1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52
53
54
55
56
57
58
59
60
61
62
63
64
65
66
67
68
69
70
71
72
73
74
75
76
77
78
79
80
81
82
83
84
85
86
87
88
89
90
91
92
93
94
95
96
97
98
99
100
101
102
103
104
105
106
107
108
109
110
111
112
113
114
115
116
117
118
119
120
121
122
123
124
125
126
127
128
129
130
131
132
133
134
135
136
137
138
139
140
141
142
143
144
145
146
147
148
149
150
151
152
153
154
155
156
157
158
159
160
161
162
163
164
165
166
167
168
169
170
171
172
173
174
175
176
177
178
179
180
181
182
183
184
185
186
187
188
189
190
191
192
193
194
195
196
197
198
199
200
201
202
203
204
205
206
207
208
209
210
211
212
213
214
215
216
217
218
219
220
221
222
223
224
225
226
227
228
229
230
231
232
233
234
235
236
237
238
239
240
241
242
243
244
245
246
247
248
249
250
251
252
253
254
255
256
257
258
259
260
261
262
263
264
265
266
267
268
269
270
271
272
273
274
275
276
277
278
279
280
281
282
283
284
285
286
287
288
289
290
291
292
293
294
295
296
297
298
299
300
301
302
303
304
305
306
307
308
309
310
311
312
313
314
315
316
317
318
319
320
321
322
323
324
325
326
327
328
329
330
331
332
333
334
335
336
337
338
339
340
341
342
343
344
345
346
347
348
349
350
351
352
353
354
355
356
357
358
359
360
361
362
363
364
365
366
367
368
369
370
371
372
373
374
375
376
377
378
379
380
381
382
383
384
385
386
387
388
389
390
391
392
393
394
395
396
397
398
399
400
401
402
403
404
405
406
407
408
409
410
411
412
413
414
415
416
417
418
419
420
421
422
423
424
425
426
427
428
429
430
431
432
433
434
435
436
437
438
439
440
441
442
443
444
445
446
447
448
449
450
451
452
453
454
455
456
457
458
459
460
461
462
463
464
465
466
467
468
469
470
471
472
473
474
475
476
477
478
479
480
481
482
483
484
485
486
487
488
489
490
491
492
493
494
495
496
497
498
499
500
501
502
503
504
505
506
507
508
509
510
511
512
513
514
515
516
517
518
519
520
521
522
523
524
525
526
527
528
529
530
531
532
533
534
535
536
537
538
539
540
541
542
543
544
545
546
547
548
549
550
551
552
553
554
555
556
557
558
559
560
561
562
563
564
565
566
567
568
569
570
571
572
573
574
575
576
577
578
579
580
581
582
583
584
585
586
587
588
589
590
591
592
593
594
595
596
597
598
599
600
601
602
603
604
605
606
607
608
609
610
611
612
613
614
615
616
617
618
619
620
621
622
623
624
625
626
627
628
629
630
631
632
633
634
635
636
637
638
639
640
641
642
643
644
645
646
647
648
649
650
651
652
653
654
655
656
657
658
659
660
661
662
663
664
665
666
667
668
669
670
671
672
673
674
675
676
677
678
679
680
681
682
683
684
685
686
687
688
689
690
691
692
693
694
695
696
697
698
699
700
701
702
703
704
705
706
707
708
709
710
711
712
713
714
715
716
717
718
719
720
721
722
723
724
725
726
727
728
729
730
731
732
733
734
735
736
737
738
739
740
741
742
743
744
745
746
747
748
749
750
751
752
753
754
755
756
757
758
759
760
761
762
763
764
765
766
767
768
769
770
771
772
773
774
775
776
777
778
779
780
781
782
783
784
785
786
787
788
789
790
791
792
793
794
795
796
797
798
799
800
801
802
803
804
805
806
807
808
809
810
811
812
813
814
815
816
817
818
819
820
821
822
823
824
825
826
827
828
829
830
831
832
833
834
835
836
837
838
839
840
841
842
843
844
845
846
847
848
849
850
851
852
853
854
855
856
857
858
859
860
861
862
863
864
865
866
867
868
869
870
871
872
873
874
875
876
877
878
879
880
881
882
883
884
885
886
887
888
889
890
891
892
893
894
895
896
897
898
899
900
901
902
903
904
905
906
907
908
909
910
911
912
913
914
915
916
917
918
919
920
921
922
923
924
925
926
927
928
929
930
931
932
933
934
935
936
937
938
939
940
941
942
943
944
945
946
947
948
949
950
951
952
953
954
955
956
957
958
959
960
961
962
963
964
965
966
967
968
969
970
971
972
973
974
975
976
977
978
979
980
981
982
983
984
985
986
987
988
989
990
991
992
993
994
995
996
997
998
999
1000
1001
1002
1003
1004
1005
1006
1007
1008
1009
1010
1011
1012
1013
1014
1015
1016
1017
1018
1019
1020
1021
1022
1023
1024
1025
1026
1027
1028
1029
1030
1031
1032
1033
1034
1035
1036
1037
1038
1039
1040
1041
1042
1043
1044
1045
1046
1047
1048
1049
1050
1051
1052
1053
1054
1055
1056
1057
1058
1059
1060
1061
1062
1063
1064
1065
1066
1067
1068
1069
1070
1071
1072
1073
1074
1075
1076
1077
1078
1079
1080
1081
1082
1083
1084
1085
1086
1087
1088
1089
1090
1091
1092
1093
1094
1095
1096
1097
1098
1099
1100
1101
1102
1103
1104
1105
1106
1107
1108
1109
1110
1111
1112
1113
1114
1115
1116
1117
1118
1119
1120
1121
1122
1123
1124
1125
1126
1127
1128
1129
1130
1131
1132
1133
1134
1135
1136
1137
1138
1139
1140
1141
1142
1143
1144
1145
1146
1147
1148
1149
1150
1151
1152
1153
1154
1155
1156
1157
1158
1159
1160
1161
1162
1163
1164
1165
1166
1167
1168
1169
1170
1171
1172
1173
1174
1175
1176
1177
1178
1179
1180
1181
1182
1183
1184
1185
1186
1187
1188
1189
1190
1191
1192
1193
1194
1195
1196
1197
1198
1199
1200
1201
1202
1203
1204
1205
1206
1207
1208
1209
1210
1211
1212
1213
1214
1215
1216
1217
1218
1219
1220
1221
1222
1223
1224
1225
1226
1227
1228
1229
1230
1231
1232
1233
1234
1235
1236
1237
1238
1239
1240
1241
1242
1243
1244
1245
1246
1247
1248
1249
1250
1251
1252
1253
1254
1255
1256
1257
1258
1259
1260
1261
1262
1263
1264
1265
1266
1267
1268
1269
1270
1271
1272
1273
1274
1275
1276
1277
1278
1279
1280
1281
1282
1283
1284
1285
1286
1287
1288
1289
1290
1291
1292
1293
1294
1295
1296
1297
1298
1299
1300
1301
1302
1303
1304
1305
1306
1307
1308
1309
1310
1311
1312
1313
1314
1315
1316
1317
1318
1319
1320
1321
1322
1323
1324
1325
1326
1327
1328
1329
1330
1331
1332
1333
1334
1335
1336
1337
1338
1339
1340
1341
1342
1343
1344
1345
1346
1347
1348
1349
1350
1351
1352
1353
1354
1355
1356
1357
1358
1359
1360
1361
1362
1363
1364
1365
1366
1367
1368
1369
1370
1371
1372
1373
1374
1375
1376
1377
1378
1379
1380
1381
1382
1383
1384
1385
1386
1387
1388
1389
1390
1391
1392
1393
1394
1395
1396
1397
1398
1399
1400
1401
1402
1403
1404
1405
1406
1407
1408
1409
1410
1411
1412
1413
1414
1415
1416
1417
1418
1419
1420
1421
1422
1423
1424
1425
1426
1427
1428
1429
1430
1431
1432
1433
1434
1435
1436
1437
1438
1439
1440
1441
1442
1443
1444
1445
1446
1447
1448
1449
1450
1451
1452
1453
1454
1455
1456
1457
1458
1459
1460
1461
1462
1463
1464
1465
1466
1467
1468
1469
1470
1471
1472
1473
1474
1475
1476
1477
1478
1479
1480
1481
1482
1483
1484
1485
1486
1487
1488
1489
1490
1491
1492
1493
1494
1495
1496
1497
1498
1499
1500
1501
1502
1503
1504
1505
1506
1507
1508
1509
1510
1511
1512
1513
1514
1515
1516
1517
1518
1519
1520
1521
1522
1523
1524
1525
1526
1527
1528
1529
1530
1531
1532
1533
1534
1535
1536
1537
1538
1539
1540
1541
1542
1543
1544
1545
1546
1547
1548
1549
1550
1551
1552
1553
1554
1555
1556
1557
1558
1559
1560
1561
1562
1563
1564
1565
1566
1567
1568
1569
1570
1571
1572
1573
1574
1575
1576
1577
1578
1579
1580
1581
1582
1583
1584
1585
1586
1587
1588
1589
1590
1591
1592
1593
1594
1595
1596
1597
1598
1599
1600
1601
1602
1603
1604
1605
1606
1607
1608
1609
1610
1611
1612
1613
1614
1615
1616
1617
1618
1619
1620
1621
1622
1623
1624
1625
1626
1627
1628
1629
1630
1631
1632
1633
1634
1635
1636
1637
1638
1639
1640
1641
1642
1643
1644
1645
1646
1647
1648
1649
1650
1651
1652
1653
1654
1655
1656
1657
1658
1659
1660
1661
1662
1663
1664
1665
1666
1667
1668
1669
1670
1671
1672
1673
1674
1675
1676
1677
1678
1679
1680
1681
1682
1683
1684
1685
1686
1687
1688
1689
1690
1691
1692
1693
1694
1695
1696
1697
1698
1699
1700
1701
1702
1703
1704
1705
1706
1707
1708
1709
1710
1711
1712
1713
1714
1715
1716
1717
1718
1719
1720
1721
1722
1723
1724
1725
1726
1727
1728
1729
1730
1731
1732
1733
1734
1735
1736
1737
1738
1739
1740
1741
1742
1743
1744
1745
1746
1747
1748
1749
1750
1751
1752
1753
1754
1755
1756
1757
1758
1759
1760
1761
1762
1763
1764
1765
1766
1767
1768
1769
1770
1771
1772
1773
1774
1775
1776
1777
1778
1779
1780
1781
1782
1783
1784
1785
1786
1787
1788
1789
1790
1791
1792
1793
1794
1795
1796
1797
1798
1799
1800
1801
1802
1803
1804
1805
1806
1807
1808
1809
1810
1811
1812
1813
1814
1815
1816
1817
1818
1819
1820
1821
1822
1823
1824
1825
1826
1827
1828
1829
1830
1831
1832
1833
1834
1835
1836
1837
1838
1839
1840
1841
1842
1843
1844
1845
1846
1847
1848
1849
1850
1851
1852
1853
1854
1855
1856
1857
1858
1859
1860
1861
1862
1863
1864
1865
1866
1867
1868
1869
1870
1871
1872
1873
1874
1875
1876
1877
1878
1879
1880
1881
1882
1883
1884
1885
1886
1887
1888
1889
1890
1891
1892
1893
1894
1895
1896
1897
1898
1899
1900
1901
1902
1903
1904
1905
1906
1907
1908
1909
1910
1911
1912
1913
1914
1915
1916
1917
1918
1919
1920
1921
1922
1923
1924
1925
1926
1927
1928
1929
1930
1931
1932
1933
1934
1935
1936
1937
1938
1939
1940
1941
1942
1943
1944
1945
1946
1947
1948
1949
1950
1951
1952
1953
1954
1955
1956
1957
1958
1959
1960
1961
1962
1963
1964
1965
1966
1967
1968
1969
1970
1971
1972
1973
1974
1975
1976
1977
1978
1979
1980
1981
1982
1983
1984
1985
1986
1987
1988
|
<!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Strict//EN"
"http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-strict.dtd">
<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="en" lang="en">
<head>
<meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8" />
<title>The Esperantist, Vol. 2, No. 8</title>
<style type="text/css">
<!--
body {padding-right: 10%; padding-left: 10%;}
div.titlepage {text-align: center; line-height: 2.0; margin-top: 4em;}
h3 {text-align: center; font-size: 1.2em; margin-bottom: 2em;}
.pagenum {position: absolute; left: 92%; font-size: smaller; text-align: right; font-style: normal; color: silver; background-color: inherit;}
body > div {clear:both; padding-top: 4em;}
a {text-decoration:none;}
ul li {list-style-type: none; padding-left: 2em; text-indent:-2em;}
.center {text-align: center;}
.left {width:46%; float:left; clear:none;}
.right {width:46%; float:right; clear:none;}
em.u {font-style:normal; text-decoration: underline;}
.poem-header {text-align: left; margin-left: 2em; font-size: 110%;}
hr.short {width: 20%;}
.far_sig {text-align: right; margin: 0.5em 2em 0.5em auto;}
.sc {font-variant: small-caps; font-style: normal;}
.border {border:solid; padding: 0.8em;}
.banner {overflow: auto; width: 100%}
td.numb {text-align: right; vertical-align: top; padding: 0.3em 1em;}
.verse {margin: 1em 0em 0em 5%; text-align: left; }
.stanza {margin-top: 1em; margin-bottom: 0em;}
.stanza br {display: none;}
span.i0 {display: block; margin-left: 0em;}
span.i2 {display: block; margin-left: 1em;}
span.i4 {display: block; margin-left: 2em;}
.footnotes {border: dashed 1px; width: 20em; margin-top: 1em;}
.footnote {margin-left: 10%; margin-right: 10%; font-size: 0.9em;}
.tnotes {background-color: #eeeeee; color: #000; padding-top: .5em; padding-bottom: .5em;
padding-left: 1em; padding-right: 1em; margin-left: 5%; margin-right: 5%;}
-->
</style>
</head>
<body>
<div>*** START OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK 44667 ***</div>
<div class="tnotes">
<p class="center"><i>Transcriber’s Notes</i></p>
<p>A few minor typographical errors have been corrected without notice.
However, many grammatical errors and odd spellings have been left as
in the original.</p></div>
<div id="est2-8-1" class="border titlepage">
<p style="font-size:80%;">SINGLE COPIES PRICE FOURPENCE NET.</p>
<p style="float:left;width:25%;">22. (Vol. II., No. 8.)</p>
<p style="float:right;width:25%;"><i>Aŭgusto, 1905.</i></p>
<h1>THE<br />
ESPERANTIST</h1>
<p>La Esperanta Gazeto por la<br />
Propagando de la Internacia Lingvo.</p>
<p>ANNUAL SUBSCRIPTION: 3/- (4 francs; 1½ roubles; 75 cents).</p>
<p style="font-size:80%;">Wholesale Agents: 41, Outer Temple, London, W.C.</p>
<p style="font-size:80%;">All Communications should be sent to THE
EDITOR, 67, Kensington Gardens Square, London, W.</p>
</div>
<div id="est2-8-2" class="left toc">
<h4 style="text-align:center">CONTENTS.</h4>
<table>
<tr><th> </th><th>Page</th></tr>
<tr><td><a href="#est2-8-11" class="sc">Reminiscences</a>, Part VIII. (Edward Metcalfe, M.A., Oxon)</td><td class="numb">113</td></tr>
<tr><td><a href="#est2-8-12" class="sc">Notes on the Orient</a>, Part II. (Col. H. K. Gordon)</td><td class="numb">114</td></tr>
<tr><td><a href="#est2-8-13" class="sc">Esperantic Terms for Esperanto Grammar</a> (by Dr. Lloyd)</td><td class="numb">116</td></tr>
<tr><td><a href="#est2-8-14" class="sc">Strive!</a> a Hymn (by Maurice R. Keesing)</td><td class="numb">119</td></tr>
<tr><td><a href="#est2-8-15" class="sc">A Letter to Godfather</a> (translated by Elise Bauer)</td><td class="numb">119</td></tr>
<tr><td><a href="#est2-8-16" class="sc">Month by Month</a></td><td class="numb">121</td></tr>
<tr><td><a href="#est2-8-17" class="sc">An Easter Trip in Ireland</a> (F. A. Meigh)</td><td class="numb">122</td></tr>
<tr><td><a href="#est2-8-18" class="sc">A New Book about the French</a> (review by Dr. Martyn Westcott)</td><td class="numb">123</td></tr>
<tr><td><a href="#est2-8-19" class="sc">Concerning Hunger</a> (by E. W.)</td><td class="numb">124</td></tr>
<tr><td><a href="#est2-8-20" class="sc">The Grey Horse</a> (F. E. Bearne)</td><td class="numb">125</td></tr>
<tr><td><a href="#est2-8-21" class="sc">The Young Financier</a> (G. C. Law)</td><td class="numb">125</td></tr>
<tr><td><a href="#est2-8-22" class="sc">Saved from Death</a>, Serial, continued from page 98 (by General Cox)</td><td class="numb">126</td></tr>
<tr><td><a href="#est2-8-23" class="sc">A Braille Dictionary</a> (H. J. E. Thilander)</td><td class="numb">127</td></tr>
<tr><td><a href="#est2-8-25" class="sc">A Terrible Adventure</a> (William Officer)</td><td class="numb">128</td></tr>
<tr><td><a href="#est2-8-26" class="sc">The Old Father</a> (by 10532)</td><td class="numb">128</td></tr>
</table></div>
<div id="est2-8-3" class="reklamo right" lang="eo">
<p style="text-align:right;font-size:90%;">MARQUE DÉPOSÉE,<br />
No. 13195.</p>
<p style="font-size:150%;">VISKO<br />
ESPERANTO.</p>
<p style="padding-left:10%;">Registered Trade Mark, No. 270,042.</p>
<p>BONEGA PROPAGANDILO.</p>
<p>Observu la Verdan Stelon kaj la
nomon Esperanto sur la afiŝeto.</p>
<p>Antaŭpagitaj mendoj de Esperantistoj
ricevos specialan rabaton.</p>
<p>Bonvolu skribi por detaloj al—</p>
<p style="font-size:110%;"><b>BUCHANAN, SCOTT & CO.,</b>
Garthland Street, Glasgow, Scotland.</p>
<p>Telegrafa Adreso: "ESPERANTO, GLASGOW."</p>
</div>
<div id="est2-8-4" class="reklamo" style="text-align:center;">
<div class="left">
<h4>The Remington</h4>
<p>THE <em class="u">UNIVERSAL</em> TYPEWRITER.</p>
<p>Just think of it!</p>
<p>THE INTERNATIONAL MACHINE.</p>
<p><i>Unbound by ties of nationality:<br />
The common bond of union of all civilised peoples.</i></p>
<p>The Remington can be supplied fitted for Esperanto.</p>
<hr class="short" />
<p>THE REMINGTON TYPEWRITER COMPANY,<br />
100, Gracechurch St., London, E.C.</p>
</div>
<div class="right" lang="eo">
<h4>La Remington</h4>
<p>LA <em class="u">UNIVERSALA</em> SKRIBMAŜINO.</p>
<p>Pripensu je tio!</p>
<p>LA INTERNACIA MAŜINO.</p>
<p><i>Tute liberiĝita de naciaj ligiloj:<br />
La Komuna unuigilo por ĉiuj civilizitaj popoloj.</i></p>
<p>La Remington estos liverita kun Esperantaj presliteroj.</p>
<hr class="short" />
<p>LA REMINGTON TYPEWRITER KOMPANIO,<br />
100, Gracechurch St., Londono, E.C.</p>
</div>
</div>
<div id="est2-8-5" class="reklamo left" lang="eo">
<p><b>ĈIUJ, NI POVOS<br />
PARADIZON IRI.</b></p>
<div class="verse">
<div class="stanza">
<span class="i0">Kiu bone trinkas,</span><br />
<span class="i0">Tiu bone dormas.</span><br />
<span class="i0">Kiu bone dormas,</span><br />
<span class="i0">Tiu ne pensas malbone.</span><br />
<span class="i0">Kiu ne pensas malbone,</span><br />
<span class="i0">Tiu certe ne pekas.</span><br />
<span class="i0">Nu, ĉar kiu ne pekas.</span><br />
<span class="i0">Paradizon eniros.</span><br />
<span class="i0">De nun, bone trinku.</span><br />
<span class="i0">Kaj vi paradizon iros.</span></div>
</div>
<hr class="short" />
<p>Por tio ĉi, oni devas aĉeti bonajn vinojn, kaj sin
turni al:—<br />
<b>Sro. Ch. Jadeau en Mercurey (S. & L.) France.</b></p>
</div>
<div id="est2-8-6" class="reklamo right">
<p style="font-size:170%;">The "Review of Reviews"</p>
<p style="font-size:110%;text-align:center;"><i>Is the Best Magazine for Busy People. And it is read by ‘Esperanto’
Students.</i></p>
<p>The aim of this Magazine is to make the Best Thoughts of the Best
Writers universally accessible at a Trifling Cost.</p>
<p>The busiest and poorest in the community may here follow with
intelligent interest the great movements of Contemporary History.</p>
<p style="font-size:110%;text-align:center;">Post Free for Twelve Months, 8/6,<br />
10 fr. 75 c., or 8.50 marks.</p>
<p>Office: MOWBRAY HOUSE, NORFOLK ST., LONDON.</p>
</div>
<div id="est2-8-7" class="notice left" lang="eo">
<p class="center">NASKIĜO.</p>
<p style="text-indent:1em;">Al la Gesinjoroj <span class="sc">H. R. Geddes</span>, Northumberland House, Dover,
je Junio 17 Filo (baptonomita Frederick Leonard).</p>
</div>
<div id="est2-8-8" class="notice right">
<p style="font-size:120%;">Correspondence Lessons in Esperanto.</p>
<p>ARE GIVEN BY</p>
<p style="padding-left:10%;">Mr. A. MOTTEAU, Certified Teacher of Esperanto, 157, Earlham
Grove, Forest Gate, London, E.</p>
<p><i>7/6 the Quarter.</i></p>
</div>
<div id="est2-8-9" class="notice" lang="eo">
<h3>Adresareto de Personoj kiuj deziras Korespondadi.</h3>
<ul>
<li>Frl. <span class="sc">Mitchell</span>, Acuba House, 65, Marquess Road, Canonbury, N.
Kun alilanduloj per ilus. p-k.</li>
<li>Sro. <span class="sc">G. Ledger</span>, 24, Elvendon Road, Palmer’s Green, N. Pri
literaturo, scienco, arto, kaj komerco. Ĉiam respondos.</li></ul>
<p>La Kosto de la Enskribo estas 6d. (70c. poŝtmarkoj).</p>
</div>
<div id="est2-8-10" class="banner border center">
<p class="pagenum">113</p>
<h2 style="font-size:210%;">THE ESPERANTIST</h2>
<p>The Esperanto Gazette for the Spread of the International Language.</p>
<div style="float:left;font-size:80%;width:37%;">
<p style="padding-top:10%;padding-bottom:10%;">ABONPAGOJ ESTAS
RICEVEBLAJ ĈE<br />
SUBSCRIPTIONS SHOULD BE SENT TO</p></div>
<div style="float:right;width:60%;font-size:80%;text-align:left;">
<ul>
<li><b>H. Bolingbroke Mudie, Esq., 67, Kensington Gardens Square, London, W.</b></li>
<li>AUSTRIA.—Sro. T. Cejka, Bystrice Hostyn, Moravia.</li>
<li>BELGIUM.—M. M. Seynaeve, 3, Rue de l’Avenir, Courtrai.</li>
<li>FRANCE.—Grupo Pariza, 28, rue Serpente, Paris.</li>
<li>GERMANY.—Doktoro Mybs, 68, Markt Strasse Altona, Elbe.</li>
<li>NEW ZEALAND.—Esperanto Society, P.O. Box 50, Auckland.</li>
<li>RUSSIA.—Societo Espero, Bol Podjaceskaja 24, log 12, St. Petersburg.</li>
<li>SWEDEN.—Sro. P. Ahlberg, 50, Döbelnsgatan, Stockholm.</li>
</ul></div>
<hr style="clear:both;" />
<p style="float:left;width:2.5em;font-weight:bold;font-size:170%;">N.B.</p>
<p style="float:right;width:2.5em;font-weight:bold;font-size:170%;">N.B.</p>
<p lang="eo"><i>Nepresitajn manuskriptojn la Redakcio resendos se oni aldonis
poŝtmarkon.</i></p>
<p lang="eo"><i>Alsendatajn artikolojn la Redakcio laŭ bezono korektos.</i></p>
<p lang="eo"><i>Oni povas sendi la abonpagon per poŝtmarkoj, kiuj estas akceptataj
laŭvaloro.</i></p>
<p lang="eo"><i>Oni sendu ĉiujn artikolojn, demandojn kaj avizojn al La Redaktoro,
67, Kensington Gardens Square, London, W.</i></p>
<p style="float:left;width:25%;padding-left:2em;">22. [Vol. II., No. 8.]</p>
<p style="float:right;width:25%;font-size:80%;text-align:left;">
Subscription, 3s. Per Annum.
Single Copies, 4d. net. Nos.
2 to 13, 6d. each; Later issues
4d. each, net.</p>
<p>AŬGUSTO, 1905.</p>
</div>
<div id="est2-8-11" class="article" lang="eo">
<h3>FRAGMENTAJ MEMOROJ.</h3>
<p class="center">Originale verkita de Edward Metcalfe, M.A. (Oxon).</p>
<p class="center"><i>La aŭtoro rizervas ĉiajn rajtojn.</i></p>
<p>"Du ovojn en ŝelo, kelnero!"</p>
<p>La kelnero foriras kaj iomete ridante mi rakontas al la onklino
kiamaniere en Francujo mi forgesis la frazon "en ŝelo" kaj laŭ la
Angla frazo mendis "ovojn bolitajn" ricevante, post iom longa atendo,
tre bongustan kaĉan pudingon (batter pudding). La onklino insistas
ke pli kredeble ĝi estus ovaĵo, al kiu kritiko mi respondas ke mi
mem manĝis ĝin.</p>
<p>Tiam mi pripensas kiamaniere mi lernis manĝi ovojn en ŝelo sen
kulero anstataŭiganta tiun ilon per peco da pano (nature la ovoj
devas esti apenaŭ bolitaj) kaj mi esprimas la esperon ke Amerikoj
almenaŭ uzas kulerojn.</p>
<p>Pri tio mi tuj certiĝas. La kelnero revenas kaj li certe alportas
kuleron; li portas ankaŭ pladon surhavantan du ovojn dece en
buŝtuketo enfalditajn, kaj larĝan glason kiun li metas apud mia
telero, sed li <i>ne</i> alportas ovingon.</p>
<p>"Ĉu vi forgesas la ovingon, kelnero?" mi demandas.</p>
<p>"Ovingon!" li respondas per voĉo surprizita eĉ iom plendeta, "en
Amerikujo oni ne uzas ovingojn. Jen glaso kaj jen kulero!" Tiam
vidinte ke mi ne komprenas, li aldonis, "Ĉu mi preparos por vi la
ovojn?" kaj ekkaptinta unu el ili li rompis la ŝelon kaj elverŝas
ĝian enhavon en la glason, dirante: "Tiamaniere oni povas ĉiam vidi
ĉu la ovo estas ankoraŭ taŭga por esti manĝota. Dum la varmega
vetero ovoj rapide difektas."</p>
<p>Sed malgraŭ la kelnero mi vidis en Amerikujo tre belan ovingon tute
el tranĉita vitro fabrikitan. Ĉe ĉiu finiĝo estis ingo, granda
ingo por granda ovo kaj negranda ingo por negrandaj ovoj. Se oni uzis
la grandan ingon la negranda fariĝis la piedestalo kaj reciproke.</p>
<p>La sinjorino kiu ĝin montris al mi diris ke ĝi apartenis al ŝia
pra- aŭ pra-pra-avo, kaj mi ĝojis lerni, ke kaj ŝi kaj ŝia ovingo
estis el Angla deveno.</p>
<p>Ĉu Amerikoj posedas ovingojn mi, do, ankoraŭ nescias, sed mi
preskaŭ tuj faris la gravan eltrovon ke ili ne posedas tranĉilojn.</p>
<p>"Kion vi diras?" ekkrias la leganto. "Ĉu Amerikoj ne eltrovis
la <i>Bowie</i> tranĉilon. Ĉu ili ne estas eĉ konategaj pro siaj
tranĉiloj?"</p>
<p>Vi diras la veron, ho! leganto, sed se vi iam sidus ĉe la tablo de
Amerika hotelo vi tre bone komprenus mian diron. Tranĉilo estas ilo
por tranĉi, ĉu ne? Tial, se la ilo ne konvenas por tranĉi ĝi ne
estas, malgraŭ la nomo, <i>tranĉ</i>-ilo.</p>
<p>Mi supozas ke la kaveganoj nomis siajn silikajn ilojn tranĉilojn,
kaj se mi posedus la brakforton de kavegano eble mi donus la nomon
al la Amerika stanumita ilo, ĉar tiam kredeble mi povus eĉ tranĉi
viandon per ĝi. Ne, Amerikoj ne posedas tranĉilojn sed nur ilojn
por esti facile purigotaj.</p>
<p>Mi proponas al miaj Amerikaj kunfratoj la nomon "purigotiloj."</p>
<p>Oni ne bezonas longan serĉon por trovi la kaŭzon de tio ĉi. Mi
ĝin diros per tre malmultaj vortoj. <i>En Amerikujo ne estas servistoj
sed nur tiranoj kiuj sin nomas servistoj.</i> Pli ĝuste diri ili nomas
sin almenaŭ ĉe la domoj, "helpantoj." "<i>Lucus a non lucendo.</i>" Kiel
ofte mi estas aŭdinta de diversaj sinjorinoj ke ili estas grandaj
malhelpuloj.</p>
<p class="pagenum">114</p>
<p>Mi donos unu ekzemplon de la Amerika servitudo al la servistoj;
antaŭe dirante ke kvankam ĉio kion mi priskribos estas vera ĝi
tamen ne estas vera por ĉiuj hoteloj. Mi vizitis hotelojn de multaj
klasoj kaj en multaj urboj, kelkajn kune kun la onklino, kelkajn
sola. Nature mi plej rimarkis tion kio ŝajnis al mi stranga.</p>
<p>En kelkaj hoteloj la kelneroj insistas, ke la gasto mendu samtempe
ĉion kion li intencas manĝi. Ĉiujn la manĝaĵojn la kelnero
alportas samtempe kaj aranĝas ilin sur multego de negrandaj pladoj
en duonrondo, ĉirkaŭ la telero de la manĝanto, kiu sidas kvazaŭ
post rampareto de pladetoj, kaj ofte prenas sur sian teleron la plej
strangan miksaĵon.</p>
<p>Mi aŭdis ke Anglo, nesciante la kutimon, mendis ion alian post
kelkaj minutoj de manĝado. "Tiun ĉi fojon," diris la kelnero, "ĉar
vi estas fremdulo, mi ĝin alportos al vi, sed atentu vi ke tio ne
reokazos."</p>
<p>En kelkaj hoteloj estas la kutimo doni al la kelnero trinkmonon
post ĉiu manĝo. Se vi forgesas la kutimon vi ne ricevos tre bonan
atenton.</p>
<p>Foje mi incitetas la onklinon pri ŝia uzo de servistoj. Tio okazis
en unu el la Sudaj Ŝtatoj, kie la kelneroj estas ĉiuj nigruloj aŭ
(kiel ili preferas esti nomataj) sinjoroj koloraj:</p>
<p>Preskaŭ mi povas ankoraŭ nin vidi. Ni sidas ĉe la tablo
atendantaj. Post la onklino staras nigrulo, per du ventumiloj
ventumante ŝin. Post mi alia faras la saman servon. Tria nigrulo
estas ricevinta la ordonojn, kaj, ĉar ni iom longe atendas, la
onklino sendas kvaran por vidi se eble li estas ekdorminta.</p>
<p>Subite io frapas mian piedon. Mi malsuprenrigardas kaj vidas,
ĉirkaŭatan de sia grandnombra idaro grandegan ratinon.</p>
<p>La onklino ekkrias kaj tuj dungas kvinan nigrulon por svingegi sian
buŝtukon kaj kriegadi "<i>ŝ-ŝ-ŝ-u!</i>"</p>
<p>Vane oni klarigas ke la ratino estas tute malsovaĝa; ke oni kutimas
ĝin nutri; ke ĝi ne eĉ pensas iun mordeti.</p>
<p>Vane oni svingegas kaj <i>ŝ-ŝ-ŝ-u-as</i>.</p>
<p>Ratino estas ratino; sed ratino kun idarego——</p>
<p>La onklino insistas ke ni ŝanĝu la tablon, kaj elektas unu plej
eble malproksime de la ratfamilio. Sed apenaŭ ni estas sidinta nin,
kiam aperas la skaraboj, ĉiu el ili grandegulo.</p>
<p>Feliĉe nigruloj havas grandegajn piedojn. La onklino dungas sesan
kiu okupas sin per dancado sur la scarabegojn.</p>
<p>Certe tiu estas tute neordinara sperto. La onklino diras ankaŭ ke
ŝi nur dungis <i>kvin</i> nigrulojn; ke la sesa ekzistas nur en mia
fantazio; sed mi ĉiam insistas ke ŝi uzis ses. Eble mi enkalkulas
la nigrulon kiu ventumis min mem. Sed ni ne diros tion al la onklino.</p>
<p>Amerikoj ofte sidas en la vestibuloj de la hoteloj. Almenaŭ <i>kelkaj</i>
el ili maĉas tabakon kaj ne <i>ĉiuj</i> uzas kraĉujojn. Mi ne deziras
pritrakti la temon. Mi nur citos la tute netradukeblan avizon kiun mi
foje vidis, certe ne en la plej bonaj hoteloj.</p>
<p>"People who expect to rate as gentlemen must not expectorate the
floor."</p>
<p>("Tiuj kiuj atendas esti ricevataj kiel sinjoroj, devas ne kraĉi sur
la plankon").</p>
<p>Kredeble multaj ne "expect to rate" kiel sinjoroj.</p>
<p>Kiel ofte mi vidis la glaciigistojn tirantaj per grandegaj preniloj
porcion da glacio trans la planko de hotelvestibulo, kaj vidante la
malpuraĵojn kiuj algluis sin al ĝi, mi——</p>
<p>Sed kredeble oni forhakas tiun eksteran supraĵon. Mi preferas pensi
ke oni ne eĉ uzas ĝin por ĉirkaŭpaki la malvarmigujojn.</p>
<p>Pri la malvarmigujoj mi nur diros ke mi tre ŝatas ilin. Tiu kiu
neniam dum varmega tago, trinkis glason da lakto, freŝe eltiritan el
la malvarmigujo (refrigerator) ne konas treege bongustan trinkaĵon.
Pri la malvarmigita teo mi ne skribos. Amerikoj ĝin trinkas; la
onklino diras ke la gusto estas agrabla. Sed kredeble oni devas
alkutimiĝi al ĝi, kaj mi ne faris tion.</p>
<p>Unu afero mi faris. Kiam ajn mi trinkis glaciigitan akvon mi diris al
mi la tekston: "Ne tio kio eniras en la homon malpurigas lin."</p>
</div>
<div id="est2-8-12" class="article" lang="eo">
<h3>ORIENTAJ MEMORAĴOJ.</h3>
<p class="center">De Kolonelo H. K. Gordon.</p>
<p>La Birmanoj estas tre agrablaj, kvankam iafoje ekscitemaj; la virinoj
estas tre graciaj, krom aferemaj: la knaboj, kaj eĉ la viroj tre
amas ludojn, tiel piedpilko, flugludado, pugnebato, ŝipkurado,
vetado, kaj ĉiuj "<i>Marionette</i>" teatrajn ludajn. Ĉiuj sin banas
ĉiutage. Preskaŭ ĉiu viro estas tatuita. Preskaŭ ĉiuj portas
silkvestaĵojn.</p>
<p>"Rangoon," la ĉefurbo, sur bordo de la rivero "Irrawaddy," estas
granda kaj prospera. Domoj estas preskaŭ ĉiuj konstruitaj el
tektona ligno; sekve estas ofte bruladoj.</p>
<p>Riveroj estas tre longaj: oni povas vojaĝi sur la "Irrawaddy" pli ol
mil mejlojn sur vaporŝipo ĝis la Ĥinlandaj limoj. Multo da Ĥinoj
loĝas en Birmanujo: oni ilin trovas honestaj kaj aferemaj urbanoj.</p>
<p class="pagenum">115</p>
<p>Strange diri, la Ĥinoj neniam akceptas domservon, kvankam ili ĝin
akceptas en najbaraj lokoj, ekz. "Singapore" kaj "Penang." Ili estas
tre bonaj ĝardenistoj.</p>
<p>La pluvfalo en iaj lokoj estas grandega, dum la kvinmonata
pluvsezono, nome, de Junio ĝis Oktobro: falas ĉe havenoj de
"Akyab" kaj "Moulmein" mezakvante pli ol ducent coloj: ofte en unu
tago falas pli da pluvo ol falas en Anglujo dum tuta jaro! Severaj
fulmotondroj enkondukas la pluvsezonon; tamen ofte post kvarono
da horo polvo flugas el stratoj sub la ega hejto de la sunradioj.
Sekaj riveretkanaloj post mallonge fariĝas ŝaŭmaj kaj danĝeraj
torentoj.</p>
<p>Kiam tiuj torentoj trankviliĝas, oni povas plezure sin bani inter
pentrindaj ĉirkaŭaĵoj.</p>
<p>Ŝafoj ne povas vivadi en Birmanujo: oni alkondukas ilin sur semajnaj
vaporŝipoj de "Calcutta." Landanoj tre ŝatas fiŝojn: precipe la
malfreŝajn fiŝkunmetojn!</p>
<p>Lepruloj estas komunaj: tamen de ili oni ne penas zorgi.</p>
<p>Krom bonaj oranĝoj, la fruktoj enlandaj la plej ŝatataj estas la
"Dorian" (Dujan) kaj la "Mangosteen" (Mangostin): kvankam, ne estas
ĉiu kiu povas toleri la odoron malagrablegan de tiu unue skribita.
Oni ankaŭ trovas la "Cachounut" (Kaŝunukson): servistoj ne volas
ilin kuiri apud ies domo, dirantaj ke febro sekvos: estas ja strange,
tamen mi ĝin kredas vera.</p>
<p>La lingvo estas por Eŭropanoj tre malfacila: la pensadmetodoj
estantaj tute malsimilaj. La lingvo de la Budista Pastraro estas
antikva "<i>Pali</i>," nekomprenebla al la popolo, kaj ne ĉiam al la
pastroj mem! Estas multo da temploj (Pagoda), sur preskaŭ ĉiu
monteto apud urboj kaj vilaĝoj, kaj kvankam ĉiu Birmano devas pasi
por edukado tra la manoj de Pastroj, tamen oni ne atentas severe
la Budistajn religiajn ordonojn. Samtempe, se la Pastraro postulas
monon por konstrui novan templon, la sekvantaro tuj ĝin provizas.
Konstrui templon estas tre meritinda afero. Estas religie ordonita
ne mortigi ion ajn: tamen, kiel Ĥinoj, la Budistaj Birmanoj povas
esti kruelegaj. Ili ofte fariĝas tre komplezaj, kaj kontente pagos
moneron por liberigi paseron el la manoj de almozulo, malgraŭe li
bone scias ke la pasero estas retenata per ŝnureto, por rekaptiĝi!
Li irigos ĉevalon ĝis ĝi estas mortonta: sed se ĝi mortus, li
dirus, "Tio ne estas mia kulpo."</p>
<p>La tuta lando fumas: la Birmanoj, verdan folion enhavante dolĉan
miksaĵon: alilanduloj, tabakon enportitan el Hindujo, kaj loke
fabrikitan. Se oni trempas tabakon en lakto de kakao, gorĝa
malsaneco certe sekvas.</p>
<p>Sovaĝmielo estas kvante trovata en la arbaroj: sed ĝia ĉefa
celo estas por la enterigo de sanktaj Budistpastroj. La pastraro
ĉiam elektas tre belajn sidojn por konstrui siajn rimarkindajn
templojn. La preĝejaj orumitaj turoj ŝajnas mirinde graciaj en
la hela sunlumo, kun la verda kreskaĵaro postflanke, kaj la brila
rivero malsupre. Sur ĝiaj pordoj kaj pordegoj oni trovas belegan
ĉisatan lignaĵon (ĉiam tektono), por kiun verki la ĉisisto
bezonas mirinde malmulte da iloj. La turpunkto ĝenerale enhavas
skatolo de multekostaj juveloj, donacitaj de religiuloj Budistaj:
kaj supre ĉion, estas ĉiam la "<i>Hti</i>," aŭ Reĝa ombrelo.</p>
<p>Ĉe la bestaro, estas iaj rimarkindaĵoj: ekzemple, ŝakaloj, kiuj
estas komune renkontataj en la Bengala provinco, ja en tuta Hindujo,
sin trovas ĉe la nordflanko de ofte seka riveretkanalo apud la
urbo, "Akyab," kaj nenie ĉe la sudflanko. Simile, la antaŭdiritaj
fruktoj, <i>Dujan</i> kaj <i>Mangostin</i>, kreskadas ĉe la sudflanko de la
Riverego, "<i>Salween</i>" apud la urbo de "<i>Moulmein</i>" sed nenie ĉe la
nordflanko.</p>
<p>El multo da serpentoj, la plej danĝera estas la venena "Hamadryad"
aŭ "Reĝa Kobro," kiu ĉasas kaj atakas homojn. Grandaj Hirudoj
estas tre komunaj en la riveretoj kaj lagetoj. Multe da skolopetoj
alvenas ĉiujare ĉe la malvarma sezono (Nov. al Marto): oni povas
pafi cent birdojn kaj pli en unu tago en la rizkampoj. Oni kredas ke
estas bonŝance havi en sia domo la "Tŭktu," lacerton, makulatan
simile al truto: ĝi manĝas insektojn, kaj nokte vokas mistere el
plafono, "tŭktu, tŭktu."</p>
<p>Tiel ĉie en Hindujo, ĉiu stacio havas "<i>Gymkhana</i>" Klubo, aŭ
kunvenejo por Eŭropaj loĝantoj, kie sin trovas ĵurnaloj,
biblioteko, kaj ludoj. Malgraŭ malseka kaj varmega klimato, mi
vivadis multe da agrablaj jaroj en Birmanujo.</p>
<p>Oni povas vivadi sane per zorgo pri manĝado, trinkado, kaj
sunefikoj: tamen, ĉiam malfacila estas meti maljunajn kapojn sur
junaj ŝultroj.</p>
<p>Unufojon, mi suferis de malaria febro: tamen, vojaĝante al Islando,
apud la Arktika regiono, mi efektive resaniĝis, kaj poste la febro
neniam revenis. Tie ankaŭ oni facile resaniĝas de pulmaj kaj de
reŭmatismaj malsanoj.</p>
<p>Krom lignosegmueliloj, ekzistas multe da grandaj rizmueliloj ĉe
la havenoj: la rizo sin produktas enlande, kaj estas liverata
per boatoj: tiam ĝi estas ŝelata kaj polurata per maŝinaro ĉe
mueliloj preta por ekstersendi. Estas multaj specoj da rizo, kiujn
lerto povas distingi ĝuste: same, diru ni, kiel pomoj en Eŭropo.</p>
<p>Ĉe la lasta Birmana militiro, granda peno okazis por la
Administracio, por nutri la Hindajn soldatojn, ĉar ili rifuzis
manĝi la Birmanan rizon: kaj, pro tio, la Administracio devis
provizi kun plua elspezo Hindan rizon, kvankam Eŭropoj ne povis
distingi ian diferencon.</p>
<p class="center">(<i>Daŭrigota</i>).</p>
</div>
<div id="est2-8-13" class="article" lang="eo">
<p class="pagenum">116</p>
<h3>ESPERANTAJ TERMINOJ POR ESPERANTA GRAMATIKO.</h3>
<p class="center">Verkita de R. J. Lloyd, D. Lit., M.A., de la Universitato de Londono,
kaj Diplomito de la Franca Societo kaj de la Brita Asocio por
Esperanto.</p>
<p class="center"><i>La Aŭtoro ĉiajn rajtojn rizervas.</i></p>
<p>Skribante serion da artikoletoj pri Esperanta sintakso en la
<i>British Esperantist</i>, mi sentis ke multe da la terminoj, kiujn
oni ordinare uzas en Esperanta gramatiko, ne estas ĝuste la plej
bonaj. La terminoj kiujn oni uzas, estas, preskaŭ ĉiuj, terminoj
devenintaj de la latina gramatiko, kvankam ili estas ankaŭ multe
uzataj de la modernaj Eŭropaj lingvoj. Tiel farante, la modernaj
gramatikistoj estis tute ne tiel saĝaj aŭ originalaj kiel la
latinaj gramatikistoj, kiuj kreis tiujn ĉi terminojn. Ŝajne
imitante ilin, reale ili faris la kontraŭon. Ĉar la antikva latina
gramatikisto, instruante personojn, kiuj parolis ordinare latine,
faris, tre saĝe, siajn terminojn ĉiuj latinaj. La rezultato estis
ke ĉiu termino de la latina gramatiko ne nur nomis, sed ankaŭ
priskribis, al la latinaj homoj, la terminojn kiujn ili devis uzi.
Sed la modernaj gramatikistoj, preskaŭ ĉiuj, simple kopias la
latinajn terminojn, kaj forpelas la saĝan latinan metodon, doni
patrujajn nomojn al patrujaj aferoj.</p>
<p>Kaj estas ankoraŭ pli malkonvene uzi tiujn ĉi latinajn terminojn
en Esperanto. Ĉar Esperanto ofte donas al tiuj ĉi samaj terminoj
signifon kaj uzadon diversajn de tiuj, kiujn ili posedas en la
latina, kaj ankaŭ en la modernaj, lingvoj. D<sup>ro</sup> Zamenhof ŝajnas
senti tion en la "<i>Plena Gramatiko</i>" (Krest, p. 254-6); ĉar li faras
kaj uzas, en tiuj du paĝoj, pli multe da Esperantaj gramatikaj
terminoj ol la tuta Esperantistaro estas alie farinta kaj uzinta.</p>
<p>La homoj kiuj bezonas pleje la Esperantan lingvon, estas la klasoj,
kiuj ne havas multan tempon por lerni aliajn lingvojn, kaj ne multe
da mono por pagi la instruadon. D<sup>ro</sup> Zamenhof vidis tion kaj diris
ĝin tute klare. Mi kredas ke la plimulto da la Angla Esperantistaro
apartenos ĉiam al tiuj ĉi klasoj: kaj ili scias tre malmulton pri
iuj gramatikaj terminoj: ĉar la Anglaj popolaj, elementaj lernejoj
instruas tre malmulte pri ili. La tempo estas nur sufiĉa por nia
terura silabado. Tial la Angla Esperantistaro bezonas sinesplikantajn
gramatikajn terminojn, pli ol iu alia nacia Esperantistaro.</p>
<p>Mi volas tial skizi, kaj proponi por diskutado, antaŭ la Bulonja
Kongreso, serion de Esperantaj gramatikaj terminoj. Oni povas rigardi
la naŭ ĉefajn partojn de la parolado, kiel la ĉefaj instrumentoj
de la parolado: kaj kunmetante nomojn por ili, estos tute nature uzi
la sufikson "-ilo":—</p>
<table>
<tr><td> </td><td> </td><th><i>Paroliloj.</i></th><td> </td></tr>
<tr><td>1.</td><td>Artikolo</td><td>La-ilo</td><td>= La instrumento, "la."</td></tr>
<tr><td>2.</td><td>Substantivo</td><td>Nom-ilo</td><td>= La instrumento, de nomado.</td></tr>
<tr><td>3.</td><td>Adjektivo</td><td>Ec-ilo</td><td>= La instrumento, por esprimi ecojn.</td></tr>
<tr><td>4.</td><td>Adverbo</td><td>Tiel-ilo</td><td>= La instrumento, de maniero.</td></tr>
<tr><td>5.</td><td>Pronomo (parte-)</td><td>Pro-ilo</td><td>= La instrumento, anstataŭ nomilo, ecilo
aŭ tielilo.</td></tr>
<tr><td>6.</td><td>Verbo</td><td>Dir-ilo</td><td>= La instrumento, por diri ion.</td></tr>
<tr><td>7.</td><td>Prepozicio</td><td>Rilat-ilo</td><td>= La instrumento, de nomilorilatoj.</td></tr>
<tr><td>8.</td><td>Konjunkcio</td><td>Kunig-ilo</td><td>= La instrumento, de kunigo.</td></tr>
<tr><td>9.</td><td>Interjekcio</td><td>Kri-ilo</td><td>= La instrumento, de kriado.</td></tr>
</table>
<p>Sed sub ĉiu el tiuj ĉi ĉefaj vortoj ekzistas aliaj diferencigantaj
vortoj, kiuj dividas ĉiam la klason de vortoj signifitaj de ĉiu el
tiuj ĉi naŭ nomoj en pli malgrandajn (aŭ sub-) klasojn. Estas ofte
<i>eciloj</i>, kiuj faras tion,—ne <i>nomiloj</i>. Mi prenos la naŭ serie,
kaj penos fari Esperante por ĉiu la subvortojn, kiujn ĝi bezonas:
kaj mi uzos tie ĉi ĉiun novan vorton, post esplikado de ĝi.</p>
<p>1. <i>Lailo</i> bezonas du gramatikajn <i>ecilojn</i> por signifi (1) sian
montran uzadon, kaj (2) sian universaligantan uzadon; ekzemple, en
"la homo, kiun vi konas," kaj en "la homaro." Mi proponas "difina
la-ilo" por la unua, kaj "universala la-ilo" por la dua.</p>
<p>2. <i>Nomilo</i> bezonas (1) la du <i>ecilojn</i> "propra" kaj "komuna," kaj
ankaŭ (2) "reala" kaj "idea" (= konkreta kaj abstrakta). Ĉiu nomilo
estas aŭ propra aŭ komuna, kaj ankaŭ, aŭ reala aŭ idea; sed la
propra nomilo estas ankaŭ ĉiam reala. Estus eble ankaŭ helpo,
nomadi la realan nomilon, "realilo," kaj la idean nomilon "ideilo."
Ĉiu ecilo estas ankaŭ aŭ propra aŭ komuna.</p>
<p>Nomilo kaj ecilo posedas "nombron" kaj "kazon"; kaj tiuj ĉi du
simplaj vortoj ne bezonas esti ŝanĝataj. Kaj la pure Esperantaj
vortoj, "ununombra" kaj "multenombra," ne povas esti plibonigitaj.
Sed la kazaj nomoj, "nominativo" kaj "akuzativo," tute ne konvenas al
nia kara lingvo. Per formo ili signifas Esperante nenion; kaj ni ofte
nomas nomilon<span class="pagenum">117</span> "nominativo," kiu estus neniam nominativo en tia frazo
en iu alia lingvo. Sed ne estas eble doni, al la unu aŭ al la alia,
nomon kiu signifos en Esperanto ĝian funkcion; ĉar ambaŭ havas tie
pli ol unu funkcion. Ŝajnas tial preferinde doni al ili nomojn laŭ
iliaj formoj. La unu havas "-n" ĉe la fino: la alia ne havas tion.
La Esperanta nomo de la litero "n" estas "no." Mi proponas tial nomi
la nominativan kazon la "sen-no-a" kazo, kaj la akuzativan, la "no-a"
kazo.</p>
<p>Nomilo ofte prenas ĉe sia flanko, alian, difinantan, nomilon en la
sama kazo, ekzemple, "Vilhelmo la kaizaro renkontis Edwardon ‘la
reĝon.’" Mi nomus tiujn, "difinajn" nomilojn, anstataŭ ol uzi la
ordinaran gramatikan esprimon, "en apozicio."</p>
<p>Aperas ankaŭ ofte nomilo, kiu diras ion pri alia nomilo aŭ pronomo,
ekzemple, "Li estas Franco." Oni ordinare nomis ĝin "predikateca
substantivo," sed kial ne "pridira nomilo?"</p>
<p>Estas ofte konvene paroli pri la kontrolo, kiun la formoj de la
nomilo ekzercas sur la formoj de la apartenanta ecilo. La nomilaj
finoj "-n, -j, -jn" postulas ordinare la samajn finojn en la ecilo.
Estus plej simple nomi tiun ĉi rilaton "samfineco." La ecilo estas
"samfina" kun sia nomilo: kaj la rilato estas multe pli "kontrolo" ol
"konkordo" aŭ "konsento."</p>
<p>3. <i>Ecilo</i> estas la sola speco de Esperanta vorto, kies formo pendas
de iu alia vorto en la frazo: Ĉar participo estas ĉiam ankaŭ
ecilo, kvankam ecilo ne estas ĉiam participo. Ĝi havas du ĉefajn
uzadojn, la du samajn uzadojn, kiujn ni nomis, parolante pri la
nomilo, (1) la "difina," kaj (2) la "pridira" uzado, ekzemple, "Reĝa
Edwardo," = difina, kaj "Li estas Franca," = pridira. La pridira
ecilo havas ĉiam sennoan kazon, kaj tio estas la sola kaŭzo de la
malofta "malsamfineco" inter nomilo kaj ecilo en Esperanto.</p>
<p>Ni parolas ordinare en Esperanto pri "komparativaj adjektivoj" kaj
"superlativaj adjektivoj." Ĉu ne estus multe pli simple kaj pli
instruante, nomi ilin "pli-eciloj" kaj "plej-eciloj?" La nombraj
eciloj formas apartan klason. La simpla nombro ne havas ecilan finon:
ĝi ne estas ĉiam ecilo. Oni povas doni al li la nomon de "simpla,"
kiam estas necese distingi ĝin de la "orda," la "ona," la "obla" kaj
la "opa" nombro. Estus perdo de tempo doni al tiuj ĉi nombraj vortoj
la longajn teknikajn nomojn de la ordinaraj gramatikoj. Estas ankaŭ
klaso de "kiomaj" eciloj, kaj nomiloj, kaj tieliloj, kiuj bezonas
apartan nomon, ĉar ili havas apartan gramatikan traktadon, per "da."</p>
<p>4. <i>Tielilo.</i>—La Esperanta tielilo (instrumento de maniero) havas
gravajn uzadojn, kiuj tute ne estas adverbaj. Tial estas pli bone
havi alian nomon por ĝi. Mia lasta frazo montras tion klare.
Esperante la vorto "bone" estas ofte nomita adverbo; sed ĝi ne
estus en iu alia lingvo adverbo, en tiu ĉi frazo. Kaj la participaj
adverboj ofte estas vere gerundioj. Tial estus plej bone havi alian
nomon, ne nur por la tuta parolilo, sed por ĉiu el ĝiaj specoj.
Ĝi havas tri specojn, (1) la "difina" tielilo, kiu difinas verbon,
ecilon aŭ alian tielilo, guste tiel kiel la ordinara adverbo; (2),
la "cirkonstanca" tielilo, kiu estas la participa-gerundio; kaj (3)
la "pridira" tielilo, kiu "diras" ion "pri" fakto enhavita en najbara
suba frazo, ekzemple, pri la fakto "havi alian nomon por ĝi" en la
supera frazo. La lasta formo faras la tielilon de la Esperanta lingvo
multe pli analogia al ĝia nomilo kaj ecilo ol la adverboj de iu alia
lingvo. Oni vidos ankoraŭ tiun analogion en la proksima paragrafo,
kie tielilo estas ne nur "difina" sed ankaŭ "pridira," tiel kiel
eciloj kaj nomiloj.</p>
<p>5. <i>Proiloj.</i>—La antikvaj gramatikistoj ne atentis multe la tri
diversajn specojn de anstataŭantaj vortoj—vortoj kiuj anstataŭas
(1) nomilon, (2) ecilon, (3) tielilon. Ili studis ĉefe la unuan, kaj
nomis ĝin "pronomo": ili konfuzis multe la duan kun la unua: kaj
diris preskaŭ nenion pri la tria. Esperanto bezonas pli logikan kaj
sisteman nomaron. Akceptante "pronomo" kiel bona nomo por la unua
klaso, oni devas fari paralelajn nomojn por la du aliaj. Mi proponas
por la dua, "proecilo," kaj por la tria, "protielilo."</p>
<p>Tio estas tute logika, ĉar neniu el tiuj ĉi gravaj vortoj havas la
plej malgrandan signifon per si. "Tio" signifas simple nenio, se oni
ne diras aŭ montras samtempe kio estas "tio." Kaj la samo estas vera
pri la proecilo "tia," aŭ "tiu," aŭ "ties," aŭ pri la protielilo
"kial," aŭ "kiam," aŭ "kie," aŭ "kiel." Ili nur havas signifon
pro, kaj per, kaj por, io alia, kaj neniun signifon pro, per aŭ por
si mem.</p>
<p>Oni estas nun en la mezo de la tabelo de 45 proiloj, kiujn Doktoro
Zamenhof tiel saĝe kaj lerte aranĝis; sed mi havas nur spacon por
montri, tre mallonge, kiel mi nomus la 9 liniojn kaj 5 kolonojn de
tiu fama tabelo. Mi donus al la linioj nomojn prenitajn aŭ faritajn
el la naŭ vortoj de la demanda kolono: "kiaspeca, kiala, kiama,
kiea, kiela, kiesa, kioesta, kioma, kiuesta." Kaj mi donus al la
kolonaj la nomojn, "(1) nedifina, (2) universala kaj disdona, (3)
rilata kaj demanda, (4) nea, (5) montra."</p>
<p>Personaj pronomoj, kun "oni," povas bone gardi sian nomon, kvankam
"ĝi" estas malofte persono: "si" estas ankaŭ "refleksa," kaj "oni"
estas "nedifina." La du serioj de posedaj vortoj ("mia, k.t.a."; kaj
"ies, k.t.a.") ne estas rajte nomataj posedaj pronomoj, sed "posedaj
proeciloj." Estas vere ke la lastaj estas ofte uzataj pronome, sed
tio estas nur per komuna kapableco de eciloj.</p>
<p class="pagenum">118</p>
<p>6. <i>Dirilo.</i>—Sen verbo oni ne povas diri ion, kio havas iun sencon.
Mi nomas tial la verbon "dirilo." Ĝi havas du ĉefajn formojn, kiujn
oni nomas "voĉoj." Sed tiu nomo ne estas logika. Estus pli bone nomi
ilin la "aktiva formo" kaj la "pasiva formo" de la dirilo. La aktiva
formo enhavas du specojn, kiujn oni nomas ordinare "transitiva" kaj
"netransitiva." Tiuj ĉi du nomoj estus multe pli kompreneblaj en
Esperanto, se oni farus ilin "transira" kaj "netransira."</p>
<p>La dirilo havas "modojn": kaj la vorto estas tute konvena.
Sed la nomoj de ĉiu modo estas preskaŭ fremda al la
Esperanto,—"indikativa, imperativa kaj subjunktiva, kondicionala,
infinitiva." Estas nur du aŭ tri Esperantaj radikoj en la tuta
afero. Estus multe pli simple kaj kompreneble al la sengramatika
lernanto, nomi la indikativan la "fakta" modo, kaj la kondicionalan,
la "supoza" modo. Dro. Zamenhof nomas la infinitivon, la "sendifina"
modo. Li nomas ankaŭ la imperativan kaj subjunktivan modon, la
"ordona" modo. Sed tiu ĉi nomo nomas nur la duonon de la modo; kiu
ofte estas ĝuste tiel nedubeble subjunktiva, ol ĝi estas alifoje
ordona. "Li deziras (petas, celas, timas) ke vi iru tien" finiĝas
certege per subjunktiva frazo. Estas tamen malkonvene, havi du nomojn
por unu modo: kaj la du duonoj de la modo ne estas tute diversaj.
La latina kaj greka subjunktivoj estas ofte ĝentile ordonaj. La
subjunktiva uzado de la Esperanta modo "atendas" ĉiam ion, kio
povas, pli aŭ malpli certe, "okazi" post la ordono, deziro, peto,
celado, timo, k.t.a., kiujn la antaŭa dirilo esprimas. La ordona
uzado esprimas ĝuste la samon, ellasante nur "Mi ordonas ke——."
Ĉar la vizaĝo kaj gestado de la ordonanto esprimas tion. Mi
proponas "okazatenda modo."</p>
<p>Modoj havas tempojn, kaj D<sup>ro</sup> Zamenhof donas al la tri ĉefaj
tempoj aktivaj de la fakta modo, tri bonajn Esperantajn nomojn (1)
"la estanta," (2) "la estinta," kaj (3) "la estonta," ekzemple (1)
mi faras, (2) mi faris, (3) mi faros; sed ĉiu alia tempo aktiva,
kaj ĉiu ebla tempo pasiva, estas kunmetita, kaj havas pli ekzaktan
funkcion ol la 3 unuvortaj tempoj, ekzemple, (1) mi estas farata, (2)
mi estis farata, (3) mi estos farata, estas la estanta, la estinta
kaj la estonta tempoj de la pasiva fakta modo. Sed ili estas pli ol
tiu. Faritaj per la estanta participo ili povas nur esprimi agadon,
kiu ne estas finita, kaj daŭras. Por esti akurata, oni devas nomi
tiujn ĉi tri tempojn pasivajn, la "daŭrestanta, daŭrestinta, kaj
daŭrestonta." Kaj se oni anstataŭas la estantan participon "farata"
per la estintan participon "farita," oni faras ankoraŭ tri bonajn
Esperantajn tempojn, sed ankoraŭ ne simple la estanta, la estinta
kaj la estonta; ĉar la agado estas neniam daŭra, sed finita, je la
dirita tempo. Oni havas tial ne plu daŭrtempoj sed fintempoj, (1)
"finestanta tempo" = "mi estas farita," (2) "finestinta" = "mi estis
farita," (3) "finestonta" = "mi estos farita." La latina studento
rekonos tuj ke tiuj estas ekzakte la perfekta, la pluperfekta kaj la
futurperfekta pasivaj faktaj tempoj de la latina dirilo.</p>
<p>Restas ankoraŭ nur tri eblaj pasivaj tempoj, faritaj el la estonta
participo pasiva, kaj la tri unuvortaj faktaj tempoj de "esti" = (1)
mi estas farota, (2) mi estis farota, (3) mi estos farota. Sekvante
la du aliajn triojn, oni nature nomus tiujn ĉi tri tempojn, la
antaŭtempoj, (1) la "antaŭestanta," (2) la "antaŭestinta," kaj (3)
la "antaŭestonta."</p>
<p>Mi traktas la pasivan sistemon de tempoj unue, ĉar ĝi estas pli
simetria, kun sia 3 × 3 = 9 egalinterspacaj tempoj, ol la aktiva, kun
siaj tri aldonitaj unuvortaj tempoj. Sed estas nur por tiuj ĉi tri
tempoj, ke oni bezonas iun terminon plu. Ĉar oni faras la aktivajn
kunmetitajn tempojn, kaj nomus ilin, ĝuste same ol la pasivaj, nur
uzante la aktivajn participojn anstataŭ la pasivajn. Estus sufiĉe,
ordinare, lasi tiujn ĉi tri unuvortajn tempojn havi nur iliajn
unuvortajn nomojn, aldonante nur, kiam necerteco povus ekzisti, la
radikon "simpl-" (= simplestanta, simplestinta, simplestonta).</p>
<p>Ne estas bezono de iuj aliaj dirilaj terminoj. Oni povus, nature,
fari kunmetitajn tempojn en la "supoza," la "atendokaza" kaj eĉ la
"sendifina" modo, sed ĉiu el ili havus ĉiam la saman nomon ol en la
"fakta" modo.</p>
<p>La novaj Esperantistoj favoras multe pli la kunmetitajn tempojn ol
la pli fruaj, kaj tio estas vera pligrandiĝo de la kapablecoj de
la kara lingvo. Estas nur unu "helpa" (= aŭkziliaria) dirilo en
Esperanto: tio estas "esti." Sed estas granda nombro da "modaj"
diriloj, tiaj kiaj estas "povi, bezoni, devi, voli, deziri, ami,
preferi, elekti, k.t.a," kaj oni rekonas ilin per la foresto de
"por." Komparu "Mi elektas iri" kun "Mi batalas por iri"; aŭ "Mi
timas iri" kun "Mi kuras por iri."</p>
<p>7. <i>Rilatilo.</i>—La antikva nomo estas prepozicio, kaj ĝi signifas
ion antaŭponitan. Sed la vorto ne montras tion en Esperanto, kaj tio
ne estas ankaŭ la fakton, kiu meritas esti montrata per ĝia nomo.
La prepozicio rilatas la nesubjektajn kaj neobjektajn nomilojn ĉiujn
al la resto de la frazo. "Rilatilo" estus tial bona kaj informanta
nomo por ĝi.</p>
<p>8. <i>Kunigilo.</i>—La ordinara vorto "konjunkcio" estas tute komprenebla
en Esperanto, sed "kunigilo" estas egale signifa, kaj harmoniiĝis
multe pli bone kun la ceteraj tieaj proponaj.</p>
<p>9. <i>Kriilo.</i>—Tiu ĉi estas multe pli logika nomo ol "interjekcio."
Tio signifas, nature, ion interĵetitan.<span class="pagenum">119</span> Sed en la natura kurado
de interparolado, la interjekcio okazas multe pli malofte inter la
vortoj ol antaŭ ĉiuj aliaj vortoj. Ĝi estus reale nomo pli konvena
por parenteso. Mi proponas tial "kriilo."</p>
<p>Tiuj ĉi ideoj venis nur en mian kapon antaŭ du semajnoj, sed ili
ŝajnis al mi tre utilaj kaj gravaj. Tiel mi rapidis por presigi ilin
antaŭ la Kongreso.</p>
</div>
<div id="est2-8-14" class="poetry" lang="eo">
<h3 class="poem-header">KLOPODU.—HIMNO ESPERANTA.</h3>
<p>Originale verkita de M. R. Keesing (Auckland, N.Z.).</p>
<div class="left" lang="eo">
<div class="verse">
<div class="stanza">
<span class="i0">Antaŭen! Antaŭen! Ne restu momenton!</span><br />
<span class="i0">Etendu la povan, la magian senton.</span><br />
<span class="i0">Flugigu standardon trans tuta la mondo,</span><br />
<span class="i0">De ambaj polusoj ĝis ĉirkaŭ la rondo.</span></div>
<div class="stanza">
<span class="i0">Popoloj, ho! aŭdu, jen estas stimulo</span><br />
<span class="i0">Por plu altaj celoj, sen ia makulo;</span><br />
<span class="i0">Antikva deziro atingas plenumon,</span><br />
<span class="i0">Triumfe venkante disvastigas lumon.</span></div>
<p>(Ĥoraro).</p>
<div class="stanza">
<span class="i0">Kuraĝu! Kuraĝu! Vi bravaj amikoj,</span><br />
<span class="i0">Plilarĝigu ĉiam per daŭraj efikoj</span><br />
<span class="i0">La bonan laboron, kun korega kanto.</span><br />
<span class="i0">Ho! antaŭeniru por la Esperanto.</span></div>
</div>
</div>
<div class="right" lang="en">
<div class="verse">
<div class="stanza">
<span class="i0">March forward! March forward! Delay not your striving,</span><br />
<span class="i0">The moment of victory now is arriving.</span><br />
<span class="i0">Fly boldly the standard through all the world’s regions,</span><br />
<span class="i0">All round the earth’s compass assemble your legions.</span></div>
<div class="stanza">
<span class="i0">O! peoples, attend, for we give you a treasure,</span><br />
<span class="i0">Exalting your aims by a pure, spotless pleasure,</span><br />
<span class="i0">Fulfilling the longing of great ancient sages,</span><br />
<span class="i0">For light and advancement, creating new ages.</span></div>
<p>(Chorus).</p>
<div class="stanza">
<span class="i0">Have courage! Have courage! Ye brave-hearted brothers,</span><br />
<span class="i0">Extend the boon further to benefit others.</span><br />
<span class="i0">Sing gladly in chorus a soul-stirring canto,</span><br />
<span class="i0">To spread far the praises of sweet Esperanto.</span></div>
</div>
<p><span class="sc">Maurice R. Keesing</span>,<br />
<i>Principal of The Cosmopolitan College, Auckland, N.Z.</i></p>
</div>
</div>
<div id="est2-8-15" class="article" lang="eo">
<h3>LA LETERO AL LA BAPTO-PATRO.</h3>
<p class="center">El la Veillée, tradukita de Elise Bauer.</p>
<div style="margin-left:10%;">
<p><span class="sc">Personoj</span>.—<i>Paŭlo</i>: dekjara. <i>Johanino</i>: okjara.</p>
<p>Ambaŭ sidas ĉe la tablo skribontaj. Paŭlo elstrekas kaj skrapetas.
Johanino rigardas la plafonon. Ambaŭ sopiras.</p>
</div>
<p><i>Johanino.</i> "Paŭlo!"</p>
<p><i>Paŭlo.</i> "Kion?"</p>
<p><i>Johanino.</i> "Ĉu ci jam skribis multon?"</p>
<p><i>Paŭlo, montrante folion nigran je inkmakuloj kaj elstrekaĵoj:</i>
"Jen!"</p>
<p><i>Johanino.</i> "Sed ĝi estas tute elstrekita!"</p>
<p><i>Paŭlo.</i> "Nu, kaj ci?"</p>
<p><i>Johanino, montrante blankan folion.</i> "Jen!"</p>
<p><i>Paŭlo.</i> "Sed ĝi estas tute blanka!"</p>
<p><i>Johanino.</i> "Kun cia nigra, kaj mia blanka folio, ni estas ĉe la
sama punkto."</p>
<p><i>Paŭlo.</i> "De tri kvaronoj da horo!"</p>
<p><i>Johanino.</i> "La patrino diris al ni: ‘Estos baldaŭ la nomofesto
de cia bapto-patro. Skribu al li ambaŭ beletan letereton.’ Kaj ni
ambaŭ trovas nenion!"</p>
<p><i>Paŭlo.</i> "Tio mirigas min, precipe de cia flanko."</p>
<p><i>Johanino.</i> "Nu, kial?"</p>
<p class="pagenum">120</p>
<p><i>Paŭlo.</i> "Li ne estas mia vera bapto-patro, sed cia."</p>
<p><i>Johanino.</i> "Jen bona motivo! Li dorlotas cin tiel multe kiel min."</p>
<p><i>Paŭlo.</i> "Tio ĉi estas vera. Ni multe amas lin. Se li estus tie
ĉi, ni havus multegon por rakonti al li."</p>
<p><i>Johanino.</i> "Kaj ni ne trovas ion por skribi!"</p>
<p><i>Paŭlo.</i> "Fratineto! Mi havas ideon! Ni faru tiel kiel la Blindulo
kaj la Lamulo!"</p>
<p><i>Johanino.</i> "Kiel!"</p>
<p><i>Paŭlo.</i> "Ni helpu unu la alian. Vi estas malpli granda ol mi—tio
ĉi ne estas grava, oni ofte bezonas pli malgrandan ol si."</p>
<p><i>Johanino.</i> "Ĉu tio ĉi troviĝas en la Blindulo kaj Lamulo?"</p>
<p><i>Paŭlo.</i> "Tie, aŭ aliloke. Diru al mi ciajn ideojn. Mi diros al ci
la miajn, kaj ni ambaŭ subskribos."</p>
<p><i>Johanino.</i> "Jes, frateto mia, tio ĉi estas bonega. Komencu!"</p>
<p><i>Paŭlo.</i> "Ne, ci komencu!" <i>Ili rigardas unu la alian nedecidite,
tiam ekridas.</i> "Ni estu seriozaj!"</p>
<p><i>Johanino, pripensante.</i> "Ni povas skribi: Kara Bapto-patro, ..."</p>
<p><i>Paŭlo.</i> "Certe!" <i>Leviĝinte, kaj alproksimiĝinte Johaninon, li
skribas sur la blankan folion</i> "Kara Bapto-patro ..." "Vi vidas, la
ideoj jam venas."</p>
<p><i>Johanino, penante imagi ion.</i> "Kara Bapto-patro, Estos post morgaŭ
via baptofesto."</p>
<p><i>Paŭlo.</i> "Li devas scii tion."</p>
<p><i>Johanino.</i> "Eble li estas forgesinta ĝin. Pensu, li estas nur
fraŭlo. Li havas nek gefilojn nek genepojn."</p>
<p><i>Paŭlo.</i> "Estas feliĉe ke li havas nin!"</p>
<p><i>Johanino.</i> "Jes, por doni donacojn al iu."</p>
<p><i>Paŭlo.</i> "Hm, mi havas ideon!"</p>
<p><i>Johanino.</i> "Diru ĝin!"</p>
<p><i>Paŭlo.</i> "Oni devus lerte ... mi fidas je ci...."</p>
<p><i>Johanino.</i> "Flatulo!"</p>
<p><i>Paŭlo.</i> "Sciigi al li, ke mi deziras poŝt-mark-albumon."</p>
<p><i>Johanino.</i> "Kial?"</p>
<p><i>Paŭlo.</i> "Por la okazo, ke li deziras donaci ion al ni por sia
nomofesto."</p>
<p><i>Johanino, prenante la plumon kaj skribante sur la saman folion.</i>
"Atentu!"</p>
<p><i>Paŭlo.</i> "Sed tre delikate. Ci komprenas!"</p>
<p><i>Johanino.</i> "Ne malkvietiĝu! Mi skribos tute laŭte." <i>Ŝi skribas</i>:
"Mia frato posedas belan kolektaĵon da poŝtmarkoj. Se li havus
albumon ..."</p>
<p><i>Paŭlo.</i> "Ruĝan! Albumon ruĝan!"</p>
<p><i>Johanino, obeeme skribante.</i> "Albumon ruĝan li estus tre feliĉa.
Sed li ne havas sufiĉe da mono por aĉeti unu."</p>
<p><i>Paŭlo.</i> "Jen! Tiele ĝi estas tre delikate esprimita! Parolu nun
iom pri lia sano."</p>
<p><i>Johanino, skribante.</i> "Ni esperas, ke via sano estas ĉiam bona."</p>
<p><i>Paŭlo.</i> "Ne, ci ja scias ke li plendas senĉese!"</p>
<p><i>Johanino, skribante.</i> "... Ĉiam bona, tio estas ankaŭ malbona.
Antaŭ kelkaj tagoj nia patro diris ke vi similas la fantazian
malsanulon. Mi lin demandis kio tio ĉi estas, kaj li respondis,
ke ĝi estas malsanulo por ridigi. Tio ĉi plezurigas nin por vi."
<i>Interrompante sin.</i> "Nun ni devas paroli pri la vestaro!"</p>
<p><i>Paŭlo.</i> "Pri kia vestaro?"</p>
<p><i>Johanino.</i> "Pri tiu, kiun mi deziras por mia pupo."</p>
<p><i>Paŭlo.</i> "Ha, jes! Donu!" <i>li prenas la plumon kaj aldonas al la
letero</i>.... "Mia fratino deziras vestaron de pupo. La knabinoj, vi
scias, ili revas nur pri pupoj?"</p>
<p><i>Johanino.</i> "En vestkesto! Skribu."</p>
<p><i>Paŭlo, skribante.</i> "Ili revas nur pri pupoj—en vestkesto la
vestaro."</p>
<p><i>Johanino, rigardante la paĝon.</i> "Tio ĉi formiĝas!"</p>
<p><i>Paŭlo.</i> "Stilo de Sinjorino de Sevignée! Sed ŝi ne havis fraton
kiu helpis ŝin! Nun ni devas diri, ke ni estas bonaj, kaj ke ni
lernas diligente."</p>
<p><i>Johanino.</i> "Tio ĉi ne estus modesta."</p>
<p><i>Paŭlo.</i> "Ja jes, ci laŭdos min, kaj mi laŭdos cin!"</p>
<p><i>Johanino.</i> "Bona ideo!" <i>skribante</i>, "Paŭlo estas tre diligenta. Li
laboras bonege. Li estas tre ĝentila al mi." <i>Cia vico.</i></p>
<p><i>Paŭlo, skribante siavice.</i> "Kaj mia fratino estas la plej bona el
ĉiuj knabinetoj."</p>
<p><i>Johanino, kisante lin.</i> "Kiel bone ci diris tion ĉi!"</p>
<p><i>Paŭlo.</i> "Ĉar mi pensas tiel." <i>Kisante ŝin.</i></p>
<p><i>Johanino.</i> "Nia letero estas longa. Rigardu!"</p>
<p><i>Paŭlo.</i> "Jes, ni povos nun kisi...."</p>
<p><i>Johanino.</i> "La leteron."</p>
<p><i>Paŭlo.</i> "Ne, la bapto-patron."</p>
<p><i>Johanino, rapidege skribante.</i> "Ni vin kisas kore, kara
bapto-patro," <i>subskribante</i> "Johanino Delormel."</p>
<p><i>Paŭlo, subskribante siavice.</i> "Paŭlo Delormel."</p>
<p><i>Kun sopiro de ĝojo, jen! ĝi estas finita!</i></p>
<p><i>Johanino.</i> "Ni devas nur relegi nian evangelion."</p>
<p><i>Paŭlo, post minuto da pripenso.</i> "Ho, ci volas diri nian
epistolon!"</p>
<p><i>Johanino.</i> "Jes, nian epistolon. Ni relegu ĝin!" <i>Kaj ili relegis
ĝin, ĝis la fino.</i></p>
<p><i>Johanino.</i> "Sed, ni forgesis ion."</p>
<p><i>Paŭlo.</i> "Kio estas?"</p>
<p><i>Johanino.</i> "Prezenti niajn bondezirojn je lia nomfesto."</p>
<p><i>Paŭlo.</i> "Tio ĉi estas facile reparebla."</p>
<p><i>Prenante la plumon, li aldonis post la subskriboj</i> "Johanino
Delormel kaj Paŭlo Delormel kiuj deziras al vi bonan nomofeston."</p>
</div>
<div id="est2-8-16" class="article" lang="eo">
<p class="pagenum">121</p>
<div class="left" lang="eo">
<h3>MONATO POST MONATO.</h3>
<p>Nur kelkaj tagoj post la ricevo de tiuj ĉi paĝoj, ni havos la
plezuron renkonti unu la alian ĉe Boulogne sur Mer. Ni deziras
sendi korajn bondezirojn, kaj esperojn, ke tiu ĉi <i>Unua Monda
Kongreso Esperanta</i> estos por ĉiuj partoprenantoj tute plezuriga
kunveno; ankaŭ ke la rezultatoj tie efektivigotaj inspiros
nekontraŭstareblan fervoron inter niaj multelandaj kunbatalantoj.
Ŝajnas al ni ja dezirinda afero, ke la lingvaj demandoj estu sub
la gvido de ia <i>Internacia Komitato</i>, kompreneble sub la prezido de
Doktoro Zamenhof mem. Por trafi tiun celon diversaj projektoj jam
aperis, kaj ni varme konsilas ĉiun kongresanon, ke li tralegu la tre
utilan libreton: <i>Kongresaj Projektoj ricevitaj antaŭ 15 Junio</i>, 32
pp., eldonata de la Grupo de Boulogne sur Mer.</p>
<hr class="short" />
<p>Niaj Francaj amikoj certe faradas ĉion eblan por sukcesigi la
Kongreson, kaj, inter alioj, ni ricevis ekzempleron de la bonega
<i>Kongresa Libro</i>, 163 pp., verkita de nia estimata kunverkanto
S<sup>ro</sup> Paul Boulet. La volumo enhavas priskribon de la urbo kaj
ĉirkaŭaĵoj, frazlibreton Francan Esperantan, parkere lernotajn
poemojn kiel <i>Espero</i> kaj <i>La Vojo</i>, ilustraĵojn kaj—ni ĝojas
vidi—tre gravan aron da komercaj anoncoj. Tiu ĉi libro, pli ol
ia alia ĝis nun eldonita, pruvas ke la nuntempa komercisto fine
vekiĝas je la graveco de Esperanto kiel komerca komprenilo. Ni
esperas ke la antaŭemaj anoncintoj profitos pro ilia saĝeco.</p>
<hr class="short" />
<p>Tiun ĉi monaton ni ricevis la longe promesitan <i>Majstro Jan Hus</i>,
bele presita 40-paĝa verko priskribante la <i>Vivo, Agado, Kondamno
kaj Morto de la Glorinda Martiro</i>, verkita de J. F. Khun, kun
antaŭparolo de Profesoro Carlo Bourlet. Kosto, 90 centimoj, de la
Presa Societo, 33 rue Lacépède, Paris.</p>
<p>La <i>Vocabulario Esperanto-Español</i> alvenis antaŭ kelkaj tagoj, kaj
estas la plej dika inter la ĝisnunaj vortaroj. Samforma kun la
<i>Fundamenta Krestomatio</i>, ĝi enhavas 364 paĝojn, kaj la kosto (6
frankoj) certe ne estas tro granda.</p>
<p><i>Esperanto</i> estas la titolo de la nova semajna foliego eldonita de
S<sup>roj</sup> Berthelot & Lambert. Ĝi tute similas la ordinaran Francan
ĉiu tag-ĵurnalon laŭ ĝia formo, kaj enhavas interesajn sciigojn
pri la progreso de nia Afero. Oni anoncas ke ĝi vendiĝas ĉe ĉiuj
stacidomaj gazetvendejoj en Francujo.</p>
</div>
<div class="right" lang="en">
<h3>MONTH BY MONTH.</h3>
<p>But a few days after the receipt of these pages, we shall have the
pleasure of meeting in Boulogne. We desire to send hearty good wishes
and the hope that this <i>First Esperantist World-Congress</i> will be for
all participants a most pleasant gathering; also that the results
there to be arrived at will inspire irresistible enthusiasm among our
comrades of many lands. It seems to us most desirable that linguistic
questions should be under the guidance of some <i>International
Committee</i>, of course presided over by Dr. Zamenhof himself. To
attain this end divers proposals have already appeared, and we warmly
advise all Congress-men to read the most useful booklet: <i>Congress
Projects received previous to June 15th</i>, 32 pp., published by the
Groupe Espérantiste de Boulogne.</p>
<hr class="short" />
<p>Our French friends certainly intend to do all possible to promote
the success of the Congress, and, among other things, we have
received a copy of the excellent <i>Congress Book</i>, 163 pp., written
by our esteemed collaborator, M. Paul Boulet. The volume contains
a description of the town and surroundings, a French-Esperanto
phrase-book, poems to be learned by rote, as <i>Espero</i> and <i>La Vojo</i>,
illustrations, and—we rejoice to note—a most impressive collection
of commercial advertisements. This book, more than any hitherto
published, proves that the commercial man of to-day is at last
awakening to the importance of Esperanto as a commercial medium. We
hope the go-ahead advertisers will profit by their wisdom.</p>
<hr class="short" />
<p>We have this month received the long-promised <i>Master John Hus</i>, a
finely printed 40-page work treating the <i>Life, Doings, Condemnation
and Death of the Glorious Martyr</i>, written by J. F. Khun, with
preface by Professor Carlo Bourlet. Cost, 10d., from the <i>Presa
Societo, 33 rue Lacépède, Paris, V</i>.</p>
<p>The <i>Esperanto-Spanish Dictionary</i> arrived a few days gone, and
is the most bulky of our present vocabularies. Uniform with the
<i>Fundamenta Krestomatio</i>, it contains 364 pages, and the price (5s.)
is certainly not excessive.</p>
<p><i>Esperanto</i> is the title of the new weekly sheet issued by MM.
Berthelot and Lambert. In form it resembles the ordinary French
Daily, and contains interesting information of our progress. It is
stated that the paper is sold at all station book-stalls in France.</p>
</div>
</div>
<div id="est2-8-17" class="article" lang="eo">
<p class="pagenum">122</p>
<h3>PASKA LIBERTEMPO EN IRLANDO.</h3>
<p class="center">Originale verkita de F. A. Meigh.</p>
<p>La okazaĵoj de Paska libertempo kiun mi pasis kune kun amiko en
Irlando dum la nuna jaro ofte estis tre ŝercadaj.</p>
<p>Oni estis tiel laŭdinta la belajn pejzaĝojn de Killarney ke ni
decidis iri tien motorveturile de Dublin. La vetero estis belega,
kvankam neĝis antaŭ kelkaj tagoj kaj eĉ tiam la suprojn de la
montoj estis neĝ-kovritaj, ŝajniganta la kamparon tre pentrinda.</p>
<p>Vespere ni atingis Castle Dermot, kie estas granda ruiniĝinta
abatejo kaj antikva Irlanda turo. Tiuj ĉi turoj estis konstruitaj
ĉirkaŭ jaro 1013 kaj kvankam oni ne estas certa pri ilia originala
uzado oni konjektas ke ili estis uzitaj kiel fortikaĵoj dum
tumultoj, kaj ke ili ankaŭ enhavis la ĉefan sonorilegon de la
monaĥejo. Sur la vojoj estis multaj belaj ruinaĵoj sed la plej
interesaj kaj amuzigaj vidaĵoj estis la diversaj metodoj kiujn
la vilaĝanoj uzas por preteririgi azenojn kaj mulojn preter la
motorveturilo.</p>
<p>Kelkaj el la veturigistoj senvestigis sin de la vestoj kaj ĝin
pendis sur la kapo de la besto kaj aliaj ĉirkaŭprenis la azenon
ĉirkaŭ la vizaĵo por kaŝi la okulojn, sed ofte la viroj estas
multe pli timaj ol la azenoj.</p>
<p>Unufoje kiam ni alproksimiĝis malgrandan ŝarĝoveturilon la
veturigisto (junulo de deksep jaroj) rapide elseliĝis, suprenrampis
la defluilabordon, sin kaŝis malantaŭ la plektobarilo kaj nin
rigardetis tra malgranda truo. Alian okazon virino subite perdis la
nervon, faligis la kondukilojn, kovris la okulojn per la manoj kaj
ekkomencis laŭte preĝi; dume la azeno daŭris marŝi trankvile.</p>
<p>Antikvistoj sin interesas multe pri la aro da ruinaĵoj sur la
"Ŝtonego de Cashel." Oni konjektas ke ili estis konstruitaj ĉirkaŭ
jaro 1100 kaj multe el ili estas ornamigitaj de bela skulptaĵo.</p>
<p>Oni diras, ke antaŭ kelkaj jaroj partio da Amerikanoj tien vizitis
kaj tiel ĉarmiĝis je la ruinaĵoj, ke ili deziris aĉeti kaj
rekonstrui ilin ĉe granda Amerika ekspozicio. La Irlandanoj tamen
rifuzis vendi, kaj la turistoj, farintaj multajn mezuraĵojn kaj
fotografaĵojn, konstruis similajn ruinaĵojn (sed pli malgrandaj) en
ilia lando.</p>
<p>La butikoj en tiuj ĉi malgrandaj urboj ne ofte havas logantan
mienon. Ili enhavas preskaŭ ĉion—frukton, lardon, botojn, k.t.p.,
sed malfeliĉe pureco estas de dugrada graveco kaj la butikoj ŝajnas
kvazaŭ la butikistoj havas grandan antipation kontraŭ sapo kaj
akvo.</p>
<p>En tago mi demandis de Irlanda sinjoro "Kial kelkaj urbetoj ŝajnas
tiel malpuraj?" Li rigardis min dum minuton kaj ridinde respondis
"La Irlandanoj estas tre bonkoraj kaj se unu viro pentrus sian domon
ĝi aperigus pli malpura la domon de sia najbaro, kaj por nevundi la
sentojn de unu la alia, ili lasas aferojn por sin mem zorgi"; sed,
li daŭrigis "La plej vera kaŭzo estas malfeliĉe ĉar ili ne amas
laboron."</p>
<p>La du plej belaj ruinaĵoj sur la vojo estas la antikvaj abatejoj de
"Kells" kaj "Holycross." Ili ambaŭ sidas sur riverbordo, kaj pro
iliaj rebrilaĵoj en la akvo faras belegajn pentraĵojn. Holycross
speciale posedas grandan fenestron bone konservitan. La priskribaĵoj
kiujn oni legas pri Killarney estas neniel trograndigitaj; ĝi
estas vere rava loko. Oni estas frapata de la luksa kreskado de la
arboj kaj filikoj, eĉ la insuletoj en la lagoj estas kovritaj de
kreskaĵo, kaj okaze oni ekvidas ardeon sin kaŝanta inter la kanoj.
La kastelo de Ross kaj la abatejoj de Innisfallen kaj Muckross estas
tute proksimaj.</p>
<p>Oni diras, ke preskaŭ ĉiam pluvas ĉe Killarney, kaj kiam mi
demandis de boatisto "Ĉu ĝi estis prava?" Li respondis "Ho ne!
certe ni havas kelkafoje tutan semajnon senpluva!!"</p>
<p>Tie la hoteloj estas tre puraj kaj komfortaj ĉar tiom da turistoj
vizitas la kvartalon, sed ofte la hoteloj en la malgrandaj urboj kie
turistoj malofte loĝas ne klopodas multe pri pureco. Kelkafoje mi
estas dorminta (ne tre komforte) sur tri seĝoj, anstataŭ la lito,
ĉar la drapoj kaj lankovriloj ne min allogis; <i>ili</i> ankaŭ ŝajnis
havi antipation kontraŭ la uzado de sapo kaj akvo!</p>
<p>Estas mirinde kiaj negravaj aferoj kolektigas amason da homoj. Ĉu
oni demandas scii la ĝustan vojon, aŭ ĉu oni deziras fotografi
ion, dum malpli ol du minutoj, homoj kaj geinfanoj aperas kvazaŭ ili
vere ekfalis el la nuboj. Ofte mi estas kalkulinta dudek, kaj kvankam
ili ĉiam estas tre respektaj ili ne movos por petoj; anstataŭe ili
daŭrigas tie stari kun malfermaj buŝoj, ĝis oni preskaŭ konjektas
ke ili vidas per la buŝo.</p>
<p>Tamen la plej ridinda parto de nia hejma vojaĝo estis venonta.
Veturante tre malrapide pro la ŝlimaj vojoj ni alvenis ĉirkaŭ
ses mejlojn ekster Dublin kiam nia veturilo subite haltis kaj tute
rifuzis sin movi aŭ antaŭe aŭ malantaŭe. Ni laŭe deviĝis ĝin
ŝovi al la plej proksima vilaĝo kie post multe da serĉado ni
trovis viron kiu proponis ĝin tiri ĝis Dublin per sia ĉevalo.
Sed Ho ve! la tielnomita ĉevalo ŝajnis kiel vivigata skeleto kaj
la jungaĵo (farita de ŝnuregoj) ŝajnis kvazaŭ oni ilin estis
uzinta por kunligi la ostojn. Tamen kiam ni estis pretaj foriri ĉiu
vilaĝano amasis apude kaj multe amuziĝis je la vido.</p>
<p class="pagenum">123</p>
<p>Je la unua tiro la veturilo sin puŝis sur la postaj kruroj de la
besto, sidigante lin preskaŭ sur genuojn de la maljuna viro, kiu
veturigis. Sed baldaŭ ni ekiris, kaj la homoj sekvis ridegante kaj
ŝercante.</p>
<p>Nia veturigisto rekonis multajn amikojn al kiuj li kisis la manon
dirante ke "ili nun enviis lin ĉar li rajdis en veturilo kun
kaŭĉukaj radoj." Sed kiam iu el la amaso diris ion, kio ne plaĉis
al li, li metis la fingregon al la nazo kaj etendis la fingrojn;
samtempe konvene respondanta per la lingvo Irlanda.</p>
<p>Estis vere ridinda vidaĵo kaj estis nur kiam tiu ĉi stranĝa
procesio atingis malgrandan interspacon ekster la vilaĝo ke la
admiranta amaso disiĝis.</p>
<p>Bonŝance noktiĝis kiam ni atingis la finon de la vojaĝo alie nia
ricevo eble estus estinta pli entuziasma ol plaĉa. Sed kvankam
oni ofte ĉagreniĝas pro tiuj ĉi aferoj je la tempo mem ili pli
amuziĝas kiam oni ilin pripensas poste.</p>
</div>
<div id="est2-8-18" class="article" lang="eo">
<h3>NOVA LIBRO PRI LA FRANCANOJ.</h3>
<p>La celo de Esperanto—kia ĝi estas? Ĉu ĝi ne estas antaŭenigi
inter popoloj pacon harmonian? Laŭ la poezio de nia althonorinda kaj
aminda Majstro—</p>
<div class="verse">
<div class="stanza">
<span class="i0">Ne al glavo sangon soifanta</span><br />
<span class="i0">Ĝi la homan tiras familion:</span><br />
<span class="i0">Al la mond’ eterne militanta</span><br />
<span class="i0">Ĝi promesas sanktan harmonion!</span></div>
</div>
<p>Tial, ĉiu libro, kiu diras al ni pri la kutimoj kaj la
karakterizaĵoj de la anoj de fremdaj landoj, estas ja leginda,
speciale kiam ĝi estas ankaŭ simpatie verkita. Nu, la libron de
Fraŭlino Betham-Edwards, titolitan <i>Home Life in France</i>, mi kore
al vi rekomendas. Ne estas eble kaŝi la fakton ke, en la plimulto
da Francaj romanoj aŭ noveloj, estas <i>io</i>, kiu estas certe iom
malbongusta (laŭ niaj ideoj):—ofte tiu <i>io</i> estas kaŝita, kaj
kredeble artiste-kaŝita—sed ĝi estas <i>tie</i>! Estas tre malfacile
trovi novelon Francan kiu tute ne enhavas ion malĝentilan rilate
al la seks-amo. Sed Fraŭlino Betham-Edwards al ni diras ke ni ne
devas taksi la veran "Jacques Bonhomme" (Ĵaks Bon’om) por la kuranta
literaturaĵaro de Francujo. Ni Anglanoj estas eble tro pretaj
kondamni, kie ni ne tute komprenas. Ni ofte devas konfesi ke ni estas
antaŭjuĝemaj....</p>
<p>Jacques Bonhomme (laŭ ĉi-tiu aŭtorino) ne estas Parizano nek eĉ
Franca "John Hodge."<a href="#Footnote1" class="fnanchor">[1]</a> Li estas indecoplena antaŭ ĉio ajn; li
ankaŭ estas lerta kaj antaŭvidema. Kulpojn li certe posedas, sed
aliflanke li havas multajn ecojn, kiuj multe valoras en la hejmo kaj
en la ŝtato.</p>
<p>Ni kelkfoje kredas ke neniu povas superi la Skotland-anon pri
ŝpareco; sed efektive estas la Francanino pli ŝparema. La aŭtorino
donas kelkajn anekdotojn amuzigajn pri tio.</p>
<p>Ofte en Angla societo ni aŭdas la opinion ke la ĝentileco de
la Francanoj nur estas supraĵa, kaj ke sub tiu ĝentileco ili
ofte estas maldelikataj kaj vulgaraj. Tiaj ideoj nur el-montras
realan nescion pri niaj bonegaj najbaroj, kaj ni certiĝas ke tiuj,
kiuj ĉeestos en la venonta Kongreso facile kaj volonte konfesos
la eraron. "Estas en Francujo, kompreneble," skribas Fraŭlino
Betham-Edwards, "animoj pli delikataj kaj pli <i>mal</i>delikataj, kiel
alie; sed noto reganta<a href="#Footnote2" class="fnanchor">[2]</a> de la nacia karaktero estas ja ĉi-tiu
delikateco. Multe da formoj en parolado kuranta, elmontras tion.
Oni evitas malĝentilajn frazetojn, kaj oni moligas malagrablajn
esprim-manierojn." Du galicismojn la aŭtorino lerte citas—unue,
"une jolie laide" (beleta malbelulino) por kiu ni Angle ne posedas
sufiĉan tradukon, sed kiu signifas proksime "<i>a plain beauty</i>,"
kaj due, "il laisse à désirer" kiu Angle ni tre bone tradukas
jene—"<i>it leaves something to be desired</i>" (io dezirinda mankas).
"Ĉiu Francano havas iom da Rabelais, da Voltaire en sia karaktero,"
diris Fraŭlino Betham-Edwards, kiu citas tuj la historiojn pri la
turmentegado de la Markizino de <i>Brinvilliers</i>, la mortigo de la
juna <i>De la Barre</i>, kaj la ekzekuto de la malbonega <i>Danton</i>. Eĉ la
martiroj religiaj ŝercis en tiaj teruraj momentoj....</p>
<p>Kompreneble la Francanoj malkomprenis nin ĝuste kiel ni ilin
malkomprenis: la cerboj kaj la animoj de la du nacioj estas ja tiel
malsimilaj. Sed tamen ili nin kopiadis ĝuste kiel ni pri aliaj
aferoj ilin imitadis. La Akademio Franca definitive permesis tiajn
vortojn kiaj <i>bifteck</i> (bifsteko), <i>rosbif</i> (bovaĵo rostita),
<i>turf</i> (torfo), <i>jockey</i> (rajdisto), <i>macadam</i> (makadamo), <i>cottage</i>
(dometo), kaj <i>square</i> (placo aŭ kvadrato). Kaj tuj kiam la Anglaj
Kongresanoj alvenos en la Kongresejo, ili certe aŭdos "five-o’clock"
(teo je la kvina) kaj "lunch" (tagmezomanĝo), kvazaŭ tiuj estu
vortoj Francaj!</p>
<p>La libro finiĝas per ĉapitro agrabla pri la "Entente Cordiale."
Trae, la aŭtorino skribas tre simpatie kaj ĝentile kaj ni bonvolas
libron kiu tiom helpos antaŭen plibonan sciecon pri niaj varmkoraj
najbaroj.</p>
<p class="far_sig sc">Martyn Westcott.</p>
<div class="footnotes" lang="eo">
<h4 class="fn-header">PIEDNOTOJ:</h4>
<div class="footnote" id="Footnote1"><p>[1] La tipo de Angla kamparano.</p></div>
<div class="footnote" id="Footnote2"><p>[2] <i>i.e.</i>, "a dominant note." The expression is used in
Harmony.</p></div>
</div>
</div>
<div id="est2-8-19" class="article" lang="eo">
<p class="pagenum">124</p>
<h3>PRI LA MALSATO.</h3>
<p class="center">Originale verkita de E.W.</p>
<p>Mi estis dekunujara knabino, kiam Cindran Merkredon onklino mia kun
ŝia edzo, pastro, tagmanĝis ĉe mia patrino. Kompreneble la sola
nutraĵo estis salfiŝo, ovsaŭco kaj terpomoj. Ili multe parolis
pri la devo de la fasto, kaj pri la kuraĝo de kelkaj infanoj Turkaj
kiuj dum varmega fasta tago sin detenis eĉ akvon trinki, kvankam
ili tiel suferis ke pli ol unu el ili mortis pro soifo. Mi hontis
ke mi, kristanino, superiĝus de nekredantidoj. Mi silente promesis
ke dum la 40 tagoj de la granda fasto mi ne manĝos viandon. Laŭe,
Jaŭdon mi refuzis la viandon; tio plaĉis al mi ĉar mi ĉiam ĝin
kontraŭvole manĝis, sed tio multe ĉagrenis mian flegistinon
kiu estanta alireligiulino malamegis ĉiun kutimon Katolikan.
Ŝi memorigis al mi antikvan ordonon kiun mi tute forgesis, nome
ke ne manĝinte porcion fiksan de birdo aŭ de besto mi ne havos
torton, pudingon nek mem panon. Tial mi vere fastis. Vespere mi tre
malsatis kaj volis multon manĝi, sed ŝi diris ke mi havos nur
tiom kiom mi ordinare deziris. Simila estis la morgaŭa matenmanĝo
kaj la sekvantaj tagoj. Ĝis la kvara tago mi ne suferis, mi estis
lerta, feliĉa kaj fiera pri mia obstineco; ankaŭ mi kredis ke mia
patro estos fiera pri mia elteno, kiam en la granda Juĝatago li
ĉion scios. Poste mi grade perdis apetiton kaj mi ofte ne manĝis
eĉ la malgrandan pecon da pano kun sukeraĵo al mi donitan por
vespermanĝo. Mi devas konfesi ke pli ol ian frandaĵon mi ŝatis la
vidon de la ĉagreno de mia flegistino kiun mi tute neametis, ŝi
estis la unua Anglino kiun mi konis, kaj nur post jaroj mi lernis
estimi aŭ ami la geanglojn. Mia unua sufero estas ke mi preskaŭ
perdis la memoron; la ok aŭ dek lecionojn kiujn mi vespere per
granda peno lernis parkere mi nokte forgesis, kaj morgaŭe, tempo al
mi mankis ilin relerni, tial ke miaj bonaj instruistinoj koleriĝis
kontraŭ mi kaj min devigis plie lerni multe da paĝoj kaj elskribi
predikon. Mia dua sufero estas en la okuloj, tage mi malbone vidis
kaj nokte mi ofte vekiĝis per subitaj akraj doloroj, la palpebroj
tiel rigidiĝis ke iafoje al mi estas necese uzi fingron por ilia
fermo aŭ malfermo. Al neniu mi plendis ĉar mia avo estis terure
malsana, la kuracistoj ne havis esperon je lia vivo: mia patrino
estas ĉe li de frumateno ĝis vespero, mia onklino de vespero ĝis
mateno, kaj reveninte en iliajn domojn ili estas tiel lacaj kaj
malĝojaj ke estus kruele aŭ la unu aŭ alian maltrankviligi. "<i>Nia
Fraŭlino</i>" min antaŭe instruis ke estas malnoble iun dolorigi, mem
fremdulon, ke estas eĉ pli malnoble ne povi silente suferi. Poste
mia avo formoviĝis al ĉefurbo kaj mia patrino lin akompanis—nune
mi ne havis parkerajn lecionojn, mia instruistino pensis ke mia cerbo
tro estis klopodinta kaj ke mi iĝas idiota. Mi iris en la lernejo
sed mi nur aŭskultis; pli ofte mi kusiĝis sur la tero. Enfine mi
komencis senti severajn dolorojn internajn kaj tiam unue min frapis
la ideo ke mia malsaneco devenis el malnutro. Mi kredis min mortontan
kaj mi pensis kiel feliĉa kaj fiera estos mia Patro kiam Li min
vidos forlasi la gloran benitan suferantaron pro Lia amo, por stari
eterne apud Li en loko malpli honorinda. Foje mi pensis ke eble Li ja
mortis pro Lia religio kaj ke Dio min faris fasti por ke mi apud mia
Patro en ĉielo vivu. Baldaŭ mi memoris ke mi fastis ne por plaĉi
al Dio sed por superi infanojn Turkajn, kaj ankaŭ ke la superemo
estas peko. Turmentata de tiuj ĉi pensoj kontraŭaj mi ne povis
preskaŭ pli dormi.</p>
<p>Malfrue unu vesperon mia patrino hejmen ne venis, morgaŭe min
vidante ŝi ektremis kaj tuj sendis inviti nian kuraciston nin
viziti, sed antaŭ lia alveno mi dufoje svenis. Mi ne memoris kiom da
tagoj daŭris mia memvola fasto sed bone mi memoras ke la Paska festo
finiĝis kaj mi ne ankoraŭ povis kuri, ludi aŭ engluti nutraĵon
malfluidan.</p>
<p>Neniam mi bedaŭris tiun ĉi mian sperton ĉar pli malfrue ĝi
profitis al mi kaj al aliaj. Mi estis lerninta vidi la malsaton kaj
kompreni ĝiajn efikojn.</p>
<p>Unu Dimanĉon en la lernejo mi ekvidis blondan okjaran knabinon
kiu dormis: la kapo kusiĝis sur benko, sed la palpebroj nur duone
fermiĝis, kiam oni ŝin vekis mi vidis ke ŝi uzis fingrojn por
ilin levi kaj mi certiĝis ke ŝi ne havas sufiĉan nutraĵon. Post
du tajoj en komitata kunveno mi parolis pri la knabineto; la anoj
min mokis dirante ke ŝia patrino estas tute ne malriĉa kaj loĝas
en dometo beleta. Mi persistis kaj enfine bonkora magistrato je mi
kredis. Li ĝentile sin sciigis pri la aferoj de la vidvino kaj
eltrovis ke, perdinta preskaŭ tutan ŝian riĉecon kaj vendinta
arĝentaĵojn kaj juvelojn ŝi nune limigas al ŝi kaj al sia filino
por povi gardi ilian dometon; per lia influo la vidvino ricevis
pension kiu ŝin ebligis komforte vivadi.</p>
<p>Instruante muzikon al juna kamplaboristo kiu volis helpi al lia
fratino (la organistino de vilaĝa preĝejo); mi vidis motojn
spasmajn de la manoj. Mi do zorge rigardis lian vizaĝon kaj vidis
la duonfermitajn okulojn. Tiame mi estis juna kaj tre vivega, mi
ekkriis "Kiamaniere vi forĵetis vian monon por ke vi ne havas
sufiĉajn manĝaĵojn?"</p>
<p class="pagenum">125</p>
<p>Li ruĝiĝis, paliĝis kaj ekploregis. Kun iom da moko li konfesis
ke li penadas ŝpari antaŭ la fino de jaro sufiĉon da mono por
fari metilernanton lian frateton kiu ne havas la sanecon necesan por
terlaboro. Sekve amikino mia pruntis la monon kiu en du jaroj dankeme
repagiĝis.</p>
<p>Mi esperas ke, legante mian tute ne tro-grandigitan rakonton, iuj,
kiuj malsaton neniam suferis, lernos kompati la malsatulojn kaj
precipe la milojn da senhelpaj infanoj, mem da infanetoj kiuj tagon
post tago devas iri, malvarmaj malsataj, nevestitaj en lernejojn kie
ili pro lacecon, dormemon kaj doloron tute ne povas ion lerni.</p>
<p>Ĉu ne estas terure, ke en lando riĉa kaj civilizita tia turmento
vizitas la plej senkulpajn, la plej senhelpajn de la loĝantoj? Ĉu
ne estas terurige ke en lando kristana infanoj kruele malsatas kaj
subpremiĝas? Ĉu Kristo ne benis per beno speciala tiujn ĉi liajn
estaĵetojn?</p>
<p>Antaŭ tri jaroj la Londona Vegetara Societo komencis donaci al
kelkaj el la plej malriĉaj gelernejanoj sufiĉan kaj nutran manĝon
kies kosto estis nur unu penco. Dum la tri vintroj 400,000 de tiaj
manĝoj donaciĝis en Londono.</p>
<p>Miss F. I. Nicholson ĝoje respondos al demandoj adresitaj al
"Secretary of Children’s Dinner Fund," Memorial Hall, Farringdon
Street, E.C.</p>
</div>
<div id="est2-8-20" class="article" lang="eo">
<h3>LA GRIZA ĈEVALO.</h3>
<p class="center">Tradukita de F. E. Bearne.</p>
<p>Viro, kiu konis la mondon, unu tagon donis al sia filo du ĉevalojn,
veturilon, kaj korbon da ovoj.</p>
<p>"Iru," li diris al la knabo, "vojaĝu sur la ĉefvojo ĝis kiam
vi venos al la unua domo kie loĝas geedzoj. Se vi trovos, ke la
edzo estas la majstro tie, donu al li unu el la ĉevaloj. Sed,
kontraŭe, se la edzino regas, donu al ŝi ovon. Revenu tuj, se vi
fordonis ĉevalon sed ne revenu se vi retenis la ĉevalojn kaj unu
ovo restas."</p>
<p>La knabo forveturis kaj baldaŭ alvenis dometon, eliris el la
veturilo kaj frapis la pordon. La edzino malfermis ĝin, kaj lin
salutis.</p>
<p>"Ĉu via edzo estas ĉe si?" li demandis.</p>
<p>"Ne, li laboras kampe," ŝi respondis; "sed mi alvokos lin."</p>
<p>Li alvenis, viŝante la frunton.</p>
<p>La juna viro diris al ili la aferon.</p>
<p>"Nu," diris la edzino, "mi ĉiam faras tion kion volas mia edzo. Vi
estas mia majstro, ne vere, Joĉjo?"</p>
<p>"Jes, nature!" li respondis.</p>
<p>"Bone," diris la knabo, "mi do devas doni al vi ĉevalon. Kiun vi
elektos?"</p>
<p>"Mi pensas," diris Johano, "ke ni prenos la ĉevalon blankan, se ni
havas la elekton."</p>
<p>"Mi pensas, ke ni prenos la grizan, ĝi estas la pli bona," diris la
edzino.</p>
<p>"Ne," diris Johano, "la blanka por mi, li kuras bone."</p>
<p>"Ne!" diris la edzino, "mi ne tiel pensas la griza estas pli bona. Mi
ne estos kontenta ĝis kiam mi havos tiun ĉi."</p>
<p>"Nu, se via volo estas tiel, mi ne plu kontraŭbatalos ĝin. Ni prenu
la grizan ĉevalon!"</p>
<p>"Mi dankas vin," respondis la knabo. "Permesu ke mi donu al vi ovon
anstataŭe, el tiu ĉi korbo!"</p>
</div>
<div id="est2-8-21" class="article" lang="eo">
<h3>JUNA FINANCISTO.</h3>
<p>Du knaboj, dezirante pasigi gajan libertempon, trovis ke ilia
tuta riĉeco estas 2 pencoj. Tiu ĉi sumo, ili pensis, ne estos
sufiĉa. Ili kuniris hejmen kie unu el la junuletoj demetis sian
pantalonon. Lia kamarado portis ĝin al prunt-oficejo kaj ricevis
2 ŝilingojn. Poste li iris al meblarejo kaj dungis horloĝon po 2
ŝilingoj monate, paganta la unuan partpagon. Tiam li marŝis al alia
prunt-oficejo, lasis la horloĝon tie, kaj ricevis 25 ŝilingojn.
Rapide li kuris al la unua prunt-oficejo, repagis la monon prunte
donitan kaj ree ricevis la pantalonon, kiun li realportis al sia
kunulo.</p>
<p>Kune elirantaj el la domo, policano arestis la spekulaciisteton kaj
alkondukis lin al malliberejo. La postan matenon li aperis antaŭ
magistrato, kulpigita vendinte artikolon dungitan. Sed leĝisto
opiniis ke la knabo ne estas kulpa, ĉar li ne vendis la horloĝon
sed nur pruntis ĝin. Senkulpigo sekvis.</p>
<p>Tiam la ruzplena knabo faris proceson kontraŭ la meblisto pro
maljusta malliberigo, kaj gajnis rekompencon po 50 livroj.</p>
<p class="far_sig sc">Geo. C. Law.</p>
</div>
<div id="est2-8-22" class="serial" lang="eo">
<p class="pagenum">126</p>
<h3>SAVITA DE MORTO.</h3>
<p class="center">Originale verkita de Generalo George Cox.</p>
<p class="center">ĈAPITRO III.</p>
<p>"Ĉu vi iam verkis romanon?" diris la maljuna sinjoro, vekiĝante
subite el sia dormetado. Mi nomas lin "maljuna sinjoro," pro tio, ke
li ne diris al ni sian nomon dum nia vespermanĝa interparolado.</p>
<p>"Ne, mi neniam revis pri tia afero," mi respondis, ridetante, sed
tamen iomete surprizita je lia subita demando. "Ĉu vi estas verkinta
unu?"</p>
<p>"Mi verkis du aŭ tri librojn pri miaj vojaĝoj," li respondis; "sed
mia ambicio estas produkti plenekscitegan romanon kun mirindega
fundamento, sed jen mia malfacilaĵo; mi ne povas elpensi tian
fundamenton!"</p>
<p>"Kiam mi rememoras la fabelojn kiujn vi rakontis al ni dum la
vespermanĝo mi estus pensinta, ke tio estos facila afero."</p>
<p>"Ha! eble vi tiel pensas," diras la maljunulo, "sed neniom da miaj
aventuroj, strangaj kiel estas kelkaj el ili, povis fondi efektivan
bonan fundamenton, pri rabado, falsaĵo, memmortigo, mortigo, k.t.p.
Sed, parolante pri mortigoj, ĉu mi ne aŭdis vin diri al via frato
iom pri revolvero kiun vi aĉetis?"</p>
<p>"Tre eble vi aŭdis," mi respondis. "Mi aĉetis unu hodiaŭ matene,
kaj ĝin havas kun mi en la vagono. Ĉu vi estas juĝanto pri tiaj
armiletoj?"</p>
<p>"Nu, mi ne povas nun diri ke jes; ĉar mi ne vidis iajn da la plej
novaj elpensaĵoj, sed mi estas manpreninta sufiĉe multajn dum miaj
plijunaj tagoj, kaj ilin trovinta tre utilaj kunuloj en kelkaj lokoj.
Mi estis pensanta aĉeti unu por Vilĉjo. Ĉu ĝenus vin montri al mi
la vian?"</p>
<p>"Tute ne," mi respondas, deprenante de la breto pistolujon, kaj
malligante la ŝnureton de la paketo. "Nu! kien do mi metis la
ŝlosilon? Ho! mi memoras, neligate en unu el miaj poŝoj," mi
daŭrigis. Kaj elprenante nombron da aĵetoj el mia poŝo kaj metante
ilin sur la kontraŭan sidejon apud la maljuna sinjoro, mi fine
trovas la ŝlosilon kaj malŝlosas la skatolon.</p>
<p>"Mi devas surmeti la okulvitrojn," diras la maljunulo, "ĉar la lumo
de tiu ĉi lampo ne estas kiel eble plej bona"; kaj, konvenante
la agon kun la parolo, li enmetis la manon en la flankpoŝon de
sia vesto, sed eltirante ĝin, lia monujo falis sur la plankon de
la vagono. "Per Ĵovo! mi devas zorgi pri tiu!" li diras ridante,
samtempe malleviĝante kaj ekkaptante la monujon, kiun li metis sur
la sidejon apud li. Tiam, almetante la okulvitrojn, li prenis la
pistolujon el miaj manoj, kaj komencis ekzameni ĝian enhavon. "Tre
utila, beleta kaj tuta," li daŭrigis, elprenante la pistolon, "la
skatolo ŝajnas enhavi ĉiun necesaĵon, kaj ankaŭ duojn da ĉiuj
partoj kiuj povas eble malordiĝi. Kiel vi ĝin ŝargas?"</p>
<p>"Ho! tute facile!" mi respondis. "Premu la risorton ĉe la flanko,
kaj la ŝargujo elfalos; tiam oni povas momente enmeti la kartoĉojn;
repuŝu la ŝargujon en ĝian lokon kaj ĝi alligiĝas per si mem.
La pistolo ankaŭ havas riglilon, kiu ŝlosas la tirilon, por ke ĝi
estu sendanĝere portata en la poŝo. Ĝi ŝajnas al mi esti lerta
elpensaĵo. Kion vi pensas pri ĝi?"</p>
<p>"Ĝi estas multe pli oportuna ol tiuj farataj kiam mi estis junulo,"
li diris, enmetante du aŭ tri kartoĉojn en la kartoĉingojn, kaj
remetante ĝin.</p>
<p>Rigardinte la turn-pafileton kelke da momentoj, la maljunulo subite
faligis la manojn sur siajn genuojn, kaj ŝajnis esti perdata en
pensado.</p>
<p>"Hura! brave!" li ekkriis post paŭzo, "la ĝustaĵo! Kia belega
fundamento! Atendu momenton ĝis mi ĝin elverkos."</p>
<p>Efektive mi ekpensis, ke mia kunulo estas freneza, ĉar tie li sidis,
rigardegante rekte antaŭen, kaj tute senmova.</p>
<p>Post intertempo da kelkaj minutoj, li ekparoladis al si mem—"Jes,
tio estas ... ne, tio ne bona, li povis eltiriĝi el ĝi, kaj pruvi
... ne, li ne povis, ĉar kiel li povis montri ... jes, li povis,
ĉar sia frato eble ... ne, ĉar la hotelportisto ... jes, estas tute
prave kaj fareble."</p>
<p>"Atentu! aŭskultu!" subite li diris, rigardante min, sia vizaĝo
radianta pro ekscitego. "Ĉu tiu ĉi ne estas efektive belega kaj
tremiga fundamento por romano? Aŭskultu dum mi rapide skizas la
ĉefokazaĵojn—Mi renkontas vin kaj vian fraton en hotelo—ni
estas nekonataj—mi, en la apudesto de la hotelportisto, sciigas
vin, ke mi havas en mia monujo tricent livran bankbileton—Ni, vi
kaj mi, forveturas sole en la sama vagono al Brighton—Vi kunhavas
turn-pafileton, kaj vi ĝin montras al mi—Nu, kiel do vi povis iel
pruvi, ke vi ne estis mortiginta min, supozinte, ke mi" ... (tie ĉi
la maljuna sinjoro komencas ĉirkaŭsvingi la pistolon, kaj tiom
ekscitiĝi, ke mi ekkriis:—</p>
<p>"Por amo de Dio, memoru ke la pistolo estas ŝargita!"</p>
<p>"Ne timu," daŭrigis li, ridante, "supoze, ke mi ĝin ŝargu, kaj
okaze mortigu min." ...</p>
<p>Krakego! ... Kriego! ... Kaj la vagono pleniĝas de fumo! Mi falas
sur la sidejon,<span class="pagenum">127</span> defrapata de teruro, kaj tute nekapabla doni al la
malfeliĉulo la plej malgrandan helpon, ĝis kiam mi estas vekata de
lia voĉo:—</p>
<p>"Rapide! ... paperon kaj krajonon!" "<i>Ĉu vi ne vidas ke vi estas
mortonto, se mi ne skribe atestos ke mi pafis min mem hazarde?</i>"</p>
<p>Meĥanike mi elŝiras folion el mia poŝlibro kaj ĝin donas al li
kune kun krajono. La fumo grade malaperas, la vagono pliheliĝas,
kaj mi vidas la malfeliĉulon sidantan sur la kontraŭa sidejo, kun
lia kapo apogata sur lia maldekstra mano tra kies fingroj malrapide
tragutetadas la sango.</p>
<p>"Subtenaĵon por la papero!" li spiregas.</p>
<p>Mi metas la skatolon de la fatala revolvero sur liajn genuojn, kaj
tenas la paperon dum li skribas per mano tremanta: "<i>Sciante ke mi
havas nur malmultajn minutojn por vivi, mi solene konstatas, ke mi
okaze pafmortigis min dum mi ekzamenadis turn-pafileton apartenantan
al Sinjoro</i> ..."</p>
<p>"Kio estas via nomo?" li preskaŭ neaŭdeble demandas.</p>
<p>Antaŭ ol mi povas respondi, la krajono ekfaletas el lia mano, kaj
lia kapo falas antaŭen super la paperon.</p>
<p>Mi suprenlevas lin, sed terura tremetado ekkaptas lian korpon,
kaj mi ekvidas ke liaj lastaj momentaj estas alvenontaj. Li penas
paroli sed la vortoj mortas sur la lipoj. Li almontras al la papero,
kiu kuŝadas sur la planko; lia kapo falas malantaŭen; unu lasta
elspiraĵo, kaj li trapasas la limon!</p>
<p class="center">(<i>Daŭrigota</i>).</p>
</div>
<div id="est2-8-23" class="article" lang="eo">
<h3>PRI BRAILLE VORTARO.</h3>
<p class="far_sig sc">Stockholm.</p>
<p class="sc">Estimata Sinjoro,</p>
<p>Sendube vi aŭdis per "<i>Lingvo Internacia</i>" pri la ĝenerala situacio
de Esperanto ĉe la blindularo. Vi aŭdis pri la sindona, senlaca
laboro de Sinjoro Th. Cart; pri lia kreado unue de gramatiketo
kaj ekzercaro Esperantaj en <i>Braille</i> kaj due de revueto al ni
legebla, kiu jam estas amata; vi aŭdis pri la loterio de Fraŭlino
Zabilon d’Her—la malegoista, kuraĝa virino—kiu celas progresigi
Esperanton ĉe la blindularo; kaj vi aŭdis, kiel unu post alia el
niaj samsortanoj aliĝas al nia deo.</p>
<p>Mi tial volas tie ĉi nur iom rakonti pri Esperanto ĉe la Angla
blindularo. Ĉar dank’ al la gramatiketo de Prof. Cart, tradukita
bonege de S<sup>ro</sup> Joseph Rhodes, Esperanto estas ankaŭ lernebla
al blindaj Angloj, se ili havas bonan scion de la gramatiko de
sia patrinlingvo. Ne malmulte estas jam farite por Anglaj blindaj
Esperantistoj: La <i>Braille’a</i> gazeto "<i>Progress</i>" ofte enhavas
artikolojn kaj sciigojn pri Esperantaj aferoj, el kiuj multajn
skribis nia amiko Sinjoro W. Percy Merrick. Tamen Esperanto ne havas
grandan nombron da amikoj ĉe Anglaj blinduloj. Tio ĉi dependas
eble je pli ol unu cirkonstanco sed ĉefe je la fakto, ke ekzistas
neniaj Esperantaj vortaroj en punktskribo. Mi aŭdis tion ĉi el
diversaj flankoj, kaj en la Aprila numero de "<i>Progress</i>" tio sama
estis denove elmontrata. Kelkaj Svedaj amikoj tiam decidis fari
ĉion en siaj fortoj por helpi al siaj Anglaj kungefratoj. Kvardek
Kronoj estis tuj donataj. Tio ĉi estas malgranda sumo, sed ĝi estas
komenco de fariĝonta fondo por Esperant-Angla vortaro <i>Braille’a</i>.
Kaj nenia fino sen komenco.</p>
<p>Nia plano estas kolekti sufiĉan sumon por ebligi la presadon de la
libro nomita. Unu aŭ du Angloj jam promesis sian helpon. Dume ni
priesploradas, kie la vortaro devas esti presata por fariĝi sufiĉe
malmulte-kosta.</p>
<p>Mi skribis al vi tiun ĉi leteron, parte ĉar mi scias, ke ni havas
vian afablan intereson, parte ĉar mi pensis, ke eble iuj el viaj
Legantoj volus helpi al ni iamaniere. Mi estus tial al vi tre danka,
se vi volus fari resumeton de mia letero kaj presigi ĝin en via
estimata gazeto.</p>
<p class="far_sig">
Kun granda respekto, <br />
Mi estas, kara sinjoro,<br />
Via fidele,</p>
<p class="far_sig sc">H. J. E. Thilander.</p>
</div>
<div id="est2-8-24" class="poetry" lang="eo">
<h3 class="poem-header">POPOLA VERSAĴO.</h3>
<p>Tradukita de A. Simon (Frankfurt a/Main).</p>
<div class="verse">
<div class="stanza">
<span class="i0">Pro manko de najlo, la ŝuo perdiĝis.</span><br />
<span class="i0">Pro manko de ŝuo, ĉevalo perdiĝis.</span><br />
<span class="i0">Pro manko de ĉevalo, rajdisto perdiĝis.</span><br />
<span class="i0">Pro manko de rajdisto, batalo perdiĝis.</span><br />
<span class="i0">Pro manko de batalo, reĝlando perdiĝis.</span><br />
<span class="i4">Kaj ĉio pro manko de ĉevalo-ŝu-najlo.</span></div>
</div>
</div>
<div id="est2-8-25" class="article" lang="eo">
<p class="pagenum">128</p>
<h3>AVENTURO TERURA.</h3>
<p class="center">Originale verkita de William Officer (Peterhead).</p>
<p>Estis mia libertempo. Severa laborado dum tuta jaro estis min
malfortiginta. Mi konkludis ke resaniga maraero estus la plej bona
kuracilo. Sekve mi min trovis loĝanta ĉe vilaĝo apud la Skota
marbordo.</p>
<p>Ĉiutage mi promenadis sur la bordsablaroj, trae ĝuadante la freŝan
aeron kaj sunbrilon.</p>
<p>Unu matenon mi rimarkis ŝtonegaron, foretendantan en la maron. Mi
ankaŭ rimarkis ke la ŝtonegoj plialtiĝis kiel ili malproksimiĝis
de la tero. Ĉe ambaŭ flankoj de la rifo la ondetoj saltis kaj ludis
simile al feliĉaj kreitaĵoj vivaj.</p>
<p>Kia bonega ekzerco estus, mi pensis, transpasi la ŝtonegojn, kaj
sidiĝi sur la plej malproksima pinto. Subite deziro anstataŭis
penson, kaj mi komencis la allogan eksperimenton.</p>
<p>Mi supreniris kaj malsupreniris ŝtonegajn montetojn, kaj trapasis
ŝtonegajn valetojn, ofte je granda malfacilo. Fine, mi trafis mian
celon, kaj sidiĝis triumfe sur la lasta ŝtonego.</p>
<p>La varmo kaj marmuziko kombinis min luli en feliĉan revaĵon.</p>
<p>Kiel longe mi tie sidadis mi ne povas diri. Mi vekiĝis trovi ke la
marfluo estis multege leviĝinta.</p>
<p>"Mia Dio! Ĉu estos eble retrapasi la ŝtonegajn valetojn?" estis
mia unua penso. Je timego mi tuj leviĝis. Unu ekvido preskaŭ
haltigis mian koron. La plej proksima valeto similis riveron, kiun
oni ne povus transpasi krom per naĝado. Malfeliĉe, mi ne estis la
arton lerninta. Sopire mi rigardis la teron, nur esti memorigata
cirkonstancon, kiu alportis novan teruron al mia animo. Antaŭ
nelonge mi preterpasis tiun ĉi saman lokon. La marfluo estis tiam
alta; kaj la ŝtonegoj sur kiuj mi nun staris ne estis videblaj. Kia
malgaja sorto devos do esti la mia, se helpo ne alvenos! Rilate al
tio ĉi lasta mi havis malmulte da espero. Tiu parto de la marbordo
estis dezerta, kaj homoj ĝin vizitis tre malofte.</p>
<p>La ondoj jam alproksimiĝis miajn piedojn. Mi ilin rigardis kun
malvarma tremeto. Antaŭ nelonge ili aperis belaj, sendanĝeraj. Nun
ili ŝajnis alpreni la formojn de sovaĝaj monstroj, kiuj penas min
ekkapti per teruraj blankaj dentoj.</p>
<p>Priskribi la sentojn, la teruraĵojn kiuj min posedis dum la kruela
akvo leviĝis colo post colo ĉirkaŭ mi, ne estas eble. Por tia
tasko la homa lingvo ne estas sufiĉa. En la daŭro de tiu mallonga
periodo mi ŝajnis morti milfoje.</p>
<p>Kiam la akvo atingis mian bruston, tre stranga afero okazis. Miaj
timoj subite foriris; kaj mia animo tute trankviliĝis. Ankoraŭ
mi rigardis la teron; sed mi ne plu atendis helpon, nek eĉ ĝin
deziris.</p>
<p>Baldaŭ nur malfacile mi povis stari. Ĉiu ondo, kiam ĝi
preterpasis, preskaŭ min forportis. Fine, miaj piedoj apartiĝis
de la ŝtonego. Mi aŭdis laŭtan siblan sonon en miaj oreloj, kaj
nenion plu sciis.</p>
<p>Kiam mi vekiĝis mi kuŝis en boato. Apude du fiŝkaptistoj
genufleksis.</p>
<p>Al miaj demandoj ili respondis ke ili vidis mian danĝeran situacion
de la maro, kaj rapidis min savi. Ili alvenis ĵus kiam mi
subakviĝis, tuj min tiris en la boaton, kaj, post multe da flego,
mian konsciecon revenigis.</p>
<p>Tiu ĉi aventuro okazis antaŭ multe da jaroj; sed ĝi lasis tian
profundan impreson sur mia animo ke mi ne povas eĉ nune rigardi la
maron sen tremeto.</p>
</div>
<div id="est2-8-26" class="article" lang="eo">
<h3>LA MALJUNA PASTRO.</h3>
<p>En kampa vilaĝo de la okcidenta Irlando, Katolika Pastro sufiĉe
maljuna por esti iom malpreciza je sia memoro, predikis unu dimanĉon
pri la Komparaĵo de la bulkegoj kaj fiŝoj: li signalis al sia
zorgitaro kia miraklo estis kiun faris Nia Sinjoro kiam li nutris
kvin virojn kaj du virinojn per miloj da bulkegoj kaj miloj da
fiŝoj: kaj postulis ĉu iuj el liaj aŭdantoj kredas ke ili povas
simile fari. Ŝajnis ja al la paroĥanoj ke ne estas tie ia granda
miraklo; kaj unu, Pat Rafferty, estis sufiĉe maltima por eldiri ke
"Mi kredas ke mi do povus tiom fari mi mem!"</p>
<p>Tio ĉi, kaj lia memoramanko alvenis al la oreloj de la Pastro, kiu
vidis sian eraron, kaj, kun humora okulbrileto, diris, "Ho! mi ja
tion plene rektigos proksiman dimanĉon!" Nu, kiam alvenis dimanĉo,
li klarigis al sia aŭdantaro kiel li devus diri ke Nia Sinjoro
nutris milojn da viroj kaj milojn da virinoj per kvin bulkegoj kaj
du fiŝoj. "Nun," li demandis, "Pat Rafferty, ĉu vi kredas, ke vi
povus tion fari?" "Vere, via moŝto riverenca," respondis Pat, "mi ja
kredas ke jes." "Kaj kiel vi farus?" reparolis la Pastro. "Nu! via
Riverenco, per la restaĵoj de la lasta Dimanĉo!"—(10532).</p>
</div>
<div>*** END OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK 44667 ***</div>
</body>
</html>
|
