malgranda, konstante frapante,</span><br /> -<span class="i0">Traboras ĉapelon pajlitan.</span> -</div> -</div> - -<p>Ni iru, ni iru; ni paŝas malpli rapide; oni viŝas al si la frunton.</p> - -<div class="verse"> -<div class="stanza"> -<span class="i0">Ni ŝvitas kaj ŝvitas, neniam laciĝas,</span><br /> -<span class="i0">Pri l’ tempo ripoza pensante.</span><br /> -<span class="i0">Cent paŝoj fariĝas, mil paŝoj fariĝas,—</span><br /> -<span class="i0">Ni ŝvitas kaj ŝvitas konstante.</span> -</div> -</div> - -<p>Jam ĉarmaj sinjorinoj, lacegaj, pene spirantaj, sidas en ĉiuj -anguloj.</p> - -<div class="verse"> -<div class="stanza"> -<span class="i0">«Ho, haltu!» petante virinoj admonas,—</span><br /> -<span class="i0">«Ne haltu, ne haltu!» en ĥoro resonas:</span><br /> -<span class="i0">«Obstine antaŭen!»</span> -</div> -</div> - -<p>Jen la bala ĉambrego! sed la kruroj tute ne suferas pro dancaj -tikloj.</p> - -<p>Ni iru, ni iru; la gorĝoj fariĝas tre sekaj; kia feliĉo! milda -aera blovo dolĉe karesas la varmajn vizaĝojn; momente ĉi tiu blovo -fariĝas blovego kaj eĉ kunportas artefaritajn foliojn sur ĉapelon -de sinjorino.</p> - -<div class="verse"> -<div class="stanza"> -<span class="i0">Se longa sekeco aŭ ventoj subitaj</span><br /> -<span class="i0">Velkantajn foliojn deŝiras,</span><br /> -<span class="i0">Ni dankas la venton, kaj, repurigitaj,</span><br /> -<span class="i0">Ni forton pli freŝan akiras.</span> -</div> -</div> - -<p>Ni iru, ni iru! ankoraŭ kelkaj minutoj de pena marŝado, kaj jen la -eliro, jen la lumo, jen la celo.</p> - -<div class="verse"> -<div class="stanza"> -<span class="i0">Ni paŝo post paŝo, post longa laboro,</span><br /> -<span class="i0">Atingis la celon en ŝvito,—</span> -</div> -</div> - -<p>kaj kun ĝojo la peklita kongresanaro revidas la belan sunon.</p> - -<p>Ni reiru rapide al la stacidomo por retrovi nian specialan vagonaron, -kiu saĝe nin atendas.</p> - -<p>La forira horo estas la sesa; sed kiel okazas por ĉiuj specialaj -vagonaroj, je la sesa kaj duono la nia ne forlasis<!-- pagho 73 --> ankoraŭ la -stacidomon. Atendante la ekmoviĝon, ni promenu en la koridoro de -l’ vagonaro. Sed... ĉu estas vere la esperantista transportilo? En -ĉi tiu kupeo oni parolas nur la lingvon de Byron, en tiu nur la -lingvon de Victor Hugo, en ĉi tiu alia nur la lingvon de Gœthe; -mi ne sukcesas trovi la kupeon, en kiu oni parolas la lingvon de... -Zamenhof. Kiel facile nia granda internacia rondo dispeciĝas en -malgrandajn rondetojn naciajn! Samideanoj, samideanoj, en niaj -esperantistaj kongresoj forkuru de viaj samlandanoj, kiel de la pesto! -Alvenante la kongreson, lasu vian gepatran lingvon en la vestejo -(kosto: dudek helerojn); vi ĝin retrovos sendifekta, kiam vi foriros.</p> - -<p>Fine ni ekmoviĝas; sed nun la laceco kvietigas la langojn, iom post -iom la bruo de la konversacioj malgrandiĝas, kaj estas vera fantoma -vagonaro, kiu eniras la stacidomon de Krakovo je la sepa kaj duono.</p> - -<p>La bravuloj iris ankoraŭ por ĉeesti Teatran Vesperon en la -«Arĥitektura Ekspozicio». La ĉefaĵo de ĉi tiu Vespero estis la -prezentado de «Urso», komedio en unu akto de Ĉeĥov, tradukita el -la rusa lingvo de Devjatnin, kaj ludata de Germanino, Turko kaj Ruso -(la tradukinto mem).</p> - -<p>Ĉi tiun vesperon okazis ankaŭ kunveno de la Psikistoj. Oni diskutis -pri mediumo, kiu en stato konvena parolas per tute nekonata lingvo. -Unue oni kredis, ke ĉi tiu lingvo estis ĥina aŭ japana, sed estis -eraro; poste oni pensis pri la lingvo de la libro Zend Avesta, -ankaŭ tio ne estis; fine psikisto tre klera pri malnovaj lingvaĵoj -eltrovis, ke ĉi tiu stranga idiomo estas Ido... en ĝia stato -ĉirkaŭ la 1-a de Julio 1912. Kredeble Idisto tre lerta (povanta -paroli sian lingvon), mortis en ĉi tiu epoko, kaj hodiaŭ lia -spirito, per buŝo de la mediumo parolas ĉi tiun Idon, hodiaŭ -nekompreneblan pro la multaj plibonigoj faritaj de post ĉi tiu -malproksima dato.</p> - - -<h2>Merkredon, la 14. de Aŭgusto.</h2><p>—Dum la mateno, kunsidoj de -multaj specialistoj. La plej gravaj estis tiuj de U. E. A. kaj de la -kuracistoj. En la kuracista kunveno oni donis esperantajn nomojn al -kelkaj nove elpensitaj malsanoj ne ankoraŭ kuraceblaj. Tio estas tre -konsola sciigo, ĉar nun<!-- pagho 74 --> vi ne riskas morti per malsano sennoma, -okazintaĵo, kiu igus vin tute ridinda.</p> - -<p>Posttagmeze kunsidis ankaŭ Scienca Asocio; la plej rimarkinda fakto -estis la ĉeesto en ĉi tiu kunsido de... scienculoj (Profesoro -Cotton, Doktoro Bujwid, k. t. p.).</p> - -<p>Je la tria kaj duono, Dua Labora Kunsido de la Kongreso.</p> - -<p>La <i>Prezidanto</i> malfermas la kunsidon kaj petas la parolontojn, ke ili -estu tre precizaj en siaj konkludoj.</p> - -<p>La <i>Sekretario</i> legas la protokolon de la antaŭa kunsido, kiu estas -akceptata sen rimarkoj.</p> - -<p>La Sekretario poste legas la respondon de Lia Moŝto la Imperiestro -de Aŭstrujo al la telegramo sendita antaŭhieraŭ. Ĉi tiu respondo, -dezirante la sukceson de la laboroj de l’ Kongreso, elvokas longan -aplaŭdon.</p> - -<p>Li legas poste kelkajn telegramojn senditajn al la Kongreso, ĉu -de privataj esperantistoj, ĉu de grupoj. Tiu de la Bjelostoka -Esperantista Grupo estas varme aplaŭdata.</p> - -<p>La <i>Prezidanto</i> diras, ke laŭ la tagordo ni alvenas al Raporto de -la Prezidanto de la Lingva Komitato. Ĉi tiu raporto estas disdonita -al ĉiuj kongresanoj, kiuj verŝajne ĝin jam legis. Sekve, kaj por -ŝpari tempon, oni povus ne legi ĝin en la kunsido.</p> - -<p>La <i>Sekretario</i> aldonas, ke la Lingva Komitato kunvenis hieraŭ, ke -ĝi aprobis la raporton kaj priparolis diversajn aferojn.</p> - -<p>Neniu petas parolon pri la Raporto, kiu estas aprobita.</p> - -<p>La <i>Prezidanto</i> diras, ke nun ni venas al la raporto de la Prezidanto -de la Konstanta Komitato de la Kongresoj kaj donas la parolon al S-ro -Bourlet.</p> - -<p>S-ro <i>Bourlet</i> respondas, ke li jam donis en la lasta kunsido la -necesajn klarigojn.</p> - -<p>S-ro <i>Hansen</i> plene aprobas la antaŭhieraŭan paroladon de S-ro -Bourlet kaj diras, ke por doni al ĉi tiu parolado la necesan -konkludon, oni devas voĉdoni pri la jena propono:</p> - -<p>«De la 1-a de Januaro 1913 la oficialaj fakoj de Centra Oficejo -estos apartigataj de la neoficialaj. La unuaj estos transdonitaj sen -ŝuldoj al la Esperantistaro, kiu ilin subtenos kaj administros per la -Administra Komitato.»</p> - -<p>Oni voĉdonas per manoj levitaj kun kontraŭprovo.</p> - -<p>La propono estas unuanime akceptita. (<i>Aplaŭdoj.</i>)</p><!-- pagho 75 --> - -<p>S-ro <i>Mudie</i> konstatas, ke hodiaŭ oni voĉdonis nur per manoj -levitaj, kaj, ke la propono estis unuanime voĉdonita.</p> - -<p>La <i>Prezidanto</i> diras, ke nun oni venas al la Raporto de la Komisio -por Ĝenerala Organizaĵo kaj donas la parolon al S-ro Rollet de -l’Isle, vicprezidanto de ĉi tiu komisio.</p> - -<p>S-ro <i>Rollet de l’Isle</i> legas resumon de la raporto de la Prezidanto -de la Komisio kaj klarigas, ke pro malfavoraj kaj bedaŭrindaj -cirkonstancoj la Subkomisio komisiata por esplori ĉiujn projektojn -aŭ proponojn jam prezentitajn aŭ prezentotajn kaj por prepari -raporton submetotan al la aprobo de la tuta komisio kaj poste -publikigota en <i>Oficiala Gazeto</i>, ne povis fini sian laboron sufiĉan -tempon antaŭ la Oka Kongreso. Sekve la Kongreso povas, se ĝi -deziras, ekzameni kaj diskuti iajn montritajn projektojn, sed oni -devas prokrasti ĝis la venonta kongreso ĉiun voĉdonon.</p> - -<p>S-ro <i>von Frenckell</i> diras, ke kiom da kapoj, tiom da opinioj; -kelkafoje kelkaj malsamaj opinioj en la sama kapo. Li opinias, ke oni -devas studigi la demandon pri ĝenerala organizaĵo de unu komisio. -Sed ĉi tiu komisio ne povas bone funkciadi, se ĝiaj anoj estas -disigitaj en diversaj landoj. Estas necese, ke ĉiuj anoj loĝu en la -sama urbo. Eĉ estus pli bone, se oni elektus unu solan homon por fari -projekton de ĝenerala organizado. Almenaŭ, se oni ne volas trudi -ĉi tiun gravan taskon al sola homo, oni devas elekti komision de -samurbanoj.</p> - -<p>S-ro <i>Belmont</i> rimarkigas, ke la elektita homo povas malsaniĝi; oni -devas ankaŭ elekti anstataŭanton.</p> - -<p>S-ro <i>Mudie</i> proponas, ke oni prokrastu <i>sine die</i> la aferon. Cetere -en okazo de neprokrastigo li opinias, ke la tasko estas tro peza -ŝarĝo por la ŝultroj de sola homo. Oni devas elekti la anojn en -diversaj landoj.</p> - -<p>S-ro <i>Bourlet</i> principe tute konsentas kun S-ro Mudie. Ni devas -prokrasti almenaŭ dum kelkaj jaroj la demandon pri ĝenerala -organizaĵo. Estus pli bone konsideri la komision elektitan en -Antverpeno kiel eksiĝintan. Ni devas atendi, ĝis kiam la demando -estos pli matura kaj nuntempe provi la funkciadon de la ekzistantaj -institucioj. Jam en Antverpeno ni havis nian <i>Parlamenton</i>, -konsistantan el rajtigitaj delegitoj. Ĉi tiu Parlamento funkciis -ankaŭ ĉi tiun jaron kaj jam faris gravan laboron; sed estus bone, se -antaŭ ol fari novan paŝon antaŭen, ni vidus, kiamaniere funkcias la -kreita<!-- pagho 76 --> organismo. Ni devus fari novan ŝanĝon, se bezone, nur post -tri aŭ kvar jaroj. Nia sistemo de institucioj ripozas sur la mona -helpo de societoj, sed ni ne scias ankoraŭ, ĉu tiuj ĉi societoj -alportos siajn kotizojn.</p> - -<p>S-ro <i>Mudie</i> konfesas, ke li preferas la paroladon de S-ro Bourlet pli -ol la sian propran.</p> - -<p>S-ro <i>Heller</i> opinias, ke oni povas tuj decidi per jes aŭ ne, ĉu -oni volas ĝeneralan organizaĵon. Ĉi tiu organizaĵo devus esti -sendependa de U. E. A.</p> - -<p>S-ro <i>Pazelt</i> estas konvinkita, ke ni bezonas ĝeneralan organizaĵon; -ni devas havi centran lokon, el kie ni povos ricevi sendubajn -informojn pri la ĝenerala movado kaj renkonti, se bezone, aliajn -samideanojn. Ĉi tiu centra oficejo devus eldoni poŝlibron entenantan -ĉiujn sciigojn necesajn al Esperantisto.</p> - -<p>La <i>Prezidanto</i> memorigas, ke la diskutata temo estas: ĉu prokrasti -aŭ ne la demandon pri ĝenerala organizaĵo?</p> - -<p>S-ro <i>von Lidel</i> pensas, ke prokrasti la aferon estas la plej bona -decido prenota. Se ni havus ĉiam la manon en la poŝo por disdoni -propagandilojn, centra organizaĵo estus neutila.</p> - -<p>D-ro <i>Kandt</i>, sekretario de la Komisio por ĝenerala organizaĵo, -defendas la subkomision. Oni diris, ke la anoj de ĉi tiu subkomisio -estas mallaboremuloj. Sed kelkafoje mallaboremo estas laboro. Nur la -atenta tralegado de ĉiuj projektoj pri ĝenerala organizaĵo estis -granda tasko. Ju pli da projektoj legis la oratoro, des pli liaj -ideoj konfuziĝis. Ne estas eble labori sen buŝa interkomunikado, -ĉu kun aŭtoroj de projektoj, ĉu kun aliaj komisianoj. La afero -estas solvebla nur per kompromisoj; ne skribe oni povas atingi iun -rezultaton, sed nur buŝe.</p> - -<p>D-ro <i>Mybs</i> diras, ke la laboro de la komisio kredeble kontentigos nek -la per-esperantistojn, nek la por-esperantistojn; oni devas daŭrigi -la studadon.</p> - -<p>La Germana Asocio esprimis la deziron, ke oni starigu ĝeneralan -organizaĵon; li opinias, ke ankaŭ la plimulto de la Esperantistoj -tion deziras. Oni devas konservi la komision, sed ne fiksi templimon -por la fino de ĝia laboro.</p> - -<p>S-ro <i>Mahn</i> tute kontraŭstaras la proponon de S-ro Bourlet. La -daŭrigo de la laboro estas ebla: prokrasti la aferon estas tre -danĝere.</p><!-- pagho 77 --> - -<p>S-ro <i>Anttila</i> opinias, ke la ekzistanta komisio devas fini sian -laboron. Sen organizo la enkonduko de Esperanto en oficialajn sferojn -ne estas efektivigebla. Kiu devas reprezenti la Esperantistaron apud -la registaroj: ĉu la Lingva Komitato aŭ la K. K. K.?</p> - -<p>S-ro <i>Bourlet</i> rimarkigas, ke li ne petis la tutan prokraston de -la afero, li nur petis, ke oni ŝanĝu nian nunan organizaĵon, se -bezone, nur post kelkaj jaroj.</p> - -<p>De unu jaro li pripensas la aferon, kaj ju pli li pripensas, des pli -ŝajnas al li, ke oni diskutas pri afero jam solvita.</p> - -<p>La nuna afero prezentas du flankojn:</p> - -<ul><li>1-e Subtenado de niaj oficialaj institucioj;</li> -<li>2-e Reprezentado de niaj societoj.</li> -</ul> - -<p>Niaj oficialaj institucioj povas esti ordigataj laŭ tri ŝtupoj:</p> - -<ul><li> -<i>1-a ŝtupo</i>: La Esperantista Parlamento, konsistanta el niaj -rajtigitaj delegitoj, demokrata bazo de ĉiuj aliaj institucioj.</li> -<li><i>2-a ŝtupo</i>: La Lingva Komitato, por la lingvaj demandoj;<br /> - La Administra Komitato, por la financaj demandoj;<br /> - La unua por la spiritaj aferoj, la dua por la materialaj.</li> -<li><i>3-a ŝtupo</i>: La Akademio, elektita de la Lingva Komitato.<br /> - La Konstanta Komitato de la Kongresoj;<br /> - La Centra Oficejo,—<br /> - <span class="ditto">ambaŭ elektitaj de la Administra Komitato.</span></li> -</ul> -<p>Ni havas ĉion necesan. Nur mankas, ke ĉi tio funkcias. Ni havis la -maŝinon, sed ni ne turnis la turnilon.</p> - -<p>Por la dua celo oni volas fari unuiĝon de la Societoj; sed se la -societoj ne volas unuiĝi? Ŝajnas, ke ankaŭ en ĉi tiu okazo oni -metis la ĉevalon malantaŭ la veturilon. Ne ni, sed la societoj devas -fari unuiĝon, se ili volas. Tio ne estas kongresa afero; la kongreso -devas sin okupi nur pri la oficialaj institucioj.</p> - -<p>S-ro <i>Mudie</i> proponas, ke la Kongreso esprimu la deziron, prokrasti -la aferon pri ĝenerala organizaĵo kaj ke oni ne reelektu novan -komision.</p> - -<p>Koncerne la unuiĝon, tio dependas de la societoj; oni povus nur -deziri, ke ili interrilatiĝu<!-- Originale: interilatiĝu --> pli intime.</p> - -<p>La <i>Prezidanto</i> submetas la antaŭan proponon al voĉdonado per -manoj levitaj; la nombro de la levitaj manoj estas tre granda dum la -provo kaj la kontraŭprovo. La voĉdono estante duba, oni decidas -uzi voĉdonilojn. Oni komencas<!-- pagho 78 --> kolekti bultenojn, sed tuj S-ro <i>von -Frenckell</i> leviĝas; li diras, ke la Germanoj bezonas interkonsiliĝi -pri la propono farita kaj petas paŭzon.</p> - -<p>La kunsido estas interrompita dum kvin minutoj. La ĉefoj de la -Germana Asocio kuniĝas en apuda ĉambro.</p> - -<p>La kunsido estas denove malfermata.</p> - -<p>S-ro <i>von Frenckell</i> petas klarigojn pri uzo de la voĉdoniloj.</p> - -<p>La <i>Sekretario</i> klarigas, ke la delegitoj devas voĉdoni per la -bulteno 1 de sia voĉdonilo; ke la blankaj voĉdoniloj valoras unu -voĉon, la verdaj kvin kaj la ruĝaj dek. Ekzemple, delegito kun sep -voĉoj devas meti en bultenujon unu verdan bultenon kaj du blankajn.</p> - -<p>S-ro <i>von Frenckell</i> petas la parolon por sciigi, ke li kun siaj -amikoj voĉdonis kontraŭ la propono de S-ro Mudie nur, ĉar ili ne -volas, ke oni reelektu novan komision.</p> - -<p>La <i>Sekretario</i> diras, ke li ne komprenas bone la staton, en kiu ni -estas. Ŝajnas, ke kelkaj delegitoj ne bone komprenis la sencon de la -propono kaj voĉdonis por tuta prokrasto. Li opinias, ke oni devas -bruligi la voĉdonilojn kaj daŭrigi la diskutadon.</p> - -<p>S-ro <i>Mudie</i> estas preta forstreki la duan parton de la propono, se -oni deziras tion.</p> - -<p>La <i>Prezidanto</i> diras, ke voĉdonado per voĉdoniloj estas malfacila, -longa kaj teda afero kaj ke oni devas ĝin uzi kiel eble plej malofte.</p> - -<p>Li relegas la unuan parton de la propono kaj submetas ĝin al voĉdono -per manoj levitaj. Ĉi tiu parto estas akceptita.</p> - -<p>D-ro <i>Kandt</i> petas, ke oni ne nuligu la unuan voĉdonadon.</p> - -<p>S-ro <i>von Frenckell</i> petas, ke en la propono oni forstreku la vortojn -«kaj ne reelekti komision».</p> - -<p>La propono kun ĉi tiu korekto estas unuanime akceptita<a href="#Footnote07" class="fnanchor">[7]</a>.</p><!-- pagho 79 --> - -<p>S-ro <i>Poncet</i> diras, ke la okazintaĵo de ĉi tiu kunsido montris -gravan mankon en nia nuna kongresa organizacio. Ekzemple la -Germanoj, kiuj havas nur unu solan multenombran Asocion, povis tuj -interkonsiliĝi, la Francoj ne povis same fari.</p> - -<p>Por forigi ĉi tiun mankon, estus bone alpreni metodon similan al tiu -proponita de S-ro Dejean. Ĉar ĉi tiu propono ne estis farita tri -monatojn antaŭ la kongreso, oni ne povis ĝin oficiale prezenti.</p> - -<p>Jen la aludita paragrafo:</p> - -<p>«Dum la kongreso, la Rajtigitaj Delegitoj studas la demandojn, ilin -diskutas kaj elmetas dezirojn. Sed post la kongreso, tiuj deziroj -povas esti submetataj al la aprobo de la grupoj laŭ metodo simila -al tiu, kiu estis uzita por la elekto de la membroj de la Administra -Komitato. Ili havas tiom da voĉoj, kiom da fojoj ili deklaris 25 -membrojn. Oni ne povos apliki la dezirojn esprimitajn en la kongresoj -antaŭ tiu ĉi konsulto.»</p> - -<p>Ĉi tiu konsulto estus utila, ĉar oni scias, kiom estas malfacile tuj -voĉdoni dum la kongreso.</p> - -<p>Kolonelo <i>Pollen</i> diras, ke en la Kongreso estas nek Francoj, nek -Germanoj, sed nur Esperantistoj.</p> - -<p>La <i>Sekretario</i> legas diversajn telegramojn, inter kiuj unu de la -Slava Societo.</p> - -<p>S-ro <i>Mudie</i> proponas, ke oni aranĝu komunan senceremonian -vespermanĝon en la bufedo de la Malnova Teatro antaŭ la balo.</p> - -<p>La <i>Prezidanto</i> fermas la kunsidon je la kvina kaj duono.</p> - -<hr class="short" /> - -<p>Unu kvarono antaŭ la oka mi sidas en la nova teatro en mia vesto de -drama kritikisto. Jes, de drama kritikisto. Vi ridas, sinjorino, des -pli bone, ĉar oni vidas viajn belajn dentetojn; vi ridas, sinjoro, -des pli malbone, ĉar oni vidas viajn malbelajn dentegojn.</p> - -<p>Kial mi ne estus kritikisto? Arto estas malfacila, sed kritiko -estas facila. Estas bona metio: neniu scio estas necesa. Cetere oni -povas ĝin fari en sia domo; multaj kritikistoj neniam vidis la -prezentadon de la recenzitaj teatraĵoj, aŭ kiam ili iras teatron, -ili bone dormas sur siaj komfortaj<!-- pagho 80 --> seĝoj. Mi estas tre konscienca, -mi ĉeestas la prezentadon kaj tute ne intencas dormi. Mi havas en -mano mian kritikilon kaj fariĝas tre severmiena: mi decidis esti -senkompata. Tremu, ombro de Słowacki; tremu, realaĵo de Grabowski; -tremu, aktoraro; tremu, reĝisoro; tremu, sufloro. Vane la aŭtoro -oferos al mi monon por laŭdi lian verkon<a href="#Footnote08" class="fnanchor">[8]</a>, mi estos el bronzo; -vane la tradukinto petegos min surgenue, mi estos el marmoro; vane la -ĉarmaj aktorinoj oferos al mi sian plej allogan rideton, mi estos el -ligno<a href="#Footnote09" class="fnanchor">[9]</a>.</p> - -<p>Iom post iom la salono pleniĝas, kaj kelkajn minutojn antaŭ la oka, -ĝi estas plenega.</p> - -<p>Ruĝaj libroj vidiĝas en manoj de multaj ĉeestantoj, kiuj intencas -sekvi la tragedion sur la teksto. Bedaŭrinde unu minuton antaŭ la -leviĝo de l’ kurteno, ĉiuj lumoj de l’ salono estingiĝas kaj la -kompatindaj libruloj devas fermi siajn librojn. La sama afero okazis -en Dresdeno. Konkludo: ĉiam legu kaj relegu la ludotaĵon antaŭ la -prezentado, precipe kiam ĝi estas versaĵo. En versaĵoj la frazoj -estas ofte tre fleksitaj, ne havas ĉiam, pro postulo de la ritmo, -aspekton tute naturan, multaj vortoj estas senvostaj kaj ne estas -facile sekvi la penson de l’ aŭtoro, kiam oni aŭdas la tekston la -unuan fojon. La esperantaj prezentadoj ne okazas tre ofte, kaj estas -necese sin meti en staton konvenan por eltiri el ili la plej eble -grandan profiton. Sed la kurteno leviĝas aŭ pli bone flankeniĝas; -<i>Mazepa</i> ĵus komenciĝis.</p> - -<p>La dramon aŭ tragedion (laŭ la titola esprimo) mi ne rakontos, ĉar -ĉiu povas kaj eĉ devas legi tiun ĉi belan verkon.</p> - -<p>En sia recenzo de <i>Kaatje</i>, teatraĵo ludita dum la Antverpena -Kongreso, S-ro Era diris, ke la aŭtoro de <i>Kaatje</i> ne estis Gœthe, -<i>Kaatje</i> ne estis <i>Ifigenio en Taŭrido</i>, kaj S-ro Van der Biest, la -tradukinto, ne estis Zamenhof. Simile mi povos diri, ke Słowacki ne -estas Victor Hugo, <i>Mazepa</i> ne estas <i>Hernani</i> aŭ <i>Ruy Blas</i>, sed -Grabowski estas preskaŭ Zamenhof. Efektive, konsiderinte la periodon, -en kiu estis skribita la dramo, periodo, kiu vidis la aperon de multaj -romantikaj verkoj, la nomo de la franca poeto venas nature en<!-- pagho 81 --> la -spiriton, kaj liaj dramoj prezentiĝas kiel kompariloj. Ĉiu verkisto -metas devige en sian verkon pensmanieron, ideojn, kiuj apartenas al -la tempo, en kiu li vivis, al la mondo, kiu lin ĉirkaŭis. Ju pli -ĉi tiuj markoj de difinita epoko estas maloftaj, des pli la verko -havas signifon sendependan de la jaro de sia naskiĝo. Tre malmultaj -estas la aŭtoroj, la poetoj, kiuj prosperis doni al la esprimo de sia -penso formon tiel altan, tiel spiritan, ke ĉi tiu esprimo fariĝis -sendependa de la tempo kaj de la nacieco. Malmultaj estas la verkoj, -kiuj ĉiam restas junaj kaj ne montras ĉi tie kaj tie simptomojn de -velko. Ĉe Victor Hugo ili jam aperas en kelkaj lokoj. Ni devas diri, -ke en la dramo de Słowacki ĉi tiuj simptomoj montriĝas tre forte. -La verko estas nun sepdekdujara kaj ĝia aĝo estas jam legebla sur -ĝia vizaĝo; ĝi oferas multe da belegaj scenoj, sed la interligo de -ĉi tiuj scenoj estas ofte nenatura; la aŭtoro uzis en la konstruo -de la tragedio la procedojn de la romantika epoko, sed Słowacki, -pli poeto ol dramverkisto, ne ĉiam ilin uzis kun necesa modereco. -Iafoje oni tro vidas la ŝnuretojn, per kiuj la aŭtoro movigas siajn -heroojn; en aliaj okazoj la personoj agas iom blinde, kvazaŭ iliaj -ŝnuretoj estus rompitaj. Sed kiel pentristo de sentoj Słowacki estas -nekomparebla kaj enigas nin profunde en la koron de la homoj. Tial la -elekto de ĉi tiu klasika dramo de la pola teatro estas tute aprobinda -kaj tute akordiĝis kun la ĝenerala karaktero de la Kongreso. Ne -rekte ni vidis ĉi tiun artan verkon, sed tra la Grabowski’a vitraĵo; -laŭ tio, kion diris niaj polaj amikoj, ĉi tiu estis vere glata -vitraĵo kaj ne lenso; la traviditaj objektoj, karakteroj aŭ sentoj -ne estis grandigitaj, malgrandigitaj aŭ aliformigitaj. Ni ricevis -vere fotografaĵon de la originalo.</p> - -<p>Plenan laŭdon sen iu ajn kritiketo ni ŝuldas al S-ro Stanislawski, -kiu ludis la rolon de Mazepa. Perfekte elparolanta Esperanton, li -estis ĉiam mirinde komprenebla; eĉ en la malfacila sceno, kiam -Mazepa rakontas sian aventuron en la alkovo, per voĉo mallaŭta de -duone morta viro, ĉiuj vortoj estis aŭdeblaj, neniu sono perdiĝis. -Ludanta laŭ sobra maniero, sen neutilaj gestoj, S-ro Stanislawski tre -bone esprimis la karakteron de la paĝio, kiu sub sia ventkapuleco -kaŝas kavaliran animon kaj kompateman koron.</p> - -<p>S-ro Sosnowski, la vojevodo, havis malfacilan kaj antipatian rolon. -Preskaŭ dum kvar aktoj li muĝas, kaj certe<!-- pagho 82 --> la muĝado kaj la terura -barbo, kiu ornamis lian mentonon, ne estis tre favoraj kondiĉoj de -bona elparolado, tial multe da versoj alvenis iom kripligitaj al la -oreloj de la aŭskultantoj; tamen S-ro Sosnowski bone tradukis la -sovaĝan karakteron de ĉi tiu maljunulo obstina en sia venĝemo, kiu -dissemas ĉirkaŭ si la malfeliĉon kaj la morton.</p> - -<p>S-ro Marjanski montris al ni Zbignjev’on senteman, sed kun animo -malkvieta, en kiu batalas seninterrompe la pasio kaj la devo, kaj -kiu fine serĉas en la morto solvon de la terura dilemo, en kiu li -baraktas. En la sceno de la alkovo li mirinde tradukis la sentojn -de la vojevodido, kiu sin oferdonas por virino amata, kiun li -kredas kulpa. Lia esperanta elparolado, malpli bona ol tiu de S-ro -Stanislawski, estis tamen sufiĉa kaj tre komprenebla.</p> - -<p>S-ro Jednowski, en rolo de la reĝo, lerte desegnis la egoistan -karakteron de Jan Kazimir, kiu, sen malboneco oferas la honoron, eble -la vivon de siaj servantoj al kontentigo de siaj kapricoj.</p> - -<p>Sincerajn gratulojn al S-ino Visocka pro ŝia belega interpretado de -la rolo de Amelja. Ŝia voĉo varma, emociplena, laŭvice fariĝis -gaja, plenda, indigna, malespera kaj en ĉiuj aliformiĝoj restis -klara kaj belsona. En multaj scenoj ŝi nin vere kortuŝis kaj -montriĝis vera artistino, en la plej alta senco de ĉi tiu vorto. -Nur unu kritiketon ni faros; momente S-ino Visocka havas gestojn, -sintenadojn iom nenaturajn kaj tro rigardas la plafonon.</p> - -<p>Nun venu ĉi tien, sinjoro Reĝisoro, mi tuj «lavos al vi la kapon».</p> - -<p>Vi scias (pli bone ol mi), kiom estas delikataj kaj malfacilaj la -vere tragediaj scenoj, kiel la lastaj scenoj de <i>Mazepa</i>; ĉi tie ni -estas en la belegeco, kaj inter la belegeco kaj la... ridindeco estas -limo pli maldika, ol la paperfolio, sur kiu mi skribas. Pli ol unu -fojon, dum la lasta akto mi tremis, timante, ke oni transpasos ĉi -tiun teruran limon. Kaj nur vi, sinjoro Reĝisoro estis kulpa pri -tio. Unue, ni vidis dum la unuaj aktoj grandan vivantan Zbignjev, kaj -nun vi alportas tute malgrandan ĉerkon, en kiu estas neeble meti -pli ol duonon da Zbignjev. Kie oni metis la alian duonon? Kaj ĉi -tiun ĉerketon oni kuŝigas en grandega salono tute lumigita, kie -ĝi similas forgesitan skatolon da domenoj! Due, la vojevodo faras -per ĉi tiu skatolo ĉiuspecajn gimnastikajn ekzercojn, li<!-- pagho 83 --> ĝin -metas laŭlarĝe, laŭlonge, oblikve, li ĝin tiras, puŝas; momente -mi ne plu sciis, ĉu ni estis en la palaco de la vojevodo aŭ en -Krakova stacidomo, ĉambro de la pakaĵoj. Feliĉe vi havis, kiel -ĉeestantojn, bravajn Esperantistojn, kiuj nur deziras aŭdi sian -karan lingvon kaj ne multe atentas pri materialaj detaloj. Tamen, -sinjoro Reĝisoro, grandigu vian ĉerkon, malgrandigu kaj mallumigu -vian scenejon kaj iom ŝanĝu la aranĝon de via lasta akto. El -Parizo, kie ripozas liaj restaĵoj, Słowacki<!-- Originale: Słovacki --> mem vin benos.</p> - -<p>Mi ne povas kritiki la sufloron, ĉar mi lin tute ne aŭdis; kredeble -la aktoraro neniam bezonis lian helpon.</p> - -<p>La falo de l’ kurteno, post la kvina akto, estis sekvita de sennombraj -aplaŭdaroj, oni ĝin relevis mi ne scias kiom da fojoj. Fine S-ro -Grabowski sur la scenejo, en la nomo de la Esperantistaro, dankis la -aktorojn pri la belega spektaklo, kiun ni ĵus ĉeestis. Li diris, ke -de nun <i>Mazepa</i>, ĉi tiu perlo de la pola dramaro, fariĝis internacia -verko, kiun povos ĝui personoj de ĉiuj nacioj, kaj ke ĉi tiu -prezentado estas difinitiva glorigo de la jam fama pola poeto.</p> - -<p>Lasta konsilo: kiam vi iros teatron en Krakovo, dum la interakto -reprenu vian lokon tuj kiam oni sonoriĝas, ĉar kelkajn minutojn -antaŭ la leviĝo de l’ kurteno oni estingas ĉiujn lumojn en la -salono. Se vi malfruas, vi devas reiri vian lokon tra mallumo. Tiu -malfeliĉo okazis al mi, kaj mi atingis mian seĝon nur post teruraj -aventuroj, palpinte kiel blindulo ĉu la pintan barbon de S-ro -Bourlet, kiu murmuris, ĉu la freŝajn vangetojn de fraŭlino, kiu -ellasis krion, kaj paŝinte sur nekalkulebla nombro da piedoj.</p> - - -<h2>Ĵaŭdon, la 15. de Aŭgusto.</h2><p>—Frumatene mi estis vekita per la -sonoriloj de la kvardek unu preĝejoj de la «pola Romo», samtempe -bruantaj. Momente mi aŭskultis la gajan muzikon de la sonoradoj, -kiu rememorigis al mi la faman ĉapitron de la romano de Victor Hugo -«Nia Sinjorino Pariza»<a href="#Footnote10" class="fnanchor">[10]</a>. Sed konscio pri la profesiaj devoj -tuj revenas, mi saltas el la lito kaj enprofundiĝas en la legon de -la oficiala programo. Je la naŭa horo katolika Diservo, je la deka -samtempe<!-- pagho 84 --> protestanta kaj hebrea Diservoj; je la dekdua devis okazi -manovroj de «Ruĝa Kruco», sed, pro neĉeesto de la direktantoj, ĉi -tiuj manovroj estis forigitaj.</p> - -<p>Ni rapidu al la preĝejo de Sankta Mario; ĝuste kiam mi alvenas sur -la Rynek, estas la naŭa. El unu el la preĝejaj turoj venas sonoj -de trumpetoj; efektive, ĉiuhore trumpetisto laŭvice rigardanta la -kvar kardinalajn punktojn, aŭdigas melankolian arion, laŭdire la -saman, kiun uzis la pola militistaro. Kiam ni eniras la preĝejon, -la navo estas jam superplenega de granda amaso, kaj pene oni eniĝas -inter la popolanoj pitoreske vestitaj, kaj la kamparaj vendistinoj, -kiuj alportis kun si vendotajn legomojn aŭ fruktojn. Tia devis esti -en antikvo la aspekto de temploj, kiam la adorantoj alportis la -oferojn difinitajn por la Diino. Fine ni sukcesas atingi la fundan -kapelon, ĵus kiam komenciĝas la prediko. Devis paroli Lia Episkopa -Moŝto pastro Bandurski, vera pola Demosteno, sed pro malhelpo, li -estis anstataŭata de pastro, kiu eble ne estis Demosteno, sed certe -estis Cicero. Kun flameco de apostolo li parolis klaran, puran, fluan -Esperanton, eĉ momente tiel fluan, ke la superŝutitaj oreloj ne -povis ĉion ensorbi kaj ke multaj vortoj reŝprucis eksteren. Tamen -lian elokventecon tre admiris la ĉeestantaj Esperantistoj, katolikaj -kaj nekatolikaj.</p> - -<p>Ni rapidu al la hebrea sinagogo. La interna aspekto tute malsimilas -tiun de la katolika preĝejo. Anstataŭ pitoreska malordo, severa -ordo; anstataŭ piuloj en ĉiuj sintenadoj, ĉu starantaj, ĉu -genuantaj, ĉu eĉ teren kuŝiĝantaj, sinjoroj en regulaj vicoj kun -ĉapelo sur la kapo, sinjorinoj en altaj galerioj. Rabeno Saphra jam -komencis esperantan paroladon; li parolas klare, bonege kaj elokvente; -li diras, ke Hebreoj disaj sur la tuta terglobo jam havis propran -lingvon por komuniki inter si, la hebrean; sed mankis al ili alia por -komuniki kun iliaj fratoj, anoj de aliaj religioj. Li ĝojas, vidante -unu el ili alporti al la mondo ĉi tiun netakseblan donacon. Profundan -impreson sur ĉiujn ĉeestantojn hebreajn aŭ nehebreajn faras ĉi -tiu alta parolado. Sed momente Rabeno Saphra parolis strangan, -nekompreneblan Esperanton. Ĉu intertempe li fariĝas Idisto? Oni -klarigas al mi, ke la strangaj vortoj ne estas idaj citaĵoj de -Couturat, sed hebreaj citaĵoj el la Biblio. Elirante el la sinagogo, -la popolamaso ĉirkaŭanta la templon, faris al D-ro Zamenhof<!-- pagho 85 --> veran -ovacion. La kvartalo Kazimierz, kie staras la sinagogo, estas la -hebrea kvartalo de Krakovo; en ĝi la Hebreoj estas pli ol religio, -pli ol raso, ili formas preskaŭ nacieton, kaj ĝojis vidante la -kreinton de Esperanto, kiun ili salutis kvazaŭ Mesion.</p> - -<p>Je la dekunua, sur la Rynek okazis manifestado antaŭ la monumento -de la glora pola poeto Mickiewicz. Oni metis sur la monumenton -florkronon, kaj en la nomo de la kongresanoj S-ro Hodler esprimis la -sentojn de la Esperantistoj pri la plej glora reprezentanto de la pola -genio kaj antaŭtempa adepto de la interna ideo de Esperantismo; tiun -paroladon polen tradukis D-ro Mikołajski.</p> - -<p>Je la tria, manifestado de profesoroj kaj studentoj apud la monumento -de Kopernik, en la korto de Jagellona Biblioteko. Atendante la -oficialan oratoron (ankoraŭ nekonatan), kiu estas iom malfruinta, -la manifestantoj amuziĝas per fotografiĝo. Estas fotografistoj en -ĉiuj anguloj, sur la altaj galerioj, sur la korto, en la kelo, kaj -oni fotografas la manifestadon ĉiumaniere: superkape, bruste, dorse, -flanke, subpiede. Subite bruo; sur la tablo metita kiel paroladejo -aperas la oficiala oratoro, kaj ĉi tiu oratoro estas... (vi ne -divenu! sinjoro), estas... (vi ne divenu! sinjorino), estas S-ro -Bourlet. Oni premas la butonon de la sciencaj paroladoj kaj S-ro -Bourlet parolas. Cetere li faras tre lertan kaj tre trafan paralelon -inter la vivo de Kopernik kaj la vivo de D-ro Zamenhof, inter la -persekutoj, per kiuj estis akceptata la verko de Kopernik, kaj la -mokoj, kiujn renkontis la verko de Zamenhof, inter la fina sukceso de -la Kopernikaj ideoj kaj la fina venko de la Zamenhofa Esperanto.</p> - -<p>Je la kvara (kia metio! kia metio!), vizitado de la Arĥitektura -Ekspozicio. En la ĝardeno de la Ekspozicio, la fotografa manio de -la kongresanaro atingas la paroksismon. La oficialaj fotografistoj -estas ĉi tie kun ĉiuspecaj fotografiloj, unuj sur altaj tripiedoj -(kredeble por fotografi personojn je fenestroj de unua etaĝo), aliaj -preskaŭ sur tero (kredeble por fotografi kelistojn je fenestretoj -de ilia kelo). Kaj oni fotografas samnacianojn, oni fotografas -samprofesiulojn, oni fotografas samkreskulojn, oni fotografas -samaĝulojn, oni fotografas sama-nombro-da-harulojn, oni fotografas -samulojn elektitajn ĉiumaniere kaj eĉ neniumaniere. Kaj meze de ĉiu -grupo sidas la afablega kaj bonega Doktoro, ĉiam ridetanta,<!-- pagho 86 --> ĉiam -nemoviĝanta, ĉiam rigardanta rekte la fotografilon. Sinsekve li -fariĝas Hungaro, Japano, juristo, poŝtisto, du-metrulo, dekok-jarulo -kaj eĉ pacifista sinjorino. Feliĉe je la kvina finiĝas lia -turmentiĝo kaj ĉiuj kongresanoj, fotografitaj aŭ ne fotografitaj, -sidiĝas duonronde ĉirkaŭ la muzika estrado por ĉeesti la Disdonon -de Premioj de la «Literatura Konkurso» organizita de nia bonega -kolego <i>Pola Esperantisto</i>. Ni diru tuj, ke ĉi tiu konkurso mirinde -sukcesis, almenaŭ per la nombro de la partoprenantoj. Efektive, -la Komitato ricevis: por la beletristika parto, 18 laborojn; por -la poezia, 30; por la scienca, 11. S-ro Nedoviŝin prezidas la -ceremonion, li diras kelkajn vortojn pri la graveco de tiaj konkursoj -kaj iliaj influoj al progresado de nia lingvo.</p> - -<p>Pro la neĉeesto de S-ro Cart, raportinto de la beletristika parto, -supreniras la estradon por lin anstataŭi sinjoro... (divenu, kara -leganto!) sinjoro... (divenu, kara legantino!)... S-ro Bourlet. Oni -premas la butonon por literatura parolado kaj S-ro Bourlet ekmovas -la lipojn. «Ankoraŭ mi!» li diras. Li petas pardonon, ĉar nun li -estas sur kampo, kiun li ne ordinare plugas. Li estas simpla scienculo -kaj time sin riskas en literaturan regionon. Sed eble ĉar li estas -direktoro de literatura gazeto, li povis tamen akiri iom da sperto en -la beletristika fako. Li ĝojas, ĉar nun Esperanto havas belan kaj -riĉan literaturon, kaj povas rebati la kutiman kontraŭdiron, ke ĝi -estas nur iu ĵargono de kelnero.</p> - -<p>La unua premio estas aljuĝita al la aŭtoro de la verko titolita: -«La Genio kaj la Karaktero de Byron»; oni malfermas la koverton, -kiu entenas la nomon de la aŭtoro, kaj la ĉeestantaro sciiĝas kun -ĝojo, ke ĉi tiu aŭtoro estas aŭtorino: nia bone konata samideanino -Adela Schafer (el Londono).</p> - -<p>Loko mankas por citi aliajn rekompencitajn laborojn.</p> - -<p>S-ro Grabowski, raportinto de la poezia parto, legas raporton -(mirinde! ĉi tiu raporto estas en prozo). Li diras, ke esprimo de -ideoj sub poezia formo estas vera provilo por lingvo; Esperanto venke -sukcesis en ĉi tiu provo. Ni sciiĝas kun bedaŭro, ke ne ankoraŭ -naskiĝis esperanta Mickiewicz, kaj sekve oni ne donos unuan premion. -La dua premio estas aljuĝita al la aŭtoro de la poemo «Narciso», -kaj ĉi tiu aŭtoro estas nia amiko Devjatnin, kies apero sur la -estrado estas salutata de longa aplaŭdado.</p> - -<p>S-ro Rollet de l’Isle, raportinto de la scienca parto, legas<!-- pagho 87 --> -raporton. Kiel Prezidanto de la Societo Franca por Propagando de -Esperanto, li malkaŝe montras al ĉiuj sian naciecon, fiere kaj forte -metante la tonikan akcenton sur la lastan silabon. Li parolas pri la -graveco de Esperanto en sciencaj interrilatoj kaj sciencaj kongresoj.</p> - -<p>La unua premio estas aljuĝita al la aŭtoro de la verko: «Pri la -absorbo de la pluvo kaj roso per folioj, trunketoj kaj branĉoj». Ĉi -tiu aŭtoro estas nia samideano Dreusicke, el Cassel.</p> - -<p>Ĉu tiaj konkursoj estas bonaj por la propagando de nia afero? -Unuavide ŝajnas, ke la respondo devas esti jesa. Evidente ĝi ne -povas esti plene nea; sed ankaŭ, laŭ mia opinio, ĝi ne povas esti -plene jesa. Efektive, ni rigardu la nunan staton de nia esperanta -literaturo; ĉu ĉi tiu stato estas bona? Ne, nia literaturo suferas -de malsano kaj ĉi tiu malsano ne estas manko de verkistoj, ĝi estas -manko de... legantoj. Rigardu en magazenoj de eldonistoj.... Sed tuj -vi protestas: «Esperanto... sankta afero... bono de homaro... ni ne -estas komercistoj... veraj Esperantistoj ne atentas monan profiton, -k. t. p....» Kvietiĝu, sinjoro, kvietiĝu kaj ni interparolu -trankvile. Mi ne estas verkisto, mi ne estas eldonisto, mi ne estas -presisto kaj ĝis nun Esperanto ne enirigis en mian poŝon eĉ la -plej malgrandan parton de spesmilo. Do mi estas tute senpartia. Ĝis -nun oni ne trovis la rimedon por publikigi esperantajn librojn sen -mono. La fabrikisto de papero ne liveras senpage sian paperon, la -presisto ne presas senpage la manuskriptojn. La eldonado de libro -estas devige elspezo da mono; kvankam la eldonantoj de esperantaj -libroj estis ĝis nun tre neprofitemaj, ili almenaŭ deziras retrovi -la elspezitan monon. Afero neebla, se ĉiuj ekzempleroj restas en -la magazeno. Literaturo ne povas ekzisti sen verkistoj; ankaŭ ĝi -ne povas ekzisti sen legantoj. Kaj tio estas konstato ĉagrena, sed -konstato vera: Esperantistoj ne legas. Sed vi respondos: «Legado -de libroj postulas tempon kaj monon, Esperantistoj ĝenerale estas -nek senokupuloj, nek riĉuloj». Vi estas prava, sed mi certigas, ke -la sumo elspezita de la Esperantistaro por aĉeto de libroj tute ne -respondas je la stato de ĝia monujo. Ankoraŭ vi diros: «Estas bonaj -libroj, sed ankaŭ aliaj malbonaj; mi timas aĉeti librojn nekorekte -skribitajn». Tre vere, sed mi konstatis, ke sufiĉe granda nombro -de Esperantistoj tute ne<!-- pagho 88 --> scias eĉ la nomon de jam klasikaj verkoj -de nia literaturo. Karaj gesamideanoj, se vi deziras, ke Esperanta -literaturo disvolviĝadu, ĝin helpu per viaj tutaj fortoj; kaj por -tio la sola rimedo estas: legado kaj legado kaj ankoraŭ legado. Apud -la bona konkurso de verkistoj, mi proponas, por la venonta kongreso, -konkurson de legantoj.</p> - -<hr class="short" /> - -<p>Je la naŭa kaj duono, Internacia Balo en la Malnova Teatro.</p> - -<p>Antaŭ mia foriro, S-ro Ĉefredaktoro estis dirinta al mi: «Vi prenos -kiel modelon S-ron Era; kiel li faris, tiel vi faros». Mi malfermis -la Raporton pri la Sepa Kongreso kaj pri la balo mi trovis la jenan -paragrafon:</p> - -<p>«Ĉiuj estas pretaj je la naŭa, kaj la dancoj tuj komenciĝas. Ili -daŭris ĝis la unua matene, laŭ tio, kion oni diris al mi, ĉar je -tiu malfrua horo, mi jam de longe dormegadis.»</p> - -<p>... Leginte ĉi tiujn liniojn, mi tuj iris kuŝiĝi.</p> - -<p>Sed la morgaŭan tagon mi «intervjuis» eminentulojn, kiuj ĉeestis -la ceremonion.</p> - -<p>Jen kion diris al mi kelnero de la bufedo:</p> - -<p>«Je la sepa okazis komuna manĝeto organizita de tre moviĝema -sinjoro, kies nomon mi ne memoras; mi nur scias, ke por elparoli -ĉi tiun nomon oni devas «miaŭi». Oni manĝis barĉon, kolbason -polan kaj tortojn. Kelkaj personoj ne tre ŝatis nian kolbason; eĉ -germana sinjorino faris veran grimacon. La ĉeestantoj multe bruegis, -ili faris ĉiuspecajn ŝercojn, kantis kaj deklamis. La nombro de la -ĉeestantoj estis ĉirkaŭe 200, la nombro de la purigotaj teleroj -estis...»</p> - -<p>—Sufiĉe; sufiĉe, kelnero, mi ne ŝatas la statistikon.</p> - -<p>Jen kion rakontis al mi sinjorino de la vestejo, vi scias, la terura -rabistino de pluvombreloj:</p> - -<p>«Ha! sinjoro, kiom da manteloj! kiom da kaptukoj! kiom da pluv... -(mi scias, mi scias)... kaj kiaj belaj kostumoj de sinjorinoj kaj de -sinjoroj! Hungarinoj kaj Hungaroj, Bohemoj, Rusoj, Bulgaroj, k. t. -p.<a href="#Footnote11" class="fnanchor">[11]</a> kaj precipe niaj Polaj<!-- pagho 89 --> kostumoj, tiel ĉarmaj. Sed la plej -bela rememoro de ĉi tiu vespero kaj eĉ de mia tuta vivo estos la -gardo de la mantelo de la Imperiestro Napoleono. (Kion vi diras, -sinjorino! Eble la laceco pro maldormo.) Jes, la Imperiestro ĉeestis -la balon; li portis la kutiman veston, blankan mallongan pantalonon, -verdan veŝton, epoletojn kaj la tufeton sur la frunto. (Se li havis -la tufeton, oni ne povas plu dubi.) La ekzakta nombro de la objektoj -deponitaj en la vestejo estas...»<!-- Originale citilo mankas --></p> - -<p>—Sufiĉe, sufiĉe, sinjorino, mi ne ŝatas la statistikon.</p> - -<p>Jen kion rakontis al mi muzikisto de l’ orkestro:</p> - -<p>«Ha! sinjoro! en kia stato ni estas hodiaŭ. La violonistoj kuŝas -en lito kun paralizitaj brakoj, la violonĉelisto pro lacego falis -hieraŭ sub sian instrumenton kaj estis tute kontuzita, la klarnetisto -englutis parton de sia muzikilo, la hobojisto ne plu havas pulmojn, la -tamburegisto faris truon en la haŭton de sia ilo kaj la kuracistoj -ne povas haltigi la brakon de la muzikestro, kiu daŭrigas montri la -takton. La preciza nombro de la notoj...»</p> - -<p>—Sufiĉe, sufiĉe, muzikisto, mi ne ŝatas la statistikon.</p> - -<p>Jen kion murmuretis en mian orelon la servistino de la sinjorina -tualetejo...</p> - -<p>—Kio! sinjoro, vi alproksimiĝas kun scivolema mieno kaj brila -rigardo? Fi! estas honte!—vi tute ne scios, kion murmuretis al mi en -la orelon la servistino de la sinjorina tualetejo.</p> - - -<h2>Vendredon, la 16. de Aŭgusto.</h2><p>—Je la tria kaj duono, Tria -labora kunsido de la Kongreso.</p> - -<p>La <i>Prezidanto</i> malfermas la kunvenon kaj donas la parolon al S-ro -Sekretario.</p> - -<p>La <i>Sekretario</i> legas la protokolon de la lasta kunsido, kiu estas -unuanime aprobita; li ankaŭ legas diversajn telegramojn.</p> - -<p>S-ro <i>von Frenckell</i> legas sian raporton pri fondo de por-esperanta -Internacia Esperanto-Asocio.</p> - -<p>D-ro <i>Kandt</i> post kelkaj klarigoj pri la tasko de la Komisio pri -ĝenerala organizaĵo, proponas la jenan tekston:</p><!-- pagho 90 --> -<blockquote> -<p>«La rajtigitaj delegitoj de la propagandaj societoj en la Oka -Kongreso decidis:</p> - -<p>1-e Ke la Komisio elektita en Antverpeno por studi la demandon pri -ĝenerala organizaĵo daŭru funkcii;</p> - -<p>2-e Ke ĝi prezentu al la Naŭa Kongreso raporton pri la nun -ekzistantaj institucioj, pri ilia funkciado kaj pri rimedoj por ilin -kunordigi;</p> - -<p>3-e Ke oni publikigu tiun raporton tri monatojn antaŭ la Kongreso kaj -ke oni proponu pri ĝenerala organizaĵo.»</p></blockquote> - -<p>S-ro <i>Bourlet</i> principe konsentas kun S-ro von Frenckell kaj D-ro -Kandt, ĉar li estas partiano de ĝenerala organizaĵo. Sed la sperto -montris, ke ne estas saĝe doni tro da laboro al la Komisio. La -subkomisio kaj D-ro Kandt faris ĉion eblan, ni ŝuldas al ili multajn -dankojn. Vere la afero estas tro komplika. Pli bone estos iri paŝon -post paŝo; la unua paŝo estas la dua paragrafo: Raporto pri la nunaj -institucioj; meti ordon en la aferojn. Antaŭ ol scii, kion oni povos -fari, oni devas scii, kion oni faris; tiam oni scios, kion oni devos -fari. Ni ne donu al la Komisio tro da laboro deviga. Li do faras la -jenan proponon aŭ korekton: forstreki en la 3-a paragrafo la vortojn -«kaj ke oni proponu pri ĝenerala organizaĵo».</p> - -<p>D-ro <i>Kandt</i> akceptas la proponon de S-ro Bourlet.</p> - -<p>S-ro <i>Mudie</i> estas subtenanto de la propono de S-ro Bourlet. Li ne -volis fari riproĉon al iu ajn en sia hieraŭa propono.</p> - -<p>La propono de S-ro Kandt kun korekto de S-ro Bourlet estas unuanime -akceptata.</p> - -<p>S-ro <i>Mudie</i> parolas pri la prezento de kandidatoj al la diversaj -postenoj en la komitatoj. Li diras, ke oni devas havi almenaŭ liston -da 13 kandidatoj por 10 postenoj, se oni volas havi veran elekton.</p> - -<p>La afero estas lasata al la Komisio.</p> - -<p>S-ro <i>Bourlet</i> diras, ke estas ankoraŭ du proponoj senditaj al la K. -K. K.:</p> - -<p>1-e Propono, por ke oni nomu la kongresojn universalaj anstataŭ -internaciaj.</p> - -<p>2-e Propono, ke la kongresoj okazu nur ĉiudujare.</p> - -<p>La proponoj estas resenditaj al la Komitato.</p> - -<p>S-ro <i>Bourlet</i> esprimas sian grandan feliĉon, ke, kiam por la unua -fojo kunvenis la rajtigita delegitaro, ĝi tiel bone<!-- pagho 91 --> funkciis. Ĉiuj -proponoj estis voĉdonitaj unuanime. Esperantujo estas loko interfrata -kaj la ĉeestantoj donis al la tuta Esperantistaro spektaklon de vera -konkordo. (<i>Aplaŭdoj.</i>)</p> - -<p>La <i>Prezidanto</i> diras, ke nun oni venas al la demando pri la sidejo de -la venonta kongreso.</p> - -<p>S-ro <i>Stromboli</i> petas parolon, kaj lia apero sur la estrado estas -signalo de longa aplaŭdado<a href="#Footnote12" class="fnanchor">[12]</a>. En la nomo de Italaj Esperantistoj -li petas la Kongreson, ke la Naŭa Kongreso okazos en Genova. Li -jam faris la inviton dum la malferma kunsido kaj ĝin faras denove, -aldonante kelkajn detalojn. Italujo, lando de l’ arto, lando de la -poezio, deziras kaj estas inda, ricevi sur sian teron la tutmondan -Esperantistaron. La Italoj kredas, ke Esperanto estas simila al itala -lingvo kaj sekve estas malfacila por aliaj popoloj. Ni montru al -ili per nedubinda fakto, ke Esperanto estas same facile ellernebla -por ĉiuj lingvanoj. Genova estas bone elektita loko por internacia -kongreso, ĉar ĝi havas facilajn komunikaĵojn kun ĉiuj landoj de -Eŭropo; rapidaj vagonaroj kaj rektaj vagonoj venas al Genova de -multaj grandaj urboj. Aliparte, ĝi estas ankaŭ granda haveno, kun -ŝiplinioj al ĉiuj partoj de l’ terglobo. Fine, ĝi estas granda -kaj bela urbo; la amantoj de la pasinto trovos en ĝi antikvajn -monumentojn kaj historiajn rememorojn; la amantoj de la naturo povos -viziti en ĉirkaŭaĵo ĉiuspecajn naturajn belaĵojn; la amantoj de -la civilizacio vidos tre interesajn industriajn aferojn. Sub la blua -ĉielo, rigardante la bluan maron, la kongresanoj povos gaje resonigi -nian karan lingvon, kies belsoneco agrable miksiĝos kun la belsoneco -de la itala lingvo. (<i>Ĉiumanaj aplaŭdoj.</i>)</p> - -<p>S-ro <i>Lederman</i> (Holando), en nomo de la grupo «Estonto estas nia», -protestas kontraŭ la diro dissemita, ke la Holandaj Esperantistoj -proponis ne fari kongreson en Italujo pro la milito. Tio estas -malvera.</p> - -<p>S-ro <i>Behrendt</i> bone scias, ke la Esperantistoj estos altirataj de la -multaj ĉarmoj de Genova kaj kredeble voĉdonos por Italujo, sed li -estas komisiita de la urbestraro de Breslau por inviti la kongreson -en Breslau la venontan jaron kaj li<!-- pagho 92 --> devas fari la inviton. Almenaŭ -li esperas, ke multaj kongresanoj sur la vojo al Italujo haltos en -Breslau. Li proponas sendi dankleteron al la urbestraro de Breslau por -ĝia kora invito.</p> - -<p>S-ro <i>Mudie</i> aprobas la proponon de S-ro Stromboli, sed parolante pri -komunikaĵoj kun aliaj landoj, nia itala samideano forgesis Britujon. -Lasttempe la oratoro legis pri itala militŝipo nomita «Stromboli». -Li proponas, ke oni petu Lian Moŝton la Reĝon de Italujo, ke li -sendu la ŝipon «Stromboli» por transporti Britojn al Genova. -(<i>Ridoj kaj aplaŭdoj.</i>)</p> - -<p>S-ro <i>Lévy</i> invitas la kongreson en nomo de la Rumanaj Esperantistoj. -Li diras, ke Bukarest estas centro por nia movado en la Balkanoj.</p> - -<p>S-ro *** bohema laboristo diras, ke en nomo de laboristoj li devas -protesti kontraŭ la elekto de Italujo, ĉi tiu lando, kiu sovaĝe -sin ĵetis.... (<i>Brueto, bruo, bruego. La oratoro malaperas meze de -protestoj</i>)<a href="#Footnote13" class="fnanchor">[13]</a>.</p> - -<p>La <i>Prezidanto</i> rimarkigas, ke laŭ la regularo oni devas tuŝi en -kongresaj kunsidoj nek religiajn, nek politikajn, nek socialajn -demandojn. Li esperas, ke la ekzemplo donita de la ĵus parolinta -oratoro ne estos sekvita.</p> - -<p>S-ro <i>Iu ajn</i> (de ie ajn) proponas, ke oni faru ĉiujare du -kongresojn, unu por amuzo kaj la dua por laboro.</p> - -<p>La <i>Prezidanto</i> voĉdonigas pri ĉi tiu stranga propono, kiu tamen -akiras du voĉojn.</p> - -<p>Oni poste voĉdonas pri la sidejo de la venonta kongreso.</p> - -<p>Genova estas elektita kun frakasa plimulto.</p> - -<p>Oni ankaŭ sendas dankojn al Breslau por ĝia senlaca invito.</p> - -<p>S-ro <i>Bourlet</i> diras, ke kvankam la kutimo estas elekti nur la sidejon -de la venonta kongreso, li petas, ke oni faru escepton kaj ke oni tuj -decidu por 1914. Li venas oficiale inviti la kongreson al Parizo en -1914.</p> - -<p>S-ro <i>Rollet de l’Isle</i>, prezidanto de la S. F. P. E., certigas la -ĉeestantaron, ke ili ricevos bonegan akcepton ne sole de la Parizaj -Esperantistoj, sed ankaŭ de la tuta Franca Esperantistaro kunigita -en Parizo. Ĉi tiu grava okazintaĵo faros profundan impreson en tuta -Francujo.</p><!-- pagho 93 --> - -<p>Parizo estas elektita kiel sidejo de la Deka Kongreso.</p> - -<p>S-ro <i>Warden</i> (Skotlando) invitas la kongreson ĉe Edinburg por 1915.</p> - -<p>La <i>Sekretario</i> diras, ke la K. K. K. ricevis oficialan inviton de -la urbo San Francisco por elekti ĉi tiun urbon kiel sidejon de la -dekunua Kongreso, okaze de la inaŭguracio de la Kanalo de Panama.</p> - -<p>S-ro <i>Schmidt</i> proponas, ke la kongreso de 1915 okazu en Berno.</p> - -<p>S-ro <i>Krestanof</i> diras, ke la centro de la Balkanoj estas ne Bukarest, -sed Sofio. Li invitas la kongreson al Sofio.</p> - -<p>S-ro <i>Hansen</i> invitas la kongreson al Kopenhago.</p> - -<p>S-ro <i>Bourlet</i> rememorigas, ke en la K. K. K. devas esti du personoj -de la lando, en kiu okazos la kongreso. Li proponas:</p> - -<p>Por la naŭa kongreso:</p> -<ul> -<li>D-ro Stromboli</li> -<li>S-ro Benova.</li></ul> - -<p>Por la deka kongreso:</p> -<ul> -<li>S-ro Rollet de l’Isle</li> -<li>S-ro Chaussegros.</li></ul> - -<p>Neniu kontraŭstaras.</p> - -<p>S-ro <i>Soriano</i> proponas sendi dankojn al la Ĥina Ministro de Edukado, -kiu oficiale enkondukis Esperanton en la normalajn lernejojn.</p> - -<p>S-ro <i>Bourlet</i> proponas, sendi dankojn al la du urboj Terrasa kaj -Sabadell, kiuj donis la nomon de D-ro Zamenhof al stratoj.</p> - -<p>S-ro <i>Ferter</i>, rajtigita delegito por Katalunujo, dankas por la -gratuloj senditaj.</p> - -<p>S-ro <i>Hansen</i> proponas, ke oni danku S-ron Michelin por lia belega -donaco al Esperanto.</p> - -<p>S-ro <i>Bourlet</i> rakontas, ke S-ro Michelin ricevis leteron de -ĉef-idisto, kiu lin riproĉis pro la mono donita al Esperanto kaj kiu -diris, ke Esperanto tute ne ekzistas. Li proponas, ke ĉiu kongresano -sendu al S-ro Michelin poŝtkarton kun kelkaj dankaj vortoj.</p> - -<p>S-ro <i>Mudie</i> proponas danki la Biblian Societon, kiu ĵus eldonis -tradukon de la Biblio en Esperanto.</p> - -<p>S-ro <i>Sergeant</i> proponas, ke oni danku la Aŭstran Ministron de -la Fervojoj por eldonado de la belaj gvidlibroj disdonitaj al la -kongresanoj kaj por la rabato konsentita.</p> - -<p>S-ro <i>Claudius Colas</i>, de la C. O., donas klarigojn pri<!-- pagho 94 --> la lasta -verko de ĉi tiu oficiala Institucio. La produktaĵo estas la -Tutmonda Jarlibro Esperantista, enhavanta kolekton de niaj leĝoj kaj -liston de ĉiuj grupoj de l’ mondo. Post ĉiu geografia nomo staras -inter krampoj misteraj ciferoj, kiuj (laŭ la antaŭparolo) estas -bibliografiaj indeksoj de la decimala klasifiko. Kaj vidu la utilecon -de ĉi tiuj ciferoj: dank’ al ili oni tute solvis la gravan demandon -pri skribado kaj elparolado de la propraj nomoj. Ekzemple mi povas -sciigi vin, ke por iri al la Kongreso, mi foriris de la ĉefurbo de -44.362, iris al la ĉefurbo de 44.361 kaj tie uzis la vagonaron al -ĉefurbo de 43.12. Dum la vojaĝo, mi trapasis la landojn 493 kaj 43. -De la ĉefurbo de 43.12, mi rekte iris al la kongresurbo, ĉefurbo -de 43.74 en la lando 43.6. Ĉiuj popoloj same elparolas ĉi tiujn -geografiajn nomojn. Cetere, se vi deziras mendi la libron de via -libristo, vi nur bezonos doni al li tiun sciigon: 412 (058) (∞) -«1912» 12. Li tuj komprenos.</p> - -<p>La <i>Prezidanto</i> proponas, ke pro la Esperantistoj, kiuj deziras -forveturi morgaŭ tuj post la kunsido, oni fiksu la komencon de la -kunveno je la tria anstataŭ la tria kaj duono.</p> - -<p>Li fermas la nunan kunsidon je la sesa.</p> - -<hr class="short" /> - -<p>Je la sepa kaj duono, mi sidis en la Nova Teatro en mia vesto de -muzika kritikisto. Jes, de muzika kritikisto. Vi ridegas, sinjorino? -des pli bone, ĉar oni vidas vian beletan langeton; vi ridegas, -sinjoro? des pli malbone, ĉar oni vidas vian malbelegan langegon. -Kial mi ne estus muzika kritikisto? Tial ke mi nenion scias pri -muziko? Bela afero! Mi legis la muzikan terminaron de S-ro de Ménil. -Estas sufiĉe.</p> - -<p>Mi havas en mano mian aŭdigan kornon. (En Francujo, mi estas surda -kiel poto, en Anglujo kiel fosto, en Italujo kiel kloŝo, en Hungarujo -kiel pafilego, en Polujo... mi ne scias.)</p> - -<p>Iom post iom la salono pleniĝas. Ĉi tiu vespero devas esti -epokfaranta en la historio de Esperanto. «Halka» estos la unua -esperanta opero kaj Moniuszko<!-- Originale: Moniuzko --> la unua komponisto, kies verko ricevos -esperantan maskon. Ĉu tiu privata entrepreno de la direktoro de -Krakova teatro sukcesos? Respondos la teatra kasisto. Ŝajnis al mi, -ke la aŭskultantaro kvankam ne tiel granda, kiel ĉe «Mazepa», -estis tamen sufiĉe grava.<!-- pagho 95 --> Mi devas aldoni, ke du pagaj prezentadoj -dum unu kongreso, estas ŝarĝo iom peza por la monujo de multaj el la -kongresanoj. Tamen la nuna entrepreno estas interesa kaj subteninda.</p> - -<p>Sed la orkestro iras al sia loko, la ĉefo levas la bastonon, -«Halka» komenciĝas. (Vere la muzikistoj estas strangaj personoj, -ili laboras nur, kiam ilin minacas bastono.)</p> - -<p>La libreto de «Halka», kiel la plej multo el la libretoj de operoj, -estas tre simpla kaj estas entenata en unu linio: Halka, kamparanino, -forlasita de sia amanto, kiu edziĝas kun riĉa fraŭlino, sin ĵetas -en riveron.</p> - -<p>Sur ĉi tiu temo Moniuszko<a href="#Footnote14" class="fnanchor">[14]</a> .......................</p> - -<p>Post la prezentado, la talenta tradukinto, nia senlaca poeto -Grabowski, venis sur la scenejon por danki la gekantistojn de la unua -esperanta opero. Sennombraj ovacioj kaj bruegaj aplaŭdoj rekompencis -samtempe tradukinton kaj aktorojn por ilia kuraĝa provo.</p> - - -<h2>Sabaton, la 17. de Aŭgusto.</h2><p>—Je la tria, Ferma kunsido de la -Kongreso.</p> - -<p>La <i>Sekretario</i> legas respondan telegramon de S-ro Boirac.</p> - -<p>La nova Esperantisto Zamenhof petas la parolon kaj suriras la -estradon. Li anoncas, ke li ĵus legis pri la morto de Abato -Schleyer. Jam la pasintan jaron la famo pri lia morto disvastiĝis -en Antverpeno, sed feliĉe estis malvera. Hodiaŭ oni ne povas dubi -pri la sciigo. Kelkafoje en la pasintaj kongresoj li parolis pri la -graveco de la verko farita de ĉi tiu pioniro de lingvo internacia.</p> - -<p>Li proponas al la ĉeestantaro honori lian memoron per leviĝo de la -seĝoj. (<i>Ĉiuj leviĝas.</i>)</p> - -<p>S-ro <i>Pazelt</i> en nomo de la german-bohema Esperantista Ligo oferas al -D-ro Zamenhof belan albumon, kiel memoraĵon de la Jubileo. Li aldonas -dezirojn de vivo kaj feliĉo.</p><!-- pagho 96 --> - -<p>S-ro <i>Lévy</i> (blindulo) parolas pri esperanta movado inter blinduloj. -Li esprimas la dankemon de ĉiuj siaj blindaj gefratoj por la -sindonemaj personoj, kiuj penetrigis Esperanton en la blindulan -mondon. Ili faris multekostan donacon. Li memorigas la nomojn de F-ino -Zabilon d’Her (S-ino Ranfaing), Profesoro Cart, k. t. p. Li deziras -prezenti al la naŭa Kongreso raporton pri la du jenaj punktoj:</p> - -<p>1-e Ĉu la kongresoj povas interesiĝi je la blinduloj;</p> - -<p>2-e En kia maniero estas eble, ke ili faru ion.</p> - -<p>La blinduloj estas disaj en ĉiuj urboj de siaj landoj, en ĉiuj -landoj de l’ mondo; Esperanto estas vera ligilo inter ĉiuj loĝantoj -de la blindula mondo.</p> - -<p>Ĝis nun nur privataj personoj starigis specialan fakon por la -blinduloj. Profesoro Cart fondis <i>Esperanta Ligilo</i>, kio estis granda -helpo farita al ĝiaj uzantoj. (<i>Aplaŭdoj</i>). Sed la publikigo de -gazeto kaj libroj por blinduloj estas peza ŝarĝo. Malgraŭ sia -bonvolo, la subtenantoj havas aliajn gravajn okupojn kaj ne povas -ĉiam private daŭrigi sian verkon. Eble oni povos oficiale helpi al -ili, ekzemple per kreado de Centra Biblioteko por la blinduloj.</p> - -<p>La afero estas resendita al la K. K. K.</p> - -<p>S-ro <i>Belmont</i> parolas pri Abato Schleyer. Li rememorigas, ke ĉi tiu -viro faris tre gravan verkon en la kampo de lingvo internacia. Li -estis vera amiko de la homaro.</p> - -<p>La oratoro proponas sendi al la urbestraro de Konstanz funebran -telegramon. (<i>Akceptita de la Kongreso.</i>)</p> - -<p>S-ro <i>Ernst</i> anoncas Esperantan semajnon, kiu okazos en Gento dum la -tiea ekspozicio.</p> - -<p>S-ro <i>Bourlet</i> aldonas, ke la ekspozicia estraro de Gento voĉdonis -gravan monhelpon por la Esperanta semajno.</p> - -<p>S-ro <i>Devjatnin</i>, kiu, nova Homero, venis piede el Paris, transdonas -la salutojn de la Esperantistaj grupoj vizititaj dum lia vojaĝo.</p> - -<p>S-ro <i>Salomea Pattowa</i> salutas la Kongreson en la nomo de la -Krakovaninoj kaj de la Pacifistinoj.</p> - -<p>S-ro <i>Kandt</i> dankas la ĉi tiean Komercan Ĉambron. Li petas, ke -Esperanto estu reprezentata de Varsovia samideano en la Kongreso de la -Komercistoj okazonta en Bostono kaj parolas pri ĝenerala organizado -de la komercistoj.</p> - -<p>S-ro <i>Nedoŝivin</i> diras, ke oni ne devas forgesi la neĉeestantojn, el -kiuj konsistas la plej granda parto de la Esperantistaro.<!-- pagho 97 --> Li invitas -ĉiujn kongresanojn vojaĝi tra Rusujo. (S-ro Nedoviŝin forgesinte -alporti pasporton por via humila servanto, ĉi tiu ne povis akcepti la -afablan inviton.)</p> - -<p>S-ro <i>Schmidt</i> avertas la Esperantistojn, ke ili ne aliĝu al la -Mondlingva Oficejo en Berno, kiu havas nur ŝajnan neŭtralecon, sed -estas efektive Idista entrepreno, pri kies sukceso dubas la prezidanto -mem.</p> - -<p>Li proponas aranĝi antaŭkongreson en Berno.</p> - -<p>S-ro <i>Behrendt</i> parolas pri la enkonduko de Esperanto ĉe la -poŝtistoj kaj petas adresojn de poŝtoficistoj.</p> - -<p>S-ro <i>Pazelt</i> atentigas pri gvidlibro de Franzensbad kaj la tie -okazonta postkongreso, dum kiu oni povos sin bani senpage.</p> - -<p>S-ro <i>Mudie</i> diras, ke oni ne fonografis la voĉon de nia Majstro dum -ĉi tiu Kongreso; li opinias, ke oni devas tuj ripari ĉi tiun mankon.</p> - -<p>La <i>Prezidanto</i> ĝojas, ĉar dum la tuta semajno regis inter ni -simpatio frata. Kredeble en estonteco:</p> - -<div class="verse"> -<div class="stanza"> -<span class="i0">La popoloj faros en konsento</span><br /> -<span class="i0">Unu grandan rondon familian,—</span> -</div> -</div> - -<p>sed atendante la Esperantistoj mem devas komenci ĉi tiun rondon. Li -pensas, ke de nun ĉesos ĉiuj diskutoj. Li dankas al ĉiuj, kiuj -helpis al la Kongreso: urbestraro, registaro, loĝantoj de Krakovo.</p> - -<p>Ĝis revido en Genova! (<i>Longa aklamado.</i>)</p> - -<p>S-ro <i>Glück</i> (el Wien) laŭdas la aranĝon de l’ Kongreso; ĝi estis -la kongreso de l’ amo, de la paco kaj de la konkordo; ĝi havis kiel -devizon: unueco kun ordo. Ni memoru, ke la dua parto de l’ Fundamento -estas la sankta konkordo. En la historio de Esperanto la nomo Krakovo -estos enskribita per oraj literoj. Li oferas al la Loka Komitato -albumon subskribitan de ĉiuj kongresanoj kaj atestantan pri ilia -dankado pro la aranĝo de tiel grandioza kaj sukcesplena manifestado.</p> - -<p><i>Napoleono</i>... pardonu! S-ro Rosenstock petas la parolon meze de -varmega ovacio. Li diras, ke hieraŭ sur la nigra tabulo oni afiŝis, -ke estas promesite, rekompenci tiun, kiu retrovos la perditan voĉon -de S-ro Rosenstock. Li meritas la rekompencon, ĉar li mem retrovis -la voĉon. Li estimos sin alte repagata por siaj klopodoj, se -ĉiuj kongresanoj foriras kun bona rememoro de Polujo. Poloj estis -ĉiam gastamaj al<!-- pagho 98 --> fremduloj; kiom pli ili devas esti gastamaj, -kiam ĉi tiuj fremduloj estas tiaj nur per la nomo, kiam ili estas -Esperantistoj, kiuj ĉie estas en sia lando. Ĉu en ĉi tiu direkto la -Poloj faris sian devon? Al tio respondos la kongresanaro.</p> - -<p>D-ro <i>Bujwid</i> dankas la kongresanojn en la nomo de la Loka Komitato.</p> - -<p>S-ro <i>Mudie</i> dankas S-ron Mikołajski pro la lerta kondukado de l’ -Kongreso kaj gratulas la Lokan Komitaton pro la bona organizado de l’ -Kongreso.</p> - -<p>S-ro <i>Kronenberg</i> diras, ke Esperantisto estas ĉiu homo kiu uzas -Esperanton, sed Esperantisto estas ankaŭ tiu, kiu propagandas la -internan ideon, kiu nin unuigas.</p> - -<p>Oni devas propagandi ĉie kaj ĉiam kaj precipe inter la junularo; kiu -havas la junularon havas la estontecon. Vivu la Esperantismo inter la -Esperantistoj.</p> - -<p>(Ĉiuj leviĝas kaj laŭ la kutimo, oni kantas nian esperantan -himnon.)</p> - -<p>D-ro <i>Zamenhof</i> deziras al ĉiuj kongresanoj bonan reiran vojaĝon -al sia hejmo. Li diras, ke ni eniras duan periodon de nia movado; li -estas certa, ke de nun ĉiu malpaco malaperos el nia tendaro kaj ke ni -iros trankvile nian vojon.</p> - -<p>La <i>Prezidanto</i> fermas la Okan Kongreson de Esperanto.</p> - -<hr class="short" /> - -<p>En la vestiblo bruas por la lasta fojo la tuta kongresanaro. Oni -adiaŭas, oni manpremas, kaj ĉiuflanke resonas la krioj: «Ĝis la -revido! ĝis la revido en Genova!» Kaj tuj poste okazas stranga -fenomeno. Kiel se feino tuŝus la kongresejon per sia bastono, -Esperantistoj malaperas el Krakovo. Unuj tuj foriras al Budapest, kie -komenciĝos la dimanĉon mem Katolika Esperantista Kongreso; aliaj -preparas sian valizon por foriri morgaŭ frumatene al Zakopane, en -kiu okazos tritaga ekskurso. Kaj nur restas en la urbo la esperantaj -flagoj kaj la esperantaj afiŝoj, kiel postsignoj de nia trapaso. -Sed ne sole materialajn postsignojn lasos en Krakovo la Esperanta -Kongreso, la ĵetitaj semoj fruktiĝos kaj la bonaj Krakovaj -ĝardenistoj, kiuj sciis krei la «Plantaciojn», ankaŭ scios -kreskigi Esperantan arbon branĉoriĉan kaj fruktodonan.</p> - -<hr class="short" /><!-- pagho 99 --> - -<p>Apud Krakovo staras artefarita monteto konstruita de la Krakovanoj -por honori la memoron de Kościuszko,<!-- Originale: Kosziusko, --> la heroon de Pola sendependeco. -Oni rakontas, ke ĉiuj loĝantoj, riĉaj aŭ malriĉaj, potencaj -aŭ humilaj, konsideris kiel honoron labori por ĉi tiu konstruado. -Studentoj manumis ŝovelilojn kaj profesoroj puŝis radportilojn. Eĉ -la plej nobelaj sinjorinoj, la plej junaj infanoj alportis sian pecon -da tero, simbolon de amo kaj sindono al la komuna patrujo.</p> - -<p>Similaj al ĉi tiuj Polaj patriotoj, ni, Esperantistoj, alportu ĉiuj -nian pecon da tero al la konstruaĵo, kiun ni penas starigi por la -estonta progreso de la homaro. Ĉiuj, riĉaj aŭ malriĉaj, potencaj -aŭ humilaj, maljunaj aŭ junaj, virinoj kaj infanoj, ni laboru laŭ -nia povo, laŭ niaj fortoj. Tia estas la instruado, kiun kunportos -el Krakovo tiuj, kiuj havis la honoron resonigi Esperanton, vivantan -lingvon en vivanta Polujo.</p> - -<p class="far_sig sc">Ned Katryn.</p><!-- pagho sennumera --> - -<div class="centre"> -<img alt="Kolofono de Centra Presejo Esperantista" -src="images/kolofono.jpg" height="405" width="300" /> -</div> -<!-- pagho sennumera --> - -<p class="large"><b>Reklamoj</b></p> - -<div class="advert"> -<p><span class="large">Kongresaj Raportoj</span><br /> - aparte presitaj<br /> - eltiritaj el <i>Lingvo Internacia</i>.</p> - -<table> -<tr><td><b>Oficiala Protokolaro</b> de la unua Kongreso, en -Boulogne</td><td class="numb">»</td><td class="numb">30</td></tr> -<tr><td><b>Raporto pri la unua Kongreso de Esperanto</b> (<i>elvendita</i>)</td><td> </td><td> </td></tr> -<tr><td><b>Raporto pri la dua Kongreso de Esperanto</b><br /> -(<i>nur kelkaj ekzempleroj estas vendeblaj</i>)</td><td class="numb">»</td><td class="numb">75</td></tr> -<tr><td><b>Raporto pri la tria Kongreso de Esperanto</b></td><td>»</td><td class="numb">75</td></tr> -<tr><td><b>Raporto pri la kvara Kongreso de Esperanto</b></td><td>»</td><td class="numb">75</td></tr> -<tr><td><b>Raporto pri la kvina Kongreso de Esperanto</b></td><td>»</td><td class="numb">75</td></tr> -<tr><td><b>Raporto pri la sesa Kongreso de Esperanto</b></td><td>»</td><td class="numb">75</td></tr> -<tr><td><b>Raporto pri la sepa Kongreso de Esperanto</b></td><td>»</td><td class="numb">75</td></tr> -<tr><td><b>Raporto pri la oka Kongreso de Esperanto</b></td><td>1</td><td class="numb">»</td></tr> -</table> -</div> - -<div class="advert"> -<p>Presa Esperantista Societo<br /> - 33, rue Lacépède, Paris.</p> - -<p class="large"><i>Juna Esperantisto</i></p> - -<p>Monata Gazeto Beletristika<br /> - por Junuloj, Instruistoj kaj Esperanto-Lernantoj</p> - -<p>Jara abono: <b>2</b> fr. <b>50</b> (<b>1</b> Sm).</p> - -<p>Specimena numero por unu respondkupono.</p> - -<p>Lingvo Internacia kaj Juna Esperantisto kune<br /> - jara abono <b>6</b> fr. <b>25</b> (<b>2,50</b> Sm).</p> - -<p>Post la 1. Januaro 1913, la jarabono al «Juna Esperantisto» estos -3 Fr. (Sm. 1,200), kaj «Lingvo Internacia» kaj «Juna Esp.» kune: -7 Fr. (Sm. 2,800).</p> -</div><!-- pagho sennumera --> - -<div class="advert"> -<p>La plej malnova el ĉiuj Esperantistaj gazetoj, fondita en 1895</p> - -<p class="large">LINGVO INTERNACIA</p> - -<p>CENTRA ORGANO DE LA ESPERANTISTOJ<br /> - eliranta post la 15. de ĉiu monato.</p> - -<p>Ĉefredaktoro: TH. CART</p> - -<p>Jara abono: <b>5</b> fr. (<b>2</b> Sm.)</p> - -<p><i>OPINIO DE LA GAZETARO</i>:</p> - -<p>THE BRITISH ESPERANTIST (<i>Sept. 1912</i>): Mi volas atentigi la -multajn novajn gesamideanojn, kiuj lastatempe eniras niajn vicojn, -pri tiu ĉi ĵurnalo, eldonata en Presa Esperantista Societo, Paris, -33, rue Lacépède, kun kiu, kvankam ĝi estas la plej malnova en -la Esperantista mondo, ili eble ne persone konatiĝis. Ĝi havas -la respektindan aĝon de dek ok<!-- Originale: dekok --> jaroj, kaj spite de tio, ĝi tute -ne maljuniĝas. Ho ne! Ĝi ĉiam pliboniĝas, kaj estas nuntempe -tre fortika kaj vigla. Oni rimarku, ke ĉe la homoj ne estas la -kutimo aldoni la titolon «sinjoro» al tiu, kiu fariĝis eminenta; -ekzemple, oni ne diras «<i>Sinjoro</i> Shakespeare», «<i>Sinjoro</i> -Molière», sed uzas nur la simplan nomon. «Lingvo Internacia» -do devas esti eminenta ĵurnalo, ĉar estas samideana kutimo, nomi -ĝin «Lingvo». Ĉiu, kiu volas akurate informiĝi pri ĉio aktuala -en la Esperantista agado, kaj volas senpartie juĝi pri la oftaj -gravaj aferoj internaciaj, aŭ lingvaj, organizaj aŭ propagandaj, -ne povas sin turni al pli bona informilo, ol tiu ĉi ĵurnalo. Ĝia -literatura fako ĉiam liveras ion, kio riĉigas la internacian penson. -En ĝi troviĝas interesaj elĉerpaĵoj el la Esperantistaj gazetoj: -problema fako estrata de nia malnova samideano, Paul de Lengyel; tre -spritaj «flugfolioj» de «Era», kiu ĉiam akre kritikas diversajn -aferojn per tre milda maniero! Sed precipe estas ŝatataj la redakciaj -ĉefartikoloj, verkitaj de P-ro Th. Cart: li ĉiam prezentas al la -leganto la plej saĝan kaj klarvidan konsilon. Entute, L. I., kiu -estas kvazaŭ la <i>Review of Reviews</i> de nia movado, havas tonon pure -«fundamentan» kaj stilon la plej bonan; ĝi egale taŭgas por la -grupo aŭ la izolita studanto. Ampleksante 40 paĝojn ĉiumonate, ĝi -estas abonebla per la B. E. A. po 2 Sm. por jaro.</p> -</div> - -<div class="advert"> -<p class="large">AMIKOJ DE <i>LINGVO INTERNACIA</i></p> - - -<p>La titolon «Amiko de <i>Lingvo Internacia</i>» oni akiras per unufoja -donaco de sumo de 40 Sm. (100 fr.) al la revuo <i>Lingvo Internacia</i>.</p> - -<p>La «Amikoj de <i>Lingvo Internacia</i>» ricevas senpage kaj dumvive la -diritan revuon.</p> - -<p>Jam estas Amikoj:</p> - -<p>S-roj <span class="sc">Bastien</span>, <span class="sc">Cl. Bicknell</span>, <span class="sc">H. Hodler</span>, -<span class="sc">Niéger</span>, <span class="sc">Linarès</span>, <span class="sc">Rollet de l’Isle</span>, -<span class="sc">Bobin</span>, <span class="sc">Warden</span>, <span class="sc">Era</span>, <span class="sc">Cart</span>, -<span class="sc">Frécot</span>, F-ino <span class="sc">Royer</span>, S-roj D-ro <span class="sc">Servin</span>, -<span class="sc">Letenneur</span>, <span class="sc">Grisier</span>, <span class="sc">Chaussegros</span>, S-ino -<span class="sc">Tiard</span>, D-ro <span class="sc">P. Corret</span>, F-ino <span class="sc">Huguenin</span>, -S-roj D-ro <span class="sc">Noel</span>, <span class="sc">V. Polgar</span>, <span class="sc">Blangarin</span>, -F-ino <span class="sc">Pelletier</span>, S-roj <span class="sc">P. de Lengyel</span>, D-ro -<span class="sc">Dor</span>, <span class="sc">J. de Luczenbacher</span>, <span class="sc">Bolingbroke-Mudie</span>, -<span class="sc">J. M. Picard</span>, <span class="sc">L. Lamant</span>, <span class="sc">R. Bollack</span>, -<span class="sc">Em. Robert</span>, <span class="sc">Bacquet</span>, <span class="sc">Bastié</span>, k. t. p.</p> - -<p>Tiuj, kiuj donacas 200 fr., ricevas plie, laŭ samaj kondiĉoj, <i>Juna -Esperantisto</i> kaj ĉiujn eldonaĵojn de la Firmo <i>Presa Esperantista -Societo</i>.</p></div><!-- pagho sennumera --> - -<div class="advert"> -<p>Presa Esperantista Societo, 33, rue Lacépède, Paris.</p> - -<p><i>ĴUS APERIS</i>:</p> - -<p class="large">PLENA<br /> - Klasika Libro<br /> - de Esperanto</p> - -<p>Tiu ĉi verketo, dediĉita al la gloro de l’ genia aŭtoro de l’ -Fundamento okaze de l’ dudek-kvinjara jubileo de Esperanto, enhavas la -dek ses oficialajn regulojn de l’ gramatiko kaj ĉiujn radikojn ĉu de -l’ <i>Fundamento</i> (Antaŭparolo, Ekzercaro, Universala Vortaro), ĉu de -l’ <i>Oficiala Aldono</i>, kun franca, angla kaj germana tradukoj.</p> - -<p>Plej konscience ellaborita de S-roj Th. Cart kaj Em. Robert, kaj kun -granda zorgo presita de S-ro V. Polgar, ĝi estas vera <b>juvelo</b>, -kiun ĉiu Fundamentisto, t. e. ĉiu Esperantisto volos posedi.</p> - -<p>Pli ol iam, en la nuna periodo, necese estas, ke ni pruvu nian amon al -la lingvo, kiun donis al ni D-ro Zamenhof, severe respektante ĝin, t. -e. skribante ĉiuj kiel eble plej <b>klasike</b>. Grandan helpon por -tio alportos la ĵus eldonita libreto.</p> - -<p>Formato 9 × 6 × 0,5 cm. Paĝoj 160. Pezo 30 gram.</p> - -<p>Prezo: Kun eleganta fleksebla tolbindaĵo: Fr. <b>1</b> (Sm. 0,400);<br /> - La sama en firma kartona ingo: Fr. <b>1,25</b> (Sm. 0,500).</p> - -<p>Tiu ĉi verketo estas vendata sen ingo, <b>nur</b> kiam oni ĝin -aĉetas <b>en nia magazeno</b>, aŭ aĉetas almenaŭ <b>dek</b> -ekzemplerojn.</p> - -<table> -<tr><td rowspan="2">10 ekzempleroj</td><td>sen ingo,</td><td>afrankite</td><td>Fr.</td><td class="numb">9.50</td></tr> -<tr><td>kun ingo,</td><td class="centre">»</td><td>»</td><td class="numb">11.50</td></tr> -<tr><td rowspan="2">25 ekzempleroj</td><td>sen ingo,</td><td class="centre">»</td><td>»</td><td class="numb">22.50</td></tr> -<tr><td>kun ingo,</td><td class="centre">»</td><td>»</td><td class="numb">27.50</td></tr> -<tr><td rowspan="2">50 ekzempleroj</td><td>sen ingo,</td><td class="centre">»</td><td>»</td><td class="numb">43.—</td></tr> -<tr><td>kun ingo,</td><td class="centre">»</td><td>»</td><td class="numb">51.50</td></tr> -<tr><td rowspan="2">100 ekzempleroj</td><td>sen ingo,</td><td class="centre">»</td><td>»</td><td class="numb">84.—</td></tr> -<tr><td>kun ingo,</td><td class="centre">»</td><td>»</td><td class="numb">100.—</td></tr> -</table> -</div> - - -<div class="footnotes"> -<p><b>Piednotoj</b></p> - -<div class="footnote" id="Footnote01"> -<p><span class="label">[1]</span> Nia raportanto vere iom trograndigas. Ĝis nun nur la -unuan etaĝon ni konstruis, sed se niaj amikoj varbos al ni multegajn -abonantojn, ni penos konstrui la ceterajn antaŭ la Pariza Kongreso en -1914. (<i>N. d. l. R.</i>)</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote02"> -<p><span class="label">[2]</span> Ne ligitaj, ho ne! Ĉiujn manuskriptojn zorge tralegas la -Redakcio kaj klasigas. (<i>N. d. l. R.</i>)</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote03"> -<p><span class="label">[3]</span> <i>Sino</i> = brusto.</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote04"> -<p><span class="label">[4]</span> En kuirejo oni ofte pretigas bonegajn saŭcojn por -envolvi la dubajn manĝaĵojn.</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote05"> -<p><span class="label">[5]</span> Ankaŭ ĝi povas fari gravan servon publikigante -la nomojn kaj kongresajn adresojn de la kongresanoj alvenintaj -dum la tago. En Krakova Kongreso oni publikigis neniun liston de -kongresanoj, kaj tio estis grava manko kaj ĝeno, pri kiu plendis -multaj kongresanoj.</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote06"> -<p><span class="label">[6]</span> Efektive, por la Inaŭguracia kunsido la salono estis -superplenega kaj estis kongresanoj eĉ en la vestiblo. Ĉu tio okazis, -tial ke la salono estis tro malgranda, aŭ tial ke la ĉeestantaro -estis tro granda? Mi lasas la solvon de ĉi tiu enigmo al S-ro P. de -Lengyel.</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote07"> -<p><span class="label">[7]</span> Jen difinita teksto:</p> - -<p>1) <i>ke la demando pri ĝenerala organizaĵo estu prokrastita</i>;</p> - -<p>2) <i>ke koncerne la demandon pri unuiĝo de naciaj societoj, la -kongreso opinias, ke tiu dependas de la societoj mem, kaj sekve -decidas ne diskuti ĝin, sed nur rekomendas, ke la diritaj societoj -studu la oficialajn raportojn kaj faru ĉion eblan por interkonsiliĝi -kaj tiel pli bone antaŭenpuŝi nian propagandon tra la tuta mondo</i>.</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote08"> -<p><span class="label">[8]</span> Kredeble li nenion oferos, ĉar li mortis en la jaro -1849. (<i>N. d. l. R.</i>)</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote09"> -<p><span class="label">[9]</span> Ne estas granda merito, ĉar la raportinto estas, laŭ -sia diro, naŭdekkvinjara. (<i>N. d. l. R.</i>)</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote10"> -<p><span class="label">[10]</span> T. e. la Sankta Virgulino.</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote11"> -<p><span class="label">[11]</span> La forgesitaj kostumoj estas entenataj en k. t. p.</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote12"> -<p><span class="label">[12]</span> Oni legis en unua numero de <i>Kongresa Bulteno</i>:</p> - -<p>«Oni sciigas nin el Messina, ke vulkano Stromboli estas tre aktiva. -El kratero eliĝas densa fumo kaj grandaj masoj da lafo. Oni aŭdas -subteran bruegon.»</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote13"> -<p><span class="label">[13]</span> Kredeble li konfuzis <i>Esperanto</i> kaj <i>Esperantismo</i>.</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote14"> -<p><span class="label">[14]</span> Ni ne presigos la dekpaĝan muzikan recenzon de nia -surda recenzisto, recenzon tute senvaloran. Abonantoj, kiuj tamen -interesiĝas je ĉi-tiu fantaziaĵo, ĝin trovos en la paperkorbo de -la ĉefredaktoro de L. I., 33, strato Lacépède, Parizo. (<i>N. d. l. R.</i>)</p></div> -</div> - -<div class="tnotes"> -<p><b>Noto de transskribanto:</b></p> - -<p>Mi samigis literumado de kelkaj nomoj, kiuj malsimilis en la -originalo. Mi registris kelkajn aliajn ŝanĝetojn kontraŭ la -originalo per html-aj komentoj. Mi movis ĉiujn la reklamojn al -la fino, kaj ankaŭ originalajn paĝkomencojn mi simile registris.</p> -</div> - - - - - - - - -<pre> - - - - - -End of the Project Gutenberg EBook of Raporto pri la oka kongreso de -esperantistoj, by Ned Katryn - -*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK RAPORTO PRI LA OKA KONGRESO *** - -***** This file should be named 55574-h.htm or 55574-h.zip ***** -This and all associated files of various formats will be found in: - http://www.gutenberg.org/5/5/5/7/55574/ - -Produced by Andrew Sly, Marc Vanden Bempt, Massimo Ripani -and the Online Distributed Proofreading Team at -http://www.pgdp.net - -Updated editions will replace the previous one--the old editions will -be renamed. - -Creating the works from print editions not protected by U.S. copyright -law means that no one owns a United States copyright in these works, -so the Foundation (and you!) can copy and distribute it in the United -States without permission and without paying copyright -royalties. Special rules, set forth in the General Terms of Use part -of this license, apply to copying and distributing Project -Gutenberg-tm electronic works to protect the PROJECT GUTENBERG-tm -concept and trademark. Project Gutenberg is a registered trademark, -and may not be used if you charge for the eBooks, unless you receive -specific permission. If you do not charge anything for copies of this -eBook, complying with the rules is very easy. You may use this eBook -for nearly any purpose such as creation of derivative works, reports, -performances and research. They may be modified and printed and given -away--you may do practically ANYTHING in the United States with eBooks -not protected by U.S. copyright law. Redistribution is subject to the -trademark license, especially commercial redistribution. - -START: FULL LICENSE - -THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE -PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK - -To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free -distribution of electronic works, by using or distributing this work -(or any other work associated in any way with the phrase "Project -Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full -Project Gutenberg-tm License available with this file or online at -www.gutenberg.org/license. - -Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project -Gutenberg-tm electronic works - -1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm -electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to -and accept all the terms of this license and intellectual property -(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all -the terms of this agreement, you must cease using and return or -destroy all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your -possession. If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a -Project Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound -by the terms of this agreement, you may obtain a refund from the -person or entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph -1.E.8. - -1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be -used on or associated in any way with an electronic work by people who -agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few -things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works -even without complying with the full terms of this agreement. See -paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project -Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this -agreement and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm -electronic works. See paragraph 1.E below. - -1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the -Foundation" or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection -of Project Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual -works in the collection are in the public domain in the United -States. If an individual work is unprotected by copyright law in the -United States and you are located in the United States, we do not -claim a right to prevent you from copying, distributing, performing, -displaying or creating derivative works based on the work as long as -all references to Project Gutenberg are removed. Of course, we hope -that you will support the Project Gutenberg-tm mission of promoting -free access to electronic works by freely sharing Project Gutenberg-tm -works in compliance with the terms of this agreement for keeping the -Project Gutenberg-tm name associated with the work. You can easily -comply with the terms of this agreement by keeping this work in the -same format with its attached full Project Gutenberg-tm License when -you share it without charge with others. - -1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern -what you can do with this work. Copyright laws in most countries are -in a constant state of change. If you are outside the United States, -check the laws of your country in addition to the terms of this -agreement before downloading, copying, displaying, performing, -distributing or creating derivative works based on this work or any -other Project Gutenberg-tm work. The Foundation makes no -representations concerning the copyright status of any work in any -country outside the United States. - -1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: - -1.E.1. The following sentence, with active links to, or other -immediate access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear -prominently whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work -on which the phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the -phrase "Project Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, -performed, viewed, copied or distributed: - - This eBook is for the use of anyone anywhere in the United States and - most other parts of the world at no cost and with almost no - restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it - under the terms of the Project Gutenberg License included with this - eBook or online at www.gutenberg.org. If you are not located in the - United States, you'll have to check the laws of the country where you - are located before using this ebook. - -1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is -derived from texts not protected by U.S. copyright law (does not -contain a notice indicating that it is posted with permission of the -copyright holder), the work can be copied and distributed to anyone in -the United States without paying any fees or charges. If you are -redistributing or providing access to a work with the phrase "Project -Gutenberg" associated with or appearing on the work, you must comply -either with the requirements of paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 or -obtain permission for the use of the work and the Project Gutenberg-tm -trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or 1.E.9. - -1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted -with the permission of the copyright holder, your use and distribution -must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any -additional terms imposed by the copyright holder. Additional terms -will be linked to the Project Gutenberg-tm License for all works -posted with the permission of the copyright holder found at the -beginning of this work. - -1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm -License terms from this work, or any files containing a part of this -work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. - -1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this -electronic work, or any part of this electronic work, without -prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with -active links or immediate access to the full terms of the Project -Gutenberg-tm License. - -1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, -compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including -any word processing or hypertext form. However, if you provide access -to or distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format -other than "Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official -version posted on the official Project Gutenberg-tm web site -(www.gutenberg.org), you must, at no additional cost, fee or expense -to the user, provide a copy, a means of exporting a copy, or a means -of obtaining a copy upon request, of the work in its original "Plain -Vanilla ASCII" or other form. Any alternate format must include the -full Project Gutenberg-tm License as specified in paragraph 1.E.1. - -1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, -performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works -unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. - -1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing -access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works -provided that - -* You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from - the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method - you already use to calculate your applicable taxes. The fee is owed - to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he has - agreed to donate royalties under this paragraph to the Project - Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments must be paid - within 60 days following each date on which you prepare (or are - legally required to prepare) your periodic tax returns. Royalty - payments should be clearly marked as such and sent to the Project - Gutenberg Literary Archive Foundation at the address specified in - Section 4, "Information about donations to the Project Gutenberg - Literary Archive Foundation." - -* You provide a full refund of any money paid by a user who notifies - you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he - does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm - License. You must require such a user to return or destroy all - copies of the works possessed in a physical medium and discontinue - all use of and all access to other copies of Project Gutenberg-tm - works. - -* You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of - any money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the - electronic work is discovered and reported to you within 90 days of - receipt of the work. - -* You comply with all other terms of this agreement for free - distribution of Project Gutenberg-tm works. - -1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project -Gutenberg-tm electronic work or group of works on different terms than -are set forth in this agreement, you must obtain permission in writing -from both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and The -Project Gutenberg Trademark LLC, the owner of the Project Gutenberg-tm -trademark. Contact the Foundation as set forth in Section 3 below. - -1.F. - -1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable -effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread -works not protected by U.S. copyright law in creating the Project -Gutenberg-tm collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm -electronic works, and the medium on which they may be stored, may -contain "Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate -or corrupt data, transcription errors, a copyright or other -intellectual property infringement, a defective or damaged disk or -other medium, a computer virus, or computer codes that damage or -cannot be read by your equipment. - -1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right -of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project -Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project -Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project -Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all -liability to you for damages, costs and expenses, including legal -fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT -LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE -PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE -TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE -LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR -INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH -DAMAGE. - -1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a -defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can -receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a -written explanation to the person you received the work from. If you -received the work on a physical medium, you must return the medium -with your written explanation. The person or entity that provided you -with the defective work may elect to provide a replacement copy in -lieu of a refund. If you received the work electronically, the person -or entity providing it to you may choose to give you a second -opportunity to receive the work electronically in lieu of a refund. If -the second copy is also defective, you may demand a refund in writing -without further opportunities to fix the problem. - -1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth -in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS', WITH NO -OTHER WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT -LIMITED TO WARRANTIES OF MERCHANTABILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. - -1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied -warranties or the exclusion or limitation of certain types of -damages. If any disclaimer or limitation set forth in this agreement -violates the law of the state applicable to this agreement, the -agreement shall be interpreted to make the maximum disclaimer or -limitation permitted by the applicable state law. The invalidity or -unenforceability of any provision of this agreement shall not void the -remaining provisions. - -1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the -trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone -providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in -accordance with this agreement, and any volunteers associated with the -production, promotion and distribution of Project Gutenberg-tm -electronic works, harmless from all liability, costs and expenses, -including legal fees, that arise directly or indirectly from any of -the following which you do or cause to occur: (a) distribution of this -or any Project Gutenberg-tm work, (b) alteration, modification, or -additions or deletions to any Project Gutenberg-tm work, and (c) any -Defect you cause. - -Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm - -Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of -electronic works in formats readable by the widest variety of -computers including obsolete, old, middle-aged and new computers. It -exists because of the efforts of hundreds of volunteers and donations -from people in all walks of life. - -Volunteers and financial support to provide volunteers with the -assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg-tm's -goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will -remain freely available for generations to come. In 2001, the Project -Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure -and permanent future for Project Gutenberg-tm and future -generations. To learn more about the Project Gutenberg Literary -Archive Foundation and how your efforts and donations can help, see -Sections 3 and 4 and the Foundation information page at -www.gutenberg.org - - - -Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation - -The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit -501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the -state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal -Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification -number is 64-6221541. Contributions to the Project Gutenberg Literary -Archive Foundation are tax deductible to the full extent permitted by -U.S. federal laws and your state's laws. - -The Foundation's principal office is in Fairbanks, Alaska, with the -mailing address: PO Box 750175, Fairbanks, AK 99775, but its -volunteers and employees are scattered throughout numerous -locations. Its business office is located at 809 North 1500 West, Salt -Lake City, UT 84116, (801) 596-1887. Email contact links and up to -date contact information can be found at the Foundation's web site and -official page at www.gutenberg.org/contact - -For additional contact information: - - Dr. Gregory B. Newby - Chief Executive and Director - gbnewby@pglaf.org - -Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg -Literary Archive Foundation - -Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide -spread public support and donations to carry out its mission of -increasing the number of public domain and licensed works that can be -freely distributed in machine readable form accessible by the widest -array of equipment including outdated equipment. Many small donations -($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt -status with the IRS. - -The Foundation is committed to complying with the laws regulating -charities and charitable donations in all 50 states of the United -States. Compliance requirements are not uniform and it takes a -considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up -with these requirements. We do not solicit donations in locations -where we have not received written confirmation of compliance. To SEND -DONATIONS or determine the status of compliance for any particular -state visit www.gutenberg.org/donate - -While we cannot and do not solicit contributions from states where we -have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition -against accepting unsolicited donations from donors in such states who -approach us with offers to donate. - -International donations are gratefully accepted, but we cannot make -any statements concerning tax treatment of donations received from -outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. - -Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation -methods and addresses. Donations are accepted in a number of other -ways including checks, online payments and credit card donations. To -donate, please visit: www.gutenberg.org/donate - -Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic works. - -Professor Michael S. Hart was the originator of the Project -Gutenberg-tm concept of a library of electronic works that could be -freely shared with anyone. For forty years, he produced and -distributed Project Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of -volunteer support. - -Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed -editions, all of which are confirmed as not protected by copyright in -the U.S. unless a copyright notice is included. Thus, we do not -necessarily keep eBooks in compliance with any particular paper -edition. - -Most people start at our Web site which has the main PG search -facility: www.gutenberg.org - -This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, -including how to make donations to the Project Gutenberg Literary -Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to -subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. - - - -</pre> - -</body> -</html> - diff --git a/old/55574-h/images/cover.jpg b/old/55574-h/images/cover.jpg Binary files differdeleted file mode 100644 index 949b959..0000000 --- a/old/55574-h/images/cover.jpg +++ /dev/null diff --git a/old/55574-h/images/devizo.jpg b/old/55574-h/images/devizo.jpg Binary files differdeleted file mode 100644 index 14f8a8b..0000000 --- a/old/55574-h/images/devizo.jpg +++ /dev/null diff --git a/old/55574-h/images/kolofono.jpg b/old/55574-h/images/kolofono.jpg Binary files differdeleted file mode 100644 index ed9fb0e..0000000 --- a/old/55574-h/images/kolofono.jpg +++ /dev/null |
