diff options
Diffstat (limited to 'old/54015-h/54015-h.htm')
| -rw-r--r-- | old/54015-h/54015-h.htm | 5096 |
1 files changed, 0 insertions, 5096 deletions
diff --git a/old/54015-h/54015-h.htm b/old/54015-h/54015-h.htm deleted file mode 100644 index 5b0ef9a..0000000 --- a/old/54015-h/54015-h.htm +++ /dev/null @@ -1,5096 +0,0 @@ -<!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 4.01 Transitional//EN" -"http://www.w3.org/TR/html4/loose.dtd"> -<!-- This HTML file has been automatically generated from an XML source on 2017-01-22T13:35:55Z. --> -<html lang="nl"> -<head> -<meta name="generator" content= -"HTML Tidy for Windows (vers 25 March 2009), see www.w3.org"> -<title>Artistenleven</title> -<meta http-equiv="content-type" content="text/html; charset=us-ascii"> -<meta name="generator" content= -"tei2html.xsl, see https://github.com/jhellingman/tei2html"> -<meta name="author" content="Johan Wouter Broedelet (1877–1946)"> -<link rel="coverpage" href="images/cover.jpg"> -<link rel="schema.DC" href= -"http://dublincore.org/documents/1998/09/dces/"> -<meta name="DC.Creator" content= -"Johan Wouter Broedelet (1877–1946)"> -<meta name="DC.Title" content="Artistenleven"> -<meta name="DC.Language" content="nl-1900"> -<meta name="DC.Format" content="text/html"> -<meta name="DC.Publisher" content="Project Gutenberg"> -<meta name="DC:Subject" content="#####"> -<style type="text/css"> -body { -font-family: "Times New Roman", Times, serif; -font-size: 100%; -line-height: 1.2em; -text-align: left; -} -.div0 { -padding-top: 5.6em; -} -.div1 { -padding-top: 4.8em; -} -.div2 { -padding-top: 3.6em; -} -.div3, .div4, .div5 { -padding-top: 2.4em; -} -h1, h2, h3, h4, h5, h6, .h1, .h2, .h3, .h4 { -clear: both; -font-style: normal; -text-transform: none; -} -h3, .h3 { -font-size: 1.2em; -line-height: 1.2em; -} -h3.label { -font-size: 1em; -line-height: 1.2em; -margin-bottom: 0; -} -h4, .h4 { -font-size: 1em; -line-height: 1.2em; -} -.alignleft { -text-align: left; -} -.alignright { -text-align: right; -} -.alignblock { -text-align: justify; -} -p.tb, hr.tb, .par.tb { -margin-top: 1.6em; -margin-bottom: 1.6em; -margin-left: auto; -margin-right: auto; -text-align: center; -} -p.argument, p.note, p.tocArgument, .par.argument, .par.note, .par.tocArgument -{ -font-size: 0.9em; -line-height: 1.2em; -text-indent: 0; -} -p.argument, p.tocArgument, .par.argument, .par.tocArgument { -margin: 1.58em 10%; -} -.opener, .address { -margin-top: 1.6em; -margin-bottom: 1.6em; -} -.addrline { -margin-top: 0; -margin-bottom: 0; -} -.dateline { -margin-top: 1.6em; -margin-bottom: 1.6em; -text-align: right; -} -.salute { -margin-top: 1.6em; -margin-left: 3.58em; -text-indent: -2em; -} -.signed { -margin-top: 1.6em; -margin-left: 3.58em; -text-indent: -2em; -} -.epigraph { -font-size: 0.9em; -line-height: 1.2em; -width: 60%; -margin-left: auto; -} -.epigraph span.bibl { -display: block; -text-align: right; -} -.trailer { -clear: both; -padding-top: 2.4em; -padding-bottom: 1.6em; -} -span.parnum { -font-weight: bold; -} -.pagenum { -display: inline; -font-size: 70%; -font-style: normal; -margin: 0; -padding: 0; -position: absolute; -right: 1%; -text-align: right; -} -span.corr, span.gap { -border-bottom: 1px dotted red; -} -span.abbr { -border-bottom: 1px dotted gray; -} -span.measure { -border-bottom: 1px dotted green; -} -.ex { -letter-spacing: 0.2em; -} -.sc { -font-variant: small-caps; -} -.uc { -text-transform: uppercase; -} -.tt { -font-family: monospace; -} -.underline { -text-decoration: underline; -} -sup { -line-height: 6pt; -} -.overline, .overtilde { -text-decoration: overline; -} -.rm { -font-style: normal; -} -.red { -color: red; -} -hr { -clear: both; -height: 1px; -margin-left: auto; -margin-right: auto; -margin-top: 1em; -text-align: center; -width: 45%; -} -.aligncenter { -text-align: center; -} -h1, h2 { -font-size: 1.44em; -line-height: 1.5em; -} -h1.label, h2.label { -font-size: 1.2em; -line-height: 1.2em; -margin-bottom: 0; -} -h5, h6 { -font-size: 1em; -font-style: italic; -line-height: 1em; -} -p, .par { -text-indent: 0; -} -p.firstlinecaps:first-line, .par.firstlinecaps:first-line { -text-transform: uppercase; -} -.hangq { -text-indent: -0.32em; -} -.hangqq { -text-indent: -0.40em; -} -.hangqqq { -text-indent: -0.71em; -} -p.dropcap:first-letter, .par.dropcap:first-letter { -float: left; -clear: left; -margin: 0em 0.05em 0 0; -padding: 0px; -line-height: 0.8em; -font-size: 420%; -vertical-align: super; -} -p.quote, div.blockquote, div.argument, .par.quote { -font-size: 0.9em; -line-height: 1.2em; -margin: 1.58em 5%; -} -.pagenum a, a.noteref:hover, a.hidden:hover, a.hidden { -text-decoration: none; -} -ul { -list-style-type: none; -} -.advertisment { -background-color: #FFFEE0; -border: black 1px dotted; -color: #000; -margin: 2em 5%; -padding: 1em; -} -.itemGroupTable { -border-collapse: collapse; -margin-left: 0; -} -.itemGroupTable td { -padding: 0; -margin: 0; -vertical-align: middle; -} -.itemGroupBrace { -padding: 0 0.5em !important; -} -.footnotes .body, .footnotes .div1 { -padding: 0; -} -.fnarrow { -color: #AAAAAA; -font-weight: bold; -text-decoration: none; -} -a.noteref, a.pseudonoteref { -font-size: 80%; -text-decoration: none; -vertical-align: 0.25em; -} -.displayfootnote { -display: none; -} -div.footnotes { -font-size: 80%; -margin-top: 1em; -padding: 0; -} -hr.fnsep { -margin-left: 0; -margin-right: 0; -text-align: left; -width: 25%; -} -p.footnote, .par.footnote { -margin-bottom: 0.5em; -margin-top: 0.5em; -} -p.footnote .label, .par.footnote .label { -float: left; -width: 2em; -height: 12pt; -display: block; -} -.marginnote { -font-size: 0.8em; -height: 0; -left: 1%; -line-height: 1.2em; -position: absolute; -text-indent: 0; -width: 14%; -} -.apparatusnote { -text-decoration: none; -} -span.tocPageNum, span.flushright { -position: absolute; -right: 16%; -top: auto; -} -table.tocList { -width: 100%; -margin-left: auto; -margin-right: auto; -border-width: 0; -border-collapse: collapse; -} -td.tocPageNum, td.tocDivNum { -text-align: right; -min-width: 10%; -border-width: 0; -} -td.tocDivNum { -padding-left: 0; -padding-right: 0.5em; -} -td.tocPageNum { -padding-left: 0.5em; -padding-right: 0; -} -td.tocDivTitle { -width: auto; -} -p.tocPart, .par.tocPart { -margin: 1.58em 0%; -font-variant: small-caps; -} -p.tocChapter, .par.tocChapter { -margin: 1.58em 0%; -} -p.tocSection, .par.tocSection { -margin: 0.7em 5%; -} -table.tocList td { -vertical-align: top; -} -table.tocList td.tocPageNum { -vertical-align: bottom; -} -table.inner { -display: inline-table; -border-collapse: collapse; -width: 100%; -} -td.itemNum { -text-align: right; -min-width: 5%; -padding-right: 0.8em; -} -td.innerContainer { -padding: 0; -margin: 0; -} -.index { -font-size: 80%; -} -.indextoc { -text-align: center; -} -.transcribernote { -background-color: #DDE; -border: black 1px dotted; -color: #000; -font-family: sans-serif; -font-size: 80%; -margin: 2em 5%; -padding: 1em; -} -.correctiontable { -width: 75%; -} -.width20 { -width: 20%; -} -.width40 { -width: 40%; -} -p.smallprint, li.smallprint, .par.smallprint { -color: #666666; -font-size: 80%; -} -.titlePage { -border: #DDDDDD 2px solid; -margin: 3em 0% 7em 0%; -padding: 5em 10% 6em 10%; -text-align: center; -} -.titlePage .docTitle { -line-height: 3.5em; -margin: 2em 0% 2em 0%; -font-weight: bold; -} -.titlePage .docTitle .mainTitle { -font-size: 1.8em; -} -.titlePage .docTitle .subTitle, .titlePage .docTitle .seriesTitle, -.titlePage .docTitle .volumeTitle { -font-size: 1.44em; -} -.titlePage .byline { -margin: 2em 0% 2em 0%; -font-size: 1.2em; -line-height: 1.72em; -} -.titlePage .byline .docAuthor { -font-size: 1.2em; -font-weight: bold; -} -.titlePage .figure { -margin: 2em 0% 2em 0%; -margin-left: auto; -margin-right: auto; -} -.titlePage .docImprint { -margin: 4em 0% 0em 0%; -font-size: 1.2em; -line-height: 1.72em; -} -.titlePage .docImprint .docDate { -font-size: 1.2em; -font-weight: bold; -} -div.figure { -text-align: center; -} -.figure { -margin-left: auto; -margin-right: auto; -} -.floatLeft { -float: left; -margin: 10px 10px 10px 0; -} -.floatRight { -float: right; -margin: 10px 0 10px 10px; -} -p.figureHead, .par.figureHead { -font-size: 100%; -text-align: center; -} -.figAnnotation { -font-size: 80%; -position: relative; -margin: 0 auto; -} -.figTopLeft, .figBottomLeft { -float: left; -} -.figTop, .figBottom { -} -.figTopRight, .figBottomRight { -float: right; -} -.figure p, .figure .par { -font-size: 80%; -margin-top: 0; -text-align: center; -} -img { -border-width: 0; -} -td.galleryFigure { -text-align: center; -vertical-align: middle; -} -td.galleryCaption { -text-align: center; -vertical-align: top; -} -tr, td, th { -vertical-align: top; -} -tr.bottom, td.bottom, th.bottom { -vertical-align: bottom; -} -td.label, tr.label td { -font-weight: bold; -} -td.unit, tr.unit td { -font-style: italic; -} -span.sum { -padding-top: 2px; -border-top: solid black 1px; -} -table.borderOutside { -border-collapse: collapse; -} -table.borderOutside td { -padding-left: 4px; -padding-right: 4px; -} -table.borderOutside .cellHeadTop, table.borderOutside .cellTop { -border-top: 2px solid black; -} -table.borderOutside .cellHeadBottom { -border-bottom: 1px solid black; -} -table.borderOutside .cellBottom { -border-bottom: 2px solid black; -} -table.borderOutside .cellLeft, table.borderOutside .cellHeadLeft { -border-left: 2px solid black; -} -table.borderOutside .cellRight, table.borderOutside .cellHeadRight { -border-right: 2px solid black; -} -table.verticalBorderInside { -border-collapse: collapse; -} -table.verticalBorderInside td { -padding-left: 4px; -padding-right: 4px; -border-left: 1px solid black; -} -table.verticalBorderInside .cellHeadTop, table.verticalBorderInside .cellTop { -border-top: 2px solid black; -} -table.verticalBorderInside .cellHeadBottom { -border-bottom: 1px solid black; -} -table.verticalBorderInside .cellBottom { -border-bottom: 2px solid black; -} -table.verticalBorderInside .cellLeft, table.verticalBorderInside .cellHeadLeft { -border-left: 0px solid black; -} -table.borderAll { -border-collapse: collapse; -} -table.borderAll td { -padding-left: 4px; -padding-right: 4px; -border: 1px solid black; -} -table.borderAll .cellHeadTop, table.borderAll .cellTop { -border-top: 2px solid black; -} -table.borderAll .cellHeadBottom { -border-bottom: 1px solid black; -} -table.borderAll .cellBottom { -border-bottom: 2px solid black; -} -table.borderAll .cellLeft, table.borderAll .cellHeadLeft { -border-left: 2px solid black; -} -table.borderAll .cellRight, table.borderAll .cellHeadRight { -border-right: 2px solid black; -} -tr.borderTop td, tr.borderTop th, th.borderTop, td.borderTop { -border-top: 1px solid black !important; -} -tr.borderRight td, tr.borderRight th, th.borderRight, td.borderRight { -border-right: 1px solid black !important; -} -tr.borderLeft td, tr.borderLeft th, th.borderLeft, td.borderLeft { -border-left: 1px solid black !important; -} -tr.borderBottom td, tr.borderBottom th, th.borderBottom, td.borderBottom { -border-bottom: 1px solid black !important; -} -tr.borderHorizontal td, tr.borderHorizontal th, th.borderHorizontal, td.borderHorizontal { -border-top: 1px solid black !important; -border-bottom: 1px solid black !important; -} -tr.borderVertical td, tr.borderVertical th, th.borderVertical, td.borderVertical { -border-right: 1px solid black !important; -border-left: 1px solid black !important; -} -tr.borderAll td, tr.borderAll th, th.borderAll, td.borderAll { -border: 1px solid black !important; -} -tr.noBorderTop td, tr.noBorderTop th, th.noBorderTop, td.noBorderTop { -border-top: none !important; -} -tr.noBorderRight td, tr.noBorderRight th, th.noBorderRight, td.noBorderRight { -border-right: none !important; -} -tr.noBorderLeft td, tr.noBorderLeft th, th.noBorderLeft, td.noBorderLeft { -border-left: none !important; -} -tr.noBorderBottom td, tr.noBorderBottom th, th.noBorderBottom, td.noBorderBottom { -border-bottom: none !important; -} -tr.noBorderHorizontal td, tr.noBorderHorizontal th, th.noBorderHorizontal, td.noBorderHorizontal { -border-top: none !important; -border-bottom: none !important; -} -tr.noBorderVertical td, tr.noBorderVertical th, th.noBorderVertical, td.noBorderVertical { -border-right: none !important; -border-left: none !important; -} -tr.borderAll td, tr.borderAll th, th.borderAll, td.noBorderAll { -border: none !important; -} -.cellDoubleUp { -border: 0px solid black !important; -width: 1em; -} -td.alignDecimalIntegerPart { -text-align: right; -border-right: none !important; -padding-right: 0 !important; -margin-right: 0 !important; -} -td.alignDecimalFractionPart { -text-align: left; -border-left: none !important; -padding-left: 0 !important; -margin-left: 0 !important; -} -td.alignDecimalNotNumber { -text-align: center; -} -span.ditto { -display: inline-block; -vertical-align: middle; -text-align: center; -} -span.ditto span.s { -height: 0; -visibility: hidden; -line-height: 0; -} -span.ditto span.d { -display: block; -text-align: center; -line-height: 8pt; -} -span.ditto span.i { -position: relative; -top: -2px; -} -body { -padding: 1.58em 16%; -} -.pglink, .catlink, .exlink, .wplink, .biblink, .seclink { -background-repeat: no-repeat; -background-position: right center; -} -.pglink { -background-image: url(images/book.png); -padding-right: 18px; -} -.catlink { -background-image: url(images/card.png); -padding-right: 17px; -} -.exlink, .wplink, .biblink, .seclink { -background-image: url(images/external.png); -padding-right: 13px; -} -.pglink:hover { -background-color: #DCFFDC; -} -.catlink:hover { -background-color: #FFFFDC; -} -.exlink:hover, .wplink:hover, .biblink:hover { -background-color: #FFDCDC; -}body { -background: #FFFFFF; -font-family: "Times New Roman", Times, serif; -} -body, a.hidden { -color: black; -} -h1, .h1 { -padding-bottom: 5em; -} -h1, h2, .h1, .h2 { -text-align: center; -font-variant: small-caps; -font-weight: normal; -} -p.byline { -text-align: center; -font-style: italic; -margin-bottom: 2em; -} -.figureHead, .noteref, .pseudonoteref, .marginnote, p.legend, .versenum -{ -color: #660000; -} -.rightnote, .pagenum, .linenum, .pagenum a { -color: #AAAAAA; -} -a.hidden:hover, a.noteref:hover { -color: red; -} -h1, h2, h3, h4, h5, h6 { -font-weight: normal; -} -table { -margin-left: auto; -margin-right: auto; -} -.tablecaption { -text-align: center; -}.pagenum, .linenum { -speak: none; -} -</style> - -<style type="text/css"> -/* CSS rules generated from @rend attributes in TEI file */ -.xd24e2191 -{ -width:6em; text-align:right; -} -.xd24e3316 -{ -text-align:right; -} -.xd24e97width { -width:511px; -} -.xd24e104width { -width:449px; -} -.xd24e110 -{ -text-align:center; -} -.xd24e2139 -{ -font-size:large; line-height:20pt; text-align:center; -} -.xd24e2189 -{ -width:100%; -} -.xd24e3274 -{ -text-align:right; -} -.xd24e3391width { -width:720px; -} -.xd24e3398width { -width:484px; -} -@media handheld -{ -} -</style> -</head> -<body> - - -<pre> - -The Project Gutenberg EBook of Artistenleven, by Joh. W. Broedelet - -This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with -almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or -re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included -with this eBook or online at www.gutenberg.org/license - - -Title: Artistenleven - -Author: Joh. W. Broedelet - -Release Date: January 22, 2017 [EBook #54015] - -Language: Dutch - -Character set encoding: ASCII - -*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK ARTISTENLEVEN *** - - - - -Produced by Jeroen Hellingman and the Online Distributed -Proofreading Team at http://www.pgdp.net/ for Project -Gutenberg. - - - - - - -</pre> - -<div class="front"> -<div class="div1 cover"> -<div class="divBody"> -<p class="par first"></p> -<div class="figure xd24e97width"><img src="images/cover.jpg" alt= -"Oorspronkelijke voorkant." width="511" height="720"></div> -<p class="par"></p> -</div> -</div> -<div class="div1 titlepage"> -<div class="divBody"> -<p class="par first"></p> -<div class="figure xd24e104width"><img src="images/titlepage.jpg" alt= -"Oorspronkelijke titelpagina." width="449" height="720"></div> -<p class="par"><span class="pagenum">[<a id="xd24e108" href="#xd24e108" -name="xd24e108">1</a>]</span></p> -</div> -</div> -<div class="div1 frenchtitle"> -<div class="divBody"> -<p class="par first xd24e110">ARTISTENLEVEN. <span class= -"pagenum">[<a id="xd24e112" href="#xd24e112" name= -"xd24e112">2</a>]</span></p> -</div> -</div> -<div class="div1 ads"> -<div class="divBody"> -<p class="par first">In VEEN’s GELE BIBLIOTHEEK</p> -<p class="par">zijn thans verschenen:</p> -<ul> -<li><span class="sc">Stijn Streuvels</span> <b><a class= -"pglink xd24e43" title="Link naar Project Gutenberg eboek" href= -"https://www.gutenberg.org/ebooks/52476">De Oogst</a></b>.</li> -<li><span class="sc">Anna de Savornin Lohman</span> -<b>Mara-Liefde</b>.</li> -<li><span class="sc">Melati van Java</span> <b><a class= -"pglink xd24e43" title="Link naar Project Gutenberg eboek" href= -"https://www.gutenberg.org/ebooks/53492">In Extremis</a></b>.</li> -<li><span class="sc">Louis Couperus</span> <b>Fidessa</b>.</li> -<li><span class="sc">Stijn Streuvels</span> <b>De Werkman</b>.</li> -<li><span class="sc">Elise Soer</span> <b>Tot hoogen prijs</b>.</li> -<li><span class="sc">Jeanne Reyneke van Stuwe</span> <b><a class= -"pglink xd24e43" title="Link naar Project Gutenberg eboek" href= -"https://www.gutenberg.org/ebooks/24386">Het vroolijke -leven</a></b>.</li> -<li><span class="sc">Johanna van Woude</span> <b><a class= -"pglink xd24e43" title="Link naar Project Gutenberg eboek" href= -"https://www.gutenberg.org/ebooks/27555">Een verlaten -post</a></b>.</li> -<li><span class="sc">Stijn Streuvels</span> <b>Een beroerde -Maandag</b>.</li> -<li><span class="sc">Jeanne Reyneke van Stuwe</span> -<b>Vóór zestig jaren</b>.</li> -<li><span class="sc">E. Overduijn Heyligers</span> -<b>Balmoedertje</b>.</li> -<li><span class="sc">Felix Rutten</span> <b><a class="pglink xd24e43" -title="Link naar Project Gutenberg eboek" href= -"https://www.gutenberg.org/ebooks/24115">Onder den rook der -Mijn</a></b>.</li> -<li><span class="sc">Stijn Streuvels</span> <b>Mijn rijwiel</b>.</li> -<li><span class="sc">Anna van Gogh-Kaulbach</span> <b>De -Schuld</b>.</li> -<li><span class="sc">Jeanne Reyneke van Stuwe</span> <b>Met den -handschoen</b>.</li> -<li><span class="sc">Louis Couperus</span> <b>Psyche</b>.</li> -</ul> -<p class="par"></p> -<p class="par">Prijs fl. 0.60 gebonden per deeltje. <span class= -"pagenum">[<a id="xd24e240" href="#xd24e240" name= -"xd24e240">3</a>]</span></p> -</div> -</div> -<div class="titlePage"> -<div class="docTitle"> -<div class="mainTitle">ARTISTENLEVEN</div> -</div> -<div class="byline">DOOR <span class="docAuthor">JOH. W. -BROEDELET</span></div> -<div class="docImprint">L. J. VEEN—UITGEVER—AMSTERDAM</div> -</div> -<p><span class="pagenum">[<a id="xd24e252" href="#xd24e252" name= -"xd24e252">5</a>]</span></p> -</div> -<div class="body"> -<div class="div1 chapter"> -<div class="divHead"> -<h2 class="main">SCHILDERS-VREUGD.</h2> -</div> -<div class="divBody"> -<p class="par first"><i>Chic</i> was ’t er niet. Maar wel -gezellig.</p> -<p class="par">Je behoefde bijvoorbeeld niet eerst ’n dubbele -belegering van zware portières door, vóór je je -compliment afstak bij mevrouw in den salon (trouwens ’t woord -«salon» kenden de Henkeman’s, meen ’k, alleen -uit afleveringen-romans, welke <i>zij</i> verslond; <i>hij</i> veegde -er enkel z’n pennemes aan af of zette er glazen water op).</p> -<p class="par">Nee, je stapte zóó uit de kale gang, waar -niets dan ’n paraplubak stond zónder paraplu’s, in -’t voorvertrek, waar zoowel ontvangen, gegeten, gehuisd als -somwijl geschilderd, gegymnastiseerd en <span class="pagenum">[<a id= -"xd24e271" href="#xd24e271" name="xd24e271">6</a>]</span>met pijl en -boog geschoten werd. Late vrienden logeerden er ook wel en ’k -meen, dat er ’n enkele maal ook werd gebaad. Doch dit laatste heb -’k nooit meegemaakt.</p> -<p class="par"><i lang="fr">Sans gêne</i> dus; daarom niet -ongenoeglijk. En je had ruimte van bewegen, want veel stond er niet. En -wàt er stond, was nogal wankel, ruimde je dus, als ’t je -hinderde, gauw uit den weg. Vandaar dat, wanneer ’t gezelschap -bijzonder voltallig was—de Henkeman’s ontvingen -drùk—de kamer in een minimum van tijd was ontmeubeld. Je -moest dan wel staan, wat op den duur vermoeiend is, maar ’t hield -je ten minste wakker en ’t gaf iets los, ongekunstelds aan -’t samenzijn. Je kon je soms zelfs verbeelden, dat je je op -’n gezelligen clubtocht bevond, zóó liepen allen -dwars <span class="pagenum">[<a id="xd24e277" href="#xd24e277" name= -"xd24e277">7</a>]</span>door elkaar of in groepjes ’n eindje op, -druk gesticuleerend of in hoogst geanimeerd gesprek. Ja, aan kouwe sjeu -deden de Henkeman’s niet.</p> -<p class="par">De suite-deur stond meest open. Niet voor ’t -gezicht! Want was de voorkamer al niet rijk aan <i lang="fr">chaise -longue’s</i>, <i>Mimi-tafeltje’s</i>, <i lang= -"fr">causeuse’s</i>, ’t achtervertrek was direct te -exploiteeren als rolschaatsbaan: je viel er zelfs niet over ’n -stoof. Henkeman noemde ’t daar z’n -«conceptie-hol»—hij broeide er z’n geweldigste -kunstwerken uit—; ook wel zijn Paradijs. Nu, even maagdelijk was -’t er minstens. ’k Geloof, dat, vele, vele jaren her, de -Henkeman’s iets dikker zaten in wat men gemeenlijk het huiselijke -comfort noemt. Echter, de tand des tijds had veel vrekkig verknaagd. En -ook, om deze beeldspraak nog iets door te voeren, <span class= -"pagenum">[<a id="xd24e290" href="#xd24e290" name= -"xd24e290">8</a>]</span>de tand des deurwaarders—’n -geweldige slagtand, ’n heele ivoormijn!—had er verwoestend -in gehuisd, zoodat slechts ’n wrak, ’n ruïne overbleef -van wat eens statig zeilde op de geordende huwelijkszee.</p> -<p class="par">Doch de Henkeman’s trokken er zich niets van aan, -geheel los van dat wurmige gedoe, waarover ieder ander zich zoo -dwaaslijk bekommerde. <i>Zij</i> leefden in ’n geestelijke sfeer, -waar men desnoods genoegen nam met één rieten stoel en -’n tafel van twijfelachtige stabiliteit. Bijkoopen deden ze -evenmin. Eerstens wijl hun daartoe 300 en zooveel dagen van ’t -jaar de middelen, ’t leelijke, protsige geld ontbraken. En de -overige, weinige etmalen besteedden ze hun overtollige financiën -liever aan meer direct te consumeeren levensvreugden als: <span class= -"pagenum">[<a id="xd24e297" href="#xd24e297" name= -"xd24e297">9</a>]</span>nieuwe broeken, ’n huisjapon, kreeft, -oesters, port- en andere wijnen. In zekeren zin waren de -Henkeman’s echte levenskunstenaars.</p> -<p class="par">’t Overige van hun huis lag voor de meeste -bezoekers in ’t duister. <i>Ik</i> heb er eens ’n blik in -geslagen. ’k Zag ’n keukentje, vettig, walmig, met hier en -daar scheef aan ’n verdwaalden spijker ’n enkele pan, die -nieuwsgierig door z’n eigen bodem keek. Dan kwam je in de -uitbouwen, waar geslapen en, bij helder weer, ook geschilderd werd. -’k Zag op tegen ’n berg van beddegoed, bultig, -valleiïg, ’n wanorde, of er hevig slag geleverd was door -slaapdronken reuzen. Die eene blik was me voldoende. <i>Ik</i> gevoelde -me behaaglijker in hun gezellig <i>vóór</i>.</p> -<p class="par">Toen ik er de vorige maand kwam, <span class= -"pagenum">[<a id="xd24e312" href="#xd24e312" name= -"xd24e312">10</a>]</span>ontvingen de Henkeman’s me met hun -gewone hartelijkheid. Co, in ’r peignoir, welke ’k me nog -van onze eerste kennismaking herinnerde, zat over ’n mandje -aardappelen gebogen, welke ze <i>niet</i> schilde. <i>Hìj</i>, -Jos, handen tusschen hemd en pantalon, liep heen en weer met onnoodig -groote stappen, de zijkanten van den vloer zorgvuldig vermijdend; want -dan kwam je op hout, wat geweldig kon klotsen en Co had weer last van -’r hoofdpijn. In ’n hoek bij ’t raam lag de kleine -Joop over den grond te knikkeren met òngekookte bruine boonen. -Uit ’t «conceptie-hol» klonk ’t zachte gebler -van de jongste—de Henkeman’s waren laat in hun kinderen -gekomen—, die daar met z’n wieg tijdelijk was -ondergebracht, dus de maagdelijkheid van ’t Paradijs lichtelijk -<span class="pagenum">[<a id="xd24e320" href="#xd24e320" name= -"xd24e320">11</a>]</span>schendend. Ik voelde me weer dadelijk in den -familiekring.</p> -<p class="par">Voorzichtig m’n weg nemend langs ’n -tafeltje, dat ’k kènde—’t ding had altijd de -onhebbelijkheid, met je mee te gaan—stak ’k Co bruisend de -hand toe. Zij, de hare afvegend aan ’t ochtendkleed, reikte me -die dan slapjes aan, met ’n van hoofdpijn schuinschen blik onder -langs ’r vrijzinnig opgemaakt Cleo-haar. En ze zei: -«Zoo?», wat zoowel alles als niets beteekenen kon, zoodat -’t moeilijk voor me was, er op in te gaan. ’k Wou dus al, -dwars over ’n hindernis van kinderspeelgoed en ’n -teekenmap, oversteken naar Jos, toen ’k aan bei m’n -broekspijpen werd vastgegrepen. ’k Keek benedenwaarts en -ontwaarde kleinen Joop, die tegen m’n beenen lag te duwen, omdat -’k op twee <span class="pagenum">[<a id="xd24e324" href= -"#xd24e324" name="xd24e324">12</a>]</span>van z’n bruine boonen -stond. ’k Hou van dat kinderhandjes-gegraai, dus bukte me, -’m te aaien. Doch Jopie, die zeer vrij wordt -opgevoed—bloemen in ’t wild zijn ’t mooist, is een -van Jos’ opinies—beet me vrij felletjes in m’n duim, -zoodat ’k m’n hand haastig terugtrok. En, nu niet meer -wijkend voor de versperring van ’n houten paardje, dat, geheel -staartloos en zonder manen, me melancholiek stond aan te staren, -stevende ’k recht op Jos af met ’n joviaal -«besjour!» Jos, die juist z’n broek weer optrok, wat -nooit voor langer dan vijf minuut hielp, zei op <i>zìjn</i> -beurt: «zoo?» Doch hij stak me de vijf niet toe, want hij -is niet erg handerig: hij vindt dat <i>bourgeois</i>.</p> -<p class="par">Daar stond ’k nu. ’k Humde eens en vroeg -dan: «Alles wel?» <span class="pagenum">[<a id="xd24e334" -href="#xd24e334" name="xd24e334">13</a>]</span></p> -<p class="par">Jos, z’n pijp uit den mond nemend, keek me aan, of -’k uit ’n andere wereld kwam. Daarop vertrok z’n -gezicht zich tot ’n satanische grijns en hij schraapte:</p> -<p class="par">«Alles wel? Hahaha! Ja, we leven nog. En we hebben -nog te eten!», waarna-ie verwoed den steel van z’n pijp -begon te bebijten, alsof dat ’t eenige was, waarop-ie nog -knabbelen kon.</p> -<p class="par">Eenigszins verschrikt keek ’k schuw naar Co en -’t aardappel-mandje. Dit echter had ze reeds met ’n moe -gebaar van zich afgezet en ze diepte uit ’r zak ’n -broei-warmen appel op, waaruit ze dadelijk groote happen beet. Jopie, -opmerkzaam gemaakt, wierp ze ’n paar hazelnoten toe. Bij tijden -waren de Henkeman’s streng vegetarisch. Inderdaad, de toestand -zag er niet zeer bemoedigend uit. <span class="pagenum">[<a id= -"xd24e342" href="#xd24e342" name="xd24e342">14</a>]</span></p> -<p class="par">«Wil ’t niet erg vlotten met ’t -werk?» vroeg ’k belangstellend.</p> -<p class="par">Daarmee kreeg ’k Jos dadelijk op gang. «Als -je rooken wilt, geneer je niet» begon-ie. «Mijn .... -hahahaha!—kistjes zijn momenteel leeg.»</p> -<p class="par">’k Haalde m’n koker uit den zak en -presenteerde ’m, wat-ie zich zonder te veel omhaal liet -welgevallen. Dan, terwijl-ie venijnig rook uitblies, alsof ’t -minstens ’n verpestenden stank verspreidde, ontrolde-ie gaandeweg -z’n overkropt gemoed.</p> -<p class="par">«’t Is nog nooit zoo kolossaal met m’n -werk gegaan! Enorm! De ideeën bestormen me. ’k Houd -m’n hoofd vast. ’k Ben er bij oogenblikken gek van. Niet -waar, Co?»</p> -<p class="par">Co knikte, al half door ’r appel heen. Ze sprak -’m nooit tegen. <span class="pagenum">[<a id="xd24e353" href= -"#xd24e353" name="xd24e353">15</a>]</span>Trouwens, wat zou ’t -ook helpen?</p> -<p class="par">«M’n conceptie-hol dààr is -tegenwoordig ’n hel voor me. Telkens en telkens word ’k er -naar toe gedrongen, om ’n nieuw denkbeeld op te krabbelen. -’k Heb geen handen genoeg. Ze vallen me in bij dozijnen. Ga er -maar eens kijken. Let niet op dat wurm, want dat schreeuwt tòch. -De wanden hangen vol, de vloer ligt bezaaid. Ha, ’t is -prachtig!»</p> -<p class="par">Wild streek Jos door al z’n haren en z’n -oogen stonden begeesterd. Dan trok-ie weer verwoed z’n broek -op.</p> -<p class="par">«Ik feliciteer je» sprak ’k met warme -vriendschap en stak ’m de hand toe. Doch hij zag die niet, -<i>wìlde</i> die niet zien. Hij blies me ’n kolossalen -wolk van m’n eigen sigaar in ’t gezicht en, na ’n -duivelschen lach, waarnaar de <span class="pagenum">[<a id="xd24e364" -href="#xd24e364" name="xd24e364">16</a>]</span>wiegeling vijf minuut -verbijsterd lag te luisteren, barstte-ie los:</p> -<p class="par">«Ha, noem me liever diep rampzalig. Wat doe je in -dezen nuchteren tijd met ideeën! Als ’k er -gèèn had, dan maakte ’k fortuin, verdiende ’k -schatten. Koetjes schilderen in de wei en binnenhuisjes met of zonder -koekepan! Hahaha! Maar ze krijgen er me niet onder. Nee! ’k -Verkoop m’n ziel niet. Nooit!»</p> -<p class="par">Hij nam ’n heldhaftig-verdedigende houding aan, -alsof er van allen kant kunstkoopers op de loer lagen, beslag te leggen -op z’n kolossaal talent. Later echter vernam ’k, dat die -z’n adres niet wisten. Hield-ie dat misschien angstvallig -verborgen?</p> -<p class="par">«Kijk!» riep-ie uit en hij sleepte me mee -naar ’t Paradijs. «Zie je niets, wat je dadelijk trekt, dat -je als ’t ware toeroept: <span class="pagenum">[<a id="xd24e373" -href="#xd24e373" name="xd24e373">17</a>]</span>Hier moet je zijn en -nergens anders?»</p> -<p class="par">’k Keek nauwlettend rond. Overal lagen -teekeningen, krabbels, sommige verkreukeld of met de sporen van -’n onschoone zool. En ’t behang was volgeprikt met ’n -uitgezochte collectie aquarellen en andere verven. Op goed geluk stapte -’k naar ’n hoek bij ’t raam en tot m’n groote -blijdschap bleek dat de juiste richting te zijn.</p> -<p class="par">«Ha!» juichte Jos haast, zoodat de kleine in -de wieg opnieuw begon te krijten. «Hij ziet ’t dadelijk, -Co! Ja, ’k wist ’t wel! Den grootsten stommeling moet -’t boeien!»</p> -<p class="par">’k Nam gaarne aan, dat dit laatste niet op mij -sloeg. ’k Stond nu voor ’n wonderlijk geval, dat ’k -eerst voor zee aanzag, toen voor ’n rivier en eindelijk -<span class="pagenum">[<a id="xd24e381" href="#xd24e381" name= -"xd24e381">18</a>]</span>voor wat ’t was: lucht; niets dan -lucht.</p> -<p class="par">’k Voelde, hoe Jos in spanning achter me stond. -Daarom, toch ièts te zeggen, zei ’k, heel eerlijk:</p> -<p class="par">«Curieus».</p> -<p class="par">«Niet waar?» stemde Jos enthousiast toe. -Dan, na ’n oogenblik:</p> -<p class="par">«Weet je, hoe ’t ding heet?»</p> -<p class="par">’k Kon er zoo gauw niet achter komen. Gelukkig was -Jos me voor.</p> -<p class="par">«De doode kraai.»</p> -<p class="par">Nu kon ’k m’n verwondering toch niet geheel -bedwingen.</p> -<p class="par">«De doode kraai?» vroeg ’k -aarzelend.</p> -<p class="par">«Ja!» schreeuwde Jos ongeduldig. «Jij -zoèkt ’t beest, hè? Dat doen ze allemaal. De ezels! -Maar begrijpen jullie dan niet, dat ’t veel mooier is, ’t -beest nièt te schilderen? Wat zegt ’n dooie kraai? Geen -bliksem! ’k Bedoel: ’n dooie <span class="pagenum">[<a id= -"xd24e402" href="#xd24e402" name="xd24e402">19</a>]</span>kraai -schilderen, kan iedereen. Maar ’m nièt te schilderen en -’m dan tòch te doen vermoeden ergens in de onbestemde -ruimten van ’t wereld-wee, dàt is kunst. Niet de materie, -maar de idee, ’t begrip! Zie die lucht! Zie, zeg ’k!» -(Jos pakte me bij ’n schouder, doch dit was volstrekt niet -noodig, want ’k zag heelemaal niets anders). «Dat is geen -regenlucht, of geen donderlucht, of geen hagellucht, of geen -zonnelucht. Nee, ’t is geen eens lucht. Die kan je voor mijn part -cadeau krijgen! ’t Is slechts symbool, ’n symbool van ramp, -ellende, verlatenheid. Die wolken, die eiglijk geen wolken -zijn—begrijp je me? Volg je me? God, Co, laat dat wurm z’n -mond toch us houwen!—die wolken roepen ’t uit: «Daar -ergens licht, hu hu, ’n doode, hu hu, ’n doode -kraai!» ’n Tragedie, <span class="pagenum">[<a id= -"xd24e404" href="#xd24e404" name="xd24e404">20</a>]</span>afschuwelijk! -Je voèlt de kraai. Ja, als ’k m’n oogen sluit, zie -’k ’m. Daar!»</p> -<p class="par">De oogen dicht, prikte Jos met den wijsvinger bijna in -m’n oor. ’k Wendde me wat af. Men moet niet te lang naar -tragedies zien.</p> -<p class="par">«Welke schilder heeft dat vóór me -gedaan?» vroeg Jos, terwijl-ie weer in de werkelijkheid keek. -«Ze kunnen er naar ruiken! Ja, koetjes en koekepannen. Maar -’n kraai, die er niet is!—’k Ben er mee naar drie -kunstkoopers geweest. Haha! ’k Hak liever m’n hiel af, dan -dat ’k ooit weer ’n voet zet in hun schande-winkels! -Bloedzuigers zijn ’t, verkrachters van de ziel! Weet je, wat ze -zeien? De een zei: «Meneer, u moest die lucht wat -stoffeeren». Stoffeeren! Alsof ’k gemeubileerde kamers -verhuur! De ander vroeg, waar ’k de onderste <span class= -"pagenum">[<a id="xd24e410" href="#xd24e410" name= -"xd24e410">21</a>]</span>helft gelaten had. Die lui zien niets! En de -derde, dien ’k nog us speciaal op m’n kraai opmerkzaam -maakte, zei: «Meneer, ’t beest is niet af genoeg». Nu -vraag ’k je! Wat maalt ’n dooie kraai er om, of-ie af is? -En met zulke stommelingen heb je te maken! Die hebben ’t heft in -handen. Die kunnen je laten crepeeren, als ze willen! Er moet revolutie -komen, opruiming! Dan eerst is de weg vrij naar ’t -Ideaal!»</p> -<p class="par">Jos, ’t Paradijs ontvluchtend, stapte, met weer -’n haal aan z’n broek, terug naar z’n gezellig -<i>vóór</i>. ’k Volgde ’m, ook omdat de -wiegeling ’n steeds erbarmelijker keel opzette.</p> -<p class="par">«Kàn dat kind van jou dan niet ’n -oogenblik zwijgen?» snauwde Jos. «Waar zijn onze uitbouwen -toch voor?»</p> -<p class="par">Co, weer aan ’n verschen appel<span class= -"pagenum">[<a id="xd24e421" href="#xd24e421" name= -"xd24e421">22</a>]</span>—’t was enorm, zooveel als ze -daarvan aan kon. En waar haalde ze ze vandaan?—keek flauwtjes op, -schuins langs ’r Cleo-haar. Ze wou iets zeggen, scheen ’t, -maar ze wist niet wat. Gelukkig hoorde ze juist ’t dienstmeisje -in de gang, terug van ’n boodschap. Daarom zei ze, met ’n -traag gebaar, alsof dàt ’r zelfs nog te veel was:</p> -<p class="par">«Chris, zal ’m wel weg zetten».</p> -<p class="par">Er werd geklopt. Chris trad binnen.</p> -<p class="par">«Heb je ’t?» vroeg Co.</p> -<p class="par">«Nee» zei Chris.</p> -<p class="par">«Waarom niet?<span class="corr" id="xd24e434" -title="Bron: ”">»</span> nader-informeerde Co.</p> -<p class="par">«Ze gaffe niks meer, zeie ze, voor ’t andere -betaald was».</p> -<p class="par">«O!» begreep Co dof en ze deed ’n hap -in ’r appel, dat Jopie er zelfs verbaasd van keek. <span class= -"pagenum">[<a id="xd24e441" href="#xd24e441" name= -"xd24e441">23</a>]</span></p> -<p class="par">«De <i>bourgeois</i>!» smaalde Jos.</p> -<p class="par">«Steek nog us op» stelde ’k joviaal -voor, ’m te troosten; ook omdat-ie de laatste minuut m’n -sigaar geen seconde uit ’t oog verloor.</p> -<p class="par">«In gedachten» tastte-ie andermaal in -m’n koker. En, dadelijk weer venijnig paffend, alsof-ie de lucht -bepaald onuitstaanbaar vond, droeg-ie Chris op:</p> -<p class="par">«Ga dan naar de overkant».</p> -<p class="par">«Daar ben ’k ook al geweest» zei Chris -gelaten.</p> -<p class="par">«Ha!» begreep Jos, weer met een van -z’n meest satanische glimlachen. Dus nergens leverden ze meer op -crediet! De hongerdood stond voor de deur! Nòg zag-ie ’n -uitkomst.</p> -<p class="par">«Ga naar die nieuwe winkel op de hoek. Daar kennen -ze ons nog niet».</p> -<p class="par">«Ja, dat zegt ù» zei Chris -levenswijs. <span class="pagenum">[<a id="xd24e462" href="#xd24e462" -name="xd24e462">24</a>]</span>«Mot u us komme!» Dit laatste -deed de deur dicht. Dus drong Jos niet langer aan.</p> -<p class="par">«Je ziet, wat ’n naam ’k maak!» -riep-ie me toe met schrijnenden spot. «De faam gaat me vooruit! -O, hoe schoon is ’t, kunstenaar te zijn!»</p> -<p class="par">Hij zette zich, op ’n tabouretje, zeer laag bij -den grond. «Co, wòrdt ’t daar nu rustig?» Hij -wees naar ’t Paradijs.</p> -<p class="par">«Ach, Chris, breng jij zus even achter. Wil -je?» vroeg Co, met ’r tong de laatste appel-<i>reste</i> -verwerkend.</p> -<p class="par">O, Chris wilde wel. Ze wilde <i>altìjd</i>. Ze -had nooit iets anders dan te willen. Nog geen zestien, was ze al in -’r zevenden dagdienst. En overal waar ze kwam, vond ze ’t -zelfde: ’n missen boel. Je wende er aan. En thuis was ’t -net zoo. Wat ze van ’r vroegen, dééd ze. Ze -<span class="pagenum">[<a id="xd24e478" href="#xd24e478" name= -"xd24e478">25</a>]</span>stond bullebassen van schuldeischers te woord, -gaf niet thuis, al hoorde je meneer zingen, dat de gang er van dreunde, -droeg aschbakken weg, ver boven ’r kracht, liep ’t vuur uit -’r sloffen, om ergens iets ’n halve cent goedkooper te -krijgen dan naast de deur. ’t Raakte ’r alles niet meer. -’t Ging over ’r heen. Eens toch zouen ze voor haar ook -sjouwen: als ze begraven werd! Dan werd <i>zìj</i> gedragen. -’t Was ’n troost, ofschoon nog in verre toekomst. Eerst -moest ze nu de ijzeren wieg verduwen, mèt de kleine, de heele -gang door en de keuken naar de achteruitbouw, ’t Was ’n -gevaarte, voor hààr postuur ’n schip. In ’t -Paradijs klonk gemorrel en gepiep van ijzer over hout; ook ’t -geblaat van de allerjongste Henkeman. Dan ging ’n deur dicht; -’t schip, <span class="pagenum">[<a id="xd24e483" href= -"#xd24e483" name="xd24e483">26</a>]</span>zeevaardig, stevende de gang -in en ’t werd rustig.</p> -<p class="par">«Nu kan ’k tenminste weer denken!» -riep Jos gemarteld uit. Hij greep naar z’n hoofd, alsof de -ideeën daar weer loskwamen. Bang, dat we daar moeilijkheid mee -zouden krijgen, leidde ’k ’m af.</p> -<p class="par">«Waarom maak je niet us wat maakwerk?» vroeg -’k. «Zoo voor de verkoop. Je bent toch zoo -handig.»</p> -<p class="par">Dit laatste moest ’m vleien.</p> -<p class="par">Hij keek me aan, voor <i>zìjn</i> doen tamelijk -rustig. Ook scheen-ie langzamerhand aan m’n sigaren te wennen. -Althans, hij trok geen vieze gezichten meer.</p> -<p class="par">«’k Heb van alles geprobeerd» -bekende-ie open, als ’n groot artist. «Maar zelfs als -’k tot de plebejers probeer af te dalen, begrijpen ze me nog -niet. ’k Heb naar ’t nieuwe weekblad «De -Zon»<span class="pagenum">[<a id="xd24e498" href="#xd24e498" -name="xd24e498">27</a>]</span>—’n prul, tusschen twee -haakjes!—’n serie satyrieke charges gestuurd. Kostelijk! -’t Heele Kabinet werd er door gehaald. De redactie stuurde ze me -terug, omdat ’t publiek «geen gruwelkamer-impressies -bliefde!» ’t Wou liever wat vroolijkers. Ja, roei daar maar -eens tegen op!—’k Heb voor ’n koperen bruiloft -allerlei komiekigheden in elkaar geflanst. Je begrijpt wel: bruigom met -scheeve hooge hoed, enzoovoort. De ezels hebben niet eens gelachen. De -bruigom heeft me ’n pak slaag gepresenteerd en de bruid wil me -nooit meer zien. Ja, je moet je best maar doen! Wat nu? ’k Kan -toch geen uithangborden schilderen? Dat is anders wel -«hooge» kunst, haha!»</p> -<p class="par">Hij begon weer verwoed te rooken, <span class= -"pagenum">[<a id="xd24e503" href="#xd24e503" name= -"xd24e503">28</a>]</span>zoodat ’k al naar m’n koker -voelde, of ’k nog voorzien was.</p> -<p class="par">«Maar ’k vind ’t toch hartelijk van -je» zei-ie dan, met ’n haal, dat ’k ’m ’n -oogenblik niet zien kon, «dat je nog aan Co’s feestdag -gedacht hebt. Dat bewijst tenminste, dat ’n mensch in z’n -misère niet vergeten wordt».</p> -<p class="par">’k Sprong op, voorzichtig, want de stoel, waarop -’k me na lang aarzelen gewaagd had, was niet tegen heftige -emoties bestand.</p> -<p class="par">«Feestdag?» vroeg ’k onhandig.</p> -<p class="par">«Ja, Co is immers jarig» moedigde Jos -aan.</p> -<p class="par">’k Trad snel op de jubilaresse toe, drukte -’r warm de hand.</p> -<p class="par">«Nog vele jaren!» wenschte ’k van -harte.</p> -<p class="par">«Dank je» zei Co. «Wil je ’n -appel?» <span class="pagenum">[<a id="xd24e519" href="#xd24e519" -name="xd24e519">29</a>]</span></p> -<p class="par">’k Sloeg dit aanbod af. Maar ’k wou wel -’n glas water, zei ’k. Hiermee echter bracht ’k de -Henkeman’s in groote moeilijkheid. Er wàren geen glazen. -Chris brak zooveel! «En al m’n penseelen staan juist uit te -weeken» verklaarde Jos met ’n eerlijk gezicht. Of ’n -kopje ook goed was? ’k Dronk ’t lièfst uit kopjes, -zei ’k. Toen kreeg ’k er een, wat stoffig en zonder oor. -Maar als je wèrkelijk dorst hebt, let je daar niet op.</p> -<p class="par">«’k Zou ook nog les kunnen geven» -vervolgde Jos z’n afgebroken rede. «Maar daar heb je -’n meer, hahaha, wereldsch intérieur voor noodig. Want van -de dames moet je ’t hoofdzakelijk hebben. En dan die jaloezie van -Co! Je kent ’r niet! Als ze los komt....! Nee, daar begin -’k niet aan». <span class="pagenum">[<a id="xd24e524" href= -"#xd24e524" name="xd24e524">30</a>]</span></p> -<p class="par">Flauwtjes keek de jaloersche naar ’m op. Ze had -warempel alwèèr ’n appel!</p> -<p class="par">Jos vlòòg van z’n tabouret. -«Blijf zoo zitten!» riep-ie. «Verroer je niet. Wat -’n expressie! Kerel, zie je dat? ’n Madonna!»</p> -<p class="par">’k Keek, wat ’k kon. Maar voor ’n -«Madonna met den appel» kon ’k weinig voelen. -Integendeel, ’k vond dat Co er vrij vervelend uit zag, vadsig als -altijd, en voor ’n feestdag bijzonder slaperig. Jos echter, met -z’n artisten-oog, ontdekte altijd heel andere dingen dan ’n -gewoon mensch. Hij zag van alles in Co. Hij had ’r op alle -denkbare wijzen op ’t doek mishandeld. Ze fungeerde er als -moeder, als nimf, als bruid, als Venus! Je kon ’r in alle -mogelijke toestanden aantreffen in ’t Paradijs, -vóór, in de uitbouwen: zich kleedend, in -négligé, <span class="pagenum">[<a id="xd24e532" href= -"#xd24e532" name="xd24e532">31</a>]</span>in ’t bad; lezend, -peinzend, aan de wieg, in ’n bloemperk. Maar altijd ontlokte ze -je weer ’n gaap, zoo verveeld kon ze kijken. En ook nu, met -’r zooveelsten appel, ging er voor mij geen groote bekoring van -’r uit.</p> -<p class="par">Opeens rende Jos de achterkamer in. «’k -Krijg ’t weer!» riep-ie smartelijk uit. «’t -Komt! O, dat conceptie-hol!»</p> -<p class="par">’k Zweeg, eerbiedig. En Jopie, die me juist met -’n handvol bruine boonen bekogelen wou, kreeg ’n -moederlijke vermaning. «Stil, jongen» zei Co. «Je -vader wèrkt!»</p> -<p class="par">’k Keèk naar dat werken. Doch voorloopig -bestond ’t daàruit, dat Jos op krampachtige wijze -z’n hoofd vasthield en ijselijk stampvoette. Dan trok-ie -z’n broek weer op en, zich tot me wendend, zei-ie met ’n -flauwen lach: <span class="pagenum">[<a id="xd24e540" href="#xd24e540" -name="xd24e540">32</a>]</span></p> -<p class="par">«Nee, ’k dàcht, dat ’t wat was. -’n Mensch raakt eèns uitgeput».</p> -<p class="par">Hij trok me mee in z’n hol. «Begrijp -je» vroeg-ie onstuimig, «hoe hier ’t werk op je -aanstormt? Als ’k m’n oogen dicht doe—kijk, -zoo!—, zie ’k, wat ’k wìl. Die modeschilders -met hun divans en draperieën! ’t Is m’n illusie, eens -’t Niets te kunnen schilderen. Voel je? ’t Niets, dat -eiglijk àlles is! De Eenheid en de Veelheid, alles bij elkaar en -toch nog nul! Ha, ’t blijft natuurlijk ideaal, dat te bereiken -zònder materie, zonder doek, zonder verf! Stel je voor: -«Mevrouw, ’k verkoop u dàt. Niets en alles!» -En je wijst in de lucht en ’t is grijpbaar en toch niet te -vatten. Welk ’n triumf van de geest! Dat alles gaat in m’n -hoofd om. Begrijp je nu, dat ’k er wel eens pijn aan heb?» -<span class="pagenum">[<a id="xd24e545" href="#xd24e545" name= -"xd24e545">33</a>]</span></p> -<p class="par">’k Stemde toe, dat ’k me dat best kon -indenken. En onderwijl streed ’k in mezelf ’n heftigen -kamp. M’n nuchterheid verzette zich tegen ’n edelmoedige -opwelling, welke ’k op ’t laatst toch niet kon bebazen. -Neen, als ’k alles bedacht: Co jarig, God wist misschien zelfs -geen appel meer in huis, Chris geweigerd door alle <i>bourgeois</i>, -Jopie met z’n onverkwikkelijk harde boonen, Jos straks weer -bijtend op z’n pijp .... ’k kon ’t niet langer -aanzien. En ’k kocht, voor ’t eerst van m’n leven, op -staanden voet, kunst. ’k Bemachtigde ’n ding, dat me wel -aardig leek: twee uien naast ’n sinaasappel met, op den -achtergrond, schemerig, ’k mèèn ’n gemberpot. -Jos vroeg, of ’k krankzinnig was, dat ’k «De doode -kraai» niet nam, z’n meesterwerk! Maar ’k zei, dat -’k dat <span class="pagenum">[<a id="xd24e551" href="#xd24e551" -name="xd24e551">34</a>]</span>voor die zestig gulden niet nemen -mòcht. Toen drukte-ie me geroerd de hand. Ik -vòèlde ’m zoo, sprak-ie zacht. En hij stak nog -’n sigaar op.</p> -<p class="par">«Je blijft toch eten?» vroeg Co. ’k -Keek aarzelend naar de aardappelen. En die Jopie, die zoo royaal met -z’n boonen omsprong! Toch wou ’k ook niet teleurstellen, -’k Stond in twijfel.</p> -<p class="par">«Natuurlijk komt-ie!» loste Jos ’t -geval voor me op met ’n geweldigen slag op m’n schouder. -«<i>Hìj</i> zou er niet bij zijn! Op Co’s feestdag! -Er komen er nog meer. Anders haal ik ze! ’n Mensch kan niet -àltijd werken. ’n Beetje ontspanning zal ons goed doen. Je -komt, hoor! En wat de pot schaft! Haha, <i>hìj</i> zou er niet -bij zijn».</p> -<p class="par">’k Beloofde. Toen ’k wegging, werd er juist -gebeld. ’t Was ’n beertje. Doch <span class= -"pagenum">[<a id="xd24e565" href="#xd24e565" name= -"xd24e565">35</a>]</span>die ging dra op de vlucht voor ’t lapje -van zestig. Van zóóveel had-ie niet terug. Jos zwaaide er -mee, of-ie ’n vaandel veroverd had. Bescheiden stapte ’k -heen: ’k voelde me ’n góéd mensch.</p> -<hr class="tb"> -<p class="par"></p> -<p class="par">’t Is ’n overdadige fuif geworden. ’k -Had nog wat meegebracht, om de tafel ’n royaler aanzien te geven, -blikjes-goed en zoo. M’n jaszak puilde er van uit. Maar toen -’k ’t feestmaal aanschouwde, schaamde ’k me en -’k heb alles bij me gehouden. Tegen zooveel <i>richesse</i> kon -’k niet op.</p> -<p class="par">’k Herinner me niet, de laatste jaren ooit -zóó te hebben gesmuld. En ’t zag er aardig uit met -al die gemberpotten, eindjes kaars en gedroogde bloemen. Servetten -hadden we niet, maar waar de <span class="pagenum">[<a id="xd24e577" -href="#xd24e577" name="xd24e577">36</a>]</span>Henkeman’s opeens -al die glazen vandaan haalden, is me nog ’n raadsel. En gevuld -dat ze waren? Met wat je wou!</p> -<p class="par">Er is veel getoost, op den bloei der kunst, op Co, -’k meen ook op «De doode kraai». Even werd de vreugd -verstoord, doordat Co, met extra nonchalant Cleo-haar, zich plots -herinnerde, dat er zeker in geen vier uur naar de kleinste gekeken was. -We zijn toen allen op ’n holletje naar den achtersten uitbouw -getogen en daar vonden we ’t wurm net nog in leven, maar al -heelemaal blauw van ’t schreeuwen en ’t -op-z’n-buikje-liggen. We hebben daarop de wieg in feestelijken -optocht naar ’t Paradijs gesjord en daar met lampions behangen, -wat ’n heel aardig effect maakte.</p> -<p class="par">Verder herinner ’k me geen stoornissen. -<span class="pagenum">[<a id="xd24e583" href="#xd24e583" name= -"xd24e583">37</a>]</span>Alleen stoof Jos telkens naar z’n -conceptie-hol, omdat ’t weer bij ’m begon te werken en -klonk er op ’n gegeven oogenblik ’n benauwde kreet van -onder tafel, waar Jopie, dien we allang in bed dachten, zich te buiten -ging aan ’n oesterschelp. Dat alles echter maakte den avond niet -minder geanimeerd. In tegendeel!</p> -<p class="par">’k Begon er me al over te verwonderen, hoe Jos -zooveel weelde bij elkaar had gebracht voor m’n ongelukkig, blauw -lapje. Er moesten bepaald weer nieuwe winkels bij gekomen zijn! Maar -dra verklaarde zich ’t geval.</p> -<p class="par">’k Was de gang ingeloopen, even m’n handen -te wasschen. De gasten zaten verspreid op de avontuurlijke stoelen of -liepen de kamer rond, alsof er haast bij was, de heeren met ’n -«zuigstengel»<span class="pagenum">[<a id="xd24e589" href= -"#xd24e589" name="xd24e589">38</a>]</span>—’n exquise -Havana!—, de dames met ’n snoepje. Co zat weer over een van -’r roman-afleveringen gebogen, slaperiger dan ooit. En Jos kreeg -opnieuw ’n bevlieging, greep al naar ’t potlood: «De -lezende Madonna».</p> -<p class="par">’k Stond aan ’t fonteintje, goochelde met -’n stukje zeep. Zóó had je ’t, -zóó had je ’t nièt. En de handdoek was zoek. -Chris kon me niet helpen, want die was voor uren naar huis gestuurd met -’n halve ham en ’n flesch port. ’k Sloeg m’n -handen uit, spatterde van Stralen in ’t gezicht. Van Stralen is -’n aardige kerel, die iets bij de «belastingen» doet. -Hij was me zoo maar achterop geloopen en wou zich nu ook wat -verfrisschen.</p> -<p class="par">«Gezellige pan, hè?» vroeg-ie -enthousiast. <span class="pagenum">[<a id="xd24e595" href="#xd24e595" -name="xd24e595">39</a>]</span></p> -<p class="par">’k Stemde van harte toe, gestreeld, want eiglijk -beschouwde ’k ’t feestje toch als mìjn fuif.</p> -<p class="par">«’t Gaat ze tegenwoordig goed» -vervolgde van Stralen opgewekt en op <i>zijn</i> beurt begon-ie -’t spelletje met de zeep. «Hij verkoopt meer dan-ie maken -kan. ’k Heb vanmiddag net nog ’n aardig ding op de kop -getikt. Twee uien met ’n sinaasappel en ’n achtergrond. -’n Fijn stukje».</p> -<p class="par">M’n handen waren opeens droog, «Twee -uien?» vroeg ’k.</p> -<p class="par">«Ja» blies van Stralen, die bepaald te veel -gegeten had, «en ’n sinaasappel en dan nog iets, dat je -niet erg goed zien kan. ’t Is heel mooi. Ga maar eens mee -kijken».</p> -<p class="par">Hij ging me voor, onafgedroogd. We traden weer in -’t gezellige «vóor». Doch <span class= -"pagenum">[<a id="xd24e610" href="#xd24e610" name= -"xd24e610">40</a>]</span>daar zag ’k juist Jos in druk gesprek -met Bouwer—òòk ’n heel aardige kerel, -’k geloof aan ’n ministerie—vlak voor mijn uien, die -nu van van Stralen waren. ’k Begreep de situatie, troonde van -Stralen onder ’n voorwendsel mee naar ’n anderen hoek van -de kamer. Geen drie minuut later, of Jos drukte Bouwer stevig de hand: -de zaak scheen beklonken. Toen kregen we nog champagne.</p> -<hr class="tb"> -<p class="par"></p> -<p class="par">Den volgenden morgen—’t was laat geworden -’s nachts en ’k lag nog te bed—kwam Jos bij me met -’n mismoedig gezicht en.... de uien.</p> -<p class="par">«Zoo? Zijn ze daar dan toch?» vroeg ’k -verheugd en ’k richtte me half op. <span class="pagenum">[<a id= -"xd24e618" href="#xd24e618" name="xd24e618">41</a>]</span></p> -<p class="par">«Ja» bromde-ie, «maar als je ’t -me niet kwalijk neemt, wou ’k er wel mee op stap».</p> -<p class="par">«Hoe bedoel je?» vroeg ’k, op alles -voorbereid.</p> -<p class="par">«Die uien doen me de dood aan!» riep-ie -woedend uit. «’n <i>Croûte</i>, ’n ding zonder -idee! Wat is in ’s hemelsnaam ’n ui! En ze zijn er allemaal -dol op, stapel, gek. Ze vallen er op aan als uitgehongerde wolven. Jij, -hij, zij! En die gehate dingen zullen op ’t laatst nog m’n -uitkomst zijn! Jij wou ze gister met alle geweld hebben, weet je nog -wel? ’k Heb je nog teruggehouden, gezegd: «kerel, neem de -doode kraai. Van dat dier zul je plezier hebben». Maar nee, jij -zou en moest de uien. Nu, je hèbt ze dan ook».</p> -<p class="par">Hier wou ’k protesteeren, want ’k -<span class="pagenum">[<a id="xd24e630" href="#xd24e630" name= -"xd24e630">42</a>]</span>dacht aan Bouwer en van Stralen. Doch als Jos -eenmaal op dreef is, krijg je er geen woord tusschen.</p> -<p class="par">«’k Heb ’n dinertje voor je ingericht, -omdat ’k je handelwijze zoo attent vond» vervolgde Jos met -’n razenden pluk aan z’n haar. «Ook is Co maar -ééns jarig. Eenvoudigjes natuurlijk, onder ons. Maar -’t valt toch niet mee. Er komen altijd meer lui dan je denkt en -je wilt toch ook geen honger lijen. En vlak nadat je ’s middags -weg ging, kwam die fielt van ’n schoenmaker met -zóó’n rekening. Die had wèl terug van -zestig. Toen van Stralen dan ook—hij was wat vroeg—absoluut -die uien wou (hij was er gewoon niet van weg te slaan, idioot!) heb -’k ze ’m maar gelaten, voor vijftig gulden, ’n krats, -cadeau. O, dan krijg jij nog tien <span class="pagenum">[<a id= -"xd24e634" href="#xd24e634" name="xd24e634">43</a>]</span>van me, -hè? Ach, nee, hoe zit dat nu ook weer? M’n kop loopt om -van al die misère en ’n ideeën als ’k vanmorgen -weer had! Dat krijg ’k altijd na zoo’n avondje. ’k -Kan er eiglijk niet tegen. Enfin, we rekenen nog wel af.</p> -<p class="par">En ’s avonds kreeg Bouwer ’t ook al te -pakken. Hij wou er ’n moord voor doen, zei-ie. Nu, je begrijpt, -dat wou ik niet, voor nog geen honderd uien! En we moesten den -volgenden dag toch òòk nog leven. Met die paar blikjes -zalm doe je niet lang. Dus, om van ’t gezeur af te zijn, heb -’k ’m maar niet teleurgesteld, voor veertig gulden. -Belachelijk! Maar vanmorgen hebben ze gewoon de bel bij ons uit de deur -gehaald—of ze ’t ruiken, de hyena’s!—Chris -heeft geen woord kunnen inbrengen en nu heb ’k nog <span class= -"pagenum">[<a id="xd24e638" href="#xd24e638" name= -"xd24e638">44</a>]</span>precies dertien en ’n halve cent. Haha, -’n kunstenaarsbestaan! Je verkoopt al je hebben en houwen voor -’n krats en nog lijd je armoe! En je echte, zuivere, mooie -werk—’k bedoel nog niet eens «de dooie -kraai»—willen ze niet aan!—En nu wou ’k je -vragen, beste kerel, omdat jullie alle drie die uien toch niet kunt -hebben en omdat daar nu zoo’n verkoop in schijnt te zitten, leen -me even ’n fatsoenlijk overhemd en ’n boord en vijf pop. -Dan rij ’k naar die nieuwe kunstzaak in de Langstraat en ’k -ben weer in bonis en je neemt maar uit m’n «hol» wat -je wilt. Je weet, vrienden kan ’k niets weigeren».</p> -<p class="par">’k Dacht weer aan Co, Jopie en ’t -aardappelmandje en.... ’k was overgehaald. Jos trok m’n -beste overhemd <span class="pagenum">[<a id="xd24e642" href="#xd24e642" -name="xd24e642">45</a>]</span>en m’n hoogste boord aan en -’k gaf ’m vijf pop, om <i>mìjn</i> uien te -verkoopen. Toen ben ’k nog maar wat blijven liggen. En ’k -heb veel nagedacht.</p> -<hr class="tb"> -<p class="par"></p> -<p class="par">Jos heeft de uien niet verkocht. De kunstzaak wou ze -niet aan. Daarop heeft Jos, zonder aan de drie eigenaars te denken, ze -uit kwaadaardigheid verscheurd mèt den sinaasappel en den -onduidelijken achtergrond. En hij heeft gezworen, dat-ie nooit meer -één ui schilderen zou, al moest-ie ook verhongeren.</p> -<p class="par">Tegenwoordig loopt Jos elk oogenblik bij me op, of -’k niet eens iets bij ’m kom uitzoeken in ruil voor -’t vernietigde stilleven. Maar ’k durf niet <span class= -"pagenum">[<a id="xd24e654" href="#xd24e654" name= -"xd24e654">46</a>]</span>goed. ’t Komt altijd duurder uit, dan je -denkt. En Jos is zoo slordig met overhemden!</p> -<p class="par">«Van Stralen en Bouwer laten zich niet meer -zien» vertelde-ie me met ’n zucht. «En dat allemaal -om die verwenschte uien! Heb ’k gelijk, dat ’k ze nooit -meer schilder?»</p> -<p class="par">«<i>Of</i> je!» stemde ’k toe. En -’k heb ’m beloofd, dat ’k morgen bij ’m zou -aanloopen.</p> -<p class="par">Maar ’k gà niet! <span class= -"pagenum">[<a id="xd24e665" href="#xd24e665" name= -"xd24e665">47</a>]</span></p> -</div> -</div> -<div class="div1 chapter"> -<div class="divHead"> -<h2 class="main">DE NOOD-EXPOSITIE.</h2> -</div> -<div class="divBody"> -<p class="par first">Omdat ’k, door de algemeene <i>malaise</i>, -toch niets te doen had, belde ’k bij m’n vriend Jos -aan.</p> -<p class="par">Dat is m’n noodlot. Ieder heeft zoo z’n -buitenissigheidjes, z’n zwak, z’n zonde. De een houdt er -’n villa op na, waar-ie nooit komt, ’n ander ’n -«stoom»-fiets, waar-ie niet op terecht kan, ’n derde -’n meisje, dat-ie niet meer bezoekt. <i>Ik</i> heb m’n -vriend Jos. Ofschoon ’k weet, dat-ie me nooit anders dan -onaangenaamheid bezorgt en ’t me altijd, hoe ’t ook draait, -geld kost, kan ’k toch de verleiding niet weerstaan, <span class= -"pagenum">[<a id="xd24e679" href="#xd24e679" name= -"xd24e679">48</a>]</span>’m nu en dan weer eens te bezoeken. -M’n heiligste voornemens zelfs zijn daar niet tegen bestand. -’t Is de drang naar zelfvernietiging, welke in elk mensch -schuilt. ’k Vecht er maar niet langer tegen.</p> -<p class="par">’k Belde dus aan bij m’n vriend Jos. Er werd -niet opengedaan. Dit wist ’k van te voren. Bij Jos wordt -<i>nooit</i> opengedaan. Dat is systeem. ’t Leven leidt soms tot -wrange consequenties.</p> -<p class="par">’k Deed ’n stap naar achter, door de ramen -van z’n benedenhuis te turen. Die zijn ondoordringbaar, wijl -bijkans tot ’t plafond dicht-begordijnd. «Dat is ’t -eenige, waarom je blij moet zijn, als je schilder bent» had Jos -me wel eens gezegd. «Ze kunnen tenminste niet zien, of je thuis -bent!»</p> -<p class="par">’k Stond besluiteloos. Alle geheime <span class= -"pagenum">[<a id="xd24e690" href="#xd24e690" name= -"xd24e690">49</a>]</span>teekens hadden indertijd op den duur gefaald. -Zelfs ’t driemaal zacht tikken, gevolgd door ’n luide kuch, -was door schuldeischers afgekeken en had Jos in de grootste -moeilijkheid gebracht. En ’t werd lastig, telkens weer ’n -nieuwe krijgslist te bedenken.</p> -<p class="par">Daar schoot me ’n ouwe truc te binnen. ’k -Belde nog eens, deed dan m’n kaartje glijden in de -busklep—ook die «doorkijk» was hermetisch gesloten: -er flapperde ’n gordijntje achter, naar ’t heette voor den -tocht—en kuierde langzaam op. Als Jos er nu maar op inging! Want -ook met kaartjes was al gefraudeerd, zoodat Jos niets of niemand meer -vertrouwde. Doch hoe zou een van z’n schuldeischers nu aan mijn -visite-kaartje komen?</p> -<p class="par">’k Keerde op m’n schreden terug. -<span class="pagenum">[<a id="xd24e696" href="#xd24e696" name= -"xd24e696">50</a>]</span>Gelukkig, ’t had geholpen! Jos’ -deur kierde en, toen ’k er weer voor stond, werd ’k ijlings -naar binnen getrokken door ’n energiek rukkenden, manchetloozen -arm. ’k Raakte bijna van den voet. Met ’n bons sloeg de -deur achter me dicht. ’k Was in de vesting!</p> -<p class="par">Jos keek me verwilderd aan. «Goddank, dat je -d’r bent!» fluisterde-ie me toe met ’n voor hem -ongekende hartelijkheid. «We snakken naar afleiding. ’k -Word gek van de eenzaamheid. We zitten hier als op ’n fort. -’t Is verschrikkelijk!»</p> -<p class="par">’k Drukte ’m de hand, begrèèp -’m. «Ja» zei ’k, «’k had al eerder -plan gehad. Maar omstandigheden, hè? Vrouw en kinderen -wel?»</p> -<p class="par">Weer zag Jos me verbijsterd aan, alsof ’n -langbegeerde prooi eindelijk in <span class="pagenum">[<a id="xd24e704" -href="#xd24e704" name="xd24e704">51</a>]</span>z’n macht was -geraakt. «Hm» mompelde-ie dan, «vrouw en kin.... -Laten we liever over wat prèttigs praten. Maar.... kom -binnen.»</p> -<p class="par">’k Trad in z’n voorkamer, waar ’t er -zeer «gemobiliseerd» uitzag. En aan ’t hand-dikke -stof op lamp, schoorsteen en de weinige stoelen, bemerkte ’k -dadelijk, dat er van ’n dagmeisje sinds weken geen sprake meer -was.</p> -<p class="par">Rondziend, ontwaarde ’k op de sofa bij ’t -raam ’n beweeglijk pakket, dat zuchten in mijn richting afzond. -Dat kon niet anders dan Co zijn, begreep ’k. En m’n hand -weer uitstekend, zei ’k op goed geluk: «Dag, Co.»</p> -<p class="par">’t Pakket, in ’n eens zalm-kleurigen lap -gewikkeld, welke desnóóds voor peignoir kon doorgaan, -richtte zich half op van de krakende sofa. Twee <span class= -"pagenum">[<a id="xd24e713" href="#xd24e713" name= -"xd24e713">52</a>]</span>doffe oogen bestaarden me, vijf slappe vingers -raakten me even aan. Daarop zonk alles weer ineen, tot niet. -Onwillekeurig dacht ’k aan ’t beeld van de kaars, welke nog -eenmaal flappert, vóór ze........ Ach!</p> -<p class="par">«Wat scheelt er aan?» vroeg ’k, niet -gerust. «Wat heb je?»</p> -<p class="par">Er kwam geen antwoord. Slechts ’n verwijderd -gekreun, dat ook ’n gesmoord snorken kon zijn, drong tot me -door.</p> -<p class="par">’k Herhaalde m’n vraag. Toen, na nog -’n pauze, welke ’n eeuwigheid scheen, verzuchtte, wat daar -nog leefde op de rheumatische sofa, <i lang="it">molto -ritardando</i>:</p> -<p class="par">«Ik...... sl...... aap.»</p> -<p class="par">Verlucht richtte ’k me weer op. Er was dus nog -geen gevaar! <span class="pagenum">[<a id="xd24e728" href="#xd24e728" -name="xd24e728">53</a>]</span></p> -<p class="par">«Ja,» venijnde Jos, langs me heen -slungelend, terwijl-ie z’n broek zóó hoog optrok, -dat ’k niet begreep, hoe-ie nog vóórt kon. -«Ze doet niet anders. Lollig voor mij! Maar je kómt er -hier wel toe. Zelfs geen krant krijgen we. (Ze willen me niet meer als -abonné, de geldknijpers!) ’k Weet nauwlijks, of d’r -nog oorlog is! Nona! ’t Eenige, wat er voor ons op -zit!»</p> -<p class="par">Hier loosde Jos ’n geeuw, welke als ’n gat -in de ruimte sloeg. Ook ik sperde m’n mond, van den weeromstuit. -En ’t werd hoogst hoorbaar, hoe Co, zooal niet de -ééuwige, dan toch ’n zeer langdurige rust was -ingegaan. Gezellige boel!</p> -<p class="par">«Maar hoe leven jullie hier dan?» -belangstelde ’k nog, beleefdheidshalve.</p> -<p class="par">«We leven heelemààl niet» -knarste <span class="pagenum">[<a id="xd24e738" href="#xd24e738" name= -"xd24e738">54</a>]</span>Jos, moeilijk verstaanbaar. «We zitten -hier opgesloten. Gevangenen, man, gevangenen! Ze hebben de bel uit de -deur getrokken. Wat de menschen toch koppig zijn, om nù nog met -kwitanties te komen! Dat wordt gewoon ’n manie van ze. Maar wie -er komen <i>moet</i>, blijft weg: de bakker, de kruienier. Tusschen -licht en donker moet ’k er als ’n misdadiger op uit, om -brood, boter. En altijd zie ’k nijdige gezichten van lui, van wie -’k al jàrenlang klant ben, de ondankbaren! En -deurwaarders, o, o! Maar dat zal ook niet lang meer duren. ’k Heb -nog precies 12–1/2 cent. Dan gaan we maar allemaal liggen, naast -Co. En ze zullen ons later vinden, ontbonden, met verstarde -gelaatstrekken, ’n artistentragedie. Ha ha!» <span class= -"pagenum">[<a id="xd24e743" href="#xd24e743" name= -"xd24e743">55</a>]</span></p> -<p class="par">Wild stiet Jos ’n piep-geluid uit en z’n -haren wàpperden.</p> -<p class="par">’t Koude zweet brak me uit. Had ’k maar weer -<i>nièt</i> aangebeld!</p> -<p class="par">In ’t atelier, achter, klonk geritsel, hardnekkig. -’k Luisterde.</p> -<p class="par">«Wat is dat?» vroeg ’k, -nieuwsgierig.</p> -<p class="par">«Muizen!» fluisterde Jos met ’n stem, -die al zwakker en zwakker werd. «Dag en nacht gaan ze te keer. Ze -vinden niets meer, geen kruim. Straks beginnen ze nog aan m’n -stillevens. Haha! Als <i>ik</i> ze niet voor ben!»</p> -<p class="par">In Jos’ oogen flikkerde iets, dat op -krankzinnigheid wees. Verteerde de innerlijke vlam ’t broze -omhulsel?</p> -<p class="par">«Spreek toch wat harder» zei ’k. -«’k Versta je haast niet. Ben je verkouwen? Je praat zoo -heesch.»</p> -<p class="par">Jos sloeg ’n zonderlingen blik naar <span class= -"pagenum">[<a id="xd24e766" href="#xd24e766" name= -"xd24e766">56</a>]</span>’t plafond. Dan blies-ie geheimzinnig in -m’n oor:</p> -<p class="par">«De boven-buren! Ssst! Als d’r gebeld wordt, -waarschuwen <i>diè</i>, dat ’k thuis ben. Ellendelingen! -Omdat ’k eens ’n pakje voor ze heb aangenomen, dat we maar -opgegeten hebben. Rolham, stel je voor! Wie laat zoo iets staan, in -deze tijden! Die lui hebben geen hersens».</p> -<p class="par">Weer trok Jos verwoed z’n broek op. ’k Werd -bang, dat er op die manier weinig van dat kleedingstuk zou -overblijven.</p> -<p class="par">Opeens voelde ’k ’n schrijnende pijn in -’t meest rechtsche mijner beenen. ’k Keek omlaag. Er stak -’n pijl in m’n broekspijp.</p> -<p class="par">«Au!» deinsde ’k onwillekeurig terug. -Onder tafel zat Joop, de «aardige» <span class= -"pagenum">[<a id="xd24e780" href="#xd24e780" name= -"xd24e780">57</a>]</span>oudste van de twee kleine Henkeman’s, -met opnieuw geladen boog. Schielijk week ’k nog op zij. En -’n tweede pijl vloog geruchtig tusschen m’n beenen -door.</p> -<p class="par">«Ze zijn niet vergiftig» lachte Jos -satanisch. Hij scheen er bepaald plezier in te hebben, dat z’n -jongen me vrees aanjoeg. ’t Scheelde weinig, of hij hitste -’m aan met ’n: «Pak ze! Ks, Ks!»</p> -<p class="par">Nu ’k z’n schuilplaats echter ontdekt had, -was de aardigheid voor Jopie er af. Hij kroop onder de tafel vandaan en -vermaakte zich ’t verdere van de visite met voortdurend om me -heen te draaien en me daarbij aan te gapen, of ’k ’n soort -Boschjesman was. ’t Was dan ook waar: de jongen was menschen -ontwend.</p> -<p class="par">’k Wou gaan zitten. «Pas op!» -waarschuwde <span class="pagenum">[<a id="xd24e788" href="#xd24e788" -name="xd24e788">58</a>]</span>Jos met ’n gebaar, dat ’n -trein tot stilstand zou hebben gebracht. «Die stoel niet! -Dàar! Dàt is de goeie».</p> -<p class="par">IJlings richtte ’k me weer op. In den huize -Henkeman ontsnapte je elk oogenblik aan gevaren.</p> -<p class="par">’k Zette me nu, volgens aanwijzing, dicht bij de -schuifdeur, waardoor je in ’t atelier kwam. ’k Keek er -meteen binnen.</p> -<p class="par">Daar hingen, stonden, lagen de mij welbekende studies, -stillevens, krabbels, wonderlijke mensch-, ver- en andere gezichten. -D’r kwam maar geen schot in den voorraad.</p> -<p class="par">«Je moest eens iets actueels maken,» raadde -’k met de beste bedoeling. «Dat is ’t eenige, wat op -’t oogenblik pakt.»</p> -<p class="par">Jos stoof op me af. ’k Dacht, dat ’k alweer -op ’n verkeerden stoel zat!</p> -<p class="par">«Schei uit!» raasde-ie, in spijt van -<span class="pagenum">[<a id="xd24e802" href="#xd24e802" name= -"xd24e802">59</a>]</span>de buren boven. «’t Heeft me al -dol gemaakt. Iets actueels! ’k Heb ’n pracht-ding -geteekend. Niet waar, Co? O, ze slaapt. Làat ’r. -—’n Pracht-ding! De kanonnen reden door de lucht. Wat? Nee, -ze renden, rolden, donderden. ’t Was verschrikkelijk. Je hield je -hart vast. Elk oogenblik dacht je: ze komen naar beneden. Kan ’t -spannender? Laat één me dat maar nadoen! En Co lag tegen -’n heuvel, handen voor ’t gezicht, als schreiende -vredes-maagd. Ze heeft me nog nooit zoo ontroerd. ’k Wist niet, -dat m’n eigen vrouw zoo’n pracht-maagd was! En gewonden en -vluchtelingen, voor alles had ’k gezorgd. ’k Ga er mee naar -den Nieuwen Kunsthandel. ’k Denk: dàt neemt-ie zeker. Wat -zegt de vent? «Neem weg dat ding! U ruïneert m’n zaak. -U jaagt <span class="pagenum">[<a id="xd24e804" href="#xd24e804" name= -"xd24e804">60</a>]</span>de menschen m’n winkel uit. Ze willen -geen narigheid. Die lezen ze in de kranten al genoeg.» En ik met -m’n kanonnen weer naar huis. ’k Verzeker je, dat ze me -zwaar wogen.»</p> -<p class="par">Jos streek z’n haren uit z’n voorhoofd, wat -’n heel werk was. Dan stak-ie z’n handen weer zoo diep in -z’n broekzakken, dat ’k niet begreep, hoe-ie ze ooit weer -terugvond en stapte als ’n opgejaagde kievit z’n atelier -door. Werkelijk, de kerel behield toch altijd iets geniaals.</p> -<p class="par">’k Volgde ’m, òòk om ’n -oogenblik van Jopie bevrijd te zijn. De jongen maakte me bepaald -verlegen.</p> -<p class="par">«Waar zijn ze?» informeerde ’k, -rondziend.</p> -<p class="par">«Wie?» vroeg Jos, met z’n blik -minstens bij ’n vergruizelde ster. <span class="pagenum">[<a id= -"xd24e815" href="#xd24e815" name="xd24e815">61</a>]</span></p> -<p class="par">«Wel, de kanonnen!»</p> -<p class="par">«O, die! Kapot. Verscheurd. Jammer genoeg. Maar -’k was ook zóó nijdig. En dan, ’t maakte me -beroerd, Co altijd vlak onder dat oorlogstuig te zien. Of je wou of -niet, je kreeg ’n gevoel: straks gebeurt er wat! Dat houdt geen -mensch uit.—Maar, ’k zal je verder vertellen. De menschen -willen geen akeligheid, denk ik? Goed, dan maar wat lolligs. En -’k heb me daar ’n karikatuur op den oorlog geleverd.... ik -ben d’r zelf drie dagen ziek van geweest; van ’t lachen! Om -bij dood te gaan! Soldaten met ’n kiespijn-doek achter ’n -boterton, de vluchtende vijand op steigerende ezels, ’n generaal -onder ’n paraplu; enfin, je kan ’t je voorstellen. Ik er -mee naar ’n zekeren—hoe heette-ie ook weer?.... -<span class="pagenum">[<a id="xd24e820" href="#xd24e820" name= -"xd24e820">62</a>]</span>o ja, van Haersten tot Vleujen. Die was me nog -wel aanbevolen als ’n eerste collectionneur! Tot Vleujen ontvangt -me aan ’n stevige kip met compote en meer van die sausnegerij. -Hij ziet m’n teekening niet, of-ie vliegt op, razend, smijt -servet, mes en vork over de tafel en hij brùlt: «M’n -huis uit! Schaam u, meneer, in deze benarde tijden den spot te drijven -met de onnoemlijke ramp, welke Europa teistert. Foei, foei!» De -man werd zoo rood, dat ’k voor ’t ergste bij ’m -vreesde. «Eet smakelijk», zeg ’k en ’k laat -’m met z’n benarde tijen bij z’n lunch, die er wezen -mocht, hoor! Maar je begrijpt, de liefhebberij bij mij was er -af».</p> -<p class="par">Jos lachte bitter. «Multatuli!» dacht -’k. Daarop deed-ie me ’t ergste aan, <span class= -"pagenum">[<a id="xd24e824" href="#xd24e824" name= -"xd24e824">63</a>]</span>dat-ie maar bedenken kon: hij stak z’n -steenen pijpje op.</p> -<p class="par">’k Draaide me om, hoestte. Joop verdween naar de -voorkamer.</p> -<p class="par">«Oorlogs-tabak!» grinnikte Jos. ’t Was -’n onbeschrijflijke lucht. Of-ie z’n pijp met ’n -stukje heel oude zool had gestopt! En m’n sigaren-koker lag -thuis. In zóóverre hielp z’n tactiek ’m dus -niet.</p> -<p class="par">’k Begreep, dat ’t met Jos op z’n -ergst gesteld was. Wie dàt rookte! Daar móést -verandering in komen.</p> -<p class="par">«Hou ’n expositie van je volledige -werken», verzon ik. «Tegen ’n heel lagen prijs. -’t Is toch noodtoestand».</p> -<p class="par">Jos schudde halsstarrig van «nee». En na -’n paar rookwolken, waartegen ik bepaald meende te moeten -protesteeren, knorde-ie:</p> -<p class="par">«Kán niet. Heb ’t al -geprobeerd». <span class="pagenum">[<a id="xd24e839" href= -"#xd24e839" name="xd24e839">64</a>]</span></p> -<p class="par">’k Keek ’m vragend aan.</p> -<p class="par">«Helpt toch niet», ging-ie verder. Nog wou -’k aandringen. Toen sprak-ie één vreeslijk woord, -dat alles expliceerde:</p> -<p class="par">«Deurwaarders».</p> -<p class="par">Daar zàt ’k met m’n idee. Jos’ -pijpje begon gootig te slobberen.</p> -<p class="par">«Is d’r geen mouw aan te passen?» -vroeg ’k nog.</p> -<p class="par">«Hoè?» knerste Jos.</p> -<p class="par">’k Peinsde.</p> -<p class="par">«Als», kwam ’t er langzaam bij me uit -en ’k begon waarlijk al wat aan de oorlogs-tabak te wennen, -«als die schilderijen van ’n ander waren, <span class= -"corr" id="xd24e856" title= -"Bron: zoogenáàmd">zoogenáámd</span>. Hm, -ja. Maar dan moeten ze vóór alles hier uit huis. Zou de -kunsthandel niet....»</p> -<p class="par">Jos deed ’n verwoeden trek, wat me haastig deed -zwijgen. <span class="pagenum">[<a id="xd24e861" href="#xd24e861" name= -"xd24e861">65</a>]</span></p> -<p class="par">«De uitzuigers?» barstte-ie los en àl -z’n haren trilden. «Liever snij ’k m’n vingers -af».</p> -<p class="par">Dat wou ’k natuurlijk niet op m’n geweten -hebben. Om ’m af te leiden, opperde ’k ondoordacht:</p> -<p class="par">«Bij ’n particulier dan. <span class= -"ex">Iemand</span> wil je toch wel helpen?!»</p> -<p class="par">«Wie?» vroeg Jos weer en z’n oogen -boorden diep in de mijne.</p> -<p class="par">’k Voelde me als op ’n hellend vlak. Er -groeide ’n benauwende stilte. Wat had ’k aangehaald?</p> -<p class="par">«Wie?» herhaalde Jos, bijna dreigend.</p> -<p class="par">Daar ontstond leven op de sofa. ’n Vreeslijk -gekraak van ’t trotsche meubel bewees, dat de vredes-maagd -ontwaakte. Of had ze heel niet geslapen? Spoedig moest ’k -’t haast wel denken, want Co, in al ’r bekoorlijkheid van -schilderseega, <span class="pagenum">[<a id="xd24e880" href="#xd24e880" -name="xd24e880">66</a>]</span>die gewend is te poseeren, met losse -haren, lossen peignoir (of wat daarvoor doorging) en zóó -losse muilen, dat ze er een van verloor, stevende recht op me toe en, -met ’n stem, die geen tegenspraak duldde, zei ze:</p> -<p class="par">«Jij natuurlijk! Onze vriend! Je hebt zoo’n -mooi bovenhuis en je woont alleen. Voor ’t Steuncomité, -zeggen we. Als dat niet helpt!»</p> -<p class="par">’k Zat geslagen. Dat er ook in die slaperige Co -zoo’n listige Eva stak!</p> -<p class="par">Jos stiet ’n Indianengehuil uit. Hàdden -z’n haren overeind gekund, ze waren omhoog gegaan als duin-helm, -van vreugde. Nu wàpperde-ie er slechts mee, hartstochtelijk.</p> -<p class="par">«Vrouw! Co! Engel!» <span class= -"ex">kreet</span>-ie en van enthousiasme duwde-ie ’r bijna -’n oog uit. «Wat ’n begrip! Wat ’n verstand! -<span class="pagenum">[<a id="xd24e893" href="#xd24e893" name= -"xd24e893">67</a>]</span>Waar haalt ze ’t vandaan? O, vrouwen -hooren in den hemel! Co, laat ’k voor je knielen».</p> -<p class="par">«Pas op die punaise», waarschuwde Co -practisch. Dan noemde ze ’m nog «lummel», omdat-ie -’r oog zóó fel geraakt had, dat ’t bepaald -begon te tranen. Een en ander weerhield ’m van verdere exaltische -uitingen.</p> -<p class="par">Ik maakte bezwaar tegen ’t plan. Vooral dat -«Steun-comité» had allerminst m’n goedkeuring. -Doch Jos, door z’n atelier dravend, alsof-ie ’n jacht-akte -veroverd had, sloeg al m’n bedenkingen breed-geniaal een voor een -den kop in. Hij wees zelfs op ’t morééle van -’t geval. Diende in dezen moeilijken tijd ieder niet z’n -eigen steuncomité te zijn? «En dan», deed-ie royaal, -«ze kunnen voor mijn part 50 pCt. krijgen». <span class= -"pagenum">[<a id="xd24e900" href="#xd24e900" name= -"xd24e900">68</a>]</span></p> -<p class="par">«Zou 20 niet voldoende zijn?» vroeg Co, wier -slaperigheid geheel geweken was.</p> -<p class="par">«Of 10,» krabbelde Jos terug, die zich de -lapjes van vijf en twintig al bij bundeltjes ontrukt zag. «Enfin, -dat regelen we allemaal wel. ’t Voornaamste is nu: aanpakken! -Morgen hang ’k den boel bij je op. M’n volledige werken, -haha! Als je maar plaats hebt! M’n uitbouw staat nog vol. -’t Zal ’n evenement zijn!»</p> -<p class="par">Zalig staarde Jos, dwars door de kast, waarin -waarschijnlijk de muizen zaten, naar ’n toekomst, welke <i>ik</i> -nog niet bespeurde. Hij zag zich al beróémd. Mocht -’k die illusie verstoren?</p> -<p class="par">Plots hief de jongste der Henkeman’s, die, ergens -achter, ’r middagslaapje gedaan had, ’n vervaarlijk -geschreeuw aan. Co, nu zonder één enkele muil, -<span class="ex">snelde</span> (of ze ook wakker was!) naar -<span class="pagenum">[<a id="xd24e915" href="#xd24e915" name= -"xd24e915">69</a>]</span>’r kind. Opnieuw snorde ’n pijl -door de lucht: Jopie, die zich weer verdekt had opgesteld, heropende de -vijandelijkheden. Hoe ontsnapte ’k aan zooveel bedreiging? Daar -stopte Jos ten tweede male z’n pijp. ’k Voelde dat ’k -wijken moest. En onmiddellijk! Met vele zware handdrukken nam ’k -afscheid, m’n hoofd slechts vervuld van één ding: -de nood-expositie. ’t Deed er pìjn van.</p> -<hr class="tb"> -<p class="par"></p> -<p class="par">Den volgenden morgen (Jos was voor zijn doen bijzonder -vroeg uit de veeren) hielden drie wagens voor m’n deur stil. -Mannen van den Volksbond zeulden ’n uur lang m’n trappen op -en af. Toen er volstrekt niets meer bij kon, hielden ze er eindelijk -mee op. Het waren hardnekkige lieden.</p> -<p class="par">Jos, die met ’n stralend gezicht van m’n -beste sigaren zat te rooken<span class="pagenum">[<a id="xd24e923" -href="#xd24e923" name="xd24e923">70</a>]</span>—hoe-ie die zoo -dadelijk gevonden had?—zei gedachteloos:</p> -<p class="par">«Ach, betaal jij even?» en ’k voldeed -de stoere werkers.</p> -<p class="par">«Je hebt ze toch gefooid?» vroeg-ie nog, -achter ’n dichte wolk.</p> -<p class="par">«Ja», zei ’k kort. «’k -Dacht, dat je dat wel goed vond».</p> -<p class="par">Jos knikte grootmoedig. Dan sprong-ie elastisch op en -riep:</p> -<p class="par">«Komaan, laten we maar dadelijk gaan -ophangen!»</p> -<p class="par">«Hang», meende ’k vriendelijk.</p> -<p class="par">Er is tot ’s avonds laat in m’n huis verwoed -geklopt, geprikt, getimmerd. Jos is boven op m’n piano -geklommen—z’n hakken zaten met spijkers—en heeft twee -vazen gebroken en maar één aschbak. Niet -één stoel, of hij heeft er op gestaan, gedanst, -gezwengeld. Al <span class="pagenum">[<a id="xd24e940" href="#xd24e940" -name="xd24e940">71</a>]</span>mijn schilderijen, behalve ’n -merkwaardig stilleven, dat ’n Henkeman was, zijn afgehaald en -vervangen door de volledige werken van Jos. Waar ’k ook keek, -overal gaapten z’n binnen- en buitenhuizen, z’n -sinaasappels met en zonder ui, z’n portret-studies, z’n -mystische krabbels van Co me triomfantelijk aan. Zelfs in de gang -hingen ze, boven de trap. Ze waren niet te ontloopen.</p> -<p class="par">«Waar laten we de meubels?» zwoegde Jos met -aan elk zijner haren ’n druppel.</p> -<p class="par">’k Keek ’m verbijsterd aan.</p> -<p class="par">«Moeten die ook al weg?» vroeg ’k -angstig.</p> -<p class="par">Hij wierp me ’n blik toe, of-ie me opeten wou. -Doch voorloopig begon-ie maar weer aan m’n sigaren.</p> -<p class="par">«De menschen moeten toch kunnen <span class= -"pagenum">[<a id="xd24e952" href="#xd24e952" name= -"xd24e952">72</a>]</span>lóópen», expliceerde-ie -nog tamelijk bedaard. «’t Is hier ’n ex-po-si-tie! -Die spiegel moet er ook af. Daar kan nog wat hangen».</p> -<p class="par">Met dien spiegel heb ’k ’m geholpen. -’k Dacht aan m’n vazen en den aschbak. Daarop hebben we ons -weer tot den Volksbond gewend en de drie zelfde stoere werkers hebben -andermaal met zwaar bemodderde schoenen ’n vol uur door m’n -huis gezworven, tot ze alles, wat hinderde, op den zolder, de bovengang -en in m’n slaapkamer hadden geplaatst. Hoe ’k ’s -nacht in m’n bed moest komen, begreep ’k niet. Doch -’t leven hééft nu eenmaal moeilijkheden.</p> -<p class="par">«’t Begint er al aardig uit te zien», -wreef Jos vergenoegd z’n handen. ’k Keek eens rond. -’k Zag enkel Henkeman’s. <span class="pagenum">[<a id= -"xd24e958" href="#xd24e958" name="xd24e958">73</a>]</span></p> -<p class="par">Toen is Jos met sjaals gaan drapeeren en doeken en oud -lappen-goed en op de meest geheimzinnige plaatsen stelde-ie onverwacht -’n gemberpot op, waarvan-ie ’n onbeschrijflijke hoeveelheid -bij zich had. Hier en daar kwam ook ’n lampion te bungelen, -zoodat m’n huis langzamerhand min of meer ’n Oostersch -aanzien kreeg. ’k Hoopte, dat ’k er aan wennen zou.</p> -<p class="par">«Hoe heb ’k dat opgeknapt?» vroeg Jos, -weer stralend.</p> -<p class="par">’k Knikte, sprakeloos. ’k Had geen hoofd -meer. ’t Duizelde me en m’n ooren suisden. Ook vond -’k ’t niet strikt noodzakelijk, dat al m’n -Havana’s in één dag werden opgerookt.</p> -<p class="par">«Ja, neem me niet kwalijk», zei ’k dan -met toonlooze stem, «maar ’k wou nu wel ’n stukje -gaan eten». <span class="pagenum">[<a id="xd24e968" href= -"#xd24e968" name="xd24e968">74</a>]</span></p> -<p class="par">«Uitstekend!» wreef Jos zich andermaal de -handen. «Waar gaan we naar toe?»</p> -<p class="par">’n Oogenblik dacht ’k er over, of ’k -maar niet dadelijk naar bed zou gaan, hoeveel moeite me dat misschien -ook zou geven. Daarop heb ’k ’m echter toch maar mee naar -«Riche» genomen. ’n Dineetje had-ie met z’n -zwoegen werkelijk wel verdiend.</p> -<p class="par">Hij heeft ’t zich heel goed laten smaken. En den -wijn, daar was-ie ook kolossaal handig mee. ’k Dacht tenminste, -dat we nog aan de tweede flesch waren, toen de derde al op tafel stond. -Hij werd erg spraakzaam en drong er sterk op aan, dat ’k ’t -«geval» mooi zou aankleeden. De tentoonstelling moest niet -van <i>mij</i> uitgaan, ’n gewoon particulier, doch van ’n -naamlooze <span class="pagenum">[<a id="xd24e978" href="#xd24e978" -name="xd24e978">75</a>]</span>vennootschap. Hij zocht al naar ’n -naam. Eindelijk vond-ie iets. «Artis Pictura» leek ’m -bijzonder fraai. ’k Twijfelde eraan, of dat vloeiend Latijn was. -Ook herinnerde ’t me te sterk aan ’n welbekenden -dierentuin. Doch Jos, koppig als-ie bij den wijn zit, hield voet bij -stuk. Zoo werd m’n huis, of wat daarvan was overgebleven, onder -’n Triple Sec «Artis Pictura» gedoopt.</p> -<p class="par">Hij is weer met me mee terug gegaan (Jos was -àltijd aan me gehecht). Bij me thuis is-ie nog wat aan den -timmer geslagen, doch met onvaste hand. Toen z’n eene duim -heelemaal blauw was, hield-ie er mee op. We hebben ons daarop onder de -whisky gezet. Dat maakte ’m weer zoo fiksch, dat-ie opnieuw -bovenop m’n piano wou. Dat heb ’k ’m echter krachtig -belet. <span class="pagenum">[<a id="xd24e982" href="#xd24e982" name= -"xd24e982">76</a>]</span>’k Vind, leelijke gewoontes moet je niet -in de hand werken.</p> -<p class="par">«Breng me dan maar naar bed», gaf-ie -gewillig toe. «Waar slaap ’k?»</p> -<p class="par">«Dat weet ’k niet», bracht ’k -aan z’n verstand, «maar hièr niet».</p> -<p class="par">’t Scheelde weinig, of-ie begon te huilen.</p> -<p class="par">«Niet in Arti Pictus?» drijnde-ie.</p> -<p class="par">«Nee», zette ’k door. «’k -Heb momenteel maar één bed. En of ’k daar in kan -komen, valt nog te bezien. In elk geval, ’n logé kan -’k niet hebben. En.... denk aan Co!»</p> -<p class="par">«Daarom juist», bekende-ie kinderlijk. Maar -hij is dan toch gegaan, met onder elken arm ’n gemberpot. Hij -schijnt nu eenmaal gek op die dingen te zijn.</p> -<hr class="tb"> -<p class="par"><span class="pagenum">[<a id="xd24e999" href="#xd24e999" -name="xd24e999">77</a>]</span></p> -<p class="par">De eerste dagen kreeg Artis Pictura niet -één enkelen bezoeker. En ’k had toch flink -geadverteerd. Uit deurwaarders-overwegingen had ik den naam -«Henkeman» maar weggelaten. Ook op de helft der -geëxposeerde werken ontbrak die. Dat kon echter al niet anders dan -’n aanbeveling zijn. Waarin zat ’t ’m dus?</p> -<p class="par">’t Begon er somber uit te zien. Jos liep den -heelen dag heen en weer als ’n gekerkerde leeuw. Alleen gedurende -den <i>lunch</i> ging-ie zitten en stond dan voorloopig niet op. -Z’n goede eetlust, zei-ie, was z’n redding.</p> -<p class="par">«Hebben we den prijs misschien toch nog wat te -hoog gesteld?» vroeg ’k voorzichtig.</p> -<p class="par">Jos, die juist ’n blikje zalm bewerkte, sprong -woedend op. <span class="pagenum">[<a id="xd24e1011" href="#xd24e1011" -name="xd24e1011">78</a>]</span></p> -<p class="par">«Wou je ze den arbeid van m’n leven dan -heelemaal cadeau doen?» riep-ie, zich verslikkend. «Vijf -gulden! Jij met je eenheidsprijs! ’k Gooi m’n naam toch al -te grabbel. Je bent al net zoo’n uitzuiger als die -anderen».</p> -<p class="par">’k Zweeg. En ’k zag, hoe ’t blikje -totaal verdween.</p> -<p class="par">«Je moet ook ’n bord aan je huis -slaan», beweerde Jos met vollen mond, «En de deur moet -àànstaan. De menschen bèllen liever niet. En zet -’n aardigen <i>groom</i> of ’n livrei-knechtje in ’t -portaal onder de tweede lampion. Zoo iets -klèèdt».</p> -<p class="par">’k Ging er maar niet op in. ’k Had al groote -onaangenaamheid gehad met de vrouw, die ’s morgens bij me werkte. -Ze verkoos niet langer te komen, wanneer de voordeur open bleef. Ze was -<span class="pagenum">[<a id="xd24e1023" href="#xd24e1023" name= -"xd24e1023">79</a>]</span>gewoon, in fátsoenlijke huizen te -werken, zei ze.</p> -<p class="par">Intusschen legden we de laatste hand aan den -uitgebreiden catalogus. ’k Had de lijst persoonlijk met m’n -fraaiste letter in elkaar gezet en ’t ding zag er goed uit. -Alleen deed ’t wellicht wat eentonig aan. Er zat dan ook weinig -afwisseling in ’t <i>oeuvre</i> van Jos. ’t Was maar: -Appelen met ui, Stemming, Ui met appelen, Appelen met peer, Stemming, -Peer met ui, Ui met boek, Boek met appelen, Stemming. ’t Begon op -’t laatst voor je te dansen. Daardoor heb ’k me bij de -nummering wel eens vergist. ’n Studie tenminste, welke als Ui, -met ’k weet niet meer wat, stond aangeduid, leek van dichtbij -vaag op Co, wanneer ze langzaam van ’r merkwaardige sofa -verrijst. Ook waren er <span class="pagenum">[<a id="xd24e1031" href= -"#xd24e1031" name="xd24e1031">80</a>]</span>verschillende krabbels, -waaruit Jos zelf niet meer wijs kon. Die werden dan maar weer -«Stemming» gedoopt. En ongeveer ’n vijftal doeken -hingen onderste boven. Doch dat merkte je zoo gauw niet. Door een en -ander kwam ’k echter tot ’t begrip, dat kunsthandel -’n apart en zéér moeilijk vak is.</p> -<p class="par">Den vierden dag van de expositie «ten bate van -’t Steuncomité» verschenen er twee bezoekers. Jos -was juist even uit. ’k Trad ze minzaam tegemoet. En leidde ze -rond.</p> -<p class="par">De heeren deden wat gereserveerd. Maar ’k dacht: -«Komt er niet op aan. Als jullie maar -kóópen». En ’k prees ’t <i>oeuvre</i> -Henkeman’s aan als ’t werk van eenige jeugdige, -veel-belovende artisten, die zich gedrongen hadden gevoeld, in -<span class="pagenum">[<a id="xd24e1040" href="#xd24e1040" name= -"xd24e1040">81</a>]</span>deze tijden, enzoovoort. «Je bent -’n flesschentrekker» signaalde m’n geweten. En -’k stond er zelf versteld van, dat ’k zoo liegen kon. Doch -’k deed ’t voor ’n ànder.</p> -<p class="par">«En <i>wil</i> ’t nogal?» informeerde -dan hoogjes een van ’t tweetal.</p> -<p class="par">«Beroerd» wou ’k zeggen. Maar ’k -bedacht me, dat men in zaken nooit <i>te</i> eerlijk moet zijn. -Onverschillig sneed ’k daarom op:</p> -<p class="par">«Langzaam aan, heeren, langzaam aan. Er is tot -heden voor ’n vijftig gulden verkocht».</p> -<p class="par">«Ha! Vijftig gulden?» riep m’n -ondervrager verrast uit. Daarop haalde-ie ’n opschrijfboekje te -voorschijn en teekende er iets in aan.</p> -<p class="par">’k Keek verwonderd toe. Iemand van de pers -misschien? <span class="pagenum">[<a id="xd24e1058" href="#xd24e1058" -name="xd24e1058">82</a>]</span></p> -<p class="par">M’n bezoeker hielp me echter uit den brand.</p> -<p class="par">«Mag ’k me eens voorstellen?» -kraakte-ie correct. «Van Haersten tot Vleujen». (Te -drommel, waar had ’k dien naam meer gehoord?) «Lid van -’t Steuncomité hier ter stede. We stellen ’t -natuurlijk zeer op prijs, dat u zoo ijvert voor de goede zaak. Maar, u -houde ’t mij ten goede: als u eens wist, op hoeveel manieren -onder ónze vlag ’t eigen voordeel wordt gediend! Ze -exploiteeren ons maar, ze exploiteeren ons maar! Ja, ja! Vijftig gulden -dus! Mooi! We zullen van onzen kant wat menschen aanmoedigen, de -expositie te bezoeken. U beseft, dat helpt enorm. En dan, sta ons toe, -dat we uw taak wat verlichten. Wij willen niet, dat u alles alleen -doet. Elken dag van <span class="pagenum">[<a id="xd24e1063" href= -"#xd24e1063" name="xd24e1063">83</a>]</span>tien tot vier hier te -staan, dat mogen we niet van u vergen. Meneer hier, die, om zoo te -zeggen, een van onze inspecteurs is, zal u bij den verkoop behulpzaam -zijn. Hij is ’n zeer werkzame en vertrouwde kracht. ’k Wil -intusschen ook <i>mijn</i> steentje bijdragen tot ’t goede -doel».</p> -<p class="par">’k Boog. De spiegel hing er niet meer. Anders had -ik waarschijnlijk kunnen constateeren, dat ’k er ongewoon bleek -uitzag. De inspecteur keek me doordringend aan. ’k Moest me dus -goed houden. En glimlachte.</p> -<p class="par">’t «Steentje» van ’t -comité-lid werd een van de ontelbare uien, ditmaal «met -banaan». Vijf gulden werden op m’n tafel gedeponeerd -(’k zie ze nòg schitteren) en dadelijk geboekt. Met -’n zorgvuldige buiging nam de heer van <span class= -"pagenum">[<a id="xd24e1073" href="#xd24e1073" name= -"xd24e1073">84</a>]</span>Haersten tot Vleujen afscheid. De ander -bleèf.</p> -<p class="par">Toen Jos terugkwam, heb ’k ’m mee naar boven -genomen, naar zolder. Daar, tusschen de opgestapelde meubels, heb -’k ’m de situatie uitgelegd. ’k Deed nogal -zenuwachtig. Jos staarde me wezenloos aan. Daarop begon-ie aan al -z’n haren te rukken. Met z’n elleboog stiet-ie ’n -pendule van ’n soort <i>console</i> en hij raasde:</p> -<p class="par">«M’n werk! M’n <i>kostbare</i> werk! -Sluit de tentoonstelling. Direct! Ben <i>ik</i> in de wieg gelegd voor -filantroop? Hoe kan ’n <i>vriend</i> je zoo iets -aandoen!»</p> -<p class="par">’k Trachtte ’m te kalmeeren. En wees er op, -dat sluiting op ’t moment onmogelijk was. Wat moest ’t -comité er wel van denken?</p> -<p class="par">«Maar m’n arbeid van jaren dan!» -<span class="pagenum">[<a id="xd24e1095" href="#xd24e1095" name= -"xd24e1095">85</a>]</span>huilde-ie met weer ’n pluk aan -z’n haar. «Straat-arm maak je me, ’n -bedelaar!»</p> -<p class="par">«In ’s hemelsnaam, spreek wat zachter» -smeekte ’k, met m’n gedachten bij den -«inspecteur». Werktuiglijk tastte ’k naar m’n -zak. ’k Leende Jos ’n tientje. En ’s middags nam -’k ’m weer mee naar «Riche».</p> -<hr class="tb"> -<p class="par"></p> -<p class="par">De volgende dagen belde er nu en dan iemand aan bij -«Artis Pictura». De heer Tot Vleujen had nogal connecties. -Er werd gekocht, al was ’t niet veel. ’n Tiental -rijksdaalders verdwaalden «tijdelijk» naar m’n -portemonnaie.</p> -<p class="par">Al die vreemde menschen in m’n huis, ’t werd -me ’n gruwel. Op ’n dag kneep ’k er ’s morgens -vroeg al tusschen <span class="pagenum">[<a id="xd24e1105" href= -"#xd24e1105" name="xd24e1105">86</a>]</span>uit. Tegen sluitingsuur -kwam ’k thuis. De «inspecteur» zag er hoogst -vergenoegd uit. ’k Keek ’m vragend aan.</p> -<p class="par">«De verkoop stijgt» zei-ie verheugd. -«Heden twaalf stuks verkocht».</p> -<p class="par">’k Zocht op de tafel.</p> -<p class="par">«O» hielp m’n zaalwachter me uit den -droom, «die heeft die andere meneer, die vriend van u, onder -z’n beheer. Of ’k u maar groeten wou».</p> -<p class="par">’t «Beheer» van Jos! De toestand werd -onhoudbaar. Hoe meer succes de tentoonstelling kreeg, hoe meer ’t -me zou kosten. ’k Zat in ’n labyrint.</p> -<hr class="tb"> -<p class="par"></p> -<p class="par">’t Einde kwam zeer onverwachts. De expositie was -zoowat twee weken geopend. Ze kreeg steeds meer toeloop. De kranten -schreven er sympathiek <span class="pagenum">[<a id="xd24e1120" href= -"#xd24e1120" name="xd24e1120">87</a>]</span>over en meldden, op -verzoek, niet den naam van den schilder. Deze bescheidenheid werd -’m als ’n extra verdienste aangerekend. Hij kreeg ’n -anonieme vermaardheid.</p> -<p class="par">Ik zelf voelde me als dakloos. ’k Sliep niet meer -thuis. Die uien met en zonder, die appelen, ’k had ze -tegengegeten. ’k Kon ze niet meer zien.</p> -<p class="par">Eens, nadat ik 2 maal 24 uur onder water was gebleven, -belandde ’k weer in Artis Pictura. Nauwelijks boven, werd er -gebeld. Jos, vol-ijverig (z’n oogen kregen langzamerhand de -schittering van ’n dubbelen rijksdaalder) deed open. Plots hoorde -’k ’m echter de trap opstuiven, in vlucht. ’k Trad -naar ’m toe. Hij duwde me op zij, rende de zoldertrap op. -«Deurwaarder!» fluisterde-ie me nog toe. Daarop hoorde -<span class="pagenum">[<a id="xd24e1126" href="#xd24e1126" name= -"xd24e1126">88</a>]</span>’k boven ’n sleutel tweemaal in -’t slot draaien.</p> -<p class="par">’n Dik heer hijgde zich naar de expositie-zaal. -Schuin over z’n buikglobe betuurde-ie m’n wanden. Bij den -eersten blik echter reeds keek-ie verrast. Dan ontsnapte ’m -’n verbaasd «tsjs, tsjs». ’t Was precies, of -’n ketel stoom uitliet.</p> -<p class="par">«’k -Had—’t—moeten—begrijpen», stuwde-ie -moeizaam uit. «Natuurlijk! Hen—ke—man! O, -maar—dat—gaat—zóó—niet!»</p> -<p class="par">Hij koerste op me af. ’k Besefte ten volle -’t gevaar, waarin ’k verkeerde. Onversaagd moest ’k -er me doorheen slaan.</p> -<p class="par">«Me-neer!» begon de deurwaarder en hij gaf -me ’n breed <i>exposé</i> van z’n verhouding tot J. -Henkeman, kunstschilder. <span class="pagenum">[<a id="xd24e1139" href= -"#xd24e1139" name="xd24e1139">89</a>]</span></p> -<p class="par">«Pardon!» hoopte ’k ’m te -overrompelen. «De heele collectie is sinds kort m’n -eigendom».</p> -<p class="par">«Ha ha!» lachte de vreeslijke man en -’k kreeg de gewaarwording, dat m’n «Artis» met -’n nijlpaard verrijkt was. «Dat kennen we. -Jawel!»</p> -<p class="par">«Ach, neemt u mij niet kwalijk, wat zei u, uw -eigendom?»</p> -<p class="par">’k Dacht zóó bij m’n -beneden-buren terecht te komen: de grond onder me wankelde. Waar kwam -die meneer van Haersten tot Vleujen opeens vandaan? ’k Had -’m nog niet opgemerkt.</p> -<p class="par">«Doorgestoken kaart, meneer» lucht-exploosde -de gevreesde man van dagvaardingen en andere gruwlijkheid. «We -hebben dat—meer—bij de hand gehad».</p> -<p class="par">«Ach, laat u <i>mij</i> even uitspreken, -hè?» <span class="pagenum">[<a id="xd24e1156" href= -"#xd24e1156" name="xd24e1156">90</a>]</span>kriegelde Tot Vleujen met -z’n gewoon aplomb, waarvoor zelfs het wettelijke, monster, dat -mijn salon bestookte, moest wijken. En zich tot <i>mij</i> wendend, -ging ’t comité-lid verder:</p> -<p class="par">«U zei.... Hm! En de jeugdige, talentvolle -kunstenaars, die zoo belangeloos.... Expliceert u mij dat -eens».</p> -<p class="par">’k Heb den heer van Haersten terzijde genomen en -alles uitgelegd. ’t Was ’t eenigste, wat er voor me opzat. -Dat kwartier uit m’n leven vergeet ’k nooit.</p> -<p class="par">M’n toehoorder wond zich ’n oogenblik -zóó op, dat-ie z’n correctheid bijna verloor. -Daarop begon-ie ’t geval echter wat menschelijker te bezien en -’t eind was, dat iets van ’n glimlach over z’n -welgedaan uiterlijk toog. Toch bleef-ie zakelijk. <span class= -"pagenum">[<a id="xd24e1167" href="#xd24e1167" name= -"xd24e1167">91</a>]</span></p> -<p class="par">«Enfin» besloot-ie. «U draagt ’t -Steuncomité 50 pCt. af. Dan zullen we er niet meer van spreken. -Men exploiteert ons maar, men exploiteert ons maar! En we sluiten -vandaag de expositie».</p> -<p class="par">«Graag!» stemde ’k van harte toe. -Eindelijk zou ’k dus weer ’n huis hebben!</p> -<p class="par">«Sluiten?» vroeg de deurwaarder, die nog -steeds als ’n Atlas z’n globe stond te torsen. -«Enne....»</p> -<p class="par">Toen heb ’n lange explicatie met hèm gehad. -Met z’n visch-oogen keek-ie me wantrouwend aan. En telkens als er -’n adem-stoot kwam, was ’k bang, dat ’k weggeblazen -werd.</p> -<p class="par">Ten slotte was-ie er achter.</p> -<p class="par">«Dan <i>ìk</i> de andere 50 pCt. -Of—’k maak ’t bekend».</p> -<p class="par">’k Protesteerde. ’t Hielp niet. ’k -Vocht tegen ’n walvisch. <span class="pagenum">[<a id="xd24e1186" -href="#xd24e1186" name="xd24e1186">92</a>]</span></p> -<p class="par">We zijn gaan rekenen. De inspecteur had alles -onaangenaam nauwkeurig geboekt. Een en vijftig Stemmingen, Appelen met -dit en met dat, tegen ’n eenheidsprijs van vijf gulden, -maakte.... ’t Was heel eenvoudig. Op de tafel lag niets. En -persoonlijk had ’k slechts ’n tientje opgestreken, want, -hòe ’t ook ging, aan Jos’ «beheer» was -niet te ontkomen. ’k Betaalde dus twee honderd vijf en veertig -gulden. En annonces, «zaal-huur», alles was voor -<i>mij</i>. Vervolgens is de nood-expositie zonder woord van dank -gesloten.</p> -<p class="par">’k Heb boven ’n hartig woordje met Jos -gewisseld, hij àchter, ik vóór de zolderdeur. Op -’t laatst werd-ie driest, kwam er uit en verweet me, dat al -z’n bèste werk voor ’n appel en ’n ei gegaan -was. <span class="pagenum">[<a id="xd24e1194" href="#xd24e1194" name= -"xd24e1194">93</a>]</span></p> -<p class="par">«Ja, appelen en uien!» maakte ’k me -driftig. «Hou maar op! Dat is je dank. Haal die rommel dadelijk -weg. Geen dag langer wil ik ’t in huis hebben. ’t Verslindt -kapitalen. Artis Pictura!»</p> -<p class="par">De Volksbond is er weer aan te pas gekomen. Het is -merkwaardig, hoe doorzettend deze lieden zijn. En niets vergaten ze, -zelfs geen gember-pot.</p> -<p class="par">Jos heeft me ’n heel boozen brief geschreven. En -Co krabbelde er nog ’n regeltje onder, dat lang niet slaperig -was. Vrouwen laten zich nu eenmaal door haar echtgenoot verblinden.</p> -<p class="par">Wanneer ’k weer eens langs de Henkeman’s -kom, bel ’k <i>nièt</i> aan. <span class="pagenum">[<a id= -"xd24e1206" href="#xd24e1206" name="xd24e1206">94</a>]</span></p> -</div> -</div> -<div class="div1 chapter"> -<div class="divHead"> -<h2 class="main">DE SCHMINKDOOS.</h2> -</div> -<div class="divBody"> -<p class="par first">Liefhebberijen zijn toch altijd wel aardig. -Timmeren bijvoorbeeld en draaien en zoo. Dat heb ’k zelf -ondervonden, zijdelings. Op <span class="ex">deze</span> manier:</p> -<p class="par">’t Zomerde. ’t Werd vervelend in de stad als -in ’n kapellen-verzameling. ’k Ging dus naar buiten.</p> -<p class="par">’k Koos Geeswijk. Dat was «je», want -je kon ’t haast niet vinden. Eerst ging je natuurlijk per trein. -Dan per stoomtram. Dan met ’n paardentrammetje in aanleg. -Eindelijk nog ’n stukje zoo maar. Dan was je er, sóms.</p> -<p class="par">Je vond er hei, naar allen kant, in alle kleuren, -overal. ’k Zat dus maar <span class="pagenum">[<a id="xd24e1221" -href="#xd24e1221" name="xd24e1221">95</a>]</span>in de warande van -m’n hotelletje. Daar zag je de hei óók en op je -gemak. Wat zal een mensch zich moe maken?</p> -<p class="par">Maar op ’n vrééslijk mooien dag ging -’k toch wandelen. Als je ook buiten bent! ’k Kwam, langs -hei, óver hei, dóor hei, aan ’n weggetje, waar -’n villa stond. ’k Had ’t ding nog nooit gezien. -Natuurlijk niet! Want ’t lag àchter m’n hotel en -’k zat altijd aan den voorkant. Voor omdraaien was ’k te -lui.</p> -<p class="par">’k Verwonderde me, wat dat ding daar op dat -weggetje deed tusschen al die hei. Toen zag ’k hèm.</p> -<p class="par">’k Herkende ’m eerst niet. Hij was -veranderd, heelemaal bruingebrand. Net ’n Arabier. ’n -<span class="ex">Hei</span>-Arabier.</p> -<p class="par">Hij kwam op me toe met uitgestoken hand (de andere -hield-ie in z’n zak, uit verveling). Hij had ’n fluweelen -<span class="pagenum">[<a id="xd24e1234" href="#xd24e1234" name= -"xd24e1234">96</a>]</span>buis aan en ’n tamelijke broek. -Z’n schoenen waren in geen week gepoetst.</p> -<p class="par">«Wat doe jij hier?» vroeg ’k verbaasd. -Want ’k had ’m als student gekend, vóór -jaren. Toen was-ie altijd akelig gesoigneerd. In dàt opzicht -constateerde ’k althans verbetering.</p> -<p class="par">«Schilderen» antwoordde-ie onverschillig. -«Maar....» (en z’n oogen flikkerden op!) -«’k timmer ook wel».</p> -<p class="par">«Timmeren?» vroeg ’k.</p> -<p class="par">«Ja», zei-ie, haast nijdig. -«Natuurlijk. Je kunt niet altijd schilderen. Dan ga je -dood».</p> -<p class="par">’k Had daar geen ondervinding van, dus sprak -’m niet tegen.</p> -<p class="par">«Kom binnen» deed-ie weer vriendelijk.</p> -<p class="par">’k Trad ’t tuintje in. ’t Zag er -verwaarloosd <span class="pagenum">[<a id="xd24e1251" href="#xd24e1251" -name="xd24e1251">97</a>]</span>uit, als z’n schoenen. Ik -màg zoo’n wildigheidje wel.</p> -<p class="par">«Ga mee» zei-ie kort.</p> -<p class="par">’k Dacht, dat-ie me z’n «villa» -wou laten zien. Maar ’t viel mee. Hij bracht me àchter, -voorbij z’n moestuin.</p> -<p class="par">Daar stond z’n atelier.</p> -<p class="par">«Ha!» zei ’k. «Je werk. ’k -Ben benieuwd».</p> -<p class="par">«Ach wat» mompelde-ie weer onverschillig. En -hij liet z’n atelier links liggen. En bracht me in ’t -schuurtje er naast.</p> -<p class="par">«Hier timmer ’k» zei-ie stralend.</p> -<p class="par">«Hum» deed ’k neutraal. ’k Nam -’m eens aandachtig op. ’k Vond ’m wat vreemd. En -’k begreep ’m niet goed.</p> -<p class="par">«Timmeren?» vroeg ’k weer. -«<i>En</i> je schildert?»</p> -<p class="par">«<span class="ex">Ook</span>» bromde-ie -ontstemd. «Daar!» <span class="pagenum">[<a id="xd24e1278" -href="#xd24e1278" name="xd24e1278">98</a>]</span></p> -<p class="par">«En lóopt je zaak?» informeerde -’k belangstellend.</p> -<p class="par">«Wélke zaak?»</p> -<p class="par">«Wel, je timmer-zaak natuurlijk».</p> -<p class="par">«O, dat is liefhebberij» lichtte-ie me -eindelijk in. «M’n vak is schilderen».</p> -<p class="par">Ha, ’k wàs er nu dan toch. Gelukkig!</p> -<p class="par">«’k Had ’t moeten begrijpen» -verontschuldigde ’k me. «Jullie artisten zijn altijd -onpractisch. Laat me je werk nu eens zien».</p> -<p class="par">Hij krabde zich ’t weelderige haar.</p> -<p class="par">«’k Heb den laatsten tijd niet veel -gemaakt» zei-ie, half verlegen.</p> -<p class="par">«Zoo? Lui geweest?»</p> -<p class="par">«Dat niet» legde-ie uit. «Maar -’t vindt zoo weinig aftrek, weet je».</p> -<p class="par">«Ja» troostte ’k ’m. «Dat -is in de stad net zoo. Maar je hebt toch wel wàt?» -<span class="pagenum">[<a id="xd24e1302" href="#xd24e1302" name= -"xd24e1302">99</a>]</span></p> -<p class="par">«O, jawel».</p> -<p class="par">Hij keek rond.</p> -<p class="par">«Kijk» wees-ie me dan. «Die stoof. -’n Moeilijk onderwerp. Vijf gaatjes».</p> -<p class="par">«’n Stilleven?» vroeg ’k -nog.</p> -<p class="par">Maar hij bedoelde ’n héúsche stoof, -die-ie getimmerd had. Hij nam ’t ding op, liet ’t me zien. -’t Bleek ’n zeer schetsmatige stoof. Eiglijk moest ’t -nog stoof wórden. Of misschien ’n sigarendoos. ’t -Was twijfelachtig.</p> -<p class="par">«Maar ’k vroeg naar je werk, je -échte» maakte ’k me warm. «Al zijn ’t -maar studies, ’n krabbel. Daar smul ’k van».</p> -<p class="par">«O!» haalde-ie z’n schouders op. -«Als je dan bepaald wil. Maar.... ’t is zoo -vervelend!»</p> -<p class="par">Hij duwde ’n deur open. We stonden in z’n -atelier. <span class="pagenum">[<a id="xd24e1319" href="#xd24e1319" -name="xd24e1319">100</a>]</span></p> -<p class="par">’k Snuffelde rond. Koeien, halve koeien, koeien in -aanzet, koeien in opzet, koeien in eerste lijn. Ook portretten. Affe, -half-voltooide, verdoezelde, schemerende. ’n Enkele maal was -’t niet volkomen duidelijk, of ’n koe bedoeld werd dan wel -’n portret. Ook ’n paar landschappen, veel gras, érg -groen. ’k Hoùd niet van groen. Ieder z’n smaak. Hij -had gelijk. ’t Wàs.... vervelend.</p> -<p class="par">«Kom toch hier» hoorde ’k uit de -schuur. Beukers—o, ja, eindelijk herinnerde ’k me z’n -naam. ’k Zat er al over in—was weer terug naar z’n -zagen en schaven en spijkers. Andermaal gaf ’k ’m gelijk. -Die onménschlijke koeien!</p> -<p class="par">M’n hei-vriend peuterde met ’n beitel aan -’n plank. Uit z’n zak stak ’n drilboor. <span class= -"pagenum">[<a id="xd24e1327" href="#xd24e1327" name= -"xd24e1327">101</a>]</span></p> -<p class="par">«Timmeren is heerlijk» sprak-ie als ’n -kind.</p> -<p class="par">«’k Kan ’t me begrijpen» stemde -’k toe. Als je ook geen keuze had dan tusschen dat en.... dat -andere!</p> -<p class="par">«Kijk» wou-ie me winnen voor z’n -liefhebberij. Maar ’k moest even naar buiten. ’k Zag -nòg die portretten!</p> -<hr class="tb"> -<p class="par"></p> -<p class="par">’k Heb Beukers die vacantie-week nog ’n paar -keer bezocht. Hij was getrouwd, had drie kinderen, was dus -compleet.</p> -<p class="par">«En bevalt ’t u hier buiten nogal, -mevrouw?» vroeg ’k in den vorm.</p> -<p class="par">Z’n vrouw zei er niet veel op, keek maar naar de -hei. Dàt is ’t, wat ’k tegen ’t huwelijk heb. -Er zijn altijd <i>twee</i> menschen voor noodig. En licht <span class= -"pagenum">[<a id="xd24e1345" href="#xd24e1345" name= -"xd24e1345">102</a>]</span>dat er dan één op een of -andere manier bij te kort komt.</p> -<p class="par">Bij m’n tweede bezoek al was Beukers minder -opgewekt. Hij deed afgetrokken, melancholisch.</p> -<p class="par">«Wat heb je?» vroeg ’k op den man -af.</p> -<p class="par">Toen lei-ie me z’n hart bloot. ’t Kwam door -z’n liefhebberij. Hij wist er geen weg meer mee. Hij wou -timmeren, zagen, schaven, maar wàt? In Geeswijk kende-ie -niemand. Z’n vrouw had al drie stoven, in z’n atelier -stonden nòg meer lijsten (hoogst primitieve!) dan schilderijen, -en z’n kinderen had-ie reeds met zòòveel houten -speelgoed verrast, dat ze er niet meer van wenschten te accepteeren. -Daar zàt m’n Arabier.</p> -<p class="par">«’n Moeilijk geval», peinsde ik. Kon -’k ’m maar helpen! <span class="pagenum">[<a id="xd24e1356" -href="#xd24e1356" name="xd24e1356">103</a>]</span></p> -<p class="par">Daar schoot me iets te binnen. ’k Zag licht!</p> -<p class="par">«Kerel», zei ik, «als je us ’n -schminkdoos voor me maakte?»</p> -<p class="par">Beukers’ oogen fonkelden. En de krul in z’n -baard leek me meer geaccentueerd.</p> -<p class="par">«’n Schminkdoos, zeg je?» vroeg-ie -zenuwachtig.</p> -<p class="par">«Ja», ging ’k door, verheugd om die -vondst. «De mijne is stuk. Je weet, ’k speel ’s -winters comedie. ’k Wou wel graag ’n nieuwe hebben. Maar -’t moet ’n beetje ’n stevige zijn, zie je? Want er -wordt op reis nogal mee gesold en gegooid. Doè je?»</p> -<p class="par">Hij was opgestaan, blij, verward. «Maar is dat -niet moeilijk, zoo’n doos?» aarzelde-ie nog.</p> -<p class="par">«Wel nee, kerel», sprak ’k ’m -moed <span class="pagenum">[<a id="xd24e1371" href="#xd24e1371" name= -"xd24e1371">104</a>]</span>in. «’k Zal je natuurlijk -precies opgeven, hoè ’k ’m hebben moet. Dat is voor -jou ’n peulschilletje. Jij met je gereedschap!»</p> -<p class="par">«Kom mee!» deed-ie opeens enthousiast. -«We beginnen».</p> -<p class="par">We gingen weer naar de schuur. Beukers haalde ’n -vervaarlijk timmermans-potlood uit, nam groote vellen papier en tot -driemaal ontwierpen we ’n schets. De eerste leek op ’n -verhuiswagen, de tweede op ’n hondenhok, de derde had ièts -van ’n schminkdoos.</p> -<p class="par">«Kijk», lei ’k uit. «Hier -’n laadje voor pruiken. Daar ruimte voor handdoeken. Hier berg -’k m’n poeierdoos. Daar schmink-rommel. En -boven....»</p> -<p class="par">Beukers kon ’t niet bijhouden. ’t Duizelde -’m. ’k Begon opnieuw. Nog <span class="pagenum">[<a id= -"xd24e1382" href="#xd24e1382" name="xd24e1382">105</a>]</span>eens. Nog -eens. Toen was-ie er eindelijk zoo wat achter. Maar z’n notities -moesten nog gerangschikt. Dan kwam ’t wel in orde.</p> -<p class="par">Dien middag bleef ’k eten. We praatten tot diep in -den nacht over ’t plan. Beukers had wèrk!</p> -<hr class="tb"> -<p class="par"></p> -<p class="par">Die schminkdoos bracht ’n algeheele verandering in -Beukers’ leven. Voor dag en dauw was-ie in de weer, sloot zich op -in z’n schuur. Daar werd niemand toegelaten, ook ik niet. -’t moest ’n verrassing voor me blijven. Z’n vrouw en -kinderen zàgen ’m niet.</p> -<p class="par">«Kerel, je overwerkt je», zei ’k -beangst, toen ’k na de koffie weer eens bij ’m opliep. -«Laten we ’n fietstochtje maken. Dat zal je -opfrisschen».</p> -<p class="par">Hij vond ’t goed. En we zijn gaan <span class= -"pagenum">[<a id="xd24e1394" href="#xd24e1394" name= -"xd24e1394">106</a>]</span>trappen. Verschrikkelijk! Als zoo’n -hei-Arabier er eenmaal ’n gangetje in zet! ’k Moest wel -mee, want ’k had ’t plannetje voorgesteld. Maar ’k -zag geen heilig huisje, of ’k stapte even af. En dronk wat. En -hìj dronk wat. En <i>ìk</i> betaalde. Zoo wàs -Beukers nu eenmaal, erg aan den zuinigen kant.</p> -<p class="par">Voor ’k uit Geeswijk vertrok, heb ’k -’m bij me te dineeren gevraagd in m’n hotel—z’n -vrouw was dien dag toevallig niet erg lekker. ’k Heb ’m -iets heel fijns voorgezet. Iemand die ook zoo aardig voor je is! En -’n flesch! En ’n sigaar! En ’n likeurtje! Enfin, -’k haalde uit.</p> -<p class="par">«Wordt-ie mooi?» vroeg ’k -nieuwsgierig.</p> -<p class="par">«’n Pracht-stuk!» betoogde Beukers. -’k Liet nóg twee likeurtjes komen. <span class= -"pagenum">[<a id="xd24e1405" href="#xd24e1405" name= -"xd24e1405">107</a>]</span></p> -<p class="par">«’t Zal wel ’n erg peuterwerk voor je -zijn», informeerde ’k verder.</p> -<p class="par">Beukers zette ’n paar oogen op als de koeien -(halve, heele en de andere) in z’n atelier.</p> -<p class="par">«Peuterwerk?» vroeg-ie verbaasd, -«’k Heb geen handen meer aan m’n lijf».</p> -<p class="par">«Zwaar hout?» opperde ’k.</p> -<p class="par">«Vreeslijk zwaar», stemde-ie toe. ’k -Liet champagne aanrukken.</p> -<hr class="tb"> -<p class="par"></p> -<p class="par">Thuis vertelde ’k m’n vrouw van de -schminkdoos, welke in aantocht was. Ze was niet mee naar Geeswijk -geweest wegens familie-omstandigheden. Zoo heette ’t tenminste. -Maar ’t geheim zat ’m hierin, dat ze wel ’n straat- -en ’n strandpakje, maar geen hei-costuum had. En dan gaat -gèèn vrouw naar Geeswijk. <span class="pagenum">[<a id= -"xd24e1421" href="#xd24e1421" name="xd24e1421">108</a>]</span></p> -<p class="par">«Aardig voor je», zei ze vriendelijk, -«zoo’n doos».</p> -<p class="par">«Ja», zei ’k blij.</p> -<p class="par">De schminkdoos kwam maar niet. ’k Wachtte, weken, -weken. Toen vergat ’k ’t ding.</p> -<p class="par">Op ’n Zondagmorgen—de meid was uit, dus -’k moest zelf open doen—hield er ’n wagen van -’t spoor voor onze deur stil. ’k Ging de trap af. Wat kon -dat zijn?</p> -<p class="par">«Asjeblieft, meneer», zeien twee mannen, -zonder stem meer, zoo sjouwden ze. «Afteekenen». En ze -zetten iets voor m’n huis, onbeschrijflijk!</p> -<p class="par">«Wat moet dat?» vroeg ’k onthutst. -«Geen aardigheid alsjeblieft. Je bent verkeerd».</p> -<p class="par">«Toch niet, meneer». En ze lazen ’t -adres op. <span class="pagenum">[<a id="xd24e1436" href="#xd24e1436" -name="xd24e1436">109</a>]</span></p> -<p class="par">’k Monsterde ’t monster, ’t gevaarte. -Zat er ’n piano in dat getimmerte? En wat ’n ijzerbeslag en -’n hangslot!</p> -<p class="par">«Waar komt dat vandaan?» vroeg ’k nog, -verward.</p> -<p class="par">«Uit Geeswijk, meneer».</p> -<p class="par">Toen begreep ’k. ’t Was de -schminkdoos....</p> -<p class="par">Voor twee kwartjes wilden de mannen de brandkast wel -naar boven hijschen. Maar dan moesten ze ook nog ’n fleschje -bier. ’k Stemde toe in alles.</p> -<p class="par">M’n vrouw was bleek van den schrik. Zelf stond -’k met stomheid geslagen.</p> -<p class="par">Er was ’n briefje bij. ’k Las ’t, -werktuiglijk. <span class="pagenum">[<a id="xd24e1452" href= -"#xd24e1452" name="xd24e1452">110</a>]</span></p> -<p class="par salute">«Amice,</p> -<p class="par">Hierbij je schminkdoos. ’k Hoop, dat er ruimte -genoeg is voor de handdoeken. Je hoeft me natuurlijk alleen maar -’t hout te betalen en ’t ijzer en de andere kosten, samen -ƒ 23.35. Wil je er me bepaald ’n aardigheidje voor -terugsturen, ga je gang. Maar ’t hoéft niet. Gegroet!</p> -<p class="par signed">Je Beukers».</p> -<p class="par">’k Denk nog altijd over ’t -«aardigheidje», dat ’k ’m zenden zal. Als -iemand misschien eens iets weet, een of ander martelwerktuig?</p> -<p class="par">Met die schminkdoos kan ’k nergens meer ’n -engagement krijgen. ’t Wordt te duur op reis. Zooveel vracht!</p> -<p class="par">We zijn er ook grooter voor gaan wonen. <span class= -"pagenum">[<a id="xd24e1466" href="#xd24e1466" name= -"xd24e1466">111</a>]</span></p> -</div> -</div> -<div class="div1 chapter"> -<div class="divHead"> -<h2 class="main">“BOMMIE”.</h2> -</div> -<div class="divBody"> -<p class="par first">Bommie was ’n heel aardige kerel. En -’k heb dikwijls veel pleizier met ’m beleefd. Alleen was-ie -min of meer gevaarlijk, ook voor zichzelf. Hij had eigenlijk goochelaar -moeten worden. Daar had-ie bijzonder veel aanleg voor. In die richting -zou-ie ’t ’n heel eind gebracht hebben. Maar ’t lot -wilde nu eenmaal, dat-ie de tooneelloopbaan koos. En dat was tot -z’n eigen schade en tot die van anderen.</p> -<p class="par">Niet, dat-ie geen aanleg had. Integendeel! ’k -Geloof zelfs, dat-ie over meer talent beschikte dan velen, die slagen. -Z’n stem klonk als brandgelui en hij <span class= -"pagenum">[<a id="xd24e1474" href="#xd24e1474" name= -"xd24e1474">112</a>]</span>kon vreeselijk gemeene gezichten trekken. -Ook had-ie ’t gebaar, ’t breède, en nog meer dingen, -die iemand geschikt maken voor acteur. Doch réusseeren was voor -hem slechts mogelijk in zeer verre toekomst. Wil ’n jongmensch er -tegenwoordig <span class="ex">komen</span> op ’t tooneel, dan -dient-ie vóór alles «de plooi» te hebben, in -z’n ziel en in z’n pantalon. En z’n stem legge zich -voornamelijk toe op ’n aangename smachting. Anders is-ie voor de -eerste tien jaar reddeloos verloren. Te drommel, de directies willen -jongelui, waar «aardigheid» aan is! Wie hebben succes in -’t gewone salon? Zeker niet de kniesooren en strafkijkers! En op -’t tooneel, dat ’n «publieke» salon is, kan men -ze nog veel minder gebruiken.</p> -<p class="par">Bommie nu had heelemààl de plooi -<span class="pagenum">[<a id="xd24e1481" href="#xd24e1481" name= -"xd24e1481">113</a>]</span>niet. Nee, hij zat vol kreukels, van binnen -en van buiten. Hij was nog van de romantische school, de oude, die -z’n hart ophaalde aan zwierige vagebondage, bohémiensche -frank- en vrijigheid. Hij hoorde heel en al niet thuis op de tabouret -der maatschappelijke geëduceerdheid. Daarom was er voor hem geen -plaats op de «Bühne». Over twintig jaar misschien.... -O, dan kon men altijd nog eens zien!</p> -<p class="par">’t Sprak vanzelf, dat Bommie hierdoor gaandeweg in -ongelegenheid geraakte. Doch meesterlijk was de wijze, waarop-ie zich -daaruit telkens weer redde.</p> -<p class="par">“Bommie komt!” Dat klonk, op repitities, -samenkomsten, waar ook, als ’n waarschuwing, zoo ongeveer -<span class="pagenum">[<a id="xd24e1487" href="#xd24e1487" name= -"xd24e1487">114</a>]</span>als: «Pas op, de tram!» Want dan -was er gevaar, onmiddellijk gevaar. En we waren allen op onze -<i>qui-vive</i>.</p> -<p class="par">’k Heb daar eerst flink leergeld voor betaald. -Bommie—hij heette eigenlijk Robert, waar ze Robbie van maakten en -toen Bobbie en eindelijk Bommie—maakte geen te ondegelijken -indruk, al zag-ie er wat verfomfaaid uit. Doch die fomfaaierigheid -wist-ie altijd binnen ’n zekere lijn te houden, waardoor ’t -meer ’n gewilde nonchalance dan wel ’n gebrek aan gestreken -<span class="ex">garde-robe</span> leek. Daarbij droeg-ie immer -slobkousen, weer of geen weer, wat toch in elk geval iets gekleeds gaf. -En z’n jas, hoewel niet van onberispelijken snit en lang niet -gloednieuw, verried door ’r getailleerdheid toch ’n zekeren -hang naar <span class="pagenum">[<a id="xd24e1497" href="#xd24e1497" -name="xd24e1497">115</a>]</span>élégance, waardoor men -’m niet van onverschilligheid voor z’n uiterlijk kon -beschuldigen. Ja, keek men niet al te nauw, dan kon men zelfs aannemen, -dat-ie eenmaal baron gewéést was.</p> -<p class="par">«Bommie komt!» Dat kon niet genoeg -gewaarschuwd. Want telkens weer liep je er in. Hij had ’n manier, -om je je laatste rijksdaalder uit je vestzak te goochelen, welke -bepaald ’n creatie was. Daarom, hij had zich als prestidigateur -moeten ontwikkelen. Z’n verbluffende wijze van optreden -verzekerde bij voorbaat ’t succes. Hij had ’n handigheid, -om je aandacht af te leiden en je dan opeens te overrompelen, welke -waarlijk buitengewoon was. Menig nooit weergezien muntje dan ook en -riksje van me zijn door z’n vingers gegaan. ’k Neem -’m <span class="pagenum">[<a id="xd24e1501" href="#xd24e1501" -name="xd24e1501">116</a>]</span>dat niet kwalijk. Volstrekt niet. -’k Bedank ’m zelfs nog voor ’t genoegen, dat-ie me -met z’n weergalooze gladdigheid verschafte. Originaliteit is zoo -zeldzaam!</p> -<p class="par">Op den duur echter werden z’n aanslagen verijdeld. -Had ’k indertijd ’n zeer gewillig vestzakje, waar ’k -gemakkelijk met duim en wijsvinger in dook, ’t leven leerde me, -wat voorzichtiger te zijn. En ’k liet er ’n knoop op maken. -Dat is altijd secuurder. Dan heeft men meer bedenktijd bij ’n -onverhoedschen aanval. Ook is zoo’n knoop op zichzelf al ’n -waarschuwing. Als je ’t ding voelt, gaat er zooiets door je hoofd -van: «Pas op! Berg je! De vijand loert!» En je laat je -zakje dicht.</p> -<p class="par">Bommie ging dan ook tot wanhoopsmaatregelen <span class= -"pagenum">[<a id="xd24e1507" href="#xd24e1507" name= -"xd24e1507">117</a>]</span>over. Eens ontlastte-ie ’n collega van -twintig pop òp ’t tooneel. Dat leverde-ie ’m -zóó:</p> -<p class="par">We speelden in de provincie, ’n blijspel. Bommie, -na ’n groote scène met Winkels, moest af. Maar bij de -fond-deur keerde-ie zich weer om en hij stapte opnieuw op Winkels toe. -Hij wist namelijk, dat die ’n vrééselijk dikke -portemonnaie op zak had. Winkels toch had pas z’n gage ontvangen -(Bommie zat zóó in ’t voorschot, dat hij voorloopig -niets kreeg) en had dat alles, gewisseld, bij zich gestoken, want in de -kleedkamer dorst-ie ’t niet achterlaten.... voor ’t -personeel. Bommie nu laschte brutaalweg ’n scènetje in, -dat buitengemeen slaagde. Hij vroeg Winkels wat <i>money</i> te leen en -deed dat met zulk ’n <span class="pagenum">[<a id="xd24e1514" -href="#xd24e1514" name="xd24e1514">118</a>]</span><span class= -"ex">routine</span>(!) en zooveel overrompelende kwinkslagen en -èchte gebaren, dat men in de zaal hartelijk zat te lachen, want -daar dacht men natuurlijk, dat ’t alles zoo in ’t stuk -hoorde, Eindelijk maakte-ie ’m gewoon z’n portemonnaie -afhandig, nam er twintig popjes uit en verliet dan met ’n -hoofsche strijkage ’t tooneel. Men riep ’m terug bij open -doek, maar hij kwàm niet!</p> -<p class="par">Zulke uitersten echter wezen op ’t begin van -’n volstrekt einde. En daar liep ’t voor Bommie dan ook al -aardig naar toe. Z’n naam alleen reeds verspreidde ’n -schrik. Of er ’n bòm in aantocht was in plaats van -’n Bommie! Men zou zich zelfs wettelijk tegen ’m moeten -gaan verdedigen.</p> -<p class="par">’k Had ’m in geen half jaar gezien, -<span class="pagenum">[<a id="xd24e1523" href="#xd24e1523" name= -"xd24e1523">119</a>]</span>wist niet, of-ie nog engagement had of weer -leefde op hoop van zegen. Daar, plots, op ’n snikheeten Juni-dag -kwam ’k ’m tegen in de Kalverstraat. ’t Was -zoó smoor-warm, dat men de menschen met ’n stok zelfs niet -naar ’t paardenspel kreeg. In die fabelachtige temperatuur was -’t geniale plan in ’m gerijpt, ’n «eigen» -gezelschap te beginnen.</p> -<p class="par">«Goed, dat ’k je zie», zei-ie dadelijk -met z’n waarlijk klankvolle stem. (O, waarom kon-ie toch -«de plooi» niet bemachtigen!) «’k Liep je juist -te zoeken.»</p> -<p class="par">«Wel toevallig», meende ’k. ’k -Keek wat wantrouwend, dacht aan m’n knoop.</p> -<p class="par">«Ja, dat is ’t», stemde-ie toe. -«Maar laten we ergens gaan zitten. ’k Moet <span class= -"pagenum">[<a id="xd24e1531" href="#xd24e1531" name= -"xd24e1531">120</a>]</span>je noodzakelijk spreken. Wat mag ’k je -aanbieden?»</p> -<p class="par">Hij vroeg dit «breed». Trouwens, ’t -«gebaar» was ’m toevertrouwd. ’k Nam ’m -eens nauwkeurig op. Ja, z’n kreukels waren leelijk toegenomen. En -dat-ie zelfs in deze hitte z’n slobkousen nog niet aflei, -getuigde van ’n wel wat èrg gewilde nonchalance. Doch in -z’n jas zat nog ’n aangename getailleerdheid, welke -’m wel ’n gentlemennig fleurtje gaf. En z’n blik -fonkelde van durf. Had-ie ’n bofje gehad? ’k Zou ’t -er nog maar eens met ’m op wagen. En we traden -«Polen» binnen.</p> -<p class="par">’k Zat nog geen tien minuten, of Bommie had me ten -volle van z’n juisten blik in zaken overtuigd. En ’k -twijfelde niet in ’t minst meer aan de levensvatbaarheid van -z’n plan, ja, aan <span class="pagenum">[<a id="xd24e1537" href= -"#xd24e1537" name="xd24e1537">121</a>]</span>’t noodwendige -daarvan. ’k Kwam volkomen onder den invloed van z’n -melodieus geluid en hij had bepaalde gestes, waarvoor zelfs ’n -deurwaarders-argument wijken moest.</p> -<p class="par">«’t Tooneel is verrot». Hierop -hoofdzakelijk kwam z’n redenatie neer. «De fantasie is weg, -’t spel, ’t èchte. Niets dan woordkunst, maniertjes. -Maar ’t publiek heeft er genoeg van. Dat merk je aan alles. En nu -wil ik er ’t eerste bij zijn, zie je? Heb ik geen gelijk? -’k Zal de lui weer eens toonen, wat ’t eigenlijk zeggen -wil: comedie-spelen. En nu is er in ’t heele land maar -één, die precies weet, wat ’k hebben moet, die me -<span class="ex">begrijpt</span>. Dat ben jij».</p> -<p class="par">’k Was zeer gevleid, vroeg, wat-ie gebruiken zou. -Daarop legde-ie me nader uit: <span class="pagenum">[<a id="xd24e1546" -href="#xd24e1546" name="xd24e1546">122</a>]</span></p> -<p class="par">«Geen breekbaarheidje voor den salon, hoor! Nee, -’n ding van hartstocht, geweld, waarin ’k me geheel geven -kan, van alle kanten. Alle rollen zijn voor mij, tenminste de -voornaamste. Dat spaart ook ’n boel op de reiskosten uit. En -karàkters, asjeblieft, mènschen! Geteem hebben we nu al -genoeg gehoord. ’k Wil eenvoùdig beginnen, in de -provincie. Wat heb je aan al dien ophef? En zit ’t ding er -eenmaal in, dan komen we er mee naar Amsterdam en je zal eens wat -beleven! Haha! Heb je al ’n idee? ’t Moet als de drommel -klaar, hoor!»</p> -<p class="par">’k Heb ’n dagje loopen denken en toen -hàd ’k ’t. ’n Pracht-inval! ’n -Eén-acter. Natuurlijk! Wie schrijft er tegenwoordig nog wat -anders? ’t Heette «Jantje Strop», speelde in ’n -dievenkelder. <span class="pagenum">[<a id="xd24e1551" href= -"#xd24e1551" name="xd24e1551">123</a>]</span>’n Vreeselijk -lugubere geschiedenis. Achtereenvolgens kwamen zeven allergemeenste -types op, nooit twee tegelijk natuurlijk, want ze moesten stuk voor -stuk gecreëerd worden door Bommie. ’n Ongeëvenaard -kluifje voor zijn talent. ’n Baron aan lager wal, ’n verver -met loodwitvergiftiging, ’n ontsnapte boef, ’n valsche -munter met ’n bult, ’n idioot, ’n opkooper van -gestolen goed, die stotterde en mank liep en ’n vervallen -inbreker met delirium. Hoe kreeg ’k ’t stelletje bij -elkaar! Bommie was diep getroffen, toen ’k ’t ’m -voorlas. Driemaal drukte-ie me zwijgend de hand. Daarop zei-ie, met den -geroerdsten klank in z’n stem, welken-ie maar vinden kon: -«Je krijgt 7 procent van de bruto recette.» Toen ben -’k <span class="pagenum">[<a id="xd24e1553" href="#xd24e1553" -name="xd24e1553">124</a>]</span>maar us heel fijntjes gaan -dineeren.</p> -<p class="par">De repetities waren ’n lust. Bommie leerde alle -zeven rollen tegelijk, wat vooral in ’t begin wel eens akelig was -om aan te zien. Dat-ie er niet stapel van werd! Er speelde ook nog -’n juffrouw mee met ’n onbeschrijflijk schor geluid, -waardoor ze uitnemend in den dievenkelder paste. <i>En</i> ’n -jongmensch, die eens persoonlijk de hand had mogen drukken van Louis -Bouwmeester, wat-ie nooit meer te boven kwam: hij bleef voor z’n -leven acteur.</p> -<p class="par">’t Was alleen maar vervelend, dat je nooit precies -wist, waar eigenlijk gerepeteerd werd. Dan weer had Bommie ’n -duister lokaaltje gehuurd, dicht bij ’t Centraalstation, -dàn ’n geheimzinnige gelegenheid heel aan ’t eind -van den Amstel. Dat gaf dikwijls <span class="pagenum">[<a id= -"xd24e1563" href="#xd24e1563" name= -"xd24e1563">125</a>]</span>aanleiding tot vergeefsche wandelingen, wat -op den duur vermoeiend werd. De oorzaak echter zat ’m in de -incoulantheid van Bommie’s betalingen. Als je dan ook ’n -gezelschap hebt, dat er nog in moet komen!</p> -<p class="par">Eindelijk dan was «Jantje Strop» -gekènd. En hoe! Bommie kon z’n rollen desnoods -achterstevoren opzeggen. En de juffrouw met ’t schorre geluid had -heelemáál geen stem meer.</p> -<p class="par">We haakten nu naar de <span class= -"ex">première</span>. Waar zou die plaats hebben? We hadden al -naar allerlei mogelijke plaatsjes geschreven, waarvan ’k ook maar -’t flauwste vermoeden had, dat er wel eens zomergasten op -apegapen lagen. Uit één oord kregen we maar antwoord -(ongefrankeerd) en dat luidde, dat ’t te warm was. Nu, dat was -ons <span class="pagenum">[<a id="xd24e1572" href="#xd24e1572" name= -"xd24e1572">126</a>]</span>óók opgevallen: Amsterdam -schroèide onder je voeten. Maar ’t zou nu toch zonde zijn -na al die studie! En eindelijk dan toch sloot ’k af met den -gérant van den «Trippenberg», ’n hotel op -’n heuvel van dien naam ergens tusschen Zutphen en Oldenzaal. De -condities waren heel mooi: de hotelier zorgde voor alles, reclame, -enzoovoort, en we deelden samen. ’t Leek me ’n erg geschikt -debuut.</p> -<p class="par">Maar de moeilijkheden begònnen pas. Op ’n -morgen kwam Bommie bij me met ’n heel bedrukt gezicht. Ik -kènde dat. En ’k tastte al naar m’n knoop.</p> -<p class="par">«Kerel», zei-ie, «nu gaat alles zoo -prachtig, hè? De hemel weet, ’n uitverkocht huis in -Trippenberg—komt er ook «pers»?—, zeven rollen -als <span class="pagenum">[<a id="xd24e1578" href="#xd24e1578" name= -"xd24e1578">127</a>]</span>voor me geknipt en nu dreigt die lamme vent -van ’n kapper alles in de war te sturen. En dat om ’n.... -bagatel».</p> -<p class="par">’k Liet me de zaak nader uitleggen. Voor de zeven -boeven, die Bommie had op te knappen, waren zeven pruiken in de maak. -’k Had ’m nog gewaarschuwd, gezegd: «Kerel, vat je de -zaken niet wat groot op? Zou drie boeven voorloopig voor jou niet -voldoende zijn?» Maar hij moest en zou er minstens zeven hebben. -’t Publiek kwam niet om minder. Enfin, hij had ze nu ook. Maar de -pruikjes kreeg-ie niet los zonder contante betaling. Daar zàt -’t jonge kunst-ensemble nu.</p> -<p class="par">Maar op zoo’n hoopje haar wou ’k de -onderneming toch niet doen stranden. ’k Maakte m’n knoopje -wat los, <span class="pagenum">[<a id="xd24e1584" href="#xd24e1584" -name="xd24e1584">128</a>]</span>klopte ook nog aan bij ’n kennis, -die wel wat voor tooneel voelde en zoo stelde ’k Bommie ’t -benoodigde bedrag ter hand. Dat was ’n groote onvoorzichtigheid -van me. Want vier pruikjes smolten al als sneeuw voor de zon, -vóór Bommie den kapper nog gezièn had. En ’t -zal ’m zeker ’n verbazende zelf-overwinning gekost hebben, -dat-ie de andere drie ook niet denzelfden weg liet opgaan.</p> -<p class="par">’t Gaf weer moeilijkheid. ’t Stuk was -berekend op zeven boeven, doch er was maar haar voor drie. ’k Ben -toen natuurlijk enorm aan ’t veranderen gegaan. De man met de -loodwitvergiftiging verviel heelemaal—en van die figuur had -’k me juist zooveel voorgesteld!—en de inbreker met -’t delirium loste zich op in <span class="pagenum">[<a id= -"xd24e1588" href="#xd24e1588" name="xd24e1588">129</a>]</span>den -opkooper met de vele gebreken. Kwamen nog twee pruikjes te kort. Doch -’k zei ’m, dat-ie de ròòie best ook -achterstevoren op kon zetten; dat gaf dadelijk ’n heel anderen -kop. En één rol kon-ie gerust met z’n eigen gezicht -spelen, want dat was al gemeen genoeg. ’k Bedoelde: daar kon-ie -zònder extra haar wel de gewenschte uitdrukking aan geven. Mijn -hemel, als je gezelschap dan ook nog jong is!</p> -<p class="par">Wat ’n voeten ’t in de aarde heeft gehad om -naar Trippenberg te komen! ’t Ligt ook zoo’n eind uit den -weg! Aan ’t Centraalstation weigerde de juffrouw, die nu totaal -door ’r geluid heen was, langer tot ’t ensemble te -behooren. Ze maakte rechtsomkeert en ’k heb ’r nooit -weergezien. Bommie zat in zak en asch. Maar ’k stelde -<span class="pagenum">[<a id="xd24e1592" href="#xd24e1592" name= -"xd24e1592">130</a>]</span>’m gerust: ’k zou ’t stuk -in den trein nog wel veranderen. Bommie bleef echter wat zwaarmoedig -kijken. ’t Directeurschap begon ’m te drukken. «En je -kunt geen eens voorschot krijgen», zuchtte-ie half hardop.</p> -<p class="par">Over ’t debuut op den «Trippenberg» -wil ’k liever kort zijn. De hotelier ontving ons met de grootste -verbazing. Dat we nog gekomen waren met die warmte! Nee, wàt-ie -ooit gedacht had, dàt niet. Daardoor was er voor niets gezorgd. -Geen sterveling wist van ons optreden. Maar de <span class= -"ex">première</span> moest en zou doorgaan. En ’s avonds -is «Jantje Strop» dan voor ’t eerst en voor ’t -laatst gespeeld voor zes logé’s, den hotelhouder, den -veldwachter, ’n man in ’n blauw boezeroen en de werkmeid. -Pers hadden we niet. <span class="pagenum">[<a id="xd24e1599" href= -"#xd24e1599" name="xd24e1599">131</a>]</span></p> -<p class="par">’k Geloof niet, dat ’t stuk erg begrepen -werd. Als je dan ook opeens twee rollen moet laten uitvallen en je -eenigste actrice vlak voor de voorstelling de plaat poetst! En dan -vergiste Bommie zich telkens met z’n pruiken. En ’t -décor leek heelemaal niet op ’n dievenkelder. En de bult -van den valschen munter zakte af. En juist, toen Bommie ’t -publiek er ’n oogenblik onder kreeg met z’n ontsnapten -inbreker, viel ’n coulisse om. Dat zijn allemaal dingen, die de -stemming bederven. ’k Heb tweemaal laten «halen», om -Bommie ’n pleizier te doen. Maar in de zaal zag je niemand -meer.</p> -<p class="par">M’n contract met den hotelier bleek toch niet -geheel in orde. We meenden, dat ’t logeeren van ’t jonge -ensemble <span class="pagenum">[<a id="xd24e1605" href="#xd24e1605" -name="xd24e1605">132</a>]</span>op zijn rekening kwam. Doch daar -dàcht-ie niet aan, zei de gérant, die niets voor kunst -bleek te gevoelen. ’t Wanhoopsgezicht toen van onzen -«directeur» smartte me tot in de ziel. En ’t -jongmensch, dat eens Bouwmeester de hand gedrukt had en mijn persoon -betaalden van harte ’t séjour van onzen -«directeur». De 7% bruto-recette schonk ’k ’m. -Toen werd ’t ensemble op staanden voet ontbonden.</p> -<p class="par">Waar Bommie tegenwoordig zit? ’k Weet ’t -niet. ’t Gaat soms zoo gek in de tooneelwereld. Lui, waar je in -geen jaren van hoort, duiken plots op in ’n pracht-rol, die ze -voor ’n seizoen beroemd maakt. Straks verdwijnen ze weer als -explicateur in ’n bioscoop. Of ze reizen, als impressario, met -’n visch-mensch. Ook geloof ’k, dat onder <span class= -"pagenum">[<a id="xd24e1609" href="#xd24e1609" name= -"xd24e1609">133</a>]</span>de <span class="ex">èchte</span> -wilden, die je op elke fatsoenlijke tentoonstelling ontmoet, altijd -goeie acteurs schuilen, lui met ’t breede gebaar en de -romantische kreukel in hun ziel. Dit laatste zou wel iets voor Bommie -zijn. ’k Zie ’m al als stamhoofd met veeren in ’t -haar!</p> -<p class="par">Maar, onder ons gezegd, ’k verdenk ’m ervan, -dat-ie in alle stilte naar ’n compagnon zoekt. Daarom houd -’k m’n adres angstvallig geheim. ’t Zou me hard -vallen, onze vele tooneelgezelschappen ’n zware concurrentie aan -te doen. <span class="pagenum">[<a id="xd24e1616" href="#xd24e1616" -name="xd24e1616">134</a>]</span></p> -</div> -</div> -<div class="div1 chapter"> -<div class="divHead"> -<h2 class="main">HET KOOPJE.</h2> -</div> -<div class="divBody"> -<p class="par first">«Hallo, Bob!» stond Chris ’m al -uit de verte toe te juichen tusschen de rog. Bob, op ’t -voorbalcon van ’t paardetrammetje, dat slechts uiterst langzaam -z’n weg naar Heezum vond, wou iets terugroepen. Maar de te felle -klatering der mooi gepoetste bel, waaraan de boerenslungel-koetsier -trok, of-ie daar ’n fijne muziek aan z’n dorp bracht, -weerhield ’m. «Hallo, hallo!» schreeuwde Chris weer. -Bob knikte, woof, dat-ie ’m wel hoorde. Meteen greep-ie naar -z’n hoed, want hij ving nogal wind. Dan, met ’n hevig -gekners en ge-rem, <span class="pagenum">[<a id="xd24e1622" href= -"#xd24e1622" name="xd24e1622">135</a>]</span>hield ’t makke -vervoermiddel stil. Zich bukkend, want hij stond vrij benauwd, steeg -Bob van de voorplecht en de twee vrienden begroetten elkaar met groote -hartelijkheid.</p> -<p class="par">«’k Was je wel komen halen», -schreeuwde Chris; hij schreeuwde nòg, ofschoon er niet de minste -reden meer voor was; maar hij was altijd wat lawaaierig, «maar je -weet, hè? Ik en tijd! ’k Stond net m’n kwasten uit -te spoelen, toen ’k op eens dacht: Hé, die Bob! Toen was -’t al te laat voor den trein. Ja, je moet me nemen, zooals -’k ben».</p> -<p class="par">Jovialig klopte-ie z’n vriend, ofschoon die -’n heel stuk langer was, ’n paar maal op den schouder. -Daarbij moest-ie telkens ’n soort klim-beweging maken -<span class="pagenum">[<a id="xd24e1628" href="#xd24e1628" name= -"xd24e1628">136</a>]</span>en wapperde z’n kap-jas, die-ie de -hemel wist waarvoor droeg, of-ie vogels verschrikken wou. Dat alles -paste heel goed bij z’n komische verschijning van kabouter-man -met gewichtig langen baard en grooten glinster-bril, waarachter de -slimme oogen voortdurend felletjes loerden. Hij had best dienst kunnen -doen als grappig tuinbeeld, dat men aan ’n vijver zet als stomme -bewaker van karper en goudvisch.</p> -<p class="par">«Hij is dezelfde nog», dacht Bob, terwijl-ie -’m van terzijde opnam. Maar verder kon-ie niet veel aandacht aan -’m wijden, want de lange dorpsstraat, hoewel er niet veel aan -was, interesseerde ’m. Des te meer echter bemoeide Chris zich met -hèm, wees ’m de kerk en de pastorie en de sigaren-fabriek -<span class="pagenum">[<a id="xd24e1632" href="#xd24e1632" name= -"xd24e1632">137</a>]</span>en den weg, die naar ’t kasteel liep. -Bob knikte, er met z’n hoofd niet erg bij, dat aan al dat nieuwe -nog moest wennen. Hij was ’n fijne kerel, die, als-ie maar even -kon, aan de letteren deed; z’n overigen tijd zat-ie op ’n -kantoor. Hij was er nu met vacantie ’n paar dagen tusschen uit, -die-ie graag doorbracht bij z’n ouwen vriend Chris, die ’m -geïnviteerd had. De rust van ’t dorp deed ’m nu al -weldadig aan. Wat moest ’t heerlijk zijn, àltijd buiten -wonen!</p> -<p class="par">Opeens hielden beiden stil. «We zijn er», -beduidde Chris met breed gebaar, waarbij-ie weer rumoerig fladderde. -«Ziehier mijn stulp».</p> -<p class="par">De «stulp» was ’n aardig -buitenhotelletje, waar de schilder al sinds ’n <span class= -"pagenum">[<a id="xd24e1638" href="#xd24e1638" name= -"xd24e1638">138</a>]</span>paar maanden z’n intrek had genomen, -met achter ’n boerderij en verdere landelijkheid. De beschutte -warande vóór trok Bob dadelijk aan. Maar Chris vond, -dat-ie zich eerst op moest knappen en z’n kamer zien en -kennismaken met de lui, die ’t hôtel hielden. Dàn -was ’t nog vroeg genoeg om te «genieten».</p> -<p class="par">Bob zàg z’n kamer, knàpte zich op, -drukte ’t boeren-echtpaar, dat Chris al even druk bebaasde als -z’n logé, de hand en toen, omdat ’t bij halfeen was, -zouden ze meteen maar koffiedrinken, bòven. Bob, hongerig van de -reis, liet zich ’t mik-brood, de versche eitjes, de ongerookte -ham en den vruchten-koek goed smaken. Ze zaten in de gezellige -balconkamer, alléén. <span class="pagenum">[<a id= -"xd24e1642" href="#xd24e1642" name="xd24e1642">139</a>]</span>De -overige, weinige gasten toch waren er den heelen dag op uit met de -fiets. «’t Gaat er nogal bij je in», lachte Chris, -die zelf voor drie at. Daarop, ’n sigaar in ’t -hoofd—Bob, die niet rookte, bedankte—bracht-ie ’m -naar z’n eigen kamer, welke-ie zooveel mogelijk als atelier had -ingericht, toonde z’n jongste werk, ’n voltooid schilderij, -schetsen, krabbels. Bob, zwijgzaam, knikte, keek. Dan, rondkijkend, -wees-ie:</p> -<p class="par">«’n Aardig tafeltje heb je daar».</p> -<p class="par">«Ja, hè?» ging Chris er dadelijk met -vuur op in, want «antiek» was z’n liefhebberij, -z’n passie. «Voor ’n koopje op den kop getikt. Je -vindt hier anders niet veel meer. De joden hebben den boel afgegraasd. -Die kandelaar <span class="pagenum">[<a id="xd24e1648" href= -"#xd24e1648" name="xd24e1648">140</a>]</span>heb ik gisteren nog -gekocht».</p> -<p class="par">Hij haalde z’n koperen vondst van den schoorsteen, -reikte ’t Bob bewonderend aan. Bob die al zooveel van die dingen -had gezien, kon er weinig bijzonders aan vinden, maar zei er toch iets -aardigs van. Z’n blik echter ging weer naar ’t -tafeltje.</p> -<p class="par">«Weet je wat?» stelde Chris opeens voor, die -’t nooit lang binnen uithield. «We maken ’n -wandeling. Dan breng ’k je naar ’n boerderijtje, dat -’k al ’n paar dagen op ’t oog heb. Daar valt wel wat -te schilderen, geloof ’k. En jij schrijft er ’n schetsje -van, kerel. Prachtig, hè?»</p> -<p class="par">Bob, natuurlijk, vond ’t goed. Die warande, -waar-ie droomerig te luieren dacht, scheen nu eenmaal voorloopig -<span class="pagenum">[<a id="xd24e1657" href="#xd24e1657" name= -"xd24e1657">141</a>]</span>niet voor ’m weggelegd. En, nadat -Chris nog ’n teekenboek en potlood bij zich gestoken had, togen -ze op marsch.</p> -<p class="par">«’t Is hier mooi met die hei», merkte -Bob ’n paar maal op, Chris, nu zònder kapjas, in z’n -fluweelen buis, stappend, of de heele wereld van hem was, gaf -enthousiaste beschrijvingen van de omstreek, de binnenhuizen, de -boerentypes. Bob luisterde maar, z’n hoofd vol van de -zomerschheid, welke zich als ’n weelde van overal aan ’m -opdrong. Hij kon zich Chris’ bewondering zoo goed indenken, vond -alleen, dat ’t zonder die vermoeiende luidruchtigheid ook wel -ging, Enfin, zoo wàs Chris.</p> -<p class="par">Ze hadden ’n goed half uur geloopen. <span class= -"pagenum">[<a id="xd24e1663" href="#xd24e1663" name= -"xd24e1663">142</a>]</span>Bob, dat wandelen niet gewoon, zette er al -’n kalmer gangetje in. «Kijk», onderbrak Chris -zichzelf, wijzend. «Hier is ’t».</p> -<p class="par">Links van ze, aan ’n mullen zandweg, die ’t -rechte spoor niet volgde, stond ’n oud, vervallen huisje. -’t Half weggevreten stroodak helde onrustbarend naar voren, -scheen ’t scheefgezakte boeltje nog extra te drukken. De steenen, -’t kozijn, de deur, alles was van ’n hoogst onbestemde -kleur en wees op armoe. ’t Heele gedoetje school half weg achter -’n paar zwaar-groene boomen, die ’t nog ’n zeker -fleurigheidje gaven. ’t Was ’n kijkje voor ’n -schilder, om niet van weg te komen.</p> -<p class="par">«Ja, ja», knikte Bob. Zooiets had-ie zich -wel gedacht. <span class="pagenum">[<a id="xd24e1669" href="#xd24e1669" -name="xd24e1669">143</a>]</span></p> -<p class="par">«Kom mee», zei de ander, die manhaftig op de -deur toestapte en hij lichtte de kling op.</p> -<p class="par">«Gaat dat zoo maar?» vroeg Bob nog, die wat -bedeesd was aangelegd.</p> -<p class="par">Chris lachte luid. «We zijn hier in ’n vrij -land», riep-ie dan en hij trad naar binnen. Schuchter volgde -’m Bob.</p> -<p class="par">Eerst zagen ze niet veel, want ’t was er donker. -’t Wende echter dra en ze ontwaarden in ’n hoek ’n al -bejaarden boer, die ze van onder z’n pet, al maar aan ’n -zwartige pijp halend, leepjes zat aan te kijken. Verderop stond nog -’n vrouw, die ’r half dichtgeknepen oogen eveneens den kost -gaf. En beiden bleken van ’n groote zwijgzaamheid. <span class= -"pagenum">[<a id="xd24e1678" href="#xd24e1678" name= -"xd24e1678">144</a>]</span></p> -<p class="par">Chris, met z’n gewone lawaai, maakte ’n -praatje. «We mogen hier wel ’n kijkje nemen, -hè?» vroeg-ie parmantig. De boer knikte, langzaam. De -vrouw bleef onbeweeglijk. En de schilder sprak over ’t weer, -’t veld, den oogst als iemand, die daar alle verstand van had. -Meteen scharrelde-ie wat rond.</p> -<p class="par">Bob, niet op z’n gemak—hij hield niet van -dat binnendringen bij vreemden, al waren ’t dan ook nog zoo -eenvoudige menschen—was gauw uitgekeken. Trouwens, dat bedompte, -lage vertrek met den hobbeligen vloer, de weinige, verbruikte meubels, -de groezelige ruitjes, waardoor ’t licht zuinigjes naar binnen -zeefde, hij kènde dat als de schetsen en de koperen <span class= -"pagenum">[<a id="xd24e1684" href="#xd24e1684" name= -"xd24e1684">145</a>]</span>kandelaar van z’n gastheer: ’t -geleek elkaar alles als twee druppels water. Op zij kierde ’n -deur. Daarachter speelde de zon haar blakerend spel. Bob, aangetrokken, -liep er op af. En hij stond in ’n soort van hof van bijna enkel -groen, doch in alle schakeeringen, waartegen alleen ’n paar -kippen hier en daar feller plekten. «Wat ’n rust!» -dacht Bob. En hij keek z’n oogen vol.</p> -<p class="par">Hij had zoo ’n minuut of wat gestaan, toen -’n slag op z’n schouder ’m weer uit z’n gedroom -deed ontwaken. «Bliksems mooi van kleur, hè?» -schreeuwde Chris, die z’n hand dadelijk beschuttend boven -z’n oogen hield. «En kijk die lucht eens!» Bob -kéék, beleefdheidshalve. Doch ’t mooiste van -<span class="pagenum">[<a id="xd24e1688" href="#xd24e1688" name= -"xd24e1688">146</a>]</span>den groenen hof was er nu al voor ’m -af.</p> -<p class="par">Opeens stootte Chris ’m aan. «Te drommel! -Kom eens mee», zei die geheimzinnig. Bob, volgzaam, ging ’m -na. Druk stappend, liep z’n vriend naar ’t -schuurtje—links, vlak achter de pomp—, waarvan de scheeve -deur wijd open hing. Vaster plantte Chris zich den bril op den neus en -z’n oogen vlamden, als in ontdekking. Wat hàd-ie?</p> -<p class="par">«Zie je dat?» vroeg-ie schor.</p> -<p class="par">Bob zocht. Wat bedoelde Chris?</p> -<p class="par">«Maar die kàst!» schreeuwde de -schilder haast en hij keek voorzichtig om, of iemand ’m gehoord -had. O, ja, nu zag Bob òòk. Dat Chris zulke dingen altijd -zoo dadelijk in de gaten had! <span class="pagenum">[<a id="xd24e1698" -href="#xd24e1698" name="xd24e1698">147</a>]</span></p> -<p class="par">In ’t schuurtje stond ’n kast, -zóó verwaarloosd, dat je ’t eerst voor iets anders -hield. ’t Hout, vervuild, beschimmeld, vertoonde snijwerk, doch -dat mocht eerst wel flink opgehaald. En binnen-in lag stroo en ’n -vergane plank.</p> -<p class="par">«M’n kop d’r af, als ze d’r geen -geit of konijnen in stallen», fluisterde Chris, wiens handen -trilden. «Als ’k ’n week later was gekomen, hadden ze -d’r misschien brandhout van gemaakt. ’n Prachtstuk! Dat -zulke lui dat niet zien, hè? Je begrijpt, ’k krijg -’t voor ’n krats. ’k Moet ’t alleen slim -aanpakken».</p> -<p class="par">«Zóó heb je d’r toch niets -aan», merkte Bob op.</p> -<p class="par">«Komt er niet op aan. ’n Vakman <span class= -"pagenum">[<a id="xd24e1707" href="#xd24e1707" name= -"xd24e1707">148</a>]</span>werkt dat wel bij», deed Chris -zenuwachtig en hij bekeek ’t onsecure meubel van allen kant. -«’t Kost me natuurlijk extra. Maar ’k krijg ’t -ding toch nog goedkoop genoeg». Hij lachte, wreef zich bij -voorbaat de handen.</p> -<p class="par">«Hoeveel is zoo’n kast waard?» vroeg -Bob, nu toch ook geïnteresseerd.</p> -<p class="par">«Nu, ’k taxeer ’m, als-ie opgeknapt -is, op ’n honderdveertig gulden», lichtte Chris ’m -oog-pinkend in. «Laat. mij nu maar m’n gang gaan. Jij -bemoeit je er niet mee. Je weet van niets, hoor?»</p> -<p class="par">Bob verzekerde ’m met ’n knik. Daarop zag-ie -z’n vriend, die ’n erg onverschillige houding aannam, -’t boerenhuisje weer binnengaan. En wel ’n kwartier lang, -wat rondkuierend, <span class="pagenum">[<a id="xd24e1716" href= -"#xd24e1716" name="xd24e1716">149</a>]</span>vermeide-ie zich in den -kleinen hof aan ’t groen, den hemel, de stilte.</p> -<p class="par">«Kom» dacht-ie dan, «’k moet -eens kijken, hoe ’t er mee staat». En loom stapte ook hij, -door de achterdeur die aanstond, ’t boerderijtje weer binnen.</p> -<p class="par">«Maar dat is toch geen prijs!» hoorde-ie -Chris juist zeggen. «Zestig gulden! ’t Is, dat ik d’r -liefhebberij in heb. Je krijgt d’r nog geen tientje voor. -Brandhout! Je zet ’m zèlf in je schuur».</p> -<p class="par">«As jij d’r liefhebberij in heb, dan zel -d’r wel wat an zitte», zei de boer brutaal, die nog altijd -op z’n zelfde plaats zat. «Geen cent minder, -man».</p> -<p class="par">«Ik groet jullie», maakte Chris er plots -’n eind aan. «Kom mee». Dat <span class= -"pagenum">[<a id="xd24e1726" href="#xd24e1726" name= -"xd24e1726">150</a>]</span>laatste was tot Bob, die ’m, na -’n linkschen groet, volgde. Ze stonden weer buiten.</p> -<p class="par">Langs ’n anderen weg keerden ze naar ’t dorp -terug. Wel vijf minuut spraken ze geen woord.</p> -<p class="par">«Wou ’t niet?», vroeg Bob dan, die -toch eenige belangstelling wou toonen.</p> -<p class="par">«’t Is ’n slimmerik», verbeet -Chris zich, spijtig aan z’n sigaar zuigend. «De vent weet -d’r van. ’k Zei je al: de joden hebben ze te wijs gemaakt. -Doodjammer. ’t Is ’n pracht-kast».</p> -<p class="par">«Maar zestig is immers nog niet te veel?» -merkte Bob op.</p> -<p class="par">«Dat is zoo», erkende Chris, driftige -haaltjes aan z’n sigaar doend, «al krijg ’k er zeker -nog ’n twintig gulden onkosten <span class="pagenum">[<a id= -"xd24e1738" href="#xd24e1738" name="xd24e1738">151</a>]</span>aan -èn de vracht. Maar ’k had gedacht, ’n echt koopje te -snappen, zie je? En dat ontgaat me. Daar heb ’k ’t land -over».</p> -<p class="par">’t Verdere van den weg spraken ze niet veel meer. -Chris was er te slecht gehumeurd voor en Bob, zich verlustigend aan -’t landschap, luisterde liever naar ’t stille gekwetter der -vogels.</p> -<p class="par">In de warande—«hè, goddank!» -verzuchtte Bob onwillekeurig, toen-ie dan toch eindelijk van dat -rustige zitje vóór ’t kleine hotel profiteeren -mocht—kwam Chris weer wat op dreef. Doch lang duurde dat niet. -Want z’n praten werd gestoord door de komst van ’n -vreemdeling, die zich ook in de warande zette. Chris nam ’m eens -aandachtig, <span class="pagenum">[<a id="xd24e1745" href="#xd24e1745" -name="xd24e1745">152</a>]</span>bijna wantrouwend op, verdiepte zich -dan zwijgend in z’n bittertje. De nieuweling, beleefd, maakte -’n praatje. ’t Was ’n Israëliet en leek wel -’n soort handelaar. Als ’t gesprek niet erg vlotte, zei-ie -opeens:</p> -<p class="par">«Hebben de heeren geen antiek te koop?»</p> -<p class="par">Chris spitste de ooren. Ja, hij had ’t wel -gedacht! Weer zoo’n vervloekte antiquair. Hij zou ’m -helpen!</p> -<p class="par">«Nee», schudde Chris ’t hoofd, -knorrig. Maar de koopman liet zich niet uit ’t veld slaan.</p> -<p class="par">«Of weten de heeren niets in den -omtrek?»</p> -<p class="par">Onbeweeglijk staarde Chris nu voor zich, begreep -’t gevaar. Dan werd-ie op eens erg spraakzaam, zei, dat de -<span class="pagenum">[<a id="xd24e1757" href="#xd24e1757" name= -"xd24e1757">153</a>]</span>heele streek door de kooplui was afgegraasd, -zoodat er niets, niets meer was te vinden. In z’n vuur -bestelde-ie nog ’n bittertje.</p> -<p class="par">«Nu, niets», knip-oogde de handelaar slim. -«Ik weet bijvoorbeeld....»</p> -<p class="par">Opeens zei-ie geen woord meer, had zich blijkbaar bijna -versproken. Vragend staarde Chris ’m aan. Wat hield de vent daar -zoo angstvallig verborgen?</p> -<hr class="tb"> -<p class="par"></p> -<p class="par">Den volgenden morgen, na ’t ontbijt, deed Chris -erg gehaast. En plots zei-ie zacht tot z’n logé: -«Over ’n goed uur ben ’k terug. ’k Ga met de -fiets. ’k Moet die kast. Ik ben bang voor dien jood, je snapt. -Adieu!» <span class="pagenum">[<a id="xd24e1767" href= -"#xd24e1767" name="xd24e1767">154</a>]</span></p> -<p class="par">Snel ging-ie. Bob keek ’m na, van ’t balcon. -Dan ging-ie naar beneden, naar z’n warande. Voor-ie er kwam, -moest-ie langs ’n kamertje, dat openstond. Daar zag-ie, -lichtelijk tot z’n verwondering, den koopman van den vorigen -avond, die haastig, als in ’t geheim, ’n paar koperen -kandelaars—precies van ’t soort als Chris nog pas had -gekocht—in ’n papier pakte. Zwijgend ging Bob door, maar -hij dàcht. En in de warande zat-ie nòg te piekeren, toen -Chris al met ’n vreugde-stralend gezicht terugkwam van z’n -ritje. Haastig sprong-ie van de fiets en deelde z’n vriend -zenuwachtig mee:</p> -<p class="par">«’k Hèb ’m. De vent wou geen -cent laten vallen. Maar, enfin! En stel <span class="pagenum">[<a id= -"xd24e1773" href="#xd24e1773" name="xd24e1773">155</a>]</span>je voor, -wat ’n bof! De koop was net gesloten, toen me waarachtig die jood -aankwam. ’n Spijtig gezicht, als-ie trok! Wat ik er voor betaald -had, vroeg-ie. Maar dat heb ’k ’m maar niet gezegd. -Haha!»</p> -<p class="par">Chris deed uitbundig, had behoefte aan ’n -gròòt glas bier. Bob keek ’m peinzend aan, zei -alleen: «Zoo zoo».</p> -<p class="par">«En wat heb jij uitgevoerd?» vroeg Chris dan -met ’n luiden lach. «Natuurlijk zitten droomen, hè, -terwijl ik zaken deed? Zoo zijn schrijvers».</p> -<p class="par">«Ja, ja», knikte Bob kalm. «’k -Heb wat gepiekerd». Daarop liet-ie volgen: «’k Ga er -vanmiddag nog eens heen. ’t Was er zoo lief».</p> -<p class="par">«Patent!» riep Chris enthousiast uit. -«Dan maak ik boven m’n schilderij <span class= -"pagenum">[<a id="xd24e1783" href="#xd24e1783" name= -"xd24e1783">156</a>]</span>af. ’k Zal je wel wijzen, hoe je er -komt.—’t Gezicht van dien jood! Hij ging na mij nog naar -binnen. Maar hij vindt absoluut niets. ’k Heb goed -rondgekeken!»</p> -<p class="par">«Dat weet je toch zeker, niet waar?» -informeerde Bob nog, onverschillig. «Er was niets ouds -meer?»</p> -<p class="par">«Geen bòrdje!» schreeuwde Chris. -«Anders had ik ’t toch ingepikt?»</p> -<p class="par">Maar toch, toen Bob ’s middags weer ’n -bezoek bracht aan ’t zwijgzame boeren-paar, zag-ie op den -schoorsteen, welke den vorigen dag geheel kaal was—dat -herinnerde-ie zich toevallig zeer goed!—twee «echt» -antieke koperen kandelaars staan, die frappant leken op de -snuisterijen, welke de Israëlietische koopman ’s morgens -<span class="pagenum">[<a id="xd24e1791" href="#xd24e1791" name= -"xd24e1791">157</a>]</span>in de handen had. En Bob, met z’n -gewone droomerigheid, trok z’n conclusies.</p> -<p class="par">Eerst tegen den eten kwam-ie thuis.</p> -<p class="par">«Schrijf je iets over ’t -boerderijtje?» riep Chris ’m toe.</p> -<p class="par">«Ja», antwoordde-ie leukjes. «’k -Heb m’n schets al».</p> -<p class="par">«Mooi zoo», wreef Chris zich de handen. -«Wordt-ie aardig?»</p> -<p class="par">«Heel aardig», meende Bob. «Er komt -van antiek in voor».</p> -<p class="par">«Haha! Die is goed», schreeuwde Chris. -«Als je er mij maar niet in zet. Of ga je gang maar. ’k Ben -den jood leelijk vóór geweest, hè?—Kom mee, -naar bòven. De kast ìs er. ’n Koopje! En dat is zoo -heerlijk, als je bij de boeren koopt: je weet, dat ’t -«echt» <span class="pagenum">[<a id="xd24e1806" href= -"#xd24e1806" name="xd24e1806">158</a>]</span>is. We drinken er vanavond -’n fijne flesch op».</p> -<p class="par">Ook van dat stevige glaasje wijn gewaagde Bob in -z’n schets. <span class="pagenum">[<a id="xd24e1810" href= -"#xd24e1810" name="xd24e1810">159</a>]</span></p> -</div> -</div> -<div class="div1 chapter"> -<div class="divHead"> -<h2 class="main">DE RECLAME-ACTEUR.</h2> -</div> -<div class="divBody"> -<p class="par first">«’t Is ’n toestand», -verzuchtte Van der Stuyf.</p> -<p class="par">«’n Toestand», beaamde ten volle -Daan.</p> -<p class="par">Weer zwegen beiden ’n heele poos. Buiten speelde -’t herfstzonnetje animeerend door ’t gelende loover.</p> -<p class="par">Daan, met z’n wat logge, onbehouwen lichaam, -verrees van de punt van den stoel, waarop-ie visite-achtig plaats -genomen had en begon met beren-beenen door ’t niet onruime -vertrek te sjouwen. Van der Stuyf, op z’n divan, meesterstuk -<span class="pagenum">[<a id="xd24e1822" href="#xd24e1822" name= -"xd24e1822">160</a>]</span>van zelfvervaardiging—’t meubel -bestond uit twee schragen, ’n baar en ’n los daarheen -geworpen draperie—werd er tureluursch van. Maar daar de tijden -toch al zoo hard waren, liet-ie ’m begaan.</p> -<p class="par">Met weer ’n zucht, welke ongetwijfeld van -dramatisch talent getuigde, wierp de divan-bewoner zich met -veronachtzaming van ’t eigen brooze lichaam, van den rechter- op -den linker elleboog en z’n stem klonk stalles-door-huiverend van -vlijmend sarcasme, toen-ie zei:</p> -<p class="par">«We moeten vandaag aan de kat beginnen».</p> -<p class="par">Heel ’t gevaarte van den rug-gekromden, -zak-gevuisten Daan hield stil. Naar ’t uiterlijk ’n -«kwaaie», ’n jongen van sta-vast, die enkel voor -’t uitdeelen <span class="pagenum">[<a id="xd24e1830" href= -"#xd24e1830" name="xd24e1830">161</a>]</span>van aankomende opstoppers -voelde, was-ie van binnen ’n kind. Hij schrikte voor Van der -Stuyf.</p> -<p class="par">«Paardelever is óók goedkoop», -merkte-ie basstemmig op.</p> -<p class="par">Van der Stuyf lachte, hóóg, als ’n -«graef», die zich «vermaekt». Dan zei-ie -droog:</p> -<p class="par">«Niet te krijgen. Alle paarden -gemobiliseerd.»</p> -<p class="par">Deze geestigheid beapplaudisseerde Daan met woest -gegrinnik. Ja, Van der Stuyf was toch maar de man van den fijnen -kwinkslag! Daar kon hij niet bij. Daarop zette-ie zich weer op -z’n stoel, als altijd op den rand. Dat had-ie zich op ’t -tooneel zoo aangewend. Aangewezen voor knechtsrollen en typen uit de -volksklas, voelde-ie <span class="pagenum">[<a id="xd24e1841" href= -"#xd24e1841" name="xd24e1841">162</a>]</span>zich in elke kamer slechts -«tijdelijk», nooit recht op z’n gemak, al woonde-ie -er, zooals hier, al maanden. Neen, hij bewoog zich niet gemakkelijk. -Stelde daartegenover eens ’n Stuyf, zooals-ie daar làg, in -’n pose.... ’n schilderij! Dat zóó’n -man over katten-pastei moest piekeren!</p> -<p class="par">«Waarom ga je niet naar Verkade?» vroeg -Daan. «Die wil juist <span class="ex">heeren</span>.»</p> -<p class="par">«Ik spéél te sterk», -antwoordde Stuyf en hij blikte grimmig vóór zich.</p> -<p class="par">«Heijermans?» wierp Daan nog op.</p> -<p class="par">«Ben <span class="ex">ik</span> nu ’n man -voor ’t bùrgerlijk drama?» hoon-lachte Stuyf, -terwijl-ie zich op den rug wierp. Z’n elleboog hield ’t -niet uit. De divan was geen Oostersche.</p> -<p class="par">Daan zweeg. Hij wist, hoe Stuyf <span class= -"pagenum">[<a id="xd24e1859" href="#xd24e1859" name= -"xd24e1859">163</a>]</span>overal was teleurgesteld. Hij begreep er -niets van, want z’n eerbied voor den kamergenoot was onbegrensd. -Och, je zag ’t meer! Echt talent.... ’t Tooneel was -tegenwoordig soep.</p> -<p class="par">«De kat!» siste Stuyf weer door de -tanden.</p> -<p class="par">Daan voelde ’n rilling over z’n rug. Dat -werd ’n <span class="ex">idée fixe</span> van Stuyf. Meer -lui waren op die manier gek geworden. Welk ’n talent zou hier -verloren gaan!</p> -<p class="par">«Probeer ’t nog eens als <span class= -"ex">conférencier</span>.»</p> -<p class="par">Stuyf maakte ’n beweging, dat de draperie onder -’m tot ’n vaatdoekige verwrongenheid samenkrimpte.</p> -<p class="par">«Nooit!» blies-ie bleek.</p> -<p class="par">Hij wàs als zoodanig in ’n -zooveelste-rangs-theatertje <span class="pagenum">[<a id="xd24e1880" -href="#xd24e1880" name="xd24e1880">164</a>]</span>werkzaam geweest. Hij -zag zich nog opkomen met de hem eigen ongedwongenheid. Hij maakte -z’n bekende, losse <span class="ex">gestes</span>, z’n haar -zat in aangenaamsten polka-stijl en ’t aanmoedigende <span class= -"ex">rouge</span> op z’n wangen had-ie niet gespaard. Hij sprak. -De eerste twee zinnen hadden <span class="ex">Schwung</span> (die -had-ie van te voren bedacht), de derde wou niet goed meer, de vierde en -vijfde kwamen heelemáál niet. In de zaal was tumult -ontstaan, gelach, gefluit. En de directeur had ’m verzocht, -z’n inrichting niet langer te blameeren.</p> -<p class="par">Dat was z’n debuut geweest als -«pratend» tooneelist. Daarop had-ie ’t als -moppen-verteller geprobeerd in ’n café-met-strijkje. -’t Publiek zag ’m echter <span class="pagenum">[<a id= -"xd24e1893" href="#xd24e1893" name="xd24e1893">165</a>]</span>voor -’n dronken student aan en verzocht den chef, meneer er uit te -gooien. Voor dien drang was Stuyf gezwicht. Nu zàt-ie, met Daan, -dien ze op ’t oogenblik ook nergens konden gebruiken. ’n -Toestand!</p> -<p class="par">’t Herfst-zonnetje zette ’t stervende loover -in gulden schijn. Helaas was dit goud niet inwisselbaar.</p> -<p class="par">«Ze bèllen niet eens meer», sprak -Daan dof.</p> -<p class="par">«Nee», <span class="ex">floot</span> Stuyf -nu tusschen de lippen. «Ze hebben ons opgegeven. Zelfs die vent -met z’n schoenrekening heeft gestaakt. Kolendamp! ’t Eenige -wat er voor ons overblijft.»</p> -<p class="par">Daan zweeg.</p> -<p class="par">«Als we kolen hàdden», ging Stuyf -voort, wiens sarcasme vandaag onuitputtelijk <span class= -"pagenum">[<a id="xd24e1908" href="#xd24e1908" name= -"xd24e1908">166</a>]</span>leek. «Veel te duur! Met gas ben je -goedkooper uit. Maar dat is afgesneeën. Je moet tegenwoordig in -goeien doen zijn, om er tusschenuit te kunnen gaan.»</p> -<p class="par">Daan knorde onrustig. Straks kwam Stuyf weer met -z’n kat. En dat wou-ie vermijden.</p> -<p class="par">Hij stond op.</p> -<p class="par">«Kom», bromde-ie goeiig. «Hier hebben -we toch niks. Laten we gaan wandelen.»</p> -<p class="par">Bij uitzondering verzette Stuyf, die anders altijd -z’n eigen idee had, zich eens niet. Ach ja, frissche lucht! Dat -hield je wakker èn.... ’t kostte niets. Alleen maakte -’t je hongerig.</p> -<p class="par">Stuyf <span class="ex">wipte</span> van z’n -stellage. Daar kwam balanceerkunst aan te pas, want <span class= -"pagenum">[<a id="xd24e1924" href="#xd24e1924" name= -"xd24e1924">167</a>]</span>’t ding stond wankel. Daan leverde -’t tenminste nooit zonder dat schraag of baar ’n -onrustbarenden hoek beschreef. Doch Stuyf, met z’n -élégance!</p> -<p class="par">«De borstel!» zocht Stuyf. Daan vònd -’t gehavende haar-hout, gaf ’t aan. Helaas, de ander kon -niet in den spiegel zien. Oome Jan eischte in deze tijden zware -offers!</p> -<p class="par">«Hoe zie ’k er uit?» vroeg Stuyf, -afhankelijk. Daan, die z’n vereerden vriend kènde, -verwonderde zich niet over die vraag. Stuyf wàs nu eenmaal erg -op z’n kleeren. «Dat moèt ’k wel», -zei-ie dikwijls met iets van beklag. «Directies zijn en blijven -stommeriken. Ze kijken alleen naar ’t uiterlijk. En waar ze mij -altijd de salon-rollen geven....!» <span class="pagenum">[<a id= -"xd24e1930" href="#xd24e1930" name="xd24e1930">168</a>]</span></p> -<p class="par">«Uitstekend!» forceerde Daan zich.</p> -<p class="par">Maar Stuyf wist, dat z’n collega ditmaal onoprecht -was. ’t Pak, dat-ie droeg, was vóór jaren misschien -correct geweest, ’t zat nu als ’n rimpel. De plooi uit -z’n pantalon was weg en de snit van vest en colbert leek wel -heelemaal zoek. Als de dalles je eenmaal te pakken had!</p> -<p class="par">«Vooruit!» zette Stuyf zich heldhaftig over -z’n wrakkige verschijning heen. «Ja, als Bolman nog beren -wou! Maar kom daar op ’t oogenblik eens mee aan!—Nee, -sluiten hoeft niet. We hebben den boel zelf al leeggehaald. Ze kunnen -hier alleen maar brèngen.»</p> -<p class="par">Lusteloos zeulden ze de krakerige trap af van de -étage, welke ze broederlijk <span class="pagenum">[<a id= -"xd24e1939" href="#xd24e1939" name="xd24e1939">169</a>]</span>deelden. -’t Leven zonder engagement was ’n doodkist.</p> -<hr class="tb"> -<p class="par"></p> -<p class="par">Ze hadden de halve stad doorgestapt. ’n Enkele -maal groette Stuyf met z’n «graeflijk» handgebaar -’n collega, die voorbijkwam. Doch meest zag-ie ’m maar -niet, te veel geknakt door z’n verfrommeld <span class="ex" lang= -"fr">jeune premier</span>-tenue. Daan, practisch man, die alle idealen -verre van zich hield, bleef telkens staan voor ’n spekslagerij. -Preskop en zure zult waren nu eenmaal dingen, waar-ie z’n -zaligheid voor gaf. «Kom!» fluisterde Stuyf dan verwoed. -Hoe kon men z’n hongerigheid zoo ten toon stellen! Ook -<span class="ex">zijn</span> maag rammelde als kar-gedaver. Doch -<span class="ex">hij</span> gedroeg zich als man van den salon! -<span class="pagenum">[<a id="xd24e1954" href="#xd24e1954" name= -"xd24e1954">170</a>]</span></p> -<p class="par">In de Utrechtschestraat echter bleef ook Stuyf staan. Ze -stonden voor Bolman.</p> -<p class="par">Stuyf kneep <span class="corr" id="xd24e1959" title= -"Bron: éèn">één</span> oog dicht, deed -’n stap achteruit en keurde als ’n kenner. Hij -genóót, wist niets meer van de platte, alledaagsche -wereld, bevond zich in den hemel. O, die étalage van Bolman! -Welk ’n keur van costuums, welk ’n verscheidenheid, welk -’n verrassende vondsten! Z’n gestreelde -tooneelspelers-fantasie deed de gedurfdste sprongen. Hij zag zichzelf, -dàn in jaquet, dàn in smoking, dàn in jachtbroek. -Alle rollen, welke-ie wel eens gespeeld had of hoopte te zùllen -spelen, trokken z’n geest voorbij, in ’t pak gestoken door -Bolman, <span class="ex" lang="fr">le roi de la confection</span>! En -die dassen, <span class="pagenum">[<a id="xd24e1965" href="#xd24e1965" -name="xd24e1965">171</a>]</span>die vesten, die souspieds, ah! O, als -Bolman wilde! De kleer-kunstenaar kon ’n groot man van ’m -maken.</p> -<p class="par">«Ga mee», drong Daan, wien ’t begon te -vervelen. Verderop wist-ie nog ’n spekslagerij.</p> -<p class="par">Maar Stuyf schudde van nee. Hoe kon-ie z’n dag -beter besteden dan hier voor die aanschouwelijke les? Dan werd-ie weer -cynisch, grijnsde:</p> -<p class="par">«Die etalage-poppen schijnen ’t beter te -hebben dan wij. Kijk ze eens ’n kleur hebben!»</p> -<p class="par">Inderdaad, de poppen zagen er uit als kool. Hun wassen -wangen hadden ’n verlokkenden jonge-rols-blos en heel hun figuur -was aangenaam gevuld. Dat begon Stuyf te tergen. Ze waren ’n -beleediging zooals ze daar een voor <span class="pagenum">[<a id= -"xd24e1976" href="#xd24e1976" name="xd24e1976">172</a>]</span>een -stonden in Bolman’s allerlaatste creaties. En hìj, de man -voor ’t salonwerk, liep er bij als ’n klerk van ’t -jaar nul. Hij kon ’t niet langer aanzien.</p> -<p class="par">«Vooruit!» zei-ie gehaast en de -onafscheidelijken stapten ’t Rembrandtplein op, waar ze ’n -kwartiertje bleven paradeeren. ’t Was altijd goed, dat je je eens -vertoonde, vond Stuyf. Dan wisten ze tenminste, dat je nog bestond.</p> -<p class="par">Daarop echter verzeilden ze weer in de -Utrechtschestraat. En telkens en telkens keerde Stuyf terug tot -Bolman.</p> -<p class="par">«Wat hèb je?» vroeg Daan, die iets -bijzonders aan z’n vriend merkte.</p> -<p class="par">«’n Idee!» zei die geheimzinnig. -«Komaan, ’k waag ’t er op. Als ’t -lùkt!»</p> -<p class="par">En vóór de ander wist, wat ’m -<span class="pagenum">[<a id="xd24e1988" href="#xd24e1988" name= -"xd24e1988">173</a>]</span>overkwam, bevonden beiden zich in de groote -confectiezaak.</p> -<p class="par">«Meneer Bolman zèlf!» ordonneerde -Stuyf met al z’n graeflijk aplomb.</p> -<p class="par">De chef werd met veel moeite ergens achter uit ’t -magazijn opgediept. Zoodra zag-ie echter niet z’n klanten, of hij -zei:</p> -<p class="par">«Pardon, heeren. In deze tijden geen crediet. -’t Spijt me wel, maar....»</p> -<p class="par">«Pardon», gaf Stuyf dadelijk hoog terug met -’n <span class="ex">air</span>, alsof-ie de groote <span class= -"ex">scène</span> speelde uit een of andere derde <span class= -"ex">acte</span>. «Ik kom zaken met u doen.»</p> -<p class="par">Bolman keek <span class="ex">perplex</span>. Hij -kènde den acteur, had ’m, uit liefde tot de kunst, wel -eens ’n costuum verkocht op zeer langen termijn. Doch als -zakenman had-ie ’m nog niet ontmoet. <span class= -"pagenum">[<a id="xd24e2013" href="#xd24e2013" name= -"xd24e2013">174</a>]</span></p> -<p class="par">«Was ’t maar waar!» verzuchtte Bolman. -«D’r gaat niets om. Zoo slapjes heb ik ’t nog nooit -meegemaakt.»</p> -<p class="par">«Dat kom <span class="ex">ik</span> -veranderen!» annonceerde Stuyf breed en maakte met den -rechterwijsvinger ’n prikbeweging naar z’n borst.</p> -<p class="par">Bolman glimlachte. Komedianten waren wel vermakelijke -lui!</p> -<p class="par">«U luistert?» vroeg Stuyf, alsof-ie ’t -tegen den pachter van een zijner aanzienlijke landgoederen had.</p> -<p class="par">«Wel zeker», glimlachte Bolman opnieuw.</p> -<p class="par">«Kijk eens», legde Stuyf uit met ’n -losheid van beweging, welke Daan ten zooveelste maal met bewondering -sloeg. «Die etalage van u! Daar deugt <span class= -"pagenum">[<a id="xd24e2029" href="#xd24e2029" name= -"xd24e2029">175</a>]</span>niets van, meneer! Dat is geen arrangement, -geen regie. Dat zegt me absoluut niets, meneer! Geen diepte, geen -atmosfeer, geen massabeweging, geen verdeeling van eerste en tweede -plan. Dat is dood, als ’n pier.»</p> -<p class="par">Stuyf haalde adem, zooals-ie dat op de Tooneelschool -geleerd had. Daan wilde bijna applaudisseeren. Bolman begreep nog -steeds niet, waar z’n «klant» heen wou.</p> -<p class="par">«Herinnert u zich mij als Lord Foxhall in -«De slapende Wintertuin»?» vroeg Stuyf.</p> -<p class="par"><span class="ex" lang="fr">Le roi de la -confection</span> herinnerde zich niet.</p> -<p class="par">«Ik heb toen ’n jaquet van u gedragen, dat -enorm de aandacht trok», sprak Stuyf met nadruk. «Enfin, -maar <span class="pagenum">[<a id="xd24e2042" href="#xd24e2042" name= -"xd24e2042">176</a>]</span>u zag me als Baron Du Sablé in -«De listige ontvoering»?»</p> -<p class="par">Bolman betwijfelde, of-ie die zeer zeker merkwaardige -creatie aanschouwd had.</p> -<p class="par">«Ik bracht u toch vrijkaarten!» riep Stuyf -uit met <span class="ex">fausset</span>.</p> -<p class="par">«O, jawel, toch! Dat is waar ook», deed -Bolman welwillend.</p> -<p class="par">«Nu dan, meneer», vervolgde Stuyf, geheel in -actie. «Zooals ik die <span class="ex">smoking</span> van u -droeg! Dàt is etaleeren, ’t publiek boeien. Als ik -m’n pantalon optrek, ziet men de plooi, den snit. Die poppen, ze -leven niet, meneer!»</p> -<p class="par">Er ging Bolman ’n licht op.</p> -<p class="par">«Wou ù in de étalage gaan -staan?» vroeg-ie snel.</p> -<p class="par">«Pardon, ik figureer niet», vlijmde -<span class="pagenum">[<a id="xd24e2064" href="#xd24e2064" name= -"xd24e2064">177</a>]</span>Stuyf met ’n gebaar, dat ’t -’m dééd. «Maar ’k weet beter. U draagt -mij de regie op van uw vitrine. Die poppen, daar breng ’k leven -in. Ik arrangeer, groepeer ze, tweede en derde plan, los, -wààr. Dat is de figuratie. <span class= -"ex">Reinhardt</span>, meneer! Alleen wordt ’t ’n -salonstuk, natuurlijk. En <span class="ex">ik</span> treed er in op, -als ’n soort film-acteur. ’k Steek de handen in m’n -piqué-vest, ’k ga zitten, ’k loop, leun achteloos -achterover, steek ’n sigaret op, strek me op ’n -<span class="ex">chaise longue</span> (heeft u die? Requisiet, -meneer!), enfin, ’k breng licht en schaduw aan, doe uw pantalons, -uw jaquets, uw colberts <span class="ex">sprek</span>en. En om ’t -kwartier verwissel ’k van costuum—achter de schermen, dat -spreekt. M’n vriend, hier, meneer Klops, die meer <span class= -"pagenum">[<a id="xd24e2079" href="#xd24e2079" name= -"xd24e2079">178</a>]</span>in ’n, h’m, ander <span class= -"ex">genre</span> uitblinkt, vult m’n actie aan als -livrei-knecht, als jager, chauffeur, <span class="ex">groom</span>. Dat -zal ’n geheel geven, magnifique! ’n Reclame voor uw zaak, -meneer, niet te vertellen! ’t Zal stroomen, geloof me.»</p> -<p class="par">Stuyf was uitgepraat. Hij verzamelde opnieuw ’n -enormen voorraad adem en wachtte af.</p> -<p class="par">Bolman peinsde. Gekker voorstel hadden ze ’m -z’n leven niet gedaan. Maar toch, er zat iets in. In deze dagen -van algemeene dépressie kon alleen iets heel bijzonders er den -loop weer in brengen. Als-ie ’t eens probeerde?</p> -<p class="par">Stuyf stamp-teende ongeduldig.</p> -<p class="par">«U belooft me, geen grappen te zullen -maken?» conditionneerde de confectie-man nog voorzichtig. -<span class="pagenum">[<a id="xd24e2096" href="#xd24e2096" name= -"xd24e2096">179</a>]</span></p> -<p class="par">«’k Ben ’n sérieus artist, -meneer», verklaarde Stuyf met grooten eenvoud.</p> -<p class="par">«Toegeslagen dan!» besloot Bolman opeens. -«God geef, dat ’t helpt!»</p> -<p class="par">En ze spraken af, dat morgen reeds de voorstellingen -begonnen.</p> -<hr class="tb"> -<p class="par"></p> -<p class="par">’t Succes was verbazend. De Utrechtschestraat werd -bestormd. Geen enkele winkel werd meer aangezien. Alleen de zaak van -Bolman had publiek. En in welk ’n aantal!</p> -<p class="par">Stuyf jongejande onvermoeibaar met de <span class= -"ex">élégance</span>, welke z’n specialiteit was. -Hij was onuitputtelijk in losse <span class="ex">gestes</span> en hij -trok alle broeken op, dat men ’t eind van z’n sokken zag. -Daan stond ’m stevig ter zijde. <span class="pagenum">[<a id= -"xd24e2115" href="#xd24e2115" name="xd24e2115">180</a>]</span>Als -knecht was die onovertrefbaar.</p> -<p class="par">Den tweeden dag van den groeienden bijval zat ’t -ingénieuse artistenpaar ’s avonds bij «Mast» -achter ’n sterkend souper. Stuyf spaarde spijs- nog wijnkaart. De -kellner vloog. Collega’s maakten Stuyf hun compliment. -Zóó vol hadden zìj ’t nog niet gehad. De -Utrechtschestraat was uitverkocht geweest.</p> -<p class="par">Juist toen Stuyf ’n extra dure Havana opstak, -naderde ’m ’n zeer correct heer. Hij stelde zich voor. -«Van Prützen, in bedartikelen en meubels.»</p> -<p class="par">«Meneer», stak die dadelijk van wal. -«M’n affaire is schuin over Bolman. U ruïneert me. -Geen sterveling komt meer m’n deur binnen. Ik wil u <span class= -"pagenum">[<a id="xd24e2123" href="#xd24e2123" name= -"xd24e2123">181</a>]</span>koopen. Wat kost u? ’k Heb er alles -voor over. M’n eenige voorwaarde is: ’n algeheel nieuwe en -schitterende attractie.»</p> -<p class="par">Stuyf brandde zich aan z’n Havana. ’t Lang -verwachte fortuin! En hij noemde ’n prijs, waarvan Daan schrikte. -Van Prützen accepteerde.</p> -<hr class="tb"> -<p class="par"></p> -<p class="par">Bolman werd smadelijk verlaten. Stuyf -«engageerde» ’n actrice—hij was nu -directèur, droeg ringen, ’n vergulden wandelstok en -’n vest met halve maantjes—en zette met behulp van ’n -zeer vlug journalist ’n alleraardigste <span class= -"ex">nouveauté</span> in elkaar. «Niet te gewaagd!» -had Van Prützen nog geconditionneerd. «U begrijpt, bedden -zijn ’n delicaat artikel!» <span class="pagenum">[<a id= -"xd24e2134" href="#xd24e2134" name="xd24e2134">182</a>]</span></p> -<p class="par">Weldra kondigden de groote bladen de eerste voorstelling -aan van</p> -<div class="blockquote"> -<p class="par first xd24e2139">DE LIT-JUMEAU,<br> -<span class="ex">vroolijk spel van étalage</span>.</p> -</div> -<p class="par"></p> -<p class="par">’t Ding maakte gewoon furor.</p> -<p class="par">Hélène Silva (eigenlijk heette ze Antje -Bakhuis) trad er in op in ’n verrukkelijk -déshabillé, dat door ’t straatpubliek ten zeerste -gewaardeerd werd. Van der Stuyf vertoonde z’n meest hemelsblauwe -slaapkamer-<span class="ex">dress</span> en Daan Klops als -politie-agent tuimelde over alle stoelen heen van ’t wel -voorziene meubel-magazijn. De schoonste dagen van Prot schenen te -herleven. De toeschouwers drongen elkaar plat, vochten om ’n -plaatsje. ’t <span class="pagenum">[<a id="xd24e2154" href= -"#xd24e2154" name="xd24e2154">183</a>]</span>Stond zwart tot op -’t Rembrandtplein en de <span class="ex">queue</span> slierde ver -voorbij de Munt. Ieder moest ’t étalage-spel zien. Heel -Amsterdam was er vol van.</p> -<p class="par">Drie dagen ging ’t goed. Toen kwamen de -autoriteiten er aan te pas. Er waren al ongelukken gebeurd. En ’t -tramverkeer was absoluut gestaakt. Stuyf trok z’n haren uit -z’n hoofd. «M’n fortuin, m’n fortuin!» -krijschte-ie als in ’n draak van zeer ouden stempel. Doch -’t geluk was nog mèt ’m. Dienzelfden avond kreeg-ie -bezoek van een van Amsterdam’s tooneeldirecteuren, die blijkbaar -nog niet wist van ’t verbod, dat de «Lit jumeau» -voorgoed van Stuyf’s repertoire verdrongen had.</p> -<p class="par">«Meneer!» sprak de man van salarissen, -boeten en contracten. «U knakt <span class="pagenum">[<a id= -"xd24e2163" href="#xd24e2163" name="xd24e2163">184</a>]</span>onze -mooie tonneelspeelkunst! Meneer, wij moeten, door den drang der tijden, -al voorstellingen geven ad 62½ cent de plaats -éérste rang! En nu geeft u ze gratis! Meneer, denk om ons -tonneel! Ik engageer u! Ik engageer u, voor drie jaar. U krijgt 250 -gulden in de maand. Teeken, meneer!»</p> -<p class="par">Stuyf teekende, met spoed. Ook Daan kreeg z’n deel -van den voorspoed, teekende. De directeur, in z’n nopjes—in -zooverre ’n tooneeldirectie dat ooit kan zijn—vertrok per -snorrenden automobiel.</p> -<p class="par">Stuyfs eerste optreden bij ’t gezelschap werd -geannonceerd als:</p> -<div class="blockquote"> -<p class="par first xd24e2139"><span class="ex">Début van Van -der Stuyf,<br> -den geliefden étalage-acteur</span>.</p> -</div> -<p class="par"><span class="pagenum">[<a id="xd24e2177" href= -"#xd24e2177" name="xd24e2177">185</a>]</span></p> -<p class="par">’t Fiasco, dat-ie maakte (zonder weerga in de -geschiedenis van ’t «tonneel») bezorgde ’m -’n nieuwe vermaardheid. <span class="pagenum">[<a id="xd24e2180" -href="#xd24e2180" name="xd24e2180">186</a>]</span></p> -</div> -</div> -</div> -<div class="back"> -<div class="div1 ads"> -<div class="divHead"> -<h2 class="main">Nederlandsche Schrijvers.</h2> -</div> -<div class="divBody"> -<p class="par first"><b>Anna de Savornin Lohman</b>,</p> -<div class="table"> -<table class="xd24e2189"> -<tr> -<td class="cellLeft cellTop">Zedelijkheidsapostelen</td> -<td class="xd24e2191 cellTop">ing. ƒ3.25</td> -<td class="xd24e2191 cellRight cellTop">geb. ƒ3.90</td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft">Ik zeg de waarheid</td> -<td class="xd24e2191"><span class="ditto"><span class= -"s">ing.</span><span class="d"><span class="i">,,</span></span></span> -ƒ3.25</td> -<td class="xd24e2191 cellRight"><span class="ditto"><span class= -"s">geb.</span><span class="d"><span class="i">,,</span></span></span> -ƒ3.90</td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft">Wat nooit sterft</td> -<td class="xd24e2191"><span class="ditto"><span class= -"s">ing.</span><span class="d"><span class="i">,,</span></span></span> -ƒ1.50</td> -<td class="xd24e2191 cellRight"><span class="ditto"><span class= -"s">geb.</span><span class="d"><span class="i">,,</span></span></span> -ƒ1.90</td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft">Uit Christelijke Kringen</td> -<td class="xd24e2191"><span class="ditto"><span class= -"s">ing.</span><span class="d"><span class="i">,,</span></span></span> -ƒ3.25</td> -<td class="xd24e2191 cellRight"><span class="ditto"><span class= -"s">geb.</span><span class="d"><span class="i">,,</span></span></span> -ƒ3.90</td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft">Uit de sfeer gerukt</td> -<td class="xd24e2191"><span class="ditto"><span class= -"s">ing.</span><span class="d"><span class="i">,,</span></span></span> -ƒ2.50</td> -<td class="xd24e2191 cellRight"><span class="ditto"><span class= -"s">geb.</span><span class="d"><span class="i">,,</span></span></span> -ƒ2.90</td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft">Om de Eere Gods</td> -<td class="xd24e2191"><span class="ditto"><span class= -"s">ing.</span><span class="d"><span class="i">,,</span></span></span> -ƒ3.25</td> -<td class="xd24e2191 cellRight"><span class="ditto"><span class= -"s">geb.</span><span class="d"><span class="i">,,</span></span></span> -ƒ3.90</td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft">Jonge Roeping</td> -<td class="xd24e2191"><span class="ditto"><span class= -"s">ing.</span><span class="d"><span class="i">,,</span></span></span> -ƒ2.50</td> -<td class="xd24e2191 cellRight"><span class="ditto"><span class= -"s">geb.</span><span class="d"><span class="i">,,</span></span></span> -ƒ2.90</td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft">Liefde, 2<sup>e</sup> druk</td> -<td class="xd24e2191"><a id="xd24e2274" name="xd24e2274"></a></td> -<td class="xd24e2191 cellRight"><span class="ditto"><span class= -"s">geb.</span><span class="d"><span class="i">,,</span></span></span> -ƒ1.90</td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft cellBottom">Kleine levensdingen</td> -<td class="xd24e2191 cellBottom"><span class="ditto"><span class= -"s">ing.</span><span class="d"><span class="i">,,</span></span></span> -ƒ2.50</td> -<td class="xd24e2191 cellRight cellBottom"><span class= -"ditto"><span class="s">geb.</span><span class="d"><span class= -"i">,,</span></span></span> ƒ2.90</td> -</tr> -</table> -</div> -<p class="par"><b>Henri Borel</b>,</p> -<div class="table"> -<table class="xd24e2189"> -<tr> -<td class="cellLeft cellTop">Levenshonger</td> -<td class="xd24e2191 cellTop"><span class="ditto"><span class= -"s">ing.</span><span class="d"><span class="i">,,</span></span></span> -ƒ2.50</td> -<td class="xd24e2191 cellRight cellTop"><span class= -"ditto"><span class="s">geb.</span><span class="d"><span class= -"i">,,</span></span></span> ƒ2.90</td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft">Het daghet in den Oosten</td> -<td class="xd24e2191"><span class="ditto"><span class= -"s">ing.</span><span class="d"><span class="i">,,</span></span></span> -ƒ4.25</td> -<td class="xd24e2191 cellRight"><span class="ditto"><span class= -"s">geb.</span><span class="d"><span class="i">,,</span></span></span> -ƒ4.90</td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft">Van de Engelen</td> -<td class="xd24e2191"><span class="ditto"><span class= -"s">ing.</span><span class="d"><span class="i">,,</span></span></span> -ƒ2.50</td> -<td class="xd24e2191 cellRight"><span class="ditto"><span class= -"s">geb.</span><span class="d"><span class="i">,,</span></span></span> -ƒ2.90</td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft">De Chineezen in N.-Indië</td> -<td class="xd24e2191"><span class="ditto"><span class= -"s">ing.</span><span class="d"><span class="i">,,</span></span></span> -ƒ1.25</td> -<td class="xd24e2191 cellRight"><span class="ditto"><span class= -"s">geb.</span><span class="d"><span class="i">,,</span></span></span> -ƒ1.60</td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft">Opstellen</td> -<td class="xd24e2191"><span class="ditto"><span class= -"s">ing.</span><span class="d"><span class="i">,,</span></span></span> -ƒ2.25</td> -<td class="xd24e2191 cellRight"><span class="ditto"><span class= -"s">geb.</span><span class="d"><span class="i">,,</span></span></span> -ƒ2.90</td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft">Studiën</td> -<td class="xd24e2191"><span class="ditto"><span class= -"s">ing.</span><span class="d"><span class="i">,,</span></span></span> -ƒ2.25</td> -<td class="xd24e2191 cellRight"><span class="ditto"><span class= -"s">geb.</span><span class="d"><span class="i">,,</span></span></span> -ƒ2.90</td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft">De Stille Stad</td> -<td class="xd24e2191"></td> -<td class="xd24e2191 cellRight"><span class="ditto"><span class= -"s">geb.</span><span class="d"><span class="i">,,</span></span></span> -ƒ2.90</td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft cellBottom">Chineesche kunst</td> -<td class="xd24e2191 cellBottom"><span class="ditto"><span class= -"s">ing.</span><span class="d"><span class="i">,,</span></span></span> -ƒ1.75</td> -<td class="xd24e2191 cellRight cellBottom"></td> -</tr> -</table> -</div> -<p class="par"><b>Anna van Gogh-Kaulbach</b>,</p> -<div class="table"> -<table class="xd24e2189"> -<tr> -<td class="cellLeft cellTop">De Sterkste</td> -<td class="xd24e2191 cellTop"><span class="ditto"><span class= -"s">ing.</span><span class="d"><span class="i">,,</span></span></span> -ƒ2.90</td> -<td class="xd24e2191 cellRight cellTop"><span class= -"ditto"><span class="s">geb.</span><span class="d"><span class= -"i">,,</span></span></span> ƒ3.50</td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft">Otto van Lansvelt</td> -<td class="xd24e2191"><span class="ditto"><span class= -"s">ing.</span><span class="d"><span class="i">,,</span></span></span> -ƒ1.40</td> -<td class="xd24e2191 cellRight"><span class="ditto"><span class= -"s">geb.</span><span class="d"><span class="i">,,</span></span></span> -ƒ1.90</td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft cellBottom">Voor twee levens</td> -<td class="xd24e2191 cellBottom"><span class="ditto"><span class= -"s">ing.</span><span class="d"><span class="i">,,</span></span></span> -ƒ1.50</td> -<td class="xd24e2191 cellRight cellBottom"><span class= -"ditto"><span class="s">geb.</span><span class="d"><span class= -"i">,,</span></span></span> ƒ1.90</td> -</tr> -</table> -</div> -<span class="pagenum">[<a id="xd24e2427" href="#xd24e2427" name= -"xd24e2427">187</a>]</span> -<p class="par"><b>Johanna van Woude</b>,</p> -<div class="table"> -<table class="xd24e2189"> -<tr> -<td class="cellLeft cellTop">Van hart tot hart, 2<sup>e</sup> -uitgave</td> -<td class="xd24e2191 cellTop">ing. ƒ0.90</td> -<td class="xd24e2191 cellRight cellTop">geb. ƒ1.25</td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft">Van de muziek des levens, 2<sup>e</sup> druk</td> -<td class="xd24e2191"><span class="ditto"><span class= -"s">ing.</span><span class="d"><span class="i">,,</span></span></span> -ƒ0.90</td> -<td class="xd24e2191 cellRight"><span class="ditto"><span class= -"s">geb.</span><span class="d"><span class="i">,,</span></span></span> -ƒ1.25</td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft cellBottom"><a class="pglink xd24e43" title= -"Link naar Project Gutenberg eboek" href= -"https://www.gutenberg.org/ebooks/27555">Een verlaten Post</a>, -4<sup>e</sup> druk</td> -<td class="xd24e2191 cellBottom"><span class="ditto"><span class= -"s">ing.</span><span class="d"><span class="i">,,</span></span></span> -ƒ0.90</td> -<td class="xd24e2191 cellRight cellBottom"><span class= -"ditto"><span class="s">geb.</span><span class="d"><span class= -"i">,,</span></span></span> ƒ1.25</td> -</tr> -</table> -</div> -<p class="par"><b>Henri van Wermeskerken</b>,</p> -<div class="table"> -<table class="xd24e2189"> -<tr> -<td class="cellLeft cellTop">Leo Smeder, 3<sup>e</sup> druk</td> -<td class="xd24e2191 cellTop"><span class="ditto"><span class= -"s">ing.</span><span class="d"><span class="i">,,</span></span></span> -ƒ0.90</td> -<td class="xd24e2191 cellRight cellTop"><span class= -"ditto"><span class="s">geb.</span><span class="d"><span class= -"i">,,</span></span></span> ƒ1.25</td> -</tr> -<tr> -<td colspan="3" class="cellLeft cellRight cellBottom">Vervolg op -“Hollandsch Binnenhuisje.”</td> -</tr> -</table> -</div> -<p class="par"><b>Is. Quérido</b>,</p> -<div class="table"> -<table class="xd24e2189"> -<tr> -<td class="cellLeft cellTop">Levensgang, 2<sup>e</sup> druk.</td> -<td class="xd24e2191 cellTop">ing. ƒ2.50</td> -<td class="xd24e2191 cellRight cellTop">geb. ƒ2.90</td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft">Melvina</td> -<td class="xd24e2191">ing. ƒ2.90</td> -<td class="xd24e2191 cellRight">geb. ƒ3.50</td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft cellBottom">Geschreven Portretten</td> -<td class="xd24e2191 cellBottom"><span class="ditto"><span class= -"s">ing.</span><span class="d"><span class="i">,,</span></span></span> -ƒ2.25</td> -<td class="xd24e2191 cellRight cellBottom"><span class= -"ditto"><span class="s">geb.</span><span class="d"><span class= -"i">,,</span></span></span> ƒ2.75</td> -</tr> -</table> -</div> -<p class="par"><b>Frans Coenen Jr.</b>,</p> -<div class="table"> -<table class="xd24e2189"> -<tr> -<td class="cellLeft cellTop">Vluchtige Verschijningen</td> -<td class="xd24e2191 cellTop">ing. ƒ2.25</td> -<td class="xd24e2191 cellRight cellTop">geb. ƒ2.90</td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft">Zondagsrust</td> -<td class="xd24e2191"></td> -<td class="xd24e2191 cellRight"><span class="ditto"><span class= -"s">geb.</span><span class="d"><span class="i">,,</span></span></span> -ƒ2.90</td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft cellBottom">In Duisternis</td> -<td class="xd24e2191 cellBottom"><span class="ditto"><span class= -"s">ing.</span><span class="d"><span class="i">,,</span></span></span> -ƒ2.25</td> -<td class="xd24e2191 cellRight cellBottom"><span class= -"ditto"><span class="s">geb.</span><span class="d"><span class= -"i">,,</span></span></span> ƒ2.90</td> -</tr> -</table> -</div> -<p class="par"><b>Mr. M. G. L. van Loghem</b>,</p> -<div class="table"> -<table class="xd24e2189"> -<tr> -<td class="cellLeft cellTop cellBottom">Fokel, 2<sup>e</sup> druk</td> -<td class="xd24e2191 cellTop cellBottom">ing. ƒ1.—</td> -<td class="xd24e2191 cellRight cellTop cellBottom">geb. ƒ1.50</td> -</tr> -</table> -</div> -<p class="par"></p> -<p class="par"><b>P. A. M. Boele van Hensbroek</b>,</p> -<div class="table"> -<table class="xd24e2189"> -<tr> -<td class="cellLeft cellTop cellBottom">Liefde en Leed</td> -<td class="xd24e2191 cellTop cellBottom">ing. ƒ1.50</td> -<td class="xd24e2191 cellRight cellTop cellBottom">geb. ƒ1.90</td> -</tr> -</table> -</div> -<p class="par"></p> -<p class="par"><b>Max van Ravestein</b>,</p> -<div class="table"> -<table class="xd24e2189"> -<tr> -<td class="cellLeft cellTop">Bij ons</td> -<td class="xd24e2191 cellTop">ing. ƒ2.90</td> -<td class="xd24e2191 cellRight cellTop">geb. ƒ3.50</td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft cellBottom">Aan d’Overkant</td> -<td class="xd24e2191 cellBottom">ing. ƒ2.90</td> -<td class="xd24e2191 cellRight cellBottom">geb. ƒ3.50</td> -</tr> -</table> -</div> -<p class="par"></p> -<p class="par"><b>Jan Wz. Andenne</b>,</p> -<div class="table"> -<table class="xd24e2189"> -<tr> -<td class="cellLeft cellTop">Frans Remaer, Van kussen en tranen, dl. -I.</td> -<td class="xd24e2191 cellTop">ing. ƒ3.25</td> -<td class="xd24e2191 cellRight cellTop">geb. ƒ3.90</td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft cellBottom">Pieter Goeree, Van Kussen en tranen, -dl. II.</td> -<td class="xd24e2191 cellBottom">ing. ƒ3.25</td> -<td class="xd24e2191 cellRight cellBottom">geb. ƒ3.90</td> -</tr> -</table> -</div> -<p class="par"><span class="pagenum">[<a id="xd24e2658" href= -"#xd24e2658" name="xd24e2658">188</a>]</span></p> -<p class="par"><b>Overduyn-Heiligers</b>,</p> -<div class="table"> -<table class="xd24e2189"> -<tr> -<td class="cellLeft cellTop">Als de Sennah’s bloeien</td> -<td class="xd24e2191 cellTop">ing. ƒ1.90</td> -<td class="xd24e2191 cellRight cellTop">geb. ƒ2.50</td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft">Zondigen</td> -<td class="xd24e2191"><span class="ditto"><span class= -"s">ing.</span><span class="d"><span class="i">,,</span></span></span> -ƒ3.90</td> -<td class="xd24e2191 cellRight"><span class="ditto"><span class= -"s">geb.</span><span class="d"><span class="i">,,</span></span></span> -ƒ4.50</td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft">Warm bloed</td> -<td class="xd24e2191"></td> -<td class="xd24e2191 cellRight">ƒ3.50</td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft">Om zijn eer</td> -<td class="xd24e2191"><span class="ditto"><span class= -"s">ing.</span><span class="d"><span class="i">,,</span></span></span> -ƒ4.90</td> -<td class="xd24e2191 cellRight"><span class="ditto"><span class= -"s">geb.</span><span class="d"><span class="i">,,</span></span></span> -ƒ5.50</td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft cellBottom">Vrouw</td> -<td class="xd24e2191 cellBottom"><span class="ditto"><span class= -"s">ing.</span><span class="d"><span class="i">,,</span></span></span> -ƒ1.90</td> -<td class="xd24e2191 cellRight cellBottom"><span class= -"ditto"><span class="s">geb.</span><span class="d"><span class= -"i">,,</span></span></span> ƒ2.40</td> -</tr> -</table> -</div> -<p class="par"><b>Prof. J. V. de Groot</b>,</p> -<div class="table"> -<table class="xd24e2189"> -<tr> -<td class="cellLeft cellTop cellBottom">Denkers van onzen tijd</td> -<td class="xd24e2191 cellTop cellBottom"><span class= -"ditto"><span class="s">ing.</span><span class="d"><span class= -"i">,,</span></span></span> ƒ2.90</td> -<td class="xd24e2191 cellRight cellTop cellBottom"><span class= -"ditto"><span class="s">geb.</span><span class="d"><span class= -"i">,,</span></span></span> ƒ3.50</td> -</tr> -</table> -</div> -<p class="par"><b>Georg Grünewald Kz.</b>,</p> -<div class="table"> -<table class="xd24e2189"> -<tr> -<td class="cellLeft cellTop">Spaanders</td> -<td class="xd24e2191 cellTop"><span class="ditto"><span class= -"s">ing.</span><span class="d"><span class="i">,,</span></span></span> -ƒ1.50</td> -<td class="xd24e2191 cellRight cellTop"><span class= -"ditto"><span class="s">geb.</span><span class="d"><span class= -"i">,,</span></span></span> ƒ1.90</td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft cellBottom">Van het Wondere Ambt</td> -<td class="xd24e2191 cellBottom"><span class="ditto"><span class= -"s">ing.</span><span class="d"><span class="i">,,</span></span></span> -ƒ1.50</td> -<td class="xd24e2191 cellRight cellBottom"><span class= -"ditto"><span class="s">geb.</span><span class="d"><span class= -"i">,,</span></span></span> ƒ1.90</td> -</tr> -</table> -</div> -<p class="par"><b>H. J. Schuurmans</b>,</p> -<div class="table"> -<table class="xd24e2189"> -<tr> -<td class="cellLeft cellTop cellBottom">Van de oude garde en een jong -Predikant,</td> -<td class="xd24e2191 cellTop cellBottom">ing. ƒ1.50</td> -<td class="xd24e2191 cellRight cellTop cellBottom">geb. ƒ1.90</td> -</tr> -</table> -</div> -<p class="par"></p> -<p class="par"><b>Boeka</b>,</p> -<div class="table"> -<table class="xd24e2189"> -<tr> -<td class="cellLeft cellTop cellBottom">Pàhkasinum, Indische -Roman,</td> -<td class="xd24e2191 cellTop cellBottom">ing. ƒ2.50</td> -<td class="xd24e2191 cellRight cellTop cellBottom">geb. ƒ2.90</td> -</tr> -</table> -</div> -<p class="par"></p> -<p class="par"><b>A. L. Terégo</b>,</p> -<div class="table"> -<table class="xd24e2189"> -<tr> -<td class="cellLeft cellTop cellBottom">Res non verba. Leo -Verberne</td> -<td class="xd24e2191 cellTop cellBottom"><span class= -"ditto"><span class="s">ing.</span><span class="d"><span class= -"i">,,</span></span></span> ƒ4.90</td> -<td class="xd24e2191 cellRight cellTop cellBottom"><span class= -"ditto"><span class="s">geb.</span><span class="d"><span class= -"i">,,</span></span></span> ƒ5.50</td> -</tr> -</table> -</div> -<p class="par"><b>Virginie Loveling</b>,</p> -<div class="table"> -<table class="xd24e2189"> -<tr> -<td class="cellLeft cellTop cellBottom">Het Lot der Kinderen</td> -<td class="xd24e2191 cellTop cellBottom">ing. ƒ1.50</td> -<td class="xd24e2191 cellRight cellTop cellBottom">geb. ƒ1.90</td> -</tr> -</table> -</div> -<p class="par"></p> -<p class="par"><b>Vondels Lyriek</b>,</p> -<div class="table"> -<table class="xd24e2189"> -<tr> -<td class="cellLeft cellTop cellBottom">Bloemlezing.</td> -<td class="xd24e2191 cellTop cellBottom">ing. ƒ2.50</td> -<td class="xd24e2191 cellRight cellTop cellBottom">geb. ƒ2.90 leer -ƒ4.90</td> -</tr> -</table> -</div> -<p class="par"></p> -<p class="par"><b>Joh. A. Wolters</b>,</p> -<div class="table"> -<table class="xd24e2189"> -<tr> -<td class="cellLeft cellTop">In den Storm</td> -<td class="xd24e2191 cellTop">ing. ƒ2.40</td> -<td class="xd24e2191 cellRight cellTop">geb. ƒ2.90</td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft cellBottom">Van Oosten & Zoon</td> -<td class="xd24e2191 cellBottom"><span class="ditto"><span class= -"s">ing.</span><span class="d"><span class="i">,,</span></span></span> -ƒ2.40</td> -<td class="xd24e2191 cellRight cellBottom"><span class= -"ditto"><span class="s">geb.</span><span class="d"><span class= -"i">,,</span></span></span> ƒ2.90</td> -</tr> -</table> -</div> -<p class="par"><b>Elise Soer</b>,</p> -<div class="table"> -<table class="xd24e2189"> -<tr> -<td class="cellLeft cellTop cellBottom">Gerda</td> -<td class="xd24e2191 cellTop cellBottom"><span class= -"ditto"><span class="s">ing.</span><span class="d"><span class= -"i">,,</span></span></span> ƒ2.40</td> -<td class="xd24e2191 cellRight cellTop cellBottom"><span class= -"ditto"><span class="s">geb.</span><span class="d"><span class= -"i">,,</span></span></span> ƒ2.90</td> -</tr> -</table> -</div> -<span class="pagenum">[<a id="xd24e2897" href="#xd24e2897" name= -"xd24e2897">189</a>]</span></div> -</div> -<div class="div1 ads"> -<div class="divHead"> -<h2 class="main"><span class="ex">Van <b>Stijn Streuvels</b></span> -verscheen:</h2> -</div> -<div class="divBody"> -<p class="par first"></p> -<div class="table"> -<table class="xd24e2189"> -<tr> -<td class="cellLeft cellTop"><b>In Oorlogstijd</b>, Dagboek -Augustus-December 1914.</td> -<td colspan="2" class="xd24e2191 cellRight cellTop">6 deeltjes à -ƒ 0.60 per deel.</td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft"><b>Dorpslucht</b>, Boek I/II</td> -<td class="xd24e2191">ƒ 9.— ing.</td> -<td class="xd24e2191 cellRight">ƒ 9.80 geb.</td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft"><b>De landsche woning in Vlaanderen</b>,</td> -<td class="xd24e2191">ƒ 1.— ing.</td> -<td class="xd24e2191 cellRight">ƒ 1.50 geb.</td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft"><b>De Morgenstond</b>,</td> -<td colspan="2" class="xd24e2191 cellRight">ƒ 1.50 ing. ƒ -3.— en ƒ 5.— geb.</td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft"><b>Het glorierijke licht</b></td> -<td class="xd24e2191"></td> -<td class="xd24e2191 cellRight">ƒ 5.— geb.</td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft"><b><a class="pglink xd24e43" title= -"Link naar Project Gutenberg eboek" href= -"https://www.gutenberg.org/ebooks/52476">Oogst</a></b> (Veen’s -Gele Bibl.)</td> -<td class="xd24e2191"></td> -<td class="xd24e2191 cellRight">ƒ 0.50 geb.</td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft"><b>De Werkman</b> <span class="ditto"><span class= -"s">(Veen’s</span><span class="d"><span class= -"i">,,</span></span></span><span class="ditto"><span class= -"s">Gele</span><span class="d"><span class= -"i">,,</span></span></span><span class="ditto"><span class= -"s">Bibl.)</span><span class="d"><span class= -"i">,,</span></span></span></td> -<td class="xd24e2191"></td> -<td class="xd24e2191 cellRight">ƒ 0.50 geb.</td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft"><b>Een beroerde Maandag</b> <span class= -"ditto"><span class="s">(Veen’s</span><span class= -"d"><span class="i">,,</span></span></span><span class= -"ditto"><span class="s">Gele</span><span class="d"><span class= -"i">,,</span></span></span><span class="ditto"><span class= -"s">Bibl.)</span><span class="d"><span class= -"i">,,</span></span></span></td> -<td class="xd24e2191"></td> -<td class="xd24e2191 cellRight">ƒ 0.50 geb.</td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft"><b>Mijn rijwiel</b> <span class= -"ditto"><span class="s">(Veen’s</span><span class= -"d"><span class="i">,,</span></span></span><span class= -"ditto"><span class="s">Gele</span><span class="d"><span class= -"i">,,</span></span></span><span class="ditto"><span class= -"s">Bibl.)</span><span class="d"><span class= -"i">,,</span></span></span></td> -<td class="xd24e2191"></td> -<td class="xd24e2191 cellRight">ƒ 0.50 geb.</td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft"><b>Gevoel en Leven</b> I/III</td> -<td class="xd24e2191">à ƒ 1.25 ing.</td> -<td class="xd24e2191 cellRight">ƒ 1.75 geb.</td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft"><b>De Mourlons</b>, naar het Fransch van -Bouché.</td> -<td class="xd24e2191">ƒ 3.25 ing.</td> -<td class="xd24e2191 cellRight">ƒ 3.90 geb.</td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft"><b>Kleine Verhalen</b>, naar het Noorsch van -Björnson.</td> -<td class="xd24e2191"></td> -<td class="xd24e2191 cellRight">ƒ 1.90 geb.</td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft"><b>Reinaert de Vos</b>,</td> -<td colspan="2" class="xd24e2191 cellRight">Velijn papier ƒ -32,—; Holl. ƒ 60.—; Japansch ƒ 100.—</td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft"><b>Najaar</b>, 2 bundels</td> -<td class="xd24e2191">à ƒ 1.90 ing.</td> -<td class="xd24e2191 cellRight">ƒ 2.25 geb.</td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft"><b>Open Lucht.</b></td> -<td class="xd24e2191">ƒ 1.90 ing.</td> -<td class="xd24e2191 cellRight">ƒ 2.25 geb.</td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft">Idem op Holl. papier</td> -<td class="xd24e2191"></td> -<td class="xd24e2191 cellRight">ƒ 5.— geb.</td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft"><b>Stille Avonden</b>, Tweede druk,</td> -<td class="xd24e2191">ƒ 1.90 ing.</td> -<td class="xd24e2191 cellRight">ƒ 2.25 geb.</td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft"><b>De Vlaschaard</b>, Vijfde Druk,</td> -<td colspan="2" class="xd24e2191 cellRight">ƒ 2.75 ing. ƒ -3.25 geb. Pracht-Editie ƒ 25.—</td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft"><b>Het Uitzicht der Dingen.</b></td> -<td class="xd24e2191">ƒ 2.50 ing.</td> -<td class="xd24e2191 cellRight">ƒ 2.90 geb.</td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft"><b>Bloemlezing</b>, (door Mej. Dr. J. Aleida -Nijland)</td> -<td class="xd24e2191">ƒ 1.50 ing.</td> -<td class="xd24e2191 cellRight">ƒ 1.90 geb.<span class= -"pagenum">[<a id="xd24e3093" href="#xd24e3093" name= -"xd24e3093">190</a>]</span></td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft"><b>Dorpsgeheimen</b>, 2 Bundels</td> -<td class="xd24e2191">à ƒ 2.50 ing.</td> -<td class="xd24e2191 cellRight">ƒ 2.90 geb.</td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft"><b>Minnehandel</b>, Twee deelen</td> -<td class="xd24e2191">ƒ 4.90 ing.</td> -<td class="xd24e2191 cellRight">ƒ 5.50 geb.</td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft"><b>Doodendans</b>,</td> -<td class="xd24e2191">ƒ 2.50 ing.</td> -<td class="xd24e2191 cellRight">ƒ 2.90 geb.</td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft"><b>Dagen</b>, Tweede druk</td> -<td class="xd24e2191">ƒ 1.90 ing.</td> -<td class="xd24e2191 cellRight">ƒ 2.25 geb.</td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft"><b>Lenteleven</b>, Zevende druk</td> -<td colspan="2" class="xd24e2191 cellRight">ƒ 1.90 ing. ƒ -2.25 geb. ƒ 5.— geb.</td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft">Op Holl. papier</td> -<td colspan="2" class="xd24e2191 cellRight">Luxe-Editie ƒ -25.—</td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft"><b>Langs de wegen</b>, Derde druk</td> -<td class="xd24e2191">ƒ 1.90 ing.</td> -<td class="xd24e2191 cellRight">ƒ 2.25 geb.</td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft"><b>Zonnetij</b>, Derde druk</td> -<td class="xd24e2191">ƒ 1.90 ing.</td> -<td class="xd24e2191 cellRight">ƒ 2.25 geb.</td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft"><b>Zomerland</b>, Derde druk</td> -<td class="xd24e2191">ƒ 1.90 ing.</td> -<td class="xd24e2191 cellRight">ƒ 2.25 geb.</td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft"><b>Gokkel en Hinkel</b>, met platen</td> -<td class="xd24e2191">ƒ 0.90 ing.</td> -<td class="xd24e2191 cellRight">ƒ 1.25 geb.</td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft"><b>De Witte Zandweg.</b></td> -<td class="xd24e2191">ƒ 0.25 ing.</td> -<td class="xd24e2191 cellRight"></td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft"><b>Het Kerstekind.</b></td> -<td class="xd24e2191">ƒ 0.90 ing.</td> -<td class="xd24e2191 cellRight">ƒ 1.25 geb.</td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft"><b>Reinaert de Vos</b>, voor kinderen</td> -<td class="xd24e2191">ƒ 1.50 ing.</td> -<td class="xd24e2191 cellRight">ƒ 1.90 geb.</td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft"><b>André de Ridder</b>, <b>Stijn -Streuvels</b>, met tal van platen.</td> -<td class="xd24e2191">ƒ 1.50 ing.</td> -<td class="xd24e2191 cellRight">ƒ 1.90 geb.</td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft cellBottom"><b>Werk.</b></td> -<td class="xd24e2191 cellBottom"></td> -<td class="xd24e2191 cellRight cellBottom">ƒ 2.90 ing.</td> -</tr> -</table> -</div> -<span class="pagenum">[<a id="xd24e3227" href="#xd24e3227" name= -"xd24e3227">191</a>]</span></div> -</div> -<div class="div1 ads"> -<div class="divHead"> -<h2 class="main"><b>GUIDO GEZELLE</b>, Dichtwerken,</h2> -<h2 class="sub">14 deelen.</h2> -</div> -<div class="divBody"> -<p class="par first">Prijs ing. ƒ 5.25, geb. ƒ 7.75, geb. in -7 linnen banden, ƒ 10.50 in leer.</p> -<p class="par">De uitgave bevat: -Dichtoefeningen—Kerkhofblommen—Gedichten, Gezangen en -Gebeden, Kleengedichten—Liederen, Eerdichten en -Reliqua—Tijdkrans (2 deelen)—Rijmsnoer (2 -deelen)—Hiawadha’s Lied—Laatste -Verzen.—Gelegenheidsgedichten 1/4.</p> -<p class="par">Afzonderlijke deelen worden uit deze uitgave niet -geleverd.</p> -<p class="par">Deze editie is nu zoo goedkoop gesteld, dat het voor -niemand meer een bezwaar kan zijn, ze aan te schaffen. Vroeger ƒ -21.20 ing. ƒ 27.80 geb., <b>thans</b> voor ƒ 5.25 ing., -ƒ 7.75 geb. linnen, ƒ 10.50 gebonden leer.</p> -<p class="par">In de Belgische Editie zijn nog verkrijgbaar: -Dichtoefeningen—Kerkhofblommen—Gedichten, Gezangen en -Gebeden, Kleengedichtjes—Liederen, Eerdichten et Reliqua à -ƒ 1.50 per deel ing., ƒ 1.90 gebonden.</p> -<p class="par">Tijdkrans—Rijmsnoer à ƒ 2.50 per deel -ing., ƒ 2.90 gebonden.</p> -<p class="par"><b>Verzen</b>, 2<sup>e</sup> druk ing. ƒ 3.90, geb. -ƒ 4.50.</p> -<p class="par"><b>Gedichten</b>, samengest. door Dr. J. Aleida Nijland, -ing. ƒ 1.90, geb. ƒ 2.50, in leer geb. ƒ 3.50. -<span class="pagenum">[<a id="xd24e3261" href="#xd24e3261" name= -"xd24e3261">192</a>]</span></p> -<p class="par"><b>Bloemlezing</b>, samengesteld door Dr. J. Aleida -Nijland, 5<sup>e</sup> verbeterde druk. ing. ƒ 0.90, geb. ƒ -1.25</p> -<p class="par"><b>Motto-Album</b>, met versieringen van Jules de -Praetere. Prijs gebonden in linnen of gebatikt</p> -<p class="par xd24e3274">ƒ 1.50, geb. in lêer ƒ -1.90</p> -<p class="par"><b>Kleengedichtjes</b>, Eerste en Tweede bundel.</p> -<div class="table"> -<table class="xd24e2189"> -<tr> -<td class="cellLeft cellTop">Prijs per bundel</td> -<td class="xd24e2191 cellTop">ing. ƒ 0.25,</td> -<td class="xd24e2191 cellRight cellTop">geb. ƒ 0.50</td> -</tr> -<tr> -<td colspan="2" class="cellLeft">In één band linnen of -stof</td> -<td class="xd24e2191 cellRight">geb. ƒ 0.90</td> -</tr> -<tr> -<td colspan="2" class="cellLeft">In één band -pergament</td> -<td class="xd24e2191 cellRight">geb. ƒ 1.25</td> -</tr> -<tr> -<td colspan="2" class="cellLeft cellBottom">In één band -leer gewatteerd</td> -<td class="xd24e2191 cellRight cellBottom">geb. ƒ 1.90</td> -</tr> -</table> -</div> -<p class="par"></p> -<p class="par"><b>Laatste Verzen</b>, 3<sup>e</sup> druk geb. ƒ -1.90</p> -<div class="table"> -<table class="xd24e2189"> -<tr> -<td class="cellLeft cellTop"><b>Prozawerken</b>,</td> -<td class="xd24e3316 cellTop">dl. I.</td> -<td class="cellTop">Uitstap in de Warande.</td> -<td class="xd24e2191 cellRight cellTop"></td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft"></td> -<td class="xd24e3316">II.</td> -<td>De Doolaards in Egypte.</td> -<td class="xd24e2191 cellRight"></td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft"></td> -<td class="xd24e3316">III.</td> -<td>Van den Kleenen Hertog.</td> -<td class="xd24e2191 cellRight"></td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft"></td> -<td class="xd24e3316"></td> -<td>3 deelen ingenaaid</td> -<td class="xd24e2191 cellRight">ƒ 3.—</td> -</tr> -<tr> -<td class="cellLeft cellBottom"></td> -<td class="xd24e3316 cellBottom"></td> -<td class="cellBottom">3 deelen gebonden</td> -<td class="xd24e2191 cellRight cellBottom">ƒ 4.50</td> -</tr> -</table> -</div> -<p class="par"></p> -<p class="par"><b>De Ring van het Kerkelijk Jaar</b>,</p> -<p class="par xd24e3274">ing. ƒ 2.50 geb. ƒ 2.90</p> -<p class="par"><b>Loquela, tot Woordenboek omgewerkt</b>,</p> -<p class="par xd24e3274">geb. ƒ 20.—</p> -<p class="par"><b>Kerkhofblommen</b>, School-Editie ing. ƒ -1.—</p> -<p class="par"><b>Rijmsnoer—Tijdkrans</b>, 4<sup>e</sup> -druk,</p> -<p class="par xd24e3274">per deel gebonden ƒ 2.50</p> -</div> -</div> -<div class="div1 cover"> -<div class="divBody"> -<p class="par first"></p> -<div class="figure xd24e3391width"><img src="images/spine.jpg" alt= -"Original Spine." width="720" height="129"></div> -<p class="par"></p> -<p class="par"> </p> -<p class="par"></p> -<div class="figure xd24e3398width"><img src="images/backcover.jpg" alt= -"Original Back Cover." width="484" height="720"></div> -<p class="par"></p> -</div> -</div> -<div class="transcribernote"> -<h2 class="main">Colofon</h2> -<h3 class="main">Beschikbaarheid</h3> -<p class="par first">Dit eBoek is voor kosteloos gebruik door iedereen -overal, met vrijwel geen beperkingen van welke soort dan ook. U mag het -kopiëren, weggeven of hergebruiken onder de voorwaarden van de -<a class="seclink xd24e43" title="Externe link" href= -"https://www.gutenberg.org/license" rel="license">Project Gutenberg -Licentie</a> bij dit eBoek of on-line op <a class="seclink xd24e43" -title="Externe link" href= -"https://www.gutenberg.org/">www.gutenberg.org</a>.</p> -<p class="par">Dit eBoek is geproduceerd door het on-line -gedistribueerd correctieteam op <a class="exlink xd24e43" title= -"Externe link" href="http://www.pgdp.net/">www.pgdp.net</a>.</p> -<h3 class="main">Metadata</h3> -<table class="colophonMetadata"> -<tr> -<td><b>Titel:</b></td> -<td>Artistenleven</td> -<td></td> -</tr> -<tr> -<td><b>Auteur:</b></td> -<td>Johan Wouter Broedelet (1877–1946)</td> -<td><a href="https://viaf.org/viaf/67882141/" class= -"seclink">Info</a></td> -</tr> -<tr> -<td><b>Taal:</b></td> -<td>Nederlands (Oude Spelling)</td> -<td></td> -</tr> -<tr> -<td><b>Oorspronkelijke uitgiftedatum:</b></td> -<td>[1916]</td> -<td></td> -</tr> -</table> -<h3>Catalogusvermeldingen</h3> -<table class="catalogEntries"> -<tr> -<td>Gerelateerde WorldCat catalogus pagina:</td> -<td><a href="https://www.worldcat.org/oclc/64803148" class= -"seclink">64803148</a></td> -</tr> -</table> -<h3 class="main">Codering</h3> -<p class="par first">Dit boek is weergegeven in oorspronkelijke -schrijfwijze. Afgebroken woorden aan het einde van de regel zijn -stilzwijgend hersteld. Kennelijke zetfouten in het origineel zijn -verbeterd. Deze verbeteringen zijn aangegeven in de colofon aan het -einde van dit boek.</p> -<h3 class="main">Documentgeschiedenis</h3> -<ul> -<li>2017-01-11 Begonnen.</li> -</ul> -<h3 class="main">Externe Referenties</h3> -<p>Dit Project Gutenberg eBoek bevat externe referenties. Het kan zijn -dat deze links voor u niet werken.</p> -<h3 class="main">Verbeteringen</h3> -<p>De volgende verbeteringen zijn aangebracht in de tekst:</p> -<table class="correctiontable" summary= -"Overzicht van verbeteringen aangebracht in de tekst."> -<tr> -<th>Bladzijde</th> -<th>Bron</th> -<th>Verbetering</th> -</tr> -<tr> -<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd24e434">22</a></td> -<td class="width40 bottom">”</td> -<td class="width40 bottom">»</td> -</tr> -<tr> -<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd24e856">64</a></td> -<td class="width40 bottom">zoogenáàmd</td> -<td class="width40 bottom">zoogenáámd</td> -</tr> -<tr> -<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd24e1959">170</a></td> -<td class="width40 bottom">éèn</td> -<td class="width40 bottom">één</td> -</tr> -<tr> -<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd24e2274">186</a></td> -<td class="width40 bottom">”</td> -<td class="width40 bottom">[<i>Verwijderd</i>]</td> -</tr> -</table> -</div> -</div> - - - - - - - -<pre> - - - - - -End of the Project Gutenberg EBook of Artistenleven, by Joh. W. Broedelet - -*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK ARTISTENLEVEN *** - -***** This file should be named 54015-h.htm or 54015-h.zip ***** -This and all associated files of various formats will be found in: - http://www.gutenberg.org/5/4/0/1/54015/ - -Produced by Jeroen Hellingman and the Online Distributed -Proofreading Team at http://www.pgdp.net/ for Project -Gutenberg. - - -Updated editions will replace the previous one--the old editions -will be renamed. - -Creating the works from public domain print editions means that no -one owns a United States copyright in these works, so the Foundation -(and you!) can copy and distribute it in the United States without -permission and without paying copyright royalties. Special rules, -set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to -copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to -protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project -Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you -charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you -do not charge anything for copies of this eBook, complying with the -rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose -such as creation of derivative works, reports, performances and -research. They may be modified and printed and given away--you may do -practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is -subject to the trademark license, especially commercial -redistribution. - - - -*** START: FULL LICENSE *** - -THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE -PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK - -To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free -distribution of electronic works, by using or distributing this work -(or any other work associated in any way with the phrase "Project -Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project -Gutenberg-tm License (available with this file or online at -http://gutenberg.org/license). - - -Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm -electronic works - -1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm -electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to -and accept all the terms of this license and intellectual property -(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all -the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy -all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. -If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project -Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the -terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or -entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. - -1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be -used on or associated in any way with an electronic work by people who -agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few -things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works -even without complying with the full terms of this agreement. See -paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project -Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement -and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic -works. See paragraph 1.E below. - -1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" -or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project -Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the -collection are in the public domain in the United States. If an -individual work is in the public domain in the United States and you are -located in the United States, we do not claim a right to prevent you from -copying, distributing, performing, displaying or creating derivative -works based on the work as long as all references to Project Gutenberg -are removed. Of course, we hope that you will support the Project -Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by -freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of -this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with -the work. You can easily comply with the terms of this agreement by -keeping this work in the same format with its attached full Project -Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. - -1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern -what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in -a constant state of change. If you are outside the United States, check -the laws of your country in addition to the terms of this agreement -before downloading, copying, displaying, performing, distributing or -creating derivative works based on this work or any other Project -Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning -the copyright status of any work in any country outside the United -States. - -1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: - -1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate -access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently -whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the -phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project -Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, -copied or distributed: - -This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with -almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or -re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included -with this eBook or online at www.gutenberg.org/license - -1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived -from the public domain (does not contain a notice indicating that it is -posted with permission of the copyright holder), the work can be copied -and distributed to anyone in the United States without paying any fees -or charges. If you are redistributing or providing access to a work -with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the -work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 -through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the -Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or -1.E.9. - -1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted -with the permission of the copyright holder, your use and distribution -must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional -terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked -to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the -permission of the copyright holder found at the beginning of this work. - -1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm -License terms from this work, or any files containing a part of this -work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. - -1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this -electronic work, or any part of this electronic work, without -prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with -active links or immediate access to the full terms of the Project -Gutenberg-tm License. - -1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, -compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any -word processing or hypertext form. However, if you provide access to or -distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than -"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version -posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), -you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a -copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon -request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other -form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm -License as specified in paragraph 1.E.1. - -1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, -performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works -unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. - -1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing -access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided -that - -- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from - the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method - you already use to calculate your applicable taxes. The fee is - owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he - has agreed to donate royalties under this paragraph to the - Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments - must be paid within 60 days following each date on which you - prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax - returns. Royalty payments should be clearly marked as such and - sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the - address specified in Section 4, "Information about donations to - the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." - -- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies - you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he - does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm - License. You must require such a user to return or - destroy all copies of the works possessed in a physical medium - and discontinue all use of and all access to other copies of - Project Gutenberg-tm works. - -- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any - money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the - electronic work is discovered and reported to you within 90 days - of receipt of the work. - -- You comply with all other terms of this agreement for free - distribution of Project Gutenberg-tm works. - -1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm -electronic work or group of works on different terms than are set -forth in this agreement, you must obtain permission in writing from -both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael -Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the -Foundation as set forth in Section 3 below. - -1.F. - -1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable -effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread -public domain works in creating the Project Gutenberg-tm -collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic -works, and the medium on which they may be stored, may contain -"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or -corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual -property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a -computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by -your equipment. - -1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right -of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project -Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project -Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project -Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all -liability to you for damages, costs and expenses, including legal -fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT -LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE -PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE -TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE -LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR -INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH -DAMAGE. - -1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a -defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can -receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a -written explanation to the person you received the work from. If you -received the work on a physical medium, you must return the medium with -your written explanation. The person or entity that provided you with -the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a -refund. If you received the work electronically, the person or entity -providing it to you may choose to give you a second opportunity to -receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy -is also defective, you may demand a refund in writing without further -opportunities to fix the problem. - -1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth -in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER -WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO -WARRANTIES OF MERCHANTABILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. - -1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied -warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. -If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the -law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be -interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by -the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any -provision of this agreement shall not void the remaining provisions. - -1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the -trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone -providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance -with this agreement, and any volunteers associated with the production, -promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, -harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, -that arise directly or indirectly from any of the following which you do -or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm -work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any -Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. - - -Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm - -Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of -electronic works in formats readable by the widest variety of computers -including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists -because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from -people in all walks of life. - -Volunteers and financial support to provide volunteers with the -assistance they need, are critical to reaching Project Gutenberg-tm's -goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will -remain freely available for generations to come. In 2001, the Project -Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure -and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. -To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation -and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 -and the Foundation web page at http://www.pglaf.org. - - -Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive -Foundation - -The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit -501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the -state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal -Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification -number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at -http://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg -Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent -permitted by U.S. federal laws and your state's laws. - -The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. -Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered -throughout numerous locations. Its business office is located at -809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email -business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact -information can be found at the Foundation's web site and official -page at http://pglaf.org - -For additional contact information: - Dr. Gregory B. Newby - Chief Executive and Director - gbnewby@pglaf.org - - -Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg -Literary Archive Foundation - -Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide -spread public support and donations to carry out its mission of -increasing the number of public domain and licensed works that can be -freely distributed in machine readable form accessible by the widest -array of equipment including outdated equipment. Many small donations -($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt -status with the IRS. - -The Foundation is committed to complying with the laws regulating -charities and charitable donations in all 50 states of the United -States. Compliance requirements are not uniform and it takes a -considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up -with these requirements. We do not solicit donations in locations -where we have not received written confirmation of compliance. To -SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any -particular state visit http://pglaf.org - -While we cannot and do not solicit contributions from states where we -have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition -against accepting unsolicited donations from donors in such states who -approach us with offers to donate. - -International donations are gratefully accepted, but we cannot make -any statements concerning tax treatment of donations received from -outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. - -Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation -methods and addresses. Donations are accepted in a number of other -ways including checks, online payments and credit card donations. -To donate, please visit: http://pglaf.org/donate - - -Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic -works. - -Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm -concept of a library of electronic works that could be freely shared -with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project -Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. - - -Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed -editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. -unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily -keep eBooks in compliance with any particular paper edition. - - -Most people start at our Web site which has the main PG search facility: - - http://www.gutenberg.org - -This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, -including how to make donations to the Project Gutenberg Literary -Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to -subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. - - -</pre> - -</body> -</html> |