1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52
53
54
55
56
57
58
59
60
61
62
63
64
65
66
67
68
69
70
71
72
73
74
75
76
77
78
79
80
81
82
83
84
85
86
87
88
89
90
91
92
93
94
95
96
97
98
99
100
101
102
103
104
105
106
107
108
109
110
111
112
113
114
115
116
117
118
119
120
121
122
123
124
125
126
127
128
129
130
131
132
133
134
135
136
137
138
139
140
141
142
143
144
145
146
147
148
149
150
151
152
153
154
155
156
157
158
159
160
161
162
163
164
165
166
167
168
169
170
171
172
173
174
175
176
177
178
179
180
181
182
183
184
185
186
187
188
189
190
191
192
193
194
195
196
197
198
199
200
201
202
203
204
205
206
207
208
209
210
211
212
213
214
215
216
217
218
219
220
221
222
223
224
225
226
227
228
229
230
231
232
233
234
235
236
237
238
239
240
241
242
243
244
245
246
247
248
249
250
251
252
253
254
255
256
257
258
259
260
261
262
263
264
265
266
267
268
269
270
271
272
273
274
275
276
277
278
279
280
281
282
283
284
285
286
287
288
289
290
291
292
293
294
295
296
297
298
299
300
301
302
303
304
305
306
307
308
309
310
311
312
313
314
315
316
317
318
319
320
321
322
323
324
325
326
327
328
329
330
331
332
333
334
335
336
337
338
339
340
341
342
343
344
345
346
347
348
349
350
351
352
353
354
355
356
357
358
359
360
361
362
363
364
365
366
367
368
369
370
371
372
373
374
375
376
377
378
379
380
381
382
383
384
385
386
387
388
389
390
391
392
393
394
395
396
397
398
399
400
401
402
403
404
405
406
407
408
409
410
411
412
413
414
415
416
417
418
419
420
421
422
423
424
425
426
427
428
429
430
431
432
433
434
435
436
437
438
439
440
441
442
443
444
445
446
447
448
449
450
451
452
453
454
455
456
457
458
459
460
461
462
463
464
465
466
467
468
469
470
471
472
473
474
475
476
477
478
479
480
481
482
483
484
485
486
487
488
489
490
491
492
493
494
495
496
497
498
499
500
501
502
503
504
505
506
507
508
509
510
511
512
513
514
515
516
517
518
519
520
521
522
523
524
525
526
527
528
529
530
531
532
533
534
535
536
537
538
539
540
541
542
543
544
545
546
547
548
549
550
551
552
553
554
555
556
557
558
559
560
561
562
563
564
565
566
567
568
569
570
571
572
573
574
575
576
577
578
579
580
581
582
583
584
585
586
587
588
589
590
591
592
593
594
595
596
597
598
599
600
601
602
603
604
605
606
607
608
609
610
611
612
613
614
615
616
617
618
619
620
621
622
623
624
625
626
627
628
629
630
631
632
633
634
635
636
637
638
639
640
641
642
643
644
645
646
647
648
649
650
651
652
653
654
655
656
657
658
659
660
661
662
663
664
665
666
667
668
669
670
671
672
673
674
675
676
677
678
679
680
681
682
683
684
685
686
687
688
689
690
691
692
693
694
695
696
697
698
699
700
701
702
703
704
705
706
707
708
709
710
711
712
713
714
715
716
717
718
719
720
721
722
723
724
725
726
727
728
729
730
731
732
733
734
735
736
737
738
739
740
741
742
743
744
745
746
747
748
749
750
751
752
753
754
755
756
757
758
759
760
761
762
763
764
765
766
767
768
769
770
771
772
773
774
775
776
777
778
779
780
781
782
783
784
785
786
787
788
789
790
791
792
793
794
795
796
797
798
799
800
801
802
803
804
805
806
807
808
809
810
811
812
813
814
815
816
817
818
819
820
821
822
823
824
825
826
827
828
829
830
831
832
833
834
835
836
837
838
839
840
841
842
843
844
845
846
847
848
849
850
851
852
853
854
855
856
857
858
859
860
861
862
863
864
865
866
867
868
869
870
871
872
873
874
875
876
877
878
879
880
881
882
883
884
885
886
887
888
889
890
891
892
893
894
895
896
897
898
899
900
901
902
903
904
905
906
907
908
909
910
911
912
913
914
915
916
917
918
919
920
921
922
923
924
925
926
927
928
929
930
931
932
933
934
935
936
937
938
939
940
941
942
943
944
945
946
947
948
949
950
951
952
953
954
955
956
957
958
959
960
961
962
963
964
965
966
967
968
969
970
971
972
973
974
975
976
977
978
979
980
981
982
983
984
985
986
987
988
989
990
991
992
993
994
995
996
997
998
999
1000
1001
1002
1003
1004
1005
1006
1007
1008
1009
1010
1011
1012
1013
1014
1015
1016
1017
1018
1019
1020
1021
1022
1023
1024
1025
1026
1027
1028
1029
1030
1031
1032
1033
1034
1035
1036
1037
1038
1039
1040
1041
1042
1043
1044
1045
1046
1047
1048
1049
1050
1051
1052
1053
1054
1055
1056
1057
1058
1059
1060
1061
1062
1063
1064
1065
1066
1067
1068
1069
1070
1071
1072
1073
1074
1075
1076
1077
1078
1079
1080
1081
1082
1083
1084
1085
1086
1087
1088
1089
1090
1091
1092
1093
1094
1095
1096
1097
1098
1099
1100
1101
1102
1103
1104
1105
1106
1107
1108
1109
1110
1111
1112
1113
1114
1115
1116
1117
1118
1119
1120
1121
1122
1123
1124
1125
1126
1127
1128
1129
1130
1131
1132
1133
1134
1135
1136
1137
1138
1139
1140
1141
1142
1143
1144
1145
1146
1147
1148
1149
1150
1151
1152
1153
1154
1155
1156
1157
1158
1159
1160
1161
1162
1163
1164
1165
1166
1167
1168
1169
1170
1171
1172
1173
1174
1175
1176
1177
1178
1179
1180
1181
1182
1183
1184
1185
1186
1187
1188
1189
1190
1191
1192
1193
1194
1195
1196
1197
1198
1199
1200
1201
1202
1203
1204
1205
1206
1207
1208
1209
1210
1211
1212
1213
1214
1215
1216
1217
1218
1219
1220
1221
1222
1223
1224
1225
1226
1227
1228
1229
1230
1231
1232
1233
1234
1235
1236
1237
1238
1239
1240
1241
1242
1243
1244
1245
1246
1247
1248
1249
1250
1251
1252
1253
1254
1255
1256
1257
1258
1259
1260
1261
1262
1263
1264
1265
1266
1267
1268
1269
1270
1271
1272
1273
1274
1275
1276
1277
1278
1279
1280
1281
1282
1283
1284
1285
1286
1287
1288
1289
1290
1291
1292
1293
1294
1295
1296
1297
1298
1299
1300
1301
1302
1303
1304
1305
1306
1307
1308
1309
1310
1311
1312
1313
1314
1315
1316
1317
1318
1319
1320
1321
1322
1323
1324
1325
1326
1327
1328
1329
1330
1331
1332
1333
1334
1335
1336
1337
1338
1339
1340
1341
1342
1343
1344
1345
1346
1347
1348
1349
1350
1351
1352
1353
1354
1355
1356
1357
1358
1359
1360
1361
1362
1363
1364
1365
1366
1367
1368
1369
1370
1371
1372
1373
1374
1375
1376
1377
1378
1379
1380
1381
1382
1383
1384
1385
1386
1387
1388
1389
1390
1391
1392
1393
1394
1395
1396
1397
1398
1399
1400
1401
1402
1403
1404
1405
1406
1407
1408
1409
1410
1411
1412
1413
1414
1415
1416
1417
1418
1419
1420
1421
1422
1423
1424
1425
1426
1427
1428
1429
1430
1431
1432
1433
1434
1435
1436
1437
1438
1439
1440
1441
1442
1443
1444
1445
1446
1447
1448
1449
1450
1451
1452
1453
1454
1455
1456
1457
1458
1459
1460
1461
1462
1463
1464
1465
1466
1467
1468
1469
1470
1471
1472
1473
1474
1475
1476
1477
1478
1479
1480
1481
1482
1483
1484
1485
1486
1487
1488
1489
1490
1491
1492
1493
1494
1495
1496
1497
1498
1499
1500
1501
1502
1503
1504
1505
1506
1507
1508
1509
1510
1511
1512
1513
1514
1515
1516
1517
1518
1519
1520
1521
1522
1523
1524
1525
1526
1527
1528
1529
1530
1531
1532
1533
1534
1535
1536
1537
1538
1539
1540
1541
1542
1543
1544
1545
1546
1547
1548
1549
1550
1551
1552
1553
1554
1555
1556
1557
1558
1559
1560
1561
1562
1563
1564
1565
1566
1567
1568
1569
1570
1571
1572
1573
1574
1575
1576
1577
1578
1579
1580
1581
1582
1583
1584
1585
1586
1587
1588
1589
1590
1591
1592
1593
1594
1595
1596
1597
1598
1599
1600
1601
1602
1603
1604
1605
1606
1607
1608
1609
1610
1611
1612
1613
1614
1615
1616
1617
1618
1619
1620
1621
1622
1623
1624
1625
1626
1627
1628
1629
1630
1631
1632
1633
1634
1635
1636
1637
1638
1639
1640
1641
1642
1643
1644
1645
1646
1647
1648
1649
1650
1651
1652
1653
1654
1655
1656
1657
1658
1659
1660
1661
1662
1663
1664
1665
1666
1667
1668
1669
1670
1671
1672
1673
1674
1675
1676
1677
1678
1679
1680
1681
1682
1683
1684
1685
1686
1687
1688
1689
1690
1691
1692
1693
1694
1695
1696
1697
1698
1699
1700
1701
1702
1703
1704
1705
1706
1707
1708
1709
1710
1711
1712
1713
1714
1715
1716
1717
1718
1719
1720
1721
1722
1723
1724
1725
1726
1727
1728
1729
1730
1731
1732
1733
1734
1735
1736
1737
1738
1739
1740
1741
1742
1743
1744
1745
1746
1747
1748
1749
1750
1751
1752
1753
1754
1755
1756
1757
1758
1759
1760
1761
1762
1763
1764
1765
1766
1767
1768
1769
1770
1771
1772
1773
1774
1775
1776
1777
1778
1779
1780
1781
1782
1783
1784
1785
1786
1787
1788
1789
1790
1791
1792
1793
1794
1795
1796
1797
1798
1799
1800
1801
1802
1803
1804
1805
1806
1807
1808
1809
1810
1811
1812
1813
1814
1815
1816
1817
1818
1819
1820
1821
1822
1823
1824
1825
1826
1827
1828
1829
1830
1831
1832
1833
1834
1835
1836
1837
1838
1839
1840
1841
1842
1843
1844
1845
1846
1847
1848
1849
1850
1851
1852
1853
1854
1855
1856
1857
1858
1859
1860
1861
1862
1863
1864
1865
1866
1867
1868
1869
1870
1871
1872
1873
1874
1875
1876
1877
1878
1879
1880
1881
1882
1883
1884
1885
1886
1887
1888
1889
1890
1891
1892
1893
1894
1895
1896
1897
1898
1899
1900
1901
1902
1903
1904
1905
1906
1907
1908
1909
1910
1911
1912
1913
1914
1915
1916
1917
1918
1919
1920
1921
1922
1923
1924
1925
1926
1927
1928
1929
1930
1931
1932
1933
1934
1935
1936
1937
1938
1939
1940
1941
1942
|
<!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Strict//EN"
"http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-strict.dtd">
<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="en" lang="en">
<head>
<meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8" />
<title>Advokato Patelin</title>
<link rel="coverpage" href="images/cover.jpg"/>
<style type="text/css">
<!--
body {padding-right: 10%; padding-left: 10%;}
div#titlepage, #cover-image, #cover-text {text-align: center; line-height: 2.0; margin-bottom: 4em;}
h1 {word-spacing:0.5ex; font-size: 1.5em;}
h2.akto {text-align: left; font-size: 1.7em; word-spacing:0.5ex; letter-spacing: .2em; margin-top: 4em; margin-bottom: 2em;}
h3 {text-align: left; font-size: 1.4em; margin-top: 2em;}
div.sceno {margin-left: 2em;}
div.sceno p {text-indent: -2em;}
div.sceno p.staging, div.sceno p.no-speaker {text-indent: 0;}
div.sceno p.participants {font-weight: bold; text-indent: 0;}
.speaker, .staging {font-size: 90%;}
#headtitle {font-size: 1.4em; margin-top: 4em; margin-bottom: 4em; text-align: center;}
hr.short {width: 20%;}
.large {font-size: 150%;}
.smcap {font-variant: small-caps;}
td.num {text-align: right;}
.footnotes, .note {border: dashed 1px; margin-top: 4em; padding-left: 1em;}
.footnote {margin-left: 10%; margin-right: 10%;}
.footnote .label {position: absolute; right: 84%; text-align: right;}
.fnanchor {vertical-align: super; font-size: .8em; font-weight: normal;}
.fino {text-align: center; font-size: 120%; letter-spacing: .1em;}
div.reklamo {margin-top: 4em;}
#tnotes {border: dashed 1px; padding-top: .5em; padding-bottom: .5em;
padding-left: 1em; padding-right: 1em; margin-left: 5%; margin-right: 5%;}
-->
</style>
</head>
<body>
<div>*** START OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK 52876 ***</div>
<div id="cover-image">
<a href="#cover-text"><img src="images/cover.jpg" width="429" height="650" alt="Bildo de kovrilo" /></a>
</div>
<div id="titlepage">
<p>BRUEYS kaj PALAPRAT</p>
<p class="large">Advokato Patelin</p>
<p>TRIAKTA PROZA KOMEDIO</p>
<p>(1706)</p>
<p>ESPERANTIGITA DE<br />
M.-J. EVROT<br />
Subdirektoro de la Liceo en Grenoble.</p>
<p>PARIS<br />
LIBRAIRIE HACHETTE ET C<sup>ie</sup><br />
79, BOULEVARD SAINT-GERMAIN, 79</p>
<p>1904</p>
<p>Tous droits réservés.</p>
</div>
<!-- p.sennumera -->
<p id="personaro">PERSONARO</p>
<ul>
<li><b>Patelin</b>, advokato.</li>
<li><b>Sinjorino Patelin</b>, edzino de l’ advokato.</li>
<li><b>Henriette</b>, ilia filino.</li>
<li><b>Guillaume</b>, drapisto.</li>
<li><b>Valère</b>, filo de Guillaume, amanto de Henriette.</li>
<li><b>Colette</b>, servistino de Patelin, kaj fianĉino de Agnelet.</li>
<li><b>Agnelet</b>, paŝtisto de Guillaume, amanto de Colette.</li>
<li><b>Bartolin</b>, juĝisto de l’ urbeto.</li>
<li><b>Kamparano.</b></li>
<li><b>Du policanoj.</b></li>
</ul>
<p>La agado havas lokon en urbeto apud Parizo.</p>
<p><i>Esperantigitaj nomoj de la personaĵoj.</i></p>
<p>Patelin, <i>Patelino</i>.—Henriette, <i>Henrinjo</i>.—Guillaume, <i>Vilhelmo</i>.—Valère,
<i>Valero</i>.—Colette, <i>Kolnjo</i>.—Agnelet, <i>Ŝafideto</i>.—Bartolin,
<i>Bartolino</i>.</p>
<!-- p.sennumera -->
<div id="headtitle">
<h1>ADVOKATO PATELIN</h1>
<p>TRIAKTA PROZA KOMEDIO</p>
<p>(1706)</p>
</div>
<h2 class="akto" id="act1">AKTO UNUA</h2>
<div class="sceno" id="a1s1">
<h3>SCENO UNUA</h3>
<p class="participants">PATELIN, <span class="staging">sola</span>.</p>
<p class="no-speaker">Tion mi decidis; hodiaŭ, kvankam tute sen mono, mi volas akiri
novan veston. Ha! pravega estas la proverbo: avareco egalvaloras
malriĉecon. Kiu do, vidante min tiel malbone vestitan, povus
pensi, ke mi estas advokato? Ĉu ne ŝajnas kvazaŭ mi estus malriĉa
instruisto en tiu ĉi urbeto? Antaŭ dek kvin tagoj foririnte de
l’ vilaĝo, kie mi loĝis, kaj ekloĝinte tie ĉi, mi esperis, ke
ĉi tie mi faros pli bonajn aferojn; sed ili estas pli kaj pli
malprofitaj. Mia dekstra najbaro, mia baptano, estas la ĉi-tiea
juĝisto; tamen neniu komisias al mi eĉ plej malgrandan proceson!
Maldekstre loĝas riĉa drapisto, kaj mi ne havas monon por aĉeti
malbelan veston! Ha! malfeliĉa, malfeliĉa Patelin! kiamaniere
vi kontentigos vian edzinon, kiu postulegas, ke vi edzinigu vian
filinon? ho ve! kiu volos edziĝi je ŝi, vidante tian ĉifonulon,
kia vi estas? Devigate vi uzos artifikaĵon..... Jes, mi penu<!-- p.06 -->
lerte por akiri senpage bonan drapan veston en la butiko de
sinjoro Guillaume, nia najbaro. Se nur mi povus preni sur min la
ŝajnon de riĉulo, anstataŭ malakcepti mian filinon, oni.....
<span class="staging">(ekvidas sian edzinon)</span> Jen estas mia edzino kun sia servistino; ili
interbabilas pri mia ĉifonvesteco; mi aŭskultu nevidate <span class="staging">(sin
kaŝas)</span>.</p></div>
<div class="sceno" id="a1s2">
<h3>SCENO II</h3>
<p class="participants">PATELIN, SINJORINO PATELIN, COLETTE.</p>
<p><span class="speaker">SINJORINO PATELIN.</span> Nu, Colette, mi ne volis paroli kun vi hejme,
timante ke mia sentaŭgulo edzo subaŭskultos nin.</p>
<p><span class="speaker">PATELIN (al si).</span> Jen pri mi!</p>
<p><span class="speaker">SINJORINO PATELIN.</span> Sciigu al mi, de kie mia filino ricevas monon
por sin vesti tiel orname.</p>
<p><span class="speaker">COLETTE.</span> Kredeble via edzo donas al ŝi.....</p>
<p><span class="speaker">SINJORINO PATELIN (interrompas).</span> Mia edzo! li ne havas eĉ monon
por vesti sin mem!</p>
<p><span class="speaker">PATELIN (al si).</span> Estas vere!</p>
<p><span class="speaker">SINJORINO PATELIN.</span> Mi fordankos vin, kaj vi ne edziniĝos je
Agnelet, via fianĉo, se vi ne tuj konfesos al mi la plenan veron.</p>
<p><span class="speaker">COLETTE.</span> Nu, Sinjorino, devigate mi ĉion eldiros. Valère, la sola
filo de Sinjor’ Guillaume, la riĉa drapisto, kiu loĝas tie
proksime, amindumas fraŭlinon Henriette, kaj de tempo al tempo faras
donacojn al ŝi.</p>
<p><span class="speaker">PATELIN (al si).</span> Mia filino ĉerpas el la butiko, kien mi mem
intencas iri.</p>
<p><span class="speaker">SINJORINO PATELIN.</span> De kie Valero ricevas monon por tiel<!-- p.07 --> donaci?
Lia patro estas riĉa malspritulo, kiu ne donas monon al li.</p>
<p><span class="speaker">COLETTE.</span> Ha! Sinjorino, kiam la patroj nenion donas al siaj filoj,
la filoj ŝtelas ilin! tiel estas ordinare; Valère faras same kiel
la aliaj: estas regule.</p>
<p><span class="speaker">SINJORINO PATELIN.</span> Kial do li ne sciigas al ni, ke li volas edziĝi
je mia filino?</p>
<p><span class="speaker">COLETTE.</span> Li farus tion; sed li timas, ke lia patro ne konsentos je
tio, ĉar (pardonu al mi) nia dommastro estas ĉiam malbonege
vestita; tial oni juĝas malfavore pri liaj aferoj.</p>
<p><span class="speaker">PATELIN (al si).</span> Tion mi plej baldaŭ korektos.</p>
<p><span class="speaker">SINJORINO PATELIN.</span> Mi aŭdas iun; deiru. <span class="staging">(Colette eniras domen.)</span></p></div>
<div class="sceno" id="a1s3">
<h3>SCENO III</h3>
<p class="participants">PATELIN, SINJORINO PATELIN.</p>
<p class="staging">(Patelin eliras el sia kaŝejo).</p>
<p><span class="speaker">SINJORINO PATELIN.</span> Ha! jen estas vi?</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Jes.</p>
<p><span class="speaker">SINJORINO PATELIN.</span> Kiel ĉifonvestita!</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Ĉar..... mi..... ne estas fiera.</p>
<p><span class="speaker">SINJORINO PATELIN.</span> Ĉar vi estas ĉifonulo! Ĵus mi eksciis, ke via
ĉifonuleco naŭzas ĉiujn aspirantojn, kiuj sin prezentas por nia
filino.</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Vi estas prava; la mondo ŝatas la homojn laŭ la vestoj.
Mi konfesas, ke la miaj malutilas al Henriette, kaj mi intencas tuj
hodiaŭ vesti min iom pli dece.</p>
<p><span class="speaker">SINJORINO PATELIN.</span> Iom pli dece? Per kia mono?</p>
<p><span class="speaker">PATELIN (volas foriri).</span> Ne maltrankviliĝu! Adiaŭ!</p>
<p><span class="speaker">SINJORINO PATELIN.</span> Kien vi iras, mi petas?</p><!-- p.08 -->
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Aĉeti drapan veston.</p>
<p><span class="speaker">SINJORINO PATELIN.</span> Sen monero aĉeti veston?</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Jes. Kian koloron mi devas elekti? Konsilu al mi:
fergrizan aŭ duonnigran?</p>
<p><span class="speaker">SINJORINO PATELIN.</span> Ha! vi elektos kiel vi povos, se vi trovos iun
tiel malsaĝan por doni ĝin al vi. Mi iras paroli kun Henriette;
ĵus mi eksciis iajn aferojn, kiuj malmulte plaĉas al mi.</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Se oni serĉos min, mi estos apude, en la butiko de nia
najbaro.</p>
<p class="staging">(Sinjorino Patelin eniras domen.)</p></div>
<div class="sceno" id="a1s4">
<h3>SCENO IV</h3>
<p class="participants">PATELIN, <span class="staging">sola</span>.</p>
<p class="no-speaker">La butiko ne estas ankoraŭ fermita..... Mi pensas, ke mi faros bone
surmetante mian advokatan robon. La robo kovros miajn ĉifonaĵojn,
kaj ankaŭ pligravigos miajn vortojn kun Guillaume, por ke mi plenumu
mian artifikon..... Jen estas li kaj lia filo; mi iru vestiĝi <i lang="la">in
habitu</i>, kaj mi revenu rapide.</p></div>
<div class="sceno" id="a1s5">
<h3>SCENO V</h3>
<p class="participants">GUILLAUME, <span class="staging">portas pecon da drapo el la butiko;</span> VALÈRE.</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME, al si (li elmetas la pecon da drapo eksteren de sia
butiko).</span> Iom mallumiĝas en la butiko: mi elmetu tion ĉi al la vido
de l’ pasantoj..... Nu! Valère, mi komisiis al vi,<!-- p.09 --> ke vi dungu
paŝtiston por gardi la brutaron, el kies lano oni fabrikas miajn
drapojn.</p>
<p><span class="speaker">VALÈRE.</span> Ĉu, mia patro, vi ne estas kontenta je Agnelet?</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Ne, ĉar li ŝtelas min; kaj mi suspektas, ke vi
partoprenas en la ŝtelado.</p>
<p><span class="speaker">VALÈRE.</span> Mi?</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Jes, vi! Mi aŭdis, ke vi amindumas ian najbaran
fraŭlinon, kaj ke vi faras donacojn al ŝi. Mi scias ankaŭ, ke tiu
Agnelet fianĉiĝis je ia Colette, ŝia servantino. Tial mi suspektas
vin.</p>
<p><span class="speaker">VALÈRE, al si.</span> Diablo! kiu do denuncis nin? <span class="staging">(Laŭte)</span> Mi
certigas, mia patro, ke Agnelet estas por ni tre fidela servisto.</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Jes, por vi, ne por mi. Antaŭ unu monato, foririnte de
l’ farmomastro, ĉe kiu li loĝadis, li venis en mian servon, kaj en
la daŭro de tiu tempo mankas de mia brutaro cent dudek ŝafoj. Ne
estas eble, ke, en tiel mallonga tempo, tiom multe da ili mortis de
malsano, kiel li certigas.</p>
<p><span class="speaker">VALÈRE.</span> La malsanoj kelkfoje kaŭzas multe da pereo!</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Jes, per la kuracistoj; sed kuracistojn ne havas la
ŝafoj. Cetere, tiu Agnelet ŝajnigas sin naivegulo: sed li estas la
plej ruza fripono..... Unuvorte, mi surprizis lin nokte, ĝuste ĉe
buĉado de ŝafo. Mi batis lin kaj enportis plendon al la juĝisto:
tamen, antaŭ ol daŭrigi la aferon, mi volas ekscii, ĉu vi ne
partoprenis en la ŝtelado, kiun li faris al mi.</p>
<p><span class="speaker">VALÈRE.</span> Ha! mia patro, mi tro respektas viajn ŝafojn!</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Mi do persekutos lin antaŭ la juĝisto; sed mi volas
pli atente esplori l’ aferon. Alportu mian spezlibron; alŝovu tiun
seĝon <span class="staging">(Valère alportas libron kaj seĝon.)</span> Sufiĉas, foriru. Se
juĝa persekutisto, kiun mi venigis, sin prezentos, alvokigu min. Mi
restos iom dome, eble okaze ia aĉetanto venos.</p><!-- p.10 -->
<p><span class="speaker">VALÈRE, al si.</span> Mi tuj diros al Agnelet, ke li venu al mia patro
por konsentiĝi kun li.</p></div>
<div class="sceno" id="a1s6">
<h3>SCENO VI</h3>
<p class="participants">PATELIN, GUILLAUME.</p>
<p><span class="speaker">PATELIN (al si).</span> Bone! li estas sola, mi alproksimiĝu.</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME, al si, tralegante sian libron.</span> Kalkulo de l’ ŝafoj.
k.t.p.; sescent brutoj, k.t.p.....</p>
<p><span class="speaker">PATELIN, al si (palpebrumas al la drapo).</span> Jen peco da drapo, kiu
tre taŭgus por mi. <span class="staging">(Laŭte.)</span> Sinjoro, mi estas via servanto.</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME (ne rigardas).</span> Ĉu estas la persekutisto, kiun mi
venigis? Li atendu.</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Ne, sinjoro; mi estas.....</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME (ekrigardas).</span> Robon! Ĉu juĝoficisto? <span class="staging">(Laŭte.)</span> Via
servanto!</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Ne, sinjoro; mi havas la honoron esti advokato.</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Advokaton mi ne bezonas. Mi vin salutas.</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Mian nomon, sinjoro, vi konas eble: advokato Patelin.</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Mi tute ne konas vin, sinjoro.</p>
<p><span class="speaker">PATELIN, al si.</span> Mi devas konatiĝi. <span class="staging">(Laŭte.)</span> Mi eltrovis,
sinjoro, en la spezlibroj de mia mortinta patro, ŝuldon ne pagitan,
kaj mi.....</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Tiaj aferoj ne koncernas min; mi ŝuldas nenion.</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Tute kontraŭe, sinjoro. Mia mortinta patro ŝuldis al la
via tricent skudojn<a href="#fn01" class="fnanchor">[1]</a>; kaj, estante honora homo, mi venas por pagi
al vi.....</p><!-- p.11 -->
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Pagi al mi? Atendu, sinjoro, mi petas; mi ekrememoras
vian nomon. Jes, mi de longe konas vian familion. Vi loĝis<!-- loĝiŝ --> en la
proksima vilaĝo: ni kune interrilatis iam. Senkulpigu min, mi estas
via tre humila kaj obeema servanto. <span class="staging">(Prezentas al li sian seĝon.)</span>
Sidiĝu, mi petas; sidiĝu ĉi tien.</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Sinjoro!....</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Sinjoro!....</p>
<p><span class="speaker">PATELIN (sidiĝas).</span> Se ĉiuj miaj ŝuldantoj pagus siajn ŝuldojn
tiel akurate kiel mi, mi estus multe pli riĉa ol mi estas; sed mi ne
scias konservadi la monon de aliaj.</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Tamen tion multe da homoj nun faras volonte.</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Mi opinias, ke la ĉefa indo de honesta viro estas elpagi
siajn ŝuldojn, kaj mi venas demandi, en kia momento vi povos plej
oportune ricevi viajn tricent skudojn.</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Tuj!</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Mi havas hejme vian monon tute pretan kaj elkalkulitan;
sed mi devas doni tempon al vi, por ke la notario skribu kvitancon.
Tiuj necesaĵoj devenas de heredo, kiu koncernas mian filinon, kaj
pri tio mi devos redakti kalkulan raporton.</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Estas juste. Nu!... morgaŭ matene, je la kvina.</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Je la kvina, ĝi estu! Eble mi venis maloportune, sinjoro
Guillaume? Mi timas ĝeni vin.</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Neniel! Ho ve! mi havas tro da libera tempo; mi vendas
neniom!</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Tamen vi sola vendas pli multe ol ĉiuj ĉi-tieaj
vendistoj.</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Ĉar multe mi penadas!</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Vi estas, je l’ honoro, la plej lerta homo el la tuta
lando..... <span class="staging">(Rigardas la drapon)</span> Jen beleta drapo!</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Belega!</p><!-- p.12 -->
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Vi komercadas tiel inteligente!.....</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Ho! sinjoro.....</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Tiel lertege!.....</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Ho! ho! sinjoro.....</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Per manieroj tiel noblaj kaj senartifikaj, kiuj altiras al
vi ĉiujn korojn.</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Ho! neniel, sinjoro.</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Je Dio! la koloro de tiu ĉi drapo ĉarmas la okulojn!</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Estas vere!... Ĝi estas kaŝtankolora.</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Kaŝtankolora! Kiel bele! Mi vetas, sinjor’ Guillaume, ke
vi elpensis mem tian koloron!</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Jes, jes, kune kun mia kolorigisto.</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Mi ĉiam diris: enestas pli da sprito en via kapo sole, ol
en ĉiuj cerboj de l’ urbeto.</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Ha! ha! ha!</p>
<p><span class="speaker">PATELIN (palpas la drapon).</span> Tiu ĉi lano ŝajnas el bona
fabrikado.</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Pura lano el Anglujo!</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Mi pensis tiel; pri Anglujo..., mi pensas, sinjoro, ke iam
ni estis kunlernantoj.</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Ĉe sinjoro Nikodemo?</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Ĝuste! Vi estis tiel bela kiel Amoro!</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Mia patrino kutimis tion diri.</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Kaj vi ellernis ĉion, kion oni volis ke vi lernu.</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Estante dekokjara, mi sciis legi kaj skribi.</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Domaĝe vi ne dediĉis vin al grandaj aferoj! Mi certigas,
sinjoro, ke vi estus bona regnestro!</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Kial ne?</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Aŭskultu; mi ĝuste ekdeziris drapon de tiu sama koloro.
Mi memoras, ke mia edzino volas, ke mi farigu al mi veston; mi
pensas, ke, morgaŭ matene, je la kvina, alportante viajn tricent
skudojn, mi prenos eble iom da tiu ĉi drapo.</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Mi ĝin konservos por vi.</p><!-- p.13 -->
<p><span class="speaker">PATELIN (al si).</span> Konservi? ne profite por mi! <span class="staging">(Laŭte.)</span>
Aĉetonte renton, mi rezervis hodiaŭ matene mil ducent frankojn,
kiujn mi ne volis tuŝi; sed mi pensas, sinjoro, ke vi partoprenos en
ili.</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Kial vi ne aĉetus renton? Vi havus tamen pecon da mia
drapo.</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Sendube; sed mi malamas aĉeti kredite. Kiel mi ĝojas,
vidante vin tiel freŝa kaj gajema! Kiel sanema kaj longaviva mieno!</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Jes, mi fartas bone.</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Kiom da tiu ĉi drapo vi kredas, ke mi bezonos?
Tiamaniere, kun la tricent skudoj mi alportos ankaŭ monon por pagi
la drapon.</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Vi bezonos..... Vi volas kredeble la plenan veston?</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Jes, plenegan! jakon, pantaloneton, veŝton, kun subaĵo
el tiu sama ŝtofo; ĉion longegan kaj larĝegan.</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Vi bezonos..... jes..... ses ulnojn..... Ĉu vi volas,
ke mi detranĉu ilin, atendante?</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Atendante?... Ne, sinjoro, ne;.... kun la mono sur mia
mano, se vi permesos;... kun la mono sur mia mano, tia estas mia
maniero pagi.</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.<!-- GULLAUME. --></span> Tre bona maniero..... <span class="staging">(Al si mem.)</span> Jen homo akuratega!</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span>—Ĉu vi memoras, sinjor’ Guillaume, tagon kiam ni kune
vespermanĝis en la restoracio «Ŝildo de Francujo»?</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> En la festotago de l’ urbeto?</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Ĝuste; ni diskutadis ĉe la postmanĝo pri la tiamaj
aferoj: kiajn belaĵojn vi paroladis!</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Ĉu vi memoras ilin?</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Ĉu mi memoras! Vi tiam profetis ĉion, kion poste ni
legis ĉe Nostradamus.</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Mi antaŭvidas la estontaĵojn de longe.</p><!-- p.14 -->
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Po kiom, sinjor’ Guillaume, vi vendos al mi ĉiun ulnon da
tiu ĉi drapo?</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME (rigardas la markon).</span> Mi vidu...... alia pagus po ses
skudoj; sed al vi..... mi ĝin donos po kvin.</p>
<p><span class="speaker">PATELIN (mallaŭte).</span> Kia hebreo! <span class="staging">(laŭte)</span> Moderega prezo!
Sesoble kvin faros ĝuste.....</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Tridek skudojn.</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Jes, tridek; ĝusta estas la kalkulo..... Per Dio! por ke
ni rekonatiĝu kune, necese estas, ke ni kunmanĝu, morgaŭ tagmeze,
anseron, kiun procesanto donacis al mi.</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Anseron! treege mi amas anserviandon!</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Des pli bone! Donu la manon! Morgaŭ do ni tagmanĝos
kune. Anserojn mia edzino kuiras mirige. Vorton de honoro, mi
deziregas, ke ŝi vidu sur mia korpo veston el tiu ĉi drapo! Ĉu vi
pensas, ke, eklaborante de morgaŭ matene, oni povos fini la veston
antaŭ la tagmanĝo?</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Se vi ne donos sufiĉe da tempo al la tajloro, li ĝin
fuŝos.</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Estus domaĝe!</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Faru pli bone: vi diras, ke via mono estas tute preta?</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Sen mono preta mi ne ekvolus aĉeti.</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Mi tuj portigos la drapon en vian domon per servisto. Mi
memoras, ke la ĝusta mezuraĵo estas tie jam detranĉita.</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Des pli bone! <span class="staging">(Prenas la drapon.)</span></p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Atendu! Antaŭe mi devas mezuri dum via ĉeesto.</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Kial? ĉu mi ne tute konfidas al vi?</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Lasu, lasu; mi tuj sendos ĝin, kaj ree vi sendos al mi
la....</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Ree? tute ne! ne malhelpu viajn servistojn; nur du paŝoj
estas hejmen.... Kiel vi diris, la tajloro havos pli da tempo por
labori.</p><!-- p.15 -->
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Permesu, ke vin akompanu servisto, kiu reportos al mi la
monon.</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Neniel! Mi ne estas fiera; vesperiĝas, kaj sub mia robo
la drapo elŝajnos sako da procesoj.</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Tamen, sinjoro, mi volas kunsendi serviston,
kiu....</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Ho! mi malamegas ceremoniojn! Je la kvina
horo batanta la tricent skudojn, kaj la anseron sur la
tablo. Nu! malfruiĝas; adiaŭ, mia kara najbaro; via servanto
mi estas,... via servanto!</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Via servanto, sinjoro, via servanto.</p>
<p class="staging">(Patelin eniras hejmen.)</p></div>
<div class="footnotes">
<p><b>PIEDNOTO:</b></p>
<div class="footnote" id="fn01">
<p><span class="label">[1]</span> Itale: scudo; france: écu; valoris ĉirkaŭ tri
frankojn.</p>
</div>
</div>
<div class="sceno" id="a1s7">
<h3>SCENO VII</h3>
<p class="participants">GUILLAUME, <span class="staging">sola</span>.</p>
<p class="no-speaker">He! li foriras, kun mia drapo; sed baldaŭ estos la kvina de l’
mateno. Morgaŭ mi devas tagmanĝi ĉe li, li pagos al mi, jes, li
al mi pagos.... Certe, jen la advokato plej honesta kaj konscienca,
kiun mi vidis iam; mi bedaŭretas, ke mi vendis al li tiun drapon
iom tro kare, ĉar li volas elpagi tricent skudojn, kiujn mi ne
esperis: mi tute ne scias, el kie devenas tiu ŝuldo.... sed bone
estas.... Ho! noktiĝas; nenion plue mi enspezos hodiaŭ. <span class="staging">(Al
servisto.)</span> Enfermu zorge ĉiujn komercaĵojn.... Sed jen estas
Agnelet, tiu fripono, kiu ŝtelis miajn ŝafojn.</p></div><!-- p.16 -->
<div class="sceno" id="a1s8">
<h3>SCENO VIII</h3>
<p class="participants">GUILLAUME, AGNELET.</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Ha! rabisto! kion utilas, ke mi enspezas multe en la
butiko? tiu krimulo forprenas la tutan profiton!</p>
<p><span class="speaker">AGNELET.</span> Bonan vesperon, sinjoro, kaj bonan nokton!</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Vi kuraĝas ankoraŭ aperi antaŭ mi?<!-- min? --></p>
<p><span class="speaker">AGNELET.</span> Permesu, bona mastro, ke mi diru, ke ia sinjoro prezentis
al mi skribaĵon, en kiu oni parolas nur pri ŝafoj, juĝoj kaj vokoj
al juĝejo.</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Vi ŝajnigas<!-- sajnigas --> vin naivegulo! sed mi certigas, ke neniam
plu vi buĉos ŝafojn, sen grava puno.</p>
<p><span class="speaker">AGNELET.</span> He! mia dolĉa mastro, ne kredu al la kalumniantoj.</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Kalumniantoj! fripono! Ĉu mi ne surprizis vin nokte,
dum vi buĉis ŝafon?</p>
<p><span class="speaker">AGNELET.</span> Mi certigas, ke mi volis savi ĝin de l’ morto!</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Mortigi por savi de l’ morto?</p>
<p><span class="speaker">AGNELET.</span> Jes, de l’ morto per malsano; ĉar (aŭskultu min), kiam
ŝafoj mortas de tiu malbelega malsano, ili estas forĵetindaj; kaj
mi buĉas ilin, antaŭ ol ili mortos.</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Antaŭ ol ili mortos! Kia perfido! El la lano de tiuj
ŝafoj mi farigas Anglajn drapojn, kies ĉiun ulnon mi vendas po kvin
skudoj. For de tie ĉi, krimulo! cent dudek ŝafojn vi buĉis en la
daŭro de unu monato!</p>
<p><span class="speaker">AGNELET.</span> Ili malsanigis la aliajn, je l’ honoro!</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Ni esploros tion morgaŭ, antaŭ la juĝisto.</p>
<p><span class="speaker">AGNELET.</span> He! mia dolĉa mastro, ĉu ne sufiĉas, ke vi elbategis
min? ni konsentiĝu unu kun la alia, se estas agrable al vi.</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Estas agrable, ke vi estu pendigita! ĉu vi aŭdas?</p><!-- p.17 -->
<p><span class="speaker">AGNELET.</span> La Ĉielo ĝojigu vin! <span class="staging">(Al si mem.)</span> Mi do iros al
advokato por defendi mian rajton.</p></div>
<div class="sceno" id="a1s9">
<h3>SCENO IX</h3>
<p class="participants">VALÈRE, HENRIETTE, COLETTE, AGNELET.</p>
<p><span class="speaker">HENRIETTE.</span> Ellasu min, Valère. Miaj gepatroj venas poste; ni iras
vespermanĝi ĉe mia onklino, kaj ili diris, ke mi antaŭpaŝu.
Foriru!</p>
<p><span class="speaker">AGNELET (Al Valère).</span> Ĉu vi volas, sinjoro, ke mi estingu la
kandelon?</p>
<p><span class="speaker">VALÈRE.</span> Ne, vi senigus min de la plezuro ŝin vidi... Bela
Henriette, permesu, mi vin petas....</p>
<p><span class="speaker">HENRIETTE.</span> Ne, Valère, mi tremas....</p>
<p><span class="speaker">VALÈRE.</span> Ĉu vi timas tiun, kiu vin amegas?</p>
<p><span class="speaker">HENRIETTE.</span> Vi estas tiu, kiun mi pleje timas en la mondo, kaj vi
scias la kaŭzon.... Ne forlasu min, Colette! <span class="staging">(Agnelet tiras la
brakon de Colette.)</span></p>
<p><span class="speaker">COLETTE.</span> Ĉi tiu kriplulo tiras mian brakon.</p>
<p><span class="speaker">HENRIETTE.</span> Se vi amas min, Valère, vi pensos al mi, nur kiam vi
estos certa, ke via patro konsentos nian edziĝon.</p>
<p><span class="speaker">COLETTE.</span> Agnelet kaj mi intencas klopodi pri tio.</p>
<p><span class="speaker">AGNELET.</span> Mi jam elpensis honestan rimedon, kiu sukcesos, se Dio
volos, kiam mi liberiĝos el la proceso.</p>
<p><span class="speaker">VALÈRE.</span> Kontraŭ ĉiu ajn malfeliĉo mi garantios al vi.</p>
<p><span class="speaker">HENRIETTE.</span> Jen mia patro! ni forkuru!</p></div><!-- p.18 -->
<div class="sceno" id="a1s10">
<h3>SCENO X</h3>
<p class="participants">PATELIN, SINJORINO PATELIN.</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Nu, edzino, ĉu mi bone elektis tiun ĉi drapon?</p>
<p><span class="speaker">SINJORINO PATELIN.</span> Jes, sed kiel vi pagos ĝin? Vi promesis alporti
monon morgaŭ frumatene. Sinjoro Guillaume estas hebreo, kiu venos
tien ĉi kaj faros inferan muzikon.</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Kiam li alvenos, ne forgesu fari kion mi diris, kaj helpu
min zorge.</p>
<p><span class="speaker">SINJORINO PATELIN.</span> Vole-nevole, mi devas helpi vin por eliri el
implikaĵo; sed vi devus honti pro tia artifiko, kaj vi tute ne agas
honeste.</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Agi honeste, mia edzino? Nenio estas pli facila, al
riĉulo; sed al malriĉulo la honesteco estas maloportuna. Sed ni
forgesu tion, kaj ni iru tagmanĝi ĉe via fratino. Reveninte hejmen,
ni, tuj hodiaŭ vespere, distranĉigos la drapon, timante ian
malfeliĉaĵon.</p>
<p><span class="speaker">SINJORINO PATELIN.</span> Ni foriru! sed mi timas, ke morgaŭ matene
fariĝos ĉi tie bela bruego.</p>
<p class="fino">Finiĝas<!-- iniĝas --> la unua akto.</p></div><!-- p.19 -->
<h2 class="akto" id="act2">AKTO DUA</h2>
<div class="sceno" id="a2s1">
<h3>SCENO UNUA</h3>
<p class="participants">GUILLAUME <span class="staging">(sola)</span>; <span class="staging">poste</span> PATELIN.</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Ordema homo devas resumi ĉiumatene ĉion, kion li
intencas fari dum la tago. Mi pripensu iom. Unue, mi estas ricevonta
je la kvina horo de sinjoro Patelin tricent skudojn, kiujn ŝuldis
lia mortinta patro; plue, tridek skudojn por ses ulnoj da drapo,
kiujn hieraŭ li kunportis el ĉi tie; <i lang="la">item</i>, tagmanĝi ĉe li
anseron, kuiritan de lia edzino; poste, prezentiĝi pro juĝa voko
antaŭ la juĝiston kontraŭ Agnelet, pri cent dudek ŝafoj, kiujn li
forŝtelis de mi. Mi pensas, ke mi forgesas nenion? <span class="staging">(Ekrigardas sian
poŝhorloĝon.)</span> Diablo! la horo jam pasis de longe, kaj mi ne vidas
la atendaton. Mi iru al li.... Ne, homo tiel akurata ne forgesos
siajn vortojn.... Tamen li havas mian drapon, kaj mi scias nenion pri
li. Kion mi faros? Mi ŝajnigu, ke mi vizitas lin, kaj mi eksciu
tion, kio okazas <span class="staging">(aŭskultas ĉe la pordo de Patelin).</span> Mi aŭdas,
ke li kalkulas mian monon.... <span class="staging">(Flaras.)</span> Mi flaras la kuiradon de l’
ansero.... Mi frapu!</p>
<p><span class="speaker">PATELIN (en la domo.)</span> Mia edzino! mi-a ed-zi-no!!....</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME (al si.)</span> Ĝi estas li mem.</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Mal-fer-mu la por-don!... Jen estas l’ a-po-te-kis-to!....</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> L’ apotekisto?</p><!-- p.20 -->
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Li alportas vomilon!.... vo-mi-lon!!</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Vomilon? Iu estas malsana ĉe li; eble mi ne rekonis
lian voĉon tra la pordo. Mi frapu pli forte! <span class="staging">(frapegas.)</span></p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Mal-bo-nu-li-no! Mask-ha-van-ti-no!! Ĉu vi tuj malfermos?</p></div>
<div class="sceno" id="a2s2">
<h3>SCENO II</h3>
<p class="participants">GUILLAUME, SINJORINO PATELIN.</p>
<p><span class="speaker">SINJORINO PATELIN, mallaŭte.</span> Ha! ĉu estas vi, sinjor’
Guillaume?</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Jes, ĝi estas mi; vi estas kredeble sinjorino Patelin?</p>
<p><span class="speaker">SINJORINO PATELIN.</span> Jes, via servantino. Senkulpigu, sinjoro, ke mi
timas paroli laŭte.</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Ho! parolu laŭ via plaĉo! Mi venas al sinjoro Patelin.</p>
<p><span class="speaker">SINJORINO PATELIN.</span> Pli mallaŭte, sinjoro!</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> He! kial mallaŭte? Mi venas viziti lin.</p>
<p><span class="speaker">SINJORINO PATELIN.</span> Eĉ pli mallaŭte, mi petas!</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Tiel mallaŭte, kiel plaĉos al vi; sed estas necese, ke
mi lin vizitu.</p>
<p><span class="speaker">SINJORINO PATELIN.</span> Ho ve! ĉu la mizerulo estas vizitebla?</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Kial? kio okazis al li de hieraŭ?</p>
<p><span class="speaker">SINJORINO PATELIN.</span> De hieraŭ? Ho ve! sinjor’ Guillaume, jam ok
tagojn li ne ekmoviĝetis el la lito!</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> El la lito? tamen hieraŭ li venis al mi.</p>
<p><span class="speaker">SINJORINO PATELIN.</span> Li? al vi?</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Jes, li al mi! kaj li estis gajema kaj sanega.</p><!-- p.21 -->
<p><span class="speaker">SINJORINO PATELIN.</span> Ha! sinjoro, la lastan nokton vi certe sonĝis
tion!</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Je Dio! vi ŝercas! mi sonĝis? Ĉu mi sonĝis ankaŭ
pri la ses ulnoj da drapo, kiujn li forportis?</p>
<p><span class="speaker">SINJORINO PATELIN.</span> Ses ulnoj da drapo?</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Jes, da drapo kaŝtankolora. Kaj pri la ansero, kiu
estas tagmanĝota, ĉu mi sonĝis ankaŭ?</p>
<p><span class="speaker">SINJORINO PATELIN.</span> La momento tute ne konvenas por ridi!</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Por ridi? mil diabloj! mi ne ridas, mi tute ne volas
ridi! Mi certigas, ke hieraŭ li forportis sub sia robo ses ulnojn da
drapo.</p>
<p><span class="speaker">SINJORINO PATELIN.</span> Ho ve! la kompatinda! plaĉu al Dio, ke li estu
povinta fari tion! Ha! sinjor’ Guillaume, li suferis hieraŭ pro
cerba sangalfluo, kiu enĵetis lin en deliron, en kiu li estas
ankoraŭ.</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Mil tondroj! vi mem deliras, kaj mi decide volas paroli
kun li.</p>
<p><span class="speaker">SINJORINO PATELIN.</span> Ho! estante tiel malsana, li ne povas havi
interparoladon. Ni sidigis lin en brakseĝon apud la pordo, dum la
repretigo de lia lito. Se vi vidus lin, vi kompatus.</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Bone! mi kompatus! <span class="staging">(Volas eniri domen.)</span> Kiel ajn li
estas, mi volas lin vidi, aŭ....</p>
<p><span class="speaker">SINJORINO PATELIN (interrompas kaj stariĝas antaŭ la pordo).</span>
Ha! ne malfermu la pordon, vi mortigus mian edzon. Kelkfoje li volas
forkuradi.... <span class="staging">(Sinjoro Patelin aperas kaj alkuras kun ĉifonaĵoj
ĉirkaŭ la kapo.)</span> Ha! jen li ekforkuras!!</p></div><!-- p.22 -->
<div class="sceno" id="a2s3">
<h3>SCENO III</h3>
<p class="participants">PATELIN, SINJORINO PATELIN, GUILLAUME.</p>
<p><span class="speaker">SINJORINO PATELIN.</span> Mi antaŭdiris tion. Nun helpu al mi, por ke mi
lin rekaptu.... Mia malfeliĉa edzeto! Sidiĝu ĉi tien! <span class="staging">(ŝi
alŝovas brakseĝon).</span></p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Aj! Aj! mia kapo!</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Efektive, jen estas homo kompatinda. Tamen li ŝajnas la
sama, kiun mi vidis hieraŭ.... Mi vidu pli proksime.... Sinjor’
Patelin, mi vin salutas.</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Bonan tagon, sinjor’ Anodin.</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Sinjor’ Anodin?</p>
<p><span class="speaker">SINJORINO PATELIN.</span> Li imagas, ke vi estas l’ apotekisto. Foriru!</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Mi ne volas foriri...... <span class="staging">(Al Patelin).</span> Sinjoro, ĉu vi
memoras, ke hieraŭ....</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Jes, mi ordonis, ke oni konservu por vi....</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Bone! li rememoras!</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Plenan glason da mia urino.</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Urinon mi ne bezonas!!</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Edzino, montru ĝin al sinjor’ Anodin.... Li vidos, ĉu mi
havas ian malsaneron en miaj urintuboj.</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Urintuboj!... Sinjoro, mi petas, ke vi pagu al mi.</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Ĉu vi povus iom maldensigi miajn elpuraĵojn? Ili estas
malmolaj kiel fero kaj nigraj kiel via barbo.</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Ta, ta, ta! vi elpagas al mi per bela mono!</p>
<p><span class="speaker">SINJORINO PATELIN.</span> He! sinjoro, mi petas, ke vi eliru.</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Bagateloj! Ĉu vi volas tuj elkalkuli mian monon? mi
volas, ke vi pagu al mi!</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Plu ne donu al mi tiajn malbongustajn pilolojn; ili
preskaŭ eltiris la animon el mia korpo.</p><!-- p.23 -->
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Ha! multe pli bone estus, se ili eltirus mian drapon el
viaj manoj!</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Edzino, edzino, forpelu tiujn nigrajn papiliojn, kiuj
flirtas ĉirkaŭ mi! Vidu, kiel ili suprenflugadas!....</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Mi vidas nenion.</p>
<p><span class="speaker">SINJORINO PATELIN.</span> Ĉu vi ne komprenas, ke li deliras? Foriru!</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Neniel! mi volas monon!</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> La kuracistoj mortigis min per siaj drogoj.</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Li ne deliras plu! mi tuj parolos kun li. Sinjor’
Patelin?</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Sinjoroj, mi paroladas por Homero!...</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Por Homero?</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Kontraŭ la nimfo Kalipso!</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Kalipso? Je l’ diablo! Kio estas tio?</p>
<p><span class="speaker">SINJORINO PATELIN.</span> Li deliras, mi diras. Eliru, foriru, mi petas.</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Mi volas resti.</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> La pastro de Kronido.... La Koribantoj.... Vidu!.. Li ĝin
ekkaptis.... li forportas!... Katon! Katon!... Ĝi forprenas mian
lardon!</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Diru! kiam vi estos sufiĉe longe delirinta, ĉu vi
elpagos miajn tridek skudojn?</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Ŝia groto ne resonis plu per la dolĉa kanto de ŝia
voĉo!</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME (al si).</span> Ĉu eble mi erarus pri la vera persono?</p>
<p><span class="speaker">SINJORINO PATELIN.</span> He! sinjoro, permesu, ke tiu malfeliĉulo
ripozu.</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Atendu iom, eble li trankviliĝos. Li rigardas min,
kvazaŭ alparolonta.</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Ha! Sinjor’ Guillaume....</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME (al Sinjorino Patelin).</span> Ho! li rekonas min! <span class="staging">(al
Patelin)</span> Kio estas?</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Senkulpigu min....</p><!-- p.24 -->
<p><span class="speaker">GUILLAUME. (al Sinjorino Patelin).</span> Vi vidas, ke li ekrememoras!</p>
<p><span class="speaker">PATELIN (al sinjoro Guillaume).</span> Ĉar, estante dek kvin tagojn en
tiu ĉi urbeto, mi ne faris ankoraŭ viziton al vi.</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME (al si).</span> Diablo! pli bone mi esperis.... <span class="staging">(Laŭte)</span>
Tamen hieraŭ....</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Jes, hieraŭ, por senkulpigi min, mi sendis al vi
juĝoficiston el mia amikaro....</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME (al si).</span> Diablo! juĝoficisto forprenis mian drapon! Ho
ve! mian drapon mi ne rehavos plu!... <span class="staging">(Laŭte)</span> Sed tio estas
mensogo; vi mem havas mian drapon; la pruvo estas....</p>
<p><span class="speaker">SINJORINO PATELIN.</span> He! sinjoro, se vi parolos kun li pri aferoj, vi
lin mortigos.</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Ne maltrankviliĝu.... <span class="staging">(al Sinjoro Patelin).</span> La pruvo
estas, ke via mortinta patro ŝuldis al la mia tricent skudojn. Per
la diablo! mi ne foriros sen mia mono!</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> La juĝistaro rimarkos, mi petas, ke la piriko estas
antikva danco.... tra la la! Ni dancu! <span class="staging">(ĉirkaŭprenas kaj dancigas
Sinjoron Guillaume.)</span> Ni dancu! Baptanino mia, kiam mi dancas....</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Ho! mi senfortiĝas! sed mi volas monon.</p>
<p><span class="speaker">PATELIN (al si).</span> Ha! mi fine forpelos vin! <span class="staging">(Laŭte)</span> Edzino,
edzino, mi ekaŭdas ŝtelistojn, kiuj malfermas nian pordon; ĉu vi
aŭdas? Ni aŭskultu! ni silentiĝu! ni aŭskultadu!... Jen estas
ili.... Ilin mi vidas... Ha! friponoj, mi vin forpuŝos de tie ĉi!
Halebardon! halebardon! <span class="staging">(Li ekprenas halebardon apud la pordo kaj
reiras.)</span> Ŝtelistoj! ŝtelistoj!</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME (al si).</span> Je Dio! estas danĝere tie ĉi. Ho ve! ĉiuj
ŝtelas de mi, unu drapon, alia ŝafojn. Nu, antaŭ ol mi venĝos min
al unu, mi tuj penos pro la pendigo de l’ alia <span class="staging">(foriras).</span></p>
<p><span class="speaker">SINJORINO PATELIN.</span> Bone! jen li forestas! mi eliras. Sed restu
ankoraŭ momenton, eble okaze li revenos.</p><!-- p.25 -->
<p><span class="speaker">PATELIN (imagas ke Sinjoro Guillaume revenas).</span> Li revenas!
Ŝtelistoj!! Ha! Ĝi estas sinjor’ Bartolin; li ekvidis min.</p></div>
<div class="sceno" id="a2s4">
<h3>SCENO IV</h3>
<p class="participants">BARTOLIN, PATELIN.</p>
<p><span class="speaker">BARTOLIN.</span> Kiu krias pri ŝtelistoj? Kia bruego antaŭ mia pordo!
Kia konfuzo! Ĉu estas vi, baptano?</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Jes, mi kiu....</p>
<p><span class="speaker">BARTOLIN.</span> Vi tiel bele vestita?</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Mi imagis ke....</p>
<p><span class="speaker">BARTOLIN.</span> Advokato!.... kun bataliloj?</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Mi ekaŭdis.....</p>
<p><span class="speaker">BARTOLIN.</span> <i lang="la">Militant causarum patroni.</i></p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Mi aŭdis kvazaŭ ŝtelistoj perfortus mian pordon.</p>
<p><span class="speaker">BARTOLIN.</span> Perforti pordon <i lang="la">coram judice</i>?</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Jes, mi imagis, ke ŝtelistoj.....</p>
<p><span class="speaker">BARTOLIN.</span> Oni devas esplori.....</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Sed ne estis ŝtelistoj!</p>
<p><span class="speaker">BARTOLIN.</span> Alvoki atestantojn.....</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Atestantojn? kontraŭ kiu?</p>
<p><span class="speaker">BARTOLIN.</span> Kaj ilin pendigi!</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Kiun pendigi?</p>
<p><span class="speaker">BARTOLIN.</span> Nenia indulgo estu por la ŝtelistoj!</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Mi ripetas, ne estis ŝtelistoj, kaj mi iluziis.</p>
<p><span class="speaker">BARTOLIN.</span> Ha! se estas tiel, <i lang="la">cedant arma togæ</i>. Deprenu tiun
halebardon, surmetu vian robon, kaj venu en la juĝejon, kie mi
prezidos post unu horo. <span class="staging">(Deiras.)</span></p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Tion mi faros. Mi devas paroladi por ia paŝtisto,<!-- p.26 --> pri
kiu Colette parolis kun mi. Jen li venas. Mi ellasu tiun ĉi
armilaron, kaj mi revenu rapide. <span class="staging">(Eniras hejmen.)</span></p></div>
<div class="sceno" id="a2s5">
<h3>SCENO V</h3>
<p class="participants">COLETTE, AGNELET.</p>
<p><span class="speaker">COLETTE.</span> Vi bezonas advokaton lertegan kaj ruzegan, kiu per
artifikaĵo gajnos<!-- ĝajnos --> vian proceson; en la tuta urbeto nur Sinjor’
Patelin povas tion plenumi.</p>
<p><span class="speaker">AGNELET.</span> Mi elprovis lian lertecon kune kun mia mortinta frato,
antaŭ kelke da tempo. Sed mi ne scias, kiel mi faros nun, forgesinte
pagi al li.</p>
<p><span class="speaker">COLETTE.</span> Eble li ne rememoros pri tio; plie, ne diru al li, ke vi
servas al Sinjor’ Guillaume; eble li rifuzus paroladi kontraŭ li.</p>
<p><span class="speaker">AGNELET.</span> Mi parolos nur pri mia mastro, ne dirante lian nomon, kaj
li pensos, ke mi servas ankoraŭ al la mastro, ĉe kiu mi loĝis,
kiam ni gefianĉiĝis.</p>
<p><span class="speaker">COLETTE (vidas Patelin’on revenantan).</span> Jen via advokato, adiaŭ.
<span class="staging">(Ŝi eliras.)</span></p></div>
<div class="sceno" id="a2s6">
<h3>SCENO VI</h3>
<p class="participants">PATELIN, AGNELET.</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Ha! mi konas ĉi tiun sentaŭgulon. Ĉu vi ne estas la
fianĉo de mia servistino Colette?</p>
<p><span class="speaker">AGNELET.</span> Jes, Sinjoro, jes.</p><!-- p.27 -->
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Vi estis du fratoj, kiujn mi savis de l’ punlaboroj: unu
el du ne pagis al mi.</p>
<p><span class="speaker">AGNELET.</span> Mia frato!</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Vi ambaŭ malsaniĝis elirante el la malliberejo: unu el
vi ambaŭ mortis.</p>
<p><span class="speaker">AGNELET.</span> Ne mi!</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Kredeble!</p>
<p><span class="speaker">AGNELET.</span> Tamen mi estis pli malsana ol mia frato. Nun mi petas vin,
ke vi proparoladu por mi kontraŭ mia mastro.</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Ĉu via mastro estas la apuda farmisto?</p>
<p><span class="speaker">AGNELET.</span> Li ne loĝas malproksime; mi pagos al vi multe.</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Nepre! Nu, rakontu vian aferon, nenion kaŝante.</p>
<p><span class="speaker">AGNELET.</span> Eksciu do, ke mia bona mastro malmulte pagas al mi; tial,
por plenigi mian salajron ne malutilante al li, mi faras negocetojn
kun buĉisto, honesta homo.</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Kiajn negocetojn?</p>
<p><span class="speaker">AGNELET.</span> Kun via permeso, mi antaŭgardas la ŝafojn de l’ morto
per malsano.</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Tio ne estas kulpo. Per kia rimedo?</p>
<p><span class="speaker">AGNELET.</span> Ĝi ne malplaĉu al vi, mi buĉas ilin, kiam ili estas tuj
mortontaj.</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Efika kuracilo! Sed ĉu vi ne buĉas ilin intence, por ke
via mastro pensu: ili mortas de malsano kaj estas forĵetindaj; tiel,
vendinte ilin, vi proprigas al vi ilian prezon.</p>
<p><span class="speaker">AGNELET.</span> Tion diras mia dolĉa mastro, ĉar ian nokton, post la
enfermo de l’ ŝafoj, li vidis min prenantan unu.... Ĉu mi devas
ĉion konfesi?</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Jes, se vi volas, ke mi defendu vin.</p>
<p><span class="speaker">AGNELET.</span> Ian nokton do, li vidis, ke mi prenas ŝafon, dikan,
sanegan, kvankam ne elektinte. Mi ne sciis, kion fari..... Mi
submetis delikate mian tranĉilon al ĝia gorĝo... Mi ne scias, kiel
tio fariĝis..... sed ĝi tuj mortis.....</p><!-- p.28 -->
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Mi komprenas.... Ĉu estis okulvidanto?</p>
<p><span class="speaker">AGNELET.</span> Mia mastro estis kaŝita en la ŝafejo; li certigis, ke mi
faris tiel same kun la cent dudek ŝafoj mankantaj. Kaj vi devas
scii, ke tiu homo diras ĉiam la veron. Li elbategis min, kiel vi
vidas, tiel forte, ke mi devos borigi mian kranion. Tial mi petas, ke
vi, estante advokato, vi aranĝu la aferojn tiel, ke vi malpravigu
lin kaj pravigu min, por ke mi havu nenian malprofiton.</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Mi komprenas vian aferon. Estas du metodoj. Per la unua,
vi ne elspezos eĉ unu moneron.</p>
<p><span class="speaker">AGNELET.</span> Ni elektu la unuan, mi petas.</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Ĝi estu. Ĉu via propraĵo estas tute mona?</p>
<p><span class="speaker">AGNELET.</span> Jes.</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Kaŝu ĝin zorgeme.</p>
<p><span class="speaker">AGNELET.</span> Mi tre kaŝos.</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Via mastro devos vole-nevole pagi ĉiujn elspezojn de l’
proceso.</p>
<p><span class="speaker">AGNELET.</span> Des pli bone!</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Kaj vi ne elspezos eĉ unu monereton.</p>
<p><span class="speaker">AGNELET.</span> Tion mi deziras.</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Necese estos (se li volos) ke li pendigu vin.</p>
<p><span class="speaker">AGNELET.</span> Ni elektu la duan rimedon, mi petas.</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Jen. Oni tuj alvokos vin antaŭ la juĝiston.</p>
<p><span class="speaker">AGNELET.</span> Estas vere.</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Memoru bone pri tio ĉi.</p>
<p><span class="speaker">AGNELET.</span> Mi havas bonegan memoron.</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Pri kio ajn vi estos demandita, ĉu de la juĝisto, ĉu de
l’ advokato de via mastro, ĉu de mi mem, respondu nur per tio, kion
ĉiutage blekadas viaj lanbestoj. Ĉu vi scios bone elparoli ilian
lingvaĵon kaj imiti ŝafblekon?</p>
<p><span class="speaker">AGNELET.</span> Ne malfacile!</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> La batvundoj, kiujn vi ricevis sur la kapon, permesas al
mi elpensi ian artifikaĵon, kiu eble senkulpigos vin; sed mi volas,
ke poste vi bone pagu al mi.</p><!-- p.29 -->
<p><span class="speaker">AGNELET.</span> Nepre al vi estos pagite!</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Sinjoro Bartolin tuj venos pro la juĝa ofico; ne forgesu
reveni tien ĉi; mi ankaŭ ĉeestos. Adiaŭ!...... kaj alportu la
monon!</p>
<p><span class="speaker">AGNELET.</span> Servanto mi estas.... Kiel maloportune nun vivas la
honestuloj!</p>
<p class="fino">Finiĝas la dua akto.</p></div><!-- p.30 -->
<h2 class="akto" id="act3">AKTO TRIA</h2>
<div class="sceno" id="a3s1">
<h3>SCENO UNUA</h3>
<p class="participants">BARTOLIN, PATELIN.</p>
<p><span class="speaker">BARTOLIN.</span> Nun la procesantoj povas aperi.</p>
<p><span class="speaker">PATELIN (mallaŭte al Agnelet).</span> Al ĉiu ajn demando nur tiel
respondu, kiel mi instruis vin.</p>
<p><span class="speaker">BARTOLIN (al Patelin).</span> Kiu estas tiu?</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Paŝtisto elbatita de sia mastro; tuj post la juĝo, li
iros al ĥirurgiisto por borigi sian kranion.</p>
<p><span class="speaker">BARTOLIN.</span> Ni atendu la kontraŭulon, lian konfidaton aŭ lian
advokaton. Sed pri kio venas Sinjor’ Guillaume?</p></div>
<div class="sceno" id="a3s2">
<h3>SCENO II</h3>
<p class="participants">BARTOLIN, GUILLAUME, PATELIN, AGNELET.</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME (al Bartolin).</span> Mi venas por defendi mem mian aferon.</p>
<p><span class="speaker">PATELIN (mallaŭte al Agnelet).</span> Ha! perfidulo! ĉu kontraŭ
Sinjor’ Guillaume?.....</p>
<p><span class="speaker">AGNELET.</span> Jes, kontraŭ mia bona mastro.</p>
<p><span class="speaker">PATELIN (al si).</span> Mi penu foriĝi.</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Diablo! kiu estas ĉi tiu?</p><!-- p.31 -->
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Sinjoro, mi paroladas nur kontraŭ advokato.</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Advokaton mi ne bezonas..... <span class="staging">(Al si mem)</span> Ŝajnas,
kvazaŭ li estus mia homo.</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Mi eliras.</p>
<p><span class="speaker">BARTOLIN.</span> Restu kaj proparolu!</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Sed, sinjoro.....</p>
<p><span class="speaker">BARTOLIN.</span> Mi ordonas, ke vi restu; mi volas, ke almenaŭ unu
advokato ĉeestu en mia juĝa seanco. Se vi eliros, mi forstrekos
vian nomon el la tabelo de l’ advokataro.</p>
<p><span class="speaker">PATELIN (kaŝas sian vizaĝon per naztuko; al si).</span> Mi kaŝu mian
vizaĝon plej lerte.</p>
<p><span class="speaker">BARTOLIN.</span> Sinjor’ Guillaume, ĉar vi estas la plendanto, ekparolu.</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Vi eksciu, Sinjoro, ke tiu malnoblulo....</p>
<p><span class="speaker">BARTOLIN.</span> Ne insultu!</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Nu,.... ke tiu rabisto.....</p>
<p><span class="speaker">BARTOLIN.</span> Nomu lin per lia aŭ per la profesia nomo.</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Unuvorte mi diros, Sinjoro, ke tiu malbonega paŝtisto
ŝtelis de mi cent dudek ŝafojn.</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Tio estas tute sen pruvo!</p>
<p><span class="speaker">BARTOLIN.</span> Ĉu vi suferas, advokato?</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Jes, pro dentodoloro.</p>
<p><span class="speaker">BARTOLIN.</span> Des pli malbone. Daŭrigu!</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME (al si).</span> Dio! tiu advokato iom similas al mia
drapamanto.</p>
<p><span class="speaker">BARTOLIN.</span> Kian pruvon vi havas pri la ŝtelo?</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Kian pruvon? Mi vendis al li hieraŭ..... mi komisiis al
li la gardon de ses ulnoj da..... de ses centoj da ŝafoj, kaj nun
mia brutaro konsistas nur el kvarcent okdek ŝafoj.</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Mi neas la fakton.</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME (al si).</span> Vere, se mi ne estus ĵus vidinta la alian en
deliro, mi pensus, ke jen estas mia homo.</p>
<p><span class="speaker">BARTOLIN.</span> Forgesu vian homon, kaj pruvu la fakton.</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Mi pruvas per mia drapo...., mi intencis<!-- p.32 --> diri: per mia
spezlibro. Kio fariĝis el la ses ulnoj...., el la cent dudek ŝafoj,
kiuj forestas el mia brutaro?</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Mi neas, ne pri la persono: <i lang="la">Non est quæstio de
persona</i>. Sed mi certigas, ke la ŝafoj mortis de infekta malsano.
Kion vi respondas pri tio?</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Mi respondas, kun via permeso, ke tio estas mensogo, ke
li forprenis sub..... ke li buĉadis kaj vendadis ilin, kaj hieraŭ
mi..... <span class="staging">(Al si)</span> Ĉielo! estas li mem! <span class="staging">(Laŭte.)</span> Jes, mi vendis al
li ses.... ses.... Mi surprizis lin nokte, dum li buĉis ŝafon.</p>
<p><span class="speaker">PATELIN (Al Bartolin).</span> Li tute mensogas, Sinjoro, por ke li
senkulpigu sin pri la bategado de tiu ĉi malfeliĉa paŝtisto, kiu
tuj post la juĝo devos borigi sian kranion.</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Nu, via juĝa Moŝto, nenio estas pli vera; estas li
mem, jes; hieraŭ li forprenis el mia butiko ses ulnojn da drapo,
kaj, hodiaŭ matene, anstataŭ pagi al mi tridek skudojn.....</p>
<p><span class="speaker">BARTOLIN.</span> Kial do, per la diablo! vi nun parolas pri ses ulnoj da
drapo kaj tridek skudoj? La afero estas, ĉu ne vere? pri ŝafoj
ŝtelitaj.</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Prava vi estas, Sinjoro, dirante, ke ĝi estas alia
afero; pri ĝi ni parolos poste. Tamen mi tute ne trompiĝas. Eksciu
do, ke mi estis kaŝita en la ŝafejo..... <span class="staging">(Al si)</span> Ho! Jen estas
li, sen ia dubo! <span class="staging">(Al Sinjoro Bartolin.<!-- Bartolln -->)</span> Mi ja estis kaŝita en la
ŝafejo. Mi ekvidis tiun sentaŭgulon enirantan, li sidiĝis tien, li
prenis dikan ŝafon..... kaj..... per belaj vortoj li tiel lerte
ĉirkaŭlogis min, ke li forportis ses ulnojn.....</p>
<p><span class="speaker">BARTOLIN.</span> Ses ulnojn da ŝafo?</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Ne, da drapo!.... Li!.... La homon forportu la diablo!</p>
<p><span class="speaker">BARTOLIN.</span> Forlasu la drapon kaj la homon, kaj revenu al viaj
ŝafoj.</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Mi revenas. Tiu do sentaŭgulo, elpreninte el sia poŝo
sian tranĉilon.... mi intencas diri mian<!-- p.33 --> drapon, jes? mian.....;
ne, elpreninte sian tranĉilon...., li..... li..... ĝin metis
tiamaniere sub sian robon, kaj ĝin forportis en sian domon; kaj
hodiaŭ matene, anstataŭ elpagi miajn tridek skudojn, li neas al mi
drapon kaj monon.</p>
<p><span class="speaker">PATELIN (ridegas).</span> Ha! ha! ha!</p>
<p><span class="speaker">BARTOLIN.</span> Revenu al viaj ŝafoj! al viaj ŝafoj!!</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Ha! ha! ha!</p>
<p><span class="speaker">BARTOLIN.</span> Vi tute malsaĝiĝas, Sinjor’ Guillaume. Ĉu vi ne
sonĝas?</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Vi aŭdas, ke li parolas sensence!</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Mi parolas tre sence, Sinjoro. Li ŝtelis de mi cent
dudek ŝafojn, kaj, hodiaŭ matene, anstataŭ pagi al mi tridek
skudojn por ses ulnoj da drapo kaŝtankolora, li elpagis al mi per
nigraj papilioj..... nimfo Kalipso..... tra la la!..... mia
baptanino, kiam mi dancas..... Ĉu mi memoras, per la diablo, kiajn
absurdaĵojn li ankoraŭ kantadis?</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Ha! ha! ha! li frenezas! li frenezas!</p>
<p><span class="speaker">BARTOLIN.</span> Efektive. Aŭskultu, Sinjor’ Guillaume, ĉiuj juĝistaroj
en la regno kunigitaj ne komprenus ion el via afero. Vi kulpigas tiun
ĉi paŝtiston pro la ŝtelo de viaj cent dudek ŝafoj, kaj vi
intermiksadas ses ulnojn da drapo, tridek skudojn, nigrajn papiliojn,
kaj cent tielajn sensencaĵojn. Nu! ankoraŭ mi la lastan fojon
ripetas: revenu al viaj ŝafoj, aŭ mi tuj liberigos tiun ĉi
paŝtiston. Sed, por ke ni ŝparu iom da tempo, mi mem demandados
lin. Proksimiĝu! kiel vi estas nomata?</p>
<p><span class="speaker">AGNELET.</span> Bee!.....</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Li mensogas! li estas nomata Agnelet!</p>
<p><span class="speaker">BARTOLIN.</span> Agnelet aŭ Bee, tute egale. Respondu; ĉu vere tiu
sinjoro komisiis al vi la gardon de sescent ŝafoj?</p>
<p><span class="speaker">AGNELET.</span> Bee!.....</p>
<p><span class="speaker">BARTOLIN.</span> Kio! Ĉu eble la timo antaŭ la juĝisto konfuzas<!-- p.34 --> viajn
pensojn? Aŭskultu! ne timu! Ĉu vere Sinjor’ Guillaume surprizis vin
nokte, dum vi buĉis ŝafon?</p>
<p><span class="speaker">AGNELET.</span> Bee!.....</p>
<p><span class="speaker">BARTOLIN.</span> Ho! Kion signifas ĉi tio?</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Elbatite sur la kapon, li perdis iom la saĝon.</p>
<p><span class="speaker">BARTOLIN.</span> Ha! tre kulpa vi estas, Sinjor’ Guillaume.</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Mi, kulpa? Ho ve! unu ŝtelas mian drapon, la alia miajn
ŝafojn, ĉi tiu pagas al mi per bagateloj, tiu per ŝafblekoj, kaj
plie, per la diablo, mi estos kulpa!</p>
<p><span class="speaker">BARTOLIN.</span> Jes, kulpa. Estas malpermesate bati, precipe sur la
kapon.</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> He! mil diabloj! estis nokte; kiam mi frapas, mi frapas
ĉien ajn!</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Li konfesas sian kulpon! Sinjoro, <i lang="la">habemus confitentem
reum</i>.</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Ho! frue-malfrue, <i lang="la">konfitareum</i>’ulo, vi pagos por
mia drapo, aŭ la diablo forprenos vin!</p>
<p><span class="speaker">BARTOLIN.</span> Ankoraŭ pri la drapo! Oni mokas la juĝistaron! La
paŝtisto estu liberigita el la proceso, nenion pagante.</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Mi plendos al pli alta juĝistaro.... Kaj vin, via
fripona moŝto, mi rekaptos. <span class="staging">(Foriras.)</span></p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Nun, vi danku lian juĝan moŝton.</p>
<p><span class="speaker">AGNELET.</span> Bee!... Bee!....</p>
<p><span class="speaker">BARTOLIN.</span> Sufiĉas! Rapidu al la ĥirurgiisto, malfeliĉegulo.
<span class="staging">(Eliras.)</span></p></div>
<div class="sceno" id="a3s3">
<h3>SCENO III</h3>
<p class="participants">PATELIN, AGNELET.</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Nu, dank’ al mia lerteco mi vin elliberigis kaj savis de
l’ pendigilo. Nun decas, ke vi pagu al mi, laŭ via promeso.</p><!-- p.35 -->
<p><span class="speaker">AGNELET.</span> Bee!</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Jes, vian rolon vi mirege ludis. Sed nun mi postulas
monon. Ĉu vi aŭdas?</p>
<p><span class="speaker">AGNELET.</span> Bee!</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> He! forlasu vian beeon! Ne estas plu laŭtempe; ni
ĉeestas nur ambaŭ. Ĉu vi tuj plenumos vian promeson kaj pagos al
mi altpreze?</p>
<p><span class="speaker">AGNELET.</span> Bee!</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Kio? fripono; ĉu min trompos ŝafo homvestita? Mil
diabloj! vi pagu al mi, aŭ....</p>
<p class="staging">(Agnelet forkuras.)</p></div>
<div class="sceno" id="a3s4">
<h3>SCENO IV</h3>
<p class="participants">PATELIN, COLETTE.</p>
<p class="staging">(Colette eniras funebre vestita.)</p>
<p><span class="speaker">COLETTE.</span> He! lasu lin, sinjoro. Nun la afero estas tute aliigita.</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Kiel do?</p>
<p><span class="speaker">COLETTE.</span> Pro la batoj, kiujn ŝajne li ricevis sur la kapon, ni
elpensis nepran rimedon, por ke sinjor’ Guillaume permesu la edziĝon
de sia filo kun via filino. Ĉu tiamaniere vi ne estus bone pagita?</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Ĉu eble? sed pro kiu vi surmetis funebran veston?</p>
<p><span class="speaker">COLETTE.</span> Agnelet diris al la juĝisto, ke li iros al ĥirurgiisto:
li mortis dum la operacio, kaj sinjoro Guillaume estas la mortiginto.</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Ha! mi ekvidas la artifikon. Jes, mi komprenas.</p>
<p><span class="speaker">COLETTE.</span> Nur helpu nin; mi tuj plendos al la juĝisto. <span class="staging">(Eliras.)</span></p><!-- p.36 -->
<p><span class="speaker">PATELIN (sola).</span> Efektive; ĵus vidinte Agnelet’on tiel
batvunditan, la juĝisto konvinkiĝos senpene, ke li mortis; kaj
feliĉe sinjoro Guillaume kulpigis sin mem. Mi konfesas, ke tiu
paŝtisto estas ruza fripono: li trompis eĉ min, kiu kelkfoje
trompas la aliajn. Sed mi pardonos al li, se dank’ al lia lerteco mi
povos edzinigi je riĉulo mian filinon.</p></div>
<div class="sceno" id="a3s5">
<h3>SCENO V</h3>
<p class="participants">BARTOLIN, PATELIN, COLETTE.</p>
<p><span class="speaker">BARTOLIN (al Colette).</span> Kion vi diras? la malfeliĉulon! Kiel
rapidege li mortis!</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Tion scias la tuta urbeto. Kiel unumomente okazas la
malfeliĉaĵoj!</p>
<p><span class="speaker">COLETTE (ŝajnigas sin plorkrii.)</span> Hi! hi! hi!</p>
<p><span class="speaker">PATELIN (al Bartolin).</span> Kompatinda fraŭlino! Malbone estos al
sinjoro Guillaume.</p>
<p><span class="speaker">BARTOLIN.</span> Mi punos la kulpulon; ne ploru tiom!</p>
<p><span class="speaker">COLETTE.</span> Li estis mia fianĉo! ho! ho! ho!</p>
<p><span class="speaker">BARTOLIN.</span> Konsolu vin, ĉar li ne estis ankoraŭ via edzo.</p>
<p><span class="speaker">COLETTE.</span> Se li estus mia edzo, mi ne tiom plorus! hu! hu! hu!</p>
<p><span class="speaker">BARTOLIN.</span> La kulpulo estos punata; jam, laŭ via plendo, mi
ordonis, ke li estu arestita. Oni tuj alkondukos lin tien ĉi. Tamen
pro la formo mi iros kaj vizitos la malvivulon. Vi diras, ke li
kuŝas ĉe via onklo la ĥirurgiisto? Mi tuj revenos. <span class="staging">(Eliras.)</span></p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Li divenos la artifikon, ne trovinte la malvivulon.</p>
<p><span class="speaker">COLETTE.</span> Ne timu, ĉar mia onklo interkonsentis kun<!-- p.37 --> ni, kaj
Agnelet aranĝis sur lito ian kapegon, kiu forigos lin rapidege.</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Sed iu en la urbeto renkontos eble Agnelet’on.</p>
<p><span class="speaker">COLETTE.</span> Li estas kaŝita en la fojnejo de najbaro, kaj li eliros
nur post la plenumo de l’ edziĝo.</p></div>
<div class="sceno" id="a3s6">
<h3>SCENO VI</h3>
<p class="participants">BARTOLIN, PATELIN, COLETTE.</p>
<p><span class="speaker">BARTOLIN (al Patelin.)</span> Neniam en mia vivo mi vidis homan kapon
tiel kontuzitan; ĝi estas tute difektita per la batoj aŭ la
kranioborado, kaj tute ne konservas la homan formon. Mi ne povis
elporti tian vidon, ne deturnante la okulojn.</p>
<p><span class="speaker">COLETTE (ŝajnigas sin plorkrii).</span> Ha! ha! ha!</p>
<p><span class="speaker">PATELIN (al Bartolin).</span> Mi domaĝas la malfeliĉan sinjoron
Guillaume. Kia bonulo li estis! Kiel agrable estis komercadi kun li!</p>
<p><span class="speaker">BARTOLIN.</span> Mi ankaŭ domaĝas lin. Sed kion fari? Jen estas homo
mortinto, kies fianĉino postulas, ke mi kondamnu la mortiginton.</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Colette, ĉu utilos al vi, ke li estu pendigita? Ĉu ne
estus pli bone por vi....?</p>
<p><span class="speaker">COLETTE.</span> Ho ve! sinjoro, mi estas nek profitama nek venĝema; kaj
se estus ia honesta rimedo.... Vi scias, kiom mi amas mian
mastrineton, vian filinon, la baptofilinon de sinjoro Bartolin.</p>
<p><span class="speaker">BARTOLIN.</span> Mia baptofilino? Nu, ĉu tio koncernas ŝin?</p>
<p><span class="speaker">COLETTE.</span> Valère, la sola filo de sinjoro Guillaume, ŝin
amindumas; sed lia patro malpermesas la edziĝon. Tiel lertaj vi
estas ambaŭ! Ĉu ne estus ia artifiko, por ke ĉiuj estu
kontentigitaj?</p><!-- p.38 -->
<p><span class="speaker">BARTOLIN (al Patelin.)</span> Jes, tiu fraŭlino forlasu sian
persekuton, kondiĉe ke sinjoro Guillaume permesu la edziĝon.</p>
<p><span class="speaker">COLETTE.</span> Kiel mirige elpensite!</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Tio estas la indulga metodo.</p>
<p><span class="speaker">BARTOLIN.</span> Antaŭ ol li malliberiĝos, li estos alkondukita al mi;
mi parolos kun li pri tio. Ĉu vi konsentas, sinjor’ Patelin?</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> He! mi ne intencis ankoraŭ edzinigi mian filinon....
tamen.... por savi sinjoron Guillaume de l’ morto.... Fine mi
permesos, mi kunhelpos; mi bedaŭrus, se homo estus pendigita pro mi.</p>
<p><span class="speaker">BARTOLIN.</span> Jen, oni alkondukas lin.... <span class="staging">(Al Colette.)</span> Vi rapidu
enterigi sekrete la malvivulon, ĉar oni kulpigus min pro manko al
mia juĝa devo.</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Mi pro la formo redaktigos kontrakteton, kiun vi igos lin
subskribi, mi petas. <span class="staging">(Eliras.)</span></p></div>
<div class="sceno" id="a3s7">
<h3>SCENO VII</h3>
<p class="participants">BARTOLIN, GUILLAUME, DU POLICANOJ.</p>
<p class="staging">(Du policanoj enkondukas Guillaume’on.)</p>
<p><span class="speaker">BARTOLIN.</span> Jen vi alvenas! Nu, ĉu vi scias, sinjor’ Guillaume, kial
vi estas arestita?</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Jes, ĉar tiu fripono Agnelet diras, ke li mortis.</p>
<p><span class="speaker">BARTOLIN.</span> Efektive li mortis. Mi vidis la malvivulon, kaj vi
konfesis mem vian kulpon.</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> La diablo min forportu!</p>
<p><span class="speaker">BARTOLIN.</span> Nu, mi havas proponon por fari al vi. Dependas nur de vi,
ke vi tute liberiĝu kaj revenu en vian domon.</p><!-- p.39 -->
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Nur de mi? Adiaŭ do!</p>
<p><span class="speaker">BARTOLIN.</span> Ho! atendu! Antaŭe mi devas ekscii, ĉu vi preferas la
edziĝon de via filo ol la pendigilon.</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Bela propono! Mi preferas nek unun nek la alian.</p>
<p><span class="speaker">BARTOLIN.</span> Mi tuj klarigos miajn vortojn. Vi mortigis Agnelet’on,
ĉu ne vere?</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Mi batis lin. Ke li mortis, li estas kulpa!</p>
<p><span class="speaker">BARTOLIN.</span> Vi mem estas kulpa! Aŭskultu; Sinjoro Patelin havas
filinon belan, virteman....</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Kaj tiel malriĉegan kiel li!</p>
<p><span class="speaker">BARTOLIN.</span> Ŝin amindumas via filo.</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Tio ne tuŝas min!</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> La fianĉino de l’ mortigito forlasos sian persekuton, se
vi permesos ilian edziĝon.</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Mi ne permesas!</p>
<p><span class="speaker">BARTOLIN (al la policanoj).</span> Forkonduku lin en la malliberejon!</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> En la malliberejon? Diablo! Permesu almenaŭ, ke mi iru
hejmen, kaj mi diru, ke oni ne atendu min.</p>
<p><span class="speaker">BARTOLIN (al la policanoj).</span> Vi atentu, ke li ne forkuru.</p></div>
<div class="sceno" id="a3s8">
<h3>SCENO VIII</h3>
<p class="participants">
PATELIN, BARTOLIN, GUILLAUME, VALÈRE, HENRIETTE, COLETTE, <span class="staging">du
policanoj</span>.</p>
<p><span class="speaker">PATELIN (al Bartolin).</span> Jen la kontrakto <span class="staging">(Al Guillaume.)</span>
Sinjoro, pro via malfeliĉo, mia tuta familio venas proponi al vi
siajn servojn.</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME (al si).</span> Kiom da Patelin’anoj!</p><!-- p.40 -->
<p><span class="speaker">BARTOLIN.</span> Nu, jen estas ĉiuj procesantoj; interklarigu vian
aferon. Ĉu vi deziras eliri el implikaĵo?</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Sendube!</p>
<p><span class="speaker">BARTOLIN.</span> Subskribu tiun ĉi kontrakton.</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Mi tute rifuzas.</p>
<p><span class="speaker">BARTOLIN (al la policanoj).</span> En la malliberejon, kun ĉenoj sur
liajn piedojn!</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Ĉenoj sur miajn piedojn! Diablo! kiel severege!</p>
<p><span class="speaker">BARTOLIN.</span> Ĉi tio estas ankoraŭ nenio; mi tuj igos turmentegi vin.</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> La turmentego!</p>
<p><span class="speaker">BARTOLIN.</span> Jes, turmentego ordinara kaj eksterordinara; kaj poste vi
estos nepre pendigita.</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Pendigita! Kompaton!</p>
<p><span class="speaker">BARTOLIN.</span> Subskribu do! se vi prokrastos eĉ unu momenton, vi
pereos; mi ne povos plu vin savi de l’ morto.</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Ĉielo! <span class="staging">(Li subskribas la kontrakton.)</span> Al kio mi estas
devigata!</p>
<p><span class="speaker">BARTOLIN.</span> Mi aŭdis faman kuraciston dirantan, ke la batvundoj sur
la kapon estas ege danĝeraj... <span class="staging">(Post la subskribo.)</span> Bone estas: mi
ĵetos fajren la procesan skribaĵaron, kaj pri tio mi tre gratulas
vin.</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Ha! mi faris hodiaŭ belegajn negocojn!</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> La honoro de nia parenciĝo....</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Al vi kostas malmulte!</p>
<p><span class="speaker">VALÈRE.</span> Mia patro, mi certigas....</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Iru al la diablo!</p>
<p><span class="speaker">HENRIETTE.</span> Sinjoro, mi tre bedaŭras....</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Mi ankaŭ bedaŭras!</p>
<p><span class="speaker">COLETTE.</span> Kion vi donos al mi anstataŭ mia fianĉo?</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> La ŝafojn, kiujn li ŝtelis de mi!</p></div><!-- p.41 -->
<div class="sceno" id="a3s9">
<h3>SCENO IX</h3>
<p class="participants"><span class="staging">La samaj</span>, AGNELET, KAMPARANO.</p>
<p class="staging">(Eniras Kamparano kun Agnelet.)</p>
<p><span class="speaker">KAMPARANO (al Agnelet).</span> Marŝu! marŝu! laŭ ordono de l’ reĝo!</p>
<p><span class="speaker">AGNELET.</span> Kompaton!</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Ha! perfidulo! vi do ne mortis? Mi vin sufoku! ĝi ne
kostos plie al mi!</p>
<p><span class="speaker">BARTOLIN.</span> Atendu! El kie venas tiu fantomo?</p>
<p><span class="speaker">KAMPARANO.</span> Mi trovis tiun ŝteliston en mia fojnejo; tial, mi
alkondukas lin en la malliberejon.</p>
<p><span class="speaker">BARTOLIN (al Agnelet).</span> Kio? la batvundoj sur la kapon tute
malaperis?</p>
<p><span class="speaker">AGNELET.</span> Efektive.</p>
<p><span class="speaker">BARTOLIN.</span> Kion do oni vidigis al mi en lito, ĉe la ĥirurgiisto?</p>
<p><span class="speaker">AGNELET.</span> Bovidan kapon, sinjoro.</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME (al Bartolin).</span> Nu, ĉar li ne mortis, redonu al mi la
kontrakton, ke mi disŝiru ĝin.</p>
<p><span class="speaker">BARTOLIN.</span> Estas juste.</p>
<p><span class="speaker">PATELIN (al Guillaume).</span> Jes, kondiĉe ke vi repagos al mi dekmil
skudojn pro la repreno de via promeso.</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Dekmil skudojn! Devigate mi forlasas la aferon. Sed ĉu
vi pagos al mi la tricent skudojn de via mortinta patro?</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Jes, se vi prezentos lian ŝuldan bileton.</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Lian bileton?..... Kaj pri la ses ulnoj da drapo?</p>
<p><span class="speaker">PATELIN<!-- PALETIN --> (ridas).</span> Tio estos la edziĝa donaco.</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Edziĝo? Ĉu almenaŭ mi gustumos la anseron?</p>
<p><span class="speaker">PATELIN.</span> Ni ĝin tagmanĝis.</p><!-- p.42 -->
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Vi ĝin tagmanĝis? Ho! tiu krimulo pagos anstataŭ
aliaj kaj estos pendigita!</p>
<p><span class="speaker">VALÈRE.</span> Mia patro, fine mi devas konfesi, ke Agnelet faris ĉion
laŭ mia ordono.</p>
<p><span class="speaker">GUILLAUME.</span> Ho ve! ho ve! bone ja oni pagis al mi por mia drapo kaj
miaj ŝafoj!</p>
<p class="fino">FINO</p>
</div>
<!-- p.sennumera -->
<p>ENHAVO</p>
<table>
<tr><td><a href="#personaro">Personaro</a></td><td class="num">4</td></tr>
<tr><td><a href="#act1">Akto unua</a></td><td class="num">5</td></tr>
<tr><td><a href="#act2">Akto dua</a></td><td class="num">19</td></tr>
<tr><td><a href="#act3">Akto tria</a></td><td class="num">30</td></tr>
</table>
<div class="reklamo">
<p class="large">TUTMONDA JARLIBRO ESPERANTISTA<br />
ENHAVANTA LA<br />
<b>Adresaron de D<sup>o</sup> ZAMENHOF</b></p>
<p>Tiu jarlibro eliros ĉiujare en la monato marto. Ĝi enhavos: 1<sup>e</sup>
Sciigojn plenajn pri ĉiuj societoj propagandaj proesperantaj; 2<sup>e</sup>
<i>la adresaron de la novaj Esperantistoj</i> de D<sup>o</sup> Zamenhof; 3<sup>e</sup>
Nomaron kaj adresaron de multaj novaj kaj malnovaj esperantistoj,
ordigitaj laŭ landoj kaj urboj; 4<sup>e</sup> Sciigojn pri la ĵurnaloj kaj
gazetaj esperantistaj; 5<sup>e</sup> Plenan nomaron de ĉiuj verkoj aŭ
lernolibroj diverslingvaj esperantaj; 6<sup>e</sup> adresojn de komercistoj
uzantaj la lingvon Esperanto.</p>
<p><b>La enskribo estas senpaga, esceptite por la Komercaj reklamoj.</b></p>
<p>Sendi ĉiujn eblajn sciigojn al</p>
<p>S<sup>o</sup> DE MÉNIL<br />
<i>46, boulevard Magenta</i><br />
PARIS (10<sup>e</sup>)</p>
</div>
<div class="reklamo">
<p class="large">KOLEKTO ESPERANTA APROBITA de D<sup>o</sup> ZAMENHOF</p>
<p>FRANCUJO, ANGLUJO, ITALUJO, HISPANUJO, GERMANUJO POLUJO, DANUJO</p>
<p>FRANCUJO<br />
HACHETTE kaj K<sup>o</sup><br />
<i>79, boulevard Saint-Germain, PARIS</i></p>
<table summary="Kolekto aprobita de Zamenhof">
<tr lang="fr"><td>1. <b>Grammaire et Exercices de la langue internationale «Esperanto»</b>, par
M. L. de Beaufront. Un vol. in-16, br.</td><td class="num">1</td><td class="num">50</td></tr>
<tr lang="fr"><td>1 <i>bis.</i> <b>Corrigé de Grammaire et Exercices de la langue internationale
«Esperanto»</b>, par M. L. de Beaufront. Un vol. in-16, br.</td><td class="num">»</td><td class="num">75</td></tr>
<tr lang="fr"><td>2. <b>Dictionnaire Esperanto-Français</b>, par M. L. de Beaufront. Un vol. in-16,
broché</td><td class="num">1</td><td class="num">50</td></tr>
<tr lang="fr"><td>3. <b>Dictionnaire Français-Esperanto</b>, par M. L. de Beaufront. Un vol.
in-16, br. (<i>En préparation</i>).</td><td> </td><td> </td></tr>
<tr lang="fr"><td>4. <b>Vocabulaire Français-Esperanto</b>, publié avec des notions de grammaire
et un <b>Vocabulaire abrégé Esperanto-Français</b>, par MM. Th. Cart, professeur
agrégé de l’ Université, M. Merckens et P. Berthelot. Un vol.
in-16, br.</td><td class="num">2</td><td class="num">50</td></tr>
<tr lang="fr"><td>5. <b>Commentaire sur la grammaire Esperanto</b>, par M. L. de Beaufront.
Un vol. in-16, br.</td><td class="num">2</td><td class="num">»</td></tr>
<tr lang="fr"><td>6. <b>L’Esperanto en dix leçons</b>, par Th. Cart et M. Pagnier. Un vol. in-16,
broché</td><td class="num">»</td><td class="num">75</td></tr>
<tr lang="fr"><td>6 <i>bis.</i> <b>Corrigés des Exercices de l’Esperanto en dix leçons</b>, par MM. Th.
Cart et M. Procureur. Un vol. in-16, br.</td><td class="num">»</td><td class="num">50</td></tr>
<tr lang="fr"><td>7. <b>Premières leçons d’Esperanto</b>, par M. Th. Cart. Br. in-16</td><td class="num">»</td><td class="num">30</td></tr>
<tr lang="fr"><td>8. <b>Texte synthétique</b> des règles, préfixes, suffixes, expressions de l’Esperanto,
avec traduction française en regard, par M. L. de Beaufront.
Un vol. in-16, br.</td><td class="num">»</td><td class="num">50</td></tr>
<tr lang="fr"><td>9. <b>Thèmes d’application</b>, <i>Lexicologie, Syntaxe, Formation des mots de
l’Esperanto</i>, avec le vocabulaire des mots employés, par M. L. de
Beaufront. Un vol. in-16, br.</td><td class="num">2</td><td class="num">»</td></tr>
<tr lang="fr"><td>(Cet ouvrage a pour corrigé <i>Ekzercoj de Aplikado</i> indiqué ci-dessous).</td><td> </td><td> </td></tr>
<tr lang="fr"><td><b>L’Esperanto</b>, seule vraie solution de la langue internationale auxiliaire,
<i>brochure de propagande</i>, Broch. in-16</td><td class="num">»</td><td class="num">15</td></tr>
<tr><th colspan="3" style="text-align:center;">TEKSTOJ EN ESPERANTO</th></tr>
<tr><td><b>Fundamenta Krestomatio de la lingvo Esperanto</b>, de L. Zamenhof</td><td class="num">3</td><td class="num">50</td></tr>
<tr><td><b>Ekzercoj de Aplikado</b>, <i>Leksikologio, Sintakso, Vortfarado Esperantaj</i>, de
L. de Beaufront</td><td class="num">1</td><td class="num">»</td></tr>
<tr><td><b>Esperantaj prozaĵoj</b></td><td class="num">2</td><td class="num">50</td></tr>
<tr><td><b>Hamleto</b>, dramo de Shakespeare tradukita de D<sup>ro</sup> Zamenhof, <i>nova
eldono</i></td><td class="num">2</td><td class="num">»</td></tr>
<tr><td><b>Leibniz.</b> <b>Monadologio</b>, traduko de S<sup>o</sup> Boirac, rektoro de l’ Akademio de
Dijon</td><td class="num">»</td><td class="num">60</td></tr>
<tr><td><b>Diversaĵoj</b>, rakontetoj tradukitaj de S<sup>oj</sup> Lallemant kaj Beau</td><td class="num">1</td><td class="num">25</td></tr>
<tr><td><b>Komercaj leteroj</b>, de P. Berthelot kaj Ch. Lambert</td><td class="num">»</td><td class="num">50</td></tr>
</table>
</div>
<div class="reklamo">
<table>
<tr><th colspan="3">ANGLUJO<br />
«REVIEW of REVIEWS»<br />
<i>Mowbray House, Norfolk street, LONDON, W. C.</i></th></tr>
<tr lang="en"><td><b>First lessons in Esperanto</b>, by Th. Cart and Joseph Rhodes</td><td class="num" colspan="2">6 pence.</td></tr>
<tr lang="en"><td><b>Esperanto: The Student’s complete Text-Book</b>, with two vocabularies by
J. C. O’Connor B. A.</td><td class="num">1<sup>s</sup></td><td class="num">7<sup>d</sup></td></tr>
<tr lang="en"><td><b>Esperanto-English dictionary</b>, by A. Motteau.</td><td> </td><td> </td></tr>
<tr lang="en"><td><b>English-Esperanto dictionary</b>, by J. C. O’Connor B. A.</td><td class="num">2<sup>s</sup></td><td class="num">6<sup>d</sup></td></tr>
<tr lang="en"><td><b>English-Esperanto dictionary</b>, by Joseph Rhodes and John Ellis (<i>in
preparation</i>).</td><td> </td><td> </td></tr>
<tr><th colspan="3">ITALUJO<br />
RAFFAELLO GIUSTI<br />
<i>53, Via Vittorio Emanuele, LIVORNO</i></th></tr>
<tr><td lang="it"><b>Prime lezioni d’Esperanto</b> de Th. Cart e Alb. Gallois</td><td class="num">0<sup>l</sup></td><td class="num">40</td></tr>
<tr><td lang="it"><b>Grammatica della lingua internazionale Esperanto</b> di L. de Beaufront, tradotta
da G. Puccinelli (<i>in preparazione</i>).</td><td> </td><td> </td></tr>
<tr><td lang="it"><b>Dizionario Esperanto-Italiano</b> (<i>in preparazione</i>).</td><td> </td><td> </td></tr>
<tr><td lang="it"><b>Dizionario Italiano-Esperanto</b> (<i>in preparazione</i>).</td><td> </td><td> </td></tr>
<tr><th colspan="3">HISPANUJO<br />
J. ESPASA<br />
<i>579, Calle de las Cortes, BARCELONA</i></th></tr>
<tr><td lang="es"><b>Primeras lecciones de Esperanto</b> de Th. Cart y L. Villanueva</td><td class="num">0<sup>p</sup></td><td class="num">40</td></tr>
<tr><td lang="es"><b>Gramática y Ejercicios de Esperanto</b> de Villanueva y Inglada.</td><td> </td><td> </td></tr>
<tr><td lang="es"><b>Diccionario Esperanto y Española</b> de Villanueva y Inglada.</td><td> </td><td> </td></tr>
<tr><th colspan="3">GERMANUJO<br />
MÖLLER & BOREL<br />
<i>Prinzen-strasse, 95, BERLIN</i></th></tr>
<tr><td lang="de"><b>Anfangsgründe der Esperanto-Sprache</b>, von Th. Cart und Hermann
Jürgensen</td><td class="num">M 0</td><td class="num">30</td></tr>
<tr><td lang="de"><b>Wörterbuch Deutsch-Esperanto</b> (<i>in Druck</i>).</td><td> </td><td> </td></tr>
<tr><td lang="de"><b>Wörterbuch Esperanto-Deutsch</b> (<i>in Vorbereitung</i>).</td><td> </td><td> </td></tr>
<tr><td lang="de"><b>Grammatik und Übungsbuch der Esperanto-Sprache</b> (<i>in Vorbereitung</i>).</td><td> </td><td> </td></tr>
<tr><th colspan="3">POLUJO<br />
M. ARCT<br />
<i>53, Nowy Swiat, WARSZAWA</i></th></tr>
<tr><td><b>Gramatik og Övelser Esperanto</b></td><td class="num">»</td><td class="num">»</td></tr>
<tr><th colspan="3">DANUJO<br />
ANDR.-FRED. HÖST & SÖN<br />
<i>KJÖBENHAVN</i></th></tr>
<tr><td lang="da"><b>Dansk-Esperanto Ordbog</b></td><td class="num">»</td><td class="num">»</td></tr>
<tr><td lang="da"><b>Esperanto-Dansk Ordbog</b></td><td class="num">»</td><td class="num">»</td></tr>
</table>
</div>
<p>1186-03.—Coulommiers. Imp. <span class="smcap">Paul BRODARD</span>.—2-04.</p>
<div class="note" id="cover-text">
<p style="font-size: 110%;text-align:left;">Teksto de librokovrilo:</p>
<p>KOLEKTO ESPERANTA <span class="smcap">aprobita de</span> D<sup>o</sup> ZAMENHOF</p>
<p>BRUEYS kaj PALAPRAT</p>
<p class="large">Advokato Patelin</p>
<p>TRIAKTA PROZA KOMEDIO</p>
<p>(1706)</p>
<p>ESPERANTIGITA DE<br />
M.-J. EVROT<br />
Subdirektoro de la Liceo en Grenoble.</p>
<p>FRANCUJO.—HACHETTE et C<sup>ie</sup>, <i>PARIS</i>.</p>
<hr class="short" />
<ul>
<li>ANGLUJO.—«REVIEW of REVIEWS», <i>LONDON</i>.</li>
<li>DANUJO.—ANDR.-FRED. HÖST & SÖN, <i>KJOBENHAVN</i>.</li>
<li>GERMANUJO.—MÖLLER & BOREL, <i>BERLIN</i>.</li>
<li>HISPANUJO.—J. ESPASA, <i>BARCELONA</i>.</li>
<li>ITALUJO.—RAFFAELLO GIUSTI, <i>LIVORNO</i>.</li>
<li>POLUJO.—M. ARCT, <i>WARSZAWA</i>.</li>
</ul>
</div>
<div id="tnotes">
<p><b>Noto de transskribinto:</b></p>
<p>Mi silente ĝustigis etajn interpunkciajn erarojn, kaj registris
aliajn ŝanĝojn per html-aj komentoj. Ankaŭ originalajn paĝkomencojn
mi simile registris.</p>
</div>
<div>*** END OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK 52876 ***</div>
</body>
</html>
|
