1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52
53
54
55
56
57
58
59
60
61
62
63
64
65
66
67
68
69
70
71
72
73
74
75
76
77
78
79
80
81
82
83
84
85
86
87
88
89
90
91
92
93
94
95
96
97
98
99
100
101
102
103
104
105
106
107
108
109
110
111
112
113
114
115
116
117
118
119
120
121
122
123
124
125
126
127
128
129
130
131
132
133
134
135
136
137
138
139
140
141
142
143
144
145
146
147
148
149
150
151
152
153
154
155
156
157
158
159
160
161
162
163
164
165
166
167
168
169
170
171
172
173
174
175
176
177
178
179
180
181
182
183
184
185
186
187
188
189
190
191
192
193
194
195
196
197
198
199
200
201
202
203
204
205
206
207
208
209
210
211
212
213
214
215
216
217
218
219
220
221
222
223
224
225
226
227
228
229
230
231
232
233
234
235
236
237
238
239
240
241
242
243
244
245
246
247
248
249
250
251
252
253
254
255
256
257
258
259
260
261
262
263
264
265
266
267
268
269
270
271
272
273
274
275
276
277
278
279
280
281
282
283
284
285
286
287
288
289
290
291
292
293
294
295
296
297
298
299
300
301
302
303
304
305
306
307
308
309
310
311
312
313
314
315
316
317
318
319
320
321
322
323
324
325
326
327
328
329
330
331
332
333
334
335
336
337
338
339
340
341
342
343
344
345
346
347
348
349
350
351
352
353
354
355
356
357
358
359
360
361
362
363
364
365
366
367
368
369
370
371
372
373
374
375
376
377
378
379
380
381
382
383
384
385
386
387
388
389
390
391
392
393
394
395
396
397
398
399
400
401
402
403
404
405
406
407
408
409
410
411
412
413
414
415
416
417
418
419
420
421
422
423
424
425
426
427
428
429
430
431
432
433
434
435
436
437
438
439
440
441
442
443
444
445
446
447
448
449
450
451
452
453
454
455
456
457
458
459
460
461
462
463
464
465
466
467
468
469
470
471
472
473
474
475
476
477
478
479
480
481
482
483
484
485
486
487
488
489
490
491
492
493
494
495
496
497
498
499
500
501
502
503
504
505
506
507
508
509
510
511
512
513
514
515
516
517
518
519
520
521
522
523
524
525
526
527
528
529
530
531
532
533
534
535
536
537
538
539
540
541
542
543
544
545
546
547
548
549
550
551
552
553
554
555
556
557
558
559
560
561
562
563
564
565
566
567
568
569
570
571
572
573
574
575
576
577
578
579
580
581
582
583
584
585
586
587
588
589
590
591
592
593
594
595
596
597
598
599
600
601
602
603
604
605
606
607
608
609
610
611
612
613
614
615
616
617
618
619
620
621
622
623
624
625
626
627
628
629
630
631
632
633
634
635
636
637
638
639
640
641
642
643
644
645
646
647
648
649
650
651
652
653
654
655
656
657
658
659
660
661
662
663
664
665
666
667
668
669
670
671
672
673
674
675
676
677
678
679
680
681
682
683
684
685
686
687
688
689
690
691
692
693
694
695
696
697
698
699
700
701
702
703
704
705
706
707
708
709
710
711
712
713
714
715
716
717
718
719
720
721
722
723
724
725
726
727
728
729
730
731
732
733
734
735
736
737
738
739
740
741
742
743
744
745
746
747
748
749
750
751
752
753
754
755
756
757
758
759
760
761
762
763
764
765
766
767
768
769
770
771
772
773
774
775
776
777
778
779
780
781
782
783
784
785
786
787
788
789
790
791
792
793
794
795
796
797
798
799
800
801
802
803
804
805
806
807
808
809
810
811
812
813
814
815
816
817
818
819
820
821
822
823
824
825
826
827
828
829
830
831
832
833
834
835
836
837
838
839
840
841
842
843
844
845
846
847
848
849
850
851
852
853
854
855
856
857
858
859
860
861
862
863
864
865
866
867
868
869
870
871
872
873
874
875
876
877
878
879
880
881
882
883
884
885
886
887
888
889
890
891
892
893
894
895
896
897
898
899
900
901
902
903
904
905
906
907
908
909
910
911
912
913
914
915
916
917
918
919
920
921
922
923
924
925
926
927
928
929
930
931
932
933
934
935
936
937
938
939
940
941
942
943
944
945
946
947
948
949
950
951
952
953
954
955
956
957
958
959
960
961
962
963
964
965
966
967
968
969
970
971
972
973
974
975
976
977
978
979
980
981
982
983
984
985
986
987
988
989
990
991
992
993
994
995
996
997
998
999
1000
1001
1002
1003
1004
1005
1006
1007
1008
1009
1010
1011
1012
1013
1014
1015
1016
1017
1018
1019
1020
1021
1022
1023
1024
1025
1026
1027
1028
1029
1030
1031
1032
1033
1034
1035
1036
1037
1038
1039
1040
1041
1042
1043
1044
1045
1046
1047
1048
1049
1050
1051
1052
1053
1054
1055
1056
1057
1058
1059
1060
1061
1062
1063
1064
1065
1066
1067
1068
1069
1070
1071
1072
1073
1074
1075
1076
1077
1078
1079
1080
1081
1082
1083
1084
1085
1086
1087
1088
1089
1090
1091
1092
1093
1094
1095
1096
1097
1098
1099
1100
1101
1102
1103
1104
1105
1106
1107
1108
1109
1110
1111
1112
1113
1114
1115
1116
1117
1118
1119
1120
1121
1122
1123
1124
1125
1126
1127
1128
1129
1130
1131
1132
1133
1134
1135
1136
1137
1138
1139
1140
1141
1142
1143
1144
1145
1146
1147
1148
1149
1150
1151
1152
1153
1154
1155
1156
1157
1158
1159
1160
1161
1162
1163
1164
1165
1166
1167
1168
1169
1170
1171
1172
1173
1174
1175
1176
1177
1178
1179
1180
1181
1182
1183
1184
1185
1186
1187
1188
1189
1190
1191
1192
1193
1194
1195
1196
1197
1198
1199
1200
1201
1202
1203
1204
1205
1206
1207
1208
1209
1210
1211
1212
1213
1214
1215
1216
1217
1218
1219
1220
1221
1222
1223
1224
1225
1226
1227
1228
1229
1230
1231
1232
1233
1234
1235
1236
1237
1238
1239
1240
1241
1242
1243
1244
1245
1246
1247
1248
1249
1250
1251
1252
1253
1254
1255
1256
1257
1258
1259
1260
1261
1262
1263
1264
1265
1266
1267
1268
1269
1270
1271
1272
1273
1274
1275
1276
1277
1278
1279
1280
1281
1282
1283
1284
1285
1286
1287
1288
1289
1290
1291
1292
1293
1294
1295
1296
1297
1298
1299
1300
1301
1302
1303
1304
1305
1306
1307
1308
1309
1310
1311
1312
1313
1314
1315
1316
1317
1318
1319
1320
1321
1322
1323
1324
1325
1326
1327
1328
1329
1330
1331
1332
1333
1334
1335
1336
1337
1338
1339
1340
1341
1342
1343
1344
1345
1346
1347
1348
1349
1350
1351
1352
1353
1354
1355
1356
1357
1358
1359
1360
1361
1362
1363
1364
1365
1366
1367
1368
1369
1370
1371
1372
1373
1374
1375
1376
1377
1378
1379
1380
1381
1382
1383
1384
1385
1386
1387
1388
1389
1390
1391
1392
1393
1394
1395
1396
1397
1398
1399
1400
1401
1402
1403
1404
1405
1406
1407
1408
1409
1410
1411
1412
1413
1414
1415
1416
1417
1418
1419
1420
1421
1422
1423
1424
1425
1426
1427
1428
1429
1430
1431
1432
1433
1434
1435
1436
1437
1438
1439
1440
1441
1442
1443
1444
1445
1446
1447
1448
1449
1450
1451
1452
1453
1454
1455
1456
1457
1458
1459
1460
1461
1462
1463
1464
1465
1466
1467
1468
1469
1470
1471
1472
1473
1474
1475
1476
1477
1478
1479
1480
1481
1482
1483
1484
1485
1486
1487
1488
1489
1490
1491
1492
1493
1494
1495
1496
1497
1498
1499
1500
1501
1502
1503
1504
1505
1506
1507
1508
1509
1510
1511
1512
1513
1514
1515
1516
1517
1518
1519
1520
1521
1522
1523
1524
1525
1526
1527
1528
1529
1530
1531
1532
1533
1534
1535
1536
1537
1538
1539
1540
1541
1542
1543
1544
1545
1546
1547
1548
1549
1550
1551
1552
1553
1554
1555
1556
1557
1558
1559
1560
1561
1562
1563
1564
1565
1566
1567
1568
1569
1570
1571
1572
1573
1574
1575
1576
1577
1578
1579
1580
1581
1582
1583
1584
1585
1586
1587
1588
1589
1590
1591
1592
1593
1594
1595
1596
1597
1598
1599
1600
1601
1602
1603
1604
1605
1606
1607
1608
1609
1610
1611
1612
1613
1614
1615
1616
1617
1618
1619
1620
1621
1622
1623
1624
1625
1626
1627
1628
1629
1630
1631
1632
1633
1634
1635
1636
1637
1638
1639
1640
1641
1642
1643
1644
1645
1646
1647
1648
1649
1650
1651
1652
1653
1654
1655
1656
1657
1658
1659
1660
1661
1662
1663
1664
1665
1666
1667
1668
1669
1670
1671
1672
1673
1674
1675
1676
1677
1678
1679
1680
1681
1682
1683
1684
1685
1686
1687
1688
1689
1690
1691
1692
1693
1694
1695
1696
1697
1698
1699
1700
1701
1702
1703
1704
1705
1706
1707
1708
1709
1710
1711
1712
1713
1714
1715
1716
1717
1718
1719
1720
1721
1722
1723
1724
1725
1726
1727
1728
1729
1730
1731
1732
1733
1734
1735
1736
1737
1738
1739
1740
1741
1742
1743
1744
1745
1746
1747
1748
1749
1750
1751
1752
1753
1754
1755
1756
1757
1758
1759
1760
1761
1762
1763
1764
1765
1766
1767
1768
1769
1770
1771
1772
1773
1774
1775
1776
1777
1778
1779
1780
1781
1782
1783
1784
1785
1786
1787
1788
1789
1790
1791
1792
1793
1794
1795
1796
1797
1798
1799
1800
1801
1802
1803
1804
1805
1806
1807
1808
1809
1810
1811
1812
1813
1814
1815
1816
1817
1818
1819
1820
1821
1822
1823
1824
1825
1826
1827
1828
1829
1830
1831
1832
1833
1834
1835
1836
1837
1838
1839
1840
1841
1842
1843
1844
1845
1846
1847
1848
1849
1850
1851
1852
1853
1854
1855
1856
1857
1858
1859
1860
1861
1862
1863
1864
1865
1866
1867
1868
1869
1870
1871
1872
1873
1874
1875
1876
1877
1878
1879
1880
|
<!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Strict//EN"
"http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-strict.dtd">
<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="en" lang="en">
<head>
<meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8" />
<title>The Esperantist, Vol. 2, No. 10</title>
<style type="text/css">
<!--
body {padding-right: 10%; padding-left: 10%;}
div.titlepage {text-align: center; line-height: 2.0; margin-top: 4em;}
h3 {text-align: center; font-size: 1.2em; margin-bottom: 2em;}
.pagenum {position: absolute; left: 92%; font-size: smaller; text-align: right; font-style: normal; color: silver; background-color: inherit;}
body > div {clear:both; padding-top: 4em;}
a {text-decoration:none;}
ul li {list-style-type: none; padding-left: 2em; text-indent:-2em;}
.center {text-align: center;}
.left {width:46%; float:left; clear:left;}
.right {width:46%; float:right; clear:none;}
.poem-header {text-align: left; margin-left: 2em; font-size: 110%;}
hr.short {width: 20%;}
.sc {font-variant: small-caps; font-style: normal;}
.border {border:solid; padding: 0.8em;}
.banner {overflow: auto; width: 100%}
.far_sig {text-align: right; margin: 0.5em 2em 0.5em auto;}
.near_sig {text-align: left; margin: 0.5em auto 0.5em 4em;}
td.numb {text-align: right; vertical-align: top; padding: 0.3em 1em;}
.verse {margin: 1em 0em 0em 5%; text-align: left; }
.stanza {margin-top: 1em; margin-bottom: 0em;}
.stanza br {display: none;}
span.i0 {display: block; margin-left: 0em;}
span.i2 {display: block; margin-left: 1em;}
span.i4 {display: block; margin-left: 2em;}
.tnotes {background-color: #eeeeee; color: #000; padding-top: .5em; padding-bottom: .5em;
padding-left: 1em; padding-right: 1em; margin-left: 5%; margin-right: 5%;}
-->
</style>
</head>
<body>
<div>*** START OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK 49232 ***</div>
<div class="tnotes">
<p class="center"><i>Transcriber’s Notes</i></p>
<p>A few minor typographical errors have been corrected without notice.
However, many grammatical errors and odd spellings have been left as
in the original.</p></div>
<div id="est2-10-1" class="border titlepage">
<p style="font-size:80%;">SINGLE COPIES PRICE FOURPENCE NET.</p>
<p style="float:left;width:25%;"><i>24.</i> (Vol. II., No. 10.)</p>
<p style="float:right;width:25%;"><i>Oktobro, 1905.</i></p>
<h1>THE<br />
ESPERANTIST</h1>
<p lang="eo">La Esperanta Gazeto por la<br />
Propagando de la Internacia Lingvo.</p>
<p>ANNUAL SUBSCRIPTION: 3/- (4 francs; 1½ roubles; 75 cents).</p>
<p style="font-size:80%;">Wholesale Agents: 41, Outer Temple, London, W.C.</p>
<p style="font-size:80%;">All Communications should be sent to THE
EDITOR, 67, Kensington Gardens Square, London, W.</p>
</div>
<div id="est2-10-2" class="left toc">
<h4 style="text-align:center">CONTENTS.</h4>
<table>
<tr><th></th><th class="sc">Page</th></tr>
<tr><td><a href="#est2-10-12" class="sc">Report of the Congress</a>, Latter Part
(A. Blott)</td><td class="numb">145</td></tr>
<tr><td><a href="#est2-10-13" class="sc">Saved from Death</a> (Serial by General
George Cox)</td><td class="numb">149</td></tr>
<tr><td><a href="#est2-10-14" class="sc">Notes on the Orient</a>, Part IV. (Col.
H. K. Gordon)</td><td class="numb">150</td></tr>
<tr><td><a href="#est2-10-15" class="sc">Sundry Notes</a></td><td class="numb">151</td></tr>
<tr><td><a href="#est2-10-16" class="sc">Woman, The Incomprehensible</a> (translated
by G. C. Law), continued from
page 142</td><td class="numb">152</td></tr>
<tr><td><a href="#est2-10-17" class="sc">Reminiscences</a>, Part X. (Edward
Metcalfe, M.A., Oxon)</td><td class="numb">154</td></tr>
<tr><td><a href="#est2-10-18" class="sc">A Poem from Lermontov</a> (translated
by R. Frenkel)</td><td class="numb">155</td></tr>
<tr><td><a href="#est2-10-19" class="sc">The Pope is Dead</a> (translated by A.
Baissac)</td><td class="numb">156</td></tr>
<tr><td><a href="#est2-10-20" class="sc">The Oak and the Reed</a> (translated
from La Fontaine by A. Motteau)</td><td class="numb">157</td></tr>
<tr><td><a href="#est2-10-21" class="sc">Authoritative Teaching</a> (Martyn
Westcott)</td><td class="numb">158</td></tr>
<tr><td><a href="#est2-10-22" class="sc">A True Story</a> (P. Chalmers Taylor)</td><td class="numb">158</td></tr>
<tr><td><a href="#est2-10-23" class="sc">Notes on the Arts</a> (Walter Dexter,
R.B.A.)</td><td class="numb">159</td></tr>
<tr><td><a href="#est2-10-24" class="sc">A Snow Peak</a>, Poem (translated by
J. Parisot)</td><td class="numb">159</td></tr>
<tr><td><a href="#est2-10-25" class="sc">Field Sports</a> (F. A. Meigh)</td><td class="numb">160</td></tr>
</table>
</div>
<div id="est2-10-3" class="reklamo right">
<p style="text-align:right;font-size:90%;" lang="fr">MARQUE DÉPOSÉE,<br />
No. 13195.</p>
<p style="font-size:160%;">THE ...<br />
ESPERANTO<br />
BLEND.</p>
<p style="padding-left:2em;">Registered Trade Mark, No. 270,042.<br />
Registered Label, No. 272,434.</p>
<p>THE ESPERANTO BLEND is a combination of the finest Whiskies from the
Highlands of Scotland, and is of special interest to Esperantists, as
the label has been designed to serve as a "propagandilo." A liberal CASH
DISCOUNT will be allowed to bona-fide Esperantists who comply with the
conditions, which can be ascertained on application to the Sole
Proprietors—</p>
<p>BUCHANAN, SCOTT & CO.,</p>
<p style="padding-left:2em;">Garthland Street, Glasgow,<br />
Scotland.</p>
<p>Telegraphic Address: "ESPERANTO, GLASGOW."</p>
</div>
<div id="est2-10-4" class="reklamo left" lang="eo">
<p><b>ĈIUJ, NI POVOS<br />
PARADIZON IRI.</b></p>
<div class="verse">
<div class="stanza">
<span class="i0">Kiu bone trinkas,</span><br />
<span class="i0">Tiu bone dormas.</span><br />
<span class="i0">Kiu bone dormas,</span><br />
<span class="i0">Tiu ne pensas malbone.</span><br />
<span class="i0">Kiu ne pensas malbone,</span><br />
<span class="i0">Tiu certe ne pekas.</span><br />
<span class="i0">Nu, ĉar kiu ne pekas.</span><br />
<span class="i0">Paradizon eniros.</span><br />
<span class="i0">De nun, bone trinku.</span><br />
<span class="i0">Kaj vi paradizon iros.</span></div>
</div>
<hr class="short" />
<p>Por tio ĉi, oni devas aĉeti bonajn vinojn, kaj sin
turni al:—<br />
<b>Sro. Ch. Jadeau en Mercurey (S. & L.) France.</b></p></div>
<div id="est2-10-5" class="notice right">
<p style="font-size:170%;">The "Review of Reviews"</p>
<p style="font-size:110%;text-align:center;"><i>Is the Best Magazine for Busy People. And it is read by
‘Esperanto’ Students.</i></p>
<p>The aim of this Magazine is to make the Best Thoughts of the Best
Writers universally accessible at a Trifling Cost.</p>
<p>The busiest and poorest in the community may here follow with
intelligent interest the great movements of Contemporary History.</p>
<p style="font-size:110%;text-align:center;">Post Free for Twelve Months, 8/6,<br />
10 fr. 75c., or 8.50 marks.</p>
<p>Office: MOWBRAY HOUSE, NORFOLK ST., LONDON.</p>
</div>
<div id="est2-10-6" class="reklamo left">
<p><b>ESPERANTIST WEEK-ENDS.</b></p>
<p style="padding-left:2em;">A Fellow of the B.E.A. Highly Recommends ...</p>
<p style="padding-left:2em;"><b>"Westbury," Robertson Terrace,
HASTINGS</b>, as a week-end resort throughout the winter.</p>
<p>Special Inclusive Week-end Terms to Esperantists, 13/-.</p>
</div>
<div id="est2-10-7" class="reklamo right">
<p><b>Correspondence Lessons in Esperanto</b></p>
<p style="text-align:center;font-size:80%;">ARE GIVEN BY</p>
<p><b>Mr. A. MOTTEAU</b>, Certified Teacher of Esperanto, 157, Earlham Grove,
Forest Gate, London, E.</p>
<p><i>7/6 the Quarter.</i></p>
</div>
<div id="est2-10-8" class="reklamo left" lang="eo">
<p style="text-align:center;font-size:110%;">KOLEKTANTOJ.</p>
<p>Finlandaj poŝtmarkoj, 20 malsamaj, afrankite, por 1m. 50 pennia (2/-,
aŭ 2 fr. 25 c.), 25 malsimilaj por 2m. (2/3, aŭ 2 fr. 75 c.). Pagon
volu sendi per poŝtmandato. Rusaj poŝtmarkoj akceptaj laŭ efektiva
valoro.</p>
<p>ADOLF REINBERG. Osterlanggatan, 39, Abo, Finland.</p>
</div>
<div id="est2-10-9" class="reklamo right" lang="eo">
<p style="text-align:center;font-size:110%;">AL STUDENTOJ ĈIULANDAJ.</p>
<p>Gestudentoj dezirante studi la Artojn aŭ la Sciencojn
ĉe <span class="sc">London University</span> estas invitataj aliĝi je 3 aŭ
4 aliaj studentoj, kiuj prenas la sciencan kurson ĉe
<span class="sc">University College, London</span>.</p>
<p class="center">Respondu al 24, COLBERG PLACE, Stamford Hill, N.</p>
</div>
<div id="est2-10-10" class="notice" lang="eo">
<h3>Adresareto de Personoj kiuj deziras Korespondadi.</h3>
<ul>
<li>Sro. <span class="sc">D. Canedo</span>, Casilla 17, La Paz, Bolivia, S.A. Deziras
interŝanĝi vidaj-kartojn kun alilandanoj.</li>
<li>Sro. <span class="sc">C. E. Heroux</span>, Box 211, Three Rivers, Canada. Deziras
interŝanĝi ilus. p-k. kun ĉiulandanoj.</li>
<li>Sro. <span class="sc">Paul Hillriegel</span>, Kasernen Str. 20, Stuttgart, Germany.
Deziras koresp. kun ĉiulandaj filatelistoj. Interŝanĝo, aĉeto kaj
vendo.</li>
<li>Sro. <span class="sc">R. W. Kenderdine</span>, 147, Mere Road, Leicester. Deziras
koresp. kun Franca Esperantisto kiu deziras plikonatiĝi kun la Angla
lingvo.</li>
<li>Sro. <span class="sc">W. Miles</span>, Inĝeniero, 80, Station Road, Petersfield,
Hants. Deziras koresp. per leteroj & koloritaj p-k. kun samideanoj.
Ankaŭ kun Germanoj pri Art-forĝaĵoj. (Kundschmiedearbeiten).</li></ul>
<p>La Kosto de la Enskribo estas 6d. (70c. poŝtmarkoj).</p>
</div>
<div id="est2-10-11" class="banner border center">
<p class="pagenum">145</p>
<h2 style="font-size:210%;">THE ESPERANTIST</h2>
<p>The Esperanto Gazette for the Spread of the International Language.</p>
<div style="float:left;font-size:80%;width:37%;">
<p style="padding-top:10%;padding-bottom:10%;">ABONPAGOJ ESTAS
RICEVEBLAJ ĈE<br />
SUBSCRIPTIONS SHOULD BE SENT TO</p></div>
<div style="float:right;width:60%;font-size:80%;text-align:left;">
<ul>
<li><b>H. Bolingbroke Mudie, Esq., 67, Kensington Gardens Square, London. W.</b></li>
<li>AUSTRIA.—Sro. T. Cejka, Bystrice Hostyn, Moravia.</li>
<li>BELGIUM.—M. M. Seynaeve, 3, Rue de l’Avenir, Courtrai.</li>
<li>FRANCE.—Grupo Pariza, 28, rue Serpente, Paris.</li>
<li>GERMANY.—Doktoro Mybs, 68, Markt Strasse Altona, Elbe.</li>
<li>NEW ZEALAND.—Esperanto Society, P.O. Box 50, Auckland.</li>
<li>RUSSIA.—Societo Espero, Bol Podjaceskaja 24, log 12, St. Petersburg.</li>
<li>SWEDEN.—Sro. P. Ahlberg, 50, Döbelnsgatan, Stockholm.</li>
</ul></div>
<hr style="clear:both;" />
<p style="float:left;width:2.5em;font-weight:bold;font-size:170%;">N.B.</p>
<p style="float:right;width:2.5em;font-weight:bold;font-size:170%;">N.B.</p>
<p lang="eo"><i>Nepresitajn manuskriptojn la Redakcio resendos se oni aldonis poŝtmarkon.</i></p>
<p lang="eo"><i>Alsendatajn artikolojn la Redakcio laŭ bezono korektos.</i></p>
<p lang="eo"><i>Oni povas sendi la abonpagon per poŝtmarkoj, kiuj estas akceptataj laŭvaloro.</i></p>
<p lang="eo"><i>Oni sendu ĉiujn artikolojn, demandojn kaj avizojn al La Redaktoro, 67, Kensington Gardens Square, London, W.</i></p>
<p style="float:left;width:25%;padding-left:2em;">24. [Vol. II., No. 10.]</p>
<p style="float:right;width:25%;font-size:80%;text-align:left;">
Subscription, 3s. Per Annum.
Single Copies, 4d. net. Nos.
2 to 13, 6d. each; Later Issues
4d. each, net.</p>
<p>OKTOBRO, 1905.</p>
</div>
<div id="est2-10-12" class="article" lang="eo">
<h3>SCIIGO PRI LA DUA PARTO DE LA KONGRESO.</h3>
<p class="center">Verkita de Arthur Blott.</p>
<div class="left" lang="eo">
<p><i>Lundo, Aŭgusto 7.</i>—La Granda Balo en la Kazeno je la vespero de la
7<sup>a</sup> estis grandega sukceso. La vasta salonego difinita por la ceremonio,
kvankam taŭga pro aliaj aferoj, ja estis tro malgranda por la
multenombraj gajevestitaj Esperantistoj, kiuj kunveniĝis por dancadi
kaj ekzameni la fantaziajn kaj naciajn vestojn per kiuj kelkaj inter
ilia nombro vestiĝis. Oni estis petinta ke la ĉeestantoj venu en
kostumoj indikantaj iliaj nacieco aŭ loko, kaj kelkaj Esperantistoj
kompleze tion faris. Plej notinde inter la fantazi-vestoj estis tiu de
Angla fraŭlino kiu reprezentis Britannia, kun kasko kaj ŝildo
konvenaj, kaj longa ruĝa-kaj-blanka robo. Skotlando estis reprezentata
de sinjoro kaj fraŭlino, ambaŭ vestitaj en <i>tartano</i>. Unu sinjoro
aperis en la vesto de Alĝera Arabo, kaj du junaj knabinoj vestitaj laŭ
Turkinoj estis tre imponaj. Juna fraŭlino vestita kiel Hispanino el
Catalonia, Sveda fraŭlino en plena nacia vesto, kaj Svisa knabo estis
speciale ĉarmaj. Ĉi tie kaj tie oni renkontis beletajn knabinojn
vestitaj kiel Bulonjaj fiŝist-edzinoj, kaj kamparanoj el Holando aŭ
Britanujo.</p>
<p>La kunvenintaj gastoj energie dancadis, sed malfacile, pro la
multenombra ĉeestantaro, kaj la programo diversiĝis per malvarmetaj
promenadetoj en la ĝardenoj, aŭ vizitoj en la apudajn restoraciojn,
aŭ per rigardado de la vet-ludantoj ĉe la hazard-tabloj. Je la eniro
de D<sup>ro</sup> Zamenhof, kondukata de la Gesinjoroj Michaux, la orĥestro
ludis "La Marseillaise," kaj la gastoj aranĝis sin en duobla vico meze
de la salonego kaj krie aplaŭdis la<span class="pagenum">146</span> Doktoron kaj lia edzinon
promenadantajn ĝis seĝoj sur la altigita estrado ĉe la alia fino.
Diversaj amikoj prezentiĝis al li, inter ili kelkaj ĉarmaj knabinetoj,
el kiuj unu deklamis al li iujn versaĵetojn Esperantajn.</p>
<p>El la okazoj de la vespero, unu el la plej interesa estis Ĉirkasja
nacia danco de du prave vestitaj geesperantistoj el tiu regiono.</p>
<p><i>Mardo, Aŭgusto 8.</i>—La Mard-matena Kunveno en la teatro estis bone
ĉeestata, kaj lerte prezidata de Rektoro Boirac, de la Diĵona
Universitato, maldekstre de kiu sidiĝis D<sup>ro</sup> Zamenhof, kaj eminenta
Esperantistaro troviĝis sur la estrado. Akra disputado pri la
dezirindeco de la proponita <i>Esperanta Ligo</i> okazis, kaj multaj opinioj
esprimiĝis. Sed la kunveno ja estis interesega eĉ por la neesperanta
animo, ĉar ĝi ilustris la praktikecon de Esperanto kiel internacia
komprenilo; ĉar ĉi tie oni aŭdis gesinjorojn el diversaj landoj nur
iomete, aŭ tute ne, komprenante diversajn lingvojn, klare kaj senhalte
esprimi siajn ideojn en publika konstruaĵo, kaj nepre esti instante
komprenataj de la aŭskultantoj. La disputado estis lerte daŭrigata,
kaj ofte oni vidis du aŭ eĉ pli da Esperantistoj stari kaj alteteni
manon, kriante al la Prezidanto: "<i>Mi petas paroladon.</i>" Oni nenion
decidis, ĉar ne estis la intenco de la kunveno-organizintoj plu fari je
tiu ĉi okazo, ol nura disputado.</p>
<p>Tiun posttagmezon la Kongres-agado refreŝiĝis per plezurplena
ekskurseto al la vilaĝeto <i>Le Portel</i>, ĉirkaŭ du mejloj malproksime,
per la marbordo. Esperantistoj kunveniĝis ĉe la teatro, kaj promenadis
laŭlonge la havenon kaj krutaĵojn, amike babiladante kara-lingve. Ĉe
<i>Le Portel</i> oni vidis gebanantaro kaj siaj tendetoj, kaj la sablaĵo
kovriĝis de infanoj, ĝuadante sin laŭ la kutima maniero. Kelkaj
Esperantistoj allogiĝis de la akvo, kaj aliĝis je la gebanantaro.
Aliaj vizitis la vilaĝon kaj kafejojn, kaj poste S<sup>ro</sup> Michaux anoncis
la reven-tempon. Malmultaj elektis reveni trame, sed ĉiuj ŝajne
pasigis tre ŝatatan posttagmezon.</p>
<p>Teatre, ĉe la vesper-kunveno, S<sup>ro</sup> Boirac prezidis, kaj la paroladoj
klopodis pri la <i>elparolada demando</i>, kaj oni donis specimenojn de la
ĝusta Esperanta akcento. Oni treege esperis ke Esperanto baldaŭ estos
instruata en la lernejoj kaj kolegioj, kie, pro ĝia gramatika simpleco,
kaj la logikeco de ĝia strukturo, ĝi fariĝos gravega ilo por edukadi
la junan animon.</p>
<p class="pagenum">147</p>
<p><i>Merkredo, Aŭgusto 9.</i>—La Kunveno daŭriĝis Merkredon, sekvata de
vespera koncerto, kiam tre interesa humora ludo, titolata "Edziniĝo per
Telefono," ludiĝis de du Parizanoj. Al rigardanto ŝajnis ke ili ambaŭ
parolis en sia nacia lingvo, tamen efektive nur en Oktobro de la lasta
jaro ili ekstudis Esperanton! Jen denove la praktikeco de Esperanto
pruviĝis.</p>
<p><i>Jaŭdo, Aŭgusto 10.</i>—Granda nombro da Geesperantistoj partoprenis je
la amika enkurso en Anglujon, kiun aranĝis la Bulonja Napoleono de
Esperanto, Maître Michaux, kaj liaj kolegoj. Surirante la ŝipon
<i>Onward</i>, kiu portis la Esperantan flagon ĉe la mast-supro, ili
ekvojaĝis Folkestonen. La mar-trans-iro estis sufiĉe trankvila, kaj
ŝajne preskaŭ ĉiuj Esperantistoj restis sur la ferdeko. Tamen D<sup>ro</sup>
Zamenhof, kies ĝi estis la unua sur-mara vojaĝo, elektis resti en la
kajuto kaj konservi sian forton por la sekvanta parto de la programo de
la tago.</p>
<p>Alvenante ĉe Folkestone, la loka grupo kunveniĝis, kaj ĝia prezidanto
legis bonvenigan paroladon al D<sup>ro</sup> Zamenhof, kiu respondis. La
Esperantistaro tiam marŝis en la urbon, furaĝis en diversaj
restoracioj, poste kunveniĝis ĉe la Urbestrejo je la tria horo, kiel
estis aranĝite. Tie okazis oficialan akceptadon de la Urbestro, kiu
bonvenigis D<sup>ron</sup> Zamenhof per taŭga Angla parolado, tradukita en
Esperanton de S<sup>ro</sup> Finez (Dover). D<sup>ro</sup> Zamenhof respondis, kaj la
toasto de "Lia Reĝa Moŝto" kaj aliaj toastoj sekvis. Forlasinte la
Urbestrejon, la aro eriĝis sur la <i>Lees</i>, admirante la plej belan
parton de Folkestone, kaj fine kunvenante ĉe la stacidomo por amasiĝi
en rapidegan vagonaron al Dover. Tie la loka grupo renkontis nin ĉe la
stacidomo, kaj ankaŭ tie la Doktoro bonveniĝis de novaj aliĝantoj.
Je la naŭa horo, en la Konsilanta-Ĉambro, laŭ la programo, Sir
William Crundall, la Urbestro de Dover, akceptis D<sup>ron</sup> Zamenhof kaj
la Esperantistoj. Tiu ĉi ne estas la unua fojo kiam tiu ĉi antikva
Ĉambrego pleniĝis de niaj samideanoj, kaj kiam paroladoj, kaj toastoj
aŭdiĝis per la Internacia Lingvo. Ĉampanvino kaj refreŝigoj estis
ĉirkaŭirigitaj, kaj parolado kaj kantado pasigis por la kunvenintoj
tre plezurplenan horon kaj duonon. Tiam kelkaj amikoj forveturis al
Calais sur la nokta-ŝipo, kaj aliaj restis en Dovero por vidi iom plu
de la urbo en la mateno.</p>
<p><i>Vendredo, Aŭgusto 11.</i>—La Esperantistoj kolektiĝis sur la <i>Admiralty
Pier</i> (Elŝipirejo) por vidi la grandegan ŝipegon <i>Deutschland</i>, kiu
estis alligita tie, kaj kiu iom poste forvojaĝis, portante multajn<span class="pagenum">148</span>
elmigrantojn kaj aliajn en Amerikon. La energiuloj tiam vizitis Dover
Kastelon, kaj fine suriris la tag-mezan ŝipon al Calais. Tie alveninte,
tre kora akcepto doniĝis de la tiea forta grupo. Ni vizitis la Elektran
Pov-domon kaj la Komercan Ĉambron, kie okazis bone aranĝita kunveno.
Ĝentilaj paroladoj aŭdiĝis, kaj afablecoj interŝanĝiĝis laŭ la
maniero en kiu niaj Francaj amikoj superas. La grupo tiam disiĝis por
viziti la urbon, kunveniĝi ĉe la Kazeno, kaj fine ĉeesti la
Muzik-Salonegon ĉe la Kazeno, kie, krom la ordinara programo de la
vespero, oni estis aranĝinta interludon nur por Esperantaj verkoj.
Vagonaroj reportis nin malfruege en Bulonjon.</p>
<p><i>Sabaton, Aŭgusto 12.</i>—Nenia programo estis difinita por la mateno kaj
posttagmezo, pri kio la vizitantoj sekvis siajn proprajn inklinojn
ĝis la vespero, kiam ili rekunveniĝis en la teatro por mallonga
ĝis-la-revida-koncerto je la honoro de la Doktoro. Ĉe tiu ĉi
koncerto, kiu estis tre mallonga, kelkaj infanoj partoprenis, kaj tre
ĉarme deklamis Esperantajn poemojn. Tiam kvar el ili donis grandegan
floraron al S<sup>rino</sup> Zamenhof. Invitita de S<sup>ro</sup> Michaux, la aro tiam
iris al la apuda kafejo por trinki adiaŭan ion kun la Doktoro kaj
Doktoredzino.</p>
<p><i>Dimanĉo, Aŭgusto 13.</i>—Tagmeze la Esperantistoj kunvenis ĉe la
Centra Stacidomo por forsendi la Gesinjorojn Zamenhof je ilia revena
veturado hejmen. Por homoj kiuj kutimiĝas je vivado tre trankvila la
ekscitiĝo de la lasta semajno devas esti estinta tre taksanta por ili,
kaj ni kredas ke, kvankam kontentegaj pro la nedubebla sukceso de la
tuta Kongreso kaj ĉarmataj de la korega akceptado kiun ili ĉie
ricevis, ili devas multe kontentiĝi, revenante al la trankvileco de
ilia Varsovia hejmo.</p>
<p>Tiun posttagmezon, sub la kondukado de M<sup>e</sup> Michaux, Esperantistaro
vagonare veturis al <i>La Arbaro</i>, kaj marŝis sur verdaj vojetoj kaj
foliplenaj ombrejoj al nevizitata loko. Tie la nemetiaj fotografantoj
ofte vidiĝis, tiel kiel ja estis okazinta dum la tuta daŭro de la
Kongreso, kaj la multegaj grupetoj da Esperantistoj famigitaj de la
fotografilo devas esti nekalkuleblaj. Nenia espero por ke ia
Esperantisto estonte penados pruvi ke li <i>ne</i> ĉeestis la unuan
Kongreson! La atestoj kontraŭ li ja estos subpremigaj. La ŝatinda
promenado daŭriĝis ĝis la vilaĝo <i>La Capelle</i>, teo kaj manĝaĵoj
riceviĝis ĉe kafejo, kaj la familio revenis domen vagonare.</p>
<p>Tiel finiĝis ago-plena semajno, plena je grava klopodado kaj multe da
agrablega ekscitiĝo.</p>
</div>
<div class="right" lang="en">
<p><i>Monday, 7th August.</i>—The Grand Ball in the Casino on the evening of
the 7th was a huge success. The large hall appropriated for the purpose,
though suitable in other respects, was far too small for the numerous
gaily-dressed Esperantists who assembled to dance and inspect the fancy
and national costumes in which some of their number were dressed. Those
attending had been requested to come in costumes indicative of their
nationality or locality, and a fair number of Esperantists had complied.
Foremost amongst the fancy dresses was that of an English young lady who
appeared as Britannia, with helmet and shield correct, and a flowing
robe of red and white. Scotland was represented by a lady and gentleman,
both in tartan costume. A gentleman appeared in the costume of an
Algerian Arab, and two young girls dressed as Turkish ladies were
extremely effective. A young lady dressed as a Spanish girl from
Catalonia, a Swedish girl in full national costume, and a Swiss boy were
particularly charming. Here and there one ran against pretty girls
representing fishwives of Boulogne, and peasants from Holland or
Brittany.</p>
<p>The assembled guests danced energetically, but with difficulty owing to
the numbers present, and the programme was varied by cool walks in the
grounds or visits to the adjoining restaurant, and by watching the
players at the gaming tables. On the entrance of Dr. Zamenhof, led by M.
and Mme. Michaux, the orchestra played "The Marseillaise," and the
guests formed a double line down the middle of the hall and cheered the
little Doctor and his lady as they walked to a seat on the raised
platform at the other end. Several friends were presented to him,
including some little girls, one of whom recited some Esperanto verses
to him.</p>
<p>One of the most interesting events of the evening was the execution of a
Circassian national dance by a lady and gentleman from that region,
appropriately dressed.</p>
<p><i>Tuesday, 8th August.</i>—The Convention on Tuesday morning, held in the
theatre, was well-attended, and ably presided over by M. Boirac, Rector
of Dijon University, Dr. Zamenhof sitting on his left, and a number of
distinguished Esperantists were on the platform. A keen discussion as to
the propriety of the proposed Esperanto League and kindred subjects took
place, and many opinions were expressed. But the meeting was extremely
interesting even to the non-Esperantic mind, as illustrating the
practicability of Esperanto as an international medium of expression;
for here one heard ladies and gentlemen from various countries, having
little or no knowledge of each others language, clearly and fluently
expressing their ideas in a public building, and being evidently
promptly understood by those listening. The discussion was
well-sustained, and one often saw two or more Esperantists on their feet
holding up a hand and crying to the chairman: "Mi petas paroladon." No
conclusions were arrived at, it not being the intention of the
organizers of the meeting to proceed further than a discussion on that
occasion.</p>
<p>That afternoon the business of the Congress was varied by a pleasant
trip to the little village of Le Portel, some two miles along the coast.
Esperantists assembled at the theatre, and walked by the harbour and
along the cliffs, engaging in friendly conversation in the <i>Lingvo</i>. At
Le Portel were to be seen a crowd of bathers with their tents, and the
sands covered with children enjoying themselves in their usual way. A
few Esperantists were attracted by the water, and joined the bathers.
Others inspected the little town and cafés, and then M. Michaux
announced the homeward journey. A few preferred to return by tram, but
all appeared to have spent a very enjoyable afternoon.</p>
<p>At the evening meeting in the theatre that day M. Boirac presided, and
the discussion turned upon questions of pronunciation, and examples were
given of the precise Esperanto accent. Strong hopes were expressed that
Esperanto would soon be taught in the schools and colleges, where, on
account of the simplicity of its grammar and the logicalness of its
construction, it would be an invaluable element in the training of the
youthful mind.</p>
<p><i>Wednesday, 9th August.</i>—The Convention was continued on Wednesday,
followed by a concert in the evening, when a very interesting comic
play, entitled "Edziniĝo per Telefono," was performed by two gentlemen
from Paris. To the onlooker it would have appeared that they were
speaking in their own language, whereas, in point of fact, only in
October of last year did they turn their attention to Esperanto! Here
again was the efficiency of Esperanto demonstrated.</p>
<p><i>Thursday, 10th August.</i>—A large number of Esperantists took part in
the friendly invasion of England, which had been planned by the Boulogne
Napoleon of Esperanto, Maître Michaux, and his colleagues. Going on
board the ship <i>Onward</i>, which carried the Esperanto flag at her
masthead, they started for Folkestone. The passage was fairly calm, and
it appeared that nearly all the Esperantists remained on deck. Dr.
Zamenhof, however, whose first sea-trip this was, chose to rest in his
cabin and reserve his strength for the latter part of the programme of
the day.</p>
<p>On arriving at Folkestone, the local group met us, and its President
read an address of welcome to Dr. Zamenhof, who replied. The band of
Esperantists then marched up into the town and sought refreshments in
various cafés, afterwards assembling at the Town Hall at 3 o’clock, as
arranged. There a formal reception was given by the Mayor, who welcomed
Dr. Zamenhof with an appropriate speech in English, translated into
Esperanto by Mr. Finez (Dover). Dr. Zamenhof replied, and the toast of
"The King" and other toasts followed. Leaving the Town Hall, the party
scattered over the Lees, admiring the best part of Folkestone, and
eventually assembling at the railway station to crowd into the express
train to Dover. Here the local group met us at the station, and here
again the Doctor was welcomed by new disciples. In the Council Chamber
at the Town Hall, at 9 o’clock, according to programme, Sir William
Crundall, the Mayor of Dover, welcomed Dr. Zamenhof and the
Esperantists. This is not the first time that this venerable Chamber has
been filled by our samideanoj, or that speeches have been made there,
and toasts proposed in the Internacia Lingvo. Champagne and refreshments
were handed round, and speeches and song helped the assembled guests to
pass a very pleasant hour and half. Then some of the friends departed
for Calais by the night boat, and others remained in Dover to see
something more of the town the next morning.</p>
<p><i>Friday, 11th August.</i>—The Esperantists gathered on the Admiralty Pier
to see the huge ship <i>Deutschland</i>, which was moored alongside, and
which shortly departed, bearing a large number of emigrants and others
to America. The energetic ones then visited Dover Castle, and eventually
went on board the mid-day boat for Calais. Arriving there, a very
cordial reception was given by the strong group there. The party then
visited the Electric Power House and the Chamber of Commerce, and there
a nicely arranged reception took place. Polite speeches were made and
courtesies exchanged in the manner in which our French friends excel.
The party then scattered to inspect the town, to gather at the Casino,
and eventually to attend the Music Hall at the Casino, where, in the
evening’s programme, an interlude had been arranged for Esperanto pieces
only. Late trains conveyed us back to Boulogne.</p>
<p><i>Saturday, 12th August.</i>—No programme for the morning and afternoon had
been arranged, so the visitors followed their own devices until the
evening, when they assembled again in the theatre for a short farewell
concert in honour of the Doctor. In this concert, which was a short one,
several children took part, and recited very prettily some poetry in
Esperanto. Then four of them handed a huge spray of flowers to Madam
Zamenhof. On the invitation of M. Michaux, the assembly then adjourned
to the adjoining café to drink a farewell cup with the Doctor and his
wife.</p>
<p><i>Sunday, 13th August.</i>—At mid-day the Esperantists assembled at the
Central Station to give the Doctor and his lady a good send-off on their
return journey home. For persons who are used to a very quiet life the
excitement of the last week must have proved somewhat trying to them,
and we think that although pleased with the undoubted success of the
whole Congress and charmed with the cordial reception they had
everywhere met, they must feel considerable satisfaction in returning to
the quiet restfulness of their home in Warsaw.</p>
<p>That afternoon, under the guidance of M. Michaux, a party of
Esperantists took the train to the Forest, and tramped through green
pathways and leafy glades to a secluded spot. Here the amateur
photographers were very much in evidence, as indeed they have been all
through the Congress, and the number of groups of Esperantists
immortalised by the camera must be legion. No hope for any Esperantist
on any future date to try and prove that he was <i>not</i> at the first
Congress! The evidence against him would be overwhelming. The pleasant
walk was continued to the village of La Capelle, tea and refreshments
obtained at a café, and the party returned home by rail.</p>
<p>So ended an eventful week, fraught with serious business and much
pleasurable excitement.</p>
</div>
</div>
<div id="est2-10-13" class="article" lang="eo">
<p class="pagenum">149</p>
<h3>SAVITA DE MORTO.</h3>
<p class="center">Originale verkita de Generalo George Cox.</p>
<p class="center">ĈAPITRO VI.</p>
<p>"Mi arestas vin pro la mortigo de Vilhelmo Thompson," diras raŭka voĉo
ĉe mia orelo, kaj samtempe mi sentas ke mia ŝultro estas malĝentile
skuata.</p>
<p>"Vilhelmo kiu?" mi murmuras sonĝe.</p>
<p>"Vilhelmo Thompson," ripetas la voĉo.</p>
<p>Ploreganta krio aŭdiĝas en la koridoro; la pordo duonmalfermiĝas, kaj
mia patrino ekkrias "Mia knabo! mia knabo! mia karega knabo!"</p>
<p>"Mi bedaŭras, sed vi ne povas eniri, sinjorino," diras voĉo ĉe mia
kubuto, kaj la pordo estas fermata kaj ŝlosata.</p>
<p>La voĉo de mia patrino revekas min al konscieco, kaj mi
ĉirkaŭrigardas la ĉambron. La posttagmeza suno hele enfluetas tra la
fenestroj. Apud mia lito staras policano, kaj sekretpolicisto en civila
vestaĵo.</p>
<p>La plena terureco de mia situacio min ekkaptas, kaj mi levas min de la
lito kun ĝemo de malespero.</p>
<p>"Nun, sinjoro, se plaĉos al vi, leviĝu kaj vestiĝu, kiel eble plej
rapide; fiakro atendas ĉe la pordo," diras la policano.</p>
<p>Preskaŭ nekonscie mi leviĝas kaj komencas min vesti.</p>
<p>"Atendu momenton!" diras la sekretpolicisto, "Permesu al mi ekzameni
tiun pantalonon kaj veston, antaŭ ol vi surmetos ilin?"</p>
<p>Li ŝovas la manon en la poŝojn, kaj elprenas diversajn aĵetojn unu
post la alia.</p>
<p>"He! <i>du</i> monujoj! Ne multe en tiu ĉi!" li daŭrigas, malplenigante la
enhavon sur la tualet-tablon.</p>
<p>"Ha! kio estas tio ĉi?" li ekkrias, ekzamenante la alian. "Tricent
livra bankbileto! Ĝuste la sumo! Atesto sufiĉa, tie ĉi, kio ajn
okazos!"</p>
<p>Mi estas simple terurigita de mirego! <i>Du</i> monujoj! kaj unu enhavanta
tricent livran bankbileton! Kiamaniere ĝi povis eniri tien? "Ĉielo!"
mi ekkrias, "mi devas esti preninta ĝin de la sidejo, erare por la
mia!"</p>
<p>"Mi devas averti vin, sinjoro, ke ion, kion vi diras oni povos uzi kiel
atesto kontraŭ vi," diras la sekretpolicisto.</p>
<p>Mi ne faras respondon, sed tute eluzata en spirito kaj korpo, mi finas
vesti, kaj tiam diras, ke mi estas preta.</p>
<p>"Mi bedaŭras, sinjoro, sed estas mia devo," diras la policano,
elmontrante paron da mankatenoj.</p>
<p>Mi etendas la manojn: la feraĵoj estas lerte alligataj, kaj ni eliras
la ĉambron, la policano antaŭiranta kaj la sekretpolicisto sekvanta
min.</p>
<p>Dum ni trapasas la koridoron, mia malfeliĉega patrino kaj miaj fratinoj
ĉirkaŭprenas min freneze, kaj iliaj ploregoj estas korŝirantaj.</p>
<p>"Unu parolo, antaŭ ol vi foriros, mia karega knabo," diras mia
ploreganta patrino; "Diru, ho! diru al mi, ĉu tiu ĉi terura kulpigo
estas iel vera?"</p>
<p>"Vere estas, mia kara patrino, ke mi trovis min en la vagono kun la
malfeliĉulo, sed nenia faro mia kaŭzis lian morton; li pafis sin
hazarde."</p>
<p>"Dankon al Dio," ploregas mia patrino, donante al mi unu lastan,
amindan, daŭrantan kison.</p>
<p>Mi pasas tra la dompordo, eniras la fiakron, kaj ni forveturas....</p>
<p class="center">ĈAPITRO VII.</p>
<p>"Kiel vi decidas, ho juĝantaro? Ĉu vi trovas la kulpigito kulpa aŭ
senkulpa je la krimo de mortigo?"</p>
<p>"Kulpa," respondas la juĝantestro, en silento tiel profunda en ĝia
egeco, ke la plej mallaŭta murmureto de iu el la amaso de homoj kiuj
plenigis la juĝejon, estus estinta klare aŭdebla.</p>
<p>Nepriskribebla sono, simile al murmuro de miksita doloro kaj
liberspirado post longa necerteco, leviĝas el la homamaso, kiu plenigis
la juĝejon; kaj tiam reĝas ega silento.</p>
<p>La juĝisto ekrigardas min momente, kiel mi staradas en la kulpulejo,
kaj tiam en voĉo tremanta de kortuŝeco, parolas jene:—</p>
<p>"Francesco Middleton,—Vi estas trovita kulpa je la krimo de mortigo,
per juĝantaro de viaj samlandanoj. Estis dum nenia subita frenezkolero,
ke vi faris la kruelegan agon, ĉar estas pruvite per la plej klara
atestado, ke via celo estis rabado; kaj pro tio, vi ne ŝanceliĝis
oferi la vivon de tielulo via. Via advokato en sia lertega parolado,
penis alkonduki la juĝantaron doni juĝon, ke vi ne estas responda pri
viaj faroj pro frenezeco, sed li ne povis produkti ion por subteni tiun
pretendon, kaj la juĝantaro estis tute prava ne influiĝi per lia
elokventeco. Nur restas al mi la devo dolora elparoli la solan
sentencon, kiun permesas la leĝo. "Ĉu vi havas ion por diri, kial la
mortsentenco ne estu elparolata?"</p>
<p class="center">(<i>Daŭrigota</i>).</p>
</div>
<div id="est2-10-14" class="article" lang="eo">
<p class="pagenum">150</p>
<h3>ORIENTAJ MEMORAĴOJ.</h3>
<p class="center">Originale verkita de Kolonelo H. K. Gordon.</p>
<p>Dum la tri-taga vojiro de "Hongkong" al "Shanghai," la temperaturo
ŝanĝis en vera malvarmego.</p>
<p>Tiu ĉi internacia urbo estas kelkaj mejloj de la enfluo de la granda
rivero, la "Yangtsekiang," kaj tie oni nin kondukas per vaporŝipeto. Se
vi loĝas ĉe la Klubo, vi ĝin trovos la plej komforta ie orientflanke
de "London."</p>
<p>Sur la manĝotablo troviĝas ĉiaspeco de ĉasaĵo: fazano, leporo,
cervaĵo, sovaĝanaso, skolopo, kaj skolopeto; la tagmezmanĝo daŭras
ordinare de tagmezo ĝis la dua kaj multe da negocistoj alestas, kvazaŭ
ĉe vera Borso.</p>
<p>Malmulte da mejloj ekster la urbo estas tiu bona orienta institucio, la
Kampa-klubo, kie oni veturas vespere por lud-tempo.</p>
<p>Vinberoj estas tre oftaj, kaj pro tia kaŭzo tre malkaraj: la Ĥinoj
ilin antaŭgardas en silojn por ilin konservi. Oni trovas strangan
puŝ-veturilon de nur unu rado, uzata por homoj, kaj pakaĵoj. La utilaj
Ĥinaj ĉevaletoj ja ne estas belaj, sed ili povas porti grandan pezon:
kaj, plue, galopi ĉe kursoj pli rapide ol oni kredus. Vintra-sezonaj
partioj ekskursas per kanaloj kaj riveroj sur loĝboatoj por ĉasi.</p>
<p>Pasante preter la insulo de "Quelpart," apartenanta al "Korea," ni
trairis la markolojn de "Shimonasaki," kiuj estas fortege fortikigitaj.
Nune, ni estas en la interlanda maro, la fama "Inland Sea" de Japanujo:
la arbare-vestitaj montoj, valoj, kaj insuloj estas treege pentrindaj,
sed la ŝipo, pasante meze, estas tro malproksima de ambaŭ bordoj por
ilin efektive vidi.</p>
<p>"Kobe" ne estas granda haveno laŭ larĝeco, tamen estas tre negocema:
konstruaĵoj, kaj stratoj troviĝas en bonega ordo. Japanaj
puŝveturiloj, nome "Jinrickshaw" (ĝinrikŝa, aŭ, ŝerce, kvankam
litere, "pull-man-car"), estas komfortaj rimedoj por vojaĝi tra la
tiamaj krudaj enlandaj vojoj, kaj la "kuli" trenistoj kuras rapide po
ĝis eĉ kvardek mejlojn ĉiutage. Aranĝinte pri prezo ĉe la estro, la
trenistoj sin tenas honeste kontraŭ kontrakto: ili malmulte manĝas,
kaj trinkas nur buŝumetojn da "Saki," speco de rizbiero, ordinare
trinkata varme: mi ĝin trovis tre plaĉan kiam bone fabrikita. Mi ofte
miras, kial oni ne ĝin enkondukas en Hindujon; estus multe pli saniga
ol la nunaj krudaj alkoholaj likvoroj, kiel, "<i>Toddy</i>," kaj "<i>Arrack</i>."</p>
<p>Oni ĉiam uzas tiujn puŝveturilojn por enlandaj ekskursoj; unu por si
mem, kaj alia por porti nutraĵojn, pakaĵojn, k.t.p.</p>
<p>Estas iom strange, sed tiuj ĉi trenistoj povas fari kurson pli rapide
kun sia veturilo, ol sen ĝi.</p>
<p>Klimato estas tre agrabla. Kompreneble troviĝas multaj butikoj por
vendo de ĉiaspecaj kuriozaĵoj. Manko de sciado de la Japana lingvo
estas ja bedaŭrinda, kaj oni sopiras je la divastigado de Esperanto,
kiam la graciaj servistinoj ĉe la "Tea-houses" (te-servejoj) rideme
oferas nutraĵon.</p>
<p>Multaj vidindaj ekskursoj troviĝas apude: ekzemple, al "Ozaka" la
"Birmingham" kaj "Venezia" de Japanujo, kie estas multe da fabrikejoj:
ankaŭ la Monerfabrikejo imperia.</p>
<p>Oni devus neniam fari tiajn ekskursojn ne portante sian pasporton, preta
por montri kontraŭ postulo de policano, hotelestro, stacidomestro,
k.t.p.: alie, oni eble forkondukos vin al ia urbomagistrato por
ekzameno.</p>
<p>La Kastelo, kun ĝia milita garnizono kaj armilejo, ne devus esti
forgesata. Kelkaj ŝtonoj uzitaj por ĝia konstruaĵo estas mirinde
grandaj, malfacile estas figuri kiel oni povis ilin meti en ilian lokon,
ĉar ili estas multe pli grandaj ol tiuj en la piramidoj de Egiptujo:
tamen, oni parolas pri ankoraŭ pli grandaj en "Korea." La banejoj de
"Arima" estas apude, kaj donas okazon por provi vian taŭgecon pri
marŝi, kun "kuli" portanta viajn necesaĵojn, pakitajn en Japanaj
korboj. Tie la du seksoj kune banas, kaj tre modeste: strange estas,
kontraŭ Eŭropa sperto, ke ĉie nudaj popoloj estas pli modestaj ol
tiuj vestitaj: tio estas mia propra sperto en Hindujo, ĉe la insuloj de
"Andamans": kaj mi vidas ke Sir Charles Eliot simile rimarkas rilate la
enlandaj loĝantoj de Orientafriko, en sia ĵus-eldonita verko.</p>
<p>Li ankaŭ skribas pri la lingvo "Swahili," kiu tie estas la Esperanto
inter la enlandaj gentoj, kiel "Hindustani" inter tiuj de Hindujo.</p>
<p>La banoj mem estas tre delogantaj pro la ruĝkoteco de la varma akvo:
tamen, multe da Japanoj tie kunvenas.</p>
<p>Sendube, kiel multe da aliaj malagrablaj aferoj, ili estas bonaj por la
sano.</p>
<p>La vojirado de "Kobe" al la haveno de "Yokohama" daŭras dudekkvar
horojn: oni povas ankaŭ tien iri per fervojo. Dum preskaŭ la tuta
daŭro laŭ la marbordo, oni rigardas la sanktan monton de "Fuji"
(<i>yama</i> signifas monto: Fujiyama).</p>
<p>Tie ĉi ni lasis la vaporŝipon, ĝis reveno tempo.</p>
<p>Hoteloj, Kluboj, konstruaĵoj, stratoj, elektralumo, tramvojoj, butikoj,
k.t.p, estas ĉiuj<span class="pagenum">151</span> laŭdindaj. Kuriozaĵoj el elefantosto, ĉizita
ligno, kuprafundaĵoj, lakaĵoj, porcelano de "Satsuma," "Cloisonne,"
k.t.p., estas montrataj por vendi ĉe multaj superaj magazenoj, kaj oni
povas aĉeti ĉiaspecojn da Eŭropaj provizaĵoj kaj vestaĵoj.</p>
<p>Ĉe la publika Vendejo frue matene oni certe devus iri vidi la lokajn
specojn da nutraĵoj, ekzemple, fiŝoj, legomoj, k.t.p.: oni tie
rimarkas kankrojn de malgrandaj korpoj kaj treege longaj kruroj,
fazanojn kun dudekfuta mez-vosta plumo.</p>
<p>Estas multe da vidindaj lokoj apude: la "Daibuts" ĉe "Kamakura,"
grandega kuprafandaĵo, reprezentanta "Buddha," montranta la saman
trankvilan pripensan vizaĝon, kiel tiu Dio ĉe la Birmanaj "Pagodas."
Ankoraŭ la temploj de "Hachiman": la insulo de "Enoshima," k.t.p.:
kvankam iaj temploj estas treege belaj, kaj multekostaj, eĉ ĝis
milionoj da livroj, tamen, ĉiodirite, oni iom laciĝas je tia aro de
vidaĵoj.</p>
<p>Sed unu, nur videbla ĉiujare je fino de Oktobro, nin allogas: t.e., la
vivantaj floraj "tabloj," kiel teatraĵoj, fabrikitaj el kreskantaj
"Chrysanthemums": per kiuj la koloro de vizaĵoj, kaj vestaĵoj, kaj eĉ
la formoj de la aktoroj estas fidele imititaj.</p>
<p>Pasante trans la ponto, super la fosaĵo kiu kuras ĉirkaŭ "Tokio" oni
admiros la amason en somero, de rozkolore randitaj "Lotus" floroj
(akvolilioj), starantaj el malpalaj grandaj folioj kiuj kovras la
supraĵon de la akvo.</p>
<p>Oni devus viziti la novan teatron, enhavante 2,500 personojn, el kiuj
plimulto sidiĝas sur planko en malgrandaj loĝioj: laŭ Eŭropa
vidpunkto, la Japanaj teatraĵoj estas tro daŭrigataj, kaj pro tia
kaŭzo tre enuigantaj.</p>
<p>La vidinda Muzeo troviĝas en la Parko de "Ueno," kiu estas vere simila
al ia Angla Parko.</p>
</div>
<div id="est2-10-15" class="article" lang="eo">
<h3>DIVERSAJ AVIZOJ.</h3>
<p>Sur paĝo 68 de nia nuna Volumo ni presigis "Antaŭ la Rigardo de la
Vivo." De tiu ĉi la originalo estis verkita de la fama Rusa verkisto,
Maxim Gorky.</p>
<hr class="short" />
<p>"Ĉielo kaj Tero" estas tre belforma traduko de la poemo de Byron,
verkita de D<sup>ro</sup> Noel, la eminenta Esperantisto en Nancy. (54 grandaj
paĝoj. Kosto 1 ŝilingo, ricevebla de S<sup>ro</sup> Frecot, 35, rue Ste.
Catherine, Nancy, France).</p>
<hr class="short" />
<p>"Esperanta Fonografio, Alfarado de la Sistemo Pitman," verkita de A. W.
Lyndridge, estas 24 paĝa verkito, kosto 1 ŝilingo, de la Aŭtoro,
Esperanto House, Southend-on-Sea.</p>
<hr class="short" />
<p>Tiuj Esperantistoj kiuj interesiĝas je la diversaj fonografiaj sistemoj
ankaŭ plezure legos la "Lernolibro de Esperanta Stenografio" (Unuiga
sistemo Stolze-Schrey), verkita de nia agema amiko, Pastro F.
Schneeberger. Kosto 1 franko, de la Aŭtoro (Laufen, Svisujo), aŭ de la
firmo Hachette, la eldonistoj.</p>
<hr class="short" />
<p>La "Kurso Tutmonda de la Lingvo Internacia Esperanto," verkita de Emilo
Gasse, nia sindona Havra kunbatalanto (elpensinto de la bela internacia
signo, k.t.p.), estas valora aldono al nia jam granda lernolibraro.
Verkita laŭ la Berlitza sistemo, ĝi estas ne nur por Francaj
lernantoj, sed, kiel la titolo montras, por tiuj de la tuta mondo. Kosto
9d., de la firmo Hachette.</p>
<hr class="short" />
<p>"Matematika Terminaro kaj Krestomatio," verkita de Raoul Bricard, estos
utila teknika verko por matematikistoj tutmondaj. Kosto 9d., 60 paĝoj,
de la firmo Hachette.</p>
<hr class="short" />
<p>Ni deziras kore danki la multajn amikojn, kiuj sendis al ni
Kongres-fotografojn kaj lokajn gazetojn kun raportoj pri la Kongreso.
Neniam antaŭe la afero estas ricevinta tian bonegan reklamadon, kaj
ĉiamaj devas esti ĝiaj fruktoj.</p>
<hr class="short" />
<p>La tria numero de <i>Tra la Mondo</i> enhavos pli ol 40 ilustraĵoj, el kiuj
dek estas pri la Kongresvojaĝo al Anglujo. Oni povas ricevi la gazeton
ĉe la B.E.A., 13, Arundel Street, Strand. Jara abonpago, 6 frankojn.</p>
<hr class="short" />
<p>Ni plezure anoncas, ke la venonta eldonado de <i>Cassell’s Popular
Educator</i>, kiu aperos je Sept. 25, enhavos serion da Esperanto lecionoj,
verkitaj de S<sup>roj</sup> G. W. Bullen & E. A. Millidge.</p>
<p>Sendube la akcepto de Esperanto en tiu ĉi revuo, kiel egalulo kune kun
la aliaj lingvoj, antikvaj & modernaj lernotaj, multe helpos al la
disvastigado de Esperanto en Angle-parolantajn landoj.</p>
</div>
<div id="est2-10-16" class="article" lang="eo">
<p class="pagenum">152</p>
<h3>VIRINO LA NEKOMPRENEBLA. (Parto II.).</h3>
<p class="center">El "De Omnibus," humora verko de Barry Pain.</p>
<p class="center">Tradukis Geo. C. Law, kun afabla permeso de la verkisto, kaj T. Fisher
Unwin, la eldonisto.</p>
<p>Mi kutimas je la virinoj kiuj daŭrigas la faradon de demandoj, sed tiu
kiu daŭrigas respondi kiam oni ne demandas pri io—mi opinias ke ŝi
estas pli malbona.</p>
<p>"Mi volas paroleti kun vi," diris unu el tiu gento al mi, "kiam vi
finigis la disdonon de biletoj."</p>
<p>"Vi komencu," diris mi.</p>
<p>"La maniero laŭ kiu la interno de tiuj ĉi omnibusoj estas meblitaj
estas tre malsaĝa," ŝi diris.</p>
<p>"Mia koro, dum multaj jaroj rompiĝas pro tio," mi diris.</p>
<p>"Ĉu vi ne komprenas ke ŝtofo kun tia supraĵo kaptas la polvon kaj
koton? Mi hontas sidiĝi sur ĝi."</p>
<p>"Mi mem," mi diris, "mi stariĝas. Mi evitas tion tiamaniere."</p>
<p>"Tio kion oni bezonas en Londona omnibuso," diris ŝi, "estas
apartigeblaj kusenoj kun moveblaj kaj laveblaj kovriloj, kaj kun glata
kaj polurita supraĵo kiu ne tenas la polvon."</p>
<p>"Se vi rediros tion malrapide mi elskribos ĝin kaj donos ĝin al la
estro kiam mi revenos al la omnibusejo, tiun ĉi nokton. Sed ne tre
utilas paroli al li. Vi komprenos ke kiam infanoj rompas la kolon en tiu
ĉi omnibuso la kompanio devas kompensi; kiel estas nur juste."</p>
<p>"Kiel tio rilatas je la afero?" diris ŝi.</p>
<p>"Tiel maniere," diris mi. "Kiam oni metas infanojn sur glatan supraĵon
en saltanta omnibuso, ili malsupren glitas kaj rompas sian kolon sur la
planko. Ni provis ĝin kaj ni devis kompensi."</p>
<p>"Vere?" diris ŝi.</p>
<p>"Vi povas veti vian vivon pro ĝi," diris mi. "Poste ni provis nian
nuntempan ideon, kiu estanta velura, aŭ iom velurema, tenas la
vestaĵojn de infano kiu ne povas gliti. Se oni metas infanon sur unu el
tiuj ĉi seĝoj, la sola metodo movi lin estos ke la patrino devos levi
lin en suprena direkto. Tiu ĉi metodo estis speciale elpensita por ni."</p>
<p>"Nu, mi ĝis nun ne sciis tion," diris ŝi, kaj mi ankaŭ tiel opiniis.</p>
<p>Nu, eble vi imagos ke tio sufiĉis, sed ne. Tiuj spertaj personinoj
scias preskaŭ ĉion, kaj ili ne povas enteni ĝin,—ili devas disdoni
kelkon.</p>
<p>"Ĉu vi scias," diris ŝi, "ke mi estas elpensinta planon kiu devas
interesi la omnibusistojn? Ĝi senigas la eblecon malhonestiĝi, kaj
tiel evitas ĉiujn tentojn."</p>
<p>"Jes," diris mi, "ni terure suferas pro tento, sed ne estas
malhonestiĝi."</p>
<p>"Vi intencas diri—ebriiĝi?"</p>
<p>"Ne," diris mi, "estas mortigi, kune kun la uzo de malbona lingvaĵo."</p>
<p>"Ho! vi ŝercas!" diris ŝi.</p>
<p>"Nu," diris mi, "tia interparolado igas viron ŝercema, ĉu ne!"</p>
<p>Ne, mi ne komprenas la virinojn.</p>
<p>Unu el la temoj de ilia kredo estas, ke io kio okazas sur omnibuso estas
la kulpo de la omnibusisto. Virino eniras blankan <i>Putney</i> omnibuson kun
<i>Putney</i> presita ĉie sur ĝi, kaj la omnibusisto preskaŭ eksplodanta
kriegante <i>Putney</i>. Ŝi pagas la monon, ne demandas, sidadas ĝis la
vetura fino, kaj tiam ŝi diras:—"Tiu ĉi ne estas <i>Kilburn</i>. Kaj kial
vi ne diris ke tiu ĉi ne estas <i>Kilburn</i> omnibuso kiam mi eniris?"</p>
<p>Ho, jes, ni estas kutimataj je tio. Kia ajn okazas, ni estas kulpaj. Nu,
okaze, poŝo estas rabata sur mia omnibuso, la seĝoj estantaj
aranĝitaj tre oportune por poŝrabado. Ne estas ĉiam eviteble.
Kompreneble mi malfermadas miajn okulojn, kaj kiam mi opinias ke ia viro
estas suspektinda, li ne ricevas ian oportunon sur mia omnibuso. Tamen,
la poŝrabistoj estas tiel ruzaj ke okaze estas neeble observi ilin.</p>
<p>Antaŭ ne longe, dum mi estis staranta sur la omnibuso, mi sentis
ombrelon tiklantan post mian kolon. Mi turniĝis, kaj estis ekscitata
virino malsupreniranta kaj ekkrianta, "Haltigu la omnibuson! mia monujo
estas ŝtelita!" Nu, mi haltigis la omnibuson. Estis tri viroj sur la
omnibusa supraĵo, krom tiu ĉi maljunulino, kaj ŝi kulpigis ĉiun
ŝtelinte ŝian monujon.</p>
<p>Tiam ŝi turniĝis al mi kaj diris ke estas mia kulpo permesinte
poŝrabistojn suriri la omnibuson, kaj ke eble ili pagis min por la
permeso, kaj ke eble mi mem estis ŝtelinta ŝian monujon. Policano
alproksimiĝis, kaj ŝi demandis lin kial li estis tie se la sinjorinoj
perdas monujojn. Li eltiris sian notlibron kaj elskribis ĉion—nombrojn
kaj nomojn kaj adresojn, kaj la kolorojn de la ĉevaloj. La Ĉielo scias
tion kion li ne elskribis. Post ĉirkaŭ kvin minutoj, ni ree formovis
kaj la homamaso malaperis. Ni ne estis veturintaj pli ol 100 jardoj kiam
tiu benata ombrelo frapis min<span class="pagenum">153</span> denove sur la kolo. "Nu, sinjorino," mi
diris, pacience, "kaj kion vi perdis nun?"</p>
<p>"Ho," ŝi diris, "mi estas trovinta mian monujon. Almenaŭ, mi ĵus
memoras ke mi ne alportis ĝin tien ĉi, nur la pencojn por la vetura
kosto. Kia malsaĝulino mi estas! Sed kial vi ne memoris ke mi ne havis
mian monujon kiam mi pagis vin?" Mi ne respondis unu vorte. Mi malestime
rigardis ŝin, turnis mian dorson, kraĉis sur la straton, kaj komencis
fajfi. Se io instruos viron pri ĝentileco sub enuigaj cirkonstancoj,
estas estante omnibusisto.</p>
<p>Okaze, mi utiligas sarkasmon. Mi memoras ke mi tiel agis kun unu el tiuj
dimanĉaj fraŭlinoj. La maniero en kiu fraŭlinoj vestiĝas nuntempe
estas nekomprenebla je mi. Ekzemple, ordinara fraŭlino kiu perlaboras
po 10 livroj kun manĝadoj ĉiujare. Rigardu ŝin dum ŝia libera
dimanĉo kiam ŝi estas eniranta omnibuson ĉe la <i>Marble Arch</i>. Ho,
estas mirindege! Pri vestaĵoj kaj stilo ŝi kaŭzus la Imperiestrinon
de Ĥinujo malesperi kaj forlasi la veŝtiĝarton. Nu, mi ne intermetas
min en aliaj viraj aferoj. Kiam ’Ankin venas al mi kaj demandas ĉu la
arbitra konduto de la Regnestraro ne boligas mian sangon, mi diras al
li—ne—, ĉar mi opinias ke mia sango nek estas afero de la
Regnestraro, nek la Regnestraro afero de mia sango. Kiel mi diris, mi ne
intermetas min, kaj se ordinara fraŭlino preferas vesti sin per la tuta
mono kiun ŝi povas prunte preni, ne estas mia afero, kaj mi esperas ke
tio estas plezuro al ŝi. Sed la fierecon de tia gento mi ne povas
ŝati, kaj mi vidas ke fraŭlinoj kiuj kondutas sin ordinare, tuj kiam
ili orname vestiĝas, fariĝas fieraj. Kia estas la kaŭzo? Mi scias
tion kio mi estas kaj mi scias tion kio ili estas. Ili povas vestiĝi
ĝis ilia vizaĝo nigriĝas, kaj ili ne trompas min. Tial ĉu estas eble
ke mi permesos tian genton marŝi super mi? Certe ne.</p>
<p>Ian dimanĉan nokton unu el tiu ĉi gento altiris la omnibuson. Ni pli
malrapidiĝis, kaj eble estis movantaj po unu colo hore. Sed tio ne
kontentigis ŝin, kvankam ŝi povis eniri tiel facile kiel kisi vian
manon, kaj tie mi estis staranta kun mia brako etendata preta entiri
ŝin por ke ŝi ne difektiĝu. Ho, ne! Ne estis sufiĉe bone por ŝia
fraŭlina moŝto.</p>
<p>"Kiam vi haltigos la omnibuson," ŝi diris, "mi eniros, kaj ne antaŭe."</p>
<p>Humile kaj pacience mi haltigis la omnibuson, kaj ŝi eniris. Ŝi
sidiĝis kaj elmontris sian pencon. "Jen, prenu ĝin," ŝi diris.</p>
<p>"Dankon, fraŭlino, mi prenos ĝin kiam mi kolektas la monpagojn, kaj ne
antaŭe,"—tiel maniere eĥoanta ŝiajn vortojn en ruza maniero.</p>
<p>Tiel, por pli enuigi min, ŝi diris, "Tiu ĉi omnibuso iras malrapide.
Ĉu vi ne bonvolas supreniri kaj peti la veturigiston plirapidigi la
ĉevalojn?"</p>
<p>"Ne," mi diris, "mi ne bonvolas. Sed se vi deziras rapidi por remeti la
vestaĵojn en komodon, antaŭ ol via mastrino revenos kaj eltrovos ke vi
prunte prenis ilin, mi havos plezuron alvokante fiakron."</p>
<p>Ho, ŝi tute ne ŝatis tion, mi sciigas vin. Ŝi povis diri nenion,
almenaŭ nenion gravan. Kompreneble, ŝi komencis kalumnii min, sed mi
baldaŭ haltigis ŝin. Mi diris al ŝi ke mi neniam permesis tian
lingvaĵon en mia omnibuso, kaj mi ne komencus pro ŝi. Ŝi devos aŭ
fermi la buŝon aŭ eliri.</p>
<p>Ne, mi ne volis esti malĝentila, kaj mi malamas esti malĝentila. Ne
estas trovebla pli trankvila viro ol mi kiam mi estas servata juste. Sed
kiam homoj kiuj ne estas pli bonaj ol mi komencas ordoni min, ne estas
ia kialo doni plezuro je mia elspezo. Se okaziĝas ke estas viro mi
respondas rekte por lia klara nacia lingvo.</p>
<p>Se estas virino tiam mi provas sarkasmon.</p>
<p>Jen estas alia okazo.</p>
<p>Mi estis promenanta en la strato, preteriranta fruktistejon, kiam subite
granda amaso da grajnoj kaj ŝimo (kiu estis oranĝo en siaj pli bonaj
kaj feliĉaj tagoj) venis fluganta tra la aero kaj eksplodiĝis sur mia
vizaĝo. Feliĉe mi ne estas kion oni nomas pasia viro. Mi ĵus rigardis
en la butikon kaj vidis la virinon kiu ĵetis ĝin. Tiel mi diris
sarkasmeme: "Ĉu estas vi, sinjorino, disdonanta viajn senpagajn
fruktojn?"</p>
<p>"Ho, la Ĉielo!" ŝi diris, "ĉu vi intencas diri ke ĝi frapis vin?"</p>
<p>"Jes," mi diris, "tia estas la fakto de la okazo."</p>
<p>"Ho, nu," ŝi diris, "mi estis sidanta tie ĉi eltiranta la putrajn, kaj
mi vidis neniun preterirantan. Mi intencis ĵeti ĝin en la defluilon.
Mi ne celis ĝin al vi; mi estas certa ke ne."</p>
<p>"Ne," diris mi, "mi ne estis via celo. Tio estas la kialo de mia plendo.
La plej proksiman tempon, kiam vi estas forĵetanta unu el tiuj ĉi
pecegoj da malsana oranĝaĵo, mi estimos ĝin kiel personan favoron se
vi celos ĝin al mi. Tiam vi ne frapos min!" Nu, tio kolerigis ŝin. Ŝi
levis unu el la putraj kaj demandis ĉu mi donos aminde al ŝi oportunon
por instrui min pli bone. Pro kuraĝo, mi diris, "Tute bone, ĵetu!" Mi
estis staranta en la enirejo, kaj ŝi elĵetis. Ĝi maltrafis min kaj
frapis junan policanon starantan ekstere tute en la okulo. Tio donis al
mi bonan ridegon. Kaj jen estas alia ekzemplo simila, kie mi sufiĉe
suferis por sarkasmigi bovinon.</p>
<p>Mi estas omnibusisto, tio kio mi estas. Ŝajnas simple, ĉu ne? Iel, mi
mem ne malfacile komprenas miajn devojn. Mi scias por kio mi estas
pagata, kaj mi faras tion.—(<i>Daŭrigota</i>).</p>
</div>
<div id="est2-10-17" class="article" lang="eo">
<p class="pagenum">154</p>
<h3>FRAGMENTAJ MEMOROJ.</h3>
<p class="center">Originale verkita de Edward Metcalfe, M.A. (Oxon).</p>
<p class="center"><i>La aŭtoro rizervas ĉiajn rajtojn.</i></p>
<p>"Ĉe la tablo vi trovos ke via plej proksima najbaro estas treege
silentema. Ĉiuj ni estos al vi tre dankaj se pri io ajn vi povos lin
interesigi. Sed vi devas komenci la aferon. Se vi ne unue parolos al li,
li certe ne parolos al vi."</p>
<p>"Ĉu estas tiel?" mi respondis. "Nu, mi mem estas silentema."</p>
<p>Mi vizitis akvosanigejon en unu el la Nordaj partoj de Anglujo. La
karakteron de mia tiea tablokunsidanto tiu ĉi fragmento de konversacio
sufiĉe montros. Tutan semajnon ni sidis flanko ĉe flanko kaj
interŝanĝis ne eĉ unu vorton. Lin mi estis decidinta ataki per lia
propra armilo. Mi uzis ununombron ĉar li posedis nur tiun solan armilon
de silento. Unu sentencon li fine elŝutis al mi: "Umph! ŝajnas ke ni
estas ambaŭ silentemaj."</p>
<p>"Jes," kaj kontraŭ <i>li</i> mi refalis en unu silenton kiu daŭris ankoraŭ
tri tagojn. Eble mi devas diri ke mi "falegis" en silenton, se nur por
montri la profundegecon de tiu silento.</p>
<p>Li kapitulacis. Unu tagon kiam ni ĵus estis finontaj la tagmanĝon
subite li demandis: "Ĉu vi ludas la ŝakludon, sinjoro?"</p>
<p>"Jes, sinjoro, mi ĝin ludas."</p>
<p>"Bone! Mi pensis tion; vi tre scias silenti. Se vi konsentos ni ĝin
ludos kune."</p>
<p>Kaj ni faris tion, ludante ne unu solan ludon sed multajn ludojn. Mian
iam silentan kunsidanton mi trovis tre lerta, tre informplena kaj tre
aminda.</p>
<p><i>El plenega karafo oni malfacile elverŝas la akvon.</i></p>
<p>Inter tiu aminda silentemulo kaj la Amerika babilulo, kia kontrasto!</p>
<p>Okcidenten rapidas la vagonaro. La Amerikano dum kelka tempo rigardadas
al mi. Subite li diras:</p>
<p>"Diru, fremdulo; vi estas <i>Britisher</i>, ĉu ne?"</p>
<p>"Pro kio vi pensas tion?"</p>
<p>"Ho, kredeble vi estas la sola viro en tiu ĉi vagonaro, kiu portas
flanelan ĉemizon."</p>
<p>[Memorante la varmegecon de la vetero mi mem miras pri tiu vestaĵo].</p>
<p>"De kie vi venas?"</p>
<p>"Vi diras ke mi estas Anglo; tial kredeble mi venas de Anglujo."</p>
<p>Anglon tia respondo estus tuj kaj tute silentigita. Ŝajne ĝi nur vekis
la sciamon de Amerikano.</p>
<p>"Ho, jes, ĝuste; sed de kie vi <i>nun</i> venas?"</p>
<p>Tia direkta demando ŝajnis al mi neĝentila. Mi memoris la infanan
ludon "Direkta demandaro kaj malrektaj respondoj." Kaj ekkaptis min
spirito de kontraŭeco.</p>
<p>"Ĉar la vagonaro iras okcidenten," mi respondis per voĉo malvarma kiel
glacio, "mi supozas ke mi venas de la oriento."</p>
<p>Mi admiris lian persistecon. Neniel hontigita li senŝancele daŭrigis
la demandaron.</p>
<p>"Kien vi iris?"</p>
<p>"Okcidenten."</p>
<p>"Sed, sed—vi <i>Britishers</i> neniam ŝajnas kompreni simplan demandon. Mi
intencis demandi, "Al kiu urbo vi <i>nun</i> iras?"</p>
<p>"Jes; mi supozis tion. Ĉu estas multaj interesindaj urboj sur tiu ĉi
fervojo?"</p>
<p>"Ho, jes." Kaj li komencis longan, kaj (mi devas ĝin konfesi) tre
interesan priskribon pri sia lando kaj tute forgesis demandi kion mi
manĝis je la matenmanĝo.</p>
<p>Poste mi bedaŭris mian rezervemon. Mi rakontis al Amerikano pri la
scivolulo. "Ne," ŝi diris, "li ne estis scivolema. Li estis nur
bonkora, kaj vidante ke vi estas fremdulo li deziris helpi al vi. Se vi
estus dirinta al li viajn intencojn vi de li estus ricevinta tre utilajn
konsilojn. En la ŝtatoj ni havas multajn tiajn personojn."</p>
<p>Tiam mi hontiĝis pri mia malboneco kontraŭ li. Tamen ne estas ago de
saĝulo malŝtopi botelon per tranĉilego. La korktirilo agas iom malpli
direkte sed multe pli efike.</p>
<p>Tra la vagono konstante trapasas kolportistoj kiuj vendas la plej
diversajn objektojn. Mi jam antaŭe aĉetis libron. Kaj nun, kiam sur
tiun malmolan benkon mi vane serĉas lokon sur kiun mi povos restigi la
kapon, mi vidas vendiston de kapsubportiloj. Al li mi signalas, kaj sur
la postan parton de la benko li surfiksas ilon kiu laŭ formo similas al
treege malgrandigita dormĉambra spegulo. Al si per aksoj alfiksita
kvazaŭ duonkadro entenas la iom kurbitan subportilon sur kiun,
restiginte la kapon, mi sentas tiel kiel se mi ĝin metis sur la kusenon
de luksa seĝego.</p>
<p>Nun la kondukisto eniras por ekzameni la biletojn, kaj tie ĉi mi diros
parenteze ke Amerikano ofte aĉetas duone uzitan bileton. Ni supozu ke
vojaĝanto aĉetas de la fervoja kompanio bileton rajtigantan veturi de
A ĝis C, sed, pro ia kaŭzo li ĉesigas sian vojaĝon ĉe B. Ĉu li,
pro tio, devas<span class="pagenum">155</span> perdi sian <i>rajton</i> daŭrigi la vojaĝon de B ĝis C?
Neniel!</p>
<p>Li vendas la bileton (kompreneble ĉe tre malkara prezo) al (ni diru),
la plej proksima tabakvendisto, kiu siavice faras sian profiton vendante
ĝin al iu vojaĝonta ĝis C. Tiamaniere aĉetante bileton Amerikano
ofte vojaĝas tre malkare. Mi citas tabakvendiston kiel ebla aĉetinto,
ĉar ofte mi vidis anoncojn pri duoneuzitaj biletoj en la fenestroj de
tabakvendejoj, sed kredeble ili ne estas la solaj personoj kiuj aĉetas
kaj vendas tiajn biletojn.</p>
<p>Eble la sekvanta rakonteto lumigos sur tiun kutimon. Ĉar la onklino kaj
mi mem ofte interrompis la vojaĝadon por vidi la diversajn urbojn kiuj
troviĝas sur la vojo, mi komencis timi ke ni atingus la templimon de
niaj biletoj antaŭ ol atingi la finon de nia vojaĝo.</p>
<p>Mi, tial, iris al la stacidomo kaj trovinte biletiston montris al li la
biletojn kaj demandis: "Ĉu vi bonvolos diri al mi ĝis kiam mi povos
uzi ĉi tiujn biletojn?"</p>
<p>Jen lia respondo: "Nu, fremdulo, mi kalkulas ke vi povos ilin uzi ĉe iu
ajn tago dum la venontaj centjaroj."</p>
<p>Mi pensas ke tio plene klarigas la aferon. Biletoj estas (aŭ tiam
estis) transporteblaj kaj ne havas templimon.</p>
<p>Laŭ formo la biletoj estas longaj. Tiujn kiujn mi aĉetis estis strioj
de papero kiuj tre utilus por montri la pagon en libro. La ekzameno de
ili estas afero tre facila, ĉar ĉiu vojaĝanto portas la sian en la
bando de sia ĉapelo. La kondukisto ne bezonas demandi la biletojn, sed
foje li rektigas unu kiu estas kurbiĝinta aŭ kies surskribon li ne
povas facile legi. Se la vojaĝanto estas metinta sian ĉapelon sur la
retbreton li nur montras sur ĝin per la fingro, sed plej ofte la
kondukisto ne bezonas tiun montron. Ŝajnas al mi ke li scias al kiu
apartenas ĉiu ĉapelo.</p>
<p>Dum kelka tempo la fumo de la lokomotivo eniras la vagonon, sed la tago
estas tiel varmega ke oni ne kuraĝas fermi la fenestrojn. Sur la
paĝojn de mia libro fummakuloj kolektiĝas pli rapide ol mi povas ilin
forbrosi. Ili ankaŭ kolektiĝas sur la palajn vestojn de nigrulo, kiu
estas tre bele, eĉ elegante vestita. Subite li sin levas, el iu loko
eltiras broseton kaj zorgege sin brosas.</p>
<p>Tiun zorgan brosadon li refaras ĉiu kvarono da horo, ankaŭ donante al
si kelkajn intertempajn brosetojn, tiel ke, kiam finas la vojaĝo, oni
vidas multajn fumenigritajn blankulojn kaj unu belege kaj pure vestitan
nigrulon. Sur lia vizaĝo fummakuloj ne vidiĝas.</p>
<p>Mi dubas ĉu en la Sudaj Statoj estus permesite eĉ al tiel eligante
vestita nigrulo veturi en tiu sama vagono kun blankuloj. Ĉe unu suda
stacidomo mi vidis la avizon: "Salono de atendo por koloritaj virinoj."</p>
<p><i>Klang!</i> Sur la bolilego de ĉiu Amerika lokomotivo troviĝas granda
flavkupra sonorilo de kiu ŝnuro eniras en la lokomotivestrejon. Mi ofte
aŭdas tiun sonorilon ĉar se eĉ bovino eraras sur la rejlojn oni tiras
la ŝnuron.</p>
<p><i>Klang, klang, klang!</i> Ni trapasas negrandan urbon. Ĉevalojn,
veturilojn, virojn, virinojn, geinfanojn mi vidas, kiujn neniu barilo
apartigas de la ega kaj rapida vagonaro.</p>
<p>Kiel en Anglujo tramveturilo trakuras stratojn tiel tie ĉi la vagonaro
trakuras ilin. Nur la sonorilo, per laŭtega voĉo, kriegas: <i>Klang!</i>
Jen la vagonaro! <i>Klang!</i> Flanken ĉiuj! <i>Klang!</i> Mi rapidas! Mi ne
povas halti! Flanken! Flanken! <i>Klang, klang, klang!</i></p>
<p>Mi ne diros ke mia koro estis en la buŝo sed certe mi pli trankvile
spiradis kiam ni estis ankoraŭ en kamparo.</p>
<p>Eĉ tiuj ĉi ordinaraj vagonoj enhavas lavejon kaj ujon de glaciigita
akvo, k.t.p. En la proksima fragmento mi esperas ion diri pri la
<i>Pulman’a</i>-vagono.</p>
</div>
<div id="est2-10-18" class="poetry" lang="eo">
<h3 class="poem-header">EL LERMONTOV.</h3>
<p>Tradukite de R. Frenkel (Siberia).</p>
<div class="verse">
<div class="stanza">
<span class="i0">Ĉe sanktoloĝeja la pordeg’</span><br />
<span class="i2">Almozon petis la staranto,</span><br />
<span class="i0">Senforta kaj de malsateg’,</span><br />
<span class="i2">De la soifo suferanto.</span></div>
<div class="stanza">
<span class="i0">Peceton nur ja da la pan’</span><br />
<span class="i2">Tremanta kun rigard’ li petis,</span><br />
<span class="i0">Kaj ŝtonon iu en la man’</span><br />
<span class="i2">De la petanto tiu metis!</span></div>
<div class="stanza">
<span class="i0">Petegis tiel ankaŭ mi</span><br />
<span class="i2">Kun larmoj kaj kun la turmento</span><br />
<span class="i0">La amon vian—kaj de vi</span><br />
<span class="i2">Trompita estis mia sento.</span></div>
</div>
</div>
<div id="est2-10-19" class="article" lang="eo">
<p class="pagenum">156</p>
<h3>LA PAPO MORTIS.</h3>
<p class="center">Alphonse Daudet.—Esperantigis A. Baissac (Constantine).</p>
<p>Mi vivis dum mia infaneco en granda Franca urbo dividita en du partojn
de tre obstrukcata, tre movema rivero kiu junfrue naskis en mi emon por
la vojaĝoj kaj pasion por la marveturo. Precipe estis surbordangulo
apud ponteto St. Vincent kiu neniam mi memoras eĉ hodiaŭ senekscite.
Mi revidas la surskribon najlitan pinte de stango: "Cornet: Ŝipoj por
lui" kaj la ŝtupareton kiu atingis la akvon, tute glitigan kaj
nigrigitan de akvumaĵo, la aron da ŝipetoj freŝe pentritaj de helaj
koloroj, ordigitaj malsupre de la ŝtupareto, kviete balanciĝantaj
bordo kontraŭ bordo, kvazaŭ malpezigitaj de la beletaj nomoj blanke
desegnitaj sur lia posto "La Muŝbirdo," "La Hirundo." ...</p>
<p>Poste, inter la longaj remiloj ankaŭ tutblanke pentritaj kiuj sekiĝis
kontraŭ la deklivo, la nomitan patron Cornet kun lia pentrujo, liaj
grandaj penikoj, lia vizaĝo tanita, fendetita, sulkigita de mil
sulketoj kiel la rivero dum blovas malvarmeta vespera vento. Ho, tiu
patro Cornet! Li estis la Satano de mia infaneco, mia dolora pasio, mia
peko, mia riproĉo de konscienco. Kiom da krimoj liaj ŝipetoj incitis
min por fari! Mi forlasis la lernejon, mi vendis miajn librojn. Kion mi
ne estus vendinta por surakvoveturi posttagmezon.</p>
<p>Ĉiuj miaj lernokajeroj funde de la ŝipo, mia jako demetita, mia
ĉapelo kapmalantaŭe kaj tra la haroj la bona ventumilbato de la akva
venteto, firme mi tiris miajn remilojn sulkigante la brovojn por tute
ŝajni maljunan marlupon.</p>
<p>Dum la tuta tempo kiam mi estis en urbo mi restis meze de la rivero,
samspace de la du bordoj kie la maljuna marlupo povis esti rekonata.</p>
<p>Kia triumfo partopreni al tiu granda movado de barkoj, flosaĵoj,
vaporŝipmuŝoj kiuj ĉiuflanken moviĝis kaj ne tuŝiĝis unuj la
aliajn, nur malkunigitaj de mallarĝa ŝaumobanderolo. Tie estis pezaj
boatoj kiuj turniĝis por eniri la fluon, kaj tio delokigis multajn
aliajn. Subite vaporŝipaj radoj batis la akvon apud mi; aŭ dika ombro
alvenis min, tio estis la antaŭo de boato ŝarĝita de pomoj. "Atentu
do, muŝido!" ekkriis al mi raŭka voĉo; kaj mi ŝvitis, mi baraktis,
implikita en la iro—deiro de tiu rivera vivo kiun la strata vivo
trasuperis senĉese, per ĉiuj tiuj pontoj aŭ pontetoj kiuj aperigis
omnibusojn en la spegulan akvon sub miaj remiloj. Kaj la fluo tiel forta
ĉe la pinto de la pontarkaĵoj, kaj la akvoturniĝoj, la fama truo de
la "Morto-kiu-trompas!"</p>
<p>Pensu ke tio ne estis malgranda afero por gvidi sin meze de ĉio tio per
dekdujaraj brakoj kaj neniu por teni la direktilon.</p>
<p>Kelkafoje, feliĉe, mi renkontis la <i>ĉenon</i>. Rapide mi alkroĉiĝis
post tiuj longaj ŝiparoj kiujn ĝi posttiris kaj, la remiloj senmovaj,
sternitaj kiel flugiloj alte flugante, mi lasis min veturi je tiu
silenta rapideco kiu ŝajnis tranĉi la riveron per longaj
ŝaŭmorubandoj kaj malaperigis ĉiuflanke la surbordajn domojn. Antaŭ
mi, malproksime, tre malproksime mi aŭdis la unutonajn batojn de la
ŝipŝraŭbego; hundo kiu bojas sur unu el la ŝipoj kie forflugas el
malalta kamentubo, iom da fumo, kaj ĉio kredigis al mi kvazaŭ grandan
vojaĝon kun la mara ŝipvivado.</p>
<p>Bedaŭrinde tiuj renkontoj maloftaj estis. Plej ofte estis necese ke mi
remu kaj remu dum la sunaj horoj. Ho tiuj tagmezoj kun la suno alfalante
rekte sur la riveron; ŝajnas al mi ankoraŭ ke ili min bruligas. Ĉio
flamis, ĉio rebrilis. En tiu atmosfero blindiganta kaj suna kiu flosas
super la ondoj kaj vibras je ĉiuj iliaj movoj, la mallongaj subakvigoj
de miaj remiloj, la ŝnuraĵo de la ŝiptiristoj eltiritaj el akvo tute
disfluantaj, pasigis helajn polurarĝentajn lumojn. Kaj mi remis
fermante la okulojn. Iafoje pro miaj energiaj penadoj, pro la
antaŭensalto de la akvo sub mia barko, mi imagis ke rapidege antaŭen
mi iris; sed levante la kapon, ĉiam mi vidis la saman arbon, la saman
muron kontraŭ mi.</p>
<p>Fine post multaj fortuzoj, tute ŝvita kaj ruĝa pro varmeco mi sukcesis
foriri el la urbo.</p>
<p>La bruego de la malvarmaj banejoj, lavŝipejoj, enŝipigejoj
malpligrandiĝis. La pontoj maloftiĝis sur la bordoj plilarĝigitaj.
Kelkajn posturbajn ĝardenojn, fabrikejajn kamentubegojn nur oni vidis
de tempo al tempo. Sur la horizonto verdaj insuloj ŝajnis tremi. Tiam
konsumita de laciĝo, mi rifuĝis apud la bordo, meze de la
kankreskaĵoj tute zumaj, kaj tie, duonesveniĝinta de la suno, la
laceco, tiu multepeza varmeco kiu supreniris el akvo stelumita de
larĝaj flavaj floroj, la maljuna marlupo eksangadis el la nazo kaj
longe tio daŭris. Neniam miaj vojaĝoj havis alian finiĝon. Sed kion
vi volas! mi trovis ilin ĉarmegaj.</p>
<p>Io terura estis la realveno, la reeniro. Kvankam mi revenis per
rapidegaj remilbatoj mi alvenis ĉiam tro malfrue, post la eliro el
lernejoj. La impreso de la tago krepuskiĝanta, la unuaj flamingoj en la
nebulo, la militaj trumpetaj sonoj por reeniri en soldatejojn, ĉio
pligrandigis miajn timojn, miajn bedaŭrojn. Mi enviis la homojn kiuj
pasis, trankvile reenirante en sian hejmon; kaj mi kuris havante mian
kapon pezan kvazaŭ ĝi estas plena je suno kaj akvo kun konkaj ronkoj<span class="pagenum">157</span>
en la oreloj, kaj jam sur mia vizaĝo la ruĝigo pro mensogo kiun mi tuj
diros.</p>
<p>Ĉar tio estis necesa por ĉiufoje respondi al tiu terura "El kie vi
venas?" kiu atendis min ĉe la pordo. Estis tiu demando, tuj je mia
apero, kiu plej min timigis. Mi devis respondi tie, sur la sojlo, ne
atendante, ĉiam havi ian historion pretan, ion por diri, kaj tiel
mirigan, tiel mirigegan ke, pro surprizo oni forgesu demandi aliaĵojn.</p>
<p>Tio al mi donis tempon por eniri, retrovi spiradon, kaj por tiun celon
atingi, ĉion mi estus farinta. Mi elpensis malfeliĉegojn, revoluciojn,
terurajn fariĝojn; tuta urba kvartalo kiu brulas, la fervoja ponto
elfalinte en la riveron ... Sed jen tio kion plej forte mi trovis.</p>
<p>Tiun ĉi vesperon mi alvenis tre malfrue. Mia patrino kiu min atendis de
unu longa horo, staris supre de la ŝtuparo. "El kie vi venas," ŝi
ekkriis.</p>
<p>Diru al mi kiaj diablaĵoj povas naskiĝi en infana kapo. Nenion mi
trovis, nenion mi preparis; tro rapide mi estis alveninta. Subite min
alvenis ideo freneza. Mi sciis ke la kara virino estis tre pia,
katolikino enradikita kiel Romanino kaj mi respondis al ŝi, spiregante
kvazaŭ pro granda eksciteco: "Ho patrineto ... se vi scius!..." "Kion
do?... Kio okazas ankoraŭ?..." "La Papo mortis." "La Papo mortis!..."
rediris la kompatinda patrino, kaj tre pala ŝi apogis sin kontraŭ la
muro. Rapide mi alpaŝis en mian ĉambron, iom timigita de mia sukceso
kaj la grandegeco de mia mensogo, tamen mi maltimis subteni ĝin ĝis
fino.</p>
<p>Mi memoras vesperon funebran kaj kvietan, la patro kun malĝoja
seriozeco, la patrino premegita.... Mallaŭte oni parolis ĉirkaŭ la
tablo. Mi mallevis la okulojn, sed mia aventuro estis tiel forgesita pro
la ĝenerala ĉagrenego ke iu ne pensis plu pri ĝi.</p>
<p>Ĉiu, vice, citis ian virtagon de tiu kompatinda Pio IX<sup>a</sup>; kaj iom post
iom la interparolado perdiĝis en la historio de la Papoj. Mia onklino
Rozo parolis pri Pio VII<sup>a</sup> kiun ŝi tre memoris esti vidinta, trairante
la Sudfrancujo en tiama veturilo inter ĝendarmaro. Oni memorigis la
faman scenon kun la Franca Imperiestro: "<i>Komediante</i>!...
<i>traĝediante</i>!..."</p>
<p>Eble estis la centa fojo kiam oni rakontis tiun teruran scenon; ĉiam
per la samaj tonaĵoj, la samaj gestoj, kaj tiu neŝanĝebleco de
familiaj tradicioj kiuj, alprenitaj de la posteularo tiaj kiajn ĝi
aŭdis ilin, restas tie, infanaj kaj lokaj kiel monaĥaj historioj.</p>
<p>Malgraŭ ĉio, iam ĝi ne ŝajnis al mi tiel interesa.</p>
<p>Mi ĝin aŭskultis kun hipokritaj ekĝemoj, demandoj, ŝajno de malvera
intereso, kaj konstante mi diris al mi: "Morgaŭ matene, sciiĝante ke
la Papo ne mortis, ili estos tiel kontentaj ke iu ne kuraĝos min
riproĉi."</p>
<p>Tion pensante, malgraŭ mi, miaj okuloj fermiĝis kaj mi vidis,
duondorme, blukolorajn ŝipetojn kun angulo de Saonorivero varmegigita
de la suno, kaj grandajn akvaraneajn piedegojn ĉien kurantajn kaj
sulkigantajn la vitran akvon kiel diamantaj pintoj.</p>
</div>
<div id="est2-10-20" class="poetry" lang="eo">
<h3>LA KVERKO KAJ LA KANO.</h3>
<p>Fablo de La Fontaine.—Esperantigita de A. Motteau.</p>
<div class="verse">
<div class="stanza">
<span class="i0">En tago, kverko diris al kaneto:</span><br />
<span class="i0">"Vi estus prava pri naturo plendi;</span><br />
<span class="i0">Eĉ peza estas por vi regoleto.</span><br />
<span class="i4">Simpla blovo de ventet’</span><br />
<span class="i4">Aŭ sur lag’ aŭ sur laget’</span><br />
<span class="i0">Malsupren vian kapon povas sendi;</span><br />
<span class="i0">Dum mia supro, simil’ al Kaŭkazo,</span><br />
<span class="i0">Ne nur haltigas la sunradiegojn</span><br />
<span class="i0">Sed (se por mi prezentas sin l’ okazo)</span><br />
<span class="i0">Kontraŭbatalas grandajn la ventegojn.</span><br />
<span class="i4">Nordblovado tio ŝajnas al vi,</span><br />
<span class="i4">Kion mi apenaŭ sentas blovi.</span><br />
<span class="i0">Almenaŭ se vi kreskus sub l’ ombraĵo</span><br />
<span class="i0">Streĉata de mi sur la najbaraĵo,</span><br />
<span class="i0">Ne tiel certe tiam vi suferus:</span><br />
<span class="i0">Vento ŝirmilon al vi mi oferus.</span><br />
<span class="i0">Sed vi naskiĝas sur malseka bordo</span><br />
<span class="i0">Aŭ de river’, aŭ de torentmalordo,</span><br />
<span class="i0">Al vi maljusta ŝajnas la naturo."</span></div>
<div class="stanza">
<span class="i0">L’ arbeto diris:—"Estas ne teruro</span><br />
<span class="i0">En mia sorto; nobla kamarado,</span><br />
<span class="i0">Bonvolu pri mi de nun zorgi ne tro.</span><br />
<span class="i0">Malpli ol por vi estas la ventado</span><br />
<span class="i0">Por mi timinda. Vento, mia mastro,</span><br />
<span class="i0">Min certe fleksas, sed neniam rompas:</span><br />
<span class="i0">Vi baldaŭ vidos ke mi vin ne trompas.</span><br />
<span class="i0">Jam ventoj ne kurbigis vian spinon:</span><br />
<span class="i4">Atendu ni la finon."</span><br />
<span class="i0">Ĵus kiam kano tiel paroladis,</span><br />
<span class="i4">Plej terura venta blovo,</span><br />
<span class="i4">Kiun naskis norda kavo,</span><br />
<span class="i0">El horizontekstremo alflugadis.</span><br />
<span class="i0">La kverko staras, la kanet’ kurbiĝas:</span><br />
<span class="i4">Ventblovego duobliĝas,</span><br />
<span class="i0">Atakas kverkon longe por faligi,</span><br />
<span class="i0">Kaj fine povas ĝin elradikigi!</span><br />
<span class="i0">Ĝin, kies kapo preskaŭ trafis nubojn,</span><br />
<span class="i0">Dum ĝi piedojn sendis en la tombojn!</span></div>
</div>
</div>
<div id="est2-10-21" class="article">
<p class="pagenum">158</p>
<h3>AUTHORITATIVE TEACHING IN ESPERANTO.</h3>
<p>Those who teach Esperanto to English-speaking students often find
themselves called upon to <i>explain</i> certain generally-accepted modes of
expression in the international language. There is no doubt that a
student is perfectly justified in expecting, and should be encouraged to
ask for, a logical explanation and a justification of anything which his
teacher tells him is "good Esperanto." The principles and rules which
Dr. Zamenhof has given us in the <i lang="eo">Fundamento de Esperanto</i> form the
whole of the <i>essentials of the language</i>. No one is entitled to call
himself an Esperantist until he has carefully studied those few
grammatical rules and exercises, and has resolved never wilfully to
disobey them. The excellent <i lang="eo">Sintakso</i> of Dr. Paul Fruictier and the
widely read <i lang="fr">Commentaire</i> of the Marquis de Beaufront
are <i lang="eo">aprobitaj</i> by
Dr. Zamenhof, and are now generally accepted as standard works in the
Esperanto Language. There are others, of course; but he who <i>knows</i> the
three books named knows Esperanto well.</p>
<p>But the <i lang="fr">Commentaire</i> is in French, and useful only to those who can
read French easily; the <i lang="eo">Sintakso</i> is in Esperanto, and does not treat
of Esperanto from an English point of view; and the <i lang="eo">Fundamento</i> is
merely "law-giving" and not explanatory. We need a good Commentary very
badly in England, for a very large number of our students know too
little of French to derive full advantage from the <i lang="fr">Commentaire</i>.</p>
<p>To write and speak Esperanto really well one should have a knowledge of
French, or, failing that, should be ever on the alert for the occasional
contributions to the magazines of English commentators. Doubtless a time
will come when the English student will be as well off as the French one
for really reliable and well-written commentaries and dictionaries; at
present he must do the best he can.</p>
<p>No student need suppose, then, that if he comes across some Esperanto
construction, even in a book which is <i lang="eo">aprobita</i>, that he is compelled
to accept it, if it appear to him to be either illogical, insufficient,
or idiomatic. He must study the books mentioned above, and then use his
critical judgment. This doctrine is not the writer’s own; it emanates
from Dr. Zamenhof himself.</p>
<p>The English student may find, for example, the clumsy expression <i lang="eo">li
rompis al si la kruron</i>, which means to most foreigners "he broke his
leg," but which to the young English student means "he broke to him the
leg," and which is, after all, <i>idiomatic</i>. No foreign Esperantist could
misunderstand <i lang="eo">li rompis sian kruron</i>, and there is no reason whatever
why that form of expression should not be good, nay excellent,
Esperanto. <i>It is clear, and it is logical, and the best Esperanto style
is that which best fulfils these requirements.</i> The phrase <i lang="eo">kiel eble
plej baldaŭ</i> (or <i lang="eo">plej baldaŭ kiel eble</i>) at first sight looks
idiomatic, but is in reality not so. It does require explanation,
however.</p>
<p>We are accustomed, in English, to say "as soon as possible" when we mean
"the soonest possible." Careful thought will enable anyone to arrive at
the slight difference in meaning between the two expressions. In "<i>as</i>
soon <i>as</i> possible" we use the same form of words as in an ordinary
comparison—<i>e.g.</i>, "she is <i>as</i> good <i>as</i> she is beautiful"—but we are
speaking of something in the superlative, and not in the comparative,
degree all the time. Thus <span lang="eo">"<i>tiel</i> baldaŭ <i>kiel</i> eble"</span> is not bad
Esperanto; it means literally "<i>as</i> soon <i>as</i> possible"; but whenever we
really mean "the soonest possible" we ought to write <span lang="eo">"<i>plej</i> baldaŭ
<i>kiel</i> eble."</span></p>
<p class="far_sig sc">Martyn Westcott, F.B.E.A.</p>
</div>
<div id="est2-10-22" class="article" lang="eo">
<h3>VERA RAKONTETO.</h3>
<p class="center sc">De P. Chalmers Taylor (9929).</p>
<p>Knabeto, kiu havis nur kvin jarojn, estis staranta apud sia patrino, kiu
faras pasteĉon. La patrino diris al li: "Zorgu, Perĉjo, ke vi ne petu
por iom da tiu ĉi pasteĉo, ĉe la noktomanĝo, ĝi estas sole por la
gevizitantoj." "Jes, patrineto mia," respondis la fileto, "mi zorgos."</p>
<p>Je la vespero, la patro revenis de sia oficejo, la gastoj alvenis, kaj
ĉiuj sidiĝis por partopreni el la manĝaĵoj kiuj estis pretigitaj por
ili. Post la viandaĵoj, la pasteĉo aperis, kaj la fileto per avidaj
okuloj rigardadis ĝin, sed memorante la matenajn vortojn de sia
patrino, li ne kuraĝiĝis peti por iom. La patro iom post iom disdonis
la pasteĉon; fine, turnante sin al sia fileto li diris, "Perĉjo, ĉu
mi donos al vi porcion da tiu ĉi pasteĉo?"</p>
<p>La kompatinda filo rigardis, unue la patron, poste la patrinon,
nesciante tion, kion li devas diri. La patro ree demandis, "Perĉjo,
kial vi ne respondas? Ĉu vi deziras porcion da tiu ĉi pasteĉo?"</p>
<p>Tiam la fileto ekplorante diris, "Se vi plaĉos,—patreto,—patrineto
diris,—ke ĝi estas,—sole por la—gevizitantoj!!"</p>
</div>
<div id="est2-10-23" class="article" lang="eo">
<p class="pagenum">159</p>
<h3>DIVERSAĴOJ PRI LA ARTOJ.</h3>
<p class="center">De Walter Dexter, R.B.A.</p>
<p>Ke la plej granda nombro de niaj nuntempaj konstruaĵoj estas ordinaraj,
kaj eĉ vulgaraj, ne estas neigeble. Pasos multaj jaroj, eble, antaŭ la
stratoj en niaj urboj fariĝos tiel pentrindaj kiel la <i>Chester Vicoj</i>,
aŭ la domoj de la negocistoj, kiuj staras laŭborde de la <i>Amsterdam</i>
kanaloj. Ĝis tia tempo alvenos, ni devas fari ĉion kion ni povas, por
montri al aliaj homoj la belecojn de la konstruaĵoj mezepokaj, kaj de
la <i>Renaskiĝo</i>, kaj tiel ni helpos fari amason de opinio publika, kiu
ne volos permesi ke oni detruu tiujn memorigojn de tempo pli pentrinda
ol la nia.</p>
<p>Estus bone, en multe da ekzemploj por la urbkonsilantaroj (konsilata de
komitatoj de lokaj historiskribantoj, artistoj, arĥeologiantoj kaj
aliaj kapabluloj) aĉeti la malnovajn konstruaĵojn kiuj staras interne
de la urbaj limoj. Jam tiaj konstruaĵoj estas la solaj vizitindaĵoj
por la tuta mondo, kiujn havas multe da malgrandaj urboj. Kaj, en la
venontaj tagoj, "la viro sur la strato" lernos ami la artajn
arĥitekturaĵojn kiuj estis produktataj de liaj praavoj, kaj ne restos
kontenta ĝis lia propra domo ankaŭ estas interesa kaj bela.</p>
<hr class="short" />
<p>S<sup>ro</sup> Harry Quilter diras, en sia ensorĉa verko <i>Sententiæ
Artis</i>:—"Granda lernejo de pentrarto estas neebla en la nuntempo,
esceptinte ke ni povos aliigi, <i>unue</i>, la spiritajn kutimojn de la
artistoj, <i>due</i>, la spiritajn kutimojn de la societo, <i>trie</i>, esceptinte
ke ni povos provizi la popolon kun instinkto kiun ili ne posedas,
<i>kvare</i>, esceptinte ke ni povos ŝanĝi la kondiĉojn de la moderna
vivo."</p>
<hr class="short" />
<p>Skizanta en la "lando de Nelson" mi estas surprizita je la beleco kaj
diverseco de la pejzaĝo apud la marbordo, inter <i>Hunstanton</i> kaj
<i>Cromer</i>. Al multaj homoj <i>Norfolk</i> estas sinonima kun plateco, sed ĝia
norda bordo estas tute neplata. Inter la imposa perpendikulara
markrutaĵo de Hunstanton kun siaj multkolora tavoloj, kaj la
verdvestitaj montetoj de Cromer estas vastaj regionoj de sablo, kaj
ŝlimaj platoj kuŝantaj je la piedoj de malgrandaj montetoj. Tie ĉi
kaj tie estas ĉarmaj malnovaj urbetoj kaj vilaĝoj—memorigoj de la
marhavenoj kiuj franĝis la bordon en la estinta tempo.</p>
<p>Burnham-Thorpe, la naskiĝloko de nia plej granda admiralo, estas lokata
en valo ĉirkaŭ ses mejloj for de la marbordo. La tradicio diras ke ĝi
foje estis haveno, kaj loko estas montrata al vizitantoj kie, oni diras,
ŝipoj ricevis kaj senŝarĝis siajn ŝarĝojn je la urba bordmarŝejo.
Sed, nuntempe, Burnham-Thorpe estas vilaĝo kvieta kaj stranga, kie la
kredo en sorĉo tamen daŭriĝis, kaj kies loĝantoj nomas la loĝantojn
de vilaĝoj apudaj—"alilanduloj!"</p>
</div>
<div id="est2-10-24" class="poetry" lang="eo">
<h3 class="poem-header">NEĜA SUPRO.</h3>
<p>El Leconte de Lisle, Derniers Poemes (Le Piton des Neiges).</p>
<p>Verso kvinakcenta, dekunusilaba.</p>
<div class="verse">
<div class="stanza">
<span class="i0">De l’ oriento mondon lumo vekas;</span><br />
<span class="i0">Je disiĝantaj fajraj garboj strekas</span><br />
<span class="i0">L’ aeron klaran. Supre, altaĵaro</span><br />
<span class="i0">Per neĝ’ kovrita hele lumas; maro,</span><br />
<span class="i0">Malsupre, kuŝas, kvazaŭ kurbiĝinte,</span><br />
<span class="i0">Kun la senfina spaco kuniĝinte.</span><br />
<span class="i0">Simile ambaŭ ora je rivero,</span><br />
<span class="i0">Senlime fluas blua en aero.</span><br />
<span class="i0">Ĉe l’ okcidento nebuleg’ foriĝas;</span><br />
<span class="i0">Arĝenta stelo kiel larm’ ruliĝas</span><br />
<span class="i0">El la okuloj noktaj elirante,</span><br />
<span class="i0">Tremetas super akvoj pendiĝante.</span><br />
<span class="i0">L’ antikva Supro, reĝo de l’ montaro,</span><br />
<span class="i0">Ĉiela gasto, mastro de l’ akvaro,</span><br />
<span class="i0">Krutegajn flankojn alte malkaŝante</span><br />
<span class="i0">Senmove staras, tempon malŝatante.</span><br />
<span class="i0">Ĝi silentegas, kiam ektagiĝas:</span><br />
<span class="i0">Pepantaj birdoj tie ne aŭdiĝas,</span><br />
<span class="i0">Neniam blovas sur ĝi la ventetoj</span><br />
<span class="i0">Parfumaj, kiuj flirtas en valetoj,</span><br />
<span class="i0">Nek murmuradas maro, karesante</span><br />
<span class="i0">Koralajn rifojn, kvazaŭ revadante.</span><br />
<span class="i0">Ĝi, nesciante teran la bruadon,</span><br />
<span class="i0">Nenion nian, homan nek vivadon,</span><br />
<span class="i0">L’ eternan vekon sole rigardadas,</span><br />
<span class="i0">Je neĝ’ vestita Sunon atendadas.</span></div>
</div>
<p class="near_sig sc">J. Parisot.</p>
</div>
<div id="est2-10-25" class="article" lang="eo">
<p class="pagenum">160</p>
<h3>KAMPARAJ AMUZAĴOJ.</h3>
<p class="center">Originale verkita de F. A. Meigh.</p>
<p>Ofte estas enigme je multaj homoj kiel obteni monon por bonfaradaj
celoj, sed la vikaro de malgranda Angla vilaĝo elpensis sukcesan
metodon antaŭ ne longe. La preĝejo bezonis renovigon, kaj la
malgrandaj monaj kolektadoj kiujn oni semajne kolektis ne sufiĉis pagi
por la necesaj riparaĵoj. Post multa pensado li decidis organizi
teo-manĝon kaj sportojn en kampo pruntedonita je la okazo de farma
mastro, kaj demandi po unu ŝilingo por ĉiu persono kiu eniris.</p>
<p>Anoncoj laŭe estis alsenditaj al la proksimaj vilaĝoj kaj urbetoj, kaj
la premioj kiujn oni oferis al la gajnistoj de la sportoj altiris
grandan amason da homoj.</p>
<p>Frue je la nomita tago kelkaj virinoj sin okupis tranĉi kukojn kaj
buteritan panon, ĝis ŝajnis ke ili havis sufiĉan nutraĵon
kontraŭstari dekdumonatan sieĝon. Sed kelkaj el la gastoj ŝajnis
posedi nesatigeblan apetiton kaj peceto post peceto da kuko malaperiĝis
kvazaŭ magie; dum la tasoj da teo estis trinkataj ne malpli rapide.</p>
<p>Iu rimarkis ke eble kelkaj el la viroj ne estis matenmanĝintaj, sed
alia voĉo ridinde respondis "Ne! kaj mi pensas ke ili ankaŭ ne bezonos
matenmanĝon morgaŭ."</p>
<p>Ĉiu estis tre bonhumora kaj multa gajeco okazis kiam kelkaj malbonemaj
junuloj subite duonlevigis la finon de benko sur kiu (ĉe la alia fino)
sidis dika farma mastro kaj lia edzino. Tiu ĉi malfeliĉa paro ekrulis
teren, kaj ne trovante la epizodon tiel ridinda kiel la
ĉirkaŭstarantoj tuj komencis riproĉi unu la alian por la okazo.
Suprenrigardante la farma mastro subite ekvidis la verajn kulpulojn kaj
penis ilin kapti, sed lia dikeco malfeliĉe malhelpis lian progreson kaj
li baldaŭ revenis ruĝavizaĝa kaj senspira, sed samtempe promesante
estontan venĝon al la ofendintoj.</p>
<p>Post mallonga tempo la sportoj komencis kaj la manĝantoj baldaŭ
forlasis la te-tablojn. El la konkuroj por geknaboj inter la aĝoj de
dekdu kaj dekkvar jaroj estis la jena.</p>
<p>Oni alligis ŝnuregon al du arboj kaj pendante de ĝi estis fadenoj kun
bunoj je la finoj. Tiam geinfanoj kun la manoj kunligitaj malantaŭe
staris apude kaj je signalo ili devis komenci manĝi la bunojn. Sed tiu
ĉi ŝajnis esti malfacila tasko ĉar la malplej movado de la ŝnurego
balancigis kaj saltigis la bunojn kaj la infanoj ilin sekvantaj
malfermbuŝe ne povis ilin mordi. Anstataŭ, la bunoj frotadis la
vizaĝojn kaj surmetis multe da sukero kaj glueco sur la vangoj. Subite
unu buno falis teren kaj la konkuranto genufleksante, faris multan
progreson mordante kaj englutante pecegojn kiel malsata hundo. Sed la
ridado de la rigardantoj infektiĝis, ĝis eĉ la geknaboj mem apenaŭ
povis manĝi.</p>
<p>Tamen la knabo kiu manĝis genuflekse finiĝis unue sed juĝante per la
vizaĝo li ne estis gajninta la premion sen iom da nekonveneco al si
mem. Post du-tri kuroj por la malgrandaj geknaboj unu sekvis por la
edzinoj (junaj aŭ maljunaj) kiu estis vere amuziga.</p>
<p>Oni desegnis grandan rondon sur la tero sur kiu staris la edzinoj
(blindigitaj bandaĝe per naztukoj). Meze de rondo estis viro, kaj kiu
ajn marŝis tien kaj lin tuŝis unue estis la gajnistino.</p>
<p>Antaŭ ol ekiri ĉiu virino devis sin turniĝi unufoje kaj tiu ĉi tiel
konfuzigis kelkajn ke ili vagis ĉie.</p>
<p>Post mallonga tempo la viro estis tuŝita de unu el la edzinoj, tiam
alia kaj alia ĝis baldaŭ li ŝajnis kompatindan objekton. Kvin virinoj
lin tenis kvazaŭ iliaj vivoj dependis sur la ago. Li estis preskaŭ
senvestigita de sia vesto kaj ne povis movi. Ĉiu virino kredante ke ŝi
estis la unua alvokis ĝojege al ŝiaj amikoj.</p>
<p>Sinjoro kiu malatente tro proksime marŝis al tiu ĉi interesa vidaĵo
subite ĉirkaŭpreniĝis ĉirkaŭ la kolo de virino kaj malgraŭ la
ripetadaj certigoj ke li ne estis la prava viro ŝi daŭris lin teni
ĝis per rapida movo li forkuris.</p>
<p>El aliaj eroj sur la programo estis "Barela Kuro."</p>
<p>La bareloj estis tre malgrandaj kaj oni devis ilin ruli 300 futojn per
la manoj. Ĉiuj la viroj komencis vice sed la bareloj nemanregiĝis kaj
malrekte ruliĝis. Jen ili kune ruliĝis pinĉante multajn fingrojn kaj
jen ili ruliĝis kontraŭ la kruroj de viro faligante lin teren. Sed
kiam tere, viro ne havis baldaŭ la okazon sin releviĝi ĉar tiuj kiuj
estis malantaŭ ankaŭ falis sur lin kaj viroj kaj bareloj tre
konfuziĝis.</p>
<p>Post la daŭrigo de tiuj ĉi viglaj okazoj dum kelkaj horoj la dancarto
komencis.</p>
<p>Oni ne ofte kreditas homojn je timemo sed mi rimarkis ke kelkaj kamparaj
junuloj kune dancis ĉar ili estis tro timemaj por inviti la
fraŭlinojn. Ĉiu persono dancis malsimile. Iuj sin turniĝis rapide
kiel "teetotum" aliaj sin movis kun la gracio de la minueto. Iuj dancis
sur la tero sed multaj ŝajnis paŝi pleje sur la piedfingroj de iliaj
kunuloj!!</p>
<p>Ĉiu zorgo forgesiĝis kaj eĉ la maljunuloj penis remontri la
facilmovojn de juneco. Sed ĉio finiĝas kaj antaŭ ol la amaso disiris
ili donis tri korajn aplaŭdegojn por la vikaro kiu estis tiom farinta.</p>
</div>
<div>*** END OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK 49232 ***</div>
</body>
</html>
|
