summaryrefslogtreecommitdiff
path: root/51138-h/51138-h.htm
blob: b007af493a85e0bf4da983490feb7dd3ff09a5b3 (plain) 
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52
53
54
55
56
57
58
59
60
61
62
63
64
65
66
67
68
69
70
71
72
73
74
75
76
77
78
79
80
81
82
83
84
85
86
87
88
89
90
91
92
93
94
95
96
97
98
99
100
101
102
103
104
105
106
107
108
109
110
111
112
113
114
115
116
117
118
119
120
121
122
123
124
125
126
127
128
129
130
131
132
133
134
135
136
137
138
139
140
141
142
143
144
145
146
147
148
149
150
151
152
153
154
155
156
157
158
159
160
161
162
163
164
165
166
167
168
169
170
171
172
173
174
175
176
177
178
179
180
181
182
183
184
185
186
187
188
189
190
191
192
193
194
195
196
197
198
199
200
201
202
203
204
205
206
207
208
209
210
211
212
213
214
215
216
217
218
219
220
221
222
223
224
225
226
227
228
229
230
231
232
233
234
235
236
237
238
239
240
241
242
243
244
245
246
247
248
249
250
251
252
253
254
255
256
257
258
259
260
261
262
263
264
265
266
267
268
269
270
271
272
273
274
275
276
277
278
279
280
281
282
283
284
285
286
287
288
289
290
291
292
293
294
295
296
297
298
299
300
301
302
303
304
305
306
307
308
309
310
311
312
313
314
315
316
317
318
319
320
321
322
323
324
325
326
327
328
329
330
331
332
333
334
335
336
337
338
339
340
341
342
343
344
345
346
347
348
349
350
351
352
353
354
355
356
357
358
359
360
361
362
363
364
365
366
367
368
369
370
371
372
373
374
375
376
377
378
379
380
381
382
383
384
385
386
387
388
389
390
391
392
393
394
395
396
397
398
399
400
401
402
403
404
405
406
407
408
409
410
411
412
413
414
415
416
417
418
419
420
421
422
423
424
425
426
427
428
429
430
431
432
433
434
435
436
437
438
439
440
441
442
443
444
445
446
447
448
449
450
451
452
453
454
455
456
457
458
459
460
461
462
463
464
465
466
467
468
469
470
471
472
473
474
475
476
477
478
479
480
481
482
483
484
485
486
487
488
489
490
491
492
493
494
495
496
497
498
499
500
501
502
503
504
505
506
507
508
509
510
511
512
513
514
515
516
517
518
519
520
521
522
523
524
525
526
527
528
529
530
531
532
533
534
535
536
537
538
539
540
541
542
543
544
545
546
547
548
549
550
551
552
553
554
555
556
557
558
559
560
561
562
563
564
565
566
567
568
569
570
571
572
573
574
575
576
577
578
579
580
581
582
583
584
585
586
587
588
589
590
591
592
593
594
595
596
597
598
599
600
601
602
603
604
605
606
607
608
609
610
611
612
613
614
615
616
617
618
619
620
621
622
623
624
625
626
627
628
629
630
631
632
633
634
635
636
637
638
639
640
641
642
643
644
645
646
647
648
649
650
651
652
653
654
655
656
657
658
659
660
661
662
663
664
665
666
667
668
669
670
671
672
673
674
675
676
677
678
679
680
681
682
683
684
685
686
687
688
689
690
691
692
693
694
695
696
697
698
699
700
701
702
703
704
705
706
707
708
709
710
711
712
713
714
715
716
717
718
719
720
721
722
723
724
725
726
727
728
729
730
731
732
733
734
735
736
737
738
739
740
741
742
743
744
745
746
747
748
749
750
751
752
753
754
755
756
757
758
759
760
761
762
763
764
765
766
767
768
769
770
771
772
773
774
775
776
777
778
779
780
781
782
783
784
785
786
787
788
789
790
791
792
793
794
795
796
797
798
799
800
801
802
803
804
805
806
807
808
809
810
811
812
813
814
815
816
817
818
819
820
821
822
823
824
825
826
827
828
829
830
831
832
833
834
835
836
837
838
839
840
841
842
843
844
845
846
847
848
849
850
851
852
853
854
855
856
857
858
859
860
861
862
863
864
865
866
867
868
869
870
871
872
873
874
875
876
877
878
879
880
881
882
883
884
885
886
887
888
889
890
891
892
893
894
895
896
897
898
899
900
901
902
903
904
905
906
907
908
909
910
911
912
913
914
915
916
917
918
919
920
921
922
923
924
925
926
927
928
929
930
931
932
933
934
935
936
937
938
939
940
941
942
943
944
945
946
947
948
949
950
951
952
953
954
955
956
957
958
959
960
961
962
963
964
965
966
967
968
969
970
971
972
973
974
975
976
977
978
979
980
981
982
983
984
985
986
987
988
989
990
991
992
993
994
995
996
997
998
999
1000
1001
1002
1003
1004
1005
1006
1007
1008
1009
1010
1011
1012
1013
1014
1015
1016
1017
1018
1019
1020
1021
1022
1023
1024
1025
1026
1027
1028
1029
1030
1031
1032
1033
1034
1035
1036
1037
1038
1039
1040
1041
1042
1043
1044
1045
1046
1047
1048
1049
1050
1051
1052
1053
1054
1055
1056
1057
1058
1059
1060
1061
1062
1063
1064
1065
1066
1067
1068
1069
1070
1071
1072
1073
1074
1075
1076
1077
1078
1079
1080
1081
1082
1083
1084
1085
1086
1087
1088
1089
1090
1091
1092
1093
1094
1095
1096
1097
1098
1099
1100
1101
1102
1103
1104
1105
1106
1107
1108
1109
1110
1111
1112
1113
1114
1115
1116
1117
1118
1119
1120
1121
1122
1123
1124
1125
1126
1127
1128
1129
1130
1131
1132
1133
1134
1135
1136
1137
1138
1139
1140
1141
1142
1143
1144
1145
1146
1147
1148
1149
1150
1151
1152
1153
1154
1155
1156
1157
1158
1159
1160
1161
1162
1163
1164
1165
1166
1167
1168
1169
1170
1171
1172
1173
1174
1175
1176
1177
1178
1179
1180
1181
1182
1183
1184
1185
1186
1187
1188
1189
1190
1191
1192
1193
1194
1195
1196
1197
1198
1199
1200
1201
1202
1203
1204
1205
1206
1207
1208
1209
1210
1211
1212
1213
1214
1215
1216
1217
1218
1219
1220
1221
1222
1223
1224
1225
1226
1227
1228
1229
1230
1231
1232
1233
1234
1235
1236
1237
1238
1239
1240
1241
1242
1243
1244
1245
1246
1247
1248
1249
1250
1251
1252
1253
1254
1255
1256
1257
1258
1259
1260
1261
1262
1263
1264
1265
1266
1267
1268
1269
1270
1271
1272
1273
1274
1275
1276
1277
1278
1279
1280
1281
1282
1283
1284
1285
1286
1287
1288
1289
1290
1291
1292
1293
1294
1295
1296
1297
1298
1299
1300
1301
1302
1303
1304
1305
1306
1307
1308
1309
1310
1311
1312
1313
1314
1315
1316
1317
1318
1319
1320
1321
1322
1323
1324
1325
1326
1327
1328
1329
1330
1331
1332
1333
1334
1335
1336
1337
1338
1339
1340
1341
1342
1343
1344
1345
1346
1347
1348
1349
1350
1351
1352
1353
1354
1355
1356
1357
1358
1359
1360
1361
1362
1363
1364
1365
1366
1367
1368
1369
1370
1371
1372
1373
1374
1375
1376
1377
1378
1379
1380
1381
1382
1383
1384
1385
1386
1387
1388
1389
1390
1391
1392
1393
1394
1395
1396
1397
1398
1399
1400
1401
1402
1403
1404
1405
1406
1407
1408
1409
1410
1411
1412
1413
1414
1415
1416
1417
1418
1419
1420
1421
1422
1423
1424
1425
1426
1427
1428
1429
1430
1431
1432
1433
1434
1435
1436
1437
1438
1439
1440
1441
1442
1443
1444
1445
1446
1447
1448
1449
1450
1451
1452
1453
1454
1455
1456
1457
1458
1459
1460
1461
1462
1463
1464
1465
1466
1467
1468
1469
1470
1471
1472
1473
1474
1475
1476
1477
1478
1479
1480
1481
1482
1483
1484
1485
1486
1487
1488
1489
1490
1491
1492
1493
1494
1495
1496
1497
1498
1499
1500
1501
1502
1503
1504
1505
1506
1507
1508
1509
1510
1511
1512
1513
1514
1515
1516
1517
1518
1519
1520
1521
1522
1523
1524
1525
1526
1527
1528
1529
1530
1531
1532
1533
1534
1535
1536
1537
1538
1539
1540
1541
1542
1543
1544
1545
1546
1547
1548
1549
1550
1551
1552
1553
1554
1555
1556
1557
1558
1559
1560
1561
1562
1563
1564
1565
1566
1567
1568
1569
1570
1571
1572
1573
1574
1575
1576
1577
1578
1579
1580
1581
1582
1583
1584
1585
1586
1587
1588
1589
1590
1591
1592
1593
1594
1595
1596
1597
1598
1599
1600
1601
1602
1603
1604
1605
1606
1607
1608
1609
1610
1611
1612
1613
1614
1615
1616
1617
1618
1619
1620
1621
1622
1623
1624
1625
1626
1627
1628
1629
1630
1631
1632
1633
1634
1635
1636
1637
1638
1639
1640
1641
1642
1643
1644
1645
1646
1647
1648
1649
1650
1651
1652
1653
1654
1655
1656
1657
1658
1659
1660
1661
1662
1663
1664
1665
1666
1667
1668
1669
1670
1671
1672
1673
1674
1675
1676
1677
1678
1679
1680
1681
1682
1683
1684
1685
1686
1687
1688
1689
1690
1691
1692
1693
1694
1695
1696
1697
1698
1699
1700
1701
1702
1703
1704
1705
1706
1707
1708
1709
1710
1711
1712
1713
1714
1715
1716
1717
1718
1719
1720
1721
1722
1723
1724
1725
1726
1727
1728
1729
1730
1731
1732
1733
1734
1735
1736
1737
1738
1739
1740
1741
1742
1743
1744
1745
1746
1747
1748
1749
1750
1751
1752
1753
1754
1755
1756
1757
1758
1759
1760
1761
1762
1763
1764
1765
1766
1767
1768
1769
1770
1771
1772
1773
1774
1775
1776
1777
1778
1779
1780
1781
1782
1783
1784
1785
1786
1787
1788
1789
1790
1791
1792
1793
1794
1795
1796
1797
1798
1799
1800
1801
1802
1803
1804
1805
1806
1807
1808
1809
1810
1811
1812
1813
1814
1815
1816
1817
1818
1819
1820
1821
1822
1823
1824
1825
1826
1827
1828
1829
1830
1831
1832
1833
1834
1835
1836
1837
1838
1839
1840
1841
1842
1843
1844
1845
1846
1847
1848
1849
1850
1851
1852
1853
1854
1855
1856
1857
1858
1859
1860
1861
1862
1863
1864
1865
1866
1867
1868
1869
1870
1871
1872
1873
1874
1875
1876
1877
1878
1879
1880
1881
1882
1883
1884
1885
1886
1887
1888
1889
1890
1891
1892
1893
1894
1895
1896
1897
1898
1899
1900
1901
1902
1903
1904
1905
1906
1907
1908
1909
1910
1911
1912
1913
1914
1915
1916
1917
1918
1919
1920
1921
1922
1923
1924
1925
1926
1927
1928
1929
1930
1931
1932
1933
1934
1935
1936
1937
1938
1939
1940
1941
1942
1943
1944
1945
1946
1947
1948
1949
1950
1951
1952
1953
1954
1955
1956
1957
1958
1959
1960
1961
1962
1963
1964
1965
1966
1967
1968
1969
1970
1971
1972
1973
1974
1975
1976
1977
1978
1979
1980
1981
1982
1983
1984
1985
1986
1987
1988
1989
1990
1991
1992
1993
1994
1995
1996
1997
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
2021
2022
2023
2024
2025
2026
2027
2028
2029
2030
2031
2032
2033
2034
2035
2036
2037
2038
2039
2040
2041
2042
2043
2044
2045
2046
2047
2048
2049
2050
2051
2052
2053
2054
2055
2056
2057
2058
2059
2060
2061
2062
2063
2064
2065
2066
2067
2068
2069
2070
2071
2072
2073
2074
2075
2076
2077
2078
2079
2080
2081
2082
2083
2084
2085
2086
2087
2088
2089
2090
2091
2092
2093
2094
2095
2096
2097
2098
2099
2100
2101
2102
2103
2104
2105
2106
2107
2108
2109
2110
2111
2112
2113
2114
2115
2116
2117
2118
2119
2120
2121
2122
2123
2124
2125
2126
2127
2128
2129
2130
2131
2132
2133
2134
2135
2136
2137
2138
2139
2140
2141
2142
2143
2144
2145
2146
2147
2148
2149
2150
2151
2152
2153
2154
2155
2156
2157
2158
2159
2160
2161
2162
2163
2164
2165
2166
2167
2168
2169
2170
2171
2172
2173
2174
2175
2176
2177
2178
2179
2180
2181
2182
2183
2184
2185
2186
2187
2188
2189
2190
2191
2192
2193
2194
2195
2196
2197
2198
2199
2200
2201
2202
2203
2204
2205
2206
2207
2208
2209
2210
2211
2212
2213
2214
2215
2216
2217
2218
2219
2220
2221
2222
2223
2224
2225
2226
2227
2228
2229
2230
2231
2232
2233
2234
2235
2236
2237
2238
2239
2240
2241
2242
2243
2244
2245
2246
2247
2248
2249
2250
2251
2252
2253
2254
2255
2256
2257
2258
2259
2260
2261
2262
2263
2264
2265
2266
2267
2268
2269
2270
2271
2272
2273
2274
2275
2276
2277
2278
2279
2280
2281
2282
2283
2284
2285
2286
2287
2288
2289
2290
2291
2292
2293
2294
2295
2296
2297
2298
2299
2300
2301
2302
2303
2304
2305
2306
2307
2308
2309
2310
2311
2312
2313
2314
2315
2316
2317
2318
2319
2320
2321
2322
2323
2324
2325
2326
2327
2328
2329
2330
2331
2332
2333
2334
2335
2336
2337
2338
2339
2340
2341
2342
2343
2344
2345
2346
2347
2348
2349
2350
2351
2352
2353
2354
2355
2356
2357
2358
2359
2360
2361
2362
2363
2364
2365
2366
2367
2368
2369
2370
2371
2372
2373
2374
2375
2376
2377
2378
2379
2380
2381
2382
2383
2384
2385
2386
2387
2388
2389
2390
2391
2392
2393
2394
2395
2396
2397
2398
2399
2400
2401
2402
2403
2404
2405
2406
2407
2408
2409
2410
2411
2412
2413
2414
2415
2416
2417
2418
2419
2420
2421
2422
2423
2424
2425
2426
2427
2428
2429
2430
2431
2432
2433
2434
2435
2436
2437
2438
2439
2440
2441
2442
2443
2444
2445
2446
2447
2448
2449
2450
2451
2452
2453
2454
2455
2456
2457
2458
2459
2460
2461
2462
2463
2464
2465
2466
2467
2468
2469
2470
2471
2472
2473
2474
2475
2476
2477
2478
2479
2480
2481
2482
2483
2484
2485
2486
2487
2488
2489
2490
2491
2492
2493
2494
2495
2496
2497
2498
2499
2500
2501
2502
2503
2504
2505
2506
2507
2508
2509
2510
2511
2512
2513
2514
2515
2516
2517
2518
2519
2520
2521
2522
2523
2524
2525
2526
2527
2528
2529
2530
2531
2532
2533
2534
2535
2536
2537
2538
2539
2540
2541
2542
2543
2544
2545
2546
2547
2548
2549
2550
2551
2552
2553
2554
2555
2556
2557
2558
2559
2560
2561
2562
2563
2564
2565
2566
2567
2568
2569
2570
2571
2572
2573
2574
2575
2576
2577
2578
2579
2580
2581
2582
2583
2584
2585
2586
2587
2588
2589
2590
2591
2592
2593
2594
2595
2596
2597
2598
2599
2600
2601
2602
2603
2604
2605
2606
2607
2608
2609
2610
2611
2612
2613
2614
2615
2616
2617
2618
2619
2620
2621
2622
2623
2624
2625
2626
2627
2628
2629
2630
2631
2632
2633
2634
2635
2636
2637
2638
2639
2640
2641
2642
2643
2644
2645
2646
2647
2648
2649
2650
2651
2652
2653
2654
2655
2656
2657
2658
2659
2660
2661
2662
2663
2664
2665
2666
2667
2668
2669
2670
2671
2672
2673
2674
2675
2676
2677
2678
2679
2680
2681
2682
2683
2684
2685
2686
2687
2688
2689
2690
2691
2692
2693
2694
2695
2696
2697
2698
2699
2700
2701
2702
2703
2704
2705
2706
2707
2708
2709
2710
2711
2712
2713
2714
2715
2716
2717
2718
2719
2720
2721
2722
2723
2724
2725
2726
2727
2728
2729
2730
2731
2732
2733
2734
2735
2736
2737
2738
2739
2740
2741
2742
2743
2744
2745
2746
2747
2748
2749
2750
2751
2752
2753
2754
2755
2756
2757
2758
2759
2760
2761
2762
2763
2764
2765
2766
2767
2768
2769
2770
2771
2772
2773
2774
2775
2776
2777
2778
2779
2780
2781
2782
2783
2784
2785
2786
2787
2788
2789
2790
2791
2792
2793
2794
2795
2796
2797
2798
2799
2800
2801
2802
2803
2804
2805
2806
2807
2808
2809
2810
2811
2812
2813
2814
2815
2816
2817
2818
2819
2820
2821
2822
2823
2824
2825
2826
2827
2828
2829
2830
2831
2832
2833
2834
2835
2836
2837
2838
2839
2840
2841
2842
2843
2844
2845
2846
2847
2848
2849
2850
2851
2852
2853
2854
2855
2856
2857
2858
2859
2860
2861
2862
2863
2864
2865
2866
2867
2868
2869
2870
2871
2872
2873
2874
2875
2876
2877
2878
2879
2880
2881
2882
2883
2884
2885
2886
2887
2888
2889
2890
2891
2892
2893
2894
2895
2896
2897
2898
2899
2900
2901
2902
2903
2904
2905
2906
2907
2908
2909
2910
2911
2912
2913
2914
2915
2916
2917
2918
2919
2920
2921
2922
2923
2924
2925
2926
2927
2928
2929
2930
2931
2932
2933
2934
2935
2936
2937
2938
2939
2940
2941
2942
2943
2944
2945
2946
2947
2948
2949
2950
2951
2952
2953
2954
2955
2956
2957
2958
2959
2960
2961
2962
2963
2964
2965
2966
2967
2968
2969
2970
2971
2972
2973
2974
2975
2976
2977
2978
2979
2980
2981
2982
2983
2984
2985
2986
2987
2988
2989
2990
2991
2992
2993
2994
2995
2996
2997
2998
2999
3000
3001
3002
3003
3004
3005
3006
3007
3008
3009
3010
3011
3012
3013
3014
3015
3016
3017
3018
3019
3020
3021
3022
3023
3024
3025
3026
3027
3028
3029
3030
3031
3032
3033
3034
3035
3036
3037
3038
3039
3040
3041
3042
3043
3044
3045
3046
3047
3048
3049
3050
3051
3052
3053
3054
3055
3056
3057
3058
3059
3060
3061
3062
3063
3064
3065
3066
3067
3068
3069
3070
3071
3072
3073
3074
3075
3076
3077
3078
3079
3080
3081
3082
3083
3084
3085
3086
3087
3088
3089
3090
3091
3092
3093
3094
3095
3096
3097
3098
3099
3100
3101
3102
3103
3104
3105
3106
3107
3108
3109
3110
3111
3112
3113
3114
3115
3116
3117
3118
3119
3120
3121
3122
3123
3124
3125
3126
3127
3128
3129
3130
3131
3132
3133
3134
3135
3136
3137
3138
3139
3140
3141
3142
3143
3144
3145
3146
3147
3148
3149
3150
3151
3152
3153
3154
3155
3156
3157
3158
3159
3160
3161
3162
3163
3164
3165
3166
3167
3168
3169
3170
3171
3172
3173
3174
3175
3176
3177
3178
3179
3180
3181
3182
3183
3184
3185
3186
3187
3188
3189
3190
3191
3192
3193
3194
3195
3196
3197
3198
3199
3200
3201
3202
3203
3204
3205
3206
3207
3208
3209
3210
3211
3212
3213
3214
3215
3216
3217
3218
3219
3220
3221
3222
3223
3224
3225
3226
3227
3228
3229
3230
3231
3232
3233
3234
3235
3236
3237
3238
3239
3240
3241
3242
3243
3244
3245
3246
3247
3248
3249
3250
3251
3252
3253
3254
3255
3256
3257
3258
3259
3260
3261
3262
3263
3264
3265
3266
3267
3268
3269
3270
3271
3272
3273
3274
3275
3276
3277
3278
3279
3280
3281
3282
3283
3284
3285
3286
3287
3288
3289
3290
3291
3292
3293
3294
3295
3296
3297
3298
3299
3300
3301
3302
3303
3304
3305
3306
3307
3308
3309
3310
3311
3312
3313
3314
3315
3316
3317
3318
3319
3320
3321
3322
3323
3324
3325
3326
3327
3328
3329
3330
3331
3332
3333
3334
3335
3336
3337
3338
3339
3340
3341
3342
3343
3344
3345
3346
3347
3348
3349
3350
3351
3352
3353
3354
3355
3356
3357
3358
3359
3360
3361
3362
3363
3364
3365
3366
3367
3368
3369
3370
3371
3372
3373
3374
3375
3376
3377
3378
3379
3380
3381
3382
3383
3384
3385
3386
3387
3388
3389
3390
3391
3392
3393
3394
3395
3396
3397
3398
3399
3400
3401
3402
3403
3404
3405
3406
3407
3408
3409
3410
3411
3412
3413
3414
3415
3416
3417
3418
3419
3420
3421
3422
3423
3424
3425
3426
3427
3428
3429
3430
3431
3432
3433
3434
3435
3436
3437
3438
3439
3440
3441
3442
3443
3444
3445
3446
3447
3448
3449
3450
3451
3452
3453
3454
3455
3456
3457
3458
3459
3460
3461
3462
3463
3464
3465
3466
3467
3468
3469
3470
3471
3472
3473
3474
3475
3476
3477
3478
3479
3480
3481
3482
3483
3484
3485
3486
3487
3488
3489
3490
3491
3492
3493
3494
3495
3496
3497
3498
3499
3500
3501
3502
3503
3504
3505
3506
3507
3508
3509
3510
3511
3512
3513
3514
3515
3516
3517
3518
3519
3520
3521
3522
3523
3524
3525
3526
3527
3528
3529
3530
3531
3532
3533
3534
3535
3536
3537
3538
3539
3540
3541
3542
3543
3544
3545
3546
3547
3548
3549
3550
3551
3552
3553
3554
3555
3556
3557
3558
3559
3560
3561
3562
3563
3564
3565
3566
3567
3568
3569
3570
3571
3572
3573
3574
3575
3576
3577
3578
3579
3580
3581
3582
3583
3584
3585
3586
3587
3588
3589
3590
3591
3592
3593
3594
3595
3596
3597
3598
3599
3600
3601
3602
3603
3604
3605
3606
3607
3608
3609
3610
3611
3612
3613
3614
3615
3616
3617
3618
3619
3620
3621
3622
3623
3624
3625
3626
3627
3628
3629
3630
3631
3632
3633
3634
3635
3636
3637
3638
3639
3640
3641
3642
3643
3644
3645
3646
3647
3648
3649
3650
3651
3652
3653
3654
3655
3656
3657
3658
3659
3660
3661
3662
3663
3664
3665
3666
3667
3668
3669
3670
3671
3672
3673
3674
3675
3676
3677
3678
3679
3680
3681
3682
3683
3684
3685
3686
3687
3688
3689
3690
3691
3692
3693
3694
3695
3696
3697
3698
3699
3700
3701
3702
3703
3704
3705
3706
3707
3708
3709
3710
3711
3712
3713
3714
3715
3716
3717
3718
3719
3720
3721
3722
3723
3724
3725
3726
3727
3728
3729
3730
3731
3732
3733
3734
3735
3736
3737
3738
3739
3740
3741
3742
3743
3744
3745
3746
3747
3748
3749
3750
3751
3752
3753
3754
3755
3756
3757
3758
3759
3760
3761
3762
3763
3764
3765
3766
3767
3768
3769
3770
3771
3772
3773
3774
3775
3776
3777
3778
3779
3780
3781
3782
3783
3784
3785
3786
3787
3788
3789
3790
3791
3792
3793
3794
3795
3796
3797
3798
3799
3800
3801
3802
3803
3804
3805
3806
3807
3808
3809
3810
3811
3812
3813
3814
3815
3816
3817
3818
3819
3820
3821
3822
3823
3824
3825
3826
3827
3828
3829
3830
3831
3832
3833
3834
3835
3836
3837
3838
3839
3840
3841
3842
3843
3844
3845
3846
3847
3848
3849
3850
3851
3852
3853
3854
3855
3856
3857
3858
3859
3860
3861
3862
3863
3864
3865
3866
3867
3868
3869
3870
3871
3872
3873
3874
3875
3876
3877
3878
3879
3880
3881
3882
3883
3884
3885
3886
3887
3888
3889
3890
3891
3892
3893
3894
3895
3896
3897
3898
3899
3900
3901
3902
3903
3904
3905
3906
3907
3908
3909
3910
3911
3912
3913
3914
3915
3916
3917
3918
3919
3920
3921
3922
3923
3924
3925
3926
3927
3928
3929
3930
3931
3932
3933
3934
3935
3936
3937
3938
3939
3940
3941
3942
3943
3944
3945
3946
3947
3948
3949
3950
3951
3952
3953
3954
3955
3956
3957
3958
3959
3960
3961
3962
3963
3964
3965
3966
3967
3968
3969
3970
3971
3972
3973
3974
3975
3976
3977
3978
3979
3980
3981
3982
3983
3984
3985
3986
3987
3988
3989
3990
3991
3992
3993
3994
3995
3996
3997
3998
3999
4000
4001
4002
4003
4004
4005
4006
4007
4008
4009
4010
4011
4012
4013
4014
4015
4016
4017
4018
4019
4020
4021
4022
4023
4024
4025
4026
4027
4028
4029
4030
4031
4032
4033
4034
4035
4036
4037
4038
4039
4040
4041
4042
4043
4044
4045
4046
4047
4048
4049
4050
4051
4052
4053
4054
4055
4056
4057
4058
4059
4060
4061
4062
4063
4064
4065
4066
4067
4068
4069
4070
4071
4072
4073
4074
4075
4076
4077
4078
4079
4080
4081
4082
4083
4084
4085
4086
4087
4088
4089
4090
4091
4092
4093
4094
4095
4096
4097
4098
4099
4100
4101
4102
4103
4104
4105
4106
4107
4108
4109
4110
4111
4112
4113
4114
4115
4116
4117
4118
4119
4120
4121
4122
4123
4124
4125
4126
4127
4128
4129
4130
4131
4132
4133
4134
4135
4136
4137
4138
4139
4140
4141
4142
4143
4144
4145
4146
4147
4148
4149
4150
4151
4152
4153
4154
4155
4156
4157
4158
4159
4160
4161
4162
4163
4164
4165
4166
4167
4168
4169
4170
4171
4172
4173
4174
4175
4176
4177
4178
4179
4180
4181
4182
4183
4184
4185
4186
4187
4188
4189
4190
4191
4192
4193
4194
4195
4196
4197
4198
4199
4200
4201
4202
4203
4204
4205
4206
4207
4208
4209
4210
4211
4212
4213
4214
4215
4216
4217
4218
4219
4220
4221
4222
4223
4224
4225
4226
4227
4228
4229
4230
4231
4232
4233
4234
4235
4236
4237
4238
4239
4240
4241
4242
4243
4244
4245
4246
4247
4248
4249
4250
4251
4252
4253
4254
4255
4256
4257
4258
4259
4260
4261
4262
4263
4264
4265
4266
4267
4268
4269
4270
4271
4272
4273
4274
4275
4276
4277
4278
4279
4280
4281
4282
4283
4284
4285
4286
4287
4288
4289
4290
4291
4292
4293
4294
4295
4296
4297
4298
4299
4300
4301
4302
4303
4304
4305
4306
4307
4308
4309
4310
4311
4312
4313
4314
4315
4316
4317
4318
4319
4320
4321
4322
4323
4324
4325
4326
4327
4328
4329
4330
4331
4332
4333
4334
4335
4336
4337
4338
4339
4340
4341
4342
4343
4344
4345
4346
4347
4348
4349
4350
4351
4352
4353
4354
4355
4356
4357
4358
4359
4360
4361
4362
4363
4364
4365
4366
4367
4368
4369
4370
4371
4372
4373
4374
4375
4376
4377
4378
4379
4380
4381
4382
4383
4384
4385
4386
4387
4388
4389
4390
4391
4392
4393
4394
4395
4396
4397
4398
4399
4400
4401
4402
4403
4404
4405
4406
4407
4408
4409
4410
4411
4412
4413
4414
4415
4416
4417
4418
4419
4420
4421
4422
4423
4424
4425
4426
4427
4428
4429
4430
4431
4432
4433
4434
4435
4436
4437
4438
4439
4440
4441
4442
4443
4444
4445
4446
4447
4448
4449
4450
4451
4452
4453
4454
4455
4456
4457
4458
4459
4460
4461
4462
4463
4464
4465
4466
4467
4468
4469
4470
4471
4472
4473
4474
4475
4476
4477
4478
4479
4480
4481
4482
4483
4484
4485
4486
4487
4488
4489
4490
4491
4492
4493
4494
4495
4496
4497
4498
4499
4500
4501
4502
4503
4504
4505
4506
4507
4508
4509
4510
4511
4512
4513
4514
4515
4516
4517
4518
4519
4520
4521
4522
4523
4524
4525
4526
4527
4528
4529
4530
4531
4532
4533
4534
4535
4536
4537
4538
4539
4540
4541
4542
4543
4544
4545
4546
4547
4548
4549
4550
4551
4552
4553
4554
4555
4556
4557
4558
4559
4560
4561
4562
4563
4564
4565
4566
4567
4568
4569
4570
4571
4572
4573
4574
4575
4576
4577
4578
4579
4580
4581
4582
4583
4584
4585
4586
4587
4588
4589
4590
4591
4592
4593
4594
4595
4596
4597
4598
4599
4600
4601
4602
4603
4604
4605
4606
4607
4608
4609
4610
4611
4612
4613
4614
4615
4616
4617
4618
4619
4620
4621
4622
4623
4624
4625
4626
4627
4628
4629
4630
4631
4632
4633
4634
4635
4636
4637
4638
4639
4640
4641
4642
4643
4644
4645
4646
4647
4648
4649
4650
4651
4652
4653
4654
4655
4656
4657
4658
4659
4660
4661
4662
4663
4664
4665
4666
4667
4668
4669
4670
4671
4672
4673
4674
4675
4676
4677
4678
4679
4680
4681
4682
4683
4684
4685
4686
4687
4688
4689
4690
4691
4692
4693
4694
4695
4696
4697
4698
4699
4700
4701
4702
4703
4704
4705
4706
4707
4708
4709
4710
4711
4712
4713
4714
4715
4716
4717
4718
4719
4720
4721
4722
4723
4724
4725
4726
4727
4728
4729
4730
4731
4732
4733
4734
4735
4736
4737
4738
4739
4740
4741
4742
4743
4744
4745
4746
4747
4748
4749
4750
4751
4752
4753
4754
4755
4756
4757
4758
4759
4760
4761
4762
4763
4764
4765
4766
4767
4768
4769
4770
4771
4772
4773
4774
4775
4776
4777
4778
4779
4780
4781
4782
4783
4784
4785
4786
4787
4788
4789
4790
4791
4792
4793
4794
4795
4796
4797
4798
4799
4800
4801
4802
4803
4804
4805
4806
4807
4808
4809
4810
4811
4812
4813
4814
4815
4816
4817
4818
4819
4820
4821
4822
4823
4824
4825
4826
4827
4828
4829
4830
4831
4832
4833
4834
4835
4836
4837
4838
4839
4840
4841
4842
4843
4844
4845
4846
4847
4848
4849
4850
4851
4852
4853
4854
4855
4856
4857
4858
4859
4860
4861
4862
4863
4864
4865
4866
4867
4868
4869
4870
4871
4872
4873
4874
4875
4876
4877
4878
4879
4880
4881
4882
4883
4884
4885
4886
4887
4888
4889
4890
4891
4892
4893
4894
4895
4896
4897
4898
4899
4900
4901
4902
4903
4904
4905
4906
4907
4908
4909
4910
4911
4912
4913
4914
4915
4916
4917
4918
4919
4920
4921
4922
4923
4924
4925
4926
4927
4928
4929
4930
4931
4932
4933
4934
4935
4936
4937
4938
4939
4940
4941
4942
4943
4944
4945
4946
4947
4948
4949
4950
4951
4952
4953
4954
4955
4956
4957
4958
4959
4960
4961
4962
4963
4964
4965
4966
4967
4968
4969
4970
4971
4972
4973
4974
4975
4976
4977
4978
4979
4980
4981
4982
4983
4984
4985
4986
4987
4988
4989
4990
4991
4992
4993
4994
4995
4996
4997
4998
4999
5000
5001
5002
5003
5004
5005
5006
5007
5008
5009
5010
5011
5012
5013
5014
5015
5016
5017
5018
5019
5020
5021
5022
5023
5024
5025
5026
5027
5028
5029
5030
5031
5032
5033
5034
5035
5036
5037
5038
5039
5040
5041
5042
5043
5044
5045
5046
5047
5048
5049
5050
5051
5052
5053
5054
5055
5056
5057
5058
5059
5060
5061
5062
5063
5064
5065
5066
5067
5068
5069
5070
5071
5072
5073
5074
5075
5076
5077
5078
5079
5080
5081
5082
5083
5084
5085
5086
5087
5088
5089
5090
5091
5092
5093
5094
5095
5096
5097
5098
5099
5100
5101
5102
5103
5104
5105
5106
5107
5108
5109
5110
5111
5112
5113
5114
5115
5116
5117
5118
5119
5120
5121
5122
5123
5124
5125
5126
5127
5128
5129
5130
5131
5132
5133
5134
5135
5136
5137
5138
5139
5140
5141
5142
5143
5144
5145
5146
5147
5148
5149
5150
5151
5152
5153
5154
5155
5156
5157
5158
5159
5160
5161
5162
5163
5164
5165
5166
5167
5168
5169
5170
5171
5172
5173
5174
5175
5176
5177
5178
5179
5180
5181
5182
5183
5184
5185
5186
5187
5188
5189
5190
5191
5192
5193
5194
5195
5196
5197
5198
5199
5200
5201
5202
5203
5204
5205
5206
5207
5208
5209
5210
5211
5212
5213
5214
5215
5216
5217
5218
5219
5220
5221
5222
5223
5224
5225
5226
5227
5228
5229
5230
5231
5232
5233
5234
5235
5236
5237
5238
5239
5240
5241
5242
5243
5244
5245
5246
5247
5248
5249
5250
5251
5252
5253
5254
5255
5256
5257
5258
5259
5260
5261
5262
5263
5264
5265
5266
5267
5268
5269
5270
5271
5272
5273
5274
5275
5276
5277
5278
5279
5280
5281
5282
5283
5284
5285
5286
5287
5288
5289
5290
5291
5292
5293
5294
5295
5296
5297
5298
5299
5300
5301
5302
5303
5304
5305
5306
5307
5308
5309
5310
5311
5312
5313
5314
5315
5316
5317
5318
5319
5320
5321
5322
5323
5324
5325
5326
5327
5328
5329
5330
5331
5332
5333
5334
5335
5336
5337
5338
5339
5340
5341
5342
5343
5344
5345
5346
5347
5348
5349
5350
5351
5352
5353
5354
5355
5356
5357
5358
5359
5360
5361
5362
5363
5364
5365
5366
5367
5368
5369
5370
5371
5372
5373
5374
5375
5376
5377
5378
5379
5380
5381
5382
5383
5384
5385
5386
5387
5388
5389
5390
5391
5392
5393
5394
5395
5396
5397
5398
5399
5400
5401
5402
5403
5404
5405
5406
5407
5408
5409
5410
5411
5412
5413
5414
5415
5416
5417
5418
5419
5420
5421
5422
5423
5424
5425
5426
5427
5428
5429
5430
5431
5432
5433
5434
5435
5436
5437
5438
5439
5440
5441
5442
5443
5444
5445
5446
5447
5448
5449
5450
5451
5452
5453
5454
5455
5456
5457
5458
5459
5460
5461
5462
5463
5464
5465
5466
5467
5468
5469
5470
5471
5472
5473
5474
5475
5476
5477
5478
5479
5480
5481
5482
5483
5484
5485
5486
5487
5488
5489
5490
5491
5492
5493
5494
5495
5496
5497
5498
5499
5500
5501
5502
5503
5504
5505
5506
5507
5508
5509
5510
5511
5512
5513
5514
5515
5516
5517
5518
5519
5520
5521
5522
5523
5524
5525
5526
5527
5528
5529
5530
5531
5532
5533
5534
5535
5536
5537
5538
5539
5540
5541
5542
5543
5544
5545
5546
5547
5548
5549
5550
5551
5552
5553
5554
5555
5556
5557
5558
5559
5560
5561
5562
5563
5564
5565
5566
5567
5568
5569
5570
5571
5572
5573
5574
5575
5576
5577
5578
5579
5580
5581
5582
5583
5584
5585
5586
5587
5588
5589
5590
5591
5592
5593
5594
5595
5596
5597
5598
5599
5600
5601
5602
5603
5604
5605
5606
5607
5608
5609
5610
5611
5612
5613
5614
5615
5616
5617
5618
5619
5620
5621
5622
5623
5624
5625
5626
5627
5628
5629
5630
5631
5632
5633
5634
5635
5636
5637
5638
5639
5640
5641
5642
5643
5644
5645
5646
5647
5648
5649
5650
5651
5652
5653
5654
5655
5656
5657
5658
5659
5660
5661
5662
5663
5664
5665
5666
5667
5668
5669
5670
5671
5672
5673
5674
5675
5676
5677
5678
5679
5680
5681
5682
5683
5684
5685
5686
5687
5688
5689
5690
5691
5692
5693
5694
5695
5696
5697
5698
5699
5700
5701
5702
5703
5704
5705
5706
5707
5708
5709
5710
5711
5712
5713
5714
5715
5716
5717
5718
5719
5720
5721
5722
5723
5724
5725
5726
5727
5728
5729
5730
5731
5732
5733
5734
5735
5736
5737
5738
5739
5740
5741
5742
5743
5744
5745
5746
5747
5748
5749
5750
5751
5752
5753
5754
5755
5756
5757
5758
5759
5760
5761
5762
5763
5764
5765
5766
5767
5768
5769
5770
5771
5772
5773
5774
5775
5776
5777
5778
5779
5780
5781
5782
5783
5784
5785
5786
5787
5788
5789
5790
5791
5792
5793
5794
5795
5796
5797
5798
5799
5800
5801
5802
5803
5804
5805
5806
5807
5808
5809
5810
5811
5812
5813
5814
5815
5816
5817
5818
5819
5820
5821
5822
5823
5824
5825
5826
5827
5828
5829
5830
5831
5832
5833
5834
5835
5836
5837
5838
5839
5840
5841
5842
5843
5844
5845
5846
5847
5848
5849
5850
5851
5852
5853
5854
5855
5856
5857
5858
5859
5860
5861
5862
5863
5864
5865
5866
5867
5868
5869
5870
5871
5872
5873
5874
5875
5876
5877
5878
5879
5880
5881
5882
5883
5884
5885
5886
5887
5888
5889
5890
5891
5892
5893
5894
5895
5896
5897
5898
5899
5900
5901
5902
5903
5904
5905
5906
5907
5908
5909
5910
5911
5912
5913
5914
5915
5916
5917
5918
5919
5920
5921
5922
5923
5924
5925
5926
5927
5928
5929
5930
5931
5932
5933
5934
5935
5936
5937
5938
5939
5940
5941
5942
5943
5944
5945
5946
5947
5948
5949
5950
5951
5952
5953
5954
5955
5956
5957
5958
5959
5960
5961
5962
5963
5964
5965
5966
5967
5968
5969
5970
5971
5972
5973
5974
5975
5976
5977
5978
5979
5980
5981
5982
5983
5984
5985
5986
5987
5988
5989
5990
5991
5992
5993
5994
5995
5996
5997
5998
5999
6000
6001
6002
6003
6004
6005
6006
6007
6008
6009
6010
6011
6012
6013
6014
6015
6016
6017
6018
6019
6020
6021
6022
6023
6024
6025
6026
6027
6028
6029
6030
6031
6032
6033
6034
6035
6036
6037
6038
6039
6040
6041
6042
6043
6044
6045
6046
6047
6048
6049
6050
6051
6052
6053
6054
6055
6056
6057
6058
6059
6060
6061
6062
6063
6064
6065
6066
6067
6068
6069
6070
6071
6072
6073
6074
6075
6076
6077
6078
6079
6080
6081
6082
6083
6084
6085
6086
6087
6088
6089
6090
6091
6092
6093
6094
6095
6096
6097
6098
6099
6100
6101
6102
6103
6104
6105
6106
6107
6108
6109
6110
6111
6112
6113
6114
6115
6116
6117
6118
6119
6120
6121
6122
6123
6124
6125
6126
6127
6128
6129
6130
6131
6132
6133
6134
6135
6136
6137
6138
6139
6140
6141
6142
6143
6144
6145
6146
6147
6148
6149
6150
6151
6152
6153
6154
6155
6156
6157
6158
6159
6160
6161
6162
6163
6164
6165
6166
6167
6168
6169
6170
6171
6172
6173
6174
6175
6176
6177
6178
6179
6180
6181
6182
6183
6184
6185
6186
6187
6188
6189
6190
6191
6192
6193
6194
6195
6196
6197
6198
6199
6200
6201
6202
6203
6204
6205
6206
6207
6208
6209
6210
6211
6212
6213
6214
6215
6216
6217
6218
6219
6220
6221
6222
6223
6224
6225
6226
6227
6228
6229
6230
6231
6232
6233
6234
6235
6236
6237
6238
6239
6240
6241
6242
6243
6244
6245
6246
6247
6248
6249
6250
6251
6252
6253
6254
6255
6256
6257
6258
6259
6260
6261
6262
6263
6264
6265
6266
6267
6268
6269
6270
6271
6272
6273
6274
6275
6276
6277
6278
6279
6280
6281
6282
6283
6284
6285
6286
6287
6288
6289
6290
6291
6292
6293
6294
6295
6296
6297
6298
6299
6300
6301
6302
6303
6304
6305
6306
6307
6308
6309
6310
6311
6312
6313
6314
6315
6316
6317
6318
6319
6320
6321
6322
6323
6324
6325
6326
6327
6328
6329
6330
6331
6332
6333
6334
6335
6336
6337
6338
6339
6340
6341
6342
6343
6344
6345
6346
6347
6348
6349
6350
6351
6352
6353
6354
6355
6356
6357
6358
6359
6360
6361
6362
6363
6364
6365
6366
6367
6368
6369
6370
6371
6372
6373
6374
6375
6376
6377
6378
6379
6380
6381
6382
6383
6384
6385
6386
6387
6388
6389
6390
6391
6392
6393
6394
6395
6396
6397
6398
6399
6400
6401
6402
6403
6404
6405
6406
6407
6408
6409
6410
6411
6412
6413
6414
6415
6416
6417
6418
6419
6420
6421
6422
6423
6424
6425
6426
6427
6428
6429
6430
6431
6432
6433
6434
6435
6436
6437
6438
6439
6440
6441
6442
6443
6444
6445
6446
6447
6448
6449
6450
6451
6452
6453
6454
6455
6456
6457
6458
6459
6460
6461
6462
6463
6464
6465
6466
6467
6468
6469
6470
6471
6472
6473
6474
6475
6476
6477
6478
6479
6480
6481
6482
6483
6484
6485
6486
6487
6488
6489
6490
6491
6492
6493
6494
6495
6496
6497
6498
6499
6500
6501
6502
6503
6504
6505
6506
6507
6508
6509
6510
6511
6512
6513
6514
6515
6516
6517
6518
6519
6520
6521
6522
6523
6524
6525
6526
6527
6528
6529
6530
6531
6532
6533
6534
6535
6536
6537
6538
6539
6540
6541
6542
6543
6544
6545
6546
6547
6548
6549
6550
6551
6552
6553
6554
6555
6556
6557
6558
6559
6560
6561
6562
6563
6564
6565
6566
6567
6568
6569
6570
6571
6572
6573
6574
6575
6576
6577
6578
6579
6580
6581
6582
6583
6584
6585
6586
6587
6588
6589
6590
6591
6592
6593
6594
6595
6596
6597
6598
6599
6600
6601
6602
6603
6604
6605
6606
6607
6608
6609
6610
6611
6612
6613
6614
6615
6616
6617
6618
6619
6620
6621
6622
6623
6624
6625
6626
6627
6628
6629
6630
6631
6632
6633
6634
6635
6636
6637
6638
6639
6640
6641
6642
6643
6644
6645
6646
6647
6648
6649
6650
6651
6652
6653
6654
6655
6656
6657
6658
6659
6660
6661
6662
6663
6664
6665
6666
6667
6668
6669
6670
6671
6672
6673
6674
6675
6676
6677
6678
6679
6680
6681
6682
6683
6684
6685
6686
6687
6688
6689
6690
6691
6692
6693
6694
6695
6696
6697
6698
6699
6700
6701
6702
6703
6704
6705
6706
6707
6708
6709
6710
6711
6712
6713
6714
6715
6716
6717
6718
6719
6720
6721
6722
6723
6724
6725
6726
6727
6728
6729
6730
6731
6732
6733
6734
6735
6736
6737
6738
6739
6740
6741
6742
6743
6744
6745
6746
6747
6748
6749
6750
6751
6752
6753
6754
6755
6756
6757
6758
6759
6760
6761
6762
6763
6764
6765
6766
6767
6768
6769
6770
6771
6772
6773
6774
6775
6776
6777
6778
6779
6780
6781
6782
6783
6784
6785
6786
6787
6788
6789
6790
6791
6792
6793
6794
6795
6796
6797
6798
6799
6800
6801
6802

<!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 4.01 Transitional//EN"
"http://www.w3.org/TR/html4/loose.dtd">
<html lang="nl">
<head>
<meta http-equiv="content-type" content="text/html; charset=UTF-8">
<title>De Koopman van Venetië</title>

<style type="text/css">

body {
font-family: "Times New Roman", Times, serif;
font-size: 100%;
line-height: 1.2em;
text-align: left;
}
.div0 {
padding-top: 5.6em;
}
.div1 {
padding-top: 4.8em;
}
.div2 {
padding-top: 3.6em;
}
.div3, .div4, .div5 {
padding-top: 2.4em;
}
h1, h2, h3, h4, h5, h6, .h1, .h2, .h3, .h4 {
clear: both;
font-style: normal;
text-transform: none;
}
h3, .h3 {
font-size: 1.2em;
line-height: 1.2em;
}
h3.label {
font-size: 1em;
line-height: 1.2em;
margin-bottom: 0;
}
h4, .h4 {
font-size: 1em;
line-height: 1.2em;
}
.alignleft {
text-align: left;
}
.alignright {
text-align: right;
}
.alignblock {
text-align: justify;
}
p.tb, hr.tb, .par.tb {
margin-top: 1.6em;
margin-bottom: 1.6em;
margin-left: auto;
margin-right: auto;
text-align: center;
}
p.argument, p.note, p.tocArgument, .par.argument, .par.note, .par.tocArgument
{
font-size: 0.9em;
line-height: 1.2em;
text-indent: 0;
}
p.argument, p.tocArgument, .par.argument, .par.tocArgument {
margin: 1.58em 10%;
}
.opener, .address {
margin-top: 1.6em;
margin-bottom: 1.6em;
}
.addrline {
margin-top: 0;
margin-bottom: 0;
}
.dateline {
margin-top: 1.6em;
margin-bottom: 1.6em;
text-align: right;
}
.salute {
margin-top: 1.6em;
margin-left: 3.58em;
text-indent: -2em;
}
.signed {
margin-top: 1.6em;
margin-left: 3.58em;
text-indent: -2em;
}
.epigraph {
font-size: 0.9em;
line-height: 1.2em;
width: 60%;
margin-left: auto;
}
.epigraph span.bibl {
display: block;
text-align: right;
}
.trailer {
clear: both;
padding-top: 2.4em;
padding-bottom: 1.6em;
}
span.parnum {
font-weight: bold;
}
.pagenum {
display: inline;
font-size: 70%;
font-style: normal;
margin: 0;
padding: 0;
position: absolute;
right: 1%;
text-align: right;
}
span.corr, span.gap {
border-bottom: 1px dotted red;
}
span.abbr {
border-bottom: 1px dotted gray;
}
span.measure {
border-bottom: 1px dotted green;
}
.ex {
letter-spacing: 0.2em;
}
.sc {
font-variant: small-caps;
}
.uc {
text-transform: uppercase;
}
.tt {
font-family: monospace;
}
.underline {
text-decoration: underline;
}
.overline, .overtilde {
text-decoration: overline;
}
.rm {
font-style: normal;
}
.red {
color: red;
}
hr {
clear: both;
height: 1px;
margin-left: auto;
margin-right: auto;
margin-top: 1em;
text-align: center;
width: 45%;
}
.aligncenter {
text-align: center;
}
h1, h2 {
font-size: 1.44em;
line-height: 1.5em;
}
h1.label, h2.label {
font-size: 1.2em;
line-height: 1.2em;
margin-bottom: 0;
}
h5, h6 {
font-size: 1em;
font-style: italic;
line-height: 1em;
}
p, .par {
text-indent: 0;
}
p.firstlinecaps:first-line, .par.firstlinecaps:first-line {
text-transform: uppercase;
}
.hangq {
text-indent: -0.32em;
}
.hangqq {
text-indent: -0.40em;
}
.hangqqq {
text-indent: -0.71em;
}
p.dropcap:first-letter, .par.dropcap:first-letter {
float: left;
clear: left;
margin: 0em 0.05em 0 0;
padding: 0px;
line-height: 0.8em;
font-size: 420%;
vertical-align: super;
}
p.quote, div.blockquote, div.argument, .par.quote {
font-size: 0.9em;
line-height: 1.2em;
margin: 1.58em 5%;
}
.pagenum a, a.noteref:hover, a.hidden:hover, a.hidden {
text-decoration: none;
}
ul {
list-style-type: none;
}
.advertisment {
background-color: #FFFEE0;
border: black 1px dotted;
color: #000;
margin: 2em 5%;
padding: 1em;
}
.footnotes .body, .footnotes .div1 {
padding: 0;
}
.fnarrow {
color: #AAAAAA;
font-weight: bold;
text-decoration: none;
}
a.noteref, a.pseudonoteref {
font-size: 80%;
text-decoration: none;
vertical-align: 0.25em;
}
.displayfootnote {
display: none;
}
div.footnotes {
font-size: 80%;
margin-top: 1em;
padding: 0;
}
hr.fnsep {
margin-left: 0;
margin-right: 0;
text-align: left;
width: 25%;
}
p.footnote, .par.footnote {
margin-bottom: 0.5em;
margin-top: 0.5em;
}
p.footnote .label, .par.footnote .label {
float: left;
width: 2em;
height: 12pt;
display: block;
}
.marginnote {
font-size: 0.8em;
height: 0;
left: 1%;
line-height: 1.2em;
position: absolute;
text-indent: 0;
width: 14%;
}
.apparatusnote {
text-decoration: none;
}
span.tocPageNum, span.flushright {
position: absolute;
right: 16%;
top: auto;
}
table.tocList {
width: 100%;
margin-left: auto;
margin-right: auto;
border-width: 0;
border-collapse: collapse;
}
td.tocPageNum, td.tocDivNum {
text-align: right;
min-width: 10%;
border-width: 0;
}
td.tocDivNum {
padding-left: 0;
padding-right: 0.5em;
}
td.tocPageNum {
padding-left: 0.5em;
padding-right: 0;
}
td.tocDivTitle {
width: auto;
}
p.tocPart, .par.tocPart {
margin: 1.58em 0%;
font-variant: small-caps;
}
p.tocChapter, .par.tocChapter {
margin: 1.58em 0%;
}
p.tocSection, .par.tocSection {
margin: 0.7em 5%;
}
table.tocList td {
vertical-align: top;
}
table.tocList td.tocPageNum {
vertical-align: bottom;
}
table.inner {
display: inline-table;
border-collapse: collapse;
width: 100%;
}
td.itemNum {
text-align: right;
min-width: 5%;
padding-right: 0.8em;
}
td.innerContainer {
padding: 0;
margin: 0;
}
.index {
font-size: 80%;
}
.indextoc {
text-align: center;
}
.transcribernote {
background-color: #DDE;
border: black 1px dotted;
color: #000;
font-family: sans-serif;
font-size: 80%;
margin: 2em 5%;
padding: 1em;
}
.correctiontable {
width: 75%;
}
.width20 {
width: 20%;
}
.width40 {
width: 40%;
}
p.smallprint, li.smallprint, .par.smallprint {
color: #666666;
font-size: 80%;
}
div.figure {
text-align: center;
}
.figure {
margin-left: auto;
margin-right: auto;
}
.floatLeft {
float: left;
margin: 10px 10px 10px 0;
}
.floatRight {
float: right;
margin: 10px 0 10px 10px;
}
p.figureHead, .par.figureHead {
font-size: 100%;
text-align: center;
}
.figAnnotation {
font-size: 80%;
position: relative;
margin: 0 auto;
}
.figTopLeft, .figBottomLeft {
float: left;
}
.figTop, .figBottom {
}
.figTopRight, .figBottomRight {
float: right;
}
.figure p, .figure .par {
font-size: 80%;
margin-top: 0;
text-align: center;
}
img {
border-width: 0;
}
td.galleryFigure {
text-align: center;
vertical-align: middle;
}
td.galleryCaption {
text-align: center;
vertical-align: top;
}
.lgouter {
margin-left: auto;
margin-right: auto;
display: table;
}
.lg {
text-align: left;
padding: .5em 0% .5em 0%;
}
.lg h4, .lgouter h4 {
font-weight: normal;
}
.lg .lineNum, .sp .lineNum, .lgouter .lineNum {
color: #777;
font-size: 90%;
left: 16%;
margin: 0;
position: absolute;
text-align: center;
text-indent: 0;
top: auto;
width: 1.75em;
}
p.line, .par.line {
margin: 0 0% 0 0%;
}
span.hemistich {
color: white;
}
.versenum {
font-weight: bold;
}
.speaker {
font-weight: bold;
margin-bottom: 0.4em;
}
.sp .line {
margin: 0 10%;
text-align: left;
}
.castlist, .castitem {
list-style-type: none;
}
.castGroupTable {
border-collapse: collapse;
}
.castGroupTable td {
padding: 0;
margin: 0;
vertical-align: middle;
}
.castGroupBrace {
padding: 0 0.5em !important;
}
body {
padding: 1.58em 16%;
}
body {
background: #FFFFFF;
font-family: "Times New Roman", Times, serif;
}
body, a.hidden {
color: black;
}
.titlePage {
color: #001FA4;
font-family: Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif;
}
h1, h2, h3, h4, h5, h6, .h1, .h2, .h3, .h4 {
color: #001FA4;
font-family: Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif;
}
p.byline {
font-style: italic;
margin-bottom: 2em;
}
.figureHead, .noteref, .pseudonoteref, .marginnote, p.legend, .versenum,
.stage {
color: #001FA4;
}
.rightnote, .pagenum, .linenum, .pagenum a {
color: #AAAAAA;
}
a.hidden:hover, a.noteref:hover {
color: red;
}
p.dropcap:first-letter {
color: #001FA4;
font-weight: bold;
}
sub, sup {
line-height: 0;
}.pagenum, .linenum {
speak: none;
}
</style>

<style type="text/css">
div.sp .par {
margin: 0px 10%;
}
/* CSS rules generated from @rend attributes in TEI file */
.xd21e141width
{
width:480px;
}
.xd21e285
{
margin-top:2ex;
}
.xd21e1231width
{
width:452px;
}
.xd21e2796
{
text-indent:4em;
}
.xd21e2839
{
text-indent:2em;
}
.xd21e3349
{
text-indent:6em;
}
.xd21e4391
{
text-indent:8em;
}
.xd21e4751width
{
width:431px;
}
.xd21e6383width
{
width:720px;
}
.xd21e8966
{
font-style:italic;
}
</style>
</head>
<body>
<div>*** START OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK 51138 ***</div>

<div class="front">
<div class="div1 cover"><span class="pagenum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span>
<div class="divBody">
<p class="par first"></p>
<div class="figure xd21e141width"><img src="images/new-cover.jpg" alt="Nieuw ontworpen voorkant." width="480" height="720"></div>
<p class="par"><span class="pagenum">[<a id="xd21e145" href="#xd21e145"
name="xd21e145">310</a>]</span></p>
</div>
</div>
</div>
<div class="body">
<div id="kvv" class="div0 play">
<h2 class="main">De Koopman van Venetië.</h2>
<ul class="castlist">
<li class="castlist">
<h4>Personen:</h4>
</li>
<li class="castitem">De Doge van Venetië.</li>
<li class="castlist">
<table class="castGroupTable">
<tr>
<td>De Prins van Marocco,</td>
<td rowspan="2" class="castGroupBrace"><img src="images/rbrace2.png"
alt="}" width="12" height="40"></td>
<td rowspan="2"><span>dingende naar Portia&rsquo;s hand.</span></td>
</tr>
<tr>
<td>De Prins van Arragon,</td>
</tr>
</table>
</li>
<li class="castitem"><span class="sc">Antonio</span>, de koopman van
Venetië.</li>
<li class="castitem"><span class="sc">Bassanio</span>, zijn
vriend.</li>
<li class="castlist">
<table class="castGroupTable">
<tr>
<td><span class="sc">Solanio</span>,</td>
<td rowspan="3" class="castGroupBrace"><img src="images/rbrace3.png"
alt="}" width="14" height="45"></td>
<td rowspan="3"><span>vrienden van Antonio en Bassanio.</span></td>
</tr>
<tr>
<td><span class="sc">Salarino</span>,</td>
</tr>
<tr>
<td><span class="sc">Gratiano</span>,</td>
</tr>
</table>
</li>
<li class="castitem"><span class="sc">Lorenzo</span>, minnaar van
Jessica.</li>
<li class="castitem"><span class="sc">Shylock</span>, een rijke
Jood.</li>
<li class="castitem"><span class="sc">Tubal</span>, een Jood, zijn
vriend.</li>
<li class="castitem"><span class="sc">Lancelot Gobbo</span>, Shylocks
knecht.</li>
<li class="castitem">De oude <span class="sc">Gobbo</span>, vader van
Lancelot.</li>
<li class="castitem"><span class="sc">Leonardo</span>, bediende van
Bassanio.</li>
<li class="castlist">
<table class="castGroupTable">
<tr>
<td><span class="sc">Balthazar</span>,</td>
<td rowspan="2" class="castGroupBrace"><img src="images/rbrace2.png"
alt="}" width="12" height="40"></td>
<td rowspan="2"><span>bedienden van Portia<span class="corr" id="xd21e252" title="Bron: ,">.</span></span></td>
</tr>
<tr>
<td><span class="sc">Stefano</span>,</td>
</tr>
</table>
</li>
<li class="castitem"><span class="sc">Portia</span>, een rijke
erfgename.</li>
<li class="castitem"><span class="sc">Nerissa</span>, haar
kamerjuffer.</li>
<li class="castitem"><span class="sc">Jessica</span>, dochter van
Shylock.</li>
<li class="castitem xd21e285">Senatoren van Venetië, Beambten van
het gerechtshof, een Gevangenbewaker, Bedienden en verder Gevolg.</li>
</ul>
<p class="par first">Het stuk speelt gedeeltelijk te Venetië,
gedeeltelijk te Belmont, het landgoed van Portia.</p>
<div id="kvv.i" class="div1 act"><span class="pagenum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span>
<div class="divHead">
<h2 class="main">Eerste Bedrijf.</h2>
<div id="kvv.i.1" class="div2 scene"><span class="pagenum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span>
<div class="divHead">
<h3 class="main">Eerste Tooneel.</h3>
<p class="stage"><span class="ex">Venetië.</span> <i>Een
straat.</i></p>
<p class="stage"><span class="sc">Antonio</span>, <span class="sc">Salarino</span> <i>en</i> <span class="sc">Solanio</span> <i>komen
op</i>.</p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Antonio.</p>
<p class="line">&rsquo;k Weet waarlijk niet, hoe ik zoo somber ben;</p>
<p class="line">Ik ben het moe; gij zegt, dat zijt gij ook;</p>
<p class="line">Maar hoe &rsquo;t mij aanwoei, hoe ik er aan kwam,</p>
<p class="line">Van welken aard het is, en hoe ontstaan,</p>
<p class="line">Dat is me een raadsel;</p>
<p class="line">Die somberheid maakt mij tot zulk een zwakhoofd,</p>
<p class="line">Dat ik te nauwernood mijzelf herken.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Salarino.</p>
<p class="line">Uw geest wordt op den oceaan geslingerd,</p>
<p class="line">Waar uw galjoenen, fier het zeil in top,</p>
<p class="line">Als eed&rsquo;len en grootburgers van de zee,</p>
<p class="line">Door statigheid hun hoogen rang verkonden</p>
<p class="line">En neerzien op de kleine handelslu&icirc;,</p>
<p class="line">Die needrig buigend hem begroeten, als</p>
<p class="line">Zij langs hen vliegen met geweven vleug&rsquo;len.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Solanio.</p>
<p class="line">Geloof mij, stond voor mij zoo veel op &rsquo;t
spel,</p>
<p class="line">Het beste deel van mijn gedachten waar&rsquo;</p>
<p class="line">Ginds met mijn hoop aan &rsquo;t dwalen. Telkens zou
ik</p>
<p class="line">Gras plukken om de windstreek na te gaan,</p>
<p class="line">Op kaarten zien naar reeden, havens, hoofden;</p>
<p class="line">En alles, wat mij onheil kon doen duchten</p>
<p class="line">Voor schepen of voor lading, zou gewis</p>
<p class="line">Mij somber maken.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Salarino.</p>
<p class="line">Mijn blazen, dat mijn soep bekoelde, joeg</p>
<p class="line">Me een koude koorts op &rsquo;t lijf, als ik
bedacht,</p>
<p class="line">Wat schade op zee een sterke wind kan doen.</p>
<p class="line">Ik zag het zand niet loopen in het uurglas,<span class="pagenum">[<a id="xd21e396" href="#xd21e396" name="xd21e396">311</a>]</span></p>
<p class="line">Of dacht ook reeds aan ondiepten en banken,</p>
<p class="line">En zag mijn rijken Andries omgeslagen,</p>
<p class="line">Den masttop lager dan de zijde in &rsquo;t zand,</p>
<p class="line">Als om zijn graf te kussen. Ging ik op</p>
<p class="line">Ter kerke, zou het heilig steengevaart&rsquo;</p>
<p class="line">Mij fluks niet denken doen aan booze rotsen,</p>
<p class="line">Die, raken zij mijn ranke kiel slechts aan,</p>
<p class="line">Haar specerijen op den vloed verstrooien,</p>
<p class="line">Mijn zijde als mantels spreiden over &rsquo;t diep,</p>
<p class="line">Kortom, wat pas nog schatten waard was, plotsling</p>
<p class="line">Als niets doen zijn? Is &rsquo;t denkbaar, dat mijn
geest</p>
<p class="line">Dit denken zou, en dan niet zou gaan denken</p>
<p class="line">Hoe zulk een ongeval mij leed zou doen?</p>
<p class="line">Neen, zeg maar niets; ik weet, Antonio</p>
<p class="line">Is somber, wijl hij aan zijn zaken denkt.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Antonio.</p>
<p class="line">Geloof mij, neen, want, dank zij mijn geluk,</p>
<p class="line">Ik heb mijn goed niet aan &eacute;&eacute;n schip
vertrouwd,</p>
<p class="line">Niet aan &eacute;&eacute;n plaats, en mijn vermogen
hangt</p>
<p class="line">Niet af van &rsquo;t slagen in een enkel jaar;</p>
<p class="line">Daarom, &rsquo;t is niet mijn handel, die me
ontstemt.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Salarino.</p>
<p class="line">Nu, dan zijt gij verliefd.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Antonio.</p>
<p class="line"><span class="hemistich">Nu, dan zijt gij
verliefd.</span> Foei, foei!</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Salarino.</p>
<p class="line">Ook niet verliefd? Nu, dan, dan zijt ge treurig,</p>
<p class="line">Wijl gij niet vroolijk zijt, en z&oacute;&oacute; kondt
gij</p>
<p class="line">Ook lachen, springen, zeggend: &bdquo;ik ben
vroolijk,</p>
<p class="line">Wijl ik niet treurig ben.&rdquo; Bij Janus&rsquo;
dubb&rsquo;len kop,</p>
<p class="line">Natuur brengt soms toch rare snuiters voort:</p>
<p class="line">Die knijpt voortdurend de oogen toe van &rsquo;t
lachen,</p>
<p class="line">Als bij een doedelzak een papegaai; <span class="lineNum">53</span></p>
<p class="line">En de ander heeft zoo&rsquo;n uitzicht van azijn,</p>
<p class="line">Dat hij door lachen nooit zijn tanden toont,</p>
<p class="line">Al deed een grap ook de&rsquo; ouden Nestor
schaat&rsquo;ren.</p>
</div>
<p class="stage">(<span class="sc">Bassanio</span>, <span class="sc">Lorenzo</span> <i>en</i> <span class="sc">Gratiano</span> <i>komen
op</i>.)</p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Solanio.</p>
<p class="line">Ziedaar Bassanio, uw eed&rsquo;len neef,</p>
<p class="line">Gratiano en Lorenzo; vaar nu wel;</p>
<p class="line">Wij laten u in &rsquo;t best gezelschap achter.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Salarino.</p>
<p class="line">&rsquo;k Had willen blijven, tot ge monter waart,</p>
<p class="line">Maar thans, nu beter komt, moog&rsquo; minder
wijken.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Antonio.</p>
<p class="line">Geloof me, heeren, ik waardeer u hoog,</p>
<p class="line">Maar reken, dat uw zaken thans u roepen,</p>
<p class="line">En gij nu vrijheid vindt om heen te gaan.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Salarino.</p>
<p class="line">Vaartwel dan, eed&rsquo;le heeren.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Bassanio.</p>
<p class="line"><span class="hemistich">Vaartwel dan, eed&rsquo;le
heeren.</span> Vrienden, zegt,</p>
<p class="line">Wanneer weer eens een prettig samenzijn?</p>
<p class="line">Wij zien elkaar zoo weinig; waartoe dit?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Salarino.</p>
<p class="line">Als &rsquo;t u gelegen komt, wij zijn bereid.</p>
</div>
<p class="stage alignright">(<span class="sc">Salarino</span> <i>en</i>
<span class="sc">Solanio</span> <i>af</i>.)</p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lorenzo.</p>
<p class="line">Daar gij Antonio nu gevonden hebt,</p>
<p class="line">Bassanio, willen wij u thans verlaten;</p>
<p class="line">Maar denk op &rsquo;t etensuur present te zijn.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Bassanio.</p>
<p class="line">Daar kunt gij vast op reeknen.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Gratiano.</p>
<p class="line">Gij ziet er niet goed uit, Antonio,</p>
<p class="line">Gij trekt te veel u &rsquo;s werelds zaken aan;</p>
<p class="line">Wie daar zijn hart op zet, verliest zijn rust.</p>
<p class="line">Geloof me, uw uitzicht is geheel veranderd.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Antonio.</p>
<p class="line">Ik acht de wereld, vriend, zooals zij is,</p>
<p class="line">Een speeltooneel, waar elk zijn rol op speelt;</p>
<p class="line">De mijne is somber.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Gratiano.</p>
<p class="line"><span class="hemistich">De mijne is somber.</span> Ik
speel dan den Nar.</p>
<p class="line">&rsquo;k Wacht dartlend, lachend, rimplige&rsquo;
ouderdom,</p>
<p class="line">En laat, al drinkend, eer mijn lever schudden,</p>
<p class="line">Dan dat, door ach en wee, mijn hart verkilt.</p>
<p class="line">Waarom, als &rsquo;t warme bloed nog stroomt, te
zitten</p>
<p class="line">Als grootva&acirc;rs marm&rsquo;ren beeld? waartoe te
slapen,</p>
<p class="line">Als &rsquo;t wakenstijd is? en de geelzucht zich</p>
<p class="line">Op &rsquo;t lijf te kniezen? Neen, Antonio, hoor,</p>
<p class="line">Ik heb u lief en zoo spreekt nu mijn liefde:</p>
<p class="line">Er is een slag van lieden, wier gelaat</p>
<p class="line">Steeds ondoorschijnend is als stilstaand water,</p>
<p class="line">Die eigenzinnig zwijgen altijd door,</p>
<p class="line">Met doel om zich een dunk en roep te geven</p>
<p class="line">Van wijsheid, waardigheid en diepen zin,</p>
<p class="line">Als zeiden zij: &bdquo;Ik ben &rsquo;t orakel zelf,
<span class="lineNum">93</span></p>
<p class="line">En open ik den mond, dan blaff&rsquo; geen
hond&rdquo;;</p>
<p class="line">Die daarom slechts den naam van wijzen dragen,</p>
<p class="line">Omdat zij nooit iets zeiden, doch voorwaar</p>
<p id="kvv.i.1.98" class="line">Hun hoorders, als zij spraken,
strafbaar maakten,</p>
<p class="line">Wijl deez&rsquo; hun broeders &bdquo;dwazen&rdquo;
zouden noemen.</p>
<p class="line">Doch meer hiervan een ander maal; gij, hengel</p>
<p class="line">Dus niet met uw droefgeestigheid als aas</p>
<p class="line">Naar narren-katvisch, dezen wijsheidsschijn.</p>
<p class="line">Kom mee, Lorenzo.&mdash;Houd zoolang u goed;</p>
<p class="line">Na &rsquo;t eten krijgt gij &rsquo;t einde van mijn
toespraak.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lorenzo.</p>
<p class="line">Ja, wij verlaten u tot na den noen;</p>
<p class="line">Ik moet nu wel zoo&rsquo;n wijze zwijger zijn,</p>
<p class="line">Want Gratiano laat mij nooit aan &rsquo;t woord.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Gratiano.</p>
<p class="line">Ja, klamp u vast aan mij twee jaren lang,</p>
<p class="line">Dan kent gij zelfs uw eigen stem niet meer.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Antonio.</p>
<p class="line">Vaarwel; op uw vermaan word ik een prater.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Gratiano.</p>
<p class="line">Zeer goed, want weet, dat zwijgen nooit behaagt,</p>
<p class="line">Dan van gerookte tong en van een schuchtre maagd.</p>
</div>
<p class="stage alignright">(<span class="sc">Gratiano</span> <i>en</i>
<span class="sc">Lorenzo</span> <i>af</i>.)</p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Antonio.</p>
<p class="line">Heeft hij daar nu iets ter wereld gezegd?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Bassanio.</p>
<p class="par">Gratiano praat oneindig veel, dat niets is, meer dan
eenig mensch in geheel Venetië. Zijn verstandige gedachten zijn
als twee tarwekorrels in twee schepels kaf; gij kunt er den geheelen
dag naar zoeken, eer gij ze vindt; en als gij ze hebt, zijn ze de
moeite van &rsquo;t zoeken niet waard.</p>
</div>
<p><span class="pagenum">[<a id="xd21e696" href="#xd21e696" name="xd21e696">312</a>]</span></p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Antonio.</p>
<p class="line">Hoe &rsquo;t zij, vertel mij nu, naar welke
jonkvrouw</p>
<p class="line">Gij in &rsquo;t geheim die be&ecirc;vaart zwoert te
doen,</p>
<p class="line">Waarvan gij mij vandaag vertellen zoudt?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Bassanio.</p>
<p class="line">Antonio, &rsquo;t is u al te wel bekend,</p>
<p class="line">Hoe zeer ik mijn vermogen heb verspild,</p>
<p class="line">Door vrij wat weidscher, rijker staat te voeren,</p>
<p class="line">Dan mijn gering fortuin verduren kon.</p>
<p class="line">Maar &rsquo;k roep geen ach en wee, dat ik moet
afzien</p>
<p class="line">Van zulk een glans; mijn groote zorg is nu</p>
<p class="line">Met eer die groote schulden af te doen,</p>
<p class="line">Waarin mijn jeugd, die al te spilziek was,</p>
<p class="line">Mij heeft verstrikt; Antonio, &rsquo;k ben aan u</p>
<p class="line">Het meeste schuldig, geld niet slechts, maar
liefde;</p>
<p class="line">Diezelfde liefde is mij een borg, dat ik</p>
<p class="line">U oop&rsquo;ning doen mag van mijn plan, om al</p>
<p class="line">Die schulden, die mij drukken, af te werpen.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Antonio.</p>
<p class="line">Ik bid u, vriend Bassanio, deel het mee,</p>
<p class="line">En kan het, even als gijzelf steeds doet,</p>
<p class="line">Voor &rsquo;t oog der eer bestaan, wees dan
verzekerd,</p>
<p class="line">Ikzelf, mijn beurs en al wat ik vermag,</p>
<p class="line">&rsquo;t Is alles &rsquo;t uwe, voor uw dienst gereed.
<span class="lineNum">139</span></p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Bassanio.</p>
<p class="line">Verloor ik in mijn schooltijd soms een pijl,</p>
<p class="line">Dan schoot ik hem een tweeden van die soort,</p>
<p class="line">Denzelfden weg uit, na, gaf beter acht,</p>
<p class="line">Tot waar hij vloog, en, beide wagend, vond ik</p>
<p class="line">Ze beide vaak. Dit kindervoorbeeld past,</p>
<p class="line">Omdat wat volgt, ook louter onschuld is.</p>
<p class="line">Gij gaaft mij veel, en, als een wilde knaap,</p>
<p class="line">Verloor ik wat gij gaaft, maar waagt gij &rsquo;t
nu,</p>
<p class="line">Een tweeden pijl denzelfden weg te schieten,</p>
<p class="line">Den eersten achterna, ik maak mij sterk,</p>
<p class="line">Daar ik zijn vlucht bespi&ecirc;, ze be&icirc; te
vinden,</p>
<p class="line">Of breng, wat gij het laatste waagdet, we&ecirc;r,</p>
<p class="line">En blijf uw dankb&rsquo;re schuldnaar voor het
eerste.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Antonio.</p>
<p class="line">Gij kent mij toch; wat spilt gij dan uw tijd,</p>
<p class="line">En neemt een kronklende&rsquo; omweg tot uw vriend;</p>
<p class="line">Gij grieft mij waarlijk dieper, als ge twijfelt,</p>
<p class="line">Of ik voor u het uiterst wel zou doen,</p>
<p class="line">Dan als gij heel mijn have hadt verspild.</p>
<p class="line">Deel dus mij mee, wat gij van mij verlangt,</p>
<p class="line">Wat gij vermeent, dat ik vermag te doen;</p>
<p class="line">Ik ben bereid en daad&rsquo;lijk; zeg het dus.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Bassanio.</p>
<p class="line">In Belmont woont een jonkvrouw, rijk in goedren,</p>
<p class="line">In schoonheid rijk, en, rijker nog dan dit,</p>
<p class="line">Ook rijk in deugden; uit haar oogen ving ik</p>
<p class="line">Reeds vroeger lieve stomme tijding op.</p>
<p class="line">Haar naam is Portia; ze is wederg&acirc;</p>
<p class="line">Van Cato&rsquo;s dochter, Brutus&rsquo; Portia.</p>
<p class="line">De wereld door is reeds haar roem verbreid;</p>
<p class="line">Van &rsquo;t uiterste eind der aard, van iedre
kust,</p>
<p class="line">Brengt iedre wind, om naar haar hand te dingen,</p>
<p class="line">De bloem der jonglingschap. Haar zonnig haar</p>
<p class="line">Golft om haar slapen als een gulden vlies;</p>
<p class="line">En Belmont is een tweede Colchisch strand,</p>
<p class="line">En menig Jason komt om haar te erlangen.</p>
<p class="line">Antonio, vriend, o, had ik slechts de
midd&rsquo;len,</p>
<p class="line">Om waardig mij met een van hen te meten,</p>
<p class="line">Dan mocht ik,&mdash;onbedrieglijk spelt mij dit</p>
<p class="line">Mijn hart, mijn ziel,&mdash;het hoogste heil
verwachten.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Antonio.</p>
<p class="line">Gij weet, mijn gansch vermogen is op zee;</p>
<p class="line">Ik heb geen geld en ook geen koopmansgoedren,</p>
<p class="line">Die ik verpanden kan; maar ga, beproef,</p>
<p class="line">Wat in Venetië mijn krediet vermag;</p>
<p class="line">Ik verg er &rsquo;t uiterst van, om u naar eisch</p>
<p class="line">Voor Portia, naar Belmont, uit te rusten,</p>
<p class="line">Vraag na, waar geld beschikbaar is; ook ik</p>
<p class="line">Doe &rsquo;tzelfde, en ben geen oogenblik bezorgd,</p>
<p class="line">Dat men niet gaarne, en op mijn woord, mij borgt.</p>
</div>
<p class="stage alignright">(<i>Beiden af.</i>)</p>
</div>
</div>
<div id="kvv.i.2" class="div2 scene"><span class="pagenum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span>
<div class="divHead">
<h3 class="main">Tweede Tooneel.</h3>
<p class="stage"><span class="ex">Belmonte.</span> <i>Een kamer in</i>
<span class="sc">Portia&rsquo;s</span> <i>huis</i>.</p>
<p class="stage"><span class="sc">Portia</span> <i>en</i> <span class="sc">Nerissa</span> <i>komen op</i>.</p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="par">Op mijn woord, Nerissa, mijn klein persoontje heeft van
deze groote wereld meer dan genoeg.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Nerissa.</p>
<p class="par">Dat mocht zoo wezen, lieve jonkvrouw, als uw ellende
evenzoo bovenmatig was als thans uw geluk. Maar voor zoover ik zie,
zijn zij, die zich overladen met te veel, al even ziek, als zij, die
aan alles gebrek hebben. Het is daarom geen middelmatig geluk juist in
de middelmaat te zijn; overvloed krijgt vroeger grijze haren, maar
juist van pas leeft langer.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="par">Goede spreuken, en goed voorgedragen.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Nerissa.</p>
<p class="par">Nog beter zouden zij wezen, als zij goed werden
opgevolgd.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="par">Als doen even gemakkelijk was, als weten, wat goed is te
doen, dan waren kapelletjes kerken, dagloonerswoningen vorstenpaleizen
geworden. Het is een goed geestelijke, die zijn eigen voorschriften
opvolgt; ik kan gemakkelijker aan twintig menschen leeren, wat zij
moeten doen om goed te doen, dan een van de twintig zijn en mijn eigen
lessen opvolgen. Het brein kan wel wetten voor het gestel uitdenken,
maar een vurig bloed springt over een koel voorschrift heen; zulk een
haas is de jongeling Onverstand, dat hij heenwipt over het net van
Goeden Raad, den kreupele. Maar dit redeneeren helpt mij volstrekt niet
bij het kiezen van een man.&mdash;O wee, dat woord kiezen! Ik mag niet
kiezen, dien ik zou willen, en niet afwijzen dien ik niet mag lijden;
en zoo is de wil van een levende <span class="pagenum">[<a id="xd21e919" href="#xd21e919" name="xd21e919">313</a>]</span>dochter aan
banden gelegd door den wil van een dooden vader.&mdash;Is het niet
hard, Nerissa, dat ik niemand kiezen mag, en ook niemand afwijzen?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Nerissa.</p>
<p class="par">Uw vader was een braaf man, en vrome menschen hebben bij
hun dood goede ingevingen. Daarom zal bij de loterij, die hij
uitgedacht heeft van die drie kastjes van goud, zilver en lood,
(waardoor hij, die in zijn geest kiest, u kiest,) zonder eenigen
twijfel door niemand de echte keus gedaan worden dan door een, die u
echte liefde toedraagt. Maar hoe staat het met de warmte van uw
genegenheid jegens een van de vorstelijke aanbidders, die alreeds
gekomen zijn?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="par">O, wees zoo goed en noem ze op; als gij ze noemt, zal ik
ze u beschrijven; en naar mijn beschrijving moogt ge mijn genegenheid
afmeten.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Nerissa.</p>
<p class="par">Vooreerst dan, de Napelsche prins.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p id="kvv.i.2.43" class="par">O, die is inderdaad een veulen, want hij
doet niets dan van zijn paard spreken; en hij vindt het een belangrijk
toevoegsel aan zijn begaafdheden, dat hij het zelf beslaan kan; ik
vrees inderdaad, dat mevrouw zijn moeder valsch spel speelde met een
hoefsmid.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Nerissa.</p>
<p id="kvv.i.2.48" class="par">Dan verder de paltsgraaf. <span class="lineNum">49</span></p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="par">Die zet altijd een zuur gezicht, alsof hij zeggen wou:
&bdquo;Ben ik voor u niet goed genoeg, geen nood&rdquo;. Hij hoort
vroolijke kwinkslagen en vertrekt geen spier; ik vrees, dat, als hij
oud wordt, hij de weenende philosoof zal wezen in eigen persoon, daar
hij nu in zijn jeugd al zoo onhebbelijk somber is. Ik was liever
getrouwd met een doodshoofd, zoo met twee gekruiste knoken er onder,
dan met een van die beiden. God beware mij voor alle twee!</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Nerissa.</p>
<p class="par">Wat zegt gij dan van den Franschen heer, Monsieur Le
Bon?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="par">God schiep hem, laat hem daarom voor een man doorgaan.
Ik weet, dat het zonde is een spotter te zijn, maar hij! Hij heeft een
paard, beter dan de Napolitaan, een beter slechte gewoonte van
zuurkijken dan de paltsgraaf; hij is iedereen en niemand; als een
lijster zingt, begint hij dadelijk kapriolen te maken; hij zou kunnen
vechten met zijn eigen schaduw. Als ik h&egrave;m nam, nam ik vijftig
mannen te gelijk. Als hij mij versmaadde, zou ik het hem vergeven; want
al had hij mij lief tot razend wordens toe, ik zou niets van hem willen
weten.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Nerissa.</p>
<p class="par">Wat hebt ge dan te zeggen tegen Faulconbridge, den
jongen Engelschen baron?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="par">Ge weet, ik zeg niets tegen hem, want hij verstaat mij
niet en ik hem ook niet; hij kent geen Latijn of Fransch noch
Italiaansch, en wat mijn Engelsch betreft, gij kunt gerust voor het
gerecht een eed gaan doen, dat het geen armzaligen duit waard is. Hij
is het afbeeldsel van een knap man, maar, ik bid u, wie kan omgaan met
een stom beeld? En hoe bespottelijk kleedt hij zich! Ik geloof, dat hij
zijn kamizool in Italië, zijn pof broek in Frankrijk, zijn muts in
Duitschland en zijn manieren overal heeft opgedaan.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Nerissa.</p>
<p class="par">Wat denkt ge van zijn buurman, den Schotschen lord?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="par">Dat hij wezenlijk wel christelijke liefde tot zijn
naaste bezit, want hij borgde laatst een oorveeg van den Engelschman,
en zwoer, dat hij hem dien terug zou betalen, zoodra hij in de
gelegenheid zou wezen; ik denk, <a id="kvv.i.2.88" name="kvv.i.2.88"></a>dat de Franschman zijn borg werd en voor den ander
onderteekende.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Nerissa.</p>
<p class="par">Hoe bevalt u de jonge Duitscher, de neef van den hertog
van Saksen? <span class="lineNum">91</span></p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="par">Afschuwelijk in den morgen, als hij nuchter is, en
allerafschuwelijkst in den middag, als hij beschonken is; als hij op
zijn best is, is hij toch nog altijd iets minder dan een mensch, en als
hij op zijn slechtst is, is hij nauwlijks meer dan een dier; als het
ergste mocht gebeuren, dat gebeuren kan, hoop ik toch, dat ik wel een
uitvlucht zal vinden om hem vrij te loopen.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Nerissa.</p>
<p class="par">Als hij zich mocht aanmelden om te kiezen en het rechte
kastje koos, dan zoudt ge toch weigeren uws vaders uitersten wil te
volbrengen, als gij weigerdet hem te nemen.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="par">Daarom bid ik u, om het ergste te voorkomen, zet een
flinken roemer Rijnwijn op het verkeerde kastje; want als de duivel er
in was en deze verzoeking van buiten er bij, dan weet ik, dat hij het
zou kiezen. Alles liever, Nerissa, dan met een spons te moeten
trouwen.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Nerissa.</p>
<p class="par">Gij behoeft niet beducht te wezen, mejonkvrouw, dat gij
een van deze heeren zult krijgen, want zij hebben mij hun besluit
meegedeeld, en dat is, waarlijk, naar huis te gaan en u niet verder met
hun aanzoek lastig te vallen, tenzij gij op een andere wijze te winnen
waart, dan door de bepaling van uw vader, ten opzichte van de
kastjes.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="par">Al word ik zoo oud als Sibylla, wil ik toch zoo kuisch
als Diana sterven, tenzij ik gewonnen word op de wijze van mijns vaders
uitersten wil. Ik ben blij, dat dit partijtje vrijers zoo verstandig
is, want er is er niet &eacute;&eacute;n bij <span class="pagenum">[<a id="xd21e1019" href="#xd21e1019" name="xd21e1019">314</a>]</span>of ik smacht naar zijn afzijn, en ik bid
God, hun een voorspoedige heenreis te verleenen.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Nerissa.</p>
<p class="par">Herinnert gij u niet, mejonkvrouw, uit den tijd dat uw
vader nog leefde, een Venetiaan, die man van studie en krijgsman te
gelijk was, en die hierheen kwam als metgezel van den markies van
Montferrat?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="par">Ja, ja; het was Bassanio;&mdash;ik geloof ten minste,
dat hij zoo heette.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Nerissa.</p>
<p class="par">Juist, mejonkvrouw. Van alle mannen, die mijn dwaze
oogen ooit gezien hebben, was hij wel het meest een schoone vrouw
waard.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="par">Hij staat mij nog goed voor, en naar mijn herinnering is
uw lof niet onverdiend.&mdash;Wel, wat is er?</p>
</div>
<p class="stage">(<i>Een Bediende, komt op.</i>)</p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Bediende.</p>
<p class="par">Mejonkvrouw, de vreemde heeren vragen naar u om afscheid
te nemen; en zoo even komt daar een voorrijder van een nieuwen, den
prins van Marocco, die het bericht brengt, dat de prins, zijn meester,
nog van avond hier zal zijn. <span class="lineNum">139</span></p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="par">Als ik dien nieuwen zoo van ganscher harte welkom kon
heeten, als ik de anderen vaarwel zeg, zou ik verheugd wezen over zijn
aankomst, als hij het binnenste heeft van een heilige en de huidkleur
van een duivel,</p>
<div class="lg">
<p class="line">Dan groette ik liever hem als boetgezant,</p>
<p class="line">Dan dat ik hem mijn hand verpand.</p>
</div>
<p class="par first">Kom, Nerissa.&mdash;Knaap, ga voor, maak
voort.&mdash;</p>
<div class="lg">
<p class="line">Gaat &eacute;&eacute;n vrijer uit de poort,</p>
<p class="line">Dan wordt weer de stap van een ander, die nadert,
gehoord.</p>
</div>
</div>
<p class="stage alignright">(<i>Allen af.</i>)</p>
</div>
</div>
<div id="kvv.i.3" class="div2 scene"><span class="pagenum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span>
<div class="divHead">
<h3 class="main">Derde Tooneel.</h3>
<p class="stage"><span class="ex">Venetië.</span> <i>Een
plein.</i></p>
<p class="stage"><span class="sc">Bassanio</span> <i>en</i>
<span class="sc">Shylock</span> <i>komen op</i>.</p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Shylock.</p>
<p class="par">Drieduizend dukaten,&mdash;goed!</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Bassanio.</p>
<p class="par">Voor drie maanden, Shylock.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Shylock.</p>
<p class="par">Voor drie maanden&mdash;goed!</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Bassanio.</p>
<p class="par">En, zooals ik zeide, Antonio zal er borg voor zijn.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Shylock.</p>
<p class="par">Antonio zal er borg voor zijn,&mdash;goed!</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Bassanio.</p>
<p class="par">Kunt gij mij helpen? Wilt ge mij het genoegen doen? Mag
ik uw antwoord weten?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Shylock.</p>
<p class="par">Drieduizend dukaten, voor drie maanden, en Antonio
borg.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Bassanio.</p>
<p class="par">En uw antwoord&mdash;?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Shylock.</p>
<p class="par">Antonio is een goed man.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Bassanio.</p>
<p class="par">Hebt gij ooit eenigszins het tegendeel van hem
gehoord?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Shylock.</p>
<p class="par">O, neen, neen, neen, neen;&mdash;maar ik meende, toen ik
zeide, dat hij een goed man is, zooals ge wel begrijpt, dat hij er goed
voor is,&mdash;hoewel van zijn goed kan men eigenlijk maar bij
onderstelling spreken; hij heeft een galjoen op weg naar Tripoli, een
ander naar Indië, en hij heeft, <a id="kvv.i.3.20" name="kvv.i.3.20"></a>zooals ik op den Rialto vernam, een derde naar Mexico,
een vierde naar Engeland&mdash;en hij heeft nog meer varende
have,&mdash;overal verspreid. Maar schepen zijn maar planken en
matrozen zijn maar menschen, en er zijn landratten en waterratten,
landdieven en waterdieven, ik bedoel zeeroovers; en dan heb je nog het
gevaar van water en wind en klippen; maar toch, de man is er wel goed
voor; drieduizend dukaten;&mdash;mij dunkt, ik zou zijn borgtocht wel
kunnen aannemen.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Bassanio.</p>
<p class="par">Daar kunt ge zeker van zijn.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Shylock.</p>
<p class="par">Ik wil er zeker van zijn; en om er zeker van te zijn,
wil ik er mij op bedenken;&mdash;zou ik Antonio eens kunnen spreken?
<span class="lineNum">32</span></p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Bassanio.</p>
<p class="par">Als ge lust hebt, met ons te eten,&mdash;</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Shylock.</p>
<p class="par">Nah, om varkensvleesch te ruiken, om te eten van de
woning, waar uw profeet, de Nazarener, den duivel in verbannen heeft?
ik wil met u handelen en wandelen, gaan en staan, koopen en verkoopen,
en zoo voort; maar ik wil niet eten met u, niet drinken met u, niet
bidden met u. Wat nieuws is er op den Rialto?&mdash;Wie komt daar
aan?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Bassanio.</p>
<p class="par">Het is signore Antonio.</p>
<p class="stage">(<span class="sc">Antonio</span> <i>komt op</i>.)</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Shylock</p>
<p class="line"><span class="stage">(<i>ter zijde</i>).</span> Hoe
lijkt hij een deemoedig tollenaar!</p>
<p class="line">Ik haat hem reeds, dewijl hij Christen is,</p>
<p class="line">En meer nog, wijl, in lage onnoozelheid,</p>
<p id="kvv.i.3.45" class="line">Hij gratis geld leent en de rente
drukt,</p>
<p class="line">Die we anders in Venetië konden maken.</p>
<p class="line">Gelukt het me eens, hem bij de heup te pakken,</p>
<p class="line">Dan vier ik de&rsquo; ouden wrok, dien &rsquo;k heb,
toch bot;</p>
<p class="line">Hij haat ons heilig volk, en vloekt, juist daar,</p>
<p class="line">Waar alle kooplui plegen saam te komen,</p>
<p class="line">Op mij, mijn zaken en mijn eerlijk winstje;</p>
<p class="line">Dat noemt hij woeker. Zij mijn stam vervloekt,</p>
<p class="line">Als ik &rsquo;t vergeef!</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Bassanio.</p>
<p class="line"><span class="hemistich">Als ik &rsquo;t vergeef!</span>
H&eacute;, Shylock, wilt gij hooren?</p>
</div>
</div>
<div class="divBody">
<p class="par"></p>
<div class="figure xd21e1231width"><img src="images/p314.jpg" alt="De koopman van Venetië, Eerste Bedrijf, Derde Tooneel." width="452" height="720">
<p class="figureHead"><span class="ex">De koopman van
Venetië</span>, Eerste Bedrijf, Derde Tooneel.</p>
</div>
<p class="par"></p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Shylock.</p>
<p class="line">Ik rekende uit, hoeveel ik wel in kas heb;</p>
<p class="line">Zoo ver ik uit het hoofd het ramen kan,<span class="pagenum">[<a id="xd21e1245" href="#xd21e1245" name="xd21e1245">315</a>]</span></p>
<p class="line">Kan ik die volle somma van drieduizend</p>
<p class="line">Dukaten zelf niet leev&rsquo;ren. Maar wat doet
dit?</p>
<p class="line">Tubal, een rijk Hebreër van mijn stam,</p>
<p class="line">Zal mij wel helpen.&mdash;Maar voor hoeveel maanden</p>
<p class="line">Verlangt gij &rsquo;t geld?&mdash;<span class="stage">(<i>Tot</i> <span class="sc">Antonio</span>.)</span> Signore,
welkom hier;</p>
<p class="line">Wij spraken juist daar van uw edelheid.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Antonio.</p>
<p class="line">Shylock, hoewel ik, als ik gelden voorschiet</p>
<p class="line">Of opneem, nimmer winsten neem noch geef,</p>
<p class="line">Wil ik, om thans mijn vriend in nood te helpen,</p>
<p class="line">Met die gewoonte breken.&mdash;<span class="stage">(<i>Tot</i> <span class="sc">Bassanio</span>.)</span> Weet hij
reeds,</p>
<p class="line">Hoeveel gij wenscht?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Shylock.</p>
<p class="line"><span class="hemistich">Hoeveel gij wenscht?</span>
Drieduizend, ja, dukaten.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Antonio.</p>
<p class="line">En voor drie maanden.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Shylock.</p>
<p class="line">O, dat vergat ik,&mdash;voor drie maanden, ja.</p>
<p class="line">En gij zijt borg, ja goed,&mdash;maar hoorde ik wel</p>
<p class="line">Gij neemt of geeft geen intrest, als ge gelden</p>
<p class="line">Voorschiet of opneemt, zegt ge? <span class="lineNum">71</span></p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Antonio.</p>
<p class="line"><span class="hemistich">Voorschiet of opneemt, zegt
ge?</span> &rsquo;k Doe het nooit.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Shylock.</p>
<p class="line">Toen Jakob nog de schapen Labans weidde,&mdash;</p>
<p class="line">Hij was van onzen vader Abram af</p>
<p class="line">(Door &rsquo;t schrander overleg van zijne moeder)</p>
<p class="line">De derde patriarch,&mdash;jawel, de derde,&mdash;</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Antonio.</p>
<p class="line">Wat wilt ge zeggen? leende hij op intrest?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Shylock.</p>
<p class="line">Neen, neen; hij nam geen interest, niet wat gij</p>
<p class="line">Zoo intrest noemt; merk op, wat Jakob deed.</p>
<p class="line">Toen tusschen hem en Laban de afspraak was,</p>
<p class="line">Dat al &rsquo;t geplekte en zwarte van de
lamm&rsquo;ren</p>
<p class="line">Als Jakobs loon zou gelden, en de herfsttijd</p>
<p class="line">Weer de ooien met de rammen samenbracht</p>
<p class="line">En &rsquo;t wolvee welig aan het paren ging,</p>
<p class="line">Toen nam de ervaren herder popelroeden</p>
<p class="line">En schilde ze met strepen en hij lei ze,</p>
<p class="line">Wanneer de dieren paarden, op de drinkplaats,</p>
<p class="line">Voor de oogen van de ritsige ooien neer,</p>
<p class="line">Die, zoo ontvangend, in den lammertijd</p>
<p class="line">Geplekte jongen wierpen, Jakobs deel.</p>
<p class="line">Zoo nam hij toe in welstand, werd gezegend;</p>
<p class="line">Want winst is zegen, als men &rsquo;t maar niet
steelt.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Antonio.</p>
<p class="line">Dan diende Jakob, man, op goed geluk;</p>
<p class="line">Het stond niet in zijn macht dit te bewerken;</p>
<p class="line">Des hemels hand bestuurde en schikte &rsquo;t zoo.</p>
<p class="line">Meldt dit de schrift om woeker te rechtvaardigen,</p>
<p class="line">Of is uw goud en zilver, ooi en ram?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Shylock.</p>
<p class="line">&rsquo;k Weet niet, ik laat het even snel
vermeerdren;&mdash;</p>
<p class="line">Maar hoor, Signore.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Antonio.</p>
<p class="line"><span class="hemistich">Maar hoor, Signore.</span> Merk
dit op, Bassanio;</p>
<p class="line">De duivel zelf beroept zich op de schrift.</p>
<p class="line">Een boos gemoed, dat heil&rsquo;ge woorden spreekt,</p>
<p class="line">Is als een fielt met liefelijken lach;</p>
<p class="line">Een schijnschoone appel, maar in &rsquo;t hart
verrot;</p>
<p class="line">O, glanzend schoon is &rsquo;t uiterlijk der
valschheid!</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Shylock.</p>
<p class="line">Drieduizend&mdash;&rsquo;t is een goede ronde som!</p>
<p class="line">Drie maand, een verreljaars, laat zien dat
maakt&mdash;</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Antonio.</p>
<p class="line">Nu, Shylock, kunnen we op u reeknen, zeg?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Shylock.</p>
<p class="line">Signore Antonio, meermalen, vaak,</p>
<p class="line">Hebt gij me op den Rialto doorgehaald</p>
<p class="line">Ter zake van mijn leenen en mijn rente;</p>
<p class="line">Ik zeide niets, maar trok de schouders op,</p>
<p class="line">Want dulden is het erfdeel van ons volk.</p>
<p class="line">Gij scholdt mij voor een onbekeerde, een bloedhond,</p>
<p class="line">Gij spuwdet op mijn tabbaard&mdash;en dat alles,</p>
<p class="line">Omdat ik weet te hand&rsquo;len met wat mijn is.</p>
<p class="line">Welnu, thans blijkt het, dat ge mij behoeft,</p>
<p class="line">Zoo is &rsquo;t; thans komt ge tot mij, en gij
zegt:</p>
<p class="line">&bdquo;Shylock, wij wenschen geld&rdquo;; en dat zegt
gij,</p>
<p class="line">Gij, die mijn baard bespuwdet, met den voet</p>
<p class="line">Mij stiet, zooals ge een vreemden hond zoudt
schoppen</p>
<p class="line">Van uwen drempel, thans verlangt gij geld!</p>
<p class="line">Wat moet ik tot u zeggen? moet ik zeggen:</p>
<p class="line">&bdquo;Heeft een hond geld? Is &rsquo;t mooglijk, dat
een bloedhond <span class="lineNum">122</span></p>
<p class="line">Drieduizend stukken gouds u leent?&rdquo; Of moet
ik</p>
<p class="line">Ten grond toe buigen, en gelijk een schuldnaar</p>
<p class="line">Met fluisterstem, waar needrigheid in suist,</p>
<p class="line">Dus spreken:</p>
<p class="line">&bdquo;Uw edelheid heeft Woensdag mij bespuwd,</p>
<p class="line">Op dien dag weggeschopt, een ander maal</p>
<p class="line">Mij hond genoemd; voor zooveel vriendelijkheid</p>
<p class="line">Leen ik u zooveel geld?&rdquo;</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Antonio.</p>
<p class="line">Ik was in staat u weder zoo te noemen,</p>
<p class="line">U weer te spuwen, met den voet te stooten.</p>
<p class="line">Wilt gij dit geld ons leenen, leen het niet</p>
<p class="line">Als aan uw vrienden,&mdash;vriendschap zou geen
vrucht</p>
<p class="line">Van dood metaal ooit eischen van zijn
vriend,&mdash;</p>
<p class="line">Maar leen &rsquo;t veeleer uw vijand uit, want
blijft</p>
<p class="line">Die in gebreke, des te scherper kunt gij</p>
<p class="line">Het uiterste eischen.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Shylock.</p>
<p class="line"><span class="hemistich">Het uiterste eischen.</span>
Zie toch, welk een drift!</p>
<p class="line">Ik wilde uw vriend zijn, vriendlijkheid u toonen,</p>
<p class="line">Den smaad vergeten, dien &rsquo;k verduren moest,</p>
<p class="line">Het noodige u verschaffen, en voor rente</p>
<p class="line">Geen duit zelfs eischen, maar gij hoort niet eens;</p>
<p class="line">Mijn aanbod is toch vriendlijk.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Antonio.</p>
<p class="line">&rsquo;t Zou vriendlijk zijn.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Shylock.</p>
<p class="line"><span class="hemistich">&rsquo;t Zou vriendlijk
zijn.</span> Ik doe die vriendlijkheid.&mdash;</p>
<p class="line">Ga mee naar den notaris, teeken daar</p>
<p class="line">Uw schuldbrief op uw naam; uit louter
scherts,<span class="pagenum">[<a id="xd21e1518" href="#xd21e1518"
name="xd21e1518">316</a>]</span></p>
<p class="line">Opdat gij ziet, dat ik geen winst verlang,</p>
<p class="line">Als gij mij niet op den bepaalden dag,</p>
<p class="line">En daar of daar, die som of die, zooals</p>
<p class="line">Uw schuldbekentnis luiden zal, betaalt,</p>
<p class="line">Zij deze boete vastgesteld, dat ik</p>
<p class="line">Een zuiver pond mag snijden van uw vleesch,</p>
<p class="line">Uit welk deel van uw lichaam ik verkies.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Antonio.</p>
<p class="line">Het zij zoo; op mijn woord; ik teeken &rsquo;t
stuk,</p>
<p class="line">En zeg: ook bij een jood is vriendlijkheid.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Bassanio.</p>
<p class="line">Neen, teeken zulk een borgtocht niet voor mij;</p>
<p class="line">Veel liever blijf ik nog in mijn ellend&rsquo;.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Antonio.</p>
<p class="line">Kom, vriend, geen angst; want ik betaal op tijd.</p>
<p class="line">In minder dan twee maanden, dus een maand</p>
<p class="line">V&oacute;&oacute;r ik &rsquo;t behoef, verwacht ik
schepen binnen,</p>
<p class="line">In waarde tien-, ja, twintigmaal deez&rsquo; som.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Shylock.</p>
<p class="line">O vader Abram! hoe de christnen toch,</p>
<p class="line">Omdat zij zelf hardvochtig zijn, van andren</p>
<p class="line">Hetzelfde denken!&mdash;&rsquo;k Bid u, zeg, zou
mij,</p>
<p class="line">Als hij eens in gebreke bleef, het innen</p>
<p class="line">Der afgesproken boete voordeel zijn?</p>
<p class="line">Een pondje menschenvleesch, gesneden van</p>
<p class="line">Een man, is niet zoo goed, niet te verhandlen</p>
<p class="line">Als vleesch van rund of schaap. Ik zeide, ik wensch</p>
<p class="line">Zijn gunst, en bied mijn diensten. Neemt hij</p>
<p class="line">Die aan, zeer gaarne; weigert hij, &rsquo;t zij
uit;</p>
<p class="line">Maar smaad mij niet, ik bid u, om mijn goedheid.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Antonio.</p>
<p class="line">Shylock, ik ben bereid het stuk te teek&rsquo;nen.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Shylock.</p>
<p class="line">Gij ziet mij daadlijk weer, bij den notaris;</p>
<p class="line">Geef gij hem op, wat hij te stellen heeft,</p>
<p class="line">Met onze scherts er bij; ik zorg voor &rsquo;t geld</p>
<p class="line">En pak het in, en &rsquo;k moet ook naar mijn huis,</p>
<p class="line">Waarop een dienaar past, die niet te best</p>
<p class="line">Betrouwbaar is, maar spoedig ben ik bij u.</p>
</div>
<p class="stage alignright">(<span class="sc">Shylock</span>
<i>af</i>.)</p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Antonio.</p>
<p class="line">Zoo haast u, goede jood.&mdash;Zie, deez&rsquo;
Hebreër</p>
<p class="line">Wordt waarlijk nog een christen; hij wordt goed.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Bassanio.</p>
<p class="line">&rsquo;k Vertrouw geen goedheid van een boos
gemoed.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Antonio.</p>
<p class="line">Geen zorg; ik heb geen roekloosheid begaan;</p>
<p class="line">Mijn schepen zijn een maand vooruit wel aan.</p>
</div>
<p class="stage alignright">(<i>Beiden af.</i>)</p>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div id="kvv.ii" class="div1 act"><span class="pagenum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span>
<div class="divHead">
<h2 class="main">Tweede Bedrijf.</h2>
<div id="kvv.ii.1" class="div2 scene"><span class="pagenum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span>
<div class="divHead">
<h3 class="main">Eerste Tooneel.</h3>
<p class="stage"><span class="ex">Belmont.</span> <i>Een vertrek in</i>
<span class="sc">Portia&rsquo;s</span> <i>woning</i>.</p>
<p class="stage"><i>Trompetgeschal. De Prins van Marocco met zijn
Stoet</i>, <span class="sc">Portia</span>, <span class="sc">Nerissa</span> <i>en anderen van haar Gevolg komen op</i>.</p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Marocco.</p>
<p id="kvv.ii.1.1" class="line">Versmaad mij om mijn kleur niet;
&rsquo;t is de donkre</p>
<p class="line">Livrei der helle zon, in wier nabijheid</p>
<p class="line">Ik ben geboren en mijn zetel heb.</p>
<p class="line">Maar koom&rsquo; de blankste jongling van het
noorden,</p>
<p class="line">Waar Febus&rsquo; gloed de ijskegels nauwlijks
smelt,</p>
<p class="line">En om uw min verwond&rsquo; zich elk van ons,</p>
<p class="line">Tot proef, wiens bloed het roodst is, &rsquo;t zijn of
&rsquo;t mijn.</p>
<p class="line">&rsquo;k Verklaar u, jonkvrouw, dit gelaat deed
zelfs</p>
<p class="line">Den stoutste sidd&rsquo;ren; &rsquo;k zweer u bij mijn
min,</p>
<p class="line">Dat het de fierste maagden van het zuid</p>
<p class="line">Bekoren kon; en &rsquo;k ruilde niet mijn kleur,</p>
<p class="line">Dan om, mijn koningin, uw hart te stelen.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line">Mijn keuze, prins, wordt niet alleen geleid</p>
<p class="line">Door wat een ijdel meisjeshart begeert;</p>
<p class="line">De loterij, waaraan mijn toekomst hangt,</p>
<p class="line">Ontneemt mij zelfs het recht van eigen keus;</p>
<p class="line">Maar had mijn vader in zijn wijsheid mij</p>
<p class="line">Niet zoo beperkt, en mij niet opgelegd</p>
<p class="line">Slechts hem als echtgenoot te aanvaarden, die</p>
<p class="line">Mij op de wijze wint, die ik u noemde,</p>
<p class="line">Dan ware uw uitzicht, wijdvermaarde prins,</p>
<p class="line">Wel even schoon als dat van eenig ander,</p>
<p class="line">Die v&oacute;&oacute;r u naar mij dong. <span class="lineNum">22</span></p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Marocco.</p>
<p class="line"><span class="hemistich">Die v&oacute;&oacute;r u naar
mij dong.</span> Reeds hiervoor dank.</p>
<p class="line">Ik bid u dus, geleid mij tot de kastjes,</p>
<p class="line">Om mijn geluk te toetsen. Bij deez&rsquo;
kling,&mdash;</p>
<p id="kvv.ii.1.25" class="line">Die aan den Sophi, en een Perzisch
prins,</p>
<p class="line">Voor wien de Sultan Soliman driemaal</p>
<p class="line">Het veld moest ruimen, &rsquo;t leven nam,&mdash;ik
zou</p>
<p class="line">Den fiersten blik der aard nog overfonklen,</p>
<p class="line">Het kloekste hart der aard nog overtrotsen,</p>
<p class="line">Aan de berin haar zuiglingwelpen nemen,</p>
<p class="line">Den leeuw beschimpen, brullende om een prooi,</p>
<p class="line">Voor uw bezit, signora. Maar helaas!</p>
<p class="line">Als Hercules en Lichas met den teerling</p>
<p class="line">Uitmaken wie het dapperst is, dan doet</p>
<p class="line">Wellicht de zwakste hand den hoogsten worp,</p>
<p class="line">En moet Alcides voor zijn schildknaap wijken;</p>
<p class="line">En zoo kan mij, als blind geluk beslist,<span class="pagenum">[<a id="xd21e1761" href="#xd21e1761" name="xd21e1761">317</a>]</span></p>
<p class="line">Ontgaan, wat aan een mindren man ten deel valt,</p>
<p class="line">Zoodat ik sterf van smarte.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line"><span class="hemistich">Zoodat ik sterf van
smarte.</span> Zoo is &rsquo;t lot!</p>
<p class="line">Beslis dus, dat gij afziet van de keus,</p>
<p class="line">Of zweer vooraf, dat, als gij aav&rsquo;rechts
kiest,</p>
<p class="line">Gij u verbindt om nimmermeer een vrouw</p>
<p class="line">Ten echt te vragen. Overweeg dus wel.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Marocco.</p>
<p class="line">Ik zweer het, nimmer! Kom, de keus gewaagd!</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line">Neen, eerst uw eed voor &rsquo;t altaar. Na den
noen</p>
<p class="line">Beproeft ge uw lot.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Marocco.</p>
<p class="line"><span class="hemistich">Beproeft ge uw lot.</span>
Gelukst&egrave;r, toon uw macht,</p>
<p class="line">Nu &rsquo;t zaligst heil of diepste ellend&rsquo; mij
wacht!</p>
</div>
<p class="stage alignright">(<i>Trompetgeschal. Allen af.</i>)</p>
</div>
</div>
<div id="kvv.ii.2" class="div2 scene"><span class="pagenum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span>
<div class="divHead">
<h3 class="main">Tweede Tooneel.</h3>
<p class="stage"><span class="ex">Venetië.</span> <i>Een
straat.</i></p>
<p class="stage"><span class="sc">Lancelot Gobbo</span> <i>komt
op</i>.</p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lancelot.</p>
<p class="par">Zeker, mijn geweten zal wel toegeven, dat ik van dezen
jood, mijn meester, wegloop. De booze is mij op de hielen, en verzoekt
mij, en zegt: &bdquo;Gobbo, Lancelot Gobbo&rdquo;, of &bdquo;goede
Gobbo&rdquo;, of <span class="corr" id="xd21e1824" title="Niet in bron">&bdquo;</span>goede Lancelot Gobbo, sta op, haal je
beenen na je, loop weg&rdquo;. Mijn geweten zegt: &bdquo;neen; pas op,
brave Lancelot&rdquo;, of, zooals daareven, &bdquo;brave Lancelot
Gobbo, ga niet op den loop; stamp met je hielen, dat je den brui geeft
van dat wegloopen&rdquo;. Goed, maar de verbenedijde booze drijft mij
aan, mij weg te pakken, en zegt: &bdquo;Loop&rdquo; zegt de booze,
&bdquo;voort!&rdquo; zegt de booze, &bdquo;in &rsquo;s hemels naam; heb
een hart in &rsquo;t lijf&rdquo;, zegt de booze, &bdquo;en loop
weg&rdquo;. Goed, maar mijn geweten werpt zich om den hals van mijn
hart en zegt op wijzen toon tot mij: &bdquo;mijn brave vriend Lancelot,
gij zoon van een braaf man&rdquo;,&mdash;of liever van een brave vrouw,
want, inderdaad, van mijn vader gesproken, daar was wel een luchtje
aan, hij had zoo zekere neigingen, zoo wat smaak in&mdash;, nu, mijn
geweten dan zegt: &bdquo;Lancelot, blijf&rdquo;, &bdquo;blijf
niet&rdquo; zegt de booze; &bdquo;blijf&rdquo;, zegt mijn geweten.
Geweten, zeg ik, uw raad is goed; Booze, zeg ik, uw raad is ook goed;
als ik aan mijn geweten gehoor geef, zou ik blijven bij den jood, mijn
meester, die (God straffe mij, als ik lieg!) een soort van duivel is:
en als ik van den jood wegliep, zou ik aan den booze gehoor geven, die,
met verlof gezegd, de Duivel zelf is. Want dit is zeker, dat de jood de
gevleeschelijkte duivel is; en, op mijn geweten, mijn geweten is een
hard soort van geweten, dat het mij wil aanraden bij den jood te
blijven. De booze geeft mij den besten vriendenraad; ik wil op den loop
gaan, Booze; mijn hielen zijn tot uw dienst; ik wil op den loop
gaan.</p>
</div>
<p class="stage">(<i>De oude</i> <span class="sc">Gobbo</span> <i>komt
op, met een mand</i>.)</p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Gobbo.</p>
<p class="par">Mosjeu, jonge heer, gij, wees zoo goed en zeg mij, wat
is de weg naar mijnheer den jood zijn huis?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lancelot</p>
<p class="par"><span class="stage">(<i>ter zijde</i>).</span> Och
hemel, daar is mijn echte vleeschelijke vader; hij heeft meer dan zand,
hij heeft kiezel in zijn oogen en kent mij niet.&mdash;Ik wil toch eens
wat excrementen met hem nemen.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Gobbo.</p>
<p class="par">Mosjeu, jonge heer, wees zoo goed en zeg me, wat is de
weg naar mijnheer den jood zijn huis?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lancelot.</p>
<p class="par">Sla bij den eersten draai rechtsom, maar bij den
allereersten draai linksom; maar onthoud, sla bij den allerallereersten
draai noch rechts noch links om, maar sla dadelijk na een poos
kaarsrecht af naar het huis van den jood.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Gobbo.</p>
<p class="par">Sapperment, dat zal een moeilijke weg wezen om te
vinden. Kunt ge mij zeggen, of zekere Lancelot, die bij hem dient, bij
hem dient of niet? <span class="lineNum">49</span></p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lancelot.</p>
<p class="par">Spreek je van den jongen mosjeu
Lancelot?&mdash;<span class="stage">(<i>Ter zijde</i>).</span> Nu
opgepast, nu leg ik hem het vuur aan de schenen.&mdash;Spreek je van
den jongen mosjeu Lancelot?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Gobbo.</p>
<p class="par">Geen mosjeu, heer, maar de zoon van een armen drommel;
zijn vader is, al zeg ik het zelf, een brave doodarme kerel, en, Gode
zij dank, heel welvarend.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lancelot.</p>
<p class="par">Wel, laat zijn vader wezen wat hij wil, wij spreken nu
van den jongen mosjeu Lancelot.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Gobbo.</p>
<p class="par">Uw gehoorzame dienaar, en Lancelot kortaf, heer.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lancelot.</p>
<p class="par">Maar ik bid je, <i>ergo</i>, oude man, <i>ergo</i>,
verzoek ik je, spreek je van den jongen mosjeu Lancelot?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Gobbo.</p>
<p class="par">Uw edeles dienaar, en Lancelot, heer.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lancelot.</p>
<p class="par"><i>Ergo</i>, mosjeu Lancelot; spreek niet van mosjeu
Lancelot, vadertje; want die jonge heer heeft, ten gevolge van de
noodlotten en lotsbeschikkingen en zulke vreemde gezegdens meer, de
drie schikgodinnen en verdere geleerdhedens, het tijdelijke met het
eeuwige verwisseld, of, om het platweg uit te drukken, hij is
ter&mdash;hemel gevaren.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Gobbo.</p>
<p class="par">Och, och, God beware! de jongen was zoowaar de staf van
mijn ouderdom, mijn eenige steunpilaar.</p>
</div>
<p><span class="pagenum">[<a id="xd21e1925" href="#xd21e1925" name="xd21e1925">318</a>]</span></p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lancelot</p>
<p class="par"><span class="stage">(<i>ter zijde</i>).</span> Zie ik er
uit als een knuppel of een tentpaal, een staf of een pilaar?&mdash;Ken
je mij niet, vader?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Gobbo.</p>
<p class="par">Ach hemel, ik ken u niet, jonge heer; maar ik bid u, zeg
me, is mijn jongen, (God hebbe zijn ziel!) levend of dood?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lancelot.</p>
<p class="par">Ken je mij niet, vader?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Gobbo.</p>
<p class="par">Helaas, mijnheer, ik ben half blind, ik ken u niet.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lancelot.</p>
<p class="par">Neen, maar waarlijk, al hadt je je oogen, dan zou het
nog wel kunnen gebeuren, dat je mij niet kende; &rsquo;t is een wijs
vader, die zijn eigen kind kent. Komaan, oude man, ik zal je van je
zoon bericht geven. <span class="stage">(<i>Hij knielt.</i>)</span>
Geef mij uw zegen! De waarheid komt altijd aan het licht; een moord kan
niet lang verborgen blijven, wel de zoon van een vader; maar toch, ten
langen leste, komt de waarheid uit.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Gobbo.</p>
<p class="par">Ik bid u, heer, sta op; ik weet zeker, dat gij Lancelot,
mijn jongen, niet zijt.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lancelot.</p>
<p class="par">Kom, ik bid je, alle gekheid op een stokje, maar geef
mij je zegen; ik ben Lancelot, je jongen die was, je zoon die is, je
kind dat wezen zal. <span class="lineNum">91</span></p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Gobbo.</p>
<p class="par">Ik kan niet gelooven, dat gij mijn zoon zijt.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lancelot.</p>
<p class="par">Dan weet ik ook niet, wat ik er van denken moet, maar ik
ben Lancelot, bij den jood in dienst, en, dat weet ik zeker, Margriet,
je vrouw, is mijn moeder.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Gobbo.</p>
<p class="par">Ja wezenlijk, ze heet Margriet; en ik wil er op zweren,
als je Lancelot bent, dat je dan mijn eigen vleesch en bloed bent.
Maar, bij God en al zijn heiligen, wat een baard heb je gekregen; je
hebt meer haar gekregen aan je kin, dan Hans, mijn sleeppaard, aan zijn
staart heeft.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lancelot.</p>
<p class="par">Dan lijkt het wel, dat Hans zijn staartharen achteruit
groeien; toen ik hem het laatst gezien heb, had hij bepaald meer haren
in zijn staart dan ik nu op mijn gezicht heb.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Gobbo.</p>
<p class="par">Heerej&eacute;, wat ben je veranderd! En kun je met je
meester nog al overweg? Ik heb hem een present meegebracht. Hoe sta je
tegenwoordig met elkaar?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lancelot.</p>
<p class="par">Z&oacute;&oacute;, z&oacute;&oacute;,&mdash;; maar voor
mijn part, daar ik het er op gezet heb om van hem weg te loopen, zoo
wil ik niet rusten, voor ik een heel eind achter de hielen heb. Mijn
meester is een echte jood; hem een present brengen! geef hem een strop.
Ik ben in zijn dienst verhongerd; je kunt iederen vinger, dien ik heb,
met mijn ribben tellen. Vader, ik ben blij, dat je gekomen bent; maar
geef je present aan zekeren heer Bassanio, die wezenlijk prachtige
nieuwe livreien geeft; als ik niet bij hem terecht kan komen, wil ik
loopen, zoo ver Gods aardbodem reikt.&mdash;O, wat een tref, wat een
geluk! daar komt hij aan;&mdash;naar hem toe, vader; want ik ben een
jood, als ik nog langer bij den jood blijf.</p>
</div>
<p class="stage">(<span class="sc">Bassanio</span> <i>komt op, met</i>
<span class="sc">Leonardo</span> <i>en andere Bedienden</i>.)</p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Bassanio.</p>
<p class="par">Zoo kun je het wel doen;&mdash;maar je moet er zoo veel
spoed achter zetten, dat het avondmaal op zijn laatst tegen vijf uur
gereed is. Bezorg deze brieven; maak dat de livreien in orde komen en
verzoek Gratiano dadelijk bij mij te komen in mijn huis.</p>
</div>
<p class="stage alignright">(<i>Een Bediende gaat heen.</i>)</p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lancelot.</p>
<p class="par">Nu naar hem toe, vader.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Gobbo.</p>
<p class="par">God zegene uwe edelheid.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Bassanio.</p>
<p class="par">Dank je zeer; wou je iets van mij hebben?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Gobbo.</p>
<p class="par">Hier is mijn zoon, heer, een arme jongen. <span class="lineNum">129</span></p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lancelot.</p>
<p class="par">Niet een arme jongen, heer, maar de knecht van den
rijken jood; en die graag, heer, zooals mijn vader zal
spezivizeeren&mdash;</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Gobbo.</p>
<p class="par">Hij heeft een groote infectie, heer, om zoo te zeggen,
om bij u&mdash;</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lancelot.</p>
<p class="par">Inderdaad, heer, het kort en het lang van de zaak is,
dat ik bij den jood in dienst ben, en declinatie heb, zooals mijn vader
zal spezivizeeren&mdash;</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Gobbo.</p>
<p class="par">Zijn meester en hij, met verlof van uw edelheid, leven
zoo wat als kat en hond,&mdash;</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lancelot.</p>
<p class="par">Om kort te gaan, de zuivere waarheid is, heer, dat de
jood mij verongelijkt heeft, en dat maakt, zooals mijn vader, die naar
ik hoop een oud man is, u fructivizeeren zal&mdash;</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Gobbo.</p>
<p class="par">Ik heb hier een duivenschoteltje, dat ik aan uw edelheid
wensch te vereeren, en mijn verzoek is,&mdash;</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lancelot.</p>
<p class="par">Om zoo kort mogelijk te zijn, het verzoek interruppeert
mijzelf, zooals uw edelheid hooren zal van dezen braven ouden man, die,
al zeg ik het zelf, schoon een oud man, toch een arm man en mijn vader
is.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Bassanio.</p>
<p class="par">Niet beiden te gelijk;&mdash;wat wil je? spreek!</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lancelot.</p>
<p class="par">Bij u in dienst komen, heer.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Gobbo.</p>
<p class="par">Ja, dat is het, dat wij u willen opponeeren, heer.</p>
</div>
<p><span class="pagenum">[<a id="xd21e2103" href="#xd21e2103" name="xd21e2103">319</a>]</span></p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Bassanio.</p>
<p class="line">Ik ken u wel; &rsquo;t verzoek is toegestaan;</p>
<p class="line">Shylock, uw heer, beval vandaag u aan</p>
<p class="line">Voor deez&rsquo; bevordring, zoo &rsquo;t bevordring
is,</p>
<p class="line">Uit zulk een dienst als van een rijken jood,</p>
<p class="line">Te komen bij een armen edelman.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lancelot.</p>
<p class="par">Het oude gezegde, heer, is zeer goed verdeeld tusschen
mijn meester Shylock en u; gij hebt de genade Gods, heer, en hij heeft
vele goederen.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Bassanio</p>
<p class="line"><span class="stage">(<i>tot</i> <span class="sc">Lancelot</span>).</span> Zeer juist. <span class="stage">(<i>Tot</i> <span class="sc">Gobbo</span>.)</span> Ga heen nu,
vader met uw zoon,&mdash;</p>
<p class="line">Neem afscheid van uw vroeg&rsquo;ren heer en kom</p>
<p class="line">Dan aan mijn huis.&mdash;<span class="stage">(<i>Tot
zijn Bedienden.</i>)</span> Bezorgt hem een livrei,</p>
<p class="line">Wat meer bestrikt dan de andre; let daarop.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lancelot.</p>
<p class="par">Kom, vader.&mdash;Neen, ik kan geen dienst krijgen; wel
neen, ik heb mijn tongetje niet tot mijn dienst.&mdash;Nu, <span class="stage">(<i>Hij bekijkt de binnenvlakte van zijn hand.</i>)</span> als
er in Italië iemand zoo&rsquo;n mooie handpalm heeft om op de
schrift te zweren! of ik ook geluk zal hebben!&mdash;Kijk eens, welk
een onnoozel levenslijntje; &rsquo;t is me daar een kleinigheidje
vrouwen; acht, tien, vijftien vrouwen is nog niets: elf weduwen en
negen jonge dochters is wel een onnoozel inkomen voor &eacute;&eacute;n
man; en dan, driemaal bijna te verdrinken, en mijn leven haast te
verliezen aan den rand van een veerenbed;&mdash;dat noem ik er genadig
afkomen! Ik moet zeggen, als Fortuin een vrouw is, dan is zij in
d&agrave;t opzicht een goeie meid.&mdash;Kom, vader; ik zal in een
ommezientje klaar wezen met dat afscheidnemen van den jood.</p>
</div>
<p class="stage alignright">(<span class="sc">Lancelot</span> <i>en de
oude</i> <span class="sc">Gobbo</span> <i>af</i>.)</p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Bassanio.</p>
<p class="line">Ik bid u, Leonardo, denk hieraan;</p>
<p class="line">En kom, is dit gekocht en alles klaar, <span class="lineNum">179</span></p>
<p class="line">Terstond terug, want al mijn goede vrienden</p>
<p class="line">Onthaal ik dezen avond. Haast u, ga.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Leonardo.</p>
<p class="line">Ik doe mijn best; gij zult tevreden zijn.</p>
</div>
<p class="stage">(<span class="sc">Gratiano</span> <i>komt op</i>.)</p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Gratiano.</p>
<p class="line">Waar is uw meester?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Leonardo.</p>
<p class="line"><span class="hemistich">Waar is uw meester?</span>
Heer, daar gaat hij juist.</p>
</div>
<p class="stage alignright">(<span class="sc">Leonardo</span>
<i>af</i>.)</p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Gratiano.</p>
<p class="line">Signor Bassanio!&mdash;</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Bassanio.</p>
<p class="line"><span class="hemistich">Signor Bassanio!&mdash;</span>
Gratiano!</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Gratiano.</p>
<p class="line">Ik wensch een gunst van u!</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker"><span class="corr" id="xd21e2243" title="Bron: Bassiano">Bassanio</span>.</p>
<p class="line"><span class="hemistich">Ik wensch een gunst van
u!</span> Ze is toegestaan.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Gratiano.</p>
<p class="line">Ja, toestaan moet ge; ik moet met u naar Belmont.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Bassanio.</p>
<p class="line">Wat moet, dat moet; maar hoor dan toch, Gratiano,</p>
<p class="line">Gij zijt te wild, te ruw, te luid van stem;</p>
<p class="line">&rsquo;t Gaat u goed af, en is volstrekt geen fout</p>
<p class="line">In oogen zooals de onze; maar het wordt,</p>
<p class="line">Waar men u zoo niet kent, al licht te vrij,</p>
<p class="line">Te dol gevonden;&mdash;temper, zoo gij kunt,</p>
<p class="line">Met enkle koude drupp&rsquo;len stemmigheid</p>
<p class="line">Uw dart&rsquo;len geest; opdat ik, door uw
woestheid,</p>
<p class="line">Niet word&rsquo; miskend, en wat ik wensch en hoop</p>
<p class="line">Niet derven moog&rsquo;.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Gratiano.</p>
<p class="line"><span class="hemistich">Niet derven moog&rsquo;.</span>
Gerust maar, vriend Bassanio;</p>
<p class="line">Hul ik mij niet in stemmige eerbaarheid,</p>
<p class="line">Praat ik niet deftig, vloek slechts nu en dan,</p>
<p class="line">En is mijn blik niet zedig, draag ik niet</p>
<p class="line">Een kerkboek in mijn zak, en houd ik niet</p>
<p class="line">Mijn hoed voor de oogen bij &rsquo;t gebed, en
zucht</p>
<p class="line">Ik niet, en zeg ik niet ootmoedig
&bdquo;amen&rdquo;,</p>
<p class="line">Neem ik naar eisch niet iedren vorm in acht,</p>
<p class="line">Als een, die om de gunst van grootmama</p>
<p class="line">Een uitgestreken facie toont, geloof mij</p>
<p class="line">Dan in &rsquo;t vervolg nooit meer.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Bassanio.</p>
<p class="line"><span class="hemistich">Dan in &rsquo;t vervolg nooit
meer.</span> Wij zullen zien,</p>
<p class="line">Hoe gij u houden zult.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Gratiano.</p>
<p class="line"><span class="hemistich">Hoe gij u houden zult.</span>
Maar, vriendlief, hoor,</p>
<p class="line">Deze avond geldt nog niet, gij moogt mij niet</p>
<p class="line">Verkett&rsquo;ren om van avond.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Bassanio.</p>
<p class="line"><span class="hemistich">Verkett&rsquo;ren om van
avond.</span> Zeker niet,</p>
<p class="line">Dat zou wel jammer zijn, ik zou u eer</p>
<p class="line">Verzoeken uitgelaten dol te wezen,</p>
<p class="line">Want onze vrienden willen vroolijkheid.</p>
<p class="line">Doch nu vaarwel; ik heb nog wat te doen.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Gratiano.</p>
<p class="line">En ik moet naar Lorenzo en de vrienden,</p>
<p class="line">Maar kom met hen van avond goed op tijd.</p>
</div>
</div>
</div>
<div id="kvv.ii.3" class="div2 scene"><span class="pagenum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span>
<div class="divHead">
<h3 class="main">Derde Tooneel.</h3>
<p class="stage"><span class="ex">Aldaar.</span> <i>Een kamer in</i>
<span class="sc">Shylock&rsquo;s</span> <i>huis</i>.</p>
<p class="stage"><span class="sc">Jessica</span> <i>en</i> <span class="sc">Lancelot</span> <i>komen op</i>.</p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Jessica.</p>
<p class="line">Het spijt me, dat ge ons huis verlaten gaat;</p>
<p id="kvv.ii.3.2" class="line">Het is een hel, en gij, een snaaksche
duivel,</p>
<p class="line">Hebt soms de slepende uren mij verkort.</p>
<p class="line">Maar &rsquo;t ga u goed; neem deez&rsquo; dukaat van
mij;</p>
<p class="line">En, Lanc&rsquo;lot, hoor; straks ziet ge op &rsquo;t
avondfeest</p>
<p class="line">Als gast van uwen nieuwen heer, Lorenzo;</p>
<p class="line">Geef hem deez&rsquo; brief, maar doe het in &rsquo;t
geheim;</p>
<p class="line">En nu vaarwel; ik wil niet, dat mijn vader</p>
<p class="line">Ons samen spreken ziet.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lancelot.</p>
<p class="par">Atj&eacute;!&mdash;tranen verlangen mijn tong.&mdash;Gij
allerliefst heidinneke, allerzoetst Jodinneke! Als een Christen niet
voor schelm heeft gespeeld en uw hart gestolen, dan weet ik er niets
meer van. Maar atj&eacute;, deze bespottelijke druppels verdrinken mijn
manlijkheid te veel; atj&eacute;.</p>
</div>
<p class="stage alignright">(<span class="sc">Lancelot</span>
<i>af</i>.)</p>
<p><span class="pagenum">[<a id="xd21e2402" href="#xd21e2402" name="xd21e2402">320</a>]</span></p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Jessica.</p>
<p class="line">Vaarwel, vriend Lancelot.&mdash;</p>
<p class="line">Ach, hoe afschuw&rsquo;lijk is het toch in mij,</p>
<p class="line">Dat ik mij schaam mijns vaders kind te zijn!</p>
<p class="line">Maar ben ik ook zijn dochter naar den bloede,</p>
<p class="line">Ik ben &rsquo;t niet naar den geest.&mdash;O, mijn
Lorenzo,</p>
<p class="line">Geen strijd meer, neen; ik word, blijft gij mij
trouw,</p>
<p class="line">Christinne, en met een hart vol liefde uw vrouw.</p>
</div>
<p class="stage alignright">(<span class="sc">Jessica</span>
<i>af</i>.)</p>
</div>
</div>
<div id="kvv.ii.4" class="div2 scene"><span class="pagenum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span>
<div class="divHead">
<h3 class="main">Vierde Tooneel.</h3>
<p class="stage"><span class="ex">Aldaar.</span> <i>Een straat.</i></p>
<p class="stage"><span class="sc">Gratiano</span>, <span class="sc">Lorenzo</span>, <span class="sc">Salarino</span> <i>en</i>
<span class="sc">Solanio</span> <i>komen op</i>.</p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lorenzo.</p>
<p class="line">Hoort toe, wij sluipen weg van &rsquo;t avondmaal,</p>
<p class="line">Vermommen ons bij mij aan huis en zijn</p>
<p class="line">Dan allen in een uur terug.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Gratiano.</p>
<p class="line">Wij zijn op zulk een feest niet voorbereid.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Salarino.</p>
<p class="line">Voor fakkeldragers is niet eens gezorgd.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Solanio.</p>
<p class="line">&rsquo;t Moet puik in orde zijn, of &rsquo;t is niets
waard;</p>
<p class="line">En dan zij &rsquo;t, dunkt mij, liever niet
begonnen.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lorenzo.</p>
<p class="line">Het is nog pas vier uur; wij hebben dus</p>
<p class="line">Nog twee uur v&oacute;&oacute;r ons. <span class="lineNum">9</span></p>
</div>
<p class="stage">(<span class="sc">Lancelot</span> <i>komt op, met een
brief</i>.)</p>
<div class="sp">
<p class="line"><span class="hemistich">Nog twee uur v&oacute;&oacute;r
ons.</span> Lanc&rsquo;lot, zoo! wat nieuws?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lancelot.</p>
<p class="par">Als uwe edelheid dezen brief gelieft te openen, zal het
schijnen te verduidelijken.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lorenzo.</p>
<p class="line">Ik ken de hand; ja, &rsquo;t is een schoone hand,</p>
<p class="line">En blanker dan &rsquo;t papier, waarop zij schreef,</p>
<p class="line">De schoone hand, die schreef.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Gratiano.</p>
<p class="line"><span class="hemistich">De schoone hand, die
schreef.</span> Een minnebriefje!</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lancelot</p>
<p class="line"><span class="stage">(<i>wil weggaan</i>).</span> Met uw
verlof, heer.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lorenzo.</p>
<p class="line">Zeg, waar moet gij heen?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lancelot.</p>
<p class="par">Och heer, ik moet mijn ouden meester den Jood gaan
intiveeren om bij mijn nieuwen meester den Christen van avond het
nachtmaal te komen gebruiken.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lorenzo.</p>
<p class="line">Ziedaar, <span class="stage">(<i>Hij geeft hem
geld.</i>)</span>&mdash;en zeg de schoone Jessica,</p>
<p class="line">Dat ze op mij reek&rsquo;nen kan;&mdash;zeg &rsquo;t
heimlijk; ga.&mdash;</p>
</div>
<p class="stage alignright">(<span class="sc">Lancelot</span>
<i>af</i>.)</p>
<div class="sp">
<p class="line">Mijn heeren,</p>
<p class="line">Maakt ge alles nu voor &rsquo;t maskerfeest gereed?</p>
<p class="line">Ik heb al iemand, die mijn fakkel draagt.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Salarino.</p>
<p class="line">Goed, op mijn woord, ik maak het daad&rsquo;lijk
klaar.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Solanio.</p>
<p class="line">Ik ook.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lorenzo.</p>
<p class="line">En komt dan, na een uur zoo wat,</p>
<p class="line">Aan Gratiano&rsquo;s huis; daar vindt ge ons
tweeën.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Salarino.</p>
<p class="line">&rsquo;t Is goed, wij zullen komen.</p>
</div>
<p class="stage alignright">(<span class="sc">Salarino</span> <i>en</i>
<span class="sc">Solanio</span> <i>af</i>.)</p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Gratiano.</p>
<p class="line">Die brief was van de schoone Jessica?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lorenzo.</p>
<p class="line">U moet ik alles zeggen: zie, zij schreef,</p>
<p class="line">Hoe ik haar uit haars vaders huis moet schaken;</p>
<p class="line">Hoe ze is voorzien van goud en edelsteenen;</p>
<p class="line">Hoe ze in een page zich verkleeden zal.</p>
<p class="line">Komt ooit de jood, haar vader, in den hemel,</p>
<p class="line">Dan is &rsquo;t ter wille van zijn dochter slechts;</p>
<p class="line">En waagt ooit rampspoed haren weg te kruisen,</p>
<p class="line">Dan is er niets, dat zulk een doen verschoont,</p>
<p class="line">Dan dat zij &rsquo;t kind is van een valschen
jood.&mdash;</p>
<p class="line">Kom mede, en zie dit onderweg maar in;</p>
<p class="line">Mij draagt de schoone Jessica de fakkel.</p>
</div>
<p class="stage alignright">(<i>Beiden af.</i>)</p>
</div>
</div>
<div id="kvv.ii.5" class="div2 scene"><span class="pagenum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span>
<div class="divHead">
<h3 class="main">Vijfde Tooneel.</h3>
<p class="stage"><span class="ex">Aldaar.</span> <i>De straat voor</i>
<span class="sc">Shylock&rsquo;s</span> <i>huis</i>.</p>
<p class="stage"><span class="sc">Shylock</span> <i>en</i> <span class="sc">Lancelot</span> <i>komen op</i>.</p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Shylock.</p>
<p class="line">Nu, gij zult zien, met eigen oogen zien,</p>
<p class="line">Hoe anders &rsquo;t is bij Shylock en
Bassanio;&mdash;</p>
<p class="line">H&eacute;, Jessica!&mdash;voorwaar, gij zult bij
hem</p>
<p class="line">Niet slapen, snorken, telkens kleeren
scheuren!&mdash;</p>
<p class="line">H&eacute;, Jessica, nog eens!</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lancelot.</p>
<p class="line"><span class="hemistich">H&eacute;, Jessica, nog
eens!</span> H&eacute;, Jessica!</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Shylock.</p>
<p class="line">Wie zeide u haar te roepen? &rsquo;k zei &rsquo;t u
niet.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lancelot.</p>
<p class="par">Uwe edelheid heeft mij vroeger altijd gezeid, dat ik
nooit iets kan doen, of het moest mij gezeid worden.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Jessica.</p>
<p class="line">Wat is &rsquo;t? Gij hebt geroepen? <span class="lineNum">10</span></p>
</div>
<p class="stage">(<span class="sc">Jessica</span> <i>komt op</i>.)</p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Shylock.</p>
<p class="line">&rsquo;k Ben uitgevraagd ten eten, Jessica;</p>
<p class="line">Daar zijn mijn sleutels.&mdash;Maar waarom zou &rsquo;k
gaan?</p>
<p class="line">Men vraagt mij niet als vriend, maar om te vleien;</p>
<p class="line">Maar ik, ik ga uit haat, en help den christen</p>
<p class="line">Zijn goed verspillen.&mdash;Jessica, mijn kind,</p>
<p class="line">Pas op mijn huis;&mdash;ik ga met tegenzin;</p>
<p class="line">Er broeit iets, vrees ik, dat mijn rust verstoort;</p>
<p class="line">Ik heb van nacht van zakken gouds gedroomd.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lancelot.</p>
<p class="par">Ik bid u, heer, kom; mijn jonge meester wacht op uw
bezoeking.</p>
</div>
<p><span class="pagenum">[<a id="xd21e2740" href="#xd21e2740" name="xd21e2740">321</a>]</span></p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Shylock.</p>
<p class="par">Die zal wel gebeuren.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lancelot.</p>
<p class="par">En ze hebben saamgezworen,&mdash;ik wil niet zeggen, dat
gij een maskerade zult zien, maar als gij er een ziet, dan was het niet
voor niets, dat mijn neus begon te bloeden op den laatsten
Paaschmaandag &rsquo;s morgens om zes uur, die dat jaar viel op
Asschenwoensdag voor vier jaren in den namiddag.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Shylock.</p>
<p class="line">Wat, zijn daar maskers? Hoor mij, Jessica!</p>
<p class="line">Sluit dan de deur, en als gij tromm&rsquo;len hoort</p>
<p class="line">En dat gegil van kromgenekte fluiten,</p>
<p class="line">Klim dan niet tot het venster op en steek</p>
<p id="kvv.ii.5.33" class="line">Uw hoofd niet op de straat, en kijk
niet uit</p>
<p class="line">Naar dat geverfd gelaat van christenzotten;</p>
<p class="line">Maar stop dan de ooren van mijn woning,&mdash;&rsquo;k
meen</p>
<p class="line">Mijn vensters,&mdash;dicht, opdat mijn eerbaar huis</p>
<p class="line">&rsquo;t Geraas dier flauwe zotternij niet
hoore.&mdash;</p>
<p class="line">Ik zweer bij Jacobs staf, ik heb geen zin</p>
<p class="line">Om buitenshuis van avond feest te vieren;</p>
<p class="line">Toch wil ik gaan.&mdash;Gij knaap, ga voor mij uit;</p>
<p class="line">Zeg, dat ik kom.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lancelot.</p>
<p class="line"><span class="hemistich">Zeg, dat ik kom.</span> Ik zal
vooruitgaan, heer.&mdash;</p>
<p class="line"><span class="stage">(<i>Fluisterend tot</i>
<span class="sc">Jessica</span>.)</span> Maar kijk, meestres, alevel
&rsquo;t venster uit;</p>
<p class="line xd21e2796">Dra passeert een christen goed,</p>
<p class="line xd21e2796">Waard, dat een jodin hem groet.</p>
</div>
<p class="stage alignright">(<span class="sc">Lancelot</span>
<i>af</i>.)</p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Shylock.</p>
<p class="par">Wat zeide daar die gek, die zone Hagars? <span class="lineNum">43</span></p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Jessica.</p>
<p class="par">Hij zeide mij vaarwel en anders niet.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Shylock.</p>
<p class="par">De dwaas is goedig, maar een wolf in &rsquo;t eten;</p>
<p class="line">Bij &rsquo;t werk een slak, in &rsquo;t slapen
overdag</p>
<p class="line">Een wilde kat; ik wil geen hommels houden;</p>
<p class="line">En daarom ga hij heen, en ga hij heen</p>
<p class="line">Naar iemand, wien hij den geborgden buidel</p>
<p class="line">Moog&rsquo; helpen le&ecirc;gen.&mdash;Jessica, naar
binnen;</p>
<p class="line">Misschien kom ik zoo daad&rsquo;lijk wel terug;</p>
<p class="line">Doe wat ik zeide en sluit de deuren goed;</p>
<p class="line xd21e2839">&bdquo;Een dichte kast, weert meen&rsquo;gen
gast;&rdquo;</p>
<p class="line">Zoo spreekt een elk, die op zijn zaken past.</p>
</div>
<p class="stage alignright">(<span class="sc">Shylock</span>
<i>af</i>.)</p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Jessica.</p>
<p class="par">Vaarwel;&mdash;en als Fortuin mij niet bestrijdt,</p>
<p class="par">Ben ik een vader, gij een dochter kwijt.</p>
</div>
<p class="stage alignright">(<span class="sc">Jessica</span>
<i>af</i>.)</p>
</div>
</div>
<div id="kvv.ii.6" class="div2 scene"><span class="pagenum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span>
<div class="divHead">
<h3 class="main">Zesde Tooneel.</h3>
<p class="stage"><span class="ex">Aldaar.</span></p>
<p class="stage"><span class="sc">Gratiano</span> <i>en</i>
<span class="sc">Salarino</span> <i>komen op, gemaskerd</i>.</p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Gratiano.</p>
<p class="line">Dit is het afdak, waar Lorenzo ons</p>
<p class="line">Verzocht te wachten.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Salarino.</p>
<p class="line"><span class="hemistich">Verzocht te wachten.</span>
&rsquo;t Uur is haast voorbij.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Gratiano.</p>
<p class="line">En &rsquo;t is een wonder, dat hij &rsquo;t uur
verzuimt;</p>
<p class="line">Verliefden zijn meestal de klok vooruit.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Salarino.</p>
<p class="line">O, tienmaal sneller vliegen Venus&rsquo; duiven</p>
<p class="line">Om nieuwe liefdebanden te bezeeg&rsquo;len,</p>
<p class="line">Dan om gezworen trouw gestand te doen.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Gratiano.</p>
<p class="line">Ja, dat gaat door: wie staat ooit van een feest</p>
<p class="line">Met zooveel eetlust op, als hij ging zitten?</p>
<p class="line">Waar is het paard, dat op zijn lange baan</p>
<p class="line">Terugdraaft met hetzelfde ondoofbre vuur,</p>
<p class="line">Waarmee het steig&rsquo;rend wegstoof? Ieder ding</p>
<p class="line">Wordt met meer vuur begeerd dan wel genoten.</p>
<p class="line">Ziet, hoe, gelijk een jong en kwistig zwakhoofd,</p>
<p class="line">Het nieuwe jacht daar zee kiest, vlag in top,</p>
<p class="line">Door dartel windgestreel gekust, geliefkoosd!</p>
<p class="line">Hoe keert het weer als de verloren zoon,</p>
<p class="line">De spanten bloot en met gescheurde zeilen,</p>
<p class="line">Verarmd en naakt door &rsquo;t dartel windgestreel!</p>
</div>
<p class="stage">(<span class="sc">Lorenzo</span> <i>komt op</i>.)</p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Salarino.</p>
<p class="line">Daar komt Lorenzo;&mdash;later dus &rsquo;t vervolg.
<span class="lineNum">20</span></p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lorenzo.</p>
<p class="line">Verschoont mij, lieve vrienden, dat ik toefde;</p>
<p class="line">&rsquo;k Had veel te doen; dat draag&rsquo; de schuld,
niet ik.</p>
<p class="line">Maar is &rsquo;t &ugrave;w beurt eens om een vrouw te
stelen,</p>
<p class="line">Dan wacht ik even lang op u.&mdash;Komt hier;</p>
<p class="line">Hier woont mijn jodenvader.&mdash;Wie is thuis?</p>
</div>
<p class="stage">(<span class="sc">Jessica</span> <i>verschijnt aan
&rsquo;t venster, in jongensgewaad</i>.)</p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Jessica.</p>
<p class="line">Wie is daar? Zeg &rsquo;t voor alle zekerheid,</p>
<p class="line">Hoewel ik zweren zou de stem te kennen.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lorenzo.</p>
<p class="line">Lorenzo, en uw liefste.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Jessica.</p>
<p class="line">Lorenzo, zeker; en mijn liefste, ja;</p>
<p class="line">Want wien heb ik zoo lief? Maar wie, Lorenzo,</p>
<p class="line">Staat voor u in, dat ik u &rsquo;t liefste ben?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lorenzo.</p>
<p class="line">De hemel en uw hart zijn mijn getuigen.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Jessica.</p>
<p class="line">Hier, vang dit mandje; &rsquo;t is de moeite waard.</p>
<p class="line">Goed, dat het nacht is, en ge mij niet ziet;</p>
<p class="line">Want ik ben erg beschaamd in deez&rsquo;
verkleeding;</p>
<p class="line">Maar liefde is blind; verliefden kunnen niet</p>
<p class="line">De vreemde streken zien, die zij bedrijven;</p>
<p class="line">Maar konden zij &rsquo;t, Cupido zelf zou blozen,</p>
<p class="line">Als hij mij zoo als jongen zag verkleed.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lorenzo.</p>
<p class="line">Kom af, gij moet mijn fakkeldrager zijn.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Jessica.</p>
<p class="line">Wat! moet ik &rsquo;t licht doen vallen op mijn
schande?</p>
<p class="line">Die is, voorwaar, van zelf reeds veel te licht.</p>
<p class="line">Dit is een post, mijn lief, die openbaart,</p>
<p class="line">En &rsquo;k moet verborgen zijn.</p>
</div>
<p><span class="pagenum">[<a id="xd21e3038" href="#xd21e3038" name="xd21e3038">322</a>]</span></p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lorenzo.</p>
<p class="line"><span class="hemistich">En &rsquo;k moet verborgen
zijn.</span> Dat blijft gij, liefste,</p>
<p class="line">Als u &rsquo;t bevallig pagekleed omhult.</p>
<p class="line">Maar haast u thans;</p>
<p class="line">Of de ons bevriende nacht gaat vluchtling spelen,</p>
<p class="line">En men verwacht ons bij Bassanio&rsquo;s feest.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Jessica.</p>
<p class="line">Ik ga de kasten sluiten en verguld mij</p>
<p class="line">Met meer dukaten nog, en kom dan fluks.</p>
</div>
<p class="stage alignright">(<i>Zij gaat weg van &rsquo;t
venster.</i>)</p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Gratiano.</p>
<p class="line">Ze is, bij mijn kap, Godinne, geen Jodinne.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lorenzo.</p>
<p class="line">God straff&rsquo; me, zoo &rsquo;k haar niet oprecht
bemin;</p>
<p class="line">Verstandig is ze, als ik er iets van weet;</p>
<p class="line">En schoon is ze, als mijn oog mij niet bedriegt;</p>
<p class="line">En trouw is ze ook, dat heeft ze reeds getoond.</p>
<p class="line">En, zooals ze is, verstandig, schoon en trouw,</p>
<p class="line">Wordt zij mijn te&ecirc;r en trouw beminde vrouw.</p>
</div>
<p class="stage">(<span class="sc">Jessica</span> <i>komt op,
beneden</i>.)</p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lorenzo.</p>
<p class="line">Zoo, zijt ge er reeds?&mdash;Dan, heeren, voort, met
spoed;</p>
<p class="line">Ginds wacht ons al sinds lang de maskerstoet.</p>
</div>
<p class="stage alignright">(<i>Hij gaat heen, met</i> <span class="sc">Jessica</span> <i>en</i> <span class="sc">Salarino</span>.)</p>
<p class="stage">(<span class="sc">Antonio</span> <i>komt op</i>.)</p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Antonio.</p>
<p class="line">Wie daar?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Gratiano.</p>
<p class="line"><span class="hemistich">Wie daar?</span> Signore
Antonio?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Antonio.</p>
<p class="line">Gratiano, foei! En waar zijn nu al de andren?</p>
<p class="line">&rsquo;t Is negen uur; de vrienden wachten
u.&mdash;</p>
<p class="line">Geen maskerade thans; de wind is om;</p>
<p class="line">Bassanio wil op &rsquo;t oogenblik aan boord;</p>
<p class="line">Ik zond wel twintig man om u te zoeken.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Gratiano.</p>
<p class="line">Zeer gaarne, ja; want niets staat meer mij aan,</p>
<p class="line">Dan nog van avond scheep en weg te gaan.</p>
</div>
<p class="stage alignright">(<i>Beiden af.</i>)</p>
</div>
</div>
<div id="kvv.ii.7" class="div2 scene"><span class="pagenum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span>
<div class="divHead">
<h3 class="main">Zevende Tooneel.</h3>
<p class="stage"><span class="ex">Belmont.</span> <i>Een zaal in</i>
<span class="sc">Portia&rsquo;s</span> <i>huis</i>.</p>
<p class="stage"><i>Trompetgeschal.</i> <span class="sc">Portia</span>
<i>en de Prins van Marocco komen op, beiden met Gevolg</i>.</p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line">Goed, schuif den voorhang open en onthul</p>
<p class="line">De kastjes alle voor deez&rsquo; eed&rsquo;len
prins;&mdash;</p>
<p class="line"><span class="stage">(<i>Tot den Prins.</i>)</span> Doe
thans uw keus.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Marocco.</p>
<p class="line">Van goud het eerste, dat tot opschrift heeft:</p>
<p class="line">&bdquo;Die mij verkiest, verkrijgt, wat menig man
begeert&rdquo;.</p>
<p class="line">Van zilver &rsquo;t tweede, dat ons dit belooft:</p>
<p class="line">&bdquo;Die mij verkiest, erlangt zooveel als hij
verdient&rdquo;.</p>
<p class="line">Dit derde, zwaar, van lood, met plomp vermaan:</p>
<p class="line">&bdquo;Die mij verkiest, die wage en geve al wat hij
heeft&rdquo;.</p>
<p class="line">Hoe weet ik nu, of ik het rechte kies?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line">Slechts &eacute;&eacute;n er van bevat mijn
beelt&rsquo;nis, prins;</p>
<p class="line">En kiest ge dat, dan ben ikzelf ook de uwe.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Marocco.</p>
<p class="line">Een God bestuur&rsquo; mijn oordeel dan! Laat zien;</p>
<p class="line">Nog eens wil ik die spreuken overlezen.</p>
<p class="line">Wat zegt dit looden kastje?</p>
<p class="line">&bdquo;Die mij verkiest, die geve en wage al wat hij
heeft&rdquo;.</p>
<p class="line">Die geev&rsquo;&mdash;voor wat? voor lood? hij
waag&rsquo; voor lood?</p>
<p class="line">&rsquo;t Is taal, die dreigt. En zij, die alles
wagen,</p>
<p class="line">Doen dit op hoop van kostelijk gewin;</p>
<p class="line">Een gouden geest bukt niet naar schuim van erts;</p>
<p class="line">En &igrave;k geef niets en waag ook niets, voor
lood.</p>
<p class="line">Wat zegt het zilver, met zijn maagdeglans?</p>
<p class="line">&bdquo;Die mij verkiest, erlangt zooveel als hij
verdient&rdquo;.</p>
<p class="line">Zooveel als hij verdient!&mdash;Denk na, Marocco,</p>
<p class="line">En weeg uw eigen waarde op de juiste hand;</p>
<p class="line">Waardeert men u, zooals ge uzelven schat,</p>
<p class="line">Genoeg is uw verdienste; schoon, genoeg</p>
<p class="line">Kan ontoereikend wezen voor de jonkvrouw.</p>
<p class="line">Doch, angst te koestren over mijn verdienste,</p>
<p class="line">Waar&rsquo; zwak, onwaardig twijflen aan mijzelf.</p>
<p class="line">Zooveel als ik verdien!&mdash;Nu, &rsquo;t is de
jonkvrouw;</p>
<p class="line">&rsquo;k Verdien haar door geboorte en door mijn
goed&rsquo;ren, <span class="lineNum">32</span></p>
<p class="line">Door gaven der natuur en door beschaving,</p>
<p class="line">Maar bovenal verdien ik haar door liefde.</p>
<p class="line">Als ik niet verder ging, en dit verkoos?&mdash;</p>
<p class="line">Maar toch, die spreuk van &rsquo;t goud nog
overwogen!</p>
<p class="line">&bdquo;Die mij verkiest, verkrijgt, wat menig man
begeert&rdquo;.</p>
<p class="line">Nu, dat &rsquo;s de jonkvrouw; iedereen begeert
haar,</p>
<p class="line">En iedre hoek der aard brengt pelgrims aan,</p>
<p class="line">Om &rsquo;t sterflijk, aad&rsquo;mend heiligbeeld te
kussen.</p>
<p class="line">Hyrcanië&rsquo;s wouden, de onafzienbre
vlakten</p>
<p class="line">Van &rsquo;t woest Arabië zijn gebaande wegen</p>
<p class="line">Voor vorsten thans, tot schoone Portia;</p>
<p class="line">Het rijk der waatren, dat met fiere kruinen</p>
<p class="line">Den hemel in &rsquo;t gelaat spuwt, keert ze niet,</p>
<p class="line">Die zoo vermeet&rsquo;le vreemden; neen, ze komen,</p>
<p class="line">Als door een beek, tot schoone Portia.&mdash;</p>
<p class="line">E&eacute;n van deez&rsquo; drie omsluit haar hemelsch
beeld.</p>
<p class="line">Is &rsquo;t denkbaar, dat haar lood
omsluit?&mdash;&rsquo;t Waar&rsquo; lastring,</p>
<p class="line">Zoo iets te denken; &rsquo;t lood is te verachtlijk</p>
<p class="line">Om zelfs in &rsquo;t donkre graf haar w&acirc; te
ompants&rsquo;ren.&mdash;</p>
<p class="line">Of is &rsquo;t te denken, dat ze in zilver huist,</p>
<p class="line">Wel tienmaal minder waard dan &rsquo;t loutre goud?</p>
<p class="line">O zondig denkbeeld! zulk een rijk juweel</p>
<p class="line">Wordt steeds in goud gevat. In Eng&rsquo;land is</p>
<p id="kvv.ii.7.56" class="line">Een munt, van goud, gestempeld met een
engel,</p>
<p class="line">Maar daar is &rsquo;t beeld eens engels bovenop;</p>
<p class="line">Hier ligt een engel, door een gulden bed</p>
<p class="line">Geheel omsloten.&mdash;Geef den sleutel mij;</p>
<p class="line">Dit is mijn keus; geluk, wees aan mijn zij!</p>
</div>
<p><span class="pagenum">[<a id="xd21e3327" href="#xd21e3327" name="xd21e3327">323</a>]</span></p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line">Daar, neem hem, prins; en is mijn beeld hierin,</p>
<p class="line">Dan ben ik de uwe.</p>
</div>
<p class="stage">(<i>Bij ontsluit het gouden kastje.</i>)</p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Marocco.</p>
<p class="line"><span class="hemistich">Dan ben ik de uwe.</span> O,
hel, wat vind ik hier?</p>
<p class="line">Een grijnzend doodshoofd, en in de oogkas ligt</p>
<p class="line">Een opgerold geschrift?&mdash;Ik wil het lezen.</p>
<p class="line xd21e3349">&bdquo;Al wat blinkt, is nog geen goud,</p>
<p class="line xd21e3349">Wis is dit u vaak ontvouwd;</p>
<p class="line xd21e3349">Menig heeft den schijn vertrouwd,</p>
<p class="line xd21e3349">Maar te laat zijn doen berouwd.</p>
<p class="line xd21e3349">Gulden graven zijn gebouwd,</p>
<p class="line xd21e3349">Waar de worm toch huis in houdt.</p>
<p class="line xd21e3349">Waart gij even wijs als stout,</p>
<p class="line xd21e3349">Jong van le&ecirc;n, van oordeel oud,</p>
<p class="line xd21e3349">&rsquo;t Afscheid hadt ge niet
aanschouwd:</p>
<p class="line xd21e3349">Al uw gloed laat Portia koud.&rdquo;</p>
<p class="line xd21e2796">Koud voorwaar en moeite om niet;</p>
<p class="line xd21e2796">Welkom, koude; en gloed, ontvlied!&mdash;</p>
<p class="line">Leef, Portia, wel! Het vonnis doet mij pijn;</p>
<p class="line">&rsquo;k Verloor; zoo moog&rsquo; dan kort het afscheid
zijn!</p>
</div>
<p class="stage alignright">(<i>Marocco af, met zijn Gevolg.</i>)</p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line">O heuglijk eind!&mdash;Trek weer den voorhang
toe;&mdash;</p>
<p class="line">Dat elk, die hem gelijkt, die keuze doe.</p>
</div>
<p class="stage alignright">(<i>Allen af.</i>)</p>
</div>
</div>
<div id="kvv.ii.8" class="div2 scene"><span class="pagenum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span>
<div class="divHead">
<h3 class="main">Achtste Tooneel.</h3>
<p class="stage"><span class="ex">Venetië.</span> <i>Een
straat.</i></p>
<p class="stage"><span class="sc">Salarino</span> <i>en</i>
<span class="sc">Solanio</span> <i>komen op</i>.</p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Salarino.</p>
<p class="line">Ja, vriend, ik zag Bassanio onder zeil;</p>
<p class="line">Gratiano heeft zich met hem ingescheept,</p>
<p class="line">Maar zeker is Lorenzo niet op &rsquo;t schip.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Solanio.</p>
<p class="line">De jood, die hondsvot, tierde, tot de doge</p>
<p class="line">Met hem Bassanio&rsquo;s schip ging onderzoeken.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Salarino.</p>
<p class="line">Hij kwam te laat; het was reeds onder zeil.</p>
<p class="line">Toen echter kwam den doge dra ter oore,</p>
<p class="line">Dat men Lorenzo en zijn Jessica</p>
<p class="line">Gezien had in een gondel; bovendien</p>
<p class="line">Gaf ook Antonio de verzeek&rsquo;ring, dat</p>
<p class="line">Zij niet Bassanio op zijn schip verzelden.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Solanio.</p>
<p class="line">Nooit hoorde ik zulk een teugellooze woede,</p>
<p class="line">Zoo vreemd, zoo heftig, zoo van &rsquo;t een op
&rsquo;t ander,</p>
<p class="line">Als van dien jood, dien hond, daar op de straat:</p>
<p class="line">&bdquo;Mijn dochter!&mdash;Mijn dukaten!&mdash;O mijn
dochter!&mdash;</p>
<p class="line">En met een christen!&mdash;O, mijn christ&rsquo;lijke
dukaten!&mdash;</p>
<p class="line">O recht en wet! mijn dochter! mijn dukaten!</p>
<p class="line">E&eacute;n zak, twee zak, verzegeld, vol dukaten!</p>
<p class="line">Dubb&rsquo;le dukaten;&mdash;en mijn dochter stal
ze!</p>
<p class="line">Juweelen ook, twee steenen, kostbre steenen!</p>
<p class="line">Mijn dochter stal ze!&mdash;Rakkers, zoekt die
deern!</p>
<p class="line">Mijn steenen heeft ze bij zich, mijn
dukaten!&rdquo;</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Salarino.</p>
<p class="line">De straatjeugd van Venetië schreeuwt hem
na:&mdash;</p>
<p class="line">&bdquo;Zijn steenen, zijn dukaten en zijn
dochter!&rdquo;</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Solanio.</p>
<p class="line">Als nu Antonio maar op tijd betaalt,</p>
<p class="line">Want anders zal hij &rsquo;t boeten.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Salarino.</p>
<p class="line"><span class="hemistich">Want anders zal hij &rsquo;t
boeten.</span> Ja, zeer juist.</p>
<p class="line">&rsquo;k Was gistren met een Franschman aan het
praten;</p>
<p class="line">Die zeide mij, dat in de nauwe zee,</p>
<p class="line">Die Frankrijk scheidt van Eng&rsquo;land, er een
schip</p>
<p class="line">Vergaan was, rijk bevracht, en hier van daan.</p>
<p class="line">&rsquo;k Dacht daad&rsquo;lijk aan Antonio, toen hij
&rsquo;t zeide,</p>
<p class="line">En wenschte in stilte: &bdquo;zij dat niet van
hem!&rdquo;</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Solanio.</p>
<p class="line">Gij moet hem toch vertellen, wat ge hoort;</p>
<p class="line">Maar niet te plotsling, want het mocht hem leed
doen.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Salarino.</p>
<p class="line">Er is geen trouwer hart op aard; ik zag</p>
<p class="line">Bassanio&rsquo;s afscheid van Antonio. <span class="lineNum">36</span></p>
<p class="line">Bassanio zeide, dat hij spoed zou maken</p>
<p class="line">Om we&ecirc;r te keeren; &bdquo;Doe dat niet&rdquo;,
was &rsquo;t antwoord,</p>
<p class="line">&bdquo;Verbroddel niet om mij uw zaak, Bassanio.</p>
<p class="line">Neen, laat de tijd haar rijpen. Wat den schuldbrief</p>
<p class="line">Betreft, dien ik den jood geteekend heb,</p>
<p class="line">Die rijz&rsquo; niet voor uw geest naast uwe
liefde;</p>
<p class="line">Wees opgeruimd en wijd al uw gedachten</p>
<p class="line">Aan hoflijkheid en de uiting uwer liefde,</p>
<p class="line">Aan al wat ginds u &rsquo;t beste passen
zal.&rdquo;</p>
<p class="line">Toen reikte hij,&mdash;zijn oog schoot vol van
tranen,&mdash;</p>
<p class="line">Met afgewend gelaat zijn vriend de hand,</p>
<p class="line">En schudde, met een wonderdiepe ontroering,</p>
<p class="line">Met kracht Bassanio&rsquo;s hand. Zoo scheidden
zij.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Solanio.</p>
<p class="line">&rsquo;k Geloof, is hem de wereld nog iets waard,</p>
<p class="line">Dan is &rsquo;t om hem. Kom, zoeken wij hem op,</p>
<p class="line">En zij door scherts of boert die somberheid,</p>
<p class="line">Die hem beving, verjaagd.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Salarino.</p>
<p class="line"><span class="hemistich">Die hem beving,
verjaagd.</span> Ja, doen wij dat!</p>
</div>
<p class="stage alignright">(<i>Beiden af.</i>)</p>
</div>
</div>
<div id="kvv.ii.9" class="div2 scene"><span class="pagenum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span>
<div class="divHead">
<h3 class="main">Negende Tooneel.</h3>
<p class="stage"><span class="ex">Belmont.</span> <i>Een zaal in</i>
<span class="sc">Portia&rsquo;s</span> <i>woning</i>.</p>
<p class="stage"><span class="sc">Nerissa</span> <i>komt op, met een
Bediende</i>.</p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Nerissa.</p>
<p class="line">Kom, spoedig, spoedig, trek den voorhang weg;</p>
<p class="line">De prins van Arragon heeft de&rsquo; eed gedaan</p>
<p class="line">En komt zoo daad&rsquo;lijk zijn geluk beproeven.</p>
</div>
<p><span class="pagenum">[<a id="xd21e3603" href="#xd21e3603" name="xd21e3603">324</a>]</span></p>
<p class="stage">(<i>Trompetgeschal. De Prins van Arragon en</i>
<span class="sc">Portia</span> <i>komen op, beiden met Gevolg</i>.)</p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line">Gij ziet, daar staan de kastjes, edel prins;</p>
<p class="line">Verkiest gij dat, waarin mijn beeltnis is,</p>
<p class="line">Dan wordt terstond het huwlijksfeest gevierd;</p>
<p class="line">Maar faalt uw keuze, heer, dan moet gij ook</p>
<p class="line">Terstond en zonder tegenspraak vertrekken.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Arragon.</p>
<p class="line">Drie dingen zijn door de&rsquo; eed mij opgelegd:</p>
<p class="line">Ten eerste, nimmer iemand te openbaren,</p>
<p class="line">Welk kastje ik koos; dan, mocht ik &rsquo;t rechte
kastje</p>
<p class="line">Niet treffen, nimmer in mijn leven meer</p>
<p class="line">De hand van een&rsquo;ge vrouw te vragen;
eind&rsquo;lijk,</p>
<p class="line">Indien &rsquo;t geluk me een juiste keus ontzegt,</p>
<p class="line">Hier niet te toeven maar terstond te gaan.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line">Hiertoe verplicht zich elk bij eede, die</p>
<p class="line">Voor mijn onwaardig &igrave;k de kans komt wagen.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Arragon.</p>
<p class="line">Ik nam het op mij. Thans, Fortuin, vervul</p>
<p class="line">Mijn hartewensch!&mdash;Goud, zilver, waardloos
lood!</p>
<p class="line">&bdquo;Die mij verkiest, die geve en wage al wat hij
heeft&rdquo;;</p>
<p class="line">Glans vrij wat schooner, eer ik geef of
waag!&mdash;</p>
<p class="line">Wat zegt het gouden kastje? Laat eens zien:&mdash;</p>
<p class="line">&bdquo;Die mij verkiest, verkrijgt wat menig man
begeert.&rdquo; <span class="lineNum">24</span></p>
<p class="line">Wat menig man begeert!&mdash;dit menig meent
wellicht</p>
<p class="line">De dwaze menigt&rsquo;, die naar schijn slechts
kiest,</p>
<p class="line">Niet meer ziet dan het ijdel oog kan leeren,</p>
<p id="kvv.ii.9.28" class="line">Niet in het binnenst dringt, maar als
de zwaluw</p>
<p class="line">Haar bouw bevestigt aan den buitenwand,</p>
<p class="line">Geheel aan storm en toeval prijsgegeven.</p>
<p class="line">Ik kies niet, neen, wat menig man begeert,</p>
<p class="line">Ik wil mij niet naar lage geesten schikken,</p>
<p class="line">Niet voegen bij den grooten dommen hoop.</p>
<p class="line">Dus thans tot u, gij zilvren schatbewaarder,</p>
<p class="line">Zeg mij het opschrift, dat gij draagt, nog eens:</p>
<p class="line">&bdquo;Die mij verkiest, erlangt zooveel als hij
verdient&rdquo;.</p>
<p class="line">Zeer goed gezegd: want wie durft stout Fortuin</p>
<p class="line">Verschalken, en zich eere stelen, waar</p>
<p class="line">Verdienstes stempel op ontbreekt! Dat niemand</p>
<p class="line">Een onverdiende waardigheid zich eigen&rsquo;!</p>
<p class="line">O, werden goed&rsquo;ren, rang en ambten nooit</p>
<p class="line">Op laak&rsquo;bre wijs verworven; eere steeds</p>
<p class="line">Onwraakbaar, door verdienste alleen, gekocht!</p>
<p class="line">Hoe menig dekte zich, die blootshoofds staat;</p>
<p class="line">Hoe menig, die beveelt, wierd dan de dienaar!</p>
<p class="line">Wat laag gepeupel zou de wan niet schiften</p>
<p class="line">Uit wat het zaad der eere is; hoeveel tarwe</p>
<p class="line">Waar&rsquo; niet te lezen uit het kaf der tijden,</p>
<p class="line">En weer tot eer te brengen!&mdash;Maar, de
keuze:&mdash;</p>
<p class="line">&bdquo;Die mij verkiest, erlangt zooveel als hij
verdient.&rdquo;</p>
<p class="line">Ik kies verdienste;&mdash;ontsluit mij dit, opdat</p>
<p class="line">Me onthuld zij, hoe &rsquo;t geluk mij is gezind.</p>
</div>
<p class="stage">(<i>Hij ontsluit het zilveren kastje.</i>)</p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="par">Te lang gedraald voor dat, wat gij daar vindt.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Arragon.</p>
<p class="line">Wat is dit hier? Het beeld eens zots, dat me
aangrijnst,</p>
<p class="line">En een geschrift mij reikt? Ik wil het lezen.</p>
<p class="line">Hoe weinig zijt ge aan Portia gelijk!</p>
<p class="line">Hoe weinig aan mijn hoop en mijn verdiensten!</p>
<p class="line">&bdquo;Die mij verkiest, verkrijgt zooveel als hij
verdient.&rdquo;</p>
<p class="line">Verdien ik dan niets beters dan een zotskop?</p>
<p class="line">Is dat mijn loon? Is mijn verdienste zoo?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line">Misdoen en rechtspraak gaan niet samen; &rsquo;t
een</p>
<p class="line">Verschilt in aard van &rsquo;t ander.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Arragon.</p>
<p class="line"><span class="hemistich">Verschilt in aard van &rsquo;t
ander.</span> Wat staat hier?</p>
<p class="line xd21e3349">&bdquo;Zevenmaal in &rsquo;t vuur geheet</p>
<p class="line xd21e3349">Werd dit zilver, en gesmeed;</p>
<p class="line xd21e3349">Zevenmaal is hij doorkneed,</p>
<p class="line xd21e3349">Die nooit dwaze keuze deed.</p>
<p class="line xd21e3349">Menig greep een schaduw beet,</p>
<p class="line xd21e3349">Die hem door de handen gleed.</p>
<p class="line xd21e3349">Dwazen zijn er, zoo ik weet,</p>
<p class="line xd21e3349">Als deez&rsquo; nar, in zilvren kleed.
<span class="lineNum">69</span></p>
<p class="line xd21e3349">Kies een meisje, grof of fijn,</p>
<p class="line xd21e3349">Altijd is uw hoofd als &rsquo;t mijn;</p>
<p class="line xd21e3349">Gaat, laat dit genoeg u zijn.&rdquo;</p>
<p class="line xd21e3349">Grooter nar schijn ik mij toe,</p>
<p class="line xd21e3349">Als ik hier nog toeven doe.</p>
<p class="line xd21e3349">E&eacute;nen zotskop bracht ik mee,</p>
<p class="line xd21e3349">En ik ga nu weg met twee.&mdash;</p>
<p class="line xd21e3349">Nu, vaarwel, ik houd mijn eed,</p>
<p class="line xd21e3349">Zal geduldig zijn in &rsquo;t leed.</p>
</div>
<p class="stage alignright">(<i>De Prins van Arragon met Gevolg
af.</i>)</p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line">Dat de mot de vlam niet meed!</p>
<p class="line">O, o, die wijze narren! als zij kiezen,</p>
<p class="line">Zijn zij zoo wijs, door wijsheid te verliezen.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Nerissa.</p>
<p class="line">Hoe goed het oude spreekwoord het toch wist!</p>
<p class="line">Wie hangt, wie huwt, wordt door het lot beslist.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line">Kom, trek &rsquo;t gordijn we&ecirc;r toe, Nerissa.</p>
</div>
<p class="stage">(<i>Een Bediende komt op.</i>)</p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Bediende.</p>
<p class="line">Waar is mijn jonkvrouw?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line"><span class="hemistich">Waar is mijn jonkvrouw?</span>
Hier; wat wil mijn heer?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Bediende.</p>
<p class="line">Mejonkvrouw, aan de poort is afgestegen</p>
<p class="line">Een jong Venetiaan, om u te melden,</p>
<p class="line">Dat weldra zijn gebieder u begroet;</p>
<p class="line">Hij brengt van deze&rsquo; u liefdevolle groeten,</p>
<p class="line">Behalve hoff&rsquo;lijk schoone woorden, gaven</p>
<p class="line">Van hooge waarde; en nimmer zag ik nog</p>
<p class="line">Een liefdebo&ocirc;, zoo goed zijn boodschap
waard;<span class="pagenum">[<a id="xd21e3865" href="#xd21e3865" name="xd21e3865">325</a>]</span></p>
<p class="line">Want nooit kwam in April een dag zoo schoon,</p>
<p class="line">Om ons den fraaien zomer te voorspellen,</p>
<p class="line">Als deze bo&ocirc; vooraf zijn heer ons meldt.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line">Genoeg, ik bid u; ik begin te vreezen,</p>
<p class="line">Dat gij zoo daad&rsquo;lijk zegt: &bdquo;hij is mijn
bro&ecirc;r:&rdquo;</p>
<p class="line">Zoo feestlijk zijt ge in &rsquo;t roemen van zijn
lof.</p>
<p class="line">Nerissa, kom; &rsquo;k wil zien wie &rsquo;t is, die
zoo</p>
<p class="line">Zijn liefde ons meldt, reeds door zijn
liefdebo&ocirc;.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Nerissa.</p>
<p class="line">Geef, liefdegod, het zij Bassanio!</p>
</div>
<p class="stage alignright">(<i>Allen af.</i>)</p>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div id="kvv.iii" class="div1 act"><span class="pagenum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span>
<div class="divHead">
<h2 class="main">Derde Bedrijf.</h2>
<div id="kvv.iii.1" class="div2 scene"><span class="pagenum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span>
<div class="divHead">
<h3 class="main">Eerste Tooneel.</h3>
<p class="stage"><span class="ex">Venetië.</span> <i>Een
straat.</i></p>
<p class="stage"><span class="sc">Solanio</span> <i>en</i> <span class="sc">Salarino</span> <i>komen op</i>.</p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Solanio.</p>
<p class="par">Nu, wat nieuws is er op den Rialto?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Salarino.</p>
<p class="par">Ja, het wordt nog maar niet tegengesproken, dat Antonio
een schip met rijke lading in die nauwe doorvaart verloren heeft.
<a id="kvv.iii.1.4" name="kvv.iii.1.4"></a>De Goodwins, geloof ik, heet
de plaats, een gevaarlijke zandbank en als noodlottig bekend; er moeten
vrij wat wrakken van groote schepen begraven liggen, als moei Gerucht
een eerlijk wijf is, waar men op aan kan.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Solanio.</p>
<p class="par">Ik wou, dat ze in dit geval zoo&rsquo;n leugenachtige
klappei bleek, als er ooit &eacute;&eacute;n gember geknauwd heeft of
haar buren heeft wijsgemaakt, dat ze treurde om den dood van haar
derden man. Maar het is waar,&mdash;zonder in wijdloopigheid te
vervallen en van den effen grooten weg van het gesprek af te
wijken,&mdash;dat de goede Antonio, die rechtschapen Antonio,&mdash;o,
had ik een benaming, goed genoeg om zijn naam gezelschap te
houden!&mdash;</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Salarino.</p>
<p class="par">Kom, besluit! <span class="lineNum">17</span></p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Solanio.</p>
<p class="par">Ach, wat zegt gij?&mdash;Nu, het eind van &rsquo;t lied
is, hij heeft een schip verloren.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Salarino.</p>
<p class="par">Ik wou, dat het zeker ook het eind was van zijn
verliezen.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Solanio.</p>
<p class="par">Laat ik bijtijds hier &bdquo;amen&rdquo; op zeggen, eer
de duivel mijn gebed in den weg loopt, want daar komt hij aan, in de
gedaante van een jood.</p>
</div>
<p class="stage">(<span class="sc">Shylock</span> <i>komt op</i>.)</p>
<div class="sp">
<p class="par first">Wel, Shylock, wat nieuws onder de
kooplu&icirc;?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Shylock.</p>
<p class="par">Gij wist, niemand zoo goed, niemand zoo goed als gij,
van de vlucht van mijn dochter.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Salarino.</p>
<p class="par">Dat is waar; ik van mijn kant wist van den man, die haar
de vleugels voor het wegvliegen gemaakt heeft.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Solanio.</p>
<p class="par">En Shylock, van zijn kant, wist dat het vogeltje al wel
vlug was; en dan ligt het bij allen in den aard, dat zij het nest
ontvluchten.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Shylock.</p>
<p class="par">Zij zal er verdoemd voor zijn.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Salarino.</p>
<p class="par">Ja zeker, als de duivel haar rechter mag wezen.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Shylock.</p>
<p class="par">Mijn eigen vleesch en bloed in opstand!</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Salarino.</p>
<p class="par">O foei, oude kreng, in opstand op jouw jaren!</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Shylock.</p>
<p class="par">Ik zeg, mijn dochter in mijn vleesch en bloed.
<span class="lineNum">40</span></p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Salarino.</p>
<p class="par">Er is meer verschil tusschen jouw vleesch en het hare,
dan tusschen git en ivoor, meer tusschen je beider bloed, dan tusschen
rooden wijn en Rijnschen;&mdash;maar zeg ons, heb je ook gehoord, of
Antonio op zee het een of ander verlies heeft geleden of niet.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Shylock.</p>
<p class="par">Dat is ook al weer een kwade zaak voor me; een
bankroetier, een verkwister, die te nauwernood zijn gezicht op den
Rialto durft laten kijken;&mdash;een bedelaar, die altijd als een groot
heer op de markt kwam,&mdash;laat hem denken aan zijn schuldbrief; hij
noemde mij altoos een woekeraar,&mdash;laat hem denken aan zijn
schuldbrief; hij leende altijd geld uit christelijke
liefelijkheid,&mdash;laat hem denken aan zijn schuldbrief!</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Solanio.</p>
<p class="par">Nu, je zult natuurlijk, als hij in gebreke mocht
blijven, zijn vleesch niet nemen; waar kan dat voor dienen?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Shylock.</p>
<p class="par">Om er visch mee te vangen; en als niets anders er mee
gediend is, dan is mijn wraak er mee gediend. Hij heeft mij beschimpt,
mij benadeeld voor een half millioen, gelachen bij mijn verliezen,
gegrijnsd bij mijn winsten, mijn volk gesmaad, mijn handel
gedwarsboomd, mijn vrienden koud, mijn vijanden warm gemaakt; en waarom
toch, waarom?&mdash;Omdat ik een jood ben. Heeft een jood dan geen
oogen? Heeft een jood geen handen, geen armen, geen beenen, geen
gevoel, geen begeerten, geen hartstochten? wordt hij niet gevoed door
&rsquo;tzelfde voedsel, verwond door dezelfde wapens, bezocht door
dezelfde ziekten, genezen door dezelfde middelen, warm <span class="pagenum">[<a id="xd21e4034" href="#xd21e4034" name="xd21e4034">326</a>]</span>en koud door denzelfden winter en zomer, als
een christen? Als gij ons een messteek geeft, bloeden wij dan niet? als
gij ons vergiftigt, sterven wij dan niet? en als gij ons beleedigt,
zullen wij dan geen wraak nemen? Als wij in het overige zijn als gij,
willen wij ook daarin u gelijken. Als een christen door een jood
beleedigd wordt, wat is dan zijn deemoedigheid?&mdash;wraakzucht. Als
een jood door een christen beleedigd wordt, wat moet, naar
christenvoorbeeld, zijn lijdzaamheid wezen? wel, wraakzucht. Het booze,
dat gijlieden mij leert, dat wil ik doen,&mdash;en het zou mij
tegenvallen, als ik het niet nog beter deed dan mijn meesters.</p>
</div>
<p class="stage">(<i>Een Bediende komt op.</i>)</p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Bediende.</p>
<p class="par">Edele Heeren, Antonio, mijn meester, is tehuis en
verlangt u beiden te spreken.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Salarino.</p>
<p class="par">Wij hebben hem al overal gezocht.</p>
</div>
<p class="stage">(<span class="sc">Tubal</span> <i>komt op</i>.)</p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Solanio.</p>
<p class="par">Daar komt een ander van dat gebroedsel; een derde is er
wel niet bij te passen, of de duivel zelf moest jood worden.</p>
</div>
<p class="stage alignright">(<span class="sc">Salarino</span>,
<span class="sc">Solanio</span> <i>en Bediende af</i>.)</p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Shylock.</p>
<p class="par">Zoo Tubal, wat voor tijdingen uit Genua? hebt gij mijn
dochter gevonden?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Tubal.</p>
<p class="par">Ik ben verscheiden keeren geweest, waar van haar
gesproken werd, maar haarzelf heb ik niet kunnen vinden. <span class="lineNum">86</span></p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Shylock.</p>
<p class="par">Och, och, och, och! Een diamant weg! heeft me toch
tweeduizend dukaten gekost te Frankfort! De vloek is nu pas over ons
volk gekomen; ik heb hem nog nooit gevoeld dan nu; tweeduizend dukaten
met dat eene en dan nog andere kostelijke, kostelijke juweelen! Ik wou,
dat mijn dochter dood voor mij lag en de juweelen in haar oor! ik wou,
dat ze gekist lag aan mijn voeten en de dukaten in haar kist! Geen
tijding van hen?&mdash;O, o! en dat zoeken heeft me al ik weet niet
hoeveel gekost; och, sch&acirc; op sch&acirc;! De dief met
z&oacute;&oacute;veel weg, en dan z&oacute;&oacute;veel om den dief te
vinden, en geen voldoening nog, geen wraak! en geen ongeluk gebeurt er,
dat niet op mijn hoofd neerkomt, geen zuchten dan die ik slaak, geen
tranen dan die ik vergiet!</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Tubal.</p>
<p class="par">Toch, andere menschen hebben ook ongelukken; Antonio,
zooals ik in Genua hoorde,&mdash;</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Shylock.</p>
<p class="par">Wat, wat, wat? ongelukken? ongelukken?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Tubal.</p>
<p class="par">&mdash;heeft een galjoen verloren, dat van Tripoli
kwam.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Shylock.</p>
<p class="par">Goddank, Goddank!&mdash;Is het waar? is het waar?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Tubal.</p>
<p class="par">Ik heb eenige matrozen gesproken, die uit de schipbreuk
gered zijn.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Shylock.</p>
<p class="par">Ik dank u, goede Tubal,&mdash;goede tijding, goede
tijding; ha! ha!&mdash;Waar? In Genua?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Tubal.</p>
<p class="par">Uw dochter heeft in Genua, naar ik hoorde, op
&eacute;&eacute;n avond tachtig dukaten verdaan.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Shylock.</p>
<p class="par">Ge boort een dolk in mijn hart!&mdash;nooit zie ik mijn
geld terug; tachtig dukaten zoo in eens! tachtig dukaten!</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Tubal.</p>
<p class="par">Verscheiden schuldeischers van Antonio zijn met me naar
Venetië gereisd; die zeggen, dat het niet anders kan, of hij moet
over den kop gaan.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Shylock.</p>
<p class="par">Dat doet me goed; ik zal hem pijnigen, ik zal hem
folteren; dat doet me goed.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Tubal.</p>
<p class="par">Een van hen liet me een ring zien, dien hij van uw
dochter gekregen had voor een aap. <span class="lineNum">124</span></p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Shylock.</p>
<p class="par">O, mijn vloek op haar! ge martelt me, Tubal; <a id="kvv.iii.1.126" name="kvv.iii.1.126"></a>het was mijn turkoois; ik heb
hem van Lea gekregen, toen we nog niet getrouwd waren; ik had hem niet
gegeven voor een bosch vol apen.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Tubal.</p>
<p class="par">Maar met Antonio is het zeker mis.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Shylock.</p>
<p class="par">Ja, dat &rsquo;s waar, dat &rsquo;s zeker waar; ga,
Tubal, <a id="kvv.iii.1.131" name="kvv.iii.1.131"></a>huur een
gerechtsdienaar voor me; bespreek hem een veertien daag vooruit; ik zal
zijn hart hebben, als hij in gebreke blijft; want als hij Venetië
uit is, kan ik zaken doen, zooveel ik verkies; ga, ga, Tubal; we vinden
elkaar we&ecirc;r in onze synagoge; ga, goede Tubal; in onze synagoge,
Tubal!</p>
</div>
<p class="stage alignright">(<i>Beiden af.</i>)</p>
</div>
</div>
<div id="kvv.iii.2" class="div2 scene"><span class="pagenum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span>
<div class="divHead">
<h3 class="main">Tweede Tooneel.</h3>
<p class="stage"><span class="ex">Belmont.</span> <i>Een zaal in</i>
<span class="sc">Portia&rsquo;s</span> <i>woning</i>.</p>
<p class="stage"><span class="sc">Bassanio</span>, <span class="sc">Portia</span>, <span class="sc">Gratiano</span>, <span class="sc">Nerissa</span> <i>en Gevolg komen op. De kastjes staan
gereed.</i></p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line">Ik bid u, wacht nog; toef een dag of twee,</p>
<p class="line">Aleer gij &rsquo;t waagt; kiest gij verkeerd, dan
moet</p>
<p class="line">Ik ook uw bijzijn derven; stel &rsquo;t nog uit,</p>
<p class="line">Een stem spreekt in mij,&mdash;neen, het is geen
liefde,&mdash;</p>
<p class="line">Dat ik u niet wil missen, en gij weet</p>
<p class="line">Het zelf wel, dat geen haat deez&rsquo; raad u
geeft;</p>
<p class="line">Maar hoor;&mdash;ik wensch, dat gij mij goed
begrijpt,&mdash;</p>
<p class="line">Een maagd mag enkel met gedachten spreken,&mdash;</p>
<p class="line">Zoo gaarne hield ik u een maand of twee</p>
<p class="line">Terug, aleer gij &rsquo;t waagt. Ik kon u wijzen</p>
<p class="line">Welk kastje &rsquo;t is, maar dan ware ik
meineedig,&mdash;<span class="pagenum">[<a id="xd21e4232" href="#xd21e4232" name="xd21e4232">327</a>]</span></p>
<p class="line">Dat word ik nooit! En zoo kunt gij mij missen,</p>
<p class="line">Doch doet gij dit, dan wekt ge een boozen wensch,</p>
<p class="line">Dat ik meineedig waar geweest. Uw oogen,&mdash;</p>
<p class="line">O, toovermacht!&mdash;zij hebben mij gedeeld,</p>
<p class="line">En de eene helft is de uwe, de andre de uwe,&mdash;</p>
<p class="line">De mijne, meende ik, maar het mijne is &rsquo;t
uwe,</p>
<p class="line">En zoo is alles &rsquo;t uwe. O! booze tijd,</p>
<p class="line">Die eig&rsquo;naars van hun recht versteekt, en zoo</p>
<p class="line">Is &rsquo;t uwe niet het uwe.&mdash;Faalt uw keus,</p>
<p class="line">Fortuin verdient dan eeuw&rsquo;ge pijn, niet ik.</p>
<p class="line">Ik spreek te lang, maar &rsquo;t is slechts om den
tijd</p>
<p class="line">Te rekken; &rsquo;k win nog tijd en houd u af</p>
<p class="line">Van uwe keus.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Bassanio.</p>
<p class="line">Laat tot de keus mij toe,</p>
<p class="line">Want thans is &rsquo;t mij, als lag ik op de
pijnbank.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line">Wat! op de pijnbank? O, beken mij dan,</p>
<p class="line">Wat hoogverraad zich in uw liefde mengt.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Bassanio.</p>
<p id="kvv.iii.2.28" class="line">Verraad? geen ander dan
vreesachtigheid,</p>
<p class="line">Wantrouwen op &rsquo;t verwerven van uw liefde;</p>
<p class="line">Want eerder leefden vuur en sneeuw in vre&ecirc;,</p>
<p class="line">Dan dat verraad zich aan mijn liefde paarde.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line">Thans ducht ik, dat ge als op de pijnbank spreekt,</p>
<p class="line">Want dan zegt ieder alles wat verlangd wordt.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Bassanio.</p>
<p class="line">Beloof mij &rsquo;t leven, en ik zal bekennen.
<span class="lineNum">34</span></p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line">Beken en leef.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Bassanio.</p>
<p class="line"><span class="hemistich">Beken en leef.</span> &rsquo;k
Beken, ik heb u lief;</p>
<p class="line">Ziedaar, wat mijn bekent&rsquo;nis wezen kan.</p>
<p class="line">O, zaal&rsquo;ge foltring, als de folteraar</p>
<p class="line">Mij zelve &rsquo;t antwoord leert voor mijn
bevrijding!</p>
<p class="line">Maar thans &rsquo;t geluk beproefd, de keus
gewaagd!</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line">Welnu dan, &rsquo;t zij; ik ben in een der kastjes;</p>
<p class="line">Hebt gij mij lief, dan kiest gij &rsquo;t rechte
wel,&mdash;</p>
<p class="line">Nerissa en gij andren, gaat terug.&mdash;</p>
<p class="line">Maar dat muziek bij &rsquo;t doen der keuze
klink&rsquo;;</p>
<p class="line">Want mist hij &rsquo;t doel, dan groete, als bij een
zwaan,</p>
<p class="line">Muziek zijn stervensstonde; ja, dit beeld</p>
<p class="line">Is waar en juist; mijn oog is dan de stroom,</p>
<p class="line">Zijn vochtig doodsbed. Maar hij kan ook winnen;</p>
<p class="line">En wat is dan muziek? Dan is muziek</p>
<p class="line">Als &rsquo;t juub&rsquo;len, waar een opgetogen
volk</p>
<p class="line">Zijn pasgekroonden vorst me&ecirc; groet, of als</p>
<p class="line">De zoete tonen van den morgenstond,</p>
<p class="line">Die in des bru&icirc;goms droomend oor weerklinken,</p>
<p class="line">En hem ten huw&rsquo;lijk roepen. Ziet, hij treedt,</p>
<p class="line">Niet minder fier, maar liefd&rsquo;rijker van hart</p>
<p id="kvv.iii.2.55" class="line">Dan jonge Alcides, toen hij de
eed&rsquo;le maagd,</p>
<p class="line">Door &rsquo;t snikkend Troje &rsquo;t monster
toegewijd,</p>
<p class="line">Van zeek&rsquo;ren dood ging redden; ik ben &rsquo;t
offer;</p>
<p class="line">Die andren ginds zijn de Dardaansche vrouwen,</p>
<p class="line">Ontdaan en weenend saamgestroomd, om de&rsquo;
uitslag</p>
<p class="line">Van &rsquo;t heldenfeit te zien.&mdash;Ga,
Hercules!</p>
<p class="line">Leeft gij, dan leef ik;&mdash;o, hoe klopt mij &rsquo;t
hart;</p>
<p class="line">Veel meer dan u, die moedig &rsquo;t noodlot tart.</p>
</div>
<p class="stage">(<i>Muziek, terwijl</i> <span class="sc">Bassanio</span> <i>bij de kastjes met zichzelf te rade
gaat</i>.)</p>
</div>
<div class="divBody">
<p class="par">LIED.</p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Eerste stem.</p>
<p id="kvv.iii.2.63" class="line xd21e2796">Zegt, van waar de wufte
min?</p>
<p class="line xd21e2796">Sluipt zij &rsquo;t hart of &rsquo;t hoofd
ons in?</p>
<p class="line xd21e2796">Zegt me, wat is haar begin?</p>
<p class="line xd21e4391">Antwoord, antwoord!</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Tweede stem.</p>
<p class="line xd21e2796">&rsquo;t Oog is &rsquo;t, dat haar &rsquo;t
leven schenkt,</p>
<p class="line xd21e2796">&rsquo;t Leven door het zien verlengt,</p>
<p class="line xd21e2796">En haar ook tot sterven wenkt.</p>
<p class="line xd21e4391">Luid haar uit, gij klokgebrom!</p>
<p class="line xd21e4391">Ik begin het: bim, bam, bom!</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Koor.</p>
<p class="line xd21e4391">Bim, bam, bom!</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Bassanio.</p>
<p class="line">Hoe vaak is &rsquo;t uiterlijk aan &rsquo;t wezen
vreemd;</p>
<p class="line">Steeds wordt de wereld door vertoon bedrogen.</p>
<p class="line">In &rsquo;t recht, wat zaak is ooit zoo voos en
valsch,</p>
<p class="line">Die niet, door schrandre en gladde tong verfraaid,</p>
<p class="line">Den schijn van &rsquo;t kwaad bemantelt? In den
godsdienst, <span class="lineNum">77</span></p>
<p class="line">Wat vloekb&rsquo;re dwaling, die door
vroomheidsschijn</p>
<p class="line">Niet wordt geheiligd, met een tekst gesteund,</p>
<p class="line">En de&rsquo; onzin niet door schoon vertoon
verbergt?</p>
<p class="line">Geen boosheid, die de slimheid mist, om zich</p>
<p class="line">Met de&rsquo; uiterlijken schijn van deugd te
sieren.</p>
<p class="line">Hoe menig lafaard, aan een trap van zand</p>
<p class="line">Gelijk in vastheid, draagt niet om de kin</p>
<p class="line">Den baard van Hercules of fellen Mars,</p>
<p id="kvv.iii.2.86" class="line">Al bergt de lever zelfs geen druppel
gal?</p>
<p class="line">Hij kiest dit als een merk van dapperheid</p>
<p class="line">Alleen om barsch te schijnen. Ziet, de schoonheid;</p>
<p class="line">Gij vindt die mede bij &rsquo;t gewicht gekocht;</p>
<p class="line">En bij die &rsquo;t doet, bewerkt natuur een
wonder:</p>
<p class="line">Die weegt het minst, wie &rsquo;t meeste zich
bezwaart;</p>
<p class="line">Die gulden lokken, zich als slangen kronklend,</p>
<p class="line">Die dartlen bij het suizen van den wind</p>
<p class="line">Om wat men schoon gelooft, wie kent ze niet,</p>
<p class="line">Dat er natuur een ander hoofd mee sierde?</p>
<p class="line">De schedel, waar ze op groeiden, rust in &rsquo;t
graf.</p>
<p class="line">Zoo is dan sieraad slechts &rsquo;t bedrieglijk
strand</p>
<p class="line">Van zeeën vol gevaars, de schoone sluier,</p>
<p class="line">Een spookgestalte omhullend, in &eacute;&eacute;n
woord,</p>
<p class="line">Schijnwaarheid, tooisel van den sluwen tijd,</p>
<p class="line">Om wijzen te verschrikken.&mdash;Pronkrig goud,</p>
<p class="line">Gij harde Midaskost, u wil ik niet;</p>
<p class="line">Noch u, gij bleeke, lage slaaf, gereed</p>
<p class="line">Tot iedren dienst; maar u, gij glansloos lood,</p>
<p class="line">Die eerder dreigend spreekt dan iets belooft,</p>
<p class="line">Geen glans of opschrift trekt mij aan als gij;</p>
<p class="line">U kies ik;&mdash;dat mijn keuze vreugde zij!</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line">O, hoe elke andre hartstocht nu in lucht</p>
<p class="line">Verdwijnt, beklemdheid, bange twijfelzucht,</p>
<p class="line">En wanhoop en verbeten jaloezie!<span class="pagenum">[<a id="xd21e4498" href="#xd21e4498" name="xd21e4498">328</a>]</span></p>
<p class="line">O, liefde! matig uw vervoering en gebi&ecirc;</p>
<p class="line">Dien stroom van vreugde kalmte; boven &rsquo;t peil</p>
<p class="line">Verheft zij zich, ik voel &rsquo;t; o, minder &rsquo;t
heil</p>
<p class="line">Of de overmaat is doodlijk!</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Bassanio</p>
<p class="line"><span class="stage">(<i>het looden kastje
openend</i>).</span> Wat is dit?</p>
<p class="line">Het beeld van Portia? Wat halfgod kwam</p>
<p class="line">Het scheppen zoo nabij? Beweegt dit oog?</p>
<p class="line">Of schijnt het door het trillen van de mijne</p>
<p class="line">Bewogen? Zie, de lippen oop&rsquo;nen zich</p>
<p class="line">Voor nectar-adem, die er doorgaat: lieflijk</p>
<p class="line">Moet wezen, wat zoo lieve zusters scheidt!</p>
<p class="line">En &rsquo;t haar! De schilder weefde, een spin
gelijk,</p>
<p class="line">Een gulden net, dat mannenharten vangt,</p>
<p class="line">Als muggen in een spinweb. Maar die oogen,</p>
<p class="line">Kon hij ze zien en schild&rsquo;ren? Had hij &rsquo;t
een</p>
<p class="line">Gemaald, dan moest het, dunkt mij, be&icirc; de
zijne</p>
<p class="line">Hem rooven en dus eenig blijven. Maar,</p>
<p class="line">Wat spreek ik? Al mijn lof blijft even ver</p>
<p class="line">Beneden deze schim, als deze schim</p>
<p class="line">De waarheid achterna hinkt.&mdash;O, ziehier</p>
<p class="line">&rsquo;t Geschrift, dat kort begrip van mijn geluk!</p>
</div>
<p class="stage">(<i>Hij leest.</i>)</p>
<div class="sp">
<p class="line xd21e2796">&bdquo;Gij, die, niet door schijn
verblind,</p>
<p class="line xd21e2796">Alles waagt en &rsquo;t ware vindt!</p>
<p class="line xd21e2796">Daar ge deze maagd bemint,</p>
<p class="line xd21e2796">Dat ze u nu voor &rsquo;t leven
bind&rsquo;;</p>
<p class="line xd21e2796">Is haar &bdquo;ja&rdquo; u &rsquo;t zoetst
geluid,</p>
<p class="line xd21e2796">Waar uw hoogste heil uit spruit,</p>
<p class="line xd21e2796">Neem haar, ze is uw lieve bruid,</p>
<p class="line xd21e2796">En een kusje zij &rsquo;t besluit!&rdquo;
<span class="lineNum">139</span></p>
<p class="line">Wat heerlijk woord!&mdash;Vergun, mijn lief, mijn
leven,&mdash;</p>
<p class="line">Dit machtigt mij te ontvangen en te geven.</p>
</div>
<p class="stage">(<i>Hij kust haar.</i>)</p>
<div class="sp">
<p class="line">Maar toch, als een, die in een strijd een prijs</p>
<p class="line">Beoogt, en in het volksgejuich &rsquo;t bewijs</p>
<p class="line">Te ontvangen meent, dat hij verwinnaar is,</p>
<p class="line">Doch duiz&rsquo;lend staart en vraagt: &bdquo;is
&rsquo;t wel gewis?</p>
<p class="line">Geldt mij die kreet, of is dit zinsbedrog?&rdquo;</p>
<p class="line">Zoo, driewerf schoone jonkvrouw, ziet ge nog</p>
<p class="line">Mij nu onzeker, of &rsquo;t geluk mij wenkt,</p>
<p class="line">Totdat ge uw liefde, uw woord, uw ring mij schenkt.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line">Gij ziet, Bassanio, thans mijn heer, mij voor u,</p>
<p class="line">Zooals ik ben; en schoon ik voor mijzelf</p>
<p class="line">Niet zoo eergierig ben in mijnen wensch,</p>
<p class="line">Dat ik mij veelmaal beter wensch, zou &rsquo;k
thans</p>
<p class="line">Wel honderdmaal verdubbeld willen zijn,</p>
<p class="line">Wel duizendmaal zoo schoon, tienduizendmaal zoo
rijk;</p>
<p class="line">Alleen om in uw schatting hoog te staan,</p>
<p class="line">Wilde ik in deugden, schoonheid, rijkdom, vrienden,</p>
<p class="line">Onschatbaar wezen; maar al wat ik ben,</p>
<p class="line">Is bijna niets; of, om &rsquo;t in &rsquo;t kort te
zeggen,</p>
<p class="line">Een meisje, zonder kennis of ervaring,</p>
<p class="line">Die zich gelukkig rekent, dat zij niet</p>
<p class="line">Voor leeren te oud is; nog gelukkiger,</p>
<p class="line">Dat zij voor &rsquo;t leeren niet te stomp zich
acht;</p>
<p class="line">Maar meest gelukkig, dat zij geest en hart</p>
<p class="line">Geheel en gaarne uw leiding toevertrouwt,</p>
<p class="line">Als aan haar g&acirc;, haar meester en haar vorst.</p>
<p class="line">Ikzelf en al het mijne is thans uw deel,</p>
<p class="line">Geheel het uwe; &rsquo;k was tot nu gebiedster</p>
<p class="line">In huis en hof, meestresse van mijn dienaars,</p>
<p class="line">Vorstinne van mijzelf; en nu, mijn heer,</p>
<p class="line">Dit huis, deez&rsquo; dienaars en ditzelfde zelf</p>
<p class="line">Zijn de uwe; &rsquo;k geef ze u met deez&rsquo; ring;
en zoo</p>
<p class="line">Gij hem verliest of wegschenkt, er van scheidt,</p>
<p class="line">Dan is &rsquo;t me een teeken, dat uw min vervloog,</p>
<p class="line">En geeft ge mij het recht tot luid beklag.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Bassanio.</p>
<p class="line">Mejonkvrouw, spraakloos moet ik voor u staan;</p>
<p class="line">Het bloed, dat in mijn aders zwelt, moog&rsquo;
spreken;</p>
<p class="line">Verwarring heerscht in mijn ontroerd gemoed,</p>
<p class="line">Gelijk zich, als een aangebeden vorst</p>
<p class="line">Door schoone taal de schare heeft geboeid,</p>
<p class="line">Een blij gemurmel onder &rsquo;t volk doet hooren,</p>
<p class="line">Waar iedre klank en elk gebaar, schoon niets,</p>
<p class="line">Tot de uiting samensmelt van loutre vreugd,</p>
<p class="line">Welsprekend zonder spraak;&mdash;verlaat deez&rsquo;
ring</p>
<p class="line">Deez&rsquo; vinger ooit, o dan verliet mij &rsquo;t
leven,</p>
<p class="line">O, zeg dan vrij, Bassanio is niet meer. <span class="lineNum">187</span></p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Nerissa.</p>
<p class="line">Nu, edel heer en vrouwe, is &rsquo;t &ograve;nze
tijd,</p>
<p class="line">Daar wij ons aller wensch zoo schoon vervuld zien,</p>
<p class="line">Te roepen: heil, heil, onze heer en vrouwe!</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Gratiano.</p>
<p class="line">Mijn vriend Bassanio, en gij, schoone jonkvrouw,</p>
<p class="line">Ik wensch u al de vreugd, die gij kunt wenschen,</p>
<p class="line">Want zeker wenscht ge er geene van mij weg;</p>
<p class="line">En is &rsquo;t bepaald, wanneer uw edelheden</p>
<p class="line">Den echtknoop leggen willen, dan vraag ik,</p>
<p class="line">Dat ik terzelfder tijd mijn huw&rsquo;lijk sluite.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Bassanio.</p>
<p class="line">Zorg voor een bruid, en dan van harte gaarne.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Gratiano.</p>
<p class="line">Ik dank u, heer, gij hebt me een bruid bezorgd.</p>
<p class="line">Mijn oog ziet even vlug als &rsquo;t uwe rond;</p>
<p class="line">Gij zaagt de jonkvrouw, ik de dienares;</p>
<p class="line">Gij zwoert haar liefde, ik ook, want noodloos
uitstel</p>
<p class="line">Vlijt mij al even weinig, heer, als u.</p>
<p class="line">Heel &ugrave;w geluk hing van die kastjes af,</p>
<p class="line">Maar ook het mijn&rsquo;, zooals het bleek; want
toen</p>
<p class="line">Ik op haar aanhield, buiten adem schier,</p>
<p class="line">En liefde zwoer en zwoer, totdat mijn stem</p>
<p class="line">Er rauw en heesch van werd, werd ik in &rsquo;t
eind</p>
<p class="line">Geloofd, gelaafd door &rsquo;t jawoord van deez&rsquo;
schoone,</p>
<p class="line">Maar slechts met dit beding, dat uw geluk</p>
<p class="line">Haar jonkvrouw zou veroov&rsquo;ren.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line"><span class="hemistich">Haar jonkvrouw zou
veroov&rsquo;ren.</span> Zoo, Nerissa?</p>
</div>
<p class="par"></p>
<div class="figure xd21e4751width"><img src="images/p328.jpg" alt="De koopman van Venetië, Derde Bedrijf, Tweede Tooneel." width="431" height="720">
<p class="figureHead"><span class="ex">De koopman van
Venetië</span>, Derde Bedrijf, Tweede Tooneel.</p>
</div>
<p class="par"><span class="pagenum">[<a id="xd21e4757" href="#xd21e4757" name="xd21e4757">329</a>]</span></p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Nerissa.</p>
<p class="par">Ja, jonkvrouw, als &rsquo;t uw bijval mag verwerven.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Bassanio.</p>
<p class="par">En, Gratiano! kunt gij ernstig zijn?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Gratiano.</p>
<p class="par">Ja, heer, ik meen &rsquo;t in ernst.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Bassanio.</p>
<p class="par">Uw echt verhoog&rsquo; den luister van ons feest!</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Gratiano</p>
<p class="par"><span class="stage">(<i>tot</i> <span class="sc">Nerissa</span>).</span> Nu, wij willen met hen om den eersten
jongen wedden, om duizend dukaten.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Nerissa.</p>
<p class="par">En leggen wij dat daad&rsquo;lijk neer?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Gratiano.</p>
<p class="line">Neen, neen, daar mogen we eerst ons op beslapen, op
mijn eer.&mdash;</p>
<p class="line">Maar wat! Lorenzo met zijn lief heidinneke?</p>
<p class="line">En dan, mijn oude vriend Solanio?</p>
</div>
<p class="stage">(<span class="sc">Lorenzo</span>, <span class="sc">Jessica</span> <i>en</i> <span class="sc">Solanio</span> <i>komen
op</i>.)</p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Bassanio.</p>
<p class="line">Lorenzo en Solanio, welkom hier;</p>
<p class="line">Wanneer mijn aanzien hier, zoo jeugdig nog,</p>
<p class="line">U welkom heeten m&agrave;g.&mdash;&rsquo;t Zij mij
vergund,</p>
<p class="line">Dat ik mijn landgenooten, oude vrienden,</p>
<p class="line">Hier, Portia, welkom heet.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line"><span class="hemistich">Hier, Portia, welkom
heet.</span> Ik doe &rsquo;t met u,</p>
<p class="line">Zij zijn mij hartlijk welkom. <span class="lineNum">228</span></p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lorenzo.</p>
<p class="line">Ik dank uwe edelheid.&mdash;Wat mij betreft,</p>
<p class="line">&rsquo;t Was, heer, mijn doel niet, u hier op te
zoeken,</p>
<p class="line">Maar &rsquo;k heb op reis Solanio ontmoet,</p>
<p class="line">Die dwong mij zoo, om met hem mee te gaan,</p>
<p class="line">Dat ik niet weigren kon.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Solanio.</p>
<p class="line"><span class="hemistich">Dat ik niet weigren kon.</span>
Zoo deed ik, heer,</p>
<p class="line">En &rsquo;k had er reden toe. Signore Antonio</p>
<p class="line">Zendt u zijn groete.</p>
</div>
<p class="stage">(<i>Hij geeft</i> <span class="sc">Bassanio</span>
<i>een brief</i>.)</p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Bassanio.</p>
<p class="line"><span class="hemistich">Zendt u zijn groete.</span> Eer
ik den brief ontsluit,</p>
<p class="line">Vertel mij, is hij w&egrave;l, mijn waarde vriend?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Solanio.</p>
<p class="line">Niet krank, heer, als hij &rsquo;t in &rsquo;t gemoed
niet is;</p>
<p class="line">Niet wel, als zijne ziele lijdt; zijn brief</p>
<p class="line">Doet u zijn toestand kennen.</p>
</div>
<p class="stage">(<span class="sc">Bassanio</span> <i>leest den
brief</i>.)</p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Gratiano.</p>
<p class="line">Breng gij die vreemdlinge ook uw groet, Nerissa,</p>
<p class="line">En heet haar welkom.&mdash;Wel, Solanio,</p>
<p class="line">Wat nieuws brengt gij ons van Venetië? Is</p>
<p class="line">Die koopman-vorst, Antonio, welvarend?</p>
<p class="line">O, wis verheugt hij zich in ons geluk;</p>
<p class="line">Wij wonnen hier, als Jasons, &rsquo;t gulden vlies.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Solanio.</p>
<p class="line">O, hadt gij &rsquo;t vlies, dat hij geteekend
heeft!</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line">Een kwade tijding brengt dat stuk papier,</p>
<p class="line">Daar &rsquo;t aan Bassanio&rsquo;s wang de kleur
ontrooft;</p>
<p class="line">Een dierbre vriend is dood, want om iets anders</p>
<p class="line">Zou toch een man, een man van moed, niet
z&oacute;&oacute;</p>
<p class="line">Ontstellen. Wat? &rsquo;t wordt erger nog en
erger?&mdash;</p>
<p class="line">Bassanio, vriend, ik ben uw wederhelft,</p>
<p class="line">En mij behoort de helft van alles, wat</p>
<p class="line">Die brief u brengt.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Bassanio.</p>
<p class="line"><span class="hemistich">Die brief u brengt.</span> O,
dierbre Portia,</p>
<p class="line">&rsquo;t Zijn enk&rsquo;le woorden slechts, maar
grievender,</p>
<p class="line">Dan ooit papier bevlekten! Lieve vrouw,</p>
<p class="line">Toen ik het eerst mijn liefde heb beleden,</p>
<p class="line">Zeide ik ronduit, dat heel mijn rijkdom mij</p>
<p class="line">In de aad&rsquo;ren stroomde: ik was een edelman;</p>
<p class="line">En waarheid sprak ik toen; maar, dierbre vrouw,</p>
<p class="line">Al schatte ik mij op niets, toch blijkt u thans,</p>
<p class="line">Hoe ik een pocher was; want toen ik zeide,</p>
<p class="line">Dat al mijn have niets was, had ik beter</p>
<p class="line">Die minder nog dan niets genoemd; want, waarlijk,</p>
<p class="line">Mijzelf verpandde ik aan een dierbren vriend,</p>
<p class="line">Mijn vriend verpandde ik aan zijn ergsten vijand,</p>
<p class="line">Voor dezen tocht. Zie, jonkvrouw, dezen brief;</p>
<p class="line">&rsquo;t Papier is als het lichaam van mijn vriend,</p>
<p class="line">En ieder woord is als een open wond,</p>
<p class="line">Waar &rsquo;t leven uitstroomt.&mdash;Doch is &rsquo;t
waar, Solanio,</p>
<p class="line">Is alles dan mislukt, is niets gelukt?</p>
<p class="line">Van Tripoli, van Mexico, van England,</p>
<p class="line">Van Lissabon, van Barbarije en Indië?</p>
<p class="line">Ontging geen schip de klippen, die zoo vaak</p>
<p class="line">Den hand&rsquo;laar dood&rsquo;lijk zijn? <span class="lineNum">274</span></p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Solanio.</p>
<p class="line"><span class="hemistich">Den hand&rsquo;laar
dood&rsquo;lijk zijn?</span> Geen enkel, heer;</p>
<p class="line">En erger, &rsquo;t schijnt zelfs, dat, al had hij
thans</p>
<p class="line">Het geld in kas tot delging van de schuld</p>
<p class="line">De jood het niet zou willen. &rsquo;k Zag nog nooit</p>
<p class="line">Een schepsel, van gedaante toch een mensch,</p>
<p class="line">Zoo wreed, zoo fel op andermans verderf.</p>
<p class="line">Hij vraagt den doge dag en nacht gehoor;</p>
<p class="line">&rsquo;t Is met de vrijheid van den staat gedaan,</p>
<p class="line">Als hem zijn recht ontzegd wordt. Twintig
hand&rsquo;laars,</p>
<p class="line">De doge zelf, de leden van den raad,</p>
<p class="line">Zij hebben hun welsprekendheid beproefd,</p>
<p class="line">Maar niemand brengt hem af van zijnen eisch;</p>
<p class="line">De schuldbrief spreekt, hij wil zijn recht, de
boete.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Jessica.</p>
<p class="line">Ik hoorde, toen &rsquo;k nog bij hem was, hem
zweren,</p>
<p class="line">Aan Tubal en aan Chus, zijn landgenooten,</p>
<p class="line">Dat hij Antonio&rsquo;s vleesch nog liever had,</p>
<p class="line">Dan twintigmaal &rsquo;t bedrag der som, die hij</p>
<p class="line">Te vordren heeft; en, heer, ik weet te goed,</p>
<p class="line">Als wet, gezag en macht het niet verbieden,</p>
<p class="line">Dan heeft Antonio het ergst te duchten.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line">Is &rsquo;t u een dierbre vriend, die zoo in nood
is?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Bassanio.</p>
<p class="line">De dierbaarste, dien &rsquo;k heb, de beste mensch,</p>
<p class="line">Een eedle geest, trouwhartig, onvermoeibaar<span class="pagenum">[<a id="xd21e5053" href="#xd21e5053" name="xd21e5053">330</a>]</span></p>
<p class="line">In &rsquo;t weldoen, meer dan iemand; en een man,</p>
<p class="line">Wien meer de deugden van Oud-Rome sieren,</p>
<p class="line">Dan eenig man, die in Italië leeft.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line">En hoeveel heeft de jood te vordren?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Bassanio.</p>
<p class="line">Drieduizend stuks dukaten.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line"><span class="hemistich">Drieduizend stuks
dukaten.</span> Wat! niet meer?</p>
<p class="line">Geef hem zesduizend, en verscheur den schuldbrief;</p>
<p class="line">Verdubbel dat en verdriedubbel dit,</p>
<p class="line">Eer aan een vriend van zulk een stempel ooit</p>
<p class="line">Een haar gekrenkt wordt door Bassanio&rsquo;s
schuld.</p>
<p class="line">Nu eerst onze&rsquo; echtknoop in de kerk gelegd;</p>
<p class="line">En ijl dan naar Venetië tot uw vriend;</p>
<p class="line">Geen rustig leven aan mijn zijde, aleer</p>
<p class="line">Deze onrust uit uw ziel geweken is.</p>
<p class="line">Ik geef u goud, wel twintigmaal zooveel</p>
<p class="line">Als deze kleine schuld; betaal ze en breng</p>
<p class="line">Uw trouwen vriend hier met u me&ecirc;. Nerissa</p>
<p class="line">En ik, wij zullen hier als vroeger leven,</p>
<p class="line">Als onbestorven weeuwtjes tevens. Ja,</p>
<p class="line">Ik drijf u op uw huw&rsquo;lijksdag van hier;</p>
<p class="line">Maar toch een blij gelaat, heet allen welkom,</p>
<p class="line">En neem uw plaats als heer des huizes in;</p>
<p class="line">Koop ik u duur, te duurzamer mijn min. <span class="lineNum">315</span></p>
<p class="line">Doch laat den brief van uwen vriend mij hooren.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Bassanio</p>
<p class="line"><span class="stage">(<i>leest</i>).</span>
&bdquo;Waarde Bassanio, mijn</p>
<p class="line">schepen zijn alle verongelukt; mijn schuldeischers</p>
<p class="line">worden onbarmhartig; mijn vermogen</p>
<p class="line">is geheel versmolten; mijn schuldbrief aan den</p>
<p class="line">jood is vervallen; en daar de betaling er van</p>
<p class="line">mij het leven zal kosten, zoo zijn alle schulden</p>
<p class="line">tusschen u en mij afgedaan, als ik u bij mijn</p>
<p class="line">sterven mag zien; ondertusschen, handel hierin,</p>
<p class="line">zooals gijzelf verkiest; als uwe vriendschap u</p>
<p class="line">niet van zelve tot mij drijft, laat dan ook mijn</p>
<p class="line">brief het niet doen&rdquo;.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line">O, liefste, spoed gemaakt en ijlings heen!</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Bassanio.</p>
<p class="line">Ja, ijlen wil ik, daar uw goedheid mij</p>
<p class="line xd21e2796">Tot handlen machtigt; maar, totdat ik
keer,</p>
<p class="line">Zal mij geen slaap vertragen; want ik vlij</p>
<p class="line xd21e2796">V&oacute;&oacute;r ons terugzien niet ter
rust mij neer.</p>
</div>
<p class="stage alignright">(<i>Allen af.</i>)</p>
</div>
</div>
<div id="kvv.iii.3" class="div2 scene"><span class="pagenum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span>
<div class="divHead">
<h3 class="main">Derde Tooneel.</h3>
<p class="stage"><span class="ex">Venetië.</span> <i>Een
straat.</i></p>
<p class="stage"><span class="sc">Shylock</span>, <span class="sc">Solanio</span>, <span class="sc">Antonio</span> <i>en een
Stokkeknecht komen op</i>.</p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Shylock.</p>
<p class="line">Bewaker, let op hem; neen, geen genade!&mdash;</p>
<p class="line">Dit is de zotskap, die geen rente nam!</p>
<p class="line">Bewaker, let op hem!</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Antonio.</p>
<p class="line"><span class="hemistich">Bewaker, let op hem!</span>
Shylock, een woord!</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Shylock.</p>
<p class="line">Ik wil mijn schuldbrief; wraak mijn schuldbrief
niet;</p>
<p class="line">Ik eisch,&mdash;en zwoer een eed er voor,&mdash;mijn
schuldbrief.</p>
<p class="line">Gij hebt me een hond genoemd, en hadt geen reden;</p>
<p class="line">Mijd thans, als ik een hond ben, mijn gebit.&mdash;</p>
<p class="line">De doge staat mijn recht mij toe.&mdash;Waarom,</p>
<p class="line">Onzinnige bewaker, toch die goedheid,</p>
<p class="line">Op zijn verlangen met hem uit te gaan?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Antonio.</p>
<p class="line">Ik bid u, hoor een woord!</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Shylock.</p>
<p class="line">Ik wil mijn schuldbrief; wil van u geen woord.</p>
<p class="line">Ik wil mijn schuldbrief; spaar daarom uw woorden.</p>
<p class="line">Gij maakt mij nooit tot zwakken, blinden zot,</p>
<p class="line">Die &rsquo;t hoofd schudt, zucht, betreurt, en eindlijk
toegeeft</p>
<p class="line">Aan christ&rsquo;nen, die wat plooien. Volg maar
niet,</p>
<p class="line">Ik wil geen woorden; &rsquo;k wil alleen mijn
schuldbrief.</p>
</div>
<p class="stage alignright">(<span class="sc">Shylock</span>
<i>af</i>.)</p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Solanio.</p>
<p class="line">Dit is een hond, zoo wreed en onvermurwbaar,</p>
<p class="line">Als ooit met menschen huisde! <span class="lineNum">19</span></p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Antonio.</p>
<p class="line"><span class="hemistich">Als ooit met menschen
huisde!</span> Laat hem; nimmer</p>
<p class="line">Zal &rsquo;k weer een ijdle bede tot hem richten.</p>
<p class="line">Mijn leven zoekt hij, en ik weet waarom;</p>
<p class="line">Vaak heb ik schuld&rsquo;naars, die hun nood mij
klaagden</p>
<p class="line">En redd&rsquo;loos schenen, uit zijn greep gered;</p>
<p class="line">Van daar zijn haat.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Solanio.</p>
<p class="line"><span class="hemistich">Van daar zijn haat.</span>
Voorwaar, de doge zal</p>
<p class="line">Hem nooit het innen van de boete toestaan.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Antonio.</p>
<p class="line">De doge kan den loop van &rsquo;t recht niet
stuiten;</p>
<p class="line">Want, als hij dit mocht wagen, zou &rsquo;t
vertrouwen</p>
<p class="line">Van vreemden op de onkreukbre wet en &rsquo;t recht</p>
<p class="line">Van onzen staat geschokt zijn; en bedenk,</p>
<p class="line">Dat hier op &rsquo;t vrij verkeer van alle volken</p>
<p class="line">De handel rust en welvaart. Ga dus nu;</p>
<p class="line">Mijn rampen en mijn hartzeer doen mij kwijnen,</p>
<p class="line">Zoodat mij nauwlijks een pond vleesch meer rest,</p>
<p class="line">Om morgen hem zijn bloedige&rsquo; eisch te
geven.&mdash;</p>
<p class="line">Bewaker, kom!&mdash;God geve, dat Bassanio</p>
<p class="line">Zijn schuld mij kwijten zie, dan is &rsquo;t mij
goed.</p>
</div>
<p class="stage alignright">(<i>Allen af.</i>)</p>
</div>
</div>
<div id="kvv.iii.4" class="div2 scene"><span class="pagenum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span>
<div class="divHead">
<h3 class="main">Vierde Tooneel.</h3>
<p class="stage"><span class="ex">Belmont.</span> <i>Een kamer in</i>
<span class="sc">Portia&rsquo;s</span> <i>woning</i>.</p>
<p class="stage"><span class="sc">Portia</span>, <span class="sc">Nerissa</span>, <span class="sc">Lorenzo</span>, <span class="sc">Jessica</span> <i>en</i> <span class="sc">Balthazar</span>
<i>komen op</i>.</p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lorenzo.</p>
<p class="line">Mejonkvrouw, laat mij &rsquo;t in uw bijzijn
zeggen:</p>
<p class="line">Gij toont een edel, echt en fijn gevoel,<span class="pagenum">[<a id="xd21e5356" href="#xd21e5356" name="xd21e5356">331</a>]</span></p>
<p class="line">Dat vriendschap godd&rsquo;lijk is, en dit blinkt
uit,</p>
<p class="line">Door zoo het afzijn van uw g&acirc; te dragen.</p>
<p class="line">Maar wist ge, aan wien ge zulk een eer bewijst,</p>
<p class="line">Wat echten edelman gij hulpe zendt,</p>
<p class="line">Aan welk een waren vriend van uw gemaal,</p>
<p class="line">Dan zoudt ge trotscher zijn op wat ge deedt,</p>
<p class="line">Dan &rsquo;t hart, gewoon om wel te doen, u dringt.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line">Nooit heeft mij nog een goede daad berouwd,</p>
<p class="line">En deez&rsquo; zal &rsquo;t ook niet doen; want trouwe
makkers,</p>
<p class="line">Die samen immer leven en verkeeren,</p>
<p class="line">Wier zielen saam &eacute;&eacute;n juk van vriendschap
dragen,</p>
<p class="line">Gelijk verdeeld, die moeten wel gelijk zijn</p>
<p class="line">In wezenstrekken, geest en wijs van doen;</p>
<p class="line">Dit doet mij denken, dat Antonio,</p>
<p class="line">De boezemvriend van mijn gemaal, geheel</p>
<p class="line">Als mijn gemaal moet zijn; en is dit zoo,</p>
<p class="line">Hoe luttel zijn dan de offers, die ik bracht,</p>
<p class="line">Om uit den greep van helsche wreedheid &rsquo;t
beeld,</p>
<p class="line">Het spiegelbeeld te slaken van mijn ziele!</p>
<p class="line">Maar dit begint naar eigen lof te zweemen;</p>
<p class="line">En dus genoeg hiervan; hoor nu iets anders.&mdash;</p>
<p class="line">Lorenzo, aan uw hand vertrouw ik toe <span class="lineNum">24</span></p>
<p class="line">&rsquo;t Beheer en de bezorging van mijn huis,</p>
<p class="line">Totdat mijn g&acirc; terugkomt; want ikzelf</p>
<p class="line">Deed aan den hemel een gelofte, dat</p>
<p class="line">Ik in bespieg&rsquo;ling en gebed zou leven,</p>
<p class="line">Slechts door Nerissa vergezeld, totdat</p>
<p class="line">Onze echtgenooten zijn teruggekeerd;</p>
<p class="line">Ik neem met haar mijn intrek in een klooster,</p>
<p class="line">Twee mijlen hier van daan. Ik bid u thans,</p>
<p class="line">Dat gij deze opdracht aanneemt, die vertrouwen</p>
<p class="line">Op uwe vriendschap, en noodzaak&rsquo;lijkheid</p>
<p class="line">Mij geven doen.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lorenzo.</p>
<p class="line"><span class="hemistich">Mij geven doen.</span> Van
ganscher hart, mejonkvrouw,</p>
<p class="line">Gehoorzaam ik uw vriendelijk bevel.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line">Ik heb de mijnen reeds er van verwittigd;</p>
<p class="line">Zij zullen u en Jessica erkennen</p>
<p class="line">Als plaatsvervangers van mijn gade en mij.</p>
<p class="line">Zoo vaart dan wel, tot spoedig wederzien.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lorenzo.</p>
<p class="line">Dat u een blij gemoed en heil verzellen!</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Jessica.</p>
<p class="line">Ik wensch u, jonkvrouw, iedre vreugd des harten.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line">Ik dank u voor uw bede, en wensch volgaarne</p>
<p class="line">Hetzelfde aan u; vaarwel dus, Jessica.</p>
</div>
<p class="stage alignright"><span class="corr" id="xd21e5466" title="Bron: ((">(</span><span class="sc">Jessica</span> <i>en</i>
<span class="sc">Lorenzo</span> <i>af</i>.)</p>
<div class="sp">
<p class="line">Nu, Balthazar,</p>
<p class="line">Ik vond u immer nauwgezet en trouw;</p>
<p class="line">Betoon u thans opnieuw zoo; neem deez&rsquo; brief,</p>
<p class="line">En ijl zoo snel maar menschen moog&rsquo;lijk is,</p>
<p class="line">Naar Padua; en stel hem zelf aan doctor</p>
<p class="line">Bellario ter hand, mijn eed&rsquo;len neef;</p>
<p class="line">En, hoor! wat hij van kleed&rsquo;ren of papieren</p>
<p class="line">U geeft, breng dat met allen <span class="corr" id="xd21e5498" title="Bron: denkbren">denkb&rsquo;ren</span> spoed</p>
<p id="kvv.iii.4.52" class="line">Naar &rsquo;t veer, waarme&ecirc; men
van het vaste land</p>
<p id="kvv.iii.4.53" class="line">Venetië bereikt; verlies geen
tijd</p>
<p class="line">Met vragen, ga; ik ben daar nog v&oacute;&oacute;r
u.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Balthazar.</p>
<p class="line">Mejonkvrouw, &rsquo;k ga met de&rsquo; aanbevolen
spoed.</p>
</div>
<p class="stage alignright">(<span class="sc">Balthazar</span>
<i>af</i>.)</p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line">Nerissa, kom; ik heb een plan in &rsquo;t hoofd,</p>
<p class="line">Waarvan gij wel niet droomt, dat we onze mannen,</p>
<p class="line">En v&oacute;&oacute;r ze &rsquo;t denken, zien.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Nerissa.</p>
<p class="line"><span class="hemistich">En v&oacute;&oacute;r ze
&rsquo;t denken, zien.</span> En zij ons ook?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line">Dat ook, Nerissa, maar in zulk een kleeding,</p>
<p class="line">Dat zij ons voor verheev&rsquo;ner wezens achten,</p>
<p class="line">Dan vrouwen zijn. Ik wed om wat ge wilt,</p>
<p class="line">Dat, zijn we als jonge mannen uitgedoscht,</p>
<p class="line">Ik wel de knapste van ons tweeën ben,</p>
<p class="line">En ook mijn degen met meer gratie draag,</p>
<p class="line">En als een knaap, die man wordt, spreek, als stak
<span class="lineNum">66</span></p>
<p class="line">De baard mij in de keel; twee trippelpassen</p>
<p class="line">In &eacute;&eacute;n stap samenneem; van mijn
duëls</p>
<p class="line">Gewaag, als een jong pocher; leugens zwets,</p>
<p class="line">Hoe eedle vrouwen naar mijn liefde dongen,</p>
<p class="line">En, daar ik koel bleef, zich verkniezend, stierven;</p>
<p class="line">Ik kon &rsquo;t niet helpen,&mdash;maar heb toch
berouw,</p>
<p class="line">En wensch, dat ik ze in &rsquo;t leven we&ecirc;r kon
roepen;&mdash;</p>
<p class="line">Wel twintig zulke leugens zal ik zwetsen,</p>
<p class="line">Dat ieder zweert: ik ben al wel een jaar</p>
<p class="line">De school ontloopen;&mdash;duizend stukjes heb ik</p>
<p class="line">Van zulke bluffers in mijn hoofd en breng ze</p>
<p class="line">Wel aan den man.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Nerissa.</p>
<p id="kvv.iii.4.78" class="line"><span class="hemistich">Wel aan den
man.</span> Z&oacute;&oacute; mannen na te gaan!</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line">O foei! wat zegt ge daar?</p>
<p class="line">Als dat een looze woordverdraaier hoorde!&mdash;</p>
<p class="line">Maar kom, hen nagereden! Heel mijn plan</p>
<p class="line">Vertel ik u wel in mijn koets; die wacht</p>
<p class="line">Reeds aan de poort. Wij gaan in allerijl</p>
<p class="line">En vord&rsquo;ren, hoop ik, heden twintig mijl.</p>
</div>
<p class="stage alignright">(<i>Beiden af.</i>)</p>
</div>
</div>
<div id="kvv.iii.5" class="div2 scene"><span class="pagenum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span>
<div class="divHead">
<h3 class="main">Vijfde Tooneel.</h3>
<p class="stage"><span class="ex">Aldaar.</span> <i>Een tuin.</i></p>
<p class="stage"><span class="sc">Lancelot</span> <i>en</i>
<span class="sc">Jessica</span> <i>komen op</i>.</p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lancelot.</p>
<p class="par">Ja, waarlijk! want ziet ge, de zonden des vaders worden
bezocht aan de kinderen; daarom, ik verzeker u, ben ik bang voor u. Ik
ben altijd ronduit tegen u geweest, en zoo zeg ik nu ook mijn kompinie
over de zaak; <span class="pagenum">[<a id="xd21e5630" href="#xd21e5630" name="xd21e5630">332</a>]</span>daarom, wees gerust, want
waarachtig, ik geloof, dat gij verdoemd zijt. Daar is nog maar
&eacute;&eacute;ne hoop, die u wat goed kan doen; en dat is maar een
soort van basterdhoop.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Jessica.</p>
<p class="par">En wat is dat dan voor een hoop, zeg?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lancelot.</p>
<p class="par">Wel, ge kunt eenigermate hopen, dat ge uws vaders kind
niet zijt, dat gij de dochter niet zijt van den jood.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Jessica.</p>
<p class="par">Dat zou wezenlijk een soort van basterdhoop zijn; want
dan zouden de zonden van mijn moeder ook aan mij bezocht worden.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lancelot.</p>
<p class="par">Waarachtig, dan vrees ik, dat gij verdoemd zijt, zoowel
van vaders- als van moederskant, want als ik zoo Scylla uw vader
ontwijk, verval ik op Charybdis uwe moeder; en zoo zijt ge op alle
manieren weg.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Jessica.</p>
<p class="par">Ik zal behouden worden door mijn man; die heeft me
gechristend.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lancelot.</p>
<p class="par">Daar is hij waarachtig niet beter om; er zijn er al
genoeg van ons christenen; net maar zooveel als er met elka&acirc;r het
leven kunnen hebben. Dat tot christenen maken zal de varkens duurder
maken; als wij allemaal varkensvleesch-eters worden, zullen wij
binnenkort voor nog zooveel geld geen reepje spek meer hebben in de
pan.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Jessica.</p>
<p class="par">Ik zal mijn man eens vertellen, Lancelot, wat je zegt;
daar komt hij. <span class="lineNum">30</span></p>
</div>
<p class="stage">(<span class="sc">Lorenzo</span> <i>komt op</i>.)</p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lorenzo.</p>
<p class="par">Zoo, Lancelot, ik zal gauw jaloersch op je worden, als
je met mijn vrouw zoo apartjes hebt.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Jessica.</p>
<p class="par">Nu, je hoeft om ons niet bang te wezen, Lorenzo;
&rsquo;t is heelemaal mis tusschen Lancelot en mij; hij zegt me
ronduit, dat ik in den hemel op geen genade heb te hopen, omdat ik de
dochter van een jood ben; en hij zegt, dat jij geen goed burger van den
staat bent; want als je joden tot christenen bekeert, drijf je den
prijs van het varkensvleesch in de hoogte.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lorenzo.</p>
<p class="par">Ik zal dat beter bij den staat kunnen verantwoorden, dan
jij, dat jij je zoo met de morin hebt afgegeven; van die smet kun je je
niet blank wasschen, Lancelot.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lancelot.</p>
<p class="par">Ze heeft niet zwart afgegeven, heer, maar zij heeft al
wel iets blanks van mij gekregen en is al meer geworden dan zij
was.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lorenzo.</p>
<p class="par">Wat kan toch ieder dwaas een woordspeling maken! Het
zal, denk ik, niet lang meer duren, of verstand en geest komen het best
uit door stil te zwijgen, en spraakzaamheid is nog alleen bij de
papegaaien lofwaardig. Ga naar binnen, knaap, en zeg, dat alles klaar
moet zijn voor het eten.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lancelot.</p>
<p class="par">Dat is in orde, heer; ze hebben allen een maag.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lorenzo.</p>
<p class="par">Hemelsche goedheid, wat wil je geestig zijn! zeg, dat
het eten klaar moet zijn.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lancelot.</p>
<p class="par">Dat is ook in orde, heer; er moet nog maar gedekt
worden, dat is de zaak.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lorenzo.</p>
<p class="par">Wil je dan maar dekken, knaap?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lancelot.</p>
<p class="par">Dekken, heer? Zeker niet, ik weet wel, wat me past,
heer.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lorenzo.</p>
<p class="par">Nu, het vervolg een anderen keer! Wil je je heelen schat
van geestigheden in eens uitkramen? Ik verzoek je, versta nu eenvoudige
taal op eenvoudige manier. Ga naar je kameraden, laten ze de tafel
dekken, het eten opdoen en wij zullen komen voor het maal.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lancelot.</p>
<p class="par">De tafel, heer, die zal opgedaan, en het eten, dat zal
gedekt worden, en uw komst voor het maal, heer, die zal gebeuren,
zooals uw lust en luim het zullen verkiezen.</p>
</div>
<p class="stage alignright">(<span class="sc">Lancelot</span>
<i>af</i>.)</p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lorenzo.</p>
<p class="line">O heil&rsquo;ge rede, wat gezocht vernuft!</p>
<p class="line">Wat kent de dwaas woordspelingen bij hoopen</p>
<p class="line">Van buiten! Och, ik ken wel meen&rsquo;gen dwaas</p>
<p class="line">In hoogren stand, maar even bont van geest,</p>
<p class="line">Die ook de hoofdzaak prijs zou geven voor</p>
<p class="line">Een geestigheid.&mdash;Wel, Jessica, hoe is
&rsquo;t?</p>
<p class="line">Mijn hartedief, kom, zeg me uw oordeel eens,</p>
<p class="line">Hoe vindt ge wel Bassanio&rsquo;s gemalin? <span class="lineNum">77</span></p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Jessica.</p>
<p class="line">Bewondrenswaard, meer dan ik zeggen kan;</p>
<p class="line">Bassanio mag wel onberisp&rsquo;lijk zijn</p>
<p class="line">In heel zijn wandel; zulk een zegen is ze,</p>
<p class="line">Dat hij op aarde &rsquo;t heil des hemels smaakt,</p>
<p class="line">En weet hij &rsquo;t hier beneden niet te schatten,</p>
<p class="line">Geen toegang tot den hemel ooit verdient.</p>
<p class="line">Ja, hadden ooit twee goden in den hemel</p>
<p class="line">Een weddingschap, en om twee aardsche vrouwen,</p>
<p class="line">En Portia was de een&rsquo;, dan moest bij de
ander&rsquo;</p>
<p class="line">Een toegift zijn, want de arme woeste wereld</p>
<p class="line">Heeft haars gelijke niet.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lorenzo.</p>
<p class="line"><span class="hemistich">Heeft haars gelijke
niet.</span> Juist zulk een man</p>
<p class="line">Hebt gij in mij, als hij in haar een vrouw.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Jessica.</p>
<p class="line">Neen, vraag dan eerst, wat ik er wel van denk.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lorenzo.</p>
<p class="line">Terstond, maar laat ons eerst aan tafel gaan.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Jessica.</p>
<p class="line">Neen, laat mij thans u schatten, nu ik trek heb.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lorenzo.</p>
<p class="line">Neen, &rsquo;k bid u, spaar het voor gesprek bij
&rsquo;t maal,</p>
<p class="line">Ik zal &rsquo;t dan, wat ge ook zegt, met andre
dingen</p>
<p class="line">Wel slikken.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Jessica.</p>
<p class="line"><span class="hemistich">Wel slikken.</span> Nu, je
krijgt wat op je brood!</p>
</div>
<p class="stage alignright">(<i>Beiden af.</i>)</p>
<p><span class="pagenum">[<a id="xd21e5836" href="#xd21e5836" name="xd21e5836">333</a>]</span></p>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div id="kvv.iv" class="div1 act"><span class="pagenum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span>
<div class="divHead">
<h2 class="main">Vierde Bedrijf.</h2>
<div id="kvv.iv.1" class="div2 scene"><span class="pagenum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span>
<div class="divHead">
<h3 class="main">Eerste Tooneel.</h3>
<p class="stage"><span class="ex">Venetië.</span> <i>Een
gerechtzaal.</i></p>
<p class="stage"><i>De Doge</i>, <i>de Senatoren</i>, <span class="sc">Antonio</span>, <span class="sc">Bassanio</span>, <span class="sc">Gratiano</span>, <span class="sc">Salarino</span>, <span class="sc">Solanio</span> <i>en anderen komen op</i>.</p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Doge.</p>
<p class="line">Is hier Antonio verschenen?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Antonio.</p>
<p class="line">Ik ben bereid, doorluchte heer.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Doge.</p>
<p class="line">Ik ben in zorg om u; gij hebt te doen</p>
<p class="line">Met een, die harder is dan steen, een onmensen,</p>
<p class="line">Voor medelijden doof, in wien geen vonkje</p>
<p class="line">Erbarmen huist.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Antonio.</p>
<p class="line"><span class="hemistich">Erbarmen huist.</span> Ik heb
gehoord, uw hoogheid</p>
<p class="line">Gaf zich veel moeite om &rsquo;t felle van zijn
drijven</p>
<p class="line">Te matigen; maar daar hem niets vermurwt,</p>
<p class="line">En &rsquo;t recht geen middel geeft om voor zijn
wrok</p>
<p class="line">Mij te beschermen, stel ik lijdzaamheid</p>
<p class="line">Zijn grimmig streven tegen, en ik wapen</p>
<p class="line">Met kalmte mijn gemoed, om van het zijn&rsquo;</p>
<p class="line">De volle woede en razernij te dragen.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Doge.</p>
<p class="line">Ga, zeg den jood, dat hij voor &rsquo;t hof
verschijne.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Solanio.</p>
<p class="line">Hij wacht reeds aan de deur; daar komt hij, heer.
<span class="lineNum">15</span></p>
</div>
<p class="stage">(<span class="sc">Shylock</span> <i>komt op</i>.)</p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Doge.</p>
<p class="line">Maakt plaats; hij sta daar over onzen stoel.&mdash;</p>
<p class="line">Shylock, de wereld denkt, zooals ook ik,</p>
<p class="line">Gij drijft deez&rsquo; schijn van uwe boosheid
slechts</p>
<p class="line">Tot aan het uur der daad; en dan, dan toont ge</p>
<p class="line">Uw huiv&rsquo;ring, uw erbarmen, wonderbaarder</p>
<p class="line">Dan deze uw wondre, schijnbre wreedheid is;</p>
<p class="line">Dan zult ge, schoon ge thans uw recht nog eischt,</p>
<p class="line">(Dat pond van dezes armen koopmans vleesch,)</p>
<p class="line">Niet slechts, zoo wacht men, daarvan afzien, maar,</p>
<p class="line">Door menschlijkheid en menschenmin geroerd,</p>
<p class="line">Een deel hem schenken van de schuld, erbarmen</p>
<p class="line">Betoonend om de slagen, die sinds kort</p>
<p class="line">Zoo dicht zijn schouders troffen, zwaar genoeg</p>
<p class="line">Om zelfs een koopman-vorst ten val te brengen,</p>
<p class="line">En me&ecirc;lij met zijn toestand af te dwingen</p>
<p class="line">Aan koop&rsquo;ren boezems, harten hard als steen,</p>
<p class="line">Aan stugge Turken en Tataren, die</p>
<p class="line">Nog nooit uit menschlijkheid een dienst bewezen.</p>
<p class="line">Wij allen wachten, Jood, een gunstig antwoord.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Shylock.</p>
<p class="line">Ik deelde uw hoogheid mee, wat ik verlang,</p>
<p class="line">En ik bezwoer bij onzen heil&rsquo;gen sabbat,</p>
<p class="line">Te vordren, wat mij toekomt door mijn schuldbrief.</p>
<p class="line">Als gij dit weigert, brengt ge van uw stad</p>
<p class="line">De rechten en de vrijheid in gevaar. <span class="lineNum">39</span></p>
<p class="line">Vraagt gij, waarom ik liever zoo&rsquo;n gewicht</p>
<p class="line">Van krengenvleesch wil hebben, dan drieduizend</p>
<p class="line">Dukaten wil ontvangen; &rsquo;k heb geen antwoord</p>
<p class="line">Dan dit: &rsquo;t is mijn verkiezing. &rsquo;t Is toch
antwoord!</p>
<p class="line">Wat? als mijn huis gekweld is van een rat,</p>
<p class="line">En ik verkies voor &rsquo;t dooden eens tienduizend</p>
<p class="line">Dukaten te off&rsquo;ren? Nu, dit is toch antwoord?</p>
<p class="line">Deez&rsquo; kan het schreeuwen van een big niet
lijden,</p>
<p class="line">En die wordt dol, als hij een kat maar ziet,</p>
<p id="kvv.iv.1.49" class="line">En die zit, bij den neustoon van de
zakpijp,</p>
<p class="line">Op spelden schier; ja, voor- of tegenzin</p>
<p class="line">Beheerscht den geest en dwingt naar luim en lust</p>
<p class="line">Tot liefde of afschuw; nu, ziehier uw antwoord:</p>
<p class="line">Zooals geen grond of reden is te geven,</p>
<p class="line">Dat deez&rsquo; geen schreeuwend varken velen kan,</p>
<p class="line">En die geen kat, zoo&rsquo;n noodig, goedig dier,</p>
<p class="line">En die geen zakpijp, maar elk onweerstaanbaar</p>
<p class="line">Genoopt wordt tot het smadelijk bedrijf,</p>
<p class="line">Dat hij, getergd, nu zelf weer andren tergt,</p>
<p class="line">Zoo kan en wil ik ook geen reden geven,</p>
<p class="line">Dan ingevreten haat en bittren wrok,</p>
<p class="line">Dien &rsquo;k voor Antonio <span class="corr" id="xd21e6039" title="Bron: voed">voel</span>, wat mij mijn recht,</p>
<p class="line">Zelfs met verlies doet eischen. Is dit antwoord?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Bassanio.</p>
<p class="line">Dit is geen antwoord, schepsel zonder hart,</p>
<p class="line">Dat uw wreedaardig drijven kan verschoonen.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Shylock.</p>
<p class="line">Moet ik dan antwoord geven naar uw zin? <span class="lineNum">65</span></p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Bassanio.</p>
<p class="line">Brengt iedereen d&agrave;t om, wat hem mishaagt?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Shylock.</p>
<p class="line">Wie haat dan iets, en brengt het niet graag om?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Bassanio.</p>
<p class="line">Wat ons mishaagt, wekt daad&rsquo;lijk nog geen
haat.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Shylock.</p>
<p class="line">Laat gij u tweemaal bijten door een slang?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Antonio.</p>
<p class="line">Bedenk, het is de jood, met wien ge u inlaat;</p>
<p class="line">Ga eerder nog naar &rsquo;t strand der zee en geef</p>
<p class="line">Den vloed bevel, dat hij in eb verander;</p>
<p class="line">Daag eerder nog den wolf tot een verhoor,</p>
<p class="line">Waarom hij &rsquo;t ooi deed blaten om het lam;</p>
<p class="line">Verbied veeleer den fieren pijn der bergen,</p>
<p class="line">Te schudden met den hoogen top, te ruischen,</p>
<p class="line">Als hem de storm met vlaag op vlaag bestookt,</p>
<p class="line">Leg eer de hardste taak u op, dan dat</p>
<p class="line">Gij &rsquo;t hardste, dat bestaat, tracht te
verzachten,</p>
<p class="line">Zijn jodenhart; en daarom, &rsquo;k smeek het
u,<span class="pagenum">[<a id="xd21e6104" href="#xd21e6104" name="xd21e6104">334</a>]</span></p>
<p class="line">Geen aanbod meer, geen middel meer beproefd,</p>
<p class="line">Maar kort en goed zij de uitspraak nu gedaan,</p>
<p class="line">Mijn lot beslist, en hebb&rsquo; de jood zijn
eisch.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Bassanio.</p>
<p class="line">Hier zijn dukaten, zes- voor uw drieduizend.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Shylock.</p>
<p class="line">Was ieder der zesduizend stuks dukaten</p>
<p class="line">Zesmaal gedeeld en elk deel een dukaat,</p>
<p class="line">Ik nam ze niet; ik vergde toch mijn schuldbrief.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Doge.</p>
<p class="line">Hoopt ge op gen&acirc;, gij, die er geen bewijst?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Shylock.</p>
<p class="line">Wat vonnis zou ik duchten? &rsquo;k Doe geen
onrecht.</p>
<p class="line">Gij hebt wel meen&rsquo;gen duurgekochten slaaf,</p>
<p class="line">Dien gij, gelijk uw ezels, paarden, honden,</p>
<p class="line">Tot slaafsch en laag en smaad&rsquo;lijk werk
gebruikt,</p>
<p class="line">Wijl gij ze kocht.&mdash;En als ik tot u zeide:</p>
<p class="line">Laat hen toch vrij en paart hen met uw erven;</p>
<p class="line">Wat zwoegen ze onder vrachten? laat hun bed</p>
<p class="line">Zoo zacht zijn als het uwe; streel hun tong</p>
<p class="line">Met spijzen, fijn als de uwe;&mdash;gij zult
zeggen:</p>
<p class="line">Die slaven zijn gekocht.&mdash;Zoo zeg ik ook:</p>
<p class="line">Zie, dit pond vleesch, dat ik van hem verlang,</p>
<p class="line">&rsquo;t Is duur gekocht, &rsquo;t is mijn, en ik wil
&rsquo;t hebben.</p>
<p class="line">Als gij het weigert, spuw ik op uw wet!</p>
<p class="line">Dan heeft hier in Venetië &rsquo;t recht geen
kracht!</p>
<p class="line">Ik wacht op de uitspraak; antwoord! zal ik &rsquo;t
hebben? <span class="lineNum">103</span></p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Doge.</p>
<p class="line">Ik ben bevoegd de zitting op te heffen,</p>
<p class="line">Als niet Bellario, een doorkneed geleerde,</p>
<p class="line">Wiens rechtspraak ik in deze heb gevraagd,</p>
<p class="line">Vandaag verschijnt.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Salarino.</p>
<p class="line"><span class="hemistich">Vandaag verschijnt.</span> Uw
hoogheid, buiten staat</p>
<p class="line">Een bode, die met brieven van den doctor</p>
<p class="line">Daar juist van Padua komt.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Doge.</p>
<p class="line">Breng ons die brieven; laat den bode komen.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Bassanio.</p>
<p class="line">Schep moed, Antonio, heb slechts goeden moed!</p>
<p class="line">Eer krijgt de jood mijn vleesch, bloed, beendren,
alles,</p>
<p class="line">Eer gij voor mij een druppel bloeds verliest.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Antonio.</p>
<p class="line">Ik ben een zieklijk ram der kudde, rijp</p>
<p class="line">Ten dood; het is de zwakste vrucht, die &rsquo;t
eerst</p>
<p class="line">Ter aarde valt; zoo zij &rsquo;t met mij; gij kunt</p>
<p class="line">Geen beetren dienst mij doen dan deez&rsquo;,
Bassanio,</p>
<p class="line">Dat gij blijft leven en mijn grafschrift stelt.</p>
</div>
<p class="stage">(<span class="sc">Nerissa</span> <i>treedt op, als
klerk van een rechtsgeleerde gekleed</i>.<span class="corr" id="xd21e6222" title="Niet in bron">)</span></p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Doge.</p>
<p class="line">Komt gij van Padua, van Bellario?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Nerissa.</p>
<p class="line">Van beide, Heer; Bellario groet uw hoogheid.</p>
</div>
<p class="stage">(<i>Zij overhandigt een brief.</i>)</p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Bassanio.</p>
<p class="line">Wat wet gij daar zoo ijverig uw mes?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Shylock.</p>
<p class="line">Om, wat mij toekomt, uit dien bankroetier te
snijden.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Gratiano.</p>
<p class="line">Gij scherpt niet op uw zool, maar op uw ziel,</p>
<p class="line">Steenharde jood, uw mes; maar geen metaal,</p>
<p class="line">Neen, niet de bijl des beuls heeft half de scherpte</p>
<p class="line">Uws scherpen haats. Geen be&ecirc; dringt in u
door?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Shylock.</p>
<p class="line">Geen enkle, neen, die uw vernuft kan smeden.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Gratiano.</p>
<p class="line">Vervloekt dan, onverbidbre hond! En zij</p>
<p class="line">Gerechtigheid verklaagd, wijl gij nog leeft!</p>
<p class="line">Gij zoudt mij schier in mijn geloof doen
wank&rsquo;len,</p>
<p class="line">Om mij te scharen bij Pythagoras,</p>
<p class="line">Dat beestenzielen varen in het lichaam</p>
<p class="line">Van menschen; eens bezielde uw hondsche geest</p>
<p class="line">Een wolf; van dien, om menschenmoord gehangen,</p>
<p class="line">Ontvlood, daar aan de galg, de felle ziel,</p>
<p class="line">En voer, toen nog uw ongedoopte moeder</p>
<p class="line">U droeg, in u, in u; want uw begeerten</p>
<p class="line">Zijn wolfsch, bloeddorstig, hongrig en roofgierig.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Shylock.</p>
<p class="line">Tot gij dit zegel wegraast van mijn schuldbrief,
<span class="lineNum">139</span></p>
<p class="line">Bederft ge uw longen maar met dat geschreeuw;</p>
<p class="line">Lap uwen geest wat op, jong mensch; zijn staat</p>
<p class="line">Mocht hoop&rsquo;loos worden.&mdash;&rsquo;k Sta hier
voor mijn recht.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Doge.</p>
<p class="line">Bellario&rsquo;s schrijven hier beveelt aan &rsquo;t
hof</p>
<p class="line">Een jongen, zeer geleerden doctor aan;</p>
<p class="line">Waar is hij?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Nerissa.</p>
<p class="line"><span class="hemistich">Waar is hij?</span> Heer, hij
wacht nabij deez&rsquo; zaal</p>
<p class="line">Uw antwoord, of hij toegelaten wordt.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Doge.</p>
<p class="line">Van heeler hart;&mdash;dat drie of vier van u</p>
<p class="line">Hem hoff&rsquo;lijk de gerechtszaal
binnenleiden.&mdash;</p>
<p class="line">Intusschen hoore &rsquo;t hof Bellario&rsquo;s
brief.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Een Klerk</p>
<p class="line"><span class="stage">(<i>leest</i>).</span> &bdquo;Deze
is dienende om uwe</p>
<p class="line">hoogheid te berichten, dat ik bij de ontvangst</p>
<p class="line">van uw brief zeer ziek ben. Maar juist toen</p>
<p class="line">uw bode aankwam, bracht mij een jong doctor</p>
<p class="line">uit Rome, met name Balthazar, een vriendschappelijk</p>
<p class="line">bezoek; ik heb hem bekend gemaakt</p>
<p class="line">met het geding tusschen den Jood en den</p>
<p class="line">koopman Antonio; wij hebben samen vele
rechtsgeleerde</p>
<p class="line">werken nageslagen; hij is volkomen</p>
<p class="line">met mijn inzichten bekend, die hij, verbeterd</p>
<p class="line">nog door zijn eigen geleerdheid (die zoo groot</p>
<p class="line">is, dat ik haar niet genoeg roemen kan), op</p>
<p class="line">mijn aandringen overbrengt, om uwe hoogheid</p>
<p class="line">in mijne plaats ten dienste te staan. Ik verzoek</p>
<p class="line">u dringend, laat zijn jeugdige leeftijd geen</p>
<p class="line">oorzaak wezen om hem eerbiedige achting te</p>
<p class="line">doen derven, want nooit zag ik een jong
hoofd,<span class="pagenum">[<a id="xd21e6373" href="#xd21e6373" name="xd21e6373">335</a>]</span></p>
<p class="line">zoo grijs in kennis. Ik reken voor hem met</p>
<p class="line">vertrouwen op een gunstige ontvangst bij uwe</p>
<p class="line">hoogheid; uw toetsing zal zijn lof beter
verkondigen,</p>
<p class="line">dan ik het kan doen.&rdquo;</p>
</div>
</div>
<div class="divBody">
<p class="par"></p>
<div class="figure xd21e6383width"><img src="images/p334.jpg" alt="De koopman van Venetië, Vierde Bedrijf, Eerste Tooneel." width="720" height="466">
<p class="figureHead"><span class="ex">De koopman van
Venetië</span>, Vierde Bedrijf, Eerste Tooneel.</p>
</div>
<p class="par"></p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Doge.</p>
<p class="line">Gij hoort, wat de geleerde man ons schrijft;</p>
<p class="line">En hier, naar &rsquo;k denk, verschijnt de jonge
doctor.</p>
</div>
<p class="stage">(<span class="sc">Portia</span> <i>komt op, in het
gewaad van een rechtsgeleerde</i>.)</p>
<div class="sp">
<p class="line">Uw hand, Heer;&mdash;&rsquo;t is Bellario, die u
zendt?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line">Zoo is &rsquo;t, doorluchte heer.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Doge.</p>
<p class="line"><span class="hemistich">Zoo is &rsquo;t, doorluchte
heer.</span> Neem plaats, wees welkom!</p>
<p class="line">Is u &rsquo;t geding, dat op dit oogenblik</p>
<p class="line">Voor &rsquo;t hof hier hangende is, alreeds bekend?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line">&rsquo;k Ben van de zaak volkomen ingelicht.&mdash;</p>
<p class="line">Wie is de koopman hier, waar is de jood?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Doge.</p>
<p class="line">Antonio, oude Shylock, komt naar voren.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line">Uw naam is Shylock?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Shylock.</p>
<p class="line"><span class="hemistich">Uw naam is Shylock?</span>
Shylock is mijn naam.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line">Van vreemden aard is de eisch, dien gij hier doet,</p>
<p class="line">Maar in den vorm, zoodat Venetië&rsquo;s wet</p>
<p class="line">Bij &rsquo;t voeren van &rsquo;t geding u niet kan
wraken.&mdash;</p>
<p class="line"><span class="stage">(<i>Tot</i> <span class="sc">Antonio</span>.)</span> Gij zijt het, die bedreigd wordt door zijn
eisch? <span class="lineNum">180</span></p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Antonio.</p>
<p class="line">Zooals hij zegt.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line"><span class="hemistich">Zooals hij zegt.</span> En gij
erkent den schuldbrief?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Antonio.</p>
<p class="line">O ja.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line"><span class="hemistich">O ja.</span> Dan moet de jood
genadig zijn.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Shylock.</p>
<p class="line">Gij zegt, ik moet; wat dwingt me? zeg me, wat?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line">Genade wordt verleend, niet afgedwongen;</p>
<p class="line">Zij drupt, als zachte regen, uit den hemel</p>
<p class="line">Op de aarde neer, en dubblen zegen brengt ze,</p>
<p class="line">Zij zegent hem, die geeft, en die ontvangt;</p>
<p class="line">Ze is &rsquo;t machtigste in den machtigste; ze
siert</p>
<p class="line">Den koning op zijn troon meer dan de kroon;</p>
<p class="line">De scepter toon&rsquo; zijn wereldlijk gezag,</p>
<p class="line">Zij &rsquo;t zinbeeld zijner macht en majesteit,</p>
<p class="line">Wekke eerbied en ontzag voor &rsquo;t koningschap,</p>
<p class="line">Maar boven dezen scepter heerscht genade;</p>
<p class="line">Zij heeft haar zetel in der vorsten hart;</p>
<p class="line">Zij is een eigenschap der godheid zelf;</p>
<p class="line">En aardsche macht zweemt meest naar die van God,</p>
<p class="line">Wanneer genade &rsquo;t recht doortrekt. Daarom,</p>
<p class="line">Beroept ge u, jood, op &rsquo;t recht, bedenk ook
dit,</p>
<p id="kvv.iv.1.199" class="line">Dat, naar gerechtigheid, geen onzer
ooit</p>
<p class="line">Behouden wordt; wij bidden om genade;</p>
<p class="line">En de eigen bede leert ons, zelf aan and&rsquo;ren</p>
<p class="line">Genade te oef&rsquo;nen. Hiermee dring ik aan,</p>
<p class="line">Dat gij de strengheid van uw eisch verzacht;</p>
<p class="line">Want, blijft ge er bij, dan moet Venetië&rsquo;s
hof</p>
<p class="line">Zijn vonnis vellen tegen dezen koopman.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Shylock.</p>
<p class="line">Mijn daden op mijn hoofd; ik eisch de wet,</p>
<p class="line">De boete, de voldoening van mijn schuldbrief.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line">Is hem &rsquo;t betalen van het geld onmooglijk?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Bassanio.</p>
<p class="line">O, neen, hier voor het hof bied ik &rsquo;t hem
aan;</p>
<p class="line">Ja tweemaal zelfs; als dit nog niet genoeg is,</p>
<p class="line">Verbind ik mij het tienmaal te betalen,</p>
<p class="line">&rsquo;k Verpand mijn handen, hoofd en hart er
voor;</p>
<p class="line">Is dit nog niet genoeg, dan blijkt het nu,</p>
<p class="line">Dat boosheid braafheid onderdrukt. En &rsquo;k bid
u,</p>
<p class="line">Verbuig voor eens nu &rsquo;t recht door uw gezag;</p>
<p class="line">Om waarlijk recht te doen, pleeg luttel onrecht,</p>
<p class="line">En toom dien boozen duivel in zijn vaart.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line">Dit mag niet zijn. Geen macht kan in Venetië</p>
<p class="line">Een wettig vastgestelde wet verwringen;</p>
<p class="line">&rsquo;t Wierd aangehaald als voorbeeld voor &rsquo;t
vervolg;</p>
<p class="line">En menig misbruik vond, na zulk een voorgang,</p>
<p class="line">Wel ingang in den staat; het mag niet zijn.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Shylock.</p>
<p class="line">Een Daniël, die rechtspreekt! ja, een
Daniël!&mdash;</p>
<p class="line">O wijze, jonge rechter, hoe &rsquo;k u eer!
<span class="lineNum">224</span></p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line">Ik bid u, laat mij eens den schuldbrief zien.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Shylock.</p>
<p class="line">Hier is hij, eed&rsquo;le doctor, zie, hier is hij.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line">Shylock, men biedt u driemaal thans uw geld.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Shylock.</p>
<p class="line">Een eed, een eed, ik zond een eed ten hemel!</p>
<p class="line">En zou ik meineed laden op mijn ziel?</p>
<p class="line">Voor gansch Venetië niet.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line"><span class="hemistich">Voor gansch Venetië
niet.</span> Deez&rsquo; schuld verviel;</p>
<p class="line">En &rsquo;t stuk geeft aan den jood het recht, dat
hij</p>
<p class="line">Een pond mag eischen van des koopmans vleesch,</p>
<p class="line">&rsquo;t Moet snijden bij &rsquo;s mans
hart;&mdash;maar wees genadig,</p>
<p class="line">Neem driemaal &rsquo;t geld, en laat mij &rsquo;t stuk
verscheuren.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Shylock.</p>
<p class="line">Als aan zijn letter is voldaan, eer niet.</p>
<p class="line">Het blijkt, dat gij een waardig rechter zijt;</p>
<p class="line">Gij kent de wet, en uw betoog was juist</p>
<p class="line">En bondig; ik bezweer u bij de wet,</p>
<p class="line">Waarvan ge een hechte steunpilaar u toont,</p>
<p class="line">Sla &rsquo;t vonnis nu; ik zweer toch bij mijn
ziel,</p>
<p class="line">Geen menschentong heeft in het minst de macht</p>
<p class="line">Mij te verand&rsquo;ren; &rsquo;k sta hier op mijn
schuldbrief.</p>
</div>
<p><span class="pagenum">[<a id="xd21e6652" href="#xd21e6652" name="xd21e6652">336</a>]</span></p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Antonio.</p>
<p class="line">Van ganscher harte smeek ik &rsquo;t edel hof</p>
<p class="line">Om uitspraak in mijn zaak.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line"><span class="hemistich">Om uitspraak in mijn
zaak.</span> Welnu, die luidt:</p>
<p class="line">Houd uwen boezem voor zijn mes bereid.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Shylock.</p>
<p class="line">O, edel rechter, wakker jongeling!</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p id="kvv.iv.1.247" class="line">De wet is duid&rsquo;lijk; zin en
woorden slaan</p>
<p class="line">Volkomen op de thans vervallen boete,</p>
<p class="line">Die in dit stuk verschuldigd wordt erkend.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Shylock.</p>
<p class="line">Volkomen waar; o, wijs en eerlijk rechter!</p>
<p class="line">O, hoeveel ouder zijt ge dan gij schijnt!</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line">Ontbloot alzoo uw boezem.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Shylock.</p>
<p class="line"><span class="hemistich">Ontbloot alzoo uw
boezem.</span> Ja, zijn borst;</p>
<p class="line">Zoo zegt mijn stuk;&mdash;niet waar, hoogedel
rechter?&mdash;</p>
<p class="line">Het naast aan &rsquo;t hart;&mdash;staat het niet
woord&rsquo;lijk zoo?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line">Zoo is &rsquo;t. Hebt gij een weegschaal hier, om
&rsquo;t vleesch</p>
<p class="line">Te wegen?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Shylock.</p>
<p class="line">&rsquo;k Heb ze bij de hand.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line">Zorg voor een wondarts, Shylock, op uw kosten,</p>
<p class="line">Die hem verbind&rsquo;, want anders bloedt hij
dood.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Shylock.</p>
<p class="line">Is dat zoo voorgeschreven in den schuldbrief?
<span class="lineNum">259</span></p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line">Het staat er niet uitdrukk&rsquo;lijk, maar wat doet
dit?</p>
<p class="line">&rsquo;t Waar&rsquo; goed, dat gij uit menschlijkheid
het deedt.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Shylock.</p>
<p class="line">Ik kan &rsquo;t niet vinden, &rsquo;t staat niet in den
schuldbrief.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line">Gij koopman, hebt gij ook nog iets te zeggen?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Antonio.</p>
<p class="line">Slechts luttel; &rsquo;k ben bereid en
welgewapend!&mdash;</p>
<p class="line">Geef mij de hand, Bassanio, vaar gij wel!</p>
<p class="line">Het grieve u niet, dat dit voor u mij treft;</p>
<p class="line">Want hierin toont zich &rsquo;t Noodlot goediger,</p>
<p class="line">Dan &rsquo;t anders pleegt te doen. Hoe vaak toch laat
het</p>
<p class="line">Den bankroetier zijn schatten overleven,</p>
<p class="line">Om met gerimpeld voorhoofd, holstaand oog</p>
<p class="line">Een ouden dag van armoede af te wachten;</p>
<p class="line">Het spaart mij &rsquo;t slepend leed van zulke
ellend!</p>
<p class="line">Breng aan uw eedle ga mijn groeten over,</p>
<p class="line">Meld haar de toedracht van Antonio&rsquo;s sterven,</p>
<p class="line">Hoe ik u liefhad, roem den doode na,</p>
<p class="line">En is &rsquo;t verhaal gedaan, laat haar beslissen,</p>
<p class="line">Of niet Bassanio eens een vriend bezat.</p>
<p class="line">Treurt gij slechts niet, dat gij een vriend
verliest,</p>
<p class="line">Dan treurt hij niet, dat hij uw schuld betaalt;</p>
<p class="line">Want maakt de jood zijn snede diep genoeg,</p>
<p class="line">Dan kwijt ik haar in eens met heel mijn hart.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Bassanio.</p>
<p class="line">Antonio, vriend, ik heb een vrouw gehuwd,</p>
<p class="line">Die mij zoo dierbaar is als &rsquo;t leven zelf;</p>
<p class="line">Maar &rsquo;t leven zelf, mijn vrouw, de gansche
wereld,</p>
<p class="line">Zij gelden mij niet hooger dan uw leven;</p>
<p class="line">&rsquo;k Gaf alles prijs, dit alles offerde ik</p>
<p class="line">Dien duivel daar, om u van hem te ontslaan.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line">Uw vrouw betuigde u zeker luttel danks,</p>
<p class="line">Was zij hierbij en hoorde ze uw betuiging.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Gratiano.</p>
<p class="line">Ik heb een vrouw, die &rsquo;k min, ik zweer &rsquo;t;
maar &rsquo;k wenschte</p>
<p class="line">Haar in den hemel, kon ze daar een macht</p>
<p class="line">Verbidden, die dien hondschen jood verkneedde.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Nerissa.</p>
<p class="line">&rsquo;t Is goed, dat gij dit in haar afzijn zegt:</p>
<p class="line">Uw wensch kon licht den vre&ecirc; van &rsquo;t huis
verstoren.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Shylock</p>
<p class="line"><span class="stage">(<i>ter zijde</i>).</span> Zoo zijn
de christenmannen;&mdash;&rsquo;k heb een dochter,</p>
<p class="line">Maar had ze wien ook van Barabbas&rsquo; stam</p>
<p class="line">Tot man genomen, eer nog dan een christen!&mdash;</p>
<p class="line"><span class="stage">(<i>Luid.</i>)</span> De tijd
verloopt; ik bid u, kom tot de uitspraak. <span class="lineNum">298</span></p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line">Een pond van dezes koopmans vleesch is u;</p>
<p class="line">Het hof erkent dit, en de wet verleent het.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Shylock.</p>
<p class="line">O hoogst rechtvaardig rechter!</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line">Gij moet dit vleesch hem snijden van de borst;</p>
<p class="line">De wet erkent dit, en het hof verleent het.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Shylock.</p>
<p class="line">Hoogstwijze rechter!&mdash;&rsquo;t Is beslist, bereid
u!</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line">Een oogenblik nog;&mdash;neem ook dit in
acht:&mdash;</p>
<p class="line">De schuldbrief hier geeft u geen druppel bloeds;</p>
<p class="line">De woorden zijn uitdrukk&rsquo;lijk: een pond
vleesch.</p>
<p class="line">Neem dus uw schuldbrief, neem gij uw pond vleesch;</p>
<p class="line">Maar zoo, bij &rsquo;t snijden, gij een drup
vergiet,</p>
<p class="line">Een enklen druppel christenbloed, dan vallen</p>
<p class="line">Uw land en goedren, naar Venetië&rsquo;s wet,</p>
<p class="line">Den staat Venetië toe.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Gratiano.</p>
<p class="line">O, eerlijk rechter! jood; een wijze rechter!</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Shylock.</p>
<p class="line">Is dat de wet?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line"><span class="hemistich">Is dat de wet?</span> Gij zult
de keur zelf zien;</p>
<p class="line">Gij eischtet recht, en, wees verzekerd, recht</p>
<p class="line">Zal u geworden, meer dan gij verlangt.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Gratiano.</p>
<p class="line">O wijze rechter! jood; een wijze rechter!</p>
</div>
<p><span class="pagenum">[<a id="xd21e6916" href="#xd21e6916" name="xd21e6916">337</a>]</span></p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Shylock.</p>
<p class="line">&rsquo;k Neem &rsquo;t aanbod aan;&mdash;betaal
driemaal de schuld,</p>
<p class="line">En dat de christen ga.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Bassanio.</p>
<p class="line"><span class="hemistich">En dat de christen ga.</span>
Hier is het geld.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line">Bedaar! Den jood</p>
<p class="line">Zal al zijn recht geworden!&mdash;neen, geen haast!</p>
<p class="line">De boete zal hij hebben en niets meer.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Gratiano.</p>
<p class="line">O, jood, een eerlijk rechter! een wijs rechter!</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line">Daarom, maak u gereed het vleesch te snijden.</p>
<p class="line">Maar stort geen bloed; en snijd niet min of meer</p>
<p class="line">Dan juist een pond; want neemt ge meer of minder</p>
<p class="line">Dan juist een pond;&mdash;al waar&rsquo; &rsquo;t ook
maar zooveel,</p>
<p class="line">Dat het gewicht te licht wordt of te zwaar,</p>
<p class="line">Een onderdeel zelfs van een twintigste</p>
<p class="line">Van &eacute;&eacute;nen scrupel;&mdash;slaat de
weegschaal door,</p>
<p class="line">Ja, waar&rsquo; &rsquo;t ook slechts de breedte van een
haar,&mdash;</p>
<p class="line">Dan sterft ge, en al uw goedren zijn verbeurd.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Gratiano.</p>
<p class="line">Een tweede Daniël! ja, een Daniël, jood!</p>
<p class="line">Nu, ongedoopte hond, nu hebben we u.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line">Wat draalt de jood nog? Neem, wat u verviel.
<span class="lineNum">335</span></p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Shylock.</p>
<p class="line">Geef mij mijn hoofdsom slechts, en laat mij gaan.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Bassanio.</p>
<p class="line">Ik heb het geld voor u gereed; hier is &rsquo;t.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line">Hij heeft het openlijk voor &rsquo;t hof versmaad;</p>
<p class="line">Zijn recht slechts zal hij hebben en zijn
schuldbrief.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Gratiano.</p>
<p class="line">Een Daniël, zeg ik weer, een tweede
Daniël!&mdash;</p>
<p class="line">Ik dank u, jood, voor &rsquo;t leeren van dat
woord.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Shylock.</p>
<p class="line">Krijg ik dan nu niet eens mijn hoofdsom weer?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line">Niets krijgt ge, niets, dan de vervallen boete;</p>
<p class="line">Die moogt ge op lijfsgevaar nu innen, jood.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Shylock.</p>
<p class="line">Dan doe de duivel hem er wel bij varen!</p>
<p class="line">Ik laat me er langer niet mee in.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line"><span class="hemistich">Ik laat me er langer niet mee
in.</span> Blijf, jood;</p>
<p class="line">Het recht heeft nog iets anders van u te eischen.</p>
<p class="line">De wetten van Venetië stellen vast:&mdash;</p>
<p class="line">Als van een vreemdling te bewijzen is,</p>
<p class="line">Dat hij, &rsquo;t zij rechtstreeks, &rsquo;t zij op
slinksche wijs,</p>
<p class="line">Een burger naar het leven heeft gestaan,</p>
<p class="line">Dan naast de burger, wiens verderf hij zocht,</p>
<p class="line">De helft van al zijn goedren; de andre helft</p>
<p class="line">Valt aan de schatkist van den staat ten deel;</p>
<p class="line">En &rsquo;t leven van den schuldige berust</p>
<p class="line">In &rsquo;s dogen hand, die niemands stem behoeft.</p>
<p class="line">Deze uitspraak, zeg ik, past geheel op u:</p>
<p class="line">&rsquo;t Is uit uw handling hier voor &rsquo;t hof
gebleken,</p>
<p class="line">Dat gij &egrave;n rechtstreeks &egrave;n op slinksche
wijs</p>
<p class="line">Met overleg het leven hebt bedreigd</p>
<p class="line">Van den verweerder; en de strafbedreiging,</p>
<p class="line">Zoo even aangehaald, is hier van kracht.</p>
<p class="line">Dus kniel, en smeek genade van den doge.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Gratiano.</p>
<p class="line">Smeek om verlof, dat gij uzelf verhangt;</p>
<p class="line">Want, daar gij al uw goed&rsquo;ren hebt verbeurd,</p>
<p class="line">Bleef u de waarde zelfs niet van den strik,</p>
<p class="line">En moet de staat dat hangen nog betalen.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Doge.</p>
<p class="line">Opdat ge in ons een andren geest erkent,</p>
<p class="line">Schenk ik u &rsquo;t leven, eer gij er om bidt;</p>
<p class="line">Uw halve have is voor Antonio,</p>
<p class="line">En de andre helft is aan den staat vervallen,</p>
<p class="line">Maar deemoed kan dit mindren tot een boete.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line">Ja, voor den staat, niet voor Antonio.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Shylock.</p>
<p class="line">Neen, neem mij &rsquo;t leven ook, schenk dat mij
niet;</p>
<p class="line">Gij neemt mijn huis, als gij den steun mij neemt,</p>
<p class="line">Waar heel mijn huis op rust; gij neemt mijn leven,</p>
<p class="line">Als gij de midd&rsquo;len neemt, waar ik door leef.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line">En wat kan &ugrave;w genade zijn, Antonio?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Gratiano.</p>
<p class="line">Een strop voor niet; niets meer, om Gods wil, niets.
<span class="lineNum">379</span></p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Antonio.</p>
<p class="line">Behaagt het aan uw hoogheid en aan &rsquo;t hof,</p>
<p class="line">Die straf van de eene helft hem kwijt te schelden,</p>
<p class="line">Dan is &rsquo;t mij goed, mits hij mij de andre
helft</p>
<p class="line">In bruikleen geven wil,&mdash;om na zijn dood</p>
<p class="line">Die weder af te staan aan de&rsquo; edelman,</p>
<p class="line">Die onlangs hem zijn dochter heeft geschaakt;</p>
<p class="line">En nog twee eischen: dat, voor deze gunst,</p>
<p class="line">Hij van dit oogenblik een christen worde,</p>
<p class="line">Ten andre, dat hij, hier nu, voor het hof,</p>
<p class="line">Al wat hij bij zijn dood bezitten zal,</p>
<p class="line">Zijn zoon Lorenzo en zijn dochter schenke.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Doge.</p>
<p class="line">Dit zal hij doen, of anders trek ik in</p>
<p class="line">Wat ik reeds van genade heb gerept.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line">Zijt gij tevreden, jood? wat is uw antwoord?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Shylock.</p>
<p class="line">Ik ben tevreden.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line"><span class="hemistich">Ik ben tevreden.</span>
Schrijver, stel een schenking.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Shylock.</p>
<p class="line">Ik bid u, sta mij toe van hier te gaan;</p>
<p class="line">Ik ben niet wel; zend mij de schenking na;</p>
<p class="line">Ik zal ze teek&rsquo;nen.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Doge.</p>
<p class="line"><span class="hemistich">Ik zal ze
teek&rsquo;nen.</span> Ga dan heen, maar teeken.</p>
</div>
<p><span class="pagenum">[<a id="xd21e7177" href="#xd21e7177" name="xd21e7177">338</a>]</span></p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Gratiano.</p>
<p class="line">Twee peten zult ge hebben bij uw doop;</p>
<p id="kvv.iv.1.399" class="line">Ware ik uw rechter, tien hadt gij er
meer,</p>
<p class="line">Om u ter galg te leiden, niet ter doopvont.</p>
</div>
<p class="stage alignright">(<span class="sc">Shylock</span>
<i>af</i>.)</p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Doge.</p>
<p class="line">Ik bid u, heer, gebruik het maal bij mij.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line">Verschoon me, ik zeg uw hoogheid need&rsquo;rig
dank;</p>
<p class="line">Ik moet deze&rsquo; avond nog in Padua zijn,</p>
<p class="line">En &rsquo;t beste is dus, onmidd&rsquo;lijk af te
reizen.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Doge.</p>
<p class="line">Het spijt me, dat uw tijd het niet gehengt.&mdash;</p>
<p class="line">Antonio, toon u aan den doctor dankbaar,</p>
<p class="line">Want, naar mij dunkt, zijt gij hem veel verplicht.</p>
</div>
<p class="stage alignright">(<i>De Doge, Senatoren en Gevolg
af.</i>)</p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Bassanio.</p>
<p class="line">Hoogedel heer, mijn vriend en ik, wij zijn</p>
<p class="line">Door uwe wijsheid heden vrijgesproken</p>
<p class="line">Van zware boete; en gaarne bieden we u,</p>
<p class="line">Wat aan den jood verschuldigd was, drieduizend</p>
<p class="line">Dukaten, voor uw edel hulpbetoon. <span class="lineNum">412</span></p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Antonio.</p>
<p class="line">En blijven, als uw schuld&rsquo;naars, bovendien</p>
<p class="line">Tot liefde en we&ecirc;rdienst eeuwig u verplicht.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line">Die weltevreden is, is welbetaald;</p>
<p class="line">Ik ben tevreden, dat ik u bevrijdde,</p>
<p class="line">En reken daardoor reeds mij welbetaald;</p>
<p class="line">Naar grooter loon heb ik nog nooit gestreefd.</p>
<p class="line">E&eacute;n bede: ken me, als gij mij weer ontmoet;</p>
<p class="line">Ik wensch u heil, en hierme&ecirc; neem ik
afscheid.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Bassanio.</p>
<p class="line">Zoo laten we u niet los, mijn waarde heer;</p>
<p class="line">Neem een gedacht&rsquo;nis aan, maar als geschenk,</p>
<p class="line">En niet als loon; twee gunsten vraag ik u:</p>
<p class="line">Sla dit niet af, en duid mijn drang niet euvel.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line">Gij dringt mij sterk, en daarom geef ik toe.</p>
<p class="line"><span class="stage">(<i>Tot</i> <span class="sc">Antonio</span>.)</span> Uw handschoen dan; ik draag ze u ter
gedacht&rsquo;nis;</p>
<p class="line"><span class="stage">(<i>Tot</i> <span class="sc">Bassanio</span>.)</span> En daar gij &rsquo;t wenscht, neem ik
deez&rsquo; ring van u;&mdash;</p>
<p class="line">Trek niet de hand terug; ik wil niet meer;</p>
<p class="line">En uwe vriendschap mag mij dit niet weig&rsquo;ren.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Bassanio.</p>
<p class="line">Die ring, mijn heer,&mdash;ach, zulk een
kleinigheid;</p>
<p class="line">Ik zou mij schamen, u dien aan te bieden.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line">Ik wil niet anders hebben dan dien ring</p>
<p class="line">Hoe &rsquo;t komt, ik weet niet, maar ik hecht er
aan.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Bassanio.</p>
<p class="line">&rsquo;t Is om de waarde niet, <span class="corr" id="xd21e7321" title="Niet in bron">&rsquo;</span>t is om den ring;</p>
<p class="line">Den kostbaarste&rsquo; in Venetië geef ik u,</p>
<p class="line">Dien openbare navraag vinden laat;</p>
<p class="line">Slechts deze&rsquo; alleen, ik bid u, vraag dien
niet.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line">Gij biedt, dit zie ik, onbekrompen aan;</p>
<p class="line">Eerst leerdet gij mij beed&rsquo;len, en nu, dunkt
me,</p>
<p class="line">Nu leer ik, hoe men beedlaars antwoord geeft.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Bassanio.</p>
<p class="line">Deez&rsquo; ring gaf, waarde heer, mijn vrouw me, en
vroeg</p>
<p class="line">Bij &rsquo;t aandoen mij een eed, dat ik hem nooit</p>
<p class="line">Verkoopen zou, verliezen, weg zou schenken.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line">Met zulk een uitvlucht spaart men meen&rsquo;ge
gave.</p>
<p class="line">Maar is uw vrouw geen dwaze vrouw, en weet ze,</p>
<p class="line">Hoe ik dien ring verdiende, wis, zij zal</p>
<p class="line">Niet eeuwig toornig blijven, dat ge aan mij</p>
<p class="line">Hem weggaaft.&mdash;Nu, het zij zoo; &rsquo;t ga u
wel.</p>
</div>
<p class="stage alignright">(<span class="sc">Portia</span> <i>en</i>
<span class="sc">Nerissa</span> <i>af</i>.)</p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Antonio.</p>
<p class="line">Bassanio, vriend, sta hem den ring toch af;
<span class="lineNum">449</span></p>
<p class="line">Dat zijn verdiensten en mijn vriendschap saam</p>
<p class="line">Hier gelden tegen wat uw vrouw gebood.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Bassanio.</p>
<p class="line">Gratiano, haast u, haal hem in, en geef</p>
<p class="line">Den ring hem nog; en breng hem, zoo ge kunt,</p>
<p class="line">Zelf bij ons, in Antonio&rsquo;s huis;&mdash;maak
spoed!</p>
</div>
<p class="stage alignright">(<span class="sc">Gratiano</span>
<i>af</i>.)</p>
<div class="sp">
<p class="line">Kom, gij en ik, wij gaan daar daad&rsquo;lijk heen,</p>
<p class="line">En morgen in de vroegte vliegen wij</p>
<p class="line">Naar Belmont samen. Kom, Antonio.</p>
</div>
<p class="stage alignright">(<span class="sc">Bassanio</span> <i>en</i>
<span class="sc">Antonio</span> <i>af</i>.)</p>
</div>
</div>
<div id="kvv.iv.2" class="div2 scene"><span class="pagenum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span>
<div class="divHead">
<h3 class="main">Tweede Tooneel.</h3>
<p class="stage"><span class="ex">Aldaar.</span> <i>Een straat.</i></p>
<p class="stage"><span class="sc">Portia</span> <i>en</i> <span class="sc">Nerissa</span> <i>komen op</i>.</p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line">Vraag naar de woning van den jood en laat</p>
<p class="line">Dit stuk hem teek&rsquo;nen. Nog van avond gaan
wij;</p>
<p class="line">Zoo zijn we een dag voor onze mannen thuis.</p>
<p class="line">Dit stuk zal aan Lorenzo welkom zijn.</p>
</div>
<p class="stage">(<span class="sc">Gratiano</span> <i>komt op</i>.)</p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Gratiano.</p>
<p class="line">Goed, dat ik u nog inhaal, waarde heer!</p>
<p class="line">Bassanio, die tot beter inzicht kwam,</p>
<p class="line">Zendt U deez&rsquo; ring door mij en noodigt u</p>
<p class="line">Van middag tot het maal.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line"><span class="hemistich">Van middag tot het maal.</span>
Dit kan niet zijn,</p>
<p class="line">Maar hartlijk dank ik hem voor dezen ring;<span class="pagenum">[<a id="xd21e7483" href="#xd21e7483" name="xd21e7483">339</a>]</span></p>
<p class="line">En &rsquo;k bid u, zeg hem dit. Wees ook zoo goed</p>
<p class="line">Mijn klerk den weg naar Shylocks huis te wijzen.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Gratiano.</p>
<p class="line">Met veel genoegen.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Nerissa</p>
<p class="line"><span class="stage">(<i>tot</i> <span class="sc">Portia</span>, <i>luid</i>).</span> Heer, een woord met
u;&mdash;</p>
<p class="line"><span class="stage">(<i>Zacht.</i>)</span> &rsquo;k Wil
zien, den ring te krijgen van mijn man,</p>
<p class="line">Dien ik hem zweren deed nooit weg te schenken!</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line">Dat kunt gij wis; dat zal een zweren zijn,</p>
<p class="line">Dat zij aan mannen slechts hun ringen schonken;</p>
<p class="line">Doch we &ograve;verkraaien, &ograve;verzweren
hen.&mdash;</p>
<p class="line">Maar ga, maak haast; gij weet, waar ik u wacht.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Nerissa.</p>
<p class="line">Kom, waarde heer, wilt gij zijn huis mij wijzen?</p>
</div>
<p class="stage alignright">(<i>Allen af.</i>)</p>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div id="kvv.v" class="div1 act"><span class="pagenum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span>
<div class="divHead">
<h2 class="main">Vijfde Bedrijf.</h2>
<div id="kvv.v.1" class="div2 scene"><span class="pagenum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span>
<div class="divHead">
<h3 class="main">Eerste Tooneel.</h3>
<p class="stage"><span class="ex">Belmont.</span> <i>Een park voor</i>
<span class="sc">Portia&rsquo;s</span> <i>woning</i>.</p>
<p class="stage"><span class="sc">Lorenzo</span> <i>en</i> <span class="sc">Jessica</span> <i>komen op</i>.</p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lorenzo.</p>
<p id="kvv.v.1.1" class="line">&rsquo;t Is heldre maan; in zulk een
nacht als deze,</p>
<p class="line">Toen zachte lucht de boomen vriendlijk kuste</p>
<p class="line">En nauwlijks ruischen deed,&mdash;in zulk een
nacht,</p>
<p class="line">Naar &rsquo;k denk, steeg Troilus op Troja&rsquo;s
wal</p>
<p class="line">En zond zijn ziel haar zuchten naar de tenten</p>
<p class="line">Der Grieken heen, waar ook zijn Cressida</p>
<p class="line">Die nacht te sluim&rsquo;ren lag.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Jessica.</p>
<p class="line"><span class="hemistich">Die nacht te sluim&rsquo;ren
lag.</span> In zulk een nacht</p>
<p class="line">Sloop Thisbe, schuchter tripp&rsquo;lend, op den
dauw,</p>
<p class="line">En zag geen leeuw nog, maar alleen zijn schim,</p>
<p class="line">En nam vol angst de vlucht.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lorenzo.</p>
<p class="line"><span class="hemistich">En nam vol angst de
vlucht.</span> In zulk een nacht</p>
<p class="line">Stond Dido, in haar hand een wilgetak,</p>
<p class="line">Op &rsquo;t woeste zeestrand, om haar lief te
wenken,</p>
<p class="line">We&ecirc;r naar Carthago&rsquo;s kust.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Jessica.</p>
<p class="line"><span class="hemistich">We&ecirc;r naar
Carthago&rsquo;s kust.</span> In zulk een nacht</p>
<p class="line">Las zich Medea tooverkruid en maakte</p>
<p class="line">Den ouden &AElig;son jong.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lorenzo.</p>
<p class="line"><span class="hemistich">Den ouden &AElig;son
jong.</span> In zulk een nacht</p>
<p class="line">Verloor de rijke jood zijn Jessica,</p>
<p class="line">Die uit Venetië met een spilziek lief</p>
<p class="line">En heel naar Belmont vlood. <span class="lineNum">17</span></p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Jessica.</p>
<p class="line"><span class="hemistich">En heel naar Belmont
vlood.</span> In zulk een nacht</p>
<p class="line">Zwoer haar Lorenzo, dat hij te&ecirc;r haar minde,</p>
<p class="line">En stal met meen&rsquo;gen eed van trouw haar hart,</p>
<p class="line">Doch alle waren valsch.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lorenzo.</p>
<p class="line"><span class="hemistich">Doch alle waren valsch.</span>
In zulk een nacht</p>
<p class="line">Bekladde Jessica, die kleine feeks,</p>
<p class="line">Haar zoetelief, maar hij vergaf het haar.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Jessica.</p>
<p class="line">Ik zou u &oacute;ver-nachten, kwam er niemand;</p>
<p class="line">Maar luister, &rsquo;k hoor den stap daar van een
man.</p>
</div>
<p class="stage">(<span class="sc">Stefano</span> <i>komt op</i>.)</p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lorenzo.</p>
<p class="line">Wie komt zoo haastig in de stille nacht?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Stefano.</p>
<p class="line">Goed volk.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lorenzo.</p>
<p class="line">Goed volk? wat volk? Zeg mij uw naam, goed volk!</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Stefano.</p>
<p class="line">Mijn naam is Stefano; ik breng bericht,</p>
<p class="line">Dat de eedle vrouw voor de&rsquo; aanvang van den
dag</p>
<p class="line">Te Belmont zijn zal; ze is nog op haar tocht</p>
<p class="line">Langs heiligbeelden, waar ze knielt en bidt</p>
<p class="line">Om zegen op haar echt.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lorenzo.</p>
<p class="line"><span class="hemistich">Om zegen op haar echt.</span>
En wie verzelt haar?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Stefano.</p>
<p class="line">Een heil&rsquo;ge kluiz&rsquo;naar en haar
kamerjuffer.</p>
<p class="line">Maar zeg me, is de eedle heer nog niet terug?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lorenzo.</p>
<p class="line">Nog niet; we ontvingen zelfs nog geen
bericht.&mdash;</p>
<p class="line">Maar laat ons, Jessica, naar binnen gaan</p>
<p class="line">En zorgen, dat de meesteres van &rsquo;t huis</p>
<p class="line">Nu met een plechtig welkom zij begroet. <span class="lineNum">38</span></p>
</div>
<p class="stage">(<span class="sc">Lancelot</span> <i>komt op</i>.)</p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lancelot.</p>
<p class="par">Hola, hola, ho, heila, hola, ho!</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lorenzo.</p>
<p class="par">Wie roept daar?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lancelot.</p>
<p class="par">Hola! hebt gij den heer Lorenzo en mevrouw Lorenzo ook
gezien? Hola! hola!</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lorenzo.</p>
<p class="par">Houd op met uw hola, man; hier.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lancelot.</p>
<p class="par">Hola! waar? waar?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lorenzo.</p>
<p class="par">Hier.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lancelot.</p>
<p class="par">Zeg hem, dat er een postiljon is gekomen, die zijn
<span class="corr" id="xd21e7766" title="Bron: horen">hoorn</span> vol
goed nieuws heeft; mijn meester zal nog voor zonsopgang hier zijn.</p>
<p class="stage alignright">(<span class="sc">Lancelot</span>
<i>af</i>.)</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lorenzo.</p>
<p class="line">Kom, liefste, binnen dan hun komst verbeid!</p>
<p class="line">Of neen, waartoe naar binnen? &rsquo;t Is niet
noodig,</p>
<p class="line">Vriend Stefano, ik bid u, meld aan allen</p>
<p class="line">In huis, dat de eedle vrouw in aantocht is,</p>
<p class="line">En breng de muzikanten mee naar buiten.</p>
</div>
<p class="stage alignright">(<span class="sc">Stefano</span>
<i>af</i>.)</p>
<div class="sp">
<p class="line">Wat slaapt het maanlicht lieflijk op dien
heuvel!<span class="pagenum">[<a id="xd21e7802" href="#xd21e7802" name="xd21e7802">340</a>]</span></p>
<p class="line">Hier zetten we ons, hier drinke ons oor de tonen</p>
<p class="line">Der hemelsche muziek; de vre&ecirc; der nacht</p>
<p class="line">Stemt met den klank van zoete harmonie.</p>
<p class="line">Kom, Jessica; zie, is het hemelwelf</p>
<p class="line">Niet ingelegd met schijfjes schitt&rsquo;rend goud?</p>
<p class="line">Geen licht, hoe klein, dat ge daarboven ziet,</p>
<p class="line">Dat op zijn baan niet als een engel zingt,</p>
<p class="line">Bij &rsquo;t koor der Cherubim met kinderoogen.</p>
<p class="line">Gelijke harmonie is in de zielen</p>
<p class="line">Der menschen, maar zoolang &rsquo;t verganklijk
kleed</p>
<p class="line">Onsterflijkheid omhult, is ze ons onhoorbaar.</p>
</div>
<p class="stage">(<i>De Muzikanten komen op.</i>)</p>
<div class="sp">
<p class="line">Weest welkom, wekt Diana met een lied;</p>
<p class="line">Dringt met uw klanken door tot uw gebiedster,</p>
<p class="line">En toovert, lieflijk streelend, haar naar huis.</p>
</div>
<p class="stage">(<i>Muziek.</i>)</p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Jessica.</p>
<p class="line">Ik ben bij lieflijke muziek nooit lustig.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lorenzo.</p>
<p class="line">Dit komt, omdat uw geest haar luistrend volgt;</p>
<p class="line">Want zie maar eens een wilde, dartle kudde,</p>
<p class="line">Of troepje veulens, jong en ongetemd;</p>
<p class="line">Zij springen dol, zij loeien, brieschen luid,</p>
<p class="line">Want dat is de aard en de eisch van &rsquo;t warme
bloed; <span class="lineNum">74</span></p>
<p class="line">Maar nauwlijks hooren ze een trompet, die schalt,</p>
<p class="line">Of treft het ruischen van muziek hun oor,</p>
<p class="line">Gij ziet hen plotsling, luistrend, stil bijeen;</p>
<p class="line">De macht der tonen dwingt dat vlammend oog</p>
<p class="line">Tot kalmen blik. Van daar &rsquo;t verhaal des
dichters,</p>
<p class="line">Dat Orpheus boomen, rotsen, stroomen boeide,</p>
<p class="line">Daar niets zoo stug, zoo hard, zoo woedend is,</p>
<p class="line">Dat niet muziek het voor een tijd verandert.</p>
<p class="line">Heeft iemand in zichzelven geen muziek,</p>
<p class="line">Roert hem de meng&rsquo;ling niet van zoete tonen,</p>
<p class="line">Die man deugt tot verraad, tot list en roof,</p>
<p class="line">&rsquo;t Is duister in zijn geest als middernacht,</p>
<p class="line">In zijn gemoed zoo zwart als &rsquo;t rijk der
schimmen;&mdash;</p>
<p class="line">Vertrouw hem nooit!&mdash;O, hoor eens die muziek!</p>
</div>
<p class="stage">(<span class="sc">Portia</span> <i>en</i> <span class="sc">Nerissa</span> <i>komen op, nog op een afstand</i>.)</p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line">Dat licht daar, dat wij zien, brandt in de zaal;</p>
<p class="line">Hoe verre licht die kleine kaars! zoo straalt</p>
<p class="line">Een goede daad in deze booze wereld.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Nerissa.</p>
<p class="line">Bij &rsquo;t maanlicht zagen wij dat kaarslicht
niet.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line">Zoo doet een grooter glans een mind&rsquo;ren
tanen;</p>
<p class="line">Een plaatsvervanger straalt gelijk een vorst,</p>
<p class="line">Totdat de vorst verschijnt, en dan vervloeit</p>
<p class="line">Zijn praal, zooals een beekje van het land</p>
<p class="line">In &rsquo;t groote bed der waat&rsquo;ren. Hoor,
muziek!</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Nerissa.</p>
<p class="line">&rsquo;t Is de muziek, mejonkvrouw, van uw huis.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line">Niets is er goed, naar &rsquo;k zie, dan op zijn
tijd;</p>
<p class="line">Mij dunkt, ze klinkt veel schooner dan bij dag.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Nerissa.</p>
<p class="line">De stilte schenkt haar die bekoorlijkheid.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line">De leeuwrik zingt niet schooner dan de kraai,</p>
<p class="line">Dan voor een luistrend oor; en &rsquo;k denk, dat
zelfs</p>
<p class="line">De nachtegaal, zong die bij dag zijn lied,</p>
<p class="line">Als alle ganzen snaat&rsquo;ren, naar de schatting</p>
<p class="line">Geen beter zanger dan de musch zou zijn.</p>
<p class="line">Hoe menig ding wordt op zijn tijd alleen</p>
<p class="line">Naar waarde en naar volkomenheid geschat!&mdash;</p>
<p class="line"><span class="stage">(<i>Tot de Muzikanten.</i>)</span>
Nu stil! De maan rust bij Endymion</p>
<p class="line">En sluimere ongestoord!</p>
</div>
<p class="stage">(<i>De muziek houdt op.</i>)</p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lorenzo.</p>
<p class="line"><span class="hemistich">En sluimere ongestoord!</span>
Dit is de stem,</p>
<p class="line">Of ik bedrieg mij zeer, van Portia. <span class="lineNum">111</span></p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line">Hij kent mij, als een blindeman den koekoek,</p>
<p class="line">Aan &rsquo;t leelijk roepen.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lorenzo.</p>
<p class="line"><span class="hemistich">Aan &rsquo;t leelijk
roepen.</span> Welkom, waarde jonkvrouw!</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line">Wij baden voor het heil van onze mannen,</p>
<p class="line">Dat, hoop ik, is vermeerderd door ons doen.</p>
<p class="line">Zijn ze al terug?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lorenzo.</p>
<p class="line"><span class="hemistich">Zijn ze al terug?</span> Tot nu
toe niet, mejonkvrouw;</p>
<p class="line">Maar wel kwam hun alreeds een bo&ocirc; vooruit</p>
<p class="line">Om aan te melden.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line"><span class="hemistich">Om aan te melden.</span> Ga in
huis, Nerissa.</p>
<p class="line">En geef aan mijn bedienden last, dat ieder</p>
<p class="line">Zich houde, als waren we altijd thuis
geweest;&mdash;</p>
<p class="line">Ook gij, Lorenzo;&mdash;Jessica, ook gij.</p>
</div>
<p class="stage">(<i>Horengeschal.</i>)</p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lorenzo.</p>
<p class="line">Daar komt uw echtgenoot; het is zijn horen;</p>
<p class="line">Wij klappen niet, mejonkvrouw, wees gerust.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line">Deez&rsquo; nacht is, dunkt me, slechts een kwijnend
daglicht;</p>
<p class="line">Zij ziet wat bleeker, maar het is nu dag,</p>
<p class="line">Zooals de dag is bij beloken zon.</p>
</div>
<p class="stage">(<span class="sc">Bassanio</span>, <span class="sc">Antonio</span> <i>en</i> <span class="sc">Gratiano</span> <i>komen
op, met Gevolg</i>.)</p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Bassanio.</p>
<p class="line">Verscheent gij steeds, als ons de zon verlaat,</p>
<p class="line">Dan hadden wij met de Antipoden dag.</p>
</div>
<p><span class="pagenum">[<a id="xd21e8079" href="#xd21e8079" name="xd21e8079">341</a>]</span></p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line">Geve ik u licht, ik zij niet licht van zin;</p>
<p class="line">Die lichtheid maakt een man licht zwaar te moede;</p>
<p class="line">En nimmer zij Bassanio dat door mij;</p>
<p class="line">Verhoede &rsquo;t God!&mdash;Wees welkom thuis, mijn
gade!</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Bassanio.</p>
<p class="line">Ik dank u, lieve;&mdash;o, heet mijn vriend hier
welkom!&mdash;</p>
<p class="line">Dit is Antonio, die voor heel mijn leven</p>
<p class="line">Onlosbaar mij aan zich verbonden heeft.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line">Tot elken dank moogt ge u verbonden reek&rsquo;nen,</p>
<p class="line">Want zwaar verbond hij zich, zoo &rsquo;k hoor, voor
u.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Antonio.</p>
<p class="line">Niet zoo, of hij en ik zijn thans weer vrij.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line">Heer, gij zijt hartlijk welkom in ons huis;</p>
<p class="line">Maar &rsquo;t moet zich anders toonen dan in
woorden,</p>
<p class="line">En &rsquo;k spaar dus hoff&rsquo;lijkheid van louter
lucht.</p>
</div>
<p class="stage">(<span class="sc">Gratiano</span> <i>en</i>
<span class="sc">Nerissa</span> <i>zijn middelerwijl in
woordenwisseling geraakt</i>.)</p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Gratiano.</p>
<p class="line">Ik zweer u bij de maan daar, dat ge dwaalt;</p>
<p class="line">Ik gaf hem, waarlijk aan des doctors klerk;</p>
<p class="line">En &rsquo;k wo&ucirc;, dat hij tot niets werd, die hem
heeft,</p>
<p class="line">Daar &rsquo;t u, melieve, zoo ter harte gaat.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line">Wat! reeds een twist? eilieve, zeg waarom? <span class="lineNum">146</span></p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Gratiano.</p>
<p class="line">&rsquo;t Is om een strookje gouds, een kleinen
ring,</p>
<p class="line">Dien zij mij gaf; met alledaagsche spreuk,</p>
<p class="line">Zoo van die messenmakerspoëzie</p>
<p class="line">Op klingen: &bdquo;wees mij trouw, begeef mij
niet.&rdquo;</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Nerissa.</p>
<p class="line">Wat praat ge van de spreuk of van de waarde?</p>
<p class="line">Gij zwoert me, toen ik hem u gaf, dat gij</p>
<p class="line">Hem dragen zoudt tot in uw stervensuur,</p>
<p class="line">En dat hij met u rusten zou in &rsquo;t graf;</p>
<p class="line">Gij moest hem reeds, om al uw schriklijke eeden,</p>
<p class="line">Zoo niet om mij, vereeren en bewaren.</p>
<p class="line">Des doctors klerk!&mdash;God weet, nooit krijgt die
klerk,</p>
<p class="line">Wien gij hem afstondt, haar op zijn gezicht.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Gratiano.</p>
<p class="line">Ja toch, als hij maar leeft, tot hij een man is.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Nerissa.</p>
<p class="line">Ja, als een vrouw maar leeft, tot zij een man is.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Gratiano.</p>
<p class="line">Zoo waar ik leef, ik gaf hem aan een
jonkman,&mdash;</p>
<p class="line">Een jongen nog, een kriel, een kleinen dreumes,</p>
<p class="line">Niet grooter dan gijzelf, des rechters klerk,</p>
<p class="line">Een snappend kind; die vroeg hem als een fooi;</p>
<p class="line">Het ging me aan &rsquo;t hart, maar &rsquo;t was hem
niet te weig&rsquo;ren.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line">Ronduit gezegd, het was verkeerd, lichtzinnig,</p>
<p class="line">Die eerste liefdegift zoo weg te werpen,</p>
<p class="line">Die gij met eeden aan uw vinger staakt,</p>
<p class="line">Als pand van trouw er aan had vastgeklonken.</p>
<p class="line">Ik gaf mijn liefste een ring en deed hem zweren,</p>
<p class="line">Nooit zou hij er van scheiden; zie, daar staat hij,</p>
<p class="line">En &rsquo;k zweer voor hem, dat hij hem nimmer
afstaat,</p>
<p class="line">Nooit van den vinger neemt, neen, voor de schatten</p>
<p class="line">Der gansche wereld niet. Voorwaar, Gratiano,</p>
<p class="line">&rsquo;t Is liefdloos zoo uw vrouw te grieven; ja,</p>
<p class="line">Gebeurde &rsquo;t mij, ik ergerde mij dood.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Bassanio</p>
<p class="line"><span class="stage">(<i>ter zijde</i>).</span> Liefst
kapte ik mij de hand, en zwoer, dat ik</p>
<p class="line">Den ring verloor, terwijl ik er voor streed.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Gratiano.</p>
<p class="line">Bassanio stond zijn ring den rechter af,</p>
<p class="line">Die dringend er om vroeg, en waarlijk dubbel</p>
<p class="line">Verdiend had, en toen vroeg de klerk, dat jongske,</p>
<p class="line">Dat druk genoeg geschreven had, den mijnen;</p>
<p class="line">En heer en dienaar wilden maar niets anders</p>
<p class="line">Dan die twee ringen.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line"><span class="hemistich">Dan die twee ringen.</span>
Welken ring stondt ge af,</p>
<p class="line">Mijn g&acirc;? Toch niet, naar &rsquo;k hoop, dien ik u
gaf?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Bassanio.</p>
<p class="line">Kon ik een leugen voegen bij &rsquo;t vergrijp,</p>
<p class="line">Ik zou ontkennen; maar gij ziet, ik heb</p>
<p class="line">Geen ring meer aan mijn vinger, hij is weg.
<span class="lineNum">188</span></p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line">En evenzoo ontvlood de trouw uw hart.</p>
<p class="line">Bij God, wij zijn gescheiden, tot gij mij</p>
<p class="line">Den ring weer toont.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Nerissa.</p>
<p class="line"><span class="hemistich">Den ring weer toont.</span> Wij
evenzeer, tot ik</p>
<p class="line">Den mijnen weerzie.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Bassanio.</p>
<p class="line"><span class="hemistich">Den mijnen weerzie.</span>
Dierbre Portia,</p>
<p class="line">Indien gij wist, aan wien ik gaf den ring,</p>
<p class="line">Indien gij wist, voor wien ik gaf den ring,</p>
<p class="line">Erkennen woudt, waarvoor ik gaf den ring,</p>
<p class="line">En hoe ongaarne ik afstond dezen ring,</p>
<p class="line">Daar niets werd aangenomen dan de ring,</p>
<p class="line">Uw gramschap en uw strengheid wierd verzacht.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line">Hadt gij erkend de kracht van dezen ring,</p>
<p class="line">Slechts half geschat de geefster van den ring,</p>
<p class="line">Erkend, hoe zelfs uw eer hing aan den ring,</p>
<p class="line">Gij hadt niet kunnen scheiden van den ring.</p>
<p class="line">Wat man had zoo onreedlijk kunnen zijn,&mdash;</p>
<p class="line">Hadt gij uw ring met eenig vuur verdedigd,&mdash;</p>
<p class="line">Zoo onbescheiden, op iets aan te dringen,</p>
<p class="line">Door u als plechtig onderpand geschat?</p>
<p class="line">Nerissa toont mij, wat ik moet gelooven;</p>
<p class="line">Ik sterf er op, een vrouw verkreeg den ring.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Bassanio.</p>
<p class="line">Neen, op mijn eer, neen, bij mijn zaligheid,</p>
<p class="line">Geen vrouw verkreeg hem, maar een waardig
man,<span class="pagenum">[<a id="xd21e8342" href="#xd21e8342" name="xd21e8342">342</a>]</span></p>
<p class="line">Een doctor, die den ring vroeg, en drieduizend</p>
<p class="line">Dukaten afsloeg; &rsquo;k heb den ring geweigerd,</p>
<p class="line">En liet hem ontevreden gaan; en toch,</p>
<p class="line">Hij was het, die mijn dierbren vriend het leven</p>
<p class="line">Gered had. Zeg, wat kon ik doen, geliefde?</p>
<p class="line">Ik was genoopt den ring hem na te zenden;</p>
<p class="line">De plicht der hoff&rsquo;lijkheid drong mij tot
schaamte;</p>
<p class="line">Mijn eer verbood, dat grove ondankbaarheid</p>
<p class="line">Haar zoo besmette. Schenk vergiff&rsquo;nis, beste!</p>
<p id="kvv.v.1.220" class="line">Gij hadt,&mdash;ik zweer &rsquo;t u
bij die heil&rsquo;ge vonken!&mdash;</p>
<p class="line">Waart gij er bij geweest, mij zelf gevraagd,</p>
<p class="line">Mijn ring aan de&rsquo; eedlen doctor af te staan.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line">Dat toch die doctor nooit mijn huis betrede!</p>
<p class="line">Daar hij het mij zoo lief juweel verkreeg,</p>
<p class="line">Dat gij mij zwoert voor mij steeds te bewaren,</p>
<p class="line">Zoo wil ik niet in gulheid achterstaan,</p>
<p class="line">En niets hem weig&rsquo;ren van wat ik bezit,</p>
<p class="line">Neen, noch mijn lichaam, noch mijn huwlijksbed;</p>
<p class="line">En kennen zal ik hem, dit weet ik zeker;</p>
<p class="line">Blijf nooit een nacht van huis; bewaak me als
Argus;</p>
<p class="line">Doet gij dit niet en laat ge mij alleen,</p>
<p class="line">Dan, op mijn eer, die ik tot nu bewaarde,</p>
<p class="line">Dan is die doctor wis mijn bedgenoot. <span class="lineNum">233</span></p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Nerissa.</p>
<p class="line">En zoo zijn klerk van mij; bedenk dus wel,</p>
<p class="line">Of gij me aan eigen hoede kunt vertrouwen.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Gratiano.</p>
<p class="line">Goed; maar ik loer; en krijg ik hem in &rsquo;t
net,</p>
<p class="line">Dan heeft zijn pen voor &rsquo;t laatst een punt
gezet.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Antonio.</p>
<p class="line">Ik ben de onzalige oorzaak van deez&rsquo; twisten.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line">Heer, &rsquo;t grieve u niet; toch zijt ge hartlijk
welkom.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Bassanio.</p>
<p class="line">Portia, vergeef mij deez&rsquo; gedwongen misstap;</p>
<p class="line">Ten overstaan van al deez&rsquo; vrienden hier,</p>
<p class="line">Bezweer ik u, en bij uw lieflijke oogen,</p>
<p class="line">Waar ik mijzelf in spiegel,&mdash;</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line"><span class="hemistich">Waar ik mijzelf in
spiegel,&mdash;</span> Fraai bedacht!</p>
<p class="line">Hij ziet zich dubbel in dat tweetal oogen,</p>
<p class="line">Eens in elk oog; zweer bij uw dubbel ik!</p>
<p class="line">Dat is een kostlijke eed!</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Bassanio.</p>
<p class="line"><span class="hemistich">Dat is een kostlijke
eed!</span> Ik bid u, hoor!</p>
<p class="line">Vergeef &rsquo;t vergrijp; ik zweer u bij mijn
ziel,</p>
<p class="line">Dat ik u nimmermeer een eed verbreek.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Antonio</p>
<p class="line"><span class="stage">(<i>tot</i> <span class="sc">Portia</span>).</span> Eens leende ik lijf en leven voor zijn
heil;</p>
<p class="line">Slechts hij, die van uw man zijn ring verkreeg,</p>
<p class="line">Heeft mij gered; opnieuw waag ik gerust</p>
<p class="line">Mijn ziele te verpanden, dat uw g&acirc;</p>
<p class="line">Nooit, wetens willens, meer zijn eed verbreekt.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line">Wees gij dus weer zijn borg; geef hem deez&rsquo;
ring,</p>
<p class="line">Hij zorg er beter dan voor de&rsquo; eersten voor.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Antonio.</p>
<p class="line">Bassanio, zweer, dat deze u heilig blijft!</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Bassanio.</p>
<p class="line">Bij God! den eigen ring gaf ik den doctor!</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line">Vergeef me, ik heb den ring van hem, Bassanio;</p>
<p class="line">De doctor was mijn bedgenoot er door.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Nerissa.</p>
<p class="line">Vergeef ook mij, mijn beste Gratiano,</p>
<p class="line">Zoo was des doctors klerk, die kleine dreumes,</p>
<p class="line">Voor dezen ring de laatste nacht bij mij.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Gratiano.</p>
<p class="line">Welzoo, &rsquo;t is of men wegen ging
verbeet&rsquo;ren</p>
<p class="line">Des zomers, als zij best in orde zijn!</p>
<p class="line">Wat! horens reeds, en eer wij die verdienden?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia</p>
<p class="line"><span class="stage">(<i>tot</i> <span class="sc">Gratiano</span>).</span> Spreek niet zoo ruw.&mdash;<span class="stage">(<i>Tot</i> <span class="sc">Bassanio</span>.)</span> Gij staat
geheel verbluft;</p>
<p class="line">Hier hebt ge een brief; lees dien maar later door;
<span class="lineNum">267</span></p>
<p class="line">Hij komt van Padua, van Bellario;</p>
<p class="line">Daar zult gij zien, dat Portia was de doctor;</p>
<p class="line">Nerissa daar, zijn klerk; Lorenzo hier</p>
<p class="line">Getuig&rsquo;, dat ik terstond n&agrave; u vertrok,</p>
<p class="line">Zoo juist terugkom en mijn huis nog niet</p>
<p class="line">Betreden heb.&mdash;Antonio, hartlijk welkom,</p>
<p class="line">Ik kan ook u een beter tijding brengen,</p>
<p class="line">Dan gij verwacht; ontzegel dezen brief;</p>
<p class="line">Gij zult vernemen, dat van uw galjoenen</p>
<p class="line">Een drietal, rijk beladen, binnenviel;</p>
<p class="line">Ik zeg u niet, door welk een wonder toeval</p>
<p class="line">Die brief me in handen kwam.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Antonio.</p>
<p class="line"><span class="hemistich">Die brief me in handen
kwam.</span> Ik sta verstomd.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Bassanio.</p>
<p class="line">Waart gij de doctor, en ik kende u niet?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Gratiano.</p>
<p class="line">Waart gij de klerk, die mij mijn vrouw ontvrijde?</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Nerissa.</p>
<p class="line">Ja, maar de klerk zal &rsquo;t zeker nimmer doen,</p>
<p class="line">Tenzij dat hij &rsquo;t beleeft, dat hij een man
wordt.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Bassanio.</p>
<p class="line">Nu, doctor, wees mijn bedgenoot; &rsquo;k vertrouw,</p>
<p class="line">Moet ik er soms op uit, u graag mijn vrouw.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Antonio.</p>
<p class="line">Gij, levenschenkster, schenkt mij thans ook
leeftocht;</p>
<p class="line">Want hier zie ik bevestigd, dat mijn schepen</p>
<p class="line">In veil&rsquo;ge haven zijn.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line"><span class="hemistich">In veil&rsquo;ge haven
zijn.</span> En gij, Lorenzo!</p>
<p class="line">Mijn klerk heeft ook voor u een goed bericht.</p>
</div>
<p><span class="pagenum">[<a id="xd21e8612" href="#xd21e8612" name="xd21e8612">343</a>]</span></p>
<div class="sp">
<p class="speaker">Nerissa.</p>
<p class="line">Ja, en ik geeft hem zonder schrijversloon;&mdash;</p>
<p class="line">Maar overhandig u en Jessica,</p>
<p class="line">Hier thans een schenking van den rijken jood</p>
<p class="line">Van alles, wat hij bij zijn dood bezit.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Lorenzo.</p>
<p class="line">Gij, eedle vrouwen, drupt een hongrig volk</p>
<p class="line">Hier manna op hun weg.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Portia.</p>
<p class="line"><span class="hemistich">Hier manna op hun weg.</span>
&rsquo;t Is bijna dag;</p>
<p class="line">En zeker ziet ge op verre na niet in,</p>
<p class="line">Hoe alles zich wel toedroeg. Gaan wij binnen,</p>
<p class="line">En neemt ons, als ge wilt, daar in &rsquo;t
verhoor;</p>
<p class="line">Wij geven u op alles klaar bescheid.</p>
</div>
<div class="sp">
<p class="speaker">Gratiano.</p>
<p class="line">Ja, zij dat zoo; en de eerste vraag, die &rsquo;k
stel,</p>
<p class="line">Nu ik Nerissa mag verhooren, is,</p>
<p class="line">Of zij dat lange waken uit kan staan,</p>
<p class="line">Of, twee uur v&oacute;&oacute;r den dag, ter rust wil
gaan;</p>
<p class="line">Maar zeker zou ik, kwam de dag, dan vragen,</p>
<p class="line">Dat hij voor eens zijn dagen will&rsquo; vertragen.</p>
<p class="line">Hoe &rsquo;t zij, mijn leven lang zal ik geen ding</p>
<p class="line">Zoo trouw bewaren als Nerissa&rsquo;s ring.</p>
</div>
<p class="stage alignright">(<i>Allen af.</i>)</p>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div id="kvv.notes" class="div1 chapter"><span class="pagenum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span>
<div class="divHead">
<h2 class="main">Aanteekeningen.</h2>
</div>
<div class="divBody">
<p class="par first">Van &bdquo;De Koopman van Venetië&rdquo;
verschenen in 1600 twee van elkander onafhankelijke uitgaven, de eene
bij <i>James Roberts</i>, de andere bij <i>Thomas Heyes</i>, waarvan de
eerste reeds 28 October 1598 in de registers van het
boekhandelaarsgilde werd ingeschreven. Het verschil tusschen deze
uitgaven is niet zeer groot, maar over het algemeen is de eerste beter
te noemen. Toch is in de folio-uitgave van 1623 de tweede, met eenige
wijziging, afgedrukt.&mdash;Dat het stuk in 1598 reeds bekend was,
blijkt uit Francis Meres, die het in zijn <i>Palladis Tamia</i>
noemt.&mdash;Een deel van Sh.&rsquo;s werk, en wel het begin van het
vijfde bedrijf, is nagebootst in een stuk <i lang="en">Wily
beguiled</i>, van een onbekenden schrijver, dat in een geschrift van
1596 reeds vermeld wordt. Het is mogelijk, dat &bdquo;De Koopman van
Venetië&rdquo; zelfs reeds een paar jaar vroeger geschreven werd;
in het dagboek van den schouwburg-directeur Henslowe wordt op 25
Augustus 1594 gewag gemaakt van een nieuwe Venetiaansche comedie, die
opgevoerd werd op het tooneel te Newington. Toen werd het tooneel dezer
voorstad gemeenschappelijk bespeeld door den troep van Henslowe en
dien, waar Sh. deel van uitmaakte, en het is mogelijk, dat &bdquo;De
Koopman van Venetië&rdquo; bedoeld is; de stijl en de versificatie
bevestigen, dat het stuk, zooal niet in 1594, dan toch zeker omstreeks
dezen tijd is geschreven.</p>
<p class="par">Gelijk in zoovele andere gevallen, heeft de dichter ook
in dit stuk verhalen, die in zijn tijd reeds lang bekend waren,
verwerkt, en er een nieuwe schepping van gemaakt vol kracht en leven.
Opmerkelijk is het na te gaan, hoe hij hier uit zeer ongelijksoortige
stoffen een wonderschoon geheel heeft gevormd.</p>
<p class="par">Sh. heeft voor dit stuk geput uit een middeleeuwsche,
Latijnsche verzameling van verhalen of sprookjes, getiteld <i lang="la">Gesta Romanorum</i>. In het 99<sup>ste</sup> hoofdstuk,&mdash;dat
reeds in 1577 uit deze verzameling door Robert Robertson in het
Engelsch vertaald was,&mdash;komt de geschiedenis der drie kastjes
voor. Een koning van Apulië zendt zijn dochter over zee naar Rome,
om met den zoon des keizers te huwen. Zij lijdt schipbreuk, wordt door
een walvisch verslonden, maar uit diens buik te voorschijn gehaald. De
keizer ontvangt haar, verheugd over haar behoud, zeer vriendelijk, maar
wil haar op de proef stellen, of zij zijn zoon waardig is. Hij laat
drie vazen brengen; de eene was van zuiver goud, uitwendig met kostbare
edelgesteenten versierd, maar gevuld met doodsbeenderen; zij droeg het
opschrift: &bdquo;wie mij kiest, vindt wat hij verdient&rdquo;. De
tweede was van zilver, met aarde en wormen gevuld, en had tot
opschrift: &bdquo;wie mij kiest, vindt wat zijn natuur verlangt&rdquo;.
De derde was van lood, bevatte kostbare edelgesteenten en droeg het
opschrift: &bdquo;wie mij kiest, vindt wat God hem heeft
toegekend&rdquo;. De keizer wees de vazen aan het meisje, met de
woorden: &bdquo;als gij de vaas kiest, welke bevat wat u en anderen
nuttig is, dan zult gij mijn zoon hebben&rdquo;. Het meisje koos na
rijp overleg de looden vaas en trouwde daarop met den zoon des
keizers.</p>
<p class="par">Een ander verhaal uit dezelfde verzameling, getiteld:
<i lang="la">De Milite conventionem faciente cum Mercatore</i>,
verhaalt van een krijgsman of ridder, die van een christen-koopman geld
borgde, op voorwaarde, dat hij al zijn vleesch ten behoeve van den
koopman zou verbeurd hebben, als hij niet op tijd betaalde. Toen dit
laatste inderdaad het geval werd en de ridder voor den rechter gedaagd
was, komt zijn vrouw, als man verkleed, mede voor de rechtbank om den
koopman te vermurwen, die echter steeds op zijn recht blijft staan.
Daarop drong de vrouw bij den rechter aan, dat de koopman den ridder
<span class="pagenum">[<a id="xd21e8700" href="#xd21e8700" name="xd21e8700">344</a>]</span>wel het vleesch van de beenderen zou mogen
snijden, maar geen droppel bloeds vergieten.&mdash;De koopman wilde nu
met de betaling van het geld genoegen nemen, maar dit werd hem
geweigerd; hij ging heen zonder een penning te hebben ontvangen.</p>
<p class="par">In deze verhalen is er, zooals men ziet, n&ograve;ch van
een jood, n&ograve;ch van een vriendschap als die van Antonio voor
Bassanio sprake. Deze twee bijzonderheden vindt men echter terug in een
verhaal eener Italiaansche Novellenverzameling van Giovanni Florentino,
onder den titel <i lang="it">Il Pecorone</i> in 1554 in het licht
gegeven. Het verhaal is daar het eerste der vierde afdeeling. Een rijk
Venetiaansch koopman, Ansaldo, voedt een innige vriendschap voor zijn
petekind Giannetto, die, na zijn vader, een Florentijnsch koopman,
verlaten te hebben, door Ansaldo als kind was aangenomen. Aan een
fraaie haven woont de schoone jonkvrouw van Belmonte, welke ieder, die
daar landt, dwingt om de nacht op haar slot door te brengen, maar, zoo
hij zich niet naar eisch gedraagt, en haar genegenheid niet kan winnen,
hem van zijn schip en goederen berooft; wie de proef doorstaat, zal
haar gemaal worden. Giannetto, op reis naar Alexandrië, hoort van
de schoone jonkvrouw, landt bij haar en tracht haar gunst te winnen,
maar te vergeefs; door een zoeten wijn, die hem gereikt wordt, slaapt
hij in. Van schip en goederen beroofd, keert hij naar Venetië
terug. Hij is ondertusschen door de jonkvrouw zoo betooverd, dat hij
van zijn pleegvader een tweede, nog rijker bevracht schip afsmeekt, om
naar haar hand te staan; hij slaapt weder in en keert nog berooider dan
de eerste maal naar Venetië terug. Zijn vaderlijke vriend Ansaldo
laat zich door zijn beden bewegen hem voor de derde maal een schip uit
te rusten, maar moet daartoe van een jood in Mestin 10000 dukaten
leenen onder voorwaarde, dat de schuld op den eerstvolgenden Sint Jan
betaald zal worden, of dat anders de jood het recht zal hebben, een
pond vleesch uit eenig deel van Ansaldo&rsquo;s lichaam te snijden.
Giannetto is ditmaal gelukkiger en huwt de jonkvrouw van Belmonte. Maar
in zijn vreugderoes denkt hij niet aan zijn weldoener, en deze komt hem
eerst op Sint Jan toevallig weer voor den geest. Ondertusschen was
Ansaldo reeds in de macht van den jood en had slechts met moeite eenig
uitstel gekregen, om te wachten of Giannetto ook terugkwam. Deze kwam
inderdaad, maar vond den jood onvermurwbaar. Doch ook de vrouwe van
Belmonte kwam, als rechter vermomd, en zij beslist, nadat de jood
honderdduizend dukaten had afgeslagen, de zaak als bij Sh., dat de jood
niet meer en niet minder dan een pond mocht nemen en geen druppel
bloeds moest storten, zoodat de jood de schuldbekentenis in woede
verscheurt; zij slaat de honderdduizend dukaten, die haar man den
gewaanden rechter aanbiedt, af, maar noopt hem zijn trouwring af te
staan; zij zorgt te huis te zijn v&oacute;&oacute;r haar man met
Ansaldo er aankomt en neemt den schijn aan van recht verstoord te wezen
op haar man, die zijn trouwring aan wie weet welke vrouw zou gegeven
hebben, maar zij vertelt weldra, wie voor rechter gespeeld heeft, en
zij leeft verder zeer gelukkig met haar man.</p>
<p class="par">Ongetwijfeld is dit verhaal van nog ouderen datum. Hoe
de geschiedenis van den woekerjood opgang maakte, kan nog blijken uit
een ballade, waarvan echter moeilijk te beslissen is, of zij ouder of
jonger is dan Sh.&rsquo;s stuk. Zij bevat enkel de geschiedenis van den
koopman en den jood, met een (echten) rechter, die, op gelijke wijze
als Portia, den jood van zijn vordering doet afzien.</p>
<p class="par">Men zie nu, wat Sh. uit deze gegevens wist te maken.</p>
<p class="par">Wil men zich rekenschap geven van de ligging van
Belmonte, dan kan men zich dit zeer wel te Str&agrave; denken, waar
vele Venetianen hun landgoederen hadden, en dan kan Balthazar (<a href="#kvv.iii.4.53">III. 4. 53</a>) Portia zeer goed aan het gewone veer
(<i lang="it">tragetto</i>), dat ten tijde van Sh. te Fusino aan de
monding der Brenta was, inhalen.</p>
<p class="par">Over enkele namen nog een enkel woord. <i>Shylock</i> is
zeker van Semietischen oorsprong, misschien verbasterd van Sjelah
(<a class="biblink xd21e41" title="Link naar geciteerde plaats in de Bijbel" href="https://www.biblegateway.com/passage/?search=gen%2010:24&amp;version=HTB">I
Mos. X. 24</a>), dat <i>pijl</i> beteekent<a class="noteref" id="xd21e8730src" href="#xd21e8730" name="xd21e8730src">1</a>.
<i>Tubal</i> en <i>Chus</i> (zie blz. 313, <a href="#kvv.iii.2.28">III.
2. 28</a>) vindt men <a class="biblink xd21e41" title="Link naar geciteerde plaats in de Bijbel" href="https://www.biblegateway.com/passage/?search=gen%2010:2-6&amp;version=HTB">
I Mos. X. 2 en 6</a>; <i>Jessica</i> zal wel Jiskah zijn (<a class="biblink xd21e41" title="Link naar geciteerde plaats in de Bijbel"
href="https://www.biblegateway.com/passage/?search=gen%2011:29&amp;version=HTB">I
Mos. XI, 29</a>), wat <i>uitkijkster</i> beteekent, vergelijk <a href="#kvv.ii.5.33">II<sup>de</sup> Bedrijf, 5. 33</a>. De naam <i>Gobbo</i>
komt in Venetië meer voor; op de Isola del Rialto is een steenen
figuur, die Gobbo di Rialto heet.</p>
<hr class="tb">
<p class="par"></p>
<p class="par"><a href="#kvv.i.1.98">I. 1. 98.</a> <span class="ex">Hun
hoorders strafbaar maakten.</span> Toespeling op <a class="biblink xd21e41" title="Link naar geciteerde plaats in de Bijbel"
href="https://www.biblegateway.com/passage/?search=mat%205:22&amp;version=HTB">
Mattheus V. 22</a>; &bdquo;Wie tot zijn broeder zegt: Gij dwaas! die
zal strafbaar zijn door het helsche vuur.&rdquo;</p>
<p class="par"><a href="#kvv.i.2.43">I. 2. 43.</a> <span class="ex">Die
is inderdaad een veulen.</span> <i lang="en">Colt</i> beteekent in het
Engelsch zoowel een <i>veulen</i> als een <i>jonge losbol</i>.</p>
<p class="par"><a href="#kvv.i.2.48">I. 2. 48.</a> <span class="ex">Dan
verder de paltsgraaf.</span> Johnson vermoedt hier een toespeling op
een Poolschen paltsgraaf, Albertus a Lasco, die in het jaar 1583 in
Londen groot opzien wekte, <span class="pagenum">[<a id="xd21e8814"
href="#xd21e8814" name="xd21e8814">345</a>]</span>maar zich weldra
wegens schulden uit de voeten maakte.</p>
<p class="par"><a href="#kvv.i.2.88">I. 2. 88.</a> <span class="ex">Dat
de Franschman zijn borg werd.</span> Warburton vindt hier een
toespeling op de veelvuldige beloften van hulp, die de Franschen aan de
Schotten gaven bij de twisten der laatstgenoemden met de
Engelschen.&mdash;Vermeldenswaard is, dat eenige regels vroeger, waar
gesproken wordt van &bdquo;den Schotschen lord&rdquo;, de folio van
1623 heeft &bdquo;den anderen lord&rdquo;, omdat na de troonsbestijging
van Jacobus I zulke aardigheden op de Schotten niet toegelaten werden;
de quarto&rsquo;s hebben hier de ware lezing.</p>
<p class="par"><a href="#kvv.i.3.20">I. 3. 20.</a> <span class="ex">Zooals ik op den Rialto vernam.</span> Onder Rialto is de plaats
te verstaan, die als beurs diende. Een tijdgenoot van Sh. beschrijft
die als een groot gebouw met open galerijen, waar de kooplieden
tweemaal daags samenkwamen, &rsquo;s morgens tusschen 11 en 12 en
&rsquo;s namiddags tusschen 5 en 6 uren.</p>
<p class="par"><a href="#kvv.i.3.45">I. 3. 45.</a> <span class="ex">De
rente in Venetië.</span> Een Engelsch schrijver over Italië
(1561) zegt, dat de joden in Venetië zeer rijk werden, daar de
gewone rente, die zij bij het uitleenen van geld wisten te maken,
vijftien ten honderd &rsquo;s jaars bedroeg.</p>
<p class="par"><a href="#kvv.ii.1.1">II. 1. 1.</a> <span class="ex">Om
mijn kleur.</span> In de oude uitgaven worden kleur en kostuum
aangegeven: <i lang="en">Enter Morochus a tawny Moor, all in white, and
three or four followers accordingly.</i></p>
<p class="par"><a href="#kvv.ii.1.25">II. 1. 25.</a> <span class="ex">Den Sophi</span> van Perzië vermeldt Sh. ook in het blijspel
<i>Driekoningenavond</i> een paar keer; <span class="ex">Lichas</span>,
reg. 32, de ongelukkige dienaar van Hercules (Alcides), die aan zijn
meester het noodlottig gewaad overbracht, dat hem duldelooze pijnen
veroorzaakte, en die daarom door zijn meester in zee geslingerd werd,
wordt ook genoemd in <i>Antonius en Cleopatra</i>, IV. 12. 45.</p>
<p class="par"><a href="#kvv.ii.3.2">II. 3. 2.</a> <span class="ex">Het
is een hel, en gij, een snaaksche duivel</span> enz. Aan Jessica scheen
haars vaders huis een hel toe en Lancelot was er de grappige duivel in.
Op het oud-Engelsch tooneel speelde de duivel dikwijls de rol van den
grappenmaker, zie blz. 15.</p>
<p class="par"><a href="#kvv.ii.7.56">II. 7. 56.</a> <span class="ex">De gouden munt</span>, <i>engel</i> genoemd, wordt door Sh.
meermalen genoemd, b.v. <i>Koning Jan</i>, III. 3. 8. Zij was 10
shilling waard (&fnof;6.&ndash;).</p>
<p class="par"><a href="#kvv.ii.9.28">II. 9. 28.</a> <span class="ex">Als de zwaluw.</span> De <i>huiszwaluw</i>, in het Engelsch
<i>martlet</i> (<i>Hirundo urbica</i>), maakt haar nest aan de
buitenzijde van gebouwen; meestal vindt men er verscheidene dicht
bijeen, zooals Sh. uitvoeriger in <i>Macbeth</i> I. 6. 4. beschrijft.
Sh. wist, welke soort hij koos; de <i>boerenzwaluw</i> (<i>Hirundo
rustica</i>) nestelt binnenshuis, b.v. in stallen, of, in onbewoonde
streken, in rotsholten enz.</p>
<p class="par"><a href="#kvv.iii.1.4">III. 1. 4.</a> <span class="ex">De Goodwins</span>, gevaarlijke ondiepten nabij den mond van de
Theems, worden ook vermeld in <i>Koning Jan</i>, V. 3. 11.&mdash;Dat
oude vrouwen gaarne gember knauwen reg. 10 (<i>to knap</i> is: in
kleine stukjes bijten), wordt ook vermeld in <i>Maat voor Maat</i>, IV.
3. 8.</p>
<p class="par"><a href="#kvv.iii.1.126">III. 1. 126.</a> <span class="ex">Het was mijn turkoois.</span> Aan dezen edelsteen werd bijzondere
kracht toegeschreven; hij werd lichter of donkerder naar den
gezondheidstoestand van den bezitter, beschermde dien voor gevaren,
verzekerde de eendracht tusschen man en vrouw.</p>
<p class="par"><a href="#kvv.iii.1.131">III. 1. 131.</a> <span class="ex">Huur een gerechtsdienaar</span>, die Antonio in hechtenis zou
moeten nemen en hem overal vergezellen, opdat hij niet ontsnapte.
Shylock heeft hem wel eerst over veertien dagen noodig, maar wil hem nu
alvast bespreken.</p>
<p class="par"><a href="#kvv.iii.2.55">III. 2. 55.</a> <span class="ex">Jonge Alcides.</span> Portia vergelijkt zich met Hesione, de
dochter van den Trojaanschen koning Laomedon, die door haar vader aan
een zeemonster was prijsgegeven, maar door Hercules bevrijd werd.
Dardanen = Trojanen.</p>
<p class="par"><a href="#kvv.iii.2.63">III. 2. 63.</a> <span class="ex">Zegt, van waar de wufte min.</span> In &rsquo;t Engelsch <i lang="en">fancy</i>, een vluchtige, wufte, niet diepgaande min of
verliefdheid, wel te onderscheiden van <i lang="en">love</i>, echte
liefde. Portia laat hier uitdrukkelijk zingen, dat de <i lang="en">fancy</i> zich door &rsquo;t oog laat leiden en kortstondig is. De
<i lang="en">love</i> moet dus anders doen en zal duurzaam wezen.
Portia zegt dus wel degelijk tot Bassanio, dat hij zich niet door den
schijn moet laten verlokken, met andere woorden, liefst het looden
kastje kiezen. Het verwondert mij, deze opmerking nog nergens te hebben
aangetroffen. Dat Portia inderdaad een duidelijken wenk geeft, blijkt
nog beter uit het oorspronkelijke; de vertaling vermocht hier niet het
Engelsch geheel terug te geven:</p>
<div lang="en" class="lgouter xd21e8966">
<p class="line">Tell me, where is fancy bred,</p>
<p class="line">Or in the heart, or in the head?</p>
<p class="line">How begot, how nourished?</p>
<p class="line xd21e3349">Reply, reply.</p>
<p class="line">It is engendered in the eyes,</p>
<p class="line">With gazing fed; and fancy dies</p>
<p class="line">In the cradle, when it lies.</p>
<p class="line">Let us all ring fancy&rsquo;s knell:</p>
<p class="line">I&rsquo;ll begin it,&mdash;Ding, dong, bell.</p>
</div>
<p class="par first"><a href="#kvv.iii.2.86">III. 2. 86.</a>
<span class="ex">Al bergt de lever zelfs geen droppel gal.</span> In
het Engelsch wordt van een melkwitte lever gesproken, die voor een
blijk van lafheid geldt. In den volgenden regel wordt de baard
eigenlijk een uitgroeisel van dapperheid, <i lang="en">valour&rsquo;s
excrement</i> geheeten.&mdash;De <i>gulden lokken</i> worden meermalen
door Sh. vermeld. Zij waren zeer in de mode, ongetwijfeld omdat
Koningin Elizabeth roodachtig haar had. Zoo zegt Sh. b.v. in zijn
68<sup>ste</sup> <i>sonnet</i>: <span class="pagenum">[<a id="xd21e9005" href="#xd21e9005" name="xd21e9005">346</a>]</span></p>
<div class="lgouter">
<p class="line">&bdquo;Zoo is hij ons een beeld uit beter dagen,</p>
<p class="line">Toen schoonheid leefde en stierf als bloemen thans,</p>
<p class="line">Aleer zij waagde een basterdschild te dragen,</p>
<p class="line">En &rsquo;t voorhoofd schittren deed met valschen
glans;&rdquo;</p>
</div>
<p class="par first">Dit ziet op het blanketten, de valsche lokken
volgen:</p>
<div class="lgouter">
<p class="line">&bdquo;Eer gouden lokken, aan het graf geroofd,</p>
<p class="line">Van dooden afgemaaid, een tweede leven,</p>
<p class="line">Een valsch, begonnen op een tweede hoofd,</p>
<p class="line">Eer schoonheids dood aan andren schoon moest
geven.&rdquo;</p>
</div>
<p class="par first">Men zie hierover ook het <i>Kostelick Mal</i> van
onzen Huygens, in 1622 te Londen voltooid.</p>
<p class="par"><a href="#kvv.iii.4.52">III. 4. 52.</a> <span class="ex">Breng, dat.... naar &rsquo;t veer, waarmee men.... Venetië
bereikt.</span> <i lang="en">Bring them.... Unto the traject, to the
common ferry, which trades to Venice.</i> <i>Traiect</i> (voor het
zeker bedorven <i>tranect</i> gesteld) is geen zeer gewoon Engelsch
woord, en wordt daarom verklaard; het is het Italiaansche <i lang="it">tragetto</i>.</p>
<p class="par"><a href="#kvv.iii.4.78">III. 4. 78.</a> <span class="ex">Zoo mannen na te gaan.</span> In &rsquo;t Engelsch is de
woordspeling eenigszins anders; er staat: <i lang="en">shall we turn to
men</i> = tot mannen worden en = ons naar de mannen wenden.</p>
<p class="par"><a href="#kvv.iv.1.49">IV. 1. 49.</a> <span class="ex">En die zit, bij den neustoon van de zakpijp, Op spelden
schier.</span> In het oorspronkelijke: <i lang="en">And others, when
the bagpipe sings i&rsquo; the nose, Cannot contain their
urine.</i></p>
<p class="par"><a href="#kvv.iv.1.199">IV. 1. 199.</a> <span class="ex">Dat, naar gerechtigheid, geen onzer ooit Behouden wordt.</span>
Diezelfde toespeling op het Christelijk geloof vindt men in <i>Maat
voor Maat</i>, II. 2. 73. Het vervolg doelt blijkbaar op het Onze
Vader.</p>
<p class="par"><a href="#kvv.iv.1.247">IV. 1. 247.</a> <span class="ex">De wet is duid&rsquo;lijk; zin en woorden slaan Volkomen op de
thans vervallen boete.</span> De redeneeringen van den jeugdigen
Daniël zijn recht aardig gevonden en bereiken het doel volkomen,
maar mogen wel eens nader bekeken worden. Een echt jurist, zou, dunkt
mij, de schuldbekentenis ipso jure nul en nietig hebben verklaard,
omdat zij een onzedelijke bepaling bevatte. Maar erkende de rechter
haar als geldig, dan mocht de jood snijden, en dan was het een
slinksche, sluwe streek, hem het storten van bloed te verbieden, want
dit was onvermijdelijk bij de toepassing van het recht tot snijden, dat
door de schuldbekentenis was toegestaan. Verder: mocht de jood ook al
niet meer dan een pond snijden, het minder nemen kon toch niet wel
strafbaar zijn. De Romeinsche wetten der XII tafelen waren juister; bij
het in stukken snijden (<i lang="la">in partes secare</i>) van
schuldenaars wordt opgemerkt, dat het op iets meer of iets minder niet
aankomt: <i lang="la">si plus minusve secuerit, sine fraude esto</i>.
Heeft dus Sh. dit niet bedacht, toen hij uit zijn bronnen deze
tragische episode in zijn blijspel invlocht? Nog &eacute;&eacute;n
vraag komt bij ons op. Bezigt hij het ontfutselen, onmiddellijk na de
gerechtssc&egrave;ne, der huwelijksringen door Portia en Nerissa, aan
haar mannen, om in het vijfde bedrijf zijn toeschouwers na de geweldige
spanning, waarin zij verkeerden, weder in de stemming van het blijspel
terug te brengen? De wijze, waarop in den tegenwoordigen tijd de rol
van Shylock wordt opgevat, moge dit doen denken, maar er is inderdaad
alle reden om aan te nemen, dat deze opvatting niet de ware is, dat de
dichter en zijn tijdgenooten in de gerechtssc&egrave;ne een tooneel
zagen, dat werkelijk geheel in een blijspel paste.</p>
<p class="par">Sh.&rsquo;s tijdgenoot en vriend, de groote
tooneelspeler Burbage, die Sh.&rsquo;s bedoelingen ongetwijfeld juist
teruggaf, vatte, zooals bekend is, de rol van Shylock inderdaad als een
comische rol op, doste zich uit en stelde den jood voor op een wijze,
die het voor den toeschouwer werkelijk zeer vermakelijk maakte, dat
Shylock op het oogenblik, dat hij zeker van zijn wraak dacht te zijn,
er van verstoken werd; dat dit door louter sophismen geschiedde, maakte
de zaak des te kostelijker. Zien wij, hoe Sh. den jood inderdaad
gemeene trekken leende, deed wenschen, dat zijn dochter aan zijn voeten
gekist lag, hem zijn mes op zijn schoenzool deed aanzetten, dan worden
wij overtuigd, dat deze opvatting de ware is, dan zal de spanning bij
de gerechtssc&egrave;ne nooit tot een tragische hoogte stijgen, want
wij weten vooraf, dat de jood, hoe dan ook, bedrogen zal uitkomen, dan
zijn de gronden van den baardeloozen rechter, hoe sophistisch ook,
inderdaad volkomen passend, eenvoudig omdat zij tot het doel voeren,
dan vragen wij niet, of ooit in Venetië de rechtspraak zoo aan een
vreemden rechtsgeleerde werd overgegeven, dan is de vroolijkheid,
opgewekt door Shylocks en Gratiano&rsquo;s vermelding van den wijzen
Daniël en door Bassanio&rsquo;s en Gratiano&rsquo;s wenschen, dat
zij met hun vrouwen Antonio&rsquo;s vrijheid konden koopen, volkomen op
haar plaats, dan rillen wij niet bij de gedachte, dat de jood in zijn
woede kan toestooten, dan is geen schrille tegenstelling tusschen het
gerechtstooneel en het vervolg. De dichter behoeft niet plotseling tot
het blijspel terug te keeren, want hij is er nooit van afgeweken; dat
hij er iets huiveringwekkends ingebracht heeft, was alleen om later de
vroolijkheid nog te verhoogen, zooals,&mdash;de opmerking is van
R&uuml;melin in zijn <i lang="de">Shakespeare
Studien</i>&mdash;Sinterklaas en zijn knecht in de kinderkamer treden,
om na een oogenblik van spanning den jubel des te grooter te maken.</p>
<p class="par">Inderdaad, letten we op de plaats, dien in Sh.&rsquo;s
tijd de joden in de maatschappij innamen, <span class="pagenum">[<a id="xd21e9101" href="#xd21e9101" name="xd21e9101">347</a>]</span>dan
beseffen wij, dat de jood Shylock zeker niet als tragisch personage
bedoeld kan zijn en dat alleen de bijzonderheid, dat Shakespeare, in
onpartijdigheid zijn tijdgenooten ver vooruit, hem redeneeringen in den
mond legt, waarvan wij de juistheid moeten toestemmen en die zijn woede
verklaarbaar maken, er velen toe gebracht heeft, om hoogtragischen
pathos daar te vinden, waar wij nog midden in het blijspel zijn.</p>
<p class="par">Eindelijk zij nog opgemerkt, dat alleen in een stuk,
waarin tot vermaak van het publiek, de jood bedrogen moet uitkomen, de
eisch kan gesteld worden, dat de jood, tot straf van zijn aanslag op
Antonio, zich den doop moet laten toedienen. Een jood gruwt bij die
gedachte, daarom werd deze boete aan Shylock niet gespaard; in een
blijspel, dat zoo veel sprookjesachtigs heeft, kunnen wij ons dit zeer
goed voorstellen, maar wanneer wij de gerechtssc&egrave;ne als een
tooneel beschouwen, dat ons door tragischen ernst diep in de ziel moet
grijpen, moet ons die eisch voorkomen als een profanatie van wat in
veler oogen heilig is.</p>
<p class="par"><a href="#kvv.iv.1.399">IV. 1. 399.</a> <span class="ex">Tien hadt gij er meer.</span> Twaalf gezworenen, die het schuldig
zouden uitspreken.</p>
<p class="par"><a href="#kvv.v.1.1">V. 1. 1.</a> <span class="ex">In
zulk een nacht.</span> Deze wisseling van gezegden, telkens met
&bdquo;In zulk een nacht&rdquo; beginnende, is het, die in het stuk
<i lang="en">Wily beguiled</i> is nagebootst; zie blz. 343. De
verliefdheid van <i>Troilus</i> op <i>Cressida</i> was algemeen bekend,
al ware &rsquo;t slechts uit <span class="sc">Chaucer&rsquo;s</span>
<i lang="en">Troilus and Creseide</i>. Een wilgetak of wilgekrans was
het teeken eener verlaten geliefde; zie <i>Koning</i> <span class="sc">Hendrik</span> VI, derde deel, III. 3. 228. <i>Othello</i>, IV. 3.
42; daarom klimt ook Ophelia op een wilg, <i>Hamlet</i>, IV. 4. 167. De
geschiedenis van <i>Medea</i> vindt men reeds in <span class="sc">Gower&rsquo;s</span> <i lang="la">Confessio Amantis</i>.</p>
<p class="par"><a href="#kvv.v.1.220">V. 1. 220.</a> <span class="ex">Heil&rsquo;ge vonken.</span> In &rsquo;t oorspronkelijke staat:
<i>kaarsen</i>, <i lang="en">candles of the night</i>, evenals in
<i lang="en">Romeo and Julia</i>, III. 5. 9.</p>
</div>
<div class="footnotes">
<hr class="fnsep">
<p class="par footnote"><span class="label"><a class="noteref" id="xd21e8730" href="#xd21e8730src" name="xd21e8730">1</a></span> Anders
kan het veeleer samenhangen met het Joodsch-Arameesche sjelaq,
<i>verbrand worden</i>, dat een enkele maal ook voor <i>snijden</i>
gebruikt wordt; dan zou <i>Shylock</i> beteekenen: <i>hij, die
snijdt</i><span class="corr" id="xd21e8743" title="Niet in bron">.</span>&nbsp;<a class="fnarrow" href="#xd21e8730src">&uarr;</a></p>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="back">
<div class="div1" id="toc">
<h2 class="main">Inhoudsopgave</h2>
<table>
<tr>
<td class="tocDivNum"></td>
<td class="tocDivTitle" colspan="7"><a href="#kvv">De Koopman van
Venetië.</a></td>
<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#kvv">310</a></td>
</tr>
<tr>
<td></td>
<td class="tocDivNum">I.</td>
<td class="tocDivTitle" colspan="6"><a href="#kvv.i">Eerste
Bedrijf.</a></td>
<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#kvv.i">310</a></td>
</tr>
<tr>
<td colspan="2"></td>
<td class="tocDivNum">1.</td>
<td class="tocDivTitle" colspan="5"><a href="#kvv.i.1">Eerste
Tooneel.</a></td>
<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#kvv.i.1">310</a></td>
</tr>
<tr>
<td colspan="2"></td>
<td class="tocDivNum">2.</td>
<td class="tocDivTitle" colspan="5"><a href="#kvv.i.2">Tweede
Tooneel.</a></td>
<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#kvv.i.2">312</a></td>
</tr>
<tr>
<td colspan="2"></td>
<td class="tocDivNum">3.</td>
<td class="tocDivTitle" colspan="5"><a href="#kvv.i.3">Derde
Tooneel.</a></td>
<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#kvv.i.3">314</a></td>
</tr>
<tr>
<td></td>
<td class="tocDivNum">II.</td>
<td class="tocDivTitle" colspan="6"><a href="#kvv.ii">Tweede
Bedrijf.</a></td>
<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#kvv.ii">316</a></td>
</tr>
<tr>
<td colspan="2"></td>
<td class="tocDivNum">1.</td>
<td class="tocDivTitle" colspan="5"><a href="#kvv.ii.1">Eerste
Tooneel.</a></td>
<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#kvv.ii.1">316</a></td>
</tr>
<tr>
<td colspan="2"></td>
<td class="tocDivNum">2.</td>
<td class="tocDivTitle" colspan="5"><a href="#kvv.ii.2">Tweede
Tooneel.</a></td>
<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#kvv.ii.2">317</a></td>
</tr>
<tr>
<td colspan="2"></td>
<td class="tocDivNum">3.</td>
<td class="tocDivTitle" colspan="5"><a href="#kvv.ii.3">Derde
Tooneel.</a></td>
<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#kvv.ii.3">319</a></td>
</tr>
<tr>
<td colspan="2"></td>
<td class="tocDivNum">4.</td>
<td class="tocDivTitle" colspan="5"><a href="#kvv.ii.4">Vierde
Tooneel.</a></td>
<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#kvv.ii.4">320</a></td>
</tr>
<tr>
<td colspan="2"></td>
<td class="tocDivNum">5.</td>
<td class="tocDivTitle" colspan="5"><a href="#kvv.ii.5">Vijfde
Tooneel.</a></td>
<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#kvv.ii.5">320</a></td>
</tr>
<tr>
<td colspan="2"></td>
<td class="tocDivNum">6.</td>
<td class="tocDivTitle" colspan="5"><a href="#kvv.ii.6">Zesde
Tooneel.</a></td>
<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#kvv.ii.6">321</a></td>
</tr>
<tr>
<td colspan="2"></td>
<td class="tocDivNum">7.</td>
<td class="tocDivTitle" colspan="5"><a href="#kvv.ii.7">Zevende
Tooneel.</a></td>
<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#kvv.ii.7">322</a></td>
</tr>
<tr>
<td colspan="2"></td>
<td class="tocDivNum">8.</td>
<td class="tocDivTitle" colspan="5"><a href="#kvv.ii.8">Achtste
Tooneel.</a></td>
<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#kvv.ii.8">323</a></td>
</tr>
<tr>
<td colspan="2"></td>
<td class="tocDivNum">9.</td>
<td class="tocDivTitle" colspan="5"><a href="#kvv.ii.9">Negende
Tooneel.</a></td>
<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#kvv.ii.9">323</a></td>
</tr>
<tr>
<td></td>
<td class="tocDivNum">III.</td>
<td class="tocDivTitle" colspan="6"><a href="#kvv.iii">Derde
Bedrijf.</a></td>
<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#kvv.iii">325</a></td>
</tr>
<tr>
<td colspan="2"></td>
<td class="tocDivNum">1.</td>
<td class="tocDivTitle" colspan="5"><a href="#kvv.iii.1">Eerste
Tooneel.</a></td>
<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#kvv.iii.1">325</a></td>
</tr>
<tr>
<td colspan="2"></td>
<td class="tocDivNum">2.</td>
<td class="tocDivTitle" colspan="5"><a href="#kvv.iii.2">Tweede
Tooneel.</a></td>
<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#kvv.iii.2">326</a></td>
</tr>
<tr>
<td colspan="2"></td>
<td class="tocDivNum">3.</td>
<td class="tocDivTitle" colspan="5"><a href="#kvv.iii.3">Derde
Tooneel.</a></td>
<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#kvv.iii.3">330</a></td>
</tr>
<tr>
<td colspan="2"></td>
<td class="tocDivNum">4.</td>
<td class="tocDivTitle" colspan="5"><a href="#kvv.iii.4">Vierde
Tooneel.</a></td>
<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#kvv.iii.4">330</a></td>
</tr>
<tr>
<td colspan="2"></td>
<td class="tocDivNum">5.</td>
<td class="tocDivTitle" colspan="5"><a href="#kvv.iii.5">Vijfde
Tooneel.</a></td>
<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#kvv.iii.5">331</a></td>
</tr>
<tr>
<td></td>
<td class="tocDivNum">IV.</td>
<td class="tocDivTitle" colspan="6"><a href="#kvv.iv">Vierde
Bedrijf.</a></td>
<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#kvv.iv">333</a></td>
</tr>
<tr>
<td colspan="2"></td>
<td class="tocDivNum">1.</td>
<td class="tocDivTitle" colspan="5"><a href="#kvv.iv.1">Eerste
Tooneel.</a></td>
<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#kvv.iv.1">333</a></td>
</tr>
<tr>
<td colspan="2"></td>
<td class="tocDivNum">2.</td>
<td class="tocDivTitle" colspan="5"><a href="#kvv.iv.2">Tweede
Tooneel.</a></td>
<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#kvv.iv.2">338</a></td>
</tr>
<tr>
<td></td>
<td class="tocDivNum">V.</td>
<td class="tocDivTitle" colspan="6"><a href="#kvv.v">Vijfde
Bedrijf.</a></td>
<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#kvv.v">339</a></td>
</tr>
<tr>
<td colspan="2"></td>
<td class="tocDivNum">1.</td>
<td class="tocDivTitle" colspan="5"><a href="#kvv.v.1">Eerste
Tooneel.</a></td>
<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#kvv.v.1">339</a></td>
</tr>
<tr>
<td></td>
<td class="tocDivNum"></td>
<td class="tocDivTitle" colspan="6"><a href="#kvv.notes">Aanteekeningen.</a></td>
<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#kvv.notes">343</a></td>
</tr>
</table>
</div>
<div class="transcribernote">
<h2 class="main">Colofon</h2>
<h3 class="main">Verbeteringen</h3>
<p>De volgende verbeteringen zijn aangebracht in de tekst:</p>
<table class="correctiontable" summary="Overzicht van verbeteringen aangebracht in de tekst.">
<tr>
<th>Bladzijde</th>
<th>Bron</th>
<th>Verbetering</th>
</tr>
<tr>
<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd21e252">310</a></td>
<td class="width40 bottom">,</td>
<td class="width40 bottom">.</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd21e1824">317</a></td>
<td class="width40 bottom">[<i>Niet in bron</i>]</td>
<td class="width40 bottom">&bdquo;</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd21e2243">319</a></td>
<td class="width40 bottom">Bassiano</td>
<td class="width40 bottom">Bassanio</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd21e5466">331</a></td>
<td class="width40 bottom">((</td>
<td class="width40 bottom">(</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd21e5498">331</a></td>
<td class="width40 bottom">denkbren</td>
<td class="width40 bottom">denkb&rsquo;ren</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd21e6039">333</a></td>
<td class="width40 bottom">voed</td>
<td class="width40 bottom">voel</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd21e6222">334</a></td>
<td class="width40 bottom">[<i>Niet in bron</i>]</td>
<td class="width40 bottom">)</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd21e7321">338</a></td>
<td class="width40 bottom">[<i>Niet in bron</i>]</td>
<td class="width40 bottom">&rsquo;</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd21e7766">339</a></td>
<td class="width40 bottom">horen</td>
<td class="width40 bottom">hoorn</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd21e8743">344</a></td>
<td class="width40 bottom">[<i>Niet in bron</i>]</td>
<td class="width40 bottom">.</td>
</tr>
</table>
</div>
</div>

<div>*** END OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK 51138 ***</div>
</body>
</html>
generated by cgit v1.2.3 (git 2.25.1) at 2026-04-02 12:52:35 +0000