diff options
20 files changed, 17 insertions, 7909 deletions
diff --git a/.gitattributes b/.gitattributes new file mode 100644 index 0000000..d7b82bc --- /dev/null +++ b/.gitattributes @@ -0,0 +1,4 @@ +*.txt text eol=lf +*.htm text eol=lf +*.html text eol=lf +*.md text eol=lf diff --git a/LICENSE.txt b/LICENSE.txt new file mode 100644 index 0000000..6312041 --- /dev/null +++ b/LICENSE.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +This eBook, including all associated images, markup, improvements, +metadata, and any other content or labor, has been confirmed to be +in the PUBLIC DOMAIN IN THE UNITED STATES. + +Procedures for determining public domain status are described in +the "Copyright How-To" at https://www.gutenberg.org. + +No investigation has been made concerning possible copyrights in +jurisdictions other than the United States. Anyone seeking to utilize +this eBook outside of the United States should confirm copyright +status under the laws that apply to them. diff --git a/README.md b/README.md new file mode 100644 index 0000000..1e0d88b --- /dev/null +++ b/README.md @@ -0,0 +1,2 @@ +Project Gutenberg (https://www.gutenberg.org) public repository for +eBook #51045 (https://www.gutenberg.org/ebooks/51045) diff --git a/old/51045-0.txt b/old/51045-0.txt deleted file mode 100644 index 5527cb8..0000000 --- a/old/51045-0.txt +++ /dev/null @@ -1,2937 +0,0 @@ -The Project Gutenberg eBook, Ephemerides Barometricae Mutinenses (anni -M.DC.XCIV), by Bernardino Ramazzini, Giovanni Battista Boccabadati, and -Francesco Torti - - -This eBook is for the use of anyone anywhere in the United States and most -other parts of the world at no cost and with almost no restrictions -whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it under the terms of -the Project Gutenberg License included with this eBook or online at -www.gutenberg.org. If you are not located in the United States, you'll have -to check the laws of the country where you are located before using this ebook. - - - - -Title: Ephemerides Barometricae Mutinenses (anni M.DC.XCIV) - Cum Disquisitione Causae ascensus ac descensus Mercurii in Torricelliana fistula iuxta diversum Aeris statum - - -Author: Bernardino Ramazzini, Giovanni Battista Boccabadati, and Francesco -Torti - - - -Release Date: January 26, 2016 [eBook #51045] - -Language: Latin - -Character set encoding: UTF-8 - - -***START OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK EPHEMERIDES BAROMETRICAE -MUTINENSES (ANNI M.DC.XCIV)*** - - -E-text prepared by the Online Distributed Proofreading Team -(http://www.pgdp.net) from page images generously made available by -Internet Archive (https://archive.org) - - - -Note: Images of the original pages are available through - Internet Archive. See - https://archive.org/details/ephemeridesbarom00rama - - - - - - [Illustration] - - EPHEMERIDES - Barometricæ - MUTINENSES - _ANNI 1694_. - - [Illustration] - - - - - EPHEMERIDES - BAROMETRICÆ - MUTINENSES - _ANNI M.DC.XCIV._ - - Unà - - Cum Disquisitione Causæ ascensus, - ac descensus Mercurii in Torricellianâ - fistulâ iuxta diversum - Aeris statum. - - BERNARDINI RAMAZZINI M. P. - - _Ad Illustrissimum, & Celeberrimum Virum_ - - D. LUCAM SCHROCKIUM - - Academiæ Cæsareo-Leopoldinæ Naturę - Curiosorum Præsidem. - - _His accessere Epistolæ Excellentissimorum DD._ - - D. JO: BAPTISTÆ BOCCABADATI - J. U. D. - - ET D. FRANCISCI TORTI - M. P. - - [Illustration] - - ______MUTINÆ,)(1695.)(______ - - Formis Antonii Capponi, ac HH. Pontiroli. - _Superiorum Permissu_ - - - - -ILLUSTRISSIME PRÆSES· - - -_Literatis Viris, imò Literatorum Principibus, Studiorum meorum -conatus devovere mihi solenne est, non quòd putem scribere me_ Varo, -vel Consule digna, _sed ut Virtuti famæ celebritate conspicuæ id -quod possum obsequii genus exhibeam, & simul aliquod Operæ pretium -adsciscam. Cum itaque binas Dissertationes meas de Constitutionibus -Annorum 1690, & 91 duobus Celeberrimis Viris inscriptas jam ediderim, -priorem quidem D. Malliabequio, alteram verò D. Leibnitio, reliquas -trium sequentium Annorum Tibi, Præses Sapientissime, animo jam dudum -voveram, sed variis occupationibus implicitus, id quod fueram meditatus -ad Umbilicum deducere non potui; modò igitur has Observationes -meas de Mercurii Motionibus, in Barometro sub Tui Nominis auspicio -prodire volui, Vir Doctissime, verè, & extra omnem assentationis -aleam, Literatorum Princeps, qui dignus habitus, ut in S.R.I. -Cæsareo-Leopoldina Academia Naturæ Curiosorum Præsidis locum pro -Celeberrimo Volkamero vita functo occupares. Novi equidem quàm tenue -sit id quod Amplitudini Nominis Tui sistere audeo, sed animo voluens -qualis sim Debitor, dum succurrit Te Literis Tuis humanissimis me -prorsus immeritum, & nil tale cogitantem ad Nobilissimam Academiam -istam invitasse, ac postmodum honorifico Diplomate decorasse, non potui -quin aliquod grati animi Specimen palàm proferrem. Qua soles igitur -humanitate meum hoc Opusculum excipe, ac Tuo favore prosequere, ob id -etenim forsan legetur. Vale tam celebris Academiæ, & totius Literariæ -Reipublicæ Ornamentum._ - - _Mutinæ Idibus Jan. 1695._ - - _Illustrissimi, ac Amplissimi Nominis Tui_ - - _Studiosissimus, & Observantissimus Cultor_ - Bernardinus Ramazzinus. - - - - - [Illustration] - - IMPRIMATUR - - _Inquisitor Generalis Mutinæ._ - - [Illustration] - - VIDIT - - _Joannes Gallianus de Coccapanis._ - - [Illustration] - - - - -[Illustration] - - -Neminem ferè ex Rerum Naturalium Professoribus hac nostrâ Ætate, -& Sæculo tàm erudito esse video qui duo illa famosa Instrumenta, -Barometrum scilicet, ac Thermometrum ad varias Aeris vicissitudines -dignoscendas, ac si lubet etiàm dimetiendas, in suo Musæo non servet, -perpaucos tamen adhuc fuisse existimo qui ad quotidianas Observationes -circà hæc Instrumenta animum intenderint, vel illas, quòd sciam, -ediderint; ex quo forsan non levia Errata, & falsas Suppositiones -irrepsisse (saltem circà Motiones quæ in Barometro fiunt) quin & -Doctissimos Viros hisce hallucinationibus ansam præbuisse meritò -suspicari licet. Iisdem erroribus aliorum Scripta me quoque per -aliquod tempus transversum egisse fateri non pudet; Ratiocinio enim -Celeberrimi Viri Jo: Alphonsi Borelli in Opere tam commēdato de -Motionibus Naturalibus à Gravitate pēdentibus nimis fidens putabam, imò -cum tanto Præceptore jurassem quòd nebuloso Cœlo, & impendente pluviâ -ob auctam (saltem probabiliter) Aeris gravitatem altiùs in fistulâ -debuisset elevari Mercurius, sicuti post pluviam, Aere repurgato, -& redeunte Serenitate, deprimi; verùm ex Observationibus singulis -diebus in hac Urbe per integrum Annum accuratè mihi habitis deprehendi -me non leviter deceptum, ac toto Cœlo errasse; constanter enim post -diuturnam Serenitatem, Cœlo nubibus obducto, ac imminente pluviâ, cum -Aerem quilibet graviorem crederet, _Mercurium_ in fistula descendere -observavi, attolli autem post pluviarum descensum Aere serenato. -Validissima equidem sunt rationum momenta quibus Vir Clarissimus -statuminare satagit Propositionem suam 515. quæ sic habet. _Mercurius -in fistula Torricelliana altiùs elevatur dum Aer nebulis pluviosis -impręgnatur, at postquam pluvia delapsa est, denuò Mercurius in -fistula deprimitur._ Ast in contrarium ìpsa reclamat Experientia, quę -Ratiociniis nostris persæpè illudit, & ingeniosè conficta, sed falsis -fundamentis superstructa, facillimè diruît. - -Mirabitur forsan quispiam quòd duorum Annorum Observationibus, quas -Pisis Vir Clarissimus An̄is 1657, & 58 _Serenissimi Ferdinandi Secundi -M. Hetruriæ Ducis_ jussu fecisse ait, unius Anni Observationes tam -audacter opponam; is tamen sciat me dubium aliquandiu hæsisse, num -ipsius Borelli sensum rectè attigissem, vel locorum distantia, -sivè Instrumētorum diversitas incongruentiam hanc, & Observationum -diversitatem parere potuisset; verùm Propositionis verba satis -perspicua, & appositas figuras observās in quibus de simplici Barometro -Borellum intellexisse satis liquet, unàque nuperas Doctissimorum -Virorum Observationes, qui in remotissimis Regionibus de Barometro, vel -ex professo, vel datâ opportunitate scripsere, perpendens, illorumque -Observationibus meis in hac Civitate factis valdè conformibus -compertis, de veritate Borellianę Propositionis cœpi non parum -hæsitare. Prodiit sex ab hinc Annis Libellus Auctoris Anonymi, cui -titulus. _Traittez des Baromètres, Thermomètres, & Notiomètres. Par -M.D. A Amsterdam Chez Henry Vvestein._ Hic Auctor diversas Barometrorum -formas, & varias regulas ipsos cōstruendi tradit, quod autem ad id de -quo ambigitur spectat, apertè asserit, quòd cum supra quendam limitem -in fistulâ _Mercurius_ assurgit, Serenitas significatur, & cum infrà -ipsum descendit, pluviosa Tempestas prænunciatur; lubet autem ejusdem -verba hic apponere. _Il est certaen, que lors qu’il montera au dessus -des vingtsept pouces, & un quart il marquera le beau temps sera serain, -calme, & confirmè au beau; & ne changera pas que le vif-argent n’ait -descendu au dessous des 27 pouces, & un quart. S’il descend lentement, -& peu a peu le mauvàis temps viendra lentement, & par degrèz; mais s’il -descend subitement le temps changera tout à coup du beau au vilain._ - -Haud secus sentit Vallemontius, Vir rerum naturalium Sagacissimus -Explorator in Opere suo curiosissimo Anno elapso Parisiis impresso, cui -titulus. _La Physique occulte, ou Traitè de la Baguette Divinatoire. -Par M. L. L. de Vallemont Prètre, & Docteur en Theologie_; nam cap. 11. -hęc habet verba. _Lors que le temps est calme, & qu’il semble que il va -pluvoir le Mercure decende ordinairement. Quand il fait beau temps, & -qu’ l’air est serein le Mercure est ordinairement assez haut_; & paulò -post cujusdam Machinæ constructionem ex inventione Othonis Guerichii -describens, quam ipse Inventor Hominem Anemoscopium, seu Prophetam -Physicum appellat, qui nihil aliud est quam homunculus ligneus qui in -tubo vitreo Mercurio incumbens modò erigitur, modò deprimitur prout -gravior, vel levior est Aer, hæc habet verba. _C’est un petit homme de -bois, qui monte dans un tuyau de verre à misure que l’air devient plus -pesant, & qui dècend à proportion que l’air se decharge comme il arrive -lorsqu’il pleut._ - -Hoc idem se Bononiæ observasse mihi non semel asservit Vir Clarissimus, -& Doctissimus Jo: Galeatius Manzius in Bononiensi Archigymnasio -Medicinæ, & Chirurgiæ Professor, quin plurium Mensium Observationes, -quas penès me servo, humanitèr ad me transmisit, quas meis -Observationibus eodem tempore Mutinæ factis valdè conformes deprehendi. -Typum itaque motionum _Mercurii_ in Barometro singulis diebus hujus -Anni hic apposui, ubi videre est in quo gradu, quolibet die _Mercurius_ -steterit, qui dies pluvii fuerint, qui sereni, qui Venti perflarint, -Naturalium rerum Scrutatores interim adhortans, ac præcipuè Academiæ -Naturæ Curiosorum Venerandos Collegas, ut iis in locis ubi degunt -laborem hunc non injucundum suscipiant; sic enim forsan collatis -Experimentis, & Observationibus aliquid certi in re ancipiti haberi -poterit, & genuina ratio hujus Phęnomeni clariùs innotescet. - -Si tamèn plures rerum Naturaliū Studiosi erudito commercio inter -se ità convenirent, suasor essem ut Barometris uterētur eodem modo -quātùm fieri posset, fabrefactis, & eodem _Mercurio_ oppletis, quandò -constat _Mercurium_ Officinarum non ubique ejusdem esse puritatis, -& specificę gravitatis; quamvis enìm credibile videatur vulgarem -_Mercurium_ substantiam esse homogeneam, cum omnia, Auro dempto, illi -supernatent, multis tamen impuritatibus scatere satis patet. Barometros -itaq; Uniformes in hanc rem valdè laudarem; propterea nunquam satis -commendanda Industria Doctissimi Viri D. Salomonis Reiselii Archiatri -Vvurtēbergensis, qui, ut constat ex Ephemeridibus Germanicis hoc Anno -editis, modum proponit Thermometrum Correspōdentem fabricandi, ut -variis in locis diversitas in calore, & frigore haberi queat, quod idem -per Barometros Correspondentes ad diversam Aeris gravitatem secundum -locorum diversitatem explorandam mutuâ Amicorum communicatione obtineri -posset. - -Cum autem penes eos qui de Barometro scripsere variæ extent Mensuræ -totius altitudinis quam _Mercurius_ in fistulâ suspensus obtinet, -itaut nonnulli ad pollices 27, & 28 extendant, alii etiam ad 29, -quidam ad cubitum unum, & quadrantem, aliqui ad Pedes duos Romanos -antiquos cum unciis quinque, & aliquot minutiis, ac reverà una, & -eadē mensura universalis statui nequeat, tum ob locorum diversitatem, -tum ob variam _Mercurii_ conditionem, prout purior, vel impurior esse -potest, & alia accidentia, quæ in ipso Experimento, dum Vacuum fit, -possunt contingere, proptereà totam altitudinem perpendicularem, -quam hoc Anno _Mercurius_ in meo Barometro obtinuit, in 30 partes, -seu pollices suppono divisam; & quia meus Barometer ad altitudinem -pollicum 28 ad latus inflectitur, & brachium exporrigit à plano -horizontali mediocriter assurgens, in quo _Mercurius_ vagatur, ut -magis sensibiliter illius motiones dignoscātur, reliquos duos pollices -altitudinis perpendicularis, qui per latus inflexum fistulæ longiori -tractu sunt distributi, in 90 lineas placuit esse divisos. - -[Illustration] - -_Typus Motionum Mercurii in Barometro singulis diebus Anni 1694. Numeri -indicabunt gradus altitudinis ipsius Mercurii; littera P. Pluviam -significabit; N. nebulosum Tempus sine pluvia; S. Serenitatem. Littera -B. Ventum Borealem; A. Australem Ventum designabit, qui duo Venti -majores alterationes in Barometro pariunt quàm reliqui. Litteræ or. & -oc. Ventum Orientalem, & Occidentalem denotabunt._ - - +------+------+------+------+------+------+------+ - | |_Ian._|_Feb._|_Mar._|_Ap._ |_Ma._ |_Iun._| - +------+------+------+------+------+------+------+ - | 1 | 87 | 85 | 88 | 84 | 83 | 81 | - | | SB | S | SB | S | S | P | - +------+------+------+------+------+------+------+ - | 2 | 86 | 85 | 88 | 84 | 83 | 78 | - | | N | S | S | S | SB | NA | - +------+------+------+------+------+------+------+ - | 3 | 82 | 85 | 88 | 84 | 83 | 78 | - | | NA | S | S | S | SB | N.or.| - +------+------+------+------+------+------+------+ - | 4 | 80 | 84 | 86 | 84 | 83 | 78 | - | | NA | N | S | S | P | S | - +------+------+------+------+------+------+------+ - | 5 | 83 | 87 | 85 | 83 | 83 | 80 | - | | SB | SB | N | S | PB | SB | - +------+------+------+------+------+------+------+ - | 6 | 84 | 87 | 86 | 78 | 82 | 80 | - | | SB | S | S | A | P | S | - +------+------+------+------+------+------+------+ - | 7 | 82 | 87 | 85 | 80 | 83 | 80 | - | | NA | SB | N | SB | S | S | - +------+------+------+------+------+------+------+ - | 8 | 83 | 88 | 85 | 82 | 80 | 81 | - | | SA | S | N | PB | PA | S | - +------+------+------+------+------+------+------+ - | 9 | 83 | 87 | 85 | 83 | 79 | 81 | - | | S | SB | N | SB | P.or.| S | - +------+------+------+------+------+------+------+ - | 10 | 84 | 87 | 85 | 80 | 79 | 82 | - | | S | S | NB | P | P | S | - +------+------+------+------+------+------+------+ - | 11 | 84 | 85 | 85 | 82 | 78 | 81 | - | | S | S | P | S | P | S | - +------+------+------+------+------+------+------+ - - +------+------+------+------+------+------+------+ - | |_Iul._|_Au._ |_Sep._|_Oct._|_No._ |_De._ | - +------+------+------+------+------+------+------+ - | 1 | 84 | 84 | 84 | 82 | 83 | 88 | - | | S | S | S | S | S | P | - +------+------+------+------+------+------+------+ - | 2 | 84 | 84 | 84 | 87 | 88 | 85 | - | | S | S | S | SB | SB | P.oc.| - +------+------+------+------+------+------+------+ - | 3 | 84 | 83 | 84 | 87 | 88 | 84 | - | | S | A | S | SB | SB | P.oc.| - +------+------+------+------+------+------+------+ - | 4 | 84 | 85 | 84 | 87 | 88 | 84 | - | | S | SB | S | NB | S | P.oc.| - +------+------+------+------+------+------+------+ - | 5 | 85 | 87 | 84 | 87 | 88 | 87 | - | | S | S | SB | SB | N | N | - +------+------+------+------+------+------+------+ - | 6 | 84 | 87 | 84 | 90 | 86 | 87 | - | | S | S | S | SB | S | P | - +------+------+------+------+------+------+------+ - | 7 | 84 | 87 | 84 | 90 | 86 | 90 | - | | S | S | S | S | S | SB | - +------+------+------+------+------+------+------+ - | 8 | 85 | 87 | 84 | 90 | 86 | 90 | - | | S | S | S | S | S | PB | - +------+------+------+------+------+------+------+ - | 9 | 84 | 86 | 84 | 90 | 86 | 90 | - | | S | S | N | P | S | PB | - +------+------+------+------+------+------+------+ - | 10 | 84 | 85 | 86 | 90 | 86 | 89 | - | | PB | S | S | S | S | N | - +------+------+------+------+------+------+------+ - | 11 | 82 | 85 | 86 | 90 | 86 | 89 | - | | PB | S | P | S | S | N | - +------+------+------+------+------+------+------+ - - +------+------+------+------+------+------+------+ - | |_Ian._|_Feb._|_Mar._|_Ap._ |_Ma._ |_Iun._| - +------+------+------+------+------+------+------+ - | 12 | 83 | 84 | 86 | 82 | 78 | 81 | - | | S | N | S | SB | P.or.| S | - +------+------+------+------+------+------+------+ - | 13 | 84 | 85 | 86 | 82 | 78 | 82 | - | | S | S | S | S | P | S | - +------+------+------+------+------+------+------+ - | 14 | 83 | 84 | 83 | 78 | 77 | 80 | - | | N | N | P | P.or.| P | N | - +------+------+------+------+------+------+------+ - | 15 | 83 | 84 | 80 | 76 | 76 | 80 | - | | N | S | P.or.| N | P | P | - +------+------+------+------+------+------+------+ - | 16 | 82 | 84 | 83 | 80 | 76 | 80 | - | | N | S | S | S | P | S | - +------+------+------+------+------+------+------+ - | 17 | 83 | 84 | 84 | 80 | 80 | 79 | - | | S | N | S | S | N | P | - +------+------+------+------+------+------+------+ - | 18 | 83 | 84 | 82 | 81 | 80 | 83 | - | | S | S | P | S | P | N | - +------+------+------+------+------+------+------+ - | 19 | 85 | 81 | 80 | 80 | 80 | 83 | - | | S | N | P | N | P.or.| N | - +------+------+------+------+------+------+------+ - | 20 | 84 | 81 | 82 | 82 | 80 | 82 | - | | S | N | PA | PB | P | NA | - +------+------+------+------+------+------+------+ - | 21 | 76 | 85 | 81 | 83 | 80 | 83 | - | | N.or.| SB | PA | S | P | S | - +------+------+------+------+------+------+------+ - | 22 | 81 | 85 | 81 | 83 | 80 | 84.86| - | | S | S | P | S | P | S | - +------+------+------+------+------+------+------+ - - +------+------+------+------+------+------+------+ - | |_Iul._|_Au._ |_Sep._|_Oct._|_No._ |_De._ | - +------+------+------+------+------+------+------+ - | 12 | 80 | 85 | 87 | 82 | 86 | 89 | - | | N | S | S | P.oc.| N | N | - +------+------+------+------+------+------+------+ - | 13 | 80 | 84 | 87 | 84 | 85 | 89 | - | | N | N | S | P.oc.| N | PB | - +------+------+------+------+------+------+------+ - | 14 | 84 | 84 | 87 | 86 | 85 | 89 | - | | S | S | S | PB | PA | PB | - +------+------+------+------+------+------+------+ - | 15 | 85 | 83 | 87 | 86 | 79 | 89 | - | | S | N | S | PB | PA | PB | - +------+------+------+------+------+------+------+ - | 16 | 85 | 85 | 86 | 83 | 80 | 90 | - | | S | S | S | P.oc.| N | SB | - +------+------+------+------+------+------+------+ - | 17 | 85 | 85 | 85 | 84 | 84 | 90 | - | | S | S | P.or.| S.oc.| S | SB | - +------+------+------+------+------+------+------+ - | 18 | 85 | 85 | 83 | 85 | 85 | 90 | - | | S | S | P | N | N | SB | - +------+------+------+------+------+------+------+ - | 19 | 84 | 85 | 84 | 84 | 82 | 90 | - | | S | S | P.or.| P | N.or.| NB | - +------+------+------+------+------+------+------+ - | 20 | 84 | 84 | 83 | 88 | 78 | 90 | - | | N | NA | SA | S | PA | N | - +------+------+------+------+------+------+------+ - | 21 | 84 | 84 | 86 | 88 | 84 | 89 | - | | N | S | NB | S | SB | N | - +------+------+------+------+------+------+------+ - | 22 | 84 | 87 | 83 | 88 | 84 | 88 | - | | N | SB | NA | S | N | N | - +------+------+------+------+------+------+------+ - - +------+------+------+------+------+------+------+ - | |_Ian._|_Feb._|_Mar._|_Ap._ |_Ma._ |_Iun._| - +------+------+------+------+------+------+------+ - | 23 | 83 | 85 | 81 | 83 | 80 | 85 | - | | S | S | P | S | S | S | - +------+------+------+------+------+------+------+ - | 24 | 84 | 82 | 80 | 83 | 80 | 85 | - | | N | NA | P | S | P | S | - +------+------+------+------+------+------+------+ - | 25 | 82 | 84 | 81 | 83 | 80 | 86 | - | | N | SB | PA | SB | P | N | - +------+------+------+------+------+------+------+ - | 26 | 83 | 84 | 81 | 84 | 81 | 84 | - | | S | SB | P | S | S | P | - +------+------+------+------+------+------+------+ - | 27 | 84 | 84 | 82 | 83 | 83 | 84 | - | | SB | S | S | S | S | N | - +------+------+------+------+------+------+------+ - | 28 | 87 | 85 | 82 | 83 | 83 | 84 | - | | S | SB | S | S | S | N | - +------+------+------+------+------+------+------+ - | 29 | 87 | | 83 | 83 | 80 | 84 | - | | S | | SB | S | S | P | - +------+------+------+------+------+------+------+ - | 30 | 86 | | 83 | 84 | 80 | 84 | - | | N | | P | SB | S | SB | - +------+------+------+------+------+------+------+ - | 31 | 85 | | 84 | | 82 | | - | | N | | S | | S | | - +------+------+------+------+------+------+------+ - - +------+------+------+------+------+------+------+ - | |_Iul._|_Au._ |_Sep._|_Oct._|_No._ |_De._ | - +------+------+------+------+------+------+------+ - | 23 | 85 | 87 | 85 | 83 | 84 | 81 | - | | S | S | SB | N | SB | Nix | - +------+------+------+------+------+------+------+ - | 24 | 87 | 84 | 86 | 83 | 82 | 84 | - | | S | N.oc.| S.or.| PB | P.oc.| NB | - +------+------+------+------+------+------+------+ - | 25 | 87 | 85 | 85 | 84 | 81 | 82 | - | | S | S | S | SB | P | B ni.| - +------+------+------+------+------+------+------+ - | 26 | 87 | 85 | 85 | 87 | 84 | 81 | - | | S | S | N | S | SB | B ni.| - +------+------+------+------+------+------+------+ - | 27 | 86 | 84 | 84 | 89 | 85 | 81 | - | | S | S | S | S | S | B ni.| - +------+------+------+------+------+------+------+ - | 28 | 86 | 84 | 84 | 88 | 88 | 83 | - | | S | S | N | N | S | NB | - +------+------+------+------+------+------+------+ - | 29 | 86 | 84 | 82 | 88 | 90 | 83 | - | | S | N | S.oc.| S | S | Nix | - +------+------+------+------+------+------+------+ - | 30 | 84 | 87 | 83 | 83 | 90 | 83 | - | | P | S | S.oc.| P | S | Nix | - +------+------+------+------+------+------+------+ - | 31 | 84 | 85 | | 80 | | 83 | - | | S | S | | N.or.| | Nix | - +------+------+------+------+------+------+------+ - -[Illustration] - -Hoc Anno quidem per totam Cispadanam, & Transpadanam Regionem, quin -per universam Italiam magnâ siccitate laboratum est, ut passim ad -impetrandam pluviam publicę decretę fuerint Supplicationes, ne -fruges, & fructus penitus exarescerent, quarè non tam obviæ, & tam -frequentes esse potuerunt circa pluviosa tempora Observationes; quoties -tamen signum aliquod pluviæ apparuit, ac postmodum cecidere imbres -semper deprimi _Mercurium_ observavi, elevari autem post delapsos -imbres succedente serenitate; sic per totum ferè Majum, in quo Mense -largiores, & crebriores fuerunt pluviæ, _Mercurius_ semper depressior -visus est, & iis diebus quibus pluviæ cecidere infrà 80 lineam -compertus est; per totam verò Hyemem, quæ præter Regionis morem sicca, -& pulverulenta extitit, sublimiorem gradum _Mercurius_ semper obtinuit, -nisi quando spirarent Australes Venti, ad quorū ęstuosos flatus -_Mercurius_ deliquium quodammodo videtur pati, è sua sublimitate -decidens, sicuti ad Septentrionales Ventos recreatur, ac erigitur; -sic die primâ Januarii in altitudine lineę 87 apparuit, quæ dies præ -cęteris serena, ac nitidissima, flante Boreâ, visa est, at die tertiâ -ejusdem Mensis desedit _Mercurius_ ad lineam 82, quæ dies fuit satis -nimbosa Austro validè spirante, die verò quintâ redeunte serenitate, -ac reflante Boreâ elevatus est _Mercurius_ ad lineam 83, & subsequēti -die ad lineam 84, die porrò septimâ nebuloso, ac turbido Cœlo, dein sub -Vesperas modicâ nive delapsâ depressus est ad lineam 82. Die pariter 20 -ejusdem Mensis cum _Mercurius_ in altitudine lineæ 84 suspensus extaret -sub Solis occasum depressus est ad lineam 80, & alterâ die ad lineam 76 -desedit, ac postmodum pauca nive obtectum est solum. Haud secus cœteris -Januarii diebus, Cœlo modò sereno, modò nebuloso, licet sine pluviis, -_Mercurium_ semper in editiori statione annotavi cum sereni dies, ac -perspicui laberentur quàm cum turbidi, & nimbosi, quod pariter cœteris -mensibus animadverti, ut ex Typo videre est, & præcipuè à die sexta -Octobris usque ad 12, quo tempore cum perfectissimâ, & imperturbatâ -serenitate 90 lineam _Mercurius_ constantèr tenuit, veluti in suo -Apogæo constitutus. Huic verò legi alterni descensus, ac ascensus, -quotiescumque à sereno Aeris statu ad perturbatum, & vice versâ, fieret -permutatio, tam promptè _Mercurium_ auscultantem comperi, ut illum -nunquam reluctantem viderim. - -Fateri tamē ęquum est _Mercurium_ sub finem Anni aliquantum -exorbitasse, etenim cum postremis Nouembris diebus, 90 lineam -obtineret unà cum inculpatâ serenitate, mox primâ die Decembris, quæ -dies valdè nebulosa extitit, ad lineam 88, secunda die ad 85, tertia -ad 84 subsedisset, & solito tenore subsecutæ fuissent pluviæ, porrò -iisdem pluviis usque ferè ad Mensis medietatem persistentibus, cœpit -_Mercurius_ paulatim attolli, donec metam penè extremam, in qua major -unquam serenitas hoc Anno visa fuerit, assequeretur, in quâ statione -posteà ad plures dies immotus hæsit, quod mihi non parvæ admirationi -fuit, cum in continuatis pluviis, quæ Mense Majo campos innundarunt, -infrà 80 lineam _Mercurius_ semper steterit, imò demissior apparuerit -quò densiores pluviæ ingruerent, adeò ut quintadecimâ Mai ad lineam 76 -descenderit, quâ die immensam vim aquarum è Cœlo vidimus ruere; in hac -tamen nebulosâ, & humidâ Constitutione è Boreali plagâ semper flatus -aliqui spirarunt; ut ut verò hanc anomalîam deprehenderim, & intrà -serenitatis limites non modicæ pluviæ descenderint, attamen die 16 -ejusdem Mensis discussis nebulis, & serenato Aere ad duas ferè lineas -_Mercurius_ efferri visus est. - -Observatione quoq; dignum existimavi, num in Pleniluniis, & Noviluniis -insignis aliqua variatio in Barometro appareret, verisimilitèr ratus, -quòd sicuti in Oceano hujusmodi tēporibus majores æstus quàm cœteris -diebus Lunaris Mensis Nautæ conspiciunt, ob dominatum quem supra Mare -creditur habere Lunare Sydus, itaut Cartesius tales ęstus majori -pressioni quâ Luna Aerem comprimit adscribat, ità quoque in Atmosphęrâ -notabilitèr aliqua alteratio in gravitate apparere debeat, sed revera -nihil effatu dignum annotare licuit, nam in Noviluniis, & Pleniluniis -cunctorum Mensium nullum ferè discrimen in _Mercurii_ altitudine -respectu præcedentium, & subsequentium dierum compertum est, sicuti -neque silente Lunâ, quicquam memoratu dignum observavi. - -Circa Æquinoctia, & in ipsis Æquinoctiis insignes variationes, ac -præcipuè in Æquinoctio Autumnali inspexi, eadem die ad plures lineas -modò ascendente, modò descendente _Mercurio_; in Solstitio æstivo -eandem altitudinem quam diebus præcedentibus habebat prorsus servavit, -sicuti pariter in hyemali Solstitio. - -Lunarium Eclypsium vim nullam sensisse visus est _Mercurius_ in eodem -gradu, ut anteà persistens, in Solari verò Eclypsi, quæ in diem 22 Juni -incidit, non mediocrem alterationem perpessus est, nam cum ante Solis -defectum in lineâ 84 quiesceret, in ipso defectu ad duas lineas se -se extulit, in alterâ verò Eclypsi nobis inconspicuâ in suâ statione -immotus perstitit. - -Ad ascensum, vel descensum _Mercurii_ nullum ferè momentum addere -caloris, vel frigoris excessum observavi; siquidem Kalendis Januarii, -& 29 ejusdem Mensis, qui dies prę cęteris summè algentes fuere ex mei -Barometri testimonio, in lineâ 87 _Mercurium_ signavi, & die septima -Augusti eandem altitudinem annotavi, quæ dies si non fuit omnium -æstuosissima, insignitèr tamen fervens extitit, in Thermometro liquore -ad 80 gradum observato; revera tamen elatior ut plurimum esse solet -_Mercurius_, cum Aer minus calet, quàm cum impensè æstuat, & quò magis -in Thermometro liquor attollitur _Mercurius_ in Barometro deprimitur; -Hyeme quoque majores, & crebriores motiones in Barometro observantur -quàm Æstate, Mensibus enim æstivis nisi subitæ procellæ ingruant -_Mercurius_ in eadem ferè altitudine pensilis visitur, ut Augusto -Mense, ac Septembri, in quibus ob perpetuam serenitatem _Mercurius_ ut -plurimum Stationarius fuit; hanc ob causam sub Zonâ torridâ exiguas, -& raras fieri in Barometro alterationes, magnas autem sub Zonâ frigidâ -refert citatus Auctor Anonymus. - -Nihil porrò _Mercurium_ à sua quiete promptiùs dimovere posse quàm vim -subitam Ventorum, tam frequens observatio est, ut nihil magis; mirum -est autem quomodò Australes Venti _Mercurium_ deprimant, Boreales -verò attollant. Multæ quidem apud Auctorem Anonymum satis curiosæ -observationes extant de _Mercurii_ motionibus ex Ventorum ad invicem -successione, at in maritimis locis ubi degebat Auctor perfacilè -fuit talia observare, non ità verò nobis in amplâ planitie positis -inter Appenninum, & Alpes Rhœtias, ubi Venti nec tam crebri, nec tam -vehementer perflant. Ego certè fateri possum me in alternâ Ventorum -successione, & concursu magnas anomalias deprehendisse, ut ex ipso Typo -apparet, constanter tamen ad Austrinos flatus _Mercurii_ depressionem -annotavi, non sic verò ejusdem elevationem ad Boreales Ventos. -Nomine autem Borealium, & Australium Ventorum hìc eos accipio qui ex -Septentrionali, & Meridionali plagâ perflant, quod idem intelligendum -volo de Ventis qui in Typo sub Austri, & Boreę nomine designantur, cum -non magis _Mercurium_ elevet Septentrionalis Ventus quàm Aquilo, & -Corus, nec eundem Auster plus deprimat, quàm Eurus, & Africus. - -[Sidenote: _Exper. Physic. Mecha. Exp. 18._] - -Memoratu quoque dignum est, quòd aliquandò licet placidum Ventis -stet Mare Aereum insigniter tamen augeatur Aeris pondus, elevato -_Mercurio_, nullâ tam subitæ mutationis se prodente causâ neque in -ipso Aere, nec in Terræ superficie, ut die 30 Augusti, cum enim summo -mane _Mercurium_ observassem in linea 72 circa Meridiem ipsum notavi -in linea 87 constante perfecta serenitate, quod idem à se pariter -observatum refert Experientissimus Ro. Boylæus; ut plurimùm tamen -quotiescunque subita _Mercurii_ depressio contingit, prænunciari -possunt sine ulla hæsitatione, sive Ventorum concursus, & pręlia, sive -ingentes pluvias ingruere; sic _Mercurius_ cū à die sexta Octobris, -usque ad 11 lineam 90 constanter tenuisset, & dies nitidissimi -fluxissent, die 12 paucarum horarum spatio ad 82 lineas descēdit, & -satis liberaliter circa Vesperas subsequutæ sunt pluviæ; eadem ratione -subita _Mercurii_ emersio Iridis ad instar proximam serenitatem -denunciat; paulatim verò _Mercurio_ ascendente, vel descendēte -paulatim quoque subsequuntur temporum, vel in placidum, vel turbidum -conversiones. - -Totum spatium, quod hoc Anno _Mercurius_ in meo Barometro alterno -ascensu, ac descensu potuit percurrere tertiam partem unius pollicis -non excessit: omnes verò Menses, dempto Aprili, & Majo, extremos penè -fines altitudinis in fistulâ tetigere. Aprilis enim ad lineam 84, -& Majus ad 83 vix devenere; major autem depressio iisdem Mensibus -observata in lineis 75, & 76 comperta est. - -Statuit Auctor Anonymus in suo Barometro limitem quendam, ac veluti -confinium inter pluviosum, ac serenum tempus, quem limitem esse ait 27 -pollices, & quadrantem, ita ut supra dictam altitudinem consistente -_Mercurio_ habeatur serenitas, & quò ille altior assurgat hæc magis -confirmetur; sic infrà hunc limitem hospitante _Mercurio_ ait nonnisi -pluviosa tēpora expectanda, & magnos Ventorum concursus; ut verum -fatear in meo Barometro hujusmodi legem non observavi, nam pluries, -& præcipuè ad multos Decembris dies etiam propè extremos fines -serenitatis æstivæ consistente _Mercurio_, humidam, & pluviosam -constitutionem experti fuimus. - -Cum in ea parte hyemis quæ in hujus Anni principium incidit nullæ -ferè Nives præter Regionis morem decidissent, anxius diu fui, ut -scirem quamnam alterationem pariant in Barometro Nives, cum adeò densæ -defluunt, ut Aerem totum impediant, & Campanæ obsurdescant, ac tandem -circa Anni finem Voti compos sum factus, nam à die 22 Decembris, usque -ad Anni finem tam copiosæ delapsæ sunt Nives, ut tota Cispadana, & -Transpadana Regio non Nivibus obsessa, sed sepulta videretur, quarè -satis commodè observare licuit, quod diu optaram. Nivoso Cœlo itaque, -& actu labente Nive notabilitèr in fistulâ _Mercurium_ desidere -observavi, itaut à lineâ 88, in quâ prius visebatur, ad lineam 81 -paucarum horarum spatio descenderit, ac demissior exinde fuerit; -quaproptèr ad Nives defluas, ac ad pluviarum descensum idem prorsus -contingere in Barometro observavi. - -Atque hęc sunt, quæ per integrum Annum ex quotidianâ inspectione -Barometri eidem loco semper affixi colligere licuit, & quæ præ -cœteris memoratu digna existimavi, quorum equidem veram, ac genuinam -rationem reddere, si tam in promptu esset, ut facilis fuit illorum -Observatio, cum unum non vulgare ingenii acumen, alterum solam -patientiam desideret, jam Voti compotē me crederem; at cum nō nisi -levium coniecturarum supellex, satisque curta mihi sit, & alio Vindice -digni sint hujusmodi nodi, fungar potius vice Cotis, & alios acuere -contendam, ut potissimùm veram rationem, & causam exquirant, quare, cum -Aer pluviosis nebulis saturatus est _Mercurius_ in summitate fistulæ -deprimatur, pluviis verò delapsis attollatur, quandò perpauci, quòd -sciam, hujus Problematis verè Archimedęi, ut dici solet, exactum examen -instituere. - -Supposito igitur pro re acceptissimâ, quam Academia Experimentalis -Medicea, & Celeberrimus Boylęus iam satis demonstrarint, scilicet in -fistulâ Torricellianâ ab Aeris externi pressione sustineri _Mercurium_ -ad altitudinem Cubiti unius, & quadrātis, ea ratione ut inter Cylindrum -aereum, & _Mercurium_ in fistulâ suspensum fiat æquilibrium, & eo modo -quo crescat, vel decrescat aerei Cylindri momentum, sic in fistulâ -elevetur, vel deprimatur _Mercurius_; videndum itaque num Aer pluvioso -tempore, & Cœlo nubibus obducto re vera sit levior, ut _Mercurii_ -depressio testatur, quod meherclè durum videtur, ac veluti paradoxum, -gravior autem aqueo pondere excusso, & subsequente serenitate, -quemadmodum ejusdem _Mercurii_ elevatio videtur evincere. - -[Sidenote: _1. Metaph._] - -[Sidenote: _3. Aph. 5._] - -[Sidenote: _De The. ad Pis. cap. 11._] - -Profectò pronunciare velle, leviorem esse Aerem imminente pluviâ, vel -dum actu ruunt imbres densissimi, graviorem vero serenitate restitutâ, -idem prorsus videtur ac asserere Mulierem post editum fœtum graviorem -esse quàm cum prægnans esset. Nullus certè Philosophorum, antequam -ad streperum Barometri nomen personarent Scholæ, ne somniasset -quidem, nedum suspicioni locum præbuisset, Aerem minus gravem esse -quandò caliginosus est, _pluvioque madescit ab Austro_, ut ait Poeta, -quo tempore conqueruntur omnes de gravitate quadam quam in se ipsis -persentiunt. Inter noxas quas Austros nostris Corporibus inferre -scripsit Hippocrates, hanc pręcipuam recenset, quòd _Caput gravent_, -quam Capitis gravitatem inferre nequeunt nisi Cerebrum aqueis -superfluitatibus onerando; Caput verò præ cœteris corporis partibus -humidissimum ab Austrinis flatibus qui ejusdem sunt naturæ gravem noxam -facilè persentiscit; sic refert Galenus, quendam ex suis Sodalibus -in lecto cubātem solitū divinare quis Ventus spiraret, _nam quoties -gravari sibi caput sentiebat, statim dignoscebat flantem Austrum esse_. - -Mirum est autem quomodo Auster præ cœteris Ventis passim malè audiat, -ac presertim apud Poetas qui tot probrosis Epithetis illum sugillarunt, -ut jam infamem reddiderint; notatu verò dignū est quare Horatius -Ventum hunc plumbeum appellarit. - -[Sidenote: _l. 2. Sat. 6._] - - _Nec mala me ambitio perdit, nec plumbeus Auster,_ - -inquit ille; non hic curiosiùs immorabor in recēsendis variis -Expositorum Commentis; mihi solum rationi consonum videtur Venusinum -Poetam Australis Venti proprietatem hoc significanti epitheto exprimere -voluisse, quòd nimirùm Aerem nimia humiditate infarciens illum nobis -onerosum, ac veluti plumbeum efficiat; cum enim Poeta, ut ipse narrat, -ab Urbe secessisset in Montes ubi Aer tenuior est, ac purior, se tutum -credidit à fastu, & ambitione quæ gentem Urbanam inflat, & ab Austro -Romanæ Urbi maximè infenso. - -Cum ergo in Austrinâ, & pluviali Constitutione tantâ humiditate, ut -patet ad sensum, Aer difluat, ut Marmora ipsa illachryment, Æraque -sudent, nulla apparet ratio quare Aer in hujusmodi statu minus -ponderosus censendus sit quàm sicco, & sudo Cęlo. Alterâ ex parte stat -_Mercurius_ in Barometro tanquam Judex Sententiam proferens pro Aeris -minori ponderositate in Austrinâ, & quacumque pluviosâ Constitutione, -nullamque suę Sententiæ rationem suggerit. - -Quìd ergo sentiendum? statuendum ne minus gravitare Aerem in humidâ, -& pluviali Constitutione, reluctante sensu, & ingeniosissimo Borelli -ratiocinio, qui in citatæ Propositionis expositione nequiit concipere -materiam im̄inentis pluviæ, vel in Aere innatantem, vel descendentem, -quin suo naturali pondere naturalem Aeris gravitatem augere debeat, an -asserendum graviorem quidem tūc temporis esse Aerem, sed ob aliquam -causam in abdito positam gravitatem suam exercere non posse? Leviorem -quidem esse Aerem pluviis impendentibus, & actu labentibus, pronunciat -citatus Auctor Anonymus, sed nulla solidâ ratione, ut reor, appositâ, -ni potius Aerem graviorem ostendat. _La raison_, inquit ille, _pour la -quelle le vif-argent du Baromètre marque qu’il doit pluvoir lors qu’il -baisse est que l’air ètant alors plus lèger, il ne peut plus soutenir -les Vapeurs d’ov’ il arrive, que les plus hautes tombant sur les plus -baisses, elles s’y unissent, & forment des nuvès qui etant devenuues -tres pesantes, & tres epaissès par l’augmentation des novelles vapeurs -qui s’y joignent, tombent enfin en pluvie_; paulò post tamen aliud -agens rationem aliquam tradit quæ specimen aliquod probabilitatis -præfert; ait enim quibusdam temporibus, velut Hyeme, postquam Terra -diutius gelu concreta steterit, ad primos repētes flatus solutâ glacie -multa vaporosa effluvia elevari, quę Aerem sursum protrudant, & sic -leviorem reddant, ut stagnantis _Mercurii_ superficies hoc pacto minus -comprimatur; en illius verba. _Ces vapeurs sortant en abondance de la -Terre, & des eaux donnent par leur mouvement une forte impression à -l’air, qu’elles recontrent, & le soulevant, le rendent plus lèger c’est -à dir lui diminuent la force, auec la quelle pressoit sur la superficie -du vif-argent; c’est pourquoi allors le Barometre aissè._ - -[Sidenote: _Exper. 18._] - -Vim aliquam ipse quoque Robertus Boyle in suis Experimētis -Physico-Mathematicis hisce effluviis è Terrâ sursum promissis tribuisse -visus est, ut variationem altitudinum _Mercurii_ in Barometro -explicaret; quamvis enim Quęstionem hāc, quòd sciam, ex professo non -tetigerit, attamen cum alternos hos motus Hydrargyri in summitate -fistulæ observasset, scripsit _fumos istos quandoque tanta cum -celeritate sursum ferri, ut quantumvis inspissetur Aer, tantùm absit -ut gravitationem illius promoveant, ut diminuant potius, cum illorum -ascensu suo velocitas impedimento sit non solum ne ipsi gravitent, -sed plurimis etiam aereis Corpusculis, quæ fumis istius modi sursum -nitentibus occurrunt, ne illi deorsum ferantur_. - -[Sidenote: _De Mot. Nat. à Grav. pend._] - -Verùm huic ingenioso Excogitato multa sunt quæ possunt obtrudi, ac -præsertim Clarissimi Borelli Propositio 36, ubi ait, _quòd licet -Aqua in ipsa aqua quomodolibet convolvatur, agiteturque nihilominus -perpetuò retinet propriam gravitatem, eamque perpetuò exercet_; quod -demonstrat ad sensum suspēso in extremitate Librę Vase aquâ pleno, & -in alterâ extremitate pondere aliquo, ut fiat æquilibrium, quod ad -commotionem aquæ non tollitur; Sicut ergò motus aquæ vertiginosus in -Vase nihil diminuit de propriâ illius gravitate quin Vasis fundum -premat ut prius, & æquilibrium servet cum pondere opposito, sic neque -Vaporum ascensus urgens partes superiores Aeris, & alias ad descensum -compellens, ejusdem Aeris gravitationem super substrata corpora nihil -prorsus infirmabit. Prætereà si Vaporibus è solo elatis eam vim largiri -placeat, ut Aerem in sublime propellendo eundem leviorem reddant, cum -post delapsos imbres, & restitutam serenitatem pateat ad sensum ab -humenti Terrâ, & à Sole excalefactâ multos Vapores sursum efferri, -tunc temporis necesse foret multò leviorem esse Aerem, quem tamen -graviorem esse _Mercurii_ in fistulâ ascēsus revincit; imò per Æstatem -quò ferventiores sunt Solares radii, copiosiora crediderim fieri è -globo Terraqueo effluvia, Terrâ passim rimas agente, cujus rei satis -luculentum testimonium suggerit nobis Appennibus noster, nam in Vertice -editissimi Montis Mutinensis Ditionis, quem Indigenæ Cimonem vocant, -Mensibus Majo, & Junio, Mare Superum, & Inferum manifestè conspicitur, -Julio vero, & Augusto haud quaquam, ob turbidum Aerem, & nebulis -occupatum. - -[Sidenote: _To: 4. Trac. 2._] - -Æquè ingeniosa, & elegans ratio (sed quæ tamen non plenè satisfacit pro -hujus Phęnomeni solutione) penes Philoso. Burgundicam extat, ac talis -ratiocinij Auctor Borellus dicitur (quem tamen ab Italo nostro alium -reor) nimirùm pluvio tempore magnam Vaporum copiam è Terrâ elevari, -qui cum Aere leviores sint, eumque ob corporum impenetrabilitatem -aliò protrudant, Atmosphœram leviorem reddant quàm si hujusmodi -Vaporibus careret; at non adeò certum est, ni potius precarium -videatur, nebuloso tempore fieri hujusmodi Vaporum elevationem, nam -verosimilius est dispositionem ad pluviam fieri potiùs per Vaporum ex -alto præcipitationem, quàm per subitam eorundem exaltationem; siquidem -cum diuturnis siccitatibus ingentes, & continuatæ pluviæ succedunt, fas -est arbitrari sensim collectam fuisse illarum materiam, ac pręsertim -per Æstatem quo tempore videmus Lacus decrescere, & Flumina exsiccari, -Vapores autem per magna illa spatia dispersos à Ventis colligi, ac -densari, ut tandem in imbres solvantur; sicuti neque certum est ea -Corpora quæ in altum elevantur, & in Corpus aliud fluidum se insinuant -eodem esse leviora, adeòut quę è globo Terraqueo cōtinuò ascendunt -sint minus gravia quàm ipse Aer; cum enim videmus pulverulento solo -pede concusso pulverem elevari, imò per Æstatem juxtà populosas Urbes -totū Aerem pulvereis particulis obnubilari, non apparet ratio quare -pulvis ille per Aera discurrens ipso Aere sit minus gravis; sic Auri -scobes, cui Aqua Regia affusa fuerit, ascendit, & intra poros aquæ -se recondit, nec proptereà Auri particulæ, quæ propriam naturam -nunquam exuunt, dum pendent suspensæ aquâ illâ leviores censendæ; -ipse quoque _Mercurius_ ad ignis torturam positus _pedibus talaria -nectit_, & citissimè in auras evolat; quomodo autem illius particulæ -adeò ponderosæ temporis momento Aere leviores fiant ego non satis -concipio; facilè quidem mihi concipere est quomodo quædam Corpora in -motum adeò concitatum compelli possint ut vis quâ moventur illorum -gravitati pręvaleat, & in sublime ascendant, non quia ab alio Corpore -superiori, & graviori, putà ab Aere, è sua sede protrudantur, sed quia à -vi inferiori sursum propellātur. Haud dispari ratione Vapores, multòq; -magis Exhalationes, quæ terrenam indolem nunquam exuūt, ut ut in partes -tenuissimas redactæ, vel ob centralem calorem Terræ possunt sursùm -eructari, vel ob Cœlestis materiæ agitationem per Aera circumvolui, -donec ab aliqua vi pręcipites deiiciantur, nec proptereà dici posse -Aere leviores, ita ut ex Vaporibus & ipso Aere fiat novum Concretum in -specie levius quàm sit simplex Aer. - -[Sidenote: _Physic. Occult. c. 11._] - -[Sidenote: _Prop. 20._] - -[Sidenote: _Prop. 21._] - -Contrariâ prorsùs viâ procedit M. Comiers pęnès Vallemontium; asserit -enim Vapores dum actu descendunt Aerem leviorem reddere, verùm qua -ratione id fiat non explicat; hæc autem sunt illius verba. _Il est bien -facile de comprendre la construction de ce petit homme, qui monte plus -haut quand l’air divient plus pesant, & s’abaisse, & dècende quand’ -il pleut, & mème avant que la pluye commence parce que les Vapeurs -diminuent la pesanteur de l’Air en decendant._ Rationem quidem, ut -dixi, nullam affert quare Vapores descendendo Aerem leviorem efficiant, -sed hujusmodi rationem, eamque non parvi ponderis ex Borellianis -Fontibus hauriri posse arbitror, ut non infimum locum inter cœteras -quæ ad Problematis solutionem afferri possunt mereatur. Hic itaque Vir -Celeberrimus in Opere tam commendato de Motibus à Naturali Gravitate -pendentibus ait tam falsum esse quòd Corpora terrena quiescentia super -alia non gravitent, ut potiùs verum sit oppositum quòd Corpora cum -descendunt gravitatem non exerceant, quod licet paradoxum videatur -egregiè tamen demonstrat exemplo allato de duobus Lanæ involucris, -quorum unum alteri superimpositum in descensu nullam pressionem -super illud exercet; hęc enim duo involucra cum æquales habeant -velocitatis gradus, supremum inferius nequaquam comprimet, sed tantùm -exosculabitur; cum verò quiescent tunc superius involucrum supra Lanam -subiectam gravitatem exercebit, ac illius pilos inflectet; deindè -expressè subdit, _Aquam cum descendit per Aerem nullam gravitatem -habere, & eam solumodò exercere cum quiescit_, quod eodem ratiocinio -demonstrat, concipiendo aqueum Cylindrum per Aera descendentem in -partes æquales horizonti æquidistantes divisum, quæ partes cum sint -æquè graves, pars suprema erit æquè velox, ac inferior, proptereà nullo -pacto illam urgebit, ac premet, sicuti Sagitta nūquam signum feriet, -quod ab ipsa pari velocitate recedat. - -Ex his itaque deduci posset mirum non esse si in pluviam solutis -Vaporibus deprimatur _Mercurius_; siquidem Aereo Cylindro, qui -_Mercurium_ anteà premebat, & altius attollebat, ab aqueo Cylindro -per Aera descendente ex parte occupato, totus Cylindrus _Mercurio_ -superincumbens conflatus esset ex unâ parte Aeris, qui gravitaret, -& altera parte aquei Cylīdri, qui in descensu nullam præstaret -gravitatem, ac propterea super _Mercurium_ stagnantem minorem -pressionem exerceret, cui postea consectaria esset _Mercurii_ -depressio; imbribus porrò delapsis, ac serenitate redeunte Cylindrus -aereus purus, ac putus, totis suis viribus super _Mercurium_ stagnātem -gravitaret, ac ipsum in summitate fistulæ attolleret. - -Plausibilis quidem est hujusmodi ratio, verùm & ipsa magnis -difficultatibus stipatur; sit enim quòd aqua descendens non gravitet -super aliam aquam descendentem, non tamen certum est quòd super -Aerem, cujus resistentiam superare debet, non gravitet; prætereà in -permutatione à sereno Aeris statu ad nebulosum notabiles _Mercurii_ -depressiones observantur, licet nullæ interdum subsequantur pluviæ, -nisi dicamus in dispositione ad pluviam aqueos Vapores lento motu -ab alto descendere, & eadem ratione, ut de actuali pluviâ diximus, -Aerei Cylindri pressionem interturbare, & infringere, nec semper in -pluvias solvi debere, cum à Ventis, sicuti nubes, aliò deferri possint. -Ulterius constans observatio est, quòd major _Mercurii_ depressio -contingat pluvioso tempore, quam dum ruunt imbres copiosi, ac præcipuè -in continuatis pluviis, quales per totum ferè Decembrem vidimus, in -quibus _Mercurium_ notabiliter assurgere observavi; quando ex superiùs -dictis, actu pluviâ descendente, deberet magis subsidere. - -[Sidenote: _de Fon. & Flum. Origine._] - -Porrò si Aerem cum Vaporibus prægnans est, ut conceptam pluviam amplius -sustinere nequeat, graviorem supponere velimus, ut ad sensus, & -rationis quoq; Criterium proclive esset asserere, nulla, mihi saltem, -suppetit coniectura, quare gravitationem suam, ac pressionem supra -stagnantis Hydrargyri superficiem exercere non debeat, & illum altiùs -attollere. Profectò non parvi momenti esse pondus quod interdum in -magnis pluviis paucarum horarum spatio ab Aere excutitur fateri necesse -est ex aquis passim exundantibus; imò si lubeat, aquei humoris ante -pluviam in aereo Cylindro qui _Mercurio_ incumbit contenti pondus, & -mensura sciri potest, si in Vase Cœlo libero exposito pluvialis aqua -excipiatur, & quanta est aquæ delapsæ altitudo, tantundem in vitreâ -fistulâ, (quę æqualis sit amplitudinis ac Mercurialis Cylindrus) -reponatur, exemplo insignis Gallorum Mathematici Mariotte, qui, -ut refert G. Bartholinus, hoc modo per integrum Annum exceptis -aquis pluvialibus, observavit illas ad altitudinem pollicum 17 -devenisse, adeò ut ex illius calculo solæ pluviæ sine recursu ad -aquas subterraneas è Mari deductas Sequanæ flumini aquas suppeditare -potuerint. - -Dubitari forsan posset num vis Aeris Elastica impedimento esse posset -quin Aer licet absolutè ponderosior, minus premeret; si tamen res -attentè perpendatur patebit tantùm abesse, ut Aeris vis Elastica -pressioni officiat, ut potius verum sit illam non parùm conferre. Multa -equidem de Aeris Elatere egregiè scripta extant, & Cathedræ nihil -magis quàm hanc Aeris Elasticitatem crepant, non leves tamen in hac re -hallucinationes contingere observo; concipiunt enim persępè nōnulli -hanc vim Elasticam tanquam Principium à pondere diversum, ut unum -sursum, aliud deorsum vim suam exerat, cum tamen ambo hæc Principia -junctis viribus ad pressionem concurrant; hæc enìm Corporis elastici, -quandò ab aliquo externo Agente comprimitur, proprietas est, ut -expansionem sibi debitam quaqua versùm urgendo procuret, nec unam viam -potiùs quàm aliam affectet, nisi ubi minorem reperit resistentiam. Aer -igitur in pluvioso statu, si re vera esset gravior quàm aliàs, proprio -pondere, & unà cum sua elasticitate Hydrargyrum premere deberet, & -illum sursum protrudere, cum tamen oppositum observetur. - -Possem hìc equidem multa Doctissimorum Virorum, quibus Quæstionem hanc -paradoxam communicavi Excogitata recēsere, sed ne prolixior sim duorum -tantum Amicorum meorum, quorum Sapientiam, ac Judicium magni facio, -Epistolas huic Tractatui meo adieci, priorem quidem Excellentissimi -D. Joannis Baptistę Boccabadati J. U. D. & Serenissimi Ducis nostri -Mathematici, alteram verò Excellentissimi D. Francisci Torti in hoc -Mutinensi Liceo Publici Medicinæ Professoris, qui in suâ ingeniosissimâ -Epistolâ Interpretis munere suscepto, in id potissimum incumbit ut -nebulas discutiat quæ Borellianæ Propositioni obscuritatem aliquam -possent offundere, adeò ut ex illius sententiâ Borellus à communi -observatione, quâ constat imminente pluviâ _Mercurium_ in fistulâ -deprimi, elevari autem post delapsos imbres, & restitutam serenitatem -haud quaquam discrepet, quod mihi pergratum fuit, ne quis tam Celebris -Viri manibus infensum me fortè existimaret. - -Barometro igitur apertis notis attestanti Aerem leviorem esse, seu -minus gravem nebuloso, ac pluvio Cœlo quàm perspicuo, & sereno fides -non est deroganda, & quando ex tot Experimentis constat, non ab aliâ -causâ quàm ab Aeris pressione _Mercurii_ librationem in Torricellianâ -fistulâ 30 pollices pendere (sicuti pariter ejusdem variam altitudinem -juxta diversam Aeris conditionem, modò magis, modò minus ponderosi) -hujus Phænomeni ratio pro viribus est disquirenda; quòd si non dabitur -adeò probabilem afferre, ut expectationem impleat, id forsan aliis -incitamento erit ut probabiliores afferant, quando in rebus dubiis, & -magnis difficultatibus involutis plures causas proferre non incongruum -est, donec ex multis una habeatur, cui Mens Veritatis avida acquiescat; -nam ut rectè Lucretius. - -[Sidenote: _l. 6._] - - _Sunt aliquot quoque res quarum unam dicere causam_ - _Non satis est, verùm plures, unde una tamen sit._ - -Fateor equidem, quòd ut cohęrenter procederem necesse foret, ut hìc non -pauca ex Doctrinâ Meteorologicâ perpenderem, veluti de naturâ Aeris, -Ventorum, Pluviarum, Nebularum, multarumque aliarum rerum, de quibus -licet passim Philosophi tot, ac tanta prodiderint, adhuc tamen sunt -materiæ involutissimæ, & mille Disputationum ambagibus implicitæ, verùm -in nimiam molem Tractatulus hic meus turgesceret, proptereà quædam -solumodò præmittam quæ magis verosimilia credidi, & meis Coniecturis -congruentia. - -[Sidenote: _C. de Nit._] - -Suppono itaq; è Globo Terraqueo non solum Vapores, qui sunt Pluviarum -materia, sed multas Exhalationes diversę indolis continuò, plus, -vel minus, protrudi, & Aeri commisceri, ut particulas Sulphureas, -Aluminosas, Vitriolicas, Mercuriales, aliasque omnigenas, ac præsertim -Montanis in locis ubi sunt Metallorum Fodinæ, adeò ut aliquibus in -locis, veluti in Hungariâ reperta sint Arborum folia aureo colore -obducta ab Auri Fodinarum exhalationibus; Aerem verò Nitrosis -particulis potissimùm refertum esse omnes, cum Philosophi, tum Medici -unanimiter tradunt, ut Junchen in sua Chymiâ Experimentali Nitri -Mineram non in Terræ sinu, sed in ipso Aere constituerit, nec secùs -sentiat Celeberrimus Vir Jo: Mayouu, qui integrum Tractatum de Salnitro -Aereo conscripsit. Partium enim nitrosarum necessitatem ad Ignem, -tum Elementalem, tum Vitalem sustentandum providentissima Natura -intelligens illius ingentem copiam esse voluit, & Condum in Aere, -sicut Salis in Oceano constituit. - -[Sidenote: _His. Na. l. 31. c. 7._] - -Non est hujus loci, nec ad rem de quâ agitur, Nitri naturam rimari, & -quare ad Respirationis munus tanta sit Aeris nitrosi necessitas, de quo -cōsulendi Vvillisius, Sylvius, Trusthonus, & alii; mihi satis sit Aerem -multum nitrosæ materiæ continere, ac præsertim Hyeme flante Boreâ, qui -nitrosæ Annonæ veluti Dispensator est, sicuti Auster Liguritor, quod -forsan Plinius innuere voluit, cum tradidit flatus Aquilonares Salem -copiosum facere, non sic Australes. Nitri autem efflorescentiam super -muros antiquos ex calce, & lateribus constructos, Hyeme præsertim, & -cum Aquilonares Venti dominatum obtinent passim videre est, & Nitri -Collectores tunc temporis toti sunt in verrendis muris, quin uberiorem -nitrosæ materiæ copiam è muris qui Boream spectāt quàm qui Austrum, -congerere se ajunt; sic Glauberus qui de Nitro egregiè scripsit ait, -Aquam quæ cum Vento Aquilonari decidit optimam esse ad parandum -lixivium pro Nitri extractione. A’ perito Nitri Coctore accepi -imprudens opus esse Muros antiquos, ubi flos petræ nascitur, diruere -ad Nitrum extrahendum, majorem enim Nitri copiam ab iisdem impetrari -si sępiùs verrantur mihi asseruit, cum tales Muri sint veluti Matrices -quę ab Aere gravidatæ uberiorem Nitri fœturam præstent. Ab eodem quoque -rem satis curiosam didici, nimirùm magnam Nitri copiam in Stabulis -colligi ex muris, in quos halitum efflant Boves, in alterâ tamen Muri -parte extrà Stabulum, & quæ Aeri exposita est. Inesse quoque Aeri -cœteras minerales Exhalationes, quarum habita est mentio, argumento -sunt Colcothar Vitrioli, quod Aeri expositum novo, ac genuino Vitriolo -imprægnatur, Terræ Metallorum, Medicamenta Mercurialia, Stibium -Diaphoreticum, quod nisi ab Aere externo rite munitum asservetur, ab -eodem vim emeticam resorbet, cui fato quoq; obnoxius est _Mercurius_ -dulcis, qui incustoditus vim corrosivam adsciscit. - -[Sidenote: _l. 4. Quæ. Nat. c. 10._] - -Altiùs autem attolli Vapores, & quæcumque majorem cum Aere cognationem -habent, quàm terreas Exhalationes satis probabiliter existimo; -non ex hoc tantùm quòd Vapores aquei terrestribus Exhalationibus -leviores sint, nam oleosæ Substantiæ licet Aquâ leviores segniùs -ascendunt quam Aqua ipsa, sed etiam quia Vaporum magis laxa compages -est quàm terrenarum Exhalationum; sic in Destillationibus videmus -partes tenuiores è Corporibus destillatis priores assurgere, deinde -crassiores. Quamvis autem Exhalationes unà cum Vaporibus in Aerem -prosurgant, facili tamen negotio postmodùm sejunguntur, vel ut Oleum -ab Aqua, vel vi Ventorum, adeò ut in sublimiori parte Atmosphœræ -Vapores, & tenuiores Substantiæ consistant, in humiliori Exhalationes, -& crassiores particulæ resideant; nam ut egregiè Seneca: _Aer quò -proprior est Terris hòc crassior; quemadmodum in aqua, & in omni -humore fęx ima est, ità in Aere spississima quæque desidunt_. - -[Sidenote: _Meteo. c. 5._] - -[Sidenote: _l. 8. Hist. Anat. Quæ. 30._] - -[Sidenote: _De Aer. Aq. & Lo. n. 19._] - -Supponere item satis probabiliter licet Vapores coactos, ac dēsatos -Nubes, ac Nebulas effingere; Vapores autem per magna illa spatia -diffusos colligi, ac densari à Ventis contrariis hinc, & illinc -prementibus, donec in Corpora illa visibilia transeant quæ Nubes -appellantur, tradit Cartesius, quamvis ab Hippocrate videatur -id pęnitùs desumpsisse; quare mirari subit quomodo Philosophi -tum antiquiores tum recentiores, cum tot, ac tanta ab Hippocrate -decerpserint, tam rarò illius meminerint, quam ob causam Laurentius -ingratissimū Aristotelem appellavit; lubet autem Divini Pręceptoris -verba ipsa hìc apponere, cum Nubium, & Pluviarum generationem nemo -forsan ingeniosiùs descripserit. _Quamdiu igitur Nebula dispersa -fuerit, & nondum congregata fertur sublimis. Ubi verò coacervata -fuerit, ac simul congregata de repente à Ventis inter se adversariis, -tunc deorsum prorumpit qua parte plurima collecta fuerit; tunc enim -magis verisimile est quum Nebulas à Vento stabilitatem non habente -concitatas de repente Ventus contrarius, ac aliæ Nebulæ reliserint; -atque tunc quidem prima ipsius pars congregatur, quæ verò à posteriori -parte sunt insuper accedunt, & sic crassescunt, & nigrescunt, ac simul -congregantur, & præ gravitate deorsum prorumpunt, & pluviæ fiunt._ - -[Sidenote: _l. 2. His. Nat. c. 38._] - -[Sidenote: _In Susp. de Aer. lat. Qual._] - -[Sidenote: _Part. 4. Princip. Philos._] - -Adverto denique suspicari saltem licere, si non supponere, Aerem, -qui Cœlum cum Terrâ nectit dum separat, non solùm terrena, sed etiam -cœlestia effluvia in sinum suum recipere; _ultrò, citròque commeante -Natura, & quadam veluti pugna, ut terrena in Cœlum tendentia deprimat -Syderum vis_, ut ait Plinius; hujusmodi autem emanationum in hæc -inferiora non cōtemnendam coniecturam desumpsit Ingeniosissimus Rob. -Boyle ex Solarium macularum subitâ dissolutione, quod idem quoque de -Cometarum evanescentiâ dici posset, adeò ut Sol præter lumen (cujus -actionem Cartesius in pressione quadam secundum lineas rectas factâ -constituit) aliâ ratione, cœlestis materiæ projectione nimirùm, -Atmosphœram nostram in gravitate quandòque possit alterare. Ac profectò -si in pestilenti Constitutione culpantur à Medicis, nec temerè, -anonymę Qualitates Aeri à Sydereis afflatibus potiùs, quàm à terrenis -Exhalationibus impressæ, non prorsùs à ratione alienum erit suspicari, -posse aliquandò aliunde quàm à terrestri Exhalatione Aeris gravitatem -augeri. - -Hisce itaque pręhabitis rationem aliquam hujus paradoxæ Quęstionis -reddi posse arbitror, coniectando nimirùm, quòd Vapores vi Ventorum -prementium collecti, ac in Nubes, & Nebulas coacti, Aeremq; humectantes -ex superiori Atmosphœræ parte terreas Exhalationes quę infrà -subsistunt, & nitrosas particulas præcipuè quibus Aer abundat ad imum -deturbent, ac ad solum usque præcipitent, non secùs ac Metalla soluta -in Aquis fortibus per additionem Olei Tartari in Vasis fundum sub forma -Calcis decidunt, & hoc pacto ob harum partium mineralium, & alterius -generis præcipitationem, & exclusionem ab Aeris poris Aer ipse reddatur -levior, ac Cylindrus Aereus qui _Mercurio_ incubat, minùs eundem -_Mercurium_ premat, ac proptereà in pluviosâ tempestate _Mercurius_ in -fistulâ descendat. Haud secùs discussis per effusos imbres nebulis, ac -Vaporibus, seù per Ventos aliò delatis, & serenitate restitutâ, fas est -arbitrari terreas illas, & minerales particulas, quę imminente pluviâ, -& actu delabente, præcipites è roranti Aere deciderant denuò exaltari, -Ventosq; Boreales nitrosam materiam convehendo novam Aeri gravitatem -largiri, & hoc pacto _Mercurium_ paulatìm ad priorem stationem per -gradus emergere. - -Nec mirum videatur, quòd Vapores anteà dispersi, mox in unum collecti -Aerem leviorem reddant, nam majus est pondus quod per hujusmodi -præcipitationem, licet insensibilem, ab Aere secedit, quàm quod eidem -successivè accedit, non secus ac Aqua Regia, in quâ dissolutum est -Aurum, levior fit, Auro ad fundum præcipitato, & ab eâ separato, quamvis -illi Oleum Tartari addatur. Aquam verò & ipsam vim habere pręcipitandi -variorum Corporum solutiones, & Metallorum quoq; experimenta Chymica -satis ostendunt. Hanc itaque causam esse reor descensus _Mercurii_ -in Torricellianâ fistulâ, pluvioso tempore impendente, & ascensus -subsequente serenitate; nonnisi autem terreę particulæ excogitari -possunt quæ ab Aere nebulis pluviosis imprægnato, ut ait Borellus, -quoquo modo secedant ubi pluviæ imminent, siquidem Aeris Columna, -quæ _Mercurio_ superincumbit, & illum in fistulâ suspensum detinet, -in transitu à serenitate ad statum pluviosum specificam gravitatem -mutare nequit, ac fieri levior, nisi particulæ graviores excludantur, & -leviores subeant. - -Hujusmodi autem præcipitationis partium mineralium, & alterius generis -in humidâ tempestate non leves coniecturas afferre possem ex variis -Observationibus, ut v. g. quòd quando Chymici Sulphuris Spiritum -per campanam elicere volunt pluviosum tempus, & valdè caliginosum -expectant, tunc enim largiorem Spiritus copiam è Sulphure obtinent, -aqueis nempè Vaporibus quibus Aer oppletus est fumos è Sulphure -exhalantes ad imum deturbantibus, ut faciliùs in Stagma illud acidum -cogantur, quod Sulphuris Spiritum appellant; haud secus Terras -metallicas è Fodinis erutas, & Aeri expositas hujusmodi tempore -partes sibi congeneres ab Aere avidiùs combibere ajunt, quàm cum -siccum, & sudum est Cœlum. Prætereà Agricolationis Studiosi nunquam -magis fœcundari agros prædicant quàm in nebulosis Constitutionibus, -iisque continuatis, quòd non aliam ob causam fieri censendum, quàm -quòd hujusmodi temporibus magna fiat ex Aere partium nitrosarum, -licet insensibilis præcipitatio, quandò nihil est quod majorem Terræ -feracitatem, & Seminibus robur largiatur quàm Nitrum; sic enim -Poetarum Princeps. - -[Sidenote: _Geo. 1._] - - _Semina vidi equidem multos medicare serentes_ - _Et Nitro prius, & nigra perfundere amurca,_ - _Grandior ut fœtus siliquis fallacibus esset._ - -[Sidenote: _Appēd. ad Chy. Scept._] - -Aliquandò tamen suspicatus sum, num præter externi Aeris actionem -_Mercurius_ ipse jus aliquod haberet in hujusmodi descensu cum pluviæ -imminent, vel decidunt, factus nempè gravior, vel aqueos Vapores -combibendo, vel Mercuriales, & nitrosas particulas ab Aere per -hujusmodi præcipitationem, ut diximus absorbendo. Reverà _Mercurio_ -aliquam portionem aquæ ex ejusdem naturali constitutione inesse à perito -Chymico didici, qui mihi modum communicavit eliciendi aquam simplicem -è _Mercurio_, quæ quidem in satis modicâ quantitate obtinetur, ità ut -è duabus unciis _Mercurii_ vix aquæ dracma impetretur, quamvis referat -Rob. Boyle, sibi ab ingenioso Medico relatum ex librâ _Mercurii_ -quatuor uncias aquæ aliquandò elicitas fuisse; quòd tamen aquei Vapores -in _Mercurii_ substantiam adeò densam insinuare se valeant vix concipi -potest quandò omnia corpora, præter Aurum illi supernatant; sic neque -per novas particulas mercuriales, aut salinas ab Aere absorptas -credibile est _Mercurium_ majorem gravitatem specificam acquirere; -videmus enim per novi _Mercurii_ additionem in pyxide ubi immersa est -vitrea fistula, _Mercurium_ altiùs proportionaliter in summitate tubi -elevari, sicuti etiam ex cujuscumque liquoris affusione, perstite -tamen eadem semper altitudine 30 pollicum à superficie infusi liquoris -mensurandâ. - -[Sidenote: _Appēd. ad Chym. Scep._] - -Posse tamen _Mercurium_ fieri in specie graviorem quàm sit vulgaris -Officinarum _Mercurius_, cum nimirùm corporaliter ab Auro imprægnatur, -vel ab eodem spiritualiter animatur tradit Ingeniosissimus Boyle, -sicuti pariter cum destillatur fit non parum gravior, si cum vulgari -_Mercurio_ hydrostaticè examinetur; cum igitur ex particularum -Auri imprægnatione potissimùm majorem gravitatem possit _Mercurius_ -adsciscere, nec tam ingens hujusmodi partium volatilium copia in Aere -extet (saltem apud nos, ubi Aurum aliò evolat) nullus suspicioni -est locus, quòd in casu nostro _Mercurius_ stagnans in pyxide -ubi Mercurialis Cylindrus immersus est possit ab Auri particulis -volatilibus ab Aere pluvio deciduis alterationem aliquam intrinsecam -pati, ac fieri in specie gravior, ut hanc ob causam in sum̄itate -fistulæ debeat descendere. Quare sicuti Aeris externi pressio potissima -est causa quare _Mercurius_ in Torricellianâ fistulâ facto vacuo in -dictâ altitudine perstet, ità ad ejusdem Aeris modò majorem, modò -minorem pressionem referenda est in Mercuriali Cylindro hujusmodi -motionum vicissitudo. - -Hoc modo itaque, prout ingenii mei tenuitati datum, exposito _Mercurii_ -descensu in Torricellianâ fistulâ in permutatione à sereno Aeris -statu ad nebulosum, & perturbatum, & ejusdem ascensu à perturbato ad -serenum, reliqua Phœnomena quæ superiùs memoravi supersunt explicanda, -quod fundamentis à me jactis præstiturum me confido. Aliquandò -insignes alterationes in Barometro fieri annotavi, notabiliter elevato -_Mercurio_, nullâ apparente in his inferioribus tam subitæ mutationis -causâ; hujus itaque Phœnomeni causam ad effluvia è Corporibus -Cœlestibus in hæc inferiora projecta referri posse rationabiliter -putarim; cum enim Ventis silentibus, sereno, ac perspicuo Cœlo, & -Aereo Oceano in summâ malaciâ constituto id contingat, non aliunde -quàm à superiori causâ tam subitæ alterationes in Barometro videntur -peti posse. Sicuti enim (ut ex eorum Relationibus habemus, qui in -Machinis fundum Maris perlustrarunt, & ex Unionum Piscatoribus) magna -est in Maris fundo tranquillitas, dum in summo ingens sævit tempestas, -quod ipsis Urinatoribus non parvæ fuit admirationi, ita & nos in -Maris Aerei fundo positi licet hìc pacata omnia videamus, divinare -non possumus, quid in summitate Atmosphœrę, ac Ætheris fiat, & quales -motus, ac alterationes ibi excitentur. - -Hoc idem crediderim affirmari posse de _Mercurii_ elevatione in Solari -Eclypsi observatâ, dum in ipso Solis defectu die 22. Junii ad duas -lineas se se extulit; nullâ enim nec ante Eclypsim, neque post ipsam, -factâ notabili Aeris alteratione, credibile est intercepto Solarium -radiorum influxu, & illorum directâ projectione usque in Terram, -Atmosphœram in superiori parte, ac ipsum Ætherem insignem aliquam -alterationem, ac pressionem perpessum fuisse, quæ usque ad _Mercurium_ -pertingeret. Haud secus rationem reddi posse existimo de _Mercurii_ -exorbitantiâ observata ad multos Decembris dies cum in nebulosâ, ac -præhumidâ Constitutione paulatìm ità se se extulit, ut extremos penè -serenitatis limites tetigerit, dum per totum Annum constanter in -pluvioso Aeris statu in infimis subseliis stetisset; cœlesti nempè -materiâ è Sydereis Corporibus diffusâ, & supra Atmosphœram gravitante, -adeò ut non obstante suppositâ partium nitrosarum præcipitatione, -qualem in nebulosâ Constitutione fieri diximus, Aer ob talem causam -insignem gravitatem acquisiverit. - -[Sidenote: _Cap. X._] - -[Sidenote: _de Aer. Aq. & lo. num. 30._] - -In Æquinoctiis magnas observari in _Mercurio_ motiones superiùs -annotavi, ut paucarum horarum interuallo ascendat, ac descendat, -cujus causam rimari, ac assequi perdifficile est; Magnas fieri tam -in Macrocosmo, quàm in Microcosmo mutationes vetus Observatio est; -etenìm ut ex Nautarum Relatione, & Observationibus Geographicis, & -Astronomicis Regię Academię Parisiensis habemus, nunquam aliàs tam -magni ęstus in Oceano excitantur quàm in ipsis Æquinoctiis, & Novilunia -quæ illis sunt proximiora majores æstus pariunt, quàm reliqua quæ -magis distant. Haud secus in humanis Corporibus hujusmodi tempore -insignes fiunt perturbationes, nec immeritò monuit Hippocrates, -magnas Tēporum mutationes esse observandas, _ut neque Medicamenta -in illis libenter exhibeamus, neque uramus, neque secemus_; quales -autem sint hæ magnæ Temporum mutationes exposuit subdens, _Puncta -Solstitialia, & Æquinoctialia esse periculosa_; lubet ergo coniicere, -Sole sub ęquinoctiali Circulo utrumque Polum parili radiorum influxu -respiciente, varia utrinque effluvia suscitari, ità ut in Atmosphœrâ -fiant veluti fluxus, & refluxus, & hoc pacto modò ascendere, modò -descendere _Mercurium_, quandò Australes flatus ipsum deprimunt, -Aquilonares attollunt. - -[Sidenote: _l. 17. c. 2._] - -[Sidenote: _Exer. 54.2._] - -[Sidenote: _Barth. Cent. 3. Ep. 97._] - -Nivoso Cœlo, & actu cadente Nive, _Mercurium_ in infimam stationem -se recipere, constans observatio est ut diximus, cujus quidem rei -eadem est ratio ac de nebuloso Cęlo, & actuali pluviâ; imò ex hac -observatione Assertum meum de Nitro aereo, & illius præcipitatione -in humidâ Costitutione, magis stabiliri posse crediderim, quandò -Nivem copioso Nitro refertam esse non leves coniecturę, & experimēta -comprobant. Non exiguam agris fœcunditatem suboriri _cum nix alta -jacet_, communis saltem apud nostrates Agricolas est opinio, ac re -verà nunquam major Nivium parcitas observata est quàm hisce quatuor -Annis elapsis, quibus non parva rei Annonariæ angustia nos pressit. -Nivem aquarum cœlestium spumam esse, & ex illâ Terram fermentescere -scripsit Plinius, & Scaliger Nivem pingue humidum continere, & ex -illâ fimum confici quocunque alio efficaciorem tradidit. Feracitatem -autem hanc, quam Solo Nivem impertiri probabile est, non ex caloris -in Terram repercussu gigni censendum, ut credidit Cardanus, adversus -quem more suo Scaliger, sed quià Nix multo Nitro abundet, ut ejusdem -figura Stellaris ostendit, qualem quoque possidet Nitrum. Licet autem -Olaus Borrichius in Epistolâ quadam ad Tho: Bartholinum scripserit -commentitium esse reperiri Nitrum in Nive, fatetur tamen se in Nive -Batavâ deprehendisse, illam Sulphure inflammabili, & Sale cubico non -carere. - -Sciendi cupidus num re ipsâ Nivibus Nitrum insit sciscitatus sum à -perito Chymico, num ipse modum calleret Nitrum è Nive extrahendi, -responditque se quidem nunquam hujus rei periculum fecisse, nullam -tamen diligentiam om̄issurum, ut votis meis satisfaceret; sic paucos -post dies mihi Nitrum è Nive extractum exhibuit, quod hoc Tentamine -assequutum se fuisse affirmavit. Duas libras aquæ accepit è soluta -Nive purissimâ, & recenter delapsâ, ac in illis dissolvit libram unam -Nitri purgatissimi; pariter in duabus libris aquæ fontis purissimi -tantundem ejusdem Nitri infudit, quo peracto Aquam utramque ad Ignem -posuit, & sensìm ad cuticulam restrinxit; ex his postmodùm Aeri frigido -expositis cępit Nitrum crystallizatum colligere; sic eâdem operatione -ad plures vices repetitâ, tandem plus Nitri ex Aquâ Nivis, quàm ex -Aquâ Fontis se collegisse observavit; posito itaque ad Bilancis examen -utroque Nitro, deprehendit Nitrum è Nive extractum, reliquum superasse -trium unciarum pondo, certo argumento, tantundem Nitri in libris -duabus Nivis extitisse, quod Nitro dissoluto ob affinitatem socium se -adiūxerit. Observatione verò dignum est discrimen quo hæc duo Nitrorum -genera distinguuntur; Nitrum enìm è Nive collectum fusci coloris est, -saporem valdè acrem ad gustum præfert, & flammam edit vivacissimam, & -fulgurantem, alterum verò lucidum est, minoris acredinis, & flammam -reddit languidiorem. Cum itaque, ut superiùs annotatum, nivoso -Cœlo, & ad actualem Nivium descensum ad infimam stationem descendat -_Mercurius_, credibile est magnam tunc temporis fieri partium -nitrosarum, ab Aere in Terram præcipitationem, & consequenter aerei -Cylindri super stagnantem _Mercurium_ minorem esse gravitationem. - -[Sidenote: _de Mor. Sac. n. 15._] - -[Sidenote: _Iob. c. 28._] - -[Sidenote: _Sec. 26. Prob. 21._] - -Non minùs quoque curiosum est, ac disquisitione dignum quam ob causam ad -Australes flatus _Mercurius_ in Barometro se submittat, ad Aquilonares -prosurgat, seu, quod idem est, cur in Austrinâ Constitutione Aer -sit minùs ponderosus quàm in Boreali. Austrum, & Boream Ventos esse -_præ cœteris fortissimos, & inter se tum statione, tum viribus -contrariissimos_, tradit Hippocrates, quare si ex iisdem contrarii -effectus prodeant haud quaquam miror; quomodò verò ab Austro (quem -Notum Græci appellant ab humiditate quam secum defert, undè Notiometri, -Instrumenta ad Aeris humiditatem mensurandam) Aer fiat levior, ab -Aquilone verò sudo, & sicco gravior reddatur, ego certè demiror, & -genuinam causam ignorare me fateor, quàm fortè non novit nisi _Qui -fecit Ventis pondus_. Effectum hunc ad contrariam hujusmodi Ventorum -temperiem referre, quòd nimirùm Australes Venti calidi sint, ideòque -Aeris tonum laxent, & rarefaciant, undè Aer levior evadat, Aquilonares -verò, ut potè frigidi Aerem densando eundem ponderosiorem efficiant, -non planè satisfacit, calida enim vim habere rarefaciendi, & densandi, -sicut & frigida ex variis experimentis satis liquet, ac ne aliunde -quæramus exempla, Austrini flatus Nivem jàm delapsam densant antequàm -ulla liquoris guttula effluat, quemadmodum & Aquilonares eandem Nivem -rarefaciunt, ac attollunt, ut vulgus dicat Nivem ex nimio frigore -augeri. Ipse quoque Aristoteles ab Austris vim densandi non reiicit, -quærens enim cur Auster non incipiens, sed desinens imbrem inferat, -ait id posse fieri, quòd Aerem cogat è longinquo, quo coacto Aqua -exprimatur. In hanc rem egregiè Poetarum Princeps. - -[Sidenote: _l. 1. Geo._] - - _Verùm ubi tempestas, & Cœli mobilis humor_ - _Mutavere vias, & Juppiter humidus Austris_ - _Denset erant quæ rara modò, & quæ densa relaxat._ - -[Sidenote: _Cap. 10. Art. 4._] - -Prætereà in casu nostro ad asserendam majorem, vel minorem Aeris -gravitatem vim frigoris densantis, vel caloris rarefacientis causari -non possumus, quandòquidem ex factis Observationibus ad _Mercurii_ -ascensum, vel descensum non magnum momentum addunt calor, & frigus -licet in insigni gradu, cum in eadem altitudine tam in sum̄is -algoribus, quàm in summo æstu non semel mihi compertus fuerit -_Mercurius_, & sub Zonâ torridâ eadem penè altitudo _Mercurii_ in -Barometro, ac in Zonis temperatis observetur, ut ex superius citatis -Observationibus Astronomicis, & Geographicis D. Cassinæ. - -[Sidenote: _To. 4. Tra. 2._] - -[Sidenote: _Meteo. c. 4._] - -[Sidenote: _l. 2. H. N. c. 47._] - -An fortè igitur id fiet, ut putat Auctor Philosophiæ Burgundicæ, quòd -Venti Aquilonares deorsum ruant, idest ab editiori loco perflent, & hoc -pacto Aerem ad inferiora propellant, Australes verò ab imo ad summum -spirent, sicque Aerem sursum efferentes multum de illius gravitatione -detrahant? Australes Ventos ex humiliori loco in sublimia eniti -scripsit pariter Cartesius, quin & ingeniosissimas rationes addidit, -hoc idem quoque visus est sensisse Plinius, qui tradidit, _Austrum -majores fluctus edere, quàm Aquilonem, quoniàm ille infernus ex imo -magis spirat, hic summo_; quòd carmine eleganter expressit Pontanus. - -[Sidenote: _l. Meteo. de Ven._] - - _A’ summo Boreas, Notus imo spirat Olympo._ - -Vera sint hæc omnia, & Auster ex imo Polo alis primò siccis, deindè -madidis huc advolet (de quo tam longo itinere cum Doctissimis Viris -meritò dubitare licet) his tamen obstant ea quę superiùs ex Clarissimi -Borelli doctrinâ attuli de substantiis fluidis, quę susque, deque -agitatæ eandem exercent gravitatem super corpora quibus incumbunt, ac -dum quiescunt. - -[Sidenote: _V. Lang. li. 1. Ep. 19._] - -[Sidenote: _Cæl. Rhod. l. 8. An. Lec. c. 28._] - -[Sidenote: _l. 2. de Diæta. n. 3._] - -Hypothesi meæ igitur inhærendo crediderim potiùs id fieri, quià Auster, -quem D. Hieronymus _Pluviarum Pincernam_ elegantèr dixit, _dum pelagus -transit_ (ut ipsius Hippocratis verbis utar) _tanquam calidus, & -rarus existens multa humiditate regionem in quam illabitur implet_; -Aere autem humectato, & illius compage laxatâ, fas est arbitrari -partium nitrosarum, & Salium diversæ indolis præcipitationem in solum -subsequi, hancque ob causam, Aere leviori facto ob pondus excussum, -_Mercurium_ in fistulâ subsidere; sicuti opinari licet Aquilonem, (quem -idem Ecclesiasticus Scriptor _Scoparium_ appellavit) Vapores, ac Nubes -detergendo, unàque partes nitrosas ex Septentrionali plagâ convehendo, -additâ insuper recenti exhalationum è Terrâ exaltatione ab hujusmodi -præcipitatione anteà repercussâ, novam Aeri gravitatem impertiri, ut -exindè _Mercurius_ cogatur ascendere. - -Quamvis autem aliquandò Septentrionales Ventos ingentes pluviæ -comitentur, ut præcipuè die 14, & 15. Octobris, id fieri crediderim, -quòd Nubes, ac Vapores à Ventis Australibus ad nos delati, & à Ventis -Septentrionalibus propulsi in retrocessu, ac fugâ solvantur in pluvias. - -[Sidenote: _l. 5. Qu. N. nu. 18._] - -[Sidenote: _Lib. 3. Aph. 5._] - -In hanc rem egregiè profectò Seneca inter Providentiæ Opera hanc -recensuit, quòd _Venti modò Nubes adducant, modò deducant, ut per -totum Orbem pluviæ dividi possint, nàm in Italiam_, ait ille, _Auster -impellit, Aquilo in Africam reiicit_; non eosdem tamen effectus ubique -locorum edere hos Ventos putandum est, nàm ut ait Plinius, _cum situ -naturam mutant, Auster Africæ serenus, Aquilo nubilus_; sicuti Neapolim -incolentibus idem Auster humidissimus est, ac nimbosus, Apulis verò -serenitatis Parens est, ut Lucas Tozzius, Vir Celeberrimus, (quem -Innocentius XII. P. M. ut ad nos fama detulit, suę Valetudinis Custodem -designavit) in doctissimis suis Commentariis in Hippocratis Aphorismos -refert; scitu proptereà dignum existimarem num in Apuliâ, flante -Austro, ibi serenitatis Auctore, _Mercurius_ in Barometro attollatur, -quandò in sereno Aeris statu elatior solet esse _Mercurius_, demissior -verò in turbido, ac nimboso. - -[Sidenote: _C. 12._] - -[Sidenote: _de Sac. Phil. c. 85._] - -In hanc rem insignem locum apud D. Lucam silentio præterire nequeo, -ex quo satis apparet, quàm varia sit, ac diversa juxtà regionum, & -locorum diversitatem Ventorum conditio; arguens ergò Hypocritas -Redemptor noster, _Cum videritis_, inquit, _Nubem orientem ab Occasu, -statim dicitis imber venit, & ità fit, & cum Austrum flantem, dicitis -quià æstus erit, & fit_. Austri ergò in Palestinâ ęstum excitant -non pluvias, quæ potiùs à Nubibus, & Ventis ab Occasu flantibus ibi -prænuntiantur. Vallesii hunc locum egregiè interpretantis verba hìc -lubet adiicere. _Palæstina ad Occasum habet Mare; censebatur ergò, ut -existimo in illa regione pluviæ signum Nubes ex Occasu ascendens, quia -cum ad Occasum haberent Mare inde ascendebant, eratque id signum illi -regioni proprium. Nobis verò Hispanis, quibus Mare æquè ad Occasum, & -Meridiem, & Septentrionem est, æquè ex his omnibus partibus ascendunt -Nubes nimborum nuntiæ. Britannis ascendunt undique, ut qui Mari undique -cinguntur._ - -[Sidenote: _Obs. Astro., & Geo._] - -[Sidenote: _De Tens. & Pres._] - -[Sidenote: _Progy. de Cog. Aer. & Aq._] - -[Sidenote: _Phar. Rat. P. 2. Se. 1. c. 6._] - -Cum itaque flante Austro usque ad extremos fines _Mercurius_ in -Barometro descendat, hinc rationem reddi posse crediderim quarè ad -Austrinos flatus adeò difficilis sit respiratio, ut de quadam veluti -suffocatione conquerantur omnes; siquidem sicuti substantię fluidę in -Machinâ pneumaticâ positę post Aeris exsuctionem in bullas attolluntur, -subtracto nimirum Aeris pondere, quo veluti in officio continebantur, -ità eodem modo Sanguis in Vasis Pulmonum ob minorem Aeris pressionem, -quæ ad Austrinos flatus consequitur, magis spumescit, & ebullit, -ut nō tàm expeditè circulum suum absolvat; neque aliam ob causam -in editissimis Montibus gravem duci anhelitum credendum est, nisi -quòd inibi minor sit Aeris pressio quàm in imis Vallibus, ut palàm -faciunt Experimenta à variis Solertissimis Viris facta, ac præcipuè -à Celeberrimo nostri ævi Mathematico D. Cassina. Refert quoque P. -Bartholus è S. J. observatum, Vesicam Suillam mediocritèr inflatam, & -ad verticem Montis altissimi translatam tumidiorem apparuisse; adeò -facilè est inflari ea, quæ in sublime efferuntur; mirum itaque non est -si Pulmonares Vesicæ ob Austrinos halitus inflentur, ut potè ab Aere -minus compressæ, & hanc ob causam difficilior sit anhelitus; nec pręter -rationem, quamvis paradoxum videatur, scripsit Thomas Cornelius Aerem -crassis Vaporibus refertum aptiorem esse ad Vitalia munera obeunda, -quàm Aerem tenviorem; quod paritèr monitum est Celeberrimi Tho. -Vvillis, qui in Phtisi Pulmonari magis commendat fumosas Urbes, qualis -est Londinum, quàm Villas omnes propè eandem Urbem, quę Aere claro, & -perflato gaudent. - -[Sidenote: _Lib. 2. Die. Gen. c. 21._] - -Hinc lumen aliquod mutuari licet ad illustrandam historiam famosi -illius Urinatoris Siculi, quem Colam Piscem appellabant, quòd plus in -aquis, quàm in Terris degeret. Diu equidem hoc prodigium Doctissimos -Viros exercuit, ut videre est apud Salomonem Sprangerum, qui de -Enydrobiis, h.e. de hominibus sub aquâ viventibus elegantissimum -Tractatum nuper edidit; ego verò persuasum habeo hominem illum -amphibium ad plures horas sub aquis cōmorantem talem à Naturâ -Sanguinis, ac partium spiritalium constitutionem sortitum fuisse, ut -Sanguis, & Pulmonares Vesiculæ majori compressione indigerent, quàm -quæ ab Aere solo pręstari posset; refert enìm Alexander ab Alexandro -Urinatorem illum solitum dicere, _quòd si ab aquis abesset diù quasi -respirare, & vitam ducere nequiret_. - -Hæc sunt quæ in re tam abstrusâ, ac involutâ, qualis est motionum -_Mercurii_ in Barometro vicissitudo, comminisci lubuit. Multas equidem -nec parvi ponderis difficultates hisce meis Excogitatis obtrudi posse, -& scio, & fateor; verùm si cuncta quæ possunt obiici recensere vellem, -ac diluere, in nimiam molem Opusculum hoc meum excresceret; interim -his meis coniecturis hærere placet, donec Lynceus aliquis ostendat -strinxisse me, ut dici solet, - - _pro Junone Nubem_. - - [Illustration] - - - - - ERUDITISSIMO VIRO - - D. BERNARDINO - RAMAZZINO - - Medicinæ Publico Professori, & in Academia - Cæsareo-Leopoldina C. N. Hip. III. - - JO: BAPTISTA BOCCABADATUS. - _S. P. D._ - - -_Motiones Mercurii in Barometro, modò se attollentis, modò se -deprimentis eruditissimorum Virorum Observationes advocarunt. Nescio -tamen quo fato, in ipsis sensibilibus hujus experimenti Phęnomenis -discrepent eruditissimi Observatores. Alii enim, inter quos Doctissimus -Borellus, asserunt, Aere ad pluviam inclinante Mercurium intus -sublevari, deprimi post delapsos imbres; alii deprimi pluvia imminente, -deficiente attolli. Hæc est speculationis rerum naturalium conditio, ut -nihil sit absque Adversario._ - -_Hoc secundum, Vir studiosissime, apparet ex tua hujus experimenti -Ephemeride, acta Anno præterito 1694, quam ad me dimisisti, -imbecillitati meæ mandatis tuis decus addens, quibus petis, ut quid -sentiam exponam._ - -_Mercurium internum in Barometro elevari vi pressionis externi Aeris -non est inter Neotericos qui dubitet, omnisque ratio dubitandi -sublata videtur. Accidens igitur hujus aliqualis majoris, minorisve -depressionis, vel elevationis Mercurii, à majori, vel minori ejusdem -Aeris exterioris gravitate, vel pressione causari consentaneum est. -Eodem modo videmus idem fluidum ejusdem Barometri in Valle, ubi magis -gravitat Aer, ascendere, in cacumine Montis, ubi minùs, descendere. -Eundem igitur Aerem, juxtà experimenti tui Phœnomena, statuendum -esse leviorem, apparet pluvia se congregante, tunc enim Mercurius -deprimitur, graviorem eadem cessante, tunc enim attollitur._ - -_Nec sublato quodam sensuum præjudicio, quo Aerem Vaporibus imbutum -graviorem dicimus, absonum videtur. Juxtà enim sententiam cujusdam -Borelli in Burgundica Philosophia appositam (quę si non pęnitùs, saltem -pro aliqua parte arridet) Vapores ex quorum coacervatione fit pluvia, -cum per Aerem ascendant, statuendi videntur ipso Aere leviores in -specie, quapropter idem spatium Vaporibus, & Aere plenum, levius est -eodem spatio solo Aere pleno, & magis, vel minus leve, prout à majori, -minorive materia Vaporum occupatur. Mercurius igitur deprimitur nimbis -accedentibus, quia Aer majoribus Vaporibus imbutus minus gravitat, -attollitur pluvia cessante, quia Aer Vaporibus depuratus, magis -gravitat._ - -_Paucis, & alienis satisfecissem, si hæc sententia in omnibus suis -partibus satisfaceret; sed cum aliquam hæsitandi rationem relinquat, -quod tenuissimum do, pęnitus emensum dare cupio._ - -_Licet enim videatur ab ipso ascensu Vaporum per Aerem satis eorundem -specifica levitas probata, in hoc tamen deficit supposita evidentia, -quòd solis sensibus acquiescit, nulla ulterius suadente ratione. Quod -tanto magis urget, quia graviora in specie per fluida minus gravia -ascendere plurimæ Observationes ostendunt._ - -_Omnem materiam in partibus minutissimis attritam in facillimum -ascensum evadere quotidiè experimur. Terram in tenuissimum pulverem -redactam, in turbines quodamodò elevari patet, non tamen eæ particulæ -specificam gravitatem ammittunt, cessante enim motu Aeris, quo feruntur -in inferiora subsidunt. Sal imum Vasis occupans, si superponatur -aqua, dissolvitur, & minutissimæ partes ad summam humoris superficiem -ascendunt; si enim eadem superficies extremo linguæ apice attingatur, -salsa degustatur. Non per hoc tamen, quòd ascendant particulæ Salis, -propriam specificam gravitatem ammittunt gravitate aquæ majorem: plurimæ -enim experientiæ demonstrant aquam salinis partibus imbutam graviorem -in specie esse pura, & simplici aqua. Ascendunt enìm per aquam, -licet in specie graviores, quià juxtà sententiam Doctissimi Boyle, -partes aquæ etiam quiescentis, & stagnantis, continuò agitantur, & -commoventur, quod apparet ex ipsa Salium immersorum dissolutione; non -enim daretur ea actio solvendi partes adhærentes, & forsan complicatas, -nisi dato aliquo motu. A motu igitur partium humoris, partes Salis tam -per transversum, quàm sursum aguntur, eodem modo quo partes terræ, -pulvis scilicet, à motu Aeris feruntur. Hìc tamen non datur partium -subsidentia, ut in casu pulveris, quia in hoc cessat, vel modificatur -motus Aeris, agitationem causantis, in aquæ verò partibus semper datur -idem motus. Et ecce quomodò datur partium minutissimarum ascensus, -licet in specie sint graviores eo fluido, per quod ascendunt. Ex quo -patet, quòd Burgundicæ sententiæ ea pars, quæ Vapores Aere in specie -leviores statuit quià forsan per Aerem ascendunt, nō penitus convenit._ - -_Placeat igitur Vaporum naturam attentius contemplari; Ex ipsis -sensibus patet quòd eadem facultas, quæ sensationibus nostris calorem -inducit, Vapores excitat. Ulteriùs quoad fieri potest, hæc tenebrosa, -obscuraque caloris qualitas detegatur. Agnoscamus cum Neotericis Ignem -nihil aliud esse, quam vehementem particularum cujuscunque materiæ -combustibilis motum, & maximam agitationem, qua proximas materias eodem -modo afficiens, dissolvit, quod urere dicimus. Et hinc patebit calorem -eodem modo esse partium agitationem, non quidem tam vehementem, sed -minus remissam, & ideò non aptam ad urendum ea, quæ attingit; semper -tamen partium motionem aliquam. Secundo loco concipiatur quòd ubi datur -talis particularum vehemens agitatio (idest ignis) distrahantur, & -removeantur partes Aeris. Patet in Cucurbitula, ubi tenuissima flamma -omnem prope Aerem excludit, & si aliquis remanet rarissimus est, quod -demonstrat vis Aeris externi sua pressione, in Cucurbitula applicata -cutem intrudentis. Dato igitur, extante calore, motu supradicto, ibi -danda est aliqua Aeris exclusio, & rarefactio._ - -_Vapor excitatur à calore, quinimo ab ipso calore in statu vaporis -conservatur; Accedente enim summi Aeris, ad quem istis motionibus -elevantur, frigiditate, in ea regione, in qua non fit ea luminum -Cœlestium repercussio ad invicem se decussantium, quæ causatur ab -inæqualitate terrenæ superficiei, & ideò ea circumquaque partium -circumpulsio, à qua eorundem motus, scilicet calor, causatur, Vapores -iterum in guttas agglomerantur._ - -_Dato igitur calore eodem tempore quo datur Vapor, datur illa partium -motio, à qua partim expellitur, partim rarefit Aer. Quapropter tunc -fit Concretum levius, & ideò congregatis Vaporibus, scilicet pluvia -imminente, fit levior Aer, & Mercurius descendit. Convenit hęc ratio -cum usitatis experimentis; Sole enim ultrà consuetum urente, pluviam -expectamus, rigente hyeme, cum frigus aliquantulum remittitur, eandem -timemus. Noctes serenæ glaciem, pruinas coagulant, quod non faciunt -nubilosæ. Sed non omnis tamen difficultas sublata videtur, si enim -Vapor, cum sua aquæ, cujus est pars, specifica gravitate ascendit, -apparet simul cum Aere componere mixtum in specie potiùs gravius, non -verò levius, solo Aere; quod est contra rationem expositam. Hæc tamen -difficultas tollitur ad ipsam Cucurbitulam recurrendo. Considerata enim -ea parva flamma in ejus ventre accensa, patet quòd in eo statu massa -Aeris, & Vaporis simul, est magis levis quam ante flammam erat massa -solius Aeris ejusdem Cucurbitulæ ventrem occupantis; applicata enim -Cucurbitula ante flāmam accēsam, cutis intus non intruditur à pressione -Aeris externi, prout fit si immediate post flammam accensam applicetur; -Motio enim illarum particularum se se ad invicem pulsantium, ac -circumpulsantium (eodem modo ac si frusta ligni per Aerem agitarentur, -& se se extremitatibus, vel alio modo, invicem pulsarent) efficit quòd -majorem locum occupent, quam si quiescerent; & inter se ad invicem -magna spatia, & magnas intercapedines constituant, quę occupantur à -subtili, & tenuissima substantia, sit Cartesiana, vel alia quæcunque, -modo eodem quo spatia inter frusta ligni se invicem agitantia ab Aere -occuparentur. Eodem modo data ea partium, licet minori agitatione, à -qua causatur calor, qui extat, extante vapore, dantur inter partes -motas, & moventes, istæ intercapedines à tenuissimas substantia -occupatæ. Et ideò moles tunc premens non componitur ex solo Aere, & -Vapore, sed ex Aere, Vapore, ac tenuissima substantia, qua verè fit -in specie levior quam eadem mole solius Aeris. Levitas enim tenuissimę -materię Vaporis gravitatem non solum compensat, sed excedit._ - -_Sed ulteriùs urget alia hujus tui Experimenti observatio; calor enim, -& frigus nullam in Mercurio alterationem elevationis, depressionisve -producunt; & tamen dato calore danda est eadem partium agitatio, & -ideò eadem materiæ rarefactio, ex quo eodem modo resultaret eadem -levitas, & successivè Mercurii depressio; quod non accidit. Cum igitur -ab eadem supposita causa, in analogo casu idem non sequatur effectus, -ea verè non subsistit._ - -_Quod tolli posse apparet, si considerentur particulæ materiæ, prout -sunt, diverso modo configuratæ. Dantur enim diversæ configurationes -corporum, quæ mediante motu, & eorum agitatione magis, minusve eadem -corpora separant, majoribus, minoribusve spatiis interpositis, ut si -configurationes sint sphœricæ, angulares, oblongæ, & sic successivè._ - -_Partes igitur simplicis Aeris, prout homogeneæ configurationis, licet -agitentur, (quod, puta, producatur ab Æstatis calore diversitatem motus -in Barometro non faciente) non tantum sejunguntur, ac diducuntur, -ità ut spatia quæ occupant magnam ejusdem materiæ subtilis, & levis -quantitatem admittant, quantum partes Aeris, & Vaporum simul, -heterogeneę configurationis, quæ ideò magis diducuntur, & majorem -materiæ tenuis quantitatem inter magnas intercapedines, in eodem -spatio admittunt. Quodque data motione partium fiat major eorundem -diductio, data heterogenea earundem partium configuratione, patet in -ipsa aqua cujus partes supra dictum est, cum Boyle, semper moveri; -quinimò ea calefacta intra ebullitionem, licet majorem motum acquirant, -non tamen partes tantum diducuntur, quantum evenit, si aliqua portio -calcis humori addatur, tunc enim usque ad ebullitionem commoventur. Et -hoc evenit quia solius aquæ partes sunt homogeneæ configurationis, & -ideò licet moveantur, etiam tali motu, ut sensationem caloris faciant, -nō tamen tam vehementer diducuntur, & separantur, ut fit cum datur -motus partium heterogeneæ configurationis, aquæ scilicet, & calcis. -In primo igitur casu simplicis caloris moventis partes homogeneas -Aeris, & Mercurium non alterantis, non fit tanta raritas, quæ -sensibilem levitatem supra extrinsecum Mercurium producat, prout fit in -secundo casu, quo attenta partium se se mutuò agitantium heterogenea -configuratione, Aeris scilicet, & Vaporum, fit major raritas, & -ideò levitas sensibilis, & habilis ad alterandum æquilibrium inter -pressiones Aeris externi, & interni Mercurii._ - -_Hoc tantum tenue habeo, quod mandatis tuis tribuam: Si parvi ponderis -est, de levitate agitur; tenuitatem Vaporum præsefert, & ideò ad -radiantia ingenii tui lumina attollitur. Vale Vir doctissime, meque tui -addictissimum ut soles ama._ - - _Dabam Mutinæ die 20. Jan. 1695._ - - - - - ORNATISSIMO VIRO - - Amico summè Colendo - - DOMINO - BERNARDINO - RAMAZZINO - - In Mutinensi Lyceo Publico Medicinæ - Professori, - - _Nec Non_ - Cæsareo-Leopoldinæ Academiæ Curiosorum - Naturæ Collegæ Meritissimo. - - FRANCISCUS TORTUS - S. P. - - [Illustration] - - - - -VIR ORNATISSIME, AMICE SUMME’ COLENDE. - - -Sopitum jam penès nos suscitas denuò, Vir Eruditissime, amœnum -Problema, quod nostram aliàs Minervam exercuit ipso coram Serenissimo -Francisco Secundo Duce quondam nostro Clementissimo, dùm convalescens -adhùc à gravi morbo decumberet, ejusque curationi de more interessemus, -in quam nempè causam refundenda sit _Hydrargyri_ intrà Fistulam -Torricellianam inconstans libratio, illiusve saltem vicissitudo -constantior, ut nimirum sicco, & sereno Cœlo _Mercurius_ nonnihil -altiùs, humido verò, ac pluvioso demissiùs externo prementi aeri -æquilibretur. Quid circà implexum Phęnomenon istud opiner, etsi -pensum solutionis in me nequaquam suscipiam, eo tamen ingenuo, quo -vicissim utimur, animi candore, tibi pluries id ipsum sciscitanti -haud hæsitanter aperiam, ut qui non meum tandem, sed Famigeratissimi -Viri Jo: Alphonsi Borelli votum præcisè sum prolaturus: neque enim -(ut fatear) in disquirenda hujusce effectus ratione, si rectà velimus -incedere, aliam viam calcandam censeo pręter eam, quam scientifico -lumine pręvio indigitavit, & stravit idem Vir Præclarissimus. - -Enim verò quid unquam lumini naturæ consentaneum magis possumus -imaginari, nisi quod dum elevatur _Mercurius_, augeturque, ut inde -patet, aeris pondus, & pressio, id fiat, quià idem aer toto tempore -pluviam antecedente (estò nobis sereno) intrà suas sublimiores -porositates, seu intermedia inania spatiola perennem, & disgregatam -aqueorum vaporum unà cum cœteris exhalantibus particulis sursùm, ac -sursùm protrusorum affluentiam, & hospitale contubernium admittit, ut -fieri posse per additionem novæ materiæ, ipsoque aere præexistente -nequaquam depulso, Borellus autumat lib. de Motionibus Naturalibus à -gravitate pendentibus, prop. 274. his verbis: _Nec à veritate omninò -alienum est, ut particulæ minimæ aquæ tam minutæ sint_ (& loquitur hìc -de crassioribus, non de vaporosis) _ut possint intrà vacuas capacitates -aerearum particularum, scilicet intrà tubulos illos contineri, & ideò -ab aliqua vi possint ibidem insinuari_; quod idem posteà expressè, -& in terminis statuit prop. 259. definiens, positis licet ab eo -intrà aerem vacuitatibus, _Non tamen esse necessarium, ut uniuersum -spatium intrà aeris particulas contentum sit prorsùs inane; possunt -enim ibidem innumeræ particulæ corporeæ, ramosæ, & solutæ existere, & -vagari, ut sunt exhalationes aqueæ, terreæ, igneæ, & innumeræ aliæ_, -quibus intrà tales vacuitates congruam sedem assignat? E’ contrà verò -dum deprimitur idem _Mercurius_, imminuiturque, ut similitèr patet, -aeris pondus, & pressio, quid paritèr verosimiliùs coniectandum -occurrit, nisi quod hoc ipsum contingat, quià eadem pluviæ materia ad -turgentiam antecedentèr aggesta, tempore demùm actù pluvioso ab aereis -latibulis, quasi ex spongia, sensim exprimitur, cum ex eodem Borello -prop. 113. _Aer habeat consistentiam veluti spongiosam_, unde idem -aer, qui prægnans anteà, ac successivè superfætans majorem pro sui -æquipondio _Hydrargyri_ molem sustinebat, erumpente postmodùm, vel -integrè excluso fœtu, aqueas illas recentèr enixus particulas, minorem -quoque _Mercurii_ molem sibi patitur contraniti, donec paulò post -redeunte undecunque, pro ejusdem aeris ad propinquum aerem æquilibrio, -per subsequentem serenitatem nova vaporum illuvie, prægnans denuò, -denuòque ponderosior, in novam rursùs _Hydrargyrum_ urgeat altitudinem; -pręcipuè cum doceat Borellus prop. 170. indiscriminatim, & absque ulla -serenitatis, vel pluviæ limitatione, _aqueas particulas perpetuò intrà -aerem insinuari_, & paulò post subdat, quòd _reverà nunquam reperiri -potest Aer omninò aridus, & absque ulla admixtione aquę, sed est veluti -spongia quædam_, qualem nos quoque modò retulimus? - -Qua equidem alterna particularum aquearum perpetuo commeatu poros aeris -subeuntium inclusione, & exclusione, luculenter explicari videtur, tùm -serena, tùm pluviosa constitutio, simulque in imbrifero aere imminutum -pondus, auctum verò in sereno, cujus idcircò cum ad summum devenerit -Athletica plenitudo, & ad summum proindè altitudo _Mercurii_, vix fieri -potest, quin intrà modicum tēporis intervallum pluvia suboriatur, -quemadmodùm ex prægnanti ventre immanitèr turgido, & gravi, parùm -distare exclusionem fœtus quælibet, vel rudis, novit muliercula. Hanc -ob causam longam serenitatem longa regularitèr excipit pluvia, qua -etiàm perseverante, si antecedentèr pluviali materia quaqua versùm -intumuerit Aer, non modò secundùm altitudinem, verùm etiàm secundùm -vastissimam latitudinem, in ipso pluviæ descensu vix, ac ne vix -quidem, _Mercurius_ deprimitur; statìm verò per brevissima alternatìm -sicciora intervalla, pertinacitèr iterùm attollitur, recurrente -videlicèt in subsidium per copias auxiliarias à lateralibus partibus -eodem aerei Cylindri aqueo pondere, usquequò depleta undequaque -immodicis imbribus Atmosphœra, Cylindro tandem leviore (cui scilicèt -novus non succedat desuper, hinc, & indè aqueorum vaporum affluxus) -in novissimæ pluviæ finali descensu _Mercurium_ premat, cujusmodi -exemplum in proximè elapso Decembri suprà modum pluvioso palàm -conspeximus, in quo insuper illud animadversione dignum extitit, quòd -excussa tandèm penitùs pluvia, ac subsequente postmodùm nova plurium -dierum serenitate, proindèque novis, sed modicis, imbuto vaporibus -aere, nihilominùs ad tantam nunquàm pervenit _Mercurius_ altitudinem, -ad quantam ob exuberantem vaporum aggestionem pertigit non modò antè -pluviam, sed & in ipsa pluvia actuali, cui longiores idcircò totius -anni serenitates, quò ad elevandum _Mercurium_ pręter morem cessere. -Hùc propterea respiciēs Borellus ipse, ex solertissimis duorum an̄orum -observationibus simul collatis, hunc intèr tot Anomalos _Mercurii_ -ritus stabiliorem videri cautissimè protulit in expositione prop. -113. inquiens: “_Videtur deduci posse quòd multotiès_” (non tamen -perpetuò, ut salvet incrementum _Mercurii_ flantibus citrà pluviæ -suspicionem, ventis Septentrionalibus, aliasque excipiat, ut suo -loco fatetur, supremæ Atmosphęræ agitationes) “_cum imminet aliqua -diuturna, & continuata pluvia in illa Regione_” (& quidem diaphana non -rarò apud nos adhùc vigente, non tamen diutina, serenitate) “_tunc -Mercurius in fistula per aliquos gradus suprà consuetam altitudinem -elevatur_”, quasi hic sit summæ repletionis suprà notatæ, non -durabilis status, pluviam imminentem, hoc est non longè distantem -prænuncians, cùm videlicèt elevatur _Mercurius_ excessu suprà morem -satis insigni, ut constat ex illius verbis, nàm in consueta circitèr, -vel paulò majori altitudine constitutus, cum modicam solumodò denotet -vaporum copiam, ultrò tamen etiàm augendam, congeri, licet in aere -aliquod augmentum ponderis indicet, diuturnæ nihilominùs etiamnùm -serenitatis potiùs, quàm pluviæ signum esse consuevit: “_E’ contrà_” -(subjungit idem Borellus) “_pluvia jam actù cadente Mercurius in -prædicta fistula deprimi solet_”, decrescente videlicèt per excretionem -pluviæ incumbentis aeris pressione, & pondere. Quarè inferiùs eadem -cautione, & circumspectione adhibita concludit: “_Fieri potest ob aeris -pressionem suprà Mercurium stagnantem in fistula, ut ante pluviam_” (ly -_ante pluviam_, totum, serenum etiàm tempus, omnem penitùs pluviam -verè antecedens connotante) “_aer multò magis gravitet, & comprimat, -quàm in ipso pluviæ_” (etiàm vaporosæ, ut infrà) “_descensu_”. Neque -per hoc quòd in magna _Mercurii_ elevatione dicatur pluvia imminere, -audiendus est textus de immediatissima pluviæ propinquitate, sed -tantummodò de morali; quandoquidèm clarè circà hoc se ipsum explicat -laudatus Auctor proposit. 115. inquiens, Quod “_per aliquod tempus, -antequam pluvia descendat fieri potest, ut Mercurius supremam illam -altitudinem pertingat, in eaque etiam permaneat_”, ex quo notabile -aliquod temporis intervallum antè pluviam intelligi debere, neminem -latet; usquequò enim in ea altitudine sustinetur _Mercurius_, potest -quidem non longè distans pluvia, ut plurimùm, præmonstrari, minimè -tamen potest tunc ea contingere, cum “_ipsa jam actù cadente Mercurium -absolutè deprimi_”, nuperrimè protulerit. - -Jamque duobus expositis, præviæ nempè serenitatis, & subsequentis -pluviæ temporibus, nodus difficultatis coarctatur ad reliqua duo -tempora, quorum unum est illud nubilum aqueis particulis abundè -scatens, quòd pluviam sensibilem proximè instantem immediatè antecedit, -& quo (si sensui sit danda fides) cum maior, quàm sereno appareat ex -nubibus vaporum copia, _Mercurius_ deberet altiùs attolli, cum tamèn -per experientiam humiliùs subsidat: Alterum verò tempus est serenum -illud, quod pluviam delapsam immediatè subsequitur, quo vice versa -_Mercurius_ attollitur, cum tamèn potiùs decrementum ejusdem deberet -inducere absoluta jam penitùs aquearum particularum excretio. - -Pro nodi utriusque integra solutione, distinguere oportet diversos -vaporum pluviosorum in nubes proximè descensuras concrescentium -modos, ac motus, juxtà quos omnes aer nubilus sereno quidem gravior -dici potest, facta comparatione cum sereno subsequente, & aqueis -jam particulis expurgato, sed non semper cum sereno antecedente, -aqueisque vaporibus jamdudùm referto; isto enim solummodò magis -gravitabit nebulosus aer, si talis evadat per supervenientiam novæ -suprà jàm congestam materiæ, & insuper si talem materiam additam in se -sustineat, nec ullo pacto in terram dimittat, quæ sanè duæ conditiones -cum adsunt, tunc verè per nubilosum etiam tempus, experientia teste, -elevatur _Mercurius_; ut omninò distinguendum sit tempus nubilum, quod -pluviosum nullo pacto futurum est, ab eo, quod est proximè cessurum -in pluviam, cum in primo casu restitantibus intrà aerem iisdem -ponderosis vaporibus, nunquam deprimatur _Mercurius_; in secundo verò, -utique: Quià ergò nubilo tempore non modò non semper attollitur, -sed ut plurimùm, vel ibidem permanet, vel, quod frequentiùs est, -etiàm subsidit idem _Mercurius_ (& hæc est potissima difficultas) -ideò tunc vel alterutram, vel utramque allatam conditionem deesse -necesse est; quapropter in hisce casibus nubilus aer pluviam præcedens -(ut istius prima ratio habeatur) non modò sereno prægresso gravior -non est, sed aliquandò æquè tantummodò gravis, & aliquandò insuper -positivè levior, ut mox singillatìm ostendetur; Quod æqualem sereno -nubilus aer quandòque servet gravitatem, usquedùm videlicet æqualem -adhùc servat _Mercurius_ altitudinem, duplici potissimum ratione -contingere posse credendum est, vel quatenùs abundè jàm saturo aqueis -particulis cęruleo, fuscove aere (talis quippe color est sereni aeris -altis vaporibus repleti) illi iidem vapores, qui ipsum serenum aerem -disgregatìm sublimiùs imbuebant, per majorem posteà, glomerosumque -contactum, & exclusionem materiæ levioris interclusæ, mutata solum -textura, & situ, densiores fiunt, atque è poris aereę compagis expressi -(ubi eos, ut diximus, collocavit Borellus prop. 259.) in quoddam -quasi velum crassius coalescunt, & lentissimo nisu rectà paululùm -descendentes, diaphaneitate deperdita, ob umbram mutuam diversimodè -refracti luminis, opacum aerem reddunt, absque ullo, ut patet, novæ -materię, aut aerei ponderis incremento; vel potest hujusmodi opaci, & -nubilosi aeris pondus manere idem, ac anteà cùm serenus erat, quatenùs -vapores sub longinquo Cœlo in nubes coagmentati, alisque ventorum -transversalitèr vecti, non autem intrà poros illius ipsissimi aeris -divisìm reconditi, eundem aerem præexistentem deturbant, depulsa -videlicet non proprio conatu, sed per violentum ventorum impetum -æquali portione, & mole ipsiusmet aeris eundem pręcisè locum, & situm -antecedenter occupantis, ac proindè iisdem nubibus succedentibus -æqualiter, vel ferè æqualiter ponderosi; in quo pariter secundo casu -nec ullum sensibile fieri potest in aere sic permutato augmentum -ponderis, opacitate nil in contrarium probante, cum cœteroqui aere -nitido levior sit fumus ater, oleumque minus gravitet, ac gravitet -aqua, qua tamen longè est opacius. Quòd verò sæpissimè ipsius nubilosi -aeris gravitas minor adhùc positivè fiat ingruente pluvia, & paulò -ante deciduas guttas, ut ideò tunc temporis deprimatur _Mercurius_, -licet, si non tota moles, plurimæ saltem magmatis aerei particulæ -concrescentes in imbrem ponderosiores fiant, facilè erit coniicere, -si hoc ipsum considerare non pigeat, quòd ob illud idem, quòd plures -particulæ fiunt graviores reliquis, ob id præcisè debent ab illis -statim secedere, & subsidere, molemque idcircò universam allevare: -idque de facto imminente proximè pluvia contingere satis constabit, si -experientia duce, lubeat animum adiicere pręcoci illi ante crassiorem -pluviam vaporum aqueorum præcipitationi, & dimissioni ab aere in -terram, quæ apud nos nomine aeris humidioris communiter audit, & -sic pluviam ipsam distinguere in sensibilem, & insensibilem; istam -namque nobis, vel insciis, vel negligentibus perpetuò illi præcedere, -& sarcinam aeris diminuere, quoties decrescente _Mercurio_ aer ipse -ad pluviam sensibilem proximiùs disponitur, haud ægrè sibi suadebit -quisquis attendet, ipsa, quod magis est, inculpata serenitate, Rorem, -& Pruinam, etsi post casum sensibiliores, inconspicuo descensu, -discreto tamen, interpolato, & minimo in terram delabi: Id ipsum tamen -validiùs adhùc evincit prævia illa eadem universalis humiditas, cujus -causa frustrà licet sæpiùs oculis quęsita dum perpluit, acutam tamen -quandòq; ipsorum aciem (quippe crassiuscula) non penitùs subterfugit; -per quam proptereà, & occultè delabentem, & manifestè delapsam capilli -sensibiliter humectantur, vel saltem flaccescunt; silices, & marmora -madescunt lubrica superficie; sal spontè liquescit, atq; dissolvitur; -lucernæ accēsę crepitant, ac si ellychnium aqua conspergeretur, & -extinctæ fętent; membra incuneato intùs madore perfusa tument, ac -dolent; funes, fidesq; suprà modum tēsæ, & inflatæ disrumpūtur; ligna -cœteroqui siccissima novo humore quasi revirescentia, ut aquis immersa, -& obruta excrescunt, in tantum ut ostia, & fenestræ intrà cōsuetos -limites ægrè adaptentur; vitreæ fistulæ tenuissimæ, atq; tersissimæ -aperto tunc aeri, ut & flantibus Austris expositæ, satis jucundo -spectaculo paulò post aqua sensibili intùs perfusę deprehenduntur; & -sexcenta hujusmodi contingunt Phœnomena, quæ, ut instantem pluviam -sensibilem vel rudioribus de more pręnunciant, ità actualem insensilem -accusant Philosophis; Vix enim cōcipere possumus, quod dum nubes ante -pluviam sensibilem proximè secuturam, oculo judice, ad terram magis -appropinquant (secùs enìm pluvia sequi non consuevit) jure pari eędem -nubes secundùm aliquam inchoativè portionem sui, prævio insensili -influxu terram non assequantur, & enucleatos edant effectus: Neq; enim -in vapores ab humo exhalantes id potest refundi, ut qui à marmoreis -saltem, & imis Urbium compitis, molaribusve Platearum lapidibus antè -pluviam oculariter madescentibus exprimi nequeunt; & quotiescunque -etiàm à capaci minera, & tēpore idoneo eos elevari contingat, tunc -nō proprio, sed alieno potissimùm pressionis nisu protrusi, vim -longè minorem possident in ascensu, ut potè ad vacuum tendētes, & -omni impetu cassi, quàm ut aerem intrà funium, lignorum, fidiumve -spatiola latitātem possint depellere, & multò minùs intrà talium -corporum poros incuneari, eosq; ultrò etiàm distendere, adeòque culpari -nequeunt ut causa talis humectationis, in solos ideò jàm cōdensatos -vapores aquisito semper gravitatis impetu ab alto decidentes omninò -refundendę: quippe cum istę jàm condensatæ, & deciduę _Minimę particulę -aquam componentes_ ex Borello prop. 274. _minores sint particulis -aerem componentibus, adeòque per corium, vasa fictilia, & ligna aeri -impervia exudantes_, altiùs in ista corpora, ac assurgentes vapores, -& aer ipse, quem proindè trudunt, per auctum successivo descensu -gravitatis impetum poterunt implantari, eorumque porositates in morem -cunei violentiùs distendere, & ultrò ampliare, ut in funibus ingentia -pondera sustinentibus ab aqua fieri eleganter explicuit Borellus ipse -de Vi Percussionis. Quodsi crassiusculi hujusce madoris ascendentes -vapores criminari quis vellet, profectò avolantibus, ut notum est, -Veris tempore, & prima Æstate indesinenter à Terraqueo Globo humidiore, -& vim acrioris caloris jàm persentiente copiosissimis vaporibus, -necessariò cuncta assiduè madescerent, cum tamen præ siccitate -incipiant ligna retrahi, & scissuras contrahere, omniaque sensui -patere intensioris siccitatis inditia; Vapores etenim ascendentes, -cum ad ulteriorem, ut mox explicabimus, rarefactionem tendant, semper -magis redduntur ad humectanda corpora inertes; secùs verò decidentes, -cum ad majorem densitatem vergant, & in aqueam simpliciter redeant -naturam, humectandis iisdem corporibus aptiores fiunt. Hinc non parum -labefactatur opinio alterius Borelli Gallici Chymici, quam obiter innuit -Philosophia Burgundica Physicæ generalis tract. 2. cap. ultimo: -_Pluvio nempè tempore magnam vaporum copiam è terra ascendere, qui -propter impenetrationis necessitatem, aerem graviorem altò trudentes, -Atmosphœram reddant leviorem_; nàm præter dicta superiùs, & præterquam -quod in hac Plenistarum hypothesi videntur vel vacuitates omnes ab -aere ablegari, vel supponi vapores magna vi propria (ac si daretur -levitas positiva) aerem prementem repulsare, cum tamen & ipsi graves, -minùs licet, ab illius pressione coacti sursùm urgeantur, ut in fumo -probavit Borellus noster prop. 66.; difficile est insuper intelligere, -quòd eo tempore, quo graviores vapores appropinquante saltèm, si non -inchoata jàm pluvia, descensum moliuntur, immò non rarò visibilitèr -etiam depluunt, imbecilliores, minusque graves ab humo copia uberiore -(merè supposita) assurgant, & per motum oppositum quasi victores -incumbentis aeris repercutiant pondus, cui sedem pacificam, qua data -porta aufugientes, atque detrusi debent concedere, salvis etiàm quæ -ab Italo Borello dicuntur prop. 168. de quibus obiter suo loco. Haud -equidem inficior, aqueos vapores pro diverso eorum statu esse reliquo -aere modò leviores, modò graviores; leviores quidem, dùm sursum -aguntur halitus tenuioris specie; graviores verò, dùm infrà ipsum -aerem suo pondere conantur delabi; sed in utroque statu semper aeris -gravitatem ab iis intendi extrà dubium videtur: siquidem Ascendentes, -licet aere leviores, ipsi aeri minimè deturbato intimè adiiciuntur, -nec proptereà Cylindrum, quem augent, priore leviorem possunt -constituere, maximè cum doceat experientia, ipsis etiàm manifestè -in nubes aeri simplicitèr innatantes, non verò cadentes, vel unquam -casuras, coagmentatis, _Mercurium_ nullatenùs deprimi, cum ex opposito -absentibus nubibus deprimatur ab humido tantùm Austrorum afflatu, -inditio manifesto non quanlibet vaporum existentiam in aere, minorem -illius gravitatem inducere (oppositum enìm vaporosa primæ æstatis -serenitate observamus) sed eam solùm, quę inconspicuum saltem eorundem -delapsum in terram includit; Descendentes verò vapores, etiamsi eundem -aerem loco depellant, cum tamen graviores sint portione depulsa (secùs -non descenderent) Cylindrum pariter per sui morulas graviorem ex parte -constituunt Cylindro simpliciter aereo. Cum ergò vapores in regione -infima pluviam pręcedentes de genere descendentium, vel descensum -molientium esse satis constiterit, etsi ab iis etiàm supponatur aer -ipse detrudi, semper tamen dicendi sunt, antequam terram irrorent, -aereum pondus augere; nec alia ratione dicuntur à nobis tale pondus ab -iisdem antecedenter adauctum instante tandèm proximè pluvia imminuere, -& _Mercurii_ depressionem inducere, nisi quià tunc temporis incipiunt -ab aere excuti, & ab humo excipi, ac sustentari, quatenùs nempè tunc -infimum istum aerem continuato defluxu quaquaversùm inebriant, & -ampli, lentique invisibilis adinstar fluminis in terram delabuntur, -quam dùm latenter attingunt, ejusque superficiem humectant, necessariò -portio ponderis non contemnenda ab aere demitur, quod præclarè in -prop. 115. expressit Borellus hoc sensu: “_Si postea à qualibet causa -nebula impellatur, ut terram paulatìm attingat, & eam humectet, patet -illam non amplius aeris grauitatem augere, sed imminuere, &c._” ut -formalibus verbis suo loco exponemus; unde eodem alleviato, nobis -licet non percipientibus, aere, _Mercurius_ paulò antè pluviam ipsam -sensibilem manifestè deprimitur, nisi aliundè ex reliqua Atmosphœra -nova suppeditetur materia priori æquiponderans, & _Hydrargyrum_ ibidem -sustinens, ut in diuturnis pluviis quandòque assolet, ac quemadmodùm in -proximè elapso Decembri pertinaciter imbrifero observasse retulimus. -Quodsi aliquādò contingat nullam prorsùs insensilem pluviam sensibili -viam sternere, ut in repentinis, atque nimbosis pluviis identidèm -succedit, istis nec ullum sensibile _Mercurii_ decrementum præcedet, -quemadmodùm non succedente post insensilem pluvia sensibili, ut fit -non rarò propter ventorum afflatus, ipsa tunc contingens _Mercurii_ -depressio expectatæ sensibili pluviæ falsò præludit, ut ideò longè -veriùs valeat statuere, eandem _Mercurii_ depressionem actuali jàm -pluviæ (saltem vaporosæ) regulariter associari, sicuti ex duorum -annorum exactissimis observationibus expressè Borellus tradidit citatis -verbis prop. 113. “_Pluvia jàm actù cadente Mercurius in prædicta -fistula deprimi solet._” - -Ad id verò, quod pro alio sereno tempore pluviam immediatè subsequente -addebatur (& erat alter difficultatis nodus) nimirùm, quòd aere tunc -per pluviam sensibilem exonerato, deberet _Mercurius_ deprimi potiùs, -quàm elevari, ipsa responsum suggerit experientia, cùm verè evacuata -aqueorum vaporum saburra _Mercurius_ ex quotidiana observatione ad -aliquod tempus depressus maneat, modò quidem magìs, modò minùs, pro -ut magìs, vel minùs, citiùs, vel tardiùs à Terraqueo Globo, vel à -circumstante Atmosphœra, nova successivè subministratur propinquo aeri -magìs inani vaporosa materia, intrà relictas vacuitates, ubi minor -est resistentia, per mechanicam pressionis necessitatem subintrans in -supplementum deperditæ; ex quo novum subinde _Hydrargyro_ paulatìm -redditur incrementum. Atque ità his omnibus modis sufficienter -explicatos reor sensibiliores quacunque tempestate, & constitutione -_Mercurii_ motus, ipso quidem per serenum tempus tùm distante, tùm -appropinquante pluvia, per gradus elevato, per nubilosum inchoata -pluvia, & per pluviosum adaucta, depresso, ac per serenum rursùs -delapsa jàm pluvia, subsidente nonnihil, iterumque successivè elevato: -quas omnes _Hydrargyri_ pro ratione temporum varietates allata hùcusque -explicatio integrè comprehendit. - -Juxtà hanc rationem à Celeberrimi Borelli Itali fundamentis resultantem -satis patere arbitror nequaquam in hoc experimento hallucinatum esse -ipsum Borellum, cujus dignitatem, nè minimùm quidem, lædit ejusdem -experimenti simplicissima veritas, si modò cum eo doctissima illius -scripta conferantur: quòd eò libentiùs me impræsentiarum pro viribus -aggressurum polliceor, quò certior sum hac in re de te ipso, Vir -humanissime, cui cœteroqui summè perspectam scio Borelli famam, non -minùs ac de literaria Republica benemereri, si Virum Clarissimum à -quacunque, vel levi, incuriæ, aut deceptionis umbra vindicaverim. - -Inquit itaque laudatus Vir lib. eodem de Mot. natural. à gravitate -pendentibus prop. 115. “_Mercurius in fistula Torricelliana altiùs -elevabitur, dum aer nebulis pluviosis imprægnatur._” At quandònam -magis imprægnatur, quàm cum serenus est, totoque tempore omnem pluviam -antecedente, quo pluvia ipsa, ut ità dicam, in aerem ascendit? Hìc -ergò animadvertendum est sermonem procedere de Nebulis pluviosis, non -de Pluviis nebulosis; immò nec de Nubibus ipsis, quarum nusquàm ulla -fuit mentio, cum sint merè accidentales, & ex varia vaporum textura -pendentes, adeòque tùm cum depressione, tùm cum elevatione _Mercurii_ -compossibiles, juxtà varium pondus, quod vel simpliciter innatando, -vel ad terram usque descendendo, possunt intrà aerem exercere: Cum -igitur de Nebulis pluviosis loquatur Borellus, audiendus est de nebulis -potissimùm ascendentibus vaporis specie, quibus videlicet solis aer -potest dici imprægnari, & in morem spongiæ imbui, ut eidem pariter -Borello placet, cum terminus iste tendentiam sursùm importet; non verò -de descendentibus ad terram usque, quibus sic prodeuntibus aer desinit -impręgnari, & incipit parere. Quas nebulas ascendentes solos aqueos -vapores esse per serenitatem exhalantes colligitur ex ipso Borello -prop. 64. ubi nebulæ ascendentis structuram assimilat structuræ fumi, -qui procul dubio vaporosus assurgit, dicens _Fumum esse aggregatum -ex particulis minimis ab invicem separatis, ut præclarè in nebula -observatur, & in aliis aqueis vaporibus_, in quo textu nebulas, & -vapores aqueos sub eadem promiscuè appellatione comprehendit, & paulò -post subdit: _Illa nebula, quæ representabatur continuà_ (& loquitur -semper de ascendente, quam fumo proindè comparat) _apparet esse -conflata ex immensa multitudine exiguorum granulorum aquæ, quæ lento -quodam motu per aerem agitantur_, quales pariter istas nebulas, quas -in casu nostro nomine pluviosarum indigitat, adamussìm describit, & in -altissimis aeris partibus reponit in contextu: Vocat autem Pluviosas, -seu, ut idem explicat, aqua gravidas, nō quia actu depluant, sed quia -remota cum sint pluvię materia, in pluviam tandem sunt reversuræ, -ad differentiam terrestrium, siccarumq; nebularum, quæ cum latè -dissipentur abeuntes in aerem, nec pondus illius notabiliter augent, -nec pluviosæ queunt stricto modo appellari: “_At postquàm pluvia_” -(sequitur Borellus) “_delapsa est_” (vel secundùm partem, vel secundùm -totum) “_denuò Mercurius in fistula deprimitur_”; proportionaliter -videlicet ad pondus decidens, & ante novum vaporum reditum, quibus -recurrētibus, recurrit iterùm prima pars ejusdem propositionis. - -Sed ne videamur ludere in verbis, jàm palàm evidentissimè fiat genuinus -sensus allatæ propositionis, qui profectò non alius esse potest ab -eo, quem semel, atque iterum retulit immediatè ante Borellus ipse -prop. 113. ut aliàs notavimus, scilicet, quòd “_appropinquante pluvia -Mercurius soleat elevari, pluvia verò jam actù cadente, deprimi_, & -quòd _aer magis gravitet ante pluviam, quam in ipso pluvię descēsu_”; -Quarè cohęrenter ad istos clarissimos textus, idem prorsùs terminis -universalioribus, ideòque diversis, concludit in prop. 115. quam tamen, -priusquam statuat, evidentissimo experimento (quod accuratissimè -institutum suppono) antecedenter demonstrat in prop. 114. quæ pro -transcripta ad literam integrè hìc habeatur, utpote quæ secundùm omnia -sua membra 115.ę in cujus gratiam præmittitur exactè respondet. Facta -itaque seria horum omnium collatione, sensus iste indubitanter ex -controversa propositione resultat, nempe, quod *Dùm aqueæ particulæ -intrà aerem simpliciter degunt suprà superficiem _Mercurii_ stagnantis, -idem _Mercurius_ ab addito isto pondere elevatur, dùm verò infrà -illius superficiem concidunt, & terram incipiunt attingere, ab isto -dempto pondere per gradus deprimitur,* quemadmodum immerso intrà -puteum oleosum Barometro, citata prop. 114. additoque insuper Vase -arena, vel aqua pleno (ut adduntur in aere aqueæ nebulę) _Mercurius_ -elevatur; eodem vero revoluto Vase, quandiù arena, vel aqua descendens -_Mercurii_ superficiem non prætergreditur (ut cum nebulæ remotissimo -descensu lentè deorsùm vergentes nondùm delabuntur infrà _Mercurium_) -tandiù præcisè _Mercurius_ ibidem sistitur; at statìm ac infrà -_Mercurii_ superficiem delapsa arena, vel aqua putei fundum perreptat -(ut nebulæ ipsæ, cum terram paulatìm attingunt) _Mercurius_ quoque -proportionalitèr sensìm deprimitur. Quibus dubio procul ad mentem -Borelli sic stantibus non potest ullo pacto intelligi in allata prop. -115. pro nebula pluviosa _Mercurium_ attollente nebula perpluens, -& decidens in terram, ut eam assequatur, cum “_pluvia jam actu -cadente_”, ut vidimus, “_terramque premente, ac proptereà secundum -aliquam portionem sui delapsa, deprimatur Mercurius_”; sed debet -constantèr intelligi quilibet aeris status ante vaporum translationem -in terram, sive deinde (ut crebriùs assolet) serenus sit aer, & vapores -congerat, aut discretos asservet, sive nubilus, & eos opaciores -citrà descensum sustineat, sive denique sit in tali dispositione, ut -vel nubilus, vel leviter solùm turbatus eosdem etiam incipiat remotè -(præciso semper terræ contactu) deorsum dirigere; quarum omnium -varietatum respicientium Prognosim temporum, in fundando suo universali -Theoremate, aeris pondus, non temperiem explicante, minimè solicitus -fuit Borellus Philosophum agens, non Astronomum. - -Et hùc revocanda sunt, quæ suprà firmavimus de Pluvia vaporosa, & -insensili tot rationibus, & effectibus sensibilibus manifesta, qua -sola ritè examinata, nulla potest esse in Borelli propositionibus, -& Experimentis dubietas; siquidem ex aliàs enumeratis Phœnomenis, -quæ apud omnes audiunt à sæculo pro signis futuræ pluviæ, patet, -vapores aqueos terram imbuere, atque comprimere, & in aere infimo -nobiscum cohabitare quandòque longè ante pluviam sensibilem, & ipsa -aliquandò etiam non succedente, immò in ipsa serenitate paululùm -turbida; quarè etsi motis etiam ab alto cum lenta directione ad terram -vaporibus, _Mercurius_ adhùc altus sustineatur, ante eorum contactum -cum superficie Terræ, talis tamen vaporum transitoria suspensio, & -brevis est, & nobis occulta, ac cum sereno tempore plerùmque confusa, -eo enìm ipso, quod vel leve illius inditium nobis apparet, jàm vapores -nostram infimam regionem, & terram ipsam assequuntur; quarè tempus omne -descensus illorum ante contactum terræ, à prævio tempore simplicis -innatationis nequit distingui, sed cum eo prorsùs coincidit, tum quò -ad premendum æqualiter _Mercurium_, tum quò ad nullos adhùc pluviosos -producendos effectus nobis sensibiles. Cardo igitur difficultatis -versatur in dignoscendo præcisè tempore, quo vapores isti terram -premunt, vel non; cum verè non rarò apud nos perpluant, & per quandam -veluti præcipitationem quasi è spongia exprimantur, ob inexplicabiles -superioris Atmosphœræ agitationes, tùnc cùm minùs videntur perpluere, -quod flantibus in ipsa, qualicunque, serenitate Austris, & Euronotis -est manifestum, ut ideò quotiescunque crassior quædam humiditas, & -mador in infimis corporibus, puta saxis, lignis, aliisque recensitis -deprehenditur, sive id per nebulosam, nubilosam, turbatam, vel -etiam serenam (eo quo potest modo) tempestatem contingat, totiès -infallibiliter (& aliàs etiam cum minùs sensibilis est mador iste) -actualem aqueorum vaporum descensum in terram liceat statuere: Undè -mirum non est, si per aliquot horas, immò per diem quandoque integrum -ante pluviam sensibilem conspicua reddatur _Mercurii_ depressio, -ab imminuto per vaporosam pluviam aeris pondere, atque discerpta -substantia procedens, quam proptereà depressionem falsò quis vaporibus -simpliciter innatantibus, vel terram nondùm assecutis adscribet. -Quamobrèm inconcussum adhùc Doctissimi Borelli stat Theorema, quod -“_Dum aer nebulis pluviosis impręgnatur_”, & ipsis gravidus manet -in quacunque sui parte (dummodò fœtus terram non premat, secùs non -ampliùs prægnaret aer) “_tunc Mercurius elevatur: At postquam pluvia -delapsa est_”, seù postquam nebulæ, & vapores illi terram attigerunt -(alleviato sic, vel partialiter, vel totaliter, vel sensibiliter, -vel insensibiliter aeris pondere) “_Mercurius in fistula denuò -deprimitur_”, proportionaliter ad descensum vaporum, & antequam -recentibus iterùm, quòd paulò post solet contingere, Aer imprægnetur. -Atque ità quanlibet pluviosam humiditatem comprehendendo Torricelliana -fistula, in qua _Mercurius_ per siccitatem crescit, & per humiditatem -decrescit, sibi non minùs (ac forte universaliùs) Hygrometri, quam -Barometri nomen poterit in posterum vindicare. - -His in hunc modum statutis, progreditur ad demonstrandam Propositionem -suam Vir Perspicacissimus subnectens: “_Ab hoc evidentissimo -experimento_” (videlicet in antecedente prop. 114. enunciato) -“_Problema nostrum solvi posse censeo, quandoquidem quid aliud sunt -nebulæ pluviosæ, scilicet aqua gravidæ, quam aggregatum ex innumeris -granulis minutissimis aqueis?_” (quàm benè concordat hic textus cum -nuperrimè allato prop. 64. nebulam ascendentem, & fumo comparatam -describente!) “_Et cum prædicta nebula in altissimis aeris partibus -innatat_” (en explicita aeris inferioris serenitas per expressam -innatationem rarioris, & diaphanæ nebulæ, & per situm altissimum, -in quo eadem sustinetur) “_vel lentissimo motu aqueæ particulæ ejus -descendunt_” (en aliqua nonnunquam serenitatis turbatio, quatenùs -ex eadem prop. 64. “_prædicta granula aquea copiosissima vagantia -per aerem non facilè visibilia sunt sigillatìm ob eorum exiguitatem, -sed possunt, quandòque magìs, quandòque minùs, pro varia raritate, -vel densitate, transitum luci impedire_”: Cum inquam lentissimo motu -descendunt aqueæ altissimarum nebularum particulæ, hoc est errabundo, -& tortuoso progressu obvios aereæ texturæ mæandros cæspitanter, -ac obliquè pervadunt, ibidemque immorantes, & ab ipso adhùc aere -sustentatæ variè, & lentè admodùm circumaguntur ad centrum, nondùm -tamen, ut infrà ex contextu, terram attingunt, eamve usque adhùc -humectando assequuntur) “_procùl dubio suo pondere naturali augent -aeris gravitatem_” (quatenùs intrà illius vacuitates, ut alibi, -superadditæ reconduntur, atque nonnihil immorando vagantur) “_ideòque -majori nisu Globum Terraqueum comprimunt, quàm aer purus, & aqueis -guttulis omninò privatus constringere eum possit; & ideò fistula -Mercurialis A. B. C. in infimo prædicto aere constituta comprimitur, -nedùm à pondere superstantis aeris, sed præterea à pondere totius aquæ -nebulam supremam componentis_” (vocādo hanc ipsam aquam nomine iterùm -supremæ, & altissimæ nebulæ, nunquàm verò Nubis, ut ipsam comitem -serenitatem includeret.) - -Hìc autem considerat Auctor aqueam vaporum naturam, in quam sunt -resolvendi, & incrementum aerei ponderis per additionem eorum, sivè -ipsi innatent aeri, sivè intrà eum longè à terra descendant, ac denique -ejusdem aerei ponderis decremētum per hujusmodi vaporum (non sine -terreis etiàm particulis) ablegationem, & translationem in terram; -juxtà quas omnes itus, & reditus vicissitudines, alterna quoque -succedit secundùm diversas Atmosphœrę partes, & secūdùm diversa itidem -tempora, serenitatis, & pluviæ perpetuitas. Hìnc haud difficulter -potest elici coniectura excelsi, atq; mirandi vaporum ascensus, & -expressionis eorundem à Globo Terraqueo; cum enìm innumeras aeris -vacuitates per totum Cap. 12. abundè probatas (quas etiamsi supponamus -æthere perfusas, parùm refert) hoc loco supponat Borellus, facile est -intelligere ad seriem doctrinæ illius, quod ubì aer secundùm notabilem -portionem sui, sive ob pluvias antecedentes, sive ob quamlibet causam -vaporosis aqueis guttulis interpositis magìs privatus, atque inanis -extiterit, aer reliquus circumjacens, magisque plenus, ac densus -Globi Terraquei superficiem (ut ejusdem, ut suprà, Borelli verbis -utar) majori nisu constringat, ac illam constringat, & comprimat -antedicta portio majoribus vacuitatibus scatens, in easque proptereà -vacuitates, & capacia inania spatiola, ubi nulla est resistentia, -necesse erit sursùm urgeri particulas aqueas usquè ad propinqui aeris -æquilibrium, quemadmodùm in Vacuo Torricelliano Aqua per hujusmodi -pressionem ad trigintaduorum pedum altitudinem elevatur. Sed quià -sicuti de fumo notat idē Borellus prop. 66. quòd _absque exhalationibus -igneis non possent ad insignem altitudinem fumi particulæ elevari_, -& concludit _ab igneis particulis fumum rarefactum elevari posteà ab -impulsu gravioris aeris ambientis per expressionem_, ità & de Aqua -animadvertit prop. 275. _certum esse ignis particulas seu exhalationes, -perpetuò discurrere, fluereque per omnia corpora tàm densa, quàm -fluida, & quò major erit copia discurrentium igniculorum, eò magìs -corpora inertia, ut sunt aquæ particulæ intrà aquam æquilibratæ, -agitari, impellique posse, & perseverante præsertìm Aqua in statu -fluido, per eam procùl dubio insignem copiam igniculorum diffundi, -& agitari_; & in progressu fidentiùs infert, _probabile esse, ut in -statu præsertìm fluiditatis magna copia igniculorum, vel exhalationum -ignearum impellere possit minimas Aquæ particulas, easque insinuare -intrà vacua spatia tubulorum aereorum_; estò etiàm quòd per transennam -in prop. 168. aqueis vaporibus non modò concesserit, præter vacuitatum -repletionem, particulas ipsas aereas è suis quandòque loculis nonnihil -dimovere, & eas perterebrare, ut viam sibi parent ad vacuum (non ità -tamèn ut procùl abeant aereæ, sed tantummodò ut cedant in se ipsas, -suasque intimas vacuitates receptę) verùm etiam eosdem vapores ab aqua -hyemis tempore motu placido difflari protulerit absque adiumento ignis -(intelligendo tamen defectum ignis sensibilioris, ad differentiam -vaporum ferventis aquæ) aut alterius, ut inquit, rapidæ violentiæ: -cujus textus, etsi occasionalis, sensum cum dogmaticis nupèr allatis -potest conciliare quilibet intentionem Auctoris in diversis hisce -casibus accuratiùs attendet: in quo insuper textu, ut & in aliis infrà -adducendis, licet vapores aqueos, atque nebulas nil aliud esse, quam -congeriem exilissimarum particularum aquæ prodiderit, attamen hoc -tantummodò relatè ad potiorem partem concretum vaporis constituentem, -& denominationem aquei illi tribuentem intellexit, cum cœteroqui -in ipsis vaporibus inclusos perpetuò, ut suprà, simul igniculos, -ubique comprehendat, atque supponat; quod una hìc pro pluribus vice -admonuisse sufficiat: Quia inquam indubitanter ex Borelli mente intrà -ipsam aquam (idem dico proportionaliter de terreis exhalationibus) -aliqua degit subtilior materia, sive à Sole, sive ab Æthere, sive -ab Ignibus subterraneis, aliove quolibet calore Terræ concentrico -derivata, quæ jugi suo motu particulas ejusdem aquæ indesinenter -evolvit, hinc fit, ut eædem halituosæ particulæ intrà aeris spatiola -assurgentes (dato etiam, quòd simplex aqua ad extremam tenuitatem -quacunque vi cum plurima superficie redacta possit se sola aeri -innatare, ut ipsi aquæ auri folia supernatant) cum non nisi à susceptis -igniculis queant attenuari, & dividi, ipsis idcircò intimè immixtis, -vel alia qualibet leviore interclusa verosimilitèr turgeant materia -(quæ propter summam tenuitatem ultrà omnia corpuscula ponderosiora, -etiam, si lubeat, ob eorum pressionem superassurgit) adeòque avolantes -vapores hujusmodi non sint, rigorosè loquendo, simplicissima aqua, -sed adiunctam habeant tantam leviorem materiam, ut cum ea concretum -quoddam rariùs, seu moleculam quandam ex majori aquę, & minimo alterius -materiæ pondere conflatam constituant (ut in bullis puerilibus ex -aqua, sapone, & spiritu insufflato confectis fieri observat Borellus -citata prop. 259.) quæ rara, inanis, & expansa molecula sic contexta -absolutè æquè solum, vel minùs etiam gravitet, ac gravitat aer data -paritate molis, ac proindè suprà sortem, & Libellam Aquæ intrà Vacuum -ascendentis assurgat, repletisque disgregato agmine plurimis ejusdem -aeris spatiolis (quæ ex propositionibus 259, & 274. ingentia valdè -sunt comparativè ad molem aeris densam) auctoque semper per sui -additionem novo pondere, in ipsum etiam aerem, à quo sursùm exprimitur, -nonnunquàm facescat, ut in vaporosis effluviis ab aqua fervente -elevatis quotidiè cernimus. Intrà elatiorem ergò aeris regionem tandiù -spatiantur moleculæ, seù, ut cum Borello loquar, Nebulæ istæ pluviosæ, -donec à ventis potissimùm, vel alia de causa turmatìm agitatæ, motæ, -& confusæ ulteriorem densitatem, & opacitatem acquirant, ac per -majorem tandèm contactum ad invicem diffringantur, avoletque illicò -in supremam regionem contentus halitus, ipsæque effętę, ac in aqueam -nativam simplicitatem redeuntes, molem, & corpus reinduant pari mole -subiecti aeris gravius, non alia quidem via acquisito pondere, nisi -ob variatam, acquisitamve molem densiorem, & ob materię subtilioris -exclusionem, ut in distillationibus artificialibus, earumque primò -vaporosis nebulis, postmodùm successivis concretis imbribus palàm -deprehendimus. In hac autem vaporosa metamorphosi in aquea primæva -natalia iterùm redeunte, talis ut plurimùm servatur progressus, & -ordo, ut antecedentèr ad pluviam sensibilem, ac successivè perseverante -pluvia, exiles, & invisibiles (densiores quippè) vapores aquei paululùm -graviores aere, ut suprà, redditi, prævio, & durabili influxu per -insignem loci tractum, infimum ipsum aerem clandestino madore imbuant, -terramque simul lentè, occultè, ac prorsùs insensibiliter conspergendo, -ejusdem aeris clàm se exonerantis pondus, ac pressionem imminuant, -postmodùm unitis per majorem adhùc contactum crassioribus disruptarum -molecularum particulis, in guttas tandèm concrescant, pluviam -sensibilem efformantes, præcipiti nisu, & festinantèr, (medio videlicèt -subterfugiente, & impetum ruentis molis minimè sustinente) inferiùs -reducem. - -Ex his omnibus varium Atmosphęrę statum pro diversa tempestatum -habitudine satìs exprimentibus, rationabilitèr colligi potest, serenum -aerem, serenitate potissimùm pluviam antecedente, etsi in inferiore -sui parte rutilans sit, magna tamèn vaporum copia turgere in suprema, -& altissima (ut suprà verbis Borelli retulimus) ad quam cum insuper -clarè non pertingat humanus oculus, qui vìx verę serenitatis est -Judex competens ad modicum Atmosphœræ intervallum, atro-cœruleum -longinqui aeris colorem (diaphanum quippè) serenum judicat, præcipuè -cum nebulæ ibidem degentes sint in morem corpusculorum in Solis -radiis conspicuorum intrà cubicula, nec proptereà aeris serenitatem -rigorosè tollentes, similitudinem adducente Borello in citata prop. -64. E’ contrà quando vapores, vel nubium specie, vel turbidiore solùm -influxu descendendo infimum aerem, terramque ipsam inficiunt (quod -dùm insensibiliter perpluunt, solet contingere) tunc aerem, qui verè -pluviosus est, nubilum, & caligantem tantummodò judicat oculus; delapso -vero universo vaporum cumulo, nitidiorem satis, perspicuam, pellucidam, -minusque luteam priore serenitatem intueri certiùs suademur, cœruleo -colore, & glasteo (qualis ferè nubibus quandòque fulmineis per æstatem -competit) in vividiorem, & splendidiorem converso; Nec prorsùs iniuria -sensuum fidem videtur eludere Borelliana hæc hypothesis tot vapores -sereno, & luminoso aeri tribuens, quot nubiloso, & opaco; quandoquidèm -notum est plùs vaporum, & materiæ crassioris inesse candelæ accensæ, -cujus è lumine lumen carpimus, quàm recèns extinctæ, cujus fumo -cæcutimus. Quibus ità se habentibus, & ad regulam ponderis intrà aerem -crescentis, & decrescentis, crescente quoque, & decrescente intrà -fistulam Toricellianam _Mercurio_, cohærenter subiungit Borellus: -“_Itaq; per aliquod tempus, antequam pluvia descendat_”, (non verò -dùm Nebulæ jàm specie descendit; immò nec immediatè ante, sed per -aliquod tempus antequàm pluvia, etiàm insensilis, descendat, ut serena -semper magis, nec ullo pacto pluviosa innuatur constitutio) “_fieri -potest ut Mercurius in fistula supremam illam_” (non solum modicam) -“_altitudinem M. pertingat, in eaque permaneat_” (ut per hanc insignem -elevationem permanentem, non immediatam, sed tardiusculam, & usque ad -depressionem _Mercurii_ protrahendam pluviam rursùs insinuet) “_Et -hoc nedùm à nebulis, sed à quacunque alia causa gravitante effici -potest; Si enim terrestris pulvis à Vento, vel alia commotione sursùm -impellatur_” (quemadmodùm sursùm impelluntur Nebulæ pluviosę) “_atque -per aerem dissipetur, spargaturque_” (ut illum ibidèm dispergi, & diù -suspensum detineri prop. 65. notat idem Borellus) “_tunc nemo dubitat -aerem graviori nisu superficiem Orbis Terraquei comprimere. Si postea -à qualibet causa nebula impellatur_” (sermo adhùc est principalitèr -de nebula insensili, seù, quod idem est, de vaporibus, & non præcisè -de pluvia sensibili) “_ut nimirùm terram attingat, scilicèt pluvia -paulatìm_” (hoc est lentè, & insensibiliter) “_terram assequatur, -eamque humectet_” (inquit solùm humectet, non perluat, inundet, vel -saturet, ut simplicem etiàm humectationem, qualem citrà pluviam -sensibilem sensibiliter observari retulimus, ex vi istius textus -comprehèndat) “_tunc patet innumera aquæ granula terræ inniti, neq; -ampliùs aeris gravitatem_” (dicamus & graviditatem) “_& compressionem -augere_” (ad differentiam lentissimi illius motus, quo descendētes -aqueas nebularum particulas aeris gravitatem augere suprà dicebat -idem Borellus, omnem tunc penitùs terræ contactum excludens, aeremque -proptereà nebulis pluviosis adhùc prægnantem appellans; qui sanè duo -textus de eadem nebula descendente, atque aeris gravitatem augente -ante contactum terræ, post contactum verò minuente, ad invicem -sunt conferendi, & clarè distinguendi pro nostra, & Borelli ipsius -indemnitate) “_Et quia à terra subiecta sustentantur, non possunt ut -priùs suo naturali pondere comprimere superficiem infimam Mercurii -stagnantis, & proptereà semper à minori pondere Mercurius in C. -comprimitur, prout magis pluvia ad terram perducitur, & prout magis -aer illo pondere alleviatur_” (quę omnia _Mercurii_ depressionem, & -aeris expurgationem per gradus apprimè explicant, quià pluviam simùl -insensilem sensibilis Prodromam ex antedictis supponunt) “_Et propereà -superficies ejus in suprema fistulæ parte sensìm deprimitur usque ad -infimum situm F._” Atque hic est terminus depressionis. Post pluviæ -verò delapsum, quemadmodùm per aliquod breve tempus hujusmodi depressio -perdurat, sic paulò post per gradus iterùm _Mercurius_ incipit elevari -ad calculum, & mensuram novi vaporum ascensus. - -Hæc de sicco, & pluvioso aere dicta, proportionaliter Ventis -Septentrionalibus, & Meridionalibus possunt applicari, quatenùs -Australes Venti aqueam humiditatem, qua abundè scatent, ab aere in -terram asportant, vt eorum flatus sit quædam abortiva pluvia, cum -eosdem, qui pluviam vaporosam comitantur, experiamur effectus, ut -cuilibet obvium est; Aquilonares verò sicco flamine aerem verberantes, -in ipsum aerem, quem proptereà densiorem, & strictiorem reddunt, -eosdem vapores, unà cum novis terreis, quibus sunt referti, particulis -magìs incuneant, adeòque per Septentrionales Ventos (per quos -proindè serenitas stabilior inducitur, etsi augeatur aereum pondus) -elevatur _Mercurius_, per Australes verò deprimitur. A’ quibus pariter -Ventis Atmosphœram variè confundentibus, & nonnunquàm evertentibus -contingere potest id, quod Corollarii loco opportunè monet laudatus -Vir, nempè: “_Licet hoc verum sit_” (scilicet per excretionem pluviæ -cujuslibet _Mercurium_ deprimi) “_non tamen indè elici potest -conversa regula generalis, ut nimirùm quotiescunque Mercurius in -fistula elevatur, debeat pluvia expectari_” (nàm præterquàmquòd -ad hoc pręnoscendum insignis requiritur, & non quæcunque, ut alibi -diximus, _Mercurii_ elevatio, universalior etiàm aliis nominibus -regula est de pluvia actuali insensili in decremento _Mercurii_ -sensibilem proximè dispositam regulariter præmonstrante, quam de eadem -sensibili futura in incremento ejusdem; quod sanè, ut ex prop. 113. -cum Borello circumspectè notavimus, salvat _Mercurii_ elevationem -per ventos Septentrionales diuturnioris serenitatis auctores, & per -nubes quandòque ipsas non descensuras, sed dissipandas, vel aliò -transportandas inductam, ut infrà ex contextu; multòque magìs salvat, & -ultrò confirmat expositionem nostram in propositionem 115. quòd nempè -aliud sit aerem impręgnari nebulis pluviosis, aliud nebulas pluviosas -ab aere in terram præcipitari; siquidem in elevatione _Mercurii_ primum -contingere absolutè decrevit, secundùm verò non modò actualiter non -succedere, sed nec universaliter indè expectandum esse velut aliquid -necessariò consequens, hoc loco, ubi de tempestatum temperie ex -professo verba facit, prudenter admonet) “_quandoquidèm_” (immediatè -subjungit) “_potest hujusmodi augmentum compressionis produci ab -aliqua ingenti agitatione supremæ Atmosphœræ. Et si fortè à particulis -aqueis, & terreis sublevatis major gravitas aeris producitur, fieri -potest, ut à violentia Ventorum alibi transportentur nebulæ, & sic -pluvia alibi translata non decidat in eo loco ubi originem habuit_”; -(unde idem nonnunquam ventus uni regioni serenitatem, alteri pluviam -adducit.) Quarè si ad normam ipsius experimenti, & cohærentèr simul -ad Borelli principia, aliqua frequentiùs contingens quoad prognosim -tempestatum statuenda sit observatio, hæc potissimùm esse poterit, ut -in modica _Mercurii_ altitudine Aer ut plurimùm serenus existat cum -probabili duratione; in insigni, aùt immodica altitudine serenitas -ipsa pluviam non longè distantem prænunciet; in depressione verò huic -altitudini succedanea, pluvia actualis insensilis, & hinc sensibilis -futura, vel eadem sensibilis jam præsens, aut im̄ediatè prægressa -indigitetur, adeòque elevatio modica _Mercurii_ sit serenitatis signum -simpliciter diagnosticum, insignis verò sit pluviæ prognosticum, ac -tandèm depressio sit ipsius pluviæ tùm insensilis, tùm sensibilis, -vel præsentis, vel immediatè futuræ, vel immediatè prægressæ signum -respectivè diagnosticum, atque prognosticum, salvis tamen reliquis, -notante Borello, Ventorum ut suprà spirantium motionibus; In qua -pariter rectè instituenda Prognosi, illud summè notandum, non esse -considerandam simpliciter, vel abstrahendam ab integro anni cursu -majorem indiscriminatìm, vel minorem _Mercurii_ altitudinem, cum pro -diversa anni temporum ratione Aer etiam purus, & ferè vaporibus -cassus propter variam, quam tunc suapte natura sortitur, densitatem, -vel raritatem, sit quoquè diversimodè ponderosus, adeòque aliqua -_Mercurii_ altitudo, quæ uno tempore serenitatis est index, altero -sit index pluviæ, ut quilibet ex re ipsa potest dignoscere, sed esse -considerandam diversitatem altitudinum eadem ipsissima tempestate sibi -invicèm proximè succedentium, & respectivè semper, ac indispensabiliter -ad constitutionem aeris immediatè antecedentem. Quæ omnia, & -singula tùm cum veritate experimentali, tùm cum solidis Borelli -Propositionibus, earumq; rationibus exactissimè congruunt, ut proptereà -idem rationabiliter sic inferat: “_Atque ex his omnibus concludi -potest aerem reverà suo pondere, & vi elastica comprimere Mercurium -in fistula contentum, eumque ad illam determinatam altitudinem -elevare_”; hoc est, ut in epilogum omnia contrahantur, *Aerem ipsum -tandiù graviorem reddi, & _Mercurium_ altiùs urgere, quandiù intrà -ejusdem spatiola suspenduntur vapores aquei, quod in ipsa serenitate -succedit; eundem verò aerem minùs gravitare, & _Mercurium_ in minori -altitudine sustinere, quandiù illi iidem vapores incipiunt ab aere -excuti, & terræ inniti, quod in ipsa pluvia, & paulò ante pluviam -sensibilem solet contingere.* In hoc autem finali Theoremate satis -providè nudo, & ignavo ponderi vim insupèr aeris elasticam hùcusque -semper suppositam, & prop. 122. jam luculentèr probatam explicitè -adiungit, ut quæ in exercendo pressionis nisu, aucto vicissìm, & -imminuto superiori ponderi justissima semper proportione respondet: -Qui equidem conatus elasticus quantùm conferre possit ad variandam -librationem _Mercurii_ in fistula Torricelliana, vel ex hoc constare -poterit, quòd etsi non consuescat, notante Borello, ab aeris calore, -vel frigore eadem libratio notabilitèr variari, quotiès idem Aer -calidus, vel frigidus cum aere sibi proximo, vel cum reliqua Atmosphœra -potest æquilibrari, nihilominùs, si immisso, ut pluriès expertus sum, -intrà Vas aliquod exactè clausum, & externo aeri impervium, Barometro, -eminente extrà Vas sufficienti portione fistulæ, Vas idem calefiat, -aerque ibidem conclusus, & rarefactus in majorem elasticitatem cieatur, -statìm _Mercurius_ Alipes celerrimè volans assurgit, iterumque -refrigerato Vase spontè subsidit: quarè quid analogum fortè contingere -posse in aere libero non modò per proprium pondus, sed & per aliquam -vim superiorem intrà constitutos limites naturaliter detento, atque -nonnihil coercito, & in sicca magis, quàm in humida constitutione quoad -partes suas rigido-flexiles resilienti, & elastico (igneo quippè, -terreove, non aqueo) magisque proptereà prementi (ut accideret massæ -crinium crispatæ intrà cotylam per vim conclusę, & in ejusdem latera ad -mensuram alternæ siccitatis, vel humiditatis vario nisu impingenti) -aliquis fortè coniecturę locus esset; nec pauca suppeterent pro -firmanda, ac dilucidanda hujusmodi hypothesi, quæ tamèn modò enucleare -non vacat. - -Ab ipso autèm absolutè prementis aeris conatu _Mercurium_ in diversa -altitudine sustineri, eodem _Mercurio_ prætèr sui ponderis exercitium -huic operi nihil præstante, facile coniicere possumus ex hoc, quod -duobus assumptis Barometris, & altero eorum utrinque probè obturato, -ut omne tollatur externi aeris comercium, istud ad varias alterius, -ut mos est, aperti mutationes minimè alteratur; restituto verò eidem -externi iterùm aeris commeatu, illicò alteri non occluso, sivè in statu -elevationis, sivè depressionis existenti adamussìm æquatur; illudque -insuper hac occasione non prorsùs incuriosè ommittendum, quod dùm -_Mercurius_ altiùs adigitur (quo succedente, ex altera extremitate -decrescit, & è converso) superficie, qua aerem prementem, ipsumque -fugantem respicit concavus est, præter morem suę superficiei; dùm verò -descendens, quasi victor, aerem urget, parte eadem, qua aerem fugat, -convexus est, ut vel ex hoc tantùm possit unico intuitu dignosci, -an _Mercurius_ sit in via ad ascensum, an ad descensum; quà verò -spatium supremum deserit, ubi nullam sensibilem pressionem patitur, -nec ullam pariter sensibilem, sivè in ascensu, sivè in descensu -patitur superficiei mutationem, nisi fistula in parte superiore sit -ad horizontem nonnihil inflexa, in quo casu dùm _Mercurius_ suo -tantùm pondere labitur, aliquot granula sphœrica per tubi asperitates -consuevit relinquere. Quarè plurimis adhùc speculationibus occasio -superest in perscrutando intimiùs hoc Mercuriali, Aereoque Phœnomeno, -cujus ulteriorem indaginem citrà ullius iniuriam philosophica libertate -hactenùs tentavere non pauci; nec alio nomine posthabitis omnibus, quæ -crassior Minerva mea forsàn suggereret cogitatis, vulgatam Doctissimi -Borelli rationem amplector ipse, nisi quià de meo curtæ supellectilis -penu magìs idoneam depromere non suppetit, alienamq; sequor, meliore -carēs, quam nihilominùs à perspicacissima Pallade tua juvat expectare. - -Attende interìm, Vir Solertissime, cui se tota lubentèr pandit Natura, -nùm quæ retuli sedulis tuis Barometricis Ephemeridibus quàm proximè -cudendis consonent; sin minùs, in id animum intende, ut quidquid lima -rigidiore indiguerit, priusquam publici Juris facias, amica saltem -severitate castiges; idque constanter credas, fore nunquàm, ut vel -istius, vel cujuspiam alterius literariæ rei mihi complaceam, nisi -simùl illa eadem tibi placuerit, cui cuncta placere sum anxius, quæ -summam de te existimationem meam valeāt testatam facere: hanc ipsam -verò humanitati tuæ satìs acceptam rebor, si tantundèm retribuas -amoris, quantùm tibi amicissimi obsequii pręstare studet - - Tui semper Nominis - - _Mutinæ die __ Januarii 1695_. - - Officiosissimus Cultor - _Franciscus Tortus_. - - - -***END OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK EPHEMERIDES BAROMETRICAE MUTINENSES -(ANNI M.DC.XCIV)*** - - -******* This file should be named 51045-0.txt or 51045-0.zip ******* - - -This and all associated files of various formats will be found in: -http://www.gutenberg.org/dirs/5/1/0/4/51045 - - -Updated editions will replace the previous one--the old editions will -be renamed. - -Creating the works from print editions not protected by U.S. copyright -law means that no one owns a United States copyright in these works, -so the Foundation (and you!) can copy and distribute it in the United -States without permission and without paying copyright -royalties. Special rules, set forth in the General Terms of Use part -of this license, apply to copying and distributing Project -Gutenberg-tm electronic works to protect the PROJECT GUTENBERG-tm -concept and trademark. Project Gutenberg is a registered trademark, -and may not be used if you charge for the eBooks, unless you receive -specific permission. If you do not charge anything for copies of this -eBook, complying with the rules is very easy. You may use this eBook -for nearly any purpose such as creation of derivative works, reports, -performances and research. They may be modified and printed and given -away--you may do practically ANYTHING in the United States with eBooks -not protected by U.S. copyright law. Redistribution is subject to the -trademark license, especially commercial redistribution. - -START: FULL LICENSE - -THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE -PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK - -To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free -distribution of electronic works, by using or distributing this work -(or any other work associated in any way with the phrase "Project -Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full -Project Gutenberg-tm License available with this file or online at -www.gutenberg.org/license. - -Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project -Gutenberg-tm electronic works - -1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm -electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to -and accept all the terms of this license and intellectual property -(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all -the terms of this agreement, you must cease using and return or -destroy all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your -possession. If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a -Project Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound -by the terms of this agreement, you may obtain a refund from the -person or entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph -1.E.8. - -1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be -used on or associated in any way with an electronic work by people who -agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few -things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works -even without complying with the full terms of this agreement. See -paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project -Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this -agreement and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm -electronic works. See paragraph 1.E below. - -1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the -Foundation" or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection -of Project Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual -works in the collection are in the public domain in the United -States. If an individual work is unprotected by copyright law in the -United States and you are located in the United States, we do not -claim a right to prevent you from copying, distributing, performing, -displaying or creating derivative works based on the work as long as -all references to Project Gutenberg are removed. Of course, we hope -that you will support the Project Gutenberg-tm mission of promoting -free access to electronic works by freely sharing Project Gutenberg-tm -works in compliance with the terms of this agreement for keeping the -Project Gutenberg-tm name associated with the work. You can easily -comply with the terms of this agreement by keeping this work in the -same format with its attached full Project Gutenberg-tm License when -you share it without charge with others. - -1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern -what you can do with this work. Copyright laws in most countries are -in a constant state of change. If you are outside the United States, -check the laws of your country in addition to the terms of this -agreement before downloading, copying, displaying, performing, -distributing or creating derivative works based on this work or any -other Project Gutenberg-tm work. The Foundation makes no -representations concerning the copyright status of any work in any -country outside the United States. - -1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: - -1.E.1. The following sentence, with active links to, or other -immediate access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear -prominently whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work -on which the phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the -phrase "Project Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, -performed, viewed, copied or distributed: - - This eBook is for the use of anyone anywhere in the United States and - most other parts of the world at no cost and with almost no - restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it - under the terms of the Project Gutenberg License included with this - eBook or online at www.gutenberg.org. If you are not located in the - United States, you'll have to check the laws of the country where you - are located before using this ebook. - -1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is -derived from texts not protected by U.S. copyright law (does not -contain a notice indicating that it is posted with permission of the -copyright holder), the work can be copied and distributed to anyone in -the United States without paying any fees or charges. If you are -redistributing or providing access to a work with the phrase "Project -Gutenberg" associated with or appearing on the work, you must comply -either with the requirements of paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 or -obtain permission for the use of the work and the Project Gutenberg-tm -trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or 1.E.9. - -1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted -with the permission of the copyright holder, your use and distribution -must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any -additional terms imposed by the copyright holder. Additional terms -will be linked to the Project Gutenberg-tm License for all works -posted with the permission of the copyright holder found at the -beginning of this work. - -1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm -License terms from this work, or any files containing a part of this -work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. - -1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this -electronic work, or any part of this electronic work, without -prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with -active links or immediate access to the full terms of the Project -Gutenberg-tm License. - -1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, -compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including -any word processing or hypertext form. However, if you provide access -to or distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format -other than "Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official -version posted on the official Project Gutenberg-tm web site -(www.gutenberg.org), you must, at no additional cost, fee or expense -to the user, provide a copy, a means of exporting a copy, or a means -of obtaining a copy upon request, of the work in its original "Plain -Vanilla ASCII" or other form. Any alternate format must include the -full Project Gutenberg-tm License as specified in paragraph 1.E.1. - -1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, -performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works -unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. - -1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing -access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works -provided that - -* You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from - the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method - you already use to calculate your applicable taxes. The fee is owed - to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he has - agreed to donate royalties under this paragraph to the Project - Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments must be paid - within 60 days following each date on which you prepare (or are - legally required to prepare) your periodic tax returns. Royalty - payments should be clearly marked as such and sent to the Project - Gutenberg Literary Archive Foundation at the address specified in - Section 4, "Information about donations to the Project Gutenberg - Literary Archive Foundation." - -* You provide a full refund of any money paid by a user who notifies - you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he - does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm - License. You must require such a user to return or destroy all - copies of the works possessed in a physical medium and discontinue - all use of and all access to other copies of Project Gutenberg-tm - works. - -* You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of - any money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the - electronic work is discovered and reported to you within 90 days of - receipt of the work. - -* You comply with all other terms of this agreement for free - distribution of Project Gutenberg-tm works. - -1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project -Gutenberg-tm electronic work or group of works on different terms than -are set forth in this agreement, you must obtain permission in writing -from both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and The -Project Gutenberg Trademark LLC, the owner of the Project Gutenberg-tm -trademark. Contact the Foundation as set forth in Section 3 below. - -1.F. - -1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable -effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread -works not protected by U.S. copyright law in creating the Project -Gutenberg-tm collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm -electronic works, and the medium on which they may be stored, may -contain "Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate -or corrupt data, transcription errors, a copyright or other -intellectual property infringement, a defective or damaged disk or -other medium, a computer virus, or computer codes that damage or -cannot be read by your equipment. - -1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right -of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project -Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project -Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project -Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all -liability to you for damages, costs and expenses, including legal -fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT -LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE -PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE -TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE -LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR -INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH -DAMAGE. - -1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a -defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can -receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a -written explanation to the person you received the work from. If you -received the work on a physical medium, you must return the medium -with your written explanation. The person or entity that provided you -with the defective work may elect to provide a replacement copy in -lieu of a refund. If you received the work electronically, the person -or entity providing it to you may choose to give you a second -opportunity to receive the work electronically in lieu of a refund. If -the second copy is also defective, you may demand a refund in writing -without further opportunities to fix the problem. - -1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth -in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS', WITH NO -OTHER WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT -LIMITED TO WARRANTIES OF MERCHANTABILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. - -1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied -warranties or the exclusion or limitation of certain types of -damages. If any disclaimer or limitation set forth in this agreement -violates the law of the state applicable to this agreement, the -agreement shall be interpreted to make the maximum disclaimer or -limitation permitted by the applicable state law. The invalidity or -unenforceability of any provision of this agreement shall not void the -remaining provisions. - -1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the -trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone -providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in -accordance with this agreement, and any volunteers associated with the -production, promotion and distribution of Project Gutenberg-tm -electronic works, harmless from all liability, costs and expenses, -including legal fees, that arise directly or indirectly from any of -the following which you do or cause to occur: (a) distribution of this -or any Project Gutenberg-tm work, (b) alteration, modification, or -additions or deletions to any Project Gutenberg-tm work, and (c) any -Defect you cause. - -Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm - -Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of -electronic works in formats readable by the widest variety of -computers including obsolete, old, middle-aged and new computers. It -exists because of the efforts of hundreds of volunteers and donations -from people in all walks of life. - -Volunteers and financial support to provide volunteers with the -assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg-tm's -goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will -remain freely available for generations to come. In 2001, the Project -Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure -and permanent future for Project Gutenberg-tm and future -generations. To learn more about the Project Gutenberg Literary -Archive Foundation and how your efforts and donations can help, see -Sections 3 and 4 and the Foundation information page at -www.gutenberg.org - -Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary -Archive Foundation - -The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit -501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the -state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal -Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification -number is 64-6221541. Contributions to the Project Gutenberg Literary -Archive Foundation are tax deductible to the full extent permitted by -U.S. federal laws and your state's laws. - -The Foundation's principal office is in Fairbanks, Alaska, with the -mailing address: PO Box 750175, Fairbanks, AK 99775, but its -volunteers and employees are scattered throughout numerous -locations. Its business office is located at 809 North 1500 West, Salt -Lake City, UT 84116, (801) 596-1887. Email contact links and up to -date contact information can be found at the Foundation's web site and -official page at www.gutenberg.org/contact - -For additional contact information: - - Dr. Gregory B. Newby - Chief Executive and Director - gbnewby@pglaf.org - -Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg -Literary Archive Foundation - -Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide -spread public support and donations to carry out its mission of -increasing the number of public domain and licensed works that can be -freely distributed in machine readable form accessible by the widest -array of equipment including outdated equipment. Many small donations -($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt -status with the IRS. - -The Foundation is committed to complying with the laws regulating -charities and charitable donations in all 50 states of the United -States. Compliance requirements are not uniform and it takes a -considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up -with these requirements. We do not solicit donations in locations -where we have not received written confirmation of compliance. To SEND -DONATIONS or determine the status of compliance for any particular -state visit www.gutenberg.org/donate - -While we cannot and do not solicit contributions from states where we -have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition -against accepting unsolicited donations from donors in such states who -approach us with offers to donate. - -International donations are gratefully accepted, but we cannot make -any statements concerning tax treatment of donations received from -outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. - -Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation -methods and addresses. Donations are accepted in a number of other -ways including checks, online payments and credit card donations. To -donate, please visit: www.gutenberg.org/donate - -Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic works. - -Professor Michael S. Hart was the originator of the Project -Gutenberg-tm concept of a library of electronic works that could be -freely shared with anyone. For forty years, he produced and -distributed Project Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of -volunteer support. - -Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed -editions, all of which are confirmed as not protected by copyright in -the U.S. unless a copyright notice is included. Thus, we do not -necessarily keep eBooks in compliance with any particular paper -edition. - -Most people start at our Web site which has the main PG search -facility: www.gutenberg.org - -This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, -including how to make donations to the Project Gutenberg Literary -Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to -subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. - diff --git a/old/51045-0.zip b/old/51045-0.zip Binary files differdeleted file mode 100644 index 27c1502..0000000 --- a/old/51045-0.zip +++ /dev/null diff --git a/old/51045-h.zip b/old/51045-h.zip Binary files differdeleted file mode 100644 index 5a73127..0000000 --- a/old/51045-h.zip +++ /dev/null diff --git a/old/51045-h/51045-h.htm b/old/51045-h/51045-h.htm deleted file mode 100644 index 864d749..0000000 --- a/old/51045-h/51045-h.htm +++ /dev/null @@ -1,4972 +0,0 @@ -<!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Strict//EN" - "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-strict.dtd"> -<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml"> -<head> -<meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8" /> -<title>The Project Gutenberg eBook of Ephemerides Barometricae Mutinenses (anni M.DC.XCIV), by Bernardino Ramazzini, Giovanni Battista Boccabadati, and Francesco Torti</title> -<link rel="coverpage" href="images/cover.jpg" /> -<style type="text/css"> - -a { - text-decoration: none; -} - -body { - margin-left: 10%; - margin-right: 10%; -} - -h1 { - visibility: hidden; - text-align: center; - clear: both; -} - -h2,h3,h4 { - text-align: center; - clear: both; -} - -hr.chap { - width: 65%; - margin-left: 17.5%; - margin-right: 17.5%; - margin-top: 2em; - margin-bottom: 2em; - clear: both; -} - -p { - margin-top: 0.5em; - text-align: justify; - margin-bottom: 0.5em; - text-indent: 1em; -} - -p.dropcap { - text-indent: 0em; - margin-top: 0em; -} - -p.dropcap:first-letter { - color: transparent; - visibility: hidden; - margin-left: -0.9em; -} - -img.dropcap { - float: left; - margin: 0 0.5em 0 0; -} - -table { - width: 90%; - margin-left: 5%; - margin-right: 5%; - max-width: 100%; - border-collapse: collapse; -} - -td, th { - padding-left: 0.25em; - padding-right: 0.25em; - vertical-align: middle; - text-align: center; - font-weight: normal; - border: thin solid black; -} - -.center { - text-align: center; - text-indent: 0em; -} - -.figcenter { - margin-left: auto; - margin-right: auto; - text-align: center; - margin-bottom: 1em; -} - -.figleft { - float: left; - clear: left; - padding: 0; -} - -.figright { - float: right; - clear: right; - padding: 0; -} - -.larger { - font-size: 150%; -} - -.margin-top { - text-align: center; - margin-top: 3em; - text-indent: 0em; -} - -.non-italic { - font-style: normal; -} - -.pagenum { - position: absolute; - left: 92%; - font-size: smaller; - text-align: right; - font-style: normal; - font-weight: normal; -} - -.poetry-container { - text-align: center; - margin: 1em; -} - -.poetry { - display: inline-block; - text-align: left; -} - -.poetry .verse { - text-indent: -3em; - padding-left: 3em; -} - -.sidenote { - width: 20%; - padding-bottom: .5em; - padding-top: .5em; - padding-left: .5em; - padding-right: .5em; - margin-left: 1em; - float: right; - clear: right; - margin-top: 1em; - font-size: smaller; - color: black; - background: #eeeeee; - border: dashed 1px; -} - -.tdr { - text-align: right; -} - -@media handheld { - -img { - max-width: 100%; - width: auto; - height: auto; -} - -.poetry { - display: block; - margin-left: 1.5em; -} - -img.dropcap { - display: none; -} - -p.dropcap:first-letter { - color: inherit; - visibility: visible; - margin-left: 0; -} -} - - h1.pg { visibility: visible; } - hr.full { width: 100%; - margin-top: 3em; - margin-bottom: 0em; - margin-left: auto; - margin-right: auto; - height: 4px; - border-width: 4px 0 0 0; /* remove all borders except the top one */ - border-style: solid; - border-color: #000000; - clear: both; } - </style> -</head> -<body> -<h1 class="pg">The Project Gutenberg eBook, Ephemerides Barometricae Mutinenses (anni -M.DC.XCIV), by Bernardino Ramazzini, Giovanni Battista Boccabadati, and -Francesco Torti</h1> -<p>This eBook is for the use of anyone anywhere in the United States -and most other parts of the world at no cost and with almost no -restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it -under the terms of the Project Gutenberg License included with this -eBook or online at <a -href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a>. If you are not -located in the United States, you'll have to check the laws of the -country where you are located before using this ebook.</p> -<p>Title: Ephemerides Barometricae Mutinenses (anni M.DC.XCIV)</p> -<p> Cum Disquisitione Causae ascensus ac descensus Mercurii in Torricelliana fistula iuxta diversum Aeris statum</p> -<p>Author: Bernardino Ramazzini, Giovanni Battista Boccabadati, and Francesco Torti</p> -<p>Release Date: January 26, 2016 [eBook #51045]</p> -<p>Language: Latin</p> -<p>Character set encoding: UTF-8</p> -<p>***START OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK EPHEMERIDES BAROMETRICAE MUTINENSES (ANNI M.DC.XCIV)***</p> -<p> </p> -<h4>E-text prepared by the Online Distributed Proofreading Team<br /> - (<a href="http://www.pgdp.net">http://www.pgdp.net</a>)<br /> - from page images generously made available by<br /> - Internet Archive<br /> - (<a href="https://archive.org">https://archive.org</a>)</h4> -<p> </p> -<table border="0" style="background-color: #ccccff;margin: 0 auto;" cellpadding="10"> - <tr> - <td valign="top"> - Note: - </td> - <td> - Images of the original pages are available through - Internet Archive. See - <a href="https://archive.org/details/ephemeridesbarom00rama"> - https://archive.org/details/ephemeridesbarom00rama</a> - </td> - </tr> -</table> -<p> </p> -<hr class="full" /> -<p> </p> - -<h1>Ephemerides Barometricæ Mutinenses</h1> - -<div class="figcenter" style="width: 400px;"> -<img src="images/decoration-cover.jpg" width="400" height="150" alt="(decorative)" /> -</div> - -<p class="center"><span class="larger">EPHEMERIDES</span><br /> -Barometricæ<br /> -MUTINENSES<br /> -<i>ANNI 1694</i>.</p> - -<div class="figcenter" style="width: 400px;"> -<img src="images/decoration-cover.jpg" width="400" height="150" alt="(decorative)" /> -</div> - -<hr class="chap" /> - -<p class="center"><span class="larger">EPHEMERIDES</span><br /> -BAROMETRICÆ<br /> -MUTINENSES<br /> -<i>ANNI M.DC.XCIV.</i></p> - -<p class="center">Unà</p> - -<p class="center">Cum Disquisitione Causæ ascensus,<br /> -ac descensus Mercurii in Torricellianâ<br /> -fistulâ iuxta diversum<br /> -Aeris statum.</p> - -<p class="center larger">BERNARDINI RAMAZZINI M. P.</p> - -<p class="center"><i>Ad Illustrissimum, & Celeberrimum Virum</i></p> - -<p class="center larger">D. LUCAM SCHROCKIUM</p> - -<p class="center">Academiæ Cæsareo-Leopoldinæ Naturę<br /> -Curiosorum Præsidem.</p> - -<p class="center"><i>His accessere Epistolæ Excellentissimorum DD.</i></p> - -<p class="center">D. JO: BAPTISTÆ BOCCABADATI<br /> -J. U. D.</p> - -<p class="center">ET D. FRANCISCI TORTI<br /> -M. P.</p> - -<div class="figcenter" style="width: 500px;"> -<img src="images/decoration-titlepage.jpg" width="500" height="114" alt="(decorative)" /> -</div> - -<p class="center">______MUTINÆ,)(1695.)(______</p> - -<p class="center">Formis Antonii Capponi, ac HH. Pontiroli.<br /> -<i>Superiorum Permissu</i></p> - -<hr class="chap" /> - -<h2>ILLUSTRISSIME<br /> -PRÆSES·</h2> - -<div> -<img class="dropcap" src="images/dropcap-l.jpg" width="100" height="100" alt="" /> -</div> - -<p class="dropcap"><i>Literatis Viris, imò Literatorum -Principibus, Studiorum -meorum conatus -devovere mihi solenne est, -non quòd putem scribere -me</i> Varo, vel Consule -digna, <i>sed ut Virtuti famæ celebritate -conspicuæ id quod possum obsequii genus -exhibeam, & simul aliquod Operæ pretium -adsciscam. Cum itaque binas -Dissertationes meas de Constitutionibus Annorum -1690, & 91 duobus Celeberrimis -Viris inscriptas jam ediderim, priorem -quidem D. Malliabequio, alteram verò -D. Leibnitio, reliquas trium sequentium -Annorum Tibi, Præses Sapientissime, animo -jam dudum voveram, sed variis occupationibus -implicitus, id quod fueram meditatus -ad Umbilicum deducere non potui; -modò igitur has Observationes meas -de Mercurii Motionibus, in Barometro -sub Tui Nominis auspicio prodire volui, -Vir Doctissime, verè, & extra omnem -assentationis aleam, Literatorum Princeps, -qui dignus habitus, ut in S.R.I. -Cæsareo-Leopoldina Academia Naturæ -Curiosorum Præsidis locum pro Celeberrimo -Volkamero vita functo occupares. -Novi equidem quàm tenue sit id quod -Amplitudini Nominis Tui sistere audeo, -sed animo voluens qualis sim Debitor, -dum succurrit Te Literis Tuis humanissimis -me prorsus immeritum, & nil tale cogitantem -ad Nobilissimam Academiam -istam invitasse, ac postmodum honorifico -Diplomate decorasse, non potui quin -aliquod grati animi Specimen palàm -proferrem. Qua soles igitur humanitate -meum hoc Opusculum excipe, ac Tuo favore -prosequere, ob id etenim forsan legetur. -Vale tam celebris Academiæ, & totius -Literariæ Reipublicæ Ornamentum.</i></p> - -<p class="center"><i>Mutinæ Idibus Jan. 1695.</i></p> - -<p class="center"><i>Illustrissimi, ac Amplissimi Nominis Tui</i></p> - -<p class="margin-top"><i>Studiosissimus, & Observantissimus Cultor</i><br /> -Bernardinus Ramazzinus.</p> - -<hr class="chap" /> - -<div class="figcenter" style="width: 500px;"> -<img src="images/border-1.jpg" width="500" height="100" alt="(decorative)" /> -</div> - -<p class="center">IMPRIMATUR</p> - -<p class="center"><i>Inquisitor Generalis Mutinæ.</i></p> - -<div class="figcenter" style="width: 500px;"> -<img src="images/border-2.jpg" width="500" height="63" alt="(decorative)" /> -</div> - -<p class="center">VIDIT</p> - -<p class="center"><i>Joannes Gallianus de Coccapanis.</i></p> - -<div class="figcenter" style="width: 500px;"> -<img src="images/border-1.jpg" width="500" height="100" alt="(decorative)" /> -</div> - -<hr class="chap" /> - -<p><span class="pagenum"><a name="Page_i" id="Page_i">[I]</a></span></p> - -<div class="figcenter" style="width: 500px;"> -<img src="images/decoration-header.jpg" width="500" height="175" alt="(decorative)" /> -</div> - -<div> -<img class="dropcap" src="images/dropcap-n.jpg" width="100" height="100" alt="" /> -</div> - -<p class="dropcap">Neminem ferè ex Rerum -Naturalium Professoribus -hac nostrâ Ætate, -& Sæculo tàm erudito -esse video qui duo -illa famosa Instrumenta, -Barometrum scilicet, ac Thermometrum -ad varias Aeris vicissitudines -dignoscendas, ac si lubet etiàm -dimetiendas, in suo Musæo non servet, -perpaucos tamen adhuc fuisse -existimo qui ad quotidianas Observationes -circà hæc Instrumenta animum -intenderint, vel illas, quòd -sciam, ediderint; ex quo forsan non -levia Errata, & falsas Suppositiones -irrepsisse (saltem circà Motiones quæ -in Barometro fiunt) quin & Doctissimos -Viros hisce hallucinationibus -ansam præbuisse meritò suspicari licet.<span class="pagenum"><a name="Page_ii" id="Page_ii">[II]</a></span> -Iisdem erroribus aliorum Scripta -me quoque per aliquod tempus -transversum egisse fateri non pudet; -Ratiocinio enim Celeberrimi Viri Jo: -Alphonsi Borelli in Opere tam commēdato -de Motionibus Naturalibus -à Gravitate pēdentibus nimis fidens -putabam, imò cum tanto Præceptore -jurassem quòd nebuloso Cœlo, & -impendente pluviâ ob auctam (saltem -probabiliter) Aeris gravitatem -altiùs in fistulâ debuisset elevari -Mercurius, sicuti post pluviam, Aere -repurgato, & redeunte Serenitate, -deprimi; verùm ex Observationibus -singulis diebus in hac Urbe per integrum -Annum accuratè mihi habitis -deprehendi me non leviter deceptum, -ac toto Cœlo errasse; constanter -enim post diuturnam Serenitatem, -Cœlo nubibus obducto, ac imminente -pluviâ, cum Aerem quilibet -graviorem crederet, <i>Mercurium</i> in -fistula descendere observavi, attolli -autem post pluviarum descensum -Aere serenato. Validissima equidem -sunt rationum momenta quibus Vir<span class="pagenum"><a name="Page_iii" id="Page_iii">[III]</a></span> -Clarissimus statuminare satagit Propositionem -suam 515. quæ sic habet. -<i>Mercurius in fistula Torricelliana altiùs -elevatur dum Aer nebulis pluviosis impręgnatur, -at postquam pluvia delapsa est, -denuò Mercurius in fistula deprimitur.</i> -Ast in contrarium ìpsa reclamat Experientia, -quę Ratiociniis nostris persæpè -illudit, & ingeniosè conficta, -sed falsis fundamentis superstructa, -facillimè diruît.</p> - -<p>Mirabitur forsan quispiam quòd -duorum Annorum Observationibus, -quas Pisis Vir Clarissimus An̄is 1657, -& 58 <i>Serenissimi Ferdinandi Secundi -M. Hetruriæ Ducis</i> jussu fecisse ait, -unius Anni Observationes tam audacter -opponam; is tamen sciat me -dubium aliquandiu hæsisse, num ipsius -Borelli sensum rectè attigissem, -vel locorum distantia, sivè Instrumētorum -diversitas incongruentiam -hanc, & Observationum diversitatem -parere potuisset; verùm Propositionis -verba satis perspicua, & appositas -figuras observās in quibus de simplici -Barometro Borellum intellexisse<span class="pagenum"><a name="Page_iv" id="Page_iv">[IV]</a></span> -satis liquet, unàque nuperas Doctissimorum -Virorum Observationes, -qui in remotissimis Regionibus de Barometro, -vel ex professo, vel datâ opportunitate -scripsere, perpendens, illorumque -Observationibus meis in -hac Civitate factis valdè conformibus -compertis, de veritate Borellianę -Propositionis cœpi non parum hæsitare. -Prodiit sex ab hinc Annis Libellus -Auctoris Anonymi, cui titulus. -<i>Traittez des Baromètres, Thermomètres, -& Notiomètres. Par M.D. A Amsterdam -Chez Henry Vvestein.</i> Hic Auctor -diversas Barometrorum formas, & -varias regulas ipsos cōstruendi tradit, -quod autem ad id de quo ambigitur -spectat, apertè asserit, quòd cum supra -quendam limitem in fistulâ <i>Mercurius</i> -assurgit, Serenitas significatur, -& cum infrà ipsum descendit, pluviosa -Tempestas prænunciatur; lubet -autem ejusdem verba hic apponere. -<i>Il est certaen, que lors qu’il montera au -dessus des vingtsept pouces, & un quart -il marquera le beau temps sera serain, calme, -& confirmè au beau; & ne changera<span class="pagenum"><a name="Page_v" id="Page_v">[V]</a></span> -pas que le vif-argent n’ait descendu au -dessous des 27 pouces, & un quart. S’il -descend lentement, & peu a peu le mauvàis -temps viendra lentement, & par degrèz; -mais s’il descend subitement le -temps changera tout à coup du beau au -vilain.</i></p> - -<p>Haud secus sentit Vallemontius, -Vir rerum naturalium Sagacissimus -Explorator in Opere suo curiosissimo -Anno elapso Parisiis impresso, cui titulus. -<i>La Physique occulte, ou Traitè -de la Baguette Divinatoire. Par M. L. -L. de Vallemont Prètre, & Docteur en -Theologie</i>; nam cap. 11. hęc habet verba. -<i>Lors que le temps est calme, & qu’il -semble que il va pluvoir le Mercure decende -ordinairement. Quand il fait beau -temps, & qu’ l’air est serein le Mercure -est ordinairement assez haut</i>; & paulò -post cujusdam Machinæ constructionem -ex inventione Othonis Guerichii -describens, quam ipse Inventor -Hominem Anemoscopium, seu Prophetam -Physicum appellat, qui nihil -aliud est quam homunculus ligneus -qui in tubo vitreo Mercurio incumbens<span class="pagenum"><a name="Page_vi" id="Page_vi">[VI]</a></span> -modò erigitur, modò deprimitur -prout gravior, vel levior est Aer, -hæc habet verba. <i>C’est un petit homme -de bois, qui monte dans un tuyau de verre -à misure que l’air devient plus pesant, & -qui dècend à proportion que l’air se decharge -comme il arrive lorsqu’il pleut.</i></p> - -<p>Hoc idem se Bononiæ observasse -mihi non semel asservit Vir Clarissimus, -& Doctissimus Jo: Galeatius -Manzius in Bononiensi Archigymnasio -Medicinæ, & Chirurgiæ Professor, -quin plurium Mensium Observationes, -quas penès me servo, humanitèr -ad me transmisit, quas meis -Observationibus eodem tempore -Mutinæ factis valdè conformes deprehendi. -Typum itaque motionum -<i>Mercurii</i> in Barometro singulis diebus -hujus Anni hic apposui, ubi videre -est in quo gradu, quolibet die <i>Mercurius</i> -steterit, qui dies pluvii fuerint, -qui sereni, qui Venti perflarint, Naturalium -rerum Scrutatores interim -adhortans, ac præcipuè Academiæ -Naturæ Curiosorum Venerandos -Collegas, ut iis in locis ubi degunt<span class="pagenum"><a name="Page_vii" id="Page_vii">[VII]</a></span> -laborem hunc non injucundum suscipiant; -sic enim forsan collatis Experimentis, -& Observationibus aliquid -certi in re ancipiti haberi poterit, -& genuina ratio hujus Phęnomeni -clariùs innotescet.</p> - -<p>Si tamèn plures rerum Naturaliū -Studiosi erudito commercio inter se -ità convenirent, suasor essem ut Barometris -uterētur eodem modo quātùm -fieri posset, fabrefactis, & eodem -<i>Mercurio</i> oppletis, quandò constat -<i>Mercurium</i> Officinarum non ubique -ejusdem esse puritatis, & specificę gravitatis; -quamvis enìm credibile videatur -vulgarem <i>Mercurium</i> substantiam -esse homogeneam, cum omnia, -Auro dempto, illi supernatent, multis -tamen impuritatibus scatere satis -patet. Barometros itaq; Uniformes -in hanc rem valdè laudarem; propterea -nunquam satis commendanda -Industria Doctissimi Viri D. Salomonis -Reiselii Archiatri Vvurtēbergensis, -qui, ut constat ex Ephemeridibus -Germanicis hoc Anno editis, modum -proponit Thermometrum Correspōdentem<span class="pagenum"><a name="Page_viii" id="Page_viii">[VIII]</a></span> -fabricandi, ut variis in locis -diversitas in calore, & frigore haberi -queat, quod idem per Barometros -Correspondentes ad diversam Aeris -gravitatem secundum locorum diversitatem -explorandam mutuâ Amicorum -communicatione obtineri -posset.</p> - -<p>Cum autem penes eos qui de Barometro -scripsere variæ extent Mensuræ -totius altitudinis quam <i>Mercurius</i> -in fistulâ suspensus obtinet, itaut -nonnulli ad pollices 27, & 28 extendant, -alii etiam ad 29, quidam ad -cubitum unum, & quadrantem, aliqui -ad Pedes duos Romanos antiquos -cum unciis quinque, & aliquot -minutiis, ac reverà una, & eadē mensura -universalis statui nequeat, tum -ob locorum diversitatem, tum ob variam -<i>Mercurii</i> conditionem, prout -purior, vel impurior esse potest, & -alia accidentia, quæ in ipso Experimento, -dum Vacuum fit, possunt contingere, -proptereà totam altitudinem -perpendicularem, quam hoc -Anno <i>Mercurius</i> in meo Barometro<span class="pagenum"><a name="Page_ix" id="Page_ix">[IX]</a></span> -obtinuit, in 30 partes, seu pollices -suppono divisam; & quia meus Barometer -ad altitudinem pollicum 28 -ad latus inflectitur, & brachium exporrigit -à plano horizontali mediocriter -assurgens, in quo <i>Mercurius</i> -vagatur, ut magis sensibiliter illius -motiones dignoscātur, reliquos duos -pollices altitudinis perpendicularis, -qui per latus inflexum fistulæ longiori -tractu sunt distributi, in 90 lineas -placuit esse divisos.</p> - -<div class="figcenter" style="width: 350px;"> -<img src="images/border-3.jpg" width="350" height="85" alt="(decorative)" /> -</div> - -<p><i>Typus Motionum Mercurii in Barometro -singulis diebus Anni 1694. Numeri -indicabunt gradus altitudinis ipsius -Mercurii; littera P. Pluviam significabit; -N. nebulosum Tempus sine pluvia; S. Serenitatem. -Littera B. Ventum Borealem; -A. Australem Ventum designabit, qui -duo Venti majores alterationes in Barometro -pariunt quàm reliqui. Litteræ or. -& oc. Ventum Orientalem, & Occidentalem -denotabunt.</i></p> - -<p><span class="pagenum"><a name="Page_x" id="Page_x">[X]</a><br /> -<a name="Page_xi" id="Page_xi">[XI]</a><br /> -<a name="Page_xii" id="Page_xii">[XII]</a><br /> -<a name="Page_xiii" id="Page_xiii">[XIII]</a><br /> -<a name="Page_xiv" id="Page_xiv">[XIV]</a><br /> -<a name="Page_xv" id="Page_xv">[XV]</a></span></p> - -<table summary="measurements"> - <tr> - <th></th> - <th><i>Ian.</i></th> - <th><i>Feb.</i></th> - <th><i>Mar.</i></th> - <th><i>Ap.</i></th> - <th><i>Ma.</i></th> - <th><i>Iun.</i></th> - <th><i>Iul.</i></th> - <th><i>Au.</i></th> - <th><i>Sep.</i></th> - <th><i>Oct.</i></th> - <th><i>No.</i></th> - <th><i>De.</i></th> - </tr> - <tr> - <td class="tdr">1</td> - <td>87<br />SB</td> - <td>85<br />S</td> - <td>88<br />SB</td> - <td>84<br />S</td> - <td>83<br />S</td> - <td>81<br />P</td> - <td>84<br />S</td> - <td>84<br />S</td> - <td>84<br />S</td> - <td>82<br />S</td> - <td>83<br />S</td> - <td>88<br />P</td> - </tr> - <tr> - <td class="tdr">2</td> - <td>86<br />N</td> - <td>85<br />S</td> - <td>88<br />S</td> - <td>84<br />S</td> - <td>83<br />SB</td> - <td>78<br />NA</td> - <td>84<br />S</td> - <td>84<br />S</td> - <td>84<br />S</td> - <td>87<br />SB</td> - <td>88<br />SB</td> - <td>85<br />P.oc.</td> - </tr> - <tr> - <td class="tdr">3</td> - <td>82<br />NA</td> - <td>85<br />S</td> - <td>88<br />S</td> - <td>84<br />S</td> - <td>83<br />SB</td> - <td>78<br />N.or.</td> - <td>84<br />S</td> - <td>83<br />A</td> - <td>84<br />S</td> - <td>87<br />SB</td> - <td>88<br />SB</td> - <td>84<br />P.oc.</td> - </tr> - <tr> - <td class="tdr">4</td> - <td>80<br />NA</td> - <td>84<br />N</td> - <td>86<br />S</td> - <td>84<br />S</td> - <td>83<br />P</td> - <td>78<br />S</td> - <td>84<br />S</td> - <td>85<br />SB</td> - <td>84<br />S</td> - <td>87<br />NB</td> - <td>88<br />S</td> - <td>84<br />P.oc.</td> - </tr> - <tr> - <td class="tdr">5</td> - <td>83<br />SB</td> - <td>87<br />SB</td> - <td>85<br />N</td> - <td>83<br />S</td> - <td>83<br />PB</td> - <td>80<br />SB</td> - <td>85<br />S</td> - <td>87<br />S</td> - <td>84<br />SB</td> - <td>87<br />SB</td> - <td>88<br />N</td> - <td>87<br />N</td> - </tr> - <tr> - <td class="tdr">6</td> - <td>84<br />SB</td> - <td>87<br />S</td> - <td>86<br />S</td> - <td>78<br />A</td> - <td>82<br />P</td> - <td>80<br />S</td> - <td>84<br />S</td> - <td>87<br />S</td> - <td>84<br />S</td> - <td>90<br />SB</td> - <td>86<br />S</td> - <td>87<br />P</td> - </tr> - <tr> - <td class="tdr">7</td> - <td>82<br />NA</td> - <td>87<br />SB</td> - <td>85<br />N</td> - <td>80<br />SB</td> - <td>83<br />S</td> - <td>80<br />S</td> - <td>84<br />S</td> - <td>87<br />S</td> - <td>84<br />S</td> - <td>90<br />S</td> - <td>86<br />S</td> - <td>90<br />SB</td> - </tr> - <tr> - <td class="tdr">8</td> - <td>83<br />SA</td> - <td>88<br />S</td> - <td>85<br />N</td> - <td>82<br />PB</td> - <td>80<br />PA</td> - <td>81<br />S</td> - <td>85<br />S</td> - <td>87<br />S</td> - <td>84<br />S</td> - <td>90<br />S</td> - <td>86<br />S</td> - <td>90<br />PB</td> - </tr> - <tr> - <td class="tdr">9</td> - <td>83<br />S</td> - <td>87<br />SB</td> - <td>85<br />N</td> - <td>83<br />SB</td> - <td>79<br />P.or.</td> - <td>81<br />S</td> - <td>84<br />S</td> - <td>86<br />S</td> - <td>84<br />N</td> - <td>90<br />P</td> - <td>86<br />S</td> - <td>90<br />PB</td> - </tr> - <tr> - <td class="tdr">10</td> - <td>84<br />S</td> - <td>87<br />S</td> - <td>85<br />NB</td> - <td>80<br />P</td> - <td>79<br />P</td> - <td>82<br />S</td> - <td>84<br />PB</td> - <td>85<br />S</td> - <td>86<br />S</td> - <td>90<br />S</td> - <td>86<br />S</td> - <td>89<br />N</td> - </tr> - <tr> - <td class="tdr">11</td> - <td>84<br />S</td> - <td>85<br />S</td> - <td>85<br />P</td> - <td>82<br />S</td> - <td>78<br />P</td> - <td>81<br />S</td> - <td>82<br />PB</td> - <td>85<br />S</td> - <td>86<br />P</td> - <td>90<br />S</td> - <td>86<br />S</td> - <td>89<br />N</td> - </tr> - <tr> - <td class="tdr">12</td> - <td>83<br />S</td> - <td>84<br />N</td> - <td>86<br />S</td> - <td>82<br />SB</td> - <td>78<br />P.or.</td> - <td>81<br />S</td> - <td>80<br />N</td> - <td>85<br />S</td> - <td>87<br />S</td> - <td>82<br />P.oc.</td> - <td>86<br />N</td> - <td>89<br />N</td> - </tr> - <tr> - <td class="tdr">13</td> - <td>84<br />S</td> - <td>85<br />S</td> - <td>86<br />S</td> - <td>82<br />S</td> - <td>78<br />P</td> - <td>82<br />S</td> - <td>80<br />N</td> - <td>84<br />N</td> - <td>87<br />S</td> - <td>84<br />P.oc.</td> - <td>85<br />N</td> - <td>89<br />PB</td> - </tr> - <tr> - <td class="tdr">14</td> - <td>83<br />N</td> - <td>84<br />N</td> - <td>83<br />P</td> - <td>78<br />P.or.</td> - <td>77<br />P</td> - <td>80<br />N</td> - <td>84<br />S</td> - <td>84<br />S</td> - <td>87<br />S</td> - <td>86<br />PB</td> - <td>85<br />PA</td> - <td>89<br />PB</td> - </tr> - <tr> - <td class="tdr">15</td> - <td>83<br />N</td> - <td>84<br />S</td> - <td>80<br />P.or.</td> - <td>76<br />N</td> - <td>76<br />P</td> - <td>80<br />P</td> - <td>85<br />S</td> - <td>83<br />N</td> - <td>87<br />S</td> - <td>86<br />PB</td> - <td>79<br />PA</td> - <td>89<br />PB</td> - </tr> - <tr> - <td class="tdr">16</td> - <td>82<br />N</td> - <td>84<br />S</td> - <td>83<br />S</td> - <td>80<br />S</td> - <td>76<br />P</td> - <td>80<br />S</td> - <td>85<br />S</td> - <td>85<br />S</td> - <td>86<br />S</td> - <td>83<br />P.oc.</td> - <td>80<br />N</td> - <td>90<br />SB</td> - </tr> - <tr> - <td class="tdr">17</td> - <td>83<br />S</td> - <td>84<br />N</td> - <td>84<br />S</td> - <td>80<br />S</td> - <td>80<br />N</td> - <td>79<br />P</td> - <td>85<br />S</td> - <td>85<br />S</td> - <td>85<br />P.or.</td> - <td>84<br />S.oc.</td> - <td>84<br />S</td> - <td>90<br />SB</td> - </tr> - <tr> - <td class="tdr">18</td> - <td>83<br />S</td> - <td>84<br />S</td> - <td>82<br />P</td> - <td>81<br />S</td> - <td>80<br />P</td> - <td>83<br />N</td> - <td>85<br />S</td> - <td>85<br />S</td> - <td>83<br />P</td> - <td>85<br />N</td> - <td>85<br />S</td> - <td>90<br />SB</td> - </tr> - <tr> - <td class="tdr">19</td> - <td>85<br />S</td> - <td>81<br />N</td> - <td>80<br />P</td> - <td>80<br />N</td> - <td>80<br />P.or.</td> - <td>83<br />N</td> - <td>84<br />S</td> - <td>85<br />S</td> - <td>84<br />P.or.</td> - <td>84<br />P</td> - <td>82<br />N.or.</td> - <td>90<br />NB</td> - </tr> - <tr> - <td class="tdr">20</td> - <td>84<br />S</td> - <td>81<br />N</td> - <td>82<br />PA</td> - <td>82<br />PB</td> - <td>80<br />P</td> - <td>82<br />NA</td> - <td>84<br />N</td> - <td>84<br />NA</td> - <td>83<br />SA</td> - <td>88<br />S</td> - <td>78<br />PA</td> - <td>90<br />N</td> - </tr> - <tr> - <td class="tdr">21</td> - <td>76<br />N.or.</td> - <td>85<br />SB</td> - <td>81<br />PA</td> - <td>83<br />S</td> - <td>80<br />P</td> - <td>83<br />S</td> - <td>84<br />N</td> - <td>84<br />S</td> - <td>86<br />NB</td> - <td>88<br />S</td> - <td>84<br />SB</td> - <td>89<br />N</td> - </tr> - <tr> - <td class="tdr">22</td> - <td>81<br />S</td> - <td>85<br />S</td> - <td>81<br />P</td> - <td>83<br />S</td> - <td>80<br />P</td> - <td>84.86<br />S</td> - <td>84<br />N</td> - <td>87<br />SB</td> - <td>83<br />NA</td> - <td>88<br />S</td> - <td>84<br />N</td> - <td>88<br />N</td> - </tr> - <tr> - <td class="tdr">23</td> - <td>83<br />S</td> - <td>85<br />S</td> - <td>81<br />P</td> - <td>83<br />S</td> - <td>80<br />S</td> - <td>85<br />S</td> - <td>85<br />S</td> - <td>87<br />S</td> - <td>85<br />SB</td> - <td>83<br />N</td> - <td>84<br />SB</td> - <td>81<br />Nix</td> - </tr> - <tr> - <td class="tdr">24</td> - <td>84<br />N</td> - <td>82<br />NA</td> - <td>80<br />P</td> - <td>83<br />S</td> - <td>80<br />P</td> - <td>85<br />S</td> - <td>87<br />S</td> - <td>84<br />N.oc.</td> - <td>86<br />S.or.</td> - <td>83<br />PB</td> - <td>82<br />P.oc.</td> - <td>84<br />NB</td> - </tr> - <tr> - <td class="tdr">25</td> - <td>82<br />N</td> - <td>84<br />SB</td> - <td>81<br />PA</td> - <td>83<br />SB</td> - <td>80<br />P</td> - <td>86<br />N</td> - <td>87<br />S</td> - <td>85<br />S</td> - <td>85<br />S</td> - <td>84<br />SB</td> - <td>81<br />P</td> - <td>82<br />B ni.</td> - </tr> - <tr> - <td class="tdr">26</td> - <td>83<br />S</td> - <td>84<br />SB</td> - <td>81<br />P</td> - <td>84<br />S</td> - <td>81<br />S</td> - <td>84<br />P</td> - <td>87<br />S</td> - <td>85<br />S</td> - <td>85<br />N</td> - <td>87<br />S</td> - <td>84<br />SB</td> - <td>81<br />B ni.</td> - </tr> - <tr> - <td class="tdr">27</td> - <td>84<br />SB</td> - <td>84<br />S</td> - <td>82<br />S</td> - <td>83<br />S</td> - <td>83<br />S</td> - <td>84<br />N</td> - <td>86<br />S</td> - <td>84<br />S</td> - <td>84<br />S</td> - <td>89<br />S</td> - <td>85<br />S</td> - <td>81<br />B ni.</td> - </tr> - <tr> - <td class="tdr">28</td> - <td>87<br />S</td> - <td>85<br />SB</td> - <td>82<br />S</td> - <td>83<br />S</td> - <td>83<br />S</td> - <td>84<br />N</td> - <td>86<br />S</td> - <td>84<br />S</td> - <td>84<br />N</td> - <td>88<br />N</td> - <td>88<br />S</td> - <td>83<br />NB</td> - </tr> - <tr> - <td class="tdr">29</td> - <td>87<br />S</td> - <td><br /></td> - <td>83<br />SB</td> - <td>83<br />S</td> - <td>80<br />S</td> - <td>84<br />P</td> - <td>86<br />S</td> - <td>84<br />N</td> - <td>82<br />S.oc.</td> - <td>88<br />S</td> - <td>90<br />S</td> - <td>83<br />Nix</td> - </tr> - <tr> - <td class="tdr">30</td> - <td>86<br />N</td> - <td><br /></td> - <td>83<br />P</td> - <td>84<br />SB</td> - <td>80<br />S</td> - <td>84<br />SB</td> - <td>84<br />P</td> - <td>87<br />S</td> - <td>83<br />S.oc.</td> - <td>83<br />P</td> - <td>90<br />S</td> - <td>83<br />Nix</td> - </tr> - <tr> - <td class="tdr">31</td> - <td>85<br />N</td> - <td><br /></td> - <td>84<br />S</td> - <td><br /></td> - <td>82<br />S</td> - <td><br /></td> - <td>84<br />S</td> - <td>85<br />S</td> - <td><br /></td> - <td>80<br />N.or.</td> - <td><br /></td> - <td>83<br />Nix</td> - </tr> -</table> - -<div class="figcenter" style="width: 150px;"> -<img src="images/decoration-footer.jpg" width="150" height="100" alt="(decorative)" /> -</div> - -<p><span class="pagenum"><a name="Page_xvi" id="Page_xvi">[XVI]</a></span></p> - -<p>Hoc Anno quidem per totam -Cispadanam, & Transpadanam -Regionem, quin per universam -Italiam magnâ siccitate laboratum -est, ut passim ad impetrandam pluviam -publicę decretę fuerint Supplicationes, -ne fruges, & fructus penitus -exarescerent, quarè non tam obviæ, -& tam frequentes esse potuerunt circa -pluviosa tempora Observationes; -quoties tamen signum aliquod pluviæ -apparuit, ac postmodum cecidere -imbres semper deprimi <i>Mercurium</i> -observavi, elevari autem post -delapsos imbres succedente serenitate; -sic per totum ferè Majum, in -quo Mense largiores, & crebriores -fuerunt pluviæ, <i>Mercurius</i> semper -depressior visus est, & iis diebus quibus -pluviæ cecidere infrà 80 lineam -compertus est; per totam verò Hyemem, -quæ præter Regionis morem -sicca, & pulverulenta extitit, sublimiorem -gradum <i>Mercurius</i> semper -obtinuit, nisi quando spirarent Australes -Venti, ad quorū ęstuosos flatus -<i>Mercurius</i> deliquium quodammodo<span class="pagenum"><a name="Page_xvii" id="Page_xvii">[XVII]</a></span> -videtur pati, è sua sublimitate decidens, -sicuti ad Septentrionales Ventos -recreatur, ac erigitur; sic die primâ -Januarii in altitudine lineę 87 apparuit, -quæ dies præ cęteris serena, -ac nitidissima, flante Boreâ, visa est, -at die tertiâ ejusdem Mensis desedit -<i>Mercurius</i> ad lineam 82, quæ dies -fuit satis nimbosa Austro validè spirante, -die verò quintâ redeunte serenitate, -ac reflante Boreâ elevatus est -<i>Mercurius</i> ad lineam 83, & subsequēti -die ad lineam 84, die porrò septimâ -nebuloso, ac turbido Cœlo, dein -sub Vesperas modicâ nive delapsâ -depressus est ad lineam 82. Die pariter -20 ejusdem Mensis cum <i>Mercurius</i> -in altitudine lineæ 84 suspensus -extaret sub Solis occasum depressus -est ad lineam 80, & alterâ die ad lineam -76 desedit, ac postmodum pauca -nive obtectum est solum. Haud -secus cœteris Januarii diebus, Cœlo -modò sereno, modò nebuloso, licet -sine pluviis, <i>Mercurium</i> semper in -editiori statione annotavi cum sereni -dies, ac perspicui laberentur quàm<span class="pagenum"><a name="Page_xviii" id="Page_xviii">[XVIII]</a></span> -cum turbidi, & nimbosi, quod pariter -cœteris mensibus animadverti, ut -ex Typo videre est, & præcipuè à die -sexta Octobris usque ad 12, quo tempore -cum perfectissimâ, & imperturbatâ -serenitate 90 lineam <i>Mercurius</i> -constantèr tenuit, veluti in suo Apogæo -constitutus. Huic verò legi alterni -descensus, ac ascensus, quotiescumque -à sereno Aeris statu ad perturbatum, -& vice versâ, fieret permutatio, -tam promptè <i>Mercurium</i> -auscultantem comperi, ut illum -nunquam reluctantem viderim.</p> - -<p>Fateri tamē ęquum est <i>Mercurium</i> -sub finem Anni aliquantum exorbitasse, -etenim cum postremis Nouembris -diebus, 90 lineam obtineret unà -cum inculpatâ serenitate, mox primâ -die Decembris, quæ dies valdè -nebulosa extitit, ad lineam 88, secunda -die ad 85, tertia ad 84 subsedisset, -& solito tenore subsecutæ fuissent -pluviæ, porrò iisdem pluviis usque -ferè ad Mensis medietatem persistentibus, -cœpit <i>Mercurius</i> paulatim attolli, -donec metam penè extremam,<span class="pagenum"><a name="Page_xix" id="Page_xix">[XIX]</a></span> -in qua major unquam serenitas hoc -Anno visa fuerit, assequeretur, in quâ -statione posteà ad plures dies immotus -hæsit, quod mihi non parvæ admirationi -fuit, cum in continuatis -pluviis, quæ Mense Majo campos innundarunt, -infrà 80 lineam <i>Mercurius</i> -semper steterit, imò demissior -apparuerit quò densiores pluviæ ingruerent, -adeò ut quintadecimâ Mai -ad lineam 76 descenderit, quâ die -immensam vim aquarum è Cœlo vidimus -ruere; in hac tamen nebulosâ, -& humidâ Constitutione è Boreali -plagâ semper flatus aliqui spirarunt; -ut ut verò hanc anomalîam deprehenderim, -& intrà serenitatis limites -non modicæ pluviæ descenderint, attamen -die 16 ejusdem Mensis discussis -nebulis, & serenato Aere ad duas -ferè lineas <i>Mercurius</i> efferri visus est.</p> - -<p>Observatione quoq; dignum existimavi, -num in Pleniluniis, & Noviluniis -insignis aliqua variatio in -Barometro appareret, verisimilitèr -ratus, quòd sicuti in Oceano hujusmodi -tēporibus majores æstus quàm<span class="pagenum"><a name="Page_xx" id="Page_xx">[XX]</a></span> -cœteris diebus Lunaris Mensis Nautæ -conspiciunt, ob dominatum quem -supra Mare creditur habere Lunare -Sydus, itaut Cartesius tales ęstus majori -pressioni quâ Luna Aerem comprimit -adscribat, ità quoque in Atmosphęrâ -notabilitèr aliqua alteratio -in gravitate apparere debeat, sed -revera nihil effatu dignum annotare -licuit, nam in Noviluniis, & Pleniluniis -cunctorum Mensium nullum -ferè discrimen in <i>Mercurii</i> altitudine -respectu præcedentium, & subsequentium -dierum compertum est, sicuti -neque silente Lunâ, quicquam -memoratu dignum observavi.</p> - -<p>Circa Æquinoctia, & in ipsis Æquinoctiis -insignes variationes, ac -præcipuè in Æquinoctio Autumnali -inspexi, eadem die ad plures lineas -modò ascendente, modò descendente -<i>Mercurio</i>; in Solstitio æstivo eandem -altitudinem quam diebus præcedentibus -habebat prorsus servavit, -sicuti pariter in hyemali Solstitio.</p> - -<p>Lunarium Eclypsium vim nullam -sensisse visus est <i>Mercurius</i> in<span class="pagenum"><a name="Page_xxi" id="Page_xxi">[XXI]</a></span> -eodem gradu, ut anteà persistens, in -Solari verò Eclypsi, quæ in diem 22 -Juni incidit, non mediocrem alterationem -perpessus est, nam cum ante -Solis defectum in lineâ 84 quiesceret, -in ipso defectu ad duas lineas se se -extulit, in alterâ verò Eclypsi nobis -inconspicuâ in suâ statione immotus -perstitit.</p> - -<p>Ad ascensum, vel descensum <i>Mercurii</i> -nullum ferè momentum addere -caloris, vel frigoris excessum observavi; -siquidem Kalendis Januarii, -& 29 ejusdem Mensis, qui dies prę cęteris -summè algentes fuere ex mei -Barometri testimonio, in lineâ 87 -<i>Mercurium</i> signavi, & die septima -Augusti eandem altitudinem annotavi, -quæ dies si non fuit omnium -æstuosissima, insignitèr tamen fervens -extitit, in Thermometro liquore -ad 80 gradum observato; revera tamen -elatior ut plurimum esse solet -<i>Mercurius</i>, cum Aer minus calet, -quàm cum impensè æstuat, & quò -magis in Thermometro liquor attollitur -<i>Mercurius</i> in Barometro deprimitur;<span class="pagenum"><a name="Page_xxii" id="Page_xxii">[XXII]</a></span> -Hyeme quoque majores, & -crebriores motiones in Barometro -observantur quàm Æstate, Mensibus -enim æstivis nisi subitæ procellæ ingruant -<i>Mercurius</i> in eadem ferè altitudine -pensilis visitur, ut Augusto -Mense, ac Septembri, in quibus ob -perpetuam serenitatem <i>Mercurius</i> -ut plurimum Stationarius fuit; hanc -ob causam sub Zonâ torridâ exiguas, -& raras fieri in Barometro alterationes, -magnas autem sub Zonâ frigidâ -refert citatus Auctor Anonymus.</p> - -<p>Nihil porrò <i>Mercurium</i> à sua -quiete promptiùs dimovere posse -quàm vim subitam Ventorum, tam -frequens observatio est, ut nihil magis; -mirum est autem quomodò Australes -Venti <i>Mercurium</i> deprimant, -Boreales verò attollant. Multæ quidem -apud Auctorem Anonymum -satis curiosæ observationes extant de -<i>Mercurii</i> motionibus ex Ventorum -ad invicem successione, at in maritimis -locis ubi degebat Auctor perfacilè -fuit talia observare, non ità verò -nobis in amplâ planitie positis inter<span class="pagenum"><a name="Page_xxiii" id="Page_xxiii">[XXIII]</a></span> -Appenninum, & Alpes Rhœtias, ubi -Venti nec tam crebri, nec tam vehementer -perflant. Ego certè fateri -possum me in alternâ Ventorum successione, -& concursu magnas anomalias -deprehendisse, ut ex ipso Typo -apparet, constanter tamen ad Austrinos -flatus <i>Mercurii</i> depressionem annotavi, -non sic verò ejusdem elevationem -ad Boreales Ventos. Nomine -autem Borealium, & Australium -Ventorum hìc eos accipio qui ex Septentrionali, -& Meridionali plagâ perflant, -quod idem intelligendum volo -de Ventis qui in Typo sub Austri, & -Boreę nomine designantur, cum non -magis <i>Mercurium</i> elevet Septentrionalis -Ventus quàm Aquilo, & Corus, -nec eundem Auster plus deprimat, -quàm Eurus, & Africus.</p> - -<div class="sidenote"><i>Exper. -Physic. -Mecha. -Exp. 18.</i></div> - -<p>Memoratu quoque dignum est, -quòd aliquandò licet placidum Ventis -stet Mare Aereum insigniter tamen -augeatur Aeris pondus, elevato -<i>Mercurio</i>, nullâ tam subitæ mutationis -se prodente causâ neque in ipso -Aere, nec in Terræ superficie, ut die<span class="pagenum"><a name="Page_xxiv" id="Page_xxiv">[XXIV]</a></span> -30 Augusti, cum enim summo mane -<i>Mercurium</i> observassem in linea 72 -circa Meridiem ipsum notavi in linea -87 constante perfecta serenitate, -quod idem à se pariter observatum -refert Experientissimus Ro. Boylæus; -ut plurimùm tamen quotiescunque -subita <i>Mercurii</i> depressio contingit, -prænunciari possunt sine ulla hæsitatione, -sive Ventorum concursus, & -pręlia, sive ingentes pluvias ingruere; -sic <i>Mercurius</i> cū à die sexta Octobris, -usque ad 11 lineam 90 constanter tenuisset, -& dies nitidissimi fluxissent, -die 12 paucarum horarum spatio ad -82 lineas descēdit, & satis liberaliter -circa Vesperas subsequutæ sunt pluviæ; -eadem ratione subita <i>Mercurii</i> -emersio Iridis ad instar proximam -serenitatem denunciat; paulatim verò -<i>Mercurio</i> ascendente, vel descendēte -paulatim quoque subsequuntur -temporum, vel in placidum, vel turbidum -conversiones.</p> - -<p>Totum spatium, quod hoc Anno -<i>Mercurius</i> in meo Barometro alterno -ascensu, ac descensu potuit percurrere<span class="pagenum"><a name="Page_xxv" id="Page_xxv">[XXV]</a></span> -tertiam partem unius pollicis -non excessit: omnes verò Menses, -dempto Aprili, & Majo, extremos -penè fines altitudinis in fistulâ tetigere. -Aprilis enim ad lineam 84, & Majus -ad 83 vix devenere; major autem -depressio iisdem Mensibus observata -in lineis 75, & 76 comperta est.</p> - -<p>Statuit Auctor Anonymus in suo -Barometro limitem quendam, ac veluti -confinium inter pluviosum, ac -serenum tempus, quem limitem esse -ait 27 pollices, & quadrantem, ita ut -supra dictam altitudinem consistente -<i>Mercurio</i> habeatur serenitas, & quò -ille altior assurgat hæc magis confirmetur; -sic infrà hunc limitem hospitante -<i>Mercurio</i> ait nonnisi pluviosa tēpora -expectanda, & magnos Ventorum -concursus; ut verum fatear in -meo Barometro hujusmodi legem -non observavi, nam pluries, & præcipuè -ad multos Decembris dies etiam -propè extremos fines serenitatis -æstivæ consistente <i>Mercurio</i>, humidam, -& pluviosam constitutionem -experti fuimus.</p> - -<p><span class="pagenum"><a name="Page_xxvi" id="Page_xxvi">[XXVI]</a></span></p> - -<p>Cum in ea parte hyemis quæ in -hujus Anni principium incidit nullæ -ferè Nives præter Regionis morem -decidissent, anxius diu fui, ut scirem -quamnam alterationem pariant in -Barometro Nives, cum adeò densæ -defluunt, ut Aerem totum impediant, -& Campanæ obsurdescant, ac -tandem circa Anni finem Voti compos -sum factus, nam à die 22 Decembris, -usque ad Anni finem tam copiosæ -delapsæ sunt Nives, ut tota Cispadana, -& Transpadana Regio non -Nivibus obsessa, sed sepulta videretur, -quarè satis commodè observare -licuit, quod diu optaram. Nivoso -Cœlo itaque, & actu labente Nive -notabilitèr in fistulâ <i>Mercurium</i> desidere -observavi, itaut à lineâ 88, in quâ -prius visebatur, ad lineam 81 paucarum -horarum spatio descenderit, ac -demissior exinde fuerit; quaproptèr -ad Nives defluas, ac ad pluviarum -descensum idem prorsus contingere -in Barometro observavi.</p> - -<p>Atque hęc sunt, quæ per integrum -Annum ex quotidianâ inspectione<span class="pagenum"><a name="Page_xxvii" id="Page_xxvii">[XXVII]</a></span> -Barometri eidem loco semper affixi -colligere licuit, & quæ præ cœteris -memoratu digna existimavi, quorum -equidem veram, ac genuinam rationem -reddere, si tam in promptu esset, -ut facilis fuit illorum Observatio, -cum unum non vulgare ingenii acumen, -alterum solam patientiam desideret, -jam Voti compotē me crederem; -at cum nō nisi levium coniecturarum -supellex, satisque curta mihi -sit, & alio Vindice digni sint hujusmodi -nodi, fungar potius vice Cotis, -& alios acuere contendam, ut potissimùm -veram rationem, & causam -exquirant, quare, cum Aer pluviosis -nebulis saturatus est <i>Mercurius</i> -in summitate fistulæ deprimatur, -pluviis verò delapsis attollatur, quandò -perpauci, quòd sciam, hujus Problematis -verè Archimedęi, ut dici solet, -exactum examen instituere.</p> - -<p>Supposito igitur pro re acceptissimâ, -quam Academia Experimentalis -Medicea, & Celeberrimus Boylęus -iam satis demonstrarint, scilicet -in fistulâ Torricellianâ ab Aeris externi<span class="pagenum"><a name="Page_xxviii" id="Page_xxviii">[XXVIII]</a></span> -pressione sustineri <i>Mercurium</i> ad -altitudinem Cubiti unius, & quadrātis, -ea ratione ut inter Cylindrum -aereum, & <i>Mercurium</i> in fistulâ suspensum -fiat æquilibrium, & eo modo -quo crescat, vel decrescat aerei -Cylindri momentum, sic in fistulâ -elevetur, vel deprimatur <i>Mercurius</i>; -videndum itaque num Aer pluvioso -tempore, & Cœlo nubibus obducto -re vera sit levior, ut <i>Mercurii</i> depressio -testatur, quod meherclè durum -videtur, ac veluti paradoxum, gravior -autem aqueo pondere excusso, -& subsequente serenitate, quemadmodum -ejusdem <i>Mercurii</i> elevatio -videtur evincere.</p> - -<div class="sidenote"><i>1. Metaph.</i></div> - -<div class="sidenote"><i>3. Aph. 5.</i></div> - -<div class="sidenote"><i>De The. -ad Pis. -cap. 11.</i></div> - -<p>Profectò pronunciare velle, leviorem -esse Aerem imminente pluviâ, -vel dum actu ruunt imbres densissimi, -graviorem vero serenitate restitutâ, -idem prorsus videtur ac asserere -Mulierem post editum fœtum graviorem -esse quàm cum prægnans esset. -Nullus certè Philosophorum, -antequam ad streperum Barometri -nomen personarent Scholæ, ne somniasset<span class="pagenum"><a name="Page_xxix" id="Page_xxix">[XXIX]</a></span> -quidem, nedum suspicioni locum -præbuisset, Aerem minus gravem -esse quandò caliginosus est, <i>pluvioque -madescit ab Austro</i>, ut ait Poeta, -quo tempore conqueruntur omnes -de gravitate quadam quam in se -ipsis persentiunt. Inter noxas quas -Austros nostris Corporibus inferre -scripsit Hippocrates, hanc pręcipuam -recenset, quòd <i>Caput gravent</i>, quam -Capitis gravitatem inferre nequeunt -nisi Cerebrum aqueis superfluitatibus -onerando; Caput verò præ cœteris -corporis partibus humidissimum -ab Austrinis flatibus qui ejusdem -sunt naturæ gravem noxam facilè -persentiscit; sic refert Galenus, quendam -ex suis Sodalibus in lecto cubātem -solitū divinare quis Ventus spiraret, -<i>nam quoties gravari sibi caput sentiebat, -statim dignoscebat flantem Austrum -esse</i>.</p> - -<p>Mirum est autem quomodo Auster -præ cœteris Ventis passim malè -audiat, ac presertim apud Poetas qui -tot probrosis Epithetis illum sugillarunt, -ut jam infamem reddiderint;<span class="pagenum"><a name="Page_xxx" id="Page_xxx">[XXX]</a></span> -notatu verò dignū est quare Horatius -Ventum hunc plumbeum appellarit.</p> - -<div class="sidenote"><i>l. 2. Sat. -6.</i></div> - -<div class="poetry-container"> -<div class="poetry"> -<div class="verse"><i>Nec mala me ambitio perdit, nec plumbeus Auster,</i></div> -</div> -</div> - -<p>inquit ille; non hic curiosiùs immorabor -in recēsendis variis Expositorum -Commentis; mihi solum rationi consonum -videtur Venusinum Poetam -Australis Venti proprietatem hoc significanti -epitheto exprimere voluisse, -quòd nimirùm Aerem nimia humiditate -infarciens illum nobis onerosum, -ac veluti plumbeum efficiat; -cum enim Poeta, ut ipse narrat, ab -Urbe secessisset in Montes ubi Aer -tenuior est, ac purior, se tutum credidit -à fastu, & ambitione quæ gentem -Urbanam inflat, & ab Austro -Romanæ Urbi maximè infenso.</p> - -<p>Cum ergo in Austrinâ, & pluviali -Constitutione tantâ humiditate, ut -patet ad sensum, Aer difluat, ut Marmora -ipsa illachryment, Æraque sudent, -nulla apparet ratio quare Aer in -hujusmodi statu minus ponderosus -censendus sit quàm sicco, & sudo Cęlo. -Alterâ ex parte stat <i>Mercurius</i><span class="pagenum"><a name="Page_xxxi" id="Page_xxxi">[XXXI]</a></span> -in Barometro tanquam Judex Sententiam -proferens pro Aeris minori -ponderositate in Austrinâ, & quacumque -pluviosâ Constitutione, nullamque -suę Sententiæ rationem suggerit.</p> - -<p>Quìd ergo sentiendum? statuendum -ne minus gravitare Aerem in -humidâ, & pluviali Constitutione, -reluctante sensu, & ingeniosissimo -Borelli ratiocinio, qui in citatæ Propositionis -expositione nequiit concipere -materiam im̄inentis pluviæ, vel -in Aere innatantem, vel descendentem, -quin suo naturali pondere naturalem -Aeris gravitatem augere debeat, -an asserendum graviorem quidem -tūc temporis esse Aerem, sed ob -aliquam causam in abdito positam -gravitatem suam exercere non posse? -Leviorem quidem esse Aerem pluviis -impendentibus, & actu labentibus, -pronunciat citatus Auctor Anonymus, -sed nulla solidâ ratione, ut -reor, appositâ, ni potius Aerem graviorem -ostendat. <i>La raison</i>, inquit ille, -<i>pour la quelle le vif-argent du Baromètre<span class="pagenum"><a name="Page_xxxii" id="Page_xxxii">[XXXII]</a></span> -marque qu’il doit pluvoir lors qu’il -baisse est que l’air ètant alors plus lèger, -il ne peut plus soutenir les Vapeurs d’ov’ il -arrive, que les plus hautes tombant sur les -plus baisses, elles s’y unissent, & forment des -nuvès qui etant devenuues tres pesantes, -& tres epaissès par l’augmentation des -novelles vapeurs qui s’y joignent, tombent -enfin en pluvie</i>; paulò post tamen aliud -agens rationem aliquam tradit quæ -specimen aliquod probabilitatis præfert; -ait enim quibusdam temporibus, -velut Hyeme, postquam Terra -diutius gelu concreta steterit, ad primos -repētes flatus solutâ glacie multa -vaporosa effluvia elevari, quę Aerem -sursum protrudant, & sic leviorem -reddant, ut stagnantis <i>Mercurii</i> -superficies hoc pacto minus comprimatur; -en illius verba. <i>Ces vapeurs -sortant en abondance de la Terre, & des -eaux donnent par leur mouvement une -forte impression à l’air, qu’elles recontrent, -& le soulevant, le rendent plus lèger c’est -à dir lui diminuent la force, auec la -quelle pressoit sur la superficie du vif-argent; -c’est pourquoi allors le Barometre -aissè.</i></p> - -<p><span class="pagenum"><a name="Page_xxxiii" id="Page_xxxiii">[XXXIII]</a></span></p> - -<div class="sidenote"><i>Exper. -18.</i></div> - -<p>Vim aliquam ipse quoque Robertus -Boyle in suis Experimētis Physico-Mathematicis -hisce effluviis è -Terrâ sursum promissis tribuisse visus -est, ut variationem altitudinum -<i>Mercurii</i> in Barometro explicaret; -quamvis enim Quęstionem hāc, quòd -sciam, ex professo non tetigerit, attamen -cum alternos hos motus Hydrargyri -in summitate fistulæ observasset, -scripsit <i>fumos istos quandoque -tanta cum celeritate sursum ferri, ut -quantumvis inspissetur Aer, tantùm absit -ut gravitationem illius promoveant, ut -diminuant potius, cum illorum ascensu suo -velocitas impedimento sit non solum ne ipsi -gravitent, sed plurimis etiam aereis Corpusculis, -quæ fumis istius modi sursum nitentibus -occurrunt, ne illi deorsum ferantur</i>.</p> - -<div class="sidenote"><i>De Mot. -Nat. à -Grav. -pend.</i></div> - -<p>Verùm huic ingenioso Excogitato -multa sunt quæ possunt obtrudi, ac -præsertim Clarissimi Borelli Propositio -36, ubi ait, <i>quòd licet Aqua in ipsa -aqua quomodolibet convolvatur, agiteturque -nihilominus perpetuò retinet propriam -gravitatem, eamque perpetuò exercet</i>;<span class="pagenum"><a name="Page_xxxiv" id="Page_xxxiv">[XXXIV]</a></span> -quod demonstrat ad sensum suspēso -in extremitate Librę Vase aquâ -pleno, & in alterâ extremitate pondere -aliquo, ut fiat æquilibrium, quod -ad commotionem aquæ non tollitur; -Sicut ergò motus aquæ vertiginosus -in Vase nihil diminuit de propriâ -illius gravitate quin Vasis fundum -premat ut prius, & æquilibrium servet -cum pondere opposito, sic neque -Vaporum ascensus urgens partes superiores -Aeris, & alias ad descensum -compellens, ejusdem Aeris gravitationem -super substrata corpora nihil -prorsus infirmabit. Prætereà si Vaporibus -è solo elatis eam vim largiri -placeat, ut Aerem in sublime propellendo -eundem leviorem reddant, -cum post delapsos imbres, & restitutam -serenitatem pateat ad sensum -ab humenti Terrâ, & à Sole excalefactâ -multos Vapores sursum efferri, -tunc temporis necesse foret multò leviorem -esse Aerem, quem tamen -graviorem esse <i>Mercurii</i> in fistulâ ascēsus -revincit; imò per Æstatem quò -ferventiores sunt Solares radii, copiosiora<span class="pagenum"><a name="Page_xxxv" id="Page_xxxv">[XXXV]</a></span> -crediderim fieri è globo Terraqueo -effluvia, Terrâ passim rimas agente, -cujus rei satis luculentum testimonium -suggerit nobis Appennibus -noster, nam in Vertice editissimi -Montis Mutinensis Ditionis, quem -Indigenæ Cimonem vocant, Mensibus -Majo, & Junio, Mare Superum, -& Inferum manifestè conspicitur, -Julio vero, & Augusto haud quaquam, -ob turbidum Aerem, & nebulis -occupatum.</p> - -<div class="sidenote"><i>To: 4. -Trac. 2.</i></div> - -<p>Æquè ingeniosa, & elegans ratio -(sed quæ tamen non plenè satisfacit -pro hujus Phęnomeni solutione) penes -Philoso. Burgundicam extat, ac -talis ratiocinij Auctor Borellus dicitur -(quem tamen ab Italo nostro alium -reor) nimirùm pluvio tempore -magnam Vaporum copiam è Terrâ -elevari, qui cum Aere leviores sint, -eumque ob corporum impenetrabilitatem -aliò protrudant, Atmosphœram -leviorem reddant quàm si -hujusmodi Vaporibus careret; at non -adeò certum est, ni potius precarium -videatur, nebuloso tempore fieri<span class="pagenum"><a name="Page_xxxvi" id="Page_xxxvi">[XXXVI]</a></span> -hujusmodi Vaporum elevationem, nam -verosimilius est dispositionem ad -pluviam fieri potiùs per Vaporum ex -alto præcipitationem, quàm per subitam -eorundem exaltationem; siquidem -cum diuturnis siccitatibus -ingentes, & continuatæ pluviæ succedunt, -fas est arbitrari sensim collectam -fuisse illarum materiam, ac pręsertim -per Æstatem quo tempore videmus -Lacus decrescere, & Flumina -exsiccari, Vapores autem per magna -illa spatia dispersos à Ventis colligi, -ac densari, ut tandem in imbres solvantur; -sicuti neque certum est ea -Corpora quæ in altum elevantur, & -in Corpus aliud fluidum se insinuant -eodem esse leviora, adeòut quę è globo -Terraqueo cōtinuò ascendunt sint -minus gravia quàm ipse Aer; cum enim -videmus pulverulento solo pede -concusso pulverem elevari, imò per -Æstatem juxtà populosas Urbes totū -Aerem pulvereis particulis obnubilari, -non apparet ratio quare pulvis -ille per Aera discurrens ipso Aere sit -minus gravis; sic Auri scobes, cui Aqua<span class="pagenum"><a name="Page_xxxvii" id="Page_xxxvii">[XXXVII]</a></span> -Regia affusa fuerit, ascendit, & intra -poros aquæ se recondit, nec proptereà -Auri particulæ, quæ propriam naturam -nunquam exuunt, dum pendent -suspensæ aquâ illâ leviores censendæ; -ipse quoque <i>Mercurius</i> ad ignis torturam -positus <i>pedibus talaria nectit</i>, & -citissimè in auras evolat; quomodo -autem illius particulæ adeò ponderosæ -temporis momento Aere leviores -fiant ego non satis concipio; facilè -quidem mihi concipere est quomodo -quædam Corpora in motum adeò -concitatum compelli possint ut vis -quâ moventur illorum gravitati pręvaleat, -& in sublime ascendant, non -quia ab alio Corpore superiori, & -graviori, putà ab Aere, è sua sede -protrudantur, sed quia à vi inferiori -sursum propellātur. Haud dispari ratione -Vapores, multòq; magis Exhalationes, -quæ terrenam indolem nunquam -exuūt, ut ut in partes tenuissimas -redactæ, vel ob centralem calorem -Terræ possunt sursùm eructari, -vel ob Cœlestis materiæ agitationem -per Aera circumvolui, donec ab aliqua<span class="pagenum"><a name="Page_xxxviii" id="Page_xxxviii">[XXXVIII]</a></span> -vi pręcipites deiiciantur, nec -proptereà dici posse Aere leviores, ita -ut ex Vaporibus & ipso Aere fiat novum -Concretum in specie levius -quàm sit simplex Aer.</p> - -<div class="sidenote"><i>Physic. -Occult. -c. 11.</i></div> - -<div class="sidenote"><i>Prop. -20.</i></div> - -<div class="sidenote"><i>Prop. -21.</i></div> - -<p>Contrariâ prorsùs viâ procedit M. -Comiers pęnès Vallemontium; asserit -enim Vapores dum actu descendunt -Aerem leviorem reddere, verùm qua -ratione id fiat non explicat; hæc autem -sunt illius verba. <i>Il est bien facile -de comprendre la construction de ce petit -homme, qui monte plus haut quand l’air -divient plus pesant, & s’abaisse, & dècende -quand’ il pleut, & mème avant que la -pluye commence parce que les Vapeurs diminuent -la pesanteur de l’Air en decendant.</i> -Rationem quidem, ut dixi, nullam -affert quare Vapores descendendo -Aerem leviorem efficiant, sed hujusmodi -rationem, eamque non parvi -ponderis ex Borellianis Fontibus -hauriri posse arbitror, ut non infimum -locum inter cœteras quæ ad -Problematis solutionem afferri possunt -mereatur. Hic itaque Vir Celeberrimus -in Opere tam commendato<span class="pagenum"><a name="Page_xxxix" id="Page_xxxix">[XXXIX]</a></span> -de Motibus à Naturali Gravitate -pendentibus ait tam falsum esse -quòd Corpora terrena quiescentia -super alia non gravitent, ut potiùs -verum sit oppositum quòd Corpora -cum descendunt gravitatem non -exerceant, quod licet paradoxum videatur -egregiè tamen demonstrat -exemplo allato de duobus Lanæ involucris, -quorum unum alteri superimpositum -in descensu nullam pressionem -super illud exercet; hęc enim -duo involucra cum æquales habeant -velocitatis gradus, supremum inferius -nequaquam comprimet, sed tantùm -exosculabitur; cum verò quiescent -tunc superius involucrum supra -Lanam subiectam gravitatem -exercebit, ac illius pilos inflectet; deindè -expressè subdit, <i>Aquam cum descendit -per Aerem nullam gravitatem -habere, & eam solumodò exercere -cum quiescit</i>, quod eodem ratiocinio -demonstrat, concipiendo aqueum -Cylindrum per Aera descendentem -in partes æquales horizonti æquidistantes -divisum, quæ partes cum sint<span class="pagenum"><a name="Page_xl" id="Page_xl">[XL]</a></span> -æquè graves, pars suprema erit æquè -velox, ac inferior, proptereà nullo -pacto illam urgebit, ac premet, sicuti -Sagitta nūquam signum feriet, quod -ab ipsa pari velocitate recedat.</p> - -<p>Ex his itaque deduci posset mirum -non esse si in pluviam solutis Vaporibus -deprimatur <i>Mercurius</i>; siquidem -Aereo Cylindro, qui <i>Mercurium</i> anteà -premebat, & altius attollebat, ab -aqueo Cylindro per Aera descendente -ex parte occupato, totus Cylindrus -<i>Mercurio</i> superincumbens conflatus -esset ex unâ parte Aeris, qui -gravitaret, & altera parte aquei Cylīdri, -qui in descensu nullam præstaret -gravitatem, ac propterea super <i>Mercurium</i> -stagnantem minorem pressionem -exerceret, cui postea consectaria -esset <i>Mercurii</i> depressio; imbribus porrò -delapsis, ac serenitate redeunte -Cylindrus aereus purus, ac putus, totis -suis viribus super <i>Mercurium</i> stagnātem -gravitaret, ac ipsum in summitate -fistulæ attolleret.</p> - -<p>Plausibilis quidem est hujusmodi -ratio, verùm & ipsa magnis difficultatibus<span class="pagenum"><a name="Page_xli" id="Page_xli">[XLI]</a></span> -stipatur; sit enim quòd aqua -descendens non gravitet super aliam -aquam descendentem, non tamen -certum est quòd super Aerem, cujus -resistentiam superare debet, non gravitet; -prætereà in permutatione à sereno -Aeris statu ad nebulosum notabiles -<i>Mercurii</i> depressiones observantur, -licet nullæ interdum subsequantur -pluviæ, nisi dicamus in dispositione -ad pluviam aqueos Vapores lento -motu ab alto descendere, & eadem -ratione, ut de actuali pluviâ diximus, -Aerei Cylindri pressionem interturbare, -& infringere, nec semper in -pluvias solvi debere, cum à Ventis, -sicuti nubes, aliò deferri possint. Ulterius -constans observatio est, quòd -major <i>Mercurii</i> depressio contingat -pluvioso tempore, quam dum ruunt -imbres copiosi, ac præcipuè in continuatis -pluviis, quales per totum ferè -Decembrem vidimus, in quibus <i>Mercurium</i> -notabiliter assurgere observavi; -quando ex superiùs dictis, actu -pluviâ descendente, deberet magis -subsidere.</p> - -<p><span class="pagenum"><a name="Page_xlii" id="Page_xlii">[XLII]</a></span></p> - -<div class="sidenote"><i>de Fon. -& Flum. -Origine.</i></div> - -<p>Porrò si Aerem cum Vaporibus -prægnans est, ut conceptam pluviam -amplius sustinere nequeat, graviorem -supponere velimus, ut ad sensus, -& rationis quoq; Criterium proclive -esset asserere, nulla, mihi saltem, -suppetit coniectura, quare gravitationem -suam, ac pressionem supra -stagnantis Hydrargyri superficiem -exercere non debeat, & illum altiùs -attollere. Profectò non parvi momenti -esse pondus quod interdum in -magnis pluviis paucarum horarum -spatio ab Aere excutitur fateri necesse -est ex aquis passim exundantibus; -imò si lubeat, aquei humoris ante -pluviam in aereo Cylindro qui <i>Mercurio</i> -incumbit contenti pondus, & -mensura sciri potest, si in Vase Cœlo -libero exposito pluvialis aqua excipiatur, -& quanta est aquæ delapsæ -altitudo, tantundem in vitreâ fistulâ, -(quę æqualis sit amplitudinis ac Mercurialis -Cylindrus) reponatur, exemplo -insignis Gallorum Mathematici -Mariotte, qui, ut refert G. Bartholinus, -hoc modo per integrum Annum<span class="pagenum"><a name="Page_xliii" id="Page_xliii">[XLIII]</a></span> -exceptis aquis pluvialibus, observavit -illas ad altitudinem pollicum 17 -devenisse, adeò ut ex illius calculo solæ -pluviæ sine recursu ad aquas subterraneas -è Mari deductas Sequanæ -flumini aquas suppeditare potuerint.</p> - -<p>Dubitari forsan posset num vis Aeris -Elastica impedimento esse posset -quin Aer licet absolutè ponderosior, -minus premeret; si tamen res attentè -perpendatur patebit tantùm abesse, -ut Aeris vis Elastica pressioni officiat, -ut potius verum sit illam non -parùm conferre. Multa equidem de -Aeris Elatere egregiè scripta extant, -& Cathedræ nihil magis quàm hanc -Aeris Elasticitatem crepant, non leves -tamen in hac re hallucinationes -contingere observo; concipiunt enim -persępè nōnulli hanc vim Elasticam -tanquam Principium à pondere diversum, -ut unum sursum, aliud deorsum -vim suam exerat, cum tamen -ambo hæc Principia junctis viribus -ad pressionem concurrant; hæc enìm -Corporis elastici, quandò ab aliquo -externo Agente comprimitur, proprietas<span class="pagenum"><a name="Page_xliv" id="Page_xliv">[XLIV]</a></span> -est, ut expansionem sibi debitam -quaqua versùm urgendo procuret, -nec unam viam potiùs quàm -aliam affectet, nisi ubi minorem reperit -resistentiam. Aer igitur in pluvioso -statu, si re vera esset gravior -quàm aliàs, proprio pondere, & unà -cum sua elasticitate Hydrargyrum -premere deberet, & illum sursum -protrudere, cum tamen oppositum -observetur.</p> - -<p>Possem hìc equidem multa Doctissimorum -Virorum, quibus Quæstionem -hanc paradoxam communicavi -Excogitata recēsere, sed ne prolixior -sim duorum tantum Amicorum -meorum, quorum Sapientiam, ac Judicium -magni facio, Epistolas huic -Tractatui meo adieci, priorem quidem -Excellentissimi D. Joannis Baptistę -Boccabadati J. U. D. & Serenissimi -Ducis nostri Mathematici, alteram -verò Excellentissimi D. Francisci -Torti in hoc Mutinensi Liceo Publici -Medicinæ Professoris, qui in -suâ ingeniosissimâ Epistolâ Interpretis -munere suscepto, in id potissimum<span class="pagenum"><a name="Page_xlv" id="Page_xlv">[XLV]</a></span> -incumbit ut nebulas discutiat quæ -Borellianæ Propositioni obscuritatem -aliquam possent offundere, adeò -ut ex illius sententiâ Borellus à communi -observatione, quâ constat imminente -pluviâ <i>Mercurium</i> in fistulâ -deprimi, elevari autem post delapsos -imbres, & restitutam serenitatem -haud quaquam discrepet, quod mihi -pergratum fuit, ne quis tam Celebris -Viri manibus infensum me fortè existimaret.</p> - -<p>Barometro igitur apertis notis attestanti -Aerem leviorem esse, seu minus -gravem nebuloso, ac pluvio Cœlo -quàm perspicuo, & sereno fides -non est deroganda, & quando ex tot -Experimentis constat, non ab aliâ -causâ quàm ab Aeris pressione <i>Mercurii</i> -librationem in Torricellianâ fistulâ -30 pollices pendere (sicuti pariter -ejusdem variam altitudinem -juxta diversam Aeris conditionem, -modò magis, modò minus ponderosi) -hujus Phænomeni ratio pro viribus -est disquirenda; quòd si non dabitur -adeò probabilem afferre, ut expectationem<span class="pagenum"><a name="Page_xlvi" id="Page_xlvi">[XLVI]</a></span> -impleat, id forsan aliis incitamento -erit ut probabiliores afferant, -quando in rebus dubiis, & magnis -difficultatibus involutis plures causas -proferre non incongruum est, donec -ex multis una habeatur, cui -Mens Veritatis avida acquiescat; nam -ut rectè Lucretius.</p> - -<div class="sidenote"><i>l. 6.</i></div> - -<div class="poetry-container"> -<div class="poetry"> -<div class="verse"><i>Sunt aliquot quoque res quarum unam dicere causam</i></div> -<div class="verse"><i>Non satis est, verùm plures, unde una tamen sit.</i></div> -</div> -</div> - -<p>Fateor equidem, quòd ut cohęrenter -procederem necesse foret, ut hìc -non pauca ex Doctrinâ Meteorologicâ -perpenderem, veluti de naturâ -Aeris, Ventorum, Pluviarum, Nebularum, -multarumque aliarum rerum, -de quibus licet passim Philosophi -tot, ac tanta prodiderint, adhuc -tamen sunt materiæ involutissimæ, -& mille Disputationum ambagibus -implicitæ, verùm in nimiam molem -Tractatulus hic meus turgesceret, -proptereà quædam solumodò præmittam -quæ magis verosimilia credidi, -& meis Coniecturis congruentia.</p> - -<p><span class="pagenum"><a name="Page_xlvii" id="Page_xlvii">[XLVII]</a></span></p> - -<div class="sidenote"><i>C. de -Nit.</i></div> - -<p>Suppono itaq; è Globo Terraqueo -non solum Vapores, qui sunt Pluviarum -materia, sed multas Exhalationes -diversę indolis continuò, plus, vel -minus, protrudi, & Aeri commisceri, -ut particulas Sulphureas, Aluminosas, -Vitriolicas, Mercuriales, aliasque -omnigenas, ac præsertim Montanis -in locis ubi sunt Metallorum Fodinæ, -adeò ut aliquibus in locis, veluti -in Hungariâ reperta sint Arborum -folia aureo colore obducta ab Auri -Fodinarum exhalationibus; Aerem -verò Nitrosis particulis potissimùm -refertum esse omnes, cum Philosophi, -tum Medici unanimiter tradunt, -ut Junchen in sua Chymiâ Experimentali -Nitri Mineram non in Terræ -sinu, sed in ipso Aere constituerit, -nec secùs sentiat Celeberrimus Vir -Jo: Mayouu, qui integrum Tractatum -de Salnitro Aereo conscripsit. -Partium enim nitrosarum necessitatem -ad Ignem, tum Elementalem, -tum Vitalem sustentandum providentissima -Natura intelligens illius -ingentem copiam esse voluit, & Condum<span class="pagenum"><a name="Page_xlviii" id="Page_xlviii">[XLVIII]</a></span> -in Aere, sicut Salis in Oceano -constituit.</p> - -<div class="sidenote"><i>His. Na. -l. 31. c. 7.</i></div> - -<p>Non est hujus loci, nec ad rem de -quâ agitur, Nitri naturam rimari, & -quare ad Respirationis munus tanta -sit Aeris nitrosi necessitas, de quo cōsulendi -Vvillisius, Sylvius, Trusthonus, -& alii; mihi satis sit Aerem multum -nitrosæ materiæ continere, ac -præsertim Hyeme flante Boreâ, qui -nitrosæ Annonæ veluti Dispensator -est, sicuti Auster Liguritor, quod forsan -Plinius innuere voluit, cum tradidit -flatus Aquilonares Salem copiosum -facere, non sic Australes. Nitri -autem efflorescentiam super muros -antiquos ex calce, & lateribus -constructos, Hyeme præsertim, & -cum Aquilonares Venti dominatum -obtinent passim videre est, & Nitri -Collectores tunc temporis toti sunt -in verrendis muris, quin uberiorem -nitrosæ materiæ copiam è muris qui -Boream spectāt quàm qui Austrum, -congerere se ajunt; sic Glauberus qui -de Nitro egregiè scripsit ait, Aquam -quæ cum Vento Aquilonari decidit<span class="pagenum"><a name="Page_xlix" id="Page_xlix">[XLIX]</a></span> -optimam esse ad parandum lixivium -pro Nitri extractione. A’ perito Nitri -Coctore accepi imprudens opus -esse Muros antiquos, ubi flos petræ -nascitur, diruere ad Nitrum extrahendum, -majorem enim Nitri copiam -ab iisdem impetrari si sępiùs -verrantur mihi asseruit, cum tales -Muri sint veluti Matrices quę ab Aere -gravidatæ uberiorem Nitri fœturam -præstent. Ab eodem quoque -rem satis curiosam didici, nimirùm -magnam Nitri copiam in Stabulis -colligi ex muris, in quos halitum efflant -Boves, in alterâ tamen Muri -parte extrà Stabulum, & quæ Aeri -exposita est. Inesse quoque Aeri cœteras -minerales Exhalationes, quarum -habita est mentio, argumento -sunt Colcothar Vitrioli, quod Aeri -expositum novo, ac genuino Vitriolo -imprægnatur, Terræ Metallorum, -Medicamenta Mercurialia, Stibium -Diaphoreticum, quod nisi ab Aere -externo rite munitum asservetur, ab -eodem vim emeticam resorbet, cui -fato quoq; obnoxius est <i>Mercurius</i> dulcis,<span class="pagenum"><a name="Page_l" id="Page_l">[L]</a></span> -qui incustoditus vim corrosivam -adsciscit.</p> - -<div class="sidenote"><i>l. 4. -Quæ. -Nat. c. -10.</i></div> - -<p>Altiùs autem attolli Vapores, & -quæcumque majorem cum Aere cognationem -habent, quàm terreas Exhalationes -satis probabiliter existimo; -non ex hoc tantùm quòd Vapores -aquei terrestribus Exhalationibus -leviores sint, nam oleosæ Substantiæ -licet Aquâ leviores segniùs ascendunt -quam Aqua ipsa, sed etiam quia -Vaporum magis laxa compages est -quàm terrenarum Exhalationum; sic -in Destillationibus videmus partes -tenuiores è Corporibus destillatis -priores assurgere, deinde crassiores. -Quamvis autem Exhalationes unà -cum Vaporibus in Aerem prosurgant, -facili tamen negotio postmodùm -sejunguntur, vel ut Oleum ab -Aqua, vel vi Ventorum, adeò ut in -sublimiori parte Atmosphœræ Vapores, -& tenuiores Substantiæ consistant, -in humiliori Exhalationes, & -crassiores particulæ resideant; nam -ut egregiè Seneca: <i>Aer quò proprior est -Terris hòc crassior; quemadmodum in<span class="pagenum"><a name="Page_li" id="Page_li">[LI]</a></span> -aqua, & in omni humore fęx ima est, ità -in Aere spississima quæque desidunt</i>.</p> - -<div class="sidenote"><i>Meteo. -c. 5.</i></div> - -<div class="sidenote"><i>l. 8. -Hist. -Anat. -Quæ. -30.</i></div> - -<div class="sidenote"><i>De Aer. -Aq. & -Lo. n. -19.</i></div> - -<p>Supponere item satis probabiliter -licet Vapores coactos, ac dēsatos Nubes, -ac Nebulas effingere; Vapores -autem per magna illa spatia diffusos -colligi, ac densari à Ventis contrariis -hinc, & illinc prementibus, donec in -Corpora illa visibilia transeant quæ -Nubes appellantur, tradit Cartesius, -quamvis ab Hippocrate videatur id -pęnitùs desumpsisse; quare mirari subit -quomodo Philosophi tum antiquiores -tum recentiores, cum tot, ac -tanta ab Hippocrate decerpserint, -tam rarò illius meminerint, quam -ob causam Laurentius ingratissimū -Aristotelem appellavit; lubet autem -Divini Pręceptoris verba ipsa hìc apponere, -cum Nubium, & Pluviarum -generationem nemo forsan ingeniosiùs -descripserit. <i>Quamdiu igitur Nebula -dispersa fuerit, & nondum congregata -fertur sublimis. Ubi verò coacervata -fuerit, ac simul congregata de repente à -Ventis inter se adversariis, tunc deorsum -prorumpit qua parte plurima collecta fuerit;<span class="pagenum"><a name="Page_lii" id="Page_lii">[LII]</a></span> -tunc enim magis verisimile est quum -Nebulas à Vento stabilitatem non habente -concitatas de repente Ventus contrarius, -ac aliæ Nebulæ reliserint; atque -tunc quidem prima ipsius pars congregatur, -quæ verò à posteriori parte sunt insuper -accedunt, & sic crassescunt, & nigrescunt, -ac simul congregantur, & præ gravitate -deorsum prorumpunt, & pluviæ -fiunt.</i></p> - -<div class="sidenote"><i>l. 2. His. -Nat. c. -38.</i></div> - -<div class="sidenote"><i>In Susp. -de Aer. -lat. -Qual.</i></div> - -<div class="sidenote"><i>Part. 4. -Princip. -Philos.</i></div> - -<p>Adverto denique suspicari saltem -licere, si non supponere, Aerem, qui -Cœlum cum Terrâ nectit dum separat, -non solùm terrena, sed etiam -cœlestia effluvia in sinum suum recipere; -<i>ultrò, citròque commeante Natura, -& quadam veluti pugna, ut terrena in -Cœlum tendentia deprimat Syderum -vis</i>, ut ait Plinius; hujusmodi autem -emanationum in hæc inferiora non -cōtemnendam coniecturam desumpsit -Ingeniosissimus Rob. Boyle ex -Solarium macularum subitâ dissolutione, -quod idem quoque de Cometarum -evanescentiâ dici posset, adeò -ut Sol præter lumen (cujus actionem -Cartesius in pressione quadam secundum<span class="pagenum"><a name="Page_liii" id="Page_liii">[LIII]</a></span> -lineas rectas factâ constituit) -aliâ ratione, cœlestis materiæ projectione -nimirùm, Atmosphœram nostram -in gravitate quandòque possit -alterare. Ac profectò si in pestilenti -Constitutione culpantur à Medicis, -nec temerè, anonymę Qualitates Aeri -à Sydereis afflatibus potiùs, quàm -à terrenis Exhalationibus impressæ, -non prorsùs à ratione alienum erit -suspicari, posse aliquandò aliunde -quàm à terrestri Exhalatione Aeris -gravitatem augeri.</p> - -<p>Hisce itaque pręhabitis rationem -aliquam hujus paradoxæ Quęstionis -reddi posse arbitror, coniectando nimirùm, -quòd Vapores vi Ventorum -prementium collecti, ac in Nubes, & -Nebulas coacti, Aeremq; humectantes -ex superiori Atmosphœræ parte -terreas Exhalationes quę infrà subsistunt, -& nitrosas particulas præcipuè -quibus Aer abundat ad imum deturbent, -ac ad solum usque præcipitent, -non secùs ac Metalla soluta in Aquis -fortibus per additionem Olei Tartari -in Vasis fundum sub forma Calcis<span class="pagenum"><a name="Page_liv" id="Page_liv">[LIV]</a></span> -decidunt, & hoc pacto ob harum -partium mineralium, & alterius generis -præcipitationem, & exclusionem -ab Aeris poris Aer ipse reddatur -levior, ac Cylindrus Aereus qui <i>Mercurio</i> -incubat, minùs eundem <i>Mercurium</i> -premat, ac proptereà in pluviosâ -tempestate <i>Mercurius</i> in fistulâ -descendat. Haud secùs discussis per -effusos imbres nebulis, ac Vaporibus, -seù per Ventos aliò delatis, & serenitate -restitutâ, fas est arbitrari terreas -illas, & minerales particulas, quę -imminente pluviâ, & actu delabente, -præcipites è roranti Aere deciderant -denuò exaltari, Ventosq; Boreales nitrosam -materiam convehendo novam -Aeri gravitatem largiri, & hoc -pacto <i>Mercurium</i> paulatìm ad priorem -stationem per gradus emergere.</p> - -<p>Nec mirum videatur, quòd Vapores -anteà dispersi, mox in unum collecti -Aerem leviorem reddant, nam -majus est pondus quod per hujusmodi -præcipitationem, licet insensibilem, -ab Aere secedit, quàm quod eidem -successivè accedit, non secus ac<span class="pagenum"><a name="Page_lv" id="Page_lv">[LV]</a></span> -Aqua Regia, in quâ dissolutum -est Aurum, levior fit, Auro ad fundum -præcipitato, & ab eâ separato, -quamvis illi Oleum Tartari addatur. -Aquam verò & ipsam vim habere -pręcipitandi variorum Corporum solutiones, -& Metallorum quoq; experimenta -Chymica satis ostendunt. -Hanc itaque causam esse reor descensus -<i>Mercurii</i> in Torricellianâ fistulâ, -pluvioso tempore impendente, -& ascensus subsequente serenitate; -nonnisi autem terreę particulæ excogitari -possunt quæ ab Aere nebulis -pluviosis imprægnato, ut ait Borellus, -quoquo modo secedant ubi pluviæ -imminent, siquidem Aeris Columna, -quæ <i>Mercurio</i> superincumbit, -& illum in fistulâ suspensum detinet, -in transitu à serenitate ad statum -pluviosum specificam gravitatem -mutare nequit, ac fieri levior, nisi -particulæ graviores excludantur, & -leviores subeant.</p> - -<p>Hujusmodi autem præcipitationis -partium mineralium, & alterius generis -in humidâ tempestate non leves<span class="pagenum"><a name="Page_lvi" id="Page_lvi">[LVI]</a></span> -coniecturas afferre possem ex variis -Observationibus, ut v. g. quòd -quando Chymici Sulphuris Spiritum -per campanam elicere volunt pluviosum -tempus, & valdè caliginosum -expectant, tunc enim largiorem -Spiritus copiam è Sulphure obtinent, -aqueis nempè Vaporibus quibus Aer -oppletus est fumos è Sulphure exhalantes -ad imum deturbantibus, ut faciliùs -in Stagma illud acidum cogantur, -quod Sulphuris Spiritum appellant; -haud secus Terras metallicas è -Fodinis erutas, & Aeri expositas hujusmodi -tempore partes sibi congeneres -ab Aere avidiùs combibere -ajunt, quàm cum siccum, & sudum -est Cœlum. Prætereà Agricolationis -Studiosi nunquam magis fœcundari -agros prædicant quàm in nebulosis -Constitutionibus, iisque continuatis, -quòd non aliam ob causam fieri censendum, -quàm quòd hujusmodi temporibus -magna fiat ex Aere partium -nitrosarum, licet insensibilis præcipitatio, -quandò nihil est quod majorem -Terræ feracitatem, & Seminibus<span class="pagenum"><a name="Page_lvii" id="Page_lvii">[LVII]</a></span> -robur largiatur quàm Nitrum; -sic enim Poetarum Princeps.</p> - -<div class="sidenote"><i>Geo. 1.</i></div> - -<div class="poetry-container"> -<div class="poetry"> -<div class="verse"><i>Semina vidi equidem multos medicare serentes</i></div> -<div class="verse"><i>Et Nitro prius, & nigra perfundere amurca,</i></div> -<div class="verse"><i>Grandior ut fœtus siliquis fallacibus esset.</i></div> -</div> -</div> - -<div class="sidenote"><i>Appēd. -ad Chy. -Scept.</i></div> - -<p>Aliquandò tamen suspicatus sum, -num præter externi Aeris actionem -<i>Mercurius</i> ipse jus aliquod haberet in -hujusmodi descensu cum pluviæ imminent, -vel decidunt, factus nempè -gravior, vel aqueos Vapores combibendo, -vel Mercuriales, & nitrosas -particulas ab Aere per hujusmodi -præcipitationem, ut diximus absorbendo. -Reverà <i>Mercurio</i> aliquam -portionem aquæ ex ejusdem naturali -constitutione inesse à perito Chymico -didici, qui mihi modum communicavit -eliciendi aquam simplicem è -<i>Mercurio</i>, quæ quidem in satis modicâ -quantitate obtinetur, ità ut è duabus -unciis <i>Mercurii</i> vix aquæ dracma -impetretur, quamvis referat Rob. -Boyle, sibi ab ingenioso Medico relatum<span class="pagenum"><a name="Page_lviii" id="Page_lviii">[LVIII]</a></span> -ex librâ <i>Mercurii</i> quatuor uncias -aquæ aliquandò elicitas fuisse; quòd -tamen aquei Vapores in <i>Mercurii</i> substantiam -adeò densam insinuare se -valeant vix concipi potest quandò -omnia corpora, præter Aurum illi supernatant; -sic neque per novas particulas -mercuriales, aut salinas ab Aere -absorptas credibile est <i>Mercurium</i> -majorem gravitatem specificam acquirere; -videmus enim per novi <i>Mercurii</i> -additionem in pyxide ubi immersa -est vitrea fistula, <i>Mercurium</i> altiùs -proportionaliter in summitate -tubi elevari, sicuti etiam ex cujuscumque -liquoris affusione, perstite -tamen eadem semper altitudine 30 -pollicum à superficie infusi liquoris -mensurandâ.</p> - -<div class="sidenote"><i>Appēd. -ad Chym. -Scep.</i></div> - -<p>Posse tamen <i>Mercurium</i> fieri in specie -graviorem quàm sit vulgaris Officinarum -<i>Mercurius</i>, cum nimirùm -corporaliter ab Auro imprægnatur, -vel ab eodem spiritualiter animatur -tradit Ingeniosissimus Boyle, sicuti -pariter cum destillatur fit non parum -gravior, si cum vulgari <i>Mercurio</i><span class="pagenum"><a name="Page_lix" id="Page_lix">[LIX]</a></span> -hydrostaticè examinetur; cum igitur -ex particularum Auri imprægnatione -potissimùm majorem gravitatem -possit <i>Mercurius</i> adsciscere, nec tam ingens -hujusmodi partium volatilium -copia in Aere extet (saltem apud -nos, ubi Aurum aliò evolat) nullus suspicioni -est locus, quòd in casu nostro -<i>Mercurius</i> stagnans in pyxide ubi -Mercurialis Cylindrus immersus est -possit ab Auri particulis volatilibus -ab Aere pluvio deciduis alterationem -aliquam intrinsecam pati, ac fieri in -specie gravior, ut hanc ob causam -in sum̄itate fistulæ debeat descendere. -Quare sicuti Aeris externi pressio -potissima est causa quare <i>Mercurius</i> in -Torricellianâ fistulâ facto vacuo in -dictâ altitudine perstet, ità ad ejusdem -Aeris modò majorem, modò -minorem pressionem referenda est -in Mercuriali Cylindro hujusmodi -motionum vicissitudo.</p> - -<p>Hoc modo itaque, prout ingenii -mei tenuitati datum, exposito <i>Mercurii</i> -descensu in Torricellianâ fistulâ -in permutatione à sereno Aeris statu<span class="pagenum"><a name="Page_lx" id="Page_lx">[LX]</a></span> -ad nebulosum, & perturbatum, -& ejusdem ascensu à perturbato ad -serenum, reliqua Phœnomena quæ -superiùs memoravi supersunt explicanda, -quod fundamentis à me jactis -præstiturum me confido. Aliquandò -insignes alterationes in Barometro -fieri annotavi, notabiliter elevato -<i>Mercurio</i>, nullâ apparente in his inferioribus -tam subitæ mutationis -causâ; hujus itaque Phœnomeni causam -ad effluvia è Corporibus Cœlestibus -in hæc inferiora projecta referri -posse rationabiliter putarim; cum -enim Ventis silentibus, sereno, ac -perspicuo Cœlo, & Aereo Oceano in -summâ malaciâ constituto id contingat, -non aliunde quàm à superiori -causâ tam subitæ alterationes in Barometro -videntur peti posse. Sicuti -enim (ut ex eorum Relationibus habemus, -qui in Machinis fundum Maris -perlustrarunt, & ex Unionum -Piscatoribus) magna est in Maris -fundo tranquillitas, dum in summo -ingens sævit tempestas, quod ipsis -Urinatoribus non parvæ fuit<span class="pagenum"><a name="Page_lxi" id="Page_lxi">[LXI]</a></span> -admirationi, ita & nos in Maris Aerei fundo -positi licet hìc pacata omnia videamus, -divinare non possumus, quid -in summitate Atmosphœrę, ac Ætheris -fiat, & quales motus, ac alterationes -ibi excitentur.</p> - -<p>Hoc idem crediderim affirmari -posse de <i>Mercurii</i> elevatione in Solari -Eclypsi observatâ, dum in ipso Solis -defectu die 22. Junii ad duas lineas se -se extulit; nullâ enim nec ante Eclypsim, -neque post ipsam, factâ notabili -Aeris alteratione, credibile est intercepto -Solarium radiorum influxu, & -illorum directâ projectione usque in -Terram, Atmosphœram in superiori -parte, ac ipsum Ætherem insignem -aliquam alterationem, ac pressionem -perpessum fuisse, quæ usque ad <i>Mercurium</i> -pertingeret. Haud secus rationem -reddi posse existimo de <i>Mercurii</i> -exorbitantiâ observata ad multos -Decembris dies cum in nebulosâ, -ac præhumidâ Constitutione paulatìm -ità se se extulit, ut extremos penè -serenitatis limites tetigerit, dum -per totum Annum constanter in pluvioso<span class="pagenum"><a name="Page_lxii" id="Page_lxii">[LXII]</a></span> -Aeris statu in infimis subseliis -stetisset; cœlesti nempè materiâ è Sydereis -Corporibus diffusâ, & supra -Atmosphœram gravitante, adeò ut -non obstante suppositâ partium nitrosarum -præcipitatione, qualem in -nebulosâ Constitutione fieri diximus, -Aer ob talem causam insignem gravitatem -acquisiverit.</p> - -<div class="sidenote"><i>Cap. X.</i></div> - -<div class="sidenote"><i>de Aer. -Aq. & -lo. num. -30.</i></div> - -<p>In Æquinoctiis magnas observari -in <i>Mercurio</i> motiones superiùs annotavi, -ut paucarum horarum interuallo -ascendat, ac descendat, cujus causam -rimari, ac assequi perdifficile est; -Magnas fieri tam in Macrocosmo, -quàm in Microcosmo mutationes vetus -Observatio est; etenìm ut ex Nautarum -Relatione, & Observationibus -Geographicis, & Astronomicis Regię -Academię Parisiensis habemus, nunquam -aliàs tam magni ęstus in Oceano -excitantur quàm in ipsis Æquinoctiis, -& Novilunia quæ illis sunt -proximiora majores æstus pariunt, -quàm reliqua quæ magis distant. -Haud secus in humanis Corporibus -hujusmodi tempore insignes fiunt<span class="pagenum"><a name="Page_lxiii" id="Page_lxiii">[LXIII]</a></span> -perturbationes, nec immeritò monuit -Hippocrates, magnas Tēporum -mutationes esse observandas, <i>ut neque -Medicamenta in illis libenter exhibeamus, -neque uramus, neque secemus</i>; -quales autem sint hæ magnæ Temporum -mutationes exposuit subdens, -<i>Puncta Solstitialia, & Æquinoctialia -esse periculosa</i>; lubet ergo coniicere, -Sole sub ęquinoctiali Circulo utrumque -Polum parili radiorum influxu -respiciente, varia utrinque effluvia -suscitari, ità ut in Atmosphœrâ fiant -veluti fluxus, & refluxus, & hoc pacto -modò ascendere, modò descendere -<i>Mercurium</i>, quandò Australes -flatus ipsum deprimunt, Aquilonares -attollunt.</p> - -<div class="sidenote"><i>l. 17. c. 2.</i></div> - -<div class="sidenote"><i>Exer. -54.2.</i></div> - -<div class="sidenote"><i>Barth. -Cent. 3. -Ep. 97.</i></div> - -<p>Nivoso Cœlo, & actu cadente -Nive, <i>Mercurium</i> in infimam stationem -se recipere, constans observatio -est ut diximus, cujus quidem rei eadem -est ratio ac de nebuloso Cęlo, & -actuali pluviâ; imò ex hac observatione -Assertum meum de Nitro aereo, -& illius præcipitatione in humidâ -Costitutione, magis stabiliri posse<span class="pagenum"><a name="Page_lxiv" id="Page_lxiv">[LXIV]</a></span> -crediderim, quandò Nivem copioso -Nitro refertam esse non leves coniecturę, -& experimēta comprobant. -Non exiguam agris fœcunditatem -suboriri <i>cum nix alta jacet</i>, communis -saltem apud nostrates Agricolas est opinio, -ac re verà nunquam major Nivium -parcitas observata est quàm -hisce quatuor Annis elapsis, quibus -non parva rei Annonariæ angustia -nos pressit. Nivem aquarum cœlestium -spumam esse, & ex illâ Terram -fermentescere scripsit Plinius, & Scaliger -Nivem pingue humidum continere, -& ex illâ fimum confici quocunque -alio efficaciorem tradidit. Feracitatem -autem hanc, quam Solo -Nivem impertiri probabile est, non -ex caloris in Terram repercussu gigni -censendum, ut credidit Cardanus, -adversus quem more suo Scaliger, -sed quià Nix multo Nitro abundet, -ut ejusdem figura Stellaris ostendit, -qualem quoque possidet Nitrum. -Licet autem Olaus Borrichius in Epistolâ -quadam ad Tho: Bartholinum -scripserit commentitium esse reperiri<span class="pagenum"><a name="Page_lxv" id="Page_lxv">[LXV]</a></span> -Nitrum in Nive, fatetur tamen se -in Nive Batavâ deprehendisse, illam -Sulphure inflammabili, & Sale cubico -non carere.</p> - -<p>Sciendi cupidus num re ipsâ Nivibus -Nitrum insit sciscitatus sum à -perito Chymico, num ipse modum -calleret Nitrum è Nive extrahendi, -responditque se quidem nunquam -hujus rei periculum fecisse, nullam -tamen diligentiam om̄issurum, ut votis -meis satisfaceret; sic paucos post -dies mihi Nitrum è Nive extractum -exhibuit, quod hoc Tentamine assequutum -se fuisse affirmavit. Duas libras -aquæ accepit è soluta Nive purissimâ, -& recenter delapsâ, ac in illis -dissolvit libram unam Nitri purgatissimi; -pariter in duabus libris aquæ -fontis purissimi tantundem ejusdem -Nitri infudit, quo peracto Aquam -utramque ad Ignem posuit, & sensìm -ad cuticulam restrinxit; ex his -postmodùm Aeri frigido expositis cępit -Nitrum crystallizatum colligere; -sic eâdem operatione ad plures vices -repetitâ, tandem plus Nitri ex<span class="pagenum"><a name="Page_lxvi" id="Page_lxvi">[LXVI]</a></span> -Aquâ Nivis, quàm ex Aquâ Fontis -se collegisse observavit; posito itaque -ad Bilancis examen utroque Nitro, -deprehendit Nitrum è Nive extractum, -reliquum superasse trium unciarum -pondo, certo argumento, tantundem -Nitri in libris duabus Nivis -extitisse, quod Nitro dissoluto ob -affinitatem socium se adiūxerit. Observatione -verò dignum est discrimen -quo hæc duo Nitrorum genera -distinguuntur; Nitrum enìm è Nive -collectum fusci coloris est, saporem -valdè acrem ad gustum præfert, -& flammam edit vivacissimam, & -fulgurantem, alterum verò lucidum -est, minoris acredinis, & flammam -reddit languidiorem. Cum itaque, -ut superiùs annotatum, nivoso Cœlo, -& ad actualem Nivium descensum -ad infimam stationem descendat -<i>Mercurius</i>, credibile est magnam -tunc temporis fieri partium nitrosarum, -ab Aere in Terram præcipitationem, -& consequenter aerei Cylindri -super stagnantem <i>Mercurium</i> -minorem esse gravitationem.</p> - -<p><span class="pagenum"><a name="Page_lxvii" id="Page_lxvii">[LXVII]</a></span></p> - -<div class="sidenote"><i>de Mor. -Sac. n. -15.</i></div> - -<div class="sidenote"><i>Iob. c. -28.</i></div> - -<div class="sidenote"><i>Sec. 26. -Prob. 21.</i></div> - -<p>Non minùs quoque curiosum est, -ac disquisitione dignum quam ob -causam ad Australes flatus <i>Mercurius</i> -in Barometro se submittat, ad Aquilonares -prosurgat, seu, quod idem -est, cur in Austrinâ Constitutione -Aer sit minùs ponderosus quàm in -Boreali. Austrum, & Boream Ventos -esse <i>præ cœteris fortissimos, & inter se -tum statione, tum viribus contrariissimos</i>, -tradit Hippocrates, quare si ex iisdem -contrarii effectus prodeant haud quaquam -miror; quomodò verò ab Austro -(quem Notum Græci appellant -ab humiditate quam secum defert, -undè Notiometri, Instrumenta ad -Aeris humiditatem mensurandam) -Aer fiat levior, ab Aquilone verò sudo, -& sicco gravior reddatur, ego certè -demiror, & genuinam causam -ignorare me fateor, quàm fortè non -novit nisi <i>Qui fecit Ventis pondus</i>. Effectum -hunc ad contrariam hujusmodi -Ventorum temperiem referre, -quòd nimirùm Australes Venti calidi -sint, ideòque Aeris tonum laxent, -& rarefaciant, undè Aer levior evadat,<span class="pagenum"><a name="Page_lxviii" id="Page_lxviii">[LXVIII]</a></span> -Aquilonares verò, ut potè frigidi -Aerem densando eundem ponderosiorem -efficiant, non planè satisfacit, -calida enim vim habere rarefaciendi, -& densandi, sicut & frigida ex variis -experimentis satis liquet, ac ne aliunde -quæramus exempla, Austrini flatus -Nivem jàm delapsam densant antequàm -ulla liquoris guttula effluat, -quemadmodum & Aquilonares eandem -Nivem rarefaciunt, ac attollunt, -ut vulgus dicat Nivem ex nimio -frigore augeri. Ipse quoque Aristoteles -ab Austris vim densandi non -reiicit, quærens enim cur Auster non -incipiens, sed desinens imbrem inferat, -ait id posse fieri, quòd Aerem cogat -è longinquo, quo coacto Aqua -exprimatur. In hanc rem egregiè -Poetarum Princeps.</p> - -<div class="sidenote"><i>l. 1. Geo.</i></div> - -<div class="poetry-container"> -<div class="poetry"> -<div class="verse"><i>Verùm ubi tempestas, & Cœli mobilis humor</i></div> -<div class="verse"><i>Mutavere vias, & Juppiter humidus Austris</i></div> -<div class="verse"><i>Denset erant quæ rara modò, & quæ densa relaxat.</i></div> -</div> -</div> - -<div class="sidenote"><i>Cap. 10. -Art. 4.</i></div> - -<p>Prætereà in casu nostro ad asserendam<span class="pagenum"><a name="Page_lxix" id="Page_lxix">[LXIX]</a></span> -majorem, vel minorem Aeris -gravitatem vim frigoris densantis, vel -caloris rarefacientis causari non possumus, -quandòquidem ex factis Observationibus -ad <i>Mercurii</i> ascensum, -vel descensum non magnum momentum -addunt calor, & frigus licet -in insigni gradu, cum in eadem altitudine -tam in sum̄is algoribus, quàm -in summo æstu non semel mihi compertus -fuerit <i>Mercurius</i>, & sub Zonâ -torridâ eadem penè altitudo <i>Mercurii</i> -in Barometro, ac in Zonis temperatis -observetur, ut ex superius citatis -Observationibus Astronomicis, & -Geographicis D. Cassinæ.</p> - -<div class="sidenote"><i>To. 4. -Tra. 2.</i></div> - -<div class="sidenote"><i>Meteo. -c. 4.</i></div> - -<div class="sidenote"><i>l. 2. H. -N. c. 47.</i></div> - -<p>An fortè igitur id fiet, ut putat Auctor -Philosophiæ Burgundicæ, quòd -Venti Aquilonares deorsum ruant, -idest ab editiori loco perflent, & hoc -pacto Aerem ad inferiora propellant, -Australes verò ab imo ad summum -spirent, sicque Aerem sursum efferentes -multum de illius gravitatione -detrahant? Australes Ventos ex humiliori -loco in sublimia eniti scripsit -pariter Cartesius, quin & ingeniosissimas<span class="pagenum"><a name="Page_lxx" id="Page_lxx">[LXX]</a></span> -rationes addidit, hoc idem quoque -visus est sensisse Plinius, qui tradidit, -<i>Austrum majores fluctus edere, -quàm Aquilonem, quoniàm ille infernus -ex imo magis spirat, hic summo</i>; quòd carmine -eleganter expressit Pontanus.</p> - -<div class="sidenote"><i>l. Meteo. -de Ven.</i></div> - -<div class="poetry-container"> -<div class="poetry"> -<div class="verse"><i>A’ summo Boreas, Notus imo spirat Olympo.</i></div> -</div> -</div> - -<p>Vera sint hæc omnia, & Auster ex -imo Polo alis primò siccis, deindè madidis -huc advolet (de quo tam longo -itinere cum Doctissimis Viris meritò -dubitare licet) his tamen obstant ea -quę superiùs ex Clarissimi Borelli doctrinâ -attuli de substantiis fluidis, quę -susque, deque agitatæ eandem exercent -gravitatem super corpora quibus -incumbunt, ac dum quiescunt.</p> - -<div class="sidenote"><i>V. Lang. -li. 1. Ep. -19.</i></div> - -<div class="sidenote"><i>Cæl. -Rhod. l. -8. An. -Lec. c. -28.</i></div> - -<div class="sidenote"><i>l. 2. de -Diæta. -n. 3.</i></div> - -<p>Hypothesi meæ igitur inhærendo -crediderim potiùs id fieri, quià Auster, -quem D. Hieronymus <i>Pluviarum -Pincernam</i> elegantèr dixit, <i>dum pelagus -transit</i> (ut ipsius Hippocratis verbis -utar) <i>tanquam calidus, & rarus existens -multa humiditate regionem in quam -illabitur implet</i>; Aere autem humectato, -& illius compage laxatâ, fas est<span class="pagenum"><a name="Page_lxxi" id="Page_lxxi">[LXXI]</a></span> -arbitrari partium nitrosarum, & Salium -diversæ indolis præcipitationem -in solum subsequi, hancque ob -causam, Aere leviori facto ob pondus -excussum, <i>Mercurium</i> in fistulâ subsidere; -sicuti opinari licet Aquilonem, -(quem idem Ecclesiasticus Scriptor -<i>Scoparium</i> appellavit) Vapores, ac Nubes -detergendo, unàque partes nitrosas -ex Septentrionali plagâ convehendo, -additâ insuper recenti exhalationum -è Terrâ exaltatione ab hujusmodi -præcipitatione anteà repercussâ, -novam Aeri gravitatem impertiri, -ut exindè <i>Mercurius</i> cogatur ascendere.</p> - -<p>Quamvis autem aliquandò Septentrionales -Ventos ingentes pluviæ -comitentur, ut præcipuè die 14, & 15. -Octobris, id fieri crediderim, quòd -Nubes, ac Vapores à Ventis Australibus -ad nos delati, & à Ventis Septentrionalibus -propulsi in retrocessu, -ac fugâ solvantur in pluvias.</p> - -<div class="sidenote"><i>l. 5. Qu. -N. nu. -18.</i></div> - -<div class="sidenote"><i>Lib. 3. -Aph. 5.</i></div> - -<p>In hanc rem egregiè profectò Seneca -inter Providentiæ Opera hanc -recensuit, quòd <i>Venti modò Nubes<span class="pagenum"><a name="Page_lxxii" id="Page_lxxii">[LXXII]</a></span> -adducant, modò deducant, ut per totum -Orbem pluviæ dividi possint, nàm in Italiam</i>, -ait ille, <i>Auster impellit, Aquilo in -Africam reiicit</i>; non eosdem tamen -effectus ubique locorum edere hos -Ventos putandum est, nàm ut ait -Plinius, <i>cum situ naturam mutant, Auster -Africæ serenus, Aquilo nubilus</i>; sicuti -Neapolim incolentibus idem Auster -humidissimus est, ac nimbosus, -Apulis verò serenitatis Parens est, ut -Lucas Tozzius, Vir Celeberrimus, -(quem Innocentius XII. P. M. ut ad -nos fama detulit, suę Valetudinis Custodem -designavit) in doctissimis -suis Commentariis in Hippocratis -Aphorismos refert; scitu proptereà -dignum existimarem num in Apuliâ, -flante Austro, ibi serenitatis Auctore, -<i>Mercurius</i> in Barometro attollatur, -quandò in sereno Aeris statu -elatior solet esse <i>Mercurius</i>, demissior -verò in turbido, ac nimboso.</p> - -<div class="sidenote"><i>C. 12.</i></div> - -<div class="sidenote"><i>de Sac. -Phil. c. -85.</i></div> - -<p>In hanc rem insignem locum apud -D. Lucam silentio præterire nequeo, -ex quo satis apparet, quàm varia -sit, ac diversa juxtà regionum, & locorum<span class="pagenum"><a name="Page_lxxiii" id="Page_lxxiii">[LXXIII]</a></span> -diversitatem Ventorum conditio; -arguens ergò Hypocritas Redemptor -noster, <i>Cum videritis</i>, inquit, -<i>Nubem orientem ab Occasu, statim dicitis -imber venit, & ità fit, & cum Austrum -flantem, dicitis quià æstus erit, & -fit</i>. Austri ergò in Palestinâ ęstum -excitant non pluvias, quæ potiùs à -Nubibus, & Ventis ab Occasu flantibus -ibi prænuntiantur. Vallesii -hunc locum egregiè interpretantis -verba hìc lubet adiicere. <i>Palæstina -ad Occasum habet Mare; censebatur ergò, -ut existimo in illa regione pluviæ signum -Nubes ex Occasu ascendens, quia -cum ad Occasum haberent Mare inde -ascendebant, eratque id signum illi regioni -proprium. Nobis verò Hispanis, quibus -Mare æquè ad Occasum, & Meridiem, -& Septentrionem est, æquè ex his omnibus -partibus ascendunt Nubes nimborum -nuntiæ. Britannis ascendunt undique, -ut qui Mari undique cinguntur.</i></p> - -<div class="sidenote"><i>Obs. Astro., -& -Geo.</i></div> - -<div class="sidenote"><i>De Tens. -& Pres.</i></div> - -<div class="sidenote"><i>Progy. -de Cog. -Aer. & -Aq.</i></div> - -<div class="sidenote"><i>Phar. -Rat. -P. 2. Se. -1. c. 6.</i></div> - -<p>Cum itaque flante Austro usque -ad extremos fines <i>Mercurius</i> in Barometro -descendat, hinc rationem reddi<span class="pagenum"><a name="Page_lxxiv" id="Page_lxxiv">[LXXIV]</a></span> -posse crediderim quarè ad Austrinos -flatus adeò difficilis sit respiratio, -ut de quadam veluti suffocatione -conquerantur omnes; siquidem sicuti -substantię fluidę in Machinâ pneumaticâ -positę post Aeris exsuctionem -in bullas attolluntur, subtracto nimirum -Aeris pondere, quo veluti in officio -continebantur, ità eodem modo -Sanguis in Vasis Pulmonum ob minorem -Aeris pressionem, quæ ad Austrinos -flatus consequitur, magis spumescit, -& ebullit, ut nō tàm expeditè -circulum suum absolvat; neque -aliam ob causam in editissimis Montibus -gravem duci anhelitum credendum -est, nisi quòd inibi minor sit -Aeris pressio quàm in imis Vallibus, -ut palàm faciunt Experimenta à variis -Solertissimis Viris facta, ac præcipuè -à Celeberrimo nostri ævi Mathematico -D. Cassina. Refert quoque -P. Bartholus è S. J. observatum, -Vesicam Suillam mediocritèr inflatam, -& ad verticem Montis altissimi -translatam tumidiorem apparuisse; -adeò facilè est inflari ea, quæ in sublime<span class="pagenum"><a name="Page_lxxv" id="Page_lxxv">[LXXV]</a></span> -efferuntur; mirum itaque non -est si Pulmonares Vesicæ ob Austrinos -halitus inflentur, ut potè ab Aere -minus compressæ, & hanc ob causam -difficilior sit anhelitus; nec pręter -rationem, quamvis paradoxum -videatur, scripsit Thomas Cornelius -Aerem crassis Vaporibus refertum -aptiorem esse ad Vitalia munera obeunda, -quàm Aerem tenviorem; quod -paritèr monitum est Celeberrimi -Tho. Vvillis, qui in Phtisi Pulmonari -magis commendat fumosas Urbes, -qualis est Londinum, quàm Villas -omnes propè eandem Urbem, quę -Aere claro, & perflato gaudent.</p> - -<div class="sidenote"><i>Lib. 2. -Die. Gen. -c. 21.</i></div> - -<p>Hinc lumen aliquod mutuari licet -ad illustrandam historiam famosi illius -Urinatoris Siculi, quem Colam -Piscem appellabant, quòd plus in aquis, -quàm in Terris degeret. Diu equidem -hoc prodigium Doctissimos -Viros exercuit, ut videre est apud Salomonem -Sprangerum, qui de Enydrobiis, -h.e. de hominibus sub aquâ viventibus -elegantissimum Tractatum -nuper edidit; ego verò persuasum habeo<span class="pagenum"><a name="Page_lxxvi" id="Page_lxxvi">[LXXVI]</a></span> -hominem illum amphibium -ad plures horas sub aquis cōmorantem -talem à Naturâ Sanguinis, ac -partium spiritalium constitutionem -sortitum fuisse, ut Sanguis, & Pulmonares -Vesiculæ majori compressione -indigerent, quàm quæ ab Aere -solo pręstari posset; refert enìm Alexander -ab Alexandro Urinatorem -illum solitum dicere, <i>quòd si ab aquis -abesset diù quasi respirare, & vitam ducere -nequiret</i>.</p> - -<p>Hæc sunt quæ in re tam abstrusâ, -ac involutâ, qualis est motionum -<i>Mercurii</i> in Barometro vicissitudo, -comminisci lubuit. Multas equidem -nec parvi ponderis difficultates hisce -meis Excogitatis obtrudi posse, & -scio, & fateor; verùm si cuncta quæ -possunt obiici recensere vellem, ac -diluere, in nimiam molem Opusculum -hoc meum excresceret; interim -his meis coniecturis hærere placet, -donec Lynceus aliquis ostendat -strinxisse me, ut dici solet,</p> - -<p class="center"><i>pro Junone Nubem</i>.</p> - -<div class="figcenter" style="width: 120px;"> -<img src="images/decoration-asterism.jpg" width="120" height="40" alt="(decorative)" /> -</div> - -<hr class="chap" /> - -<p><span class="pagenum"><a name="Page_lxxvii" id="Page_lxxvii">[LXXVII]</a></span></p> - -<h2>ERUDITISSIMO VIRO<br /> -D. BERNARDINO<br /> -RAMAZZINO</h2> - -<p class="center">Medicinæ Publico Professori, & in Academia<br /> -Cæsareo-Leopoldina C. N. Hip. III.</p> - -<p class="center">JO: BAPTISTA BOCCABADATUS.<br /> -<i>S. P. D.</i></p> - -<p><i>Motiones <span class="non-italic">Mercurii</span> in Barometro, -modò se attollentis, modò se deprimentis -eruditissimorum Virorum -Observationes advocarunt. Nescio -tamen quo fato, in ipsis sensibilibus hujus -experimenti Phęnomenis discrepent eruditissimi -Observatores. Alii enim, inter -quos Doctissimus Borellus, asserunt, Aere -ad pluviam inclinante <span class="non-italic">Mercurium</span> intus -sublevari, deprimi post delapsos imbres; -alii deprimi pluvia imminente, deficiente -attolli. Hæc est speculationis rerum naturalium -conditio, ut nihil sit absque Adversario.</i></p> - -<p><i>Hoc secundum, Vir studiosissime, apparet -ex tua hujus experimenti Ephemeride, -acta Anno præterito 1694, quam ad me -dimisisti, imbecillitati meæ mandatis tuis<span class="pagenum"><a name="Page_lxxviii" id="Page_lxxviii">[LXXVIII]</a></span> -decus addens, quibus petis, ut quid sentiam -exponam.</i></p> - -<p><i><span class="non-italic">Mercurium</span> internum in Barometro -elevari vi pressionis externi Aeris non est -inter Neotericos qui dubitet, omnisque ratio -dubitandi sublata videtur. Accidens -igitur hujus aliqualis majoris, minorisve -depressionis, vel elevationis <span class="non-italic">Mercurii</span>, à -majori, vel minori ejusdem Aeris exterioris -gravitate, vel pressione causari consentaneum -est. Eodem modo videmus idem -fluidum ejusdem Barometri in Valle, ubi -magis gravitat Aer, ascendere, in cacumine -Montis, ubi minùs, descendere. Eundem -igitur Aerem, juxtà experimenti tui -Phœnomena, statuendum esse leviorem, -apparet pluvia se congregante, tunc enim -<span class="non-italic">Mercurius</span> deprimitur, graviorem eadem -cessante, tunc enim attollitur.</i></p> - -<p><i>Nec sublato quodam sensuum præjudicio, -quo Aerem Vaporibus imbutum graviorem -dicimus, absonum videtur. Juxtà -enim sententiam cujusdam Borelli in Burgundica -Philosophia appositam (quę si non -pęnitùs, saltem pro aliqua parte arridet) -Vapores ex quorum coacervatione fit pluvia, -cum per Aerem ascendant, statuendi<span class="pagenum"><a name="Page_lxxix" id="Page_lxxix">[LXXIX]</a></span> -videntur ipso Aere leviores in specie, -quapropter idem spatium Vaporibus, & -Aere plenum, levius est eodem spatio solo -Aere pleno, & magis, vel minus leve, prout -à majori, minorive materia Vaporum occupatur. -<span class="non-italic">Mercurius</span> igitur deprimitur -nimbis accedentibus, quia Aer majoribus -Vaporibus imbutus minus gravitat, attollitur -pluvia cessante, quia Aer Vaporibus -depuratus, magis gravitat.</i></p> - -<p><i>Paucis, & alienis satisfecissem, si hæc -sententia in omnibus suis partibus satisfaceret; -sed cum aliquam hæsitandi rationem -relinquat, quod tenuissimum do, pęnitus -emensum dare cupio.</i></p> - -<p><i>Licet enim videatur ab ipso ascensu -Vaporum per Aerem satis eorundem specifica -levitas probata, in hoc tamen deficit -supposita evidentia, quòd solis sensibus -acquiescit, nulla ulterius suadente ratione. -Quod tanto magis urget, quia graviora -in specie per fluida minus gravia ascendere -plurimæ Observationes ostendunt.</i></p> - -<p><i>Omnem materiam in partibus minutissimis -attritam in facillimum ascensum -evadere quotidiè experimur. Terram in -tenuissimum pulverem redactam, in turbines<span class="pagenum"><a name="Page_lxxx" id="Page_lxxx">[LXXX]</a></span> -quodamodò elevari patet, non tamen -eæ particulæ specificam gravitatem ammittunt, -cessante enim motu Aeris, quo -feruntur in inferiora subsidunt. Sal imum -Vasis occupans, si superponatur aqua, dissolvitur, -& minutissimæ partes ad summam -humoris superficiem ascendunt; si -enim eadem superficies extremo linguæ -apice attingatur, salsa degustatur. Non -per hoc tamen, quòd ascendant particulæ -Salis, propriam specificam gravitatem -ammittunt gravitate aquæ majorem: -plurimæ enim experientiæ demonstrant -aquam salinis partibus imbutam graviorem -in specie esse pura, & simplici aqua. -Ascendunt enìm per aquam, licet in specie -graviores, quià juxtà sententiam Doctissimi -Boyle, partes aquæ etiam quiescentis, -& stagnantis, continuò agitantur, & commoventur, -quod apparet ex ipsa Salium -immersorum dissolutione; non enim daretur -ea actio solvendi partes adhærentes, -& forsan complicatas, nisi dato aliquo motu. -A motu igitur partium humoris, partes -Salis tam per transversum, quàm sursum -aguntur, eodem modo quo partes terræ, -pulvis scilicet, à motu Aeris feruntur.<span class="pagenum"><a name="Page_lxxxi" id="Page_lxxxi">[LXXXI]</a></span> -Hìc tamen non datur partium subsidentia, -ut in casu pulveris, quia in hoc cessat, -vel modificatur motus Aeris, agitationem -causantis, in aquæ verò partibus semper -datur idem motus. Et ecce quomodò datur -partium minutissimarum ascensus, licet -in specie sint graviores eo fluido, per -quod ascendunt. Ex quo patet, quòd Burgundicæ -sententiæ ea pars, quæ Vapores -Aere in specie leviores statuit quià forsan -per Aerem ascendunt, nō penitus convenit.</i></p> - -<p><i>Placeat igitur Vaporum naturam attentius -contemplari; Ex ipsis sensibus patet -quòd eadem facultas, quæ sensationibus -nostris calorem inducit, Vapores excitat. -Ulteriùs quoad fieri potest, hæc tenebrosa, -obscuraque caloris qualitas detegatur. -Agnoscamus cum Neotericis Ignem -nihil aliud esse, quam vehementem particularum -cujuscunque materiæ combustibilis -motum, & maximam agitationem, -qua proximas materias eodem modo afficiens, -dissolvit, quod urere dicimus. Et -hinc patebit calorem eodem modo esse partium -agitationem, non quidem tam vehementem, -sed minus remissam, & ideò non -aptam ad urendum ea, quæ attingit; semper<span class="pagenum"><a name="Page_lxxxii" id="Page_lxxxii">[LXXXII]</a></span> -tamen partium motionem aliquam. -Secundo loco concipiatur quòd ubi datur -talis particularum vehemens agitatio (idest -ignis) distrahantur, & removeantur partes -Aeris. Patet in Cucurbitula, ubi tenuissima -flamma omnem prope Aerem excludit, -& si aliquis remanet rarissimus est, -quod demonstrat vis Aeris externi sua -pressione, in Cucurbitula applicata cutem -intrudentis. Dato igitur, extante calore, -motu supradicto, ibi danda est aliqua -Aeris exclusio, & rarefactio.</i></p> - -<p><i>Vapor excitatur à calore, quinimo ab -ipso calore in statu vaporis conservatur; -Accedente enim summi Aeris, ad quem -istis motionibus elevantur, frigiditate, in -ea regione, in qua non fit ea luminum Cœlestium -repercussio ad invicem se decussantium, -quæ causatur ab inæqualitate terrenæ -superficiei, & ideò ea circumquaque -partium circumpulsio, à qua eorundem -motus, scilicet calor, causatur, Vapores -iterum in guttas agglomerantur.</i></p> - -<p><i>Dato igitur calore eodem tempore quo -datur Vapor, datur illa partium motio, à -qua partim expellitur, partim rarefit Aer. -Quapropter tunc fit Concretum levius,<span class="pagenum"><a name="Page_lxxxiii" id="Page_lxxxiii">[LXXXIII]</a></span> -& ideò congregatis Vaporibus, scilicet pluvia -imminente, fit levior Aer, & <span class="non-italic">Mercurius</span> -descendit. Convenit hęc ratio cum -usitatis experimentis; Sole enim ultrà consuetum -urente, pluviam expectamus, rigente -hyeme, cum frigus aliquantulum remittitur, -eandem timemus. Noctes serenæ -glaciem, pruinas coagulant, quod non -faciunt nubilosæ. Sed non omnis tamen -difficultas sublata videtur, si enim Vapor, -cum sua aquæ, cujus est pars, specifica -gravitate ascendit, apparet simul cum -Aere componere mixtum in specie potiùs -gravius, non verò levius, solo Aere; quod -est contra rationem expositam. Hæc tamen -difficultas tollitur ad ipsam Cucurbitulam -recurrendo. Considerata enim ea -parva flamma in ejus ventre accensa, patet -quòd in eo statu massa Aeris, & Vaporis -simul, est magis levis quam ante flammam -erat massa solius Aeris ejusdem Cucurbitulæ -ventrem occupantis; applicata -enim Cucurbitula ante flāmam accēsam, -cutis intus non intruditur à pressione Aeris -externi, prout fit si immediate post -flammam accensam applicetur; Motio -enim illarum particularum se se ad invicem<span class="pagenum"><a name="Page_lxxxiv" id="Page_lxxxiv">[LXXXIV]</a></span> -pulsantium, ac circumpulsantium -(eodem modo ac si frusta ligni per Aerem -agitarentur, & se se extremitatibus, vel -alio modo, invicem pulsarent) efficit quòd -majorem locum occupent, quam si quiescerent; -& inter se ad invicem magna spatia, -& magnas intercapedines constituant, quę -occupantur à subtili, & tenuissima substantia, -sit Cartesiana, vel alia quæcunque, -modo eodem quo spatia inter frusta -ligni se invicem agitantia ab Aere occuparentur. -Eodem modo data ea partium, -licet minori agitatione, à qua causatur -calor, qui extat, extante vapore, dantur -inter partes motas, & moventes, istæ intercapedines -à tenuissimas substantia occupatæ. -Et ideò moles tunc premens non componitur -ex solo Aere, & Vapore, sed ex -Aere, Vapore, ac tenuissima substantia, -qua verè fit in specie levior quam eadem mole -solius Aeris. Levitas enim tenuissimę materię -Vaporis gravitatem non solum compensat, -sed excedit.</i></p> - -<p><i>Sed ulteriùs urget alia hujus tui Experimenti -observatio; calor enim, & frigus -nullam in <span class="non-italic">Mercurio</span> alterationem elevationis, -depressionisve producunt; & tamen<span class="pagenum"><a name="Page_lxxxv" id="Page_lxxxv">[LXXXV]</a></span> -dato calore danda est eadem partium agitatio, -& ideò eadem materiæ rarefactio, -ex quo eodem modo resultaret eadem levitas, -& successivè <span class="non-italic">Mercurii</span> depressio; quod -non accidit. Cum igitur ab eadem supposita -causa, in analogo casu idem non sequatur -effectus, ea verè non subsistit.</i></p> - -<p><i>Quod tolli posse apparet, si considerentur -particulæ materiæ, prout sunt, diverso -modo configuratæ. Dantur enim diversæ -configurationes corporum, quæ mediante -motu, & eorum agitatione magis, -minusve eadem corpora separant, majoribus, -minoribusve spatiis interpositis, ut si -configurationes sint sphœricæ, angulares, -oblongæ, & sic successivè.</i></p> - -<p><i>Partes igitur simplicis Aeris, prout homogeneæ -configurationis, licet agitentur, -(quod, puta, producatur ab Æstatis calore -diversitatem motus in Barometro non -faciente) non tantum sejunguntur, ac diducuntur, -ità ut spatia quæ occupant magnam -ejusdem materiæ subtilis, & levis -quantitatem admittant, quantum partes -Aeris, & Vaporum simul, heterogeneę configurationis, -quæ ideò magis diducuntur, -& majorem materiæ tenuis quantitatem<span class="pagenum"><a name="Page_lxxxvi" id="Page_lxxxvi">[LXXXVI]</a></span> -inter magnas intercapedines, in eodem -spatio admittunt. Quodque data motione -partium fiat major eorundem diductio, -data heterogenea earundem partium configuratione, -patet in ipsa aqua cujus partes supra -dictum est, cum Boyle, semper moveri; -quinimò ea calefacta intra ebullitionem, -licet majorem motum acquirant, non -tamen partes tantum diducuntur, quantum -evenit, si aliqua portio calcis humori -addatur, tunc enim usque ad ebullitionem -commoventur. Et hoc evenit quia solius -aquæ partes sunt homogeneæ configurationis, -& ideò licet moveantur, etiam tali -motu, ut sensationem caloris faciant, nō tamen -tam vehementer diducuntur, & separantur, -ut fit cum datur motus partium -heterogeneæ configurationis, aquæ scilicet, -& calcis. In primo igitur casu simplicis -caloris moventis partes homogeneas -Aeris, & <span class="non-italic">Mercurium</span> non alterantis, non -fit tanta raritas, quæ sensibilem levitatem -supra extrinsecum <span class="non-italic">Mercurium</span> producat, -prout fit in secundo casu, quo attenta partium -se se mutuò agitantium heterogenea -configuratione, Aeris scilicet, & Vaporum, -fit major raritas, & ideò levitas sensibilis,<span class="pagenum"><a name="Page_lxxxvii" id="Page_lxxxvii">[LXXXVII]</a></span> -& habilis ad alterandum æquilibrium inter -pressiones Aeris externi, & interni -<span class="non-italic">Mercurii</span>.</i></p> - -<p><i>Hoc tantum tenue habeo, quod mandatis -tuis tribuam: Si parvi ponderis est, -de levitate agitur; tenuitatem Vaporum -præsefert, & ideò ad radiantia ingenii tui -lumina attollitur. Vale Vir doctissime, -meque tui addictissimum ut soles ama.</i></p> - -<p class="center"><i>Dabam Mutinæ die 20. Jan. 1695.</i></p> - -<hr class="chap" /> - -<p><span class="pagenum"><a name="Page_lxxxviii" id="Page_lxxxviii">[LXXXVIII]</a><br /><a name="Page_lxxxix" id="Page_lxxxix">[LXXXIX]</a></span></p> - -<p class="center">ORNATISSIMO VIRO</p> - -<p class="center">Amico summè Colendo</p> - -<p class="center">DOMINO<br /> -<span class="larger">BERNARDINO</span><br /> -RAMAZZINO</p> - -<p class="center">In Mutinensi Lyceo Publico Medicinæ<br /> -Professori,</p> - -<p class="center"><i>Nec Non</i><br /> -Cæsareo-Leopoldinæ Academiæ Curiosorum<br /> -Naturæ Collegæ Meritissimo.</p> - -<p class="center">FRANCISCUS TORTUS<br /> -S. P.</p> - -<div class="figcenter" style="width: 130px;"> -<img src="images/decoration-end.jpg" width="130" height="150" alt="(decorative)" /> -</div> - -<p><span class="pagenum"><a name="Page_xc" id="Page_xc">[XC]</a><br /><a name="Page_xci" id="Page_xci">[XCI]</a></span></p> - -<h2>VIR ORNATISSIME,<br /> -AMICE SUMME’ COLENDE.</h2> - -<p>Sopitum jam penès nos suscitas denuò, -Vir Eruditissime, amœnum Problema, -quod nostram aliàs Minervam exercuit -ipso coram Serenissimo Francisco Secundo -Duce quondam nostro Clementissimo, -dùm convalescens adhùc à gravi morbo decumberet, -ejusque curationi de more interessemus, -in quam nempè causam refundenda sit -<i>Hydrargyri</i> intrà Fistulam Torricellianam -inconstans libratio, illiusve saltem vicissitudo -constantior, ut nimirum sicco, & sereno Cœlo -<i>Mercurius</i> nonnihil altiùs, humido verò, ac pluvioso -demissiùs externo prementi aeri æquilibretur. -Quid circà implexum Phęnomenon -istud opiner, etsi pensum solutionis in me nequaquam -suscipiam, eo tamen ingenuo, quo -vicissim utimur, animi candore, tibi pluries id -ipsum sciscitanti haud hæsitanter aperiam, ut -qui non meum tandem, sed Famigeratissimi -Viri Jo: Alphonsi Borelli votum præcisè sum -prolaturus: neque enim (ut fatear) in disquirenda -hujusce effectus ratione, si rectà velimus -incedere, aliam viam calcandam censeo pręter -eam, quam scientifico lumine pręvio indigitavit, -& stravit idem Vir Præclarissimus.</p> - -<p>Enim verò quid unquam lumini naturæ -consentaneum magis possumus imaginari, nisi -quod dum elevatur <i>Mercurius</i>, augeturque, ut -inde patet, aeris pondus, & pressio, id fiat, quià<span class="pagenum"><a name="Page_xcii" id="Page_xcii">[XCII]</a></span> -idem aer toto tempore pluviam antecedente -(estò nobis sereno) intrà suas sublimiores porositates, -seu intermedia inania spatiola perennem, -& disgregatam aqueorum vaporum unà -cum cœteris exhalantibus particulis sursùm, -ac sursùm protrusorum affluentiam, & hospitale -contubernium admittit, ut fieri posse per -additionem novæ materiæ, ipsoque aere præexistente -nequaquam depulso, Borellus autumat -lib. de Motionibus Naturalibus à gravitate -pendentibus, prop. 274. his verbis: <i>Nec à veritate -omninò alienum est, ut particulæ minimæ aquæ -tam minutæ sint</i> (& loquitur hìc de crassioribus, -non de vaporosis) <i>ut possint intrà vacuas capacitates -aerearum particularum, scilicet intrà tubulos -illos contineri, & ideò ab aliqua vi possint ibidem insinuari</i>; -quod idem posteà expressè, & in terminis -statuit prop. 259. definiens, positis licet ab -eo intrà aerem vacuitatibus, <i>Non tamen esse necessarium, -ut uniuersum spatium intrà aeris particulas -contentum sit prorsùs inane; possunt enim ibidem -innumeræ particulæ corporeæ, ramosæ, & solutæ -existere, & vagari, ut sunt exhalationes aqueæ, terreæ, -igneæ, & innumeræ aliæ</i>, quibus intrà tales -vacuitates congruam sedem assignat? E’ contrà -verò dum deprimitur idem <i>Mercurius</i>, imminuiturque, -ut similitèr patet, aeris pondus, -& pressio, quid paritèr verosimiliùs coniectandum -occurrit, nisi quod hoc ipsum contingat, -quià eadem pluviæ materia ad turgentiam -antecedentèr aggesta, tempore demùm actù -pluvioso ab aereis latibulis, quasi ex spongia, -sensim exprimitur, cum ex eodem Borello<span class="pagenum"><a name="Page_xciii" id="Page_xciii">[XCIII]</a></span> -prop. 113. <i>Aer habeat consistentiam veluti spongiosam</i>, -unde idem aer, qui prægnans anteà, ac -successivè superfætans majorem pro sui æquipondio -<i>Hydrargyri</i> molem sustinebat, erumpente -postmodùm, vel integrè excluso fœtu, -aqueas illas recentèr enixus particulas, minorem -quoque <i>Mercurii</i> molem sibi patitur contraniti, -donec paulò post redeunte undecunque, -pro ejusdem aeris ad propinquum aerem -æquilibrio, per subsequentem serenitatem nova -vaporum illuvie, prægnans denuò, denuòque -ponderosior, in novam rursùs <i>Hydrargyrum</i> -urgeat altitudinem; pręcipuè cum doceat -Borellus prop. 170. indiscriminatim, & absque -ulla serenitatis, vel pluviæ limitatione, <i>aqueas -particulas perpetuò intrà aerem insinuari</i>, & paulò -post subdat, quòd <i>reverà nunquam reperiri potest -Aer omninò aridus, & absque ulla admixtione aquę, -sed est veluti spongia quædam</i>, qualem nos quoque -modò retulimus?</p> - -<p>Qua equidem alterna particularum aquearum -perpetuo commeatu poros aeris subeuntium -inclusione, & exclusione, luculenter explicari -videtur, tùm serena, tùm pluviosa constitutio, -simulque in imbrifero aere imminutum -pondus, auctum verò in sereno, cujus idcircò -cum ad summum devenerit Athletica -plenitudo, & ad summum proindè altitudo -<i>Mercurii</i>, vix fieri potest, quin intrà modicum -tēporis intervallum pluvia suboriatur, quemadmodùm -ex prægnanti ventre immanitèr -turgido, & gravi, parùm distare exclusionem -fœtus quælibet, vel rudis, novit muliercula.<span class="pagenum"><a name="Page_xciv" id="Page_xciv">[XCIV]</a></span> -Hanc ob causam longam serenitatem longa -regularitèr excipit pluvia, qua etiàm perseverante, -si antecedentèr pluviali materia quaqua versùm -intumuerit Aer, non modò secundùm -altitudinem, verùm etiàm secundùm vastissimam -latitudinem, in ipso pluviæ descensu -vix, ac ne vix quidem, <i>Mercurius</i> deprimitur; -statìm verò per brevissima alternatìm sicciora -intervalla, pertinacitèr iterùm attollitur, recurrente -videlicèt in subsidium per copias auxiliarias -à lateralibus partibus eodem aerei -Cylindri aqueo pondere, usquequò depleta -undequaque immodicis imbribus Atmosphœra, -Cylindro tandem leviore (cui scilicèt novus -non succedat desuper, hinc, & indè aqueorum -vaporum affluxus) in novissimæ pluviæ finali -descensu <i>Mercurium</i> premat, cujusmodi exemplum -in proximè elapso Decembri suprà modum -pluvioso palàm conspeximus, in quo insuper -illud animadversione dignum extitit, -quòd excussa tandèm penitùs pluvia, ac subsequente -postmodùm nova plurium dierum serenitate, -proindèque novis, sed modicis, imbuto -vaporibus aere, nihilominùs ad tantam -nunquàm pervenit <i>Mercurius</i> altitudinem, ad -quantam ob exuberantem vaporum aggestionem -pertigit non modò antè pluviam, sed & in -ipsa pluvia actuali, cui longiores idcircò totius -anni serenitates, quò ad elevandum <i>Mercurium</i> -pręter morem cessere. Hùc propterea respiciēs -Borellus ipse, ex solertissimis duorum an̄orum -observationibus simul collatis, hunc intèr tot -Anomalos <i>Mercurii</i> ritus stabiliorem videri<span class="pagenum"><a name="Page_xcv" id="Page_xcv">[XCV]</a></span> -cautissimè protulit in expositione prop. 113. inquiens: -“<i>Videtur deduci posse quòd multotiès</i>” (non -tamen perpetuò, ut salvet incrementum <i>Mercurii</i> -flantibus citrà pluviæ suspicionem, ventis -Septentrionalibus, aliasque excipiat, ut suo -loco fatetur, supremæ Atmosphęræ agitationes) -“<i>cum imminet aliqua diuturna, & continuata -pluvia in illa Regione</i>” (& quidem diaphana non -rarò apud nos adhùc vigente, non tamen diutina, -serenitate) “<i>tunc Mercurius in fistula per aliquos -gradus suprà consuetam altitudinem elevatur</i>”, quasi -hic sit summæ repletionis suprà notatæ, non -durabilis status, pluviam imminentem, hoc est -non longè distantem prænuncians, cùm videlicèt -elevatur <i>Mercurius</i> excessu suprà morem -satis insigni, ut constat ex illius verbis, nàm in -consueta circitèr, vel paulò majori altitudine -constitutus, cum modicam solumodò denotet -vaporum copiam, ultrò tamen etiàm augendam, -congeri, licet in aere aliquod augmentum -ponderis indicet, diuturnæ nihilominùs -etiamnùm serenitatis potiùs, quàm pluviæ signum -esse consuevit: “<i>E’ contrà</i>” (subjungit idem -Borellus) “<i>pluvia jam actù cadente Mercurius in -prædicta fistula deprimi solet</i>”, decrescente videlicèt -per excretionem pluviæ incumbentis aeris -pressione, & pondere. Quarè inferiùs eadem -cautione, & circumspectione adhibita concludit: -“<i>Fieri potest ob aeris pressionem suprà Mercurium -stagnantem in fistula, ut ante pluviam</i>” (ly <i>ante -pluviam</i>, totum, serenum etiàm tempus, omnem -penitùs pluviam verè antecedens connotante)<span class="pagenum"><a name="Page_xcvi" id="Page_xcvi">[XCVI]</a></span> -“<i>aer multò magis gravitet, & comprimat, -quàm in ipso pluviæ</i>” (etiàm vaporosæ, ut infrà) -“<i>descensu</i>”. Neque per hoc quòd in magna <i>Mercurii</i> -elevatione dicatur pluvia imminere, audiendus -est textus de immediatissima pluviæ -propinquitate, sed tantummodò de morali; -quandoquidèm clarè circà hoc se ipsum explicat -laudatus Auctor proposit. 115. inquiens, -Quod “<i>per aliquod tempus, antequam pluvia descendat -fieri potest, ut Mercurius supremam illam altitudinem -pertingat, in eaque etiam permaneat</i>”, ex quo -notabile aliquod temporis intervallum antè -pluviam intelligi debere, neminem latet; usquequò -enim in ea altitudine sustinetur <i>Mercurius</i>, -potest quidem non longè distans pluvia, -ut plurimùm, præmonstrari, minimè tamen -potest tunc ea contingere, cum “<i>ipsa jam actù cadente -Mercurium absolutè deprimi</i>”, nuperrimè protulerit.</p> - -<p>Jamque duobus expositis, præviæ nempè serenitatis, -& subsequentis pluviæ temporibus, -nodus difficultatis coarctatur ad reliqua duo -tempora, quorum unum est illud nubilum -aqueis particulis abundè scatens, quòd pluviam -sensibilem proximè instantem immediatè -antecedit, & quo (si sensui sit danda fides) -cum maior, quàm sereno appareat ex nubibus -vaporum copia, <i>Mercurius</i> deberet altiùs attolli, -cum tamèn per experientiam humiliùs subsidat: -Alterum verò tempus est serenum illud, -quod pluviam delapsam immediatè subsequitur, -quo vice versa <i>Mercurius</i> attollitur, cum -tamèn potiùs decrementum ejusdem deberet -inducere absoluta jam penitùs aquearum particularum -excretio.</p> - -<p><span class="pagenum"><a name="Page_xcvii" id="Page_xcvii">[XCVII]</a></span></p> - -<p>Pro nodi utriusque integra solutione, distinguere -oportet diversos vaporum pluviosorum -in nubes proximè descensuras concrescentium -modos, ac motus, juxtà quos omnes aer nubilus -sereno quidem gravior dici potest, facta -comparatione cum sereno subsequente, & aqueis -jam particulis expurgato, sed non semper -cum sereno antecedente, aqueisque vaporibus -jamdudùm referto; isto enim solummodò -magis gravitabit nebulosus aer, si talis evadat -per supervenientiam novæ suprà jàm congestam -materiæ, & insuper si talem materiam -additam in se sustineat, nec ullo pacto in terram -dimittat, quæ sanè duæ conditiones cum -adsunt, tunc verè per nubilosum etiam tempus, -experientia teste, elevatur <i>Mercurius</i>; ut -omninò distinguendum sit tempus nubilum, -quod pluviosum nullo pacto futurum est, ab -eo, quod est proximè cessurum in pluviam, -cum in primo casu restitantibus intrà aerem -iisdem ponderosis vaporibus, nunquam deprimatur -<i>Mercurius</i>; in secundo verò, utique: -Quià ergò nubilo tempore non modò non -semper attollitur, sed ut plurimùm, vel ibidem -permanet, vel, quod frequentiùs est, etiàm -subsidit idem <i>Mercurius</i> (& hæc est potissima -difficultas) ideò tunc vel alterutram, vel utramque -allatam conditionem deesse necesse -est; quapropter in hisce casibus nubilus aer -pluviam præcedens (ut istius prima ratio habeatur) -non modò sereno prægresso gravior -non est, sed aliquandò æquè tantummodò gravis, -& aliquandò insuper positivè levior, ut<span class="pagenum"><a name="Page_xcviii" id="Page_xcviii">[XCVIII]</a></span> -mox singillatìm ostendetur; Quod æqualem -sereno nubilus aer quandòque servet gravitatem, -usquedùm videlicet æqualem adhùc servat -<i>Mercurius</i> altitudinem, duplici potissimum -ratione contingere posse credendum est, vel -quatenùs abundè jàm saturo aqueis particulis -cęruleo, fuscove aere (talis quippe color est sereni -aeris altis vaporibus repleti) illi iidem vapores, -qui ipsum serenum aerem disgregatìm -sublimiùs imbuebant, per majorem posteà, glomerosumque -contactum, & exclusionem materiæ -levioris interclusæ, mutata solum textura, -& situ, densiores fiunt, atque è poris aereę -compagis expressi (ubi eos, ut diximus, collocavit -Borellus prop. 259.) in quoddam quasi -velum crassius coalescunt, & lentissimo nisu -rectà paululùm descendentes, diaphaneitate -deperdita, ob umbram mutuam diversimodè -refracti luminis, opacum aerem reddunt, absque -ullo, ut patet, novæ materię, aut aerei ponderis -incremento; vel potest hujusmodi opaci, -& nubilosi aeris pondus manere idem, ac anteà -cùm serenus erat, quatenùs vapores sub longinquo -Cœlo in nubes coagmentati, alisque -ventorum transversalitèr vecti, non autem intrà -poros illius ipsissimi aeris divisìm reconditi, -eundem aerem præexistentem deturbant, depulsa -videlicet non proprio conatu, sed per violentum -ventorum impetum æquali portione, -& mole ipsiusmet aeris eundem pręcisè locum, -& situm antecedenter occupantis, ac proindè -iisdem nubibus succedentibus æqualiter, vel -ferè æqualiter ponderosi; in quo pariter secundo<span class="pagenum"><a name="Page_xcix" id="Page_xcix">[XCIX]</a></span> -casu nec ullum sensibile fieri potest in aere -sic permutato augmentum ponderis, opacitate -nil in contrarium probante, cum cœteroqui -aere nitido levior sit fumus ater, oleumque -minus gravitet, ac gravitet aqua, qua tamen -longè est opacius. Quòd verò sæpissimè ipsius -nubilosi aeris gravitas minor adhùc positivè -fiat ingruente pluvia, & paulò ante deciduas -guttas, ut ideò tunc temporis deprimatur <i>Mercurius</i>, -licet, si non tota moles, plurimæ saltem -magmatis aerei particulæ concrescentes in imbrem -ponderosiores fiant, facilè erit coniicere, -si hoc ipsum considerare non pigeat, quòd ob illud -idem, quòd plures particulæ fiunt graviores -reliquis, ob id præcisè debent ab illis statim -secedere, & subsidere, molemque idcircò universam -allevare: idque de facto imminente -proximè pluvia contingere satis constabit, si -experientia duce, lubeat animum adiicere pręcoci -illi ante crassiorem pluviam vaporum aqueorum -præcipitationi, & dimissioni ab aere -in terram, quæ apud nos nomine aeris humidioris -communiter audit, & sic pluviam ipsam -distinguere in sensibilem, & insensibilem; istam -namque nobis, vel insciis, vel negligentibus -perpetuò illi præcedere, & sarcinam aeris -diminuere, quoties decrescente <i>Mercurio</i> aer -ipse ad pluviam sensibilem proximiùs disponitur, -haud ægrè sibi suadebit quisquis attendet, -ipsa, quod magis est, inculpata serenitate, Rorem, -& Pruinam, etsi post casum sensibiliores, -inconspicuo descensu, discreto tamen, interpolato, -& minimo in terram delabi: Id ipsum tamen<span class="pagenum"><a name="Page_c" id="Page_c">[C]</a></span> -validiùs adhùc evincit prævia illa eadem -universalis humiditas, cujus causa frustrà licet -sæpiùs oculis quęsita dum perpluit, acutam tamen -quandòq; ipsorum aciem (quippe crassiuscula) -non penitùs subterfugit; per quam proptereà, -& occultè delabentem, & manifestè delapsam -capilli sensibiliter humectantur, vel saltem -flaccescunt; silices, & marmora madescunt -lubrica superficie; sal spontè liquescit, atq; dissolvitur; -lucernæ accēsę crepitant, ac si ellychnium -aqua conspergeretur, & extinctæ fętent; -membra incuneato intùs madore perfusa tument, -ac dolent; funes, fidesq; suprà modum tēsæ, -& inflatæ disrumpūtur; ligna cœteroqui siccissima -novo humore quasi revirescentia, ut aquis -immersa, & obruta excrescunt, in tantum -ut ostia, & fenestræ intrà cōsuetos limites ægrè -adaptentur; vitreæ fistulæ tenuissimæ, atq; tersissimæ -aperto tunc aeri, ut & flantibus Austris -expositæ, satis jucundo spectaculo paulò post -aqua sensibili intùs perfusę deprehenduntur; & -sexcenta hujusmodi contingunt Phœnomena, -quæ, ut instantem pluviam sensibilem vel rudioribus -de more pręnunciant, ità actualem insensilem -accusant Philosophis; Vix enim cōcipere -possumus, quod dum nubes ante pluviam -sensibilem proximè secuturam, oculo judice, ad -terram magis appropinquant (secùs enìm pluvia -sequi non consuevit) jure pari eędem nubes -secundùm aliquam inchoativè portionem sui, -prævio insensili influxu terram non assequantur, -& enucleatos edant effectus: Neq; enim in -vapores ab humo exhalantes id potest refundi,<span class="pagenum"><a name="Page_ci" id="Page_ci">[CI]</a></span> -ut qui à marmoreis saltem, & imis Urbium -compitis, molaribusve Platearum lapidibus -antè pluviam oculariter madescentibus exprimi -nequeunt; & quotiescunque etiàm à capaci -minera, & tēpore idoneo eos elevari contingat, -tunc nō proprio, sed alieno potissimùm pressionis -nisu protrusi, vim longè minorem possident -in ascensu, ut potè ad vacuum tendētes, & omni -impetu cassi, quàm ut aerem intrà funium, -lignorum, fidiumve spatiola latitātem possint -depellere, & multò minùs intrà talium corporum -poros incuneari, eosq; ultrò etiàm distendere, -adeòque culpari nequeunt ut causa talis -humectationis, in solos ideò jàm cōdensatos vapores -aquisito semper gravitatis impetu ab alto -decidentes omninò refundendę: quippe cum -istę jàm condensatæ, & deciduę <i>Minimę particulę -aquam componentes</i> ex Borello prop. 274. <i>minores -sint particulis aerem componentibus, adeòque per corium, -vasa fictilia, & ligna aeri impervia exudantes</i>, -altiùs in ista corpora, ac assurgentes vapores, -& aer ipse, quem proindè trudunt, per auctum -successivo descensu gravitatis impetum -poterunt implantari, eorumque porositates in -morem cunei violentiùs distendere, & ultrò -ampliare, ut in funibus ingentia pondera sustinentibus -ab aqua fieri eleganter explicuit Borellus -ipse de Vi Percussionis. Quodsi crassiusculi -hujusce madoris ascendentes vapores criminari -quis vellet, profectò avolantibus, ut notum -est, Veris tempore, & prima Æstate indesinenter -à Terraqueo Globo humidiore, & vim -acrioris caloris jàm persentiente copiosissimis<span class="pagenum"><a name="Page_cii" id="Page_cii">[CII]</a></span> -vaporibus, necessariò cuncta assiduè madescerent, -cum tamen præ siccitate incipiant ligna -retrahi, & scissuras contrahere, omniaque sensui -patere intensioris siccitatis inditia; Vapores -etenim ascendentes, cum ad ulteriorem, ut -mox explicabimus, rarefactionem tendant, -semper magis redduntur ad humectanda corpora -inertes; secùs verò decidentes, cum ad -majorem densitatem vergant, & in aqueam -simpliciter redeant naturam, humectandis iisdem -corporibus aptiores fiunt. Hinc non parum -labefactatur opinio alterius Borelli Gallici -Chymici, quam obiter innuit Philosophia -Burgundica Physicæ generalis tract. 2. cap. ultimo: -<i>Pluvio nempè tempore magnam vaporum copiam -è terra ascendere, qui propter impenetrationis -necessitatem, aerem graviorem altò trudentes, Atmosphœram -reddant leviorem</i>; nàm præter dicta superiùs, -& præterquam quod in hac Plenistarum -hypothesi videntur vel vacuitates omnes -ab aere ablegari, vel supponi vapores magna -vi propria (ac si daretur levitas positiva) aerem -prementem repulsare, cum tamen & ipsi graves, -minùs licet, ab illius pressione coacti sursùm -urgeantur, ut in fumo probavit Borellus -noster prop. 66.; difficile est insuper intelligere, -quòd eo tempore, quo graviores vapores appropinquante -saltèm, si non inchoata jàm pluvia, -descensum moliuntur, immò non rarò visibilitèr -etiam depluunt, imbecilliores, minusque -graves ab humo copia uberiore (merè supposita) -assurgant, & per motum oppositum -quasi victores incumbentis aeris repercutiant<span class="pagenum"><a name="Page_ciii" id="Page_ciii">[CIII]</a></span> -pondus, cui sedem pacificam, qua data porta -aufugientes, atque detrusi debent concedere, -salvis etiàm quæ ab Italo Borello dicuntur -prop. 168. de quibus obiter suo loco. Haud equidem -inficior, aqueos vapores pro diverso eorum -statu esse reliquo aere modò leviores, modò -graviores; leviores quidem, dùm sursum -aguntur halitus tenuioris specie; graviores verò, -dùm infrà ipsum aerem suo pondere conantur -delabi; sed in utroque statu semper aeris -gravitatem ab iis intendi extrà dubium videtur: -siquidem Ascendentes, licet aere leviores, -ipsi aeri minimè deturbato intimè adiiciuntur, -nec proptereà Cylindrum, quem augent, priore -leviorem possunt constituere, maximè cum -doceat experientia, ipsis etiàm manifestè in -nubes aeri simplicitèr innatantes, non verò -cadentes, vel unquam casuras, coagmentatis, -<i>Mercurium</i> nullatenùs deprimi, cum ex opposito -absentibus nubibus deprimatur ab humido -tantùm Austrorum afflatu, inditio manifesto -non quanlibet vaporum existentiam in aere, -minorem illius gravitatem inducere (oppositum -enìm vaporosa primæ æstatis serenitate -observamus) sed eam solùm, quę inconspicuum -saltem eorundem delapsum in terram includit; -Descendentes verò vapores, etiamsi eundem -aerem loco depellant, cum tamen graviores -sint portione depulsa (secùs non descenderent) -Cylindrum pariter per sui morulas graviorem -ex parte constituunt Cylindro simpliciter -aereo. Cum ergò vapores in regione infima -pluviam pręcedentes de genere descendentium,<span class="pagenum"><a name="Page_civ" id="Page_civ">[CIV]</a></span> -vel descensum molientium esse satis -constiterit, etsi ab iis etiàm supponatur aer ipse -detrudi, semper tamen dicendi sunt, antequam -terram irrorent, aereum pondus augere; nec -alia ratione dicuntur à nobis tale pondus ab -iisdem antecedenter adauctum instante tandèm -proximè pluvia imminuere, & <i>Mercurii</i> -depressionem inducere, nisi quià tunc temporis -incipiunt ab aere excuti, & ab humo excipi, ac -sustentari, quatenùs nempè tunc infimum istum -aerem continuato defluxu quaquaversùm -inebriant, & ampli, lentique invisibilis -adinstar fluminis in terram delabuntur, quam -dùm latenter attingunt, ejusque superficiem -humectant, necessariò portio ponderis non -contemnenda ab aere demitur, quod præclarè -in prop. 115. expressit Borellus hoc sensu: “<i>Si -postea à qualibet causa nebula impellatur, ut terram -paulatìm attingat, & eam humectet, patet illam non -amplius aeris grauitatem augere, sed imminuere, &c.</i>” -ut formalibus verbis suo loco exponemus; unde -eodem alleviato, nobis licet non percipientibus, -aere, <i>Mercurius</i> paulò antè pluviam ipsam -sensibilem manifestè deprimitur, nisi -aliundè ex reliqua Atmosphœra nova suppeditetur -materia priori æquiponderans, & <i>Hydrargyrum</i> -ibidem sustinens, ut in diuturnis -pluviis quandòque assolet, ac quemadmodùm -in proximè elapso Decembri pertinaciter imbrifero -observasse retulimus. Quodsi aliquādò -contingat nullam prorsùs insensilem pluviam -sensibili viam sternere, ut in repentinis, atque -nimbosis pluviis identidèm succedit, istis nec<span class="pagenum"><a name="Page_cv" id="Page_cv">[CV]</a></span> -ullum sensibile <i>Mercurii</i> decrementum præcedet, -quemadmodùm non succedente post insensilem -pluvia sensibili, ut fit non rarò propter -ventorum afflatus, ipsa tunc contingens -<i>Mercurii</i> depressio expectatæ sensibili pluviæ -falsò præludit, ut ideò longè veriùs valeat statuere, -eandem <i>Mercurii</i> depressionem actuali -jàm pluviæ (saltem vaporosæ) regulariter associari, -sicuti ex duorum annorum exactissimis -observationibus expressè Borellus tradidit citatis -verbis prop. 113. “<i>Pluvia jàm actù cadente -Mercurius in prædicta fistula deprimi solet.</i>”</p> - -<p>Ad id verò, quod pro alio sereno tempore -pluviam immediatè subsequente addebatur -(& erat alter difficultatis nodus) nimirùm, -quòd aere tunc per pluviam sensibilem exonerato, -deberet <i>Mercurius</i> deprimi potiùs, quàm -elevari, ipsa responsum suggerit experientia, -cùm verè evacuata aqueorum vaporum saburra -<i>Mercurius</i> ex quotidiana observatione -ad aliquod tempus depressus maneat, modò -quidem magìs, modò minùs, pro ut magìs, vel -minùs, citiùs, vel tardiùs à Terraqueo Globo, -vel à circumstante Atmosphœra, nova successivè -subministratur propinquo aeri magìs inani -vaporosa materia, intrà relictas vacuitates, -ubi minor est resistentia, per mechanicam pressionis -necessitatem subintrans in supplementum -deperditæ; ex quo novum subinde <i>Hydrargyro</i> -paulatìm redditur incrementum. -Atque ità his omnibus modis sufficienter explicatos -reor sensibiliores quacunque tempestate, -& constitutione <i>Mercurii</i> motus, ipso quidem<span class="pagenum"><a name="Page_cvi" id="Page_cvi">[CVI]</a></span> -per serenum tempus tùm distante, tùm -appropinquante pluvia, per gradus elevato, -per nubilosum inchoata pluvia, & per pluviosum -adaucta, depresso, ac per serenum rursùs -delapsa jàm pluvia, subsidente nonnihil, iterumque -successivè elevato: quas omnes <i>Hydrargyri</i> -pro ratione temporum varietates allata -hùcusque explicatio integrè comprehendit.</p> - -<p>Juxtà hanc rationem à Celeberrimi Borelli -Itali fundamentis resultantem satis patere arbitror -nequaquam in hoc experimento hallucinatum -esse ipsum Borellum, cujus dignitatem, -nè minimùm quidem, lædit ejusdem experimenti -simplicissima veritas, si modò cum -eo doctissima illius scripta conferantur: quòd -eò libentiùs me impræsentiarum pro viribus -aggressurum polliceor, quò certior sum hac in -re de te ipso, Vir humanissime, cui cœteroqui -summè perspectam scio Borelli famam, non -minùs ac de literaria Republica benemereri, si -Virum Clarissimum à quacunque, vel levi, incuriæ, -aut deceptionis umbra vindicaverim.</p> - -<p>Inquit itaque laudatus Vir lib. eodem de -Mot. natural. à gravitate pendentibus prop. -115. “<i>Mercurius in fistula Torricelliana altiùs elevabitur, -dum aer nebulis pluviosis imprægnatur.</i>” At -quandònam magis imprægnatur, quàm cum -serenus est, totoque tempore omnem pluviam -antecedente, quo pluvia ipsa, ut ità dicam, in -aerem ascendit? Hìc ergò animadvertendum -est sermonem procedere de Nebulis pluviosis, -non de Pluviis nebulosis; immò nec de Nubibus<span class="pagenum"><a name="Page_cvii" id="Page_cvii">[CVII]</a></span> -ipsis, quarum nusquàm ulla fuit mentio, -cum sint merè accidentales, & ex varia vaporum -textura pendentes, adeòque tùm cum depressione, -tùm cum elevatione <i>Mercurii</i> compossibiles, -juxtà varium pondus, quod vel simpliciter -innatando, vel ad terram usque descendendo, -possunt intrà aerem exercere: Cum igitur -de Nebulis pluviosis loquatur Borellus, audiendus -est de nebulis potissimùm ascendentibus -vaporis specie, quibus videlicet solis aer potest -dici imprægnari, & in morem spongiæ imbui, -ut eidem pariter Borello placet, cum terminus -iste tendentiam sursùm importet; non -verò de descendentibus ad terram usque, quibus -sic prodeuntibus aer desinit impręgnari, & -incipit parere. Quas nebulas ascendentes solos -aqueos vapores esse per serenitatem exhalantes -colligitur ex ipso Borello prop. 64. ubi -nebulæ ascendentis structuram assimilat structuræ -fumi, qui procul dubio vaporosus assurgit, -dicens <i>Fumum esse aggregatum ex particulis minimis -ab invicem separatis, ut præclarè in nebula observatur, -& in aliis aqueis vaporibus</i>, in quo textu -nebulas, & vapores aqueos sub eadem promiscuè -appellatione comprehendit, & paulò post -subdit: <i>Illa nebula, quæ representabatur continuà</i> -(& loquitur semper de ascendente, quam fumo -proindè comparat) <i>apparet esse conflata ex immensa -multitudine exiguorum granulorum aquæ, quæ -lento quodam motu per aerem agitantur</i>, quales pariter -istas nebulas, quas in casu nostro nomine -pluviosarum indigitat, adamussìm describit, -& in altissimis aeris partibus reponit in contextu:<span class="pagenum"><a name="Page_cviii" id="Page_cviii">[CVIII]</a></span> -Vocat autem Pluviosas, seu, ut idem -explicat, aqua gravidas, nō quia actu depluant, -sed quia remota cum sint pluvię materia, in -pluviam tandem sunt reversuræ, ad differentiam -terrestrium, siccarumq; nebularum, quæ -cum latè dissipentur abeuntes in aerem, nec -pondus illius notabiliter augent, nec pluviosæ -queunt stricto modo appellari: “<i>At postquàm pluvia</i>” -(sequitur Borellus) “<i>delapsa est</i>” (vel secundùm -partem, vel secundùm totum) “<i>denuò Mercurius -in fistula deprimitur</i>”; proportionaliter videlicet -ad pondus decidens, & ante novum vaporum -reditum, quibus recurrētibus, recurrit -iterùm prima pars ejusdem propositionis.</p> - -<p>Sed ne videamur ludere in verbis, jàm palàm -evidentissimè fiat genuinus sensus allatæ -propositionis, qui profectò non alius esse potest -ab eo, quem semel, atque iterum retulit immediatè -ante Borellus ipse prop. 113. ut aliàs -notavimus, scilicet, quòd “<i>appropinquante pluvia -Mercurius soleat elevari, pluvia verò jam actù cadente, -deprimi</i>, & quòd <i>aer magis gravitet ante pluviam, -quam in ipso pluvię descēsu</i>”; Quarè cohęrenter -ad istos clarissimos textus, idem prorsùs -terminis universalioribus, ideòque diversis, -concludit in prop. 115. quam tamen, priusquam -statuat, evidentissimo experimento (quod accuratissimè -institutum suppono) antecedenter -demonstrat in prop. 114. quæ pro transcripta -ad literam integrè hìc habeatur, utpote quæ -secundùm omnia sua membra 115.<sup>ę</sup> in cujus -gratiam præmittitur exactè respondet. Facta -itaque seria horum omnium collatione, sensus<span class="pagenum"><a name="Page_cix" id="Page_cix">[CIX]</a></span> -iste indubitanter ex controversa propositione -resultat, nempe, quod <img class="figleft" src="images/hand.jpg" width="50" height="62" alt="Pointing hand" /> <b>*Dùm aqueæ particulæ -intrà aerem simpliciter degunt suprà superficiem -<i>Mercurii</i> stagnantis, idem <i>Mercurius</i> ab -addito isto pondere elevatur, dùm verò infrà -illius superficiem concidunt, & terram incipiunt -attingere, ab isto dempto pondere per -gradus deprimitur,*</b><img class="figright" src="images/hand.jpg" width="50" height="62" alt="Pointing hand" /> quemadmodum immerso -intrà puteum oleosum Barometro, citata prop. -114. additoque insuper Vase arena, vel aqua -pleno (ut adduntur in aere aqueæ nebulę) <i>Mercurius</i> -elevatur; eodem vero revoluto Vase, -quandiù arena, vel aqua descendens <i>Mercurii</i> -superficiem non prætergreditur (ut cum nebulæ -remotissimo descensu lentè deorsùm vergentes -nondùm delabuntur infrà <i>Mercurium</i>) -tandiù præcisè <i>Mercurius</i> ibidem sistitur; at statìm -ac infrà <i>Mercurii</i> superficiem delapsa arena, -vel aqua putei fundum perreptat (ut nebulæ -ipsæ, cum terram paulatìm attingunt) -<i>Mercurius</i> quoque proportionalitèr sensìm deprimitur. -Quibus dubio procul ad mentem -Borelli sic stantibus non potest ullo pacto intelligi -in allata prop. 115. pro nebula pluviosa -<i>Mercurium</i> attollente nebula perpluens, & -decidens in terram, ut eam assequatur, cum -“<i>pluvia jam actu cadente</i>”, ut vidimus, “<i>terramque -premente, ac proptereà secundum aliquam portionem -sui delapsa, deprimatur Mercurius</i>”; sed debet constantèr -intelligi quilibet aeris status ante vaporum -translationem in terram, sive deinde -(ut crebriùs assolet) serenus sit aer, & vapores -congerat, aut discretos asservet, sive nubilus,<span class="pagenum"><a name="Page_cx" id="Page_cx">[CX]</a></span> -& eos opaciores citrà descensum sustineat, sive -denique sit in tali dispositione, ut vel nubilus, -vel leviter solùm turbatus eosdem etiam incipiat -remotè (præciso semper terræ contactu) -deorsum dirigere; quarum omnium varietatum -respicientium Prognosim temporum, in -fundando suo universali Theoremate, aeris -pondus, non temperiem explicante, minimè -solicitus fuit Borellus Philosophum agens, -non Astronomum.</p> - -<p>Et hùc revocanda sunt, quæ suprà firmavimus -de Pluvia vaporosa, & insensili tot rationibus, -& effectibus sensibilibus manifesta, -qua sola ritè examinata, nulla potest esse in -Borelli propositionibus, & Experimentis dubietas; -siquidem ex aliàs enumeratis Phœnomenis, -quæ apud omnes audiunt à sæculo pro -signis futuræ pluviæ, patet, vapores aqueos -terram imbuere, atque comprimere, & in aere -infimo nobiscum cohabitare quandòque longè -ante pluviam sensibilem, & ipsa aliquandò -etiam non succedente, immò in ipsa serenitate -paululùm turbida; quarè etsi motis etiam ab -alto cum lenta directione ad terram vaporibus, -<i>Mercurius</i> adhùc altus sustineatur, ante eorum -contactum cum superficie Terræ, talis tamen -vaporum transitoria suspensio, & brevis -est, & nobis occulta, ac cum sereno tempore -plerùmque confusa, eo enìm ipso, quod vel leve -illius inditium nobis apparet, jàm vapores -nostram infimam regionem, & terram ipsam -assequuntur; quarè tempus omne descensus illorum -ante contactum terræ, à prævio tempore<span class="pagenum"><a name="Page_cxi" id="Page_cxi">[CXI]</a></span> -simplicis innatationis nequit distingui, sed -cum eo prorsùs coincidit, tum quò ad premendum -æqualiter <i>Mercurium</i>, tum quò ad nullos -adhùc pluviosos producendos effectus nobis -sensibiles. Cardo igitur difficultatis versatur -in dignoscendo præcisè tempore, quo vapores -isti terram premunt, vel non; cum verè non -rarò apud nos perpluant, & per quandam veluti -præcipitationem quasi è spongia exprimantur, -ob inexplicabiles superioris Atmosphœræ -agitationes, tùnc cùm minùs videntur -perpluere, quod flantibus in ipsa, qualicunque, -serenitate Austris, & Euronotis est manifestum, -ut ideò quotiescunque crassior quædam -humiditas, & mador in infimis corporibus, puta -saxis, lignis, aliisque recensitis deprehenditur, -sive id per nebulosam, nubilosam, turbatam, -vel etiam serenam (eo quo potest modo) -tempestatem contingat, totiès infallibiliter -(& aliàs etiam cum minùs sensibilis est mador -iste) actualem aqueorum vaporum descensum -in terram liceat statuere: Undè mirum non -est, si per aliquot horas, immò per diem quandoque -integrum ante pluviam sensibilem conspicua -reddatur <i>Mercurii</i> depressio, ab imminuto -per vaporosam pluviam aeris pondere, atque -discerpta substantia procedens, quam proptereà -depressionem falsò quis vaporibus simpliciter -innatantibus, vel terram nondùm assecutis -adscribet. Quamobrèm inconcussum -adhùc Doctissimi Borelli stat Theorema, quod -“<i>Dum aer nebulis pluviosis impręgnatur</i>”, & ipsis gravidus -manet in quacunque sui parte (dummodò<span class="pagenum"><a name="Page_cxii" id="Page_cxii">[CXII]</a></span> -fœtus terram non premat, secùs non ampliùs -prægnaret aer) “<i>tunc Mercurius elevatur: -At postquam pluvia delapsa est</i>”, seù postquam nebulæ, -& vapores illi terram attigerunt (alleviato -sic, vel partialiter, vel totaliter, vel sensibiliter, -vel insensibiliter aeris pondere) “<i>Mercurius -in fistula denuò deprimitur</i>”, proportionaliter -ad descensum vaporum, & antequam recentibus -iterùm, quòd paulò post solet contingere, -Aer imprægnetur. Atque ità quanlibet -pluviosam humiditatem comprehendendo -Torricelliana fistula, in qua <i>Mercurius</i> per siccitatem -crescit, & per humiditatem decrescit, -sibi non minùs (ac forte universaliùs) Hygrometri, -quam Barometri nomen poterit in posterum -vindicare.</p> - -<p>His in hunc modum statutis, progreditur ad -demonstrandam Propositionem suam Vir Perspicacissimus -subnectens: “<i>Ab hoc evidentissimo -experimento</i>” (videlicet in antecedente prop. 114. -enunciato) “<i>Problema nostrum solvi posse censeo, -quandoquidem quid aliud sunt nebulæ pluviosæ, scilicet -aqua gravidæ, quam aggregatum ex innumeris -granulis minutissimis aqueis?</i>” (quàm benè concordat -hic textus cum nuperrimè allato prop. 64. -nebulam ascendentem, & fumo comparatam -describente!) “<i>Et cum prædicta nebula in altissimis -aeris partibus innatat</i>” (en explicita aeris inferioris -serenitas per expressam innatationem rarioris, -& diaphanæ nebulæ, & per situm altissimum, -in quo eadem sustinetur) “<i>vel lentissimo -motu aqueæ particulæ ejus descendunt</i>” (en aliqua -nonnunquam serenitatis turbatio, quatenùs -ex eadem prop. 64.<span class="pagenum"><a name="Page_cxiii" id="Page_cxiii">[CXIII]</a></span> “<i>prædicta granula aquea copiosissima -vagantia per aerem non facilè visibilia sunt -sigillatìm ob eorum exiguitatem, sed possunt, quandòque -magìs, quandòque minùs, pro varia raritate, vel -densitate, transitum luci impedire</i>”: Cum inquam -lentissimo motu descendunt aqueæ altissimarum -nebularum particulæ, hoc est errabundo, -& tortuoso progressu obvios aereæ texturæ -mæandros cæspitanter, ac obliquè pervadunt, -ibidemque immorantes, & ab ipso adhùc aere -sustentatæ variè, & lentè admodùm circumaguntur -ad centrum, nondùm tamen, ut infrà -ex contextu, terram attingunt, eamve usque -adhùc humectando assequuntur) “<i>procùl dubio -suo pondere naturali augent aeris gravitatem</i>” (quatenùs -intrà illius vacuitates, ut alibi, superadditæ -reconduntur, atque nonnihil immorando -vagantur) “<i>ideòque majori nisu Globum Terraqueum -comprimunt, quàm aer purus, & aqueis guttulis omninò -privatus constringere eum possit; & ideò fistula -Mercurialis A. B. C. in infimo prædicto aere constituta -comprimitur, nedùm à pondere superstantis aeris, -sed præterea à pondere totius aquæ nebulam supremam -componentis</i>” (vocādo hanc ipsam aquam -nomine iterùm supremæ, & altissimæ nebulæ, -nunquàm verò Nubis, ut ipsam comitem serenitatem -includeret.)</p> - -<p>Hìc autem considerat Auctor aqueam vaporum -naturam, in quam sunt resolvendi, & -incrementum aerei ponderis per additionem -eorum, sivè ipsi innatent aeri, sivè intrà eum -longè à terra descendant, ac denique ejusdem -aerei ponderis decremētum per hujusmodi vaporum -(non sine terreis etiàm particulis)<span class="pagenum"><a name="Page_cxiv" id="Page_cxiv">[CXIV]</a></span> -ablegationem, & translationem in terram; juxtà -quas omnes itus, & reditus vicissitudines, alterna -quoque succedit secundùm diversas Atmosphœrę -partes, & secūdùm diversa itidem tempora, -serenitatis, & pluviæ perpetuitas. Hìnc -haud difficulter potest elici coniectura excelsi, -atq; mirandi vaporum ascensus, & expressionis -eorundem à Globo Terraqueo; cum enìm innumeras -aeris vacuitates per totum Cap. 12. -abundè probatas (quas etiamsi supponamus -æthere perfusas, parùm refert) hoc loco supponat -Borellus, facile est intelligere ad seriem doctrinæ -illius, quod ubì aer secundùm notabilem -portionem sui, sive ob pluvias antecedentes, -sive ob quamlibet causam vaporosis aqueis -guttulis interpositis magìs privatus, atque inanis -extiterit, aer reliquus circumjacens, magisque -plenus, ac densus Globi Terraquei superficiem -(ut ejusdem, ut suprà, Borelli verbis utar) -majori nisu constringat, ac illam constringat, -& comprimat antedicta portio majoribus vacuitatibus -scatens, in easque proptereà vacuitates, -& capacia inania spatiola, ubi nulla est -resistentia, necesse erit sursùm urgeri particulas -aqueas usquè ad propinqui aeris æquilibrium, -quemadmodùm in Vacuo Torricelliano -Aqua per hujusmodi pressionem ad trigintaduorum -pedum altitudinem elevatur. Sed -quià sicuti de fumo notat idē Borellus prop. 66. -quòd <i>absque exhalationibus igneis non possent ad insignem -altitudinem fumi particulæ elevari</i>, & concludit -<i>ab igneis particulis fumum rarefactum elevari -posteà ab impulsu gravioris aeris ambientis per<span class="pagenum"><a name="Page_cxv" id="Page_cxv">[CXV]</a></span> -expressionem</i>, ità & de Aqua animadvertit prop. -275. <i>certum esse ignis particulas seu exhalationes, -perpetuò discurrere, fluereque per omnia corpora tàm -densa, quàm fluida, & quò major erit copia discurrentium -igniculorum, eò magìs corpora inertia, ut -sunt aquæ particulæ intrà aquam æquilibratæ, agitari, -impellique posse, & perseverante præsertìm -Aqua in statu fluido, per eam procùl dubio insignem -copiam igniculorum diffundi, & agitari</i>; & in progressu -fidentiùs infert, <i>probabile esse, ut in statu -præsertìm fluiditatis magna copia igniculorum, vel -exhalationum ignearum impellere possit minimas -Aquæ particulas, easque insinuare intrà vacua spatia -tubulorum aereorum</i>; estò etiàm quòd per -transennam in prop. 168. aqueis vaporibus non -modò concesserit, præter vacuitatum repletionem, -particulas ipsas aereas è suis quandòque -loculis nonnihil dimovere, & eas perterebrare, -ut viam sibi parent ad vacuum (non ità tamèn -ut procùl abeant aereæ, sed tantummodò ut -cedant in se ipsas, suasque intimas vacuitates -receptę) verùm etiam eosdem vapores ab aqua -hyemis tempore motu placido difflari protulerit -absque adiumento ignis (intelligendo tamen -defectum ignis sensibilioris, ad differentiam -vaporum ferventis aquæ) aut alterius, ut -inquit, rapidæ violentiæ: cujus textus, etsi -occasionalis, sensum cum dogmaticis nupèr allatis -potest conciliare quilibet intentionem -Auctoris in diversis hisce casibus accuratiùs -attendet: in quo insuper textu, ut & in aliis -infrà adducendis, licet vapores aqueos, atque -nebulas nil aliud esse, quam congeriem<span class="pagenum"><a name="Page_cxvi" id="Page_cxvi">[CXVI]</a></span> -exilissimarum particularum aquæ prodiderit, attamen -hoc tantummodò relatè ad potiorem partem -concretum vaporis constituentem, & denominationem -aquei illi tribuentem intellexit, -cum cœteroqui in ipsis vaporibus inclusos -perpetuò, ut suprà, simul igniculos, ubique -comprehendat, atque supponat; quod una hìc -pro pluribus vice admonuisse sufficiat: Quia -inquam indubitanter ex Borelli mente intrà -ipsam aquam (idem dico proportionaliter de -terreis exhalationibus) aliqua degit subtilior -materia, sive à Sole, sive ab Æthere, sive ab -Ignibus subterraneis, aliove quolibet calore -Terræ concentrico derivata, quæ jugi suo motu -particulas ejusdem aquæ indesinenter evolvit, -hinc fit, ut eædem halituosæ particulæ intrà -aeris spatiola assurgentes (dato etiam, quòd -simplex aqua ad extremam tenuitatem quacunque -vi cum plurima superficie redacta possit -se sola aeri innatare, ut ipsi aquæ auri folia -supernatant) cum non nisi à susceptis igniculis -queant attenuari, & dividi, ipsis idcircò intimè -immixtis, vel alia qualibet leviore interclusa -verosimilitèr turgeant materia (quæ propter -summam tenuitatem ultrà omnia corpuscula -ponderosiora, etiam, si lubeat, ob eorum pressionem -superassurgit) adeòque avolantes vapores -hujusmodi non sint, rigorosè loquendo, -simplicissima aqua, sed adiunctam habeant -tantam leviorem materiam, ut cum ea concretum -quoddam rariùs, seu moleculam -quandam ex majori aquę, & minimo alterius -materiæ pondere conflatam constituant (ut in<span class="pagenum"><a name="Page_cxvii" id="Page_cxvii">[CXVII]</a></span> -bullis puerilibus ex aqua, sapone, & spiritu insufflato -confectis fieri observat Borellus citata -prop. 259.) quæ rara, inanis, & expansa molecula -sic contexta absolutè æquè solum, vel minùs -etiam gravitet, ac gravitat aer data paritate -molis, ac proindè suprà sortem, & Libellam -Aquæ intrà Vacuum ascendentis assurgat, -repletisque disgregato agmine plurimis -ejusdem aeris spatiolis (quæ ex propositionibus -259, & 274. ingentia valdè sunt comparativè -ad molem aeris densam) auctoque semper per -sui additionem novo pondere, in ipsum etiam -aerem, à quo sursùm exprimitur, nonnunquàm -facescat, ut in vaporosis effluviis ab aqua -fervente elevatis quotidiè cernimus. Intrà -elatiorem ergò aeris regionem tandiù spatiantur -moleculæ, seù, ut cum Borello loquar, Nebulæ -istæ pluviosæ, donec à ventis potissimùm, -vel alia de causa turmatìm agitatæ, motæ, & -confusæ ulteriorem densitatem, & opacitatem -acquirant, ac per majorem tandèm contactum -ad invicem diffringantur, avoletque illicò in -supremam regionem contentus halitus, ipsæque -effętę, ac in aqueam nativam simplicitatem -redeuntes, molem, & corpus reinduant -pari mole subiecti aeris gravius, non alia quidem -via acquisito pondere, nisi ob variatam, -acquisitamve molem densiorem, & ob materię -subtilioris exclusionem, ut in distillationibus -artificialibus, earumque primò vaporosis nebulis, -postmodùm successivis concretis imbribus -palàm deprehendimus. In hac autem vaporosa -metamorphosi in aquea primæva natalia<span class="pagenum"><a name="Page_cxviii" id="Page_cxviii">[CXVIII]</a></span> -iterùm redeunte, talis ut plurimùm servatur -progressus, & ordo, ut antecedentèr ad pluviam -sensibilem, ac successivè perseverante -pluvia, exiles, & invisibiles (densiores quippè) -vapores aquei paululùm graviores aere, ut suprà, -redditi, prævio, & durabili influxu per insignem -loci tractum, infimum ipsum aerem -clandestino madore imbuant, terramque simul -lentè, occultè, ac prorsùs insensibiliter conspergendo, -ejusdem aeris clàm se exonerantis pondus, -ac pressionem imminuant, postmodùm -unitis per majorem adhùc contactum crassioribus -disruptarum molecularum particulis, in -guttas tandèm concrescant, pluviam sensibilem -efformantes, præcipiti nisu, & festinantèr, -(medio videlicèt subterfugiente, & impetum -ruentis molis minimè sustinente) inferiùs reducem.</p> - -<p>Ex his omnibus varium Atmosphęrę statum -pro diversa tempestatum habitudine satìs exprimentibus, -rationabilitèr colligi potest, serenum -aerem, serenitate potissimùm pluviam -antecedente, etsi in inferiore sui parte rutilans -sit, magna tamèn vaporum copia turgere in suprema, -& altissima (ut suprà verbis Borelli retulimus) -ad quam cum insuper clarè non pertingat -humanus oculus, qui vìx verę serenitatis -est Judex competens ad modicum Atmosphœræ -intervallum, atro-cœruleum longinqui -aeris colorem (diaphanum quippè) serenum -judicat, præcipuè cum nebulæ ibidem degentes -sint in morem corpusculorum in Solis -radiis conspicuorum intrà cubicula, nec proptereà<span class="pagenum"><a name="Page_cxix" id="Page_cxix">[CXIX]</a></span> -aeris serenitatem rigorosè tollentes, similitudinem -adducente Borello in citata prop. -64. E’ contrà quando vapores, vel nubium specie, -vel turbidiore solùm influxu descendendo -infimum aerem, terramque ipsam inficiunt -(quod dùm insensibiliter perpluunt, solet contingere) -tunc aerem, qui verè pluviosus est, nubilum, -& caligantem tantummodò judicat -oculus; delapso vero universo vaporum cumulo, -nitidiorem satis, perspicuam, pellucidam, -minusque luteam priore serenitatem intueri -certiùs suademur, cœruleo colore, & glasteo -(qualis ferè nubibus quandòque fulmineis per -æstatem competit) in vividiorem, & splendidiorem -converso; Nec prorsùs iniuria sensuum -fidem videtur eludere Borelliana hæc hypothesis -tot vapores sereno, & luminoso aeri tribuens, -quot nubiloso, & opaco; quandoquidèm -notum est plùs vaporum, & materiæ crassioris -inesse candelæ accensæ, cujus è lumine lumen -carpimus, quàm recèns extinctæ, cujus fumo -cæcutimus. Quibus ità se habentibus, & ad regulam -ponderis intrà aerem crescentis, & decrescentis, -crescente quoque, & decrescente intrà -fistulam Toricellianam <i>Mercurio</i>, cohærenter -subiungit Borellus: “<i>Itaq; per aliquod tempus, -antequam pluvia descendat</i>”, (non verò dùm -Nebulæ jàm specie descendit; immò nec immediatè -ante, sed per aliquod tempus antequàm -pluvia, etiàm insensilis, descendat, ut serena -semper magis, nec ullo pacto pluviosa innuatur -constitutio) “<i>fieri potest ut Mercurius in fistula -supremam illam</i>” (non solum modicam)<span class="pagenum"><a name="Page_cxx" id="Page_cxx">[CXX]</a></span> “<i>altitudinem -M. pertingat, in eaque permaneat</i>” (ut per -hanc insignem elevationem permanentem, -non immediatam, sed tardiusculam, & usque -ad depressionem <i>Mercurii</i> protrahendam pluviam -rursùs insinuet) “<i>Et hoc nedùm à nebulis, sed -à quacunque alia causa gravitante effici potest; Si -enim terrestris pulvis à Vento, vel alia commotione -sursùm impellatur</i>” (quemadmodùm sursùm impelluntur -Nebulæ pluviosę) “<i>atque per aerem dissipetur, -spargaturque</i>” (ut illum ibidèm dispergi, -& diù suspensum detineri prop. 65. notat idem -Borellus) “<i>tunc nemo dubitat aerem graviori nisu -superficiem Orbis Terraquei comprimere. Si postea à -qualibet causa nebula impellatur</i>” (sermo adhùc est -principalitèr de nebula insensili, seù, quod idem -est, de vaporibus, & non præcisè de pluvia sensibili) -“<i>ut nimirùm terram attingat, scilicèt pluvia -paulatìm</i>” (hoc est lentè, & insensibiliter) “<i>terram -assequatur, eamque humectet</i>” (inquit solùm humectet, -non perluat, inundet, vel saturet, ut -simplicem etiàm humectationem, qualem citrà -pluviam sensibilem sensibiliter observari -retulimus, ex vi istius textus comprehèndat) -“<i>tunc patet innumera aquæ granula terræ inniti, neq; -ampliùs aeris gravitatem</i>” (dicamus & graviditatem) -“<i>& compressionem augere</i>” (ad differentiam -lentissimi illius motus, quo descendētes aqueas -nebularum particulas aeris gravitatem augere -suprà dicebat idem Borellus, omnem tunc penitùs -terræ contactum excludens, aeremque -proptereà nebulis pluviosis adhùc prægnantem -appellans; qui sanè duo textus de eadem -nebula descendente, atque aeris gravitatem<span class="pagenum"><a name="Page_cxxi" id="Page_cxxi">[CXXI]</a></span> -augente ante contactum terræ, post contactum -verò minuente, ad invicem sunt conferendi, & -clarè distinguendi pro nostra, & Borelli ipsius -indemnitate) “<i>Et quia à terra subiecta sustentantur, -non possunt ut priùs suo naturali pondere comprimere -superficiem infimam Mercurii stagnantis, & proptereà -semper à minori pondere Mercurius in C. comprimitur, -prout magis pluvia ad terram perducitur, -& prout magis aer illo pondere alleviatur</i>” (quę omnia -<i>Mercurii</i> depressionem, & aeris expurgationem -per gradus apprimè explicant, quià pluviam -simùl insensilem sensibilis Prodromam -ex antedictis supponunt) “<i>Et propereà superficies -ejus in suprema fistulæ parte sensìm deprimitur usque -ad infimum situm F.</i>” Atque hic est terminus depressionis. -Post pluviæ verò delapsum, quemadmodùm -per aliquod breve tempus hujusmodi -depressio perdurat, sic paulò post per gradus -iterùm <i>Mercurius</i> incipit elevari ad calculum, -& mensuram novi vaporum ascensus.</p> - -<p>Hæc de sicco, & pluvioso aere dicta, proportionaliter -Ventis Septentrionalibus, & Meridionalibus -possunt applicari, quatenùs Australes -Venti aqueam humiditatem, qua abundè -scatent, ab aere in terram asportant, vt eorum -flatus sit quædam abortiva pluvia, cum eosdem, -qui pluviam vaporosam comitantur, experiamur -effectus, ut cuilibet obvium est; -Aquilonares verò sicco flamine aerem verberantes, -in ipsum aerem, quem proptereà densiorem, -& strictiorem reddunt, eosdem vapores, -unà cum novis terreis, quibus sunt referti, particulis -magìs incuneant, adeòque per Septentrionales<span class="pagenum"><a name="Page_cxxii" id="Page_cxxii">[CXXII]</a></span> -Ventos (per quos proindè serenitas -stabilior inducitur, etsi augeatur aereum pondus) -elevatur <i>Mercurius</i>, per Australes verò deprimitur. -A’ quibus pariter Ventis Atmosphœram -variè confundentibus, & nonnunquàm -evertentibus contingere potest id, quod -Corollarii loco opportunè monet laudatus Vir, -nempè: “<i>Licet hoc verum sit</i>” (scilicet per excretionem -pluviæ cujuslibet <i>Mercurium</i> deprimi) -“<i>non tamen indè elici potest conversa regula generalis, -ut nimirùm quotiescunque Mercurius in fistula elevatur, -debeat pluvia expectari</i>” (nàm præterquàmquòd -ad hoc pręnoscendum insignis requiritur, -& non quæcunque, ut alibi diximus, <i>Mercurii</i> -elevatio, universalior etiàm aliis nominibus -regula est de pluvia actuali insensili in decremento -<i>Mercurii</i> sensibilem proximè dispositam -regulariter præmonstrante, quam de eadem -sensibili futura in incremento ejusdem; quod -sanè, ut ex prop. 113. cum Borello circumspectè -notavimus, salvat <i>Mercurii</i> elevationem per -ventos Septentrionales diuturnioris serenitatis -auctores, & per nubes quandòque ipsas non -descensuras, sed dissipandas, vel aliò transportandas -inductam, ut infrà ex contextu; multòque -magìs salvat, & ultrò confirmat expositionem -nostram in propositionem 115. quòd -nempè aliud sit aerem impręgnari nebulis pluviosis, -aliud nebulas pluviosas ab aere in terram -præcipitari; siquidem in elevatione <i>Mercurii</i> -primum contingere absolutè decrevit, secundùm -verò non modò actualiter non succedere, -sed nec universaliter indè expectandum<span class="pagenum"><a name="Page_cxxiii" id="Page_cxxiii">[CXXIII]</a></span> -esse velut aliquid necessariò consequens, hoc -loco, ubi de tempestatum temperie ex professo -verba facit, prudenter admonet) “<i>quandoquidèm</i>” -(immediatè subjungit) “<i>potest hujusmodi augmentum -compressionis produci ab aliqua ingenti agitatione -supremæ Atmosphœræ. Et si fortè à particulis -aqueis, & terreis sublevatis major gravitas aeris -producitur, fieri potest, ut à violentia Ventorum alibi -transportentur nebulæ, & sic pluvia alibi translata -non decidat in eo loco ubi originem habuit</i>”; (unde -idem nonnunquam ventus uni regioni serenitatem, -alteri pluviam adducit.) Quarè si ad -normam ipsius experimenti, & cohærentèr simul -ad Borelli principia, aliqua frequentiùs -contingens quoad prognosim tempestatum statuenda -sit observatio, hæc potissimùm esse poterit, -ut in modica <i>Mercurii</i> altitudine Aer ut -plurimùm serenus existat cum probabili duratione; -in insigni, aùt immodica altitudine serenitas -ipsa pluviam non longè distantem prænunciet; -in depressione verò huic altitudini -succedanea, pluvia actualis insensilis, & hinc -sensibilis futura, vel eadem sensibilis jam præsens, -aut im̄ediatè prægressa indigitetur, adeòque -elevatio modica <i>Mercurii</i> sit serenitatis signum -simpliciter diagnosticum, insignis verò -sit pluviæ prognosticum, ac tandèm depressio -sit ipsius pluviæ tùm insensilis, tùm sensibilis, -vel præsentis, vel immediatè futuræ, vel immediatè -prægressæ signum respectivè diagnosticum, -atque prognosticum, salvis tamen reliquis, -notante Borello, Ventorum ut suprà spirantium -motionibus; In qua pariter rectè<span class="pagenum"><a name="Page_cxxiv" id="Page_cxxiv">[CXXIV]</a></span> -instituenda Prognosi, illud summè notandum, -non esse considerandam simpliciter, vel abstrahendam -ab integro anni cursu majorem indiscriminatìm, -vel minorem <i>Mercurii</i> altitudinem, -cum pro diversa anni temporum ratione -Aer etiam purus, & ferè vaporibus cassus propter -variam, quam tunc suapte natura sortitur, -densitatem, vel raritatem, sit quoquè diversimodè -ponderosus, adeòque aliqua <i>Mercurii</i> altitudo, -quæ uno tempore serenitatis est index, -altero sit index pluviæ, ut quilibet ex re ipsa -potest dignoscere, sed esse considerandam diversitatem -altitudinum eadem ipsissima tempestate -sibi invicèm proximè succedentium, & -respectivè semper, ac indispensabiliter ad constitutionem -aeris immediatè antecedentem. -Quæ omnia, & singula tùm cum veritate experimentali, -tùm cum solidis Borelli Propositionibus, -earumq; rationibus exactissimè congruunt, -ut proptereà idem rationabiliter sic inferat: -“<i>Atque ex his omnibus concludi potest aerem -reverà suo pondere, & vi elastica comprimere Mercurium -in fistula contentum, eumque ad illam determinatam -altitudinem elevare</i>”; hoc est, ut in epilogum -omnia contrahantur, <img class="figleft" src="images/hand.jpg" width="50" height="62" alt="Pointing hand" /><b>*Aerem ipsum tandiù -graviorem reddi, & <i>Mercurium</i> altiùs urgere, -quandiù intrà ejusdem spatiola suspenduntur -vapores aquei, quod in ipsa serenitate succedit; -eundem verò aerem minùs gravitare, & -<i>Mercurium</i> in minori altitudine sustinere, -quandiù illi iidem vapores incipiunt ab aere -excuti, & terræ inniti, quod in ipsa pluvia, & -paulò ante pluviam sensibilem solet<span class="pagenum"><a name="Page_cxxv" id="Page_cxxv">[CXXV]</a></span> -contingere.*</b> <img class="figright" src="images/hand.jpg" width="50" height="62" alt="Pointing hand" /> In hoc autem finali Theoremate satis -providè nudo, & ignavo ponderi vim insupèr -aeris elasticam hùcusque semper suppositam, -& prop. 122. jam luculentèr probatam explicitè -adiungit, ut quæ in exercendo pressionis nisu, -aucto vicissìm, & imminuto superiori ponderi -justissima semper proportione respondet: -Qui equidem conatus elasticus quantùm conferre -possit ad variandam librationem <i>Mercurii</i> -in fistula Torricelliana, vel ex hoc constare -poterit, quòd etsi non consuescat, notante Borello, -ab aeris calore, vel frigore eadem libratio -notabilitèr variari, quotiès idem Aer calidus, -vel frigidus cum aere sibi proximo, vel cum reliqua -Atmosphœra potest æquilibrari, nihilominùs, -si immisso, ut pluriès expertus sum, intrà -Vas aliquod exactè clausum, & externo aeri -impervium, Barometro, eminente extrà Vas -sufficienti portione fistulæ, Vas idem calefiat, -aerque ibidem conclusus, & rarefactus in majorem -elasticitatem cieatur, statìm <i>Mercurius</i> -Alipes celerrimè volans assurgit, iterumque -refrigerato Vase spontè subsidit: quarè quid -analogum fortè contingere posse in aere libero -non modò per proprium pondus, sed & per aliquam -vim superiorem intrà constitutos limites -naturaliter detento, atque nonnihil coercito, -& in sicca magis, quàm in humida constitutione -quoad partes suas rigido-flexiles resilienti, -& elastico (igneo quippè, terreove, non -aqueo) magisque proptereà prementi (ut accideret -massæ crinium crispatæ intrà cotylam -per vim conclusę, & in ejusdem latera ad mensuram<span class="pagenum"><a name="Page_cxxvi" id="Page_cxxvi">[CXXVI]</a></span> -alternæ siccitatis, vel humiditatis vario -nisu impingenti) aliquis fortè coniecturę locus -esset; nec pauca suppeterent pro firmanda, ac -dilucidanda hujusmodi hypothesi, quæ tamèn -modò enucleare non vacat.</p> - -<p>Ab ipso autèm absolutè prementis aeris conatu -<i>Mercurium</i> in diversa altitudine sustineri, -eodem <i>Mercurio</i> prætèr sui ponderis exercitium -huic operi nihil præstante, facile coniicere possumus -ex hoc, quod duobus assumptis Barometris, -& altero eorum utrinque probè obturato, -ut omne tollatur externi aeris comercium, -istud ad varias alterius, ut mos est, aperti mutationes -minimè alteratur; restituto verò eidem -externi iterùm aeris commeatu, illicò alteri -non occluso, sivè in statu elevationis, sivè -depressionis existenti adamussìm æquatur; illudque -insuper hac occasione non prorsùs incuriosè -ommittendum, quod dùm <i>Mercurius</i> -altiùs adigitur (quo succedente, ex altera extremitate -decrescit, & è converso) superficie, -qua aerem prementem, ipsumque fugantem -respicit concavus est, præter morem suę superficiei; -dùm verò descendens, quasi victor, aerem -urget, parte eadem, qua aerem fugat, convexus -est, ut vel ex hoc tantùm possit unico intuitu -dignosci, an <i>Mercurius</i> sit in via ad ascensum, -an ad descensum; quà verò spatium supremum -deserit, ubi nullam sensibilem pressionem -patitur, nec ullam pariter sensibilem, -sivè in ascensu, sivè in descensu patitur superficiei -mutationem, nisi fistula in parte superiore -sit ad horizontem nonnihil inflexa, in quo<span class="pagenum"><a name="Page_cxxvii" id="Page_cxxvii">[CXXVII]</a></span> -casu dùm <i>Mercurius</i> suo tantùm pondere labitur, -aliquot granula sphœrica per tubi asperitates -consuevit relinquere. Quarè plurimis -adhùc speculationibus occasio superest -in perscrutando intimiùs hoc Mercuriali, Aereoque -Phœnomeno, cujus ulteriorem indaginem -citrà ullius iniuriam philosophica libertate -hactenùs tentavere non pauci; nec alio -nomine posthabitis omnibus, quæ crassior Minerva -mea forsàn suggereret cogitatis, vulgatam -Doctissimi Borelli rationem amplector -ipse, nisi quià de meo curtæ supellectilis penu -magìs idoneam depromere non suppetit, alienamq; -sequor, meliore carēs, quam nihilominùs -à perspicacissima Pallade tua juvat expectare.</p> - -<p>Attende interìm, Vir Solertissime, cui se tota -lubentèr pandit Natura, nùm quæ retuli sedulis -tuis Barometricis Ephemeridibus quàm -proximè cudendis consonent; sin minùs, in id -animum intende, ut quidquid lima rigidiore -indiguerit, priusquam publici Juris facias, amica -saltem severitate castiges; idque constanter -credas, fore nunquàm, ut vel istius, vel cujuspiam -alterius literariæ rei mihi complaceam, -nisi simùl illa eadem tibi placuerit, cui cuncta -placere sum anxius, quæ summam de te existimationem -meam valeāt testatam facere: hanc -ipsam verò humanitati tuæ satìs acceptam rebor, -si tantundèm retribuas amoris, quantùm -tibi amicissimi obsequii pręstare studet</p> - -<p class="center">Tui semper Nominis</p> - -<p class="center"><i>Mutinæ die __ Januarii 1695</i>.</p> - -<p class="center">Officiosissimus Cultor<br /> -<i>Franciscus Tortus</i>.</p> - -<p> </p> -<p> </p> -<hr class="full" /> -<p>***END OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK EPHEMERIDES BAROMETRICAE MUTINENSES (ANNI M.DC.XCIV)***</p> -<p>******* This file should be named 51045-h.htm or 51045-h.zip *******</p> -<p>This and all associated files of various formats will be found in:<br /> -<a href="http://www.gutenberg.org/dirs/5/1/0/4/51045">http://www.gutenberg.org/5/1/0/4/51045</a></p> -<p> -Updated editions will replace the previous one--the old editions will -be renamed.</p> - -<p>Creating the works from print editions not protected by U.S. copyright -law means that no one owns a United States copyright in these works, -so the Foundation (and you!) can copy and distribute it in the United -States without permission and without paying copyright -royalties. Special rules, set forth in the General Terms of Use part -of this license, apply to copying and distributing Project -Gutenberg-tm electronic works to protect the PROJECT GUTENBERG-tm -concept and trademark. Project Gutenberg is a registered trademark, -and may not be used if you charge for the eBooks, unless you receive -specific permission. If you do not charge anything for copies of this -eBook, complying with the rules is very easy. You may use this eBook -for nearly any purpose such as creation of derivative works, reports, -performances and research. They may be modified and printed and given -away--you may do practically ANYTHING in the United States with eBooks -not protected by U.S. copyright law. Redistribution is subject to the -trademark license, especially commercial redistribution. -</p> - -<h2>START: FULL LICENSE<br /> -<br /> -THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE<br /> -PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK</h2> - -<p>To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free -distribution of electronic works, by using or distributing this work -(or any other work associated in any way with the phrase "Project -Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full -Project Gutenberg-tm License available with this file or online at -www.gutenberg.org/license.</p> - -<h3>Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project -Gutenberg-tm electronic works</h3> - -<p>1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm -electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to -and accept all the terms of this license and intellectual property -(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all -the terms of this agreement, you must cease using and return or -destroy all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your -possession. If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a -Project Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound -by the terms of this agreement, you may obtain a refund from the -person or entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph -1.E.8.</p> - -<p>1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be -used on or associated in any way with an electronic work by people who -agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few -things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works -even without complying with the full terms of this agreement. See -paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project -Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this -agreement and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm -electronic works. See paragraph 1.E below.</p> - -<p>1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the -Foundation" or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection -of Project Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual -works in the collection are in the public domain in the United -States. If an individual work is unprotected by copyright law in the -United States and you are located in the United States, we do not -claim a right to prevent you from copying, distributing, performing, -displaying or creating derivative works based on the work as long as -all references to Project Gutenberg are removed. Of course, we hope -that you will support the Project Gutenberg-tm mission of promoting -free access to electronic works by freely sharing Project Gutenberg-tm -works in compliance with the terms of this agreement for keeping the -Project Gutenberg-tm name associated with the work. You can easily -comply with the terms of this agreement by keeping this work in the -same format with its attached full Project Gutenberg-tm License when -you share it without charge with others.</p> - -<p>1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern -what you can do with this work. Copyright laws in most countries are -in a constant state of change. If you are outside the United States, -check the laws of your country in addition to the terms of this -agreement before downloading, copying, displaying, performing, -distributing or creating derivative works based on this work or any -other Project Gutenberg-tm work. The Foundation makes no -representations concerning the copyright status of any work in any -country outside the United States.</p> - -<p>1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg:</p> - -<p>1.E.1. The following sentence, with active links to, or other -immediate access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear -prominently whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work -on which the phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the -phrase "Project Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, -performed, viewed, copied or distributed:</p> - -<blockquote><p>This eBook is for the use of anyone anywhere in the United - States and most other parts of the world at no cost and with almost - no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or re-use - it under the terms of the Project Gutenberg License included with - this eBook or online - at <a href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a>. If you - are not located in the United States, you'll have to check the laws - of the country where you are located before using this - ebook.</p></blockquote> - -<p>1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is -derived from texts not protected by U.S. copyright law (does not -contain a notice indicating that it is posted with permission of the -copyright holder), the work can be copied and distributed to anyone in -the United States without paying any fees or charges. If you are -redistributing or providing access to a work with the phrase "Project -Gutenberg" associated with or appearing on the work, you must comply -either with the requirements of paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 or -obtain permission for the use of the work and the Project Gutenberg-tm -trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or 1.E.9.</p> - -<p>1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted -with the permission of the copyright holder, your use and distribution -must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any -additional terms imposed by the copyright holder. Additional terms -will be linked to the Project Gutenberg-tm License for all works -posted with the permission of the copyright holder found at the -beginning of this work.</p> - -<p>1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm -License terms from this work, or any files containing a part of this -work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.</p> - -<p>1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this -electronic work, or any part of this electronic work, without -prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with -active links or immediate access to the full terms of the Project -Gutenberg-tm License.</p> - -<p>1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, -compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including -any word processing or hypertext form. However, if you provide access -to or distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format -other than "Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official -version posted on the official Project Gutenberg-tm web site -(www.gutenberg.org), you must, at no additional cost, fee or expense -to the user, provide a copy, a means of exporting a copy, or a means -of obtaining a copy upon request, of the work in its original "Plain -Vanilla ASCII" or other form. Any alternate format must include the -full Project Gutenberg-tm License as specified in paragraph 1.E.1.</p> - -<p>1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, -performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works -unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.</p> - -<p>1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing -access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works -provided that</p> - -<ul> -<li>You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from - the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method - you already use to calculate your applicable taxes. The fee is owed - to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he has - agreed to donate royalties under this paragraph to the Project - Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments must be paid - within 60 days following each date on which you prepare (or are - legally required to prepare) your periodic tax returns. Royalty - payments should be clearly marked as such and sent to the Project - Gutenberg Literary Archive Foundation at the address specified in - Section 4, "Information about donations to the Project Gutenberg - Literary Archive Foundation."</li> - -<li>You provide a full refund of any money paid by a user who notifies - you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he - does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm - License. You must require such a user to return or destroy all - copies of the works possessed in a physical medium and discontinue - all use of and all access to other copies of Project Gutenberg-tm - works.</li> - -<li>You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of - any money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the - electronic work is discovered and reported to you within 90 days of - receipt of the work.</li> - -<li>You comply with all other terms of this agreement for free - distribution of Project Gutenberg-tm works.</li> -</ul> - -<p>1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project -Gutenberg-tm electronic work or group of works on different terms than -are set forth in this agreement, you must obtain permission in writing -from both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and The -Project Gutenberg Trademark LLC, the owner of the Project Gutenberg-tm -trademark. Contact the Foundation as set forth in Section 3 below.</p> - -<p>1.F.</p> - -<p>1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable -effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread -works not protected by U.S. copyright law in creating the Project -Gutenberg-tm collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm -electronic works, and the medium on which they may be stored, may -contain "Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate -or corrupt data, transcription errors, a copyright or other -intellectual property infringement, a defective or damaged disk or -other medium, a computer virus, or computer codes that damage or -cannot be read by your equipment.</p> - -<p>1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right -of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project -Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project -Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project -Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all -liability to you for damages, costs and expenses, including legal -fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT -LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE -PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE -TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE -LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR -INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH -DAMAGE.</p> - -<p>1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a -defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can -receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a -written explanation to the person you received the work from. If you -received the work on a physical medium, you must return the medium -with your written explanation. The person or entity that provided you -with the defective work may elect to provide a replacement copy in -lieu of a refund. If you received the work electronically, the person -or entity providing it to you may choose to give you a second -opportunity to receive the work electronically in lieu of a refund. If -the second copy is also defective, you may demand a refund in writing -without further opportunities to fix the problem.</p> - -<p>1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth -in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS', WITH NO -OTHER WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT -LIMITED TO WARRANTIES OF MERCHANTABILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.</p> - -<p>1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied -warranties or the exclusion or limitation of certain types of -damages. If any disclaimer or limitation set forth in this agreement -violates the law of the state applicable to this agreement, the -agreement shall be interpreted to make the maximum disclaimer or -limitation permitted by the applicable state law. The invalidity or -unenforceability of any provision of this agreement shall not void the -remaining provisions.</p> - -<p>1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the -trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone -providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in -accordance with this agreement, and any volunteers associated with the -production, promotion and distribution of Project Gutenberg-tm -electronic works, harmless from all liability, costs and expenses, -including legal fees, that arise directly or indirectly from any of -the following which you do or cause to occur: (a) distribution of this -or any Project Gutenberg-tm work, (b) alteration, modification, or -additions or deletions to any Project Gutenberg-tm work, and (c) any -Defect you cause. </p> - -<h3>Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm</h3> - -<p>Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of -electronic works in formats readable by the widest variety of -computers including obsolete, old, middle-aged and new computers. It -exists because of the efforts of hundreds of volunteers and donations -from people in all walks of life.</p> - -<p>Volunteers and financial support to provide volunteers with the -assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg-tm's -goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will -remain freely available for generations to come. In 2001, the Project -Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure -and permanent future for Project Gutenberg-tm and future -generations. To learn more about the Project Gutenberg Literary -Archive Foundation and how your efforts and donations can help, see -Sections 3 and 4 and the Foundation information page at -www.gutenberg.org.</p> - -<h3>Section 3. Information about the Project Gutenberg -Literary Archive Foundation</h3> - -<p>The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit -501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the -state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal -Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification -number is 64-6221541. Contributions to the Project Gutenberg Literary -Archive Foundation are tax deductible to the full extent permitted by -U.S. federal laws and your state's laws.</p> - -<p>The Foundation's principal office is in Fairbanks, Alaska, with the -mailing address: PO Box 750175, Fairbanks, AK 99775, but its -volunteers and employees are scattered throughout numerous -locations. Its business office is located at 809 North 1500 West, Salt -Lake City, UT 84116, (801) 596-1887. Email contact links and up to -date contact information can be found at the Foundation's web site and -official page at www.gutenberg.org/contact</p> - -<p>For additional contact information:</p> - -<p> Dr. Gregory B. Newby<br /> - Chief Executive and Director<br /> - gbnewby@pglaf.org</p> - -<h3>Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg -Literary Archive Foundation</h3> - -<p>Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide -spread public support and donations to carry out its mission of -increasing the number of public domain and licensed works that can be -freely distributed in machine readable form accessible by the widest -array of equipment including outdated equipment. Many small donations -($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt -status with the IRS.</p> - -<p>The Foundation is committed to complying with the laws regulating -charities and charitable donations in all 50 states of the United -States. Compliance requirements are not uniform and it takes a -considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up -with these requirements. We do not solicit donations in locations -where we have not received written confirmation of compliance. To SEND -DONATIONS or determine the status of compliance for any particular -state visit <a href="http://www.gutenberg.org/donate">www.gutenberg.org/donate</a>.</p> - -<p>While we cannot and do not solicit contributions from states where we -have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition -against accepting unsolicited donations from donors in such states who -approach us with offers to donate.</p> - -<p>International donations are gratefully accepted, but we cannot make -any statements concerning tax treatment of donations received from -outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff.</p> - -<p>Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation -methods and addresses. Donations are accepted in a number of other -ways including checks, online payments and credit card donations. To -donate, please visit: www.gutenberg.org/donate</p> - -<h3>Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic works.</h3> - -<p>Professor Michael S. Hart was the originator of the Project -Gutenberg-tm concept of a library of electronic works that could be -freely shared with anyone. For forty years, he produced and -distributed Project Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of -volunteer support.</p> - -<p>Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed -editions, all of which are confirmed as not protected by copyright in -the U.S. unless a copyright notice is included. Thus, we do not -necessarily keep eBooks in compliance with any particular paper -edition.</p> - -<p>Most people start at our Web site which has the main PG search -facility: www.gutenberg.org</p> - -<p>This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, -including how to make donations to the Project Gutenberg Literary -Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to -subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.</p> - -</body> -</html> - diff --git a/old/51045-h/images/border-1.jpg b/old/51045-h/images/border-1.jpg Binary files differdeleted file mode 100644 index 7394c8f..0000000 --- a/old/51045-h/images/border-1.jpg +++ /dev/null diff --git a/old/51045-h/images/border-2.jpg b/old/51045-h/images/border-2.jpg Binary files differdeleted file mode 100644 index 79d6511..0000000 --- a/old/51045-h/images/border-2.jpg +++ /dev/null diff --git a/old/51045-h/images/border-3.jpg b/old/51045-h/images/border-3.jpg Binary files differdeleted file mode 100644 index 2ddd2e1..0000000 --- a/old/51045-h/images/border-3.jpg +++ /dev/null diff --git a/old/51045-h/images/cover.jpg b/old/51045-h/images/cover.jpg Binary files differdeleted file mode 100644 index b6c4491..0000000 --- a/old/51045-h/images/cover.jpg +++ /dev/null diff --git a/old/51045-h/images/decoration-asterism.jpg b/old/51045-h/images/decoration-asterism.jpg Binary files differdeleted file mode 100644 index 3737331..0000000 --- a/old/51045-h/images/decoration-asterism.jpg +++ /dev/null diff --git a/old/51045-h/images/decoration-cover.jpg b/old/51045-h/images/decoration-cover.jpg Binary files differdeleted file mode 100644 index 7fa4fcf..0000000 --- a/old/51045-h/images/decoration-cover.jpg +++ /dev/null diff --git a/old/51045-h/images/decoration-end.jpg b/old/51045-h/images/decoration-end.jpg Binary files differdeleted file mode 100644 index 820cee4..0000000 --- a/old/51045-h/images/decoration-end.jpg +++ /dev/null diff --git a/old/51045-h/images/decoration-footer.jpg b/old/51045-h/images/decoration-footer.jpg Binary files differdeleted file mode 100644 index 5b043ed..0000000 --- a/old/51045-h/images/decoration-footer.jpg +++ /dev/null diff --git a/old/51045-h/images/decoration-header.jpg b/old/51045-h/images/decoration-header.jpg Binary files differdeleted file mode 100644 index a18c2fd..0000000 --- a/old/51045-h/images/decoration-header.jpg +++ /dev/null diff --git a/old/51045-h/images/decoration-titlepage.jpg b/old/51045-h/images/decoration-titlepage.jpg Binary files differdeleted file mode 100644 index 7165ace..0000000 --- a/old/51045-h/images/decoration-titlepage.jpg +++ /dev/null diff --git a/old/51045-h/images/dropcap-l.jpg b/old/51045-h/images/dropcap-l.jpg Binary files differdeleted file mode 100644 index 3cb4185..0000000 --- a/old/51045-h/images/dropcap-l.jpg +++ /dev/null diff --git a/old/51045-h/images/dropcap-n.jpg b/old/51045-h/images/dropcap-n.jpg Binary files differdeleted file mode 100644 index 3336d87..0000000 --- a/old/51045-h/images/dropcap-n.jpg +++ /dev/null diff --git a/old/51045-h/images/hand.jpg b/old/51045-h/images/hand.jpg Binary files differdeleted file mode 100644 index 809af33..0000000 --- a/old/51045-h/images/hand.jpg +++ /dev/null |
