Add files from ibiblio as of 2025-03-03 20:46:38HEADmain

6 files changed, 4 insertions, 15685 deletions

diff --git a/44047-0.txt b/44047-0.txt
index eb49f33..1079584 100644
--- a/44047-0.txt
+++ b/44047-0.txt
@@ -1,29 +1,4 @@
-The Project Gutenberg EBook of Historisch dagverhaal der reize van den
-heer De Lesseps, by Bartholemy  de Lesseps
-
-This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
-almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
-re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
-with this eBook or online at www.gutenberg.org
-
-
-Title: Historisch dagverhaal der reize van den heer De Lesseps
-       Zedert het verlaten van den Heer Graaf de la Perouse en
-       zyne togtgenooten in de haven van St. Pieter & Paulus op
-       Kamchatka, enz.
-
-Author: Bartholemy  de Lesseps
-
-Release Date: October 27, 2013 [EBook #44047]
-
-Language: Dutch
-
-Character set encoding: UTF-8
-
-*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK HISTORISCH DAGVERHAAL ***
-
-
-
+*** START OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK 44047 ***
 
 Produced by André Engels, Harry Lamé and the Online
 Distributed Proofreading Team at http://www.pgdp.net.
@@ -14528,362 +14503,4 @@ Pag. II-279: Mantchouxsche gewijzigd in Mantchousche.
 End of the Project Gutenberg EBook of Historisch dagverhaal der reize van
 den heer De Lesseps, by Bartholemy  de Lesseps
 
-*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK HISTORISCH DAGVERHAAL ***
-
-***** This file should be named 44047-0.txt or 44047-0.zip *****
-This and all associated files of various formats will be found in:
-        http://www.gutenberg.org/4/4/0/4/44047/
-
-Produced by André Engels, Harry Lamé and the Online
-Distributed Proofreading Team at http://www.pgdp.net.
-Scanned by Universiteitsbibliotheek Amsterdam (Early Dutch
-Books Online)
-
-
-Updated editions will replace the previous one--the old editions
-will be renamed.
-
-Creating the works from public domain print editions means that no
-one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
-(and you!) can copy and distribute it in the United States without
-permission and without paying copyright royalties.  Special rules,
-set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
-copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
-protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project
-Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
-charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you
-do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
-rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose
-such as creation of derivative works, reports, performances and
-research.  They may be modified and printed and given away--you may do
-practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is
-subject to the trademark license, especially commercial
-redistribution.
-
-
-
-*** START: FULL LICENSE ***
-
-THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
-PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
-
-To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
-distribution of electronic works, by using or distributing this work
-(or any other work associated in any way with the phrase "Project
-Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
-Gutenberg-tm License available with this file or online at
-  www.gutenberg.org/license.
-
-
-Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
-electronic works
-
-1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
-electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
-and accept all the terms of this license and intellectual property
-(trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
-the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
-all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
-If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
-Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
-terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
-entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
-
-1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be
-used on or associated in any way with an electronic work by people who
-agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few
-things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
-even without complying with the full terms of this agreement.  See
-paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project
-Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
-and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
-works.  See paragraph 1.E below.
-
-1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
-or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
-Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the
-collection are in the public domain in the United States.  If an
-individual work is in the public domain in the United States and you are
-located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
-copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
-works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
-are removed.  Of course, we hope that you will support the Project
-Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
-freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
-this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
-the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
-keeping this work in the same format with its attached full Project
-Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
-
-1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern
-what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in
-a constant state of change.  If you are outside the United States, check
-the laws of your country in addition to the terms of this agreement
-before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
-creating derivative works based on this work or any other Project
-Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
-the copyright status of any work in any country outside the United
-States.
-
-1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
-
-1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate
-access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
-whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
-phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
-Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
-copied or distributed:
-
-This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
-almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
-re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
-with this eBook or online at www.gutenberg.org
-
-1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
-from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
-posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
-and distributed to anyone in the United States without paying any fees
-or charges.  If you are redistributing or providing access to a work
-with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
-work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
-through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
-Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
-1.E.9.
-
-1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
-with the permission of the copyright holder, your use and distribution
-must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
-terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
-to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
-permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
-
-1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
-License terms from this work, or any files containing a part of this
-work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
-
-1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
-electronic work, or any part of this electronic work, without
-prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
-active links or immediate access to the full terms of the Project
-Gutenberg-tm License.
-
-1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary,
-compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
-word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
-distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
-"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
-posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
-you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
-copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
-request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
-form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
-License as specified in paragraph 1.E.1.
-
-1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
-performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
-unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
-
-1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing
-access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
-that
-
-- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
-     the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
-     you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is
-     owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
-     has agreed to donate royalties under this paragraph to the
-     Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments
-     must be paid within 60 days following each date on which you
-     prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
-     returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and
-     sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
-     address specified in Section 4, "Information about donations to
-     the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."
-
-- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
-     you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
-     does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
-     License.  You must require such a user to return or
-     destroy all copies of the works possessed in a physical medium
-     and discontinue all use of and all access to other copies of
-     Project Gutenberg-tm works.
-
-- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
-     money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
-     electronic work is discovered and reported to you within 90 days
-     of receipt of the work.
-
-- You comply with all other terms of this agreement for free
-     distribution of Project Gutenberg-tm works.
-
-1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
-electronic work or group of works on different terms than are set
-forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
-both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
-Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the
-Foundation as set forth in Section 3 below.
-
-1.F.
-
-1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
-effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
-public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
-collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
-works, and the medium on which they may be stored, may contain
-"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
-corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
-property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
-computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
-your equipment.
-
-1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
-of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
-Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
-Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
-Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
-liability to you for damages, costs and expenses, including legal
-fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
-LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
-PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
-TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
-LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
-INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
-DAMAGE.
-
-1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
-defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
-receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
-written explanation to the person you received the work from.  If you
-received the work on a physical medium, you must return the medium with
-your written explanation.  The person or entity that provided you with
-the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
-refund.  If you received the work electronically, the person or entity
-providing it to you may choose to give you a second opportunity to
-receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy
-is also defective, you may demand a refund in writing without further
-opportunities to fix the problem.
-
-1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth
-in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS', WITH NO OTHER
-WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
-WARRANTIES OF MERCHANTABILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
-
-1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied
-warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
-If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
-law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
-interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
-the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any
-provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
-
-1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
-trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
-providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
-with this agreement, and any volunteers associated with the production,
-promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
-harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
-that arise directly or indirectly from any of the following which you do
-or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
-work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
-Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.
-
-
-Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
-
-Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
-electronic works in formats readable by the widest variety of computers
-including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists
-because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
-people in all walks of life.
-
-Volunteers and financial support to provide volunteers with the
-assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg-tm's
-goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
-remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project
-Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
-and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
-To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
-and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
-and the Foundation information page at www.gutenberg.org
-
-
-Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive
-Foundation
-
-The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
-501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
-state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
-Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification
-number is 64-6221541.  Contributions to the Project Gutenberg
-Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
-permitted by U.S. federal laws and your state's laws.
-
-The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
-Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
-throughout numerous locations.  Its business office is located at 809
-North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887.  Email
-contact links and up to date contact information can be found at the
-Foundation's web site and official page at www.gutenberg.org/contact
-
-For additional contact information:
-     Dr. Gregory B. Newby
-     Chief Executive and Director
-     gbnewby@pglaf.org
-
-Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg
-Literary Archive Foundation
-
-Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
-spread public support and donations to carry out its mission of
-increasing the number of public domain and licensed works that can be
-freely distributed in machine readable form accessible by the widest
-array of equipment including outdated equipment.  Many small donations
-($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
-status with the IRS.
-
-The Foundation is committed to complying with the laws regulating
-charities and charitable donations in all 50 states of the United
-States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a
-considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
-with these requirements.  We do not solicit donations in locations
-where we have not received written confirmation of compliance.  To
-SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
-particular state visit www.gutenberg.org/donate
-
-While we cannot and do not solicit contributions from states where we
-have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
-against accepting unsolicited donations from donors in such states who
-approach us with offers to donate.
-
-International donations are gratefully accepted, but we cannot make
-any statements concerning tax treatment of donations received from
-outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.
-
-Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
-methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other
-ways including checks, online payments and credit card donations.
-To donate, please visit:  www.gutenberg.org/donate
-
-
-Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic
-works.
-
-Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm
-concept of a library of electronic works that could be freely shared
-with anyone.  For forty years, he produced and distributed Project
-Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.
-
-Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
-editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
-unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily
-keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
-
-Most people start at our Web site which has the main PG search facility:
-
-     www.gutenberg.org
-
-This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
-including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
-Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
-subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.
-
+*** END OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK 44047 ***
diff --git a/44047-0.zip b/44047-0.zip
deleted file mode 100644
index 39caf37..0000000
--- a/44047-0.zip
+++ /dev/null
diff --git a/44047-8.txt b/44047-8.txt
deleted file mode 100644
index 9fef8f2..0000000
--- a/44047-8.txt
+++ /dev/null
@@ -1,14889 +0,0 @@
-The Project Gutenberg EBook of Historisch dagverhaal der reize van den
-heer De Lesseps, by Bartholemy  de Lesseps
-
-This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
-almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
-re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
-with this eBook or online at www.gutenberg.org
-
-
-Title: Historisch dagverhaal der reize van den heer De Lesseps
-       Zedert het verlaten van den Heer Graaf de la Perouse en
-       zyne togtgenooten in de haven van St. Pieter & Paulus op
-       Kamchatka, enz.
-
-Author: Bartholemy  de Lesseps
-
-Release Date: October 27, 2013 [EBook #44047]
-
-Language: Dutch
-
-Character set encoding: ISO-8859-1
-
-*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK HISTORISCH DAGVERHAAL ***
-
-
-
-
-Produced by André Engels, Harry Lamé and the Online
-Distributed Proofreading Team at http://www.pgdp.net.
-Scanned by Universiteitsbibliotheek Amsterdam (Early Dutch
-Books Online)
-
-
-
-
-
-
-
-Opmerkingen van de bewerker:
-
-In deze tekst wordt schuingedrukte tekst weergegeven tussen _lage
-streepjes_, en gespatiëerde tekst tussen ~tildes~. Alle klein-kapitalen
-uit het originele werk zijn vervangen door HOOFDLETTERS. Superscripts
-zijn getranscribeerd als ^{tekst}. [TR] representeert een mongram TR.
-
-Meer opmerkingen zijn te vinden aan het einde van deze tekst.
-
-
-
-
-  HISTORISCH DAGVERHAAL
-  DER
-  REIZE
-  VAN DEN HEER
-  _DE LESSEPS_,
-
-  _Zedert het verlaaten van den Heer Graaf de la
-  Perouse en zijne togtgenooten in de haven
-  van St. Pieter & Paulus op Kamschatka,
-  tot op zijne komst in Frankrijk,
-  den 17. October 1788._
-
-
-  NAAR HET FRANSCH.
-
-
-  EERSTE DEEL.
-
-
-  [Illustratie]
-
-
-  _Te ~UTRECHT~_,
-  BY B. WILD EN J. ALTHEER,
-  1791.
-
-
-
-
-VOORBERICHT.
-
-
-_De tijtel van dit werk kondigt reeds aan, wat het behelst; waarom zou
-ik mij bevlijtigen om het oordeel van den leezer voorinteneemen? zou ik
-meer recht op zijne toegeevenheid verkrijgen, wanneer ik hem zou gezegd
-hebben, dat ik in den grond geen verwaandheid genoeg bezat om een boek
-te willen schrijven? zal mijn verhaal gewichtiger worden, wanneer men
-weeten zal, dat ik 'er alleen aan arbeidde uit nood om mijnen leedigen
-tijd op eene nuttige en vermaaklijke wijze doortebrengen, en met de
-eenigste bedoeling, om aan mijne naastbestaanden het getrouw verslag van
-mijnen arbeid en van mijne waarneemingen, geduurende den loop van mijne
-reis, overtebrengen? het is gemaklijk te zien, dat ik bij tusschenpoozen
-geschreeven heb, en wel met meerdere of mindere zorgvuldigheid, naar
-maate het de omstandigheden mij toelieten, of de voorwerpen mij meerder
-of minder troffen._
-
-_Door het gevoel mijner onervarenheid opgewekt, heb ik gemeent aan mij
-zelfs verschuldigt te zijn, van mij geene gelegenheid, die ter mijner
-onderrechting kon dienen, te laaten ontglippen, even als of ik voorzien
-had, dat men mij verantwoording zou vergen van mijnen tijd, en van de
-kundigheden, die ik in de gelegenheid was van te kunnen verkrijgen;
-maar zal uit deeze zorgvuldige naauwkeurigheid, waar aan ik mij gebonden
-heb, niet een gebrek van bevalligheid en van verscheidenheid in mijn
-verhaal ontstaan?_
-
-_Daarenboven, de gebeurtenissen, die mij zelfs betreffen, waren zodanig
-verbonden aan de voorwerpen mijner aanmerkingen, dat mijne eigenliefde
-niet bedacht was om deeze bijzonderheden agterwege te laaten: ik heb dus
-het verwijt van te veel van mij zelfs gesproken te hebben verdiend; een
-gewoonlijke misslag in reizigers van mijne jaaren._
-
-_Behalven deeze verveelende ongeschiktheid, moet ik mij nog beschuldigen
-van in veelvuldige herhaalingen vervallen te zijn, die eene meer
-geoeffende pen zou vermijd hebben. Vormt men zich niet altoos omtrent
-zeekere onderwerpen, en bijzonder in Reisbeschrijvingen, een zekeren
-gewoonen stijl? van daar, spreekwijzen en uitdrukkingen, die telkens
-wederkomen: om dezelfde voorwerpen te schilderen kan men zich ook alleen
-van dezelfde kleuren bedienen._
-
-_Wanneer ik den tweeden dag na mijne ontscheeping in de haven van St.
-Pieter en Paulus dit dagverhaal begon, vond ik mij al aanstonds door de
-dagtekening belemmerd. Ik bezat geen Franschen Almanak, en ik ging over
-om den ouden stijl volgens Russisch gebruik aanteneemen; deeze benam
-mij de moeite om geduurig aan het verschil van elf dagen, welke de
-nieuwe stijl meerder telt, te denken; maar zedert het, tegens mijne
-verwachting, uitgemaakt is, dat dit werk door den druk het licht zoude
-zien, heb ik mij beijverd om in de dagtekeningen het gebruik bij ons
-aangenomen te herstellen, den nieuwen stijl namelijk, en tot gemak van
-den leezer heb ik denzelven op den kant geplaatst. Wat de uitspraak der
-Russische, Kamschatsche en andere woorden betreft, moet ik aanmerken,
-dat alle de letters duidelijk moeten uitgesprooken worden. Ik heb
-getragt, zelfs in het Woordenboek, om de medeklinkers te besnoeijen,
-waar van de verwarde zamenloop afschrik verwekt en ook niet altoos
-noodzaaklijk is. Deezen algemeenen Regel kan men volgen, de_ kh _moet op
-dezelfde wijze uitgesproken worden als de_ ch _der Duitschers, of de_ J
-_der Spanjaarden; en de_ ch _als in het Fransch. De laatste
-lettergreepen_ oi _en_ in, _moeten uitgesproken worden, als of ze
-geschreeven waaren_ oi _en_ ine.
-
-_De bekwaame aardrijkskundige, die alle mogelijke zorg aan mijne kaarten
-heeft besteed, heeft 'er mijnen afgelegden weg met eene zo groote
-naauwkeurigheid op aangetekend, dat de leezer mij van flap tot flap
-volgen kan. Dit heeft mij doen besluiten om in mijn verhaal alle
-aantekeningen aftesnijden over de graaden van breedte en lengte._
-
-_Een Kamschatter Caravane in een dorp aankomende, is het onderwerp, dat
-ik voor een plaat uitgekoozen heb, om dat die na 't mij toeschijnt
-tergelijker tijd een denkbeeld kan geeven van de yssleeden, van de
-verschillende plaatzing der Reizigers in dezelve, en van al het geen
-verder ten deezen opzigte merkwaardig is. Aan de zuiverheid der tekening
-en aan de juistheid van het graveerstift zal men de bekwaamheid
-herkennen van twee te recht vermaarde konstenaars._
-
-_Er blijft mij nog overig om het uitstel, het welk het drukken van dit
-dagverhaal heeft ondergaan, te rechtvaardigen. Zonder tegenspraak had ik
-het eerder kunnen uitgeeven; mijn pligt zelfs vorderde zulks, maar mijne
-erkentenis gebood mij ter zelver tijd, om de terugkomst van den Heer
-Graaf de la Perouse aftewachten. Wat betekent mijn reis, zeide ik tot
-mij zelfs? Voor het algemeen, is ze niets anders dan een gevolg des
-gewichtigen togts van dien Bevelhebber; voor mij, is ze het eerbewijs
-van zijn vertrouwen: dubbelde beweegreden bij gevolg om te verlangen,
-van aan zijn oordeel de bijzonderheden van mijn verhaal te kunnen
-onderwerpen. Mijn eigebelang maakte mij daar van ook eene wet: hoe zeer
-zoude ik mij gelukkig geacht hebben, indien hij mij veroorloft had om
-mijne reis als een gevolg van de zijne in het licht te geeven, indien
-hij mij daar door verwaardigt had om in zijn roem te deelen! dit was,
-ik moet het bekennen, het eenig oogmerk van mijn eerzucht en van mijn
-uitstel._
-
-_Wat is het treurig voor mij, na een jaar wachtens en ongedulds, nog het
-einde mijner hoop te zien verschuiven! Zedert mijn aankomst is 'er geen
-dag verlopen, waar in mijne wenschen onze onversaagde Zeelieden van de
-Zeekompas, (la Boussole) en de Starremeeter, (l'Astrolabe) niet te rug
-geroepen hebben. Wanneer ik mij verbeeldde de zee-en te bewandelen, die
-hun nog overbleeven om te doorkruissen, hoe dikwijls heb ik dan niet
-gezogt hunne spooren te herkennen, hen van rêe tot rêe te volgen, te
-veronderstellen, dat ze hier of daar verversching genooten, en alle de
-bogten van hunnen weg aftemeeten._
-
-_Helaas! wanneer, op het oogenblik van ons scheiden op Kamschatka, de
-Bevelhebbers onzer Fregatten mij als een verlooren kind droevig in de
-armen drukten, wie zou mij toen gezegt hebben, dat ik het eerste mijn
-Vaderland moest wederzien? Wie zou mij gezegt hebben, dat verscheiden
-van hun 'er nimmer zouden wederkomen, en dat ik binnen weinig tijds
-traanen over hun lot zou storten!_
-
-_In der daad, naauwlijks genoot ik de vrugt mijner zending en de
-omhelzingen mijner aanverwanten, of het gerugt van de tegenspoeden,
-onzen Zeelieden onder weg overkomen, vervulde mijn ziel met bitterheid
-en droeffenis. Hij is niet meer, die braave en deugdzaame zeeman[1], de
-vriend, de medgezel van onzen Bevelhebber, die man, welken ik beminde en
-eerbiedigde, als mijn vader; hij is niet meer, en mijn pen weigert zijn
-treurig einde te beschrijven! dog mijne dankbaarheid schept er genoegen
-in, om telkens te herhaalen, dat de nagedagtenis zijner deugden en
-weldaaden eeuwig in mij leeven zal._
-
-  [1] _De Heer Burggraaf de Langle._
-
-_O leezer, wie gij zijt, vergeef mijner droefheid deeze afgeperste
-uitstorting van het hart! Indien gij hem, dien ik beween, hebt gekent,
-zult gij uwe weeklagten met de mijne vermengen; zult gij met mij den
-Hemel smeeken, dat Hij welhaast ter onzer vertroosting, en tot roem van
-Frankrijk, en den Bevelhebber van deezen togt, en die onzer moedige
-Argonauten, welke Hij ons nog gespaard heeft, tot ons wederbrenge. In
-het oogenblik, waar in ik schrijf, ach! zo eene gunstige wind hunne
-scheepen naar onze kusten voortstuuwde...! mogt die wensch mijnes harten
-verhoord werden! mogt de dag van de uitgaaf deezes werks ook de dag van
-hunne aankomst zijn! als dan zal ik, in de uitbundigheid mijner vreugde,
-al het genot der eigeliefde ontwaar worden._
-
-[Illustratie:
-
-  ROUTE
-  de M. De Lesseps
-
-  Consul de France
-
-  _Dans la Presqu'Ile de Kamtschatka
-  Et le long du Golfe de Pengina, depuis le
-  Port de_ S^{t}. Pierre _et_ S^{t}. Paul
-  _Jusqu'a_ Yamsk.
-]
-
-
-
-
-  REIZE
-  VAN DEN HEER
-  _DE LESSEPS_.
-  UIT
-  KAMSCHATKA NAAR FRANKRYK.
-
-
-
-
-INLEIDING.
-
-
-Naauwlyks bereik ik den ouderdom van vijfentwintig jaaren, en ik ben
-reeds aan het gedenkwaardigste tijdstip van mijn leven gekomen. Hoe
-lang, hoe gelukkig ook de loopbaan mooge wezen, die ik nog te vervullen
-heb, zo twijffel ik echter, of het mijn bestemming wel zal zijn, om
-immer in eenen zo roemrijken togt gebruikt te worden als deeze, welke in
-dit tijdstip geëindigt word door de twee Fransche Fregatten, het
-Zeecompas (_la Boussole_) en de Sterre-meeter (_l'Astrolabe_) het eerste
-onder bevel van den Heer Graaf de la Perouse, Opperhoofd van den togt,
-en het tweede onder bevel van den Heer Burggraaf de Langle.[2]
-
-  [2] Indien mijne pen deeze twee vermaerde mannen waerdig was, geschikt
-  om te samen eene groote onderneeming met de volmaaktste eensgezindheid
-  te volbrengen, hoe veel goeds zou ik dan van ieder hunner niet te
-  zeggen hebben? dog zedert lang hebben derzelver verrichtingen en de
-  algemeene achting hen boven alle lofspraak verheven.
-
-Het belang, 't welk het gerugt van deeze reis rondom de waereld verwekt
-heeft, was veel te openbaar en te algemeen, dan dat men tegenwoordig
-niet met zo veel ongeduld als nieuwsgierigheid regtstreeksche
-nieuwstijdingen verwachten zoude van die doorluchtige Zee-lieden, welke
-door hun Vaderland en door geheel Europa van de Zeën wedergeëischt
-worden, die ze doorkruissen.
-
-Wat is het vleijende voor mij, na van den Heer Graaf de la Perouse het
-geluk verkreegen te hebben om hem geduurende meer dan twee jaaren te
-volgen, nu wederom aan zijne keus de eer verschuldigd te zijn, van te
-land zijne brieven in Frankryk overtebrengen! hoe meer ik mijn geluk in
-het ontfangen deezer nieuwe proeve van zijn vertrouwen overweeg, hoe
-meer ik ook gewaar worde, wat eene diergelijke zending zou vereischen,
-en wat mij ontbreekt om die behoorlijk te vervullen: Dog ik moet zonder
-twijffel de voorkeur, op mij gevallen, alleen toeschrijven aan de
-noodzaaklijkheid om tot die reis iemand te kiezen, die de Russische taal
-kon spreeken, en die reeds zijn verblijf in dat Rijk gehouden had.
-
-       *       *       *       *       *
-
-
-1787. _September_ Te St. Pieter & Paulus.
-
-
-den 29.
-
-
-Ik verlaat de Fregatten en ontfang mijne brieven.
-
-Zedert den 6 September 1787 bevonden zich de Fregatten des Konings in de
-haven van Avatscha, of van St. Pieter & Paulus[3] gelegen aan het
-zuidelijk uiterste van het schier-eiland Kamschatka. Den 29 kreeg ik
-bevel om de Astrolabe te verlaaten; den zelfden dag stelde de Heer Graaf
-de la Perouse mij zijne brieven en bevelen ter hand. Zijne vriendschap
-voor mij vergenoegde zich niet om bij voorraad de geruststellendste
-schikkingen te maaken, ten einde mij met zekerheid en spaarzaamheid te
-doen reizen, maar dezelve ging zo verre, dat hij bij mijn vertrek mij
-zijne waarlijk vaderlijke raadgevingen medegaf, welke eeuwig in mijn
-hart zullen gegriffelt blijven. De Heer Burg-graaf de Langle had ook de
-goedheid de zijne daar bijtevoegen, die mij niet minder van nut geweest
-zijn.
-
-  [3] Deeze Haven word door de Russen genoemt _Petropavlosskaia-haven_.
-
-Hier zij het mij geoorlooft de waare schatting mijner erkentenis te
-voldoen aan dien getrouwen deelgenoot der gevaaren en des roems van den
-Heer Graaf de la Perouse, die als zijn mededinger in alle de harten en
-ook in het mijne aangemerkt word, daar voor dat hij mij onophoudelijk
-tot een Vader, Raadgever en Vriend verstrekt heeft.
-
-Des avonds moest ik van onzen Bevelhebber en deszelfs waardigen
-medegezel afscheid neemen. Men oordeele, wat ik uitstond, toen ik hen
-naar de booten, die op hen wachtten, te rug bragt; ik kon nog spreeken,
-nog hen verlaaten; zij omhelsden mij beurtelings, en mijne traanen
-leverden hun maar al te zeer bewijzen op van 't geen 'er in mijn ziel
-omging. De Officieren, allen mijne vrienden, die zich aan land bevonden,
-ontfingen ook mijn afscheidskus, allen bedroefden zij zich over mij,
-allen slaakten zij zuchten voor mijne behoudenis, en verschaften mij die
-vertroostingen en hulp, welke de vriendschap hun kon inboezemen. Mijn
-smert, wanneer ik van hun scheidde, laat zich niet beschrijven: Men
-rukte mij uit hunne armen, en ik vond mij zelven weder in die van den
-Heer Colonel Kasloff-Ougremin, Bevelhebber van Okotsk en van Kamschatka,
-aan wien de Heer Graaf de la Perouse mij meerder als zijn Zoon, dan wel
-als den Officier, die met zijne brieven belast was, had aanbevolen.
-
-
-Ik blyf onder het toeverzigt van den Heer Kasloff, Russisch Bevelhebber.
-
-Hier beginnen mijne verplichtingen omtrent deezen Russischen
-Bevelhebber. Toen kende ik reeds al het beminlijke van deszelfs inborst,
-altoos bereidvaardig om dienst te doen, waar over ik zedert zoo veel
-reden gehad heb om voldaan te weezen[4], hij spaarde mij alle
-aandoeningen met alle mogelijke zorgvuldigheid: ik zag hem met mij
-treuren over de verwijdering der booten, die wij nog lang na-öogden; en
-wanneer hij mij weder ten zijnent bragt, wendde hij alle moeiten aan om
-mij van mijne droevige overdenkingen aftetrekken. Wie zich een denkbeeld
-zou willen vormen van de schrikverwekkende gewaarwordingen, die ik in
-dit oogenblik ondervond, moet zich tragten in mijne plaats te stellen,
-alleen agtergelaaten op deeze bijna onbekende oevers, en vierduizend
-mijlen van mijn Vaderland verwijderd: wanneer ik zelfs deezen
-verbaazenden afstand niet in aanschouw genomen had, kon nogtans het bar
-gezicht deezer kusten mij genoeg aanduiden al het geen ik op mijnen
-langen en gevaarlijken togt zou te lijden hebben; eindelijk evenwel
-bragt het goed onthaal, 't geen mij de Inwoonders beweezen, en de
-onnoemelijke beleeftheden van den Heer Kasloff en de andere Russische
-Officieren te weege, dat ik langzaamerhand minder gevoelig wierd over
-het vertrek van mijne landgenooten.
-
-  [4] Na dat hij alle de Persoonen tot deezen togt behoorende met
-  beleeftheden overlaaden had, tragtte hij nog daar en boven om onze
-  Fregatten van levensmiddelen te voorzien. Niettegenstaande de
-  moeijelijkheid om ossen in dit land te bekoomen, bezorgde hij er zeven
-  op zijne eigen kosten, en altoos weigerde hij daar voor betaaling te
-  ontfangen: het jammerde hem zelfs, dat hij 'er geen meer had kunnen
-  geeven.
-
-
-den 30.
-
-
-Vertrek van de Fregatten des Konings.
-
-Het zelve had plaats des morgens van den 30 September; de twee Fregatten
-gingen met een gunstigen wind, die geduurende verscheide volgende dagen
-woei, onder zeil, waar door wij dezelve dien eigen morgen reeds uit het
-oog verlooren. Men kan ligt bevroeden, dat ik ze niet zag vertrekken,
-zonder voor alle de Officieren en de Vrienden, die ik aan boord liet,
-mijne vuurigste en oprechtste smeekingen opwaarts te zenden; treurig en
-laatste eerbewijs van mijne erkentenis en verkleeftheid!
-
-De Heer Graaf de la Perouse had mij aanbevolen spoed te maaken; dog ter
-zelver tijd had hij mij gelast, (het geen mij mijne genegenheid ook
-dadelijk voorschreef,) van onder geen voorwendzel hoe genaamd den Heer
-Kasloff te verlaaten: deeze had hem beloofd mij tot Okotsk, de plaats
-zijns verblijfs te zullen geleiden, werwaarts hij zich onverwijld
-begeeven moest. Ik voelde reeds het geluk van onder zulk een goed
-opzicht gesteld te zijn, en ik aarzelde niet om mij blindelings aan den
-raad van dien Bevelhebber overtegeeven.
-
-
-Onmogelijkheid om mij naar Okotsk te begeeven voor den aanvang der
-sleedevaart.
-
-Zijn voorneemen was te Bolcheretsk den tijd aftewagten, dat de
-sleedevaart kon begonnen worden, welke ons de noodwendige
-gerieflijkheden moest bezorgen om de reis naar Okotsk te onderneemen.
-Het Jaargetij was toen reeds te ver verloopen om den togt te land te
-doen, en de overvaart ter zee was niet minder gevaarlijk; daar en boven
-wierd er geen vaartuig in de twee Havens van St. Pieter & Paulus en
-Bolcheretsk gevonden.[5]
-
-  [5] Het schijnt, dat geduurende den zomer de zeevaart vrij zeeker is
-  en dat dit de eenigste manier is, waar van de reizigers gebruik maaken
-  om ter plaatze hunner bestemming te komen.
-
-
-1787. _October_ Te St. Pieter & Paulus.
-
-De zaaken, die de Heer Kasloff nog te verrichten had, en de
-toebereidzelen tot ons vertrek hielden ons nog zes dagen op, het geen
-mij zekerheid gaf, dat de Fregatten des Konings niet meer in het geval
-waren om weder binnen te komen. Ik maakte van dit toeven gebruik om
-mijne bespiegelingen te beginnen, en om mij een weinig uitvoerig de
-nodige onderrichting te verschaffen omtrent al het geene, dat mij
-omringde. Ik lag mij voor al toe om een juist begrip te verkrijgen van
-de baaij Avatscha en van de haven van St. Pieter & Paulus in dezelve.
-
-
-Beschrijving van de Haven van St. Pieter & Paulus en van een ontwerp
-daar toe betrekkelyk.
-
-De Capitein Cook heeft van deeze baaij eene zeer uitgestrekte
-beschrijving gegeeven, waar van wij de naauwkeurigheid terstond herkend
-hebben. Zedert heeft dezelve eenige veranderingen ondergaan, die men
-zegt, dat van veele anderen gevolgt moeten worden, voor al wat de Haven
-van St. Pieter & Paulus betreft. In der daad, het is zeer mogelijk, dat
-reizigers, welke hier na ons zullen aanlanden, verbaast staan, van er in
-plaats van vijf of zes huizen, zo als ze verwagten zouden, eene geheele
-stad, van hout gebouwd en vrijwel versterkt, aantetreffen.
-
-Zodanig is ten minsten het ontwerp, het geen, zo als ik van ter zijden
-vernomen heb, door den Heer Kasloff, als deszelfs uitvinder,
-overgegeeven is, wiens oogmerken niet minder grootsch dan nuttig voor
-den dienst van zijne Souveraine zijn. De uitvoering van dit plan zal
-niet weinig toebrengen om de vermaardheid van deeze haven te
-vermeerderen, reeds beroemd door de vreemde scheepen die er aanlanden,
-en die de Koophandel er verder zoude kunnen brengen[6]. Om de
-schikkingen tot dit ontwerp wel te bevatten en er het nut van te
-waardeeren, heeft men zich alleen maar de uitgestrektheid en de gedaante
-van de baaij van Avatscha, en de gelegenheid van de bewuste haven
-voortestellen. Wij bezitten er reeds verscheide getrouwe beschrijvingen
-van[7] die in handen van de geheele waereld zijn; dus zal ik mij alleen
-bepaalen om van dat geene te spreeken, 't welk het nodige licht omtrent
-de denkbeelden van den Heer Kasloff kan verspreiden.
-
-  [6] Het blijkt zelfs, uit het geen de eerste Zeevarende daar van
-  bericht hebben, dat 'er geen gemaklijker haven in dit gedeelte van
-  Asien te vinden is, zodat het te wenschen zoude zijn, dat zij de
-  algemeene stapelplaats des Koophandels van deeze streeken wierd. Dit
-  zou des te meer voordeel aanbrengen, om dat de scheepen, die de andere
-  havens bezoeken, namelijk die van Bolcheretsk, Nijenei-Kamschatka,
-  Tiguil, Jngiga, en zelfs Okotsk, gewoonlijk maar bij geluk de
-  schipbreuk ontkomen; het is om die reden, dat de Keizerin uitdruklijk
-  alle scheepvaart na den 26 September verboden heeft.
-
-  Dog het geen ik ter zelver tijd vernomen heb, bevestigt nog meer mijn
-  verhaal, en heeft welligt het denkbeeld verwekt tot dien nieuwen
-  aanbouw.
-
-  Een Engelsch vaartuig, toebehoorende aan den Heer Lanz, Koopman te
-  Macao, kwam in het afgeloopen Jaar 1786 in de haven van St. Pieter &
-  Paulus ten anker. De Capitein Peters, het bevel op dit Schip voerende,
-  deed aan de Russen voorslagen van Koophandel, waar van hier de
-  bijzonderheden. Door eene gesloten overeenkomst met een Russisch
-  Koopman, genaamt _Schelikhoff_, had hij zich verbonden om den handel
-  in dit gedeelte der Staaten van de Keizerin te drijven, en vorderde
-  ter waarde van tagtig duizend Roebels aan Koopmanschappen. Het is
-  waarschijnlijk dat deeze goederen in Pelterijen zouden bestaan hebben,
-  dewelke de Engelschen staat maakten in China te verkoopen, van waar ze
-  in ruiling stoffen en andere waaren, voor de Russen geschikt, zouden
-  terug gebragt hebben. De handelaar Schelikhoff begaf zich in persoon
-  naar St. Petersburg, ten einde daar de goedkeuring van zijne
-  Souveraine hier omtrent te verzoeken, welke hij ook verkreeg; dog
-  terwijl hij bezig was zich in staat te stellen, om aan de voorwaarden
-  van zijne verbintenis te voldoen, wierd hij onderrecht, dat het
-  Engelsch Schip op de kusten van het Koper-Eiland vergaan was, wanneer
-  het van het Noordwestlijk gedeelte van America naar Kamschatka te rug
-  kwam. Volgens alle waarschijnlijkheid was het derwaarts geweest om
-  pelterijen, ten einde daar mede zijne lading te beginnen, die het
-  vervolgens in de haven van St. Pieter & Paulus zou hebben komen
-  aanvullen; men weet, dat slechts twee man van het scheepsvolk behouden
-  zijn, namelijk een Portugees en een Neger van Bengalen, als mede, dat
-  zij den winter in het Koper-Eiland hebben doorgebracht, van waar een
-  Russisch schip hen naar Nijenei-Kamschatka heeft overgebragt: zij
-  hebben zich te Bolcheretsk bij ons gevoegt, en de Heer Kasloff is
-  voorneemens hen in het aanstaande jaargetij naar St. Petersburg te
-  zenden.
-
-  [7] De Heer Graaf de la Perouse heeft met ruim zo veel zorgvuldigheid
-  dit plan uitgewerkt, als alle de geenen die 'er voor hem geweest zijn:
-  men zal het in het verhaal van zijn reis kunnen zien, het welk voor
-  den weetgierigen leezer een nieuwe bron van onderwijs en opheldering
-  zal openen.
-
-Men weet, dat de haven van St. Pieter & Paulus aan het noorden van het
-inkomen der baaij Avatscha geleegen is, en ten zuiden geslooten word
-door eene zeer naauwe landengte, waar op een Ostrog[8] of Kamschattisch
-dorp gebouwd is; op eene hoogte ten oosten agter de haven is het huis
-van den bevelhebber geplaatst[9], bij wien de Heer Kasloff geduurende
-zijn verblijf alhier deszelfs intrek genomen had; nabij dit huis, bijna
-in dezelfde rigting, ziet men dat van den Corporaal der bezetting en
-verder noordwaards dat van den Sergeant, dewelke na den Commandant de
-eenigste persoonen van eenig belang zijn, die men in deeze plaats, zo ze
-die naam verdient, noemen kan; regt tegen over het inkomen der haven, op
-het afhellen der hoogte, van waar men een meir van eene aanmerkelijke
-uitgestrektheid ontdekt, vind men tegenwoordig de overblijfzelen van een
-hospitaal, waar van in de reize van Capitein Cook gesprooken word[10].
-Beneden deeze overblijfzels, digter bij het strand, heeft men een gebouw
-opgeregt, het geen tot een Magazijn of een soort van wapenplaats voor
-de bezetting dient, en het welk gestadig door een schildwagt bewaard
-word; zie daar in 't kort den staat, waar in wij de haven van St. Pieter
-& Paulus bevonden hebben.
-
-  [8] Het woord _Ostrog_ betekent eigentlyk een omtrek met palissaden
-  bebouwt. Men zou deszelfs oorsprong na ik vermeen kunnen afleiden van
-  de verschanssingen door de Russen in der haast zamen gesteld, om zich
-  in veiligheid te stellen tegens de stroperyen der Inboorlingen, die
-  zonder twyffel met ongeduld verdroegen, dat men hun land overweldigde.
-  De naam van _Ostrog_ word tegenwoordig aan byna alle de dorpen van
-  deeze streeken gegeeven.
-
-  [9] Die Bevelhebber, _Khabaroff_ genaamt, was toen Preporchik, of
-  Vaandrig.
-
-  [10] Op eenigen afstand van deeze plaats aan den voet van een boom
-  werd Capitein Clerke begraven. Het opschrift dat de Engelschen op zijn
-  graf agtergelaaten hebben was op hout en kon dus ligt uitgewischt
-  worden. De Heer Graaf de la Perouse, begeerende, dat de naam van
-  deezen Zeeman tot de onsterflykheid geraakte, zonder dat men voor de
-  guurheid des weders behoefde te vreezen, deed een ander opschrift op
-  koper in de plaats stellen.
-
-  Het zal niet onvoeglijk zijn hier te verhaalen, dat onze bevelhebber
-  ter zelver tyd onderzoek deed naar de plaats alwaar de vermaarde
-  Fransche Sterrekundige de L'Isle de la Croijere begraven was. Hij
-  verzogt den Heer Kasloff om de nodige beveelen te geeven ten einde men
-  op die plaats een Grafzerk stelde, en daar op een Grafschrift
-  plaatste, het welk hij op Koper had doen graveeren, inhoudende de
-  lofspraak en de bijzonderheden van den dood onzes landgenoots. Zyne
-  begeerte wierd na het vertrek der Fransche Fregatten onder mijn oog
-  uitgevoerd.
-
-Dog door de voorgestelde verbeteringen is het onbetwistbaar, dat ze een
-plaats van gewicht zou worden; de ingang van de haven zou geslooten of
-ten minste bestreeken worden door de vestingwerken. Daarenboven zouden
-die dienen om van dien kant de ontworpen stad te dekken, welke ten
-grooten deele op het erf van het oude hospitaal, dat is te zeggen,
-tusschen de haven en het meir, het welk men van de hoogte ontdekt, zoude
-gebouwt worden; men zou insgelijks een batterij plaatzen op de
-land-engte, die dat meir van de baaij Avatscha scheid, ten einde daar
-door het andere gedeelte van de stad te beschermen. Eindelijk zou
-volgens dit zelfde ontwerp het inkomen van de baaij verdedigd worden,
-door eene redelijk sterke batterij, op de minst verheven plaats van
-derzelver linker oever; en de scheepen in de baaij komende zouden niet
-buiten het bereik van het geschut kunnen blijven, uit hoofde der naast
-elkander gelegen blinde klippen langs den regter-oever; men ziet er
-tegenwoordig op de punt van een rots een batterij van zes of agt
-stukken, die gelost is ter begroeting van onze scheepen.
-
-Het is onnodig te zeggen, dat ook dit plan de vermeerdering der
-bezetting bevat, die tegenswoordig alleen uit veertig Soldaten of
-Cosakken bestaat; zij leeven en zijn gekleed even als de Kamschatters,
-alleenlijk dragen zij een sabel, een snaphaan en de patroontasch,
-wanneer ze dienst doen; zonder dat zou men ze niet van de Inboorlingen
-dan aan hunne gelaatstrekken en taal kunnen onderscheiden.
-
-Wat het Kamschattisch dorp betreft, 't welk een groot deel van de plaats
-uitmaakt, zo als ze thans is, en het geen, gelijk ik reeds gezegt heb,
-gevonden word op de landengte, die den ingang der haven sluit, het zelve
-bevat niet meer dan dertig of veertig woonplaatzen, zo voor den winter
-als zomer geschikt, genaamt _isbas_ en _balagans_; en men rekent in de
-geheele plaats, zelfs de bezetting er onder begreepen, niet meer dan ten
-hoogsten honderd Inwoonders, zo mannen, als Vrouwen en Kinderen; door
-het voornoemde ontwerp wilde men het getal op meer dan vierhonderd
-brengen.
-
-Bij deeze bijzonderheden, nopens de haven van St. Pieter & Paulus, en de
-werken, die men moet aanleggen tot derzelver verfraaijing, zal ik hier
-eenige aanmerkingen laaten volgen over den aart van den grond, de
-luchtsgesteldheid & de rivieren.
-
-
-Aart van den grond.
-
-De oevers der baaij van Avatscha scheenen mij met hooge bergen omgeeven,
-waar van eenigen met houtgewas bedekt, en anderen van een vuurspuuwenden
-aart zijn[11]. De valeijen leveren een teelt van gewassen op die mij
-verbaast heeft; het gras heeft bijna een mans lengte, en de veldbloemen,
-gelijk wilde roozen en anderen, die daar onder elkander vermengd zijn,
-verspreiden reeds van verre de lieflijkste geuren.
-
-  [11] Vijftien of twintig wersten van de haven word een Vuurspuuwende
-  berg gevonden, die door de natuuronderzoekers, tot den togt van den
-  Heer Graaf de la Perouze behoorende, bezogt is geworden, en waar van
-  in de reis van dien bevelhebber zal gesproken worden. De bewoonders
-  van het land hebben my verhaalt, dat er van tijd tot tijd rook
-  uitkomt; dog dat de uitwerping, die voormaals dikwijls plaats had,
-  zedert verscheide jaaren niet waargenomen is.
-
-
-Luchtgesteldheid.
-
-Gewoonlijk vallen er geduurende de lente en den herfst zwaare
-regenbuijen, en de stormwinden zijn in het laatstgenoemde jaargetij en
-in den winter zeer menigvuldig. Deeze is zomtijds ook regenachtig, dog,
-niettegenstaande deszelfs langduurigheid, verzekert men echter, dat hij
-niet zo buitengewoon streng is, ten minsten in dit zuidelijke gedeelte
-van Kamschatka[12]; de sneeuw begint in October te vallen, en de dooij
-heeft geen plaats voor April of Maij, dog zelfs in Julij ziet men op de
-toppen der hooge bergen, en voornamelijk op de vuurspuuwende, sneeuw
-vallen; de zomer is redelijk fraaij, de zwaarste hette duurt zelden
-langer dan de zonnestand; de donder word er zeldzaam gehoord en richt
-nooit verwoestingen aan; zodanig is de luchtsgesteldheid die ten
-naasten bij in alle de streeken van dit gedeelte van het schier-eiland
-heerscht.
-
-  [12] De geweldige koude, waar over de Engelschen zich beklaagen, zal
-  mogelijk niet zonder voorbeeld zyn, en ik vermeet mij niet dezelve
-  tegen te spreeken; dog 't geen een bewijs zou opleveren, dat de
-  gestrengheid van de lucht nogtans zo geweldig niet is, bestaat daar
-  in, dat de Inwoonders, die ons voorgesteld worden, als of zij
-  geduurende den geheelen winter niet uit hunne onderaardsche wooningen
-  of _ijourtes_ durfden koomen, uit vreeze van te bevriezen,
-  tegenwoordig in dit zuidelijke gedeelte van het schier-eiland geene
-  diergelijke wooningen meer vervaardigen, zo als ik in 't vervolg
-  gelegenheid zal hebben van te verhaalen. Ik stem echter toe, dat de
-  koude, die ik geduurende mijn verblijf aldaar ondervonden heb, en die
-  met den winter van 1779 kan vergeleeken worden, mij dezelfde
-  toegescheenen heeft, als die welke men te St. Petersburg gewaar word:
-  dog het geen de Engelschen met zeer veel reeden vreemd gevonden
-  hebben, zijn de schrikkelijke orcaanen die zulke dikke en overvloedige
-  sneeuwvlaagen aanbrengen, dat het als dan onmogelyk is om uit te gaan,
-  of voort te reizen wanneer men op weg is; dit is mij meer dan eens
-  overgekomen, gelijk men in 't vervolg zien zal.
-
-
-Rivieren welke in de Baaij van Avatscha uitwateren.
-
-Twee Rivieren hebben derzelver uitloop in de baaij van Avatscha,
-namelijk, die welke aan de baaij den naam geeft, en die van Paratounka;
-ze zijn beide zeer vischrijk; men vind er daar en boven allerlei zoort
-van watergevogelte, het welk zo schuuw is, dat men het zelve op geen
-vijftig treeden kan naderen; de vaart in deeze rivieren is op den 26
-November gestremt, dewijl ze altoos op dit tijdstip vast raaken, en in
-het hevigste van den winter, is de baaij zelfs met ijsschotsen bedekt,
-die door de zeewinden opgehouden worden, dog zo dra de landwinden
-beginnen te waaijen, ontdoet ze zich daar van geheel; de haven van St.
-Pieter & Paulus word gewoonlijk door het ijs in de maand Januarij
-geslooten.
-
-Ik behoorde hier van de zeden en de gewoontens der Kamschatters te
-spreeken, en derzelver huizen of liever hutten, die ze _isbas_ of
-_balagans_ noemen, te leeren kennen; dan ik verschuif het behandelen
-deezer onderwerpen tot mijn aankomst te Bolcheretsk, alwaar ik hoope
-meer tijd en gelegenheid te zullen hebben om dezelve uitvoerig te
-beschrijven.
-
-
-1787. _October_
-
-
-Vertrek van St. Pieter & Paulus.
-
-Wij vertrokken van de haven van St. Pieter & Paulus op den 7 October,
-namelijk de Heer Kasloff[13], de Heeren Schmaleff[14], Vorokhoff[15],
-Ivaschkin[16], ik en het gevolg van den Commandant, bestaande uit vier
-Sergeanten of Onderofficieren en een gelijk getal Soldaaten; de
-Bevelvoerende Officier van de haven voegde zich, waarschijnlijk uit
-eerbied voor den Heer Kasloff zijn Opperhoofd, bij ons kleine
-gezelschap, en wij begaven ons op baidars[17] t'scheep, om de baaij
-over te steeken, en ons naar Paratounka te begeeven, alwaar wij paarden
-zouden vinden om onzen weg te vervolgen.
-
-  [13] De Heer Kasloff-Ougrenin is, gelijk ik reeds gezegt heb,
-  bevelhebber van Okotsk en van Kamschatka, hij staat onder den
-  algemeenen landvoogd, die zijn verblijf te Irkoutsk houd.
-
-  [14] De Heer Schmaleff is Captein-Inspecteur over de Kamschatters, of
-  volgens 't Russisch CAPITAIN ISPRAVNIK in het gebied van Kamschatka,
-  het is dezelfde aan wien de Engelschen zo veel verplichting hadden, en
-  de goede diensten, die hij ons beweezen heeft, zijn insgelijks
-  ontelbaar.
-
-  [15] De Heer Vorokhoff, Geheimschrijver van den bevelhebber, word in
-  de regeerings zaaken gebruikt, en heeft den rang van Officier.
-
-  [16] De Heer Ivaschkin is die ongelukkige edelman, van wien de
-  Engelschen spreeken, en die in allen opzichte den door hun
-  toegezwaaiden lof verdient; het eenvoudig verhaal van zijne rampen is
-  genoegzaam om aan ieder leezer medelijden inteboezemen, dog men moet
-  hem gezien en bijgewoond hebben, om van de maat des belangs te
-  oordeelen, dat men in zijn lot moet stellen.
-
-  Hij was nog geen twintig Jaar, wanneer de Keizerin Elisabeth hem
-  Sergeant maakte onder de Préobrajenskoische lijfwacht; hij genoot
-  reeds een zeker aanzien aan het Hof, en de vrije toegang welke zijn
-  post hem bij zijne Souveraine gaf, opende voor zijne eerzucht de
-  glansrijkste loopbaan, wanneer hij eensklaps niet alleen in ongenade
-  raakte, en zich van al de vleijende hoop, waar mede hij zich had
-  kunnen streelen, beroofd zag, maar daar en boven had hij de smert van
-  als de grootste misdaadiger behandeld te worden; hij ontfing de knout,
-  de hardste en schandelijkste straf in Rusland; men scheurde hem de
-  neusgaten op, en hij wierd daar en boven voor zijn leeven naar
-  Kamschatka gebannen. Men weet uit het verhaal der Engelschen alles,
-  wat hij geduurende twintig jaaren van de uiterste gestrengheid, waar
-  mede men hem behandelde, heeft moeten uitstaan; men dreef dezelve zo
-  verre van hem de eerste noodwendigheden te weigeren; hij zou zonder
-  twijffel van honger en gebrek omgekomen of tot wanhoop vervallen zijn,
-  indien de sterkte van geest en lichaam hem niet ondersteunt had. De
-  noodzaaklijkheid van zelfs in zijn nooddruft te voorzien dwong hem,
-  echter niet zonder afkeer, van zich onder de Kamschatters in te
-  lijven, en geheel derzelver leevenswijze aanteneemen; hij is even als
-  die gekleed, en vind in zijn jagt en visscherye zo veel overvloed voor
-  zijne behoeftens, dat hij door het verkoopen van het overschot nog
-  eenige verzagting in zijn droevig aanzijn kan bekomen; hij woont in
-  het Ostrog van Verckneï-Kamschatka, of Opperkamschatka; onder de
-  Russen is de oorzaak van eene zo gestrenge straf onbekend; men is
-  genegen dezelve aan een misverstand of aan eenige onbescheiden woorden
-  toeteschrijven want men kan niet besluiten hem een misdaad
-  toetekennen. Het schijnt dat men te rug gekomen is van de voorgewende
-  ijslijkheid zijner misdaad; men heeft zedert kort de plaats zijner
-  ballingschap willen veranderen, en hem voorgeslaagen van te Yakoutsk
-  zijn woonplaats te neemen, leverende deeze Stad meer middelen op ter
-  voldoening van de nooddruft en ter veraangenaaming des leevens; dog
-  die ongelukkige banneling, die tans omtrent zestig à vyf en zestig
-  Jaar oud is, heeft die vergunning geweigerd, willende, volgens zyn
-  zeggen, de afschuuwelijke tekenen van zijne onteering niet gaan ten
-  toon stellen, nog ten tweedenmaale schaamrood worden over de
-  schrikkelijke straf die hij ondergaan heeft; hij heeft liever
-  verkoozen onder zijne Kamschatters te blijven leeven, niets meer
-  begeerende dan vreedzaam zijne weinige overige dagen, in 't midden der
-  geenen die zijne eerlijkheid kennen, doortebrengen, en stervende de
-  algemeene achting en vriendschap, die hij zo rechtmatig geniet,
-  wegtedraagen.
-
-  Door het verhaal der Engelschen opgewekt, toonde de Heer Graaf de la
-  Pérouse een sterk verlangen om dien ongelukkigen te zien, die hem van
-  't eerste oogenblik af aan de levendigste belangneeming inboezemde.
-  Hij ontfing hem aan zijn boord en aan zijn tafel, de menschlievendheid
-  van onzen bevelhebber bepaalde zich niet alleen tot deernis met zijne
-  rampen, maar ze bevlijtigde zich om dezelve te verzagten, met hem dat
-  geene agter te laaten het welk hem ons verblijf kon doen herdenken, en
-  daar door bewijzen te geeven, dat de Engelschen de eenigste
-  vreemdelingen niet zijn, welke deel in zijn droevig lot genomen
-  hebben.
-
-  [17] De BAIDARS zijn bijna van een gelijk maakzel als onze booten, als
-  alleen dat de boorden gemaakt zijn van planken van vier, vijf à zes
-  duimen, welke de een aan den anderen gevoegt zijn met banden van
-  willige takken of touwen, men kalfatert ze met boom-mosch; de baidars
-  zijn de eenigste vaartuigen welke dienen om de Kourilische eilanden te
-  bevaaren: ze worden gewoonlijk geroeid, men kan er echter ook een zeil
-  aan vast maaken.
-
-
-Aankomst en verblijf te Paratounka.
-
-Wij kwamen in vijf of zes uuren aan dat dorp, alwaar de Priester[18] of
-de Pastoor van dat district woont, en waar men ook de Kerk vind[19],
-zijn huis diende ons voor een herberg; en wij wierden er zeer wel
-ontfangen, dog naauwlijks waaren wij 'er binnen getreden, of 'er viel zo
-eene geweldige regen, dat wij genoodzaakt waaren langer dan wij meenden
-daar ons verblijf te houden.
-
-  [18] Zijn naam is FEODOR VERESCHAGUIN; hij is zijn oudsten Broeder
-  Romanoff Vereschaguin opgevolgd, die zo veel goeds aan den Capitein
-  Clerke bewees, en dien ik zedert te Bolcheretsk gevonden heb.
-
-  [19] Zijn voorganger had aan de Engelschen verhaalt, dat deeze
-  parochie onverwijld naar het dorp van St. Pieter & Paulus zou
-  overgebragt worden, dog deeze verplaatzing zal niet geschieden dan met
-  de uitvoering van het ontwerp omtrent de haven; het is hier de plaats
-  om optemerken, dat de Engelschen verzuimt hebben aantetekenen, dat 'er
-  eertijds een Kerk te St. Pieter en Paulus gevonden wierd, en dat men
-  den grond daarvan aangewezen vind door een soort van grafplaats, die
-  'er een deel van uitmaakte.
-
-
-1787. _October_ Te Paratounka.
-
-Ik maakte van deeze korte tusschenpoos met allen ijver gebruik, om
-eenige dier voorwerpen te beschrijven, welke ik uitgesteld had te
-behandelen tot mijn aankomst te Bolcheretsk, alwaar ik mogelijk nog
-andere zal aantreffen die niet minder belangrijk zijn.
-
-
-Beschrijving van dat Dorp.
-
-Het dorp Paratounka is gelegen aan den oever der rivier van deezen naam,
-omtrent twee uuren van deszelfs mond[20]. Dit dorp is weinig meerder
-bevolkt dan dat van St. Pieter & Paulus; de kinderziekte heeft
-voornamelijk in deeze plaats ijsselijke verwoestingen aangericht; het
-getal der Balagans en Isbas, die ik 'er gezien heb, is mij ten naasten
-bij het zelfde voorgekomen als te Petropavlofska[21].
-
-  [20] Deeze rivier ontlast zich, gelijk ik reeds gezegt heb, in de
-  baaij van Avatscha; de banken, die 'er bij een laage zee droog loopen,
-  maaken het inkomen als dan ondoenlijk; zelfs is het met een volle zee
-  zeer moeijelijk.
-
-  [21] Wanneer ik voor deeze Kamschatsche huizen stil stond, heb ik mij
-  dikwils op derzelver gezicht de versmaadende verbaazing van onze
-  Fransche Sybariten voorgesteld, den eenen zo trotsch op deszelfs
-  uitgestrekte paleizen, den ander zo jaloersch van zijne fraaije en
-  opgeschikte kleine vertrekjes, waar in de kunst van verciering alléén
-  voor de vergezogte pracht in huisraad moet wijken: mij dagt ik hoorde
-  hen uitroepen: hoe is het mogelijk, dat menschen deeze elendige hutten
-  kunnen bewoonen? en nogtans is een Kamschatter onder zulk een stulp,
-  waar van de bouworde tot de eerste jaaren der waereld schijnt te
-  behooren, niet ongelukkig; hij leeft daar gerust met zijn gezin, hij
-  geniet ten minsten het geluk van weinig behoeftens te kennen, daar
-  door zelfs is hij minder nooddruftig, en mist alle voorwerpen waar
-  mede hij zijn staat zou kunnen vergelijken.
-
-
-Wooningen der Kamschatters.
-
-De Kamschatters bewoonen des zomers de eersten en des winters begeeven
-zij zich in de laatsten. Daar men ze ongevoelig wil opleiden om meer en
-meer gelijk aan de Russische boeren te worden, en op eene gezonder
-manier te woonen, zo heeft men in dit zuidelijk gedeelte van Kamschatka
-verbooden, om in 't vervolg ijourtes of onderaardsche wooningen zamen te
-stellen; ze zijn 'er tans allen uitgeroeid[22], en men vind 'er niets
-meer van dan eenige spooren, zijnde het binnenste toegevuld, terwijl ze
-van buiten het voorkomen hadden als de breede daken van onze ijskelders.
-
-  [22] Ik heb 'er eenigen tijd daar na in het Noordelijke gedeelte ook
-  gevonden, en er een naauwkeuriger denkbeeld van kunnen vormen, 't welk
-  ik aangetekend heb.
-
-
-Beschrijving der Balagans.
-
-De Balagans staan boven den grond op verscheiden stijlen, op gelijke
-afstanden geplaatst, en van twaalf à dertien voeten hoog; deeze boersche
-Colonnade dient ter ondersteuning van een plat gemaakt van in elkander
-gevoegde balkjes bedekt met kleiaarde; dit strekt tot een vloer aan het
-geheele gebouw, het welk in een dak van een kegelachtige form bestaat,
-bedekt met een soort van stroo of verdroogt gras, uitgespreid op lange
-sparren, die zich aan de kruin vereenigen, en die op verscheiden
-dwarsbalken leggen; deeze top of dit dak maakt te gelijk de eerste en
-tweede verdieping; ze vormt het geheele verblijf, namelijk één vertrek:
-een gat in het dak geeft doortogt aan den rook, wanneer het vuur
-aangestoken word om de spijzen te bereiden; deeze keuken word als dan
-vervaardigt in het midden van de kamer, waar in ze eeten, zich
-nederleggen en onder elkander slaapen, zonder de minste tegenzin of
-bekommernis. In die vertrekken ziet men geen vensters; men vind 'er
-niets anders dan eene zo laage en naauwe deur, dat ze naauwlijks het
-licht doorlaat; de trap is als het huis; het is een balk, of liever een
-zeer plomp ingekipte boom, waar van het eene einde op den grond rust en
-het andere de hoogte van den vloer der hut bereikt; ze komt tot aan den
-hoek van de deur, gelijk met een soort van open gallerij die voorwaards
-uitkomt, deeze boom heeft zijne rondte behouden, en vertoont op den
-eenen kant van deszelfs oppervlakte iets, het welk ik geen trappen kan
-noemen, uit hoofde dat ze zo ongemaklijk zijn, dat ik meer dan eens
-gedagt heb 'er den hals op te breeken. In der daad, wanneer deeze
-vervloekte trap onder de voeten van hun, welke 'er niet aan gewoon zijn,
-begint te draaijen, is het onmogelijk het evenwicht te bewaaren, men
-moet noodwendig op de aarde vallen, en men loopt min of meer gevaar,
-naar maate van deszelfs hoogte. Wil men van buiten te kennen geeven, dat
-'er niemand t'huis is, keert men de trap met de treeden naar onder.
-
-Het gemak kan aan deeze Volkeren het denkbeeld ingeboezemd hebben, om
-deeze vreemde wooningen zamentestellen, derzelver leevenswijs maakt hun
-die noodzaaklijk en gerieflijk; de drooge vis, hun voornaamste voedzel,
-als mede dat van hunne honden zijnde, hebben zij om die te droogen,
-gelijk ook voor hun winters-voorraad, een plaats nodig die voor de zon
-beschut is, en waar nogtans de lucht van alle kanten kan doorspeelen;
-deeze plaats vinden zij onder deeze colonnade of boersche gallerij 't
-welk het binnenste gedeelte der balagans uitmaakt. Hier hangen zij hunne
-visch aan de zoldering of vloer van het gebouw, of aan zulke verhevene
-plaatzen als nodig is, om ze voor de verslindende honden te bewaaren,
-die altoos hongerig gehouden worden tot nut van den dienst; deeze honden
-dienen bij de Kamschatters tot de sleedevaart, de besten[23] dat is te
-zeggen, de beesten hebben geen andere stal dan dat soort van overdekte
-gallerij waar van ik zo even gesprooken heb; ze zijn aan de pijlaaren of
-stijlen, die ter ondersteuning van 't gebouw dienen, vastgemaakt. Ziet
-daar, zo 't mij toeschijnt, al het nut opgegeeven, 't welk 'er in de
-zamenstelling van hunne balagans of zomerwooningen gelegen is.
-
-  [23] Daar ik spoedig in het geval zal weezen van er gebruik van te
-  moeten maaken, zal ik tot dien tijd wachten om ze te beschrijven.
-
-
-Beschrijving der Isbas.
-
-De winterwooningen zijn minder zonderling, zij zouden volmaakt na de
-huizen der Russische boeren gelijken, indien ze zo groot waaren. Deeze
-zijn reeds zo dikwils beschreeven, dat een ieder ten naasten bij kan
-weeten, hoedanig ze gebouwt en verdeelt zijn; het is bekend, dat deeze
-isbas alle van hout zijn, dat is te zeggen, dat ze bestaan uit vlak op
-den anderen gelegde boomen, die 'er de muuren van uitmaaken, waar van de
-openingen met mosch gevult zijn. Derzelver dak heeft de rigting van de
-boere hutten in Frankrijk: het is met een grof gras of biezen gedekt, en
-somtijds ook met planken; het binnenste word door twee vertrekken
-afgedeeld, en ééne kagchel verwarmt door deszelfs plaatzing die beide,
-ze dient ook tot een schoorsteen voor de keuken. Ter wederzijde van de
-grootste deezer kamers zijn breede banken, die daar blijven staan,
-geplaatst, en somtijds ook eene slegte slaapstede van planken gemaakt en
-met beerehuiden bedekt. Dit is het bed van de hoofden des huisgezins, en
-de vrouwen, die in deeze woeste streeken slaavinnen van haare mannen
-zijn en het zwaarste werk verrichten, moeten zich gelukkig achten
-wanneer ze daar op rusten kunnen.
-
-Behalven deeze banken en dit bed, vind men 'er nog een tafel en een
-groot getal beelden van verschillende heiligen, waar meede de
-Kamschatters hunne vertrekken vercieren, en waar op zij zoo eergierig
-zijn als de meesten van onze beroemdste kenners op het ten toon stellen
-hunner prachtige schilderstukken.
-
-Men kan wel begrijpen dat de vensters nog breed nog hoog zijn: de ruiten
-zijn van zalmvellen of blaazen van verschillende dieren, of van
-toebereide zeewolven gorgels, zomtijds zelfs van talkbladen, het geen
-zeer zeldzaam is en een soort van pracht aankondigt. Deeze visch-vellen
-zijn zodanig afgeschrapt en toebereid, dat ze doorschijnend zijn en een
-weinig daglicht in het vertrek geeven[24], dog 'er ontbreekt veel aan
-om 'er de voorwerpen door te kunnen onderscheiden. De bladen van talk
-zijn helderder en komen nader aan het glas, echter zijn ze niet
-doorschijnende genoeg om van buiten te zien het geen van binnen omgaat;
-men kan begrijpen dat dit geen ongemak is voor zulke laage huizen.
-
-  [24] Dit geeft het zelfde uitwerkzel als het geolied papier in de
-  vensters van de fabrieken in Frankrijk.
-
-
-Opperhoofd of Rechter van ieder Ostrog.
-
-Ieder Kamschattisch dorp word bestiert door een hoofd, genaamt _toijon_;
-dit soort van regeerings-persoon word door de landzaaten verkooren, bij
-meerderheid van stemmen: de Russen hebben hun dit voorrecht laaten
-behouden, dog ze verplichten hen om de keus door het rechtsgebied van
-het Landschap te doen goedkeuren; die toijon is dus maar een boer, even
-als die geenen welke hij richt en bestiert, hij heeft niets
-onderscheidends en doet het zelfde werk als zijne onderhoorigen; hij is
-bijzonder gelast met de bewaaring der goede order, en met de uitvoering
-der beveelen van de regeering; hij heeft daar en boven, onder de zijnen,
-een ander Kamschatter volgens zijn keus, om hem te helpen of zijn plaats
-te bekleeden in de uitvoering van zijne bediening; deeze onder-toijon
-word genaamt _ijesaoul_, een Cosaksche eertitul, welken de Kamschatters
-zedert de komst der Cosakken in dit schier-eiland aangenomen hebben, en
-die, bij de laatsten, het tweede hoofd van derzelver bende of horde
-betekent; men moet hier bijvoegen, dat wanneer het gedrag deezer
-hoofden slegt is, of de klachten van hunne onderhoorigen verwekt, de
-Russische Officieren, gesteld om die klachten te ontfangen, of de andere
-door de Regeering aangestelde Rechtbanken, aanstonds deeze toijons van
-hunne bediening afzetten, en anderen benoemen, die aan de Kamschatters,
-welken het recht hebben om ze voortestellen, aangenaamer zijn.
-
-
-Den 8.
-
-De regen voortduurende konden wij ons nog niet weder op reis begeeven,
-dog mijne nieuwsgierigheid vervoerde mij om een oogenblik van den dag te
-neemen ten einde eene wandeling door het dorp Paratounka te doen, en
-deszelfs omgeleegen streeken van nader bij te bezichtigen.
-
-
-Aanmerkingen over de kerk en de omgeleegen streeken van Paratounka.
-
-Ik begaf mij eerst naar de Kerk, die ik van hout gebouwd vond, en in
-denzelfden smaak vercierd als die der Russische dorpen; ik zag er de
-wapens van den Capitein Clerke, door den Heer Webber geschilderd, en het
-Engelsch bijschrift op den dood van dien waardigen opvolger van Capitein
-Cook, ze duid ook deszelfs begraafplaats te St. Pieter & Paulus aan.
-
-Geduurende het verblijf der Fransche Fregatten in die haven, was ik eens
-bij gelegenheid van een Jagtpartij met den Heer Burggraaf de Langle ten
-Paratounka geweest; bij onze terugkomst sprak hij mij over verscheidene
-andere belangrijke zaaken, die hij in deeze kerk had waargenomen en
-dewelke mij geheel ontsnapt waaren; deeze bestonden, zo veel als ik mij
-kan herinneren, in verscheide de offerhanden, die daar volgens zijn
-zeggen door eenige der eerste zeevarende, welke aldaar schipbreuk
-geleeden hadden geplaatst waaren. Ik had mij wel voorgesteld om dezelve
-bij mijn tweede bezoek van deeze parochie nategaan, dog 't zij, dat mij
-mijn geheugen kwalijk gediend heeft, of dat ik in dat onderzoek te veel
-haast gemaakt heb, als hebbende daar aan maar weinig tijds kunnen
-besteeden, ik heb daar altans niets van kunnen ontdekken.
-
-Het dorp is van een bosch omringt; ik ging het dwars door langs de
-rivier, en ik ontdekte eene zeer groote vlakte, welke zich ten noorden
-en ten oosten tot aan de bergen van Petropavlofska uitstrekte; deeze
-keten eindigt ten zuiden en ten westen, door die, waar van de berg van
-Paratounka een gedeelte uitmaakt, en die maar vijf a zes wersten[25] van
-het dorp van dien naam afgelegen is; men vind dikwerf aan de oevers der
-rivieren die door deeze vlakte slingeren, versche spooren van beeren,
-die 'er in gaan om de visschen, waar van ze overvloedig voorzien zijn,
-te vangen en opte-eeten; de bewoonders verhaalen van menigmaal tot
-vijftien a twintig van die dieren bij elkander gezien te hebben; ook
-zijn ze zeker, wanneer zij op dezelve ter jagt gaan, van er ten minsten
-één of twee in den tijd van vierentwintig uuren t'huis te zullen
-brengen. Ik zal welhaast gelegenheid hebben van hunne jagt en wapenen te
-spreeken.
-
-  [25] _Een_ WERST _word thans op vijf honderd roeden bereekend._
-
-
-Den 9.
-
-
-Vertrek van Paratounka.
-
-Wij verlieten Paratounka, en hervatteden onze reis; een twintigtal
-paarden was voor ons en ons reis-goed, dat van weinig belang was,
-genoegzaam; hebbende den Heer Kasloff de voorzorg gebruikt van er een
-groot getal van te water te zenden tot aan het dorp van Koriaki; de
-rivier Avatscha stroomt niet hooger, en is niet verder vaarbaar dan tot
-aan dit dorp, ook is men verplicht van kleine schuitjes genaamt _batts_
-gebruik te maaken; de baidars alleen dienende om de baaij van Avatscha
-overtesteeken, en niet verder kunnende komen dan tot aan den mond van de
-rivier van deezen naam, zo laaden ze aldaar derzelver vragt in deeze
-batts of praauwen over, welke men genoodzaakt is uit hoofde van
-derzelver ondiepte en de snelheid der rivier met boomen voort te doen
-gaan; aldus kwamen onze goederen te Koriaki aan.
-
-Wat ons betreft, na dat wij de rivier van Paratounka doorgewaad en er
-eenige armen van langs gereeden hadden, verlieten wij dezelve, om
-andere beplante en minder vlakke, dog gemaklijker wegen inteslaan; wij
-reisden meest altoos door valeijen, en hadden maar twee bergen te
-beklimmen; onze paarden deeden deezen togt, niettegenstaande derzelver
-last, zeer gemaklijk; in 't kort, wij hadden geen reden van ons een
-oogenblik, geduurende onze geheele reis, over het weder te beklaagen,
-het was zo fraaij, dat ik haast begon te gelooven, dat men mij de
-gestrengheid van de lucht vergroot had, dog weinig tijds daar na
-bevestigde de ondervinding maar al te zeer, het geen men mij had gezegt,
-en in 't vervolg van mijne reis had ik gelegenheid genoeg van mij aan de
-doordringendste nevels te gewennen; overgelukkig, wanneer ik in 't
-midden van het Ys en de Sneeuw niet nog daar en boven met het geweld der
-dwarlwinden en stormen te worstelen had.
-
-
-1787. _October_
-
-
-Aankomst te Koriaki.
-
-Wij besteeden omtrent zes a zeven uuren om ons naar het dorp van Koriaki
-te begeeven, het welk na ik er van heb kunnen oordeelen, agtendertig a
-veertig wersten van Paratounka afgeleegen is; daar naauwlijks aangekomen
-zijnde, moesten wij in het huis van den toijon vlugten, om ons voor den
-regen te beveiligen; deeze ruimde zijn Isba voor den Heer Kasloff, en
-wij bragten 'er den nagt door.
-
-
-Beschrijving van dit Ostrog.
-
-Het dorp van Koriaki is in het midden van een Kreupel-bosch, en aan den
-oever van de rivier Avatscha gelegen, die daar ter plaatze veel enger
-word; vijf of zes Isbas, en het dubbeld of op zijn hoogst het drievoudig
-getal van Balagans maaken dit dorp uit, het welk veel na dat van
-Paratounka gelijkt, als alleen dat het zo groot niet is, en dat het geen
-Parochie heeft. Ik moet hier aanmerken, dat in 't algemeen de dorpen van
-zo weinig belang geene Kerken hebben.
-
-
-Den 10.
-
-
-Vertrek van Koriaki.
-
-Den volgenden dag steegen wij wederom te paard, en namen den weg naar
-Natchikin, zijnde een ander dorp op den weg van Bolcheretsk gelegen; wij
-moesten ons eenige dagen in deszelfs omtrek ophouden om van de baden
-aldaar gebruik te maaken, die de Heer Kasloff ten zijnen kosten, (tot
-nut en vermaak van al de Inwoonders,) op heete bronnen, die men daar
-aantreft, had doen aanleggen, en die ik al aanstonds nader zal kenbaar
-maaken; de weg van Koriaki tot Natchikin is redelijk gemaklijk, en wij
-reeden zonder moeite alle de kleine beekjes of bronnen door, die van de
-bergen afdaalden, langs den voet van welke wij voorbijtrokken; Na drie
-vierde van den weg afgelegt te hebben, vonden wij de Bolchaïareka[26];
-ze scheen mij, na derzelver breedte ter deezer plaats, van omtrent vijf
-a zes roeden, zich in het Oost-Noord-Oosten veel te verlengen; wij
-reeden ze geduurende eenigen tijd langs, tot dat wij een kleinen berg
-zagen, die ze ons deed verlaaten, terwijl wij het dorp naderden; de
-geweldige regen, die 'er viel, wanneer wij van Koriaki vertrokken, was
-kort daar aan opgehouden; dog de wind in het Noordwesten geloopen
-zijnde, wierd de lucht zeer bezet en wij hadden sneeuw in overvloed; ze
-overviel ons, wanneer wij nog meer dan twee derde van onze reis hadden
-afteleggen, en duurde tot op onze aankomst. Ik had tijds genoeg om
-optemerken, dat de sneeuw reeds de bergen bedekte, zelfs de min
-verhevene, op dewelke ze tot eene zeekere hoogte eene gelijke lijn
-beschreef, onder welke ze nog niet scheen te kunnen blijven leggen; wij
-doorwaadden de Bolchaïa-reka, en wij vonden aan de andere zijde het dorp
-van Natchikin, alwaar ik zes of zeven Isbas, en een twintigtal Balagans,
-van het zelfde soort als ik reeds gezien had, aantrof; wij verbleeven
-'er niet, dewijl de Heer Kasloff besloot zich terstond naar zijne baden
-te begeeven, waar na ik zo uit nieuwsgierigheid als uit noodzaaklijkheid
-zeer verlangde.
-
-  [26] _Deeze naam betekent in 't Russisch_, GROOTE RIVIER.
-
-
-1787. _October_ De baden en heete bronnen van Natchikin.
-
-
-Aankomst en verblijf bij de baden van Natchikin.
-
-De sneeuw had mijne kleederen doorvogtigt, en met de rivier
-doorterijden, die vrij diep was, waaren mijne voeten en beenen zeer nat
-geworden. Ik verlangde dus om van kleeding te veranderen, dog aan de
-baden komende, was ons reisgoed nog niet aangekomen; wij zogten ons te
-droogen, door op 't oogenblik een wandeling in den omtrek te gaan doen,
-en tevens terstond de belangrijke voorwerpen, die ik daar verwachtte, te
-beschouwen; alles wat mijn oog aantrof bekoorde mij, dog de vogtigheid
-van de plaats, gevoegd bij die, welke wij reeds ondervonden, verkleumde
-ons geheel, en deed ons de wandeling staaken. Bij onze terugkomst
-ontmoeteden wij nieuwe zwaarigheden, die ons ongeduldig maakten. In de
-onmogelijkheid zijnde van ons te verschoonen of te verwarmen, vonden wij
-nog ons reisgoed niet. Tot overmaat van tegenspoed was de plaats, waar
-wij onzen optrek genomen hadden, zeer vogtig, en hoewel dezelve vrij
-digt was, scheen de wind echter van alle kanten ons aantevallen. De Heer
-Kasloff ging zich baden, het geen hem spoedig herstelde, dog ik zijn
-voorbeeld niet durvende volgen, zag ik mij genoodzaakt de aankomst van
-ons reisgoed aftewachten. Ik was zodanig van de koude doordrongen, dat
-ik den nagt al rillende doorbragt.
-
-
-Den 11.
-
-Den volgenden dag nam ik op mijn beurt een proef van deeze baden, en ik
-kan zeggen dat 'er geene mij immer zo veel vermaaks, of zo veel goeds
-veroorzaakten; dog ik moet aanstonds overgaan om den oorsprong dezer
-warme wateren, en de gelegenheid van de badstoof te beschrijven.
-
-
-Beschrijving der warme bronnen van Natchikin.
-
-Dezelve worden twee wersten ten noorden van het dorp gevonden, en
-omtrent vijf of zes honderd treeden van den oever der Bolchaïa-reka, die
-men ten tweeden maale moet overtrekken om aan de baden te komen, uit
-hoofde van de bogt, die ze agter het dorp maakt. Een dikke en geduurige
-damp verheft zich boven deeze wateren, die al bruisschende of kookende
-ontspringen uit eenen berg, die een weinig steil is, en drie honderd
-treeden ten oosten van de plaats, waar de baden zijn, afgelegen is. Bij
-derzelver val, die zich Oost-en-Westwaards uitstrekt, vormen ze een
-klein beekje van één en een half voet diepte, en van zes a zeven voeten
-breedte. Op een weinig afstands van de Bolchaïa-reka ontmoet dit beekje
-een ander, welke te zamen in deeze rivier vallen, omtrent agt a negen
-honderd treeden van den oorsprong dezer warme wateren, alwaar het zelve
-zo heet is, dat men onmogelijk de hand er een halve minuut in kan
-houden.
-
-
-Beschrijving der baden.
-
-De Heer Kasloff heeft de voorzorg gebruikt om deszelfs baden, op de
-gemaklijkste gelegenheid, en daar, waar het water de gematigdste hette
-heeft, te doen plaatzen; in het midden van de beek heeft hij zijn
-gebouw van hout doen vervaardigen in evenredigheid van agt voeten
-breedte, op zestien voeten lengte; het binnenste is in twee vertrekjes
-afgedeeld, zijnde ieder van zes a zeven voeten in 't vierkant, en ook
-van die hoogte. In het eene naar den kant van den oorsprong gelegen, en
-onder 't welk het water bij gevolg de meeste hette heeft, baad men zich;
-het ander dient alleen tot een plaats om zich te kleden voor hun, die in
-het bad gaan; zij vinden tot dat einde breede banken boven de
-oppervlakte van 't water, en men heeft in 't midden een zekere ruimte
-gelaaten, alwaar men, zo men 't begeert, zich nog wasschen kan; dit
-namelijk maakt het zeer aangenaam, dat de hette des waters zich
-genoegzaam in dit vertrek verspreid, om te beletten, dat men niet koud
-word, en dat dezelve zodanig het ligchaam doordringt, dat men die warmte
-zelfs buiten het bad geduurende een uur of twee behoud.
-
-
-Zamenstelling van onze Wooningen bij deeze baden.
-
-Wij hielden ons verblijf bij deeze baden in twee zoorten van schuuren,
-bedekt met stroo, waar van het timmerwerk uit boomen en takken bestont;
-ze waaren voor onze aankomst, ten onzen gebruike, en in zo weinig tijds
-vervaardigt, dat, wanneer men 't mij verhaalde, ik moeite had om het te
-begrijpen, maar welhaast wierd ik door het gezicht er van overtuigd; die
-geen, welk aan 't zuiden van de beek stond, te klein en te vogtig
-bevonden zijnde, gaf de Heer Kasloff bevel, om een ander van drie a vier
-roeden groot, aan den anderen kant, alwaar de grond minder moerassig
-was, te vervaardigen, dit was 't werk van één dag, des avonds was ze in
-gereedheid, hoe zeer men er nog daarenboven een trap bij gemaakt had,
-die de gemeenschap van deeze schuur met de badstoof, waar van de deur
-naar 't noorden staat, gemaklijk maakt.
-
-
-Den 14.
-
-De koude ons verblijf geduurende den nagt onverdraaglijk gemaakt
-hebbende, besloot de Heer Kasloff om het zelve vier dagen na onze
-aankomst te verlaaten; wij keerden te rug naar het dorp bij den toijon,
-dog de aanloklijkheid deezer baden trok ons dagelijks meer tweemaal, dan
-eens, derwaarts, en wij kwamen er bijna nooit zonder ons te baden.
-
-De verscheiden aanbouwingen, welke de Heer Kasloff tot meerder gemak van
-zijne inrichting deed vervaardigen, hielden ons nog twee dagen op; dees
-menschlievende bevelhebber, bezield door de zucht van wel te doen,
-genoot het vermaak van aan zijne arme Kamschatters, zo wel heilzaame,
-als aangenaame baden, bezorgt te hebben; derzelver weinige verlichting,
-of misschien hunne onbezorgdheid, zou hen zonder zijne hulp daar van
-beroofd hebben, niettegenstaande het onbepaald vertrouwen, het welk zij
-in deeze warme bronnen stelden tot geneezing van veele kwaalen[27]. Dit
-maakte den Heer Kasloff begeerig om de eigenschappen van deeze wateren
-te leeren kennen, hij stelde mij voor, om de ontbinding daar van zamen
-te onderneemen, met behulp van zekere onderrichting, die hem tot dat
-einde gegeeven was; maar voor en aleer ik van onze bevinding verslag
-doe, acht ik het nodig om hier deeze handleiding uitteschrijven, ten
-einde mij de middelen te herinneren, die wij daartoe gebruikt hebben.
-
-  [27] Voorheen durfden zij deeze bronnen en ook de vuurspuuwende bergen
-  niet naderen, dewijl ze zich verbeelden, dat daar helsche geesten hun
-  verblijf hielden.
-
-
-Onderrichting om deeze heete wateren te ontbinden.
-
-"De wateren kunnen in 't algemeen in zich bevatten
-
-"1. Vaste lucht, en als dan hebben ze eenen prikkelenden en zuurachtigen
-smaak, even als limonade zonder suiker.
-
-"2. Yzer of Koper-deelen, wanneer ze van eenen zamentrekkenden en
-onaangenaamen smaak zijn, ten naasten bij als inkt.
-
-"3. Zwavel of Zwavelachtige dampen, en in dat geval is de smaak zeer
-walgachtig, even als van een gebroeid en bedorven hoender-eij.
-
-"4. Vitriool, Zee of Alkalisch Zout.
-
-"5. En Eindelijk aardachtige deelen.
-
-
-_Vaste Lucht._
-
-"Om de vaste lucht te onderscheiden, is de smaak gedeeltelijk
-genoegzaam, dog wanneer men in het water sap van tournesol giet, neemt
-het zelve naar maate van de menigte vaste lucht, welke het in zich
-bevat, eene meerdere of mindere roode couleur aan.
-
-
-_Yzer-Deelen._
-
-"Het Yzer ontdekt zich door middel van de galnoot, of door een brandbaar
-alkali; de galnoot in water gedaan, dat met Yzer-achtige deelen bezet
-is, geeft aan het zelve een purpere-violet- of zwarte couleur; en het
-brandbaar alkali daar in gedaan zijnde geeft op het oogenblik Berlijnsch
-blaauw.
-
-
-_Koper-Deelen._
-
-"Het Koper word kenbaar door bijvoeging van het brandbaar, of vlug
-alkalisch zout, het eerste verwt Koperachtig water in bruin-rood, en het
-tweede in blaauw; het tweede is nogtans zekerder dan het eerste, om
-reden dat het vlug alkalisch zout alleen het koper, en niet het ijzer
-doet zinken.
-
-
-_De Zwavel._
-
-"Men verkrijgt de Zwavel en Zwavelachtige dampen, wanneer men in 't
-water giet, 1. Salpeterzuur; indien 'er zich dan een geel of witachtige
-droessem in vertoont, heeft men Zwavel, en ter zelver tijd bemerkt men
-een uitwaasseming en verspreiding van eenen Zwavelachtigen reuk. 2.
-Eenige druppels bijtend sublimaat; zo er als dan een wit zinkzel
-verschijnt, bevat het water alleen Zwaveldampen; en alleen zwavel,
-wanneer het gezonkene zwart is.
-
-
-_Vitriool-Zouten._
-
-"Het water kan Vitrioolzout in zich bevatten, dat is te zeggen, zouten,
-voortspruitende uit de zamenvoeging van Vitriool-Zuur met
-Kalkachtig-Aard-Yzer-Koper, of met een Alkalisch Zout; men word het
-Vitrioolzuur gewaar, wanneer men 'er eenige druppels opgeloste
-zwaarwegende aarde (terre pesante) ingiet; want als dan ziet men een
-drabbig zinkzel gebooren worden, dat langzaam op den bodem van het glas
-nedervalt.
-
-
-_Zee-Zout._
-
-"Men kan ras gewaar worden, of het water Zee-Zout in zich bevat, wanneer
-men 'er eenige druppels opgelost zilver ingiet, aanstonds zal zich een
-wit zinkzel ontdekken, even als gestremde melk, het geen op het laatst
-een donker violet couleur verkrijgt.
-
-
-_Vast Alkalisch-Zout._
-
-"Het water bevat een vast Alkalisch Zout, wanneer 'er door het bijdoen
-van eenige druppels ontbonden bijtend sublimaat, vrij spoedig een
-roodachtig bezinkzel ontstaat.
-
-
-_Kalkachtige Aarde._
-
-"Ook kan het water verzeld zijn van Kalkachtige Aarde en Magnesia;
-eenige druppelen zuur van suijker in het water gedaan, doen de
-Kalkachtige aarde in witachtige wolkjes zinken, die vervolgens op den
-grond vallen, en eene witte stof overlaaten; Eindelijk, indien het
-water Magnesia in zich besluit, brengen eenige druppelen van ontbonden
-bijtend sublimaat zeer langzaam een roodachtig bezinkzel voort."
-
-"_Aanmerking_: Teneinde deeze proefneemingen zeeker en spoedig gelukken,
-moet men zorg draagen, om het water, dat men ontbinden wil, bijna tot de
-helft door kooken te verminderen, uitgezondert nogtans, wanneer het
-water vaste lucht in zich bevat, om dat deeze lucht door de opkooking
-zou vervliegen".
-
-
-Uitslag van onze proefneemingen.
-
-Na dat wij deeze bovengemelde handleiding wel overdagt hadden, begonnen
-wij de proefneemingen; de drie eersten niets voortgebragt hebbende,
-begreepen wij, dat dit water nog vaste lucht, nog Yzer, nog Koper-deelen
-in zich bevatte, dog de bijvoeging van Salpeter-zuur, bij de vierde
-proef aangeweezen, deed ons op de oppervlakte een weinig witachtigen
-droessem gewaar worden, welke zich niet ver verspreidde, hetgeen ons
-deed gelooven, dat de hoeveelheid Zwavel of Zwavelachtige dampen zeer
-gering was.
-
-De vijfde proef toonde ons, dat het water met Vitriool-zouten vervuld
-was of ten minsten Vitriool-zuur met Kalk-achtige aarde; wij zagen de
-tegenwoordigheid van dat zuur, wanneer wij eenige druppels ontbonden
-zwaarwegende aarde in dit water wierpen, het welk wit wierd in de
-gedaante van wolkjes, en de droessem, die zich op den grond van het glas
-zette, scheen ons toe zeer fijn en wit te weezen.
-
-Ons ontbrak ontbonden zilver om de zesde proef te doen, en te zien of
-het water ook van zee-zout voorzien ware.
-
-De zevende bevestigde ons dat het met geen vast Alkalisch zout bezet
-was.
-
-Wij vonden door de agtste bewerking, dat het water eene groote
-hoeveelheid van Kalkachtige aarde dog geen magnesia in zich bevatte.
-Nadat wij 'er eenige druppels zuur van suiker ingegooten hadden, zagen
-wij de Kalkachtige aarde op den grond van 't glas in wolken en wit stof
-nederzinken; wij mengden 'er vervolgens ontbonden bijtend sublimaat
-onder ten einde de magnesia te zoeken, dog 't grondsap behield in plaats
-van roodachtig te worden, altoos de Couleur, die het zelve had, wanneer
-'er nog niets anders dan zuur van suijker onder vermengt was; een bewijs
-dat 'er geen magnesia in 't water was.
-
-Wij gebruikten dit water voor de thee en onzen gewoonen drank. Eerst
-drie of vier dagen daar na wierden wij gewaar, dat het eenige zoutdeelen
-bij zich had.
-
-De Heer Kasloff deed ook water, dat aan de bron gehaald was, kooken, tot
-dat het geheel uitgewaassemt was; de aarde of witachtige en zeer zoute
-stof, die op den bodem van 't glas bleef, en het uitwerkzel dat ze
-natuurlijk op ons voorbragt, dit een en ander duidt klaar aan, dat dit
-water met salpeterachtige zouten bezet was.
-
-Wij merkten nog op, dat uit de beek genomen steenen overdekt waaren van
-eene vrij dikke en ineengekronkelde kalkachtige stoffe, die met het
-vitriool en salpeter zuur als opgekookt is; wij raapten nog anderen op
-de plaats zelfs, waar deeze wateren hun oorsprong schijnen te neemen, en
-waar ze het heetste zijn; wij vonden ze bedekt met een laag van een
-soort van metaal, zo ik dus dat harde en vaste bekleedzel kan noemen,
-het geen ons toescheen de couleur te hebben van gezuiverd koper, dog
-waar van wij de hoedanigheden niet konden ontdekken; dit metaal
-vertoonde zich daar en boven onder de gedaante van speldeknoppen en
-nooit konden wij het door eenig zuur ontbinden; wanneer wij deeze
-steenen doorkliefden, vonden wij 't binnenste zeer week en met keiachtig
-zand vermengt, ik wierd 'er een groot getal van in deeze bronnen gewaar.
-
-Ik moet hier nog bijvoegen, dat wij aan den oever van de beek en in een
-klein drijvend moeras, in deszelfs nabuurschap gelegen; een gom of
-zonderling _zee-gras_ ontdekten, van eene lijmagtige zelfstandigheid en
-niet aan de aarde kleevende.[28]
-
-  [28] De Heer Kasloff had daar van eene zekere hoeveelheid aan den Heer
-  abt Mongis gegeeven, geduurende het verblijf van deezen
-  Natuurkundigen, welke tot onzen togt behoorde, te St. Pieter & Paulus.
-
-Deeze zijn de Waarneemingen, die ik omtrent den aart deezer warme
-wateren gemaakt heb, bij gelegenheid, dat ik den Heer Kasloff in zijne
-proefneemingen en naspooringen de behulpzaame hand bood. Ik durf mij
-niet vleijen van in het opgeeven onzer bevindingen op eene voldoende
-wijze geslaagt te zijn; het zou kunnen weezen dat door onachtzaamheid,
-of bij gebrek van de nodige kundigheden, mij eenige misslagen in de
-opgaave onzer bewerkingen ontsnapt waaren, ik kan nogtans betuigen, dat
-ik 'er al mijn aandagt en zorgvuldigheid aan besteed heb; daar en boven
-verklaar ik bij voorraad, dat men aan mij alleen het gebrekkige moet
-toeschrijven het geen men in dit verhaal zou hebben kunnen aantreffen.
-
-Geduurende den tijd welken wij bij deeze baden en in het dorp van
-Natchikin doorbragten, waren de goederen, die wij te Koriaki
-agtergelaaten hadden door onze paarden in verscheiden reizen
-overgebragt, en wij begonden de nodige schikkingen voor ons vertrek te
-maaken. In dien tusschentijd zag ik een sabel-marter of wezeltje
-levendig vangen, op eene wijze die mij zeer zonderling voorkwam en
-teffens een denkbeeld kan geeven van de jagt op deeze dieren.
-
-
-Jagt op eene sabel-marter.
-
-Op eenigen afstand deezer baden, bemerkte de Heer Kasloff een groot
-getal Ravens, die bijna altoos over dezelfde plaats al scheerende langs
-den grond vloogen; de vaste richting hunner vlucht deed hem denken, dat
-een of andere roof hen derwaarts trok; en inderdaad, deeze vogels
-vervolgden een sabel-marter; wij ontdekten dezelve op een berkenboom die
-door andere ravens omringt was, en kreegen begeerte om die te vangen; de
-zekerste en spoedigste manier om daar in te slaagen zou zeker geweest
-zijn om ze met den snaphaan dood te schieten, dog wij hadden onze
-geweeren naar 't dorp, werwaarts wij zelfs weder keerden, te rug
-gezonden, en van de persoonen, die ons verzelden, nog in den omtrek,
-konden wij 'er geen één bekomen; Een Kamschatter hielp ons gelukkig uit
-de verlegenheid, door zich aantebieden om het dier te vangen; ziet hier,
-hoe hij dit aanlag; hij vroeg ons een band, en wij konden hem geen
-anderen geeven dan dien waarmede ons hair gebonden was; terwijl hij een
-strik maakte, hadden op deeze Jagt afgerichte honden den boom omringt;
-het beest bekeek dezelve, en het zij uit schrik, of natuurlijke
-domheid, het beweegde zich niet; het vergenoegde zich met zijn hals
-uittestrekken, wanneer men het den strik aanbood, tweemaal maakte het
-'er zich zelfs aan vast, en tweemaal ging de strik los; wanneer
-eindelijk de marter op den grond sprong, wilden de honden ze grijpen,
-dog welhaast wist zij 'er zich van te ontdoen, en hield zich zodanig met
-de pooten en de tanden aan den snoet van een der honden vast, dat die
-geen reden had om over dit onthaal vergenoegd te weezen; daar wij gaarne
-het beest levendig vangen wilden, deeden wij er de honden af; de marter
-ontliep het terstond en klom wêer op een boom, alwaar men ze voor de
-derdemaal den strik om den hals deed, die op nieuw afgleed; en het was
-eerst voor de vierde reis, dat het den Kamschatter gelukte om het beest
-te vangen[29]. Ik zou nimmer gedagt hebben, dat een beest, het welk zulk
-een loos voorkomen heeft, zich zo lomp zou hebben laaten krijgen, en
-zelfs behulpzaam zijn aan de laagen, die het ziet, dat men het legt.
-Deeze gemaklijkheid om de marters te vangen, is voor de Kamschatters
-van een groot nut, dewijl ze verpligt zijn hunne schattingen in
-marter-vellen te betaalen, 't geen ik in 't vervolg nader zal
-opgeeven[30].
-
-  [29] De Heer Kasloff, die deeze Jagt bestierde, had de goedheid van
-  mij deeze sabelmarter, in 't land SOBOL genaamt te vereeren, en
-  beloofde mij 'er nog een te zullen bezorgen, ten einde ik een paar
-  daar van naar Frankrijk kon medeneemen.
-
-  [30] Dit bontwerk maakt niet alleen een aanmerkelijken tak van
-  Koophandel uit, maar daar en boven dient het eenigermaate voor een
-  geldspecie aan deeze volkeren.
-
-Men nam, geduurende de nagten van den 13. en 14, twee luchtverschijnzels
-in het Noord-westen, waar; uit de beschrijving, die men 'er ons van gaf,
-oordeelden wij, dat het flikkeringen van noorderlicht geweest waaren, en
-het deed ons leed niet tijdig genoeg gewaarschuuwt geweest te zijn, om
-ze te kunnen zien; de lucht was vrij schoon geweest geduurende ons
-verblijf aan de baden, echter was het westelijk gedeelte bijna altoos
-bezet met zeer dikke wolken; de wind veranderde van west in noord-west
-en bragt ons van tijd tot tijd sneeuwvlagen aan, de sneeuw kon nog geen
-vastigheid verkrijgen, niettegenstaande den vorst, dien men alle nagten
-gewaar wierd.
-
-
-Den 16.
-
-
-Toebereidzelen tot ons vertrek.
-
-Ons vertrek op den 17 October bepaald zijnde, bragten wij den dag van
-den 16 in die bezigheden door, welke de laatste toebereidzelen tot de
-reis noodzaaklyk maakten; wij moesten het overige van onze reis tot aan
-Bolcheretsk op de Bolchaïa-reka doen, men had tien kleine schuitjes,
-die mij eigentlijk niet anders toescheenen dan uitgeholde boomen in de
-gedaante van praauwen, twee aan twee, en den een tegen den anderen
-vastgemaakt; men maakte daar van vijf vlotten, om ons en een gedeelte
-van onze goederen overtevoeren; wij moesten wel besluiten om het overige
-te Natchikin te laaten, uit hoofde van de onmogelijkheid om alles op
-deeze vlotten te kunnen laaden, welker getal men ook niet vermeerderen
-kon, want men had al de schuitjes of praauwen genomen, die maar in het
-dorp te vinden waaren, en zelfs had men 'er van het dorp Apatchin,
-werwaards wij ons begeeven moesten, laaten afkomen.
-
-
-1787. _October._
-
-
-Den 17.
-
-
-Vertrek van Natchikin, en bijzonderheden van onze reis.
-
-Op den 17. met het aanbreeken van den dag, begaven wij ons op deeze
-vlotten. Vier Kamschatters bestierden met behulp van lange boomen of
-stokken onze vaartuigen, dog meesttijds waaren ze genoodzaakt van zich
-in het water te begeeven om dezelve voorttetrekken, dewijl de rivier op
-sommige plaatzen, op zijn hoogst maar een of twee voet, en op andere nog
-geen zes duimen, diepte had; al vrij spoedig brak een van onze vlotten,
-en wel juist dat waar op ons goed gelaaden was, alles moest toen
-ontlaaden worden om het vlot weder te kunnen maaken; wij wagteden 'er
-niet op, maar verkoozen liever het zelve agter te laaten en onze reis
-te vervolgen; des middags noodzaakte ons eene andere ramp, die wel zo
-treurig was voor luiden wier eetlust opwakkerde, om nogmaals te moeten
-vertoeven; het vlot waar op men onze keuken gelaaden had, raakte voor
-onze oogen eensklaps aan 't zinken; men kan ligt bevroeden, dat wij met
-geene onverschilligheid het verlies, waar mede wij bedreigd wierden,
-aanzagen, wij ijverden om 't zeerst en zo goed wij konden om het
-overschot van onzen voorraad te behouden, en uit vreeze voor grooter
-tegenspoeden, namen wij het voorzichtig besluit van in deeze plaats stil
-te houden, ten einde 'er het middagmaal te neemen; dit deed ons
-ongevoelig den geleeden schrik vergeeten, en gaf ons meerder moed, om
-het water te leegen, het welk onze praauwen overlaade, en om onze reis
-voorttezetten. Wij hadden nog geen werst afgelegd, of wij ontmoetteden
-twee schuitjes die van Apatchin kwamen om aan onze overvoering te
-helpen. Wij zonden ze ter hulp van de beschadigde vlotten, en om de
-praauwen die buiten staat waaren van langer dienst te doen, te
-vervangen; daar wij altoos aan 't hoofd van alle de vaartuigen
-voorwaarts gingen, verlooren wij ze op het laatst geheel uit het
-gezicht, dog wij ondervonden tot aan den avond geene verdrietelijkheden
-meer.
-
-Ik bemerkte, dat de Bolchaïa-reka in de bogten, die ze geduurig maakt,
-ten naasten bij oost-noord-oost, en west-zuid-west loopt; derzelver
-stroom is zeer snel, ze scheen mij toe omtrent vijf à zes kronkelingen
-in een uur te hebben; echter betwisteden de steenen en de ondieptens,
-die men 'er telkens aantreft, ons zodanig den doortogt, dat het werk van
-onze geleiders, die ze met groote behendigheid wisten te vermijden, zeer
-zwaar wierd; dog naar maate wij den mond van de rivier naderden,
-ontdekte ik met vermaak, dat ze wijder en bevaarbaarder wierd. Ik was
-niet minder verwonderd, van dezelve, in ik weet niet hoe veel armen,
-zich te zien verdeelen, die vervolgens, na verscheiden kleine eilandjes
-besproeid te hebben, waar van eenige met hout begroeid zijn, zich weder
-vereenigden; de boomen zijn overal zeer klein en zeer digt bewassen, men
-vind 'er ook hier en daar een groot getal voorwaarts in de rivier staan,
-het welk de moeijelijkheid in het vaaren nog vergroot, en de
-onbezorgdheid, ik zou haast zeggen de luiheid deezer volkeren, aantoont.
-Het valt hun niet eens op den aandagt om ten minsten deeze boomen
-uitteroeijen, en zich daar door een vrijen doortogt te baanen.
-
-Verschillende soorten van water-gevogelte als eenden, pluvieren,
-goillands, duikelaars en meer anderen vermaaken zich in deeze rivier,
-welker oppervlakte zij dikwils bedekken, dog het is gantsch niet
-gemaklijk om ze te naderen en bij gevolg ook niet om ze te schieten, het
-wild scheen 'er mij zo overvloedig niet. Zonder het spoor der beeren en
-de half verslondene visschen, die zich allerwegen aan ons oog
-vertoonden, zou ik gedagt hebben, dat men mij had zoeken te bedriegen,
-of ten minsten dat men veel vergroot had, wanneer men mij van de
-meenigte deezer dieren, welke deeze velden bewoonen, had gesprooken. Wij
-konden er geen een gewaar worden, dog wij zagen verscheide zwarte
-arenden, en anderen met witte vleugels, raavens, exters, eenige witte
-patrijzen, en een hermelijn, dat langs den oever wandelde.
-
-Bij het aannaderen van den nagt, oordeelde de Heer Kasloff met reden,
-dat het voorzichtiger zoude zijn, onze reis te staaken, dan wel dezelve
-te vervolgen onder een gestadige vrees van diergelijke hinderpaalen te
-zullen ontmoeten als die geenen welke onze vaart geduurende den dag
-belemmert hadden. En hoe ze te boven gekomen? wij kenden de rivier niet,
-en het minste toeval kan zeer gevaarlijk worden, wanneer het in de
-duisterheid van den nagt voorvalt; na onderling deeze bedenkingen
-gewisselt te hebben, beslooten wij op den regter oever aan land te gaan,
-op den kant van een klein boschje, digt bij de plaats, alwaar de Heer
-King en zijn gevolg stil hielden[31]; een goed vuur verwarmde en droogde
-ons volk; de Heer Kasloff had de nodige voorzorg gebruikt om op deszelfs
-vaartuig zijne tent te kunnen plaatzen, en terwijl men bezig was met ze
-op te stellen het geen in een oogenblik geschiedde, hadden wij het
-genoegen twee vlotten, die agter gebleeven waaren, te zien aankomen. Het
-vermaak, dat ons deeze vereeniging veroorzaakte, de vermoeijenissen van
-den dag, de gemaklijkheid der tent, en de voorzigtigheid, die wij gehad
-hadden van onze bedden mede te neemen, dit alles liep zamen om ons den
-best mogelijken nagt te doen doorbrengen.
-
-  [31] Ziet de derde reize van Cook.
-
-
-1787. _October_ Te Apatchin.
-
-
-Den 18.
-
-
-Aankomst te Apatchin, en aanmerkingen over dit dorp.
-
-Den volgenden dag namen wij vroegtijdig en zonder veel zwarigheden de
-reis wederom aan. Wij waaren in den tijd van vier uuren te Apatchin, dog
-onze vlotten konden ons niet tot aan het dorp brengen, uit hoofde der
-ondieptens van de rivier ter dezer plaats; wij ontscheepten ons omtrent
-vier honderd passen van het dorp, en leiden deezen weg te voet af.
-
-Dit dorp scheen mij minder groot dan de voorigen, dat is te zeggen, dat
-het misschien uit drie of vier wooningen minder bestond; het is in eene
-kleine vlakte gelegen, die door een arm van de Bolchaïa-reka besproeid
-word, en men ontdekt aan de overzijde van den oever tegen over het dorp,
-eene uitgestrektheid van houtgewas, dat mij voorkwam een eiland te zijn,
-geformeerd door de verscheidene armen van deeze rivier.
-
-Ik vernam in 't voorbijgaan, dat het dorp Apatchin benevens dat van
-Natchikin niet altoos ter plaatze gestaan hadden, waar men ze thans
-ziet; het is pas zedert eenige jaaren, dat de Inwoonders, waarschijnlijk
-derwaarts getrokken door de bekoorlijke gelegenheid der plaats of door
-de hoop van een meer overvloedige en gemaklijker vischvangst, hunne
-wooningen daar overgebragt hebben, waar ik ze heb gevonden; de nieuwe
-grond, dien zij uitgekozen hebben, is volgens 't geen men mij gezegt
-heeft, omtrent vier a vijf wersten van den ouden afgelegen, waar van
-geen overblijfzelen meer te zien zijn.
-
-Ik vond te Apatchin niets aanmerkelijks; ik verliet het om mij bij onze
-vlotten te gaan vervoegen, welke de ondieptens voorbij waren en drie
-wersten van het dorp op ons wagtten, juist ter plaatze, alwaar de arm
-van de Bolchaïa-reka, na het dorp omgeloopen te hebben, weder in zijn
-bedde keert; hoe laager wij kwamen, hoe snelder en dieper wij dezelve
-vonden, zodanig dat niets onze reis tot aan Bolcheretsk hinderde,
-alwaar wij des avonds ten zeven uuren aankwamen, alleen gevolgt van één
-onzer vlotten, zijnde de overige ten agteren gebleeven.
-
-
-1787. _October_ Te Bolcheretsk.
-
-
-Aankomst te Bolcheretsk.
-
-Naauwlijks waaren wij ontscheept, of de Heer Commandant geleidde mij
-naar zijne wooning, en had de beleeftheid mij huisvesting te geeven,
-waar van ik geduurende al den tijd van mijn verblijf te Bolcheretsk
-gebruik gemaakt heb. Ik moet erkennen dat 'er geene voorzorgen nog
-oplettenheden uit te denken zijn, welke ik niet van zijn kant
-ondervonden heb. Niet alleen bezorgde hij mij alle gerieflijkheden en
-aangenaamheden, die in zijn vermogen waaren, maar daar en boven
-verschafte hij mij alle onderrichtingen, die ik nodig had, en welke zijn
-post hem toeliet mij te geeven; zijn beleeftheid ging dikwils zo ver van
-mijne begeertens en vraagen voor te komen, en mijne nieuwsgierigheid aan
-te wakkeren, met dezelve alles, het geen hij voor haar belangrijk
-oordeelde, aantebieden; het was in deeze bedoelingen, dat hij mij al
-aanstonds bij onze aankomst voorsloeg, om met hem te gaan ter ontdekking
-van de galjoot van Okotsk[32] die op een weinig afstands van
-Bolcheretsk ongelukkig schipbreuk had geleden.
-
-  [32] Dit schip word jaarlijks op bevel van de regeering afgezonden,
-  ter overbrenging van alle soorten van levensmiddelen en andere zaaken,
-  geschikt ter verzorging van de Inwoonders van het schier-eiland.
-
-
-Schipbreuk van het galjoot van Okotsk.
-
-Wij waaren reeds gedeeltelijk van dit treurig voorval op onze reis
-onderricht; men had ons verhaalt, dat het slegte weder[33] het welk dit
-galjoot bij het naderen van 't land had ondergaan, het zelve genoodzaakt
-had om een uur van de kust ten anker te komen, dog dat het zelve voor
-zijn ankers weggedreeven zijnde, de stuurman geen ander middel gezien
-had om het scheepsvolk te behouden, dan met het op de kust te zetten,
-dat hij derhalven de ankertouwen gekapt had, met dat gevolg, dat zijn
-vaartuig verbrijzeld was.
-
-  [33] Het woei in der daad eene stijve koelte uit het Noord-westen, en
-  de lucht was zeer betrokken, wij wierden een streek van deezen wind op
-  den volgenden dag van de schipbreuk van het galjoot, geduurende onze
-  reis van Natchikin op Bolcheretsk gewaar, dog dezelve was den nagt van
-  onze aankomst nog veel geweldiger.
-
-Op de eerste tijding, hadden zich de Inwoonders van Bolcheretsk in
-allerijl verzameld om zich ter hulp van dat schip te spoeden, en ons te
-beproeven van ten minsten de levensmiddelen te redden, waar mede het
-zelve belaaden was.
-
-De Heer Kasloff had bij zijne aankomst alle beveelen gegeeven, die hem
-nodig scheenen, dog niet gerust omtrent de uitvoering besloot hij
-welhaast om zich in persoon derwaarts te begeeven; hij verzogt mij van
-hem te willen vergezellen, het welk ik met blijdschap aannam, dewijl het
-mij veel vermaaks verschafte gelegenheid te hebben, van den mond der
-Bolchaïa-reka, en de haven welke ze op die plaats formeert, te zien.
-
-
-Den 20.
-
-
-Wij begeeven ons op weg ter ontdekking van het verongelukte schip.
-
-Wij vertrokken des morgens ten elf uuren, op twee vlotten, waar van een
-(daar wij ons op bevonden) uit drie schuitjes was zamengesteld; onze
-geleiders bedienden zich van roeispaanen en zomtijds van hunne stokken,
-die hun in de belemmerde en ondiepe plaatzen, het meest te stade kwamen,
-om de hevigheid van den stroom te boven te komen, dewijl ze daar door de
-schuitjes terug hielden, welke er door weggesleept wierden, en die de
-stroom ongetwijffelt zonder dit overleg zou hebben doen verongelukken.
-
-De Bistraïa, eene andere zeer snel vlietende, en breeder rivier als de
-Bolchaïa-reka, vereenigt zich met deeze laatste op den afstand van eene
-halve werst, en ten westen van Bolcheretsk; ze verliest haar naam bij de
-zamenvloeijing, om dien der Bolchaïa-reka mede aanteneemen, die door
-deeze bijvoeging van meer aanbelang word, en die vervolgens omtrent
-dertig wersten van Bolcheretsk in zee valt.
-
-
-1787. _October._
-
-
-Gehugt van Tchekafki.
-
-Wij zetten des avonds ten zeven uuren voet aan land in een klein vlek
-genaamd _Tchekafki_; twee isbas, even zo veel balagans en eene bijna
-uitgeroeide ijourte waaren de eenigste wooningen, die ik 'er vond. Ik
-zag 'er daar en boven een slegte houten bergplaats, aan dewelke men den
-naam van magazijn gegeeven heeft, om dat ze aan de kroon behoord en men
-'er terstond den voorraad in oplegt, waar mede de galjooten van
-_Okotsk_[34] geladen zijn; het is ter bewaaring van dit magazijn, dat
-het gehugt daar geplaatst is; wij bragten den nagt in een deezer isbas
-door, met voorneemen om ons den volgenden morgen naar het verongelukte
-schip te begeeven.
-
-  [34] Wanneer deeze galjooten genoodzaakt zijn om te overwinteren,
-  houden zij zich op in den mond van een naauwer en dieper rivier, die
-  in de Bolchaïareka valt, omtrent vijftig passen van dit gehugt, als
-  men de rivier opvaart.
-
-
-Den 21.
-
-Wij begaven ons met het aanbreeken van den dag op onze vlotten, de zee
-was laag, wij voeren een zeer uitgestrekte en droog leggende bank langs;
-ze strekt zich na den linker oever van de Bolchaïa-reka, wanneer men die
-afvaart, en laat aan het noordelijk gedeelte maar een doortogt van agt
-a tien roeden breedte, en twee en een halve sagene[35] of vaam diepte;
-de wind die een frissche koelte uit het noordwesten woei, ontstelde
-eensklaps de rivier, en liet niet toe, dat wij ons in de kil zouden
-waagen; onze vaartuigen waaren daar en boven zo klein, dat ze door
-iedere golf half gevuld wierden; twee menschen werkten zonder ophouden
-om ze te leegen, en waaren daar toe naauwlijks voldoende; wij voeren dus
-zo lang wij maar konden langs deeze bank.
-
-  [35] De _sagene_ is eene Russische maat, van gelijke grootte als een
-  vadem.
-
-
-Mond van de Bolchaïa-reka.
-
-Toen wierden wij de mast van het galjoot, beneden eene landengte, die
-naar het zuiden loopt, gewaar; dit vaartuig scheen ons twee wersten
-zuidwaarts van den mond der Bolchaïa-reka afteleggen. Op de punt van het
-zo evengemelde laage land, ontdekten wij de vuur-baak en de hut van hun
-die ze bewaaren; ongelukkig konden wij dit alles niet dan van verre
-zien, de loop der rivier, ter plaatze waar ze in zee valt, scheen mij
-noord-westelijk te zijn; zij vertoont daar eene opening van omtrent een
-half werst breedte; ter linkerzijde is dus de vuurbaak geplaatst, en aan
-den anderen kant ziet men eene uitgestrektheid laag land, dat de zee bij
-slegt weer overstroomt, en het geen zich tot aan het gehugt Tchekafki
-uitstrekt; van deeze laatste plaats tot aan den mond der rivier heeft
-men zes a agt wersten afstands; hoe meer men dien nadert, hoe snelder de
-stroomen zijn.
-
-Er was geen middel om onze vaart voorttezetten, de wind vermeerderde
-telkens, en de baaren wierden van tijd tot tijd grooter. Het zou de
-uiterste onvoorzigtigheid geweest zijn van de zandbank te verlaaten, om,
-door zulk slegt weer en met diergelijke brooze vaartuigen, eene ruimte
-van twee wersten door de volle zee overtesteeken, zijnde dit de breedte
-van de baaij, welke door den mond van de rivier gemaakt word. De Heer
-Commandant, die reeds eenige blijken van mijne geringe kundigheden in de
-zeevaart gehad had, wilde als toen wel mijn raad inneemen, en deeze was
-om te wenden, ten einde naar de plaats, alwaar wij geslaapen hadden, te
-rug te keeren; het geen dan ook dadelijk geschiedde; wij hadden veel
-reden om over onze voorzigtigheid te vreden te zijn, want ter naauwer
-nood waaren wij te Tchekafki aangekomen, of het wierd nood-wêer.
-
-
-Aanmerkingen over den mond van de Bolchaïareka.
-
-Ik vertroostte mij deswegens, dewijl ik ten minsten mijn oogmerk bereikt
-had, namelijk om dien ingang van de Bolchaïa-reka te zien. Ik durf
-verzekeren, dat het voor scheepen van honderd vijftig ton zeer
-gevaarlijk en ondoenlijk is om ze aan te doen; de schipbreuken der
-Russische vaartuigen zijn al te menigvuldig, om aan de zeevarenden, die
-deeze kust zouden willen bezoeken, en aan die volkeren, die hen
-derwaarts zouden willen zenden, niet de oogen te openen.
-
-De haven heeft ook daar en boven geen schuilplaats, de laage landen,
-waar van ze omringt word, kunnen geene beschutting opleveren tegen de
-winden, die van alle kanten 'er op aankomen, daar en boven zijn de
-banken, die door den stroom van de rivier veroorzaakt worden, zeer
-beweegbaar, en door die zelfde oorzaak is het bijna onmogelijk juist de
-kil te kennen, die noodzaaklijk van tijd tot tijd van loop veranderen
-moet, en welkers diepte niet te bepaalen is.
-
-
-Schrikkelijke orcaan.
-
-Wij bleeven het overige van den dag in het gehugt Tchekafki zonder ons
-weder op reis te kunnen begeeven, nog, om naar het verongelukte schip te
-gaan, nog zelfs, om naar Bolcheretsk te rug te kunnen keeren; de lucht
-in plaats van op te klaaren, was van alle kanten met zwarte en dikke
-wolken bezet, die haar den gantschen dag aan ons oog onttrokken.
-
-Weinig tijds na onze aankomst, ontstond 'er een vervaarlijke storm en de
-Bolchaïa-reka was tot zelfs bij ons gehugt in de grootste beroering;
-deeze deining verwonderde mij, uit hoofde der weinige breedte en diepte
-van de rivier ter deezer plaats, de noord-oostelijke uithoek van den
-mond en het laage land, dat zich bij die windstreek verlengt, maakte
-maar eene klip, die door de baaren met een ijsselijk gedruis overstelpt
-wierd; de vertooning, welke deeze stormwind opleverde, was niet minder
-verschriklijk, dog ik was aan land, en ik meende ze te kunnen braveeren.
-Ik kreeg in 't hoofd om in de omgelegen streeken te gaan jagen; ik had
-nog maar eenige voetstappen gedaan, of door den wind gegreepen raakte ik
-aan 't waggelen, ik hield vol en wilde mijn voorneemen en de jagt
-volbrengen, dog aan een beek gekomen, die ik met een schuitje moest
-oversteeken, liep ik het grootste gevaar, en ik keerde op het oogenblik
-te rug, wel betaeld voor mijne snorkerij; deeze schrikkelijke orcaanen
-zeer gemeenzaam in dit jaargetij zijnde, zo is het niet te verwonderen,
-dat 'er zo veele schipbreuken op deeze kusten voorvallen; de scheepen
-zijn zeer klein, en hebben maar eene mast, en het geen nog erger is,
-bestaat daar in, dat de zeelieden, die ze bestieren, maar zelden het
-vertrouwen waardig zijn, het geen men in hun stelt, indien ik geloven
-mag wat men 'er van verhaalt heeft.
-
-
-Den 22.
-
-
-Terugkomst te Bolcheretsk, alwaar ik tot den 27 Januarij 1788. gebleeven
-ben.
-
-Den volgenden dag hervatteden wij onze reis om naar Bolcheretsk te rug
-te keeren, alwaar wij eerst des avonds bij het vallen van den nagt
-aankwamen.
-
-Daar ik wel voorzien kan, dat mijn verblijf alhier mogelijk van langen
-duur zal weezen, vermits wij genoodzaakt zijn hier den aanvang der
-sleedevaart aftewagten, gaa ik den draad mijner beschrijvingen, en het
-verhaal van het geen ik gezien, of in mijne gesprekken met de Russen en
-Kamschatters vernomen heb, weder opvatten; laat ons met de stad of het
-fort van Bolcheretsk beginnen, want dus noemt men het zelve in 't
-Russisch (Ostrog of Krepost).
-
-
-1787. _October_ Te Bolcheretsk.
-
-
-Beschrijving van Bolcheretsk.
-
-Het is gelegen aan den oever van de Bolchaïa-reka, in een eiland van
-weinig uitgestrektheid, dat geformeerd word door de verschillende armen
-van deeze rivier, die de stad in drie gedeeltens scheiden, waar van het
-eene meer dan het andere bewoond is; het meest afgelegene naar het
-oosten is een soort van voorstad genaamt _Paranchine_, het bevat omtrent
-tien a twaalf isbas; aan deze zijde, of in het zuid-westen van
-Paranchine, dat is te zeggen, in het middelste gedeelte ziet men ook
-verscheide isbas, en onder anderen eene rei van kleine houten huisjes,
-die tot winkels dienen, daar regt tegen over vind men het Wagthuis, het
-geen ter zelver tijd de Kanzelarij of recht-zaal is[36]; dit huis is
-veel grooter dan de andere, en het word altoos door een schildwagt
-bewaard; Een tweede kleine arm van de Bolchaïa-reka scheid door eene
-kleine tusschenruimte nog eens deeze verzameling van wooningen, welke
-zonder order en hier en daar verspreid zijn, van het derde gedeelte der
-plaats, dewelke in het noord-westen een andere groep van gebouwen
-vertoont digter aan de rivier gelegen; deeze stroomt door dat gedeelte
-zuid-oost en noord-west, en loopt op een afstand van omtrent vijftig
-treden van het huis van den Commandant. Dit huis laat zich gemaklijk van
-de anderen onderscheiden, het is meer verheven, grooter, en in den smaak
-der houte huizen van St. Petersburg gebouwd. Twee honderd treden ten
-noord-oosten van de wooning des Commandants, vind men de kerk, waar van
-de bouw-order eenvoudig en gelijk is aan die van alle de kerken der
-Russische dorpen. Bij deeze is een houte schuur van twintig voeten hoog,
-alleenlijk met een dak bedekt, onder het welk drie klokken hangen; men
-ontdekt nog in het noord-westen van het huis van den Commandant, een
-ander klein gedeelte van de plaats of stad die van dit huis afgescheiden
-word door een beemd of moeras van omtrent drie honderd treden
-uitgestrektheids, en alleen bestaat uit vijfentwintig of dertig isbas,
-en eenige balagans. In 't algemeen zijn 'er weinig van deeze
-laatstgemelde wooningen te Bolcheretsk, men telt 'er op zijn hoogst
-tien; de overige zijn alle isbas of houten huizen, waar van het getal
-vijftig of zestig kan beloopen, zonder 'er de agt winkels, de kanzelarij
-en het huis van den Commandant onder te rekenen. Na deeze naauwkeurige
-beschrijving van het fort Bolcheretsk, moet het vreemd voorkomen, dat
-men die plaats met deezen naam bestempelt; want ik kan verklaaren, dat
-'er geen spooren van vestingwerken te vinden zijn, en zelfs dat 'er geen
-waarschijnlijkheid is, dat men immer gedagt zou hebben om 'er ter deezer
-plaats te vervaardigen; de staat, de gelegenheid van deeze plaats en van
-deszelfs haven, alles noodzaakt mij te gelooven, dat men alle de
-gevaaren en de tallooze zwaarigheden ingezien heeft, die men zou moeten
-te boven komen, indien men wilde beproeven om ze meer welvarende, en er
-de algemeene stapelplaats des handels van het geheele schiereiland van
-te maaken; de uitzichten van de regeering schijnen, zo als ik reeds
-gezegt heb, zich meer na de haven van St. Pieter & Paulus uittestrekken,
-welkers nabijgelegenheid, gemaklijke toegang en meerdere zekerheid de
-voorkeur verdient.
-
-  [36] Dit wagthuis dient ook nog voor een gevangenhuis, en zelfs tot
-  een school voor de kinderen; de meester van dit school is een
-  Japonnees die verscheide taalen verstaat, en door het Gouvernement
-  betaald word, om de kinderen der Inwoonders te onderwijzen.
-
-
-Aanmerkelijk onderscheid tusschen St. Pieter & Paulus & Bolcheretsk.
-
-Tusschen deeze twee plaatzen is een treffend verschil; het is naamelijk
-de trap van beschaaftheid, die ik te Bolcheretsk opgemerkt heb, en die
-ik te Pétropaulofska niet gezien heb; deeze merkbaare nabijkoming aan
-de Europeesche zeden maakt eene vrij groote tegenoverstelling tusschen
-deeze twee plaatzen. Ik zal tragten zulks te doen gewaar worden, en 'er
-de oorzaak van aantewijzen in den loop mijner naspooringen over de
-Inwoonders van deeze Ostrogs; want het is hier, dat ik de bijzonderheden
-moet opgeeven, nopens derzelver bezigheden, gebruiken, smaak,
-verlustigingen, voedzel, geestvermogens, aart, en gesteldheden en
-eindelijk nopens de grondregels van de regeering, aan welke zij
-onderworpen zijn.
-
-
-Bevolking van Bolcheretsk.
-
-De bevolking te Bolcheretsk bestaat omtrent in twee a drie honderd
-persoonen, zo mannen, als vrouwen en kinderen; onder deeze Inwoonders
-telt men, de Onderofficiers 'er onder begreepen, zestig a zeventig
-Kosakken of Soldaaten, die met alles belast zijn, wat den dienst
-betreft[37]; zij betrekken ieder op hun beurt de wagt, maaken de wegen
-schoon, herstellen de bruggens; ontlaaden den voorraad, die van Okotsk
-gezonden word, en voeren dien over van den mond der Bolchaïa-reka tot
-aan Bolcheretsk; de overige inwoonders bestaan alleen uit Kooplieden en
-Matroozen.
-
-  [37] Derzelver betaaling is zo middelmaatig, dat de ontfangst van een
-  geheel jaar niet voldoende zou weezen om hen maar een maand te doen
-  leeven, indien zij niet nog iets genooten van een kleinen sluikhandel,
-  waar van ik straks nader zal spreeken.
-
-
-Sluikhandel der Cosakken en anderen.
-
-Alle deeze luiden, zo Russen als Kosakken, onder welke Mesticen gevonden
-worden, drijven een heimelijken handel dan met het eene en dan met het
-ander; dit verschilt zo menigmaal als de gelegenheid hun het denkbeeld
-doet gebooren worden om te veranderen, maar het is nooit met
-vooruitzichten van zich door eerlijke wegen te verrijken; derzelver
-vlijt bestaat alleen in eene geduurige schelmerij, ze gaat niet verder
-dan om dagelijks de arme Kamschatters te bedriegen, welker
-ligtgelovigheid en onverwinlijke neiging tot de dronkenschap hen zonder
-onderscheid aan de genade van deeze gevaarlijke roovers overgeeven;
-deeze, op het voorbeeld van onze kwakzalvers en andere gaauwdieven van
-dat soort, gaan van dorp tot dorp de maar al te onnozele Inboorlingen
-verstrikken; zij stellen hun voor om hun brandewijn te verkoopen, dien
-zij listiglijk hun ter proef aanbieden; het is bijna onmogelijk voor een
-Kamschatter, het zij man of vrouw, om dit aanbod te wederstaan; men
-begrijpt dat de eerste proef van veele anderen gevolgt word, welhaast
-worden de hoofden verhit, raaken op hol, en de loosheid der verkoopers
-weet zich ter zelfder tijd van het overige hunner waar te ontdoen.
-Naauwljks hebben zij hun oogmerk bereikt met de koopers dronken te
-maaken, of zij weeten van deezen het kostbaare dat ze bezitten in
-ruiling te bekomen, namelijk al het bontwerk het geen zij maar hebben,
-en dikwils is dit de vrugt van hun arbeid geduurende een geheel
-jaargetij, het welk dienen moest om de schatting aan de kroon te
-betaalen, of anders door verkoop het bestaan van het huisgezin moest
-opleveren, dog geene bedenkingen weerhouden een Kamschatter, die aan het
-drinken is; alles is vergeeten, en niets is hem te dierbaar om zijn lust
-te voldoen. In deeze redenloosheid laaten deeze ongelukkigen zich in een
-oogenblik alles ontneemen, en het voorbijgaande vermaak van eenige
-maaten brandewijn te leegen[38] dompelt hen in de uiterste armoede,
-zonder dat immer de treurige ondervinding hun leert van in het vervolg
-op hunne hoede te zijn tegens hunne eige zwakheid, of tegen de behendige
-trouwloosheid van deeze Kooplieden, die wederom op hun beurt al den
-winst, die ze door hunne schelmerij verkreegen hebben, verdrinken.
-
-  [38] Men weet dat dit de heerschende neiging is bij alle Noordsche
-  volkeren, dog ik heb meer dan eens gelegenheid gehad om optemerken,
-  dat de Kamschatters daar in voor geen ander volk onderdoen; ziet hier
-  onder anderen een trek, dien men mij op de plaats verhaald heeft, om
-  mij te doen oordeelen van de roofzucht dezer zwervende Koopluiden, en
-  van de domme milddadigheid der geenen, die door hun bedrogen worden.
-
-  Een Kamschatter had een sabelmarter voor een glas brandewijn
-  afgestaan; brandende van begeerte om nog een ander te drinken,
-  verzoekt hij den kooper om in zijn huis te komen, deeze bedankt en
-  zegt haast te hebben, de drinker doet op nieuw aanzoek en staat een
-  tweeden koop voor, op dit woord laat de ander zich overhaalen. = "Nog
-  een glas voor deeze marter, ze is fraaijer als de eerste. = Neen ik
-  moet mijn overigen brandewijn bewaaren, ik heb beloofd ze op die
-  plaats te verkoopen en ik vertrek. = Nog een oogenblik, ziet daar twee
-  marters. = Dat lijkt 'er niet na. = Wel nu! ik zal 'er de derde
-  bijvoegen. = Kom aan drink". Ter zelver tijd wierden de drie marters
-  opgevat, en de Koopman houd zich op nieuw als of hij gaan wil, zijn
-  hospes verdubbeld zijne vriendelijkheden om hem te houden; hij vraagt
-  een derde glas, bij iedere nieuwe weigering een nieuw aanbod, hoe meer
-  de koopman zijn waar op prijs houd, hoe meer de Kamschatter stout
-  aanbied; wie zou kunnen gelooven, dat hij eindelijk voor dit laatste
-  glas zeven Sabelmarters van de grootste schoonheid opoffert? dit was
-  alles het geen hem nog overbleef.
-
-
-Koophandel in het algemeen.
-
-Om dit artikel van den Koophandel te eindigen, zal ik er nog bijvoegen,
-dat die geenen, welke denzelven door het geheele schier-eiland
-Kamschatka meer in het groot drijven, niet anders zijn, dan de
-bediendens der Kooplieden van Totma, Vologda, groot Ustiug, en van
-verscheidene steeden uit Siberien, of wel factooren van andere
-vermoogende lieden, die tot zoo ver toe hunne uitzichten in den handel
-uitstrekken.
-
-Alle de Koopmanschappen en levensbehoeftens, welke de noodzaaklijkheid
-hun verplicht opteslaan, worden 'er uitermaaten duur verkogt, en wel
-omtrent tien maal boven derzelver vasten prijs te Moscou; voor de
-_vedro_[39] fransche brandewijn wordt hier tagtig Roubels betaald; de
-verkoop hier van is aan de Kooplieden geoorloft; dog de Koornbrandewijn
-die van Okotsk komt, en die welke in het land met _slatkaïa-trava_ of
-zoet gras word gemaakt, worden voor rekening van de regeering verkogt,
-tegens een-en veertig Roubels en zes en negentig kopecks het vedro; men
-kan deeze niet verkoopen dan in de _kabacs_ of herbergen, die daar toe
-geschikt zijn; te Okotsk kost het vedro brandewijn uit graan gestookt
-maar agttien roubels; waar uit blijkt, dat de kosten van de overvoering
-op drie en twintig roubels zes en negentig kopecks kunnen beloopen, het
-geen zeer buitenspoorig moet voorkomen. Dat men vervolgens hier uit den
-winst beoordeele.
-
-  [39] Het _vedro_ is een maat, die op dertig a veertig pints flessen
-  komt.
-
-De andere ingevoerd wordende waaren[40], namelijk die van Okotsk
-gezonden worden, bestaan in Nankins en eenige Chineesche stoffen, en in
-een meenigte zaaken uit de Russische en vreemde fabrieken getrokken, als
-linten, doeken, koussen, mutzen, schoenen, laarzen en andere artikels
-die tot de kleeding der Europeesche volkeren gebezigd worden, en die
-hier, wanneer men de uiterste eenvoudigheid der Kamschatters zo in
-kleeding als gewoontens in aanmerking neemt, tot overdaad strekken; men
-voert ook nog in suijker, thée, een weinig coffij en wijn, beschuit,
-ingemaakte of gedroogde vrugten, als pruimen, rosijnen &c, eindelijk
-kaarssen, waschkaarssen, buskruid, loot &c.
-
-  [40] Boven heb ik verhaald, dat de uitvoer zich alleen tot het
-  bontwerk bepaalde; ze geschied voornamelijk door de handelaars, van
-  welken ik zoo even gewaagde.
-
-De zeldzaamheid van alle deeze goederen in een zo afgelegen land, en de
-nood-druft, die men 'er aan heeft, of die men 'er zich van maakt,
-noodzaaken de bewoonders om ze tot die uitermaate hooge prijzen te
-neemen, welke de schraapzucht des verkoopers aan dezelve hegt;
-gewoonlijk kan die, zo dra ze aankoomen, dezelve ook kwijt worden; deeze
-koopluiden houden winkels, zij bewoonen ieder één van die houten
-huizen, die regt tegen over het wagthuis geplaatst zijn; deeze winkels
-zijn dagelijks open, uitgenomen de feestdagen.
-
-
-Leevenswijs der Inwoonders van Bolcheretsk en in het algemeen van de
-Kamschatters.
-
-De leevenswijs der Inwoonders van Bolcheretsk verschilt niet van de
-Kamschatters; echter schijnen ze minder lust te hebben om in balagans te
-woonen, en hunne huizen zijn een weinig zindelijker.
-
-
-Kleeding.
-
-De kleeding is een en dezelfde; het opperkleed, dat _parque_ genaamd
-word, heeft de gedaante der overhembden van de voerlieden in Europa, het
-is doorgaans van vellen van rendieren[41], of van andere beesten, die
-aan den eenen kant bereid zijn; zij draagen daar onder lange broeken van
-diergelijk leder, en op 't lighaam een zeer kort en naauw hemd van
-Nankin, of van Catoen, de vrouwen hebben 'er van zijde, en dit is een
-zeker soort van weelde onder haar; beide de sexen draagen laarzen, des
-zomers zijn die van bereide geiten of honden vellen, en des winters van
-zeewolven vellen of rendieren pooten[42]; de mannen draagen altoos
-breede gevulde mutsen op het hoofd, in het beste Jaargetij trekken zij
-een langer hemd aan van nankin, of van een vel zonder hair, dit is
-gemaakt even als het parque, en dient hun ten zelfden gebruike, dat is
-te zeggen, dat ze het over de andere kleederen aantrekken; het staatsie
-en beste kleed, is een parque omzoomd met bevervel en fluweel, of van
-andere diergelijke kostbaare stof en voering; de vrouwen zijn op
-dezelfde wijs gekleed als de Russische vrouwen, de kleeding van deeze
-laatste is genoeg bekend dan dat ik nodig zou hebben die te beschrijven,
-ik zal maar alleen aanmerken, dat door de groote duurte van alle deeze
-soorten van stoffen in Kamschatka, het toilet der vrouwen aldaar een
-aanmerkelijke uitgaaf vordert; somtijds neemen zij ook de kleeding der
-mannen aan.
-
-  [41] Zij bekomen deeze kleederen van rendieren vellen uit het land der
-  Koriaken.
-
-  [42] Deeze laarzen worden in de Kamschatsche taal genaamd,
-  _tor-bassi_.
-
-
-Voedzel.
-
-Het voornaamste voedzel van deeze volkeren bestaat, gelijk ik reeds
-gezegt heb, in gedroogden visch; de mannen verzamelen zelfs den voorraad
-van deeze hoofd-spijs, terwijl de vrouwen zich bezig houden met het
-verrichten van het huishoudelijke, en het verzamelen der vrugten en
-andere gewassen, die, na den gedroogden visch, de begunstigdste geregten
-van de Kamschatters en Russen in deeze streeken zijn; wanneer de vrouwen
-deeze inzameling voor den winter-voorraad gaan doen, zijn dit voor haar
-zo veele feestdagen, ze vieren die met eene luidruchtige en ongebondene
-vervoering van vreugde, die somtijds gelegenheid geeven tot klugtige en
-meest altoos onbetamelijke voorvallen; zij verspreiden zich in menigte
-al zingende door de velden, en geeven zich over aan alle de dwaasheden,
-die de verbeelding haar ingeeft, nog vrees, nog schaamte wederhoud haar.
-Ik kan deeze buitenspoorige uitzinnigheid niet beter afschilderen, dan
-met ze te vergelijken bij de raazende heidensche bacchanten; wee den
-man, die bij toeval derwaards komt en als dan in haare handen valt! hoe
-kloek en fluks hij ook zijn mag, is het hem echter onmogelijk om zich
-aan het lot dat hem bedreigt te onttrekken, het is zeldzaam, dat hij uit
-het gevecht komt zonder een goede kastijding met roeden ondergaan te
-hebben.
-
-Wat de spijzen betreft, zie hier ten naasten bij hoe de Kamschatters ze
-toebereiden, men zal uit dit verhaal kunnen oordeelen, dat men hen niet
-kan verdenken van zeer lekker te zijn; ze weeten voor al, zich alles van
-den visch te nutte te maaken. Zo dra ze gevangen is[43] haalen ze de
-kieuwen uit, die ze met het grootste vermaak uitzuigen. Door eene andere
-zuivering, uit zinnelijkheid of gulzigheid ontstaande, snijden ze 'er
-dadelijk ook eenige geheel bloedende, en somtijds geheel bevrozene
-stukken af, welke zij met greetigheid opslokken, vervolgens gaat men
-voort met den visch te snijden, waarvan de graaten voor de honden
-geschikt zijn; het overschot word bewaard en voor den winter gedroogt,
-als dan eet men ze gekookt, gebraaden, geroostert, en meesttijds geheel
-raauw.
-
-  [43] Ik zal in meer bijzonderheden over derzelver vischvangst treden,
-  wanneer ik van hunne manier van jaagen zal spreeken.
-
-Dog het geregt, dat de hoofsche kenners het meeste beminnen, en dat mij
-het walgelijkste toegescheenen heeft, is een zoort van salm genaamt
-_tchaonitcha_; zo dra zij ze gevangen hebben, begraven ze die in een
-kuil, zij laaten ze in deeze vreemde eetens-kas leggen, tot dat ze wel
-tijd gehad heeft om te verzuuren, of om juister te spreeken, geheel te
-verrotten; het is maar alleen op dat punt van bederf, dat ze de gunst
-verkrijgt om tot de grootste lekkernij van dit volk te dienen. Na 't mij
-voorkomt, is de bedorve lucht, die deeze visch van zich afgeeft,
-genoegzaam om den uitgehongerden mensch aftetschrikken, en nogtans
-vergast zich een Kamschatter met deezen verrotten visch geheel raauw op
-te eeten; wat acht hij zich boven al gelukkig, wanneer hij den kop
-heeft, dit is het uitsteekendste beetje, men snijd het in verscheide
-stukken. Ik heb dikwils mijn afkeer zoeken te overwinnen, om van dit zo
-gezogte geregt even te proeven, dan nimmer kon ik 'er toe besluiten, om
-het in den mond te neemen, en zelfs niet om het maar aan den mond te
-brengen; iedere reis veroorzaakte de stinkende lucht, die het van verre
-verspreidde, mij walgingen, en eenen onweerstaanbaaren tegenzin.
-
-Forellen en Salmen van verschillende soorten zijn de gemeenste visschen
-in Kamschatka, men eet 'er ook zeewolven, en het vet van deezen visch is
-zeer goed bevonden; men bedient 'er zich van tot het maaken van olie om
-te branden.
-
-Onder de verschillende gewassen, die mede tot het voedzel der
-Kamschatters in aanmerking komen, maaken zij voornamelijk gebruik van de
-saranawortel, wilden knoflook, slatkaïa-trava of zoet gras, en van
-eenige planten en andere vrugten die ten naasten bij dezelfde zijn als
-in Rusland.
-
-De saranawortel is bij de Kruidkenners bekend[44], deszelfs gedaante,
-dikte en couleur zijn in 't breede beschreeven in de derde reize van
-Cook, deeze meel-achtige wortel dient in plaats van brood[45], men laat
-dien droogen voor dat men ze kookt, dog op welke manier men die ook
-toebereid, is ze altoos zeer gezond en zeer voedzaam.
-
-  [44] Onder deeze benaaming: LILIUM FLORE ATRO RUBENTE.
-
-  [45] De Kosakken gebruiken daarenboven nog roggemeel, ze maaken daar
-  van zwart brood gelijk aan dat der Russische boeren; de regeering
-  geeft hun eene zekere hoeveelheid van dat meel, dog zulks is altoos
-  onvoldoende, en zij zijn genoodzaakt om 'er zich op hunne eige kosten
-  van te voorzien; sommigen koopen dit op, om vervolgens op den voorkoop
-  te winnen.
-
-
-Dranken.
-
-Van den wilden Knoflook[46] maakt men een soort van zuuren en gegisten
-drank, die een zeer kwaaden smaak heeft, het word ook nog in verscheide
-sausen gebruikt; deeze volkeren houden daar zeer veel van.
-
-  [46] Men noemt die in Kamschatka _tscheremtscha_. Gmelin benoemt ze
-  dus: ALLIUM FOLIIS RADICALIBUS PETIOLATIS, FLORIBUS UMBELLATIS, _Vol.
-  I. p. 49._
-
-De slatkaïa-trava of zoet gras is vrij aangenaam, wanneer het versch is.
-De Engelschen hebben ook veele bijzonderheden van deeze plant
-opgegeeven[47] waar van de inboorlingen des lands veel werk maaken,
-vooral wanneer het overgehaald is. Weinig tijds na dat ze geplukt is
-splijten zij dezelve door midden, en schrapen ze met een schelp af, ten
-einde 'er de schil aftehaalen, zij laaten ze vervolgens voor den winter
-droogen, en wanneer zij er zich van in derzelver ragouts willen
-bedienen, doen zij ze kooken. De slatkaïa-trava of dit zoet gras wordt
-ook gebruikt om brandewijn van te maaken[48] en in het land verkogt zo
-als ik boven gezegt heb, voor rekening van de regeering, die deeze plant
-van de Kamschatters koopt.
-
-  [47] SPONDILIUM FOLIOLIS PINNATIFIDIS. Ziet Linnaeus. Het sap het welk
-  uit het vlies of schil van deeze plant komt, is zo kwaadaartig, dat
-  men 'er met de hand niet kan aanraaken of deeze zwelt terstond op, ook
-  is men zeer zorgvuldig om handschoenen aantetrekken, wanneer men ze
-  plukt.
-
-  [48] Deeze brandewijn veroorzaakt nog veeleer dronkenschap als de
-  Fransche, wie er van drinkt, kan verzekert zijn van des nagts zeer
-  verhit te weezen, en den volgenden morgen naargeestig en ongerust,
-  even of hij iets kwaads verrigt had.
-
-
-Inwoonders van Kamschatka.
-
-Men telt drie soorten van inwoonders, de inboorlingen of Kamschatters,
-de Russen en Kosakken, en de Mesticen of de bijzondere persoonen, welke
-uit de vermenging van deeze twee geslagten gebooren zijn.
-
-
-Inboorlingen.
-
-De Inboorlingen, dat is te zeggen, die geenen, wier bloed niet vermengt
-is, zijn weinig in getal; de Kinderziekte heeft 'er wel drie vierde van
-weggenoomen, en het overschot is in de dorpen van het schier-eiland
-verspreid, dog in Bolcheretsk zou men werk hebben om 'er één of twee te
-vinden.
-
-De eigentlijke Kamschatters zijn in het algemeen kleinder dan eene
-gewoone lengte, zij zijn van eene dikke en breede gedaante, kleine en
-diep ingezonken oogen, hangende uitsteekende wangen, een platten neus,
-zwarte hairen, bijna geen baard, en een weinig bruin van couleur; die
-van de meeste der vrouwen en derzelver gelaatstrekken, zijn ten naasten
-bij het zelfde; men zal ze dus na deeze afbeelding voor geene
-verleidelijke voorwerpen beschouwen.
-
-De aart der Kamschatters is zagt en herbergzaam, zij zijn nog bedriegers
-nog dieven, zij bezitten zelfs zo weinig geslepenheid, dat 'er niets
-gemaklijker is dan om ze te bedriegen, wanneer men, gelijk gezegt is,
-van hunne neiging tot de dronkenschap weet gebruik te maaken; zij leeven
-onder zich zelfs in de beste eensgezindheid; het schijnt dat ze, naar
-maate van derzelver klein getal, des te meer aan elkander verkleeft
-zijn, deeze vereeniging doet hun zich onderling de hand bieden in het
-verrichten van den arbeid, en het is geen gering blijk van derzelver
-ijver, dat zij zich daartoe verpligten, indien men derzelver natuurlijke
-luiheid, die uitermaaten groot is, in aanmerking neemt. Een werkzaam
-leeven zou hun onverdraaglijk zijn: en het hoogste geluk in hunne oogen
-bestaat, na dat van zich dronken te drinken, in niets te doen te hebben,
-en te leeven in eene zagte zorgeloosheid; ze is zodanig bij dit volk
-ingeworteld, dat ze hen de middelen, om in de noodzaaklijkste behoeftens
-van het leven te voorzien, doet verwaarloozen. Men heeft des winters
-meer dan eens huisgezinnen tot de vreesselijke uiterstens van
-hongersnood gebragt gezien, om dat ze zich de moeite niet hadden willen
-geeven van geduurende den zomer derzelver voorraad van visch gereed te
-maaken, die nogtans voor hun het noodzakelijkste voedzel is. Indien ze
-dus hun eigen bestaan vergeeten, begrijpt men ligtelijk, dat ze nog
-minder zorg voor de zindelijkheid hebben, deeze bespeurt men nog aan
-hun, nog in hunne wooningen, men zou hun veel eer kunnen verwijten, dat
-ze daar omtrent in een tegengesteld uiterste vielen. Niettegenstaande
-deeze zorgeloosheid en de andere gebreken der inboorlingen, is het
-echter te betreuren, dat hun getal niet aanmerkelijker is, want volgens
-het geen ik gezien heb, en het welk mij door verscheide persoonen
-bevestigt is, moet men, om verzeekert te zijn van in dit land gevoelens
-van eer en menschlievendheid aantetreffen, dezelve bij de eigentlijke
-Kamschatters zoeken. Zij hebben derzelver boersche deugden nog niet
-tegen de gepolijste ondeugden verwisseld, welke de Europeanen, die
-geschikt waren om hen te beschaaven, tot hen overgebragt hebben.
-
-
-Aanmerkingen over de zeden der Inwooners van Bolcheretsk.
-
-Dog het is te Bolcheretsk, alwaar ik de uitwerkzelen van dien invloed
-ben ontwaar geworden. Ik heb daar eeniger maate het spoor der
-Europëesche zeden aangetroffen, minder evenwel in de vermenging der
-geslagten, taal en de gelijkvormigheid der gelaatstrekken van de
-Inwoonders, dan wel in derzelver geneigtheden en manier van bestaan, die
-juist niet altoos een grooten trap van deugdzaamheid aanduiden; dit
-aanmerkelijk onderscheid tusschen hen en de Inboorlingen komt alleen, na
-mijn inzien, van de moeilijke leiding tot de beschaaftheid; en ziet
-hier, waar op ik mijne gedagten omtrent dit onderwerp gronde.
-
-Bolcheretsk was sedert korten tijd de hoofdplaats van Kamschatka, voor
-al zedert dat de Commandanten het nodig geoordeeld hebben van aldaar hun
-verblijf te vestigen. Deeze hoofden en derzelver gevolg bragten de
-Europeesche wetenschappen en zeden derwaarts; men weet, dat die
-doorgaans bij overlevering vervalscht worden, naar gelang dezelve meer
-en meer van haaren oorsprong verwijderen; het is nogtans waarschijnlijk,
-dat de Russische regeering zo veel mogelijk haar gezag en de uitvoering
-haarer beveelen, niet anders toevertrouwde, dan aan Officieren van
-bekende verdiensten, bij aldien ik ten minsten mag oordeelen uit die
-geenen, welke daar mede tegenswoordig belast zijn; en dienvolgens moet
-men gelooven, dat deeze bevelhebbers en andere officieren in de plaats
-van hun verblijf geen andere voorbeelden gaven dan van deugd, kundigheid
-en alle de achtingswaardige hoedanigheden der beschaafde volkeren.
-Ongelukkig waaren de gegeven lessen niet altoos voldoende, dat is te
-zeggen, dat ze niet al dat nut voortbragten, het geen men 'er van wagten
-kon, 't zij, dat ze niet anders dan bij gevolgtrekking werkten en
-derhalven niet genoeg de zinnen aandeeden, of liever dat ze zich niet in
-haare volkomenheid konden verspreiden, en daar door alleen in de
-gemoederen voorbijgaande of zelfs gebrekkige indrukzelen overlieten.
-
-
-1787. _November_ & _December_ Te Bolcheretsk.
-
-Deeze hervormers vonden denzelfden ijver niet in de Kosakken, die de
-bezettingen uitmaaken, nog in de Kooplieden en andere Russische
-emigranten, die zich in dit schier-eiland neergezet hebben. De neiging
-tot ongebondenheid en de zucht tot winst, welke bijna altoos in een
-overwonnen land door de volkplantingen der overwinnaars overgebragt
-word, dusdanige gesteltheden, verder ontwikkelt door de gemaklijkheid
-van luiden te vinden die bedrogen kunnen worden, moesten noodwendig den
-voortgang der hervorming stremmen. De rampzalige kiemen van deeze
-geneigtheden breidden zich te spoediger uit door de huwelijken, terwijl
-de zaaden der gezellige deugden, welke men getragt had aldaar aan te
-kweeken, ter naauwer nood vruchten voortbragten.
-
-Hier uit is voortgesprooten, dat de inboorlingen, of eigentlijke
-Kamschatters, vrij algemeen hunne onweetende eenvoudigheid en de ruwheid
-hunner zeden bewaart hebben, en dat een gedeelte der andere Russische en
-vermengde inwoonders, die zich bij voorkeur in het verblijf der hoofden
-geplaatst hebben, wel eene flaauwe schemering van de Europëesche zeden
-hebben behouden, dog niet het volmaaktste het geen deeze kunnen
-opleveren. Men heeft 'er het bewijs reeds van gezien in het geen ik van
-hunne grondbeginzels in den Koophandel gezegt heb, en ik ben in de
-gelegenheid geweest van 'er nog beter van overtuigd te worden,
-geduurende mijn verblijf te Bolcheretsk, door eene meer aanhoudende
-bespiegeling van deszelfs inwoonders die, zonder dit bekleedzel, bijna
-geheel aan de Inboorlingen zouden gelijken.
-
-
-Danspartijen, gegeeven aan de Vrouwen te Bolcheretsk, en aanmerkingen
-geduurende deeze Bals gemaakt.
-
-De Heer Kasloff, en op zijn voorbeeld, alle de geenen die hem
-vergezelden, gaven beurtelings aan de vrouwen van dit Ostrog verscheide
-feesten of danspartijen; zij verscheenen 'er allen, telkens met zo veel
-lust als genoegen. Ik had gelegenheid om te zien dat men mij niet
-bedrogen had, wanneer men mij verzekerde, dat alle deeze vrouwen, de
-Kamschatsche zo wel als de Russische, de vermaaken beminnen, zij zijn
-'er zo verzot op, dat ze zulks niet kunnen verbergen. De dogters zijn
-alle verbaazend vroeg huwbaar, en de koude luchtsgesteldheid schijnt
-geen invloed op haar te hebben.
-
-Omtrent de Bolcheretsksche vrouwen, die zich in onze gezelschappen
-begaven, en die meestendeels van gemengd bloed of van vader en moeder
-Russen gebooren waaren, merkte ik op dat derzelver gedaante in het
-algemeen niet onbevallig was, ik zag 'er zelfs verscheiden, die voor
-fraaij konden doorgaan; dog de jeugd is bij haar niet van langen duur,
-het zijn zeker de kinderen, of de moeijelijke arbeid, waar aan ze
-onderworpen zijn, die haar bijna in den bloei haarer jaaren doen
-verwelken. Derzelver inborst is vrolijk en van eene scherpzinnige
-levendigheid, mogelijk een weinig ten koste van de welvoeglijkheid, zij
-zoeken uit zich zelfs het gezelschap te vermaaken door alles wat haare
-vrolijkheid en haare spelen haar aan de hand kunnen geeven; zij beminnen
-den zang en het geluid van haare stemmen is zagt en vrij aangenaam; het
-zou alleen te wenschen zijn, dat haare musiek minder na den smaak van
-het land ingericht was, of meer de onze evenaarde. Zij spreeken het
-Russisch en het Kamschatsch, dog zij behouden alle de uitspraak van de
-laatste taal. Ik verwachtte niet om hier Poolsche en nog minder om hier
-contredansen in den Engelschen smaak te zien danssen: wie zou gelooven
-dat men 'er zelfs een denkbeeld van de menuet had? Het zij, dat mijn
-verblijf geduurende zes en twintig maanden op zee, mij minder de
-gebreken deed beschouwen, het zij, dat de herinneringen, welke dit
-schouwspel mij voor den geest bragt, mijne oogen verbijsterden, ik vond
-altans dat deeze dansen met vrij veel naauwkeurigheid en meerdere
-bevalligheid uitgevoerd wierden dan ik mij zou hebben kunnen verbeelden.
-De danseressen, waar van hier gesproken word, zijn zo trots, dat ze de
-Kamschatsche zangen & danssen met verontwaardiging beschouwen. Om een
-einde te maaken van mijne bespiegelingen op deeze danspartijen, zal ik
-'er bijvoegen, dat de opschik deezer vrouwen zeer zorgvuldig in acht
-genomen word, zij kleeden zich met al het bevallige wat zij bezitten of
-met het geen zij het kostbaarste achten. De kleederen tot deeze
-danspartijen en plegtigheden geschikt zijn voornaamelijk van zijde, en
-men heeft op het artikel van den handel kunnen zien, dat deeze kleeding
-haar zeer veel kost. Ik zal dit verhaal eindigen met eene aanmerking,
-die ik gelegenheid had te maaken, zo in deeze gezelschappen als in die
-der Kamschatters, welke ik vervolgens bijwoonde, namelijk, dat het
-grootste gedeelte der Russische mans, en ook der Inboorlingen, niet
-jaloersch schijnt; zij sluiten gewillig de oogen omtrent het gedrag
-hunner vrouwen, en zijn op dit stuk zo handelbaar, als immers weezen
-kan.
-
-
-1787. _December_ Te Bolcheretsk.
-
-
-Feesten & dansen der Kamschatters.
-
-De Kamschatsche gezelschappen en feesten, waar ik mij bevond, bezorgden
-mij een ander schouwspel, even aartig door deszelfs bijzonderheid. Ik
-weet niet wat mij meer trof, de zang of de dans; deeze scheen mij veel
-na die der wilden te gelijken, ze bestaat in op de maat beweegingen te
-maaken, of veel eer in onaangenaame, en moeielijke draaijingen en
-wendingen, terwijl zij ter zelfder tijd een schor en gedwongen geluid
-opheffen, dat gelijk is aan een onafgebrooken hik, om de maat
-aanteduiden van het lied, het welk het gezelschap zingt, en waar van de
-woorden meesttijds zonder zin zijn, zelfs in 't Kamschattisch. Ik
-schreef een deezer liederen op, het welk ik meen hier te moeten
-plaatzen, ten einde een denkbeeld van den zang en de maat deezer
-volkeren te geeven.
-
-[Illustratie: _Da-ri-a, Da-ri-a, da, Da-ri-a, ha, nou Da-lat-sché
-Damatsché, kann-ha, koukha._
-
-Da Capo.]
-
-Het welk betekent,
-
-_Daria_[49], _Daria zing en dans nog eens._
-
-  [49] _Daria is een Doopnaam die men aan de meisjes in Rusland geeft._
-
-Dit zelfde lied word tot in het oneindige herhaald.
-
-Zij beijveren zich vooral, om in hunne dansen de verschillende beesten,
-waar ze jagt opmaken, na te doen, als de patrijzen en anderen, dog
-voornamelijk den beer; zij vertoonen zijnen lompen en loggen gang, en
-zijne verschillende gewaarwordingen of de toestanden waarin hij zich
-bevind, namelijk, de jongen rondom de moeder, het liefdespel der
-mannetjes met de wijfjes, eindelijk derzelver boosheid, wanneer ze daar
-in gestoord worden. Deeze volkeren moeten wel eene zeer volkomene kennis
-van dit dier hebben, zij hebben, het is waar, menigvuldige gelegenheden
-om hem waar te neemen, en zonder twijffel maaken zij 'er een bijzondere
-studie van, want ze bootzen alle de beweegingen zo wel na als ik geloof
-dat maar mogelijk is. Ik vroeg aan Russen, welke die dieren beter kenden
-dan ik, als zijnde in hunne jagtpartijen meer gewoon met dezelve te doen
-te hebben, of deeze nagebootste danzen wel uitgevoerd wierden, zij
-verzekerden mij allen, dat het moeite zou kosten om in het land
-bekwaamer dansers te vinden, en dat het geschreeuw, de gang, en alle de
-gestaltens van den beer zo wel nagevolgt waaren, dat men 'er zich in
-vergissen zou; echter zijn, onder het welneemen van de liefhebbers,
-deeze dansen na mijn oordeel niet minder vermoeijend voor de
-aanschouwers als voor de vertooners; men lijdt wezentlijk wanneer men
-deeze dansers zich ziet ontheupen, alle de leden verstuiken, eindelijk
-zich uit den adem werken, en dit alles om het groote vermaak, 't welk
-zij in deeze klugtige dansen genieten, uittedrukken, die, ik herhaal
-het, zeer de belaggelijke vermaaken der wilden gelijken; in veel
-opzichten kunnen de Kamschatters in denzelfden rang geplaatst worden.
-
-
-Beeren jagt.
-
-Na verhaald te hebben, met welke kunst deeze volkeren de gebaarden en
-alle de beweegingen van den beer nabootzen, dien men eenigermaate hunnen
-dansmeester kan noemen, zou het nu niet de geschiktste gelegenheid zijn
-om een denkbeeld van de wijze te geeven, waar op zij op dit dier ter
-jagt gaan? Zij vallen hem op verschillende manieren aan, somtijds leggen
-zij hem strikken; onder eenen zwaaren val, in de hoogte opgehouden door
-eene genoegzaam verheven steigering, plaatzen zij het een of ander
-lokaas om den beer derwaarts te trekken, deeze heeft het zo dra niet
-gerooken en gemerkt, of hij gaat voorwaards om het te verslinden;
-terzelver tijd doet hij het zwakke steunzel van den val waggelen, die
-hem op den hals valt, en hem voor zijne gulzigheid straft, met hem den
-kop en somtijds het geheele lighaam te vermorzelen; dusdanig heb ik 'er
-zedert, wanneer ik door bosschen kwam, in deeze valstrikken zien vangen;
-dezelve blijven staan tot dat 'er een beer in gevangen is; voor dat dit
-gebeurt loopt 'er somtijds bijna een jaar voorbij. Men zal zeggen, dat
-deeze manier van de beeren te vangen geene groote kloekmoedigheid nog
-veel vermoeijenis van de jagers vereischt, dog 'er is een andere die in
-dit land veel in gebruik is, en tot welke men ligt begrijpen kan, dat zo
-veel sterkte als moed vereischt word. Een Kamschatter gaat verzeld of
-alleen uit om een beer te ontdekken, hij heeft geen wapenen dan alleen
-zijn snaphaan, een soort van karabijn, waar van de kolf zeer dun is,
-voorts een lans of spriet en zijn mes. Al zijn voorraad bepaalt zich tot
-een klein pakje, bevattende een twintigtal gedroogde visschen. In deeze
-ligte uitrusting dringt hij door het digtste der bosschen en in alle de
-plaatzen die tot een leger voor dit dier kunnen verstrekken. Gewoonlijk
-is het in de struiken of in de biezen, aan de oevers der meiren of
-rivieren, dat zij zich plaatzen, en het dier met standvastigheid en
-onverzaagtheid afwachten; indien het nodig is zal hij dus een geheele
-week in hinderlaag blijven leggen, tot dat de beer verschijnt; zo dra
-hij denzelven onder zijn schot heeft, plaatst hij op den grond een
-houten vork, die ter ondersteuning van zijn snaphaan dient[50]. Met
-behulp van deeze vork verkrijgt het oog meerder juistheid in het
-treffen, en de hand meerder zekerheid: het is zeldzaam, dat hij zelfs
-met een vrij kleine kogel het beest niet raakt, het zij in den kop, of
-in de schouders, deszelfs gevoeligste plaats; dog hij moet in het zelfde
-oogenblik wederom laaden, want zo het eerste schot hem niet ter neer
-geworpen heeft, loopt het beest aanstonds toe[51] om zich op den jager
-te werpen, die niet altoos den tijd heeft van een tweede schot te doen;
-als dan heeft hij toevlucht tot zijn lans, waar mede hij zich in der
-haast wapent, om zich tegen het verwoed beest, dat hem op zijn beurt
-aanvalt, te verweeren. Zijn leeven is in gevaar[52], indien hij den beer
-geen dodelijken steek toebrengt; en men kan begrijpen, dat in deeze
-gevegten de mensch niet altoos de overwinnaar is, dit schrikt nogtans de
-bewoonders dezer streeken niet af, om 'er zich bijna dagelijks aan bloot
-te stellen; zij hebben te vergeefsch de menigvuldige voorbeelden van
-hunne landgenooten die daar bij omkomen voor oogen; zij kunnen daar en
-boven nimmer op deeze jagt gaan, zonder te denken dat ze overwinnen of
-sterven moeten; en nooit schrikt echter het denkbeeld van deeze harde
-keus hen af, of houd hen tegen[53].
-
-  [50] De Kamschatters kunnen zonder zodanig steunpunt niet schieten,
-  het geen ondertusschen zeer langduurige toebereidzelen vordert, en
-  blijkbaar strijdig is met de snelheid, die het grootste voordeel van
-  een jager uitmaakt.
-
-  [51] Het gebeurt ook dikwils, dat men hem de vlugt ziet neemen,
-  niettegenstaande zijne kwetsuur die hij in de doornhaagen of moerassen
-  gaat verbergen, het is daar dat, wanneer men het spoor van zijn bloed
-  volgt, men hem dood of stervende wedervind.
-
-  [52] Men verzekerde mij, dat de beer wanneer hij zijn aanvaller
-  overwint, hem het vel van het bekkeneel aftrekt, zijn aangezicht 'er
-  mêe bedekt, en dan heen gaat. Volgens het zeggen der Kamschatters,
-  duidt de wraak van dit dier aan, dat hij het gezicht van den mensch
-  niet verdragen kan; dit belaggelijk vooroordeel onderhoud onder hen
-  het denkbeeld van hunne meerdere verhevenheid, en geeft na mijne
-  gedagten reden van derzelver moed.
-
-  [53] Zij onderneemen deeze jagt in alle de jaargetijden, uitgezonderd
-  wanneer de sneeuw de velden bedekt; als dan hebben zij een andere
-  manier om den beer te vervolgen. Men weet dat hij zich s'winters in
-  het hol begeeft het geen hij zich geduurende den herfst van takken
-  gemaakt heeft, hij brengt daar den guuren tijd door met slaapen of met
-  zijn poot te likken; het is hier dat de Kamschatters op hunne sleeden
-  hem gaan aanvallen met behulp van hunne honden, die hem bespringen en
-  noodzaaken om op zijn verdediging te denken; hij begeeft zich uit
-  zijne schuilplaats en loopt in een bijna zekeren dood; zo hij weigert
-  er uit te komen, vind hij eveneens den dood onder de puinhoopen van
-  zijn hol.
-
-
-Jagt.
-
-Zij jaagen bijna op dezelfde wijs de andere gediertens, als de
-rendieren, de argalis of wilde bokken in het Russisch genaamd
-_diki-barani_, de vossen, de otters, de bevers, de sabelmarters, de
-haazen[54] enz., dog nimmer hebben zij dezelfde gevaaren te vreezen;
-somtijds bedienen zij zich van vallen, van hout of ijzer gemaakt, minder
-groot dan die ze voor de beeren stellen, en ten opzichte van de
-eenvoudige zamenstelling, veel gelijkende naar onze wezelvallen; de
-eenigste voorzorg, die men gebruiken moet, bestaat daar in om ze van
-tijd tot tijd na te gaan zien. Somtijds gaan ze zich gewapend
-verschuilen, gelijk ik reeds gezegt heb, en de eenigste zwaarigheid, die
-ze doortestaan hebben, word veroorzaakt door de langduurigheid van
-derzelver jagt, wanneer ze geen voorraad van spijs meer hebben. Dikwils
-onderwerpen ze zich om geduurende verscheide agtereenvolgende dagen
-honger te lijden, liever dan de plaats te verlaaten, zonder het beest,
-dat ze vervolgen, gedood en gevangen te hebben; dog zij stellen zich
-ruim schadeloos voor dit vasten, met op de plaats het gejaagde op te
-eeten[55] en in blijdschap de vellen te tellen, die zij daar door
-bekomen.
-
-  [54] Men kan bij Cooke de beschrijving deezer dieren vinden.
-
-  [55] Zij vinden veel smaak in het vleesch van de beeren, wilde bokken
-  en rendieren, voor al in het laatste, dit heeft ook dikwils mijn
-  voornaamste geregt uitgemaakt.
-
-Om op deeze dieren, die in Kamschatka overvloedig zijn, ter jagt te
-gaan, kiezen zij de jaargetijden, waar in derzelver hair het schoonste
-is; in het begin van den winter jaagt men de sabelmarters. Deeze
-bewoonen gemeenlijk de boomen, men onderscheid ze aan dat gedeelte van
-'t hair dat het digtst aan het vel is, het geen de couleur en den naam
-heeft van die boomen, waar op ze zich het meest ophouden, als de berken,
-mastboom, &c.
-
-De herfst, winter en lente zijn de gunstigste jaargetijden voor de
-vossen jagt; men onderscheid ze in vierderlei soort als 1. de vos van
-een witachtig ros, die het minst geacht word, 2. de roode vos of van
-eene fraaije rosheid, 3. de vos gemengeld met ros, zwart en grijs, die
-_seva-douschka_ genaamd word, 4. de zwarte vos die het zeldzaamste is en
-waar van men het meeste werk maakt; deszelfs couleur is zuiver donker
-zwart, men vind alleen, dat de langste hairen van den rug somtijds aan
-de uiterstens eene grijsachtige couleur hebben, daar zijn 'er wier
-waarde niet te schatten is. Eindelijk geloof ik dat men nog twee andere
-soorten van vossen zou kunnen tellen, dog die men hier daar niet voor
-houd, en welke wij de blaauwe en witte vos noemen; derzelver naamen zijn
-in 't Russisch _golouboij_, _pessets_ en _beloij-pessets_, hun hair is
-veel dikker dan dat van de anderen. In 't algemeen zijn de vossen van
-het vaste land veel fraaijer dan die in de Eilanden oostwaards
-gelegen[56] gevangen worden; ze worden oneindig duurder verkogt.
-
-  [56] Dit zijn de Aleutiaansche, Schoumaginsche, Vossen en andere
-  Eilanden.
-
-De jagt op de rendieren word in den winter ondernomen, en die der
-argalis in den herfst. De otters zijn hier ook zeer zeldzaam, dog daar
-is een redelijk groot aantal hermelijnen, en ik weet niet, waarom men
-zich de moeite niet geeft, van die te vangen; het schijnt dat men er
-geen werk van maakt.
-
-
-Vischvangst.
-
-Deeze volkeren verrichten ook derzelver vischvangst in verschillende
-jaargetijden, die der salm en forellen geschied in junij, die van den
-haring in april en maij, en eindelijk, die van den zeewolf in den zomer,
-de lente en vooral in den herfst.
-
-Zij bedienen zich zeldzaam van een zegen, dog bijna altoos van de
-gewoone netten[57], of van een soort van harpoen, waar van ze met zeer
-veel handigheid gebruik maaken; de zegen word zelden uitgeworpen dan om
-zeewolven te vangen, dezelve zijn van lederen riemen gemaakt, en de
-maazen zeer groot; zij hebben nog een andere manier van visschen
-namelijk met de rivier door paalen en takken aftesluiten, welke zeer
-digt in een gevoegd zijnde aan den visch maar een kleinen doortogt
-geeven; somtijds laat men 'er verscheide in, aan welkers openingen
-mandens geplaatst worden, zodanig ingerigt dat de visch 'er eens in
-zijnde daar niet weder uit kan.
-
-  [57] Hunne netten zijn van garen even als de onze, dit koopen zij van
-  de Russen, en vervaardigen het ook zelfs van brandnetels, waar van ze
-  een aanzienlijke verzameling opdoen, zij plukken dezelve in den
-  herfst, binden ze aan bossen, en leggen ze onder hunne balagans te
-  droogen. Zo dra zij hunne vischvangst en de inzameling der vrugten
-  verricht hebben, werken zij aan derzelver bereiding: zij splijten in
-  tweeën, vervolgens haalen zij 'er met de tanden behendig de schel af,
-  het overige word geklopt en geschud, tot dat de vezels schoon en
-  geschikt voor het spinnen worden.
-
-
-De paarden zijn 'er zeldzaam.
-
-De paarden zijn niet zeer gemeen in Kamschatka, ik zag 'er eenigen te
-Bolcheretsk, die aan de regeering toebehooren, en die aan de zorg der
-Cosakken toevertrouwd zijn; ze dienen alleen maar geduurende den zomer
-tot vervoering der koopwaaren en goederen van de kroon, als mede tot
-gemak der reizigers.
-
-
-Honden.
-
-Daar en tegen, zijn de honden overvloedig in dit land, en worden tot
-alle vervoeringen gebruikt, het nut dat ze den Kamschatteren
-aanbrengen, maakt deeze minder gevoelig voor het gemis van andere
-huisdieren. Daar en boven heeft men gezien, dat het voedzel voor deeze
-loopers nog moeijelijk te verkrijgen nog kostbaar is, met dezelven
-verrotten of het overschot van gedroogden visch te geeven kunnen hunne
-meesters volstaan, en dit geeven zij ze nog niet eens, dan geduurende
-den tijd, dat ze hun van dienst zijn; des zomers, het geen de tijd is,
-wanneer die dieren niets te verrichten hebben, is het gebruik om zich
-van een groot gedeelte te ontdoen, aan welke men zelfs de zorg overlaat
-voor hun bestaan; deeze honden weeten daar zeer wel in te voorzien, met
-zich door de velden te verspreiden en langs de meïren en de rivieren te
-zwerven. Derzelver oplettenheid om vervolgens bij hunne meesters
-wedertekoomen is eene der verwonderlijkste proeven van de getrouwheid
-deezer dieren; de winter daar zijnde, betaalen zij de vrijheid en de
-korte rust die zij genoten hebben, zeer duur; hun arbeid begint met
-hunne slavernij, deeze honden moeten uitermaaten sterk zijn om dien te
-draagen, hunne grootte is nogtans niet buitengemeen, ze gelijken vrij
-wel aan de berg of herders honden in Frankrijk. Er zijn geene Russische
-inwoonders of inboorlingen die niet ten minsten vijf honden bezitten,
-zij bedienen zich daar van om mede te reizen, om in de bosschen te gaan
-houthakken, om het zelve even als hunne andere goederen en voorraad te
-vervoeren; eindelijk, om de reizigers van de eene plaats naar de andere
-te brengen; en waarlijk, paarden zouden hun van geen meer dienst kunnen
-zijn. Deeze honden zijn doorgaans twee aan twee voor één sleede
-gespannen[58], één alleen is aan het hoofd en dient voor leidsman, het
-is voor dien, welke het beste geleerd is of de meeste kennis bezit, dat
-deeze eer bewaard is; hij begrijpt wonderlijk wel de uitdrukkingen, met
-welke de geleider hun weg bestiert; wil hij ze ter regter kant doen
-gaan, roept hij dezelve toe _tagtag_, _tagtag_, en _kougha_, _kougha_,
-indien men links moet. De verstandige hond verstaat het aanstonds, en
-geeft aan de geenen die hem volgen, het voorbeeld van gehoorzaamheid;
-_ah_, _ah_ doet hen stille staan, en _ha_ doet hen vertrekken. Het
-getal der voorgespanne honden is evenredig aan den last van de sleede;
-wanneer die het gewigt van den man welke ze beklimt niet veel te boven
-gaat, noemt men dit een gewoone sleede of _sannka_[59], het voorspan
-bestaat als dan in vier of vijf honden. Derzelver tuig[60] is van leer;
-het gaat onder den hals door, dat is te zeggen, over de borst van deeze
-dravers, en is aan de sleede door een lederen riem van drie voeten lang
-gehegt op de wijze van een trek-zeel, men maakt ze daar en boven door
-koppelbanden aan den halsband, den een aan den anderen vast; meesttijds
-is die halsband met een beerevel overtrokken, het welk tot cieraad
-dient.
-
-  [58] Zij ondergaan even als de paarden de ontmanning, dog op eene
-  andere manier. Men haald de ballen niet uit, maar men verbrijzeld ze,
-  en men bediend zich hier toe van de tanden; eenige sterven 'er van,
-  anderen worden 'er van verminkt en geraaken buiten staat om dienst te
-  kunnen doen. Echter begrijpt men dat het onmogelijk zou zijn om van
-  deeze honden zo veel gebruik te maaken, indien ze ongesneeden waaren,
-  als dan zou men ze met haar wijfjes niet kunnen aanspannen; dog men
-  snijd al de mannetjes niet; men houd er een zeker getal van tot
-  bewaaring van het ras, en vrij dikwils bediend men er zich van op de
-  jagt.
-
-  [59] De sleeden waar op men gewoon is de reisgoederen te laaden worden
-  _narta_ genaamt, voor deeze spant men tien honden.
-
-  [60] Deeze Kamschatsche tuigen worden ALAKI genaamt.
-
-
-Sleeden.
-
-De gedaante der sleeden is als van een langwerpige mand, waar van de
-twee uiterstens zich boogsgewijs verheffen, deszelfs lengte is omtrent
-drie voet, en de breedte heeft zelden meer dan één voet; deeze soort van
-mande, die het lighaam van de sleede uitmaakt is van zeer dun hout, de
-randen staan wijder uit en zijn vercierd met riemen van verschillende
-couleuren, een beerevel legt uitgestrekt op de plaats waar de man gaat
-zitten. Dit verheven gedeelte van de sleede is omtrent drie voeten van
-den grond af, en draagt op vier stijlen of beenen; deeze wijken na om
-laag uit, en zijn op twee evenwijdige planken van drie a vier duimen
-breed vastgemaakt. Die planken zijn van weinig dikte, dog langer dan het
-lighaam van de slêe; aan deeze dienen ze beide voor steunpunten en tot
-schaatzen; tot dat einde zijn ze wanneer het dooid elk van onderen van
-drie a vier plaaten van walvischbeen van dezelfde breedte voorzien en
-aan deeze schaatzen vastgemaakt met leederen banden. De twee einden,
-welke deeze planken van vooren vertoonen, zijn na boven omgekromt, en
-voegen zich aan iedere kant met de dwarsplank, die ter zelfder tijd
-nederwaarts gaat om een gedeelte van het reisgoed te draagen; het
-voorste van de sleede is ook voorzien met loshangende leisten, of
-lederen riemen die van geen het minste gebruik zijn. De geleider heeft
-niets anders in de hand dan een krommen stok, die hem te gelijker tijd
-tot een stuur en zweep dient. Aan het eene einde van deezen stok zijn
-ijzeren ringen vastgemaakt, zo tot cieraad als om de honden
-aantemoedigen, door het geluid van dit soort van schelletjes, die men
-van tijd tot tijd schud; het andere eind is somtijds van een ijzeren
-punt voorzien, ten einde meer kragts op het ijs en de sneeuw te kunnen
-doen; ze dient ook om den ijver van deeze dieren te bestuuren. Die
-geenen, welke wel geoeffend zijn, hebben niet nodig de stem te hooren;
-het is genoeg van met deezen stok op de sneeuw te slaan om ze links te
-doen gaan, of op de beenen van de slêe om ze ter regter zij te doen
-afwijken, en om ze te doen stil houden, plaatst men die voorwaarts
-tusschen de slêe en de sneeuw; eindelijk zo hun loop verflaauwt, zo ze
-afgetrokken en onoplettend worden, van de teekens, of op de stem, straft
-men ze met hun dien stok toetewerpen[61], dog dan heeft men de grootste
-behendigheid nodig om denzelven niettegenstaande den snellen loop, weder
-opteraapen, en dit is eene der voornaamste blijken van de bekwaamheid
-des geleiders; de Kamschatters zijn zonderling behendig in deeze
-oeffening. In 't algemeen was ik over derzelver vlugheid in het rijden
-met hunne sleeden verwonderd; en daar ik welhaast zo als reeds gezegd
-is, maar al te veel van dit rijtuig zou moeten gebruik maaken, meende ik
-daar van dikwijls een proef te moeten neemen, minder met oogmerk van 'er
-mij aan te gewennen, dan wel om mij zelfs te leeren geleiden. Te
-vergeefsch stelde men mij de gevaaren voor, waar aan ik mij
-blootstelde, wanneer ik mij alleen op een slêe wilde waagen, voor en
-aleer ik genoegzaame hebbelijkheid bezat, om zonder leidsman te kunnen
-weezen; op mijne jaaren kent men zich tot alles in staat; ik luisterde
-na geene waarschuwingen.
-
-  [61] _Deeze stok word_ OSCHTOL _genaamd_.
-
-De ligtheid van het rijtuig, naauwlijks tien ponden wegende, deszelfs
-hoogte, die ze meerder geschikt maakt tot omvallen, de moeijelijkheid om
-'er het evenwigt op te bewaaren, eindelijk de gevolgen, die een val kan
-hebben, wanneer de sleede voortholt[62], alle deeze bedenkingen, die men
-niet naliet mij voor oogen te stellen, konden mij niet bevreesd maaken,
-nog afschrikken van eene zo gevaarlijke oeffening. Ik zette mij eens op
-mijn nieuwen wagen, echter toestemmende dat men mij volgen zou, en
-verscheide sleeden verzelden mij. De geenen die 'er opzaten, behoefden
-niet lang te wachten, om mij hunne voorzeggingen te zien vervullen; ik
-gaf hun op een weinig afstands reeds de vertooning van een geheele
-omtuimeling; naauwlijks opgericht, of weer op nieuw gevallen, en een
-vernieuwd geschater van lagchen: niettegenstaande dit alles verloor ik
-den moed niet, en stond schielijk op om een oogenblik daar na weder
-omtevallen. Ik had alle reden van mij tegen deeze onaangenaamheid te
-wapenen, want bij verscheide herhaalingen betaalde ik den tol van mijne
-onervarendheid; ik viel bij deeze eerste proef zeven maal, zonder mij
-ooit te bezeeren; ik wierd des te vuuriger om een tweede les te neemen,
-vervolgens een derde, en een vierde, eindelijk gingen 'er weinig dagen
-voorbij zonder eenigen togt te doen. Het getal mijner tuimelingen
-verminderde, naar maate ik 'er meer hebbelijkheid en wetenschap van
-bekwam, en mijne vorderingen deeden mij zodanige liefhebberij in die
-oeffening verkrijgen, dat ik mij in weinig tijds een soort van roem
-verwierf. Ik erken, dat het mij moeite gekost heeft, om mij te gewennen,
-van de nodige regtstandigheid te bewaaren. Men moet om zo te spreeken in
-eene geduurige beweeging zijn, hier zich ter linkerzijde overwenden,
-wanneer de slêe ter regter afwijkt; daar, zich vrij spoedig op de regter
-kant werpen, om dat ze ter slinker zijde overhelt, vervolgens regt
-opstaan in andere gevallen, en zo men vaardigheid of oplettenheid mist,
-is het te verwonderen dat men niet aanstonds ombuitelt. Wanneer men
-valt, moet men echter de slêe niet verlaaten, dog 'er zich op zijn best
-aan vasthouden, ten einde een voldoende zwaarte te maaken om de honden
-optehouden, die zonder dat aan het hollen zouden raaken, gelijk ik reeds
-gezegt heb. De meest gebruikelijke manier van zich op een slêe te
-plaatsen, is om er ter zijden op te gaan zitten, even als onze vrouwen
-te paard rijden; men kan 'er zich ook schrijlings op zetten, dog die
-richting, waar de meeste kracht toe nodig is, het _nec plus ultra_ der
-bekwaamheid en bevalligheid, bestaat daar in, om zich over eind op één
-been te kunnen houden; zij, die in deeze luisterrijke houdingen recht
-ervaaren zijn, maaken een fraaie vertooning.
-
-  [62] Wanneer de honden het zelfde gewigt niet meer gewaar worden,
-  geraaken ze in zulk eene drift, dat ze somtijds niet eer ophouden,
-  voor dat de slêe tegens een boom verbrijzeld is, of hunne krachten
-  uitgeput zijn.
-
-
-Manier waar op men ter Haazen & Patrijzen jagt gaat.
-
-Zo dra ik in staat was zelfs te mennen, had ik voor mij geen ander
-rijtuig; uit hoofde der wegen altoos verzeld zijnde, ging ik dan eens
-wandelen of rijden, dan eens op de haazen en patrijzen jagt, waar van
-wij de spooren in de sneeuw gedrukt zagen[63] en wel in zo eene groote
-menigte, dat ze daar van doorprikt scheen even als een zeef: in de
-bosschen was ze somtijds zo dik, dat het onmogelijk zou geweest zijn om
-een stap te doen zonder 'er in te zinken, onze toevlucht was als dan om
-onze sleeden te verlaaten, waar van wij ons niet meer konden bedienen en
-wij plaatsten ze over zij. Na deeze voorzorg genomen te hebben, die
-voldoende is om de honden tegen te houden, die aanstonds op de sneeuw in
-een rei gaan leggen, en daar zonder zich te verroeren, de terugkomst van
-hunne geleiders afwachten, wij bonden onder de voeten raketten met
-riemen vast, gemaakt van zeer dunne plankjes[64], ieder van zes a agt
-duim breed, en van drie a vier voet lengte, welkers eind als een schaats
-omgekromt en van onderen bekleed is met zeewolvenvel of rendierenpooten.
-Van dit schoeizel voorzien, begonden wij onze jagt. Ik had echter in 't
-eerst moeite genoeg om mij aan deeze schaatzen te gewennen, ik viel meer
-dan eens op den rug en op den neus, dog het vermaak van een goede
-vangst deed mij deeze toevallen vergeeten. Hoe zeer het moeijelijk viel
-de haazen en de patrijzen te ontdekken, welkers witheid die der sneeuw
-evenaarde, zo miste het mij echter zelden, dank zij mijne oeffening en
-de raadgevingen mijner medgezellen, of ik bragt 'er een goed getal mede.
-
-  [63] De eerste sneeuw viel te Bolcheretsk op den 5 November, ze was zo
-  overvloedig dat 'er aanstonds de velden mede bedekt waaren, dog de
-  vorst langer agterblijvende, en de stormwinden bijna zonder
-  tusschenpoozen elkander opgevolgt hebbende, kon de sleedevaart geen
-  volkomen aanvang neemen dan vrij lang daar na, gelijk men in het
-  vervolg zien zal.
-
-  [64] Deeze raketten worden in 't land _ligi_ genaamd. In het noorder
-  gedeelte van het schier-eiland bediend men zich van een ander soort
-  van raketten _lapki_ genaamd, deeze zijn minder lang, en van
-  ineengevlogten leere banden vervaardigt even als het draadwerk van
-  onze raketten in de Kaatsbaanen; men maakt 'er van onderen twee kleine
-  punten aan vast, die in de sneeuw dringen en het uitglijden beletten.
-
-Het was een mijner aangenaamste tijdkortingen te Bolcheretsk; het
-overige van mijn tijd wierd besteed in verzuchtingen en ongeduldige
-aandoeningen over de gedwongen langduurigheid van mijn verblijf. Om
-afleiding te hebben, beijverde ik mij om van de weinige mooije dagen die
-wij hadden gebruik te maaken, ten einde eenige omleggende streeken te
-gaan bezichtigen, die ik zedert bij mijn vertrek wedergezien heb, en
-waar van ik spreeken zal, wanneer ik mijn reis zal hervatten.
-
-De zamenstelling van mijne reissleeden[65] gaf mij ook bezigheid, dog
-mijne voornaamste vertroosting bestond in het gezelschap van den Heer
-Kasloff en de Officieren van zijn gevolg; hunne verkeering en de
-aanmerkingen, die ik van tijd tot tijd maakte, stelden mij iederen dag
-in staat om aantekeningen te houden, waar van ik reeds een groot
-gedeelte afgeschreeven heb, en hier het overige zal laaten volgen.
-
-  [65] Een soort van gesloote koets alwaar men zich in leggen kan, en
-  die aan een sleede vastgemaakt is; dit is dat slag van rijtuig dat men
-  _verock_ in Rusland noemt, alwaar ze zeer gemeen zijn, de mijne was
-  van binnen met beerevellen bekleed, en van buiten met vellen van
-  zeewolven.
-
-
-1788. _Januarij_ Te Bolcheretsk.
-
-
-Ziektens.
-
-Het artikel van de ziektens op Kamschatka doet zich het eerste aan mij
-voor: welke onaangenaame beschrijvingen dit ook vordert, vermeen ik het
-evenwel niet te moeten agterlaaten, het heeft een gedeelte mijner
-waarneemingen uitgemaakt, het dient dan ook in mijn dagverhaal geplaatst
-te worden.
-
-De Kinderziekte, welker verwoestingen alhier ik reeds vermeld heb,
-schijnt aan het land niet eigen te zijn, dezelve is 'er ook niet zeer
-gemeen. Sedert de invallen der Russen en de menigvuldige verhuizingen
-herwaarts, die daar op gevolgt zijn, heeft deeze besmettelijke ziekte
-zich hier niet doen gevoelen dan in de jaaren 1767 en 1768; ze wierd
-toen door een Russisch schip derwaarts gebragt, het welk naar de
-eilanden, aan den oostkant gelegen, ging om otters, vossen enz. te
-vangen. De persoon, die dit noodlottige zaad overbragt, was een matroos
-die van Okotsk kwam, alwaar hij zich voor zijn vertrek had doen genezen;
-hij bezat nog na men zegt, de versche blijken van deeze vreesselijke
-ziekte: naauwlijks ontscheept, deelde hij ze aan de arme Kamschatters
-mede, waar van ze het drie vierde gedeelte wegsleepte. Sedert is dezelve
-niet weder verscheenen, het welk doet denken, dat deeze volkeren daar
-aan niet onderhevig zijn. In het Jaar 1720 wierden de volkeren ten
-noorden van Kamschatka daar van bezogt, dog deeze ziekte drong niet tot
-in dit schiereiland door, ze had te Anadirskoi een aanvang genomen; en
-men weet niet wie ze derwaarts bragt, men is geneigt om 'er insgelijks
-de Russen van te beschuldigen.
-
-Men vermeent ook, dat de Kamschatters aan hun de Venusziekte
-verschuldigt zijn, die gelukkig niet zeer gemeen onder hen is, het
-schijnt dat deeze geessel bij hun van vreemde afkomst is. De geneezing
-daar van is alzo zeldzaam als moeijelijk, men neemt zijn toevlugt tot
-verschillende wortels en de sublimaat, die in dit land even als elders
-treurige gevolgen voortbrengt, te meer daar men 'er hier nog minder goed
-gebruik van weet te maken, dan wel elders.
-
-Men vind hier geen scheeve of kreupel geboorne; de eenigste mismaakte
-persoonen zijn die geenen, welke zwaare vallen gedaan hebben, het geen
-niet zeldzaam onder de Kamschatters is, dewijl zij blootgesteld zijn om
-van de hoogte hunner balagans aftevallen; zij zijn weinig aan de
-scheurbuik onderhevig, het gebruik dat zij van de wilde knoflook en
-verscheiden soorten van beziën of vruchten maaken, brengt veel toe om
-'er hen voor te bewaaren; de Russen en die geenen, welke hier pas voet
-aan land zetten, worden meer van deeze ziekte aangetast.
-
-De longziektens zijn er vrij menigvuldig, dog bloedzweeren, water en
-ettergezwellen en klieren zijn de meest gewoone kwaalen, men weet ze
-niet anders te geneezen dan door insnijding en uitrooijing: men bedient
-zich tot deeze konstbewerkingen van een mes of eenvoudig van een puntig
-gesleepen steen in de plaats van een lancet. Diergelijke werktuigen zijn
-niet geschikt om een verheven denkbeeld te geeven van de kundigheden der
-wondheelers; en het is gemaklijk optemaaken, dat de heelkunde, zo na
-mogelijk tot de volmaaktheid bij ons gebragt, nog in de grootste
-duisterheid in Kamschatka begraven ligt.
-
-
-Toverdoctors.
-
-De Geneeskunde schijnt 'er geen grooteren opgang gemaakt te hebben;
-echter moet men ten dien opzichte erkennen, dat deeze volkeren reeds
-iets voorwaards gekomen zijn, namelijk in geleerd te hebben om derzelver
-bedriegers en belagchelijke kwakzalvers te mistrouwen; dit waaren
-eertijds de zogenaamde toveraars _Chamans_ genaamt, die gebruik makende
-van de ligtgelovigheid der Kamschatters, zich daarenboven tot Doctoren
-in de geneeskunde verhieven, en zich dus van een dubbelde aanspraak op
-achting en vertrouwen wisten meester te maaken[66]. Hun vreemde opschik
-bragt ook nog veel toe om eerbied te verwekken, en kwam wonderbaarlijk
-over een met hunne buitenspoorige bedriegerijen, het geen men 'er mij
-van gezegt heeft zou alle geloof te boven gaan, indien wij de goede
-gelukzeggers en andere tovenaars van dat soort niet kenden.
-
-  [66] Ik heb zedert, in een Ostrog op eenigen afstand van Bolcheretsk,
-  gelegenheid gehad ten hunnen opzichte meer bijzondere ophelderingen te
-  verkrijgen, die men bij mijn verblijf in dat dorp vinden zal.
-
-Men kan zich geen denkbeeld vormen van de aaperijen deezer kwakzalvers,
-nog van de onbeschaamdheden die zij voorgaven omtrent de toebereiding
-hunner voorschriften, of omtrent hunne gewaande openbaaringen. Het is
-waarschijnlijk, dat hunne geneezingen menigwerf van een kwaaden uitslag
-waaren, en dat het getal hunner slagtoffers dat van hunne zieken
-evenaarde: dog op den duur word men verdrietig, wanneer men het voorwerp
-van bedrog is, vooral wanneer het leeven daar bij in gevaar raakt: als
-dan begint men onvergenoegd te worden op de bedriegers, die ongevoelig
-het vertrouwen verliezen, en ten laatsten in verachting vallen en
-vergeeten worden. Dit is het geen met de Chamans gebeurd is; de weinige
-kundigheden, die de handel der Russen in deeze streeken heeft verspreid,
-is genoegzaam geweest om de oogen der inwooners te openen. Al aanstonds
-hebben zij de ongerijmdheid der toverkunst van hunne geneesheeren leeren
-kennen; zo dra ze ophield geëerbiedigt te worden, wierd ze ook welhaast
-minder voordeelig, en het voordeel verminderende nam ook spoedig het
-getal der tovenaars af. De mannen, afgeschrikt van deeze kostwinning,
-verlieten dezelve, en wierden door eenige oude vrouwen vervangen, die
-zonder twijffel minder behendig zijn en bij gevolg ook minder neering
-hebben[67].
-
-  [67] De verandering welke de Chamans in Kamschatka ondergaan hebben,
-  is deeze niet volmaakt de geschiedenis van onze kwakzalvers? ten
-  naasten bij dezelfde bedriegerijen, dezelfde beheersching, en dezelfde
-  val. Welke aanmerkingen zou men niet nog omtrent dit onderwerp kunnen
-  maaken! bij voorbeeld, dat volkeren even zo eenvoudig als onkundig
-  gelijk de Kamschatters, eenigen tijd de voorwerpen der bedriegerijen
-  van hunne tovenaars geweest zijn, kan niet vreemd schijnen en ook zijn
-  deeze daar omtrent wel te verschoonen, dog dat zij met zo veel
-  onbekwaamheid en bijgeloof, van hunne dwaaling te rug gekomen zijn en
-  'er schaamrood over worden, dit is het, zo 't mij voorkomt, welk
-  verwondering moet verwekken, en waar over men hun geluk moet wenschen;
-  want eindelijk, ziet men bij de meest verlichte volkeren van Europa
-  niet nog alle dagen een soort van even trouwlooze, even gevaarlijke
-  Chamans te voorschijn komen? allen hebben zij nochtans hunne
-  apostelen, nieuwbekeerden en een groot aantal martelaars.
-
-
-Sterke gesteldheid der vrouwen.
-
-De vrouwen hebben in dit land zelden meer dan tien kinderen, haar gewoon
-getal is vier of vijf; op de veertig jaaren verliezen ze de hoop van
-'er meer te krijgen, zij kraamen zeer gemaklijk, en helpen onderling
-elkander verlossen, daar zijn echter eenige vroedvrouwen, dog in een
-gering getal. De toevallen, de ongelukkige verlossingen, die zo veele
-moeders wegsleepen, zijn 'er minder gemeen dan het onverwacht kraamen in
-de open lucht, op de wegen, en overal waar de arbeid van haar huishouden
-deeze vrouwen roept. Het is waarschijnlijk in deeze gelegenheden, dat
-zij zich van derzelver hairen bedienen, volgens 't geen men mij gezegt
-heeft, om de navelstreng aftebinden; zij draagen vervolgens zelfs de
-kinderen en zoogen ze aanstonds. De tijd der zooging is onbepaald. Ik
-heb moeders gezien die aan kinderen van vier en vijf jaaren de borst
-gaven. Men oordeele hier uit van de sterke gesteldheid deezer vrouwen.
-Men bespeurt echter, dat de Kamschatters van beide sexen weinig langer
-dan de Russen leeven.
-
-
-Geneesmiddel, dat men aan den beer verschuldigt is.
-
-Ik heb verzuimd van een geneesmiddel te spreeken, waar van de inwoonders
-van dit schier-eiland zig gaarne en bijna in alle hunne ziektens
-bedienen. Het is een wortel genaamt _beere-wortel_, in brandewijn
-geweekt, de naam, welken deeze volkeren aan die plant gegeeven hebben,
-duid genoeg aan, wien zij de kennis daar van verschuldigt zijn. Na dat
-zij opgemerkt hadden, dat de beer gewoon was om bij voorkeur dit gras te
-eeten, en zich wanneer hij gewond was daar over heen te wentelen, zijn
-zij in twijffel geraakt, of dit kruid niet eenige goede eigenschappen
-mogt bezitten, en hebben beslooten om 'er gebruik van te maaken; dit
-beest komt dus de eere toe van hun de eerste lessen in de kruidkunde en
-in derzelver toebereiding gegeeven te hebben. Daar en boven heeft men
-mij gezegt, dat met deezen wortel de beer alle zijne wonden geneest; het
-is mogelijk, dat de mensch 'er zich ook zeer wel bij bevind; dog ik ben
-niet in 't geval geweest van 'er zelfs de proef van te neemen, en ik
-draag geene verdere kennis van deeze plant.
-
-
-Godsdienst.
-
-De Christelijke Godsdienst is door de Russen in Kamschatka gebragt, dog
-de bewoonders van dit schiereiland zijn, om eigentlijk te spreeken maar
-gedoopt, ze zijn 'er verre af om de verplichtingen te vervullen, welke
-dit bondzegel hun oplegt. Hebben zij eenige kennis, waarin de eerste
-voorschriften van het Christendom bestaan? ik twijffel 'er aan;
-overgegeeven aan alle hunne neigingen, volgen zij daar van de goede of
-kwaade aandrift; indien zij op den Godsdienst denken, is het alleen om
-redenen van welvoeglijkheid of belang, of wel wanneer de omstandigheden
-hun derwaarts leiden; dit toont in deeze volkeren een groot gebrek in
-het onderwijs aan, en men kan daar van, na 't mij toeschijnt, alleen
-hunne priesters beschuldigen, die derzelver onkunde moesten tragten
-opteklaaren. Dog hebben deeze priesters of zendelingen daar toe de
-nodige begaaftheden? het is waar dat zij niet in de gelegenheid zijn om
-zich door wijsgeerige oeffeningen bekwaam te maaken, ook schijnt men die
-in hun niet te vorderen, vermits het meenigmaal gebeurt, dat men
-Kamschatters tot deezen voortreflijken staat ziet toegelaaten.
-
-Alle deeze Popen zijn aan 't gezag van den Opperpope of Aartspriester
-die te Nijenei zijn verblijf houd, onderworpen; hij staat zelf onder den
-Aartsbisschop van Irkoutsk, die hun alleen ordent, en de zending geeft,
-zo dat alle de Geestlijken verplicht zijn om zich naar deeze stad te
-begeeven. Mogelijk word de langduurigheid en de gevaaren van de reis hun
-voor een soort van kweekschool toegerekent; mogelijk ontfangen zij de
-heilige ordeningen zonder andere verdiensten of ondervraaging, dit
-altans is zeeker, dat zij nog braaver nog meer onderweezen te rug komen.
-Deeze Geestelijken worden vervolgens naar hunne bijzondere bestemmingen
-gezonden; de tijd, dien zij daar blijven, is onbepaald, en hangt
-volstrekt van den wil hunner hoofden af.
-
-
-Kerken.
-
-Men telt agt voornaame kerken op Kamschatka, als te Paratounka,
-Bolcheretsk, Ichinsk, Tiguil, Vercknei, Klutchefskaia, en twee te
-Nijenei; men zou 'er zelfs die van Ingiga in het land der Koriaken
-kunnen bijvoegen.
-
-Zeven dorpen en de Kourilische eilanden maaken het gebied of de Parochie
-van Paratounka uit; te weeten, het dorp van dien naam, St. Pieter &
-Paulus, Koriaki, Natchikin, Apatchin, Malkin en Bolcheretsk. Het getal
-der Parochiaanen, welke deeze dorpen bevatten, gaat niet boven de vier
-honderd, en wanneer men 'er de Kourilische eilanden mede onder begrijpt,
-zal het geheele getal maar op zes honderd twintig Christenen beloopen.
-De Keizerin geeft aan den Pastoor van Paratounka tagtig roubels
-jaargeld, waar bij zij nog doet voegen twintig pouds[68] rogge-meel;
-zijne Parochiaanen betaalen hem dus geene tienden, dog hij ontfangt de
-aalmoessen en de andere toevallige voordeelen, welke aan zijn Kerk
-gehegt zijn; Bij een huwelijk, doop, of begravenis vraagen deeze
-Pastooren zo veel geld, of zodanige andere zaaken als zij maar
-goedvinden te eischen. Niets is ten deezen opzichte bepaald, en zij
-kennen geen andere uitspraak dan hun eigen wil, het welk aanleiding tot
-grove misbruiken geeft. Gewoonlijk echter willen zij hunne eisschen wel
-afmeeten na het vermogen van hunne Parochiaanen, en men is hun dank
-verschuldigd voor deeze soort van bescheidenheid.
-
-  [68] Een Russisch gewigt, gelijk staande met iets meer dan drie en
-  dertig Fransche ponden.
-
-
-Belastingen of Schattingen.
-
-De Kamschatters zijn vrij; zij zijn alleen onderhevig om aan Rusland een
-jaarlijksche schatting te betaalen, die gelijk als ik reeds gezegt heb,
-in bontwerk van allerlei soort bestaat, zo dat al het geene hun jagt
-opleevert, bijna geheel ten voordeele van de Keizerin komt. Ieder hoofd
-des huisgezins is verplicht, om voor hem, en voor elk van zijne
-kinderen, zelfs voor die geenen welke nog zeer jong zijn, een zeker
-aantal vellen te leveren, evenredig aan het aandeel van zijne belasting;
-deeze kan omtrent iets min of meer dan zeven roubels bedraagen, en men
-heeft mij gezegt, dat de waardeering van dit bontwerk altoos tegen den
-minst mogelijken prijs geschied. Deeze wijze van betaaling van het
-hoofdgeld in Kamschatka moet groote inkomsten aan de kroon opleveren,
-wanneer men alleen in aanmerking neemt de Sabelmarters, welke dit
-landschap jaarlijks opbrengt, en waar van het getal op meer dan vier
-duizend begroot word. Ieder Toijon ontfangt de imposten in zijn Ostrog
-en steld ze vervolgens aan den schatmeester van de kroon ter hand; dog
-voor af is aan ieder Kamschatter een handschrift gegeeven van het beloop
-van zijn hoofdgeld, welke ook zorg draagt om met zijn zegel of eenig
-ander teeken al het bontwerk, dat hij levert, te merken.
-
-
-Muntspecien.
-
-De gangbaare munten zijn, de gouden Imperiaal, waardig tien roubels, de
-roubel en de halve roubel; men ziet weinig zilveren muntspecien onder
-deeze waarde; koperen of papieren munten zijn nog in dit schier-eiland
-niet doorgedrongen. Zou dit niet een bewijs opleveren, dat de
-goedkoopste waar tot een halve roubel moet verkogt worden? Men vind hier
-een groot getal oude zilveren muntspecien geslagen ten tijde van Peter
-den I, Catharina de I. en van Elisabeth; men zou daar van zelfs een tak
-van Koophandel kunnen maaken, dewijl het zilver veel zuiverder en van
-een hooger waarde is dan de gewoone muntspecien.
-
-
-Bezolding van de Soldaaten
-
-De bezolding der Soldaaten of Kosakken beloopt vijftien roubels in 't
-jaar; wat de Officieren betreft, die de regeering in zulke afgeleegen
-landen zend, deeze ontfangen dubbelde jaargelden.
-
-
-Bestier.
-
-Wanneer de Heer Major Behin te Bolcheretsk het bevel voerde, stond het
-Schiereiland Kamschatka onmiddelijk onder het algemeen bewind van
-Irkoutsk; na het vertrek van deezen bevelhebber, dien de Engelschen bij
-derzelver eerste aanlanding in 1779 bezogten, wierd de Capitein
-Schmaleff intusschen met dit bevel belast; hij heeft geduurende een jaar
-deeze magt bezeten, en het genoegen gehad om aan de inwoonders wel te
-kunnen doen, die voor hem ook zo veel eerbied als erkentenis toonen. De
-Heer Rénikin volgde hem op in 1780; hij wierd door hooge order
-teruggeroepen in 1784, en wel om oorzaaken, die ik verplicht ben te
-zwijgen. Op dit tijdstip, wierd het gebied van Kamschatka met dat van
-Okotsk vereenigd. Zedert zijn de hoofden en officieren van de
-verschillende ostrogs, steden of dorpen van dit schier-eiland, aan de
-bevelen van den Commandant te Okotsk, en aan de uitspraaken der
-rechtbanken van die stad onderworpen; deeze zijn wederom zelfs
-ondergeschikt en doen rekening aan den algemeenen landvoogd, te Irkoutsk
-zijn verblijf houdende. De Officier, die te Bolcheretsk, eertijds de
-hoofdplaats van Kamschatka, het bevel voerde, is tegenswoordig maar een
-Sergeant; de geen, dien ik 'er liet, was _Rastarganieff_ genaamt; hij
-wierd tot deezen post door den Heer Kasloff benoemd.
-
-Ik moet hier nog bijvoegen, dat de bevelhebbers in deeze Ostrogs, zelfs
-de Officieren van een minderen rang omtrent derzelver meerderen, zich
-onderling geen verantwoording van hun bestuur schuldig zijn; ook breid
-ieders gezag zich niet verder uit dan over de inwoonders der plaatzen,
-die onder hun opzicht zijn; dit zal zeker de Keizerin bewoogen hebben om
-een _capitan ispravnick_, Capitein inspecteur te benoemen, gelast om
-ieder jaar alle de dorpen der Kamschatters door te reizen, hunne klagten
-te hooren, hunne verschillen te onderzoeken, te beoordeelen; hun die het
-verdienen te doen straffen, in een woord, om de goede order en den
-vreede onder hun te bewaaren. Ook is het daar en boven zijn zaak om den
-Koophandel, de jagt, en de vischvangst aan te moedigen, te waaken op de
-naauwkeurige betaaling der schattingen, toezicht te hebben, dat ieder
-bijzonder persoon zich van den nodigen voorraad tot zijn voedzel en dat
-van zijn gezin voorziet, en verder om acht te geeven op de verbetering
-der bruggen en wegen, die ongelukkig maar zo weinig in getal, als slegt
-onderhouden zijn. Eindelijk, moet deeze Capitan ispravnick zich in alles
-bevlijtigen om onder deeze volkeren de zeden en de gebruiken der Russen
-intevoeren. Deeze gewigtige post wierd in 1784. aan den Heer Baron de
-Steinheil toevertrouwd, die zijn verblijf te Nijenei nam; andere zaaken
-hem elders geroepen hebbende, wierd hij bij mijne komst in Kamschatka
-opgevolgt door den Heer Schmaleff, die als toen, terwijl hij ons
-vergezelde, het bezoek van zijn departement deed.
-
-
-Rechtbanken.
-
-Het bestier is niet geheel militair; daar zijn eenige rechtbanken
-opgericht, om de gedingen en andere zaaken behoorlijk te behandelen
-en te beoordeelen, als daar zijn die van Tiguil, Ingiga &
-Nijenei-Kamschatka; deeze rechtbanken zijn aan die van Okotsk
-onderhoorig, even als in Rusland de gerechten der steeden van den
-tweeden rang afhangelijk zijn van die der Hoofdsteden, welke zonder
-verder beroep vonnissen. Behalven die is er te Bolcheretsk een soort van
-Burgerlijk rechtsgebied of stemgericht; in het Russisch _slovesnoi-soud_
-genaamt. De rechters zijn kooplieden, zij neemen kennis van alle
-verschillen betrekkelijk tot den koophandel, en hunne vonnissen worden
-goedgekeurd of vernietigt door de rechtbank, alwaar de zaaken bij hooger
-beroep gebragt zijn. Het is genoeg hier van te zeggen, dat men 'er
-alleen de Russische wetten volgt; deeze zijn genoeg bekend om mij te
-ontslaan, van in meer bijzonderheden deswegens te treden; ik zou daar
-en boven maar herhaalen, het geen verscheidene geschiedschrijvers, of
-veel meer verlichte waarneemers dan ik ben, daar omtrent verhaald
-hebben.
-
-
-Gebruiken omtrent de Erffenissen.
-
-Ik meen echter hier te moeten bijvoegen, dat de goederen der
-Kamschatters, na hun afsterven, zonder moeijelijkheden wederkeeren aan
-derzelver naaste erfgenaamen, of aan die geenen aan wie 't hun behaagt
-dezelve te vermaaken; de wil des testateurs word zo goed geëerbiedigt en
-na den letter gevolgt, als in Europa bij de meest zorgvuldige volkeren
-in geval van erffenissen, zou kunnen geschieden.
-
-
-Aanmerkingen betreklijk de Huwelijken.
-
-De egtscheiding is onder de Kamschatters nog gebruikelijk nog geoorloft.
-De Russen schijnen zich gaarne met hun te verbinden, hoe zeer dit
-dezelven geen bijzonder voorrecht aanbrengt. Men kan ligt bevroeden,
-welke hunne beweegredenen daar toe zijn; deeze vermenigvuldigen die
-huwelijken zodanig, dat het niet onmogelijk zou weezen, dat 'er voor het
-uiteinde van het tegenwoordig geslagt, van de inboorlingen des lands
-geen overblijfzels meer te vinden zullen zijn.
-
-
-Strafoeffeningen.
-
-De doodstraf in alle de staaten van de Keizerin vernietigd zijnde, word
-insgelijks nooit in Kamschatka uitgeoeffend. In het eerst wierden de
-Russen, die men beschuldigde van de Kamschatters mishandeld te hebben,
-tot de knout veroordeeld; daar waaren 'er ook onder de laatsten, die om
-verscheiden misdaaden deeze wreede straf ondergingen, dog tegenwoordig
-maakt men daar van geen gebruik meer; zo dra deeze eenige misslagen, of
-zwaare misdaaden begaan, vergenoegt men zich met hun te slaan. Hebben
-zij wel veel bij deeze verandering gewonnen? de tegenswoordige manier
-van straffen veel eenvoudiger en spoediger verricht zijnde, word ook
-veel ligtvaardiger gebruikt en moet dus dikwijls verkeerd uitgeoeffend
-worden.
-
-
-Taal.
-
-De Kamschatsche taal kwam mij voor hard, hol en zeer moeijelijk in de
-uitspraak te weezen, de woorden zijn afgebrooken, en de klanken
-onaangenaam. Daar zijn om zo te spreeken zo veele tongvallen en
-verschillende uitspraaken als er Ostrogs zijn. Bij voorbeeld, men is
-zeer verwonderd, wanneer men van St. Pieter en Paulus komt, te
-Paratounka een andere brabbeltaal te hooren spreeken; het is in de
-dorpen, die het digtst aan elkander gelegen zijn, het zelfde.
-Niettegenstaande deeze veranderingen in de taal, heb ik gemeent een
-woordenboek te moeten vervaardigen, het welk ik aan het einde van mijn
-dagverhaal zal mêedeelen, ik zal 'er dat van de Tchouktchische,
-Koriaksche en Lamoutsche taal bijvoegen; ik heb 'er alle oplettenheid
-aan besteed, en men heeft mij al die hulp verleend, welke mij van zeer
-veel nut is geweest. Ik zal het artikel van mijn verblijf te Bolcheretsk
-besluiten, met verscheide waarnemingen, die een ieder in staat zullen
-stellen om van de onmogelijkheid te oordeelen, waar in ik mij geduurende
-al dien tijd bevonden heb, van wederom mijn reis te kunnen aanneemen.
-
-
-Aantekeningen over de lugtsgesteldheid.
-
-Tegens het einde van November, deed de koude zich eensklaps zo hevig
-gevoelen, dat in weinig dagen alle de rivieren digt raakten, zelfs de
-Bolchaïa-reka, het geen door deszelfs uitermaate sterken stroom zeer
-zeldzaam is. Den volgenden morgen ontlastte zij zich reeds van de
-ijsschotsen, waar mede ze bedekt was; ik heb 'er zedert voor Bolcheretsk
-zich geene zien vastzetten, dan op de hoogte van 't huis van den
-Commandant. Hoe zeer de rivier op verscheide plaatzen digt is, vertoont
-ze echter nog in dit tijdstip verscheide openingen, waar men haaren
-stroom deszelfs gewoonen loop ziet behouden.
-
-Men word op iederen oever van dit schier-eiland een gevoelig onderscheid
-in den dampkring gewaar. Terwijl te St. Pieter & Paulus geduurende den
-zomer groote droogte geheerscht had, klaagde men te Bolcheretsk over
-menigvuldigen regen, echter is het mij voorgekomen, dat men over het
-algemeen den herfst in dit jaar niet zeer regenachtig gevonden had. De
-al te menigvuldige regen is in dit land schadelijk, dewijl ze
-aanmerkelijke overstroomingen te weeg brengt, en de visch verjaagt;
-waar uit voortkomt, dat de honger de arme Kamschatters overvalt, gelijk
-in het voorleden jaar in alle de dorpen van de westkust van het
-schier-eiland gebeurd is. Deeze ijsselijke geessel heerschte daar zo
-algemeen, dat de inwoonders genoodzaakt wierden hunne wooningen te
-verlaaten, en zich met derzelver huisgezinnen naar de oevers van de
-Kamschatka te begeeven, in hoop van daar meer hulpmiddelen te zullen
-vinden, als zijnde de visch overvloediger in deeze rivier. De Heer
-Kasloff had zich voorgestelt om zijn te rug reis langs de westkust te
-neemen, hebbende de oostkust reeds doorgetrokken; dog de tijding van
-deezen hongersnood had hem tegen wil en dank genoodzaakt om den zelfden
-weg te rug te gaan, veel eer dan zich bloottestellen om daarin gestremt
-te worden, en misschien ter halver weg te verongelukken, door de
-moeijelijkheid van zich honden, en levensmiddelen op de westkust te
-verschaffen.
-
-De wind is geduurende mijn verblijf te Bolcheretsk zeer veranderlijk
-geweest; hij was meest west, noord-west en noord-oost, zomtijds aan den
-zuidkant, maar zeldzaam in het oosten. De zuide en weste winden waaren
-bijna altijd van sneeuw verzeld, en weinig weeken zijn 'er, tot in
-Januarij toe voor bij gegaan, waarin wij niet twee of drie hevige
-stormwinden zagen opkomen; deeze kwamen gewoonlijk uit het noord-westen:
-die buijen duurden weinig minder dan één of twee dagen, en somtijds
-zeven of agt. Als dan zou het de uiterste onvoorzigtigheid geweest zijn
-van ons te waagen om uit te gaan. De hemel was van alle kanten bezet, en
-de sneeuw door deeze dwarlwinden opgeheven, vormde een dikken nevel in
-de lucht, die niet toeliet om zes treden van zich aftezien. Wee de
-reizigers, die zich in dit ijsselijk wêer op weg bevinden! Zij zijn
-genoodzaakt stil te houden, zo als ik reeds gezegt heb, anders loopen
-zij gevaar elkander te verliezen, of in den een of anderen afgrond te
-vallen, want hoe zal men de wegen onderscheiden? Hoe die vervolgen,
-wanneer men te worstelen heeft met de onstuimigheid van den wind, en
-wanneer men zich met moeite van de sneeuwhopen ontdoen kan, waar van men
-eensklaps omringt word? Indien de menschen zo veele aanmerkelijke
-gevaaren uitstaan, dat men dan oordeele over het geen de honden moeten
-lijden. Niets is ook zo gemeen, dat dat men door deeze vreesselijke
-orkaanen, zich onverwachts van de sleeden, die tot het gevolg behooren,
-afgescheiden, en twee wersten of meerder van elkander verwijderd
-bevind, ieder een anderen weg neemende[69].
-
-  [69] Deeze orkaanen heerschen vooral in de maanden November, December
-  en Januarij.
-
-
-Oorzaaken die de langduurigheid van ons verblijf te Bolcheretsk
-noodzaakelijk gemaakt hebben.
-
-De meenigvuldigheid dezer stormwinden, de verbaazende uitwerkzels, die
-er de gevolgen van kunnen zijn, deeden ons de noodzaaklijkheid gevoelen
-om ons vertrek uittestellen. De Heer Kasloff had even zo veel verlangen
-om zich naar de plaats van zijn verblijf te begeeven, als ik ongedulds
-bezat om mijn reis te vervolgen, ten einde mijne zending met dien spoed
-te verrichten, welke mij aanbevolen was; dog alle de berichten, die wij
-ontfingen, veroordeelden onzen iever, en men toonde mij aan, dat het
-roekeloosheid van mij zoude zijn, indien ik wilde vertrekken, met zulke
-gewigtige brieven belast zijnde, als mij toevertrouwd waaren. Deeze
-bedenking deed mij voor de verzoeken en raadgeevingen van den Heer
-Kasloff, en van de andere Officieren van zijn gevolg zwigten; die
-bevelhebber voorkwam mijne begeerten door mij een eigenhandig
-getuigschrift te geeven, het welk de langdurigheid van mijn verblijf te
-Bolcheretsk rechtvaardigde, door het opgeeven der oorzaaken, welke het
-zelve noodzaaklijk gemaakt hebben[70]. Deeze stormwinden eindelijk
-omtrent den 15 Januarij opgehouden hebbende, beijverden wij ons om in de
-laatste toebereidzelen tot ons vertrek te voorzien, het welk op den 27
-van die maand wierd vastgesteld.
-
-  [70] Men zal dit getuigschrift aan het einde van dit werk vinden.
-
-
-Toebereidzelen tot ons vertrek, bepaald op den 27 Januarij.
-
-Wij voorzagen ons, zo goed wij konden, van brandewijn, ossenvleesch,
-roggemeel en gort; men bakte een groot getal brooden, waar van een
-gedeelte voor de eerste dagen van onzen togt bewaard wierd, en het
-overige wierd in zeer kleine stukjes gesneeden en op den oven even als
-beschuit gedroogd; het overschot van het meel vulde men in zakken, die
-voor gevallen van noodzakelijkheid bewaard wierden.
-
-[Illustratie: _Dessiné par [TR]..._
-
-_Gravé par SS...Choffard._
-
-_de plusieurs Acad.^{ies} Roy.^{les} 1790._
-
-CARAVANE KAMTSCHADALE ARRIVANT DANS UN OSTROG OU VILLAGE.]
-
-De Heer Kasloff had bevolen, dat men zo veel honden, als maar te bekomen
-waaren, zou opzamelen; aanstonds bragt men ze ons uit alle de nabuurige
-Ostrogs bij menigte, eveneens leverde men ons de leevensmiddelen in
-overvloed; de eenigste zwarigheid was maar hoe dat alles mede te voeren.
-Toen men onze sleeden zou laaden, was ons reisgoed zo aanmerkelijk, dat
-niettegenstaande de menigte van handen, die daar toe gebruikt
-wierden, de oplaading niet voor den 27. des avonds kon afgedaan zijn;
-wij hadden beslooten dien dag in den morgen te vertrekken, en het was
-reeds nagt, wanneer men ons kwam zeggen dat alles gereed was: hier
-hadden wij den tijd om ons ongeduld te beproeven; ik voor mij wil
-bekennen dat mij nimmer een dag zo lang gescheenen heeft. Dit uitstel
-had ons zo verveelt, dat wij niet tot aan den volgenden morgen wilden
-wachten; naauwlijks gewaarschuwt, of wij liepen naar onze sleeden, en in
-het zelfde oogenblik waaren wij buiten Bolcheretsk.
-
-
-Den 27.
-
-
-Vertrek van Bolcheretsk.
-
-Het was des avonds ten zeven uuren wanneer wij het zelve verlieten,
-onder de begunstiging van het licht der maan, welkers helderheid nog
-levendiger wierd door de schemerende witheid van de sneeuw. Dit vertrek
-was waarlijk een onderwerp voor het penseel geschikt; dat men zich onze
-in der daad talrijke caravane verbeelde, bestaande uit vijf en dertig
-sleeden[71], daar onder begreepen die, waar op ons reisgoed geladen
-was. Op de eerste was een Sergeant geplaatst, genaamt _Kabéchoff_;
-gelast om den togt te gebieden en te geleiden; hij gaf het teken, en
-spoedig, vertrokken alle deeze sleeden de een na de ander; ze wierden
-door omtrent driehonderd honden voortgetrokken[72] wier iever derzelver
-snelheid evenaarde; doch welhaast was de order gebrooken, de reijen
-kruisten zich en raakten in de war, eene edele naiever bezielde de
-geleiders, en de reis wierd een wagen-wedloop; de prijs behoort hem, die
-zijne dravers het meest voortdrijft, niemand wil voor bij gehaald zijn,
-de honden zelfs kunnen deeze belediging niet verdraagen; zij beijveren
-zich om het zeerst, en hitsen zich beurtelings aan om de eer in de
-loopbaan te verkrijgen; de strijd begint en de sleeden raaken om ver,
-met gevaar dikwils van aan stukken te breeken; het geroep der
-omgevallene, het geschreeuw der honden die aan het vegten, het verwarde
-geblaf der geenen die aan het loopen zijn, eindelijk het luidruchtig en
-onophoudlijk _gesnap_ der geleiders vermeerderde nog de wanorder waarin
-men zich zelfs niet kan hooren of verstaan.
-
-  [71] Het waaren meest gewoone sleeden, zo als men ze op bladz. 100
-  beschreeven heeft gezien, sommigen waaren geslooten en hadden de
-  gedaante van _verocs_ of _kibitks_ de mijne was van dat getal gelijk
-  ik bladz. 107 verhaald heb. Onder deeze vijfendertig sleeden, reken ik
-  die van de inwoonders van Bolcheretsk niet, welke ons tot aan Apatchin
-  uitgeleide deeden.
-
-  [72] Daar waaren er vijfen veertig voor de slêe van den Heer Kasloff
-  gespannen, en zeven en dertig voor de mijne.
-
-Om meer op mijn gemak dit rumoer te kunnen beschouwen, verliet ik mijn
-slêe, in welke ik als gevangen zat, ik verzogt om mij op een kleinder te
-plaatsen, die behalven het vermaak van zelfs te rijden, mij nog daar en
-boven dat verschafte, van te kunnen zien al het geen rondom mij
-gebeurde; daar viel gelukkig niets voor, en ik had geen reden mij mijner
-nieuwsgierigheid te beklagen; deeze verwarring wierd voornamelijk
-veroorzaakt door den toeloop der inwoonders van Bolcheretsk, die zo wel
-uit achting als eerbied voor den Heer Commandant ons tot aan Apatchin
-wilden vergezellen[73] alwaar wij tegens middernagt aankwaamen; Van
-Bolcheretsk tot aan dit Ostrog rekent men vier en veertig wersten.
-
-  [73] Voor dat ik den 18 October 1786. te Bolcheretsk was gekomen, had
-  ik reeds dat dorp doorgetrokken, waar van ik op bladz. 54 de
-  beschrijving gegeeven heb.
-
-
-1788. _Januarij_ Den 27.
-
-
-Aankomst te Apatchin.
-
-Weinige oogenblikken na onze aankomst ontstond 'er een geweldige wind,
-die ons zeer gehinderd zou hebben, indien ze ons op reis overvallen had.
-Deeze storm duurde het overige van den nagt, en den geheelen dag van den
-28sten, zo dat wij verpligt waaren dien te Apatchin doortebrengen.
-
-
-1788. _Januarij_ Den 27. Te Apatchin.
-
-
-Afscheidsgroet van de inwoonders van Bolcheretsk.
-
-Wij ontfingen daar den laatsten afscheids-groet van de Inwoonders van
-Bolcheretsk, die ons gevolgt waaren; de aandoeningen die zij over het
-vertrek van den Heer Kaslof betoonden, de betuigingen van erkentenis en
-van eerbied, die ze hem beweezen; troffen mij bijzonder: ik was boven al
-verwondert over het belang, dat zij in mij en in den goeden uitslag
-mijner reize scheenen te stellen; ieder hunner betuigde mij dit op zijne
-wijze; Ik was des te gevoeliger voor de genegenheid, die zij mij in dit
-oogenblik betoonden, dewijl ik geduurende mijn verblijf te Bolcheretsk,
-gelegenheid gehad had van te ontwaaren, dat de Fransche naam in geen
-zeer groote achting onder deeze volkeren was; zij hadden veel eer het
-slegtste denkbeeld van ons, zelfs tot die hoogte, dat zij in het eerst
-moeite hadden te gelooven, het geen men hun van de beleeftheid en
-oprechtheid verhaalde, met welke alle onze togtgenooten, de inwoonders
-van St. Pieter & Paulus behandeld hadden. Echter, naar maate zij hunne
-landgenooten met lof van onze handelingen ten hunnen opzichten hoorden
-spreeken, wierd derzelver vooringenomenheid minder sterk; ik maakte daar
-van gebruik, om dit denkbeeld, en door mijne gesprekken, en door mijn
-gedrag onder hun, geheel weg te neemen; ik durf mij niet vleijen daar in
-geslaagt te zijn, doch het is mij voorgekomen, dat op het eind hun
-manier van denken geheel in ons voordeel veranderd was.
-
-
-Oorzaak van de kwade denkbeelden die de inwoonders van Kamschatka
-omtrent de Franschen opgevat hebben.
-
-Het nadeelig denkbeeld, het welk zij van den aart en de geschiktheid van
-onze natie opgevat hadden, was veroorzaakt door den naam van trouwloos
-en wreed, die ons eenige jaaren geleden in dit gedeelte van het
-Schiereiland door den berugten Beniovski berokkend was; deeze sclavonier
-had zich daar voor een Franschman uitgegeeven, en zich als een oprecht
-wandaal gedraagen.
-
-
-1788. _Januarij_ Den 28. Te Apatchin.
-
-
-Historische bijzonderheden wegens Beniovski.
-
-Zijne geschiedenis is bekend; men weet dat hij bij gelegenheid van de
-onlusten in 1769 in Poolen onder de vaandels van de confoederatie
-diende; uit hoofde zijner onverzaagtheid wierd hij gekoozen om een
-opgeraapten hoop vreemdelingen, of liever roovers gelijk hij te
-gebieden, welke door de verbondene met weerzin betaald wierden; aan het
-hoofd van dezelven, doorliep hij het land, vermoordende alles het geen
-hem op zijn weg tegenkwam; hij kwelde de Russen zonder ophouden die hem
-niet minder vreesden dan de Poolen. Zij gevoelden wel haast de
-noodzaakelijkheid om zich van een zo gevaarlijken vijand te ontslaan;
-het gelukte hun om hem gevangen te neemen, en men begrijpt ligt dat zij
-hem niet gemakkelijk behandelden; Na Siberien gebannen, en van daar naar
-Kamschatka, bragt hij zijnen geweldigen en wraakzuchtigen imborst
-derwaarts; uit het midden der sneeuw, waar onder de Russen hem begraven
-achtten, te voorschijn gekoomen, verschijnt hij onverwachts voor
-Bolcheretsk, gevolgt van een troep bannelingen, aan welken hij zijne
-stoutmoedigheid heeft weten in te boezemen, hij verrast de bezetting en
-maakt zich van de wapens meester, de bevelhebber zelf, de Heer Nilloff
-wierd door zijn eige hand gedood; Een schip lag 'er in de haven,
-Beriovski maakt 'er zich meester van, alles beeft op zijn gezicht, alles
-is genoodzaakt hem te gehoorzaamen; hij dwingt de arme Kamschatters om
-hem den voorraad, dien hij vordert, te verschaffen, en niet te vreden
-over de opofferingen die hij verkrijgt, levert hij derzelver wooningen
-over aan de tomelooze moedwil der roovers van zijn gevolg, aan het welk
-hij tot een voorbeeld van misdaadigheid en wreedheid verstrekt;
-Eindelijk begaf hij zich met zijne medemakkers scheep, en maakte t'zeil,
-zo men zegt, naar China, met zich voerende de verfoeijing van het
-Kamschatsche volk[74].
-
-  [74] Men heeft niet lang geleeden de bijzonderheden omtrent het einde
-  van dien beruchten gelukzoeker bekomen.
-
-Dit was de eenigste zogenaamde Franschman, dien zij nog op hun
-Schier-eiland gezien hadden, en onze natie niet anders dan na hem
-kunnende beoordeelen, was het hun ongetwijffelt wel geoorloft ons niet
-te beminnen, ja zelfs ons te vreezen.
-
-
-1788. _Januarij_ Den 29. Te Apatchin.
-
-
-De Heer Schmaleff verlaat ons ten einde het overige van zijn plaats en
-bewind te gaan bezigtigen.
-
-De Heer Schmaleff verliet ons met het aanbreeken van den dag, en vertrok
-het eerste om de kust van Figuil of de westkust te doorkruissen, en de
-overige plaatzen van zijn bewind te bezoeken[75].
-
-  [75] Zijn reis was ook ingericht om levensmiddelen te verkrijgen die
-  hij ons toezond, eenigen tijd daar na voegde hij zich weder bij ons,
-  zo als men in het vervolg van dit dagverhaal zal zien.
-
-
-Vertrek van Apatchin.
-
-Wij verlieten bijna terzelfder tijd Apatchin, onze stoet zo talrijk niet
-meer zijnde, maakten wij des te meer spoed; na de vlakte waar in dat
-dorp gelegen was doorgetrokken te hebben, kwaamen wij aan de
-Bolchaïareka, dewelke wij eenige uuren langs reisden, wij volgden haar
-in alle de bogten, welke zij beschrijft, dan eens door het midden van
-een bosch, en dan eens langs den voet der hooge en steile bergen; waar
-mede deszelfs oevers bezoomd zijn; vijftien wersten van Malkin verlieten
-wij deeze rivier, welkers stroom de op verscheidene plaatzen gebrokene
-stukken ijs begon wegtevoeren, en op een weinig afstands van dit Ostrog
-staken wij de Bistraïa over om ons derwaarts te begeeven; het was bijna
-ten twee uuren des namiddags wanneer wij 'er aankwamen; wij hadden,
-reeds vier en zestig wersten zedert Apatchin afgelegt, doch geen
-voorspan hebbende, waaren wij genoodzaakt ons hier op te houden, ten
-einde aan onze honden tijd te geeven om uit te kunnen rusten.
-
-
-1788. _Januarij_ Den 29.
-
-
-Aankomst te Malkin.
-
-De Toyon van Malkin kwam aanstonds den Heer Commandant zijn isba
-aanbieden, hij had reeds vrij groote toebereidzelen gemaakt om ons te
-ontfangen, het geen ons deed besluiten om daar den nagt door te brengen,
-hij deed ons alle mogelijke eerbewijzingen en gaf ons het beste onthaal,
-doch hoe meer reden wij hadden om over zijne voorzorge en goeden wil te
-vreeden te zijn, des te onaangenaamer was het mij, dat hij zich zo
-weinig over onze rust bekommerd had, met namelijk geen zorg te draagen
-dat dezelve door niets gestoord wierd. De mijne wierd schrikkelijk
-gehinderd door de nabuurschap van onze honden, waar aan ik nog niet
-gewoon was; het geweldig en geduurig gehuil van deeze vervloekte dieren
-was telkens aan mijn oor, en liet mij den geheelen nagt niet toe om een
-oog te sluiten. Men moet dit nagtmuziek, het onaangenaamste dat ik ken,
-gehoord hebben, om zich te verbeelden hoe veel moeite ik had van mij
-daar aan te gewennen, want geduurende mijn reis wierd ik wel
-genoodzaakt om onder dit gejuil te slaapen; gelukkig schikt zich het
-lighaam tot alles, na eenige slegte nagten overstelpt van den slaap,
-hoorde ik eindelijk niets meer, en langzamerhand gewende ik zodanig aan
-het geschreeuw van deeze dieren, dat ik zelfs te midden onder hun met de
-grootste gerustheid sliep. Ik zal hier nog bijvoegen, dat men deeze
-honden niet te eeten geeft voor dat ze aan de rustplaats komen, of voor
-het einde van den dag; deeze eenigste maaltijd bestaat gewoonlijk in
-gedroogden salm, dien men aan ieder hunner uitdeelt.
-
-
-Ostrog van Malkin.
-
-Het Ostrog van Malkin gelijkt na alle die geenen die ik gezien en reeds
-beschreeven heb; het bestaat uit vijf of zes isbas en omtrent vijftien
-balagans; het is gelegen op den oever van de Bistraïa, en met hooge
-bergen omringt; Ik had den tijd niet om de heete bronnen, die men mij
-zeide in de nabuurschap te weezen, te gaan bezichtigen, men voegde 'er
-bij, dat ze een sterke zwavellucht bezaten, en dat 'er onder anderen één
-op het hellen van een heuvel gevonden wierd, langs den voet van welke ze
-een poel van vrij helder water vormt.
-
-
-1788. _Januarij_ Den 30.
-
-
-Gedwongen omweg.
-
-Van Malkin reisden wij op Ganal, dat vijf en veertig wersten daar van
-afgelegen is, doch wij konden deezen weg niet zo spoedig afleggen als
-wij wel gewenscht hadden. De Bistraije was niet geheel digt, wij moesten
-dus een omweg neemen, dwars door de bosschen, alwaar de sneeuw zeer dik
-en niet vast lag, het geen veroorzaakte, dat onze honden 'er tot den
-buik toe inzakten, en zich zeer vermoeiden; dit noodzaakte ons dien weg
-te verlaaten en onzen togt naar de Bistraïa heen te wenden. Wij vonden
-ze tien wersten van Ganal weder, in dien staat, welken wij tot onze
-zekerheid konden verlangen; de dikte van het ijs beloofde ons een
-gemaklijken overtogt, en wij maakten 'er met allen iever gebruik van,
-wij volgden deeze rivier tot aan dat dorp het welk aan deszelfs oever
-gelegen is. Vier isbas en elf balagans maaken dit Ostrog uit, alwaar ik
-niets merkwaardigs gewaar wierd.
-
-
-Te Ganal.
-
-Wij vernamen er alleen dat de Orcaanen allerijsselijkst gewoed hadden,
-en dat ze zich nog deeden gevoelen, echter met minder hevigheid. Het is
-niet moeijelijk om reden van het geweld dezer stormwinden te geeven; de
-omgeleegen hooge bergen vormen als zo veele monden, waar in de wind zich
-verzamelt; hoe minder uitgangen dezelve vind, hoe onstuimiger hij word:
-hij zoekt zich een weg te baanen, hij maakt van den eersten dien hij
-vind gebruik, en ontlast zich in wervelwinden, werpt de sneeuw op de
-wegen, en maakt die meesttijds onbruikbaar.
-
-
-1788. _Januarij_ Den 31.
-
-
-Een zeer lastigen dag.
-
-Na eene vrij slegten nagt in het huis van den Toyon van Ganal
-doorgebragt te hebben, vertrokken wij van daar voor het aanbreeken van
-den dag om ons naar Pouschiné te begeeven. Den afstand tusschen deeze
-twee Ostrogs beloopt op negentig wersten, en echter deeden wij deezen
-togt in veertien uuren: doch de laatste helft van de weg was zeer slegt;
-deeze niet gebaand zijnde, zakten onze sleeden twee en drie voeten diep
-in de sneeuw, en de schokken waaren zo menigvuldig, dat ik mij gelukkig
-achte er van bevrijd te zijn, en maar eens omgevallen te hebben; om van
-de richting der sneeuw, uit de menigte die een gedeelte der boomen
-bedekte, te oordeelen, scheen het ons toe dat dezelve met noordewinden,
-en in eene buitengewoone hoeveelheid gevallen was, het geen ons door de
-bewoonders bevestigt wierd; wij reiden gestadig door een berkenbosch, en
-geduurende eenigen tijd verlooren wij de keeten van bergen uit het
-gezicht, welke wij daags te vooren langs getrokken waaren, doch nader
-aan Pouchiné komende, kreeg ik ze weder in het gezicht.
-
-
-Te Pouschiné.
-
-
-Isbas zonder schoorsteenen.
-
-De Kamschatka loopt langs dit Ostrog, het welk grooter dan Ganal is, het
-eenigste dat ik hier waargenomen heb, bestaat daar in, dat de isbas
-zonder schoorsteenen zijn, dezelve hebben even als de balagans, maar
-eene naauwe opening in het dak, dit is de eenigste doortogt, dien men
-aan den rook laat, daar en boven sluit men ze spoedig door een schuif,
-om de warmte te bewaaren. Wanneer men deeze vertrekken verwarmt, is het
-bijna onmogelijk van 'er in te kunnen blijven, men moet 'er uitgaan of
-op den grond gaan leggen, zo men geen gevaar wil loopen van versmoord of
-ten minsten verblind van den rook te worden, hij neemt niet altoos
-aanstonds den weg naar het dak, naar maate hij zich verheft, verspreid
-hij zich ook in dikke en zwarte wolken door de kamer, en daar men hem
-zelden tijd geeft om geheel optetrekken, is het binnenste van deeze
-isbas gewoonlijk met roet bepleisterd, het welke men bij het inkomen
-reeds aan de lucht gewaar word, en waar van het gezicht waarlijk afkeer
-verwekt.
-
-
-Kamschatsche lamp.
-
-Doch dit is nog minder onaangenaam dan de stinkende reuk, welke een
-donker brandende lamp, waar door het geheele huis verlicht word, van
-zich afgeeft; de gedaante daar van is alderlompst, het is eenvoudig een
-uitgeholde klei of steen, waar uit een linnen vod, opgerolt als tondel
-te voorschijn komt, rondom dezelve doet men sterk vet van zee-wolve of
-van andere dieren; zodra deeze tondel aangestoken is, ziet men zich
-eensklaps omringt van een duisteren damp, die niet minder dan de rook
-toebrengt om alles zwart te maaken; hij stijgt in den neus en in de
-keel en gaat tot aan het hart. Dit is de eenigste kwaade lucht niet, die
-men in deeze wooningen inademt, daar is 'er nog een andere die na mijne
-gedagten veel stinkender is, ik kon 'er mij altans niet aan gewennen,
-dit zijn de walgachtige uitwaassemingen welke de gedroogde of verrotte
-visch verspreid, het zij dat men ze toebereid of opdischt, zelfs na dat
-men ze gegeeten heeft, het overschot is voor de honden geschikt doch
-voor dat ze het krijgen, worden al de hoeken van het vertrek daar mede
-uitgeveegt.
-
-
-Morsigheid der bewoonders van deeze Isbas.
-
-Daar en boven, is het toneel dat de bewoonders binnen deeze huizen
-opleveren, nog wel zo walgelijk. Hier ziet men een hoop vrouwen
-blinkende van smeer, en zich op den grond wentelende op een hoop vodden;
-deeze geeven haare halfnaakte en van het hoofd tot de voeten bemorste
-kinderen te zuigen, anderen verslinden met dezelve eenige stukken raauwe
-en meesttijds bedorven visch; verder ziet men wederom nog anderen, in
-een nagtgewaad dat niet minder vuil is op beerenvellen leggen, onder
-elkander of alle te gelijk praatende, en aan verschillende
-huishoudelijke zaaken werkende, in afwachting van haare mannen.
-
-Gelukkig waaren de huizen der Toyons zo goed schoongemaakt als mogelijk
-was, om den Heer Kasloff daar in te ontfangen, die altoos de goedheid
-had van mij daar, benevens hem te doen huisvesten.
-
-
-_Februarij._ Den 1.
-
-
-De wegen vervuld met sneeuw; vermoeijende oeffening van mijne geleiders.
-
-Wij namen onze nagtrust bij den Toyon van Pouschiné, en wij vertrokken
-den volgenden morgen vroegtijdig; wij konden deezen dag niet meer dan
-vier en dertig wersten afleggen. Het scheen, dat hoe meer wij voorwaarts
-kwamen, hoe meer de wegen door de sneeuw gestopt waaren. Mijne twee
-geleiders waaren zonder ophouden bezig om mijn slee in evenwicht te
-houden ten einde het omvallen te beletten of niet van den weg te
-geraken; daar en boven moesten ze hunnen longen ongemeen geweld aandoen
-om de honden aantemoedigen, die dikwils stil hielden, niettegenstaande
-de slaagen die men hun met zo veel behendigheid als in menigte
-uitdeelde. Deeze arme dieren, wier sterkte onbegrijpelijk is, hadden de
-uiterste moeite om zich van de sneeuw te ontdoen, die hun weder bedekte
-naar maate zij 'er zich van ontlasteden, men moest die gelijk maaken om
-'er hun door te helpen, dit was ook een der bezigheden van mijne
-leidsluiden; om op de sneeuw te kunnen staande blijven, hadden zij ieder
-een raket, onder eenen voet, en gleeden dus terwijl ze den anderen van
-tijd tot tijd op de schaats van de slêe plaatsten. Ik twijffel of 'er
-wel een meer vermoeijender arbeid is, en waar toe meer kragts en
-hebbelijkheid vereischt word.
-
-Het Ostrog van Charom, alwaar wij gelukkig aankwaamen, is op de
-Kamschatka gelegen; Het leverde mij niets aanmerkelijks op. Wij
-vertoefden er den nagt en voor de dag aankwam, hadden wij het reeds
-wederom verlaaten.
-
-
-1788. _Februarij._ Den 2.
-
-
-Te Vercknei-Kamschatka of Opper-Kamschatka.
-
-In den tijd van zeven uuren bereikten wij Vercknei-Kamschatka, het geen
-vijf en dertig wersten van Charom afgelegen is. Vercknei is een zeer
-aanmerkelijke plaats, in vergelijking van de andere dorpen, die ik reeds
-gezien heb: ik telde hier meer dan honderd huizen: deszelfs ligging is
-gemaklijk en scheen mij veel verscheidenheids opteleveren. Aan de rivier
-gelegen[76] heeft dit Ostrog daar en boven het voordeel van in deszelfs
-nabijheid Bosschen en Velden te bezitten, waar van de Grond zeer goed
-is, en die door de inwoonders tot voordeel aangelegt word, de kerk is
-van hout, deszelfs maakzel is niet onbevallig, het zou alleen te
-wenschen zijn, dat het binnenste beantwoorde. Wat de wooningen betreft,
-deeze verschillen in niets van die der andere dorpen. Voor de eerstemaal
-zag ik hier een soort van gebouwen omtrent van hoogte als de balagans,
-en die alleen maar dienen om den visch te droogen. Een sergeant voert te
-Vercknei het bevel, hij woont in een huis, dat aan de kroon behoort.
-
-  [76] De Kamschatka, die ter deezer plaats nog niet digt was.
-
-
-Geschenk het geen Ivaschkin ons gaf.
-
-Dit dorp is ook de verblijfplaats van den ongelukkige Ivaschkin, wiens
-lotgevallen ik bij mijn vertrek van St. Pieter &. Paulus verhaald
-heb[77]; hij behoorde tot ons reisgezelschap, en verliet ons niet, dan
-om naar Vercknei vooruitterijden, alwaar zijn eerste zorg bij zijn
-aankomen bestond, in één van zijne ossen te doen slagten, die hij ons
-verzogt wel te willen aanneemen voor de reis, als een blijk van zijne
-erkentenis. Die behandeling rechtvaardigde het belang het welk mij deeze
-ongelukkige edelman reeds ingeboezemd had, wiens enkele beschouwing mij
-meer dan eens over zijn lot had doen zuchten; ik kon niet begrijpen hoe
-hij zich aan het zelve had kunnen gewennen indien hij niet de
-gewaarwording zijner onschuld met zich voerde, die alleen hem deeze
-sterkte van geest had kunnen inboezemen; bij onze aankomst te Vercknei,
-gingen wij hem bezoeken, hij was bezig met eenige zijner buuren vrolijk
-te drinken, zijn vergenoegen was ongeveinst, en vertoonde geenzints een
-gevoelig mensch voor zijne geledene rampen, nog iemand die misnoegd was
-over zijn tegenwoordigen staat.
-
-  [77] Ziet bladz. 18.
-
-
-Zaimka of Gehugt dat door akkerlieden bewoond wierd.
-
-Wij bleeven maar weinig tijds te Vercknei; wij begaven ons des
-nademiddags weder op weg om vijftien wersten verder te Milkovaïa Dercvna
-of in het dorp van Milkoff de nagtrust te neemen. Voortreizende vonden
-wij al aanstonds een vrij ruim veld met palissaden omgeeven, en wat
-verder een _Zaimka_, dat is te zeggen, een gehugt bewoond door
-akkerlieden; dit zijn Kosakken of Russische Soldaaten, geschikt tot het
-bebouwen der gronden, die voor rekening van de regeering bearbeid
-worden. Zij hebben tagtig paarden, die aan de kroon behooren, en die zo
-wel dienen voor het werk, als door de stoeterij die in deeze plaats
-opgericht is tot voortfokking van deeze nuttige en zo zeldzaame dieren
-in dit schier eiland. Omtrent vijf honderd treden van dit gehugt, het
-welk Tschigatchi genaamd word, ontdekt men op een arm van de Kamschatka
-een houten dog niet veel betekenenden watermolen. Men kon 'er als toen
-geen gebruik van maaken, dewijl het water zo sterk gewassen was, dat
-daar door de sluis was leeg geloopen, en het zelve zich door een
-gedeelte van de vlakte had verspreid, alwaar het bevroozen was; de grond
-scheen mij ter deezer plaats zeer goed, en de omleggende streeken zeer
-vermaakelijk te zijn. Ik ondervroeg eenige van deeze Kosakken over de
-voortbrengzels van hunne landstreek, alwaar het mij voorkwam, dat alle
-soorten van graanen zeer wel moesten gelukken; zij antwoordden mij, dat
-in der daad de laatste oogst, als mede de hoedanigheid van het graan,
-hunne verwachting was te boven gegaan, en dat deeze in het geheel voor
-de beste Russische gewassen niet behoefde te wijken; twee ponds graan
-had 'er tien uitgelevert.
-
-
-Inwoonders van Milkoff.
-
-Te Milkoff gekomen, was ik verwonderd van daar nog Kamschatters nog
-Kosakken te vinden, maar eene belangrijke bevolking van akkerlieden,
-wier gelaatstrekken en voorkomen aanduiden, dat 'er onder hun geen
-vermenging van geslachten plaats had gehad. Deeze bevolking wierd in
-1743 voor de helft in Rusland, en voor de andere helft in Siberiën
-uitgekozen, onder de oorsprongelijke bewoonders, namelijk, uit de
-landbouwers; wanneer de regeering hun in dit Schiereiland zond, had
-dezelve ten oogmerk de ontginning der gronden, en proefneemingen in den
-landbouw, in de verwachting, dat het voorbeeld en de goede uitslag
-deezer volkplanting van akkerlieden, tot onderrichting van de inwoonders
-des lands zou verstrekken, en hun doen besluiten om zich meer en meer op
-deeze edele en wezentlijke bezigheid toeteleggen. Ongelukkig heeft
-derzelver alles te boven gaande zorgeloosheid, die ik reeds heb doen
-kennen, kwalijk aan de verstandige maatregels van de regeering
-beantwoord; zij zijn thans niet alleen nog verre af van door naiever
-gedreeven te worden, maar zelfs, om met de voorbeelden, die ze onder hun
-oog hebben, voordeel te doen. Die ongelukkige ongevoeligheid der
-Inboorlingen is des te bejammerenswaardiger, daar men zich aan den
-anderen kant niet kan onthouden van die vlijtige emigranten te
-bewonderen, wier arbeid met eenen zo voordeeligen uitslag bekroond is.
-Bij de Kamschatka geplaatst, vertoonen hunne wooningen een zeker soort
-van gemak, zij bezitten vee dat mij in een goeden staat scheen te
-weezen, de zorg die zij 'er voor draagen, brengt niet weinig tot
-derzelver welvaart toe; ik heb ook opgemerkt, dat in het algemeen deeze
-boeren zeer met hun lot te vreden scheenen te weezen; ze hebben, het is
-waar, het genot van hun eigendom, alles is voordeel voor hun, en niets
-is moeite, ieder werkt, bezaait zijn veld; en alleen gehouden om zijn
-hoofdgeld te betaalen, zamelt elk vrijelijk de vrugt van zijn arbeid,
-waar voor een vrugtbaare grond hun met woeker beloond. Ik houd mij
-verzekert, dat men 'er nog meer voordeel van zou kunnen trekken, indien
-de akkerlieden 'er in grooter aantal waaren. De oogst bestaat
-voornamelijk in rogge en in gerst, dog deeze laatste in minder
-hoeveelheid. Deeze bevolking is daar en boven bevrijd van de jagt, de
-regeering heeft de oplettenheid zo ver uitgestrekt om die te verbieden,
-ten einde deeze planters geheel aan hun werk te houden, en te zorgen dat
-hun niets daar van kon aftrekken: ik meen evenwel te weeten, dat ze dit
-verbod niet te zeer eerbiedigen. Derzelver hoofd is een _starost_ door
-de regeering benoemd, die hem, onder de bejaarde lieden van het dorp
-kiest, zo als zijn naam ook aanduid; hij is gelast op den goeden
-voortgang van den landbouw te waaken; hij bestiert de zaaijing, de
-inoogsting, en bepaalt daar van het juiste tijdstip, eindelijk moet hij
-de nalatigheid opwakkeren of den iever der arbeiders aanmoedigen, en
-vooral onder hun het oogmerk der inrichting en de goede verstandhouding
-bewaaren.
-
-
-1788. _Februarij._ Den 3.
-
-
-Ostrog van Kirgann.
-
-Dewijl ik mij na Machoure wilde begeeven, om een dag bij den Heer Baron
-de Steinheil door te brengen, verliet ik den Heer Commandant te Milkoff,
-en ik vertrok omtrent vier en twintig uuren vroeger van daar, ten einde
-hem in zijn reis niet optehouden. Om des te spoediger voorttekomen, had
-ik een kleine slêe genomen, dog aan deezen kant waaren de wegen niet
-minder met sneeuw gevuld, en ook niet minder ongemaklijk, zo dat,
-niettegenstaande mijne voorzorg, het onmogelijk was dien spoed te
-maaken, welken ik mij voorgesteld had; het eerste Ostrog, dat ik op mijn
-weg aantrof, was Kirgann. Voor dat ik daar aankwam, trok ik voorbij
-eenige balagans en huizen, die mij toescheenen verlaaten te zijn, dog
-men zeide mij, dat ieder jaar, de eigenaars door den zomer derwaarts te
-rug geroepen wierden; de weinige wooningen, die het dorp van Kirgann
-uitmaaken, zijn op den oever van een rivier, Kirganik genaamt, gebouwt;
-deeze word door verscheide bronnen gevormt, die uit de nabuurige bergen
-afkomen, en waar van de verschillende beekjes zich boven dit Ostrog
-zamenvoegen, het welk vijftien wersten van Milkoff afgelegen is.
-
-De koude was zo hevig, dat niettegenstaande de voorzorg, die ik genomen
-had, van mij het aangezicht met een neusdoek te bedekken, mij binnen een
-half uur de wangen bevroozen waaren, dog ik nam mijn toevlucht tot het
-gewoone hulpmiddel, ik wreef mij het aangezicht met sneeuw, en ik raakte
-vrij met eene prikkelende pijn van eenige dagen. Op het oogenblik, waar
-in mijn aangezicht bevroor, wierd mijn lighaam het tegengestelde gewaar.
-Ik mende zelfs mijne slêe; de geduurige beweeging, welke deeze oeffening
-vordert, gevoegt bij het gewigt van mijne Kamschatsche kleeding[78]
-bezorgde mij eene meer dan gewoone uitwaasseming, die mij geweldig
-vermoeide. Echter hield ik mij te Kirgann niet op. Eenige wersten verder
-wierd ik in het noordoosten een vuur-berg gewaar, die geen vlammen
-uitwierp, dog 'er kwam een zeer dikke colom rook uit. Ik zal welhaast
-gelegenheid hebben 'er wederom bij te komen, en 'er meer in het breede
-van te spreeken. Ik ontdekte digt bij Machoure, een vrij digt mastbosch,
-het eerste dat ik nog in Kamschatka gevonden had, de boomen waaren regt
-maar zeer dun. Des namiddags ten twee uuren, kwam ik in het Ostrog van
-Machoure, gelegen op de Kamschatka, zeven en dertig wersten van Kirgann.
-
-  [78] Mijne kleeding vordert eene bijzondere beschrijving, men zal daar
-  uit oordeelen, dat ik 'er niet zeer vlug uitzag. Gewoonlijk droeg ik
-  maar een eenvoudig parque van rendieren vel en een gevoerde muts, die
-  wanneer het nodig was, en de ooren, en een gedeelte van de wangen
-  bedekte. Wanneer de koude heviger wierd, vermeerderde ik deeze
-  kleeding met twee _kouklanki_, een soort van ruimer parque en van een
-  dikker vel gemaakt; van de eene was het hair naar binnen, en van den
-  anderen naar buiten gekeerd. In de geweldigste koude trok ik over dit
-  alles nog een derde veel dikker kouklanki, van honden of argali vellen
-  gemaakt; de hairige zij is altoos naar binnen, en het leer of de
-  buitenste oppervlakte van het vel is roodachtig geverwt. Aan deeze
-  kouklankis maakt men van vooren een kleine slabbedoek vast, die zich
-  opheft om het aangezicht tegens den wind te beschermen, daar en boven,
-  zijn dezelve van agter ieder voorzien van een gevoerde kap; somtijds
-  maakten deeze drie kappen, de een over den anderen, mijn kapsel uit,
-  ik deed ze zelfs over mijn gewoone muts. Mijn hals was bezorgt met een
-  das van een martervel, of een vossestaart, genaamd _ocheinik_, en mijn
-  kin met een kinband insgelijks van een martervel, dat op mijn hoofd
-  wierd vastgemaakt. Het voorhoofd zeer gevoelig voor de koude zijnde,
-  bedekt men het zelve met een otter of sabelrand, die vervolgens door
-  de muts overdekt word. Mijne gevulde broeken verschaften mij meer
-  warmte dan het overige van mijne kleeding, hoe zamengesteld ze ook
-  weezen mogt. Ik was dubbeld met rendieren vellen geschoeid, 't hair
-  naar binnen en buiten gekeerd; ze worden in het Kamschatsch _tchigi_
-  genaamd. Ik stak vervolgens mijn beenen in _torbassis_ of laarzen van
-  rendieren pooten, van binnen voorzien met een zool van _tonnchitcha_,
-  een zeer zagt gras, het welk de eigenschap van te verwarmen bezit.
-  Niettegenstaande deeze voorzorgen, wierden mijne voeten, na twee of
-  drie uuren reizens, zeer vogtig, het zij door de uitwaasseming, het
-  zij door de onmerkbaare doordringing van de sneeuw, en wanneer ik maar
-  een weinig stil op de slee zat, voelde ik dezelve aanstonds bevriezen.
-  Des avonds trok ik dit schoeizel uit, en deed voor den nagt een paar
-  wijde koussen aan met rendieren of argali vel gevoerd, en _ounti_
-  genaamt.
-
-
-Verblijf te Machoure bij den Heer Baron de Steinheil.
-
-Ik begaf mij bij den Heer Baron de Steinheil oud Capitain Ispravnick, of
-Inspecteur van Kamschatka, welke post tans door den Heer Schmaleff
-bekleed word. Ik was met hem te Bolcheretsk bekend geraakt, en het was
-mij zeer aangenaam geweest met hem verscheide taalen te kunnen spreeken,
-bijzonder die van mijn vaderland, hoe zeer ze hem niet zeer eigen was;
-dog het was Fransch, en ik meende in hem een mijner landsgenooten te
-zien. Wie immer Europa verlaaten heeft om in zulke afgelegene streeken
-te reizen, heeft zulks even als ik moeten ontwaar worden; men acht zich
-een medeburger van hem, die het zelfde waerelddeel voor zijn vaderland
-heeft, of die dezelfde taal spreekt. De geringste zaak, die het
-aandenken aan ons land kan opwekken, veroorzaakt het levendigste
-vermaak, ons hart breid zich uit tot den vriend, tot den broeder, dien
-wij meenen wedertevinden; in een oogenblik deelen wij in elkanders
-vertrouwen. Ik smaakte deeze aangenaame gewaarwordingen op het gezicht
-van den Heer Steinheil. Van het eerste oogenblik af aan, had ik tot de
-verkeering met hem eenen onweerstaanbaaren trek. Ik moest hem zien en
-spreeken, ik vond daarin een onuitspreekelijke vreugde, hoe zeer zijn
-Fransch, gelijk ik reeds gezegt hebbe, van het alleronregelmatigste was,
-en hij het met een Duitschen tongval uitsprak. Ik bragt met den Heer
-Steinheil den dag van den 4. door, en des avonds zag ik den Heer Kasloff
-aankomen, gelijk hij mij beloofd had.
-
-
-1788. _Februarij_ Den 4. Te Machoure.
-
-
-Ostrog van Machoure.
-
-Het dorp van Machoure was een der aanzienelijkste van dit Schiereiland,
-voor dat de kinderziekte aldaar geheerscht had, dog de verwoesting, die
-deeze besmettelijke ziekte aldaar heeft aangericht, heeft het getal der
-inwoonders tot op twintig huisgezinnen vermindert.
-
-
-Nadere bijzonderheden over de Chamans.
-
-Alle de Kamschatters van dit dorp, zo wel mannen als vrouwen, zijn
-Chamans of gelooven aan de toverijen van deeze gewaande
-duivelskonstenaars. De een en de ander vreezen ten uitersten de Popen of
-Russische priesters, tegen welken zij een ongemeenen haat koesteren, ook
-zoeken zij altoos de ontmoeting met hun te ontwijken, somtijds is dit
-hun onmogelijk, als dan zoeken zij zich te vermommen wanneer ze hun zien
-naderen, en begeeven zich zo spoedig mogelijk weg. Ik schrijf deeze
-vrees, welke hun het gezicht der priesters inboezemt, aan den blaakenden
-ijver toe, welken deeze zonder twijffel betoont hebben in het uitroeijen
-der afgoderij, en die de Kamschatters voor vervolging aanzien; zij
-beschouwen dus deeze bedienaars van den Godsdienst als hunne grootste
-vijanden: mogelijk hadden zij grond om te gelooven, dat deeze
-zendelingen met hunne bekeering alleen niet ten oogmerk hadden om
-derzelver afgoden omvertewerpen. Deeze popen gaven hun waarschijnlijk
-het voorbeeld der deugden niet, welke zij hun predikten zonder ze zelfs
-te beoeffenen. In der daad meent men, dat zij zich minder bekommerden om
-nieuwbekeerden te maaken, dan wel om goederen te verkrijgen, en voor al
-om die neiging te voldoen, welke hun zo dikwils mogelijk tot de
-dronkenschap vervoert. Men moet zich dus niet verwonderen, wanneer men
-deeze inwoonders nog aan derzelver oude dwaalingen ziet vasthouden. Zij
-bewijzen altoos een geheimen eerdienst aan hun God Koutka[79], zij
-stellen een zodanig vertrouwen in hem, dat ze onophoudelijk aan hem
-hunne gebeden opzenden, wanneer ze eenige zaak onderneemen of eenig goed
-verlangen. Gaan zij op de jagt, onthouden zij zich van hun te wasschen,
-en wagten zich wel om eenig teken van het kruis te maaken; zij roepen
-hun Koutka aan, vervolgens offeren zij aanstonds aan deezen God de
-eerste marter of het eerste dier, dat zij maar vangen kunnen, overtuigt,
-dat na deeze Godsdienstige daad derzelver jagt allergelukkigst moet
-weezen; zij verbeelden zich in tegendeel, dat wanneer zij een kruis
-maakten, zij zich zouden blootstellen om niets te vangen. Tot hunne
-bijgeloovigheid behoort ook de toewijding van de jonggeboore kinderen
-aan hun Koutka, die zij reeds van de wieg af aan tot Chamans
-voorbeschikken. De eerbied, dien zij in dit dorp voor deeze tovenaars
-bezitten, is niet te begrijpen; dezelve schijnt waarlijk zinneloosheid
-en verwekt een diep medelijden; want de buitenspoorigheden, met welke
-deeze de ligtgelovigheid van hunne landgenooten bezig houden, zijn zo
-dwaas en ongerijmd, dat men 'er minder om lagchen moet dan wel met
-verontwaardiging daar over aangedaan weezen. Het is waar, tegenswoordig
-verrichten zij hun kunst niet meer opentlijk, zij voegen zo veel
-uitwendigs niet meer bij hunne toverijen; hunne kleederen zijn niet meer
-met geheimzinnige ringen, nog met verschillende zinnebeeldige metaalen
-figuuren opgeciert, welke zich op de minste beweging van hun ligchaam
-met veel geraas deeden hooren, zij hebben insgelijks ook een zeker soort
-van ketel afgelegt[80] op dewelke zij de maat sloegen, geduurende hunne
-voorgewende bezweeringen, of om een ieder van hunne aankomst te
-verwittigen; en eindelijk, hebben zij zich ook van alle de
-toverinstrumenten ontdaan. Ziet hier ten naasten bij, waar in hunne
-plegtigheden thans in derzelver vergaderingen bestaan, welke zij
-zorgvuldig in het geheim houden, dog die daarom geen minder toeloop
-hebben. Men stelle zich een kring voor van aanschouwers, die met eene
-domme oplettenheid rondom den tovenaar of tovenaarster geschaard zijn,
-want de vrouwen zijn, zo als ik reeds verhaald heb, ook in de
-geheimenissen der Chamans ingeleid. Eensklaps zet deeze of die zich aan
-het zingen, of liever aan het geweldig schreeuwen, zonder maat of
-betekenis; de gehoorzaame vergadering antwoord hem op dezelfde manier,
-het geen het allerwanluidendste en onverdraagelijkste concert uitmaakt.
-Langzamerhand raakt de Chaman in verrukking, hij begint op de verwarde
-toonen van zijne toehoorders te danssen, die zich heesch schreeuwen en
-verbleeken in de vervoering van hun iever en bewondering; de dans word
-heviger, naar maate de dienaar van den God Koutka den voorzeggenden
-geest ontwaar word. Gelijk aan de Pijthische Waarzegster op den
-drievoet, slaat hij verwilderde en verwoede blikken op, alle zijne
-beweegingen zijn stuiptrekkende, zijn mond verdraait zich, zijne leeden
-worden stijf, 'er zijn, om alles in het kort te zeggen, geene
-verdraaijingen of grillen uittedenken, welke hij niet verzint en
-uitvoert, tot groote verbaazing van alle de aanweezenden. Na dat hij een
-tijd lang deeze grillen verricht heeft, houd hij dikwils eensklaps stil,
-als of hij ingeevingen verkreeg; zijne zinneloosheid word dan zo bedaard
-als ze eerst heftig geweest is, men ziet geen woede of vervoering meer,
-het is dan de geheiligde opgetoogenheid van den mensch, geheel vervuld
-van den God, die hem beheerscht, en die door zijne stem zal spreeken.
-Verbaast en al beevende, zwijgt aanstonds de vergadering, in de
-verwachting van het wonderbaare, dat aan hun zal geopenbaard worden.
-Deeze hoord als dan uit den mond van den zogenaamden Propheet woorden
-zonder aaneenschakeling voortkomen, die de bedrieger zich bij
-tusschenpoozen laat ontglippen, hij verkondigt dus alles wat hem door
-het hoofd gaat, en dit is altoos een uitwerkzel van de ingeevingen van
-den Koutka. De redenaar verzeld gewoonlijk zijn verhaal of met een vloed
-van traanen of met een geschater van lagchen, naar maate van het goede
-of het kwaade dat hij verkondigt, en zijne kragtige gebaarden
-verschillen naar gelang van zijne gewaarwordingen[81]. Deeze
-bijzonderheden omtrent de Chamans zijn mij door geloofwaardige lieden
-medegedeeld, die middel gevonden hadden om hunne onbeschaamde
-openbaaringen bij te woonen.
-
-  [79] Men vind daar van in Steller eene getrouwe beschrijving.
-
-  [80] Dit soort van trom wierd bouben genaamd, deeze is nog in gebruik
-  bij de Yakoutsken, gelijk men in het vervolg zien zal.
-
-  [81] Men zou kunnen zeggen dat ten deezen opzichte de Chamans eene
-  zekere overeenkomst met de Kwakers hebben; men weet dat deeze laatste
-  ook diergelijke inblaazingen vooronderstellen, en dat die geen onder
-  hun, welke aan deszelfs ingeeving bot viert, meest altoos begint met
-  erbarmelijk te schreijen, of tekens van eene onverwachte vreugde te
-  geeven; ten minsten preeken deeze ingegeevene nog, schoon wat in het
-  wilde, over de zedekunde, welke zij meenen in haar zuiverste kracht
-  voortestellen, in plaats dat de Kamschatsche redenaars niet weeten wat
-  zij zeggen, en dit geheimzinnig en trouwloos gesnap niet anders
-  bezigen, dan om de afgoderij van hunne al te eenvoudige toehoorders,
-  aantewakkeren.
-
-
-Bericht van een opstand der Koriaken.
-
-Men bevestigde ons te Machoure dat geen, het welk reeds aan den Heer
-Commandant berigt was, door een ingenieur genaamt Bogenoff; hij was naar
-de omliggende streeken van de rivier de Pengina gezonden, om daar den
-grond voor een stad uit te kiezen en 'er het plan van aftetekenen, met
-bevel om vervolgens de westkust van Kamschatka te volgen tot aan Tiguil,
-en om eene naauwkeurige kaart van zijn reis te vervaardigen. Bij zijn
-aankomst te Kaminoi[82] vond hij, volgens zijn verhaal aan den Heer
-Kasloff, eene groote menigte van muitende Koriaken, die gewapend voor
-hem kwamen om hem den doortogt te sluiten, en te beletten, dat hij aan
-zijne zending kon voldoen. Men voegde 'er hierbij, dat zij ten getale
-van zes honderd waaren, en dat ze zeer waarschijnlijk ons even min onze
-reis zouden laaten vervolgen. Het vooruitzicht was treurig, vooral voor
-mij, die van begeerte brandde om te Okotsk te komen, even als of daar de
-eindpaal van mijn reis was, of dat ik van daar tot in Frankrijk maar een
-dag reizens had afteleggen. Hoe hard viel mij het denkbeeld, dat 'er
-geen andere weg zijnde dan door dit dorp, wij mogelijk genoodzaakt
-zouden weezen om te rug te moeten keeren! de gedagte alleen deed mij van
-ongeduld beeven. De Heer Commandant, die met mij daar in deelde, was
-even als ik van oordeel, dat wij ons op deeze berichten niet moesten
-ophouden, dezelve konden misschien niet naauwkeurig zijn; het gewicht,
-dat de verhaalders daar in stelden, het verbaard gelaat, waar mede zij
-hunne verhaalen vergezelden, eindelijk de kleine bijvoegzelen, die men
-er dagelijks toevoegde, dit alles deed ons het verhaal mistrouwen. Bij
-gevolg beslooten wij, dat wij ons zelfs van de waarheid der zaak moesten
-overtuigen, en voorwaards trekken, behoudens de toevlucht tot de
-hulpmiddelen, waar door wij onzen doortogt konden verkrijgen, ingevalle
-deeze oproerigen zich daar tegens mogten verzetten; dog welhaast
-wierden wij aangemoedigd door de aankomst van een expresse bij den Heer
-Kasloff, dien geen de minste tegenkanting of moeijelijkheid op zijn reis
-wedervaaren was, hij verzekerde ons, dat hem alles bedaard was
-voorgekomen; daar en boven hadden wij reden om te gelooven, dat, in het
-tegengesteld geval, hij eenige beweegingen zou hebben moeten gewaar
-worden, en dat wij dus geen beletzel op onzen togt te vreezen hadden.
-
-  [82] Een dorp gelegen op den oever van de rivier van Pengina.
-
-
-Den 5.
-
-
-Vertrek van Machoure.
-
-Met het krieken van den dag verliet ik dan den Heer Baron van Steinheil,
-met zo veel leedweezen als erkentenis voor zijn verplichtend onthaal, en
-voor alle de blijken van genegenheid, die hij mij geduurende mijn kort
-verblijf te Machoure betoonde[83]. Ik verliet in hem een waarlijk
-belangrijk mensch, zo wegens zijne kundigheden als hoedanigheden.
-
-  [83] Niettegenstaande alle mijne voorzorgen, had ik hier het
-  ongenoegen van mijn Sabelmarter die de Heer Kasloff mij gegeeven had
-  te zien sterven; ziet pag. 48. Aanstonds liet ik ze villen om het vel
-  te kunnen bewaaren.
-
-  Een mijner vermaaken had daar in bestaan, om haare hebbelijkheden gade
-  te slaan. Derzelver verwonderlijke levendigheid maakte haar de keten
-  onverdraagelijk, dikwils zogt ze te ontsnappen, en ze zou zeker daar
-  toe gekomen zijn, zo ik ze niet onophoudelijk bewaakt had, en nooit
-  agterhaalde ik ze, zonder dat ze mij een of andere beet toebragt, zij
-  ontvingen bij voorkeur vleesch, het geen in de bosschen het
-  begunstigde voedzel der marters uitmaakt. Haare gezwindheid in het
-  vangen der vogels, en om dieren die zwakker als zij zijn, aantevallen,
-  is onbegrijpelijk. De mijne sliep bijna den geheelen dag, des nagts
-  maakte ze een geduurig gedruis, met zich in de keten te beweegen, dog
-  ten uiterste vreesachtig, wanneer ze iemand zag aankomen, hield ze
-  zich stil, en begon wederom als ze alleen was. Ik had de gewoonte van
-  ze verscheide maalen op den dag buiten te brengen, naauwlijks was ze
-  op de sneeuw, of ze begroef zich en dolf onder de aarde even als de
-  mollen, zich van tijd tot tijd vertoonende om zich aanstonds weder te
-  verbergen.
-
-
-1788. _Februarij_ Den 6.
-
-Geduurende deezen dag reisden wij zes en zestig wersten ver over de
-Kamschatka, welkers ijs overal sterk en volmaakt effen was; ik zag niets
-aanmerkelijks op mijn togt zo min als in het dorp van Chapina, alwaar
-wij bij het ondergaan van de zon aankwamen.
-
-
-De groote en de kleine Nikoulka.
-
-Wij vertrokken den volgenden dag vroegtijdig van daar; de sneeuw
-belemmerde ons dien dag sterk; de grond was 'er mêe bedekt, en deszelfs
-dikte maakte onzen togt zeer moeijelijk. Wij reisden meest altoos door
-zeer digte dennen en berken bosschen. Ter halver weg en een weinig
-verder, ontmoeteden wij twee rivieren, waar van de eene omtrent dertig
-toisen of vijftien roeden breedte heeft, men noemt ze de groote
-_Nikoulka_, en de andere de kleine; beide gevormt door bronnen, die uit
-de bergen komen, vereenigen ze zich ter deezer plaats, om gezamentlijk
-derzelver water aan de Kamschatka toetevoeren; nog de een nog de ander
-lagen digt; ik schreef de oorzaak daar van toe aan de groote snelheid
-van derzelver stroom. De plaats waar ik ze overtrok is waarlijk
-schilderachtig, dog het geen mij nog zonderlinger voorkwam, bestaat hier
-in, dat alle de denneboomen, die in grooten getale deeze rivieren
-omzoomen, boomen van ijs scheenen te weezen; een zeer dik ijzel,
-mogelijk door de vogtigheid van de plaats voortgebragt, had zich aan
-iederen tak vast gehegt en maakte derzelver geheele oppervlakte zuiver
-wit.
-
-
-Vuurspuwende bergen van Tolbatchina en van Klutchefskaia.
-
-
-Vroegtijdige Huwelijken in Kamschatka.
-
-Op eenigen afstand van Tolbatchina, trokken wij een heide over, van waar
-ik drie vuurspuwende bergen ontdekte; geen derzelver wierp vlammen uit,
-alleen gaven ze wolken van eenen zeer zwarten rook op; de eerste, waar
-van ik te vooren gesprooken heb, wanneer ik naar Machoure ging, heeft
-deszelfs haardstêe in het binnenste van een berg, die omtrent van een
-kegelachtige gedaante is, de top is plat en schijnt weinig verheven. Men
-zeide mij, dat deeze eerste vuurberg geduurende eenigen tijd stil
-geweest was, dat men hem zelfs voor uitgedoofd hield, wanneer hij
-eensklaps op nieuw ontstoken is. In het noord-oosten van deezen word
-men een piek gewaar, welkers punt de mond van den tweeden vuurberg
-schijnt te zijn, die zonder ophouden rook uitgeeft, dog ik zag geen de
-minste vonken. De derde deed zich in het noord-noord-oosten van den
-tweeden aan mijn oog op; ik kon denzelven niet zo waarneemen, als ik wel
-gewenscht had, een vrij hooge berg bedekte hem bijna geheel aan mijn
-oog. Hij ontleent zijn naam van het nabuurig dorp Klutchefskaïa, en men
-zeide mij, dat ik 'er zeer digt voor bij zou komen; de twee andere
-vuur-bergen ontleenen insgelijks derzelver naamen van het Ostrog
-Tolbatchina, alwaar wij vroegtijdig aankwamen. Dit dorp is op de
-Kamschatka gelegen, vierenveertig wersten van Chapina; het bevat niets
-buitengemeens; wij vernamen 'er bij onze aankomst, dat men aldaar dien
-morgen twee Kamschatters getrouwt had; het deed mij leed die plegtigheid
-niet bijgewoond te hebben, die men mij verhaalde, dat bijna op dezelfde
-wijze als in Rusland geschiedde. Ik zag de nieuw getrouwde, die mij
-voorkwamen twee kinderen te zijn; ik vroeg na derzelver ouderdom, en men
-antwoordde mij dat de bruidegom weinig meer dan veertien jaaren, en de
-bruid ten hoogste elf bereikte. Diergelijke huwelijken zouden overal
-buiten Asia voor al te vroegtijdig gehouden worden.
-
-
-Reize naar Nijenei-Kamschatka.
-
-Ik had eene bijzondere begeerte om de stad Nijenei-Kamschatka te zien,
-en zedert lang was ik bedagt om aan die begeerte te voldoen. Ik zou
-gemeend hebben eenen onvergeeflijken misslag te begaan, indien ik dit
-schier-eiland verliet, zonder deszelfs hoofdstad te leeren kennen. Ik
-was van den anderen kant verzekert, dat mijne nieuwsgierigheid ten
-deezen opzichte geene belemmering kon toebrengen aan mijn voorneemen, om
-met allen mogelijken spoed te reizen. Ik was in der daad genoodzaakt een
-omweg te neemen, dog deeze was niet lang genoeg om mij eenig beletzel
-van belang te veroorzaaken. Na dat ik mijn reis met den Heer Kasloff
-overlegd had, die zich bevlijtigde om mij alles te verschaffen, waar
-door ik die reis met zekerheid en vermaak kon volbrengen, verbond ik mij
-om in het Ostrog van Yelofki mij weder bij hem te voegen, alwaar die
-Heer mij verwittigde, dat hij eenige dagen dagt door te brengen, om op
-verscheide zaaken van zijn bestier de nodige orders te stellen.
-
-
-Ik verlaat den Heer Kasloff te Tolbatchina.
-
-Om des te minder tijd te verliezen, nam ik zelfs den eigen avond van
-onze aankomst te Tolbatchina afscheid van hem; dog de wegen waaren nog
-slegter dan alle die, welke wij tot nog toe hadden doorgetrokken. Ik had
-alle moeite, om met het aanbreeken van den dag Kosirefski te bereiken.
-Dit dorp was zes en zestig wersten van Tolbatchina afgelegen.
-
-
-1788. _Februarij_ Den 7.
-
-
-Voorvallen op mijn reis naar Nijenei-Kamschatka.
-
-Ik hield mij aldaar niet op; ik was trots, dat ik gelukkig alle de
-gevaaren, welke ik geduurende den nagt op deeze ijsselijke wegen
-geloopen had, was te boven gekomen[84], ik dagt op den dag niets te
-vreezen te hebben, ik vervolgde mijn weg met eene zekere
-onbeschroomdheid, waar voor ik echter wel haast gestraft wierd. Na een
-meenigte wersten op de Kamschatka afgelegt te hebben, die ik blijde was
-weder te vinden, en welkers breedte ik ter deezer plaats bewonderde,
-wierd ik genoodzaakt dezelve te verlaaten, om in eene engte te komen,
-alwaar de sneeuw door de orkaanen aangebragt, eene oneffe en
-bedriegelijke oppervlakte vertoonde. Het was onmogelijk om de klippen,
-die mij omringden, te vermijden. Ik hoorde welhaast een gekraak, het
-welk mij de een of andere breuk aan mijn slêe aankondigde; en in der
-daad, een schaats was in twee-en gebroken, ik hielp mijne leidslieden
-dezelve zo goed en kwaad vermaaken, als wij konden, en wij hadden het
-geluk te Ouchkoff zonder eenig ander toeval aantekomen. Het was
-middernagt, wanneer wij 'er aankwamen, hebbende wij in deezen dag zes
-en zestig wersten afgelegt; mijn eerste zorg was om mijn slee te doen
-verstellen, het geen mij tot den volgenden dag ophield.
-
-  [84] Ik vernam daar na, dat het weinig gescheelt had, of de slêe van
-  den Heer Kasloff, welke dien weg op den dag was doorgetrokken, was in
-  stukken gebrooken, hebbende dezelve tegen een boom gestooten, zo dat
-  daar door twee zijner geleiders gekwetst waaren.
-
-
-Ostrog van Ouchkoff.
-
-Men ziet in dit dorp een isba en elf balagans; het getal van deszelfs
-inwoonders bestaat in vijf geslachten, die in drie Yourtes verdeeld
-zijn. In de nabuurschap van dit Ostrog word een zeer vischrijk meir
-gevonden, alwaar de nabuurige dorpen derzelver voorraad komen opdoen,
-dit meir is ook van zeer veel nut voor de hoofdplaats, welke zonder de
-visscherij, die daar in voor haar geschied, dikwils gebrek aan visch zou
-hebben, het welke men weet overal het eerste noodwendigste voedzel te
-zijn.
-
-
-1788. _Februarij_ Den 8.
-
-
-Ostrog van Krestoff.
-
-Ik vertrok in den vroegen morgen van Ouchkoff en op den middag had ik
-reeds vier en veertig wersten afgelegd, gedeeltelijk over de Kamschatka
-en gedeeltelijk over zeer uitgestrekte heiden; het eerste dorp, dat ik
-aantrof, was Krestoff, het scheen mij van een weinig meer belang te zijn
-dan het voorige, dog voor het overige volmaakt gelijk aan alle de
-anderen, ik bleef 'er niet langer dan nodig was om andere honden
-voortespannen. Tot daar toe had ik den weg genomen, die de Heer Kasloff
-moest volgen om naar Yelofki te gaan; dog in plaats van mij naar
-Katchina te begeeven gelijk hij deed, zo richte ik mijn weg van
-Krestoff naar het dorp van Klutchefskaïa, dat er dertig wersten van
-afgeleegen is.
-
-
-Vuurberg van Klutchefskaïa
-
-Het weder, dat zedert ons vertrek van Apatchin altoos zeer schoon en
-zeer koud was geweest, veranderde eensklaps in den agtermiddag; de hemel
-raakte met wolken bedekt, en de wind, die zich van den westkant verhief,
-gaf ons sneeuw in overvloed; dezelve hinderde ons geweldig, voor al om
-den vuurspuwenden berg van Klutchefskaïa te kunnen beschouwen, welken ik
-terzelfder tijd als dien van Tolbatchina gewaar was geworden. Zo veel
-mij mogelijk was om 'er van te oordeelen, is de berg, uit wiens boezem
-de stoffen voortkomen, veel hooger dan de twee anderen; deeze werpt
-geduurig vlammen uit, die uit het midden der sneeuw, waarmede de berg
-tot aan den top bedekt is, schijnen voorttekomen.
-
-
-Inwoonders van Klutchefskaïa.
-
-Bij het vallen van den nagt kwam ik aan het dorp Klutchefskaïa; deszelfs
-inwoonders zijn alle Siberische boeren, uit de omgelegen streeken van de
-Lena genomen, en in deeze oorden voor omtrent vijftig jaaren gezonden
-tot bearbeiding der gronden. Het getal der mannelijke persoonen, de
-kinderen daar onder begreepen, beloopt weinig meer dan vijftig; de
-kinderziekte viel onder hun alleen die geene aan, welke ze nog niet
-gehad hadden, dog zij rukte 'er meer dan de helft van weg. Deeze
-akkerlieden zijn niet minder gelukkig geweest, dan die, welke zich in
-den omtrek van Vercknei-Kamschatka bevinden; derzelver oogst en de
-hoedanigheid van het graan, zo van rogge als gerst, hebben dit jaar
-derzelver verwachting te boven gegaan; deeze boeren bezitten veel
-paarden in eigendom, eenige behooren nogtans aan de kroon.
-
-
-Ostrog van Klutchefskaïa.
-
-Dit Ostrog is vrij groot, het schijnt zulks nog te meer, dewijl het in
-twëe-en gescheiden is, waar van het eene omtrent vier honderd passen van
-het andere aflegt; het strekt zich voor al van het westen naar het
-oosten uit, het is in deeze laatste windstreek, dat de Kerk geplaatst
-is, ze is van hout gebouwd en in den smaak van de Russische kerken. De
-meeste der wooningen zijn beter gebouwde en netter isbas dan alle de
-geenen, die ik tot hier toe gezien had, ook vind men daar zeer ruime
-magazijnen; de balagans zijn 'er in een gering aantal, en ook gelijken
-ze niet na die der Kamschatters, deeze zijn van eene langwerpige
-gedaante, en derzelver dak, dat de helling van de onze heeft, is op
-stijlen geplaatst, die het in de lucht ondersteunen.
-
-
-Ostrog van Kamini.
-
-De Kamschatka loopt langs den voet van dit Ostrog, en was ter deezer
-plaats nog geheel digt; ze loopt menigmaal geduurende den zomer buiten
-haare oevers, het water rijst en dringt dan dikwils tot in de huizen,
-waarom het zeer goed is dat ze alle op de hoogte gebouwd zijn.
-
-Vier wersten ten oosten van de Kerk van Klutchefskaïa, is nog een ander
-_Zaïmka_ of klein gehugt, dat door Cosakken of Soldaten, die teffens
-akkerlieden zijn, bewoond word, wier oogst aan de regeering behoort; dog
-ik kon niet besluiten dien omweg te neemen, om het te gaan zien.
-
-Ik hield mij maar weinig tijds te Klutchefskaïa op; ongeduldig om
-Nijenei te zien vertrok ik nog dien avond, om mij naar Kamini, een
-Kamschatsch dorp, twintig wersten verder gelegen, te begeeven. Ik kwam
-daar in het midden van den nagt aan, en reed het door.
-
-
-1788. _Februarij_ Den 9. Te Nijenei Kamschatka
-
-
-Ostrogs van Kamokoff & van Tchoka.
-
-
-Aankomst te Nijenei.
-
-Voor den dag was ik te Kamokoff, twintig wersten van Kamini, welhaast
-bereikte ik Tchokofskoï of Tchoka, na nog twee en twintig wersten
-afgelegd te hebben, van daar tot aan Nijenei bleeven 'er nog twee-en
-twintig aftedoen, en deeze overtogt was voor mij ook maar het werk van
-eenige uuren; ik had het genoegen voor den middag in deeze hoofdplaats
-van Kamschatka aantekomen, die men reeds van verre ontdekt, dog welkers
-vertooning nog grootsch nog vermakelijk is.
-
-
-Beschrijving van deeze hoofdplaats van Kamschatka.
-
-Het zelve vertoond niet anders dan een verzameling van huizen, waar drie
-klokken boven uitsteeken, en is gelegen aan den oever van de
-Kamschatka, in een kom, welke door een keten van bergen geformeerd word,
-die zich van ronds om verheffen, dog 'er echter op een vrij grooten
-afstand van verwijderd zijn; zodanig is de gesteldheid van de stad
-Nijenei, waar van ik, eer ik ze gezien had, meerdere verwachting had;
-alle deeze huizen, die men mij zeide in honderd vijftig te bestaan, zijn
-van hout, van een zeer kwaaden smaak, klein, en hadden als toen daar en
-boven de onaangenaamheid van onder de sneeuw begraven te zijn, die de
-orcaanen daar opgehoopt hadden. Deeze hebben zonder tusschenpoozing op
-die hoogte geheerscht, en waaren eerst zedert eenige dagen opgehouden.
-Daar zijn twee kerken te Nijenei, de eene is in de stad en heeft twee
-klokken, de andere, tot het fort behoorende, is daar binnen beslooten;
-deeze twee gebouwen zijn van een onbehaaglijk maakzel; het fort is bijna
-in het midden van de stad, het bestaat in eene vrij ruime
-palissadeering, van een vierkante gedaante. Behalven de kerk, waar van
-ik zo even gesprooken heb, besluit deeze omtrek daar en boven de
-magazijnen, het tuig en wagthuis; één schildwagt belet dag en nagt het
-inkomen; het huis van den bevelhebber van de plaats, den Heer Major
-Orléankoff, is bij het fort gelegen, en is even als de andere huizen,
-behalven dat het grooter is, het zelve is van geen beter smaak, nog
-hooger gebouwd.
-
-Ik trad af bij een ongelukkigen banneling genaamt _Snasidoff_, die bijna
-ter zelver tijd met Ivaschkin een gelijk lot had ondergaan, dog om
-andere oorzaaken; hij is evenals deeze zedert het Jaar 1744 naar
-Kamschatka gebannen.
-
-Naauwlijks was ik daar, of ik ontfing een bezoek van een Officier, dien
-de Heer Orléankoff mij zond, om mij over mijn behouden aankomst te
-begroeten; hij wierd van verscheide der voornaamste Officieren van de
-stad gevolgd, die beurtelings mij derzelver dienst op de verplichtendste
-wijs des waerelds kwamen aanbieden. Ik betuigde hun, hoe gevoelig ik
-over derzelver beleeftheid was, dog in den grond jammerde het mij, dat
-ze mij voorgekomen waaren, ook haaste ik mij, zo dra ik gekleed was, om
-aan ieder mijne dankzeggingen te gaan betuigen. Ik begon met den Heer
-Major Orléankoff, en vond hem bezig in de toebereidzelen van een feest,
-het geen hij den volgenden dag geeven moest, ter gelegenheid van het
-huwelijk van een Pool in Russischen dienst, met de nigt van den
-protapope of aartspriester. Hij had niet alleen de beleeftheid van mij
-op die bruiloft, waar van hij al de kosten droeg, te verzoeken, dog hij
-had daar en boven de oplettenheid van mij des anderen daags morgens te
-komen zien, en mij met zich te neemen, ten einde ik niets van dat
-schouwtoneel zou missen, het geen hij met reden voor mij belangrijk
-oordeelde.
-
-
-1788. _Februarij_ Den 10. Te Nijenei Kamschatka.
-
-
-Feest gegeeven door den Heer Major Orléankoff.
-
-Het geen mij echter des te meer verwonderde, was het gestrenge, dat bij
-de pligtpleegingen in acht genomen wierd. Het onderscheid der rangen
-scheen mij met de uiterste naauwgezetheid gade geslaagen te worden; de
-plichtpleegingen en gebruiken, alle deeze koele beleeftheden gaven bij
-de opening van het feest een zekere gemaaktheid, die meer verveeling dan
-vermaak voorspelden. De maaltijd was allerpragtigst voor het land; ik
-zag onder andere geregten een groot getal van verschillende soupen
-opbrengen. Deeze waaren verzeld van koude vleeschspijzen, waar van men
-terstond veel gebruik maakte. Bij het tweede geregt, kreegen wij het
-gebraad en pasteijen, dog dit alles kondigde minder weelde dan wel
-overdaad aan; de dranken waaren gemaakt van verscheidene vrugten, aan
-deeze streeken eigen, gekookt en met Franschen brandewijn gemengt. Men
-bediende bij voorkeur en bijna geduurig brandewijn van het land, gemaakt
-uit _slatkaiatrava_ of zoet gras, waar van ik te vooren gesprooken heb;
-deeze likeur heeft zo als ik gezegt heb geen onaangenaamen smaak, zelfs
-is ze geurig, men went zich des te gewilliger aan deeze brandewijn, om
-dat ze minder ongezond is, dan die uit graanen gemaakt word: alle de
-gasten raakten ongevoelig in een vrolijken luim, hunne reden was niet
-lang bestand tegen de dampen van een zo koppigen drank; welhaast
-heerschte de uitgelatenste vreugde over tafel. Op dit luidrugtige en
-pragtig gastmaal volgde een vrij wel zamengesteld bal. Het gezelschap
-was zeer vrolijk, en men danste 'er tot aan den avond Russische en
-Poolsche contredanssen; het bal wierd door een zeer aartig vuurwerk
-geeindigt, het geen de Heer Orléankoff gemaakt had, en zelfs aanstak,
-het was niet groot, dog de uitwerking voldeed in allen opzichte. Ik
-vermaakte mij met de verbaasdheid en opgetogene verrukking van de meeste
-der aanschouwers, die weinig denkbeelden van dit soort van vermaaken
-hadden, men zou ze allen geschilderd hebben; onbeweeglijk van
-verwondering, schreeuwden zij eenpaarig bij het opgaan van iederen
-vuurpijl; hun leedweezen over den korten duur hier van vermaakte mij
-niet minder. In het vervolg moest men al die lieden den lof daar van
-hooren vermelden, en in het heengaan herhaalde ieder al zuchtende de
-genooten vermaaken van dien dag.
-
-Ik wierd den volgenden dag bij den protapope, oom van de bruid verzogt,
-alles was op den zelfden voet als daags te vooren, uitgezondert het
-vuurwerk. De protapope is, gelijk ik reeds gezegt heb, het hoofd van
-alle de Kamschatsche kerken; ieder priester van dit schiereiland is aan
-hem ondergeschikt, en hij beschikt over alle de geestelijke zaaken, hij
-houd zijn verblijf te Nijenei. Het is nog een vrij jeugdige grijzaart,
-een breede witte baard hangt hem tot op de borst, en geeft hem een
-waarlijk achtbaar aanzien. Zijn ommegang scheen mij toe vol geest,
-vrolijk en gepast te weezen om zich den eerbied en de achting van deeze
-volkeren te verwekken.
-
-
-Rechtbanken te Nijenei.
-
-Te Nijenei zijn twee rechtbanken; voor de eene worden de zaaken van het
-bestier gebragt, en de andere neemt kennis van alle de verschillen
-tusschen de Kooplieden; de regeeringspersoon, die daar in voorzit, is
-een soort van Burgermeester, ondergeschikt aan de bevelen van den
-_Gorodnitch_ of Commandant van de stad. Men heeft hier boven gezien, dat
-ieder van deeze rechtbanken van het rechtsgebied te Okotsk afhangt, en
-dat men van alle zaaken aan den bevelhebber van deeze laatste stad
-rekenschap moet geeven.
-
-Dog het geen mij te Nijenei het belangrijkste voorkwam, en het geen ik
-niet met stilzwijgen kan voorbijgaan, bestaat daar in, dat ik hier negen
-Japoneezen aantrof, die in den afgeloopen zomer derwaarts van de
-Aleutische eilanden gebragt waaren door een Russisch vaartuig, geschikt
-tot den handel in otters.
-
-
-1788. _Februarij_ Den 11. Te Nijenei Kamschatka.
-
-Een van deeze Japoneezen verhaalde mij, dat hij zich met zijne makkers
-op een vaartuig van hun land had ingescheept, om zich naar de meest
-zuidelijke Kourilsche eilanden te begeeven, met vooruitzicht om daar met
-de Eilanders handel te drijven, zij volgden de kust en waaren 'er niet
-ver van verwijderd, wanneer hun zo een verschrikkelijke storm overviel,
-dat zij ver daar van afdreeven, en geheel verdwaalden. Volgens zijn
-verhaal, het geen mij echter zeer verdagt voorkwam, bevoeren zij de zee
-bijna zes maanden, zonder land te zien. Buiten twijffel hadden ze
-levensmiddelen in overvloed. Eindelijk vertoonden zich de Aleutische
-eilanden aan hunne oogen: vol van vreugde beslooten zij daar aan te
-landen, zonder te weeten waar dit best te onderneemen; zij wierpen één
-anker digt bij een van deeze eilanden uit, en een sloep bragt ze allen
-aan land. Zij vonden daar Russen, die hun voorstelden om te zaamen hun
-schip te gaan ontlaaden en het in veiligheid te brengen; dan deeze
-Japoneezen wilden daar in niet toestemmen, het zij uit mistrouwen, het
-zij dat ze in der daad geloofden, dat het den volgenden dag gemaklijker
-zou zijn. Zij hadden veel reden om zich over dit verzuim te beklaagen:
-want in den zelfden nagt wierp een hevige zee-wind het schip op de kust;
-men wierd zulks niet dan met het aanbreeken van den dag gewaar, en men
-had veel moeite om het kleinste gedeelte van de lading en eenige stukken
-van het schip te bergen, welk laatste bijna geheel van welriekend hout
-gemaakt was. De Russen, die hen wel onthaald hadden, deeden als toen al
-het geen in hun vermogen was om deeze ongelukkigen hun verlies te doen
-vergeeten; zij bragten hun alle vertroosting toe, en deeden dezelven
-eindelijk het besluit neemen om hun naar Kamschatka te volgen, werwaards
-zij terugkeerden; mijn Japonees voegde 'er bij, dat zij in veel grooter
-getal geweest waaren, dog dat de vermoeijenissen, die ze op zee geleeden
-hadden, en vervolgens de gestrengheid van de lucht, veele van zijne
-makkers had doen omkomen.
-
-
-Bijzonderheden wegens het opperhoofd van deeze Japoneezen.
-
-De geen, die met mij sprak, scheen over de anderen een zeker blijkbaar
-gezag te voeren, men wist van hem, dat hij de Koopman was, en dat de
-overigen alleen matroozen waaren of onder zijn bevel stonden. Dit was
-ten minsten zeker, dat ze hem een bijzondere achting en eerbied
-toedroegen, zij zijn alle overstelpt van droefheid, en toonen de
-levendigste ongerustheid, wanneer hij ziek is of hem iets onaangenaams
-wedervaart; geregeld zenden ze tweemaal daags iemand uit hun om hem te
-bezoeken. Men kan zeggen, dat hij hun geen minder vriendschap toedraagt,
-want daar gaat nooit een dag voorbij, zonder dat hij hun op zijn beurt
-bezoekt, en hij zorgt met de grootste oplettenheid, dat hun niets
-ontbreekt. Zijn naam is _Kodaïl_, zijn aangezicht heeft niets vreemds,
-zelfs heeft hij een aangenaam voorkomen; zijn oogen zijn niet getrokken
-als die van de Chineezen, hij heeft een langen neus en een baard, dien
-hij vrij dikwils afscheert, hij is omtrent vijf voet lang en vrij wel
-gemaakt, hij droeg het hair op de Chineesche manier, dat is te zeggen,
-dat van het midden van zijn hoofd een vlegt van de lengte zijner hairen
-af hong, die wijders rondom afgeschooren waaren, dog men heeft binnen
-kort hem daartoe gebragt om dezelve te laaten groeijen, en ze op onze
-manier vast te binden; hij is zeer bevreest voor de koude, de warmste
-kleederen die men hem gegeeven heeft, kunnen hem daar naauwlijks voor
-beschutten; hij bewaart en draagt altoos onder deeze die van zijn land,
-ze bestaan in de eerste plaats in een of verscheide zeer lange zijde
-hemden, even als onze nagtjaponnen, daar over trekt hij 'er een van wol,
-het geen zou kunnen doen gelooven, dat deeze laatste stoffe kostbaarder
-in hunne oogen is, misschien geschied deeze schikking ook gemakshalve,
-dog dit is mij onbekend. De mouwen van deeze kleederen zijn wijd en
-open. Niet tegenstaande de strenge luchtsgesteldheid, heeft hij altoos
-de armen ontbloot en den hals open, alleen maakt men hem, wanneer hij
-uitgaat, een doek aan den hals vast, dog hij doet ze af zo dra hij in
-een vertrek komt, hij zegt zulks als dan niet te kunnen verdraagen.
-
-Deszelfs meerderheid boven zijne landgenooten heeft hem eenig aanzien
-verschaft; dog deeze heeft 'er ongetwijffeld veel minder aan toegebragt,
-dan wel zijn levendige geest en zagtheid van aart; hij woont en leeft
-bij den Heer Major Orléankoff; de vrijheid waar mede hij, het zij bij
-den Commandant, het zij elders, binnen treed, zou onder ons voor
-onbeschaamdheid of ten minsten voor grove lompheid gehouden worden;
-zonder omslag zet hij zich aanstonds zo gemaklijk als hem mogelijk is,
-en wel op den eersten stoel, dien hij maar aantreft, hij vraagt
-terzelver tijd al wat hij nodig heeft, of wel neemt hij het zelfs,
-wanneer het maar onder zijn bereik is; hij rookt bijna zonder ophouden,
-zijn pijp is kort en met zilver vercierd, daar kan weinig tabak in, dog
-hij vuld ze elk oogenblik. Het rooken is voor hem een zodanige behoefte,
-dat men veel moeite heeft gehad om hem te beduiden, dat hij zijn pijp
-niet over tafel gebruikte. Zijn doordringend oordeel is zeer werkzaam,
-hij bevat alles, wat men hem wil doen begrijpen, met eene verwonderlijke
-vlugheid, boven al schijnt hij zeer nieuwsgierig en een groot
-waarneemer. Men heeft mij verzekerd, dat hij naauwkeurige aantekening
-houd van al het geen hij ziet, en van het geen hem wedervaart, en in der
-daad de voorwerpen en de gebruiken, die hij onder zijne oogen heeft,
-zijn zo afwijkende van die, welke zijn vaderland oplevert, dat alles hem
-stof tot aanmerkingen verschaft: oplettend op het geen gebeurd, en in
-zijne tegenwoordigheid gezegt word, schrijft hij zulks op uit vreeze van
-het te vergeeten; de teekens, die hij maakt, scheenen mij ten naasten
-bij dezelfde als die der Chineezen, dog de manier van schrijven is
-verschillende, deeze schrijven van de regter naar de linker zijde,[85]
-en de Japoneezen van de hoogte naar de laagte;[86] hij spreekt genoeg
-Russisch om zich te doen verstaan, echter moet men aan zijne uitspraak
-gewoon zijn, om verkeering met hem te hebben; hij spreekt ongemeen snel,
-het geen veroorzaakt, dat men veel van hem verliest, of dat daar door de
-betekenis veranderd word; zijne antwoorden zijn in 't algemeen levendig
-en natuurlijk, nooit ontveinst hij zijn manier van denken, en men kan
-zich niet openhartiger over een ander uitlaaten, dan hij doet. Zijn
-gezelschap is aangenaam en zijn humeur altoos vrij gelijkvormig, hoewel
-zeer geneigd tot wantrouwen. Heeft hij het een of ander verlegd,
-aanstonds verbeeld hij zich, dat hem zulks ontvreemd is, het geen hem
-dikwils een ongeruste houding geeft. Ik bewonderde zijne maatigheid, die
-waarlijk het tegengestelde is van het geen men in dit land ziet. Wanneer
-hij voorneemens is van geen sterken drank te gebruiken, is het
-onmogelijk om hem overtehaalen van 'er van te proeven, hij eischt die
-wanneer hij 'er lust toe heeft, dog nooit gaat hij zich daar in te
-buiten. Ik merkte nog op, dat hij op de wijs der Chineezen zich in het
-eeten van twee kleine stokjes met de grootste behendigheid bediende.
-
-  [85] De Chineezen beginnen hunne boeken, daar wij de onze eindigen,
-  namelijk van het laatste blad.
-
-  [86] Zij schikken hunne letters in reijen.
-
-
-Japansche muntspecien.
-
-Ik verzogt hem om muntspecien van zijn vaderland te zien, en hij
-beieverde zich om mijne nieuwsgierigheid te voldoen. De gouden munt is
-een plaat van omtrent twee duim lang, niet dik en bijna ovaal,
-verscheiden Japansche teekens zijn op deeze stukken gegraveerd: het goud
-scheen mij toe zeer goed te zijn, zonder eenige vermenging, het buigt
-zich zo als men begeert. De zilveren specie is vierkant, minder groot en
-dik, en van minder zwaarte dan het goud, nogtans verzekerde hij mij,
-dat de laatste in Japan meer waarde had. Het koper geld is volmaakt het
-zelfde als het _cache_ der Chineezen; het is rond en ten naasten bij van
-grootte als de Fransche twee oortjens stukken. In het midden is het in
-het vierkant doorboord.
-
-
-1888. _Februarij_ Den 11.
-
-
-Koopmanschappen die een gedeelte van de lading uitmaakten van het
-Japansche schip.
-
-Ik deed hem nog eenige vraagen over den aart der Koopmanschappen, die
-men uit hun schip geborgen had, en ik begreep uit zijne antwoorden, dat
-ze voornamelijk bestonden in kopjes, schaaltjes, doozen en andere fraaij
-verlakte zaaken van dit soort; ik vernam nog, dat ze daar van een
-gedeelte in Kamschatka verkogt hadden.
-
-Ik twijffel niet, of men zal mij deeze uitweiding over die Japoneezen
-wel ten goeden houden, ik kan mij niet voorstellen, dat men ze ongepast
-zal vinden, ze zal kunnen dienen om een volk te leeren kennen, dat wij
-zo zeldzaam in het geval zijn van te zien en waarteneemen.
-
-
-Den 12.
-
-
-Vertrek van Nijenei Kamschatka.
-
-
-1788. _Februarij_ Den 13.
-
-Na omtrent drie dagen te Nijenei Kamschatka doorgebragt te hebben,
-vertrok ik den 12 des namiddags ten één uur, om mij weder bij den Heer
-Kasloff te vervoegen, dien ik zeker was van te Yelofki te zullen
-aantreffen; ik keerde dan te rug, ten einde mijn weg te vervolgen, dien
-ik verlaaten had. Ik kwam vrij tijdig te Tchoka, het laatste dorp, dat
-ik doorgetrokken was, om mij naar Nijenei te begeeven, en het welk,
-gelijk men gezien heeft, twee en twintig wersten van daar gelegen is.
-Hier heerscht een hevige en bijna geduurige wind uit het westen, men
-vind daar van de reden in de legging van dit dorp aan de rivier,
-tusschen twee ketens van bergen, welke door deeze gescheiden word, en
-die zich vijfentwintig wersten langs deszelfs twee oevers uitstrekken.
-
-Ik bragt den nagt te Kamokoff door, en den volgenden morgen bereikte ik
-in weinig uuren het Ostrog van Kamini of van Pierre, van daar nam ik den
-weg op Kartchina, onderweeg trok ik voor bij drie meiren, waar van het
-laatste zeer uitgestrekt was, en weinig minder dan vier a vijf uuren
-omtrek heeft. Ik sliep in dit laatste Ostrog, veertig wersten van het
-voorige en gelegen op de rivier van Kartchina[87].
-
-  [87] In het algemeen, hebben bijna alle de dorpen dezelfde naamen als
-  de rivieren, aan welkers oevers zij geplaatst zijn, uitgezonderd
-  nogtans die geenen, welke op de Kamschatka zijn gelegen.
-
-
-1788. _Februarij_ Den 14.
-
-Ik vertrok van daar met het aanbreeken van den dag, en niettegenstaande
-het slegte wêer, dat ik geduurende dien geheelen dag ondervond, reisde
-ik evenwel de zeventig wersten, die ik nog tot Yelofki afteleggen had:
-dit Ostrog is op de rivier van denzelfden naam gelegen, en van bergen
-omgeeven.
-
-
-Ik voeg mij weder bij den Heer Kasloff te Yelofki.
-
-De Heer Commandant prees mijnen gemaakten spoed, dog ik had mij te
-vergeefs gevleid, dat het oogenblik van onze hereeniging ook dat van ons
-vertrek zou weezen; de zaaken zijner bediening, die hem derwaarts
-geroepen hadden, waaren nog niet afgeloopen, het geen hem noodzaakte om
-zijn verblijf te verlengen; daar en boven hoopte hij, dat de Heer
-Schmaleff ook niet lang zou agterblijven, dewijl, wanneer wij onze
-reismaat in aanmerking namen, het mogelijk geweest was, dat hij ons te
-Yelofki aangetroffen had. Wij bleeven 'er nog vijf dagen, zo om de
-zaaken te eindigen als om hem te vergeefs te wagten; de Heer Commandant
-aan mijn ongeduld toegeevende bewilligde in ons vertrek op den 19 des
-morgens zeer vroeg.
-
-
-1788. _Februarij_ Den 19.
-
-
-Storm die ons op weg overviel.
-
-Wij deeden in het begin vier en vijftig wersten vrij langzaam af, dog in
-den agtermiddag wierden wij door eenen ijsselijken storm uit het westen
-en noord-westen overvallen; wij bevonden ons in het open veld, de
-wervelwinden waaren zo hevig, dat het ons onmogelijk was verder te
-komen; de sneeuw, daar door bij vlaagen opgenomen, vormde in de lucht
-eenen dikken nevel, en onze leidsluiden wilden, niettegenstaande de
-kennis, die zij van de wegen hadden, niet meer instaan voor het
-verdwaalen. Wij konden hun maar niet beweegen om ons verder te brengen,
-het was echter onmenschelijk hier op de genade van een zo geweldigen
-orcaan te blijven leggen; wat mij betreft, ik erken, dat ik zeer
-mismoedig wierd, wanneer onze geleiders voorsloegen om ons digt bij een
-bosch te brengen, het welk zij ons zeiden niet ver afgelegen te zijn, en
-alwaar wij ten minsten ons eenigermaate in veiligheid konden stellen.
-Wij aarzelden niet om van hunnen goeden wil gebruik te maaken, dog voor
-dat wij dien weg verlieten, die onmogelijk te onderscheiden was, moesten
-wij nog wachten, tot dat alle de sleeden van ons gevolg bij een waaren,
-anders hadden wij gevaar geloopen, om van elkander te geraaken en
-elkander te verliezen; de vereeniging geschied zijnde, bereikten wij dit
-bosch, het geen gelukkig op den afstand, dien men ons gezegd had,
-gevonden wierd; omtrent ten twee uuren nadenmiddag hielden wij stil.
-
-
-Noodwendige stilhouding bij een Bosch.
-
-
-Manier waar op de Kamschatters hun bed op de sneeuw vervaardigen.
-
-De eerste voorzorg van onze Kamschatters bestond daar in, om een gat in
-de sneeuw te graaven, welke ter dezer plaats ten minsten zes voeten diep
-was, anderen bragten hout aan, in een oogenblik was het vuur
-aangestoken, en de ketel geplaatst; een sobere maaltijd en eenige maaten
-brandewijn herstelden welhaast al ons volk; toen de nagt aankwam, hield
-men zich met de middelen bezig, om dien zo goed mogelijk op ons gemak
-doortebrengen, ieder werkte aan zijn bed, het mijne was in mijn
-_vezock_, alwaar ik mij in kon neerleggen, dog niemand als de Heer
-Commandant en ik hadden een zo gemaklijk rijtuig. Hoe, zeide ik tot mij
-zelfs, zullen het die arme menschen met slaapen maaken? Ik was welhaast
-buiten ongerustheid omtrent hun; de wijze, waar op ik hun derzelver bed
-zag toebereiden, verdiend verhaald te worden, hoe zeer ze 'er niet veel
-werk van maaken; na eerst een gat in de sneeuw gemaakt te hebben,
-bedekten zij het zelve met kleine takken van boomen, en wel de dunste,
-die zij vinden konden, vervolgens wikkelden zij zich in een _Kouklanki_,
-en na het hoofd in de kap, die 'er aan vastgemaakt was, gestoken te
-hebben, lagen zij zich neder even als op het beste bed des waerelds; wat
-onze honden betreft, deeze wierden uitgespannen en aan de boomen rondom
-vastgemaakt, alwaar zij den nagt zo als gewoonlijk op de sneeuw
-doorbragten.
-
-
-1788. _Februarij_ Den 20.
-
-De wind sterk geminderd zijnde, begaven wij ons voor den dag wederom op
-weg, wij hadden nog dertig wersten afteleggen om ons naar Ozernoi te
-begeeven, alwaar wij voorneemens geweest waaren om den voorigen nagt te
-slaapen; wij kwamen daar des morgens ten tien uuren aan, dog onze
-honden ten uiterste vermoeid zijnde, waaren wij genoodzaakt aldaar het
-overige van den dag en zelfs den nagt te blijven in hoop, dat de wind,
-die in den agtermiddag wederom met de grootste hevigheid begon op te
-steeken, in dien tusschentijd zou bedaaren.
-
-
-Ostrog van Ozernoï.
-
-Het Ostrog van Ozernoï ontfangt zijn naam van een meir in deszelfs
-nabuurschap; de rivier Ozernaïa loopt langs dit dorp, dog ze is van
-weinig belang; het huis van den toijon is de eenigste isba, die ik te
-Ozernoï gezien heb, en men zeide mij, dat ik 'er tot aan de stad Ingiga
-geene meer zou aantreffen; daar en tegen telde ik vijftien balagans en
-twee yourtes. Ik behoorde hier deeze onderaardsche wooningen te
-beschrijven, dog dewijl deeze klein zijn in vergelijking van die, welke
-ik welhaast gelegenheid zal hebben waarteneemen, wil ik liever de
-beschrijving tot dat tijdstip uitstellen.
-
-
-Den 21.
-
-Wij vertoefden den 21. nog te Ozernoi, om daar te vergeefsch een
-Sergeant van het gevolg van den Heer Commandant aftewachten, dien hij
-naar de stad Nijenei-Kamschatka had afgezonden.
-
-
-Den 22.
-
-Den volgenden morgen begaven wij ons naar Ouké, wij waaren daar zeer
-vroeg; als hebbende maar zes en twintig wersten afgelegt, wij beslooten
-niet verder te gaan, om aan den Sergeant gelegenheid te geeven van zich
-weder bij ons te kunnen voegen, gelijk men hem bevolen had, dog hij kwam
-niet.
-
-
-Ostrog van Ouké.
-
-Te Ouké vind men geen eene isba, dit Ostrog bestaat alleen uit een
-twaalftal balagans en twee ijourtes, men had 'er een voor den Heer
-Kasloff schoongemaakt, en wij bragten daar den nagt door.
-
-
-1788. _Februarij_ Den 23.
-
-Wij verlieten dit dorp met het aanbreeken van den dag, ter halver weg
-wierden wij een aantal balagans gewaar, die alleen maar, zo men ons
-verhaalde, bewoond worden ten tijde van den vischvangst; niet ver van
-daar, zagen wij de zee weder, en wij reeden ze eenigen tijd langs. Ik
-wierd zeer verhinderd om in persoon te kunnen ontdekken, tot op welken
-afstand ze digt lag, of welke de strekking van dit gedeelte der oostkust
-van Kamschatka is. Een noordewind overviel ons, en voerde ons de sneeuw
-met zo veel gewelds in de oogen, dat men maar alleen moest denken om ze
-afteweeren; daar en boven hing 'er over de zee een nevel, die van den
-oever af begon, en zich wijd scheen uittestrekken. Dit duistere gordijn
-verborg dezelve bijna geheel aan het oog; de bewoonders des lands, die
-ik ondervroeg, antwoordden mij, dat wij langs eene niet zeer ruime baaij
-gekomen waaren, en dat de zee tot op dertig wersten ver van de kust met
-ijs bedekt was.
-
-
-Te Khaluli een met leer bedekte baidar.
-
-Ik vond te Khaluli, een Ostrog aan de rivier van deezen naam, zes en
-zeventig wersten van Ouké, en niet ver van den zeekant gelegen, niet
-meer dan twee yourtes en twaalf a dertien balagans, dog ik zag daar met
-vermaak een baidar met leer bedekt. De lengte van deeze schuit of boot
-was omtrent van vijftien a agttien voeten, en de breedte van vier
-voeten, het geraamte was van vrij dunne planken, het welk als latwerk
-aangelegt was. Een langer en zwaarder stuk hout dan de andere diende
-voor de kiel, de dwarshouten waaren met riemen vastgemaakt, en dit alles
-overdekt met verscheide vellen van zeepaarden en zeewolven van de
-grootste soort; de wijze waar op deeze vellen toebereid en digt aan een
-genaaid waaren, zo dat het water niet in de schuit kon doordringen,
-behaagde mij het meest, ze scheen mij van gedaante als de onze, dog
-minder rond, ook had ze die zwier niet, aan de uiterste einden enger,
-eindigde ze in een punt en was aan de kiel plat, de ligtheid dezer
-vaartuigen zeer geneigd tot omslaan, heeft deeze zamenstelling
-noodzaaklijk gemaakt, waar door ze meer evenwichts verkrijgt; deeze
-baidar was onder een loots geplaatst, die gemaakt was om ze voor de
-sneeuw te bewaaren. De toijon van Khaluli ons zijn yourte ingeruimd
-hebbende, verbleeven wij daar des nagts, want wij moesten tot den
-volgenden morgen wagten, eer wij ons op weg konden begeeven; de wind was
-na onze aankomst meer opgestoken, en verminderde niet voor des nagts.
-
-
-1788. _Februarij_ Den 24.
-
-
-1788. _Februarij_ Den 25.
-
-Ten tien uuren des morgens hadden wij Khaluli uit het gezicht verlooren;
-wij waaren het oude dorp van dien naam voorbijgetrokken, het gene
-onlangs verlaaten is uit hoofde van deszelfs slegte gelegenheid. Wij
-vonden wat verder eenige verlaaten wooningen, welke eertijds het dorp
-van Ivaschkin uitmaakten, om dezelfde reden eenige wersten van zijn
-eerste standplaats overgebragt, vervolgens zagen wij de zee weder, en
-wij volgden nog geduurende eenigen tijd de Oostkust; zij vertoonde ons
-ter deezer plaats eene andere baaij, die ik gaarne op mijn gemak had
-willen beschouwen; dog de dikke nevel, die van den oever af over de zee
-hing, liet mijn oog niet toe om tot aan den anderen kant van het ys te
-zien; alleen scheen het mij toe, dat de nevel opklaarde, naar maate dat
-de wind, die tot hier toe west en noordwest geweest was, meer naar het
-noordoosten liep.
-
-
-Ostrog van Ivaschkin.
-
-Ivaschkin legt veertig wersten van Khaluli en nabij de zee; twee yourtes
-en zes balagans maaken dit dorp uit, het is aan een kleine rivier van
-denzelfden naam gelegen, die geheel toegevroozen was, even als die,
-welke wij overgekomen waaren.
-
-
-Den 26.
-
-
-Wij vonden te Dranuki den Heer Haus, een Russisch Officier.
-
-Wij sliepen in dit dorp, alwaar de vrees voor een orcaan, waar mede wij,
-zo men ons zeide, bedreigd wierden, ons een gedeelte van den volgenden
-dag deed blijven; wij kwamen met de vrees vrij, en hoe zeer het laat
-genoeg was, wanneer wij tot ons vertrek beslooten, konden wij echter nog
-tot Dranuki geraaken, als zijnde de overtogt maar dertig wersten. De
-gelegenheid van dit Ostrog is dezelfde als die van het voorige; wij
-vonden daar den Heer Haus, een Russisch Officier, hij kwam van Tiguil,
-en bragt aan den Heer Commandant verscheide zaaken tot de natuurlijke
-historie betrekkelijk.
-
-
-1788. _Februarij_ Den 27.
-
-
-Aanmerklijke en vrij gemaklijke baaij.
-
-Wij vertrokken met het krieken van den dag van Dranuki. In den
-agtermiddag reeden wij over eene baai, welkers breedte omtrent uit
-vijftien wersten, en de lengte uit vijfentwintig a dertig bestaat, aan
-den ingang is ze weinig meer dan vijf wersten breed, ze word door de
-zuidkust geformeerd; deeze is een laage grond, die afneemt naar maate ze
-zich in zee uitstrekt, de baaij loopt west-noord-west en oost-zuid-oost.
-Het scheen mij toe, dat in het west-noord-westen van deszelfs ingang
-nabij Karagui, de scheepen veilig konden ankeren tegens de zuiden westen
-en noorde winden; het zuidelijk gedeelte vertoont geene zo goede
-ankerplaats; de bewoonders des lands verhaalen, dat zich daar verscheide
-zandbanken bevinden. Ik was verplicht mij op hun zeggen te verlaaten,
-dewijl het ys en de sneeuw mij hinderlijk waaren om 'er meerder
-zekerheids van te bekomen.
-
-
-Ostrog van Karagui, het laatste van Kamschatka.
-
-Wij leiden deezen dag zeventig wersten af, en des avonds kwamen wij te
-Karagui; dit dorp ligt op eene hoogte, van waar men de zee ontdekt,
-deszelfs wooningen bestaan in drie yourtes en twaalf balagans, aan den
-voet van welke de Karaga langs loopt; deeze rivier valt in de zee op
-eenige snaphaanschoten afstands van dit dorp, het laatste van
-Kamschatka, want men rekend geen gehugt, dat honderd wersten verder
-ligt, en alwaar zich weinig Kamschatters bevinden.
-
-
-1788. _Februarij_ Den 28.
-
-Daar wij verplicht zijn alhier voorraad van gedroogden visch
-aftewachten, welke agtergebleeven en geschikt is om onze honden in de
-woestenijen, die wij doortrekken moeten, te voeden, zal ik van dit
-verblijf gebruik maaken om verscheiden aanmerkingen, die ik in de
-voorige en in dit dorp gemaakt heb, afteschrijven; ze zijn niet in die
-orde geplaatst, waar in ze mij voorgekomen zijn, dog men moet in
-overweeging neemen, dat de snelle voortgang in onze reis mij daar niet
-altoos meester van liet[88].
-
-  [88] Men zal mij mogelijk verwijten, dat mijn verhaal dikwils niet
-  anders oplevert dan schraale en zeer eenvormige bijzonderheden, ik zou
-  den leezer dezelve wel gespaard hebben, indien ik hem niet eene
-  zorgvuldige naauwkeurigheid belooft had; dog dat men in aanmerking
-  neeme, van welke voorwerpen ik omringt ben in de onafmeetbaare
-  uitgestrektheid lands, welke ik doorreis, en dan zal men zien, dat die
-  bijna over al dezelfde zijn. Hangt het dan van mij af om eene
-  behaagelijke verandering aan mijne beschrijvingen te geeven, en niet
-  in eenige herhaalingen te vervallen?
-
-
-Te Karagui Beschrijving der yourtes.
-
-Ik zal eerst met de yourtes beginnen, die ik nog niet heb kunnen
-beschrijven, hoe zeer deeze mij toegescheenen hebben eene bijzondere
-aandagt te verdienen; deeze vreemde wooningen staan onder den grond,
-gelijk ik reeds gezegt heb[89], en het dak dat 'er boven uitkomt, heeft
-de gedaante van een afgesneede kegel; dog om 'er een juister denkbeeld
-van te verkrijgen, stelle men zich voor, een groot vierkant gat van
-omtrent zes a zeven toises of halve roeden middellijns en van agt voet
-diepte, de vier zijden bekleed met balken of planken, en alle de
-tusschenruimtens van deeze muuren met aarde, stroo of gedroogd gras en
-steenen gevuld; op den bodem van dit gat zijn verscheide paalen geplant,
-welke dwarsbalken ondersteunen, waar op het dak draagt; het begint
-gelijks gronds en komt vier voet daar boven uit, deszelfs dikte is twee
-voeten, de afhelling niet steil, voor het overige is het even als de
-muuren. Aan den top is een vierkant gat; deeze opening heeft vier voet
-lengte en drie voet breedte; hier is het, dat de rook moet
-doorkomen[90], en dat men in de yourte binnen treed met behulp van een
-ladder of ingekipte balk, die van buiten tot aan de opening van den
-ingang komt, welke voor mannen en vrouwen beide geschikt is. Men acht
-het voor een schande, wanneer men door een zeer laage poort ingaat, die
-aan een der zijden van de yourte gevonden word; om de beschrijving der
-uitwendige vertooning van deeze wooningen te eindigen, zal ik er nog
-bijvoegen, dat ze van eene vrij hooge palissadeering omringt zijn,
-zonder twijffel om dezelve tegens de stormen of den val van de sneeuw te
-beschutten; anderen meenen, dat deeze omheiningen eertijds tot
-borstweeringen aan deeze volkeren verstrekten, om zich tegens derzelver
-vijanden te verweeren.
-
-  [89] Bij mijn doortogt te Paratounka, zal men zich herinneren, dat ik
-  eenige yourtes zag, dog zij waaren half uitgebroken, en ik kon 'er
-  naauwlijks de uiterlijke gedaante van mêedeelen.
-
-  [90] De rook is in deeze onderaardsche wooningen zo geduurig, dat
-  deeze doortogt niet voldoende is tot deszelfs uitdamping; om dit
-  gemaklijker te maaken, vervaardigt men in een onbewoonden hoek, agter
-  de haardsteede, een soort van rookgat, welkers richting schuins is;
-  dit luchtgat word _joupann_ genaamd, deszelfs mond loopt van buiten op
-  eenige voeten afstands van de vierkante opening uit, men sluit ze
-  gewoonlijk met een riet- of stroodak.
-
-
-1788. _Februarij_ Den 28. Te Karagui.
-
-
-Inwendig maakzel en vercieringen der yourtes.
-
-Zo dra men in deeze woeste wooningen neergedaald is, wenschte men ook er
-weder uit te weezen; het gezicht en de reuk word daar beide aangedaan,
-het eenigste vertrek, dat het binnenste gedeelte uitmaakt, is omtrent
-tien voet hoog; eene verhevenheid van vijf voet breed, en bedekt met
-half versleete vellen van rendieren, zeewolven of van andere dieren,
-loopt rondom het vertrek; deeze verhevenheid is op zijn hoogst een voet
-van den grond[91] en diend gemeenlijk tot een bed aan verscheide
-huisgezinnen. Ik heb in eene enkelde yourte meer dan twintig persoonen,
-zo mannen, vrouwen, als kinderen geteld; al dit volk eet en slaapt de
-een onder den anderen; zonder schroom of schaamte, voldoen ze aan alle
-de behoeftens der natuur, en nooit beklaagen zij zich over de kwaade
-lucht, die men in deeze plaatzen inademt. Het vuur brand 'er bijna
-altoos, gewoonlijk is de haardsteede in het midden van de yourte of aan
-een der zijden geplaatst; Des avonds gebruikt men de voorzorg om het
-gloeijende vuur bij een te zamelen, en het gat te sluiten, hetgeen aan
-den rook ten doortogt verstrekt; door dit middel bewaart men de warmte
-geduurende den geheelen nagt. Bij het schijnzel van een duistere lamp,
-waar van ik reeds de gedaante en de bedorven lucht heb leeren kennen,
-ontdekt men in een hoek van het vertrek[92] eene slegte afbeelding van
-den eenen of anderen heiligen, geheel blinkende van smeer en zwart van
-den rook; voor die beelden is het, dat deeze volkeren zich nederbuigen
-en hunne gebeden verrichten; het overige huisraad bestaat in banken en
-in drinkschaalen van hout of van boomschors gemaakt, de geenen die voor
-de keuken dienen zijn van yzer of koper, alle zijn ze van eene
-walgelijke morsigheid; overblijfzelen van gedroogden visch zijn hier en
-daar verspreid, en ieder oogenblik ziet men vrouwen of kinderen bezig
-om stukken van zalm-vellen te roosteren, dit is een hunner meest
-geliefkoosde geregten.
-
-  [91] Ik heb eenige yourtes met planke vloeren gezien, dog dit
-  beschouwt men als overdaadig, en de meesten hebben alleen de aarde tot
-  planken.
-
-  [92] Dit klein vertrek is eeniger maate van het groote afgescheiden,
-  het is een weinig minder morsig, omdat het minder bezogt word; dit is
-  de plaats van eer, voor de vreemdelingen geschikt.
-
-
-Kleeding der kinderen.
-
-De kleeding der kinderen trok mijn aandagt door deszelfs zonderlingheid;
-men verzekerde mij, dat ze volmaakt na die der Koriaken gelijkt, zij
-bestaat in een enkeld kleed, namelijk, in een rendierenvel, dat elk
-gedeelte van het lighaam omwind en daar om sluit, zodanig dat deeze
-kinderen aan alle kanten daar in genaaid schijnen; eene opening om laag,
-van vooren en agter, verschaft de mogelijkheid om ze te reinigen; deeze
-opening is overdekt met een ander stuk vel, het geen na willekeur
-vastgemaakt en opgeligt word; dit ondersteunt een pak mos[93], dat men
-op de wijze van een doek tusschen de beenen van het kind aanlegt, en het
-welk men ververscht, naar maate het zelve vuil word. Behalven de gewoone
-mouwen zijn 'er nog twee anderen aan het kleed vastgemaakt, in dewelke
-men de armen steekt, wanneer het kind koud is, de uiterstens daar van
-zijn geslooten, en het binnenste is met mos gevuld. Men zet het ook een
-kap op van het zelfde vel als zijn kleed, dog in de yourtes zijn de
-kinderen meest altoos bloots hoofds, en de kap hangt hun op de
-schouders. Zij hebben ook nog voor een gordel een band van rendieren
-vel. Hunne moeders draagen ze op den rug door middel van een riem, die
-langs het voorhoofd van de vrouw en onder de billen van het kind heen
-gaat.
-
-  [93] Men bediend zich insgelijks van het gras genaamt tonnchitcha.
-
-De toijon van Karagui, bij wien wij ons verblijf hielden, was een oude
-oproermaaker; men had veel moeite gehad om hem tot zijn pligt te doen
-wederkeeren, en hij veroorzaakte ons eenige ongerustheid door de
-volstrekte weigering, die hij deed om ons visch te bezorgen.
-
-
-1788. _Februarij_ Den 29. Te Karagui.
-
-
-Taal der Inwoonders van dit Ostrog.
-
-De zeden der inwooners van dit Ostrog hebben veel overeenkomst met die
-van hunne nabuuren, de Koriaken; deeze gelijkvormigheid word men niet
-minder in de taal dan in de kleeding der kinderen gewaar. Ik had
-gelegenheid zulks den volgenden dag van onze aankomst gade te slaan.
-
-
-Eenige Koriaken brengen ons twee levendige rendieren.
-
-Vernomen hebbende, dat in den omtrek zich twee horden of benden van
-Koriaken met rendieren bevonden, zonden wij hun aanstonds iemand toe, om
-hun voortestellen van 'er ons eenige van te verkoopen, zij lieten zich
-niet lang verzoeken, denzelfden dag bragten zij ons twee levendige
-rendieren. Deeze toevoer kwam van pas om ons volk gerust te stellen, dat
-voor gebrek aan levensmiddelen begon te vreezen; echter bedreigde het
-gebrek nog meer onze honden, dewijl de voorraad van visch niet aankwam;
-men doode dan in allen spoed een rendier, dog toen het op den prijs
-aankwam, vonden wij ons zeer belemmerd om met de verkoopers te handelen;
-ze spraken nog Russisch nog Kamschatsch, en de teekens, die ze gaven,
-waaren niet minder dan verstaanbaar; wij hadden elkander nooit
-begreepen, indien niet een inwoonder van Karagui ons voor tolk had
-gediend.
-
-
-Onderscheid tusschen twee soorten van Koriaken.
-
-Men onderscheid twee soorten van Koriaken; de geenen, welke eigentlijk
-met dien naam bestempelt worden, hebben eene vaste verblijfplaats; de
-andere, die rond zwerven, zijn onder de benaaming van _Koriaken met
-rendieren bekend_[94]; zij bezitten daar van groote kudden, en om ze te
-voeden, brengen zij ze in die streeken, waar de mos in overvloed te
-vinden is; zijn deeze weilanden afgegeeten, gaan zij anderen zoeken: zij
-zwerven dus zonder ophouden, hun verblijf houdende onder tenten van
-vellen, en leevende van hunne rendieren.
-
-  [94] Men zeide mij dat 'er zich van deeze zwervende Koriaken in het
-  eiland van Karagui bevinden, het geen zes en twintig wersten van het
-  dorp van dien naam in het oost-zuid-oosten van de baaij gelegen is; ik
-  meen dit eiland van verre gezien te hebben.
-
-Deeze dieren zijn hun niet minder van dienst voor de reis, als de
-honden voor de Kamschatters. De Koriaken, die bij ons kwamen, wierden
-door twee rendieren getrokken, dog de wijze van ze voortespannen, en te
-mennen, als mede de gedaante van de slêe, vorderen eene bijzondere
-beschrijving; het zal best zijn, zo 't mij voorkomt, om dit uittestellen
-tot het oogenblik, waar in ik, bij deeze volkeren reizende, beter in de
-gelegenheid zal zijn om naauwkeurige waarneemingen te doen.
-
-
-Aankomst van onze leevensmiddelen.
-
-Deeze zo verlangde leevensmiddelen bekwamen wij eindelijk den 29 des
-avonds; ze wierden ons aangebragt door den Sergeant, dien wij zedert
-verscheide dagen wachteden; wij namen ons voor om den volgenden morgen
-te vertrekken, dog in den nagt verhief zich een der hevigste weste en
-noordweste winden; die orcaan was van sneeuw verzeld, ze viel in zulk
-een overvloed, dat wij genoodzaakt wierden ons vertrek uittestellen. Om
-ons daar toe te noodzaaken was een zodanig verschriklijk wêer nodig,
-want de aankomst van onzen voorraad had ons ongeduld verdubbeld; deeze
-was van weinig aanbelang en onze behoefte zo dringend, dat er terstond
-aan begonnen wierd, zo dra dezelve ontfangen was; het was dus ons belang
-om de rustplaatzen te verkorten, ten einde de voorraad niet opgebruikt
-was, voor dat wij de woestenijen doorgetrokken waaren.
-
-
-1788. _Maart_ Den 1. Te Karagui.
-
-Des morgens bedaarde de wind, dog de sneeuw hield aan, en de lucht
-dreigde met een anderen storm voor het einde van den dag, deeze begon
-ook in der daad zich te laaten hooren tegens twee uuren in den
-agtermiddag, en duurde tot aan den avond.
-
-
-Beroemde Kamschatsche danseresse.
-
-Om ons afleiding te geeven, stelde men ons voor om een proef te neemen
-van de begaaftheden eener vermaarde Kamschatsche danseresse, te Karagui
-woonachtig; het geen men 'er ons van verhaalde, wekte onze
-nieuwsgierigheid op, en wij deeden haar komen; dog zij weigerde, het zij
-uit hoofdigheid, of uit gemelijkheid, om te danssen, en scheen in het
-minste geen belang te stellen in onze noodiging; te vergeefs tragte men
-haar te beduiden, dat ze hier door zich onwellevend en zelfs oneerbiedig
-tegens den Heer Commandant gedroeg; alles was vrugteloos; gelukkig
-hadden wij brandewijn bij de hand, eenige volle glaazen scheenen haar te
-doen veranderen; ter zelfder tijd begon een Kamschatter op ons verzoek
-voor haar te dansen, en met de stem en gebaarden haar optewakkeren;
-langzamerhand wierden de oogen van deeze vrouw vuuriger, haare houding
-wierd stuiptrekkende; haar geheele lighaam beefde op de verhevenheid,
-waar op zij gezeten was, de ophitsingen en het heftig gezang van haar
-dansser, beantwoorde zij door gelijke poogingen met de stem, en door met
-het hoofd, het welk op allerhande wijze draaide, de maat te slaan.
-Welhaast wierden de beweegingen zo geweldig, dat zij zich daar op niet
-houden kon, zij wierp zich op den grond, en daagde op haar beurt het
-manspersoon uit door schreeuwen en door nog klugtiger verdraaijingen des
-lighaams. Het is moeijelijk om het belagchelijke van haar dans
-uittedrukken, alle haare ledemaaten scheenen verplaatst te zijn, zij
-beweegde die met zo veel kragts als snelheid, de handen bragt zij aan
-haar boezem met een soort van woede, ontbloote dien en vatte ze aan,
-even als of ze die benevens haare kleederen wilde verscheuren. Deeze
-vreemde vervoeringen waaren van nog vreemder gebaarden verzeld; in een
-woord, het was geen vrouw meer, maar wel eene Furie; In haare verblinde,
-krankzinnigheid zou zij zich in het vuur geworpen hebben, het welk in
-het midden van de yourte aangestoken was, indien haar man zich niet
-gehaast had om 'er een bank voortezetten, ten einde haar zulks te
-beletten; hij gebruikte daar en boven de voorzorg van geduurig bij haar
-te blijven; wanneer hij zag dat ze geheel buiten kennis was, en zich aan
-alle kanten nederwierp als mede dat ze genoodzaakt was, wilde zij
-staande blijven, van zich aan haar voordansser vast te houden, nam hij
-haar in zijn armen en bragt haar op de verhevenheid; ze viel daar op
-neder als een klomp, zonder bewustheid en buiten adem; ze bleef bijna
-vijf minuuten in dien staat, ondertusschen hield de Kamschatter,
-grootsch op zijne overwinning, niet op met zingen en danssen. Tot haar
-zelfs gekomen hoorde deeze vrouw naar hem; somtijds stond zij
-niettegenstaande haare zwakheid op, en bragt onverstaanbaare klanken
-uit; men zou gezegt hebben, dat zij deezen moeijelijken tweestrijd weder
-wilde beginnen, haar man wederhield haar, en verzogt dat ze mogt
-uitscheiden, dog de overwinnaar zich verbeeldende van niet vermoeid te
-kunnen worden, ging voort met haar aantezetten; wij moesten van ons
-gezag gebruik maaken, om hem het stilzwijgen opteleggen;
-niettegenstaande de lofspraaken, die aan de begaaftheden der vertooners
-gegeeven wierden, moet ik bekennen, dat ik echter het toneel niet
-bevallig vond, ik zal meer zeggen, ik zag het met weerzin.
-
-
-Liefhebberij van deeze volkeren voor den Tabak.
-
-Mannen & Vrouwen, alles rookt en kaauwt hier tabak; door eene
-toebereiding, die mij niet bekend is, vermengt men dezelve met asch, om,
-zo als men zeide, ze des te sterker te maaken; de inwooners, aan welke
-wij snuif aanboden, bragten ze niet aan hun neus, maar aan den mond; ik
-bezag hunne pijpen, zij hadden dezelve gedaante als die der Chinezen,
-alle waaren ze van been en zeer klein; wanneer ze rooken, wagten ze zich
-wel om den rook uitteblaazen; ze zwelgen dien met smaak in.
-
-
-Afscheid der toyons, die ons tot een geleide gedient hadden.
-
-Alle de toijons der Ostrogs, door dewelke wij van Ozernoi af
-doorgetrokken waaren, hadden ons, uit achting en tot eene eerbetooning
-voor den Heer Kasloff, tot aan Karagui uitgeleide gedaan.
-
-Den tweeden dag na onze aankomst, hadden zij van ons afscheid genomen om
-ieder naar hun dorp te rug te keeren; hunne jongste groet was zeer
-hartelijk; na nogmaals op nieuw vergeeving aan hun Commandant gevraagt
-te hebben, dat ze hem niet beter op zijn reis hadden ontfangen,
-betuigden zij hem derzelver levendigste aandoeningen over de scheiding
-van hem, even als of ze hem in het midden der grootste gevaaren gelaaten
-hadden, ze booden hem alles aan wat zij bezaten, kennende geen andere
-blijken van erkentenis. Zij vervoegden zich even zo aan mij, met
-nadruklijk beede, om van hun het een of ander te willen aanneemen, te
-vergeefs weigerde ik zulks, dit maakte hunne verzoeken des te
-dringender, en om ze te vergenoegen, was ik genoodzaakt hunne geschenken
-aan te neemen.
-
-
-Blijken van genegenheid, die mij de Kamschatters gaven.
-
-Hier vind ik mij genoodzaakt om aan het geheele Kamschatsche volk, het
-geen ik gaa verlaaten, mijne verplichtingen te vervullen, welke
-derzelver handelingen ten mijnen opzichte van mij vorderen. Het vermaakt
-mij, wanneer ik mij voor den geest breng het verplichtend onthaal, het
-geen ik van het zelve genooten heb; ik heb deszelfs herbergzaamheid en
-zagtäartigheid recht gedaan, dog ik heb niet genoeg uitgeweid over de
-blijken van genegenheid, welke deeze goede luiden mij gaven. Daar zijn,
-zo ik meen, geene opperhoofden van Ostrogs, die mij niet eenige kleine
-geschenken deeden; dan eens was het een sabelmarter of vosse-vel, dan
-eens vrugten of visch, en zodanige andere zaaken, die zij dagten, dat
-mij aangenaam zouden weezen. Ik mogt mij tegens hunne aanbiedingen
-verzetten, zij kwaamen geduurig weder op het zelfde en noodzaakten mij
-om het aanteneemen, men zou gezegt hebben, dat zij zeer gezet waaren om
-het onrecht, dat zij zo lang den Franschen naam aangedaan hadden, ten
-mijnen opzichte te verbeteren; dikwils bedankten zij mij, dat ik hun ten
-onzen opzichte andere denkbeelden gegeeven had; somtijds waaren zij ook
-geneigd om daar berouw over te toonen, wanneer zij bedagten, dat zij mij
-niet meer zien zouden, en dat mijne landgenooten zeldzaam in het geval
-waaren van door hun schier-eiland te reizen.
-
-
-1788. _Maart_ Den 2.
-
-
-Vertrek van Karagui en gedwonge omweg door het losgaan van het ijs in
-eene baaij.
-
-Wij vertrokken des morgens ten één uur van Karagui met redelijk stil
-weer, het geen den geheelen dag aanhield, de eenigste tegenspoed, dien
-wij op onze reis ondervonden, was, dat wij niet, gelijk wij gehoopt
-hadden, eene baaij konden overtrekken, die door den wind van daags te
-vooren was los gegaan, wij moesten dezelve dus omreizen. Deeze baaij is
-diep, ze is agt a tien wersten breed, en de richting van haar loop
-scheen mij toe noord-oost en zuidwest te weezen, het ys was alleen maar
-tot aan deszelfs mond gebroken, en van daar was ze weer digt tot in zee:
-met den omweg, tot welke deeze ontdooijing ons noodzaakte, kan onze
-dagreis op vijftig wersten bepaald worden.
-
-
-Gesteltheid van onze rustplaatzen in het open veld.
-
-Bij het vallen van den nagt hielden wij in het open veld stil; aanstonds
-waaren de tenten opgeslaagen. Onder de grootste, den Heer Kasloff
-toebehoorende, wierd zijn en mijn vezock met de portieren tegen elkander
-geplaatst, zo dat wanneer wij de glazen, die van talkbladen waaren,
-neerlieten, wij gemaklijk zamen spreeken konden; de overige sleeden
-waaren twee aan twee rondom onze tent geplaatst, en de tusschenruimte
-van de eene slee tot de andere was met lijnwaat of vellen bedekt, onder
-welke onze geleiders en de luiden van ons gevolg zich in veiligheid
-konden stellen en hunne bedden maaken; dusdanig was de gesteldheid onzer
-rustplaatzen in het open veld.
-
-
-Waar in ons avondeeten, onze eenigste maaltijd, bestond.
-
-Zo dra als de ketel overgehangen was, dronken wij thée, vervolgens was
-men bezig met het avondeeten in gereedheid te brengen, het geen elken
-dag onze eenigste maaltijd was. Een Corporaal had het bestier als
-Hofmeester en als Kok; de geregten, die uit zijne handen kwamen, waaren
-nog talrijk nog lekker, dog de spoed waar mede hij ze toebereide, en
-onze honger maakte ons daar omtrent toegeevende. Hij diende ons
-gewoonlijk een soup, met beschuit van zwart brood en rijst of gort,
-voor, en ziet hier hoe hij ze vervaardigde: hij nam een stuk osse- of
-rendiere-vleesch, en voor dat hij die in het kookende water deed, sneed
-hij ze aan zeer dunne stukjes, die in een oogenblik gekookt waaren.
-
-Daags voor ons vertrek van Karagui had men ons tweede rendier gedood en
-begonnen; wij vergastten ons op deszelfs merg; ik vond ze raauw of
-gekookt zeer smakelijk; wij deeden ook de tong kooken, en ik weet niet
-ooit iets beters gegeeten te hebben.
-
-
-1788. _Maart_ Den 3.
-
-
-Onze honden beginnen gebrek te lijden, verscheiden raaken om het leeven.
-
-Wij hervatteden onze reis in den vroegen morgen, dog het was ons
-onmogelijk meer dan vijf-en dertig wersten afteleggen; de wind was
-veranderd; wederom in het westen en in het zuid-westen gekomen, verhief
-hij zich op nieuw met eene groote hevigheid en wierp ons den sneeuw in
-het aangezicht. Onze leidslieden hadden veel te lijden, echter nog
-minder dan onze honden, waar van verscheiden op weg omkwamen, uitgeput
-van vermoeidheid; de overigen konden ons uit zwakheid door gebrek aan
-voedzel niet voorttrekken, men gaf hun niet meer dan het vierde van hun
-gewoon rantsoen, en naauwlijks hielden wij voor hun nog voor twee dagen
-voorraad over.
-
-
-Een Soldaat naar Kaminoi gezonden om aldaar onderstand te zoeken.
-
-In deezen nood zonden wij een soldaat naar het Ostrog van Kaminoi, om
-aldaar onderstand te zoeken, en om ons te gemoet te doen komen het
-geleide, hetwelk den Heer Kasloff daar moest afwachten: Dit was een wagt
-van veertig mannen, die men hem van Ingiga op de eerste tijding van den
-opstand der Koriaken toegezonden had.
-
-
-1788. _Maart_ Den 4. Te Gavenki.
-
-
-Aankomst in het dorp van Gavenki.
-
-
-Beschrijving van Gavenki.
-
-Wij hadden nog maar vijftien wersten afteleggen, om het dorp of vlek van
-Gavenki te bereiken; wij hoopten aldaar visch voor onze honden te
-vinden, en in dit vertrouwen waagden wij het om hun des avonds een
-dubbelde portie te geeven, ten einde dezelve in staat te stellen, om ons
-derwaarts te geleiden. Na den nagt even als den voorigen doorgebragt te
-hebben, begaven wij ons des morgens ten drie uuren op weg, wij
-verlieten den oever van de zee niet, tot aan Gavenki, alwaar wij ten
-tien uuren aankwamen; dit dorp is dus genaamd ter oorzaake van deszelfs
-slegte vertooning en elendigen staat[95], men ziet 'er in der daad niets
-anders dan twee yourtes, die dreigen intevallen, en zes slegt gebouwde
-balagans van kwaad krom hout, het welk de zee somtijds op den oever
-werpt, want 'er is hier geen boom in de nabuurschap; alleen ontdekt men
-van ver eenig zeer slegt en zeer dun gezaait heestergewas. Het
-verwonderde mij niet te verneemen, dat 'er onlangs meer dan twintig
-inwoonders vrijwillig verhuist waaren om elders eene betere gelegenheid
-optezoeken; tegenwoordig bestaat de bevolking van dit gehugt in vijf
-geslachten, dat van den toijon 'er onder begreepen; daar en boven teld
-men onder dit getal twee Kamschatters, die van het eiland Karagui zich
-hier zijn komen nêerzetten. Men zeide mij de reden van hunne
-verplaatzing niet, dog ik twijffel of ze bij die verandering wel
-gewonnen zullen hebben.
-
-  [95] Deszelfs naam word ontleent van het woord GAUNA, het welk drek
-  betekent.
-
-
-Twist tusschen één van onze Sergeanten en twee Inwoonders van Gavenki.
-
-
-Straf der schuldigen.
-
-Wij waaren nog geen uur te Gavenki, of 'er ontstond verschil tusschen
-een Sergeant van ons gevolg en twee boeren van het dorp, bij wien hij
-zich vervoegt had om hout te verkrijgen; deeze antwoorde zeer bars, dat
-ze het zelve niet geeven wilden; uit de eene woordenwisseling tot de
-andere raakten de hoofden verhit, de Kamschatters, weinig bevreest voor
-de bedreigingen van den Sergeant, trokken hunne messen[96], en vielen op
-hem aan, dog op dit oogenblik wierden zij door twee van onze Soldaaten
-ontwapend; zodra de Heer Commandant van deeze daad van geweld onderricht
-was, gaf hij bevel, dat men een voorbeeld stelde door de schuldigen te
-straffen; hij deed ze voor de yourte brengen, waar in wij ons bevonden,
-en hij nodig oordeelende om de andere inwoonders vrees aan te jaagen,
-kwam buiten om zelfs de straf te zien uitoeffenen, de toijon, die bij
-mij ter gezelschap gebleeven was, begon als toen zich tegens mij
-onvergenoegd te toonen over de strengheid, met welke men zijne twee
-landgenooten behandelde; zijn gezin omringde mij, terwijl het zelve nog
-harder schreeuwde dan hij. Ik was alleen, echter beproefde ik om hen
-gerust te stellen, wanneer ik gewaar wierd, dat de Heer Kasloff zijne
-wapenen vergeeten had; ik sprong naar onze sabels op de beweeging, die
-de toijon maakte om naar buiten te gaan, en ik volgde hem van nabij.
-Reeds had hij zich bij den Heer Commandant gevoegd, en ruide alle zijne
-buuren op, hij verzocht, met een groot geschreeuw, dat men de
-misdadigers losliet, hij was, zeide hij, hun eenigste rechter, het kwam
-alleen hem toe om ze te straffen; die oproerig geschreeuw beantwoorde de
-Heer Kasloff alleen met een donker gelaat, het geen de onbeschaamde
-boeren en derzelver opperhoofd verbaasde; deeze sprak nog eenige
-woorden, dog men greep en noodzaakte hem, om bij de kastijding, die hij
-meende te beletten, tegenswoordig te zijn; van de twee oproermaakers,
-die de straf ondergingen, was de een een jongman van agttien jaaren, en
-de ander een man van agtentwintig a dertig, ze wierden ontkleed en op
-den grond gelegd, twee Soldaaten hielden hun de beenen en de handen
-vast, terwijl vier anderen een hagelbui van slaagen op hunne schouders
-deeden vallen; men sloeg ze dus den een na den ander met rijsjes van
-gedroogd denne hout, die hun lighaam vol bloed maakten; op de voorbede
-der vrouwen, welke overal van een mêedogender aart zijn uit hoofde van
-de zwakheid haarer sexe, wierd de straf afgebroken, men gaf haar den
-jongman over, aan wien zij op het oogenblik eene vermaaning gaaven,
-welke hij gemakkelijk missen kon, want hij was niet in staat om ze te
-hooren, en nog minder om in gedagten te neemen van zich voor de tweede
-keer te willen verzetten.
-
-  [96] Deeze messen waaren omtrent twee voet lang, dezelve zijn aan de
-  gordel vastgemaakt, en hangen tot op de dijen.
-
-
-De Inwoonders weigeren ons visch.
-
-De gestrengheid, waar van de Heer Commandant zich in deeze gelegenheid
-bediende, was des te noodzaaklijker, dewijl wij hier reeds den
-besmettelijken overgang van den onrustigen aart der Koriaken ontwaar
-wierden. De zeden van deeze het tegenovergestelde zijnde van die der
-Kamschatters, welke wij verlieten, deeden ons die der bewoonders van
-Gavenki twijffelen, of het nog wel het zelfde volk was. Zo veel reden
-wij hadden om over den iever en de goedaartigheid der anderen te vreden
-te zijn, zoo veel te meer moesten wij ons beklaagen over de
-hardnekkigheid en de bedriegerij van deeze. Welke aanzoeken wij ook bij
-hun deeden, wij konden maar geen visch voor onze honden verkrijgen, zij
-verzekerden ons koeltjes, dat zij 'er geen hadden, hunne dubbelzinnige
-antwoorden verraadden hun, en het duurde niet lang of onze leidsluiden
-wierden 'er de valschheid van gewaar, met alles te doorsnuffelen
-ontdekten ze onderaartsche bewaarplaatzen, alwaar deeze lieden bij onze
-aankomst hunnen voorraad verborgen hadden. Niettegenstaande de voorzorg,
-die ze gebruikt hadden om 'er het spoor van te verbergen, door ze
-kunstiglijk met aarde en sneeuw te bedekken, wierd in korten tijd alles
-door onze honden opgespoord, wien door hunne neuzen en den honger de weg
-geweezen wierd; op het gezicht van hunne diepe kelders en van den visch,
-dien men 'er uithaalde, bragten deeze boeren de slegtste redenen voort
-om zich te rechtvaardigen, deeze verdubbelden onze verontwaardiging, en
-zonder een overblijfzel van medelijden met hun, hadden wij alles
-weggenomen, dog wij vergenoegden ons met 'er een gedeelte van te neemen.
-
-
-Visch, dien men op deze kusten vangt.
-
-Uit het geen wij in deeze kelders vonden, scheen het, dat men salm,
-haring, kabeljaauw, zeepaarden en verscheide andere halfslagtige dieren
-op deeze kusten vischt.
-
-
-Meir in den omtrek van Gavenki.
-
-Men vind geen bron nog rivier in de nabuurschap, maar alleen een meir,
-dat het water aan de inwoonders van Gavenki verschaft; zij gebruiken des
-winters de voorzorg om het ijs, waar mede het zelve bezet is, te
-breeken, waar van ze groote stukken t'huis brengen, vervolgens werpen ze
-die in een soort van bakken, die in de yourte opgehangen worden ter
-hoogte van een manslengte; de warmte is daar sterk genoeg om het ijs
-langzamerhand te doen smelten, en het is hier, dat ieder water komt
-haalen, wanneer men dorst heeft.
-
-Men ziet bij dit dorp een berg of een soort van verschanssing in de
-manier van deeze volkeren, die daar eertijds in hunne oproerigheden de
-wijk namen.
-
-
-1788. _Maart_ van den 5. tot den 9.
-
-
-Vertrek van Gavenki.
-
-Wij hielden ons te Gavenki maar twaalf a dertien uuren op; wij
-vertrokken van daar des nagts om ons naar Poustaretsk te begeeven, het
-welk 'er meer dan twee honderd wersten van afgelegen is; wij hadden vijf
-volle dagen nodig om dien overtogt te doen, nimmer was onze reis nog zo
-moeijlijk geweest; wij hadden ons over het wêer van den eersten dag niet
-te beklaagen, dog den volgenden overviel ons de sneeuw en de
-stormbuijen; de een volgde de ander zonder tusschenpoozing en met zo
-veel hevigheids, dat onze leidslieden 'er verblind van wierden, vier
-treden voor hun uit konden zij niets onderscheiden, zij zagen zelfs de
-slee niet, die hun oogenbliklijk volgde.
-
-
-Onze wegwijzer doet ons verdwaalen.
-
-Tot overmaat van ramp, was de wegwijzer, dien wij te Gavenki genomen
-hadden, oud en kort van gezicht, ook deed hij ons somtijds verdwaalen,
-als dan liet hij ons stil houden, en ging alleen voorwaards om een punt
-van verzameling te zoeken, maar hoe zulks te vinden in eene zo
-uitgebreide vlakte, met sneeuw bedekt, en alwaar men nog bosch, nog
-berg, nog rivier gewaar word? Alle oogenblikken faalde de ondervinding
-van onzen leidsman door het slegte weêr, niettegenstaande de
-ongelooflijke kundigheid, die hij van deeze wegen had; het geringste
-heuveltje of heestertje was genoeg om hem weêr op den weg te helpen;
-daar hij zich echter somtijds wel eens bedroog, meenden wij dagelijks
-wel twintig wersten besteed te hebben aan omwegen, die hij ons
-veroorzaakte.
-
-
-De honger beroofde ons van de honden.
-
-Ten einde van twee dagen waren mijne honden op een enkelden visch
-gebragt, die onder allen verdeeld wierd. Het gebrek aan voedzel benam
-hun welhaast de krachten, naauwlijks konden zij ons trekken, de een viel
-neder onder de slagen van onze geleiders, de ander weigerde langer
-dienst te doen; verscheiden bleeven op de plaats van gebrek dood; van de
-zevenendertig honden voor mijn vezock gespannen, wanneer ik van
-Bolcheretsk vertrok, had ik er niet meer dan drie-en-twintig
-overgehouden, en nog waaren dezelve zeer zwak; de Heer Kaslof had
-insgelijks veele van de zijnen verlooren.
-
-Het gebrek wierd op het laatst zo groot, dat wij ons op het punt gebragt
-zagen van niet uit deeze woestijn te kunnen koomen; onze honden
-volstrekt geen visch meer hebbende, waaren wij verplicht, om ze in het
-leeven te behouden, van hun van onzen eigen voorraad te geeven, dog
-derzelver aandeel was maatig; de voorzichtigheid beval ons de
-gestrengste bezuiniging.
-
-
-Wij laaten ons reisgoed op het midden van den weg.
-
-In deeze droevige omstandigheid verlieten wij onze goederen op het
-midden van den weg, onder bewaaring van eenige onzer leidsluiden, en na,
-onder het voorspan van deeze sleeden de minst slegte honden uitgekoozen
-te hebben, om de geenen, die ons ontbraken, te vervullen, vervolgden wij
-onzen weg.
-
-
-Nieuwe zwaarigheden.
-
-Wij waaren niet buiten moeijelijkheid nog ongerustheid; het water begon
-ons te ontbreeken, de eenigste kleine beek, die wij onder weg vonden,
-was bevroozen, wij moesten besluiten om ons met sneeuw te laaven. Gebrek
-aan hout was eene andere verlegenheid; geen boom stond 'er op onzen weg,
-wij reisden somtijds een werst, om een slegt heester gewas, dat geen
-voet hoogte had, te ontdekken, alle, die zich aan ons oog aanboden,
-wierden ook dadelijk afgesneeden en mede genomen, uit vrees van 'er
-verder op geen te zullen vinden, dog deeze waaren zo klein en zeldzaam,
-dat ze niet voldoende bevonden wierden om onze spijs te kooken. Er was
-dus geen gelegenheid om ons te verwarmen, echter was de koude
-allerstrengst, en de traage voortgang van onze reis gaf ons gelegenheid
-om te klappertanden; bij iederen tred waaren wij genoodzaakt stil te
-houden, om de honden aftespannen, die de een na den ander stierven.
-
-Ik zou geen verhaal kunnen geeven, wat in deeze omstandigheden binnen in
-mij omging, de geest had meer dan het lighaam te lijden; de ongemakken,
-die ik met mijne medemakkers doorstaan moest, gingen mij het minste aan
-het hart, hun voorbeeld en mijne jeugd deeden mij alles met
-kloekmoedigheid verdraagen; dog mijne standvastigheid verliet mij, zo
-dra ik aan mijne brieven dagt; nagt en dag waaren dezelve onder mijne
-bewaaring, ik raakte ze niet dan met schrik aan. Het ongeduld om mijne
-zending te vervullen, de voorstelling der tegenspoeden, die ik te
-overwinnen had, de onzekerheid van daar in zullen slaagen, alle deeze
-denkbeelden ontrusten mij te gelijk, ik zogt 'er mij wel van te ontdoen,
-dog een oogenblik daar na bragt mij eene nieuwe tegenkanting weder tot
-deeze hoopelooze aanmerkingen.
-
-
-Middelen, waar van wij ons bedienden, om onze honden te doen voortgaan.
-
-Wanneer wij van Gavenki vertrokken, hadden wij de oostkust verlaaten,
-die van het westen vertoonde zich aan ons oog, wanneer wij nog twee
-wersten van Poustaretsk af waren, zo dat wij dit gedeelte van Kamschatka
-in deszelfs geheele breedte doorkruist hadden, het welk, gelijk men
-gezien heeft, maar twee honderd wersten of vijftig uuren is; wij deeden
-deezen togt meer te voet dan in sleeden, onze honden waaren zo zwak, dat
-wij liever verkoozen ons te vermoeijen, om dezelve eenigzints te gemoet
-te komen, echter liepen ze daarom zelden te gaauwer; onze leidsluiden
-konden hun niet doen voortgaan, als met zich zelfs even als de honden
-aantespannen, om dezelve onze rijtuigen te helpen voorttrekken, en wij
-hitsten ze aan met hun een neusdoek te toonen, die even als de visch in
-een gedraaid was, zij volgden dit lokaas, dat voor hun uit vluchte, naar
-maate zij het zelve naderden om het te vatten.
-
-
-1788. _Maart_ Den 9. Te Poustaretsk.
-
-
-Aankomst te Poustaretsk.
-
-Het was door dit middel, dat wij ons oogmerk bereikten, om den berg, die
-naar Poustaretsk leid, overtekomen. Ik rekende mij behouden, wanneer ik
-in dit gehugt aankwam, uit hoofde van het vrindelijk onthaal, het geen
-ons de vrouwen beweezen. Wij vonden 'er zes, die ons te gemoet kwamen,
-en die ons met de dwaaste betooningen van vreugde inhaalden. Wij
-begreepen uit eenige woorden, welke zij ons zeiden, dat hunne mannen
-naar het Ostrog van Potkagornoï gegaan waaren, om walvischvleesch te
-haalen; zij geleiden ons naar haare wooningen, rondom ons zingende en
-danzende als uitgelaaten. Eene onder haar ontdeed zich van een parque
-van een jong rendier, om 'er den Heer Commandant mede te omhangen; de
-anderen betoonden haar genoegen over onze aankomst, welke zij volgens
-haare verzekeringen niet wagtten, door een luidruchtig geschater van
-lagchen; dit was niet zeer waarschijnlijk, dog wij gedroegen ons, of wij
-zulks geloofden, in de hoop van daar door gemaklijker te zullen kunnen
-handelen.
-
-
-Vergeefsche naspooringen om visch te vinden.
-
-Wij kwamen den 9. des namiddags ten drie uuren te Poustaretsk, en ons
-eerste werk was om alle de bewaarplaatzen van de visch te doorzoeken.
-Hoe groot was ons verdriet, wanneer wij ze ledig vonden! wij hielden op
-het oogenblik de Inwoonders verdagt, dat ze dezelfde voorzorg als die
-van Gavenki gebruikt hadden; en ziet daar ons bezig met die vrouwen te
-ondervraagen, en met aan alle kanten te graaven, in de overtuiging, dat
-de voorraad verborgen was. Hoe meer men het ontkende, zo veel te meer
-vermeerderden wij onze naspooringen; dan deeze waaren vrugteloos en wij
-konden niets ontdekken.
-
-
-Treurig schouwspel het welk onze honden ons opleeverden.
-
-In dien tusschentijd had men onze honden uitgespannen, om ze volgens
-gewoonte op reijen vast te maaken; zo dra ze aan de paal waaren, vraten
-ze derzelver riemen en tuigen op, in een oogenblik was alles verslonden;
-te vergeefsch tragte men om hun daar af te houden, het grootste gedeelte
-ontvlugte in het veld, alwaar zij ginds en herwaards zworven, alles
-opeetende, wat hunne tanden verscheuren konden; alle oogenblikken
-stierven 'er eenigen, die te gelijker tijd een prooij voor de anderen
-wierden; deeze wierpen zich op deeze doode lighamen en scheurden ze aan
-stukken, ieder lid wierd den roover betwist door een troup mededingers,
-die hem met gelijke hevigheid aanvielen: zo hij onder de menigte leggen
-bleef, was hij op zijn beurt het voorwerp van een nieuw gevegt[97]; op
-de afschuwelijke vertooning van hun zich dus onderling te zien
-verscheuren, volgde het droevig schouwspel van de geenen, die de yourte
-belegerden, alwaar wij ons verblijf hielden. Deeze arme dieren waaren
-zodanig vermagerd, dat men 'er meelijden mede hebben moest, zij konden
-zich naauwlijks beweegen, door hun klaagend en geduurig gehuil scheenen
-ze ons te smeeken, om hun te helpen, en tevens ons te verwijten de
-onmogelijkheid, waar in wij waaren om het te kunnen doen; verscheidene
-die zo veel van de koude als van den honger te lijden hadden, lagen zich
-neder aan den rand van de uitwendige opening, in het dak van de yourte
-gemaakt, en waar door de rook uittrekt. Hoe meer ze de hette gevoelden,
-hoe digter ze daar bij naderden; eindelijk vielen zij voor onze oogen in
-het vuur, het zij uit zwakheid, of dat ze het evenwicht verlooren.
-
-  [97] Om ons tegen deeze uitgehongerde honden te verweeren, waaren wij
-  genoodzaakt van niet zonder onze stokken, of zonder wapenen, waar mede
-  men dezelve verdrijven kan, uittegaan.
-
-
-De Soldaat, die naar Kaminoi gezonden was, moest onderweg blijven.
-
-Weinig oogenblikken na onze aankomst zagen wij den leidsman van den
-soldaat, die den 3. naar Kaminoi gezonden was, om aldaar onderstand te
-haalen, te rug komen, hij gaf ons te kennen, dat onze zendeling zelf de
-spoedigste hulp nodig had, dat hij het geluk had gehad om twaalf wersten
-ten noorden van Poustaretsk eene slegte verlaate yourte aantetreffen,
-dat hij zich daar in veiligheid tegens de winden geplaatst had, die hem
-tien reizen hadden doen verdwaalen, dat de voorraad, dien wij voor hem
-en voor zijne honden medegegeeven hadden, gebruikt was, en dat hij daar
-met ongeduld afwagte, dat men hem uit de verlegenheid kwam redden,
-dewijl het hem anders onmogelijk was uit zijn schuilplaats te komen, nog
-om de bevelen, waar mede hij belast was, uittevoeren, nog om zich
-wederom bij ons te voegen.
-
-
-Bode naar Potkagornoi gezonden, om aldaar walvischvleesch te gaan
-haalen.
-
-De Heer Kasloff, wel verre van zich door deezen nieuwen tegenspoed te
-laaten neêrslaan, boezemde ons moed in, wanneer hij ons de laatste
-hulpmiddelen, die hij voorneemens was in het werk te stellen,
-mededeelde; reeds had hij op de verzekering, die men ons gegeeven had,
-dat 'er een walvisch nabij Potkagornoi op het drooge voorvallen was,
-iemand derwaarts gezonden, de meeste spoed was hem aanbevolen, en hij
-moest zo veel vleesch en vel van dien visch medebrengen, als hij maar
-krijgen kon.
-
-
-1788. _Maart_ Den 10. Te Poustaretsk.
-
-
-De Sergeant Kabéchoff vertrekt naar Kaminoi, met het overschot van onzen
-voorraad.
-
-Deeze hulp nog onzeker zijnde, stelde ons de Heer Commandant voor, om de
-weinige levensmiddelen, die ieder van ons voor zijne eigen honden meende
-te bewaaren, opteofferen; de vraag was om 'er ons van te ontdoen ten
-behoeven van den Sergeant Kabéchoff, die zich aanbood om naar Kaminoi te
-gaan. In den nood, waar in wij ons bevonden, was de minste straal van
-hoop genoegzaam om ons te doen besluiten van alles te waagen; wij
-omhelsden dan deezen raad met vervoering, ons geheel en al op den iever
-en de kundigheid van dien Sergeant verlaatende.
-
-Hij vertrok den 10. van de nodige onderrichtingen en van het overschot
-van onzen voorraad voorzien. In deszelfs weg moest hij onzen armen
-soldaat opneemen, en van daar den last gaan vervullen, waar van deeze
-zich niet had kunnen kwijten. Na alle deeze maatregelen genomen te
-hebben, vermaanden wij elkander tot geduld, en wij zogten ons van onze
-bekommernissen aftetrekken, in afwachting, dat het de voorzienigheid
-behaagen mogt ons daar van te bevrijden. Ik gaa van deezen tijd gebruik
-maaken om rekenschap te geeven van de waarneemingen, die ik te
-Poustaretsk gemaakt heb.
-
-
-1788. _Maart_ van den 10. tot den 12. Te Poustaretsk.
-
-
-Beschrijving van Poustaretsk en de omliggende streeken.
-
-Dit gehugt is op het hangen van een berg, die door de zee bespoeld word,
-gelegen, want men kan geen rivier noemen[98], het geen eigentlijk maar
-een zeer naauwe golf is, die zich tot aan den voet van deezen berg
-uitstrekt; het water is brak en in het geheel niet drinkbaar; om daar
-aan te gemoet te komen, dronken wij bezonken sneeuw, het welk ons
-eenigste zoet water was; twee yourtes, alwaar omtrent vijftien persoonen
-in leeven, maaken het geheele gehugt uit, men kan 'er ook nog eenige
-balagans onder rekenen, welke de inwoonders met het begin van den zomer
-betrekken, zij hebben die eenige wersten van de yourtes af, en meer
-voorwaards in de velden gebouwd.
-
-  [98] De inwoonders noemen ze POUSTAÏA-REKA, dat is te zeggen, eenzaame
-  rivier; die golf was als toen geheel bevroozen.
-
-
-Spijze der inwoonders gedurende ons verblijf aldaar.
-
-Zij brengen daar den zomer met visschen door, en om hunnen voorraad voor
-den winter te verzamelen; naar het voedzel, dat ik hun zag gereed maaken
-en gebruiken, te oordeelen, moet de visch er niet overvloedig zijn;
-geduurende ons verblijf bepaalde zich hunne spijze tot vleesch of vet
-van walvisschen, tot raauwe boomschors, en tot boomknoppen met olie van
-walvisschen, zee-wolven of vet van andere dieren; zij verhaalden ons,
-dat ze somtijds in volle zee kleine kabbeljaauwen gevangen hadden; ik
-weet niet of ze 'er in den een of anderen hoek van verborgen hadden,
-dog wij hadden zo veele naspooringen gedaan, en wij zagen hun zulke
-slegte cier maaken, dat ik hun eindelijk waarlijk zo arm geloofde, als
-ze scheenen te zijn.
-
-
-Wijze, waarop de rendieren gevangen worden.
-
-Hunne manier om de rendieren te vangen, die in een groot aantal in deeze
-streeken gevonden worden, is niet minder zeker als gemaklijk; ze
-omzetten eene zekere uitgestrektheid gronds met palissaden, laatende
-daar in alleen eenige openingen: het is in deeze naauwe doortogten, dat
-zij hunne netten of strikken spannen, zij scheiden zich vervolgens van
-elkander, om de rendieren in deeze strikken te jaagen. Deeze beesten,
-zich zoekende te redden, loopen daar in en raaken met den hals of de
-hoornen vast; daar ontkomen 'er altijd een groot getal, die de strikken
-breeken of de palissaden omwerpen; echter heeft ééne jagt, door twintig
-of dertig menschen ondernomen, wel eens meer dan zestig rendieren
-uitgeleverd.
-
-
-Bezigheden der vrouwen.
-
-Behalven het huishoudelijke werk zijn de vrouwen belast met de vellen
-van verschillende dieren te bereiden, bijzonder van de rendieren, en met
-dezelve te verwen en te naaijen; zij schraapen dezelve eerst af met een
-scherpen steen, die in een stok vastgemaakt is. Na 'er het vet afgehaald
-te hebben, gaan ze voort met afschraapen, ten einde ze dunder en
-buigzaamer te maaken; de eenigste couleur, waar van zij gebruik maaken
-om ze te verwen, is een zeer donker rood, zij trekken het zelve uit een
-boomschors in het Russisch _Olkhovaïa-déréva_ genaamt, en bij ons onder
-de naam van _elze_ bekend; men laat deeze schors kooken, vervolgens
-vrijven zij daar het vel mede, tot dat de verf wel doordrongen is; de
-messen, welke dienen om vervolgens deeze vellen te snijden, zijn
-geboogen en waarschijnlijk van de uitvinding dezer volkeren.
-
-Zeer dunne rendieren zenuwen, door dezelfde vrouwen toebereid,
-verstrekken hun tot draaden, zij verstaan het naaijen zeer wel, haare
-naaldens komen van Okotsk en zijn niet buitengewoon, derzelver
-vingerhoeden gelijken na die van onze kleermaakers, ze plaatzen die
-altoos aan den voorsten vinger.
-
-
-Manier van tabakrooken.
-
-Bij mijn doortogt van Karagui heb ik opgegeeven de wijze, waar op deeze
-volkeren tabak rooken, dog ik kan niet voorbij 'er nog eens van te
-spreeken, om de nadeelige gevolgen daar van te doen kennen, waar van ik
-hier verscheide voorbeelden gezien heb; derzelver pijpen[99] kunnen
-naauwlijks een vingergreep tabak bevatten, het geen zij tot verveelens
-toe herhaalen; en zie hier, hoe ze zulks verrichten; door den rook met
-geweld doorteslikken, in plaats van denzelven uitteblaazen, worden zij
-langzamerhand dronken, zelfs tot dien trap, dat ze in het vuur zouden
-vallen, indien ze 'er na bij waaren. Gelukkig heeft de gewoonte hun
-geleerd, om de gewaarwording van deeze bezwijming optevolgen, zij
-gebruiken de voorzorg van zich nedertezetten of zich aan het eerste
-voorwerp, dat zij vinden, vast te houden. Hun flaauwte duurt ten minsten
-een vierendeel uurs, geduurende welken tijd zij in eene zeer gevaarlijke
-omstandigheid zijn, het klamme zweet overdekt hun lighaam, de kwijl
-loopt van de lippen, de ademhaaling is moeijelijk en van een gestadigen
-hoest verzeld. Wanneer zij in deezen staat geweest zijn, meenen zij
-smakelijk gerookt te hebben.
-
-  [99] De lengte van deeze pijpen is van hout en hier en daar geborsten,
-  in de midden kan men ze opendoen, en de zuinigheid der rookers doet
-  hun het aangeslagene afkrabben, om vervolgens dit afschraapzel te
-  rooken.
-
-
-Kleeding.
-
-Vrouwen nog mannen draagen hier hemden; hun gewoone kleeding heeft 'er
-bijna de gedaante van, ze is minder kort en van een rendieren vel
-gemaakt; wanneer zij uitgaan, trekken zij 'er een, dat warmer is,
-overheen; des winters draagen de vrouwen in plaats van rokken, gevoerde
-broeken[100].
-
-  [100] In de beschrijving van de kleeding der Kamschatters heeft men
-  gezien, dat zij onder hun parque een klein hemd van nankin of van
-  katoen draagen.
-
-
-Den 12.
-
-
-De Heer Schmaleff voegt zich weder bij ons.
-
-Den 12. kwam de Heer Schmaleff wederom bij ons, zijn terugkomst was ons
-des te aangenaamer, vermits wij zeer ongerust over hem wierden; het was
-zes weeken geleeden, dat wij van hem gescheiden waaren[101], en bijna
-was er een maand verstreken na het bepaalde tijdstip, waar in wij ons
-weder hereenigen moesten. Er bleef hem weinig voorraad over, dog zijne
-honden beter zijnde dan de onze, maakten wij daar van gebruik om onze
-goederen aftehaalen, die wij genoodzaakt geweest waaren van onder weg te
-laaten, en waar van wij zedert onze aankomst geen het minste naricht
-bekomen hadden.
-
-  [101] De leezer zal zich herinneren, dat hij ons te Apatchin op den 29
-  Januarij verlaaten had.
-
-
-1788. _Maart_ van den 12. tot den 17. Te Poustaretsk.
-
-De zuidweste wind, die ons op reis zo zeer gehinderd had, bleef met
-dezelfde hevigheid geduurende verscheide dagen waaijen, vervolgens liep
-dezelve in het noord-oosten: dog het wêer wierd 'er des te slegter door.
-
-Het scheen, als of de vertoornde natuur ook tegen ons zamenspande om de
-zwaarigheden te vermeerderen en onze ellende te verlengen. Ik beroep mij
-op een ieder, die zich immer in eene zodanige omstandigheid bevonden
-heeft, hem is bekend, hoe smertelijk het valt van dus door telkens
-wederopkomende beletselen gekluisterd te zijn; men mag alles aanwenden
-om zich afleiding te bezorgen, en zich met geduld te wapenen, op den
-duur worden de krachten uitgeput en de reden verliest haare werking;
-niets maakt ons lijden onverdraaglijker, dan wanneer wij 'er geen einde
-aan zien.
-
-
-Bedroevend antwoord van den Sergeant Kabétchoff.
-
-Wij ondervonden dit alles maar al te zeer, wanneer wij de brieven van
-Kaminoi ontfingen. Kabéchof melde ons, dat van daar geen hulp te wachten
-was; de van Ingiga afgezondene manschap was buiten staat om ons te
-gemoet te komen; over twee maanden reeds te Kaminoi gekomen, had dezelve
-niet alleen hun voorraad van leevensmiddelen gebruikt, maar ook daar en
-boven dat geene, het welk voor ons was geschikt geweest; de honden
-verscheurden elkander even als de onze, en de veertig manschappen zagen
-zich tot het uiterste gebragt; onze Sergeant voegde daar bij, dat hij
-aanstonds naar Ingiga, als onze eenigste toevlucht, gezonden had; zijn
-afgezondene kon niet dan binnen eenige dagen terugkomen; dog hij
-twijffelde of hij wel een voldoend antwoord mêe zou brengen, dewijl
-deeze stad niet anders dan slegt voorzien kon weezen van levensmiddelen
-en van honden, na de aanzienlijke afzending, die dezelve daar van
-gedaan had.
-
-
-De Heer Kasloff ontfing de tijding van zijne bevordering.
-
-Dit droevig bericht benam ons alle hoop, en wij rekenden ons verlooren;
-onze mistroostigheid en droefheid was zodanig, dat de Heer Kasloff in
-het eerst ongevoelig was voor de nieuwstijding van zijne bevordering,
-die hij met denzelfden bode ontfing. Een brief van Irkoutsk komende,
-melde hem, dat de Keizerin uit erkentenis voor zijne gedaane diensten
-hem van het bevelhebberschap van Okotsk tot dat van Yakoutsk bevorderd
-had. In alle andere omstandigheden zou deeze gunst hem van blijdschap
-verrukt hebben, hier door verkreeg zijne werkzaamheid een ruimer veld,
-en meer gelegenheid om zijne bekwaamheid in de kunst van regeeren te
-oeffenen, dog hij was 'er verre af, om de voordeelen van zijn nieuwe
-bediening te berekenen, alle gewaarwordingen moesten voor die van ons
-gevaar wijken, en hij was 'er als van overstelpt.
-
-
-Ik vorm het denkbeeld om van den Heer Kasloff te scheiden.
-
-In een zo hagchelijk oogenblik moest ik aan een ingeeving des Hemels
-toeschrijven het denkbeeld, dat eensklaps in mij ontstond, om van den
-Heer Kasloff te scheiden. Wanneer ik daar op doordagt, gevoelde ik het
-onvriendelijke omtrent hem, en het verdrietige, dat daar in voor mij
-gelegen was; ik wilde mij daar van ontdoen, dan te vergeefsch: in
-weerwil van mij zelfs moest ik 'er bij stil staan, ik dagt aan mijn
-vaderland, aan mijne bloedverwanten, aan mijn plicht. Derzelver
-onoverwinlijk gezag behaalde de overwinning, en ik ontdekte mijn
-voorneemen aan den Heer Commandant. Op het eerste aanhooren scheen hem
-dit ontwerp buitenspoorig, en hij liet niet af met het zelve te
-bestrijden. De begeerte om het uittevoeren verschafte mij antwoorden op
-alle zijne tegenwerpingen. Ik bewees hem, dat, wanneer wij bij den
-anderen bleeven, wij ons de een den ander de middelen benamen om onzen
-weg te vervolgen; wij konden niet te zamen vertrekken zonder eene
-aanmerkelijke versterking van honden. Onder de geenen, die ons
-overbleeven, bevonden 'er zich maar zeven en twintig, die redelijk
-waaren, alle de anderen waaren of dood of onbekwaam om te dienen[102];
-wanneer een van ons toestemde om aan den ander deeze zeven en twintig
-honden aftestaan, zou de laatste daar door in de mogelijkheid geraaken
-van voorwaards te komen, en zijn vertrek zou den geenen, dien hij
-verliet, ontslaan van de zorg, om nog dit klein getal van uitgehongerde
-honden te voeden. Maar, antwoorde mij de Heer Kasloff, zult gij niet
-altoos eenige leevensmiddelen voor dezelve nodig hebben? en hoe zult gij
-ze die verschaffen?
-
-  [102] Men zal zich ongetwijffelt wel herinneren, dat wij van
-  Bolcheretsk vertrokken waren met een troup van bijna drie honderd
-  honden.
-
-
-Wij bekomen van Potkagornoi Walvisch vlees en vet.
-
-Ik wist maar al te veel op deeze aanmerking intebrengen, wanneer men ons
-zeide, dat onze afgezondene van Potkagornoi was te rug gekomen;
-gelukkiger geslaagd dan alle de andere, bragt hij ons in een groote
-hoeveelheid walvisch-vleesch en vet aan, mijne vreugde was op dat
-gezicht uitermaate, alle de zwaarigheden waaren verdweenen, ik dagt
-reeds van Poustaretsk vertrokken te zijn. Op het zelfde oogenblik
-geraakte ik weder met den Heer Commandant op mijn voorstel, die nu geen
-zwaarigheden meer kon inbrengen, mijn iever moest prijzen, en eindelijk
-in mijn verzoek instemde, 'er wierd vastgesteld dat ik uiterlijk den 18.
-alleen zou vertrekken; van dien tijd af hielden wij ons bezig met de
-noodwendige schikkingen, die ter uitvoering van dit ontwerp nodig
-waaren.
-
-
-De rust onder de Koriaken hersteld.
-
-Alles beloofde mij nu een goeden uitslag; onder de droevige
-nieuwstijdingen, die wij van Kaminoi bekomen hadden, waaren 'er echter
-eenige zeer vertroostende. Men verzekerde ons onder anderen, dat wij in
-onzen doortogt geene hinderpalen zouden ontmoeten, de rust was onder de
-Koriaken hersteld, en om ons daar van te overtuigen, hadden zij begeert,
-dat eenige uit hun den soldaat, die met brieven aan den Heer Commandant
-belast was, zouden vergezellen; de zoon van het Opperhoofd der
-oproerigen, genaamt _Eitel_, was aan het hoofd van dit geleide; hij
-zeide ons, dat zijne landgenooten ons zedert lang met ongeduld wachtende
-waren, en dat zijn vader voorneemens was om den Heer Kasloff ten bewijze
-van zijnen eerbied te gemoet te komen.
-
-
-Het onthaal, 't welk wij den Koriaken aandoen.
-
-Verblijd, dat wij niets meer te vreezen hadden, ten minste van dien
-kant, bevlijtigden wij ons, om aan deeze Koriaken ons genoegen over
-hunne welwillenheid ten onzen opzichte te betuigen, wij gaven hun alle
-geschenken, die onze toestand ons toeliet, namelijk van tabak, stoffen
-en verscheidene zaaken, die ik geduurende mijn reis op zee gekogt had,
-en van andere, die de Heer Graaf de la Perouze mij had agtergelaaten.
-Wij gaven 'er hun ook voor derzelver ouders, dog onze voornaamste zorg
-bestond daar in, om ze zo dronken als mogelijk was te maaken, ten einde
-zij wel te vreden over ons onthaal zouden weezen; wij moesten dezelve
-naar hunnen smaak behandelen, daar en boven word dit bij hun voor de
-grootste beleeftheid gehouden.
-
-
-Zij belasten zich met twee mijner mantelzakken.
-
-Ik sloeg deeze Koriaken voor om zich met twee mijner mantel-zakken te
-belasten; in het eerst scheenen ze daar in geen zin te hebben, te meer
-om dat ik vorderde, dat ze tot aan Ingiga gebragt wierden; echter
-verkreeg ik op het laatst door vriendelijkheden en geld, dat zij dezelve
-op hunne sleeden mede namen; het belang alleen dreef hun om mij deezen
-dienst te bewijzen, dog ze was mij van zo veel nut, dat ik niet geloofde
-dezelve te duur betaald te hebben; daar door van mijn reisgoed ontlast,
-had ik alleen maar voor mijne brieven te zorgen; ik had daar en boven
-weinig vrees voor de zaaken, die ik aan deeze Koriaken toevertrouwde,
-dewijl de soldaat, met de brieven van Ingiga belast, met hun te rug
-keerde, en mij beloofde daar zorg voor te zullen draagen, als mede dat
-mijne begeerte getrouwelijk gevolgt wierd.
-
-
-De Heer Kaslof stelt mij zijne brieven ter hand en geeft mij de nodige
-paspoorten tot mijne veiligheid.
-
-Tot op het oogenblik van mijn vertrek was de Heer Kaslof bezig[103] met
-zijne brieven te vervaardigen, waar mede ik volgens afspraak mij
-belasten zou; hij gaf mij een _podarojenei_ of paspoort, die mij tot aan
-Irkoutsk van dienst kon weezen, en waar heen hij nog daar en boven
-schreef, dat men mij alle de nodige hulp moest verschaffen. Die
-vrijgeleibrief was een bevel aan alle de Russische Officieren en andere
-onderdaanen van de Keizerin, die ik tot daartoe ontmoeten mogt, om mij
-alle gemak te bezorgen, ten einde ik mijn reis met alle zekerheid en
-spoed kon vervolgen. De voorzigtigheid van den Heer Commandant verzuimde
-niet om alles toetebrengen, wat mij van dienst kon weezen; hij had geen
-meerdere voorzorgen kunnen gebruiken, al was ik ook zijn geliefdste
-broeder geweest.
-
-  [103] Dit was waarlijk een zeer vermoeijende arbeid, wanneer men in
-  aanmerking neemt, dat wij in deeze yourtes niet dan leggende op de
-  grond konden schrijven, daar en boven waaren wij van den rook
-  overstelpt, en zagen onzen inkt naast ons bevriezen.
-
-
-Mijne aandoeningen, wanneer ik van den Heer Kasloff moest scheiden.
-
-Hier moet ik ophouden, want ik kan de ontroering niet wederstaan, die ik
-ondervind, wanneer ik overweeg, dat ik dien beminnenswaardigen man gaa
-verlaaten, aan wien de hoedanigheid van zijne ziel, nog meer dan de
-bevalligheid van zijn verstand, mij voor altoos verbonden heeft.
-
-De edelmoedige opofferingen, die hij voor mij heeft gedaan, weegen in
-dit oogenblik op mijn hart, en ik moet mij verwijten van dezelve begeert
-te hebben; wat kost het mij niet, om hem alleen in deeze woestijn agter
-te laaten, zonder voor mijn vertrek te weeten, hoe hij 'er zich zelfs
-uit zal redden! Het beeltenis van zijne treurige omstandigheid vervolgt
-en ontroert mij. Ach! laat ik het nog eens herhaalen, om tot het besluit
-te koomen van mij van hem te verwijderen, niettegenstaande het verbod,
-het geen mij de Heer Graaf de la Perouze daar omtrent gedaan had moest
-ik ongetwijffelt alleen gedrongen worden door de overtuiging, dat mij
-geen ander middel overbleef om spoedig mijne brieven over te brengen;
-zonder deeze reden, zonder dit eenige oogmerk mijner zending, zou niets
-mijne begeerte om te vertrekken in mijne oogen kunnen verschoonen. Mogt
-het getuigenis, dat mijne erkentenis altoos zal afleggen, zo omtrent de
-door den Heer Kasloff aan mij beweezene weldaaden, als omtrent den
-iever, dien hij in den dienst van zijne Souvereine betoonde, iets tot
-zijne bevordering en tot zijn geluk toebrengen! als dan zou aan het
-mijne niets anders ontbreeken, dan het vermaak van hem weêr te zien en
-hem te omhelzen.
-
-
-  _Einde van het eerste Deel._
-
-[Illustratie]
-
-
-
-
-NABERICHT VAN DEN NEDERDUITSCHEN VERTAALER.
-
-
-Wij hebben gemeent den Nederduitschen leezer geen ondienst te zullen
-doen met kortelijk optegeeven de berichten, die men tot hier toe van den
-Graaf _de la Perouse_ ontfangen heeft.
-
-Het was den 17 October 1788, dat de Schrijver van dit werk de eerste
-tijding van den togt des voorn. Graafs te Versailles overbragt, zijnde
-gen. Graaf _de la Perouse_ benevens den Burggraaf _de Langle_ met de
-schepen _la Boussole_ en _l'Astrolabe_ op den 1 Augustus 1785 van de
-rhee van Brest vertrokken, om ontdekkingen te doen. Na de eilanden
-_Madera_ en _Teneriffe_, ten einde zich aldaar van nog wat wijn te
-voorzien, die van _Martinvas_ en _la Trinité_, om derzelver
-aardmeetkundigen stand te bepaalen, en dat van _St. Katherina_ van
-_Brezil_, om 'er eenige ververschingen in te neemen, aangedaan te
-hebben, deed de Graaf _de la Perouze_ eenige navorschingen in de
-_Zuidzee_, voer den 25 Januarij 1786, zijnde 69 dagen na zijn vertrek,
-de straat _la Maire_ door, en bereikte den 9 Februarij den _grooten
-Oceaan_, gemeenlijk de _zuid_ of de _stille zee_ geheeten; den 24 dier
-maand wierp hij het anker in de baaij van _la Conception_, (een Stad in
-Chili) en vertrok van daar den 19. Maart. Den 8 April ontdekte hij het
-Paasch-eiland, waar hij aan land stapte; den 28 Maij kwam hij onder het
-Eiland _Othahijtie_, een der Sandwichsche Eilanden, waar Capitein
-_Coock_ zo ongelukkig het leeven liet; de Graaf _de la Perouse_ lag zich
-voornamelijk toe, om die Eilanden op te neemen, welke de beroemde
-Engelsche Zee-reiziger niet heeft kunnen bezichtigen. Hij verliet de
-Sandwich 1 Junij, zette koers naar Noord-Amerika, en bereikte aldaar den
-23 dier maand de hoogte van _Mont Saint-Elie_, op 60 graden breedte; van
-de plaats, alwaar hij lande, tot aan de haven van Monterey, op 36
-graaden en 2 minuuten breedte, nam hij de kust op; het geen Capt.
-_Coock_, door tegenwinden belemmerd, slegts gedeeltelijk en van afstand
-tot afstand had kunnen doen, zijnde niet verder geweest dan 43 graaden;
-Hij vertrok uit de haven van _Montereij_ den 24 September, stak den
-_grooten Oceaan_ over naar het vaste land van _Asia_, en ontdekte op
-deezen Togt eenige onbewoonde Eilanden.
-
-Den 15 December raakte hij in het gezigt van _Assonsong_, een der
-Eilanden onder de kust van _China_, en wierp den 3 Januarij 1787 het
-anker voor _Macao_; van daar vertrok hij 6 Februarij, en liep den 28 in
-de baaij van _Manille_, voor _Cavita_, om zich van eenige ververschingen
-en leevensmiddelen voor zijn laatsten Togt te voorzien; hij verliet de
-_Manille_ den 9 April, en, ten oosten _Formosa_ voorbij zeilende, zette
-hij kours tusschen door de Eilanden _Japan_ en _Korea_, bezag de
-oostkust van dat schier-eiland, en voer tot op 52 graaden breedte, door
-een vrij enge straat, bij de zeevaarders onbekend, en gevormd, van de
-eene zijde door de oostelijke kusten van _Tartarijen_, en van den
-anderen kant, door twee groote Eilanden, waar hij aan land stapte, en
-dezelve gedeeltelijk bezigtigde; het noordelijk einde deezer zee-engte
-door banken bezet vindende, welken den doortogt ondoenlijk maakten,
-wendde hij te rug naar het zuiden, en zijne naspooringen voortzettende,
-ontdekte hij, op 46 graaden breedte, een straat, die hem in de zee
-bragt, gelegen ten oosten der _Kurillische_ Eilanden, tusschen welken
-hij eenen weg vond, waar door hij naar de haven van _Avatska_ in
-_Kamschatka_ gelegen kon zeilen: aldaar wierp hij den 6 September het
-anker.
-
-Deeze scheepstogt van 5 maanden in eene onbekende zee, onder bijna
-onophoudelijke zwaare nevels, was inderdaad niet min gevaarlijk dan
-moeijelijk: dezelve kan egter niet weinig ter opheldering dienen van een
-voornaam punt der aardmeetkunde; zullende, gevoegd bij de ontdekkingen,
-die de Russen in dit noordelijk deel des aardkloots gedaan hebben, ons
-naauwkeurig kennis doen verkrijgen aan een uitgestrekt land, welks
-bestaan tot nog toe betwist wierd; de volken, die de eilanden bewoonen,
-door den Graaf _de la Perouse_ bezogt, hadden geene kennis aan de
-_Europeaanen_, zo min als aan de overige bewooners van het groote vaste
-land; zij zijn vriendelijk en gastvrij, dog hun grond levert geene
-voortbrengzels op, welken de handeldrijvende natien derwaarts kunnen
-lokken; den 30. September verliet de Graaf _de la Perouse_ de baaij van
-Avatschka, om de nog overblijvende naspooringen in het zuidlijk Halfrond
-te doen.
-
-Zedert vernam men in het begin des voorleden jaars door den Heer
-_Fournier_, Capitein van een Koninglijke Paketboot, dat de Heer _de la
-Perouse_, die reeds van zijnen togt rondom den Aardkloot in den Jaare
-1789 in Frankrijk te rug verwacht was, door een Spaansch Fregat, van de
-_Manilla_ op den 21. Februarij 1789 vertrokken, op deszelfs thuisreize
-was gepreid.
-
-Vervolgens heeft men het gerucht verspreid, dat de Graaf _de la
-Perouse_ zich den 20 Maij 1789 te Batavia bevond, en bezig was met zijne
-twee Fregatten aldaar te laaten repareeren, met oogmerk om in de maand
-Julij daar aan volgende van daar naar Frankrijk te vertrekken, en dat de
-Heer _d'Angelet_, Astronomist en lid van de Fransche Akademie der
-wetenschappen, op die reize overleeden was.
-
-En eindelijk heeft de Nationaale Vergadering in Frankrijk, uit hoofde
-van de onzekerheid, waar deeze doorluchtige Reiziger en zijne
-togtgenooten zich thans bevinden, op den 9 Februarij van dit jaar
-deswegens het volgende besluit genomen:
-
-"De _Nationaale Vergadering_ decreteert, dat de Koning zal verzogt
-worden, om aan alle de Ambassadeurs, Residenten, Consuls en Agenten van
-de Natie bij de resp. Mogendheden, de noodige bevelen te geeven, ten
-einde zij bij de Souvereinen, alwaar zij resideeren, in den naam der
-Menschlievendheid en van de Kunsten en Wetenschappen tragten te
-bewerken, dat dezelven aan alle de zeevaarenden, welken tot hunne
-onderdaanen behooren, en aan alle derzelver Agenten, hoe ook genaamd, en
-waar die zich ook mogen bevinden, dog voornaamelijk in het _Zuidelijk
-Halfrond_ en de _Zuidzee_, gelieven te gelasten, om alle onderzoek te
-doen naar de twee _Fransche_ Fregatten, la _Boussole_ en _l'Astrolabe_,
-onder bevel staande van den Heer _de la Perouse_ en derzelver
-manschappen, als meede alle naspooringen in het werk te stellen, waar
-door het nog in weezen zijn, of de schipbreuk der gem. Fregatten, zou
-kunnen beweezen worden; ten einde, dat wanneer de Heer _de la Perouse_
-en zijne togtgenooten, waar het ook zijn mogt, gevonden of ontmoet
-zouden worden, aan hem de noodige hulp gegeeven, en alle de middelen
-bezorgt worden, waar door zij in hun Vaderland konden te rug keeren, en
-derwaarts al wat nog in derzelver bezit was met zich voeren; terwijl de
-_Nationaale Vergadering_ zich verbind, om elk en een iegelijk, die aan
-deeze zeevaarenden hulp zal verleenen, tijdingen van dezelve bezorgen,
-of maar zouden kunnen gelegenheid geeven, dat de papieren en zaaken, van
-welken aart ook, die tot derzelver Togt zouden behooren of kunnen
-behoord hebben, aan _Frankrijk_ wierden terug bezorgd, naar maate van de
-beweezene diensten, schadeloos te zullen stellen, en zelfs te beloonen.
-Decreteert wijders, dat de Koning zal verzogt worden om één of meer
-vaartuigen te doen uitrusten, waar op eenige Geleerden, Natuurkundigen
-en Tekenaars zullen ingescheept worden, en om aan den Bevelhebber van
-den Togt den tweevoudigen last te geeven, van den Heer _de la Perouse_
-optezoeken, volgens de stukken, onderrichtingen en beveelen, die aan
-hen zullen worden gegeeven, en tevens ter gelijker tijd naspooringen,
-betrekkelijk de Wetenschappen en den Koophandel te doen; met alle de
-noodige maatregelen te neemen, om deezen togt, afgezonderd van het
-oogmerk om den Heer _de la Perouse_ opte spooren, of zelfs, na hem
-ontdekt, of tijdingen van hem bekomen te hebben, nuttig voor de
-Aardrijkskunde, den Koophandel en de Kunsten en Wetenschappen te doen
-zijn. Decreteert eindelijk, dat de Minister van de Zee-zaaken onverwijld
-aan de _Nationaale Vergadering_ een staat van de uitrusting, welke de
-Koning zal nodig geoordeeld hebben te beveelen, zal overgeeven, ten
-einde de noodige sommen ter bekostiging van deezen Togt kunnen
-vastgesteld worden."
-
-
-
-
-  HISTORISCH DAGVERHAAL
-  DER
-  REIZE
-  VAN DEN HEER
-  _DE LESSEPS_,
-
-  _Zedert het verlaten van den Heer Graaf de la
-  Perouse en zijne togtgenooten in de haven
-  van St. Pieter & Paulus op Kamschatka,
-  tot op zijne komst in Frankrijk,
-  den 17. October 1788._
-
-
-  NAAR HET FRANSCH.
-
-
-  TWEEDE DEEL.
-
-
-  _Met Plaaten en Kaarten._
-
-
-  [Illustratie]
-
-
-  _Te UTRECHT_,
-  BY B. WILD EN J. ALTHEER,
-  1792.
-
-
-[Illustratie:
-
-  CARTE
-  de la
-  ROUTE de M. DE LESSEPS
-
-  Consul de France
-
-  _Depuis_ Avatscha, _ou le Port de
-  S^{t}. Pierre et S^{t}. Paul, au Kamschatka
-  Jusqu'à_ Paris
-  _En 1787 et 1788._
-]
-
-
-
-
-  REIZE
-  VAN DEN HEER
-  _DE LESSEPS_,
-  UIT
-  KAMSCHATKA NAAR FRANKRYK.
-
-
-1788. _Maart_ Den 18.
-
-
-Vertrek van Poustaretsk.
-
-Eindelijk kwam de 18. Maart en ik nam afscheid van den Heer Kasloff. Ik
-zal van ons jongst vaarwel niet gewaagen, men zal ligt bevatten, dat het
-zelve zo teder als moeijelijk was; Ik vertrok des morgens ten negen
-uuren van Poustaretsk, en wel op een overdekte slêe, bespannen met zeven
-honden, die ik zelfs mende, de soldaat die gelast was om mij ten geleide
-te verstrekken, had 'er agt voor de zijne; voor ons uit reed een
-wegwijzer, genomen uit de inwoonders van dit gehugt,[104] en deeze
-voerde de slêe, waar op het reisgoed gelaaden was: twaalf honden waaren
-voor die slêe gespannen, in dewelke het overschot van mijne goederen en
-onzen voorraad was; ook wierd ik van den Heer Schmaleff en de
-onder-officieren van zijn gevolg verzeld; dog in plaats van ons
-gezamentlijk naar Ingiga te begeeven, zo als onze afspraak was,
-scheidden wij eenige dagen daar na.
-
-  [104] Geduurende mijn verblijf te Poustaretsk had de Heer Commandant
-  onze Kamschatsche leidslieden afgedankt. Eenige hoorden in den omtrek
-  van Bolcheretsk t'huis, en waren daar bijna vierhonderd uuren van
-  verwijderd! Deeze arme lieden zagen zich genoodzaakt, na dat ze
-  omtrent alle hunne honden hadden zien sterven, van te voet te rug te
-  keeren.
-
-Uit Poustaretsk komende begaven wij ons op de golf. In het eerst was
-onze togt vrij gemaklijk, het ijs was overal sterk en effen, in weinig
-uuren bereikten wij den mond; daar wierd de weg moeijelijker; verplicht
-over de zee te reizen zonder ons van den oever te verwijderen,
-ontmoeteden wij telkens ijsklompen, die als zo veele klippen scheenen,
-tegens dewelken wij verbrijzeld konden geraaken. Te vergeefs wilden wij
-beproeven, om ze door omwegen te vermijden, de oneffen keten van deeze
-bergjes strekte zich langs de kust uit, en belette ons den doortogt; wij
-moesten besluiten van dezelve over te rijden; met gevaar van bij iederen
-stap omvergeworpen te zullen worden; meer dan eens, ontsnapte ik het, om
-mij in deeze tuimelingen gevaarlijk te kwetsen; mijn snaphaan, dien ik
-aan mijn slêe had vastgemaakt, wierd verwrongen en als een boog gekromd,
-verscheidene mijner medemakkers kreegen zwaare kneuzingen, geen één kwam
-'er zonder eenig letzel af.
-
-
-Verlaate gehugt.
-
-Bij het vallen van den nagt bereikten wij een gehugt, gelegen aan den
-oever van de zee, en bestaande uit twee yourtes en drie balagans in een
-zeer slegten staat en geheel verlaaten; de eenigste man, welke de yourte
-bewoonde, waar wij ingingen, had zich op onze aankomst van daar
-begeeven.[105] Ik vernam van een der onzen, die derwaarts vooruitgereden
-was, dat deeze man een Chaman of tovenaar was, die, wanneer hij vernomen
-had, dat wij den volgenden dag moesten aankomen, van schrik bevangen,
-dadelijk bij de Oluteriers was gevlugt,[106] hij zou daar blijven, tot
-dat de Heer Kasloff voorbij was.
-
-  [105] Alle de zwervende Koriaken vlugteden insgelijks voor ons, ten
-  einde niet genoodzaakt te weezen van ons de behulpzaame hand te
-  bieden.
-
-  [106] Dit volk woont ten zuiden der Tchouktchis op de Oost-kust.
-
-
-Ontdekking van voorraad in dit gehugt verborgen.
-
-De Kosak, die mij deeze bijzonderheden verhaalde, was door den Heer
-Schmaleff daags voor ons vertrek vooruitgezonden, deeze had hem bevolen
-van in dit gehugt stiltehouden, en aldaar, terwijl hij ons afwachtte,
-onderzoek te doen, of 'er geen voorraad van visch in de eene of andere
-onderaardsche kelder verborgen was; deeze voorzorg was ons van veel nut,
-de Kosak bragt ons bij onze aankomst naar een keldertje, dat hij ontdekt
-had, wij vonden het zelve vol visch, en ik maakte mij van een goed
-gedeelte meester, dewijl ik maar voor twee dagen leevensmiddelen van
-Poustaretsk mêegenomen had.
-
-
-1788. _Maart_ Den 19.
-
-
-Een zeer lastige dag.
-
-Den 19 begaven wij ons wederom in den vroegen morgen op weg; deeze dag
-was nog vermoeijender dan de voorige, de weg was verschriklijk, meer dan
-twintigmaal zag ik mijn slêe op het punt van verbrijzeld te worden, en
-het zou 'er mede gedaan geweest zijn, indien ik niet eindelijk beslooten
-had om te voet te gaan; Ik wierd daar toe genoodzaakt, wilde ik mij
-zelfs aan de gevaaren van het omvallen niet blootstellen, zo dat ik
-bijna den geheelen dag moest wandelen, dog ik ontweek het eene kwaad
-maar, om in het andere te vallen.
-
-
-Onvoorzigtigheid die mijne gezondheid benadeelde.
-
-Na verloop van eenige uuren gevoelde ik mij zodanig vermoeid, dat ik
-weer op mijn slee stapte, en in dit oogenblik wierd dezelve overzij
-gesmeeten, zo dat mij de lust verging; Ik wierd genoodzaakt om mij zo
-goed voort te sleepen, als ik kon, mijne beenen waggelden onder mij, ik
-was zeer bezweet, en eene hevige dorst kwam nog bij mijne vermoeidheid;
-de sneeuw verschafte mij maar een zwak hulpmiddel, niets kon mij laaven,
-bij ongeluk wierd ik een kleine rivier gewaar, uit nooddwang ging ik
-derwaarts, en zonder de gevolgen van mijne onvoorzigtigheid te
-berekenen, was mijn eerste werk om het ijs te breeken en zulks aan
-mijnen mond te brengen; het duurde niet lang, of ik beklaagde mij deeze
-zuiver werktuigelijke onbedagtzaamheid, mijn dorst was gelescht, dog van
-de groote hette, waar over ik te onvreden was, geraakte ik eensklaps in
-het tegenovergestelde uiterste, eene doorgaande koude beving mij en alle
-mijne leden beefden.
-
-
-Rustplaats.
-
-De koude van den nagt vermeerderde mijne grillingen, en ik wierd zo
-zwak, dat het mij onmogelijk was verder te gaan, ik verzogt mijne
-mede-reizigers, om in het midden van deeze woestijn stil te houden; uit
-achting voor mij stemden zij daar in toe, want de moeijelijkheid, om
-zich hout te verschaffen, maakte dit hun niet zeer begeerlijk,
-naauwlijks had men zoveel geraapt, dat men de ketel kon overhangen, dit
-bepaalde zich tot eenige kleine geheel groene heesters, die niet branden
-wilden; wij rekenden ons zeer gelukkig, dat wij thee konden drinken.
-
-
-van den 20. tot den 24.
-
-
-De beweeging doet mij herstellen.
-
-Na daar eenige koppen van genomen te hebben, begaf ik mij onder mijne
-tent,[107] ik lag mij op een kleine matras, die op de sneeuw geplaatst
-was, en dekte mij met verscheidene bontwerken, in de hoop van de
-uitwaasseming weder te zullen herstellen, dan dit was tevergeefs, en ik
-deed den gantschen nagt geen oog toe. Bij de benaauwtheden van eene
-heete en brandende koorts voegden zich eene geduurige bezetheid op de
-borst, en de gewoonlijke ongerustheid bij de eerste voortekens van eene
-ziekte. Ik erken, dat ik mij verbeeldde gevaarlijk ziek te zijn, te
-meer, toen ik bij mijn opstaan geen geluid kon geeven. Ik leed geweldig
-op de borst en in de keel, de koorts was niet verminderd, nogtans deed
-mij het denkbeeld, dat een langer rust mij van geen nut kon weezen, en
-dat ik geen hulp kon erlangen, dan met voorwaards te trekken, het
-besluit neemen om mijn lijden voor den Heer Schmaleff te verbergen. Ik
-was de eerste, die van vertrekken sprak, dog daar in raadpleegde ik meer
-mijne drift dan wel mijne krachten.
-
-  [107] Deeze tent was van lijnwaat. Ik had dezelve van den Heer
-  Vorokoff gekogt, voor dat ik van Poustaretsk vertrok.
-
-Ik had maar weinige wersten afgelegt, wanneer mijne smerten
-onverdraaglijk wierden, ik was verplicht zelfs te mennen, en daar door
-in eene geduurige beweeging te zijn, somtijds was ik daar en boven door
-de slegte wegen genoodzaakt naast mijn slêe te loopen, of tot mijne
-honden te spreeken om ze voort te doen gaan, mijne heeschheid liet niet
-toe om mij te doen verstaan, ik kon daar toe niet geraaken, dan met
-poogingen te doen, die mij de krachten benamen en de borst als van een
-scheurden. Behalven deeze pijniging had ik reden om over die beweeging
-te vreden te zijn; zo moeijelijk als ze ook was, zo heilzaam wierd mij
-dezelve, langzamerhand bevorderde ze de uitwaasseming, des avonds haalde
-ik vrijer adem, de koorts verliet mij, en ik behield alleen eene zwaare
-verkoudheid, die ik in weinig dagen kwijt raakte. Eene dagelijksche
-vermoeijing was mijn eenigste hulpmiddel, ik droeg voor al zorg, om het
-zweet dat mij daar door bezorgd wierd, aan den gang te houden, en ik ben
-overtuigd, dat ik daar aan alleen mijne spoedige geneezing te danken
-had; wat 'er van zij, mijn borst had zodanig geleden, dat ze 'er nog
-lang gevoel van gehad heeft.
-
-In dien tusschentijd had ik ten minsten niet van de strengheid der
-winden te lijden, de lucht was bedaard en het wêer helder, wij hadden
-als toen de schoonste winterdagen, zonder dat had ik misschien nimmer
-mijn Vaderland wederom gezien; dog de Hemel scheen mijn togt te
-begunstigen, om mij het geen ik geleden had te doen vergeeten.
-
-
-Ontmoeting van drie Convooijen die aan den Heer Kasloff gezonden
-wierden.
-
-Welhaast volgde de levendigste vreugd op de droefheid, die mij
-overstelpt had, wij ontmoeteden in verscheide bezendingen drie
-Convooijen voor den Heer Kasloff door den Sergeant Kabéchoff afgezonden!
-Deeze onverwachte hulp verschafte mij des te meer vermaak, als ik mij
-zonder ophouden voor den geest bragt den beklaagelijken staat, in welken
-ik dien bevelhebber gelaaten had. Welk eene spoedige verandering in
-zijne omstandigheden! honderd vijftig vlugge en wel doorvoede honden
-gingen hem te gemoet en bragten hem leevensmiddelen aan; hij kan, zeide
-ik tot mij zelfs, den volgenden dag vertrekken, en in dien ik mij niet
-meer vleijen kan van hem wedertezien, ten minsten zal hij buiten
-verlegenheid zijn; deeze zekerheid stelde mij omtrent zijn lot gerust.
-
-De Soldaat, die deeze bezending begeleide, bood mij aan een gedeelte van
-deezen voorraad te geeven, dog ik wachtte mij wel om ze aanteneemen;
-dezelve was zo overvloedig niet en daar en boven hadden wij ze niet
-nodig, ik hield hem dan niet langer op als noodzakelijk was.
-
-Voor dat hij mij verliet, verhaalde hij mij dat de Prins Eitel of het
-opperhoofd der Koriaken van Kaminoi, dien men van oproerigheid
-beschuldigt had, in aantogt was om in persoon den Heer Commandant van
-het tegendeel te gaan overtuigen.
-
-Onzen weg vervolgende, vonden wij aan de overkant van eene kleine
-rivier, omzoomd van eenig heestergewas, een keten van steile bergen, die
-wij de een na den ander moesten overtrekken, vervolgens kwamen wij op
-eene andere rivier genaamt _Talofka_; deszelfs twee oevers verwijderen
-zich, naarmaate dat men den mond nadert, ze zijn met houtgewas bezet, en
-ik zag daar vrij zwaare boomen; wij verlieten deeze rivier op eenige
-afstand van Kaminoi, om een ruim hei-veld over te trekken, en vervolgens
-een groot meir; eindelijk, gingen wij over de rivier de Pengina bijna
-aan deszelfs mond, en in de richting van het zuid-oosten naar het
-noord-westen.
-
-
-Overtogt van de rivier van Pengina.
-
-Deszelfs breedte is verbaazend, het gezicht der ysschotzen, welke ze
-bedekten, en die tot eene verschrikkelijke hoogte op den anderen gehoopt
-waaren, zou mij nog schilderachtiger toegescheenen hebben, indien wij
-maar een gemaklijker weg hadden kunnen neemen, dog 'er was geen keus,
-zo dat wij, om zo te spreeken, onze honden en sleeden van den eenen
-schots op den anderen moesten hijssen; men kan gemaklijk oordeelen over
-de moeijelijkheid en de langduurigheid van deezen arbeid, ik had alle
-moeite van de waereld om 'er wel aftekomen.
-
-
-Aankomst te Kaminoi.
-
-Wij waaren nog bijna twee uuren bezig om tot Kaminoi te geraaken, alwaar
-wij den 24. voordemiddag binnenkwamen, wij wierden 'er door de inwooners
-uitermaate wel ontfangen. In de afwezigheid van Eitel, voerde een ander
-Prins genaamt _Eila_ het bevel over hun, hij kwam ons te gemoet, verzeld
-van het Russisch detachement, men geleide ons naar de yourte van Eitel,
-die zedert lang tegens de aankomst van den Heer Kasloff schoongemaakt en
-toebereid was.
-
-Deeze Eila betoonde ons alle eerbewijzingen, wij hadden altoos een
-schildwagt aan de deur, zijn order was van dezelve niet te openen, dan
-voor die geenen, welken wij meenden het minste te moeten mistrouwen.
-
-
-1788. _Maart_. Den 24. Te Kaminoi.
-
-
-Rechtvaardiging van deeze Koriaken, valschelijk van oproer beschuldigt.
-
-Het was niet alleen, dat de gerugten van oproer, die men op rekening van
-deeze Koriaken verspreid had, ons klaarblijkelijk valsch toegescheenen
-hadden;[108] hun gedrag ten onzen opzichte en het onthaal, het welk zij
-zich voorstelden aan den Heer Commandant te doen, kon geen de minste
-twijffel overlaaten omtrent hunne tegenwoordige geneigtheid; ook was het
-niet te denken, dat dit alles het uitwerkzel was van de tegenwoordigheid
-der van Ingiga gezondene Soldaaten. De ellende waar toe die gebragt
-waaren[109], stelde hun buiten staat, om aan menschen die een zodanigen
-aart als deeze Koriaken bezaten, schrik aan te jaagen; zij geeven te
-weinig om het leeven, zo ik als nader zal doen zien, om immer bevreest
-gemaakt te kunnen worden, niets zou in staat geweest zijn om hun te
-kunnen wederhouden, indien ze de minste reden van misnoegen gehad
-hadden.
-
-  [108] Deeze geruchten waaren door de ontrouwe berichten van den
-  Ingenieur Bogenoff geloofbaar geworden, men zal zich herinneren, dat
-  hij ons verzekerde dat deeze Koriaken hun gewapenderhand belet hadden,
-  om op de rivier de Pengina te komen; wanneer ik hun daar over
-  onderhield, betuigden ze mij alle, dat zij wel verre van zich tegens
-  den doortogt van dien Ingenieur verzet te hebben, zij hem geduurende
-  zijn verblijf met veel beleeftheid en vriendschap behandeld hadden.
-
-  [109] Dit detachement was van veertig mannen geweest, dog op de
-  begeerte van Kabéchof, wierd het met tien Kosakken versterkt, die te
-  Kaminoi aankwamen, met de hulp, die wij onder weg ontmoet hadden.
-
-Het gezicht van het Canon en van deeze gewapende Kosakken, die echter
-in het dorp getrokken waaren zonder eenig vijandelijk oogmerk
-aantekondigen, had hun in het eerst eenige ongerustheid veroorzaakt; al
-aanstonds wendden zij zich tot den Onderofficier, die het bevel voerde,
-en vorderden van hem een verklaaring, of hij het op hun vrijheid kwam
-toeleggen dan of hij hun kwam uitroeijen; daar bijvoegende, dat, indien
-de Russen zodanige voornemens hadden, alle de Koriaken zich liever
-zouden laaten dooden dan zich onderwerpen. Die Onder-officier stelde hun
-gerust, hen zeer verstandig antwoordende, dat het oogmerk van zijne
-zending hen geenszints ontrusten moest; dat hij gelast was om den Heer
-Kasloff te gemoet te gaan; dat dit een eerbewijs was het geen men aan
-zijn rang verschuldigt, en voorgeschreeven was door de Krijgswetten in
-Rusland omtrent de Commandanten, wanneer zij door de plaatsen van hun
-gebied trokken. Deeze opheldering was voldoende om alle agterdogt te
-verdrijven, en van dat tijdstip af leefden Koriaken en Russen in de
-beste verstandhouding. De gerustheid der eerste was zo groot, dat zij
-geen de minste maatregels namen ingeval van verrassing, zij zouden zelfs
-geene acht gegeeven hebben op het langduurig verblijf van deeze
-soldaaten onder hun, indien het gebrek hun deeze gasten niet zeer tot
-last had doen worden.
-
-
-1788. _Maart_ Den 25. Te Kaminoi.
-
-Ik had niet gedagt langer te Kaminoi te blijven, dan noodig was om mijne
-honden te laaten uitrusten, dog in den nagt van den 24 op den 25. wierd
-de lucht bezet, en eenige rukwinden bedreigden ons met eenen aanstaanden
-storm; de vrees dat die mij in het open veld mogt overvallen, deed mij
-mijn vertrek uitstellen.
-
-
-Beschrijving van Kaminoi.
-
-Dit Ostrog, drie honderd wersten van Poustaretsk verwijderd, is op eene
-hoogte bijna aan den oever van de zee, en aan de mond van de rivier de
-Pengina gelegen; het bevat een groot getal balagans en een twaalftal
-zeer ruime yourtes, gebouwd in den smaak van die, welke ik reeds
-beschreeven heb. Hoe zeer digt bij den anderen geplaatst, beslaan deeze
-wooningen een aanmerkelijke plek gronds; de palissaden waar van ze
-omringt waaren, zijn met speeren, boogen, pijlen en snaphaanen behangen;
-deeze palissaden zijn dikker en hooger dan die der Kamschatsche yourtes.
-Onder beschutting van die jammerhartige vestingwerken achten deeze
-Koriaken zich onoverwinlijk; het is van daar, dat zij de aanvallen
-hunner vijanden afkeeren, onder anderen die der Tchouktchis, hunne
-gedugtste nabuuren, zo om derzelver menigte als om derzelver
-kloekmoedigheid[110].
-
-  [110] Men zeide mij hier, dat dit volk, gewaarschuwt van mijne
-  aanstaande reis door Ingiga, waarschijnlijk mij te gemoet zou komen,
-  al was het maar alleen uit nieuwsgierigheid.
-
-De bevolking te Kaminoi beliep als toen weinig meer dan drie honderd
-menschen, zo mannen, vrouwen als kinderen. Ik zal nog niets van
-derzelver zeden vermelden, ik verschuif alle bijzonderheden over dit
-onderwerp tot op mijn komst te Ingiga, alwaar ik binnen weinig dagen
-hoop aantekomen.
-
-
-Aanmerkingen over eenige baidars.
-
-Ik zag nog voor mijn vertrek een twintigtal baidars of booten van
-verschillende grootte. Dezelve geleeken na die, waar van ik voor mijn
-vertrek van Khaluli gesprooken heb[111]. Alleen scheen derzelver maakzel
-vrij beeter, en haare ligtheid meer geschikt, voor de scheepvaart.
-Derzelver ongemeene breedte behaagde mij ook zeer, verscheiden van deeze
-baidars konden vijf en twintig a dertig persoonen bevatten.
-
-  [111] Ziet het eerste deel _Bladz._ 188.
-
-
-De Heer Schmaleff is genoodzaakt mij te verlaaten.
-
-Zedert onze aankomst had de Heer Schmaleff reeds voorzien, dat het hem
-niet gemaklijk zou vallen om met mij dit dorp te verlaaten; dagelijks
-van den morgen tot den avond door alle de Soldaaten van het detachement
-overvallen, die hem hunnen hooggaanden nood kwamen voorstellen, rekende
-hij het van zijn plicht, om dezelve niet te verlaaten, maar om van alle
-de hulpmiddelen, welke zijn post en eene volmaakte kennis van het land
-hem aan de hand gaven, ter hunner ondersteuning gebruik te maaken. Hoe
-zeer hij even ongeduldig was als ik om zich naar Ingiga te begeeven,
-alwaar zijn broeder hem zedert lang wachtte, besloot hij echter om mij
-alleen te laaten vertrekken.
-
-
-Hij geeft mij eenen Soldaat genaamt Yegor Golikoff.
-
-Hij gaf mij daar van met moeite kennis, en drong mij om een vertrouwd
-soldaat genaamt _Yégor-Golikoff_ mede te nemen; dit was, zeide hij mij,
-een wezentlijk geschenk, het geen hij mij meende te doen, en men zal in
-het vervolg zien, dat hij de waarheid gesproken had.[112]
-
-  [112] Mijn geleide bestond dus uit vier mannen, te weeten, Golikoff,
-  den soldaat, dien ik van Poustaretsk mêe gebragt had, en twee anderen
-  uit het detachement van Ingiga gekoozen om mij tot wegwijzers te
-  dienen, dog ik meende daar en boven een Koriakschen leidsman te moeten
-  neemen, in dat vertrouwen, dat hij beter den weg zou kennen.
-
-Een dusdanig vriendlijk gedrag vermeerderde mijn leedweezen, zo spoedig
-genoodzaakt te zijn, om dien waardigen en braaven Officier te verlaaten;
-mijne erkentenis omtrent hem wenschte hier te kunnen herhaalen, het geen
-de Engelschen van zijn menschlievendheid en beleeftheid vermeld hebben,
-dog ik laat voor den Heer Graaf de la Pérouse het vermaak over, om de
-schuld van allen, die tot onzen togt behoorden, te vereffenen, aan welke
-de Heer Schmaleff geduurende hun verblijf te St. Pieter & Paulus zich
-bevlijtigd had alle diensten te bewijzen, die in zijn vermogen waaren.
-
-
-1788. _Maart_ Den 26. Vertrek van Kaminoi.
-
-
-Vertrek van Chestokova.
-
-Ik vertrok den 26. des morgens ten agt uuren van Kaminoi, met vrij goed
-weer[113]; vijftien wersten verder vond ik dezelfde keten van bergen,
-die ik aan den anderen kant van dat dorp ontmoet had, ik trok ze op
-nieuw over, vervolgens een rivier, genaamt _Chestokova_ na een Russisch
-onder-officier, die aldaar aan het hoofd van een detachement van vijftig
-Kosakken gedood wierd, derwaards gezonden om eenige oproerige Koriaken
-in toom te houden; deeze verrasten hem, onder begunstiging van den nagt,
-aan den oever van deeze rivier, en lieten 'er geen een van ontkomen,
-alle de Russen wierden vermoord. Ik hield ter zelfder plaatse stil.
-
-  [113] De schaarschheid van honden te Kaminoi, en de slegte staat van
-  de mijne, had den Heer Schmaleff doen besluiten, om mij die van het
-  detachement te geeven.
-
-
-Stormwind.
-
-Ik ontwaakte door een allerhevigsten storm, draaijkringen van sneeuw
-verduisterden de lucht, naauwlijks kon men onderscheiden of het dag
-was; niettegenstaande deezen ijsselijken orcaan besloot ik mij weder op
-weg te begeeven, dog ik kon mijne leidslieden maar niet beweegen om het
-te beproeven, zij weigerden de plaats te verlaaten, uit vreeze van te
-verdwaalen, en van andere gevaaren te loopen door een zo slegt weder.
-
-
-1788. _Maart_ Den 27.
-
-
-Aankomst van zeven Tchouktchis.
-
-Daar mij alles tegenliep, begaf ik mij vrij misnoegd in mijn tent; des
-middags wierd ik aangenaam verrast door de aankomst van zeven
-Tchouktchis, zij waaren op sleeden gezeten, gelijk aan die van de
-zwervende Koriaken, en insgelijks door rendieren voortgetrokken. Ik
-ontfing dezelve onder mijn tent en verzogt hun daar te blijven, tot dat
-de bui over was, ik kon hen niets aangenaamers voorstellen, na ik uit
-het vergenoegd gelaat, het geen mijn aanbod op alle de aangezichten
-verspreide, moest oordeelen.
-
-
-Gesprek met hun Opperhoofd.
-
-Onder deeze Tchouktchis bevond zich het hoofd van de horde of bende,
-genaamt _Tummé_; hij nam aanstonds het woord om mij te betuigen, hoe
-gevoelig zij waaren over mijn vriendelijk onthaal, hij verzekerde mij,
-dat zedert ze van mij hadden hooren spreeken, hun grootste verlangen
-daar in bestaan had om mij te leeren kennen, dat hun eenigste vrees
-geweest was, dat ze mij niet zouden ontmoeten, dat zij nimmer mijne
-gedaante nog mijne beleeftheden zouden vergeeten, en dat zij daar van
-een naauwkeurig verslag aan hunne landsgenooten zouden doen; uitvoerige
-dankzeggingen waaren mijne antwoorden, door dewelke ik hun deed
-begrijpen, dat men mij van hunne begeerte om mij te zien reeds
-verwittigd had, en dat ik niet minder dan zij naar deeze bijeenkomst had
-verlangd.
-
-Als toen wierd het gesprek algemeener; het zelve liep over verscbeide
-onderwerpen, voornamentlijk over hun en mijn vaderland; mijne
-nieuwsgierigheid evenaarde de hunne, het was over en weer een geduurig
-vraagen. Wanneer ik hen verhaalde, dat ik om wederom in Frankrijk te
-komen, de stad, welke derzelver Souvereine bewoonde, moest doortrekken,
-verzogten ze mij om aan Haar van hun een getrouw verslag te doen, en aan
-haaren Throon het getuigenis afteleggen van hunnen eerbied en
-gehoorzaamheid; zij voegden daar bij, dat zij zich tegenswoordig des te
-gelukkiger achten, om schattingschuldigen van Rusland te zijn, dewijl
-zij in hunnen handel met de Russen dagelijks van derzelver kant de
-grootste gerieflijkheid en blijken van genegenheid, welke hun zeer
-aangenaam waaren, ondervonden; zij waaren voornamentlijk zeer te vreden
-over den Heer Gaguen, bevelhebber van Ingiga.
-
-Het jammerde hun uit hoofde van deeze goede behandeling, van niet in de
-gelegenheid te zijn, om met de Russen meerdere betrekkingen te
-onderhouden; het geschiktste middel, zeiden ze, om alle de
-moeijelijkheden te vereffenen, zou zijn, dat deeze wederom eene nieuwe
-volkplanting op de rivier Anadir kwamen stichten, zij beloofden, dat ze
-voortaan, verre van ze te verontrusten, zouden trachten om dezelve door
-alle betooningen van vriendschap de onrechtvaardigheid van hun gehouden
-gedrag te doen vergeeten; dit had zijn oorsprong genomen uit eene
-dwaaling, die hun met de Koriaken gemeen was; zij verbeelden zich
-eertijds, dat het geheele Russische volk bestond in dat klein getal
-persoonen, die zich onverschrokken op hunnen grond en in hunne
-nabuurschap kwamen neerzetten; door een vrij natuurlijk gevoel van
-naiever zagen deeze volkeren in die Emigranten, wier vernuft en
-arbeidzaamheid hun verdagt voorkwamen, zo veele vijanden; zij meenden
-het hun dringendst belang te zijn om 'er zich van te ontdoen, overtuigd
-dat, met dezelve uitteroeijen, zij daar van het geheele geslacht
-vernietigden.
-
-De Tchouktchis erkenden, dat zij hunne dooling en ongelijk ontwaar
-waaren geworden, zo dra ze de Russen hadden leeren kennen. Te vergeefsch
-zou men hun thans tot een opstand aanzetten, zij waaren integendeel
-geneigd om de geheime oproerige laagen van een Prins of Opperhoofd der
-Tchouktchis, die een vaste woonplaats hadden, genaamt _Khérourgui_, te
-veriedelen, het zij door zijn gezag intebinden, of zelfs met hem aan de
-Russen overteleveren.
-
-Niet kunnende bevatten, in welk gedeelte van de waereld ik gebooren was,
-vroegen ze mij of mijn vaderland niet aan de andere zijde van de groote
-rivier gelegen was; om hun te kunnen antwoorden, wilde ik eerst weten,
-wat zij daar door verstonden; ziet hier het zelve: zij verbeelden zich,
-dat aan geene kant van Rusland, waar van zij naauwlijks een denkbeeld
-hebben, een zeer groote Rivier is, die het van een ander land, dat door
-verscheide volken bewoond word, afscheid.
-
-Het was niet gemaklijk hun hier omtrent intelichten, ik sprak een wijle
-tijds tot hun, zonder dat zij een woord van mijne aardrijkskundige
-verhandeling begreepen; zij hadden geen het minste juiste denkbeeld nog
-van de uitgestrektheid nog van het getal der landen, het was hun niet
-minder moeijelijk om eenig begrip te vormen van de sterkte of rijkdom
-van een staat, en van de magt van een Souverein. Nimmer hadden zij zelfs
-getragt om al het zelve van Rusland na te gaan; om hen daar van
-duidelijk te doen oordeelen, was ik verplicht hun den overvloed van de
-voortbrengzelen, van de geldspecien en van de bevolking van dat rijk
-optehelderen, door eene vergelijking, genomen van de meenigte der dieren
-waar op ze jagt maaken, en van de hoeveelheid visch, die ze jaarlijks
-vangen, zonder dat hunne rivieren daar door uitgeput worden. Deeze
-ophelderingen, hun zo na mij mogelijk was aan het verstand gebragt,
-behaagden hun ongemeen; ik bediende mij van dezelve leerwijze om hen de
-uitgestrektheid te leeren bevatten; de ruimte van mijne tent gebruikte
-ik het eerst tot mijne betoogingen, vervolgens nam ik een vel papier, en
-maakte daar een Geographische kaart van, ten einde hun ten naasten bij
-de gelegenheid en den afstand van Rusland en Frankrijk, in betrekking
-van hun land, aanteduiden.
-
-Het was niet zonder moeite, dat ik mij deed begrijpen. Ik achte mij daar
-voor wel beloond, door den aandagt en het belang, waar mede zij mij
-hoorden. Over het algemeen was ik verwonderd over derzelver sterkte van
-geest, en over de begeerte die zij toonden om onderricht te verkrijgen.
-Daar in boven hunne nabuuren de Koriaken verheven, schijnen ze ook meer
-het geen ze spreeken, zien en hooren, te overweegen; deeze twee volkeren
-hebben bijna dezelfde taal; het eenigste onderscheid, dat ik in de wijze
-van spreeken der Tchouktchis bemerkte, bestaat daar in dat zij de
-laatste letters der woorden uitrekken, en dat derzelver uitspraak veel
-zagter en langzaamer is, dan die der Koriaken; met behulp van mijn
-wegwijzer, die mij voor tolk diende, hield ik zeer wel het gesprek aan
-den gang.
-
-Mijne oplettenheid in het bezichtigen hunner kleeding wekte in hun de
-begeerte op om insgelijks Fransche te kennen[114], en ik liet mijn
-monteering uit de mantelzak haalen; op deszelfs gezicht was de
-verwondering op elks gelaat verspreid, ieder wilde ze eerst betasten, en
-elk vergaste zich op deszelfs zonderlingheid en fraaijheid. Mijne
-knoopen met het Fransche wapenschild trokken boven al derzelver
-aandacht; ik moest op nieuw alle mijne scherpzinnigheid te werk stellen,
-om hun op eene bevatbaare wijze te doen begrijpen, wat dit graveersel
-verbeelde, en waartoe zulks diende; zij lieten mij niet uitspreeken, zij
-sprongen over mijne knoopen, en verzogten mij zonder ophouden van 'er
-hun allen eenige van te geeven, ik stemde daar in toe op de beloften,
-die zij mij deeden, van dezelve met groote zorgvuldigheid te zullen gade
-staan. Hun oogmerk met ze te bewaaren, was om daar van een
-herkenningsteken te maaken, het geen zij aan allen, die op hunne kusten
-mogten aanlanden, zouden laaten zien, in de hoop, dat 'er eindelijk
-mogelijk de een of andere Franschman zou aankomen.
-
-  [114] De leezer zal zich herinneren, dat ik als toen in eene
-  Kamschatsche kleeding was.
-
-Hunne landsgenooten hadden wel voor eenige jaaren Engelschen gezien:
-"Waarom, zeiden zij, zouden de Franschen ons ook niet komen bezoeken?
-zij konden verzekert zijn van door ons met vreugde en hartelijke
-vriendschap te zullen ontfangen worden". Ik bedankte hun voor derzelver
-vriendelijke genegenheid, dog ik verborg voor hun niet, dat onze
-afgelegenheid een hinderpaal was om dikwils van hunnen goeden wil de
-proef te neemen, ik beloofde hun echter, dat ik bij mijn komst in mijn
-Vaderland daar van een getrouw getuigenis zou afleggen.
-
-Na hun zo veel mogelijk op tabak onthaald te hebben, dewijl ik met niets
-hen meer vermaak kon aandoen, scheiden wij de beste vrienden des
-waerelds; zij zeiden mij in het heengaan, dat ik misschien spoedig hunne
-goederen en vrouwen zou ontmoeten, die ze agter gelaaten hadden, ten
-einde meer spoed te kunnen maaken.
-
-Weinig tijds na het vertrek van deeze Tchouktchis stilde de wind, en ik
-begaf mij op weg.
-
-
-1788. _Maart_ Den 28.
-
-Des anderendaags, op het oogenblik, wanneer ik dagt stil te houden bij
-een bosch, alwaar ik een gemaklijke rustplaats ontdekt had, wierd ik
-verder voor mij uit eene talrijke kudde van rendieren gewaar, die op de
-kruin van een berg in vrijheid liepen weiden; wanneer ik met
-oplettenheid derwaarts zag, onderscheide ik eenige manspersoonen, die ze
-scheenen te bewaaken. Ik wist in het eerst niet, of ik dezelve moest
-vermijden dan mij bij hun voegen, dog de nieuwsgierigheid haalde het
-over, en ik trok voort om hun van nader bij te zien.
-
-
-Ontmoeting van het gevolg deezer Tchouktchis.
-
-Men zou gezegt hebben, dat ik het bosch langs trekkende hun spoedig zou
-bereiken. Ik twijffelde echter niet, dat wanneer ik aan het einde kwam,
-ik nog van dezelve zou afgescheiden zijn door eene vrij breede rivier,
-waar van ik een quartier uurs te vooren een kleinen arm overgetrokken
-was. Terwijl ik van den eenen oever tot den anderen deeze lieden
-beschouwde, wierd ik door twee vrouwen aangesprooken, die in den omtrek
-wandelden; de oudste voerde het woord, en hoe groot was mijne
-verwondering, van haar beide Russisch te hooren spreeken! Zij verhaalden
-mij dat ik omtrent twee honderd treden van de legerplaats der
-Tchouktschis af was, die het bosch voor mijn oog bedekt hield; wanneer
-ik op de rivier kwam, zag ik in der daad de sleeden en de tenten, en ik
-verzogt die vrouwen mij derwaarts te geleiden.
-
-
-Geschiedenis van de twee vrouwen die mij aangesproken hadden.
-
-Onder weg vroeg ik hun, van waar zij waaren, dewijl derzelver spraak
-niet te kennen gaf, dat zij onder dit volk gebooren waren of altoos
-geleeft hadden.
-
-De eene verhaalde mij, dat ze een Russische was, en dat de moederlijke
-liefde haar noopte om deeze Tchouktchis te volgen; gevaaren,
-vermoeijenissen, kwaade bejegeningen, alles braveerde zij, in het vuurig
-verlangen van zich met hun naar derzelver land te begeeven, ten einde
-haar dogter te rug te vorderen, die daar in gijzeling gehouden wierd:
-ziet hier hoe zij dezelve verlooren had.
-
-Dit jonge kind reisde twee jaar geleeden met haar vader en verscheide
-andere Russen op de rivier de Pengina; deeze Caravane, bestaande uit
-negen persoonen, trok gerust voorwaards tot in het midden der Koriaken,
-welke als toen door een gedeelte der Tchouktchis bedreigd wierden, aan
-welkers hoofd zich diezelfde Kérourgui bevond, van wien hier boven
-gesproken is. Om deeze gevaarlijke vijanden van zich aftewenden,
-bedagten de Koriaken om hen van den doortogt dezer vreemdelingen bericht
-te geeven[115], even als van een roof, die ze zich niet moesten laaten
-ontsnappen; deeze kunstgreep gelukte; verleid door het lokaas van een
-grooten buit in ijzer en tabak, vervolgde die Tchouktchis deeze
-reizigers, derzelver moed kon hun niet behouden, vier kwamen met de
-wapenen in de hand om, en wierden slachtoffers van hunnen nutteloozen
-tegenstand. De man van deeze vrouw wierd gedood, terwijl hij zijn dogter
-verdedigde, die de overwinnaars uit zijne armen rukten, en haar benevens
-zijne drie overige ongelukkige lotgenooten wegvoerden; zedert dien tijd
-hadden de Russen niet afgelaaten van onophoudelijk de teruggaaf deezer
-gevangenen te vorderen, ook hadden zij daar wel de beloften toe
-verkreegen, dog tot op dien dag waaren 'er maar twee van ontslaagen.
-
-  [115] De trouwloosheid der Koriaken heeft bijna altoos getracht om den
-  haat der Tchouktchis tegens de Russen aantestooken, het zij door
-  valsche berichten, het zij door deeze overteleveren, wanneer zij hun
-  zelfs niet konden of durfden aanvallen. Deeze looze streeken kunnen
-  reden geeven van zo veele wreedheden, die de Russen aan de Tchouktchis
-  verwijten, en die echter niet tot den aart van dit volk behoorden.
-
-Het aandoenlijk verhaal van deeze ongelukkige moeder, waar in zij meer
-dan eens door haare traanen verhinderd wierd, boezemde mij voor haar de
-levendigste belangneeming in; zonder nog te weeten, of mijne bemiddeling
-van eenig gewicht bij deeze Tchouktchis kon zijn, gevoelde ik mij reeds
-aangespoord om mijne poogingen bij de haare te voegen, en ik had het
-genoegen van te ondervinden, dat dezelve niet vrugteloos waaren.
-
-Van de andere vrouw vernam ik, dat zij eene Tchouktchische van geboorte
-was; in haare jeugd was zij door de Russen op de rivier Anadir gevangen
-genomen; naar Yakoutsk gebragt, wierd zij daar gedoopt en zo veel
-mooglijk onderweezen. Vervolgens had haar een soldaat getrouwt, die na
-verloop van eenige jaaren was komen te sterven; en eindelijk was zij op
-bevel van de regeering naar haar vaderland met haare kinderen te rug
-gekeerd, ten einde aldaar van de verplichtingen, die zij aan de Russen
-had, te kunnen getuigen; haar was aanbevolen, om alle de bijzonderheden,
-daar van ter kennis van de Tchouktchis, zelfs van die het
-wijdafgelegenste waaren, te brengen[116], als mede om hun te doen
-begrijpen, dat ze oneindige voordeelen zouden vinden in het oprichten
-van eenen veiligen en vreedzaamen handel met haare weldoenders.
-
-  [116] Dat is te zeggen, de geenen, die zich aan geene zijde van de
-  Kaap Tchouktchi ophouden, in de landkaarten bekend onder den naam van
-  Tchoukotskoi-noss.
-
-Deeze vrouw spreekt de Russische, Yakoutsche en Tchouktchische taalen
-even gemaklijk; zij zeide mij, dat de weinige kundigheden, welke zij aan
-haare opvoeding verschuldigt was, haar van derzelver aankomst af een
-zeker soort van vertrouwen onder haare landgenooten had doen verwerven;
-dat zij zelfs reeds van haar verkregen gezag op de geestvermogens
-gebruik had gemaakt, om eenige van hunne vooroordeelen uitteroeijen, en
-zij vleide zich om hun ongevoelig derzelver waare belangens te doen
-kennen. Haare hoop in dat opzicht was grootendeels gegrond op den aart
-van dat volk, welke zij mij verzekerde in der daad herbergzaam,
-edelmoedig, zagt-aartig en in allen opzichte beter te zijn dan de
-Koriaken.
-
-
-Mijne aankomst in de legerplaats der Tchouktchis.
-
-Het gesprek met deeze vrouwen had zodanig mijn aandagt afgetrokken, dat
-ik mij reeds in de legerplaats der Tchouktchis bevond, voor en aleer ik
-zulks gewaar wierd, derzelver vreugde was ongemeen, wanneer ze mij
-zagen, in een oogenblik zag ik mij omringt, zij spraken mij alle te
-gelijk aan, ten einde mij te beweegen om bij hun den nagt doortebrengen,
-ik antwoorde hun dat zulks mijn voorneemen was, en aanstonds vertoonde
-zich eene vernieuwde blijdschap en geschreeuw. Ik gaf bevel, dat men
-mijne tent aan het uiterste van 't leger opsloeg; terwijl men hier mede
-bezig was, liet ik alle de opperhoofden verzoeken om mij te komen zien;
-vaardig om van de vrijheid, welke ik hun gaf, gebruik te maaken,
-wachtede zij niet, tot ik binnen mijne tent gegaan was om mij te
-volgen, ik vond ze daar reeds in zo eene menigte vergaderd, als dezelve
-maar bevatten kon.
-
-Na de eerste plichtplegingen, wierd het gesprek van den een en den
-anderen kant levendig en wel met eene gelijke graagte om onderricht te
-bekomen; wij spraken breedvoerig over ons wederzijdsch vaderland, zeden
-en gebruiken, hunne redeneeringen waaren ten naasten bij dezelfde, als
-die welke Tummé en zijne medgezellen met mij gevoerd hadden; zij
-betuigden mij hunne onderwerping aan Rusland, hun oprecht verlangen om
-de onderlinge eensgezindheid door betrekkingen van koophandel te
-onderhouden, en boven al om de volkplanting op de Anadir weder te zien
-vernieuwen, vervolgens lieten zij zich uit over de beweegredenen van
-hunne reis, zij hadden voornamelijk beoogd om eenige hunner
-naastbestaanden, aan Russen verbonden, en te Ingiga woonachtig, te komen
-bezoeken; misschien waaren zij ook derwaarts gebragt door eenig ontwerp
-van koophandel, dog na hunne opgaaf, was de genegenheid tot derzelver
-landsgenooten de eenigste beweegoorzaak van hunne verplaatzing; en in
-der daad, ik meende deeze Vaderlandlievende gewaarwording in hun ontdekt
-te hebben in de blijkbaare achting, welke zij aan de tot hun
-wedergekeerde Tchouktchische vrouw toedroegen, als mede in de
-liefkoozingen, welke zij aan haare kinderen bedreeven.
-
-Zij herhaalden telkens, dat ik alle agterdogt moest laaten vaaren, en op
-hunne vriendschap staat maaken; zij vooronderstelden zeker in mij die
-agterhoudenheid, welke de Russen hun nog in derzelver ontmoetingen
-betoonen; dog dewijl ik dezelfde redenen niet had om hun te vreezen, was
-ik er ook ver af om hun te verdenken; dit deed ik hen ook begrijpen,
-wanneer ik hun antwoorde, dat, daar ik niet voorneemens was om iemand
-hoe genaamd op mijne reis te beledigen, ik dus ook niet kon denken, dat
-iemand mij zou willen verontrusten, en te minder zulks wachtte in het
-midden van een volk zo als zij, wier goedwilligheid en rechtvaardigheid
-mij reeds bekend was; deeze redenen behaagden hun, zij scheenen
-deswegens zo wel te vreden als over mijne onbekommerdheid, ik meende
-dierhalven ook mijne wapenen te moeten verborgen houden, en het
-voorstel, dat mij mijne soldaaten deeden, van een schildwagt voor mijne
-tent te plaatzen, van de hand te moeten wijzen.
-
-Ik deelde aan de voornaamste deezer Tchouktchis tabak uit, en liet hun
-vervolgens thee met beschuit van rogge toedienen; derzelver opperhoofd
-of vorst genaamt _Chegouiaga_, gelijk aan Tummé in aanzien en gezag,
-twee van zijne bloedverwanten, en de twee vrouwen die mij tot tolken
-dienden, gebruikten het avondeeten met mij; de maaltijd was
-allersoberst, dog zeer vrolijk, mijne gasten vertrokken zo vergenoegd
-als of ze het best mogelijke onthaal genooten hadden; de
-noodzaaklijkheid om rust te neemen deed ons scheiden.
-
-Zo dra ik alleen was, hield ik mij bezig om de aanmerkingen, welke het
-onderhoud met hun, en mijne bijzondere waarneemingen mij opgeleverd
-hadden, in geschrift te brengen.
-
-
-Beschrijving van de legerplaats.
-
-De legering van deeze Tchouktchis was op den oever van de rivier, bij
-derzelver reisgoed, en mat het agterste naar het bosch geplaatst, waar
-van ik gesprooken heb; ze bestond in een twaalftal van tenten, geschikt
-op eene linie langs de rivier; deeze tenten zijn van een vierkante
-gedaante, van rendierenvellen gemaakt en met riemen aan stokken
-opgehangen, die aan de vier hoeken gesteld zijn. Bundels met speeren, en
-in de sneeuw gestokene pijlen voor iedere tent schijnen den ingang van
-dezelve te verdedigen[117]; deeze is zeer laag en sluit zo digt dat 'er
-niets uit vervliegen kan; men word daar binnen eene groote hette
-gewaar, de rendierenvellen, welke de wanden en het bedekzel der tent
-uitmaaken, zijn ondoordringbaar voor de lucht, en altoos is het hair
-naar binnen geplaatst; derzelver bedden gelijken veel na die der
-Kamschatters, wanneer die eene rustplaats in het open veld vervaardigen.
-Zeer dunne takjes worden op de wijze als stof over de sneeuw verspreid,
-vervolgens legt men daar andere rendieren vellen over heen, en hier op
-is het, dat zich een geheel gezin nederlegt zonder onderscheid van
-jaaren of sexe, de ruimte is zo eng, dat men niet kan begrijpen, hoe al
-dat volk daar op nestelen kan; hier uit ontstaat eene onverdraagelijke
-stank en morsigheid; het is genoeg te zeggen, dat zij zonder afkeer
-hunne spijzen en dranken bij de vuilste dingen kunnen zien, want daar
-zijn geen uitdrukkingen te vinden om de maat van hunne zorgeloosheid te
-beschrijven.
-
-  [117] Het is aan de vrees van des nagts door de Koriaken te zullen
-  overvallen worden, dat men deeze voorzorg moet toeschrijven.
-
-Onder het getal deezer Tchouktchis, het welk omtrent op veertig beliep,
-waaren vijftien of zestien vrouwen[118], en bijna zo veele kinderen,
-die alle bezig waaren met de toebereiding van de tenten en de spijzen.
-Een ieder der voornaamste onder hun heeft knegts tot deszelfs dienst, om
-de rendieren te hoeden, en dezelve geduurende den nagt tegen de wolven
-te beschermen, die op deeze kusten in overvloed gevonden worden.
-
-  [118] De veelwijverij is bij dit volk in gebruik; men zou ook kunnen
-  zeggen, dat het daar aan de vrouwen geoorloft is meer dan een man te
-  hebben, want men geeft voor, dat zij tot die volkeren behooren, welke
-  de beleeftheid omtrent hunne gasten zo ver uitstrekken, van aan deezen
-  derzelver vrouwen of dogters aftestaan: het zou hun een hoon aangedaan
-  zijn, wanneer men die weigerde. Ik kan echter voor de waarheid van dit
-  bericht niet instaan.
-
-
-Kleeding der Tchouktchische vrouwen.
-
-De kleeding der vrouwen is allerzonderlingst, ze bestaat in een enkeld
-rendierenvel, het geen aan den hals begint, alwaar het zelve van agter
-en vooren evenwijd open is, en als een wijde broek tot onder de knie
-afhangt, dit kleed word aan de opening van den hals doorgehaald, de
-eenigste manier van 'er zich van te ontdoen is, dat men de knoopen, die
-het zelve onder de kin ophouden, losmaakt, en aanstonds valt het in één
-stuk op den grond en de vrouw is naakt, men kan begrijpen, hoe
-ongemaklijk het is uit hoofde van de geduurige noodzaaklijkheid, om 'er
-zich geheel van te ontdoen; wanneer zij reizen, draagen zij een
-_Kouklanki_ op den rug, welke zij over haar gewoon kleed aantrekken;
-laarzen van rendieren pooten zijn haar eenigste schoeizel; derzelver
-hair is donker zwart, somtijds strikken zij het in bossen agter het
-hoofd op, dog gewoonlijk dragen zij het op het voorhoofd gescheiden,
-wanneer het met lange vlechten over zij afhangt; haare ooren en hals
-zijn met vercierzelen van Koraalen in allerhande couleuren belaaden, en
-als ze koud zijn, verstrekt hun de kap van het parque voor een
-hoofddekzel.
-
-
-Gelaatstrekken.
-
-Het geheel des gelaats heeft niets bevalligs, de trekken daar van zijn
-grof, over het algemeen echter hebben ze geene platte neuzen, nog
-getrokkene oogen, gelijk de Kamschatsche vrouwen, zij gelijken haar daar
-in minder dan de Koriaksche; haare gestalte is ook grooter, dog gantsch
-niet zwierig; de belemmerende dikte en wijdte van de kleeding geeven
-haar geen vlug aanzien; des niettegenstaande zijn zij met het zwaarste
-werk belast, als het vuur aantemaaken, hout te draagen, water te haalen,
-en al het geen zij verder voor haare huishouding noodig hebben.
-Voornamelijk zijn het de oude vrouwen, die zich met deeze zaaken moeten
-moeijen.
-
-De trekken der mannen scheenen mij regelmaatiger toe, ze hebben niets
-van het Asiatische, derzelver couleur is, even als die der vrouwen, zeer
-bruin, en hunne kleeding, sleeden, en alle derzelver gewoontens zijn
-volmaakt gelijk aan die der zwervende Koriaken. Ik zal hun ter gelijker
-tijd met deeze nader leeren kennen.
-
-
-Reizen, en Koophandel der Tchouktchis te Ingiga.
-
-Deeze Tchouktchis doen tegenswoordig ieder jaar een reis naar Ingiga,
-zij vertrekken uit hun land met het begin van den herfst, en komen niet
-in deeze stad voor in de eerste dagen van Maart; naauwlijks hebben ze
-hunne zaaken verricht, waar toe hun eenige dagen voldoende zijn, of zij
-begeeven zich weder op reis, ten einde nog van het gemak der sleedevaart
-gebruik te kunnen maaken; echter is het zeldzaam, dat zij voor het einde
-van Junij t'huis kunnen zijn.
-
-De Koopmanschappen, die zij derwaarts brengen, bestaan in parquen van
-marter en vossevellen, en tanden van zee-paarden, die een fraaij ijvoor
-uitleveren; zij neemen in ruiling ketels, tabak, speeren, snaphaanen,
-messen en ander yzerwerk; nog weinig gewoon aan den snaphaan, bedienen
-zij 'er zich ook zelden van, dog daar en tegen zijn zij zeer handig in
-het afschieten van een pijl, en in het werpen van een lans; ook zijn dit
-hunne voornaamste wapenen.
-
-
-1788. _Maart_ Den 29.
-
-Even als alle de Noordsche volkeren, zijn zij uitermaate geneigd tot de
-dronkenschap, ze zijn zodanige liefhebbers van brandewijn, dat, zo dra
-men hun daar van gegeeven heeft, men ook verplicht is hun zo lang
-inteschenken, tot dat ze geheel dronken zijn; zonder dat zouden zij zich
-beledigt achten, misschien zouden zij zelfs tot bedreigingen en tot
-geweld overgaan om zich dezelve te verschaffen. Even zulke sterke
-tabakrookers als de Koriaken, hebben zij ook diergelijke pijpen en de
-eige manier van rooken.
-
-
-Ik verlaat deeze Tchouktchis.
-
-Mij niet langer willende ophouden, ging ik met het aanbreken van den dag
-van deeze Tchouktchis in derzelver tenten afscheid neemen, dog de stank
-en de hette deed 'er mij spoedig uitgaan. Ons scheiden was allertederst,
-zij omhelsden mij beurtelings en overlaaden mij met beleeftheden; men
-begrijpt, dat ik bij dit afscheid ook niet agterlijk bleef in
-plichtpleegingen, en waarlijk ik kan het onthaal van dit herbergzaame
-volk niet genoeg roemen.
-
-Ik vertrok tijdig genoeg om in deezen dag bij de dertig wersten
-afteleggen; ter halver weg vond ik op den oever van de zee twee balagans
-en eene yourte, bewoond door een Koriaksch geslacht; één uur daar na
-bereikte ik het Ostrog van Pareiné.
-
-
-Beschrijving van Pareiné.
-
-Hoe zeer dit minder groot is als Kaminoi, was het echter veel meer
-bevolkt, deszelfs legging scheen mij toe zeer gemaklijk te weezen, het
-legt aan de rivier, waar van het den naam draagt, omtrent drie wersten
-van deszelfs uitwatering in de zee van Pengina, die op deeze hoogte een
-zo naauwe golf formeert, dat men met schoon weêr van den eenen oever tot
-den anderen kan zien.
-
-
-Verhaal van een vrouw van Ingiga.
-
-Het eerste mensch, dat ik in dit dorp ontmoete, was eene oude mestische
-vrouw, wier bedroefde houding mij trof; ik zogt haar aantespreeken, het
-zij dat ik door medelijden of door nieuwsgierigheid gedreven wierd;
-mijne vraagen over de oorzaak van haare droefheid deeden haar een
-geweldigen schreeuw geeven, en zij antwoorde alleen met haare traanen;
-eindelijk verkreeg ik door onophoudelijk aanzoek en tekens van
-belangneeming het verhaal van haare rampen.
-
-
-1788. _Maart_ Den 29. Te Pareiné.
-
-Het was bijna veertien dagen geleden, dat zij, benevens haar man, haar
-zoon en verscheidene van hunne vrienden van Ingiga vertrokken waaren, om
-te Pareiné hunne naastbestaanden te gaan bezoeken; onder weg overvallen
-door een van die schrikkelijke orcaanen, welkers droevige uitwerkzels ik
-meer dan twintigmaal vreesde te zullen ondervinden, waaren deeze
-reizigers verdwaald geraakt en de een van den anderen gescheiden; de
-vader en de zoon waaren op dezelfde slêe gezeten; na lang gezworven te
-hebben, om een schuilplaats of eenig punt van hereeniging te zoeken,
-waaren zij geheel afgedwaald; men had alle moeite van de waereld om hun
-te ontdekken, men vond hen eerst na twee dagen in de sneeuw bedolven en
-van koude gestorven, derzelver geheele lighaam was bevroozen, de houding
-toonde duidelijk aan, dat deeze twee ongelukkigen, geen krachten meer
-overhebbende om voort te komen, zich ter verwarming den een om den
-ander gestrengeld hadden, en dat zij in elkanders armen dood gevonden
-waaren, de vrouw gelukkiger dan haar man had een schuilplaats bereikt
-aan den oever van eene rivier, omtrent vijftien wersten van Pareiné,
-alwaar zij en haare reisgenooten eindelijk uitgeput van krachten en ten
-uitersten bedroefd aangekomen waaren. Zij voegde 'er bij, dat zij allen
-geduurende deezen storm nog hemel nog aarde konden onderscheiden; de
-sneeuw in de lucht bevroozen verdikte zich in het vallen, en scheen een
-regen van brokken ys; hunne kleederen waaren daar van zodanig
-doortrokken, dat ze dezelve niet meer gebruiken konden. Dog het geen de
-droefheid van deeze vrouw vermeerderde, was van zich buiten staat te
-zien om in haar land te rug te keeren, niemand scheen hier geneigt om
-haar daar toe de middelen te verschaffen, die zij niet ophield van te
-verzoeken, dog altoos te vergeefs. Op deeze woorden stroomde een vloed
-van traanen over haare wangen. Ik wist niet hoe haar te vertroosten, ik
-zeide haar alles wat mij het mededogen opgaf, dog dewijl ik van geen de
-minste hulp kon zijn, verliet ik haar met het leedweezen van geen andere
-hulp toegebragt te hebben, dan alleen het geen een weinig verzagtende
-meewarigheid kan te weeg brengen.
-
-
-Ongerustheid welke mij een Opperhoofd der Koriaken verwekt, die mij wil
-aanhouden.
-
-Terwijl ik met haar sprak, waaren de inwooners van Pareiné rontom mij
-verzameld; hun Opperhoofd of Prins genaamt _Youltitka_ naderde mij om
-mij te verzoeken van den nagt in zijn dorp te blijven; zijn valsch
-voorkomen bevestigde al het geen men mij van zijne trouwloosheid
-verhaald had, ik deed hem begrijpen, dat ik geen de minste genegenheid
-had om mij optehouden; op mijne weigering stelde hij mij de
-onmogelijkheid voor van mij honden en levensmiddelen voor den volgenden
-morgen te kunnen bezorgen; de redenen, die hij deswegens gaf, kondigden
-opentlijk zijn onwil aan[119], ik meende daar zelfs gevaarlijke
-voorneemens in te ontdekken. Daar ik besloten had om tot wat prijs ook
-hem niet te wille te zijn, antwoorde ik, dat ik zou moeten ontbeeren,
-het geen ik niet verkrijgen kon, dog dat niets mij zou verplichten om te
-blijven; hij veinsde mij niet te begrijpen, en wende een nieuwe
-hinderpaal voor, ter zelver tijd zag hij mij met een schamperen glimlach
-aan, die mij toescheen wantrouwen omtrent mijn vertrek te moeten
-inboezemen. Ik gevoelde, dat ik mij met de grootste standvastigheid
-moest wapenen, of besluiten om geduldig aan het bevel te gehoorzaamen,
-het welk de plicht zou goedvinden mij opteleggen; al de inwoonders van
-het dorp waaren daar, ten minsten twee honderd menschen drongen zich op
-eene onstuimige wijze rondom mij heen, het zij om mij schrik
-aantejaagen, of het zij om mijne verlegenheid te bespieden. In deeze
-gevaarlijke omstandigheid bedagt ik om hun in het Russisch
-aantespreeken, in de hoop, dat 'er zich onder de menigte misschien
-eenigen zouden bevinden, van wie ik mij zou kunnen doen verstaan, en die
-minder onhandelbaar zouden weezen als derzelver opperhoofd.
-
-  [119] Ik had te meer grond om hem te verdenken, dewijl de aanvang
-  zijner reden mij de middelen herinnerde, die hij het voorige jaar
-  gebruikt had, om een matroos optehouden, die door de regeering met
-  brieven van aanbelang belast was; deeze haast hebbende om zich naar
-  zijne bestemming te begeeven, stelde zich voor, Pareiné te verlaaten,
-  wanneer Youltitka hem drong om tot den volgenden morgen met het
-  vervorderen zijner reis te wachten, de matroos wilde daar aan niet
-  voldoen, maar op het oogenblik vertrekken, het verschil wierd
-  heftiger, de woedende Koriak viel op hem aan en zou hem dadelijk
-  vermoord hebben, indien men hem niet uit zijne handen gerukt had, hij
-  deed hem boeijen en geduurende drie dagen opsluiten, eindelijk na hem
-  allerlei kwaade bejegeningen te hebben doen ondergaan, stemde hij in
-  zijn vertrek, mogelijk in de hoop van zich dus te gemaklijker van hem
-  op de reis te zullen ontdoen, dog zijn prooij ontsnapte.
-
-Mijne aanspraak was kort maar kragtig. Ik deed mijne hoedanigheid van
-vreemdeling, mijn recht op hunne ondersteuning, en voor al de begeerte
-gelden, die ik had, om door mijn gedrag ten hunnen opzichte die
-belangneeming te verdienen, welke alle hunne landgenooten mij op mijn
-reis betoond hadden, van deeze, voegde ik er bij, had ik nooit de hulp,
-die ik nodig had behoeven te vorderen; deeze hadden nimmer, om mij
-dezelve te verschaffen, de vertooning der bevelen, waar van ik voorzien
-was, afgewacht, maar altoos zich bevlijtigd om mijne vraagen
-voortekomen.
-
-Op het woord van bevelen zag de een den ander verwonderd aan, naar maate
-mijne rede indruk op hun scheen te maaken, verdubbelde ik mijnen iever
-en stoutmoedigheid, vervolgens haalde ik eensklaps mijnen vrijgelei
-brief voor den dag, en terwijl ik Youltitka met een oog van
-verontwaardiging aanzag, liet ik ze hem zien, tevens hun verklaarende,
-dat ik op het langst binnen twee uuren meende te vertrekken. Deeze
-barsche sluitrede bragt hem van zijn stuk, hij zag, dat hij mij niet
-langer te leur kon stellen zonder zich schuldig te maaken; het mandaat
-van den Heer Commandant was al te nadruklijk en te gebiedende, dan dat
-hij het zelve zou hebben durven wederstreeven; hij nam dan de partij van
-te beveelen, dat men aanstonds uit alle de bewaarplaatzen den voorraad
-van visch, dien ik verlangde zou verzamelen, mij verzoekende van in
-aanmerking te willen neemen de middelmaatigheid van hunnen voorraad,
-welke daar door veel zou verminderen; het was alleen daardoor, zeide hij
-mij, dat hij getragt had mij eenige zwaarigheden voortehouden, even als
-of hij gevreest had dat ik hunne kelders zou uitgeplunderd hebben! Dog
-dit was ook maar een uitvlucht, ik was welhaast overtuigd, dat dezelve
-overvloedig voorzien waaren.
-
-Echter, het zij dat hij eene vertooning wilde maaken, als of hij zijn
-onbeleefd onthaal wilde verbeteren, of mogelijk in het vooruitzicht van
-mij des te beter te doen berouwen, dat ik hem uit zijne laatste
-verschanssingen verdreven had, verzogt hij mij om in zijne yourte te
-wachten, tot dat mijne luiden de nodige toebereidzelen tot mijn vertrek
-zouden gereed gemaakt hebben; dit te weigeren zou een overblijfzel van
-ongerustheid vertoond hebben, ik wilde hem in tegendeel van mijne
-onvertzaagdheid wel overtuigen, daarenboven was het eetenstijd, en in de
-hoop van ongevoelig den verrader te zullen winnen, nam ik zijn verzoek
-aan, hem tevens aanbiedende van eenen beteren maaltijd te zullen laaten
-aanrichten dan hij mij geeven kon, ik volgde hem, met zulk een gerust
-gelaat, als of ik mij volmaakt veilig oordeelde. Om echter de waarheid
-te zeggen, ik gevoelde mij aangedaan, wanneer ik, om in deeze yourte te
-komen, veertig voeten onder de aarde moest afdaalen; de ongemeene diepte
-van deeze schuilplaats gaf mij aan de genade van mijn gastheer over,
-mijn gevolg kon mij daar nog hooren nog te hulp komen, ik beefde over
-mijne onvoorzigtigheid, dog het was geen tijd meer om agter uit te gaan,
-ik was wel gewapend, en ik was op mijne hoede om mij in geval van
-belediging zo goed mogelijk te verdedigen.
-
-Het eerste, dat Youltitka verrichte, was mij op de plaats van eer
-neertezetten, namelijk in dat soort van alcove, het welk geschikt is
-voor het hoofd van het geslacht, het zijne was zeer talrijk; bijna
-tagtig persoonen bewoonden met hem deeze yourte; al dit volk was op het
-gerucht van mijn aankomst naar buiten gekomen, en was daar rondom mijn
-gevolg verbleeven, zo dat ik alleen was, om aan drie of vier medgezellen
-of naastbestaanden van Youltitka, dewelke mij omringden en onder de
-oogen zagen, het hoofd te bieden. Bij hun zelfs overtuigd, dat zij het
-Russisch wel verstonden, om reden zij 'er eenige verminkte woorden van
-uitspraken, deeden zij mij beurtelings vraagen, waar van de een nog
-ongerijmder was als de andere, mijn toestand vorderde beleeftheid, en
-ik antwoorde een ieder met zagtheid en naauwkeurigheid. Ik bragt dus
-bijna een uur in het midden van deeze onmenschelijke gedaantens door,
-die waarlijk geschikt waaren om mij vrees aantejaagen, inzonderheid die
-van derzelver opperhoofd[120]. Mijn soldaat kwam niet naar beneden, en
-ik begon zeer ongerust te worden, op de beweeging, die ik maakte van
-naar buiten te willen gaan, stelden zich deeze Koriaken voor mij, een
-hunner nam mij bij den arm om mij weder te doen zitten, terwijl hij mij
-vroeg, of ik wilde vluchten; ik toonde goed gelaat, dog ik erken dat
-mijn hart toesloot, ik herstelde mij en niettegenstaande de
-verlegenheid, welke zij op mijn aangezicht konden leezen, antwoorde ik,
-dat ik niet vermeende hun te moeten vreezen. Youltitka zogt mij toen
-gerust te stellen, hij zwoer dat hij de grootste achting voor mij had,
-en dat ik bij hem in veiligheid was, zijn gehouden gedrag, voegde hij
-'er bij, kon hem in mijne oogen verdagt doen voorkomen, dog hij rekende
-het zijn plicht om mij omtrent hun andere gedagten te moeten inboezemen.
-Trots op zijne benoeming onder de rechters in het gericht van
-Ingiga,[121] nam hij zijnen roem te zeer ter harte, om te gedogen, dat
-men mij onder zijn oog zou mishandelen.
-
-  [120] Men kan zich geen lelijker mensch voorstellen; zwaarlijvig en in
-  een gedrongen, het aangezicht van de kinderziekte en door verscheiden
-  lidtekens geschonden, een somber gelaat, zwarte hairen, die zich tot
-  aan een verschriklijke groote wenkbraauw uitspreidden, onder welke men
-  één diep ingezonken en wild oog ontdekte, hebbende hij het andere door
-  toeval verlooren; dit is de naauwkeurige tekening van deezen
-  Koriakschen vorst.
-
-  [121] Die rechtbank word in het Russisch _nijenei-zems-koisond_, of
-  laag grondgericht genaamd; de rechters, die daar zitting in hebben,
-  worden beurtelings in de Ostrogs onder de boeren van ieder district
-  gekozen, de tijd hunner bediening is op drie jaar bepaald, men noemt
-  deeze rechters _zassédatels_.
-
-Ik kende hem reeds genoeg, om geen geloof aan zijne fraaije betuigingen
-te geeven; ik rekende mij gelukkig, dat hij vreesde uittevoeren dat
-geen, het welk in zijn vermogen was, en waar toe hij waarschijnlijk wel
-genegenheid had. Ik spoede mij dan om uit de yourte te komen, onder
-voorwendzel van te gaan zien, waar mijn volk gebleeven was, en om bevel
-tot onzen maaltijd te geeven. Ik kon mij van den trouwloozen Koriak nog
-niet ontdoen, hij was halstarrig genoeg om mij te willen vergezellen,
-terwijl ik bezig was om mijn gevolg bijeentezamelen, ieder woord, dat ik
-sprak, scheen hem te ontrusten; dewijl hij het Russisch niet verstond,
-vroeg hij aanstonds daar van de betekenis, en hij sloeg alle mijne
-gangen met eene bijzondere opmerkzaamheid gade.
-
-Ik vond mijne luiden bezig met de slegte honden, die ze over hadden,
-tegens bontwerk en kleedingen van rendieren vellen te verruilen; de
-winzucht had hun mijne bevelen doen vergeeten, als mede het gevaar, waar
-in ze mij gelaaten hadden, dog ik verborg mijn misnoegen uit hoofde van
-de getuigen; ik klom weder in de yourte, gevolgt van Youltitka en van
-mijne twee Soldaaten, die aanstonds aan het werk gingen om ons
-middagmaal toetebereiden; de vrouwen hielpen ons servies schoon
-maaken[122], en langzamerhand met behulp van brandewijn volgde de
-vrolijkheid op de vrees en het mistrouwen; wij hielden een zeer lustigen
-maaltijd, ik tragte zelfs dikwils om het uitbundig geschater van lagchen
-van mijne gasten na te doen, ten einde hun te meer mijn vergenoegen te
-betuigen; want de overdreeven betooning van gevoel en gewaarwording is
-de eenigste die hun behaagt, de maaltijd gedaan zijnde, zond ik een
-mijner Soldaaten, om bevel te geeven, dat men mijne honden zou
-voorspannen, welke men reeds gedeeltelijk verruild had, mijn voorraad
-was ook opgelaaden, in tien minuuten was ik in staat om van de Koriaken
-afscheid te neemen; zij scheenen zeer wel over mij te vreden, ik weet
-niet of ze het in der daad waaren. Wat mij betreft, ik was het veel
-meer, wanneer ik van hun verlost was, en ik verwijderde mij zo spoedig
-mogelijk.
-
-  [122] Zij bedienen zich daar toe van geene doeken nog servetten, zij
-  neemen een stok, en schrapen die af, met dit afschrapzel wrijven en
-  maaken ze vrij wel het vaatwerk en ander keukengereedschap schoon.
-
-
-1788. _Maart_ Den 29.
-
-
-Vertrek van Pareiné.
-
-Het was nog maar twee uuren in den agtermiddag; ik meende van het
-overige van den dag gebruik te moeten maaken, om mij schadeloos te
-stellen over het gedwongen vertoeven, het welk ik ondervonden had; ik
-wilde geen rustplaats houden, voor dat ik vijftien wersten van Pareiné
-af was.
-
-
-1788. _Maart_ Den 30.
-
-Mijn reis geduurende deezen en den volgenden dag leverde mij niets
-bijzonders op. Ik trok over verscheide rivieren, geen van deeze was van
-belang, en zeer weinige waaren met eenig heestergewas aan deszelfs
-oevers bezet; van Pareiné vertrekkende had ik de zee verlaaten, die ik
-niet weder kon ontmoeten, dan aan geene zijde van Ingiga, bij gevolg
-hadden wij geen toevlucht tot het doode hout, het geen wij somtijds op
-den oever vonden, deeze berooving was ons grootste ongemak door de
-moeijelijkheid, waar in wij ons onophoudelijk bevonden om telkens ter
-ontdekking van het minste heestertje uittezien, en door de vrees van
-'er geen te zullen vinden.
-
-Zedert lang leefde ik alleen van rendieren, hoe smakelijk dit vleesch
-ook zijn mag, is 'er echter geen, zo ik geloof, dat men zo ligt moede
-word; het geen nog erger was, bestond daar in, dat de voorraad, dien ik
-daar van opgedaan had, na het einde liep, wij aten 'er maar eens daags
-van, onze overige maaltijden bestonden in gedroogde visch en in gekookte
-zee-wolven, dus was ik zeer in mijn schik over den gelukkigen vond,
-welken ik dien dag van twee patrijzen had, ik doode ze en vermeerderde
-daar mijn pot mêe; deeze maaltijd was eene aangenaame verscheidenheid
-ten opzichten van de verveelende eenvormigheid van mijn dagelijks
-voedzel.
-
-
-Rustplaats.
-
-Zeer fraaij wêer begunstigde onzen togt, een heldere lucht scheen ons
-een frisscher koude aantekondigen, waar na wij ook verlangden, want de
-sneeuw was zo week, dat onze honden daarin tot den buik toe inzakten,
-ieder onzer was, om hun den weg te baanen, verplicht op raquetten voor
-uittegaan; de hoop op een schoonen volgenden dag bemoedigde mijne
-geleiders en wij maakten een langen dag; wij hielden niet dan zeer laat
-stil op een plaats, die gantsch niet beschut was, daar groeide geen
-ander hout dan een soort van klein, laagstammig en geheel bogtig,
-hartsachtige ceder. Voor dat ik mij in mijn tent ter rust begaf, wierd
-ik geduurende den nagt, aan het uiterste van den gezichteinder, wolken
-gewaar, die niet veel goeds aankondigden. Ik was reeds genoeg aan het
-climaat gewend, om op de minste verschijnzelen over het te wachtene
-weder te kunnen oordeelen, en ik deelde die vermoedens aan mijne
-leidslieden mede; dog deeze vermeenden oneindig meerdere kundigheden dan
-ik ten dien opzichte te bezitten, zij zeiden mij, dat de zon te fraaij
-was ondergegaan om voor slegt weder te vreezen; nimmer hadden zij
-volgens hun zeggen zich daaromtrent bedroogen, en ik moest mij geheel op
-derzelver ondervinding verlaaten. Bij nadere overweeging was ik blijde
-hun in deeze verzekering te zien, dit benam mij de ongerustheid van door
-hun genoodzaakt te worden, om den dag ter plaatse, waar wij waaren, te
-verblijven, op deeze zouden wij het met den eersten rukwind niet hebben
-kunnen houden.
-
-
-1788. _Maart_ Den 31.
-
-Ik wierd bij het aanbreeken van den dag door een van mijne geleiders
-wakker gemaakt; hij kwam op eenen spottenden toon mij aanzetten om te
-vertrekken, ten einde van den aanstaanden fraaijen dag gebruik te
-maaken; de maan gaf nog haar schijnzel, en de hemel was zonder wolken;
-terwijl ik volgens gewoonte mijn ontbijt nam met thée en roggebeschuit,
-waar van het overschot door mijn volk bewaard was, die liever 'er zich
-zelfs van beroofden, dan dat ik 'er gebrek aan zou hebben, vroegen ze
-mij de een na den ander, wat ik van het wêer dagt; ieder schertste daar
-mêe om 't zeerst, dog ik hield mijn gezegde staande, hun beweegende om
-tot aan den avond te wachten, en als dan te oordeelen, of ik gelijk of
-ongelijk gehad had, wanneer ik hen een storm voorspelde.
-
-
-Ontmoeting van zwervende Koriaken.
-
-Naauwlijks hadden wij ons klein leger opgebrooken, of wij ontdekten op
-eenigen afstand een sleep van vijf Koriaksche sleeden door rendieren
-getrokken; onze honden, aangelokt door den reuk van deeze beesten,
-liepen derwaarts op aan met eenen verwonderlijken iever; hoe meer wij
-voorwaards kwamen, hoe meer deeze Koriaken zig verwijderden, eerst
-meende ik, dat dit een uitwerkzel van hun aangebooren wantrouwen was,
-dog uit het gehuil en de drift van onze honden begreep ik, dat zij de
-oorzaak waaren van de vrees, welke onze nadering inboezemde; zij zouden
-in der daad ongetwijffelt op de rendieren aangevallen zijn, indien ze
-onder derzelver bereik geweest waaren. Ik gaf dus bevel om optehouden,
-het was zeer moeijlijk onze dravers te doen stilstaan, en wij geraakten
-daar niet toe dan met veel moeite; wij zogten door tekens deeze Koriaken
-te doen begrijpen, dat ons oogmerk was om met hun een oogenblik te
-spreeken; als toen scheenen zij raad te houden, na verloop van eenige
-minuuten kwam een van hun naar ons toe, dog drie honderd treden van ons
-af stilhoudende, verzogt hij ons insgelijks door teekens om hem ook
-iemand van de onzen te zenden, en vooral om onze honden tegen te houden.
-Ik gelaste een mijner soldaaten om op zijne raketten dien Koriak te
-gemoet te gaan, en hem te vraagen, welken weg zij naamen, van waar zij
-kwamen, of zij niets van den Heer Kasloff vernomen hadden, en
-voornamelijk, hoe ver wij ten naasten bij nog van Ingiga verwijderd
-waaren.
-
-Een half uur daar na kwam mijn afgezondene met het volgende verhaal te
-rug; deeze Koriaken hadden geen vaste woonplaats, zij gingen naar hunne
-bloedverwanten, die zij verlaaten hadden, om te Ingiga rendieren vellen
-te gaan verkoopen en hunne vrienden daar te zien; zij meenden daar te
-hebben hooren spreeken van eene versterking van honden en
-leevensmiddelen, zedert kort den Heer Commandant te gemoet gezonden, dog
-zij hadden verder niets van hem vernomen; ten opzichte van den afstand
-van die stad waaren derzelver antwoorden volmaakt overeenstemmend met de
-gedagten van mijn leidsman, dien ik weinig oogenblikken te vooren
-deswegens ondervroeg, bij gelegenheid van een nieuw verschil, tusschen
-mijn volk en mij ontstaan; ziet hier, wat daar toe aanleiding gaf.
-
-
-Verschil tusschen mijn volk en mij over het wêer.
-
-Terwijl wij de terugkomst van dien soldaat afwachtten, zag ik snellijk
-over ons heen drijven eenige wolken, wier gedaante en richting mij in
-het denkbeeld bevestigden, dat wij met eenen aanstaanden storm bedreigt
-wierden; mijn soldaat Golikoff was niet minder ongeloovig dan de
-anderen, hij had gaarne het tegendeel gewed, echter erkende hij, dat tot
-heden toe de uitkomst bijna altoos mijne voorzeggingen had bewaarheid,
-hij had mij zelfs, zeide hij, aan de Koriaken als een waarzegger in dit
-vak voorgedraagen, en het deed hem leed van mij eensklaps te zien faalen
-en in minachting vervallen.
-
-Deeze openhartige bekentenis was mij des te vermaakelijker, dewijl mijne
-leidslieden daar bij waaren; dit deed in mij de begeerte opkoomen om mij
-op mijn beurt met hunne onkundige eenvoudigheid te vermaaken; de
-omstandigheden waaren gunstig, ik herhaalde, dat zij ten hoogsten binnen
-twee uuren van mijne wetenschap zouden overtuigt zijn, dog dat ze mij
-voor alles moesten waarschuwen, of wij op onzen weg eenige plaats zouden
-aantreffen, alwaar wij ons in veiligheid konden stellen. "Geen een,
-antwoorde mij één van de twee, tot aan de rivier van Ingiga zullen wij
-niets anders doortrekken dan een groot en open veld, alwaar het oog
-naauwlijks eenige oneffenheden van den grond, of sneeuw, door de
-orcaanen aangebragt en door den hagel verhard, ontdekken kan". Deeze
-ophelderingen maakten mij verlegen, terwijl ik voorzag, dat wij
-genoodzaakt zouden zijn om te rug te keeren, ten einde bij een klein
-bosch, dat wij voorbijgekomen waaren, een schuilplaats te zoeken, wij
-waaren 'er nog maar een half uur van af, dog de hoofdigheid mijner
-wegwijzers, in staande te houden, dat wij niets te vreezen hadden,
-verdreef de zwaarigheid; stout op hunne ingebeelde ondervinding, waaren
-zij van begrip, dat wij onzen weg moesten vervolgen, dit was het geen ik
-verlangde, in de hoop van des avonds te Ingiga aantekomen.
-
-
-Ik gebruik mijn Compas tot grote verwondering mijner leidslieden.
-
-Om te zekerder mijn ontwerp uittevoeren, nam ik mij voor om tot mijn
-Compas toevlucht te neemen, het geen ons alleen dwars door de
-wervelwinden heen kon geleiden. Ik vernam derhalven van den bekwaamsten
-mijner wegwijzers, in wat streek Ingiga gelegen was, hij wees ze mij op
-het oogenblik aan, met mij van verre, een berg te doen opmerken, welkers
-spits zich in de wolken scheen te verliezen; "de stad, zeide hij, tot
-mij, is eenige wersten aan geenen kant en in dezelfde richting gelegen,
-wij zijn daar nog vijftig à vijfenvijftig wersten van af". Ik viel hem
-in de reden, om de windstreek hoger te zetten als waar ze gebleeven was,
-en om met mijn orlogie de snelheid van onzen voortgang te kunnen
-bepaalen; van de rustplaats af hadden wij zes a zeven wersten in het uur
-afgedaan, dog ik moest mij voorstellen, om veel langzaamer voorttekomen,
-wanneer de storm opkwam, ook rekende ik maar op drie wersten in een uur,
-het was zes uuren des morgens, en na mijne berekening, had ik hoop van
-voor middernagt te Ingiga te kunnen zijn. Ik vernam nog van mijn
-geleider, dat om bij de rivier te komen, die derwaarts geleid, wij een
-zeer groot bosch moesten bereiken, dat door dezelve gescheiden wierd,
-dit stelde mij verder gerust, de groote uitgestrektheid van dit bosch zo
-ter regter als ter linker hand verzekerde mij, dat wij het zelve niet
-missen nog verdwaalen konden.
-
-Alle deeze maatregelen genomen hebbende, zeide ik aan mijn volk, dat ik
-niets liever wenschte dan voorttereizen, dog dat ik beslooten had van
-niet stil te houden, wat 'er ook gebeuren mogt. Ik belaste hun, dat zij
-mij zouden waarschuwen, zo dra zij meenden den weg niet meer te kunnen
-vinden, dewijl ik als dan voorneemens was om hun te geleiden; de
-ernstige toon, waar meede ik dit bevel gaf, verbaasde hun; zij zagen
-elkander verwonderd aan, en durfden mij niet opentlijk zeggen, dat ik
-verdwaasd was; de vrijmoedigste nam echter het woord op, om mij
-voortestellen, dat daar ik nooit dien weg afgelegt had, ik ook niet op
-mij kon neemen om hun te geleiden zonder gevaar te loopen van allen
-verlooren te raaken, en dat ik zonder twijffel wilde spotten; om 'er in
-eens af te weezen, zond ik ze op een barssen toon ieder naar zijne slêe,
-onder bedreiging, dat ik die niet gehoorzaamde zou doen straffen, en ter
-zelver tijd gaf ik het teken om te vertrekken.
-
-
-Eene heftige orcaan.
-
-Ten half negen hadden wij omtrent vijftien wersten afgelegd, 'er bleeven
-mij nog veertig volgens mijne berekening over, dog het was reeds meer
-dan een uur geleden, dat de gezichteinder met donkere wolken bezet
-wierd, men zag den storm trapsgewijze naderen, en de wind begon de
-sneeuw met draaijkringen opteheffen; mijne reisgenooten bewaarden het
-stilzwijgen, de vrees werkte op hun bijna zo veel als de verwarring, ze
-wisten niet hoe ze het hadden; welhaast overviel ons de orcaan met zo
-veel hevigheid, dat daar door eenige van onze sleeden in verwarring
-geraakten, door hevig schreeuwen bragt men ze weder bij een, mijne
-wegwijzers erkenden overwonnen te zijn, en kwamen mij verzoeken om stil
-te houden, hoe zeer wij ons in het open veld bevonden; verblind door den
-wind, die hun in het aangezicht speelde, vreesden zij, dat wij zouden
-verdwaalen.
-
-Ik herinnerde hun mijne belofte, en bleef bij mijn besluit om voorwaards
-te trekken; ik beval, dat alle de sleeden zo digt mogelijk de een de
-ander zouden volgen, ten einde men bij het minste toeval elkander hooren
-en hulp toebrengen kon, vervolgens stelde ik mij, met behulp van mijn
-Compas, dat ik onder mijn kleed vastgemaakt had, om het telkens onder
-het oog te hebben, in staat om onze Caravane te bestuuren, wij reisden
-in deeze order het overige van den dag, om zoo te spreeken, in het
-midden der duisternis, want de Soldaat, die de slêe mende, welke op de
-mijne volgde, was voor mij onzichtbaar, naauwlijks kon ik zijn voorste
-honden onderscheiden.
-
-Des avonds ten zeven uuren, vermoeid van de klagten en de vertoogen van
-mijn volk, die niet ophielden van te verzoeken om stil te houden, en
-daar en boven meenende, dat wij nog maar vijf of zes wersten van het
-bosch moesten afzijn, verzekerde ik hun, dat zo wij het zelve ten negen
-uuren niet bereikten, wij des nagts niet verder zouden voorttrekken, ten
-minsten zo zij, wanneer wij aan het bosch en de rivier mogten komen,
-niet liever dan tot aan Ingiga wilden voortreizen, waar wij als dan zo
-digt bij zouden zijn, dog dat ik hun volkomen vrij liet om dan te doen
-wat zij zouden goedvinden; deeze voorwaarde scheen hun tot bedaaren te
-brengen, niet dat zij meenden, zo veel voorwaarts gekomen te zijn als
-zij waaren, waarschijnlijk zelfs dagten zij niet meer op de streek te
-zijn, en zij verlangden alleen maar naar eene rustplaats, in de hoop om
-met den dag den weg weer te kunnen vinden.
-
-Omtrent een quartier over agt uuren, wierd ik als een donker gordijn
-gewaar, dat zich voor ons ontwikkelde; het voorwerp verspreide en
-verdonkerde zich, naar maate dat wij het naderden, een oogenblik daar
-na, riepen mijne leidslieden, dat zij boomen ontwaar wierden en behouden
-waaren; en inderdaad, wij bevonden ons in het bosch van Ingiga, ik zond
-hun eenige treden voor uit om zich te herkennen, en welhaast kwamen zij
-verrukt van blijdschap mij zeggen, dat wij bij de rivier waaren.
-
-De eerbiedige toon, waar op zij mij dit bericht kwamen brengen,
-vermaakte mij zeer; terwijl zij mij bedankten van hun zo wel geleid te
-hebben, hield de Koriak staande, dat geen hunner Chamans ooit zo iets
-wonderbaars verricht had; daar ik hun het slegte weer had voorspeld,
-wanneer alles in hun oog het tegendeel scheen aantekondigen, en
-vervolgens hun had weeten te leiden en te bewaaren in het midden van
-deeze _pourga_[123], scheen hun zo veel wijsheids bovennatuurlijk te
-zijn; de erkentenis van mijn overig gevolg was bijna even dwaas, zij
-konden van hunne verbaasdheid niet te rug komen; te vergeefsch toonde ik
-hun mijn compas, te vergeefs wilde ik hun uitleggen, hoe dat daar in
-mijne geheele wetenschap gelegen was, zij beslooten met te zeggen, dat
-een zodanig toverboek niet verstaanbaar was, dan voor diergelijke
-verstanden als ik, die in de toverkunst onderweezen waaren.
-
-  [123] _Dus noemen zij deeze stormwinden._
-
-Ik was wel overtuigd, dat, daar zij zich op zo een kleinen afstand van
-Ingiga bevonden, zij niet meer denken zouden om stil te houden, ieder
-was verlangende zijn vrouw weder te zien, en zijne kinderen te omhelzen;
-wel verre van mijn voorstel aanteneemen om in dit bosch te vernachten,
-drongen zij mij om ons naar de rivier te begeeven, vorderende maar drie
-uuren om tot hunnent te komen; wij reeden dan van den oever af, en
-dezelve langs tot op de hoogte van de stad; daar moesten wij de rivier,
-die haare muuren bespoelt, overrijden, het ijs was sterk genoeg, dog de
-hevigheid van den wind had deszelfs oppervlakte met water bedekt, zo dat
-wij zeer natte beenen kreegen.
-
-
-Aankomst te Ingiga.
-
-Voor de poorten van Ingiga moest ik de gewoone ondervraaging in
-versterkte plaatzen gebruikelijk, ondergaan, en was verplicht te
-wachten, tot dat men den bevelhebber gewaarschuwt had; zedert lang van
-mijn aanstaande komst verwittigt, had de Heer Major Gaguen de
-beleeftheid van mij aanstonds te komen verwelkomen en mij zijn huis
-aantebieden; juist ten half twaalf uuren kwam ik in deeze stad, de
-aanzienlijkste en meest bevolkte, welke ik nog op mijne reis gezien had.
-
-
-1788. _April_ Den 1. Te Ingiga.
-
-
-Beschrijving van de stad.
-
-Gelegen op de rivier van denzelfden naam, dertig wersten van deszelfs
-mond, vertoond dezelve van buiten een vierkanten omtrek, verdedigd door
-eene palissade, over welkers hoogte en dikte ik mij verwonderde, en door
-houten bolwerken, die zich op geheid paalwerk aan de vier hoeken van de
-plaats verheffen; ieder deezer bolwerken is van Canon voorzien, en daar
-in worden verscheidene oorlogsbehoeftens bewaard; dag en nagt worden
-dezelve door schildwagten bewaakt[124] even als de drie stadspoorten,
-waar van maar eene open is; voor het huis van den Commandant is een
-kleine plaats, een wagthuis aan een der zijden verbied den toegang
-derwaarts. Ik was niet minder getroffen over de zamenstelling der
-huizen, ze zijn allen van hout en zeer laag, dog ook allen hebben ze een
-bijna regelmaatigen voorgevel, en men ziet, dat men voor ieder het
-zelfde plan aangenomen heeft. De Heer Gaguen was voorneemens
-langzamerhand zijne stad aldus optecieren; de Isbas, zedert zijn
-verblijf alhier gebouwd, voegen bij eene uiterlijke bevalligheid alle de
-inwendige gemakken, waar voor deeze wooningen vatbaar zijn; hij heeft
-daar en boven het voorneemen van de kerk te doen herbouwen, welkers
-bouworde onbehaaglijk is, en die daarenboven dreigt intestorten.
-
-  [124] Zij roepen onophoudelijk _werda_, uit vreeze van door de
-  omleggende Koriaken verrast te zullen worden, welkers oproerige en
-  stoute aart hun menigmaal tot den opstand brengt, en om de stad te
-  komen aanvallen, wanneer men daarop het minst verdagt is, ook is het
-  hun niet geoorloft van aldaar lang te blijven, wanneer zij om handel
-  te drijven derwaarts komen.
-
-De bevolking bestaat in vier of vijfhonderd inwoonders, alle kooplieden
-of aan den dienst verbonden; de laatste maaken het grootste gedeelte en
-de bezetting uit; zij zijn aan eene gestrenge krijgstucht onderworpen,
-welke de menigvuldige noodzaaklijkheid van zich te moeten verdeedigen
-onvermijdelijk maakt; de wakkerheid en de iever van den Commandant doet
-ten deezen opzichte niets meer verlangen; de rechtbanken zijn dezelfde
-als te Nijenei-Kamschatka.
-
-
-Koophandel.
-
-De Koophandel van Ingiga bestaat in bontwerk, en voornamelijk in
-rendierenvellen. In het algemeen leveren de pelterijen hier meer
-verscheidenheids op als in Kamschatka, zij scheenen mij ook van betere
-hoedanigheid te zijn; men trekt wel uit dat schier-eiland de Otter en
-Zee-beerenvellen, dog de sabelmarters zijn daar zo fraaij niet als hier,
-alwaar ze echter zeldzaamer zijn, daar en boven bezitten de Kamschatters
-de gemeene marter niet[125], nog de grijsachtige, nog de americaansche
-rotten genaamt _rissei_, welke de Koriaken bij ruiling van de
-Tchouktchis, hunne nabuuren, verkrijgen, en die zij naar Ingiga met
-hunne rendierenvellen brengen; deeze worden daar ruw en zeer goedkoop
-verkogt, zij worden vervolgens bereid en bewerkt op eene wijze, die des
-te behaagelijker is, dewijl de arbeidzaame naarstigheid der werklieden
-geen gebruik maakt van de gereedschappen, welke door de Europeesche
-schranderheid zijn uitgedagt; de fijnheid en de fraaijheid van hun werk
-behoeft alleen voor de sterkte te wijken, men ziet uit derzelver handen,
-handschoenen, en volmaakt vervaardigde koussen te voorschijn komen, het
-stiksel en het borduurzel is van rendierenhair, van zijde of goud en
-zou aan onze bekwaamste handschoenmaakers tot eer verstrekken.
-
-  [125] De Russen noemen deeze soort van marter _kounits_.
-
-Dog het word tijd om van de gewoontens der Koriaken melding te maaken,
-ik heb de beschrijving daar van alleen tot op heden uitgesteld, ten
-einde des te breedvoeriger daar omtrent te kunnen weezen. Bij de
-verkreegen aantekeningen op mijn togt in hunne verschillende Ostrogs,
-heb ik nog meer naauwkeuriger waarneemingen willen voegen, steunende op
-geloofwaardige verhaalen; hier in en in mijne gesprekken met den Heer
-Gaguen en eenige anderen der voornaamste Inwoonders heb ik gezogt de
-nodige inlichtingen omtrent dit onderwerp te bekomen, dog de man, die
-mij daarin van het meeste nut is geweest, was een Koriak, dien ik eerst
-en voor al moet leeren kennen.
-
-
-Bijzonderheden omtrent een Koriaksch Prins genaamt Bumiavin.
-
-Ik had hem al aanstonds te Kaminoi ontmoet; verwonderd over de
-beleeftheden, die de Heer Schmaleff hem bewees, was ik begeerig om den
-rang en den staat van deezen persoon te verneemen; men zeide mij, dat
-hij een _zassédatel_ of rechter van Ingiga was, die ons te gemoet was
-gekomen, om ons zijn dienst aantebieden; de gemaklijkheid, waar mede hij
-het Russisch sprak en de juistheid van zijn oordeel bekoorde mij; ik zou
-hem voor een Rus gehouden hebben, indien hij niet op het zelfde
-oogenblik zijn moedertaal gesproken had; als toen vernam ik, dat hij een
-Koriaksch prins, genaamt _Bumiavin_, en een broeder van een der hoofden
-van zwervende Koriaken was.
-
-Mijne nieuwsgierigheid deed mij hem verscheide vraagen doen, hij
-beantwoorde dezelve met zo veel fijnheid en verstand, als ik nog onder
-geen zijner landsgenooten was gewaar geworden; het gemak van met hem
-zonder behulp van een tolk te kunnen spreeken, deed mij zijn omgang des
-te meer op prijs stellen, en zo lang ik te Kaminoi bleef, was dezelve
-voor mij een bron van vermaak en onderwijs; onder de verscheidene
-onderwerpen, die wij behandelden, was het voornaamste dat van den
-Godsdienst; even goed in dien van de Russen onderweezen, als in dien van
-de Koriaken, beleed hij inderdaad geen van beiden; hij scheen echter
-geneigd om zich te doen doopen, zo dra hij meer omtrent zekere punten,
-welke hij niet begreep, zou ingeligt zijn; vervuld van bewondering over
-de verhevenheid der voorschriften van het Evangelie, en over de eerbied
-verwekkende pracht van den uiterlijken dienst, erkende hij, dat niets
-meer geschikt was om hem het verlangen inteboezemen van het Christendom
-te omhelzen; dog de strenge vorderingen van eenige onzer Godsdienstige
-oeffeningen[126], de onzekerheid van eene hemelsche gelukzaligheid, en
-boven al het denkbeeld van een God, die de eeuwige straffen bedreigt,
-vervulden hem met schrik en twijffelmoedigheid; de Godsdienst van zijn
-land, zeide hij, verschafte onder alle haare droomerijen, en alle haare
-ongerijmdheden, ten minste meer hoop dan vrees; deeze kondigde hem geen
-straffen aan dan in deeze waereld, en beloofde hem belooningen in de
-andere, de booze geest kon hem niet langer dan geduurende zijn leeven
-pijnigen, het geluk wachtte hem bij zijn dood; door alle deeze
-bedenkingen geslingerd, was zijn geest in eene geduurige twijffeling en
-radeloosheid, hij durfde het geloof zijner vaderen niet verlaaten nog
-zig daar aan houden, hij wierd 'er schaamrood over, en ter gelijker tijd
-liefkoosde hij de dwaalingen daar van.
-
-  [126] Hij was voornamelijk afgeschrikt door de vasten, die men weet,
-  dat bij de Grieksche kerk zeer gestreng en meenigvuldig zijn.
-
-De bevalligheid, waar mede hij zijn besluiteloosheid erkende, was voor
-mij te belangrijker, dewijl ik in zijne redeneeringen en in zijn hart
-een trap van ongemeene deugd en bijzonder de liefde tot de waarheid
-ontdekte. Om deeze besluitloozen geest te bepaalen, zou men hebben
-moeten beginnen om hem de vooroordeelen, die zijn verstand benevelden,
-te ontneemen, welke derzelver oorsprong genomen hadden in de verkeerde
-begrippen, die hem gegeeven waaren. Een ander zou mogelijk ondernomen
-hebben van die te willen wegneemen; ik wierd daar in wederhouden door de
-vrees van mijne pogingen vrugteloos te besteeden, dewijl ik maar weinig
-tijds met hem kon doorbrengen, zo te Kaminoi als te Ingiga, alwaar hij
-een dag na mij aankwam, gelijk hij mij beloofd had. Hij bewees mij daar
-de grootste diensten door zijne oplettenheid om mij alle de
-ophelderingen over zijn land te bezorgen, die ik maar verlangde, en om
-mijne verlangens en behoeftens tot het vervolgen van mijne reis
-voortekomen.
-
-
-Uitgestrektheid van het land der Koriaken.
-
-Tusschen de Koriaken, welke eene vaste woonplaats hebben en die welke
-zwervende zijn, bestaat in veele opzichten eene groote gelijkheid. De
-geringe vereeniging, ik zal meer zeggen, de tweespalt, die onder hun
-heerscht, schijnt daar om te vreemder; men zou zeggen, dat het twee
-verschillende volken waaren, door onmeetelijke scheidpaalen van den
-anderen verwijderd; zij hebben echter het zelve vaderland, dit beslaat
-eene groote uitgestrektheid, ten zuiden bepaald door het schier-eiland
-van Kamschatka en door de golf van Pengina, ten oosten door het land der
-Oluteriers, ten noorden door dat der Tchouktchis, en ten westen door de
-Toungousen, de Lamouten, en de Yakonten.
-
-
-Bevolking.
-
-Men verzekert, dat voortijds deeze streek uitermaate sterk bevolkt was,
-dog dat de kinderziekte aldaar een groote slagting heeft aangericht; ik
-twijffel echter, of dezelve meer inwoonders weggerukt heeft dan
-derzelver menigvuldige geschillen met de Russen en hunne andere
-nabuuren; het getal der Koriaken, die een vaste woonplaats hebben, is
-thans niet boven de negen honderd; en hoewel het bijna onmogelijk is, om
-juist de bevolking der zwervende te bepaalen, meent men echter, dat zij
-het getal der andere Koriaken niet te boven gaan.
-
-
-Zeden der Koriaken, die eene vaste woonplaats hebben.
-
-De zeden van deeze zijn niet minder dan achtenswaardig, het is niet
-anders dan een mengzel van dubbelhartigheid, wantrouwen en gierigheid;
-zij bezitten alle de ondeugden der volken uit het noorden van Asia,
-zonder iets van derzelver deugden; dieven van aart, zijn zij
-achterdogtig, wreed, en kennen nog de goedwilligheid nog het medelijden.
-Om van hun den minsten dienst te verkrijgen, moet men 'er hun eerst de
-belooning daar van laaten zien[127]; men kan dezelven niet dan door
-geschenken bewegen en doen handelen.
-
-  [127] Ik moet erkennen, dat ik geen reden heb van mij zo veel over de
-  zwervende Koriaken te beklaagen. In het algemeen heb ik hen veel
-  openhartiger en gedienstiger gevonden; en ik zal 'er welhaast de
-  bewijzen van kunnen opgeeven.
-
-Met deezen trouwloozen en beestachtigen inborst moet het hun niet
-gemaklijk vallen, om in vrede te leeven, nog om duurzaame verbintenissen
-met derzelver nabuuren aantegaan. Uit deezen geest van ongezelligheid
-moest de afkeer voor eene vreemde heerschappij gebooren worden, van daar
-hunne geduurige opstanden tegen de Russen, hunne afschuwelijke
-roverijen, hunne dagelijksche stroperijen bij de volken, die hun
-omringen; van daar de wederzijdsche wraakoeffeningen, die telkens
-wederom opwellen.
-
-
-Onverzettelijke kloekmoedigheid van alle de Koriaken.
-
-Deeze geduurige oorlog voed en onderhoud den woesten aart in alle de
-harten; de gewoonte van zich te verdedigen en aantevallen bezorgde hun
-die onverzettelijke kloekmoedigheid, welke de gevegten vereeuwigt en een
-roem stelt in de verachting van het leven. Het bijgeloof werkte mede, om
-in hunne oogen dien bloeddorst te veredelen, met hun de wet opteleggen
-van te sterven of te dooden. Hoe ernstiger de zaak is, die hun de
-wapenen doet opneemen, hoe gretiger zij na den dood haaken; de
-dapperheid, het aantal hunner tegenstanders heeft niets schrikbaarends
-voor hun, dan is het, dat zij zweeren _de zon niet meer te zullen
-aanschouwen_; zij vervullen deezen schrikkelijken eed met hunne vrouwen
-en kinderen te vermoorden, met alles te verbranden, wat zij bezitten, en
-met zich vervolgens woedende in het midden der vijanden te werpen; het
-gevegt eindigt niet dan met de geheele verwoesting van een der twee
-partijen, men ziet de overwonnenen hun heil in de vlucht niet zoeken, de
-eer verbied zulks aan de Koriaken, geen een wil de slagting zijner
-landsgenooten overleeven.
-
-
-Levenswijze der Koriaken, die een vaste woonplaats hebben.
-
-Tot heden toe heeft de nabuurschap der Russen geen de minste verandering
-gemaakt in de levenswijze der Koriaken, welke eene vaste verblijfplaats
-hebben; de band des Koophandels, die hun meer en meer met deeze
-vreemdelingen bekend maakt, heeft op hun geen andere uitwerking gehad,
-dan de bekooring tot rijkdom en tot roof in hun te ontsteeken;
-onverschillig omtrent de voordeelen van een meer geregeld leeven,
-schijnen zij de beschaafdheid van zich afteweeren, en hunne zeden en
-gebruiken als de bestmogelijke te beschouwen[128].
-
-  [128] De zwervende Koriaken toonden zich langen tijd nog
-  onhandelbaarder, de onafhangelijkheid, aan welke zij gewoon waaren,
-  die natuurlijke onrustigheid, welke hun kenschetst, gaven hun geene
-  geneigtheid om het juk te draagen, daarenboven maakte de zucht tot
-  heerschen misschien in den beginne de Russen niet zo gematigd, als wel
-  behoord had; misschien gebruikten ze niet zo veel kunst om zich te
-  doen beminnen, als wel om zich te doen vreezen; dit is zekerder, dat
-  zij het verdriet gehad hebben, van geheele horden of benden op de
-  minste vertooning van onderdrukking te zien verloopen, en gezamentlijk
-  ver van de steden te zien vluchten, alwaar het lokaas van Koophandel
-  hoop had gegeeven, dat zij hun verblijf zouden neemen; deeze
-  menigvuldige ontvluchtingen hadden plaats tot op de aankomst van den
-  Heer Major Gaguen; door de zagtheid van zijn bestier, zijne herhaalde
-  aanzoeken en voordeelige inrichtingen, heeft hij van tijd tot tijd
-  deeze voortvluchtende geslachten weeten tot zich te trekken, aanstonds
-  is er een, vervolgens twee en drie te rug gekomen, de kracht van het
-  voorbeeld, een soort van naiever trok nog anderen derwaarts; men telde
-  reeds bij mijn doortogt elf Koriaksche yourtes rondom Ingiga.
-
-  Dog hierin heb ik gevonden, dat de schrandere staatkunde van den Heer
-  Gaguen nog beter den goeden uitslag van de inzichten zijner Souvereine
-  had weten voor te bereiden, namelijk, dat hij van de noodwendige
-  betrekkingen door den Koophandel heeft gebruik gemaakt, om
-  langzaamerhand tusschen de Russen en de zwervende en de andere
-  Koriaken van de omleggende streeken een wederkeerigheid van hulp
-  interichten, als mede een soort van overeenkomst tusschen ieder
-  persoon, welke de oude herbergzaamheid doet herboren worden, en die
-  zeker het zaad zal strooijen van eene omwending in de zeden der
-  laatsten.
-
-  Wanneer een Koriak genoodzaakt is uit hoofde van zijne zaaken den nagt
-  in de stad doortebrengen, gaat hij een schuilplaats bij zijn
-  Russischen vriend zoeken; zonder verdere omwegen dringt hij zich bij
-  zijn Gastheer in, die het zich een pligt rekent van hem wel te
-  onthaalen, en om zijne begeertens en behoeftens nategaan en te
-  voorkomen, niets word bespaart om hem wel te behandelen, dat is te
-  zeggen, om hem geheel dronken te maaken. Bij zijne haardstee te rug
-  gekomen, vermaakt hij zich in het vleijende onthaal te verhaalen, het
-  welk hij ontfangen heeft, dit is eene verplichting, eene geheiligde
-  schuld, die hij zich bevlijtigt, om zo dra als de gelegenheid zich
-  opdoet, te vereffenen; dit heeft zijn aangenaamheid, voor al voor den
-  Russischen soldaat, die in het geval is om menigvuldige reizen in de
-  nabuurige vlekken te doen; de erkentenis van den Koriak omtrent zijn
-  vriend bepaald zich niet alleen om hem een legerplaats te geeven, om
-  hem te onthaalen, om hem levensmiddelen te verschaffen tot
-  voortzetting van zijn reis; maar hij beschermt hem, hij word zelfs
-  zijn verdediger tegen zijne landsgenooten.
-
-
-1788. _April_ van den 1. tot den 6. Te Ingiga.
-
-
-Hunne bezigheden.
-
-De jagt en de vischvangst maaken hunne gewoonlijke bezigheid uit, dog
-alle de jaargetijden laaten niet toe om daar mede bezig te weezen;
-geduurende deeze tusschenpoozingen in hunne diepe wooningen begraaven,
-doen ze niets dan slaapen, rooken en zich dronken drinken; zonder zorg
-voor het toekomende, zonder leedweezen over het gebeurde, komen zij niet
-uit hunne yourtes, dan wanneer eene dringende noodzaaklijkheid hun daar
-toe verplicht.
-
-
-Wooningen.
-
-Veel grooter dan die der Kamschatters van het noorden, vertoonen deeze
-ten naasten bij dezelfde verdeeling, ik twijffel of de morsigheid daar
-niet nog afzigtelijker is; men vind daar geen deur nog joupan of
-rookgat, ook is de rook 'er onverdraaglijk.
-
-
-Voedzel.
-
-Dit volk, vijandig van den arbeid, leeft even als dat van Kamschatka,
-van drooge visch, van walvisschen en zeewolvenvleesch en vet[129]; het
-eene word gewoonlijk raauw gegeeten, het andere word gedroogd en gekookt
-op dezelfde wijs als de visch, dog de zenuwen, het merg, de harsens en
-dikwils geheele stukken van het vleesch, worden geheel raauw met eene
-woeste gretigheid verslonden; het rendierenvleesch is het meest geacht;
-de Koriaken trekken daar dezelfde partij van als van de zee-wolven,
-walvisschen en andere dieren, waar op zij jagt maaken; zij voeden zich
-ook met aardgewassen, zij plukken in den herfst verscheide soorten van
-vrugten, een gedeelte van den oogst dient om daarvan verkwikkende
-dranken te vervaardigen[130], het overige word verbrijzeld en gekneed
-met olie van walvisschen of zee-wolven; Dit beslag of ingemaakte vrugten
-word _toltchoukha_ genaamd. Men maakt 'er hier te land veel werk van,
-dog volgens mijn smaak is 'er niets onaangenaamers.
-
-  [129] Alle de Koriaken, die ik op mijn weg van Poustaretsk af ontmoet
-  heb, leeden niet minder gebrek als de inwoonders van dit gehugt;
-  berken-schors, gemengt met zee-wolven vet, maakte als toen hun geheel
-  voedzel uit.
-
-  [130] De rivieren in de nabuurschap van deeze Ostrogs, zijn bijna alle
-  zo klein, dat met de minste koude dezelve geheel digt raaken, en
-  geduurende meer dan de helft van het jaar zijn de inwoonders
-  genoodzaakt om sneeuw of bezonken ijs te drinken.
-
-
-Dranken.
-
-Hunne zucht tot sterke dranken aangezet door de duurte van de brandewijn
-en de moeijelijkheid, om 'er zich zo veel van te verschaffen, als men
-begeert, uit hoofde van hunne verafgelegenheid, heeft hun een even
-koppigen drank doen uitdenken, welke zij uit een roode paddestoel
-trekken, in Rusland voor een hevig vergift onder den naam van
-_moukhamorr_ bekend;[131] zij doen denzelven in een pot met eenige
-vrugten, en naauwlijks geeven ze dien den tijd om klaar te worden; de
-vrienden worden verzogt, eene edele mededinging ontvlamt de gasten,
-ieder zoekt om het zeerst den huisheer van deszelfs nectar te ontlasten,
-het feest duurt een twee of drie dagen, tot dat de voorraad op gebruikt
-is; dikwils eeten zij ter zelfder tijd deeze paddestoel geheel raauw, om
-des te zekerder te zijn van de reden te zullen verliezen; het is
-onbegrijpelijk, dat 'er geen meer voorbeelden van schadelijke
-uitwerkzelen deezer dronkenschap gevonden worden. Ik heb echter
-liefhebbers daar van zeer onpaslijk gezien, die veel werk hadden om te
-herstellen; dog de ondervinding verbeterd hun niet, bij de eerste
-gelegenheid geeven ze geen gehoor, dan alleen aan hunne verdwaasde en
-beestachtige onmaatigheid; want het is bij hun eigentlijk geen involging
-van lusten, het is ook niet het vermaak om aandagtig den drank te
-proeven, welke hun een onwederstaanbaare behoefte word, zo dra zij
-denzelven gesmaakt hebben; zij zoeken eigentlijk in deeze Bacchusfeesten
-niets anders, dan de bewustheid van zich zelfs te verliezen, een staat
-van bezwijming, en geheele redenloosheid, eene ophouding van bestaan te
-ondergaan, indien ik mij dus mag uitdrukken; ziet daar hun eenigste
-vermaak, ziet daar voor hun het waar genoegen.
-
-  [131] Men bediend zich daar van in de Russische huizen, om de insecten
-  te verdrijven.
-
-
-Gelaatstrekken.
-
-De gelaatstrekken van het grootste aantal hebben niets van het
-Asiatische; buiten derzelver kleine gestalte, de gebreken hunner
-aangezichten, en de couleur van hun vel, zouden zij vrij veel
-overeenkomst hebben met de Europeaanen; de overige Koriaken hebben
-dezelfde trekken in het gelaat als de Kamschatters, onder de vrouwen
-vooral zijn 'er weinigen, die geen getrokken oogen, platte neuzen en
-hangende wangen hebben; de mannen zijn bijna zonder baard en draagen het
-hair zeer kort; de vrouwen geeven daar weinig acht op, en laaten ze
-langs de schouders hangen, eenigen binden ze in vlechten of steeken ze
-in een neusdoek.
-
-Wat de kleeding der mannen en vrouwen betreft, deeze is zodanig, als ik
-bij mijn doortogt te Koriagin en te Poustaretsk beschreeven heb.
-
-
-Wieg voor de kinderen.
-
-De vrouwen draagen haare kinderen in een wieg, welkers gedaante mij
-zonderling voorkwam, het is een soort van nis of korf, dien men op den
-rug draagt, welke van boven boogsgewijs gemaakt, en waar in het kind
-gezeten en overdekt is.
-
-
-Huwelijken.
-
-Onder de allervreemdste gebruiken zal ik hier opgeeven de proef, waar
-aan een jongman, die trouwen wil, zich moet onderwerpen. Wanneer hij
-zijn keus gedaan heeft, gaat hij zich bij de ouders van zijne minnaares
-vertoonen, en zich aanbieden om te werken; dit is het oogmerk; aanstonds
-belaad men het meisje met een onnoemlijk aantal kleederen, die haar
-zodanig verbergen, dat men naauwlijks het aangezicht zien kan; als dan
-is ze geen oogenblik meer alleen, haar moeder en verscheidene oude
-vrouwen volgen haar overal, slaapen aan haare zijde, en verliezen haar
-nimmer, onder wat voorwendzel ook, uit het oog; de behendigheid van den
-minnaar, alle zijne pogingen moeten daar heen strekken om het geluk te
-hebben van zijne beminde ontbloot aan te raaken; dit is het eenigste
-middel om haar te verkrijgen; ondertusschen verricht hij met iever en
-onderwerping allen arbeid, welken de ouders hem opleggen; hij, om dus te
-spreeken, de slaaf van het gezin geworden, word belast met al het
-huisselijke werk, als om het hout te hakken, het water of den voorraad
-van ijs te haalen; de liefde, de tegenwoordigheid van zijne aanstaande
-geeven hem moed; een enkel opslag van het oog, al was het ook
-onverschillig, doet hem zijne vermoeijenissen en de verdrietelijkheden
-van den dienst vergeeten; de hoop om de duurzaamheid daar van te
-verkorten, bestiert alle zijne daaden; het oog altoos gevestigt op den
-afgod van zijn harte, bespied hij alle haare beweegingen, volgt haare
-gangen, en vertoont zich zonder ophouden, waar zij ook gaan mag; dog
-door welk middel zal hij het geleide van Argusoogen, welke haar
-omringen, bedriegen? Het is eene geduurige strijd van de waakzaamheid
-tegens de list; een ieder neemt zich in acht en gaat met gelijken iever
-en gelijke standvastigheid te werk; men zou uit zoo veel ernst, uit
-deeze verliefde onrustigheid van den minnaar, uit de genomen maatregelen
-om zijne pogingen te doen mislukken, moeten besluiten, dat het te doen
-was om eene zeldzaame schoonheid te schaaken: wie zou gelooven, dat het
-voorwerp der begeerte en der gedagten van den zugtenden Koriak de
-leelijkheid zelf is, en dat hij tot prijs van zo veel arbeids alleen
-haakt om een vereelt, geel en smeerig vel aanteraaken? In zijne
-oogenblikken van werkeloosheid vrijheid hebbende om zijne meesteresse te
-zien en te naderen, tragt hij somtijds haar door eene steelswijze
-aanraaking te verdienen, dog het aantal en de dikte der kleederen
-veroorzaaken hem een onoverkomelijken hinderpaal; verwoed over zo veel
-tegenstands, rukt en scheurt hij deeze lastige kleederen; wee den
-roekeloozen, indien hij in zijne poging betrapt word; de ouders, de
-onverbiddelijke bewaaksters vallen op hem aan, en noodzaaken hem om zijn
-prooij te verlaaten; het is gewoonlijk door schoppen of stokslagen, dat
-men hem verzoekt van heen te gaan en een beter gelegenheid uittekiezen:
-indien hij tegenstand bied, word hij bij de hairen gesleept, of de
-nagels van die oude Megera's worden op zijn aangezicht gedrukt; indien
-hij zich verzet, zo hij te onvreeden is over deeze wreede behandeling,
-word hij aanstonds afgedankt en verliest voor altoos zijne aanspraak op
-deeze verbintenis, hetwelk de grootste belediging is, die een verliefd
-Koriak kan wedervaaren. Dog de zwaarigheden doen zijne begeertens des te
-heviger ontsteeken; wel verre van zich te beklaagen, verre van door zo
-veele gestrengheden den moed te laaten ontzinken, vermeend hij de
-gelukzaligheid, welke hij zich belooft heeft, des te waardiger te zijn;
-hij verheugt zich, hij acht zich alle de kwellingen, die hij in zijne
-verliefde en moeijelijke slavernij ondergaat, tot een eer; het gebeurt
-dikwils niet, dan ten einde van twee of drie jaaren, meer of min, dat
-hij tot den eindpaal van zijnen arbeid, tot het oogmerk, het geen zo
-ongemaklijk te bereiken was, geraakt; trots op zijne zege, haast hij
-zich, om die aan de ouders van de overwonnene te gaan aankondigen; de
-getuigen worden geroepen, de dogter ondervraagt[132], men vordert haare
-bekentenis, men eischt bewijs, dat zij verrast is geworden, dat zij
-vergeefsche pogingen aangewend heeft om zich te verdedigen, als dan is
-haare hand aan den overwinnaar toegestaan, van wien men nog een uitstel
-vordert, om verzekert te zijn, of de Juffrouw zich zal kunnen gewennen
-om met hem te leeven; van dit oogenblik af, bevrijd van allen arbeid,
-maakt hij zonder hinder zijn hof aan zijne aanstaande bruid, die zelfs
-niet treurig is van verlost te weezen van den last haarer talrijke
-kleederen. Het is zeldzaam, dat zij deeze tweede proef lang uitrekt,
-welhaast geeft zij, in tegenwoordigheid van de bloedverwanten, haare
-toestemming aan haar man, en dit is voldoende om hem in alle zijne
-rechten te doen treden. De plegtigheden en het huwelijksfeest worden in
-een vergadering der naastbestaanden voltrokken, die zich op het
-voorbeeld der getrouwden om het zeerst dronken drinken, de veelwijverij
-schijnt aan de Koriaken verboden te zijn, echter heb ik 'er gezien, die
-zich deeze zonder den minsten schroom veroorloofden.
-
-  [132] Het is waarschijnlijk, dat de schoone niet altoos ongevoelig is,
-  en dat zij even ongeduldig als haar minnaar om deezen werkzaamen
-  proeftijd te doen ophouden, wel eens erkent aangeraakt te zijn, hoe
-  zeer zulks niet met de waarheid overeenkomt.
-
-
-Lijkplegtigheden.
-
-Derzelver lijkplegtigheden gelijken veel na de oude instellingen van het
-heidendom, tans nog bij verscheide woeste volkeren van het nieuwe
-halfrond in gebruik. Wanneer een Koriak gestorven is, vergaderen zijne
-naastbestaanden en zijne vrienden om hem de laatste eer te bewijzen; zij
-rechten een houtmijt op, waarop men een gedeelte der rijkdommen van den
-overleedenen en een voorraad van leevensmiddelen plaatst, als
-rendieren, visch, brandewijn, in een woord, alles wat men meent, dat hij
-noodig kan hebben, om de groote reis te doen, en om niet van honger in
-de andere waereld te sterven. Indien het een zwervende Koriak is, word
-hij door zijne rendieren naar de houtmijt gebragt, zo het een Koriak is,
-die een vaste woonplaats heeft, word hij door zijne honden getrokken of
-door zijne naastbestaanden gedraagen; het lijk word met deszelfs
-fraaijste kleederen en leggende in een soort van doodkist ten toon
-gestelt; daar ontfangt hij het laatst vaarwel van de omstanders, die,
-van toortzen voorzien, het zich een eer rekenen, om spoedig hun
-bloedverwant of vriend in asch te doen verteeren. Zijn verlies
-veroorzaakt geen andere droefheid, dan alleen het gemis van zijn
-bijzijn, en niet die wegens eene eeuwige scheiding; men kent daar geen
-rouw, en de lijkplegtigheid word door een Bacchusfeest onder de
-naastbestaanden geeindigt, alwaar de dampen van den drank en tabak
-langzamerhand het aandenken aan den dooden verdrijven; na verloop van
-eenige maanden weduwe geweest te zijn, is het aan de vrouwen geoorloft
-om weêr te hertrouwen.
-
-Deeze bijgeloovige gebruiken bij de lijkplegtigheden in acht genomen, en
-de kortstondige droefheid van hun, welke een wezen overleeven, dat hun
-waard kon zijn, dit alles is na mijn inzien een ontegenzeggelijk bewijs
-van hunne onverschilligheid voor het leeven, waar van de korte
-duurzaamheid hun nog verbaast nog bedroefd. Hun godsdienstig zamenstel
-streelt hun waarschijnlijk met de vertroostende hoop van een
-voortduurend bestaan; de dood is in hunne oogen niets anders dan een
-overgang tot een ander leeven, wanneer zij de waereld verlaaten,
-gelooven ze niet, dat zij ophouden te genieten, het zijn andere
-genoegens, die ze zullen wedervinden; dit vleijend vooroordeel, het welk
-ik reeds door het verhaal van mijn eerste gesprek met _Bumiavin_ heb
-doen kennen, geeft de beste reden van zijne twijffelingen in
-godsdienstige zaaken, en van de woeste kloekmoedigheid zijner
-landsgenooten. Dog hunne ongerijmde leerstellingen vereisschen eene
-meerdere ontwikkeling, hoe zeer de dienst, waar van ze den grondslag
-uitmaaken, zeer eenvoudig is, en dat het wonderbaare daar van weinig
-verleidends in zich bevat; zie hier, waar in het geslachtregister der
-Koriaksche Goden bestaat[133].
-
-  [133] Dit is even het zelfde bij de Tchouktchis, en ook eertijds bij
-  de Kamschatters, voor de invoering van het Christendom.
-
-
-Godsdienst.
-
-Zij erkennen een Opperst Wezen, Schepper van alle dingen; volgens het
-denkbeeld deezer volkeren, bewoont hij de zon; welkers vuurige bol hun
-toeschijnt het paleis, de throon van den beheerscher der natuur te
-weezen; misschien verwarren zij hem met dat hemelsch vuur, het welk zij
-vooronderstellen zijn verblijfplaats te zijn. Het geen mij dit deed
-denken, was, dat ze hem nog vreezen nog aanbidden; geene gebeden worden
-tot hem opgezonden; de goedwilligheid, zeggen ze, is zijn hoofdbestaan,
-hij zou geen leed kunnen doen; al het goede, het geen op deeze aarde
-gebeurt, daalt van hem af; schijnt het na dit alles niet, dat de
-vertooning der onafgebrooken en algemeene weldaaden van den Koning der
-schitterende lichten, die aan alles op het aardrijk leeven, werking en
-kracht geeft, dit blind vertrouwen hun heeft ingeboezemd, met dit licht
-des waerelds als haar beschermgod voortestellen?
-
-De oorsprong van het kwaad is volgens hun niets anders dan een booze
-geest, die met het volmaakte goede weezen de beheering van de natuur
-deelt[134], hun magt is gelijk; zo veel als de een zich bezig houd met
-het geluk der menschen, zo sterk zoekt de ander dezelve ongelukkig te
-maaken; de ziektens, de stormen, de honger, allerlei rampen zijn
-deszelfs werk en de werktuigen zijner wraak; om hem te ontwapenen is
-het, dat het eigenbelang zich verbind en waar op de godsvrugt zich
-toelegt; het afgrijzen, het welk deeze dreigende godheid in alle de
-harten verspreid, is de gewaarwording, welke den eerbied voorschrijft,
-de dienst, dien men hem toezwaait, bestaat in zoenofferhanden; men
-offert hem jonggebooren beesten, rendieren, honden[135], de eerstelingen
-van de jagt en vischvangst, en al het kostbaare, wat men maar bezit; de
-gebeden, die men tot hem opzend, bestaan in verzoeken of in
-dankzeggingen; men heeft geene tempels, geene heiligdommen, alwaar zijne
-aanbidders zich moeten verzamelen; overal kan men deeze ingebeelde
-godheid eerbiedigen; hij hoort den Koriak, die hem alleen in de
-woestijn aanbid, even als het vereenigt gezin, dat zijn gunst meent te
-verwerven met zich in hunne yourte godvrugtig dronken te drinken; want
-de gewoonte der dronkenschap is bij dit volk een godsdienstige oeffening
-en de grondslag van alle plegtigheden geworden.
-
-  [134] Zij neemen echter ook eenige mindere Goden aan; sommigen zijn
-  een soort van huisgoden, beschermers van hunne boersche daken. In de
-  meest in het oog loopende plaats van de yourte is het, dat zij deeze
-  afgoden, ruw uitgehouwen en zwart van den rook, plaatzen; zij kleeden
-  ze op de Koriaksche manier, en behangen ze met schelletjes, ringen, en
-  allerlei soort van yzeren en koperen gereedschappen. De andere mindere
-  goden, welke zij zich verbeelden, bewoonen de bergen, de bosschen en
-  de rivieren; dit alles doet ons denken aan de verdeeling der Nijmphen
-  in de Fabelgeschiedenis der oude Grieken.
-
-  [135] Ik heb dikwils op mijn weg overblijfzels van honden, en gedoode
-  rendieren gevonden, die aan paalen opgehangen waaren, het welk dan
-  blijken gaf van de Godsvrugt van den offeraar.
-
-Die Duivel, die gedugte geest, is zonder twijffel dezelfde als de
-Koutka, van wien de Kamschatsche Chamans zich de dienaars en de
-werktuigen zeggen te zijn; hier, even als in het schier-eiland, jaagt de
-geheimzinnige taal van deeze toveraars het bijgeloof vrees aan, en
-verwerft hun den eerbied van de menigte; zij oeffenen de genees- en
-heelkunde met denzelfden uitslag; deeze uitsluitende bedieningen, die
-men meent, dat veeleer door de hulp der ingeeving ondersteunt worden,
-dan wel door de verkreegene kundigheden der ondervinding, vergewissen
-hen van eene onbepaald gezag; overal worden ze geroepen, en bij voorraad
-worden hun de betuigingen van erkentenis toegezwaaid; zij vorderen uit
-der hoogte al het geene hun behaagd, en ontvangen als een schatting al
-het geen men hun aanbied; altoos is het onder voorwendzel van eene
-aangenaame offerhande aan den God, welken zij doen spreeken, dat zij
-zich het beste en fraaijste toeeigenen, het welk de inwoonders van deeze
-streeken bezitten; men moet niet gelooven, dat door het ten toon
-spreiden van eenige deugden, door een streng voorkomen, of door eene
-stipter zedekunde, deeze bedriegers hunne misleide onderhoorige
-betoveren; zonder teugel nog geweeten, doen zij hunne ondeugden te meer
-gelden, en betoonen des te minder maatigheid; daags voor derzelver
-toverplegtigheden neemen ze eene houding aan, als of ze den geheelen dag
-vasten zouden, dog des avonds stellen zij zich schadeloos, met zich
-moukhamorr, zijnde dat dronkenmaakend vergift, het welk ik beschreeven
-heb, op te laaten disschen, zij drinken en eeten daar van tot
-verzadigens toe, deeze voorbereidende dronkenschap strekt tot een goed
-begin, het is waarschijnlijk, dat zij den volgenden dag daar van nog
-gewaarwording hebben, het geen hun die verhitting van hooft bezorgt,
-welke derzelver redenloosheid vermeerdert, en hen de nodige krachten
-bijzet om zich aan hunne buitenspoorige vervoeringen te kunnen
-overgeeven.
-
-
-Taal.
-
-De taal der Koriaken heeft de minste overeenkomst met die der
-Kamschatters; de uitspraak van dezelve is veel scherper en langzaamer,
-dog ze is gemaklijker, ze bezit niet die vreemde klanken, die
-uitblaazingen, welke even moeijelijk in het spreeken als in het
-schrijven zijn[136].
-
-  [136] De leezer kan deeze twee taalen vergelijken uit het woordenboek,
-  het welk hij aan het einde van dit dagverhaal zal vinden.
-
-Nu blijft mij nog overig om eenige bijzonderheden omtrent de zwervende
-Koriaken optegeeven; dog maar maatig te vreden over de aantekeningen,
-welke ik omtrent dit onderwerp heb getragt op te zamelen, zal ik mij
-voorbehouden om de waarheid daar van vast te stellen op mijn aankomst
-bij den broeder van Oumiavin, alwaar ik de voorwerpen onder mijn bereik
-kan hebben.
-
-
-Toebereidzelen tot mijn vertrek.
-
-Zedert mijne aankomst te Ingiga had de Heer Gaguen, toegeevende aan
-mijne verzoeken, zich bezig gehouden met de middelen te beraamen, om mij
-ten spoedigsten te doen vertrekken; indien dit van mij afgehangen had,
-zou ik 'er niet langer dan vierentwintig uuren verbleeven zijn;
-ongelukkig waaren mijne honden afgemat[137], en men zou in de geheele
-stad niet dan een klein aantal, en welke altans niet beter waaren,
-hebben kunnen verzamelen; men sloeg mij dan voor om rendieren te neemen,
-ik stemde daar in des te gereeder toe, dewijl ik daar door meende meer
-spoed te zullen maaken, en ook reeds zedert lang begeerte gehad had om
-daar van de proef te neemen; men verborg voor mij niet de meerdere
-ongemakken, waar mede deeze manier van reizen verzeld is, meerdere
-vermoeijenissen en minder rust, op dit alles zou ik moeten staat maaken;
-dog mijn ongeduld beschoude niets anders dan de mogelijkheid om
-voorwaards te komen, en om het vermaak te genieten van de gezwindheid
-dezer dieren zelfs door de ondervinding te kunnen beoordeelen.
-
-  [137] Ik dankte uit dien hoofde mijne wegwijzers af. Ik heb tot hier
-  toe van mijne reiskosten niet gesprooken, om reden, dat zo lang ik met
-  den Heer Kasloff gereist had, hij zich belast had met daar in te
-  voorzien, en ik had, wanneer ik hem verliet, niet anders te doen, dan
-  hem zijne verschotten te rug te geeven; nu ben ik aan den leezer eene
-  opgaaf van deeze kosten verschuldigt; ziet hier dezelve.
-
-  In Rusland noemt men dezelve _progonn_; voor de Couriers of postbodens
-  bedragen ze twee Kopecks per werst en voor ieder paard, en vier
-  Kopecks voor de andere reizigers (een Kopeck is zo veel als een
-  Fransche stuiver). In Kamschatka en in Siberien zijn de kosten half zo
-  veel, dog dewijl men zich in het schier-eiland zelden anders dan van
-  honden bediend, betaald men daar voor bij podvods of bij voorspan van
-  vijf honden; drie podvods of vijftien honden staan gelijk met den
-  prijs van een paard in Siberien, namelijk een kopeck per werst voor de
-  Couriers, en twee Kopecks voor de reizigers.
-
-Om mijne begeerte te voldoen en mij in staat te stellen van mijne reis
-zonder hinderpaalen voorttezetten, besloot de Heer Gaguen van deswegens
-met de opperhoofden der zwervende Koriaken uit de nabuurschap een
-overleg te maaken; bij gevolg deed hij dezelve verzoeken om bij hun te
-komen; twee dagen daar na zag ik twaalf van deeze Prinsen aankomen,
-benevens verscheide andere Koriaken, welke de Commandant insgelijks had
-doen waarschuwen.
-
-Na de gebruikelijke pligtpleegingen[138] bragt hij mij in de
-vergadering; ter zelver tijd wierd hun door een tolk kortelijk
-uitgelegd, wie ik was, het gewicht mijner zending en dat ik noodwendig
-hunne hulp noodig had. Op dit kort voorstel ontstond 'er een algemeen
-gemor, te vergeefs wilde men de volstrekte beveelen van de regeering ten
-mijnen opzichte doen gelden, het geschreeuw verdubbelde zodanig, dat het
-in het eerst onmogelijk was elkander te verstaan en de oorzaak van hun
-misnoegen te weeten; onder dit verward geroep ontdekte men eindelijk,
-dat zij zich beklaagden, om dat zij alleen de heerendiensten moesten
-draagen, terwijl de Koriaken, die steeds op eene bepaalde plaats
-woonachtig zijn, daar van scheenen uitgeslooten te weezen. Om welke
-reden genooten zij deeze beledigende vrijheid? door welk voorrecht
-smaakten deeze vreedzaame kluizenaars in derzelver yourtes een gerust
-verblijf? waarom deeze niet even als zij aan den voorspandienst
-onderworpen? Deeze zeer gegronde vertoogen, welke echter met tekens van
-ongenoegen uitgesproken wierden, begonnen mij zeer verlegen over den
-uitslag mijner vraag te maaken, wanneer een oude Prins eensklaps
-opstond, "Is dit het oogenblik, riep hij uit, waarin wij ons moeten
-beklaagen? Indien men van onzen iever misbruik gemaakt heeft, is deeze
-vreemdeling daar voor verantwoordelijk? heeft hij daar door minder recht
-op onze goede diensten? Ik beloof hem de mijne, ik neem op mij van hem
-zo ver te geleiden, als hij noodig zal oordeelen, stemt alleen toe om
-hem bij mij te brengen, bevind 'er zich niemand onder ulieden, die hem
-deezen geringen dienst wil bewijzen"?
-
-  [138] In deeze bijeenkomsten bestaan de plichtpleegingen niet als bij
-  ons, in eenige zoutelooze plegtigheden, of in koele beleeftheden,
-  verzeld van eenige woorden zonder betekenis.
-
-  Naauwlijks is de vergadering gezeten, of de brandewijn word
-  aangebragt, een bediende schenkt voor ieder vreemdeling in het rond
-  drie vreesselijke groote glaazen, waar van een elders genoeg zou zijn
-  om deswegens verschooning te vraagen; hier zou men zeggen, dat zulks
-  alleen een aanzoek was om de dosis te doen verdubbelen of drie maal te
-  vermeerderen; de Koriaksche drinker vergenoegd zich in der daad niet
-  met het eerste glas; onder het aanneemen van het zelve ziet men hem
-  tegens het geheele gezelschap vriendelijk glimlagchen, voor al tegens
-  den heer van het huis, aan wien hij eene kleine buiging met het hoofd
-  maakt, vervolgens verzwelgt hij de drie glazen het een na het ander,
-  die ook weêr aanstonds volgeschonken en geleegd zijn, zonder dat
-  iemand ooit het minste teken van afkeer geeft, zelfs niet de kinderen.
-  Ik zag er een van zes a zeven jaaren, aan wien zijn vader een deezer
-  glazen overgaf, en die het in eens uitdronk zonder zuur zien.
-
-  Bij deeze menigvuldige uitdeeling van brandewijn voegde de Heer Gaguen
-  altoos eenige geschenken van ijzer, stoffen of tabak; hij is zelfs zo
-  zorgvuldig, dat hij den smaak en de behoeftens van ieder persoon
-  raadpleegt, de Tchouktchis en de Koriaken, die een vaste woonplaats
-  hebben, ontfangen van hem, wanneer zij te Ingiga komen, het zelfde
-  onthaal, daar door heeft hij ongevoelig deeze woeste geesten weeten te
-  temmen, en op hun een zeker soort van vermogen en gebied te
-  verkrijgen; eene geringe schadeloosstelling der opofferingen, die hij
-  dagelijks moet doen om aan deeze mildadigheden te gemoet te komen,
-  want hij alleen draagt daar de kosten van, en de duurte van alle deeze
-  zaaken in dit land moet hem deeze uitgaaven zeer lastig maken.
-
-Op deeze woorden was de verlegenheid op alle de aangezichten
-geschilderd; de oproerigste wierden verstomd; na een oogenblik
-stilzwijgens wilde zich ieder over het verwijt, het welk hij vreesde
-verdient te hebben, zuiveren. Ik ontving verschooningen en aanbiedingen
-zonder ophouden; ieder trachte de voorkeur te verkrijgen, om mijn
-persoon, mijn gevolg en mijne goederen tot aan de Stoudénaïa-reka of
-koude rivier overtebrengen, aan welkers oever de gedienstige Koriak,
-welke zich verbonden had om mij tot leidsman te dienen, woonachtig was;
-alle de zwaarigheden vereffend zijnde, vernam men na den dag van mijn
-vertrek, het welk ik op den tweeden dag daar na of den 5 April bepaalde,
-en de geheele vergadering verplichte zich om op den bepaalden dag tot
-mijn dienst te zijn; de oude Prins, die zo edelmoedig mijne zaak bepleit
-had, onttrok zich het eerst aan mijne dankzeggingen, dewijl hij op het
-oogenblik vertrok, onder voorwendzel van verscheide toebereidzelen ten
-zijnent te moeten maaken voor mijne aankomst; hoe groot was mijn
-genoegen, wanneer ik vernam, dat hij, aan wien ik deeze verandering in
-de geneigtheden was verschuldigt, de broeder van Oumiavin was, dien ik
-zo zeer verlangde te leeren kennen!
-
-Van dit oogenblik liet de Heer Gaguen niet af om alle mogelijke zorg te
-besteeden tot de toebereidzelen van mijn vertrek; hij liet onder zijn
-oog verscheide kleine tarwebroodjes en een voorraad van roggebeschuit
-vervaardigen; een gedeelte der leevensmiddelen, welke hij tot zijn eigen
-gebruik in gereedheid had, wierd tegens mijn wil en dank bij mijn
-reisgoed ingepakt; hij voegde daar eenige geschenken bij, die hij mij
-noodzaakte om aanteneemen door de bevalligheid en de aanhoudende
-verzoeken, waar mede hij dezelve vergezelde. Eindelijk, ik kan alle
-zijne beleeftheden, die hij mij bewees, niet optellen: ieder uur leverde
-geduurende den tijd, welken ik bij hem doorbragt, bewijzen op van zijne
-heuschheid en zorgvuldigheid; deeze dienden niet minder als de rust ter
-herstelling van mijne gezondheid, waar over ik niet te roemen had zedert
-de verkoudheid, welke ik na mijn vertrek van Poustaretsk had opgedaan.
-
-
-Den 5.
-
-Wanneer ik den 5, gelijk bepaald was, mij gereed bevond om te
-vertrekken, zag ik tot mijne uiterste verwondering mijne leidslieden
-niet aankomen. Verscheide persoonen wierden aanstonds uitgezonden om hen
-optespooren, dog de dag verliep, zonder dat men 'er iets van vernam; het
-was reeds nagt, toen zij kwamen opdaagen, wanneer de een zo wel als de
-ander onverwachte beletzelen voorwende.
-
-
-1788. _April_ Den 6.
-
-
-Bijgeloovigheid van mijne soldaaten.
-
-Den volgenden dag wederom een andere tegenspoed; dit was een zondag, en
-het bekommerd gemoed van mijne soldaaten weigerde van zich op weg te
-begeeven; moest ik derzelver schroom of liever angstvalligheid
-eerbiedigen? Want dit was minder godsvrugt dan wel bijgeloof; zij
-wierden niet terug gehouden door de heiligheid van den dag, maar alleen
-door het denkbeeld, dat zulks hun eenig ongeluk op den hals zou haalen;
-niettegenstaande de voorzorg, die ik gebruikt had om met hun een
-Russische mis te hooren, was 'er echter geen middel uittedenken, om hun
-tot vertrekken te doen besluiten. Na veele vergeefsche smeekingen en
-redeneeringen was ik genoodzaakt, om weder bij den Heer Commandant het
-middagmaal te gaan neemen, die op eene verplichtende wijze schertste met
-deeze nieuwe zwaarigheid, waar omtrent hij de beleeftheid had van zich
-geluk te wenschen; dog ziende, dat dezelve te veel invloed had op mijn
-vergenoegen, sloeg hij mij voor om mijn volk van hunne ingebeelde
-bevreestheid te geneezen; mijn antwoord was eene noodiging om zulks te
-doen, welke hij aannam. Op zijn bevel wierd oogenbliklijk aan al mijn
-volk zo Russen als Kosakken rijkelijk brandewijn geschonken; ongevoelig
-raakten de zinnen opgewekt, de vrolijkheid deed het vermeende gevaar
-vergeeten; die er het meest tegen hadden, zijn de eerste, welke
-verzoeken, dat men de rendieren voorspant; zo gezegt, zo gedaan en ziet
-daar mijne sleeden in gereedheid.
-
-
-Afscheid van Oumiavin
-
-In dien tusschentijd had ik eene ontmoeting, welke mij eenigen tijd
-ophield, dog waar over ik onophoudelijk lagchen moest. Oumiavin had uit
-genegenheid voor mij een geheelen roes gedronken; de levendigheid zijner
-aandoeningen over het verlaaten van mij deed hem allerlei dwaasheden
-bedrijven, dewelke hij zijne afscheidsgroeten noemde; hij ging, kwam te
-rug, en wilde aan alles helpen, naauwlijks was mijn slêe gereed, of hij
-meende die te moeten opligten om van derzelver zwaarte te oordeelen, dog
-de staat, waarin zich deeze goede Koriak gebragt had, deed hem het
-evenwicht verliezen, en door zijn val brak hij de punt van mijn sabel;
-zijne droefheid op het gezicht van dit kleine ongeluk was uitermaaten;
-ik zag hem zich aan mijne voeten werpen, die hij omhelsde en met zijne
-traanen besproeide, mij bezweerende van niet te vertrekken, voor dat ik
-hem zulks vergeeven had. Ik spande alle mijne krachten in om hem
-opteheffen, ik verzekerde hem van mijne vriendschap; hij bleef even
-halsterrig aan mijne knieën, en zijne traanen hielden niet op; het was
-eerst na verloop van een half uur, dat ik door onophoudelijke
-vriendelijkheden hem eindelijk gerust stelde.
-
-
-Vertrek van Ingiga.
-
-Ik ging te voet de stad uit, geleid door bijna alle de inwoonders, die,
-volgens hun zeggen, begeerte hadden om den eenigsten Franschman, welke
-tot hier toe onder hun verkeerd had, eere aan te doen; de Heer Gaguen en
-de Officieren van de bezetting wilden mij volstrekt tot buiten de poort
-brengen, alwaar, na herhaalde dankzeggingen van mijn kant over derzelver
-beleeftheden, en na de afscheidsgroet van mijne wegwijzers en verder
-gevolg ontfangen te hebben, onze scheiding plaats greep.
-
-
-Ik neem een Reisgenoot met mij.
-
-Van de vier soldaaten, die mijn gevolg bij mijn vertrek van Kaminoi
-uitmaakten, bleeven mij nu maar over Golikoff en Nédarézoff, ik had de
-twee anderen te Ingiga gelaaten, zijnde derzelver gewoone
-verblijfplaats; dog ik nam daar met mij op de aanbeveeling van den Heer
-Gaguen een jong Russisch koopman, genaamt Kissélioff, die mij verzogt
-had om met mij naar Okotsk te reizen. In onze meenigvuldige gesprekken
-had ik geduurende mijn verblijf te Ingiga in de gelegenheid geweest het
-aangenaame van zijn gezelschap te leeren kennen, en mijn geluk te
-waardeeren van hem tot reisgenoot te hebben.
-
-Te vergeefs had ik mij voorgesteld om mijn slee zelfs te mennen, ieder
-een had zich daar tegens verzet, uit vreeze, dat onkunde en ongewoonte
-omtrent mijn nieuw voorspan mij in gevaar zou brengen; men had mij zeer
-aanbevolen van ten minsten mij den eersten dag te laaten rijden. Bij
-mijn rijtuig gekomen, vond ik in der daad mijn geleider reeds voor op
-gezeten; ik nam mijn plaats zonder veel acht op hem te geeven, dog hij
-draaide het hoofd om, en ik herkende in hem een Koriakschen prins
-genaamt _Eviava_; hij betuigde mij zijne vreugde, dat hij het genoegen
-had van mij te geleiden, en vervolgens stelde hij zich in staat om weder
-in den trein te komen.
-
-
-Beschrijving van een Koriaksche slêe.
-
-Zedert lang ben ik den leezer eene beschrijving van een Koriaksche slêe
-verschuldigt; nu bevind ik mij in staat deszelfs nieuwsgierigheid te
-voldoen; mogt ik mijne beschrijving belangrijk genoeg inrichten, om over
-het lang uitstel verschooning te erlangen!
-
-Op twee evenwijdige schaatzen, dat is te zeggen, op twee takken van
-boomen van zes en een half voet lengte en drie duimen breedte, vrij
-slegt geschaafd, en welkers voorste einden zich ter halver weg
-boogsgewijs verheffen, is het lighaam van de slêe geplaatst; het is
-eigentlijk maar een raam van latwerk, van twee voet en eenige duimen
-hoogte boven den grond; deszelfs breedte is van agttien duimen en de
-lengte vijf voet. Twee kleine stokken van omtrent vijf duimen in den
-omtrek verbinden het latwerk te zamen, het welk van grove latten, die de
-een in de ander gevoegd zijn, is gemaakt. Een sterker dwarshout als de
-twee voorigen vereenigt van vooren de uiterstens der latten, welke zich
-daar op dadelijk met de geboogene einden der schaatzen voegen en met
-riemen daar aan vast gemaakt zijn. Het onderste gedeelte van den raam
-draagt op boogswijze gekromde stokken, waar van de zijdelingsche punten
-te gelijk in deeze schaatzen komen; en het bovenste gedeelte eindigt
-van agteren op de wijze van een kleine overdekte koetskar, van zestien
-duimen hoogte en twee voet diepte, en als een halve cirkel gemaakt met
-korte stokjes in halve hoepen ingevoegt, ten naasten bij als de
-agterleuningen van onze tuinstoelen. Het is in deezen naauwen omtrek,
-dat men gewoonlijk of den voorraad van levensmiddelen, of een gedeelte
-der zaaken, die van een dagelijks gebruik zijn, plaatst. Wat mij
-aangaat, ik borg daar het kistje met mijne brieven, en ik ging daar op
-zitten, tot dat ik de plaats van mijn geleider innam. Zijn zitplaats is
-omtrent in het midden van den raam, niet ver van het dwarshout; hij zet
-zich daar schrijelings op, en zijne voeten rusten op de schaatzen.
-
-
-Wijze waar op men de rendieren voorspant en ment.
-
-Het voorspan is van twee rendieren, derzelver tuigen bestaan in een
-lederen halsband, die gedeeltelijk over de borst en tusschen de
-voorbeenen van het beest doorgaat, en op zijde eindigt in een riem, op
-de wijze als een trekzeel, welke van het rendier, dat van de hand loopt,
-aan het dwarshout van de slêe word vastgemaakt, en van het geen bij de
-hand loopt aan de schoor van een der boogsgewijze steunzels, die op
-denzelfden kant van het rijtuig gevonden word. Voor teugels gebruikt men
-twee lederen riemen, waar van het eene eind als een band onder aan de
-schagt van de hoornen van ieder rendier gehegt word[139]; wil men ter
-regterhand wenden, trekt men zagtjes de teugel naar die kant, terwijl
-men het dier dat buiten de hand is van agteren slaat; om links te
-rijden, is het voldoende eenige sterke schokken aan de regter teugel te
-geeven, en daar mêe het rendier het welk door deeze bestierd word
-aanteraaken; de linker teugel dient nergens anders toe, dan om het dier
-welke ze bereikt tegentehouden. Den rijder heeft daarenboven een stokje,
-welks eene eind van een soort van hamer voorzien is; dit is een
-horisontaal geplaatst been, het welk aan de eene zijde zeer dun is, het
-vertoont een punt van bijna twee duimen lang, die voornamelijk dient, om
-zonder te behoeven optehouden, de trekzeel der rendieren wanneer die om
-derzelver pooten verward raakt, na zich te trekken, het welk voor één
-der voornaamste handgreepen van den koetzier gehouden word; het andere
-einde van dit been is een weinig ronder en verstrekt tot een zweep, dog
-de slagen daar mêe toegebragt zijn veel smertelijker, men bedeeld 'er
-deeze arme dieren ook zo rijkelijk mede, dat men somtijds hun bloed ziet
-vloeijen, dewijl dit stokje zeer ligt aan breeken onderhevig is,
-gebruikt men de voorzorg van zich van een zeker aantal te voorzien,
-welke ter zijde van de slêe vastgemaakt worden.
-
-  [139] Somtijds is het onderste van deeze band voorzien van kleine
-  puntige beentjes, welke, bij de minste terugtrekking van de teugels,
-  tot spooren van de onbuigzaame rendieren verstrekken; men gebruikt
-  dezelve gewoonlijk om ze te leeren; wanneer men ze voorspant gebruikt
-  men alle oplettendheid om het rendier dat voor de linker hand geleerd
-  is niet aan de regter te plaatsen; dit zou veroorzaaken dat de slêe in
-  plaats van voorwaards te gaan rondom zou draaijen, dit is een trek
-  welke de Koriaken aan de Russen waar over ze meenen reden te hebben
-  van onvergenoegt te zijn, wel eens speelen.
-
-Wij reisden zeer gemaklijk tot aan den avond; mijn eenigste ongenoegen
-bestond hier in dat ik bij gebrek van een tolk geen gesprek met mijn
-prinselijke leidsman kon voeren. Ik verloor daar door ongetwijffelt veel
-van het geen hij mij anders zou hebben kunnen verhaalen, en onze
-onderlinge stilzwijgendheid verfraaijde de weg niet in mijne oogen.
-
-
-Rustplaats.
-
-Wij hielden ten zeven uuren stil, wij moesten eenen berg, die aan onze
-Koriaken bekend was, bereiken, welke deeze voor de eerste rustplaats in
-onze reismaat hadden aangetekent. Te vergeefs zou ik verlangt hebben om
-een schuilplaats in de bosschen te zoeken[140], dewijl het gemak van
-den reiziger in het minste niet in de keus der rustplaatzen in
-aanmerking komt; dat der rendieren word alleen geraadpleegt, en de
-plaats, die het meeste mos opleevert, heeft altoos de voorkeur; ter
-halver weg van den berg wierden onze rendieren uitgespannen, men
-vergenoegde zich om dezelve aan leissels vasttemaaken, oogenbliklijk zag
-ik ze bezig met de sneeuw om te krabben, onder welke zij zeer wel hun
-voedzel weeten te vinden. Eenige treden verder wierd onze kookketel
-geplaatst, de duurzaamheid van onzen avondmaaltijd was evenredig aan
-deszelfs soberheid, ik verzogt mijn Koriaksche prins daar op, die
-bijzonder vergenoegt scheen over zulk een eerbewijs. Ik lag mij
-vervolgens op de sneeuw, alwaar men mij eenige uuren slaapens vergunde;
-de tijd verstreeken zijnde, kwam men mij onmeedogend wekken ten einde
-ons wederom op weg te begeeven.
-
-  [140] _Gelijk ik doen kon, zo lang ik door honden getrokken wierd._
-
-Het is noodig te weeten, dat de Koriaken in togten van vier, vijf of zes
-dagen bijna geen rust neemen; de rendieren zijn gewoon om dag en nagt,
-twee of drie agtereenvolgende uuren te loopen, vervolgens spant men ze
-uit, om dezelve omtrent één uur te laaten weiden; waar na ze met
-denzelfden iever wederom vertrekken, en herhaalen dit alle dagen tot aan
-het einde van de reis. Hier uit kan men ligt opmaaken dat ik mij
-gelukkig rekende, wanneer men mij des nagts twee uuren lang de slaap
-vergunde; dog dit duurde niet lang, langzamerhand wierd ik genoodzaakt
-van mij aan de gewoonte mijner onbuigzaame geleiders te gewennen, en ik
-moet bekennen dat zulks mij moeijelijk viel.
-
-Voor dat ik mijn slêe beklom, zeide mij Eviava dat hij de
-noodzaaklijkheid gewaar wierd om het rijtuig te verligten, dewijl het
-gewicht van twee persoonen op den duur te zwaar voor onze dravers zou
-vallen, en dat zo ik zelfs wilde beproeven om te mennen, hij zich op een
-der sleeden zou plaatzen, die ons leeg volgden, om ingeval van eenig
-ongeluk of verlies van rendieren te kunnen gebruikt worden; het voorstel
-was te zeer na mijn smaak, dan dat ik geaarzeld zou hebben om het zelve
-aanteneemen, ik vatte spoedig de teugels aan en begon mijne
-oeffenschool.
-
-
-Ik begon zelfs te mennen.
-
-Ik vond het zelve niet minder ongemaklijk, dan dat waaraan ik mij te
-Bolcheretsk onderworpen had, met dit onderscheid echter, dat ik als toen
-de eerste was, die lagchen moest om mijne menigvuldige tuimelingen,
-terwijl ik hier de verschrikkelijke proef van derzelver grootste
-gevaarlijkheid ten mijnen koste meende te ondergaan; het rendier, ter
-slinkerzijde aan het steunpunt van de slêe aangespannen zijnde, raakt
-deszelfs trekzeel bijna aan den linker voet van den rijder, die met
-eene geduurige oplettenheid moet zorgen, dat hij 'er niet in verwart.
-Eens miste mij dit, het zij uit agteloosheid of onervaarendheid, en een
-schok wierp mij over de linkerhand, terwijl mijn been in deeze
-noodlottige trekzeel bleef vastzitten; de geweldige stoot die ik in het
-vallen onderging, of, zo ik geloof, de hevige en oogenblikkelijke smert
-welke mij dit been veroorzaakte, deed mij onvoorzigtiglijk de leissels
-ontglippen om de hand daar aan te brengen; door welk middel mij nu te
-ontwarren? de rendieren denzelfden teugel niet meer gevoelende, sleepten
-mij met des te meerdere snelheid voort, iedere pooging die ik tot mijne
-verlossing aanwende, deed dezelve moediger en meer verhit worden; dus
-door mijne rendieren voortgetrokken sleepte mijn hoofd over de sneeuw en
-sloeg zonder ophouden tegen de schaats van de slêe; dat men zich mijne
-smerten voorstelle; ieder oogenblik scheen mijn been te zullen breeken;
-reeds begaven mij de krachten om te roepen, ik verloor mijne kennis,
-wanneer ik door eene werktuigelijke beweeging de linker arm juist op
-mijne leissels sloeg die ginds en herwaards slingerde; een nieuwe schok
-van het rijtuig deed mij den arm terugtrekken, en dit was genoeg om
-mijne rendieren optehouden welke ter zelfder tijd door eenige van mijn
-gevolg wierden ingehaald; de anderen liepen naar mij toe, niet anders
-verwachtende dan dat ik gevaarlijk gekwetst zou zijn. Ik vernam
-vervolgens van mijne soldaaten dat zij gevreest hadden van mij niet meer
-levendig te zullen vinden. Echter na eene flaauwte van eenige minuuten,
-zijnde een natuurlijk gevolg van de ontroering en schrik die ik gehad
-had, bekwam ik mijne zinnen en krachten allengskens wederom; ik geraakte
-met een sterke kneuzing aan het been en pijnen in het hoofd die geen de
-minste gevolgen hadden vrij, het genoegen dat ik aan dit gevaar ontsnapt
-was, deed mij de moed hervatten; ik beklom op nieuw mijn slêe en
-vervolgde mijn weg even als of mij niets wedervaaren was.
-
-Hier door omzichtiger geworden, gebruikte ik de voorzorg, om wanneer ik
-omviel, aanstonds mijne rendieren op te houden; want ik had alle reden
-mij gelukkig te achten, dat deeze in derzelver onstuimige woede mij niet
-tusschen de bergen vervoerd hadden[141]; en hoe zou men dezelve dan
-hebben kunnen agterhaalen? Somtijds brengt men drie of vier dagen door
-om ze te volgen, en het gelukt niet altoos om ze wederom te krijgen;
-dit bericht, het geen mij door onze Koriaken gegeeven wierd, deed mij
-voor mijne brieven beeven, terwijl de kist waar in die geplaatst waaren,
-op mijn slêe was vastgemaakt, en mij dus alle oogenblikken kon ontvoerd
-worden.
-
-  [141] Zij waaren wel van de weg afgeweeken, dog zij sleepten mij maar
-  omtrent vijftig treeden voort.
-
-
-1788. _April_ Den 7.
-
-
-Dorp van Karbanda.
-
-Ik liet ter slinkerzijde het dorp van Karbanda, gelegen aan den oever
-van de zee, omtrent negentig wersten van Ingiga; dat Ostrog is van geen
-het minste belang, na het geen men, ten minsten op de afstand van een
-werst daar van kan oordeelen: drie wersten verder, wierd ik aan dezelfde
-kant, twee yourtes en zes balagans gewaar, alwaar inwoonders van dat
-dorp de zomer komen doorbrengen.
-
-
-Rustplaats in een gehugt aan den oever van de Noijakhona.
-
-Wij reisden nog zeven wersten om onze bepaalde rustplaats te bereiken,
-namelijk, een slegt gehugt, in het midden van een klein bosch, het geen
-door de rivier Noyakhona bespoeld word; het bestaat uit eene enkelde
-yourte, en drie of vier balagans, daar woonen 's zomers en 's winters
-tien a twaalf Koriaken, die mij vrij wel ontfingen; ten minsten bevond
-ik mij daar onder dak, en dit was zeer veel voor iemand die dikwils
-genoodzaakt was in de open lucht, en op een bed van sneeuw te slaapen.
-
-
-1788. _April_ Den 8.
-
-Des morgens tegens twee uuren, lieten wij onze rendieren opzoeken, die
-van de wooningen verwijderd waaren, om reden van daar door beter in
-derzelver voedzel te kunnen voorzien, en ze voor de verslinding der
-honden van het gehugt te bewaaren. Wij begaven ons weder op weg, dog den
-dag leverde niets bijzonders op.
-
-Eviava niet recht weetende waar de yourte van Oumiavin's broeder gelegen
-was, stelde mij des avonds voor, om een berg die aan onze linkerhand nog
-overterijden, dewijl hij hoopte op denzelven een zijner landgenooten te
-zullen aantreffen, die misschien daar beter bekend zou weezen dan wij;
-na anderhalf uur wegs afgelegt te hebben, bereikten wij den top, van
-waar wij, de oogen ginds en herwaards slaande, te vergeefs zogten te
-ontdekken de wooning van dien andere zwervende prins; niets duide zijn
-verblijf aan, en de nagt belette ons gezicht zich verder uittestrekken.
-Eviava was mistroostig, dewijl ik zeer vermoeijd en weinig geschikt was
-om voorwaards te komen. Om hem genoegen te geeven, zeide ik hem dat hij
-alléén zijn vriend zou gaan opzoeken, en zich ter dezer plaats weer bij
-mij voegen, alwaar ik, terwijl ik hem wagtende was, zou uitrusten; na
-verloop van drie uuren, kwam hij zeer verheugd mij wakker maaken, hij
-had de prins Amoulamoula en zijne geheele horde gevonden; de een en den
-ander verzogten mij aanhoudend van de plaats waar ik mij bevond niet te
-verlaaten, voor den volgenden morgen, dewijl zij mij gezamentlijk
-wilden te gemoet komen. Ik was deswegens zeer wel te vreden, nadien ik
-daar door een goede nagt maakte.
-
-
-1788. _April_ Den 9.
-
-
-Bezoek en geschenk, het welk ik van den Prins Amoulamoula ontfang.
-
-Bij het aanbreeken van den dag zag ik deeze nieuwsgierigen verschijnen;
-het opperhoofd naderde mij het eerst, om zijne plichtpleeging op de
-Koriaksche wijs afteleggen, het geen hij, met een fraaije rood en
-zwartachtige vos, of _séva-douschka_ tot een geschenk verzelde, welke
-hij onder zijn parque van daan haalde, en mij drong het zelve
-aanteneemen[142].
-
-  [142] Deeze behandeling was mij des te aangenaamer dewijl ik dezelve
-  niet verwagte; tot dus verre had ik van geen Koriak eenig geschenk
-  ontfangen. Ik zou zulks niet bemerkt hebben, indien ik niet, bij de
-  verlaating de goedaartige Kamschatters die mij met geschenken
-  overlaaden hadden, getragt had de hoedanigheden deezer twee volkeren
-  te vergelijken.
-
-Uit erkentenis voor deeze beleeftheid, onthaalde ik de geevers op
-brandewijn en tabak, waar van ik mij rijkelijk te Ingiga voorzien had,
-en na dat ik hen had betuigd, hoe gevoelig ik voor hun verplichtend
-onthaal was, nam ik van hen afscheid, voorzien van alle de noodige
-onderrichtingen, welken wij verlangen konden om onzen weg wel te
-bestieren.
-
-Hoe zeer de sneeuw zeer dik lag, en geene vastheid had, zo liepen echter
-onze rendieren met een verwonderenswaardig gemak en snelheid voort, zij
-hebben dit boven de honden vooruit, dat derzelver voeten meer
-oppervlakte beslaande, minder inzakken; men behoeft deeze met geene
-raketten voor uit te loopen om hen den weg te baanen; dog de honden
-worden niet zo spoedig moei, en bij gevolg bevrijden die de reizigers
-van de onaangenaamheid, van om de twee of drie uuren te moeten ophouden.
-
-Onder weg, schoot ik verscheide patrijzen, uit de menigte die wij 'er
-van zagen is het optemaaken, dat ze zich in deeze streeken komen
-verlustigen; eenige wilde rendieren namen op onze aankomst de vlugt en
-lieten mij naauwelijks den tijd om ze te kunnen beschouwen, gelukkig dat
-ik door den overvloed van mijnen voorraad niet in verzoeking geraakte om
-dezelve te schieten.
-
-
-Aankomst bij den Broeder van Oumiavin.
-
-Op den middag konden wij reeds de Stoudé Naïa-reka onderscheidentlijk
-zien, en ten één uur waaren wij die overgetrokken, of liever wij
-bevonden ons bij den broeder van Oumiavin, bij wien Eviava aangenomen
-had, mij te zullen overbrengen.
-
-Mijn nieuwe Gastheer kwam mij aan het hoofd van zijn gezin te gemoet;
-hun genoegen over mijne aankomst blonk hen ten oogen uit, ieder
-beieverde zich het zeerst om mij te naderen; de aanspraak van den ouden
-vorst was kort, dog hartelijk en vervuld van die genegenheid welke hij
-mij reeds betoond had; hij verzogt mij, om van hem en alle de zijnen te
-willen gebruik maaken alle hunne bezittingen waaren tot mijn dienst,
-ieder bevlijtigde zich als toen om mijne sleeden en andere zaaken onder
-dak te brengen, ik had alleen maar aan mijne brieven te denken, en om
-deeze zelfs te kunnen draagen, moest ik hen uitleggen dat ik dit kistje
-nooit verliet.
-
-In de yourte getreden, betaalde ik de postkosten aan den prins Eviava.
-Ik had twaalf sleeden ieder met twee rendieren bespannen; de weg dien
-wij afgelegd hadden beliep honderd vijf en tagtig wersten, dus was ik
-voor mijne vier en twintig rendieren, zeven roubels en veertig Kopecks
-verschuldigt[143]; wanneer mijn goeden leidsman deeze som ontfing
-verbaasde hij zich over mijne edelmoedigheid; wat ik ook deed om hem te
-betoogen, dat het als geen gift kon aangemerkt worden, het geen ik hem
-wettig schuldig was, het was onmogelijk om hem mijne berekening te doen
-bevatten; zijn oude deun bleef altoos dat hij nimmer een zo braaf man
-aangetroffen had: hem te betaalen om dat hij mij had verplicht, scheen
-in zijne oogen een daad van verhevene deugd; uit zo veele lofspraaken,
-zou men de Russen kunnen verdenken, van meerdere bezuiniging in het werk
-te stellen; men meent in der daad, dat hunne reizen door deeze streeken
-niet zeer kostbaar zijn.
-
-  [143] Dat is te zeggen de waarde van vier paarden in Siberien en in
-  Kamschatka voor de postbodens.
-
-Wij hielden ons vervolgens met ons middagmaal bezig, het geen aller
-vrolijkst was, Eviava en mijn gastheer aten met mij, de brandewijn wierd
-niet gespaard, en mijne verrukte gasten herinnerden zich niet, ooit zulk
-een goeden cier gemaakt te hebben.
-
-
-Bijzonderheden wegens mijne gastheer.
-
-Het overige van den dag hield ik mij bezig om alles wat mij omringde
-natespooren en te ondervraagen, dog de leezer zal mogelijk begeerig
-zijn, meer bijzonder de braave Koriak te leeren kennen, die mij met zo
-veel beleefdheids ontfing.
-
-Hij is ook Oumiavin genaamd, en in zijne kindsheid onder de naam van
-Siméon gedoopt, waar door hij van zijn broeder onderscheiden word, hij
-erkende in de beste trouw dat hij geen het minste denkbeeld had van de
-Christelijke Godsdienst; men had zo weinig zorg gedraagen om de jong
-bekeerde te onderwijzen, dat hij in het minste geen bewustheid had van
-zijne verplichtingen, nog van de eenvoudigste leerstukken der
-Evangelische wet; overgegeeven aan het onzinnig mengsel der dwaalingen
-van zijn land, en van eenige uitwendige gebruiken van het Christendom,
-waar van hij zich een gewoonte gemaakt had[144], vond hij gelukkig in
-zijn hart de grondbeginzels van eene natuurlijke zedeleer, die alleen
-zijne daaden bestiert.
-
-  [144] In de tegenwoordigheid der Russen, liet hij nooit na om de
-  gewoonlijke Kruistekenen te maaken, namelijk bij het binnentreden in
-  de yourtes, en voor en na den eeten.
-
-Even als alle de Koriaken, is hij klein van persoon en bruin van
-couleur; op zijn aangezicht vertoont zich zijne ziel, een
-klaarblijkelijke openhartigheid en goedaartigheid, die het geheel van
-zijne gestalte oplevert, doet een gunstig vermoeden van hem opvatten,
-en, zijn sneeuw wit hoofdhair, als mede de gelijkmaatigheid van zijne
-wezenstrekken verschaffen hem een waarlijk verheven aanzien; hij is aan
-de regter arm verminkt, door de gevolgen van een zeer gevaarlijk gevegt
-het geen hij tegens een beer gevoerd had; de schrik had zijne
-medemakkers van den anderen verspreid, alleen bood hij aan het dier
-tegenstand, en hoezeer hij maar van een mes voorzien was, gelukte het
-hem eindelijk van het zelve ter neer te werpen en te dooden; de jagt is
-zijn grootste vermaak, niet minder behendig dan stoutmoedig, word hij
-ook voor een zeer gelukkig jager gehouden.
-
-
-Ontwerp van Siméon Oumiavin.
-
-Dog het was boven al door zijne krachtige geestvermoogen dat hij mij
-veel achtingswaardiger en belangrijker voorkwam; het ontwerp dat hij
-gevormd had, en waar van het te bejammeren is dat men de uitvoering
-belet heeft, kon niet anders dan uit wel geordende harssens voortkomen,
-ten minsten duid het veel gezond verstand aan, en meer opmerkzaamheid
-als men wel bij zijne landsgenooten zou verwachten, ziet hier wat daar
-toe aanleiding gaf.
-
-Zedert lang viel het, dit onbuigzaame en jaloursche volk omtrent hunne
-vrijheid, moeijelijk om zich aan het denkbeeld te gewennen van
-schatting-schuldigen van Rusland te weezen; het gestrenge bestier der
-bevelhebbers wierd door deeze wilden voor een dwingelandsch misbruik van
-magt gehouden; en inderdaad, onder het getal der mindere officieren,
-waaren 'er zonder twijffel veelen die zich geweldenarijen veroorloofden
-omtrent de nieuwe onderdaanen van het Russische rijk.
-
-Siméon Oumiavin was de eerste, welke door deeze knevelarijen tot den
-opstand verwekt wierd; nog meer verbitterd door de hardvogtigheid der
-afperssers, dan wel over hunne plunderingen, was hij bij zich zelfs
-overreed dat een zodanig gedrag niet door eene Souveraine kon
-goedgekeurd worden, welkers goedheid en rechtvaardigheid men niet
-ophield te roemen, deeze schrandere aanmerking maakte op zijn geest de
-grootste indruk, en deed zijne natuurlijke kloekmoedigheid ontwaaken;
-dadelijk eenige diergelijke slachtoffers, die even als hij van de
-onrechtvaardigheid deezer kleine dwingelanden veel te lijden hadden
-verzamelt hebbende, deelde hij hen zijne overleggingen, en zijn
-voorneemen mede.
-
-"Mijne broeders! zeide hij tot hen, gevoelt gij het gewicht uwer
-ketenen? Zijn wij gebooren om die te draagen, om den prooij van deeze
-gierige bewindvoerders te zijn, wier begeerlijkheid, onder het dagelijks
-misbruik van hun gezag, ons beschouwd als een goed het geen zij na hun
-welgevallen kunnen verteeren en gebruiken? wat hindert ons om ons van
-dien geessel te verlossen? het is niet door de wapenen dat wij zulks
-moeten beproeven; de onzen zouden onvoldoende zijn, en onze vijanden
-zouden des te gedugter uit hunne assche te voorschijn komen, dog laaten
-wij onderneemen de onmeetelijke ruimte der landen doortetrekken, welke
-zij hebben weeten te doorloopen om tot ons te komen; laaten wij onze
-klagten doen hooren tot in het verblijf van onze Keizerin; het is onder
-haar naam en niet op haar bevel dat men ons knevelt, dat men ons
-berooft; zo veele kwaade behandelingen, zo veele schelmerijen worden
-door de wijsheid van haare regeering geloogenstraft; haare onwaardige
-bewindslieden zijn de eerste om de zagtheid daar van te verkondigen;
-spoeden wij ons aan haare voeten te werpen en onze klagten
-voortestellen; zij is onzer aller moeder, zij zal aan het geschrei van
-een gedeelte haarer onderdaanen gehoor geeven, die zij niet anders kan
-kennen en beoordeelen dan uit de leugenachtige verhaalen van haare
-afgezanten".
-
-Deeze redevoering, die ik hier zodanig mededeel als mij dezelve ten
-naasten bij door Oumiavin opgegeeven is, bezielde alle de gemoederen met
-gelijke verontwaardiging en iever. Ieder wilde om het zeerst naar
-Petersburg, de vermogendste en de stoutmoedigste verkreegen de voorkeur;
-het vrij wel spreeken van de Russische taal verwierf den ontwerper van
-dit denkbeeld, de eer om aan het hoofd van de bezending geplaatst te
-worden, welke van een meenigte kostbaare zaaken tot geschenken voorzien
-wierd; te Okotsk gekomen, hadden onze reizigers onderstand noodig, zij
-vervoegden zich aan den bevelhebber, hem verzoekende van hun de
-noodwendigheden te verschaffen, om ten minsten tot Irkoutsk te kunnen
-geraaken: dan deeze had kennis van hun besluit gekreegen, hij voorzag
-het gevaar daar van, en nam maatregelen om derzelver togt tegen te gaan.
-Onder het spitsvondig voorwendzel van dadelijk de goedkeuring van het
-generaal gouvernement te zullen vraagen, hield hij hen geduurende eenige
-maanden bij zich. In dien tusschentijd deed hij alle de raderen der
-verleiding speelen; redeneeringen, vleijerij, alles wierd in het werk
-gesteld om hen van derzelver reis te doen afzien; dog ook alles was
-vrugteloos, zij bleeven onverzettelijk; als toen nam men toevlucht tot
-geweld, duizend strikken wierden hen gespannen; door de vervolging, de
-opkooping (_monopole_) wist men hun onaangenaamheden te berokkenen; en
-om hun voor dit alles te straffen, noodzaakte men hen eindelijk om
-wanhoopend en schaamrood te rug te keeren over de opoffering en het
-verlies van het grootste gedeelte hunner goederen en rendieren.
-
-De treurige ondervinding hier van deed het opperhoofd van het Koriaksche
-bondgenootschap den moed niet verliezen. In zijne oogen was dit een
-nieuw bewijs voor de noodzaaklijkheid van zijn voorneemen, en van
-deszelfs uitvoering; zedert hield hij zich daar altoos mêe bezig, in de
-hoop, dat eenmaal de omstandigheden hem gunstiger zouden weezen;
-wanneer ik bij hem kwam, brande zijn hart nog van verlangen om die reis
-te onderneemen; "Ja, zeide hij tot mij, ik zou niettegenstaande mijne
-hooge jaaren op het oogenblik vertrekken; mijn oogmerk zou niet meer het
-zelfde zijn, en zeker zou ik diergelijke hindernissen niet meer te
-vreezen hebben, want alle onze bevelhebbers verdienen tegenswoordig ons
-vertrouwen en onze lofspraaken, mijne begeerte zou, daar heenen strekken
-om onze souveraine te zien, somtijds, voegde hij 'er bij, zoek ik mij
-een denkbeeld te vormen van haar prachtig verblijf, van den rijkdom en
-de verscheidenheid, die daar heerscht; dit vernieuwt mijne aandoeningen
-van haar niet te hebben kunnen beschouwen in het midden van haare
-grootheid en roemrijke regeering. Zij zou ons eene godheid toegescheenen
-hebben, en het getrouw verslag, dat ieder van ons des wegens aan zijne
-landgenooten had kunnen mededeelen, zou in alle de harten den eerbied en
-de onderwerping hebben ingeprent; veel meer geketend door de liefde, als
-weleer door de vrees, is 'er niemand onder ons, die niet met blijdschap
-de schattingen, met gematigdheid opgelegd, zou willen voldoen; wij
-hadden onze nabuuren geleerd om haare regeering te beminnen, wanneer
-wij hen getuigen gemaakt hadden van ons geluk en van onze dankbaarheid."
-
-Bijna alle mijne gesprekken met deezen welmeenenden Koriak, waaren van
-dien aart: ik heb gemeent dezelve hier te moeten afschrijven; om de
-afbeelding van zijne hoedanigheden geheel te schetzen; dat het mij nu
-geoorloofd zij van 'er nog eenen trek bij te voegen.
-
-
-Edelmoedige trek van deezen Koriakschen Prins.
-
-De verbaazende kosten, welke hij gemaakt had, scheenen zijn geheelen
-ondergang na zich te zullen sleepen; hij had lang werk om zijne kudde
-weder aantevullen, welke, in zijne afweezendheid, uit gebrek aan
-oppassing en door de ongetrouwheid der wachters, versmolten was; het was
-in dit oogenblik, dat hij zich noch edelmoediger betoonde. Eenige
-maanden te vooren had een zijner naastbestaanden alle zijne rendieren
-verlooren, en zag zich tot de dienstbaarheid gebragt. Siméon Oumiavin
-kwam ter zijner hulp, en leende hem zonder intrest eene kleine kudde.
-Bij zijne terugkomst van deszelfs mislukte zending, weigerde hij,
-niettegenstaande zijnen uitersten nood, dezelve te rug te neemen, dewijl
-hij die niet genoegzaam vermeerderd vond, om daar van een zeker getal
-aan zijnen schuldenaar, ingeval die zijn schuld afdeed, te laaten
-behouden.
-
-
-Kudde van rendieren.
-
-Dit is in der daad de eenigste rijkdom van dit zwervende volk; het
-opperhoofd van een horde bezit zelden minder dan twee of drie honderd
-rendieren; verscheiden hebben 'er drie à vier duizend; de kudde van
-Siméon Oumiavin kon als toen op agt a negen honderd beloopen, welkers
-gezicht mij het grootste vermaak verschafte.
-
-Op de kruin van een berg, in de nabuurschap van de Stoudenaïa-reka, zag
-men die menigte van rendieren, dan eens bij den anderen, dan wederom
-verstrooid, zoekende de mos onder den sneeuw; zelden dwaalen ze af en
-altijd vind men ze zonder moeite wederom; des avonds van mijne aankomst
-zag ik deeze vertooning; men verzamelde ze, om er het getal, dat ik
-benoodigt had, uittekiezen; in minder dan een quartier uurs was zulks
-gedaan: op het geschreeuw der herders naderden de tamgemaakte rendieren;
-de jongen, en die geenen, welken vrij van of buiten den dienst waaren,
-liepen ter zijde weg; die, welken de sleeden voorttrekken, en de
-onhandelbaaren wierden in een kring gejaagd, en door middel van een
-strik, dien men dezelve met eene bijzondere behendigheid omwierp,
-bemagtigde men ze spoedig; de keus gedaan zijnde, wierden die voor mij
-geschikt waaren afgezondert, en indien men die niet vastgemaakt had,
-zouden zij zich spoedig bij de anderen gevoegd hebben.
-
-Men spant de wijfjes gemeenlijk niet voor, deeze worden bewaard tot
-voortplanting van het geslacht. In den herfst worden ze gepaard, en in
-de lente werpen ze haare jongen; de jonge mannetjes, voor de sleeden
-geschikt, ondergaan de ontmanning ten naasten bij op dezelve wijze als
-de honden in Kamschatka.
-
-Onder eene kudde, vind men altoos drie of vier rendieren tot de jagt
-aangelegt; de natuurlijke neiging (_instinct_) van dit dier is
-onbegrijpelijk; hij jaagt al weidende: ontmoet hij een wild rendier, dan
-bootst hij dikwils, zonder eenig teken van vreugde of verwondering te
-geeven, al graazende den gang en alle de gewoontens van het zelve na,
-dat somtijds zonder den strik te bemerken zich bij den ander vervoegt;
-welhaast ziet men ze te zaamen speelen, hunne hoornen vlegten zich door
-een, zij verlaaten elkander, keeren wederom, vlugten en vervolgen zich
-beurtelings; geduurende dit speelen weet het tamme rendier langzamerhand
-zijn prooij onder het bereik van het schot van den jager te brengen. Met
-een wel afgericht rendier heeft men het vermaak het beest levendig te
-vangen, het is genoeg om aan de hoornen van den eersten een strik vast
-te maaken, dien hij al speelende om de hoornen van zijn tegenpartij
-vastmaakt, hoe meer de een pogingen aanwend om 'er zich van te ontdoen,
-hoe vaster de strik toegaat, en de ander meer en meer na zich toetrekt,
-ten einde zijn meester tijd te geeven om 'er bij te komen: dikwils
-gebeurt het ook, dat het wilde rendier de list mistrouwt, en zich aan
-het gevaar door de vlugt onttrekt.
-
-Wanneer een Koriak des morgens uit zijne yourte te voorschijn komt, ziet
-men zijne rendieren zich rondom hem verzamelen, ten einde hunnen drank
-te bekomen, die derzelver grootste lekkernij uitmaakt, dit is
-menschenpis, dien men zorgvuldig in potten of in korven verzamelt[145].
-De geheele kudde werpt zich om het zeerst op deezen drank, die in een
-oogenblik verzwolgen is, hoe groot de portie ook zijn mag.
-
-  [145] Deeze korven van stroo gemaakt zijn zo kunstig gevlogten, dat
-  het vogt 'er niet kan doorzijgen.
-
-
-Geschenk van Oumiavin.
-
-Siméon Oumiavin liet in mijn bijweezen een jong rendier dooden, zijnde
-het beste, dat hij bezat, men sneed het in stukken, om tot voorraad voor
-mij te kunnen dienen, en hij voegde 'er de helft van een wild rendier
-bij, waar van het vleesch mij nog sappiger voorkwam; hij gaf mij ook
-vier zeer fraaije rendieren vellen[146]. Wij keerden vervolgens naar
-zijne yourte, alwaar ik den nagt op mijn matras doorbragt, die ik in
-een hoek had doen uitspreiden.
-
-  [146] Men moet opmerken, dat men onder honderd jonge rendieren vellen,
-  pouijiki genaamd, er naauwlijks twee aantreft, die voor kleeding
-  kunnen gebruikt worden. Men vind er ook, die geheel wit zijn.
-
-
-Yourte van de zwervende Koriaken.
-
-Hoe zeer de benaaming het zelfde is, heerscht er echter geene de minste
-gelijkheid tusschen de wooningen der zwervende Koriaken, en de
-onderaardsche verblijfplaatzen der Koriaken, die een vaste woonplaats
-hebben; het schijnt, dat de Russen, niet weetende, hoe de verschillende
-legerplaatzen van deeze volkeren te benoemen, voor die allen maar den
-naam van _yourte_ aangenomen hebben, zonder zich te bekommeren over
-deszelfs oorsprongelijke betekenis, namelijk, die van onderaardsch
-verblijf; de yourtes, waar van hier gesprooken word, zijn, om eigentlijk
-te spreeken, tenten, die in de gedaante van hutten op den grond
-geplaatst zijn. Om 'er de fondamenten van te stellen, doed men niets
-anders dan den omtrek op de sneeuw aftetekenen, die sneeuw, welke binnen
-de lijn gevonden word, werpt men naar buiten; vervolgens plaatst men op
-gelijke tusschenwijdte een groot aantal stokken, die zich van boven
-zamenvoegen, en de een aan den ander tot ondersteuning dienen; deeze
-boersche timmeragie word door een slegt dak van bereide rendieren vellen
-bedekt, het zelve bevat den geheelen buitensten omvang van de yourte,
-van deszelfs grondvesten af[147] tot op eenige voeten afstand van den
-top, die open blijft om van binnen lucht te geeven, en een doortogt aan
-den rook te laaten; hier spruit uit voort, dat men in het midden van de
-woonplaats aan den regen en sneeuw is blootgestelt, alwaar die zonder
-eenige tegenstand doordringt; echter plaatst men daar de haardstee, en
-de keuken; het gezin, en de knegts, die de kudden bewaaken, slaapen
-onder _pologs_, zijnde een soort van huisjes of zeer laage tenten, bij
-verdeelingen rondom en tegens het behangzel van de yourte gerangschikt;
-deeze pologs zijn even als de vierkante tentjes der Tchouktchis.
-
-  [147] De yourte van mijn gastheer bestond uit omtrent vier toises
-  (halve roeden) middellijns, en was ten naasten bij van dezelfde
-  hoogte; deszelfs omtrek was van twaalf toises, en het dak eindigde in
-  een kegelvormige gedaante.
-
-Men kan aan de ongestadigheid van dit zwervende volk de uitvinding
-hunner wooningen toeschrijven; de overbrenging van het huis zeer
-gemaklijk zijnde, kost het hun weinig moeite om te besluiten van eene
-andere streek te gaan bewoonen. Bij de eerste behoefte of de minste
-verdrietelijkheid word de tent opgenomen; men maakt de stokken langs de
-sleeden vast, op dewelke de bekleedzels met het reisgoed ingepakt word.
-Wanneer de nieuwe grond uitgekoozen is[148], zet men zich daar zodanig
-neder, dat men ieder oogenblik wederom opbreeken kan: men laat
-dienvolgens bij de wooningen de gelaaden sleeden staan; en de goederen
-worden niet ontpakt, dan naar maate men dezelve benoodigt heeft.
-
-  [148] De nabuurschap der rivieren, en boven al der plaatzen, waar men
-  overvloed van mos vind, word, gelijk ik reeds gezegt hebbe, altoos het
-  meest gezogt.
-
-
-1788. _April_ Den 10.
-
-
-Vertrek.
-
-Wanneer ik bij Siméon Oumiavin aankwam, vond ik daar twaalf sleeden tot
-mijne vervoering geschikt; het eerste, dat die prins deed, was mij te
-verzekeren, dat hij mijn leidsman zou zijn, en dat hij mij, indien het
-noodig waare, tot aan Yamsk zou vergezellen. Ik was over dit
-verplichtend aanbod zeer te vreden, en den 10. namen wij des morgens ten
-agt uuren de reis aan; des middags trokken wij de Tavatoma over, na dat
-wij reeds vijfentwintig wersten afgelegd hadden.
-
-
-Warme bronnen van Tavatoma.
-
-Begeerig om eene warme bron te zien, die Oumiavin mij in de nabuurschap
-aanwees, bond ik raketten aan, om te voet een klein bosch doortegaan,
-aan welkers zoom dezelve een beek vormt van zes voet breed, die in de
-Tavatoma valt. Ik scheide van mijn gevolg aan de bogt, welke die rivier
-ter deezer plaats beschrijft. Ik was met hen overeengekomen, dat zij
-geduurende dien tijd den hoogen berg, die ter onzer rechterhand lag,
-zouden overrijden, en daar, terwijl ze mij wachtende waaren, onze
-rendieren laaten weiden, en al het nodige tot het middagmaal gereed
-maaken; Ik, alleen van den Heer Kissélioff verzeld, moest twee wersten
-gaan om aan de bron te komen.
-
-Deeze heeft het voorkomen, als of ze uit verscheide anderen bestaat,
-welken uit een berg ter slinkerzijde van de rivier hervoortkomen, en
-zich in derzelver val vereenigen. Een dikke rook verheft zich
-wolksgewijze boven dit water, dog het verspreid geen de minste kwaade
-lucht, de hette is zeer sterk, en de kooking onophoudelijk; het zelve
-heeft eenen onaangenaamen en bijtenden smaak, welke zwavel en zoutdeelen
-aanduid, mogelijk zou men door de ontbinding daar ook ijzer en koper in
-ontdekken, dit is zeker, dat de steenen, die ik langs de beek opraapte,
-allen van dien aart scheenen, als of ze door een vuurspuwenden berg
-uitgeworpen waaren; dog ik moet meede opgeeven het uitwerkzel, dat dit
-water op ons voortbragt. Ik had 'er maar even den mond mêe gespoelt, en
-ter zelver tijd waschte de Heer Kisséliof zich daar meede het
-aangezicht; een half uur daar na, wierd zijn vel opgezet, en mijn tong
-en gehemelte van het vel ontbloot: lang bleef mij het ongemak bij, dat
-ik niets heets, of dat van een sterken smaak was, kon gebruiken.
-
-Mijne nieuwsgierigheid voldaan zijnde, begonden wij weer te denken om
-tot ons gevolg te rug te keeren; tot dat einde meenden wij een zeer
-steilen berg tegens over dien, waar deeze heete wateren ontspringen, te
-moeten overklimmen; dog verplicht zijnde van onze raketten aftedoen, die
-ons veel meer agter dan voorwaards deeden gaan, moesten wij denzelven op
-handen en voeten overklauteren; het drie vierde gedeelte van den berg
-beklommen hebbende, verzogt ik, overstelpt van vermoeijdheid, en daar en
-boven vreezende, dat ik mij in den weg bedroogen had, mijn reismakker,
-die meerder dan ik geoeffend was om dus over de sneeuw voort te kruipen,
-dat hij zou tragten den top te bereiken, van waar ik hoopte, dat hij
-onze sleeden zou ontdekken; hij slaagde daar in, en na een uur wagtens
-en ongerustheids, zag ik den goeden Oumiavin verschijnen, die mij een
-slêe bragt; wij waaren volgens zijn zeggen waarlijk verdwaald, en
-Kisséliof had meer dan tien maalen gedagt te zullen bezwijken, voor dat
-hij onze kleine legerplaats vond; men begaf zich bij mijne aankomst
-wederom op weg en wij hielden niet dan zeer laat stil, wanneer wij meer
-dan vijfentwintig wersten van de heete bronnen van Tavatoma afwaren.
-
-
-1788. _April_ Den 11.
-
-Wij meenden den 11. tot aan de keten van bergen te komen, die
-_Villéguinskoikhrébent_ genaamd word, dog dit was onmogelijk; bij het
-eindigen van den dag begonden wij ze eerst te ontdekken; wij wilden ze
-ten minsten zo digt naderen, om zeker te zijn van ze den volgenden
-morgen te kunnen overtrekken.
-
-
-1788. _April_ Den 12.
-
-
-Bergen van Villegui.
-
-Een ieder onzer dagt er nabij te zijn, echter waaren wij 'er nog agt
-wersten van af, na deezen togt gedaan te hebben, moesten wij de kleine
-rivier[149] die langs den voet van die bergen slingert, overrijden,
-vervolgens kwamen wij aan den Villégui, den hoogsten van allen, en die
-aan den zelven keten den naam geeft. Op het eerste gezicht schijnt hij
-ongenaakbaar. Eene naauwe engte vertoonde zich aan ons, en wij
-ondernaamen het om hem te beklimmen op het goed vertrouwen, dat wij in
-onzen princelijken geleider stelden; vier uuren waaren naauwlijks
-voldoende om op den top te geraaken; daar verloor ik den moed, wanneer
-ik zijne verbaazende hoogte in aanschouw nam; dat men zich inderdaad
-eenen ontzagchelijken klomp voorstelle, die ten minsten honderd toises
-of vijftig roeden bijna lijnregte hoogte heeft, omzoomt met rotsen en
-steenen, waar op de sneeuw niet is kunnen blijven leggen, maar door de
-orcaanen weggevoerd is; het weinige, dat 'er op is gebleeven, maakt den
-weg zo glibberig, dat ieder oogenblik onze rendieren neervielen;
-niettegenstaande onze pogingen om de sleeden te ondersteunen
-veroorzaakte de steilte, dat deeze telkens agter uit raakten, het geen
-ons ook geduurig deed terug deinzen, uit vrees, dat ze op ons mogten
-vallen, het was met ons gedaan geweest indien de voet gemist had;
-menigmaal wierd ik gewaar, dat, wanneer ik mij aan een rots hield, die
-ik meende vast te zijn, dezelve mij onder de hand begaf en als dan
-verloor ik het evenwicht. Zonder de hulp van Oumiavin en van mijne
-soldaaten, die naast mij opklommen, en welken mij ter juister tijd
-tegenhielden, zou ik ongetwijffelt ter neergestort hebben; wanneer ik om
-hoog was, kon ik niet zonder afgrijzen den weg beschouwen, dien ik
-gekomen was, het gezicht van het gevaar, het geen ik geloopen had,
-veroorzaakte mij eene zodanige beklemdheid, dat ik genoodzaakt was mij
-neer te zetten.
-
-  [149] Deeze rivier word Villéga genaamd.
-
-Het was 'er verre af, dat ik mij behouden rekende, ik moest wederom
-afklimmen; mijn ieverige Koriak beduide mij zeer naauwkeurig tot mijne
-geruststelling, hoe ik zulks onderneemen moest, zijn onderricht benam
-mij wel de vrees voor ongelukken, dog echter niet alle ongerustheid: ik
-had een gedeelte van mijn reisgoed onder aan den voet van den berg
-laaten staan; wie zal het zelve durven gaan haalen, zeide ik tot mij
-zelfs? de moedige Oumiavin belaste zich daar mede, en vertrok aanstonds
-met eenige manschap.
-
-Een hevige dorst verslond mij: de kruin van den berg was wel met sneeuw
-bedekt, dog hoe zou men dezelve doen smelten! geen heester zagen wij om
-ons heen; de hoop van 'er in de laagte te zullen vinden deed mij
-besluiten om mijn geleider niet aftewachten, maar van zijne
-raadgeevingen in het klimmen gebruik te maaken; wij begonnen met onze
-rendieren uittespannen; zij wierden agter de sleeden vastgemaakt, op
-ieder van welken zich twee menschen plaatsten; wij lieten ons vervolgens
-afglijden, even als de inwoonders van Petersburg, die zich op die wijs
-in de Carneval met ysbergen vermaaken, welken zij op de Néva
-vervaardigen; met behulp van onze stokken hielden wij het rijtuig tegen,
-en bestierden het zelve; in minder dan agt of tien minuuten waaren wij
-om laag; gelukkig wierd ik eenige kleine cederboomen gewaar, welhaast
-hadden wij vuur, en ik kon mij verfrisschen; het was als toen twee uuren
-in den namiddag, ten zeven uuren waaren wij allen weer bij den anderen.
-Oumiavin kwam onbeschadigd bij ons, dog zo vermoeid, dat wij niet
-langer dan tot negen uuren konden voortreizen.
-
-
-1788. _April_ Den 13.
-
-De volgende dag was minder moeijelijk voor ons, dan wel voor onze
-rendieren; de sneeuw lag meer dan drie voet dik, en zo los, dat de
-dieren tot den hals daar inzonken; verscheiden weigerden volstrekt
-dienst te doen, wij moesten ze op de weg agter laaten; dit is ook een
-ongemak in het reizen met rendieren, wanneer men een grooten togt agter
-den anderen wil afleggen; men mag ze spaaren zo veel men wil, zo dra ze
-moede worden, is men genoodzaakt op te houden of ze agter te laaten, als
-dan is het niet meer mogelijk om ze van de plaats te doen gaan.
-
-
-Den 14.
-
-Ik hoopte den 14. des morgens te Toumané te weezen; wij hadden niet meer
-dan tien wersten afteleggen, wanneer een hevige wind ons overviel, en
-ons sneeuwvlaagen aanbragt, die ons geheel verblinden; genoodzaakt om
-onzen togt langzaamer interichten, konden wij dit dorp niet bereiken dan
-des namiddags ten vier uuren.
-
-
-Ostrog van Toumané.
-
-Deszelfs ligging is ten zuidwesten van Ingiga, op den afstand van
-vierhonderd veertig wersten, in een klein boschje, dat door de rivier
-Toumane drie wersten van deszelfs mond gescheiden word. Drie yourtes,
-even zo veel houten magazijnen en een twaalftal balagans maaken dit
-Ostrog, en twaalf geslachten deszelfs bevolking uit; hoe zeer de rivier
-zeer vischrijk was[150], heb ik echter sommige inwoonders, het zij uit
-luijheid, het zij uit een bedorven smaak, zich met berken schors, in
-walvischtraan gedoopt, zien voeden.
-
-  [150] Wij vischten daar uitmuntende lekkere forellen.
-
-
-1788. _April_ Den 14. en 16.
-
-
-Oumiavin is genoodzaakt mij te verlaaten.
-
-Het slegte wêer hield den 15 en 16 aan, dog te vergeefs zou ik mij op
-weg hebben willen begeeven, onze rendieren waaren buiten staat, om mij
-verder te brengen. Oumiavin durfde mij zulks niet zeggen; uit zijne
-treurigheid ontdekte ik reeds, het geen hij voor mij verbergen wilde; op
-het eerste woord, het geen ik deswegens tot hem voerde, verzogt hij
-reeds verschooning, even als of ik recht had gehad mij over hem te
-beklaagen, om dat hij zich in de onmogelijkheid bevond, van mij volgens
-zijne belofte naar Yamsk te brengen. Ik had veel moeite om hem te doen
-begrijpen, dat ik van zijnen goeden wil volmaakt overtuigd, en hem
-dankbaarheid voor alle zijne beweezene diensten verschuldigt was, ik
-moest bijna boos worden, om hem eenige geschenken te doen aanneemen,
-welken ik bij de kosten van de post meende te moeten voegen.
-
-
-1788. _April_ Den 15. en 16.
-
-Op zijn raad drong ik sterk bij de inwoonders aan, om mij alle de honden
-te bezorgen, die zij krijgen konden; dog de naauwkeurigste navorschingen
-verschaften mij 'er maar een gering aantal; en om die, welken ik noodig
-had, aantevullen, kon men geen ander hulpmiddel uitdenken dan de jongen
-en zelfs de wijfjes, die binnen kort werpen moesten voortespannen; de
-edelmoedigheid deezer lieden ging zo verre, dat ze een gedeelte van
-derzelver voorraad van gedroogden visch, die niet groot was, ten mijnen
-behoeven afstonden.
-
-
-1788. _April_ Den 17.
-
-
-Vertrek van Toumane.
-
-Des daags van den 17. ging de wind leggen, dog de lucht bleef met zwarte
-wolken belaaden, die niet veel goeds voorspelden; na dat ik echter van
-mijn getrouwen Siméon Oumiavin en van mijne vrienden te Toumané afscheid
-genomen had, vertrok ik des namiddags ten een uuren, verzeld van mijn
-geleide en al mijn reisgoed, op vijf open sleeden. Ieder voorspan was
-van agt a tien honden; ik nam een man te meer om mij voor koetzier te
-dienen, dewijl ik geen sterkte nog moeds genoeg bezat om 'er mij langer
-van te kunnen ontdoen; deeze vermoeijende oeffening had mij de krachten
-benomen.
-
-
-Storm.
-
-Het leed niet lang, of wij bereikten de zee, waar op wij ons begaven,
-ten einde zeven bergen te ontwijken, die den gewoonen weg ten uitersten
-moeijelijk maaken; naauwlijks hadden wij vijftien wersten gedeeltelijk
-over het ijs, gedeeltelijk langs den oever, afgelegt, alwaar wij tot ons
-geluk genoodzaakt wierden te rug te komen, dewijl de sneeuw op nieuw
-met een zo onstuimigen wind nederviel, dat dezelve onze sleeden deed
-waggelen en de honden te rug stiet. Mijne leidslieden waarschuwden mij
-spoedig van het gevaar, en uit vrees van te verdwaalen, waaren zij van
-oordeel, om daar digte bij een schuilplaats te zoeken in een verlaaten
-yourte, die hun bekend was.
-
-
-Verlaaten yourte, die ons ter schuilplaats verstrekt.
-
-Zij is gelegen aan eene kleine rivier genaamt _Yovanna_, twintig wersten
-van Toumané: wij kwamen daar verkleumd van de koude, en met sneeuw
-bedekt; ieder wilde om het eerst daar in nederklimmen, ten einde zich in
-veiligheid voor den wind te stellen, dog vier voet sneeuw bedekte
-deszelfs opening; wij plaatsten onze sleeden in reijen, vervolgens
-baanden wij ons een doortogt met onze raketten, bij gebrek van schoppen;
-deeze arbeid duurde een uur; wij hadden geen ladder om er inteklimmen;
-de stoutmoedigste waagde het om 'er in te springen, en de anderen
-volgden hem; wij vielen op een hoop geheel bevroozen zeewolven, en waar
-van sommigen half verscheurt waaren, ongetwijffelt door verslindende
-dieren, aan wien in het hevigste van den winter deeze onderaardsche
-wooning veelmaals ter schuilplaats zal gediend hebben. Eene ledere
-zegen, in een hoek gesmeeten, was het eenigste kenteeken, dat
-menschelijke weezens dit hol bezogt hadden. Het is waarschijnlijk, dat
-eenige Koriaken uit de omleggende streeken daar van hun voorraadschuur
-gemaakt hebben; de wanden waaren behangen met ijsschotzen, die in
-krisstallijnen droppen afhingen; en waarlijk ik kon deeze wooning niet
-beter dan bij een ruime ijskelder vergelijken; ze is vierkant, en heeft
-vijf voet diepte op tien voet breedte.
-
-Terwijl wij bezig waaren om de zeewolven ter zijde te plaatzen, ten
-einde meer ruimte te hebben om ons te kunnen nederleggen, maakten mijne
-geleiders onze honden vast[151] en gaven hun derzelver rantsoen van
-gedroogden visch; terzelver tijd ontstak men het vuur, om ons te warmen
-en om onzen avondmaaltijd gereed te kunnen maaken; daar na lag ik mij op
-het lederen net, het welk wij in de yourte gevonden hadden: een zeewolf
-diende mij tot een hoofdkussen; mijne medgezellen volgden mijn voorbeeld
-na, en behalven de onaangenaamheid van een weinig digt bij den anderen
-te leggen, bragten wij eenen zeer goeden nagt door, wij hadden aan de
-Koriaken van mijn gevolg een geheelen hoek ingeruimd, dog zij lagen de
-een op den ander, en konden zich zelfs niet uitstrekken; echter
-beklaagde zich geen van hun deswegens, nog scheen 'er zelfs eenige
-aandagt op te vestigen. Ik zag hen even als de aapen neerhuiken, het
-hoofd in hun parque winden, vervolgens met de elleboogen op de knie-ën
-leunende, zo rustig inslaapen, als of zij wel op hun gemak geplaatst
-waaren geweest.
-
-  [151] De sneeuw viel in zulk een overvloed, dat die arme dieren onder
-  deszelfs dikte als begraaven waaren, dog gewoon aan het slegte wêer,
-  verzamelen zij zich in gelederen en steeken altoos den neus in den
-  wind, zo dat de warmte van derzelver adem, terwijl die hun koud
-  bekleedzel doordringt, voor de ophaaling een vrijen doortogt laat: zij
-  weeten ook zeer wel, wanneer dit dekzel te zwaar word, het zelve
-  afteschudden.
-
-
-1788. _April_ Den 18.
-
-Den volgenden dag veranderde de wind, dog even geweldig als die van
-daags te vooren, was hij ons nog hinderlijker; hij joeg den rook weer in
-de schoorsteen, zo dat wij 'er bijna van verstikten en blind wierden.
-Toen beslooten wij, dat men geen vuur zou aansteeken dan tegens
-eetenstijd.
-
-Ik wilde beproeven, of ik dit ongemak niet door eenige schikkingen van
-buiten kon verhelpen; wanneer ik buiten kwam, dagt ik door den wind
-omver gesmeeten te zullen worden. De Heer Kisséliof, die mij volgde,
-raakte zijn muts kwijt, hij wilde die met eenigen van onze leidslieden
-naloopen, dog te vergeefs! wanneer hij zich maar vijftien passen van
-onze schuilplaats verwijderd had, verloor hij die reeds uit het
-gezicht, zonder te weeten, naar welken kant zich te wenden, om die
-wederom te vinden, het was alleen door het beantwoorden van zijn geroep,
-dat wij hem den weg konden aanwijzen.
-
-Door veel arbeids verkreegen wij eindelijk een genoegzaam verheven wal
-tegens den wind, ten einde een vrijen doortogt aan den rook te geeven:
-van toen af hadden wij dag en nagt vuur, dog niettegenstaande onze
-oplettenheid van het aan den gang te houden, waaren wij dikwils geheel
-van de koude bevangen; de vogtigheid was niet minder onverdraagelijk als
-de koude; het gestadige vuur deed de stukken ijs, welken ons omringden,
-ongevoelig smelten; boven ons vormden zich duizenden van gooten, het
-water stroomde onder onze voeten, en tot overmaat van ongeneugte
-begonden de zeewolven te ontdooijen en van zich een bedorven lucht te
-verspreiden. Die, welke uit onze ligchamen uitwaassemde[152], was meer
-dan genoeg om van onze schuilplaats een wezentlijken afgrond te maaken;
-daar het onmogelijk was de lucht te zuiveren, zogten wij ten minsten ons
-van onze buuren, de zeewolven te ontdoen; mijne leidslieden waaren de
-eerste in voortestellen, van daar mede zo lang onze honden te voeden,
-als wij genoodzaakt waaren in deeze schrikkelijke spelonk te blijven. Ik
-gaf daar aan des te gereeder mijne toestemming, uit hoofde dat ik door
-mijnen weinigen voorraad van gedroogden visch met dezelve spaarzaam te
-werk moest gaan; door mij dien, welke het goed geluk ons aanbood,
-toeteeigenen, benadeelde ik ongetwijffeld eenige ongelukkige bewoonders
-van deeze kusten; dog wanneer men tot het uiterste gebragt is, is de
-eigenliefde somtijds geoorlooft.
-
-  [152] Wij waaren tien persoonen sterk, waar onder zeven Koriaken, wier
-  morsigheid bekend is.
-
-
-Den 19.
-
-Onverduldig om onze reis te vervolgen, zond ik mijne Koriaken naar
-buiten om te zien, hoe het wêer was; na verloop van twee minuuten zag ik
-ze half bevroozen nederwaarts komen; derzelver kleederen en mutsen
-waaren als ééne sneeuw, de koude had hen zodanig bevangen, dat zij de
-tanden niet van elkander konden krijgen. De slegte staat, waarin zij
-zich bevonden, scheen invloed op hun bericht te hebben; dog onder al
-derzelver verhaalen trof mij dit het meeste, dat sommige rotsen, eenige
-treden van onze yourte afgelegen, van waar men ze daags te vooren nog
-ontdekken kon, geheel onzichtbaar geworden waaren.
-
-
-1788. _April_ Den 20.
-
-Het wêer schijnende te bedaaren, en het sneeuwen optehouden, gaf ik de
-noodige bevelen tot ons vertrek; reeds waaren onze honden
-voorgespannen, en wij buiten de yourte gehijst, wanneer een
-schrikkelijke storm alle onze genomen maatregels in wanorder bragt; de
-sneeuwvlaagen begonnen op nieuw, wij moesten spoedig naar binnen gaan,
-ons gelukkig achtende, dat wij wederom een schuilplaats konden vinden.
-Een oogenblik daar na bevond ik mij gantsch niet wel. Het is mij
-onbewust, of dit een uitwerkzel was van den schielijken overgang der
-koude in de warmte, of van de walgende uitwaassemingen, die ik inademde,
-wanneer ik mij op nieuw in dien afgrond wierp, dan wel, van den spijt,
-welke mij door zo veel tegenspoeds veroorzaakt wierd; dit is zeker, dat
-ik meer dan een quartier uurs buiten kennis was. Ik ondervond bij deeze
-gelegenheid den iever van mijne soldaaten, terwijl de een op mij een
-vloed water neerstorte, wreef de ander mij intusschen zo hevig met
-sneeuwvlokken, dat ik geloof, dat hij mij het vel zou hebben
-weggevreeven, om mij maar weer te doen bijkomen.
-
-
-Bijzonderheden nopens het plan mijner reis.
-
-Mijne overdenkingen waaren na deeze flaauwte even zo treurig, als de
-omstandigheden, waar in ik mij bevond; ik beschouwde het plan van mijne
-reis door zo veele hinderpaalen en genoodzaakte rustdagen geheel
-omvergeworpen. Ik vreesde, dat ik mij niet voor het losraaken der
-rivieren naar Okotsk zoude kunnen begeeven; echter was dit
-onvermijdelijk, indien ik van den nog overigen tijd, die tot de
-sleedevaart geschikt was, wilde gebruik maaken, om tot de plaats te
-komen, genaamd _het kruis van Yndoma of Yndomskoikrest_. Van daar tot
-aan Yakoutsk was het zeker, dat ik door den omweg, dien ik mij
-voorgestelt had, over de rivieren Yndoma, de Maija en Aldann[153] te
-neemen, de verhinderingen, door den dooij veroorzaakt, zou ontsnappen,
-welke de wegen zelfs voor de paarden onbruikbaar maakt; dog in mijne
-bereekening moest ik geen oogenblik verliezen; een onvoorziene hindernis
-van éénen dag kon 'er mij een van meer dan twee maanden berokkenen; men
-moet zich in mijne plaats stellen, om te kunnen beoordeelen, hoe weinig
-bemoedigend dit vooruitzicht was; ik kan betuigen, dat de dreigende
-gevaaren mij veel minder verbaasden.
-
-  [153] Hoe zeer dit een omweg van meer dan zeven honderd wersten is,
-  was ik door den snellen stroom van deeze rivieren echter zeker van
-  eene gemaklijke vaart, die mij ter gelijker tijd een aanmerkelijken
-  winst van tijd, en tevens het vermaak van het begin der lente zou
-  bezorgt hebben.
-
-
-1788. _April_ Den 21.
-
-Eindelijk wierd het den 21. mogelijk om ons op reis te begeeven: de
-lucht was geduurig bezet, de nevel zeer dik, dog de wind gaan leggen,
-het geen ons deed besluiten om te vertrekken, niettegenstaande het
-vooruitzicht op een nieuwen orcaan, die ons in eene vreesselijke
-verlegendheid zou gebragt hebben, want wij konden voor onze aankomst te
-Yamsk op geen schuilplaats hoopen; wij keerden naar de zee, op welke wij
-ten naasten bij twee wersten van de kust aanhoudend voortreisden; wij
-meenden het echter best te weezen, om tegens den avond weder naar den
-oever te keeren, ten einde aldaar stil te houden; het ijs was zeer
-effen, en de plaatzing van ons kleine leger aan geene zwaarigheden
-onderhevig.
-
-
-Den 22.
-
-Het wierd vroeg opgebrooken, en om de bogten van den oever te vermijden,
-begaven wij ons weer op de ruimte; daags te vooren hadden wij eenige
-baaijen gezien, dog in verre na zo groot niet, als die, welke wij deezen
-dag in den agtermiddag overreeden; wanneer wij 'er vlak voor waaren,
-ontstond 'er ongelukkig een storm, die mij geene waarneemingen
-hoegenaamd toeliet.
-
-
-Baaij Iret.
-
-Ik vernam van mijne leidslieden, dat deeze baaij den naam van de rivier
-Iret draagt, welke daar invalt; dat dezelve bijna geheel geslooten is en
-des zomers bij een laage zee droog loopt, de watervogels worden 'er in
-dat jaarsaisoen bij meenigte gevonden; men komt van Yamsk en deszelfs
-nabuurschap die, wanneer ze in het ruijen zijn, met netten vangen of
-met stokken doodslaan; de ondiepte van deeze baaij, die overal waadbaar
-is, moet de onderneemingen der jagers begunstigen.
-
-Bij het vallen van den avond trokken wij wederom naar den oever, en wij
-sloegen ons in een schoon mastbosch nabij de rivier Iret ter neder.
-
-
-1788. _April_ Den 23.
-
-
-Aankomst te Yamsk.
-
-Deeze dag leverde niets bijzonders op; de wind overviel ons vrij
-geweldig in het midden van eene vlakte, die omtrent vijf en twintig
-wersten uitgestrektheids heeft. Ik nam nogmaals toevlucht tot mijn
-kompas, en wij hadden nog geen vijftien wersten afgelegt, of de lucht
-klaarde geheel op; wij ontmoeteden op deeze hoogte een sergeant van
-Okotsk afgezonden; een weinig verder vertoonde de rivier Yamsk omtrent
-drie wersten van deszelfs uitwatering zich aan ons oog; zijn loop
-volgende, ontdekten wij ter regterhand een visschers wooning, die zich
-daar alleen des zomers verzamelen. Ik trok nog zes wersten over het ijs,
-en vervolgens kwam ik in dit Ostrog, het geen meer dan honderd vijftig
-wersten van Toumané afgelegen is; dewijl het mij aan beschuit begon te
-ontbreeken, was ik niet alleen genoodzaakt daar te slaapen, maar 'er
-zelfs een gedeelte van den volgenden dag te blijven, om mijnen voorraad
-te vernieuwen.
-
-De Sergeant, die aldaar het bevel voert over de bezetting, uit twintig
-man bestaande, ontfing mij zeer beleefd; op de aanbeveeling van den
-Heer Commandant te Ingiga beieverde hij zich, om alles wat ik noodig
-had, voor mij gereed te doen maaken, en hij gaf mij alle onderrichting,
-die ik maar verlangde.
-
-
-1788. _April_ Den 24.
-
-
-Beschrijving van dit Ostrog.
-
-Het Ostrog of het fort Yamsk is op den oever van de rivier van
-denzelfden naam, omtrent tien wersten van deszelfs mond gelegen, alwaar
-ze een baaij vormt, die van uitmuntende ankerplaatsen schijnt voorzien
-te weezen, dog verscheiden zeer uitsteekende kaapen en eene groote
-meenigte van klippen, waar mede deszelfs inkomen, om zo te spreeken, als
-omzoomt is, maaken deeze des te gevaarlijker, naar maate van den engen
-doortogt, en noodzaakt de scheepen een geruimen tijd te laveeren, of een
-gunstigen wind aftewachten om dezelve doortevaaren, want men verzekert,
-dat die vaartuigen moeijelijk bij den wind zeilen. Uit dit alles is
-optemaaken, dat, indien die oord van meer belang was en meer bezogt
-wierd, er ook gewis het schipbreuk lijden meer gemeen zou weezen[154].
-
-  [154] Het is eenige jaaren geleden, dat een vaartuig van Okotsk
-  komende aldaar ongelukkig verging; de geheele lading in levensmiddelen
-  bestaande was verlooren, men kon alleen zeer weinige manschappen
-  redden.
-
-Men telt te Yamsk vijf en twintig houten huizen, waar van een gedeelte
-ter plaatze, waar ook de kerk gevonden word[155], met eene vierkante
-palissadeering omgeeven is, op dezelfde wijs als die te Ingiga, dog van
-eene mindere hoogte en dikte; de bevolking bestaat in twintig
-geslachten, die ten naasten bij even als de Russen leeven.
-
-  [155] De Koriaken, een vaste woonplaats hebbende, welken men tusschen
-  Ingiga en Yamsk aantreft, zijn allen gedoopt; deeze twee steeden
-  worden maar door eenen priester bediend: zijn gewoon verblijf is te
-  Ingiga, en zeldzaam bezoekt hij zijn district, het geen zich tot aan
-  het Ostrog van Taousk uitstrekt, het welk van den pastoor van Okotsk
-  afhangt.
-
-
-Wijze waar op de Inwoonders het zout maaken.
-
-Zij hebben een manier om zout te maaken, welke mij niet bekend is; al
-het hout, dat de zee somtijds op den oever werpt, word met de grootste
-zorgvuldigheid opgezameld; zo dra het droog is, verbrand men het zelve,
-vervolgens kookt men de assche, en het overblijvende bezinkzel is een
-zeer wit zout.
-
-
-Kleeding der zwervende Tongousen.
-
-Twee dagen voor mijn aankomst te Yamsk was van daar eene horde van
-zwervende Tongousen vertrokken; om mij den spijt te vergoeden, dat ik ze
-niet had kunnen zien, toonde men mij derzelver plechtgewaaden, zo wel
-van de mannen als vrouwen; zij draagen geen hemden, dog een soort van
-borstlap, die van agteren vastgemaakt word, en tot op de knieën als een
-voorschoot afhangt; deeze is met rendieren hair geborduurd, en met
-glaskoraalen van verschillende couleuren vercierd: men behangt dezelve
-van onderen met yzeren en koperen plaaten en een groot aantal
-schelletjes. Onder dit voorschoot hebben zij een vellen broek of hansop,
-en lange geborduurde laarzen van rendieren vel, waarvan het hair naar
-buiten gekeerd is, dienen hen tot een schoeizel; een lang kamizool
-bedekt de schouders, aan het einde der mouwen worden handschoenen
-vastgehegt, welken onder het gewrigt der hand open zijn, ten einde er
-dezelve door te kunnen steeken; dit kamisool, dat zeer naauw op de borst
-en aan het lijf is, eindigt bijna op de helft der deijen, en is op
-dezelfde wijs met borduursel en glaskoraalen vercierd; onder de ribben
-begind een staart van twee voet lang, dog die niet zeer dik is en
-agterwaards afhangt, ze is van geverwd zee-wolven hair; derzelver hulsel
-is een kleine ronde muts, waar van de wangen de ooren bedekken; de
-geheele kleeding bestaat uit jonge rendieren vellen, met randen van een
-sabel marter, bever, of diergelijke kostbaare pelterijen voorzien.
-
-De kleeding der vrouwen is ten naasten bij dezelfde, alleen is 'er geen
-staart nog handschoenen aan vast, en haare muts is op de kruin van het
-hoofd open; deeze opening is van omtrent twee duimen middellijns, waar
-door ongetwijffelt het hair heen gaat.
-
-Zodanig zijn de plechtgewaaden van dit volk. In den winter hangen zij
-gevoerde en veel dikker kleederen om, dog zij gebruiken de voorzorg, om
-die bij het intreeden in de yourte afteleggen; de vrees van ze te
-bederven doet hen aanstonds de slegtste aantrekken, en bij de geringste
-behoefte ontkleeden zij zich geheel.
-
-Op deezen dag begon de zon te schijnen, en den naderenden dooij
-aantekondigen; derhalven voorzag ik mij van walvischbeenen plaaten, om
-die onder de schaatzen van mijne sleeden in geval van noodzaaklijkheid
-vast te maaken; en volgens raad van de bewoonders, gegrond op de
-ondervinding der reizigers in dit saisoen, nam ik de partij van des
-nagts te reizen, ten einde over dag, wanneer de zon op zijn sterkst was,
-te kunnen uitrusten. Ik vertrok van Yamsk des avonds ten elf uuren; onze
-caravane bestond uit negen groote sleeden of _nartas_[156].
-
-  [156] De postkosten worden hier op denzelfden voet als in Kamschatka
-  voor de gewoone sleeden betaald, hoezeer het voorspan der nartas meer
-  als tweemaal zo sterk is, ziet Deel I, pag. 100.
-
-
-1788. _April_ Den 25.
-
-
-Berg, genaamt de Babouschka.
-
-Bij het aanlichten van den dag bevonden wij ons aan den voet van eenen
-der hoogste bergen des lands, omtrent vijftig wersten van Yamsk. De
-Koriaken hebben aan denzelven den naam van _Babouschka_, of
-_Grootmoeder_ gegeeven; zij verhaalen, dat op deszelfs kruin een oude
-tovenaarster begraven legt, die even zo vermaard als gevreest is; mijne
-leidslieden hielden staande, dat 'er in dit gedeelte van de waereld geen
-hooger berg gevonden word; dog derzelver bijgeloovige vrees had na mijne
-gedagten eenigen invloed op hun denkbeeld, want de Villégui scheen mij
-veel stilder te weezen, ten minsten had ik meer moeite om ze
-overtetrekken. Boven op de Babouschka gekomen, voorzagen mijne geleiders
-derzelver voeten van krammen in de gedaante van kleine drievoetjes,
-vervolgens maakten zij dwars onder de sleeden vrij groote stokken vast,
-om ze in het afdaalen tegentehouden; men had eigentlijk geen andere
-voorzorg behoeven te neemen dan de sleeden met den _Oschtol_ of met yzer
-beslagenen stok te bestieren, ook kwamen wij zonder eenig toeval om
-laag; de bewoonders van dit land beschouwen echter deeze afdaaling als
-gevaarlijk, voor al wanneer de sneeuw zich in de oneffenheden
-opeenhoopt, welke daar worden gevonden, en die als dan zo veele
-onzichtbaare en bij gevolg onvermijdelijke klippen worden; ook ben ik
-niet vreemd van te gelooven, dat daar meenigmaal reizigers omkoomen.
-
-Ziet daar volgens alle waarschijnlijkheid den oorsprong der vrees, welke
-deeze Babouschka aan de Koriaken inboezemd; door een natuurlijk gevolg
-van hun vooroordeel zijn zij zeer tot dankbaarheid geneigt, wanneer zij
-zich buiten gevaar zien; die, welke mijn gevolg uitmaakten, beieverden
-zich om derzelver offerhanden, te weeten tabaksbladeren, stukken visch,
-yzer &c. op de kruin van den berg agter te laaten, ter plaatze, alwaar
-zij voorgeeven, dat de tovenaarster rust; anderen hadden daar reeds voor
-hun oude yzeren krammen, messen, stukken van wapenen en pijlen
-agtergelaaten. Ik bespeurde daar onder anderen een werpspiets der
-Tchouktchis, met yvoor bezet, en ik ging derwaarts om ze weg te haalen,
-met voorneemen om dezelve te bewaaren, mijne geleiders dit ziende gaven
-een schreeuw, waardoor ik terug gehouden wierd; "Wat gaat gij beginnen,
-zeide een hunner tot mij? wilt gij ons doen omkomen? zulk een
-heiligschennis zou ons het grootste ongeluk berokkenen, en gij zoud uwe
-reis niet kunnen volbrengen". Deeze redevoering zou mij over den
-beangstigden propheet hebben doen uitschateren van lagchen, indien ik de
-hulp van alle deeze luiden niet nodig had gehad; om mij dezelve verder
-waardig te maaken moest ik hunne dwaaling eerbiedigen, en ik hield eene
-houding, even of ik daar in deel nam; dog naauwlijks hadden zij zich
-omgekeerd, of ik nam deeze schrikverwekkende pijl weg om die tot een
-gedenkteeken van de dwaaze bijgeloovigheid deezer volkeren te bewaaren.
-
-
-Ostrog van Srednoi.
-
-Het eerste dorp, dat ik aantrof, was Srednoi; deszelfs ligging heeft
-iets schilderachtigs, aan den oever van de zee, en aan den ingang van
-eene diepe baaij, die zich tusschen het land verliest, terwijl ze het
-bed voor eene kleine rivier vormt, welkers water nooit brak is; de
-Koriaken, die daar woonen, onthaalden mij zeer vriendlijk; ik rustte
-eenige uuren uit in een der twee yourtes, die met verscheide magazijnen
-de eenigste wooningen van dit Ostrog uitmaaken; deeze yourtes zijn op
-dezelfde wijs gebouwd, als die der Koriaken, welken een vast verblijf
-hebben; het eenigste onderscheid bestaat daar in, dat dezelve niet
-onderaardsch zijn, en dat men 'er door een deur gelijks gronds ingaat;
-de mosselen zijn aan deeze kust eigen en de inwoonders maaken daar van
-derzelver voornaamste voedzel.
-
-Des avonds vervolgde ik, van andere honden voorzien, mijne reis: ik reed
-omtrent agt wersten over de rivier Srednoi. Op verscheiden plaatsen brak
-het ijs onder onze sleeden; de stoutmoedigheid en de behendigheid
-mijner leidslieden onttrok ons aan het gevaar; wanneer ze genoodzaakt
-zijn aan wal te komen om het rijtuig te ontlaaden, gebruiken zij de
-voorzorg, om de raketten aan derzelver voeten gelijk en schoon te
-maaken, ten einde daar door meer oppervlakte op het ijs te beslaan; dog
-het geen ons meer hinder aanbragt, terwijl wij op deeze rivier reisden,
-was de yzel: onze honden konden niet op de pooten blijven staan, ieder
-oogenblik viel de een op den ander.
-
-
-1788. _April_ Den 26.
-
-
-Ostrog van Siglann.
-
-Voor den middag kwamen wij aan het Ostrog van Siglann, aan de rivier van
-denzelfden naam gelegen; dit is het laatste dorp van het land der
-Koriaken, het welk geen meerdere uitgestrektheid, nog meerdere bevolking
-bevat dan het voorige, en daar van zevenenzeventig wersten verwijderd
-is: men ziet daar eene yourte op de wijze der Yakouters gebouwd, dog ik
-stel de beschrijving daar van uit tot op mijn komst onder dit volk. Ik
-bleef zo lang te Siglann, als noodig was om de schaatsen van onze
-sleeden in order te doen brengen, namelijk om daar aan de walvischbeenen
-plaaten te hegten, welken door het smelten van de sneeuw noodzaaklijk
-wierden, en ik vertrok des avonds ten vijf uuren van daar.
-
-Eerst reed ik over eene baaij, welke haaren naam van dit dorp ontleent;
-ze scheen mij toe vrij groot en wel geslooten te weezen, uitgenomen in
-het zuid en zuidwestelijke gedeelte: derzelver kust is bijna overal zeer
-hoog, en ze is zo lang, dat ik agt uuren tijds noodig had om tot den
-westelijken uithoek te geraaken; verder kwam ik aan eenen niet minder
-aanmerkelijken inham, genaamt de _baaij van Olas_. Niettegenstaande
-onzen snellen voortgang waaren wij echter tien uuren bezig om dien op
-deszelfs grootste breedte overtetrekken.
-
-
-1788. _April_ Den 27.
-
-Des anderen daags, omtrent ten drie uuren in den namiddag, hield ik te
-Ola, een Toungous Ostrog, honderd veertien wersten van Siglann, stil:
-het zelve is gebouwd op een zandoever, aan den mond van de rivier Ola,
-die ter deezer plaats breeder wordende een kleine haven vormt, waar
-agter de Toungousen zich in den wintertijd begeeven, zij waaren zedert
-weinig dagen van daar vertrokken, om zich naar de tien yourtes te
-begeeven, die het dorp Ola uitmaaken, en welke zij in den zomertijd
-bewoonen.
-
-
-Yourtes der Toungousen.
-
-Deeze zijn niet onder den grond, even als die der Kamschatters, en de
-meesten der Koriaken, die een vast verblijf hebben; zij zijn veel langer
-en beter gebouwd; dikke balken onderschraagen de muuren, en in den top
-van het dak is van het eene eind tot het ander eene naauwe opening; de
-haardstêe beslaat ook de geheele lengte van het huis; omtrent agt voet
-boven het vuur, dat den gantschen zomer aangehouden word, maakt men den
-voorraad van visch en zeewolven aan dwarsbalken vast, ten einde dezelve
-te droogen en te rooken, want dit is het voornaamste nut, het welk deeze
-wooningen aanbrengen; twee deuren, de eene over de andere aan de twee
-einden geplaatst, verschaffen de mogelijkheid, om de boomen en
-verbaazende groote stukken hout, waar mede men het vuur aan den gang
-houd, binnen te brengen. Ieder geslacht heeft deszelfs bed in
-afgescheiden huisjes aan de zijden van de yourte; dat, waar in ik mij
-begaf, was met afschutzels verdeeld, die uit bereide vischvellen
-bestonden, welken aan elkander genaaid en met verschillende couleuren
-geverwt waaren; deeze kakelbonte tapijten zijn niet onbevallig.
-
-De yourtes voor den winter geschikt zijn rond[157], en even als de
-zomerwooningen op den grond geplaatst, groote stukken houts, die recht
-over einde staan, maaken de muuren daar van uit; het dak heeft dezelfde
-helling als de onzen, en deszelfs top is open om den rook door te
-laaten; deeze huizen zijn gelijks gronds van een deur voorzien; sommigen
-zijn van binnen door een soort van galderij doorsneeden, waar door de
-colomlucht gebrooken word, zo dat de rook er des te vrijer uittrekt.
-
-  [157] Onder deeze wooning ziet men een isba.
-
-
-Opschik der Toungouse vrouwen.
-
-Eenige oogenblikken na mijn aankomst te Ola, ontfing ik een bezoek van
-verscheidene vrouwen, waar van sommigen op de Russische, en anderen op
-de Toungouse wijze gekleed waaren. Dewijl ik mij verwonderd toonde van
-ze allen zo netjes te zien, verhaalde men mij, dat het thans het feest
-van het dorp was, en dat het daar en boven tot haaren opschik behoorde,
-van zich aan de vreemdelingen met alle haare cieraaden te vertoonen;
-onder de vercierselen, welken het meest bij haar in achting zijn,
-schijnen ze de voorkeur te geeven aan het stikzel met glascoraal: men
-ziet 'er, die van een zeer goeden smaak zijn, ik wierd 'er onder anderen
-een op de laars van een jong meisje gewaar, de tekening daar van was met
-eene bevallige zwier ingericht; hier door wierd niets van het schoone
-van het been weggenomen, het zelve was met een vel zeer fraaij bekleed,
-op het welke een soort van kleine vrouwerok nederhong.
-
-
-Gelaatstrekken, en aart van de Toungousen.
-
-De gelijkenis tusschen de Toungousen en de Russen is zeer sterk, ze
-hebben dezelfde trekken en de eige taal, de mannen zijn sterk en wel
-gemaakt, onder de vrouwen vind men eenige gedaantens, die na de Azianen
-zweemen, dog zij hebben geen platte neuzen en breede aangezichten even
-als de Kamschatters en de meesten der Koriaken; de zagtaartigheid en
-herbergzaamheid maaken de hoofdtrekken van het Toungouse volk uit; het
-heeft hen aan geen iever ontbroken om mij al de hulp toe te brengen, die
-ik van nooden had, dog derzelver vermoogen is zo bepaald, dat zij niet
-meer dan een gedeelte mijne honden konden verruilen.
-
-Wanneer wij dit dorp verlieten, reeden wij over de zee; het ijs maakte
-ons deezen nagt zeer bezorgt, het geduurig gekraak, het geen wij onder
-ons hoorden, was niet geschikt om ons zeer gerust te doen zijn.
-
-
-1788. _April_ Den 28.
-
-Met het aanbreeken van den dag bereikten wij het vaste land om een steil
-voorgebergte overtetrekken. Onze weg was zodanig afgemeeten, dat wij
-voor zeven uuren weder op de zee dagten te weezen, dog de afdaaling was
-moeijelijker, dan men mij gezegd had; wij moesten ons een weg door een
-berkenbosch baanen. Een mijner geleiders, die zich even als de anderen
-van boven van den berg naar beneden liet gleijen, wierd door een slêe
-omvergeworpen, die hem een schok toebragt, juist wanneer hij wilde
-draaijen; hij wilde zich aan de stam van een boom vasthouden, en viel
-ongelukkig op de punt van zijn met yzer beslagen stok; hij was hier door
-in de zijde gekwetst en kreeg eene sterke kneuzing aan het hoofd; wij
-waaren genoodzaakt om hen op een slêe, waar op reisgoed gelaaden was, te
-leggen.
-
-
-Ongelukkige tegenspoed.
-
-Een ander ongeval wachtte mij aan den voet van deezen berg; de zee was
-reeds losgeraakt; welk een gevaar had ik geloopen! daar ik den geheelen
-nagt op dezelve gereist had; mijne leidslieden waaren op dit gezicht
-niet minder verbaasd dan ik: "Wat zal ervan ons worden, riepen zij uit?
-nu zullen wij nog met veel grooter zwaarigheden te worstelen hebben". Ik
-verborg mijne ongerustheid, terwijl ik hen moed zogt in te boezemen; wij
-volgden eenigen tijd den oever van de zee: een diep stilzwijgen
-heerschte onder al mijn volk, de verlegenheid was op de aangezichten
-geschilderd.
-
-Na verloop van een half uur hield hij, die zich aan het hoofd van den
-trein bevond, eensklaps stil, roepende, dat hij geen weg meer zag. Ik
-meende in het eerst, dat de zwaarigheden door de vrees in zijn oog
-vergroot wierden, en ik zond mijn soldaat Golikoff met den ervaarensten
-mijner wegwijzers om denzelven optespooren. Bij derzelver terugkomst
-verzekerden mij de een zo wel als de ander, dat 'er geen mogelijkheid
-was om verder te komen. Golikoff was van oordeel, dat wij moesten te rug
-keeren, en een weg landwaarts in zoeken; mijne leidslieden verworpen
-dien raad, staande houdende, dat het bijna onmogelijk was, om van deezen
-kant den berg, dien wij afgedaald waaren, weder overtetrekken, dog in de
-vooronderstelling, dat wij dit oogmerk konden bereiken, zou dan nog de
-omweg veel te groot en te gevaarlijk weezen, uit hoofde van den
-spoedigen dooij en de onkunde van den weg, dien men zou moeten volgen;
-eindelijk stelden zij mij voor om onze sleeden te verlaaten, daar het
-kostbaarste uitteneemen, en te besluiten om de baaij overtetrekken met
-van de eene ijsschots op de ander te springen; dog de stroom begon
-dezelve wegtevoeren en de zee was er mêe bedekt, het is gemaklijk
-nategaan, dat ik weinig lust betoonde om deeze manier van reizen te
-onderneemen, waar toe echter deeze volkeren soms genoodzaakt zijn. Ik
-wist niet wat te kiezen, eindelijk besloot ik om zelf te gaan
-onderzoeken, of ik langs den oever niet een bruikbaaren weg kon
-ontdekken.
-
-
-Weg over een lijstwerk van ijs.
-
-Deeze bestond uit een keten van rotsen, die bijna in deszelfs geheele
-lengte aan de zee eene platte oppervlakte voordoet, en bij gevolg niets
-van een zandoever heeft; de zee had in het wegvoeren van deszelfs ijs
-eene lijst ter zijde van deezen ontzaglijken muur agtergelaaten, dog dit
-soort van kroonlijst was niet meer dan twee voet breed, somtijds nog
-maar de helft, en deszelfs dikte was zelden meer dan een voet; wij
-zagen agt voet laager de golven tegen de rots staan, en een onnoemlijk
-getal klippen uit het midden der baaren zich wel den voeten boven
-deszelfs oppervlakte verheffen.
-
-Wel verre van door deeze vertooningen den moed te laaten zakken, begaf
-ik mij op het gevaarlijke lijstwerk; stoutmoediger geworden door
-deszelfs stevigheid, ging ik zagtjes voorwaards langs den kant, met den
-buik tegens de rots aan; ik zag niets waar aan ik mij kon vasthouden,
-behalven eenige inschietende hoeken, waar aan ik mij plaatste om adem te
-scheppen, wanneer ik de openingen, die zich van tijd tot tijd onder
-mijne voeten vertoonden, overgestapt was, want op sommige plaatsen was
-het ijs geheel van elkanderen afgescheiden en verscheiden van deeze
-gaapingen waaren twee of drie voet breed. Ik erken, dat ik in het eerst
-mij zeer bevreest gevoelde, en dezelve niet dan al beevende oversprong;
-bij een misstap, of bij de minste verbijstering was ik verlooren, nimmer
-zouden mijne reisgezellen mij hebben kunnen vinden of te hulp komen; na
-drie quartier uurs op zulk eenen moeijelijken weg doorgebragt te hebben,
-bereikte ik het andere einde van de rots; ik was niet zo dra daar
-gekomen, of ik vergat het gevaar van den togt om alleen aan mijne
-brieven te denken. Ik had dezelve onder de bewaaring mijner soldaaten
-gelaaten, dog aan mij alleen was de zorg toevertrouwd om ze in
-veiligheid te stellen; de genoomene proef gaf mij daar hoop toe, en
-zonder aarselen keerde ik te rug, trotsch op mijne gedaane ontdekking.
-
-Mijn gevolg veroordeelde reeds mijne stoutmoedigheid, die zij voor
-roekeloosheid hielden; ze scheenen zelfs verwonderd van mij weer te
-zien. Ik verborg voor hun niet, dat de weg gevaarlijk was "dog dewijl
-mij niets overkomen is, voegde ik er bij, waarom zoud gijlieden het dan
-niet waagen om mij te volgen? Ik gaa dien togt nog eens onderneemen, en
-ik hoop bij mijne terugkomst u allen gerust te zullen vinden, en gereed
-om mij na te volgen".
-
-Ter zelfder tijd nam ik mijn brieventas en het kistje, waar in mijne
-depeches beslooten waaren; mijne twee soldaaten Golikoff en Nédarézoff,
-wier behendigheid ik meermaalen ondervonden had, beslooten mij te
-vergezellen; zonder derzelver hulp zou het mij niet mogelijk geweest
-zijn dit vertrouwd pand in veiligheid te kunnen brengen; wij droegen het
-zelve beurtelings, en gaven het de een aan den ander over; de laatste,
-die het aannam, namelijk die geen, welke op deeze naauwe borstweering
-den voortogt had, wierp het spoedig in een hol van de rots, ging eenige
-treeden voorwaards, en de anderen na hem komende, namen het er wederom
-uit en begonnen op nieuw den zelven arbeid. Het is mij onmogelijk mijne
-gewaarwordingen geduurende deeze overvoering meedetedeelen; bij iederen
-stap over deeze openingen vreesde ik, dat mijn kistje in zee zou vallen,
-dikwerf scheen het ons uit de hand te zullen glijden, en het bloed
-stolde mij in de aderen, even als had ik den dood voor oogen. En ik weet
-waarlijk niet, waar toe mij de wanhoop zou vervoerd hebben, indien ik
-het ongeluk had gehad van het zelve te verliezen; ik kon eerst vrijelijk
-ademhaalen, wanneer ik dien schrikkelijken last in veiligheid gesteld
-had, en toen was ik even zo van vreugde getroffen, als ik te vooren met
-zorg was aangedaan geweest.
-
-Deeze tweede gelukkige uitslag boezemde mij zo veel vertrouwen in, dat
-ik niet langer aan de mogelijkheid twijffelde om onze sleeden over
-denzelfden weg heen te kunnen brengen. Ik deelde die gedagten aan mijne
-soldaaten meede: door mijn voorbeeld en de gelukkige proef, die zij
-genoomen hadden, aangemoedigd, keerden zij vrolijk met mij terug om ons
-gevolg te zoeken: op mijn bevel had men een gedeelte der honden
-uitgespannen; men hegtte aan de vier hoeken der sleeden lange riemen,
-die ik voor en agter liet vasthouden; wij wierden daar van wel haast de
-nuttigheid gewaar, somtijds waaren onze rijtuigen breeder dan het
-lijstwerk en steunden maar op eene schaats, dus zou de zwaarte ze na den
-anderen kant hebben doen overhellen, indien ze niet met alle kracht
-waaren tegengehouden; somtijds moest men dezelve ter plaatze, waar het
-ijs zich scheidde, spoedig oplichten, om ze in evenwicht te houden; de
-welgespierde armen van mijne geleiders bezweeken onder den last, en onze
-vereenigde krachten waaren naauwlijks toereikende om ze staande te
-houden: men mogt zich zo goed mogelijk vasthouden, het was echter te
-vreezen, dat de een met den ander zou mêegesleept worden, of dat het ijs
-eensklaps onder onze voeten zou bezwijken; dog wij raakten met den
-schrik vrij.
-
-Wij gingen wederom te rug om onze overige honden aftehaalen; men zou
-gezegd hebben, dat deeze arme dieren meer het gevaar dan wij inzagen,
-zij huilden en kroopen agterwaards, voor al op de ongemaklijkste
-plaatzen; te vergeefs spoorde men dezelve door de stem aan, men moest ze
-slaagen geeven en met geweld na ons toehaalen. Daar waaren 'er vier, die
-het zij door den wederstand, welken zij booden, of door derzelver
-domheid, niet even als de anderen wisten overtespringen; de eerste
-verongelukte voor onze oogen, zonder dat het mogelijk was het beest
-eenige hulp toetebrengen[158], de tweede bleef aan zijne voorpooten
-hangen; een mijner leidslieden, door zijn makker vastgehouden, gelukte
-het, al bukkende dit arme dier weder te krijgen; de twee anderen wierden
-door derzelver leissel ondersteund en gemakkelijk gered.
-
-  [158] Dit was waarlijk een verlies voor mijne leidslieden; er zijn
-  diergelijke honden, die vijftig roubels waardig zijn, en geene
-  dezelver word minder dan ~voor~ vijf roubels gekogt.
-
-Tot deeze verscheidene heen en weergangen besteedden wij zeven uuren
-arbeids in eene geduurige bekommering. Zo dra zagen wij ons niet buiten
-gevaar, of wij dankten den hemel, even als luiden, die den dood ontsnapt
-waaren, wij omhelsden elkander met blijdschap, even of ieder onzer
-deszelfs leeven aan de hulp van zijn meedemakker verschuldigt was: in
-een woord, ons genoegen wierd veel beter ondervonden, dan ik in staat
-ben om het zelve uittedrukken.
-
-Men maakte allen spoed om onze beschadigde sleeden te herstellen;
-vervolgens vervorderden wij onzen weg over een zandigen oever, met
-keizelsteenen bezet, welkers breedte en vastheid ons geen den minsten
-schroom overliet; na verloop van twee uuren ontmoeteden wij niet ver
-van het ostrog Armani verscheiden sleeden, die ledig naar Ola
-terugkeerden, en die bij gevolg genoodzaakt zouden weezen den eigen weg
-te neemen; wij waarschuuwden de geleiders van dezelve, terwijl wij hen
-een gelijken goeden uitslag toewenschten.
-
-Twee yourtes, de eene voor den zomer, en de andere voor den winter
-geschikt, maaken het dorp van Armani uit, langs het welk de rivier van
-denzelfden naam vloeit omtrent een en tagtig wersten van Ola. Ik trok
-hier door, en hield omtrent drie honderd treeden verder bij een Yakouter
-stil, die zedert dertig jaaren in eene yourte, in het midden van een
-groot mastbosch, woonachtig is, en bij wien men mij verzekert had, dat
-ik een geschikter verblijf zou vinden.
-
-
-Rustplaats bij een Yakouter.
-
-In deszelfs afweezenheid ontfing mij zijne vrouw ongemeen wel; zij bood
-ons melk aan, benevens een zuurachtigen drank, bestaande uit gekarnde
-melk van eene merrie, genaamd _koumouiss_. Deeze drank kwam mij niet
-onaangenaam voor, en mijne Russen dronken daar van met veel vermaak,
-niettegenstaande derzelver bijgeloovigen afkeer van alles, wat van een
-paard komt. Intusschen kwam de man t'huis; dit was een goede grijsaard,
-die nog sterk en gezond was; na dat hij van de oorzaak mijner reis door
-zijn vrouw en door mijn soldaat Golikoff onderricht was, welke laatste
-te Yakoutsk gebooren mij ten tolk diende, beieverde zich mijn gastheer
-om de beste plaats van zijn huis schoon te laaten maaken, ten einde ik
-mij ter rust kon begeeven. Ik wierd door het geloei van de kudde, die in
-de yourte kwam, wakker; agt koeijen, een stier en verscheiden kalveren
-besloegen met ons het binnenste van de wooning; niettegenstaande dit
-gezelschap heerschte 'er een zekere zindelijkheid, en de lucht, die men
-daar inademd, is zuiver en gezond; deeze Yakouter brengt zijn leeven
-niet door met visschen, en het droogen van dezelve, zo als de Koriaken
-en de Kamschatters, zijnde dit een voedzel, waar van hij weinig werk
-maakt; het onderhoud van zijne runderen en de jagt, deszelfs eenigste
-bezigheden, voldoen aan alle zijne behoeftens; hij heeft daar en boven
-tien paarden, die hem toebehooren, en welken tot allerlei arbeid dienen;
-deeze zijn in een perk op een weinig afstands van de yourte geplaatst,
-alwaar alles eene zekere welgeschikte order aanduid, en vrede en
-vrolijkheid inboezemd. Ik weet niet of het bijzijn van de kudde, het
-gezicht en de goede smaak van de melkspijs eenige bekoorlijkheid aan
-onzen maaltijd bijzette, dog het kwam mij voor, dat ik zedert lang
-zulken goeden cier niet gemaakt had; de huisheer gebruikte voor mijn
-vertrek de voorzorg, om eenige stukken wild op mijn voorraad-slêe te
-doen laaden.
-
-
-1788. _April._ Den 29.
-
-
-Het Fort Taousk.
-
-Wij scheiden denzelfden avond zeer vergenoegt de een van den ander; ik
-reisde den gantschen nagt, en des morgens bevond ik mij, na twee en
-veertig wersten afgelegd te hebben, in het Fort van Taousk; dit Ostrog,
-alwaar wij volgens onze gewoonte den dag doorbragten, is aan de rivier
-Taou geleegen; het bestaat uit omtrent twintig isbas, eene kleine kerk,
-die door den pastoor van Okotsk bediend word, en een gebouw, waar in men
-de schattingen bewaard: dit magazijn is met palissaden in de gedaante
-van bolwerken omheint; twintig Yakouters, twee van derzelver Prinsen en
-eenige Koriaken, welke de bekoorlijke gelegenheid derwaarts heeft
-getrokken, maaken al de inwoonders van Taousk uit; de bezetting word
-door vijftien soldaaten uitgemaakt, onder het bevel van een sergeant
-genaamd _Okhohu_; ik verbleef bij hem tot aan den avond.
-
-
-Dorp Gorbé.
-
-Ik trok des nagts door het dorp Gorbé, het geen door Yakouters en een
-zeer klein getal van Koriaken bewoond word; met het aanbreeken van den
-dag zagen wij de zee niet meer; wij hadden eerst langs de Taou gereeden,
-dewijl wij ons niet op het ijs durfden waagen, vervolgens waaren wij
-ongevoelig landwaarts in geraakt, wij reisden voorts over het veld en
-op de rivier Kava, zonder een eenige wooning te ontdekken.
-
-
-1788. _Maij_ Den 3.
-
-Op het oogenblik, waar in wij ons gereed maakten, om in het midden van
-een mastbosch stil te houden, verhief zich eensklaps een storm, die ons
-sneeuw in overvloed aanbragt; mijne tent, over de sleeden gehangen, die
-met reisgoed geladen waaren, verstrekte ons ten schuilplaats; dog wij
-moesten ook de kookketel overhangen; mijne geleiders bezig zijnde met
-hout te zoeken, wierden tot boven den gordel met sneeuw bedekt, en zelfs
-zonken ze met derzelver raketten tot aan de knien toe 'er in. In den
-agtermiddag veranderde de wind en de lucht klaarde op; dadelijk
-beklommen wij onze sleeden, dog de dikte van de sneeuw noodzaakte ons om
-'er beurtelings aftekomen, om een weg voor onze honden te baanen.
-
-
-1788. _Maij_ Den 4.
-
-Des morgens trokken wij den berg van Ine over, twee honderd zeventig
-wersten van Taousk afgeleegen; deszelfs hoogte is gelijk aan die van de
-Babouschka. Op den top gekomen, beving ons de koude zodanig, dat wij
-daar stilhielden om vuur aan te maaken; na vijf uuren reizens vonden wij
-den zeeoever weder, welken wij op eenigen afstand van Iné verlieten,
-alwaar wij bij het vallen van den avond aankwamen.
-
-
-Dorp Iné.
-
-Dit dorp is omtrent dertig wersten van den berg geleegen, aan welken
-het zelve zijn naam geeft; het is door Russen en Yakouters bevolkt,
-welken in Isbas en Yakoutsche yourtes woonachtig zijn, zij dragen zorg
-voor een stoeterij van meer dan twee honderd paarden, die wij tien
-wersten van het dorp ontwaar wierden: ik dagt daar ander voorspan te
-neemen, en dadelijk te vertrekken, dog ik wierd mijnes ondanks
-opgehouden door de moeijelijkheid om honden te krijgen; het opperhoofd
-van de plaats was smoordronken; wij konden eerst, na een uur lang alle
-moeite aangewend te hebben, het getal, dat wij benoodigd hadden,
-verkrijgen.
-
-Vijfentwintig wersten van Iné, (alwaar ik, om des te meer spoed te
-kunnen maaken, mijn reisgoed onder de bewaaring van mijn getrouwen
-Golikoff had agtergelaaten, met bevel van mij zo spoedig mogelijk te
-volgen;) trok ik voorbij twee yourtes, door Yakouters en Toungoussen
-bewoond; dit gehugt word _Oulbé_ genaamd. Wat verder ontmoette ik
-verscheide convooijen van meel, die men naar de nabuurige dorpen bragt
-om 'er beschuit van te maaken, geschikt ter verzorging van de scheepen
-van den Heer Billings, waar van ik binnen kort nader geleegenheid zal
-hebben om te spreeken.
-
-
-1788. _Maij_ Den 5.
-
-
-Aankomst te Okotsk.
-
-Wij kreegen de zee weder in het oog, ik reisde zeven en veertig wersten,
-zonder den oever te verlaaten, alwaar ik een gestranden walvisch en
-verscheiden zeewolven zag; boven op den berg van Marikann, namelijk op
-den afstand van vijf en twintig wersten, had ik het genoegen de stad
-Okotsk te ontdekken, dog ik moest daar een storm uitstaan, die mij een
-nieuw verwijl deed vreezen. Niets dan mijn ongeduld volgende, trok ik
-voorwaards, met het besluit van alle tegenspoeden te braveeren: mijne
-kloekmoedigheid wierd echter niet op de proef gesteld; aan den oever van
-de zee weêrgekomen, was de lucht reeds bedaard, en ik kon mijne
-nieuwsgierigheid voldoen met een verongelukt en op de kust geworpen
-schip te bezichtigen. Eindelijk, na al beevende de rivier Okhota
-overgereeden te hebben[159] kwam ik in den agtermiddag ten vier uuren,
-alleen van Nédarezoff verzeld, binnen Okotsk.
-
-  [159] Bij iederen stap boog het ijs onder mijn slêe.
-
-Ik begaf mij naar den Heer Majoor Kokh, die in afweezendheid van den
-Heer Kasloff het bevel voerde, dien hij benevens mij zedert lang
-verwachtte; de brief van deezen Commandant onderrichte hem van de
-oorzaak onzer scheiding, en ik verhaalde hem daar van kortelijk de
-droevige omstandigheden. Ik wilde mij spoeden, om mij aan Mevrouw
-Kasloff te vertoonen, ten einde haar de brieven ter hand te stellen,
-welken haar gemaal mij toevertrouwd had, dog zij was op haar buitengoed
-vier wersten van Okotsk. Ik was zo vermoeid, dat de Heer Kokh niet wilde
-toestaan, dat ik mij dien dag derwaards begaf. Een boode bragt de
-brieven en mijne ontschuldiging over, en gaf tevens kennis van mijn
-voorgenomen bezoek tegens den volgenden morgen; de beleefde Majoor,
-oordeelende dat ik voornamelijk rust noodig had, geleide mij op het
-oogenblik naar het vertrek, het welk in het huis van den Heer Kasloff
-voor mij geschikt was. Ik vond daar alle die gerieflijkheden, waar van
-ik zedert mijn vertrek van Ingiga bijna het gebruik verlooren had: in
-den tijd van drie honderd vijftig uuren had ik maar eenmaal in een bed
-te Yamsk geslaapen.
-
-
-1788. _Maij_ Den 6. Te Okotsk.
-
-Bij mijn ontwaaken ontfing ik het bezoek van den Heer Kokh, en de
-voornaamste Officieren en Kooplieden van de stad; onder dezelve bevond
-zich de Heer Allegretti, Heelmeester, benoemd voor den togt van den Heer
-Billings; de gemaklijkheid, waar meede hij het Fransch sprak, zou mij
-hem voor een landsgenoot hebben doen begroeten, indien hij mij niet bij
-het aanspreeken zelfs verwittigd had, dat hij een Italiaan was; deeze
-ontmoeting was mij des te aangenaamer, dewijl ik op nieuw pijn op de
-borst bespeurde. Ik aarselde niet om hem deswegens te raadpleegen, en
-mijne dankbaarheid schept een welgevallen, in hier opentlijk te
-betuigen, dat ik aan zijne kundigheden, en aan de zorg, die hij
-geduurende mijn verblijf voor mij gedraagen heeft, mijne geheele
-geneezing verschuldigt ben.
-
-De Heer Kokh bragt mij vervolgens ten zijnent om het middagmaal te
-houden, wanneer wij nadere kennis maakten[160]; zijne oplettenheid
-omtrent mij ging zelfs zo ver, dat hij duizenderlei ontwerpen van
-vermaaken vormde, die hij mij met veel iever mêedeelde, in de hoop van
-mij eenigen tijd bij hem te zullen houden.
-
-  [160] In Duitschland gebooren, spreekt hij echter het Russisch als
-  zijne moedertaal, ook mangelt hem niets dan de vrijmoedigheid om zich
-  even goed in het Fransch uittedrukken; zedert lang met zijne vrouw en
-  drie kinderen in deeze plaats woonachtig, leeft hij daar in vreede in
-  het midden van zijn klein gezin, rijk door de algemeene achting, en
-  gelukkig door het goede, dat hij in staat is te verrichten.
-
-Indien mijn plicht mij alle vrijwillig verwijl niet verboden had, geloof
-ik dat het mij moeite zou gekost hebben, om zijne dringende noodiging,
-en het genoegen, dat ik in zijn gezelschap smaakte, te wederstaan; dog
-getrouw aan mijnen last, moest ik mijn geneigtheid en rust aan den spoed
-van mijne reis opofferen. Ik stelde dit aan de beoordeeling van mijn
-gastheer, die mijne redenen gehoor geevende, eindelijk mijne begeerte om
-hem te verlaaten verschoonbaar vond; hij hield zich ook aanstonds bezig
-met het noodige te verzorgen, om aan mijn verlangen te hulp te koomen.
-
-
-Genomen maatregelen om mij rendieren te bezorgen.
-
-Zedert mijn aankomst had het niet opgehouden met regenen; luiden
-uitgezonden, om de wegen te bezichtigen oordeelden dezelve vooral met
-honden onbruikbaar; volgens derzelver berichten, liet mij de
-dagelijksche voortgang van den dooij geen hoop over om voorttespoeden
-dan alleen door het gebruiken van rendieren; om 'er mij te bezorgen zond
-de Heer Kokh een boode aan eenige zwervende Toungoussen, zedert weinig
-dagen van Okotsk vertrokken.
-
-
-Bezoek afgelegt bij Mevrouw Kasloff te Boulguin.
-
-Deeze maatregelen genomen zijnde, gingen de Heer Majoor en ik naar
-Boulguin, het lusthuis van Mevrouw Kasloff, die mij als den vriend en
-den medgezel der gevaaren van haar man ontfing. Ons geheele gesprek liep
-over dit voorwerp haarer tederheid; terstond vorderde zij een verhaal
-van onze rampen op het oogenblik van onze scheiding; te vergeefs zogt ik
-alles, wat deeze beschrijving voor haar te treurig kon maaken, te
-verzagten, haare gevoeligheid raadde reeds, wat ik voor haar verbergen
-wilde, en was 'er des te meer over aangedaan. Ik bevond mij weinig in
-staat om haar gerust te stellen, want ik was zelf niet vrij van
-ongerustheid over deezen beminnenswaardigen bevelhebber; dog door den
-Heer Kokh geholpen, vertoonde ik een vrij gerust gelaat; ik nam mijn
-toevlucht tot gissingen; hij verzamelde van zijn kant de meest
-vertroostende waarschijnlijkheden, en wij stelden eindelijk deeze tedere
-vrouw gerust met haar op de nabijzijnde terugkomst van den Heer Kasloff
-te doen hoopen. Deeze dame, te Okotsk gebooren, scheen de beste
-opvoeding genooten te hebben; zij spreekt het Fransch met zeer veel
-bevalligheid. In de stilte haarer afzondering, stelde zij al haar
-genoegen daar in, om haare dogter, omtrent drie jaaren oud, en het
-levendig afbeeldzel van den vader, wel optevoeden.
-
-
-Den 7.
-
-Na dat ik alle mijne bezoeken bij de Officieren van de bezetting
-afgelegt had, keerde ik volgens mijne belofte naar Boulgum om aldaar het
-middagmaal te houden, wanneer Mevrouw Kasloff mij voor haare ouders te
-Moscou brieven meedegaf.
-
-
-1788. _Maij_ Den 8. Te Okotsk.
-
-
-Onmoogelijkheid om rendieren te bekomen en toebereidzelen.
-
-Den volgenden morgen kwam onze boode te rug, dog hij had de Toungoussen
-niet kunnen agterhaalen, die zich landwaards in verspreid hadden; dus
-bleef 'er geen hoop meer overig om rendieren te bekomen: echter kwam het
-mij van belang voor om mijn vertrek niet te vertraagen, dewijl de wegen
-dagelijks slegter wierden; hoe langer ik wacht, zeide ik tot mij zelfs,
-hoe moeijelijker het word om het kruis van Yudoma, voor dat de rivieren
-geheel ontdooijt zullen zijn, te bereiken, en hoe meer ik waagde, van
-door de overstroomingen te zullen opgehouden worden; vervuld van deeze
-bedenkingen, viel ik den Heer Majoor op nieuw lastig; het baatte niet om
-mij alle de onaangenaamheden voortestellen, die ik zou moeten ondergaan,
-de beletzelen, waar meede ik zou te strijden hebben, de gevaaren zelfs
-waar door ik zou bedreigt worden, daar het jaargetij reeds te ver voor
-de sleedenvaart verloopen was; ik meende van mijn verzoek niet te moeten
-afgaan. Door mijn lang aanhouden overgehaalt, beloofde hij mij eindelijk
-de noodige beveelen te zullen geeven, ten einde dat mij niets zou
-verhinderen om twee dagen daar na te vertrekken; alleen voegde hij daar
-als eene voorwaarde bij, dat zo dra ik mij in groot gevaar zou bevinden,
-ik als dan aanstonds moest terugkomen: ik was zo verheugt over het
-verkrijgen van mijne vrijheid, dat ik mij tot alles verbond, wat hij
-maar begeerde; het overige van den dag wierd besteed met door de stad te
-wandelen, ten einde daar van een denkbeeld te vormen; verscheiden
-persoonen van ons gezelschap verzelden mij om mij in mijne naspooringen
-te regt te helpen.
-
-
-1788. _Maij_ Den 9. Te Okotsk.
-
-
-Beschrijving van de stad Okotsk.
-
-De stad Okotsk, die langer als breed is, strekt zich van het oosten naar
-het westen bijna op een en dezelfde lijn uit; aan den zuidkant ziet men
-de zee omtrent honderd treeden van deszelfs wooningen; deeze
-tusschenruimte bestaat uit een zandoever met keizelsteenen bezet: ten
-noorden bespoeld de rivier Okhota deszelfs muuren; de mond van deeze is
-ten oosten, namelijk, aan de punt van de landengte, waar op de stad
-gebouwd is, en die zich vervolgens westwaards verbreed; van binnen heeft
-deeze hoofdstad niets aanmerkenswaardig; de huizen zijn bijna allen van
-het zelfde maakzel, het zijn niet anders dan isbas, waar van eenigen ten
-oosten gelegen, ruimer en beter ingericht dan de anderen, door de
-Officieren bewoond worden. De Heer Kokh woont in het tegenoverleggende
-wijk; de deur van zijne plaats komt in de groote straat uit, dewelke
-door een vierkante ruimte afgedeeld word, alwaar men het huis van den
-Commandant en de Cancelarij ziet, dat te zamen maar een gebouw uitmaakt;
-regt tegen over is het wagthuis, en ter slinker zijde de parochie kerk;
-alle deeze gebouwen maaken geene groote vertooning: eertijds waaren ze
-binnen eene palissadeering beslooten, waar van naauwlijks eenige
-overblijfzelen te zien zijn. Eene overgebleeven poort ten westen van het
-gouvernement toont nog de plaats aan, het geen men de fortres noemt;
-daar agter is een straat na bij de rivier, en door kooplieden bewoond,
-welkers winkels gelijkvormig geplaatst beide zijden van de straat
-beslaan.
-
-
-1788. _Maij_ Den 10. Te Okotsk.
-
-De haven is niet minder dan ruim; ik zou haar zelfs met dien naam niet
-bestempelen, indien ik daar niet zeven of agt kleine vaartuigen of
-galjooten geteld had, waar van sommigen aan de kroon, en anderen aan
-kooplieden toebehooren, die in Americaansch bontwerk handel drijven;
-deeze haven is ten oosten, bijna aan het uiterste van de stad, en digt
-bij de rivier, die dezelve door haare kronkelingen vormt. Op het verzoek
-van den Heer Hall, scheepsluitenant, ging ik op de werf twee kleine
-vaartuigen bezichtigen, die men bezig was te vervaardigen voor den togt,
-tot ontdekkingen geschikt, en aan den Heer Billings toevertrouwt. Het
-scheepsvolk, de soldaaten en de arbeiders waaren met groote kosten
-herwaards gezonden; allen werkten zij met den meesten iever aan deeze
-uitrusting [161], welke na mijne gedagten aan de Keizerin vrij wat
-kosten zal.
-
-  [161] Welhaast zal ik geleegenheid hebben hier van nader te spreeken.
-
-
-Vertrek.
-
-De Heer Kokh had volgens zijne belofte in alle de toebereidzelen tot
-mijn vertrek voorzien; des avonds van den 10. waaren mijn zes sleeden
-gelaaden en voorgespannen; terstond nam ik afscheid van den braaven
-Majoor, en de Officieren, die mij bij het vaarwel zeggen, derzelver
-wensch om mij wedertezien vernieuwden.
-
-Mijn gevolg was met twee man vermeerderd, die mij voor stuurlieden op de
-rivier Yndoma moesten dienen; niettegenstaande de slegte wegen reisde ik
-echter den gantschen nagt door, want ik ondervond welhaast, dat men mij
-deswegens een naauwkeurig bericht gedaan had; ik vond dezelve met water
-vervuld, en op sommige plaatzen, voornamelijk in de bosschen, liepen
-onze honden tot den buik 'er door; de wind was geduurig zuidelijk en de
-lucht zeer bezet; alles duide aan, dat de dooij voortgang zou hebben.
-
-
-1788. _Maij_ Den 11.
-
-Na de rivier Okhota overgereeden te hebben, bereikte ik echter zonder
-eenigen ramp het dorp Medvejé-goloije, of het _beerenhoofd_, vijf en
-veertig wersten van Okotsk gelegen, en bewoond door Russen en Yakouters.
-Ik kwam daar met het aanbreeken van den dag, dog mijne honden waaren zo
-vermoeid, dat ik besloot om aldaar dien dag en zelfs den volgenden nagt
-te verblijven, dewijl 'er geen nieuw voorspan in deeze plaats te
-verkrijgen was.
-
-
-1788. _Maij_ Den 12.
-
-
-Gevaarlijke overtogt.
-
-Ik dagt den volgenden morgen mij naar Moundoukan te begeeven, omtrent
-twintig wersten van het voorige dorp afgelegen; ter halver weg weigerde
-een gedeelte van ons voorspan langer dienst te doen; niettegenstaande
-onzen weerzin begaven wij ons echter op eene rivier, die ons een
-gemaklijken weg scheen aantebieden; naauwlijks waaren wij eenige treden
-voorwaards gereeden, of een onverwagt gekraak deed zich onder onze
-sleeden hooren; een oogenblik daar na gevoelde ik mij zagtjes
-ingezonken, een ysschots ondersteunde mij; deeze brak op nieuw en de
-schaatzen van mijne slêe raakten meer als voor drie vierde gedeelte
-onder water; tevergeefsch trachte ik 'er uittekomen, de minste waggeling
-zou mij meer voorwaards in het water gestort hebben. Gelukkig was
-deszelfs diepte maar vier voet; door veel arbeids gelukte het mijn
-gevolg om 'er mij uittehaalen, dog zij, welken mij te hulp kwamen,
-hadden die bijna ter zelfder tijd noodig; wij moesten de een den ander
-de hand geeven om weer op het land te komen; want ik wilde, doof voor de
-vertoogen van mijne geleiders, mijn weg vervolgen; de sneeuw smolt
-echter zo spoedig, dat onze honden door het water plompten zonder
-voorwaards te geraaken, zij vielen de een op den ander afgemat neder.
-
-
-Voorstel van een mijner wegwijzers.
-
-Onder mijne leidslieden bevond zich een sergeant, dien de Heer Kokh mij
-tot meerdere zekerheid meedegegeeven had; daar hij voor zeer
-onverschrokken en als een man van ondervinding bekend stond, beschouwde
-ik hem als mijn compas en beveiliger: het oog onophoudelijk op hem
-vestigende, sloeg ik alle zijne beweegingen, en zijne houding gaade, en
-tot hier toe scheen hij mij eene onverzettelijke gerustheid te bezitten.
-Onder alle de murmureeringen van mijne andere medgezellen was 'er uit
-zijn mond geen ekel woord gekomen; hij had zelfs geene vertooning die
-eenige verbaasdheid aanduide, doen blijken. Ik moest natuurlijk deeze
-stilzwijgendheid voor eene afkeuring der vrees, die men mij trachtte
-inteboezemen, en deszelfs gerust gelaat voor eene aanmoediging, om mijn
-weg te vervolgen, houden; nimmer verwonderde ik mij meer, dan wanneer ik
-dien man eensklaps zag stilhouden, te kennen geevende, dat hij niet
-verder zou gaan. Ik ondervroeg hem, ik drong hem om zich nader te
-verklaaren. "Te lang heb ik reeds gezweegen, antwoorde hij mij;
-teruggehouden door mijne eigen-liefde, door niet gerekend te willen
-worden minder kloekmoedigheid te bezitten, heb ik telkens uitgestelt om
-u mijn gedagten meedetedeelen weegens de gewaagde onderneeming, welke
-gij wilt ter uitvoer brengen; dog hoe meer ik uwe stoutmoedigheid
-bewonder, des te meer vind ik mij verplicht om voor te komen, dat
-dezelve u niet in onoverkomelijke rampen stort, en ook om u de gevaaren
-en de hinderpaalen van allerlei aart voor oogen te houden, die op
-iederen tred voor u zullen ontstaan; reeds ontdoen zich de meeste
-rivieren van het ijs; wanneer gij uw oogmerk, het geen ik echter niet
-geloof, bereikt om ze overtekomen, meent gij dan, dat gij niet in weinig
-tijds verrast, en door de overstroomingen zult ingeslooten worden? Waar
-in zal dan uwe toevlucht bestaan? mogelijk om een schuilplaats op een
-berg of in een bosch te zoeken: zult gij dan gelukkig genoeg zijn om 'er
-een aantetreffen? Zult gij even als de inwoonders van deeze
-streeken[162], in diergelijke omstandigheden, u zelven een hut op de
-kruin van een boom vervaardigen, om daar vijftien dagen te verblijven,
-tot dat het water afgeloopen zal zijn? Wie zal instaan, dat het zelve
-niet vooraf tot uwe schuilplaats toe zal steigeren, dat het u niet met
-den boom, die u draagt, zal wegsleepen? zijt gij eindelijk verzekert,
-dat de voorraad uwer levensmiddelen u geduurende dien tijd voor gebrek
-zal kunnen behoeden? Indien dit kort voorstel van de rampen, die u
-wachten, niet voldoende is om u afteschrikken, zo gij aarzelt mij te
-gelooven, vertrekt dan, gij zijt daar meester van, ik heb mij van mijn
-plicht omtrent u gekweeten, staa mij toe, dat ik u verlaat".
-
-  [162] Deeze, gewoon aan diergelijke beletselen, wanneer zij in dit
-  jaargetij reizen, vlugten op de hoogste boomen, en maaken van de
-  takken een soort van hutten, die zij _labazis_ noemen, dog dikwils
-  gebeurt het, dat zo de watervloed hen al geen hinder aanbrengt, zij
-  echter door gebrek aan levensmiddelen omkomen.
-
-
-Ik keer te rug.
-
-Dit onverwachtte voorstel, de schrikkelijke voorspelling, welke het
-zelve behelsde, liet niet na om indruk op mijn geest te maaken; daar op
-doordenkende, gevoelde ik dat ik niets beters kon doen dan aanstonds
-naar Okotsk te rug te keeren, van waar ik nu maar vijfenvijftig wersten
-verwijderd was.
-
-
-1788. _Maij_ Den 13.
-
-Den zelfden avond tot Medveje-golova te rug gekomen, bleef ik daar tot
-den volgenden namiddag ten vier uuren; van daar, tot aan de rivier
-Okhota, ondervond ik geen andere onaangenaamheid, dan dat ik zeer
-langzaam vorderde; dog wanneer wij ze moesten overtrekken, hadden wij
-op nieuw gevaar en angst uittestaan. Ik beken, dat ik in die van mijn
-volk deelde: ik durfde de breedte van de rivier niet meeten[163], nog
-het spoor van mijne slêe uit het oog verliezen; de beweegbaarheid van
-het ijs, het welk de stroom van alle kanten ophefte, deed mij vreezen,
-dat het zelve onder het gewicht van zo veel reizigers zou bezwijken;
-ieder oogenblik scheen het mij toe, dat de afgrond zich onder den een of
-ander van ons opende. Eindelijk, wanneer wij den oever bereikt hadden,
-telden wij elkander onderling, om ons te overtuigen, dat wij niemand
-verlooren hadden, en de blijdschap, dat wij aan dit laatste gevaar
-ontkomen waaren, verschafte ons vleugelen om het overige van den weg tot
-aan Okotsk afteleggen, alwaar wij op den middag van den 14 aankwaamen.
-
-  [163] Zij heeft ten naasten bij de breedte van de Seine te Parijs.
-
-
-1788. _Maij_ Den 14. Te Okotsk.
-
-
-Verblijf te Okotsk.
-
-Een zo spoedige terugkomst deed den Heer Kokh en de andere Officieren in
-het eerst met mij schertzen, een ieder herinnerde mij, dat hij het mij
-voorspeld had, dog ik was minder verlegen over de dwaasheid mijner
-onderneeming, dan wel wanhoopend over deszelfs nutteloosheid. Ik
-berekende met aandoening, dat mijn verblijf in deeze stad mogelijk wel
-een maand zou duuren; door de treurigste denkbeelden bestormt[164], had
-ik veel moeite om de blijken van vreugde en vriendschap, die mij zo
-rijkelijk toegezwaait wierden, te beantwoorden; het goed onthaal, dat ik
-van alle kanten genoot, verschafte eene zo aangenaams wending in mijn
-verdriet, dat ik eindelijk omtrent het vaarwel zeggen van dit alles
-niets verdienstelijks meer bezat.
-
-  [164] Alle de wederwaardigheden, die ik zedert mijne ontscheeping in
-  de haven van St. Pieter & Paulus ondergaan had, vertoonde zich allen
-  tegelijk voor mijnen geest; overal meende ik de onoverwinlijke
-  beheersching van het noodlot te ontdekken, dat zich tegens den goeden
-  uitslag van mijne zending aankantte; te vergeefs had ik alles in het
-  werk gesteld om meer spoed te maaken: te vergeefsch had mijn iever,
-  tot roekeloosheid overgeslaagen, mij in verschillende gelegenheden
-  mijn leeven en het mij aanbetrouwde pand in de waagschaal doen
-  stellen; ook was ik nog ver van Petersburg verwijderd: nogtans is het
-  algemeen bekend, dat het mogelijk is deezen togt binnen zes maanden op
-  zijn hoogst afteleggen, dat men zich tot dat einde in het begin van
-  Julij op het galjoot van de regeering of op een koopmans vaartuig kan
-  inscheepen, wanneer men zonder tegenwind te Okotsk binnen drie weeken
-  of een maand aankomt, en zelfs heeft men mij voorbeelden bijgebragt
-  van luiden, die deeze reis in twaalf of veertien dagen hebben
-  afgelegt: den weg van Okotsk tot Yakoutsk kan men in een maand te
-  paart doen; denzelfden tijd heeft men noodig om tot Irkoutsk te komen,
-  het zij dat men de Lena wil opvaaren, het zij dat men verkiest om die
-  te paard langs te rijden; dus moet men in het begin van October daar
-  zijn: ik vooronderstel, dat men geduurende één en een halve maand het
-  begin der sleevaart aldaar afwacht; dus is het in dit jaargetij en op
-  deeze wijs zeer gemaklijk, van zich in zes weeken naar St. Petersburg
-  te kunnen begeeven; de Gouverneur Generaal van Irkoutsk was in agt en
-  twintig dagen derwaards gereist.
-
-  Ik weet geene uitdrukkingen te vinden, om mijn ongeduld en wanhoop te
-  schetzen, wanneer ik na deeze berekening weder mijne gedagten over de
-  langduurigheid van mijne reis liet gaan; na agt maanden tijdverloop
-  nog niet verder dan Okotsk! Ik was wel geen meester geweest van het
-  jaargetij uit te kiezen, en ik had drie maanden te Bolcheretsk
-  verlooren in het afwachten van de slêevaart; daar en boven in de
-  noodzaaklijkheid zijnde om te land het schiereiland van Kamschatka
-  omtereizen, had ik met de stormen en duizenden wederwaardigheden, de
-  eene al verdrietiger als de andere, te worstelen gehad; zo veel
-  beletselen waaren zonder tegenspraak even onvermijdelijk als tegens
-  wil en dank (dit word ook bevestigt door het geschrift, het geen de
-  Heer Kokh mij ter hand heeft gesteld, en het welk de leezer aan het
-  einde van dit werk bij het getuigschrift van den Heer Kasloff zal
-  gevoegd vinden); dog indien de zwaarigheden, die men ontmoet, al eene
-  voldoende vrijspraak opleveren, is echter het hartzeer, deswegens niet
-  minder onafscheidelijk van het aandenken aan dezelve; altoos is het
-  treurig zijn pligt niet te kunnen volbrengen, vooral wanneer het
-  beweezen is, dat in andere gevallen en met andere hulpmiddelen het
-  zelve gemaklijk heeft kunnen geschieden; dog ik acht het dubbel
-  smertelijk, wanneer de eindpaal van onze poogingen en verlangens ons
-  vaderland is, en het genoegen van de waardste panden wedertezien;
-  zoodanig waren de overdenkingen die mij bij mijn terugkomst te Okotsk
-  voor den geest zweefden; hier door wierden geduurende verscheiden
-  dagen de vermaaken giftigt, die ieder een mij poogde te verschaffen.
-
-
-1788. _Maij_ Te Okotsk.
-
-
-Bevelen door den Heer Loftsoff ten mijnen voordeele gegeeven.
-
-Onder de Officieren van de bezetting had ik voornamelijk zeer veel
-verpligting aan den Heer Loftsoff, Capitein Ispravnik; hij zond met
-allen spoed naar de omgelegen streeken bevel, om op het oogenblik de
-minst slegte paarden optezamelen, en die gereed te houden om op de
-eerste tijding op reis te kunnen gaan[165]; deeze voorzorg stelde mij in
-staat om van het gunstig oogenblik zo dra het zich maar vertoonde
-gebruik te maaken, want ik vleijde mij nog altoos van dit tijdstip veel
-eer te zullen zien opdaagen, dan men mij wel deed hoopen.
-
-  [165] Dit was waarlijk veel gevergt; indien men in aanmerking neemt de
-  bijzondere zwakte van deeze arme dieren, die den geheelen winter geen
-  ander voedzel genieten dan takken van wilgen of berkenboomen, wat voor
-  dienst kan men van dezelven na het genieten van zulk een voedzel
-  verwachten! Om een zo langduurig vasten te kunnen doorstaan, hebben ze
-  zeer de rust benoodigt, die men dezelve geduurende dit jaargetij
-  toestaat; en zelfs kan men hen in het begin van de lente nog tot geen
-  arbeid van belang gebruiken, voor en aleer de krachten door eene
-  betere weide hersteld zijn geworden; naauwlijks zijn de velden door
-  den dooij ontbloot, of zij verspreiden zich daar om het zeerst. Met
-  welk eene graagte vallen zij op de eerste grasscheuten die de lente
-  doet ontluiken, niet aan! zij bespieden, om dus te spreeken, die,
-  welke beginnen uittespruiten; dog hoe spoedig de groeijing ook
-  voortgaat, begrijpt men echter, dat 'er nogtans veel tijd verloopt,
-  eer zij derzelver voorige krachten weder bekomen.
-
-
-Beleeftheid van Mevrouw Kasloff.
-
-Mevrouw Kasloff, van mijne terugkomst onderricht, had de beleeftheid mij
-dagelijks van deszelfs lusthuis een overvloedigen voorraad van melk te
-zenden, die zij wist dat de Heer Allegretti mij ten gebruike aangeraaden
-had, als het eenigste voedzel, waar door mijn borst hersteld kon worden.
-Ik was hier over des te gevoeliger, dewijl het onmogelijk was die te
-Okotsk te bekomen, al wilde men dezelve tegens goud betaalen.
-
-
-Bericht wegens de aankomst van den Heer Kasloff te Ingiga.
-
-Eenige dagen daar na vernam ik eene tijding, die een waar genoegen in
-mijn hart verspreide. Een boode, komende van Ingiga, bragt naricht, dat
-de Heer Kasloff in die stad was aangekomen; dog hij bragt geene brieven
-van dien bevelhebber meede, en onze blijdschap wierd welhaast door
-ongerustheid vervangen. In welk een staat zal hij te Ingiga gekomen
-zijn? Waarom schrijft hij niets? Mogelijk heeft het zijne gezondheid
-niet toegelaaten. En dit was reden genoeg om beurtelings den courier te
-ondervraagen, die niettegenstaande zijne verzekeringen bij niemand
-geloof vond. Uit hoofde van de waarschijnlijkheid van zijn verhaal, het
-geen altoos op het zelfde neerkwam, en meer nog door ons eigen
-vertrouwen, zo natuurlijk, wanneer het dat geen betreft, het geen wij
-vuurig verlangen, wierden wij langs hoe meer overtuigt, dat onze vrees
-kwalijk geplaatst was; niettegenstaande de treurige ondervinding, die ik
-wegens de moeijelijkheid van den weg, en het ongunstige jaargetij
-ondergaan had, zogt ik echter, verblind door mijne verkleeftheid aan het
-voorwerp onzer bekommernis, voor mij zelfs alle die zwaarigheden te
-verbergen, ten einde mij met de hoop te vleijen van hem nog voor mijn
-vertrek wedertezien.
-
-
-Historische bijzonderheden wegens den handel van Okotsk.
-
-Okotsk de zetel van het bestier, en de voornaamste stapelplaats voor den
-Koophandel der Russen in deeze streeken zijnde, vond ik mij inderdaad
-aan de bron, om over deeze stof eenige kundigheden te verkrijgen; het
-gezelschap, waar onder ik verkeerde, verschafte mij ten dien opzichte zo
-veel onderricht, dat het niet missen kon, of ik moest daar voordeel van
-trekken; ik onderzogt eerst alles, wat den koophandel betrof, ik spoorde
-de oorzaken op, welken de onderneemingen der Russische volkplantingen in
-deeze zeestreeken voorbereid, bevestigd en vermeenigvuldigt hebben. Ik
-verzogt hier toe de hulp der verstandigste persoonen en der bekwaamste
-kooplieden; en om verzekert te zijn, dat mijne berichten echt waaren,
-vergeleek ik dikwerf het eene met het ander als meede met de opgaave van
-Coxe. Het zij mij geoorlooft hier de aantekeningen afteschrijven, welke
-ik omtrent dit onderwerp ter mijner eigene onderrichting heb opgezamelt.
-Indien men daar onder eenige belangrijke bijzonderheden aantreft,
-genoegzaam om deezen uitstap te billijken, als dan zal ik mijnen arbeid
-genoeg beloond rekenen, en mijn oogmerk bereikt hebben.
-
-Door de overwinning van het westelijk gedeelte van Siberien hadden de
-Russen zich in bezitting gesteld van zeer rijke mijnen, welken dit
-landschap in haaren schoot verborgen hield, en waar van deszelfs
-inwoonders weinig werk scheenen te maaken: de overwinnaars vergenoegden
-zich niet alleen met de uitgraaving van het ijzer, maar voegden daar ook
-zilver, goud en andere kostbaare metaalen bij, welke altoos het voorwerp
-der menschelijke winzucht waaren. De ontdekking van deeze nieuwe bronnen
-van rijkdom vuurde de begeerte der overwinnaars aan; hier uit vloeide de
-zucht voort om derzelver heerschappij verder uittebreiden, en hunne
-begeerlijke vooruitzichten strekten zich tot aan geene zijde van
-Irkoutsk uit, het welk als toen van dien kant tot eene grensscheiding
-van dit rijk kon dienen.
-
-Bij de eerste invallen in de nabuurige landen wierd men niet zonder
-leedweezen gewaar, dat aldaar dezelfde voordeelen niet te verwachten
-waaren: overal vertoonde de natuur zich als eene stiefmoeder: de
-onvrugtbaarheid van den grond, evenredig aan de gestrenge
-luchtsgesteldheid, de verbaazende werkeloosheid van deszelfs woeste
-bewoonders, voor het grootste gedeelte uit jaagers, veehoeders, en
-visschers bestaande, beloofden geene aanzienlijke bronnen van welvaart;
-alles scheen veel eer ingericht te zijn om alle denkbeelden van een goed
-vooruitzicht te laaten vaaren. Echter wist de vindingrijke gierigheid
-zich daar evenwel schatten ten nutte te maaken; op het zien van de
-kleeding deezer volkeren bedagt zij oogenbliklijk om dezelve daar van te
-berooven, tevens berekenende de moogelijkheid om daar in door eene
-verleidelijke ruiling wel te slaagen, als meede het onmeetelijk
-voordeel, het welk deeze tak van koophandel zou aanbrengen, indien het
-haar gelukte denzelven te vermeesteren.
-
-Wanneer men zich meer oostwaards in Asia verspreide, bevond men de
-pelterijen hoe langer hoe fraaijer; dit was genoeg om de Russen te doen
-begrijpen, dat het met derzelver belang en roem overeenkwam, om alle de
-gedeeltens van deezen wijd uitgestrekten oord aan hun gezag te
-onderwerpen. Tot hier toe waaren deeze landschappen het toneel der
-strooperijen van een opgeraapten hoop Cosakken en Tartaaren geweest,
-waar bij zich eenige Russen, door dezelfde zucht na roof gedreeven,
-gevoegt hadden; de goede uitslag hunner onderneeming verspreide zich al
-verder en verder; het lokaas van voordeel deed een veel grooter getal
-emigranten derwaarts komen, wier stoutmoedigheid aanwies naar maate van
-den tegenstand, welken de inboorlingen hen booden. Te vergeefs had de
-natuur deeze in onvruchtbaare woestenijen, en in het midden der bosschen
-geplaatst, alwaar derzelver onafhangelijkheid voor allen aanval gedekt
-scheen te zijn; te vergeefsch verstrekten de onguure nevels, de bergen
-en bevroozene zee-en hen tot bolwerken; voor de heerschzucht, voor de
-ontembaare begeerte na overwinningen, en voor den dorst na rijkdommen
-zijn geene gevaaren onoverkomelijk; De kloekmoedigheid der inlanders
-veroorzaakte dagelijks gevegten, dog dit kon hen van de onderdrukking
-niet bevrijden; de overwinnaars kwamen om zo te spreeken meer en meer te
-voorschijn, naar maate 'er meer in deezen bloedigen strijd omkwamen;
-door veelvuldige versterkingen, bij de regeering goedgekeurd, wierden
-deeze verliezen hersteld; zij zogten daar door te voorkomen, dat de
-overwonnenen den tijd niet hadden, om zich van derzelver verbaastheid en
-schaamte te ontdoen, namelijk dat zij voor een hoop vreemdelingen hadden
-moeten bukken, wier overheersching zich bij iedere overwinning al verder
-verspreide. Reeds hadden zij door het geweld hunner wapenen zich van het
-geheel land tot aan Okotsk meester gemaakt, en zich in het noorden tot
-aan de rivier Anadir verspreid.
-
-Om van zo veel aanwinst zeker te zijn, moest men tot de grondregelen van
-bestier en koophandel toevlucht neemen; dadelijk bouwde men sterktens,
-en steeden vertoonden zich; hoe ellendig deeze inrichtingen ook waaren,
-nogtans verschaften deeze aan de handeldrijvende Russen en anderen,
-welken het reizen door deeze landschappen ondernamen, eene schuilplaats;
-door den togt of door hunne gevaarlijke onderneemingen afgemat, konden
-zij derwaarts de wijk neemen of hulpmiddelen vinden tegens de
-beleedigingen der oorsprongelijke inwoonders, welken zich altoos bereid
-betoonden om het juk afteschudden, en weerwraak te neemen.
-
-Behalven de kwellingen van allerhanden aart, die men, ongetwijffelt
-buiten kennis van het hof, waar aan zij zich onderworpen hadden, tegens
-hen pleegde, hadden zij daar en boven dikwils veel te lijden van de
-verraderijen, wreedheden, en alle de buitenspoorigheden, waar toe woeste
-overwinnaars, die door den goeden uitslag, het misbruiken der rijkdommen
-en des gezags, en door de hoop op straffeloosheid weggesleept worden,
-kunnen vervoerd worden. In het bedrijven deezer onmenschelijkheden,
-wierden de bijzondere persoonen gesterkt door het voorbeeld der
-opperhoofden, en zelfs van de officieren, derwaards gezonden om deeze
-ongeregeltheden te stuiten; eindelijk wierd dit kwaad zo groot, dat het
-zich de gestrengheid van den souverein op den hals haalde; de inkomsten
-der tollen kwamen niet in denzelfden overvloed in de schatkist, de
-schattingen gingen verlooren of verminderden in handen van hen, die met
-den ontfangst belast waaren; van daar die menigvuldige veranderingen der
-opperhoofden, wier ondeugden en ongerijmde handelingen te recht
-beschuldigt waaren, en ten minsten een spoedig opontbod verdienden; van
-daar de ongeoeffendheid der krijgsbenden, de ongehoorzaamheid onder de
-volkplantingen, de dagelijksche aanklagten, moordenarijen en alle die
-misdaaden, welken door de regeeringloosheid voortgebragt worden.
-
-Het zelfde lot trof Kamschatka, na dat één opperhoofd der Cosakken[166]
-de inwoonders van dit schiereiland genoodzaakt had om zich zelfs aan het
-Russische juk te onderwerpen. Hoe vreesselijk wierd het zelve op hunne
-hoofden verzwaard! hoe veel onlusten, beroovingen, en opstanden
-ontstonden daar niet uit! Deeze inlandsche en verwoestende oorlog
-eindigde niet, voor en aleer men in een beter bestuur voorzien had.
-
-  [166] Ziet _Coxe_, het 1. Capittel.
-
-Als toen wierd 'er een nieuwe staat van zaaken gebooren; de voorrechten
-der landzaaten wierden meer geëerbiedigt, de belastingen minder
-willekeurig ingevordert, en de verplichtingen beter waargenomen; de
-koophandel, van de beletzelen ontheven, waar meede die omringd was,
-begon wel te slaagen, de inkoopen op vooruitzicht (speculations)
-vermeerderden; vermoogende Russische Kooplieden zonden derzelver
-factoors naar Okotsk, en deeze stad wierd de hoofdplaats der andere
-koopsteden, welken in vervolg van tijd opkwamen; deszelfs voordeelige
-legging in het middenpunt der overwonnen landschappen verschafte haar
-deeze voorkeur, en deed de kleinheid van haare haven over het hoofd
-zien: dog de scheepvaart bepaalde zich bijna alleen tot de vaart op
-vragt; het waaren grootendeels galjooten, die den handel op Kamschatka
-dreeven.
-
-De ladingen, welke dezelven aanbragten, namelijk de kostbaare
-pelterijen, die men aan de inwoonders door middel van ruiling of
-belasting onttrok, wierden vervolgens in het hart van het rijk gezonden,
-alwaar de verkoop daar van onder het oog van het Hof, en grootendeels
-voor deszelfs rekening geschiedde, de eigenzinnigheid der inlandsche of
-buitenlandsche koopers bepaalde alleen den koopprijs; de kunst der
-verkoopers bestond daar in om de waarde hunner koopmanschappen te doen
-rijzen; dog de behendigheid van den een, en de naiever van den ander
-verschaften geen wezentlijk voordeel, dan alleen aan de regeering door
-de verbaazende rechten, welken zij vordert van het geen gekogt word.
-
-Ondertusschen bloeide Okotsk; het getal der Koopvaardijscheepen, de
-welken op deszelfs ree af en aanvoeren, vermeerderde dagelijks: meer
-uitgebreide verbintenissen deeden ook grooter uitzichten gebooren
-worden.
-
-De Russische caravanen, die van Siberien afreisden, waaren van woestijn
-tot woestijn, van rivier tot rivier, tot op de grenzen van China
-gekomen. Na zeer hevige verschillen, en verscheiden geschonden en
-verbrooken verdragen, wierd eindelijk vastgesteld, dat de twee natien
-te zamen op de grenzen zouden handelen. Dit voorrecht, het welk nog aan
-geen der nabuuren van het Chineesche Keizerrijk was toegestaan, was
-geschikt om aan den Russischen Koophandel[167] eene oneindige
-uitgebreidheid te verzorgen.
-
-  [167] Het zou hier mogelijk de plaats zijn, om melding te maaken van
-  de berichten, die mij ter zelver tijd gegeeven wierden, over den
-  oorsprong, den voortgang en den aart der verbintenissen van deeze twee
-  rijken; dan dewijl de caravaanen door de Russen naar Kiatka gezonden,
-  zich gewoonlijk te Irkoutsk verzamelen, scheen het mij voeglijker, van
-  deezen handel melding te maaken bij mijn komst in de laatstgemelde
-  stad, alwaar ik mogelijk nog naauwkeuriger berichten deswegens zal
-  kunnen bekomen.
-
-Ook was den Kooplieden deeze nieuwe deur tot het verhandelen van
-derzelver pelterijen zo dra niet geopend, of zij waaren reeds op de
-middelen bedagt om 'er zich in een grooter menigte van te voorzien;
-derzelver vaartuigen, aan stuurlieden toebetrouwd, welken van de
-scheepen, aan de kroon toebehoorende, genoomen waaren, begaven zich ten
-oosten van Kamschatka; deeze zeelieden, meer onderneemend dan bekwaam,
-verkreegen een geluk, het geen ze zich nimmer hadden kunnen voorstellen;
-niet alleen ontdekten zij onbekende eilanden, maar daar en boven
-keerden zij van derzelver togten met zulke aanzienlijke ladingen, in
-zeer fraaije pelterijen bestaande, te rug, dat het hof van Petersburg
-het nodig oordeelde, om zich meer in het bijzonder met deeze
-ontdekkingen bezig te houden.
-
-Beslooten hebbende om dezelve voorttezetten, in de hoop van eenmaal
-deeze eilanden onder het getal haarer bezittingen te stellen, stelde de
-regeering de uitvoering haarer ontwerpen in handen van meer bevaaren
-zee-officieren, als van eenen Behring, Tchirikoff, Levacheff, en andere
-niet minder vermaarde mannen; sommigen wapenen en scheepen zich te
-Okotsk in, anderen vertrekken uit de haven van Avatscha of St. Pieter &
-Paulus, aan den uithoek van Kamschatka gelegen; een ieder doorkruist op
-het ievrigste den ruimen archipel, die zich aan deszelfs oog opdoed, en
-gaat van de eene ontdekking tot de andere; de Koper, de Behring, de
-Vossen, de Aleutische Eilanden worden beurtelings opgespoord; en de
-schatkist van de kroon word op nieuw verrijkt. Na dat deeze gelukkige
-Argonauten een geruimen tijd op deeze zee-ën gedwaald hadden, landen zij
-op de Americaansche kust. Een schiereiland (Alaxa) vertoond zich aan
-hen; aan land gegaan verneemen zij daar, dat het zelve een gedeelte van
-een uitgebreid vast land uitmaakt; alles kondigt hen aan, dat het de
-nieuwe waereld moet zijn, en verrukt van blijdschap, neemen zij den weg
-na hun vaderland.
-
-Naauwlijks hadden zij verslag van den gelukkigen uitslag hunner reis
-gedaan, welke te meer bevestigt wierd door de nuttige waarneemingen, die
-zij meede bragten, of de uitzichten des koophandels wenden zich met
-allen iever na een gewest, alwaar men dezelve van onuitputtelijke
-bronnen verzekerde; Russische comptoiren wierden te Alaxa
-opgericht[168], en de onnoemelijke voordeelen hebben zedert altoos,
-niettegenstaande den verren afstand, de werkzaamste verstandhouding
-tusschen de factoors en derzelver lastgeevers onderhouden: ziet hier,
-hoe de handel te Okotsk geschied, van waar een aantal scheepen jaarlijks
-naar America afvaaren.
-
-  [168] Ik zal in geene bijzonderheden treden over de wijze, waar op
-  deeze inrichtingen gemaakt zijn. Ongelukkig betoonden de Russen zich
-  aldaar geenzints braaver nog menschlievender, dan men hen in derzelver
-  voorgaande overwinningen zich heeft zien gedraagen, en ik wenschte
-  wel, dat het van mij af hing om voor altoos een gordijn te schuiven
-  voor die ijsselijke vertooningen, welken zij bij derzelver aankomst
-  alhier herhaalden; dog de onrechtvaardigheid en ontrouw der
-  bevelhebbers, stuurlieden, handelaars en matroozen, hebben gelegenheid
-  gegeeven tot zo veele klagten en rechtsgedingen, en zo veele
-  schrijvers hebben daar van gesprooken, dat ik dit alles te vergeefs
-  met stilzwijgen zou voorbijgaan; vooral is het bekend, dat verscheide
-  scheepelingen, tot deezen togt gebruikt, beschuldigt zijn geworden van
-  veel eer de pelterijen ontvreemd dan gekogt te hebben, welken zij zich
-  bij derzelver terugkomst dubbel lieten betaalen; niet te vreden met de
-  ongelukkige inboorlingen van de vrugten van derzelver moed en arbeid
-  te berooven, noodzaakten zij die dan eens om onder derzelver oog en
-  tot hun voordeel, de otters, beevers, zeekoeijen, de vossen enz. te
-  vangen, en dan wederom gingen zij zelfs ter jagt, door een overdreeven
-  mistrouwen of roofzucht bestierd. Na een zodanig gedrag is men niet
-  vreemd, om hen nog van meer afschuwelijker buitenspoorigheden verdagt
-  te houden. Hoe kan men ook vooronderstellen, dat op zulk een
-  verbazenden afstand, de voorschriften en de bedreigingen van den
-  souverain altoos de misdaaden zouden hebben kunnen voorkomen? de
-  ondervinding heeft voor al in de uitgestrektheid van het Russische
-  rijk maar al te veel doen zien, dat het gezag verzwakt, naar maate het
-  zelve van deszelfs middelpunt verwijderd is. Hoe veel jaaren van
-  waakzaamheid en gestrengheid zal het niet nodig hebben om zich beter
-  te doen gehoorzaamen, en de misbruiken te verbeteren! Hier aan arbeid
-  het tegenwoordig bestier reeds zedert lang, en het is waarschijnlijk,
-  dat deszelfs poogingen niet te vergeefsch geweest zijn.
-
-Wanneer een koopman voorneemens is om deeze reis in persoon, of door een
-van zijn gemagtigden te doen, vraagt hij de goedkeuring van den
-Commandant, en zeldzaam word hen zulks geweigert; de laading van het
-schip word in acties verdeeld; ieder, die wil, kan dezelve koopen: het
-getal der acties gaat de bepaalde som der kosten van de uitrusting, en
-verkrijging der goederen, die tot ruiling moeten dienen, niet te boven,
-welken in stoffen, yzerwerk, coraalen, doeken, brandewijn, tabak en
-andere zaaken, bij de wilden in achting, bestaan; de officieren en
-matroozen genieten geene bezolding, dog zij hebben een deel in de
-laading, het welk men _paï_ noemt; de togten duuren drie, vier tot zes
-jaaren, en altoos geleid de winzucht hen naar de minst bezogte plaatsen,
-of tragt nog anderen te ontdekken[169].
-
-  [169] Zodanig was zelfs het ontwerp van een mij bekend handelaar, die
-  daarvan de grootste voordeelen verwachtte; met de kaart der reize van
-  Cook in de hand, dacht hij de rivier, welke na deezen vermaarden
-  zeebouwer genaamd is, te gaan opzoeken, en vervolgens zijn togt tot in
-  de nabuurschap van de baaij _Nootka_ voorttezetten. Indien hij zijn
-  voornemen kan uitvoeren, is het zeer mogelijk, dat hij zich niet
-  geheel in zijne hoop zal bedroogen vinden; en mogelijk zullen deszelfs
-  landsgenooten eenmaal aan zijn vernuft en kloekmoedigheid de
-  ontdekking van nieuwe bronnen van welvaart verschuldigt zijn.
-
-Bij derzelver terugkomst zijn de scheepen aan een gestreng onderzoek
-onderhevig, volgens de factuur van de lading moeten de uitrusters aan
-den Fiscaal de rechten betaalen, die hij zich van alle de zaaken, welken
-de lading uitmaaken, toeeigent; ze word vervolgens gewaardeert, en door
-eene gelijke deeling ontfangt iedere houder der actien in _Natura_ of
-anders, het beloop van zijn inleg (behalven de zee-schade en de
-goederen, die van geene waardij zijn) en deszelfs gedeelte in het
-voordeel, indien 'er gewonnen is. Men begrijpt, dat de kans bijna alleen
-beslist over de hoeveelheid van het geen, dat gedeeld moet worden, of
-over het te kort komende; en eindelijk, een gedeelte der koopmanschappen
-word te Okotsk verkogt, en een ander gedeelte naar Yakoutsk en van daar
-naar Irkoutsk overgebragt, van waar ze naar Kiakhta vervoerd worden, om
-de begeerte der Chineesche koopers optewekken.
-
-
-Bestier.
-
-De regeeringsform zou geen minder onderzoek dan de koophandel verdienen;
-dan geduurende mijn verblijf in Kamschatka welkers rechtbanken allen aan
-die van Okotsk onderhevig zijn, zo als ik reeds opgegeeven heb, ben ik
-reeds in staat geweest van omtrent dit onderwerp vrij uitgebreide
-aantekeningen[170] optezamelen; mij blijft nog overig, wat van nader bij
-de krijgstucht van de bezetting, en het bestier van de stad, het welk
-beide eveneens mijne verwondering trok, te beschouwen.
-
-  [170] Ziet het eerste deel, _Bladz._ 119. enz.
-
-Ik meende een tomeloos krijgsvolk, gelijk het eertijds was, te zullen
-zien, namelijk eene bende van woeste Cosakken, in den aart roovers, en
-geene andere wetten eerbiedigende dan hunne eigenzinnigheid of belang.
-Er ging geen dag om, of eenigen liepen met geweer en wapenen weg;
-dikwils wierden de magazijnen door deeze onbeschaamde krijgsknegten
-geplunderd. Te vergeefsch wapenden de uitvoerders van het oppergezag
-zich met strengheid om dit overloopen en rooven te beletten; te
-vergeefsch ondergingen alle de schuldigen, die men kon agterhaalen, de
-straf van de _Battogues_ of dunne stokjes, en de andere gebruikelijke
-kastijdingen onder de Russische krijgsbenden; men vond 'er onder deeze
-ongelukkigen, die zodanig gehard waaren tegen de slaagen, of zo
-onverbeterlijk, dat zij den volgenden dag op nieuws gestraft wierden,
-zonder dat immer zwaarder strafoeffeningen dezelve konden wederhouden,
-nog aan anderen ten afschrik verstrekken; deeze bezetting is echter
-tegenswoordig aan eene gestrenger krijgstucht onderworpen, en de
-voorbeelden van ongehoorzaamheid zijn veel zeldzaamer; zonder
-tegenspraak is men aan de hervormers hier van, wier geduld en
-bekwaamheid ook dit goede reeds uitgewerkt hebben, allen lof
-verschuldigt.
-
-Het burgerlijk bestier vereischt van deszelfs kant dezelfde voorzorgen;
-het was niet gemaklijk hetzelve in een stad te vestigen, die onder
-deszelfs inwoonders een groot getal bannelingen telt; de meesten van
-deeze hebben de onuitwischbaare schandvlek verdiend, welke de hand der
-gerechtigheid op derzelver misdaadige hoofden drukte, en de overigen,
-tot de galeijen verweezen, zoeken onophoudelijk, onder het geketend
-werken aan de haven, middelen uittedenken om straffeloos deeze boeijen
-te verbreeken; somtijds ontkomen 'er eenigen en ongelukkig is als dan de
-plaats, waar heen zich deeze galeiboeven begeeven! Dog de onophoudelijke
-waakzaamheid van den Commandant doed hun niet lang van deeze gevaarlijke
-vrijheid genot hebben; welhaast worden ze op nieuw gevangen en gestraft;
-alsdan belaad men ze met zwaarder ketenen, die aan de eerlijke burgers,
-welken onder deeze booswichten leeven, de openbaare veiligheid
-verzekeren; het gedrag van den Heer Kokh scheen mij in diergelijke
-gelegenheden even zo verstandig als standvastig te zijn; bij de
-gemaatigdheid, welke zijn hoofdhoedanigheid uitmaakt, voegt hij de
-onverzettelijkste gestrengheid.
-
-De Lamouters, Toungoussers en de Yakouters verschaffen insgelijks veel
-bezigheids aan de regeering, het zij door derzelver klagten, het zij
-door hunne menigvuldige muiterijen, voor al bij den ontfangst der
-belastingen; dit belangrijke werk is aan den Heer Loftsoff, Capitan
-Ispraunick toevertrouwd: door zijne arbeidzaamheid en voorzigtigheid
-weet hij de onlusten te stillen, de verschillen bijteleggen, en zonder
-geweld de beveelen van zijne souvereine te doen uitvoeren. Ik ben in
-staat geweest om te beoordeelen, hoe zeer de inwoonders over zijn
-bestier voldaan waaren.
-
-Het is in deezen voorspoedigen staat, dat ik dit departement gevonden
-heb; mogt het getuigenis, het geen ik met het grootste vermaak ten
-zijnen voordeele afleg, tegen de voorige verhaalen worden overgesteld,
-en den leezer op zijne hoede doen zijn tegens den indruk, welken het
-nadeelig vooroordeel, opgevat uit de voorstelling der misbruiken van de
-oude regeeringsform, op hem mogt gemaakt hebben! Men is ten minsten dit
-getuigenis aan de nieuwe inrichting verschuldigt, dat, indien er nog
-eenige abuizen in het bestier plaats hebben, dezelve onophoudelijk zich
-toelegt om die te verbeteren, naar maate dat ze ontdekt worden.
-
-
-Ontwerp om de inwoonders van Okotsk elder te verplaatzen.
-
-Zedert kort liep het gerugt (op welken grond is mij onbekend) dat het
-hof voorneemens zou zijn, om de inwoonders van Okotsk of naar Oudskoï,
-of naar eenige andere nabuurige plaats overtebrengen. Indien dit
-waarlijk deszelfs voorneemen is, verbeeld ik mij, dat het zelve de
-noodzaaklijkheid zal begreepen hebben, om op deeze kusten eene
-aanzienlijker stad te bezitten, welker gemaklijke gelegenheid, grootte
-en veiligheid van de haven, in deszelfs keus ter verplaatzing zal in
-aanmerking komen.
-
-
-Bijzonderheden over den togt van den Heer Billings.
-
-Ik heb beloofd eenige bijzonderheden wegens de zending van den Heer
-Billings te zullen meede deelen: reeds heb ik gezegd, dat zijne twee
-scheepen op de werf van Okotsk gebouwd wierden, dog ik zou mij zeer
-verlegen vinden om optegeeven, naar welken oord zij zich 't zeil zullen
-begeeven; het is mij onmogelijk geweest dit geheim te ontdekken; al het
-geen 'er mij van bekend is, bestaat hier in, dat de Heer Billings uit
-hoofde van zijn verkreegen roem en de proeven van bekwaamheid, welken
-hij op een der reizen van Capitein Cook zijn landsgenoot betoond heeft,
-naar Rusland geroepen is met den rang van Scheeps Capitein, om op eenen
-geheimen togt het bevel te voeren, dien men meent eenige ontdekking ten
-doel te hebben; het gezag, dat men hem toegestaan heeft, schijnt zeer
-uitgestrekt te weezen; de bouwstoffen, werklieden, matroozen, en al het
-geene hij noodig zou kunnen hebben, is hem door het hof bezorgd.
-
-Om meerder spoed te kunnen maaken, had de Heer Billings zijn volk
-verdeeld; een gedeelte wierd onder bevel van den Heer Hall, zijn
-lieutenant, naar Okotsk gezonden ter bouwing van de twee vaartuigen,
-terwijl hij zich met de overige manschap, voorzien van sterke sloepen en
-andere vaartuigen, die hij in allen spoed op de rivier Kolumé had doen
-vervaardigen, naar de ijs-zee begaf.
-
-Niemand wist voor als nog het oogmerk van deezen eersten togt, een ieder
-verloor zich in gissingen; de waarschijnlijkste waren, dat deeze zeeman
-getragt had om dit gedeelte van Asia om te reizen, van de rivier Kolumé
-af, en de caap Sutoï voor bij te zeilen, tevens een weg zoekende om door
-de zee van Kamschatka naar Okotsk te rug te komen; dog indien dit zijn
-oogmerk mogt geweest zijn, is het waarschijnlijk, dat hij in de
-uitvoering onoverkomelijke zwaarigheden zal ontmoet hebben, vermits hij
-na eenen moeijelijken togt van eenige maanden in de rivier Kolumé is
-binnen geloopen, en zich van daar naar Yakoutsk heeft begeeven.
-
-De arbeid onder het bestuur van den Heer Hall te Okotsk was geduurende
-een groot gedeelte van den winter gestaakt, dog terwijl ik mijn
-verblijf aldaar hield, wierd dezelve hervat en met iever voortgezet;
-reeds was het beloop van een schip in gereedheid, en de kiel van het
-ander op de werf opgezet; de lijndraaijers, smeeders, timmerlieden
-zeilemakers; & kalfaters[171] hadden bijzondere werkplaatsen; de
-tegenwoordigheid der Officieren, onder welkers opzicht deeze arbeid
-geschiede, wakkerde onophoudelijk den iever der werklieden aan;
-niettegenstaande den grooten spoed, dien ik van alle kanten aan deeze
-bouwing zag toebrengen, twijffel ik echter, of deeze vaartuigen binnen
-twee jaaren nog wel in staat zullen weezen om onder zeil te kunnen gaan.
-
-  [171] Deeze waren benevens de werkbaazen en bevaaren matroozen allen
-  uit Rusland gekomen. Om echter het noodige getal matroozen te bekomen,
-  was de Heer Hall genoodzaakt recruuten aanteneemen; en de orders, waar
-  mede hij voorzien was, waaren zo sterk, dat de Commandant hem op zijne
-  eerste vordering al de noodige manschappen en materiaalen bezorgde.
-
-
-De rivier Okhota ontdoed zich van het ijs.
-
-Bij niemands geheugen was de rivier Okhota langer met ijs bezet geweest
-dan tot den 20 Maij; dit jaar echter raakte dezelve tot groote
-verwondering der inwooners niet los dan in den namiddag van den 26; dit
-schouwspel lokte de geheele stad uit, en ik wierd daar bij genodigt als
-tot eene partij van vermaak; dog in het denkbeeld zijnde, dat ik niets
-anders zien zou dan het geen ik te Petersburg bijgewoond had, toonde ik
-even weinig begeerte als nieuwsgierigheid. Men verdubbelde de noodiging
-en ik ging meede naar den oever; de meenigte was reeds daar: ik wierd op
-het oogenblik door een aantal lieden omringd, die zich in eene
-eenstemmige opgetogenheid bevonden, op het gezicht der verbaazende
-ijsschotsen, welken door den snellen stroom van alle kanten weggevoerd
-wierden. Zij botsten met geweld tegens, en stapelden zich op elkander.
-Een oogenblik daar na hoorde ik een sterk gekerm; ik zag rondom, van
-waar dit geschreij kwam, en ik ontdekte een troup mannen en vrouwen, die
-even als wanhoopigen langs den oever liepen: ik naderde al beevende in
-de gedagte, dat het een of ander ongelukkig kind in leevensgevaar was;
-dog ik vond mij bedroogen.
-
-Veertien à vijftien honden waaren oorzaak van deeze beweeging; derzelver
-meesters kermden gezamentlijk, het zij uit meedelijden of uit
-gierigheid, over het lot van deeze arme dieren, welker verlies zeker
-scheen. Gerust op de ijsschotsen gezeten, waar door ze weggevoerd
-wierden, zagen ze met eene verwonderde houding de geschaarde menigte
-langs den oever; nog het geroep, nog de teekens, welken door al dit volk
-gedaan wierden, konden deeze in beweeging brengen; twee evenwel zogten
-zich te redden, en zij geraakten met veel moeite aan den anderen kant:
-de overigen verdweenen binnen eenige minuuten; eenmaal in volle zee
-zijnde hebben zij daar ongetwijffelt den dood gevonden.
-
-Dit waaren de eenigste slagtoffers van het losgaan der rivier; dog de
-uitwerkzelen hier van zijn menigmaal zo gedugt geweest, dat men
-jaarlijks alle de huizen in de nabuurschap der rivier ontruimt[172]; de
-verstrooide overblijfzelen langs den oever bevestigen, dat 'er veelen
-door diergelijke treurige gebeurtenissen weggesleept zijn. Men heeft mij
-verzekert, dat in eenige jaaren bijna een vierde gedeelte van de stad
-daardoor verwoest is geworden.
-
-  [172] Men heeft in de beschrijving van Okotsk gezien, dat deeze
-  gebouwen de wijk der Kooplieden uitmaaken; uit bevreestheid hadden zij
-  allen hunne winkels op de plaats van het gouvernement overgebragt: zij
-  beslooten zich in het vervolg daar neer te zetten; en dienvolgens
-  herbouwde men aldaar hunne wooningen, wier getal aanmerkelijk
-  vermeerdert wierd.
-
-Men wagte met ongeduld, dat deeze rivier deszelfs loop hernam: het wierd
-tijd, dat zo dra mogelijk de vischvangst levensmiddelen verschafte
-tegens het gebrek, het geen zich begon te doen gevoelen, de voorraad
-van visch, in den voorigen zomer verzameld, was van weinig belang
-geweest, en bijna verbruikt; het meel was insgelijks zeer geminderd, en
-het geen 'er nog van overig was, wierd tot zulk een aanmerklijken prijs
-verkogt, dat het gemeen 'er niets van bekomen kon. In deezen nood
-vertoonde de menschlievendheid van den Heer Kokh zich op het sterkst. In
-de magazijnen van de kroon was nog roggemeel in voorraad, en hij deelde
-zulks aan het behoeftigste gedeelte der inwoonders uit; deeze afgifte
-verschafte wel eenige ondersteuning, dog het was van geen langen duur;
-de Heer Kokh, die dagelijks verscheide persoonen uit de stad aan zijne
-tafel ontfing, zag zich zelfs genoodzaakt om van den weinigen voorraad,
-dien hij van het voorige jaar overgehouden had, gebruik te maaken.
-Eindelijk aten wij geen ander dan in de zon gedroogd ossevleesch. Om
-versch vleesch te verkrijgen liet de Heer Majoor op de rendieren en
-argalis jaagen, dog men had maar eenmaal het geluk om er van
-aantebrengen.
-
-De rivier geheel van het ijs bevrijd zijnde, deed hij aanstonds de zegen
-uitwerpen; ik was daar met een groot gedeelte der inwoonders van de
-stad, en na mijne gedagten, was dit schouwspel veel fraaijer dan het
-eerste: onbeschrijflijk waaren de gewaarwordingen en de blijdschap van
-deeze menigte getuigen, bij het eerste ophaalen van het net; het was met
-een verbaazend aantal kleine visch gevuld, als spiering, haring enz. op
-dit gezicht vermeerderde de vreugd en het gejuich; de meest verhongerden
-wierden eerst geholpen; men gaf hen al het geen, het welk dit gelukkig
-begin opgeleverd had. Ik kon mijne traanen niet wederhouden, wanneer ik
-de graagte van deeze ongelukkigen zag; geheele huisgezinnen betwisten
-zich onderling de visch, en verslonden dezelve geheel raauw voor onze
-oogen.
-
-Op deeze vischvangst, die van dag tot dag overvloediger wierd door het
-terugkomen van de salm[173] en andere groote visschen in deeze rivieren,
-volgde de jagt op de watervogels[174], die welhaast de oppervlakte 'er
-van bedekten; dit was een nieuw middel van bestaan voor de inwoonders.
-
-  [173] De toebereiding van de salm geschied hier op dezelfde wijze als
-  in Kamschatka.
-
-  [174] Ik meen reeds rekenschap gegeeven te hebben van de wijze, waar
-  op deeze jagt zeer gemaklijk in den ruij-tijd deezer vogelen geschied.
-  De stok is het eenigste wapentuig, waar meede men dezelve aanvalt.
-
-
-Toebereidzelen tot mijn vertrek.
-
-Ondertusschen vorderde het jaarsaisoen, en niettegenstaande zeer
-menigvuldige nevels zagen wij bij tusschenpoozen eenige schoone dagen.
-Deeze kwamen ons des te fraaijer voor, dewijl in den nagt van den 29.
-twee duim sneeuw viel, en dat de koude een graad boven nul aanwees; het
-water liep langzaamerhand af, dog men wierd nog geene teekens van
-groeijing gewaar. Eenige verrotte grasscheuten, de ellendige vrugten der
-laatste poogingen van de natuur bij het eindigen van den voorigen
-herfst, waaren het eenigste voedzel, welk het aardrijk voor de paarden
-opleverde, in afwachting van dat, welk de terugkomst van de lente hen
-beloofde.
-
-Reeds brande ik van begeerte om te vertrekken, en hoe zeer ik voor mij
-zelfs niet verbergen kon den slegten staat, waar in deeze dieren zich
-nog moesten bevinden, drong ik echter den Heer Kokh om spoedig allen die
-voor mij aangehouden waaren, te verzamelen, dewijl ik beslooten had om
-mij uiterlijk den 6 Junij op reis te begeeven. Zijne beveelen wierden
-stiptelijk ter uitvoer gebragt, en het was door zijne voorzorg, door de
-goedheid van Mevrouw Kasloff, en door de geschenken van verscheide
-vrienden, welken ik in deeze stad agterliet, dat ik mij eensklaps van
-een ruimen voorraad van beschuit en brood voorzien zag; zonder het
-terugdenken op het gebrek, het geen wij ondervonden hadden, kon ik niet
-anders dan zeer vergenoegd over deeze weldaaden zijn; dog het denkbeeld,
-dat ik mij met de opofferingen der vriendschap zou moeten voeden,
-kwetste mijne gevoelige ziel, en het kostte mij zeer veel om te
-behouden, het geen ik niet te rug kon doen neemen; want hoe meer
-zwaarigheden ik maakte, des te meer beklag en aanhoudende verzoeken,
-voor welken ik eindelijk moest zwichten, had ik doortestaan.
-
-De dag voor mijn vertrek wierd tot het afscheid neemen besteed. Ik had
-het genoegen te verneemen, dat de Heer Loftsoff voorneemens was mij tot
-Moundoukann te vergezellen; eenige zaaken betreklijk deszelfs opbouwing
-vorderden ook, dat de Heer Hall derwaards ging, die ook dadelijk besloot
-om met ons daar heen te reizen. Ik verwachtte niet van nog een ander
-reisgezel, voor wien ik eene dubbelde achting bezat, te zullen bekomen;
-de Heer Allegretti verwittigde mij des avonds, dat hij zich voorgesteld
-had om mij tot aan het kruijs van Yndoma te vergezellen: en hoe groot
-was mijne verwondering en erkentenis, wanneer ik vernam, dat zijne
-verkleeftheid aan mij de eenigste beweegoorzaak van zijn reis was! Van
-mijne twee soldaaten ging Golikoff alleen met mij. Nedarézoff bleef te
-Okotsk, dog ik nam zijn vader mêe, die mij gegeeven wierd om voor
-stuurman op de rivier Yndoma te dienen. Een aantal werklieden moesten
-volgens mijne afspraak met den Heer Kokh dadelijk na ons vertrekken, om
-onder mijne oogen de vaartuigen, welken te zeer beschadigt zouden zijn,
-te herstellen, ten einde ik aan geene nieuwe gevaaren of aan langer
-uitstel blootgesteld zou weezen.
-
-Alle mijne toebereidzelen in gereedheid zijnde, scheurde ik mij uit de
-armen van den Heer Kokh. Verscheiden der inwoonders deeden mij de eer
-aan, van mij tot buiten de poorten der stad te geleiden, alwaar onze
-paarden reeds te vooren gebragt waaren; daar scheiden wij onder
-wederzijdsche zegenwenschen, en het verschaft mij altoos genoegen van
-zeker te weezen, dat mijne herbergers mij verlaatende de blijken met
-zich voerden van geenen ondankbaaren wel gedaan te hebben.
-
-Op het gezicht van het ros, dat ik beklimmen moest, sprong ik van schrik
-en meedelijden agter uit; nimmer had ik een diergelijk slegt paard
-gezien; ontvleeschte en ingezonken heupen, een smal en puntig kruis,
-alwaar men alle de beenen kon tellen, een uitgerekte hals, de kop
-tusschen de beenen, en waggelende op zijne kooten, ziet daar een getrouw
-afbeeldzel van het beest, dat mij draagen moest: dat men de gedaante der
-andere paarden beoordeele, dewijl het mijne voor een der minst slegte
-gehouden wierd; het zadel scheen mij toe veel na de onzen te gelijken;
-die der vervoerders van ons reisgoed waaren veel kleinder, van hout en
-open; boven op dit draagzadel stonden twee kruisgewijze stokken, waar
-aan men den last[175] ophing en vastmaakte, evenwel met in achtneeming
-van het gewicht aan beide zijden gelijk te maaken, want de minste
-onevenredigheid zou wel dra deeze arme dieren het evenwicht hebben doen
-verliezen.
-
-  [175] Dit waren lederen en mantelzakken, ze hebben dit vooruit, dat de
-  zijden van het paard daar door niet kunnen gekwetst worden; derzelver
-  gewicht is gewoonlijk van vijf pouds of twee honderd ponden, en nooit
-  zijn ze zwaarder dan zes pouds of twee honderd veertig ponden; men
-  noemt dien last _riouki_ en derzelver draagers RIOUSCHNI-LOSCHADEI;
-  wanneer de goederen minder zwaar of van een klein begrip zijn, plaatst
-  men dezelve op den rug van het dier, en maakt die meteen paardenhairen
-  riem die onder den buik doorgaat, daaraan vast.
-
-
-Zoutgroef drie uuren van Okotsk.
-
-Het was in deeze erbarmelijke uitrusting, dat onze caravaane zich op weg
-begaf. Om ons eenigzints over den langzaamen voortgang te vertroosten,
-vervrolijkte zich een ieder ten kosten van deszelfs ros; twaalf wersten
-van Okotsk toonde men mij aan den oever der zee eene vrij aanmerkelijke
-zoutgroef; de menschen, die daar werken, zijn allen kwaaddoenders, of
-lieden door de justitie gestraft; dat huis voorbij zijnde, lieten wij de
-zee aan onze linkerhand, om eenigen tijd de Okhota langs te rijden.
-
-
-1788. _Junij_ Den 6.
-
-
-Aanmerkingen over de Okhota en bijzonderheden omtrent mijne reis.
-
-Daar het ontdooijen der rivier zo veel vrees in de stad verwekte, zijn
-deszelfs overstroomingen echter niet minder gevaarlijk voor de
-omleggende streeken; treed zij haare oevers te buiten, niet alleen
-overstroomt zij als dan de nabuurige landen, en nu een geweldige stroom
-geworden, verheft zij zich te heviger, naar maate zij veld wind; men
-verhaald, dat men wel eens deszelfs water twee voet boven de kruin der
-hoogste boomen heeft gezien; hier uit kan men opmaaken, hoedanige
-verwoestingen zij aanricht; dit is altans zeker, dat ik in de bosschen
-holle wegen heb aangetroffen van eene verbaazende diepte, welken men mij
-zeide haar werk te weezen.
-
-Ten naasten bij te Medvéjé Golova gekomen, viel mijn paard onder mij
-neder, zonder dat het mogelijk was het weder te doen opstaan; gelukkig
-had ik tijds genoeg om het zadel te verlaaten, en ik wierd niet in
-deszelfs val mêegesleept; het beest bleef op de plaats leggen[176]
-alwaar het zelve ongetwijffeld eenige uuren daar na zal omgekomen zijn;
-wij behielden nog elf paarden; mij wierd dadelijk een ander gegeeven; en
-ik kwam zonder eenig ander ongeval in het dorp.
-
-  [176] Het verlies van deeze dieren schijnt de Yakouters weinig aan te
-  doen; het komt in hen zelfs niet eens op om ze hulp toetebrengen; zo
-  dra zij weigeren dienst te doen, of dat zij van verzwaktheid of
-  vermoeitheid neervallen, geeft men ze aan hun jammerhartig lot over;
-  ook ziet men de wegen met derzelver lijken bezaaid, die ten voedzel
-  voor de beeren verstrekken, welken hun roof niet verlaaten, voor en
-  aleer 'er niets meer dan de beenen overblijft. Geen tien treeden ver
-  of wij vonden van deeze geraamtens van paarden, en ik geloof, dat ik
-  tot aan het kruis van Yndoma, er meer dan twee duizend gezien heb.
-  Mijne geleiders verhaalden mij, dat de meesten het voorige jaar
-  omgekomen waaren, bij gelegenheid van de overvoering der bouwstoffen,
-  geschikt voor den togt van den Heer Billings van Yakoutsk naar Okotsk;
-  men was door de overstroomingen overvallen geworden, en naauwlijks
-  hadden de menschen zich kunnen bergen. Een gedeelte der laadingen was
-  nog onder een soort van lootsen, en die labazis geplaatst, waar van ik
-  gesprooken heb, alwaar de reizigers hunne goederen bergen, tot dat de
-  afloop van het water hen de gelegenheid verschaft om dezelve te komen
-  weghaalen; men voegde daar nog bij dat de Yakouters dus jaarlijks vier
-  a vijf duizend paarden, in de overvoering der Koopmansgoederen, waar
-  toe ze gebruikt worden, verliezen.
-
-
-1788. _Junij_ Den 7.
-
-Den anderen dag des morgens ten negen uuren vertrokken wij van daar en
-doorwaadden de rivier Okhota, welke wij vervolgens verlieten. Ik
-ontdekte hier en daar op den weg, op een vrij grooten afstand den een
-van den ander geplaatst, eenige Yakoutsche yourtes. Zeldzaam ziet men
-'er eenigen bij elkander.
-
-De neiging van deeze geslachten om zich dus ieder op zich zelven te
-plaatzen, zou die niet deszelfs oorsprong ontleenen uit een beweegreden
-van eigen belang, van zeer veel gewicht voor dit volk? daar de paarden
-derzelver eenigsten rijkdom uitmaaken, hoe zouden de eigenaars derzelven
-(men vind 'er die duizend en meer paarden bezitten) indien de wooningen
-bij elkander geplaatst waaren, aan hunne talrijke stoeterijen voedzel
-kunnen bezorgen? de weilanden in den omtrek zouden welhaast uitgeput
-zijn. Om daar aan te gemoet te komen, zou men genoodzaakt zijn de kudde
-ver weg te zenden, en hoeveel ongemaks zou zulks niet berokkenen, zo
-door de nalaatigheid als ontrouw der hoeders?
-
-
-Den 8.
-
-Wanneer wij te Moundoukann aankwamen, waaren onze paarden zodanig
-vermoeid, dat wij daar den nagt en den dag van den 8. doorbragten.
-
-Ik heb boven reeds gezegt[177] dat dit dorp twintig wersten van
-Medvéjé-Golova afgelegen is; de rivier, die er langs loopt, ontleend
-deszelfs naam van het dorp.
-
-  [177] Ziet mijn eerste reize van Okotsk, Bladz. 171.
-
-
-1788. _Junij_ Den 9.
-
-Met het aanbreeken van den dag verliet ik de Heeren Hal en Loftsoff, die
-hier blijven moesten; en aanstonds moest ik een hoogen berg genaamt
-_Ourak_ overrijden, welkers top nog met sneeuw bedekt was; onze paarden
-liepen tot den buik er door, en hadden op deezen weg veel te lijden.
-
-Langs den voet van deezen berg stroomt de rivier, die denzelfden naam
-draagt; zo breed als diep, is haar loop ook niet minder sterk; op den
-oever ziet men eene yourte, welke men mij zeide door lieden bewoond te
-worden, die het ambacht van schuitevoerders waarnamen, dog nu waaren ze
-allen van huis, mogelijk wel op de jagt. Uit derzelver openstaande
-wooning was optemaaken, dat ze zich maar zedert weinige dagen uit
-bevonden.
-
-Wanneer het ons verveelde om hen langer te roepen en te wachten, bragten
-wij het minst beschadigde vaartuig van die, dewelken aan den oever
-vastgemaakt waaren, te water; na lang zoekens vonden wij de riemen; men
-ontlaadde en ontzadelde de paarden en de goederen wierden in de schuit
-gebragt, die ons beurtelings aan den anderen kant bragt; nu bleeven onze
-harddraavers nog overig, en ik was zeer bevreesd, dat ze de rivier niet
-zouden kunnen overzwemmen; de gerustheid, die mijne Yakouters daar
-omtrent vertoonden, kwam mij onbegrijpelijk voor; door stokslaagen
-dwongen zij ze in het water te gaan, de schuit ging vooraf om ze te
-bestieren, terwijl een der geleiders aan land gebleeven dezelve met
-steenen wierp, en ze door zijn geschreeuw schrik aanjoeg, ten einde ze
-het te rugkeeren te beletten; na verloop van een half uur kwamen ze
-onbeschadigd weder bij ons; dadelijk wierden ze gezadeld, op nieuws
-belaaden[178], en wij vervorderden onze reis.
-
-  [178] De Yakouters zijn hier aan zodanig gewoon, dat ze zulks den
-  handigsten stalknecht niet zouden gewonnen geeven; ze maaken de
-  lastpaarden drie aan drie met de staarten aan elkander vast, en eene
-  riem is genoegzaam om ze allen te mennen.
-
-De kragteloosheid onzer paarden noodzaakte ons vijf en twintig wersten
-van Moundoukann stiltehouden, ter plaatze die hen het meeste voedzel
-aanbood, en alwaar men het spoor der beeren het minst ontdekte.
-
-Na een vasten van zes maanden, dat is te zeggen, na het eindigen van den
-winter, begrijpt men dat de gulzigheid der beeren verbaazend is; uit
-hunne schuilplaatzen gekomen, verspreiden zij zich door de velden; en
-bij gebrek van visch, die de rivieren als dan nog in geen groote
-hoeveelheid opleeveren, vallen zij woedend op alle dieren, die zij maar
-vinden en voornamelijk op de paarden aan; wij waaren ter onzer eige
-behoudenis verplicht middelen uittedenken om ze afteweeren: ziet hier
-eene beschrijving van onze gewoonlijke voorzorgen, waar door de leezer
-zich een denkbeeld van onze rustplaatsen zal kunnen vormen.
-
-
-Rustplaatzen der Yakouters.
-
-De plaats uitgekoozen zijnde, ontlaad men de paarden en laat die in
-vrijheid wijden, rondom ons kleine leger staken wij van afstand tot
-afstand vuuren aan, vervolgens deed ik verscheide snaphaanschooten, voor
-dat ik mij in mijn tent begaf; men had mij verzekert, dat het geluid en
-de reuk van het kruid de beeren doed vluchten; wanneer de dageraad
-aanbrak, verzamelde men de paarden: indien 'er zich eenigen wat ver af
-begeeven hadden, kwamen ze op het geschreeuw mijner Yakouters aanstonds
-opdagen: deeze bezitten daar in dezelfde bekwaamheid als de Koriaken
-omtrent derzelver rendieren.
-
-
-Den 10.
-
-Verwonderd zijnde van geduurig paardemaanen of staarten aan de takken
-van de boomen te zien hangen, vroeg ik daar van de reden, en ik vernam
-dat dit offerhanden waaren, gedaan door de Inwoonders des lands aan de
-bosch en weg Goden: mijne wegwijzers hadden daar derzelver begunstigde
-plaatsen, alwaar zij op eene Godsdienstige wijs diergelijke gaaven
-gingen vastmaaken; deeze bijgeloovigheid heeft ten minsten die
-nuttigheid, dat de offers, welke zij aanbrengt, tot wegwijzers kunnen
-dienen.
-
-
-1788. _Junij_ Den 11.
-
-Den voorigen dag hadden wij verscheiden armen van de rivier Ourak
-doorwaad, die zich in onnoemlijk veel takken verspreid; door geen
-derzelven waaren wij opgehouden geworden. Den 11, des middags ten vijf
-uuren, kwamen wij weder aan deeze rivier; deszelfs breedte was niet zeer
-aanmerkelijk, en indien de regen[179] die tot aan den avond viel,
-dezelve niet zeer vergroot had, zouden wij niet geaarzeld hebben om die
-even als daags te vooren doortetrekken; het opperhoofd van mijne
-geleiders zeide mij, dat hij 'er gevaar in zag; dog men had mij
-gewaarschuwt, dat, indien ik zwak genoeg was om na hunnen raad te
-hooren, zij op de minste zwaarigheid mij dringen zouden om op den vollen
-dag stil te houden, meer om zelfs uit te rusten, dan wel om hunne
-paarden verkwikking toetebrengen. Ik besloot derhalven hen te noodzaaken
-om ten minsten den doortogt te beproeven, en de uitslag overtuigde mij
-van de juistheid der gemaakte aanmerking; hij, aan wien ik bevel gaf om
-in de rivier te gaan, wierd genoodzaakt van spoedig weer aan land te
-komen; zijn paard had eenige treen van den oever den grond verlooren:
-wij moesten ons in de nabuurschap legeren, alwaar onze paarden gelukkig
-te graazen vonden. Om geen tijd te verliezen deed ik geene andere
-maaltijd dan des avonds, terwijl ik over dag niets anders dan
-roggebeschuit gebruikte; dog ik had al mijn volk gelast van mij te
-waarschuwen, wanneer men eenig wild zou ontdekken[180], zo dat wij een
-geruimen tijd alleen van de jagt leefden; de nooddruft is een goed
-meester; en door de gewoonte verkreeg ik allengskens de bekwaamheid.
-
-  [179] Ik was dien dag ooggetuige van eene zaak, welke verdiend
-  verhaald te worden: mijne Yakouters trokken met behendigheid groote
-  stukken schors van pijnboomen af, en wisten zich daar van een soort
-  van parapluie te vervaardigen, waar onder zij den nagt doorbragten.
-
-  [180] Behalven het watergevogelte vonden wij zeer dikwijls op onzen
-  weg korhaanen, witte patrijzen, jonge hoenderen, en wij raapten
-  insgelijks de eijeren, wanneer wij die aantroffen.
-
-Indien het gebeurde, dat ik eenige ligtgraauwe konijnen doode, was dit
-ten voordeele van mijne Yakouters, uitgezondert het vel, dat ze mij
-wedergaven; Golikoff had mij dit vleesch tegen gemaakt, dat ik op zijn
-woord voor zeer slegt hield. Eens echter, bekoord door de witheid van
-deeze kleine gekookte beestjes, was ik begeerig daar van te eeten; zij
-hebben den smaak van het dennenhout, dog minder onaangenaam als men mij
-gezegt had. Op een tijd, dat wij gebrek hadden, heb ik mij daar wel aan
-vergast, en ik kan gemaklijk begrijpen, dat de Yakouters zulks voor eene
-lekkernij houden.
-
-
-Gewoonlijk voedzel der Yakouters.
-
-Derzelver voornaamste geregt, het welk zij _Bourdouk_ noemen, stond mij
-veel meer tegen; dit is een dik afkookzel van roggemeel[181] en water in
-het welk zij vischtraan mengen, na dat ze het van het vuur genomen
-hebben: zij konden daar zo veel van gebruiken, dat ik 'er van ijsde. In
-het algemeen worden ze voor de grootste eeters gehouden; somtijds, voegt
-men 'er bij, braaden ze een paard om zich eens degelijk te vergasten,
-het welk in weinig uuren door een klein aantal van gasten opgebruikt
-word; al wat de maag of pens van het dier bevat, is voor hun geen
-versmadelijk beetje. Wie zou gelooven, dat menschen van zulk eenen
-verslindenden aart op een anderen tijd eene maatigheid bezitten, die ons
-ondragelijk zou toeschijnen, en dat zij menigmaal genoodzaakt zijn
-verscheide dagen zonder eeten te weezen?
-
-  [181] Bij gebrek van roggemeel neemen zij de schors van jonge
-  pijnboomen, kooken die vervolgens en maaken ze fijn.
-
-
-1788. _Junij_ Den 12.
-
-Ik wierd vroegtijdig door mijne wegwijzers wakker gemaakt, die mij
-kwamen zeggen, dat het water des nagts merkelijk gevallen was; terwijl
-men ons reisgoed oplaadde, zag ik eenige lieden te paard ons naderen,
-die om dezelfde reden aan de andere zijde waaren opgehouden, zij hadden
-om aan onzen kant te komen geen het minste gevaar geloopen, en zij
-stelden ons gerust.
-
-
-Ontmoeting van eene Caravane Kooplieden.
-
-Dit waaren in verval geraakte Kooplieden, die het geluk gingen
-beproeven, als gemagtigden van een rijk handelaar, wiens vooruitzichten
-in den handel de goedkeuring van het hof en al de ondersteuning die hij
-benoodigt was, hadden verworven; deeze hadden ten oogmerk den handel in
-pelterijen, voornamelijk in Sabelmarters, in het land der Koriaken of
-bij de Tchouktchis gevangen; die factooren moesten zich van den mond der
-rivier Pengina af tot diep landwaards in verspreiden; de reis zou vier
-of vijf jaaren duuren; zij waaren niet alleen voorneemens om overal
-bontwerk te koopen, dog daar en boven om zelfs de dieren, die 'er van
-voorzien zijn, te vangen: en daar zij geen andere beletselen vreesden
-dan die hen door de Inlanders konden veroorzaakt worden, hadden zij zich
-van wapenen en kruid en lood voorzien, ten einde in staat te zijn om
-derzelver aanvallen afteweeren.
-
-Wanneer zij ons verlieten, sloegen zij een blijk van medelijden op onze
-ellendige paarden, terwijl wij met een benijdend oog de sterkte en
-welgesteldheid van de hunnen beschouwden. Uit den omtrek van Yakoutsk
-gekomen, alwaar men wintervoeder opzamelt, vertoonden deeze dieren vlak
-het tegengestelde van de onzen, welke mij nu door vergelijking nog veel
-slegter voorkwamen.
-
-Wanneer wij de rivier overgetoogen waaren, vroeg ik aan mijne
-wegwijzers, of ik nu hoopen kon, dat dit voor de laatste keer zou zijn;
-"Neen, zeiden zij, voor dat de dag geeindigt is, moeten wij 'er nog drie
-overtrekken".
-
-Uit de beschrijving, die zij 'er mij van deeden, maakte ik op, dat dit
-wederom armen van de Ourak moesten weezen. Wat hier ook van zijn mogt,
-mijn vrees vernieuwde bij iedere doortogt, het denkbeeld dat een paard
-aan het waggelen raaken en met mijn kistje kon vallen, deed mij huiverig
-zijn.
-
-
-Uitsteekende dienst welke Golikoff mij bewijst.
-
-Uit een digt bosch komende, bevond ik mij aan den oever van een
-geweldigen waterstroom; deeze nieuwe rivier was van eene ongemeene
-snelheid, en deszelfs breedte weinig minder dan twee honderd treeden, ze
-valt hier digte bij in de Ourak. Echter oordeelden wij dezelve waadbaar,
-en in dat vertrouwen zette ik mijn paard aan om 'er in te gaan: omtrent
-in het midden voelde ik dat zijne beenen waggelden; ik moedigde het
-beest aan, het hield stand, ging voorwaards, en het water ging mij maar
-tot aan de knie-ën; stouter geworden zette ik mij weder in het zadel,
-want het gezicht van den stroom veroorzaakte mij eene geduurige
-ontroering, en mijn lighaam hing geheel over eene zij; als ik eindelijk
-bijna aan den kant geraakte, welkers hoogte nieuwe poogingen vereischte,
-moest ik, om daar op te komen, over een kaaij van ijsschotsen, die 'er
-aan vast was klouteren; deeze was wel zeer steil, dog ik zou te
-vergeefsch eenen anderen doortogt gezogt hebben. Ik nam dan mijn
-besluit, en ik bragt het dier bij deezen gevaarlijken oever. Reeds
-waaren zijne voorpooten daar op geplaatst, en het deed zijn best om ook
-de agterpooten daar op vast te klampen, dog op het zelfde oogenblik
-glijdt hij uit, en valt agter over; wij geraakten van elkander en beide
-aan het zwemmen; de plaats was diep, de zwaarte mijner kleederen
-belemmerde de minste beweeging, die ik maakte; door den geweldigen
-stroom weggesleept, evenals mijn paard, dat digt bij mij zwom, verloor
-ik ongevoelig mijne krachten; ik geraakte na de t'zamenvloeijing der
-twee rivieren, wanneer ik mij eensklaps hoorde toeroepen: zoek uw paard
-te vatten, of het is met u gedaan; deeze stem, en het nabijzijnde
-gevaar versterkten mij; ik werkte met alle magt, strekte de hand uit, en
-greep den teugel; de Hemel waakte ongetwijffelt over mijne behoudenis,
-want ter zelfder tijd voelde mijn paard grond en stond stil; een
-oogenblik laater en wij waaren verlooren geweest: ik hijste mij langs
-den toom tot aan den hals van het paard, waar aan ik mij sterk
-vasthield, ik bleef dus als tusschen leeven en dood hangen, vreezende
-mij te verroeren en met een groot geschreeuw om hulp roepende; mijn
-getrouwe Golikoff had te vergeefsch getragt mij te volgen, de sterkte
-van zijn paard had niet aan deszelfs iever beantwoord. Hij was het, die
-in zijne onverduldigheid mij den heilzaamen dog schrikkelijken raad
-gegeeven had, van mij aan den toom te houden; zo dra hij 'er het goed
-gevolg van zag, verdubbelde hij zijne poogingen om den oever te
-bereiken, daar op te springen, naar mijn paard te loopen, hetzelve
-buiten het water te trekken en mij het leeven wedertegeeven, dit alles
-was voor hem het werk van vijf minuuten.
-
-Mijn eerste zorg was, na dat ik mijn verlosser omhelsd had, van de hand
-in mijn gordel te steeken en daar mijn brievetas uittehaalen.
-Niettegenstaande dat dezelve in gewast linnen gewonden was, had het
-water 'er nogtans ingedrongen, en ik beefde over twee brieven van
-belang, die mij bijzonder door den Heer Graaf de la Pérouze waaren
-aanbevoolen, ik zag met blijdschap, dat dezelve niet zeer nat waaren.
-
-Mijn kistje was aan den anderen kant gebleeven, dog mijne ongerustheid
-deswegens verdween wel dra door de aankomst van den Heer Allegretti en
-mijne andere meede reizigers, die het zelve in mijne handen stelden. Zij
-waaren nog verbleekt en ontstelt over mijn wedervaaren, en beschouwden
-mijne redding als een wonder. Ik was te nabij aan mijn einde geweest om
-niet van dezelfde gedagten te zijn.
-
-Wij steegen vervolgens wederom te paard, dog ik moet bekennen, dat bij
-de nadering van eene rivier het bloed in mijne aderen stolde; ik zond
-altoos een van mijne wegwijzers voor uit en ik was niet gerust, voor dat
-hij mij van den overkant een teken gegeeven had.
-
-Wij reisden deezen dag even als alle de voorigen, zedert mijn vertrek
-van Okotsk, geduurig dwars door de bosschen, alwaar wij den loop der
-rivieren volgden. In de bosschen zijn de boomen,[182] die langs de wegen
-staan, klein, dog zo digt en bezet met struiken, dat mijne Yakouters
-verplicht waaren ons een weg met de bijl[183] te baanen, het geen onzen
-togt nog meer vertraagde, zelfs zo dat wij nooit anders dan stapvoets
-voortreeden.
-
-  [182] Het zijn meest wilgen of elzen boomen; dog wanneer men zich
-  dieper in de bosschen begeeft, vind men daar denne en berkenboomen van
-  eene fraaije hoogte.
-
-  [183] Zij bedienen zich tot dat einde van eene breede en lange plaat,
-  aan het einde van een stok van drie voet lang vastgemaakt; dit
-  wapentuig dient hun zo wel voor een lans als voor een bijl.
-
-
-Aankomst te Ouratskoïplodbisché. Inwoonders van dit gehugt.
-
-Ik kwam redelijk vroegtijdig te Ouratskoïplodbisché; dit was de eerste
-bewoonde plaats, die ik zedert de verlaate yourte der schuitevoerders
-aan den oever van de Ourak aangetroffen had, en ik bleef daar dien
-geheelen dag uitrusten; deeze rivier loopt ook langs dit gehugt; het
-getal van deszelfs inwoonders bepaald zich tot vier soldaaten, die ieder
-een isba bewoonen. Zij zijn belast met de bewaaring van een magazijn,
-alwaar men de goederen bewaard, die aan de kroon toebehooren, komende
-van Okotsk of van Yakoutsk. Bij gelegenheid vervoeren zij de goederen
-tot aan den mond van de Ourak, dog deeze is zodanig belemmerd, dan eens
-door ondieptens, en dan wederom door watervallen, ook zijn de vaartuigen
-zo broos, dat de scheepvaart daar niet minder gevaarlijk dan moeijelijk
-is.
-
-
-Den 13.
-
-
-Oorsprong van de Ourak.
-
-In den vroegen morgen voer ik met een schuit deeze rivier over, welke
-niet wijd van een zeer groot meir ontspringt, waar omtrent wij ons dien
-zelven avond neersloegen; op eene hoogte gelegen, kan het omtrent zes a
-zeven wersten in den omtrek beslaan; men zegt, dat het zelve zeer
-vischrijk is.
-
-
-1788 _Junij_ Den 14.
-
-
-Gewoonte der Yakouters, wanneer ze een paard op weg laaten leggen.
-
-Ik moet hier van eene gebeurtenis melding maaken, die deezen dag onder
-mijne Yakouters voorviel, wegens een paard, dat men op den weg moest
-laaten leggen; zij hielden stil, en beraadslaagden zamen rondom het
-dier, wat hen te doen stond. Onverduldig om die zamenspraak te zien
-eindigen, ging ik derwaards om hun mijn misnoegen te betoonen, dog zij
-kwamen mij voor, verzoekende mijne toegevendheid voor het uitstel dat
-zij mij veroorzaakten; daar zij verantwoording schuldig zijn van de
-paarden, welken men hen toevertrouwd, zo hebben zij de gewoonte, wanneer
-zij, het zij door toeval of door zwaare vermoeidheid 'er eenige
-verliezen, om die als dan den staart en de ooren aftesnijden, welken zij
-aan hunne meesters te rug brengen, dewijl zij anders genoodzaakt zijn om
-'er de waarde van te betaalen. In dit oogenblik was de vraag, of zij het
-stervende paard zouden dooden; dit vereischte eenigen tijd, en ik was
-niet zeer genegen om hun dien toetestaan. Ook antwoorde ik vrij bars,
-dat 'er een veel eenvoudiger, veel korter, en minder wreed middel was.
-Ik beloofde hen een getuigschrift het welk hun verlies zou inhouden, en
-in plaats van de gewoonlijke bewijzen voldoen kon, terwijl ik het op mij
-zou neemen dat zij dezelve niet mêebragten. Zij stemden zonder aarsselen
-in mijn voorstel, en men zeide mij, dat ik hun verplichting schuldig was
-voor deeze toegeevendheid.
-
-
-1788. _Junij_ Den 16.
-
-
-Ongeval het welk mijn Soldaat Golikoff bejegende.
-
-In de hoop van spoediger te vorderen, belastte ik den ouden Nédarézoff
-om op ons reisgoed te passen, en ik trok met de Heer Allegretti,
-Golikoff en een Yakouter voor uit; wij naderden een moeras, deszelfs
-diepte was omtrent van een voet; de Heer Allegretti en ik reeden daar
-in, Golikoff volgde ons, houdende mijn kistje op zijn zaal, naauwlijks
-was hij tien treeden voorwaards, of zijn paard viel voor over, en wierp
-hem ter zijde; dog meer bezorgt over het geen onder zijne bewaaring was
-dan wel omtrent zich zelfs, rolde hij over het kistje dat hij zorgvuldig
-vast hield. Ik stapte aanstonds af om hem te helpen, hij was in de slijk
-gevallen zonder zich te bezeeren; zijne meeste bevreesdheid was dat mijn
-kistje nat zoude zijn, en hij kon zich deswegens niet gerust stellen,
-dan wanneer hij zag dat het van binnen droog was.
-
-Onze paarden waaren zodanig vermoeijd, dat wij genoodzaakt wierden te
-voet te gaan, en dezelve bij de toom te trekken, terwijl onze Yakouter
-ze van agter heftiglijk voortzweepte; wij reisden dus den geheelen dag,
-om het half uur stilhoudende ter plaatze alwaar het nieuwe gras zich
-begon te vertoonen[184], teneinde onze paarden gelegenheid te geeven van
-zich te kunnen herstellen.
-
-  [184] Ik heb reeds van de spoedige groeijing gewag gemaakt, dagelijks
-  wierd deszelfs vordering zichtbaarder; de zo lang ontbloote boomen
-  verkreegen langzaam derzelver bladeren, en welhaast veranderden de
-  velden in een uitgestrekte weide, met bloemen geschakeerd; welk een
-  toneel voor een man wiens oog geduurende zes maanden niet anders dan
-  bevroozene vloeden, en met sneeuw bedekte bergen en vlaktens beschouwd
-  had! ik verbeeldde mij nu met de natuur te herleeven en van onder
-  deszelfs puinhoopen opterijzen.
-
-
-Komst bij het kruis van Yudoma.
-
-Omtrent ten drie uuren in den namiddag, bereikten wij Yudomokoï-krest,
-of het kruis van Yudoma[185]. Op eene hoogte, van waar men de
-overstroomingen deezer rivier kan braveeren, welke deszelfs onstuimig
-water zeer ver voortstuuwt, ziet men verscheide magazijnen door vier
-soldaaten bewaard, die derwaards vlugten, wanneer het water derzelver
-wooningen, welke digter aan de rivier gelegen zijn, bereikt; deeze
-dienen aan de reizigers ook tot schippers.
-
-  [185] Hier staat inderdaad een groot kruis aan den oever van de rivier
-  geplaatst.
-
-
-Zwaarigheden die ik bij mijne inscheeping ontmoet.
-
-Op het zien der bevelen die ik bij mij had, waaren ze ter mijner hulp
-bereid. Ongelukkig bevonden zich derzelver schuiten in den aller
-slegtsten staat. Ook waaren 'er geen werklieden nog gereedschappen om
-dezelve te herstellen bij der hand: die mij van Okotsk nagezonden
-moesten worden kwamen nog niet opdagen, en mijne inscheeping[186] ten
-einde de rivieren Yudoma, Maija en Aldann aftezakken vereischte spoed.
-Onder deeze soldaaten had 'er maar een die reis gedaan; het was reeds
-negen jaaren geleden en hij had geheel de weg vergeeten: men raadde mij
-om mij niet van hem te bedienen, dan wanneer alle de anderen zulks
-weigerden.
-
-  [186] Het water viel dagelijks zichtbaar: een langer uitstel zou mij
-  aan het gevaar der ondieptens blootgesteld hebben, en hoe hadden wij
-  als dan de gedugte waterval vermijd!
-
-Nédarézoff alleen was dus al mijn toevlucht; men had hem mij voor
-stuurman gegeeven, dog welk een stuurman! twaalf jaaren waaren 'er
-verloopen, zedert dat hij eenmaal die rivier was opgevaaren, en de
-eenigste zaak waar van hij geheugen droeg, bestond hierin dat hij drie
-jaar op den togt van Yakoutsk tot Okotsk toegebragt had; als toen
-geleidde hij een aanzienlijk convooij van bouwstoffen, ankers, touwwerk
-en meer andere zaaken, tot eene uitrusting dienende.
-
-
-Verbeteringen aan een schuit gemaakt om meede te vertrekken.
-
-Van de vier schuiten die aan den oever lagen, nam ik de beste en de
-enigste[187]; in evenredigheid van twaalf voet lengte op de helft
-breedte; dezelve nader beschouwende, bemerkte ik dat het gestopt,
-geteerd en van vooren met een boord meerder bezet moest worden, ten
-einde meer tegenstands aan het bruisschen der golven te kunnen bieden.
-Een der Soldaaten die een weinig van het timmermans ambacht verstond,
-was het gelukt om met twee planken en met spijkers uit een oude schuit
-getrokken dit boord te maaken en vasttehegten, dog om het zelve verder
-te herstellen ontbrak ons alles; de nagt overviel ons, zoekende
-allerwegen in de magazijnen om iets te vinden, dat in de plaats van
-hennip en teer kon dienen; alle onze naspooringen waaren te vergeefsch,
-en tot aan den volgenden morgen kwelde ik mij onophoudelijk om eenig
-hulpmiddel uittedenken.
-
-  [187] Deeze schuiten zijn plat en eindigen aan beide de uiterstens
-  puntig.
-
-Met het aanbreeken van den dag, mijne arbeiders gaande bezoeken, trad ik
-op een oud dik touw aan den oever geworpen; verheugd over deeze vond,
-bragt ik het zelve aan mijne Soldaaten, op het oogenblik was het
-doorgesneeden, en ontvlogten, ik bekwam vlas, en ziet daar ons bezig om
-de drie voornaamste boorden te calfateren; het moeijelijkste was om het
-werk te doen kleeven en vasttehegten; mijne werklieden sloegen mij voor
-van deeze reeten met latwerk te stoppen; wanneer wij die vast wilden
-maaken, ontdekten zich nieuwe zwaarigheden, zij hadden geen yzere haaken
-nog spijkers, dog de behoefte wekt de schranderheid op. Aan iedere kant
-van deeze naaden maakten wij gaaten met een boor, het welk ons eenigste
-gereedschap was; zeer dunne ledere riemen welken ik onder mijn reisgoed
-vond, wierden door deeze gaaten doorgehaald, en vervolgens met kleine
-pinnen gestopt, waar door wij deeze latten geslooten kreegen en ons
-vaartuig ondoordringbaar voor het water maakten; des namiddags ten drie
-uuren was onzen arbeid volbragt, het roer op zijn plaats en de riemen in
-gereedheid; ik beval mijn volk om zich tegens den anderen dag
-reisvaardig te houden.
-
-
-1788. _Junij_ Den 18.
-
-
-De Heer Allegretti keert naar Okotsk te rug.
-
-Op het oogenblik van ons vertrek, zagen wij een Caravaane van
-Yakoutsksche Kooplieden opdaagen; zij gingen naar Okotsk, en ik raadde
-de Heer Allegretti om van derzelver gezelschap gebruik te maaken. Wij
-scheidden ten negen uuren; de dienstbewijzen en de betuigingen van
-genegenheid, welke ik van dien achtingswaardigen heelmeester ontfangen
-had, vertoonden zich op het oogenblik van ons laatste vaarwel allen te
-gelijk voor mijnen geest en aan mijn hart.
-
-
-Overtogt van de waterval.
-
-Twee Soldaaten had ik voor roeijers genomen, en daar onder die geen
-welke eertijds deeze reis gedaan had. Nédarézoff was aan het roer;
-Golikoff en ik moesten hem vervangen, wanneer hij te zeer vermoeid
-wierd; de snelheid van de stroom voerde ons met eene zodanige spoed
-voort, dat wij niet behoefden te roeijen; volgens den weg dien wij
-afleiden, twijffelden mijne twee Soldaaten niet, of wij zouden voor het
-einde van den dag nog aan de vermaarde waterval komen, die omtrent ruim
-tagtig wersten van de plaats van ons vertrek afgelegen was; derzelver
-gesprekken liepen alleen over de gevaaren die ons daar wagtende waaren;
-daar ik hunne onervaarendheid uit deeze redeneeringen, door de vrees
-opgegeeven, kon bemerken, besloot ik zelfs daar van de proef te neemen;
-ik meende alle voorzigtigheid te moeten gebruiken, ten einde mij niets
-te verwijten te hebben. Ik liet mij dikwils aan land zetten en ik ging
-langs den oever voor uit, om te ontdekken tot hoe ver wij zonder vrees
-vaaren konden; tegens den avond verhief zich een west-noord-weste wind
-die ons regen aanbragt. Ik wilde liever stil houden dan ons aan een zo
-slegt wêer blootstellen, en ik liet mijne tent op de schuit opslaan.
-
-
-1788. _Junij_ Den 19.
-
-Na vier uuren vaarens, telkens afgebrooken door het aan de wal gaan, ten
-einde te ontdekken of wij de waterval naderden, kreegen wij dezelve
-eindelijk in het gezicht; verzeld van mijne twee stuurlieden, ging ik
-aanstonds de plaats in oogenschijn neemen. Niet ver van daar wierd ik
-een klein steenachtig eiland gewaar, het geen men niet ontdekt voor dat
-het water begint afteloopen; mijne Soldaaten raadden mij het canaal in
-te vaaren het geen wij aan onze rechterhand zouden vinden; hoe zeer
-deszelfs loop zeer snel was, verzekerden zij mij echter dat deeze bijna
-geene beweeging had, in vergelijking van de waterval; ons bleef dus maar
-overig te weeten of het water hoog genoeg was. Deeze onderrichting
-overwoog ik van alle kanten, en alle mijne beschouwingen mij van
-deszelfs nuttigheid overtuigd hebbende, ging ik weder op het vaartuig
-met het vaste voorneemen om 'er gebruik van te maaken. Ik moedigde zo
-veel ik kon mijn volk aan, en plaatste mij vervolgens aan het roer;
-Nédarézoff bleef bij mij; Golikoff plaatste zich zodanig dat hij een der
-roeijers helpen kon, want wij hadden niet meer dan twee riemen. Wij
-vorderden dus, met opgeheeven roeijspaanen, tot daar de twee stroomen
-zich ontmoeten, waar van den een naar het canaal loopt en den ander zich
-in de waterval verliest. De onstuimigheid van deeze zou ons in den
-draaikolk weggesleept hebben, indien de juistheid en de poogingen mijner
-roeijers zulks niet belet hadden; naauwlettend op het gegeeven teken,
-zetten hunne gespierde armen de roeispaan kracht bij, en worstelen
-tegens de golven; deeze verheffen zich en bruisschen; de geweldige
-schokken welken die aan het vaartuig toebrengen, mijne geduurige
-aanmoedigingen, en boven dat alles, de vrees van om te komen,
-verdubbelde den iever mijner Soldaaten; eindelijk geraakten wij uit de
-gevaarlijke stroom en roeijden het canaal in. Hoe bedaart scheen ons
-deszelfs water na deezen verschrikkelijken doortogt! Om mijn volk wat
-uit te laaten rusten, gaf ik mij geheel over aan het bespiegelen van den
-zagten afloop: het roer alleen was genoegzaam om het vaartuig te
-bestieren.
-
-Zo dra wij aan den voet van de waterval waaren, deed mij de
-nieuwsgierigheid agterwaards zien. Op deszelfs ijsselijk gezicht, beefde
-ik; en dankte den hemel van mij een andere weg te hebben aangeweezen.
-Van de tien vaartuigen die verplicht zijn deeze te volgen, kan men
-rekenen dat 'er negen schipbreuk moeten lijden; dat dan de leezer
-oordeele.
-
-Wat zal 'er van dat brooze schuitje worden, het welk, het gevaar
-tartende, zich door den vloed laat meesleepen? In deszelfs overhaastende
-val, zie ik het de speelbal der watergolven worden, die den een op den
-ander volgen, en die met een sterk geluid van de hoogte van twintig
-voeten, op drie verbaazende rotzen neervallen, welken zij met schuim
-bedekken. Hoe zal het zelve, zonder een wonderwerk, niet verzwolgen
-worden? Hoe ontgaat het de verbrijzeling tegens deeze dreigende klippen,
-langs welken het moet heenvaaren? En echter, wanneer het Canaal door
-gebrek aan water onbevaarbaar is, word dit de eenigste weg die men
-neemen kan. Mijne geleiders verhaalden mij dat voor en aleer men 'er
-zich op waagt, men altoos de schuiten ontlaad, en dat daarin de voorzorg
-en wetenschap der stuurlieden bestaat; deeze watervallen worden _Porog_
-genaamt.
-
-Wij moesten nog eene plaats doorvaaren dewelke mijn volk ongerust
-maakte; deeze noemen zij _Podporojenei_, het laagste of de zuiging van
-de waterval, die van deeze, eene werst afgelegen is. Zij hadden
-naauwlijks hun gesprek deswegens geeindigd, of wij bevonden ons reeds
-daar: ik had naauwlijks de tijd om hen te beduiden wat ik noodig
-oordeelde dat in het werk gesteld moest worden; de zaak was dat wij de
-diepste zijde koozen, de zwartheid van het water scheen mij die aan te
-wijzen, en ik stuurde derwaards, de bruissching en de zwaare golven,
-deed ons meer slingeren en op en neer gaan dan in volle zee: dog
-eensklaps wierd ons schuitje gelijks het water, tegens een rots
-gesmeeten die niemand onzer ontdekt had; door de geweldige schok vielen
-wij om ver: mijne makkers meenden verlooren te zijn en durfden zich niet
-oprichten; ik schreeuwde te vergeefs dat zij roeijen zouden, dan niemand
-gaf daar acht op. Ik vatte het roer wederom aan, en ziende dat 'er niets
-gebrooken was, stelde ik hen gerust, en ik bragt het zo ver dat ze
-derzelver plaatsen hernamen; wij waaren onze bevrijding aan het mos
-verschuldigt waar meede deeze rots bedekt was; zij bewaarde ons
-schuitje, dat 'er van terzijde tegenkwam en daar over heen gleed, zonder
-eenigzints beschadigt te zijn.
-
-Om dit te vermijden moet men juist door het midden van de rivier vaaren,
-en niet bekommert weezen over de golven, die zich daar verheffen en
-tegen de rotsen schijnen te verbrijzelen; de doortogt is omtrent van
-honderd vijftig toises of halve roeden; beneden deeze Podporejenei
-stroomt eene andere rivier; deszelfs klaar en stil water, naast de
-beroering en de drabbigheid van de Yudoma, veroorzaakt eene zo merkbaare
-tegenstrijdigheid, dat het oog een geruimen tijd de eene van de andere
-kan onderscheiden.
-
-
-Arm van de Yudoma, die de DUIVELS-ARM genaamt word.
-
-Aan de linker kant van deeze laatste, ziet men nog een arm die niet
-minder geducht is. Ook heeft men die de naam van _Fschortofskoi-protok_,
-of duivels arm gegeeven, hij loopt in het bed van de Yudoma, dertig
-wersten van de mond van deeze in de Maya. Men herkent dien arm aan het
-aantal doode boomen en rotzen die deszelfs inkomen opstoppen; een zeer
-snel vlietende stroom sleept u daar in om 'er nimmer weer uittekomen,
-indien men de voorzigtigheid niet gebruikt om altoos langs de regter
-hand te houden.
-
-
-Den 20.
-
-Ik meende een beer te dooden die langs den oever wandelde, ik deed een
-snaphaanschot op hem met hartenhagel; niettegenstaande zijne kwetsuur,
-vlugtte hij boschwaards en ik verloor hem uit het oog. Een oogenblik
-daar na, miste mij een schoon rendier dat vijftien treeden van ons
-wegvlood, uit hoofde dat mijn snaphaan nog niet weder gelaaden was. Ik
-zag ook verscheiden argalis, ooijevaars, ganzen, en een vos, dog ik kon
-'er geen van bereiken.
-
-Dien dag zag ik voor de eerstemaal zedert mijn vertrek van
-Yudomokoï-krest, een pijnboomen bosch; daar entegen waaren de dennen
-bosschen die zich links en regts aan mijn oog vertoond hadden,
-ontelbaar; het is de laatstgemelde boom[188] welk de masten en ander
-scheepshout voor alle de werven die op deeze kust gevonden worden
-oplevert.
-
-  [188] Deeze word hier te land LISTUENISCHNOYÉ-DÉREVO genaamt.
-
-
-1788. _Junij_ Den 21.
-
-Bij mij ontdekte zich eene ongesteldheid door een aanval van koorts, dog
-ik sloeg daar weinig acht op; alleen bleef ik in mijn schuit slaapen, en
-mijn leefregel bepaalde zich tot het drinken van koud water. Ik hield
-des nagts niet meer stil, dewijl onze vaart zeer gemaklijk was geworden.
-
-
-Snelheid en rigting van de Yudoma.
-
-Hoewel men het mij verzekerd heeft, heb ik nogtans moeite om te gelooven
-dat de Ourak snelder afloopt dan de Yudoma. Wij reisden op deeze tien,
-twaalf en somtijds twintig wersten in een uur; haare meest gewoonlijke
-richting scheen mij westelyk te zijn; aan deszelfs mond vormt zij een
-groot aantal kleine eilandjes.
-
-
-1788. _Junij_ Den 22.
-
-
-Wij komen in de Maija.
-
-Des morgens ten twee uuren geraakte ik in de Maya, neemende den weg ten
-naasten bij noordwaards en somtijds een weinig naar het oosten; de
-oevers van deeze rivier zijn minder steil, en minder dor dan langs de
-voorige; bij tusschenpoozen echter ontdekt men daar bergen en zelfs
-rotzen: het onderscheid tusschen de beide stroomen wierden wij echter
-veel meer gewaar, dewijl wij maar vier wersten in een uur konden
-afleggen.
-
-
-Ontmoeting van negen vaartuigen.
-
-Omtrent op het midden van den dag, zagen wij negen vaartuigen ons te
-gemoet komen, beladen met allerleie voorraad voor den togt van de Heer
-Billings; zij voeren, door menschen getrokken, de rivieren op, welken
-wij afzakten; ik kon ze niet naderen; dog ik vernam dat de Officier die
-ze naar Okotsk geleidde, de Heer Behring was, de Zoon van dien zeeman,
-aan wien Rusland zo veele gewigtige ontdekkingen op de noordwest kust
-van Amerika verschuldigt is: hij dagt, zeide men mij, omtrent een en een
-halve maand bezig te zullen zijn om den togt te doen die ik in vier
-dagen had afgelegd.
-
-
-1788. _Junij_ Den 23.
-
-De muggen waaren ons tot eene onverdragelijke last; wij konden ze niet
-afweeren dan met de rook van verrot hout; wij gebruikten de voorzorg om
-het vuur dag en nagt aan den gang te houden.
-
-
-Uitwatering van de Maya in de Aldann.
-
-In den agtermiddag, verliet ik de rivier Maya, om in eene andere die
-veel breeder en snelder was te komen, genaamt de _Aldann_[189]: dog ik
-voer dezelve alleen over om eene wooning te bereiken aan de overkant
-gelegen, regt tegens de mond van de Maya over[190].
-
-  [189] Zij valt op eenigen afstand en ten noorden van Yakoutsk in de
-  Léna.
-
-  [190] Deeze plaats word _Oust-mayar pristann_ genaamt, of de haven van
-  de mond van de Maya.
-
-
-Bijzonder toeval dat mij paarden verschaft.
-
-Daar vond ik zee-soldaaten voor den togt van de Heer Billings geschikt,
-die mij voorsloegen om van verscheide transport paarden onlangs
-aangekomen gebruik te maaken, en welken in het terugkeeren, mij tot
-_Amgui_ konden brengen; volgens mijn reis-maat, moest ik mij te scheep
-naar _Belskaïa-Péréprava_ begeeven, alwaar de gewoonlijke weg van Okotsk
-naar Yakoutsk langs loopt; dog de weg over Amgui neemende, zou ik
-aanmerkelijk winnen; hier van verzekerd zijnde, en het gelukkig geval
-het welk mij goede paarden verschafte, deed mij van mijn ontwerp afzien.
-
-Ik betaalde mijne geleiders[191], die order hadden om hunne schuit te
-Belskaïa-Péréprava agter te laaten, namelijk, nog honderd vijftig
-wersten verder, en die bij gevolg voortgingen met de Aldann aftezakken.
-Zij waaren nog geen werst ver, of het deed mij reeds leed dat ik ze
-afgedankt had; de Yakouters aan wien deeze paarden toebehoorden, en die
-bevreest waaren van ze te veel te zullen vermoeijen, hadden met
-ongenoegen vernomen dat ik 'er mij van dagt te bedienen; daar zij dit
-niet opentlijk durfden laaten blijken, poogden zij de vlucht te neemen;
-men zogt hen optespooren, en door veele beloften, bragt men ze terug. Om
-zich van dezelve te verzekeren, moest men ze allen in een isba
-opsluiten, waar uit men ze den volgenden morgen niet liet komen, dan
-onder voorwaarde dat ze mij tot Amgui zouden brengen; intusschen had men
-de voorzorg gebruikt om tien van de beste paarden tot mijn gebruik
-uittekiezen.
-
-  [191] In de vijf dagen dat ik scheep geweest was, had ik bijna zeven
-  honderd wersten afgelegt.
-
-
-1788. _Junij_ Den 24.
-
-
-Vertrek van Oustmaya-pristann.
-
-Na wel geslaapen te hebben, het geen mij geheel herstelde van mijne
-ligte onpaslijkheid, stapte ik vrolijk te paard, gevolgt van deeze
-Yakouters die door Golikoff aangesproken en gedweë-er gemaakt waaren. Ik
-was over derzelver vergenoegtheid verwondert, zij zongen de geheele weg
-over.
-
-
-Yakoutsche zangen.
-
-Derzelver zangkunst is niet zeer aangenaam, deeze bestaat in een
-geduurige en eentoonige trammelant die ze uit de keel voortbrengen; zij
-zijn daar en boven zeer vaardig om iets voor de vuist optestellen; de
-woorden kosten hun geen moeite nog overleg; zij vinden stof in alles wat
-hen omringt of wat ze denken. Laat een vogel aan haar zij opvliegen, en
-ziet daar reden genoeg om een uur over te zingen; dit is geen
-uitwerkzel van derzelver levendige verbeelding, want het gezang zal tot
-aan het einde toe zich bepaalen om te herhaalen, _dat 'er een vogel zo
-weggevloogen is_.
-
-
-Bijzonderheden van mijne reis tot aan Amgui.
-
-Meer dan honderd wersten lang, reeden wij door een losse moerassigen
-grond, waar onze paarden zodanig inzakten dat wij genoodzaakt waaren van
-aftestijgen om ze 'er uittehelpen; het overige van de weg was minder
-slegt. In het midden van een groot bosch, zag ik op den oever van een
-meir, twee visschers bezig om derzelver voorraad voor de winter te
-vangen; zij hadden geen ander verblijf dan een afdak van boomschors: op
-het einde van de zomer, gaan zij bij derzelver ouders een zekerder en
-warmer schuilplaats zoeken.
-
-
-Den 25.
-
-Wij hadden regen in overvloed, dog vooral van des namiddags ten vier,
-tot des avonds ten agt uuren wanneer ik stil hield: om 'er van bevrijd
-te weezen, plaatsten mijne Yakouters op derzelver schouders een
-beerenvel op de wijze van een kraag; door een paardestaart vastgemaakt
-aan een dikke zweepstok, bevrijden ze zich van de muggen; wij wierden
-'er zodanig van geplaagt, dat ik niet lang wachtte om tot derzelver
-muggejagt toevlucht te neemen.
-
-
-1788. _Junij._ Den 26.
-
-Deeze dag leverde niets bijzonders op; des avonds bereikte ik den oever
-van de rivier Amga, twee honderd wersten van de haven aan de mond der
-Maya. Deszelfs diepte benam ons de lust om dezelve door te waaden,
-echter waaren alle de schuiten aan de overkant; te vergeefs riepen wij
-dat men ons zou komen afhaalen. Een mijner geleiders, onverduldig dat
-hij niemand zag opdagen, ontdeed zich van zijne kleederen, en zwom over
-om een schuit te gaan haalen; de overtogt van onze caravaane duurde een
-uur; wij steegen dadelijk weer te paard om de wooning van een Yakoutsche
-Prins te bereiken, die _Girkoff_ genaamd was. Onder weg, vond ik
-verscheide Yourtes, dog allen ten minsten een uur van den anderen
-gelegen; wanneer wij eenige treden van die van Knesetsk of van den Prins
-af waaren, reed mijn Soldaat Golikoff voor uit, om hem te beduiden, dat
-hij mij wel ontfangen moest.
-
-
-Onthaal het geen mij een Yakoutsche Prins aandoet.
-
-Hij onthaalde mij in der daad zeer vriendelijk; niet alleen bood hij mij
-zijn yourte, melk en zeer smakelijke boter aan, dog daar en boven
-beloofde hij mij, dat zijne beste paarden[192] den volgenden dag tot
-mijnen dienst waaren; weetende dat ik rust noodig had, wees hij mij het
-afgeschoote huisje aan, dat hij voor mij geschikt had, en terwijl men
-het zelve gereed maakte, had hij de beleeftheid mij zijne geheele
-wooning, een der fraayste in dit soort, te laaten zien.
-
-  [192] Behalven zijn ander vee, bezat dien Prins een stoeterij van twee
-  duizend paarden die in een goeden staat waaren, hij had 'er een groot
-  aantal verlooren bij de bevoolen overbrenging der goederen voor den
-  togt van de Heer Billings; de manier waar op hij mij onderhield over
-  zijne onderwerping aan de wil van zijne souvereine, deed mij
-  besluiten, dat hem geene opofferingen tot betooning van zijnen iever
-  te zwaar vielen.
-
-
-Beschrijving van eene Yakoutsche yourte.
-
-De grootte van deeze huizen verschilt, naar maate dat den eigenaar meer
-of minder rijk, of zijn gezin meer of min talrijk is. Overeind
-geplaatste balken den een naast den ander, en bedekt met klei-aarde,
-vormen deszelfs muuren, die niet rechtstandig even als de onze opgaan;
-bovenwaards digter aan elkander staande, onderstutten ze een dak,
-welkers afhelling niet zeer steil is; in eenige yourtes, word het door
-paalen ondersteund; eene deur geeft alleen toegang naar binnen, het welk
-in twee-en afgedeeld is, gelijk ik reeds gezegt heb; het eindelijkste
-gedeelte word door de menschen bewoond, die zich daar in afdeelingen
-begeeven, welken op gelijken afstand naast de muuren verdeeld zijn; het
-zijn hutten, die ik niet beter kan vergelijken als met de kleine
-vertrekjes der dekofficieren op de Hollandsche scheepen; ieder paar
-heeft het zijne; aan de andere kant van de muur hebben de beesten, de
-koeijen, de kalveren derzelver verblijf; dit alles maakt maar eene stal
-uit. In het midden van het gebouw is de schoorsteen geplaatst, zijnde
-van eene ronde gedaante en van hout gemaakt; men bezorgd die om
-ongelukken voortekomen, met een dik pleister van leemaarde; om het vuur
-te ontsteeken, word het hout regt over eind in de schoorsteen geplaatst;
-aan iedere uitspringenden hoek, maakt men een lange stok vast, waar uit
-een ander op dezelve hoogte voortkomt, dienende om de keetel aan te
-hangen, en ziet daar de haal en de hengel in gereedheid; het is
-gemaklijk om die te vermenigvuldigen, indien men meer dan eene pot
-behoeft heet te maaken.
-
-
-Drank genaamd Koumouiss.
-
-In een hoek van de yourte staat een leere tobbe geplaatst; alle dagen
-doet men daar paardemelk in, die men met een stok, even als met een
-karnstok, omroert. Een ieder die binnen komt, voor al de vrouwen,
-verzuimen nooit, voor dat men zich aan ander werk begeeft, om die melk
-geduurende eenige minuuten te karnen; dit leevert dien zuurachtigen en
-nogtans aangenaamen drank op, welke men _Koumouiss_ noemt; wil men
-dezelve nog meerder doen gisten, als dan word ze een der koppigste
-dranken.
-
-Mijn gastheer sprak het Russisch tamelijk wel[193]; ik maakte daar
-gebruik van om van hem eenig onderricht over de gewoontens, de zeden en
-de Godsdienst van zijne landsgenooten te bekomen. Ik zal het zelve,
-beneevens de aantekeningen die mij reeds over deeze onderwerpen bezorgt
-waaren, hier laaten volgen.
-
-  [193] Ik heb verscheide van die Opperhoofden ontmoet, welke deeze taal
-  zo eigen was als derzelver landtaal.
-
-
-Gewoontens, Godsdienst, en zeden der Yakouters.
-
-In het begin van de zomer, verlaaten zy hunne winterwoonigen, en begeven
-zich met derzelver gezin en eenige paarden, landwaards om de inzameling
-van het voeder voor het onguure jaargety te doen. Het is altoos op eene
-aanmerkelijke afstand van derzelver yourte, en in de vrugtbaarste
-streeken, dat zij deezen voorraad gaan zoeken. Geduurende dit verlaaten
-van derzelver wooning, laaten zij hunne paarden onder de bewaaring van
-derzelver knechten, en de omgelegen weilanden zijn voldoende om alle
-hunne kudden te voeden.
-
-Het jammerde mij zeer, dat ik hun maijfeest niet heb kunnen bijwoonen,
-het welk zij uit blijdschap over de terugkomst van de lente vieren. Zij
-verzamelen zich als dan in het open veld, brengen sterk gegiste
-Koumouiss derwaards, braaden ossen en paarden, eeten en drinken tot zat
-wordens toe, zingen, danssen en eindigen dit alles met toveryen;
-derzelver chamans bestieren deeze feesten, en verkondigen daar hunne
-buitenspoorige voorzeggingen.
-
-Deeze waarzeggers zijn hier vrijer en meer geëerbiedigt dan in
-Kamschatka; verklaarders van den wil der Goden, verleenen zij hunne
-bemiddeling aan den onweetende Yakouter, die hem al beevende smeekt, dog
-die hem voor al betaalt. Ik heb sommigen dier misleiden hun schoonste
-paard zien geeven om een chaman naar zijn dorp te brengen. Niets is
-afgrijselijker dan de toverdiensten van deeze bedriegers: ik kende die
-nog maar alleen bij overlevering, en ik was begeerig om dezelve
-bijtewoonen. Ik was getroffen over de getrouwheid van het verhaal het
-welk men mij deswegens gedaan had: dog daar ik het met eene gelijke
-naauwkeurigheid opgegeeven heb, kan ik niet anders dan den leezer
-derwaards verwijzen[194]. Ik zal mij dus vergenoegen met hun een
-afbeeldzel van den Chaman die zich hier aan mij vertoonde, te geeven.
-
-  [194] Ziet het eerste deel, pag. 156.
-
-Omhangen met een kleed, het welk van bellen en yzere plaaten voorzien
-was, welkers geluid het hoofd duizelig maakte, daar en boven sloeg hij
-op zijn _bouben_ of trommel, met een geweld dat geschikt was om vrees
-aantejaagen; vervolgens als een dwaas ginds en herwaards met de mond
-open loopende, beweegde hij het hoofd in allerleie bogten, zijne
-loshangende hairen bedekten hem het aangezicht, van onder zijne lange
-zwarte maanen[195] hoorde men een wezentlijk gebrul, het welk door
-geschrei en een geschater van lagchen gevolgt wierd, zijnde dit de
-gewoonlijke Voorbereidzelen tot de openbaaringen.
-
-  [195] Onder de Yakouters, die het hair allen kort draagen, is het
-  gemaklijk de Chamans te kennen die ze laaten groeijen, en ze
-  gewoonlijk agter het hoofd vast knoopen.
-
-In de afgoderij der Yakouters, hervind men alle de dromerijen, alle de
-bijgeloovige gebruiken der oude Kamschatters, der Koriaken, Tchouktchis
-en andere volkeren van deeze streeken; zij bezitten echter uitgebreider
-grondbeginzelen, en dwars door de belagchelijkste verdigtselen heen,
-waar meede zij zich voeden, ontwikkelen zich vrij scherpzinnige
-denkbeelden over het Opperweezen, over de wonderwerken, en de
-toekomstige belooningen en straffen.
-
-Voornamelijk was ik verwonderd over de levendigheid en eigenzinnigheid
-van hunnen geest; zij scheppen behaagen in het verhaalen van fabelen,
-getrokken uit derzelver belagchelijke verdigtsel geschiedenis
-(mythologia), welken zij met de stelligste ligtgeloovigheid aan anderen
-meededeelen. Wanneer men die met de onzen vergelijkt, vind men zo veel
-reden niet meer, om onze vroegere en hedendaagsche schrijvers te
-bewonderen, dewijl men dit vak door diergelijke meededingers ziet
-behandelen; hier volgen twee van die fabelen, welke Golikoff mij
-spreekwijs voor spreekwijs vertolkte.
-
-_Het gebeurde eens, dat 'er in een groot meir een hevige twist ontstond
-tusschen de verscheiden soorten van visschen; het verschil was over het
-oprichten van een opperste rechtbank, dewelke het geheele visschen heir
-moest bestieren; de haringen, en de kleine visschen begeerden een gelijk
-recht als de salm, om daar in toegelaaten te worden. Van woorden tot
-woorden geraakten de hoofden verhit, men kwam zo ver om zich met kracht
-te vereenigen tegen die groote visschen, die de zwaksten beledigden en
-hinderlijk waaren, hier uit ontstonden inlandsche en bloedige oorlogen,
-dewelken door de vernieling van een der twee partijen eindigden, de
-overwonnelingen die de dood ontsnapt waaren, namen de vlucht naar enge
-waters, en lieten de groote visschen, welken de overwinning behaald
-hadden, alleen meester van het meir. Ziet daar de wet van den
-sterksten._
-
-De andere fabel gelijkt meer na de verhaalen van onze oude wijven, die
-de schrik der kinderen en het vermaak der bejaarden in onze (fransche)
-dorpen zijn. Ik ben niet vreemd van te gelooven, dat deeze het werk van
-den een of anderen Chaman is.
-
-_Een Yakouter had zich oneerbiedig tegens zijn Chaman gedraagen of hem
-beledigt. Om deeze te wreeken, veranderde de duivel zich in eene koei,
-en zich gemengd hebbende onder de kudde van den schuldigen, terwijl die
-langs een bosch ging graazen, wist hij de beste vaerzen daar van te
-ontvoeren; wanneer den herder des avonds terug kwam, joeg zijn verbolgen
-meester hem onbarmhartig weg, hem beschuldigende van door zijne
-zorgeloosheid, de oorzaak van dat verlies te zijn. Op dit oogenblik
-vertoond zich de duivel in een herders gewaad; men neemt hem aan, en den
-volgenden morgen brengt hij de koeijen naar de velden. Een, twee dagen
-loopen voorbij, en de Yakouter ziet zijne kudde niet opdagen. In de
-uiterste ongerustheid, vertrekt hij met zijne vrouw, zoekt ginds en
-derwaards, ontdekt dezelve eindelijk, dog in welk eene verwarring! Op
-zijne aannadering, gaan de koeijen aan het loopen, en op het geluid der
-fluit van den trouwloozen herder ook aan het danssen[196]; de meester
-raast, en schreeuwt. "Houd stil, roept de duivel hem toe, het staat u
-wel om my te verwijten dat ik gestoolen heb, gij die misbruik maakte van
-het vertrouwen van den allerachtingswaardigsten Chaman; laat dit
-gebeurde u ter leering verstrekken. Geeft ieder het geen hem toekomt".
-Op deeze woorden, verdween de kudde en den herder, en den armen Yakouter
-verloor al zijn goed._
-
-  [196] Het instrument dat ik hier met de naam van fluit bestempel, is
-  een uitgehold been het geen ten naasten bij als onze pijpfluiten
-  bewerkt is, de toonen welken de Yakouters daar uit haalen, zijn niet
-  minder scherp.
-
-Zedert dien tijd, wierd de plaats waar dit gebeurde, voor het verblijf
-der helsche geesten gehouden; de ongeloovigen mogten zeggen, dat,
-volgens alle waarschijnlijkheid, den beroovenden duivel niemand anders
-dan de chaman zelfs was; de eenvoudigheid der weltevreedene Yakouters
-kon deeze verdenking niet verdraagen, welke zij voor een gruwelijke
-lastering hielden.
-
-Men had mij meenigmaal in de bosschen, overblijfzelen van oude
-Yakoutsche graven, getoond; dit waaren zeer plompgemaakte en aan de
-takken van de boomen opgehangen doodkisten; mij is onbekend, waarom zij
-van het gebruik afgezien hebben om dus hunne dooden aan de open lucht,
-en ver van derzelver wooningen, bloottestellen; tegenswoordig begraven
-zij die op de wijze der Christenen.
-
-De lijkplechtigheden geschieden met een soort van praal, die min of meer
-prachtig is naar maate van het aanzien en den rijkdom van den
-overleedene. Indien het een Prins is, bekleed men hem met zijne rijkste
-kleederen en beste wapenen; het lijk in de doodkist gelegd, word door de
-vrienden, tot aan den rand van het graf gedraagen; een luidrugtig geklag
-kondigt deeze naargeestige trein aan; het begunstigste paard van den
-Prins, en het beste uit de stoeterij, beiden rijk opgezadeld, en door
-een knegt of den een of ander naastbestaande geleid, gaan ter zijde van
-de kist; aan de begraafplaats gekomen, worden ze aan twee paalen[197]
-bij het graf gesteld, vastgemaakt; terwijl men derzelver meester in de
-aarde zet, worden ze op zijn lighaam gedood, en deeze bloedige
-offerhande is een eerbewijs, verschuldigd aan zijne genegenheid voor
-deeze dieren, die gehouden worden dat ze hem in de andere waereld zullen
-volgen, alwaar men hoopt dat hij 'er nog genot van zal hebben. Echter
-brengt men die ter dood, het vel en het hoofd dat aan elkander blijft,
-word digt bij het graf in eene horisontaale richting aan boomtakken vast
-gemaakt, en ziet daar het praalgraf; vervolgens ontsteekt men een
-houtmijt, en de laatste vriendschapsblijk voor den overledene bestaat
-daar in, dat men zijne twee geliefde paarden aldaar braad en op eet;
-deeze maaltijd geeindigt zijnde, gaat ieder zijns weegs. De zelfde
-plechtigheid word ook omtrent een vrouw in acht genomen: in plaats van
-een paard, slagt men de koei, waar van zij het meeste werk pleegde te
-maaken.
-
-  [197] Deeze paalen ontbloot van deszelfs schors, zijn of met
-  verscheide couleuren geverwt, of met wonderlijke figuuren vercierd.
-
-De Yakouters zijn sterk en over het algemeen groot, het geheel van
-derzelver gelaatstrekken heeft eenige overeenkomst met de gedaante der
-tartaaren; men zegt zelfs dat de beide taalen veel overeenkomst hebben;
-al wat ik daar van zeggen kan, is, dat de Yakouters zeer afgebrooken
-spreeken, en dat ze hunne woorden niet zamenbinden.
-
-Derzelver kleeding is eenvoudig en ten naasten bij zomers en des winters
-hetzelfde; het eenigste onderscheid bestaat daar in, dat dezelve in het
-laatste jaargetij, met pelterijen gevoerd zijn. Over het hemd, draagen
-zij gewoonlijk een groot overgeslaagen vest met mouwen; derzelver broek
-gaat maar ter halver weg van de deijen; dog lange laarzen _sarri_
-genaamt gaan hun tot boven de knie-en. Wanneer het warm is, houden ze
-niets van dit alles dan de broek aan.
-
-Zij verbeelden zich beter dan eenig ander volk van de waereld te paard
-te rijden, hunne verwaandheid ten deezen opzichte gaat zo ver, dat ze
-met versmading vermijden, om aan wat reiziger ook als te vrolijke
-paarden[198] te geeven.
-
-  [198] Wanneer ik van hunne zadels sprak, had ik 'er moeten bijvoegen
-  dat de stijgbeugels daar van zeer kort zijn.
-
-De veelwijverije behoort bij dit volk tot derzelver staatkundige
-grondbeginzels; genoodzaakt om menigvuldige reizen te doen, bezitten zij
-vrouwen op alle plaatsen waar zij stil houden, en nooit brengen zij die
-bij elkander; des niettegenstaande zijn ze uitermaaten jaloursch, en
-gezwooren vijanden van ieder die de rechten der gastvrijheid wilde
-schenden.
-
-
-1788. _Junij_ Den 27.
-
-
-Vertrek van Amgui.
-
-Door de goede voorzorg van de Prins Girkoff, vond ik bij mijn ontwaaken
-negen fraaije paarden alle gezadeld[199]; hij begeerde dat ik zijn
-geliefkoost paard beklom, het welk volmaakt de tel gang ging; overlaaden
-van zijne vriendelijkheden, verliet ik hem vroegtijdig, in de
-troostrijke hoop van meermaalen woonplaatzen te zullen aantreffen,
-alwaar ik van paarden zou kunnen verwisselen, en somtijds mijne nagtrust
-neemen.
-
-  [199] Voor drie paarden betaalt men hier zo veel, als voor één in
-  Siberien.
-
-
-Afbeeldzel van eene kwaad doende Godheid.
-
-Eenige treeden van deeze yourte die _Amguinskoi-stanovie_ of rustplaats
-van Amgui genaamd, word, zag ik op de weg eene houte afbeelding van een
-vogel, zo groot als een endvogel of water-raave; dit is de zinnebeeldige
-gedaante van eene kwaad verwekkende Godheid, de schrik van dit gewest;
-men vertelt ten zijnen opzichte de zotste verhaalen, men geeft onder
-anderen voor, dat deeze booze geest somtijds de reizigers heeft doen
-verdwaalen, en derzelver paarden verslonden.
-
-Ik stapte des avonds af, bij eene andere Yakoutsche Prins[200] die
-zedert kort zijne zomerwooning betrokken had, dewelke mij even zo
-zindelijk als aangenaam voorkwam: ziet hier de beschrijving van deeze
-_ourassis_; dit is de naam welke men aan deeze schilderachtige wooningen
-geeft.
-
-  [200] Ik zou telkens het zelfde moeten herhaalen, indien ik verslag
-  wilde doen van het goed onthaal, dat ik bij alle deeze Yakoutsche
-  Prinsen genoot.
-
-
-Zomerwooningen der Yakouters.
-
-Even als de yourtes der zwervende Koriaken, zijn deeze rond, ruim en met
-een minder aantal stokken zamengesteld, dog op dezelfde wijs geplaatst,
-en rondom onderstut door dunne boogsgewijze dwarsbalkjes; het geheel is
-met berkenschors overdekt[201]; van boven naar beneden met banden van
-agttien duim breed vastgehegt; de randen deezer banden zijn kleine
-gemaakte zelfkanten, van deeze schors festonsgewijs uitgesneeden; men
-behangt de wooning van binnen in dezelfde smaak; de eigenaar schikt de
-tekening daar van na zijn zin; waar in gewoonlijk eene mengeling van
-coleuren heerscht, die niet onbevallig is; deezen opschik verciert ook
-de huisjes of hutten en de bedden van de hoofden der huisgezinnen; de
-dienstboden slaapen op vellen of matten op den grond; het vuur word in
-het midden van het huis aangelegd.
-
-  [201] In de lente ontdoed men deezen boom van deszelfs schors.
-
-
-Den 28.
-
-Ik kwam aan de rivier Sola die ik geduurende een geruimen tijd langs
-reed; de hette hinderde mij niet minder dan de muggen, en ik was zo
-dorstig, dat ik aan iedere yourte stil hield om Koumouiss te vraagen.
-
-
-1788. _Junij_ Den 29.
-
-
-Komst te Yarmangui.
-
-In den morgen bereikte ik, na dat ik van Amgui af, twee honderd wersten
-had afgelegd, de plaats genaamd _Yarmangui_, aan den oever van de Lena;
-wanneer ik die rivier overgetrokken zou zijn, bevond ik mij te Yakoutsk,
-dog een wagt van den bevelhebber waarschuwde alle reizigers, om hier
-het verlof aftewachten van in de stad te mogen komen; hoe onaangenaam
-mij ook dit soort van quarantaine was voldeed ik daar aan, wanneer een
-Onderofficier mij verzogt, van mij omtrent twee honderd treden verder te
-begeeven, alwaar ik den Heer Capitain Ispraunick en een Lieutenant van
-de Heer Billings zou vinden; zij waaren van mijn aankomst onderricht, en
-ontfingen mij met de sterkste betooningen van achting en blijdschap;
-naauwlijks had ik hen verhaald, hoe zeer het uitstel waar meede ik
-bedreigd wierd mij tegenviel, of zij maakten allen spoed om de noodige
-beveelen te geeven, ten einde men mij aan den anderen oever bragt, daar
-bij voegende dat zij zich van de goedkeuring van den Heer Commandant
-verzekerd hielden, die reeds zedert lang van mijne komst verwittigd en
-aan wien ik aanbevoolen was.
-
-
-Overtogt en breedte van de Lena voor Yakoutsk.
-
-Des middags, trad ik in de schuit die men voor mij in gereedheid gebragt
-had, en ik was vier uuren bezig met de rivier de Léna in de dwarste
-overtesteeken, deeze rivier moet, zoveel men met het oog over eene
-zodanige uitgestrektheid kan oordeelen, ten minsten twee uuren breed
-zijn.
-
-
-1788. _Junij_ Te Yakoutsk.
-
-
-Verblijf te Yakoutsk.
-
-Aan land gestapt, wierd ik door een stads bediende ondervraagt en
-volgens gebruik, na het verblijf gebragt dat hij voor mij bestemd had;
-dadelijk liet ik mij de wooning van den commandant de Heer Maklofski
-aanwijzen, wien ik ten eersten ging zien; hij ontfing mij met alle
-mogelijke beleeftheid, sprak mij altoos in het fransch aan, schijnende
-hem deeze taal zeer eigen te weezen; na mij wegens mijne spoedige
-togt[202] en over mijne gelukkige aankomst geluk gewenscht te hebben,
-deed hij mij belooven van eenige dagen te Yakoutsk te zullen blijven, om
-van mijne vermoeijenis uitterusten.
-
-  [202] Ik was de eerste reiziger, dit jaar van Okotsk vertrokken, welke
-  men nog te Yakoutsk gezien had; den afstand tusschen deeze twee
-  steeden is omtrent vijftien honderd wersten.
-
-
-1788. _Julij._ Te Yakoutsk.
-
-
-Ontmoeting van den Heer Billings.
-
-Dog van alle zijne verplichtende aanbiedingen was mij geene aangenaamer,
-dan dat hij mij de gelegenheid verschafte om dien zelven avond met de
-Heer Billings te eeten. Ik was zeer verlangend om hem te leeren kennen,
-en ik wachtte met ongeduld het oogenblik van onze zamenkomst af; ons
-beider beroep van reiziger gaf al aanstonds tusschen ons zekere
-vereeniging, men zou gezegt hebben dat onze vriendschap reeds jaaren
-bestaan had; echter waaren wij beiden zeer omzichtig, van de gesprekken
-verwijderende al wat maar eenigzints betrekking kon hebben tot de
-onderwerpen van onze wederzijdsche zending; ik bewonderde daar in de
-snedigheid en de voorzigtigheid van den Heer Billings: geduurende mijn
-verblijf alhier, nam ik eens het middagmaal bij hem; des morgens en des
-avonds begaven wij ons beiden bij de Heer Marklofski[203], en nimmer
-ontsnapte hem in onze redeneeringen eene onbescheide vraag.
-
-  [203] Deeze bevelhebber moest dien post blijven bekleeden tot op de
-  aankomst van den Heer Kasloff.
-
-Het jammerde hem zeer dat hij op zijnen togt onze fregatten niet ontmoet
-had; hij zou zijn geluk en roem gesteld hebben in het vervullen van de
-edelmoedige oogmerken zijner Souvereine, met aan den Heer Graaf de la
-Pérouse al dien onderstand en hulp te verschaffen, die hij zou hebben
-kunnen toebrengen; dit was eene schuld, zeide hij, van welke hij zich
-wilde, en ook niet anders kon kwijten dan in mijn persoon; en waarlijk,
-er zijn geene diensten uittedenken, die hij niet tragtte mij te
-bewijzen.
-
-Het paardrijden mij zeer vermoeid hebbende, raadde men mij de Lena tot
-aan Irkoutsk optevaaren; zulks geviel mij zeer, dewijl mij daar door
-rust belooft wierd, en de vertraging die het mij veroorzaakte, op het
-hoogst vier of vijf dagen zou beloopen. Zo dra ik mijn besluit genomen
-had, diende de Heer Billings mij van zijnen goeden raad en zorgde voor
-de keus en de verkrijging van een schuit; van mijne tent deed hij twee
-zeilen maaken, gaf mij een zijner Soldaaten, die bekwaam voor Stuurman
-was, en verschafte mij in een woord al dat geene wat hij tot mijne
-overtogt noodig oordeelde.
-
-
-Beschrijving van de Stad en de Haven van Yakoutsk.
-
-De vijf dagen die ik te Yakoutsk doorbragt, wierden tot de
-toebereidzelen voor mijn vertrek besteed: ik had echter tijds genoeg om
-optemerken, dat deeze stad de fraaijste en de meest bevolkte was van
-alle die geenen, welken ik tot nog toe, in de verbaazende
-uitgestrektheid lands dat ik doorkruist had, had gezien.
-
-Zij is aan de westzijde van de Lena gebouwd; de huizen zijn van hout,
-dog ruim en gemaklijk, dat van den Commandant staat vlak tegens de haven
-over; de meeste kerken zijn van steen. Een arm van de rivier[204], die
-voorwaards loopt, terwijl ze een bogt tot aan de muuren van de stad
-beschrijft, vormt dat geen het welk men de haven noemt, die bij laag
-water droog loopt; de vaartuigen, door den Koophandel herwaards gebragt,
-zijn niet anders dan barken; het grootste gedeelte derzelver dient tot
-overvoering van de levensbehoeftens, als zout en meel door de regeering
-derwaards gezonden; de Kooplieden huuren of koopen van die vaartuigen,
-tot overvoering van derzelver koopmanschappen, welke vaartuigen men uit
-den omtrek van den oorsprong van de Lena bekomt, alwaar dezelve gebouwt
-worden.
-
-  [204] Deeze rivier doorloopt Siberien bijna in deszelfs geheele
-  breedte, van het noord-oosten naar het zuid-westen, en ontlast zich
-  vervolgens in de Yszee.
-
-
-Inwoonders.
-
-De Yakouters komen niet in de Stad dan tot verrichting hunner zaaken;
-over het algemeen is dezelve niet dan door Russen bewoond. In de
-gewoontens en gebruiken word men de uitwerkzels der beschaafdheid
-gewaar; de inrichting van de gezelschappen, de vrolijkheid die daar in
-heerscht, alles werkt met de belangens van den handel zamen, om onder de
-inwooners die werkzaame onderlinge verstandhouding te onderhouden,
-dewelke de bron der rijkdommen en de aangenaamheid des leevens
-uitmaakt[205].
-
-  [205] Ik spreek niet van het bestier, dewijl het op den zelfden voet
-  als dat van Okotsk ingericht is.
-
-
-Den 5. tot den 9.
-
-
-Vertrek van Yakoutsk en vaart op de Lena.
-
-Na dat ik mij op nieuw van leevensmiddelen voorzien had, vertrok ik des
-morgens ten een uur van Yakoutsk; reeds kondigde de schemering de
-opkomende dageraad aan (het is bekend dat men des zomers op de hoogste
-breedtens, den overgang tusschen nagt en dag geduurende meer dan eene
-week, naauwelijks bemerkt), zo dat men reeds duidelijk de zandbanken kon
-onderscheiden, waarmeede den oever tot aan de eerste post bezoomt is;
-dewijl wij die niet altoos vermijden konden, verzogten mijne geleiders,
-of de menschen die mijn vaartuig voorttrokken, ons ieder oogenblik, van
-ons even als zij te water te begeeven, om over die ondieptens te
-geraaken; het gebeurde ook dikwijls, niettegenstaande de ontzagchelijke
-breedte van de rivier, dat wij beslooten naar de overzijde te roeijen,
-in de hoop van daar eene gemaklijker doortogt te zullen vinden; dog dan
-dreef de geweldige stroom ons een halve werst min of meer agterwaards;
-groote ysschotzen vertoonden zich nog langs de oevers; men verzekerde
-mij dat 'er diergelijken het geheele jaar door te zien waaren.
-
-Ik zal dag voor dag hier geen verslag van mijne vaart ter nederstellen;
-de aanmerkingen welke ze mij verschaft heeft zijn van te weinig belang,
-om den leezer met de verveelende eenvormigheid der dagelijksche
-kleinigheden bezig te houden.
-
-
-Posthuizen en plaatzen waar men andere persoonen bekomt; welke lieden
-tot deezen dienst gebruikt worden.
-
-De postroutes zijn afgedeeld; deeze beloopen dertig, veertig, vijftig,
-zestig, zeventig, en zelfs tagtig wersten[206]. Dat men daar uit de
-straf der ongelukkigen beoordeele, die tot den dienst van de post
-veroordeeld zijn, namelijk, om de vaartuigen van de eene wisselplaats
-tot de andere te trekken; deeze schrikkelijke heerendienst, maakt de
-straf van de gebannene en kwaad doenders, in eene tusschenruimte van
-bijna twaalfhonderd wersten uit. Zij deelen deezen arbeid met de
-paarden; dog wanneer de schuit aan den grond raakt, of dat het
-voorttrekken belemmeringen ondergaat, moet de mensch de plaats van het
-beest vervangen, en het is in de moeijelijkste oorden dat deszelfs
-arbeid te pas komt; de eenigste verkwikking welke deeze boeven voor dien
-schrik verwekkenden arbeid genieten, bepaald zich tot eenige maaten
-meel, die de regeering hen toelegt; de Yakoutsche Prinsen uit de
-omgelegen streeken zijn ook verplicht van in derzelver onderhoud te
-voorzien, en ingeval van noodzaaklijkheid, hen manschappen en paarden te
-leenen.
-
-  [206] De kosten zijn daarom niet hooger, voor één man betaald men zo
-  veel als voor één paard.
-
-
-1788. _Julij_ van den 5. tot den 14. Vaart op de Lena.
-
-Veelen van deeze ellendelingen zijn getrouwd; zij bewoonen met hun gezin
-half gesloopte isbas, die hier en daar langs den regter oever verspreid
-zijn; de regen noodzaakte mij op zekeren dag, om een schuilplaats in
-eene deezer wooningen te zoeken; ik verkoos die welke de meeste
-vertooning maakte; wanneer ik daar binnen trad, meende ik door de
-bedorve lucht die men 'er inademt te bezwijmen, en ik weet geene woorden
-te vinden, om het afschuwelijk tafereel der ellende welke mijn oog trof,
-te schetsen; wel verre van in dit huis eene veilige plaats gevonden te
-hebben, zag ik mij na verloop van een quartier uurs geheel overstroomt;
-het water viel stroomsgewijs van alle de hoeken van het dak, en ik
-verkoos wederom liever in mijn vaartuig te gaan.
-
-De vischvangst en de jagt verschaffen voorts aan deeze bannelingen, die
-al de snoodheid van hunnen imborst bewaard hebben, bezigheid; ze worden
-alleen door het belang of de vrees bestierd. Op de nadering van een
-schuit beproeven ze altoos om zich door de vlucht aan den moeijelijken
-arbeid te onttrekken, waar aan zij door het gezag onderworpen zijn; meer
-dan eens hebben zij mij dien trek gespeeld; ik kwam aan eene
-wisselplaats: van de vijf of zes mannen die zich altoos, ten dienste van
-de reizigers gereed moeten houden, was 'er geen een te vinden; ze waaren
-allen naar de bosschen gevlucht, en mijne geleiders van de voorige
-wisselplaats[207], zagen zich genoodzaakt van ook nog deeze postweg
-afteleggen. Ik stelde deeze ongelukkigen des te gewilliger schadeloos,
-dewijl ik menigmaal, wanneer ik hen afdankte, derzelver beenen geheel
-bebloed zag.
-
-  [207] Zij gebruikten de voorzorg, wanneer ze van hunne wisselplaats
-  vertrokken, om aan mijn schuit een kleine praauw vasttemaaken, waarin
-  ze naar hunne woonplaatzen te rug keerden, laatende zich met de stroom
-  van de rivier afdrijven.
-
-Eens, stelden zij mij op een morgen geheel te leur: een postschuit de
-rivier afkomende, kwam ons digt voorbij; Golikoff waakte op zijn beurt;
-mijne doortrapte fielten verzogten hem verlof om met hunne makkers te
-verwisselen, zij wisten hem zo wel te beduiden dat dit in ons voordeel
-was, dat hij er in toestemde; begeerig om mij ons geluk meedetedeelen
-maakte hij mij wakker, dog het was om mij te vertoonen, dat onze
-gaauwdieven op de loop gingen, in plaats van zich naar de schuit te
-begeeven die agter ons heen dreef. Op dit gezicht kan men zich de
-verlegenheid van Golikoff voorstellen; hij wist niet hoe hij zich voor
-mij verschoonen zou, want wij moesten besluiten om onze schuit tot aan
-de volgende wisselplaats voorttetrekken; gelukkig waaren wij 'er niet
-ver meer van verwijderd; de menschen die de postschuit derwaards
-gebragt hadden bevonden zich daar nog; mijne twee soldaaten hadden hen
-spoedig overgehaald om ons voort te trekken. Ik geloof zelfs dat ik
-derzelver goede wil aan de onbeschofte bevelen van Golikoff verschuldigt
-was; onze ontmoeting had hem zo misnoegd gemaakt, dat ik geen
-mogelijkheid meer zag, om hem met gemaatigdheid te werk te doen gaan;
-"Gij weet niet, zeide hij tot mij, hoe men deeze Schelmen bestieren
-moet; 'er is geen ander middel dan de stok: ik moest u maar navolgen,
-dan zagen wij ons op iedere post aan beledigingen blootgesteld, of in
-dezelfde ongelegenheid die wij zo even komen te ondergaan".
-
-
-van den 14. tot den 29. Vaart op de Lena.
-
-
-de Stad Olekma.
-
-Wij kwamen echter zonder verdere onaangenaamheden te Olekma[208]; deeze
-stad, de eerste zedert Yakoutsk, is van daar zeven of agt honderd
-wersten verwijderd, hoe zeer de post maar op zes honderd berekend word;
-ze legt aan de uitwatering van de rivier die deszelfs naam voert, is
-niet groot, vrij slegt bebouwd en leverd geene bijzonderheden op. Ik
-verbleef daar maar twee uuren.
-
-  [208] men noemd ze ook _Olekminsk_.
-
-
-Ontmoeting van een Toungousser.
-
-Eenige wersten van daar naderde mij een kleine praauw; één man
-bestierde dezelve alleen, hij bood mij berkenschors aan, die hij in de
-nabuurige bosschen had afgeplukt; mijne soldaaten verzogten mij dadelijk
-dat ik daar van koopen zou, om ons vaartuig mêe te overdekken; mijn
-koopman was een Toungousser, hij behoorde tot een huisgezin het welk
-zich op den linker oever neergezet had[209]. Ik verzuimde deeze schoone
-gelegenheid niet om dit volk van nader bij te leeren kennen; ik liet dan
-mijn schuit aan den regter oever vast maaken, en ging alleen van
-Golikoff verzeld, in het schuitje van den Toungousser over, die even zo
-vergenoegd was als ik, over het bezoek dat ik bij zijne naastbestaanden
-ging afleggen.
-
-  [209] Hij verhaalde mij dat de boorden van de Léna aan dien kant, door
-  verschillende horden van zijne landsgenooten bewoond waaren. Ik moet
-  hier bijvoegen, dat de Toungoussen en de Lamouten als een en dezelfde
-  natie kunnen beschouwd worden.
-
-
-Toungoussche praauwen.
-
-Al aanstond trok de gedaante en de ligtheid hunner praauwen mijne
-aandagt; zeer afgerond vertoonen ze weinig oppervlakte, het geen ze aan
-omslaan onderhevig maakt; het beloop van het schuitje is van latwerk, de
-boorden zijn van genaaide en geteerde berken schors, en de twee einden
-worden langzamerhand naauwer en eindigen puntig; men houd de riem in
-het midden, om zich beurtelings van de twee schoppen te bedienen die aan
-deszelfs einde vastgehegt zijn.
-
-
-Vriendelijk onthaal eener Toungousse horde.
-
-De vreugd van deeze Toungoussers in mij te zien was zeer uitbundig; ter
-gelijker tijd omringd, vergast, geliefkoosd, wist ik niet hoe ik aan
-alle hunne vriendschaps betuigingen zou beantwoorden. Een jong rendier
-wierd gedood en aan mijne voeten neergelegd; wanneer ze mij dit geschenk
-aanbooden, jammerde het deeze goede menschen, dat derzelver armoede hun
-van de middelen en het vermaak beroofde om mij van meer nut te kunnen
-weezen. Ik was zelfs niet in staat om veel giften te doen, en mijne
-erkentenis bestond alleen daarin, dat ik hun eenige van mijne kleederen
-agterliet.
-
-
-Wooningen, gelaatstrekken, Godsdienst, rijkdommen en gewoontens der
-Toungoussen.
-
-Daar zij even als de Koriaken rondzwerven, hebben zij ook ten naasten
-bij dezelfde leevenswijze; derzelver yourtes zijn niet zo groot, en met
-berkenschors bedekt; dit maakt het eenigste onderscheid uit; ieder
-geslacht heeft het zijne; de voornaamste verciering van binnen bestaat
-in een kleine houten afgod, hebbende een wanschapen hoofd en eene
-menschelijke gedaante; Zij omhangen het zelve met hunne kleederen, waar
-bij ze tot meerdere opschik een groot getal ringen, schellen, en andere
-stukken van metaal voegen; Ziet daar hun heiligen Nicolaas, welke naam
-zij hem, bij zinspeeling op den beschermheilige der Russen, geeven.
-
-Bij mijn doortogt te Yamsk, heb ik de kleeding der Toungoussen
-beschreeven; nu blijft mij nog overig van derzelver gelaatstrekken,
-zeden en manier van reizen te spreeken.
-
-Ze zijn kleinder dan de Yakouters, en hebben even als de Kamschatters in
-een getrokken oogen, een platte neus, en een breed aangezicht; ze zijn
-niet minder gastvrij, derzelver hoofdcaracter schijnt de zagtmoedigheid
-en de openhartigheid te weezen. In zaaken van den Godsdienst, bezitten
-zij de domme ligtgeloovigheid der Koriaken, dewijl zij alle de
-dwaasheden der afgoderij voor geloofswaarheden aanneemen, de Chamans
-zijn insgelijks de voorwerpen van hun vertrouwen en eerbied; overal
-heerschen deeze bedriegers, door het verspreiden van schrik en
-verbaastheid.
-
-Na de jagt en de vischvangst[210], welken deeze geslachten geduurende
-die jaargetijden, tot een meerder vast verblijf noodzaaken, geeft hen
-niets meer weezentlijker bezigheid, dan derzelver rendieren; deeze
-dieren maaken al hun rijkdom uit, en betaalen met woeker alle de zorgen
-die zij daar aan besteeden; niet alleen verstrekken deeze dieren tot
-voedzel en kleeding van dit volk[211], dog daarenboven laaten zij zich,
-gedwee onder de hand die ze bestiert, door derzelver meesters, zo
-vrouwen als mannen beklimmen, en voeren hun met een snellen tred overal,
-waar derzelver grilligheid hen roept[212]. In plaats van de rendieren
-voor een slêe te spannen, zo als de Tchouktchis en de Koriaken gewoon
-zijn, leert men die onder de man loopen, en aan de beweegingen van een
-toom aan derzelver hoornen vastgestrikt, gehoorzaamen; het zaal is even
-als de onzen opgetooid en van dezelfde grootte, dog zonder stijgbeugels;
-eene zeer zwakke buikriem houd het vast, en de ruiter die waggelt, heeft
-geen ander hulpmiddel dan een lange stok waar meede hij het beest
-kastijd; men begrijpt dat deeze oeffening veel hebbelijkheids vereischt;
-het reisgoed word in kleine mandjes beslooten, die met rendieren vellen
-bedekt en aan het zadel vastgemaakt zijn; deeze hangen aan iedere kant
-op de zij van het beest; wanneer zij stil houden, worden deeze geladene
-goederen op eene geregelde wijze rondom de yourtes geplaatst.
-
-  [210] De overvloedigste vangst in deeze rivier, is die van de Steur of
-  STERLED; van de eijeren dezer visch maakt de Toungoussche
-  vindingrijkheid de caviaar.
-
-  [211] Door een tegengesteld gebruik als dat der Koriaken, verzuimen
-  deeze Toungoussen nooit om de wijfjes van hunne rendieren te melken;
-  die melk, welken zij mij lieten proeven, is zeer dik.
-
-  [212] Hunne reizen strekken zich tot aan de grenzen van Tartarijen en
-  China uit.
-
-
-Het dorp Pélodoni; boeren die met de postroute belast zijn.
-
-Mijne scheepvaart wierd eindelijk minder onaangenaam, en wel zo dra ik
-Pélodoni bereikt had; dit is een groot dorp welkers inwoonders Russen en
-afstammelingen van de eerste landbouwers van Siberien, genaamd
-_Starogili_, zijn; daar wierd ik van die gevaarlijke bannelingen
-verlost; ik had vervolgens geene andere geleiders dan braave boeren, die
-mij even zo veel ievers als beleeftheid betoonden; de wooningen waaren
-niet zo ver van elkander verwijderd, en beloofden des noodig ten minsten
-eenige hulp. In ieder deezer dorpen bevinden zich zes menschen, geschikt
-voor den dienst van de post: geen het minste voorrecht steld hun voor
-derzelver moeite schadeloos; even als alle de Russische boeren zijn zij
-grondeigenen, betaalen dezelfde rechten aan de kroon, en moeten recruten
-verschaffen; de voortbrengzels van derzelver oogst niet voldoende zijnde
-om hen het geheele jaar te voeden, zijn zij genoodzaakt graanen te
-koopen en daar van voorraadschuuren aanteleggen; nimmer was de rogge zo
-duur verkogt als dit jaar; het _poud_ of het gewigt van drie en dertig a
-vier en dertig fransche ponden, kostte zeventig a tagtig kopees.
-
-Vitim is het naastgelegenste dorp aan het voorige; daar het in allen
-opzichte naar de Russischen dorpen gelijkt, meen ik de moeite te kunnen
-spaaren om 'er eene beschrijving van te geeven; de kerken zijn daar
-zeldzaamer als de _cabacs_ of kroegen.
-
-
-Aanteekeningen omtrent de Léna.
-
-De vogels zijn in den omtrek en aan de oevers van de Léna zeer
-overvloedig; wolken van muggen waar meede dezelve bedekt is, geeven
-oorzaak tot derzelver zamenschooling; om deeze insecten te verdrijven,
-gebruikten wij de voorzorg van een voorraad van paarden-mest meede te
-neemen, die zonder ophouden in onze schuit brandde; dog een ander
-onvermijdelijk ongemak op deeze rivier, is het ongedierte welke zij
-voortbrengt; hoe meer men zich baad hoe meer de zelve vermenigvuldigen.
-
-
-De Stad Kirinsk.
-
-Omtrent vier honderd wersten van Péledoni, voer ik voorbij Kirinsk of
-Kiringui, een kleine stad, langs welke de Léna, en een weinig verder de
-Kiringa loopt. Onder deszelfs huizen waar van geen één eenige vertooning
-maakt, onderscheid men de kerk die van steen is.
-
-
-1788. _Julij_ Den 29.
-
-Den oever langzaamerhand breeder en zandachtiger wordende, wierden wij
-dikwijls door paarden getrokken;[213] de lijnen braken wel eens, dog ik
-maakte mij deswegens niet ongerust; het genoegen van voorttespoeden
-boezemde mij een blind vertrouwen in, waar voor ik echter welhaast
-gestraft wierd. In de nagt van den 29 stootte mijn schuit op een rots,
-welke de duisterheid voor ons verborg; de lijn brak door de geweldige
-schok, en ons vaartuig was in een oogenblik met water vervuld; wij
-hadden naauwlijks de tijd om het zelve naar de kant te brengen, die wij
-niet dan door vereenigde poogingen konden bereiken; dadelijk ging ik op
-een der paarden zitten en plaatste mijn kistje voor mij; wij waaren maar
-vier wersten van een Dorp, en dus was het gemaklijk om dadelijk hulp te
-verkrijgen; men ging mijn schuit opzoeken die geduurende den dag
-vermaakt wierd, en den volgenden morgen hervatte ik mijne togt.
-
-  [213] Naar maate men Irkoutsk nadert, word de rivier enger. Ik
-  bespeurde ook dat de velden beeter bebouwd waaren, het graan voor al
-  stond zeer schoon.
-
-
-_Augustus_ Den 1.
-
-Wanneer ik het dorp Usting verliet, zag ik eene aanmerkelijke zoutgroef,
-en wat verder drie _zavodes_ of koper smelterijen.
-
-
-1788. _Augustus_ Den 4.
-
-
-Ik verlaat mijn vaartuig.
-
-Mijn vaartuig was voor de tweede maal gebrooken, en ik had het zelve nog
-eens in der haast doen vermaaken; dog dien dag wanneer het roer, door
-onophoudelijk langs den grond te schuuren, weg gevoerd wierd, als meede
-een soort van kiel het geen men onder het zelve vastgemaakt had, verliet
-ik de schuit, die ten voordeele van mijn getrouwe Golikoff was.
-
-
-Den 5.
-
-
-Ik voorzie mij van paarden en vervolgens van een kibitk.
-
-Ik voorzag mij te Toutouze, omtrent drie honderd zeventig wersten van
-Irkoutsk gelegen, van paarden, en na het kleine vlek van Virkhalensk
-doorgetrokken te hebben, bereikte ik, des namiddags ten twee uuren dat
-van Katschouga, alwaar de reizigers zich gewoonlijk ontscheepen om de
-bogt van de Léna te vermijden, die daarenboven ook welhaast onvaarbaar
-word; men vind in dit dorp de _Kibitks_[214] of Russische rijtuigen op
-vier wielen, die door bannelingen en van tijd tot tijd door Bratskis
-gereeden worden.
-
-  [214] Deeze Kibitks hebben de gedaante van eene lange wieg, en hangen
-  nergens aan vast; hoewel men 'er in leggen kan, gevoelt men echter
-  niet te min al derzelver schokkingen.
-
-
-Aanmerkingen omtrent de Bratskis.
-
-Tusschen Katschouga en Irkoutsk is een _step_ of onbebouwde streek,
-welke alleen door die Bratskis bewoond word, zijnde dit eene bevolking
-van herders, die men voor afstammelingen van de Tartaaren zou houden,
-dewijl zij zo veel gelijkenis met deeze hebben. Zy vertoonen iets woest
-en wild in derzelver gedaante, ook zijn het groote dieven; men nam er
-een onder mijn oog gevangen die vee gestolen had; derzelver kudden zijn
-talrijk en bestaan uit ossen, koeijen, paarden en voornamelijk uit
-schaapen; mijne snelle voortgang belette mij, van mij in derzelver
-wooningen te begeeven, en daar door omtrent hunne zeden uitgebreider
-aantekeningen te maaken.
-
-
-1788. _Augustus_ Den 6. Te Irkoutsk.
-
-
-Aankomst te Irkoutsk.
-
-Wij reeden over verscheiden bergen door ysselijke slegte wegen, die mijn
-arme Golikoff sterk deeden klaagen, dewijl hij half verbrijzeld was,
-door het geduurig schokken van ons helsch rijtuig, waar van hij voor de
-eerstemaal de proef had. Eindelijk, na dat wij het klooster van
-Voznéssenskoï, van waar men Irkoutsk begint te ontdekken, aan onze
-regterhand hadden laaten liggen, kwamen wij aan den kleinen arm van de
-rivier, die onder de muuren van de stad heenloopt, en welke men
-overtrekt zonder dat men van het rijtuig behoeft aftestappen. Daar,
-wierd ik door een schildwagt aangehouden, die volgens zijne orders, de
-Heer Commandant wilde gaan waarschuwen; dog zich vergenoegd hebbende met
-mijn naam en qualiteit, het welk ik hem op schrift gaf, stond deeze
-soldaat mij toe van hem voor uittegaan; het was omtrent des avonds ten
-elf uuren wanneer ik in deeze hoofdstad binnen trad, hebbende zedert
-mijn vertrek van Yakoutsk twee duizend vijfhonderd vierennegentig
-wersten afgelegd.
-
-Ik stapte bij den stadsopzigter (à la police) van mijn rijtuig, ten
-einde daar een logement te vraagen; de _Kwartermester_ of wijkmeester
-bragt mij in een huis, waar van den Heer, wel verre van aan het bevel te
-gehoorzaamen, het geen hem wierd gegeeven om mij te ontfangen, zich niet
-eens verwaardigde van optestaan, ten einde ons reden van zijne weigering
-te geeven. Ik zag het oogenblik gebooren worden waar in den opzichter,
-vergramd door eene zo onbeleefde wederstand, zijn gekrenkt gezag wilde
-wreeken; echter gelukte het mij om hem tot bedaaren te brengen, en ik
-verzogt hem dat hij voor mij een ander verblijf wilde uitzoeken.
-Intusschen was de _Gorodnitsch_ of bevelhebber van de plaats, de Heer
-Majoor Dolgopoloff onderricht van mijne aankomst, en van de kleine
-onaangenaamheid die mij bejegend was; hij begaf zich dadelijk ter
-plaatze, waar ik naauwlijks bezit van genomen had, verzogt verschooning
-op verschooning wegens, dat men mij op eene onbeschofte wijze rondgeleid
-had, om mij eindelijk zulk een slegt verblijf te geeven, en
-niettegenstaande al het geen ik ten voordeele daar van wilde bijbrengen,
-noodzaakte hij mij echter om het zelve te verlaaten en met hem te gaan.
-Ik verloor geenzints bij deeze verandering, men kan zich geen
-welgeschikter en cierlijker verblijf voorstellen dan dat, waar hij mij
-bragt; het was eene reeks van verscheiden vertrekken, allen fraaij met
-huisraad opgeschikt; en vercierd met schilderwerk in kalk; dog het geen
-mij het meeste trof was den oplettenden iever waar meede men mij
-bediende, en in alles voorkwam.
-
-
-1788. _Augustus_ Den 7.
-
-
-Bezoek bij de Gouverneur afgelegt.
-
-De volgende morgen, kwam de Heer Dolgopoloff mij afhaalen, om mij aan
-den Gouverneur, de Heer Generaal Majoor Arsénieff voortestellen; ik
-overhandigde hem de brieven van de Heer Kaslof, uit hoofde van de
-afwezendheid van den Gouverneur Generaal de Heer Jacobi, die zich als
-toen te Petersburg bevond. Ik was bijzonder vergenoegt over de wijze
-waar op de Heer Arsénieff mij ontfing; na mij met beleeftheden
-overlaaden te hebben, vorderde hij dat ik van geene andere tafel dan van
-de zijne zou gebruik maaken, en maakte mij met zijn gezin bekend,[215]
-welkers eensgezindheid, verstand en vrolijkheid, van zijn huis een
-waarlijk aangenaam verblijf vormt, en den toon aan het gezelschap
-geeft, het welk door zoveel aangenaamheid derwaards gelokt word.
-
-  [215] Bijna alle zijne kinderen spreeken fransch; een zijner zoonen
-  schrijft het zeer wel, en deeld met zijn broeder duizenderleie
-  beminnelijke hoedanigheden: een suster van hun is met den Onder
-  Gouverneur getrouwd.
-
-
-Te Irkoutsk. Belooning die ik voor Golikoff verkreeg.
-
-Ik maakte van de goede geneigtheid en verplichtende aanbiedingen van den
-Heer Gouverneur gebruik, om mijn Soldaat Golikoff met nadruk aan hem
-aantebeveelen; de ontelbaare diensten welken mij deezen braave man
-beweezen had, zijne getrouwheid, zijne verkleeftheid in alle
-gelegenheden waaren nog meer voor hem pleitende dan ik zelf, en de Heer
-Arsénieff wilde een zo goed voorwerp bij zich houden; dog de eerzucht
-van den armen Golikoff[216] bepaalde zich om in de bezetting van
-Yakoutsk ingelijfd te worden, werwaards hij door de hartelijke liefde
-voor zijn Vader in die stad woonachtig, en door zijne genegenheid voor
-de Heer Kasloff geroepen wierd, dewijl hij zich gelukkig achtte om onder
-het bevel van dien Heer te dienen; diergelijke gevoelens vermeerderden
-de belangneeming welke mijne verhaalen reeds hadden ingeboezemd, en
-mijn begunstigde verkreeg dadelijk de gunst die ik voor hem verzogt had.
-
-  [216] Geduurende mijn verblijf te Okotsk, had de Heer Kokh op mijn
-  verzoek de goedheid gehad, hem tot corporaal te verheffen; deeze
-  onverwachte gunst maakte eene zo levendige indruk op zijn geest, dat
-  ik, bij de terugkomst van de wagtparade meende, dat hij zinneloos van
-  vreugde en erkentenis zou worden.
-
-Ik ging vervolgens bij de Heer Poskatschinn, de bijzondere vriend van
-den Heer Kasloff, een bezoek afleggen, wiens aanbeveeling mij allerleie
-beleeftheden verzorgde. Ik vond daar een Roomsch priester, naar Siberien
-gezonden om de hulp van zijne bediening aan de Christenen der Roomsche
-kerk te verschaffen; hij houd deszelfs gewoonlijk verblijf te Irkoutsk.
-
-
-1788. _Augustus_ Te Irkoutsk.
-
-
-Beschrijving van de stad Irkoutsk.
-
-Deeze stad, de hoofdplaats van de landvoogdij van Irkoutsk en
-Kolivanien, is gelegen op den oever van de Angara en nabij de
-uitwatering van de Irkout die haar deszelfs naam meededeelt; men ziet in
-haare uitgebreide omtrek verscheide steenen huizen, en kerken met
-tigchelsteenen gebouwd: de houte huizen zijn groot en gemaklijk
-aangelegd, de bevolking is talrijk en de gezelschappen luisterrijk; de
-meenigte van Officieren en regeerings perzoonen welke dezelve uitmaaken,
-hebben daar de gebruiken en gewoontens van Petersburg ingevoerd. Er
-bevinden zich aldaar geene lieden van aanzien of zij houden rijtuig; de
-rang en de waardigheden bepaalen het getal der paarden welken men voor
-deeze rijtuigen, die met de onzen overeenkomen, spant.
-
-Ik heb reeds gezegt dat alle de rechtbanken der nabuurige provincien
-onderhoorig zijn aan die geenen welken in deeze stad gevonden worden;
-zij is ook de zetel van een Aartsbisschop, een zeer eerwaardig prelaat,
-die de Opperpriesterlijke diensten in de geheele uitgestrektheid van dit
-gedeelte des Russischen rijks uitoeffent.
-
-
-Koophandel van Rusland met China.
-
-Dog het is voornamelijk aan den handel dat deeze hoofdstad deszelfs
-luister verschuldigt is; door haare ligging is zij de stapelplaats van
-die, welke tusschen Rusland en China gedreeven word; het is bekend dat
-deezen handel te land geschied; dan eens is dezelve zeer uitgebreid, dan
-eens kwijnende en dikwils afgebroken geweest, ook heeft ze zo veele
-veranderingen ondergaan, dat het volgens mijne gedagten, niet onvoeglijk
-zal zijn om tot den oorsprong van deeze verstandhouding opteklimmen, ten
-einde zich een denkbeeld te kunnen vormen van deszelfs tegenwoordig
-bestaan, en van den aanwasch waar voor die vatbaar zou kunnen zijn.
-
-De eerste betrekkingen zijn reeds in het midden der voorige eeuw
-begonnen, omtrent het tijdstip van den inval der Mantchousche Tartaaren,
-die, na dat zij een geruimen tijd de noordelijke provincien van het
-Chineesche rijk hadden verwoest, eindigden met het zelve geheel te
-overheeren. Het was aan een landvoogd van Tobolsk dat Rusland de eerste
-denkbeelden verschuldigt was, over de geschiktste middelen om dien
-handel te beginnen; dezelve waaren de vruchten van eene pooging te
-Pekin, door eenige vertrouwde persoonen door hem derwaards gezonden,
-ondernomen; wel verre van door den slegten uitslag deezer zendelingen
-afgeschrikt te weezen, vereenigden zich eenige Russische en Siberische
-Kooplieden, om van derzelver ontdekkingen, indien het mogelijk waare,
-nut te trekken. In het jaar 1670 vertrok derzelver Caravaane, welke met
-nieuwe inlichtingen en ondubbelzinnige bewijzen van voordeel terugkwam;
-van toen af vermeenigvuldigden de maatschappijen, de togten wierden
-meermaalen ondernomen en de stigtingen uitgebreid.
-
-Zo veele vorderingen verwekten bij de Chineezen argwaan, die beslooten
-daar aan paalen te stellen, sterktens wierden opgericht ten einde een
-nabuur tegentehouden, die ieder dag voorwaards komende zo door de rivier
-Amour, als door de oostelijke zee en de Selinga, ongevoelig de grenzen
-van China naderde; Deeze verweerende maatregelen waaren de oorsprong van
-zeer hevige verschillen, tusschen de twee rijken omtrent derzelver
-grenspaalen; daar vielen eenige vijandelijkheden voor, en eindelijk eene
-openbaaren oorlog; verscheidene jaaren wierden doorgebragt met het
-belegeren van steeden, beurtelings ontmanteld en weder hersteld, tot dat
-eindelijk in 1689, de twee hoven, door de bemiddeling van de Paters
-Jesuiten Gerbillon en Pereira, van wegens de Keizer van China gemagtigt,
-een verdrag van vreede en eeuwigduurende vriendschap[217] te Nertschinsk
-slooten, het welk op twee steenen of paalen, op de grenzen van ieder
-rijk geplaatst, moest gegraveerd worden.
-
-  [217] Dit verdrag het welk door deeze geestelijke onderhandelaars in
-  de latijnsche taal was zamengesteld, wierd wederzijds door de twee
-  souvereinen bekragtigt, na dat het zelve in de Russische en
-  Mantchousche taalen was overgezet; ziet daar het eerste voorbeeld,
-  zedert de stichting van het Chineesche rijk, van een vredens verdrag
-  door dit volk gemaakt, en van de vergunning aan vreemdelingen om in
-  deszelfs hoofdstad te komen. Omtrent dit tijdstip telde men te Pekin
-  verscheiden overgeloopene of krijgsgevangen gemaakte Siberische
-  geslachten, die door de weldaaden van Keizer Kamhie bekoord beslooten
-  om daar derzelver woonplaats te neemen, en zelfs om zich onder de
-  Chineezen intelijven.
-
-Het zelve verzekerde wederzijds de vrijheid van den koophandel, aan alle
-onderdaanen der beide mogendheden, welken van vrijgeleibrieven van
-derzelver hoven voorzien waaren: echter wist China zich voor deszelfs
-toegeevendheid zeer wel schadeloos te stellen, door de afstanden die 't
-zelve van Rusland gevorderd had, het welk bij deeze gelegenheid, niet
-alleen een aanzienlijk gedeelte van deszelfs bezittingen, maar ook de
-scheepvaart op de rivier Amour tot aan de oostelijke zee, verloor.
-
-Tot schadeloosstelling, of in de hoop van meer voordeel van deezen
-handel te zullen trekken, gelastte de Tzar[218] Pieter de Groote in 1692
-aan Ysbrand Yves, een Hollander van geboorte, die zich in zijn dienst
-bevond, om aan het hof van Pékin voor de Caravaanen, het genot van de
-voorrechten het welk het jongste verdrag aan de bijzondere persoonen
-toestond, te verzoeken; den uitslag van het gezantschap beantwoorde aan
-de verlangens van het hof van Petersburg; de Caravaanen wierden
-toegelaaten, en dewijl het zelve aan zich het uitsluitend recht behield
-om die te zenden, genoot het ook al het voordeel[219]; deeze reizen
-duurden drie jaaren; de Russische Kooplieden welken de Caravaane
-uitmaakten, waaren in een Caravensera opgeslooten; alwaar de ruilingen
-geschiedden, en geduurende derzelver verblijf te Pékin, wierden ze ten
-koste van den Keizer onderhouden.
-
-  [218] Dus schrijven en spreeken de Russen het woord Czar uit.
-
-  [219] Het duurde niet lang of bijzondere persoonen wisten zich van de
-  dwingelandsche beletselen van het Keizerlijk monopolie te ontdoen; zij
-  kwamen zo ver om geheime betrekkingen in China door de Mongolsche
-  Tartaaren te onderhouden, welken hun derzelver tusschenkomst zeer duur
-  verkogten.
-
-Deeze eensgezindheid was tusschen de twee mogendheden van geen langen
-duur; nieuwe onlusten door het slegt gedrag, de dronkenschap, en de
-beledigende handelwijzen van eenige Russen, in het midden zelfs van de
-Chineesche hoofdstad, verwekt, dreigden andermaal derzelver handel te
-vernietigen; het gezantschap van Ismaëloff hield ze echter staande: door
-de bekwaamheid van deezen onderhandelaar, Capitein van de lijfwagt van
-den Tzar, wierden de wanordens hersteld, en de klagten gestild; het
-misverstand wierd door het vertrouwen en de zekerheid opgevolgd: om
-zodanige gelukkige geneigtheden te behouden, bleef Laurent Lange te
-Pekin onder den titel van Agent der Caravaanen.
-
-Na het vertrek van dien gezant, gingen de zaaken agterwaards, en de
-buitenspoorigheden van de Russen vermeerderden; hier door wierd de
-trotsheid en het wantrouwen, de Chineezen zo eigen, opgewakkerd; de
-weigering om verscheide Mongolsche horden uitteleveren, die zich aan den
-Tzar onderworpen hadden, voltooide verder, van de Keizer te verbitteren;
-hij bande alle de Russen uit zijne staaten, en zedert dit oogenblik was
-alle gemeenschap tusschen de twee volkeren afgebrooken.
-
-In 1727, gelukte het de Graaf Ragouzinskoi, Russisch gezant bij den
-opvolger van den wraakzugtigen Kan-hi, om de verbintenissen van
-Koophandel door een verdrag te vernieuwen, dat onherroepelijk de paalen
-van ieder rijk vaststelde,[220] en de Kooplieden aan een onveranderlijk
-reglement onderwierp; gemaakt om voor altoos alle bronnen van
-verdeeldheid te doen opdroogen.
-
-  [220] Ziet in Coxe, alle de bijzonderheden over de vaststelling deezer
-  grensscheiding.
-
-Hier door wierd het aan het Hof van Petersburg vrijgelaaten om alle drie
-jaaren eene Caravaane naar Pékin te zenden; het getal der Kooplieden
-wierd op twee honderd bepaald; op derzelver aankomst aan de Chineesche
-grenzen, moesten zij daar van aan den Keizer kennis geeven, ten einde
-dat een Chineesch Officier hen zou komen af haalen, en tot aan de
-hoofdstad geleiden, alwaar zij op kosten van den Keizer zo lang als
-derzelver handel duurde, zouden onderhouden worden; men kwam nog overeen
-dat de koopgoederen van bijzondere persoonen niet over de grenzen zouden
-komen, en deeze het voorrecht niet genieten van in alle de Chineesche
-en Mongolsche bezittingen te mogen handelen. Ingevolge daar van wees
-men hun twee plaatsen op de grenzen van Siberien aan, de eene genaamd
-_Kiakhta_, na eene beek die deszelfs omgelegen streeken bewaterd, de
-andere _Zurukhaire_[221], gelegen op den linker oever van de Argoiin, en
-zij waaren gehouden om derzelver koopwaaren in de magazijnen van deeze
-twee steeden opteslaan.
-
-  [221] Dit is zo ik meen, dezelfde plaats, welke door de Russen
-  Naïmatschinn genaamd word.
-
-Niettegenstaande de plegtige bekragtiging van alle de bedingen van dit
-verdrag, ondervond de uitvoering van het zelve ongetwijffelt tegenstand;
-de zuurdeessen van het misnoegen geraakte aan het gisten, of de kwaade
-trouw hernieuwde de hairkloverijen: hoe dit ook zij, men zag in den tijd
-van zeven en twintig jaaren niet meer dan zes Caravaanen uit Rusland
-vertrekken; na de afzending van de laatste, geraakte deeze handel aan
-het kwijnen, zijnde een noodzakelijk gevolg van het wantrouwen.
-
-Ik gaa de opgaaf der bezwaaren voorbij, welke de Chineezen ten lasten
-van de Russen meenden te hebben; verscheiden bekende geschiedschrijvers
-hebben verslag van de klagten gegeeven, welken veroorzaakt wierden door
-de agter elkander volgende verhuizingen van de Kalmouksche Tartaaren,
-en van eene meenigte Toungoussers die allen door het hof van Petersburg
-vriendelijk ontfangen wierden; men heeft deszelfs behendige staatkunde
-zich beurtelings gemaatigd en bedreigende zien gedraagen, dog teevens
-altoos ontwijkende om China genoegen te geeven.
-
-Deeze twisten duurden tot op de komst van de regeerende Keizerin op den
-throon; naauwlijks had Catharina II. de teugels der regeering in handen
-genomen, of zij zag ten voordeele van haar onderdaanen, van den
-uitsluitenden handel in pelterijen, en van het zenden der Caravaane naar
-Pékin af; deeze daad van rechtvaardigheid en weldaadigheid, het verstand
-en het hart van deeze souvereine waardig, was echter niet voldoende om
-aan den handel deszelfs voorige werkzaamheid weder te verschaffen: de
-vijandschap tusschen de twee rijken wierd nog meer aangezet door de
-omstandigheid van die zelfde Toungoussers, die, geen behaagen meer
-vindende in, en misnoegt over derzelver nieuwe verblijfplaats, zich
-eensklaps aan de Russische heerschappij onttrokken, en naar hun
-vaderland keerden, ten einde zich weder onder het Chineesche gebied te
-stellen.
-
-Zedert heeft men gezien dat de twee volkeren alle verbittering hebben
-afgelegt, zich oprechtelijk vereenigt, en dat de goede verstandhouding
-tusschen de kooplieden van dag tot dag meer toenam en belangrijker
-wierd; naar maate dat de Russische comptoiren te Kïakhta, het welk
-bevolkt, vergroot en versterkt is geworden, vermeenigvuldigden, begaven
-ook de Chineezen zich naar hun vlek Zurukhaire of Naïmatschinn; door
-wederzijdsche commissarissen wierden de ruilingen bestierd, en de
-Mongolsche taal wierd in de onderhandelingen gebruikt, dewelken door
-tolken geschiedde.
-
-Het is 'er verre van daan dat de Russen het voordeel van den handel
-zouden genieten; de Chineezen, die zich altoos in maatschappijen
-vereenigen, zijn oneindig ijveriger omtrent het waarneemen hunner
-belangens en veel omzichtiger in hunnen handel, ook weten zij altoos de
-prijs der Russische Koopmanschappen te bepaalen, en deeze behendiglijk
-daar heenen te leiden, om hunne Koopmanschappen, volgens de eerst
-gestelde prijs, waar van zij nooit afgaan, te koopen, de Thee, bij
-voorbeeld, verschaft hun een onnoemlijk voordeel[222]; zij verkoopen die
-zo duur, dat de koopers vervolgens genoodzaakt zijn om zich daar van
-met verlies weder te ontdoen; om zich deswegens schadeloos te stellen,
-tragtten deeze derzelver pelterijen, waar van de Chineezen groote
-liefhebbers zijn, in prijs te vermeerderen; dog derzelver loosheid doet
-hen tegens die bedriegerij op hunne hoede zijn.
-
-  [222] Wanneer ik mij te Okotsk bevond, kostte het pond thee zestien
-  roubels, en nog was ze zeer schaars te bekomen; men zeide mij, dat ze
-  van Petersburg kwam, welke stad ze thans uit Engeland of Holland
-  trekt.
-
-Ik zou te langwijlig worden indien ik hier alle de zaaken wilde optellen
-die bij deeze ruilingen in aanmerking komen; Ik verzoek den
-nieuwsgierigen leezer om het werk van Coxe of Pallas in te zien, die
-beide dit onderwerp zeer breed hebben behandeld, volgens de naspooringen
-welken zij omtrent den uit- en invoer in den jaare 1777 gedaan hebben,
-begrootten zij het geheel van deezen handel op vier millioenen roubels;
-dog zedert dien tijd, bevestigen verscheiden geloofwaardige verhaalen
-dat dezelve aanmerkelijk is verminderd; tegenswoordig zelfs kan men
-zeggen dat ze geheel te niet geloopen is[223].
-
-  [223] Bij mijne komst in Siberien, verzekerde men mij bij herhaaling,
-  dat de Russische Kooplieden de inkoopen die ze bij vooruitzicht op
-  vertrouwen van het laatste verdrag gedaan hadden, zich berouwden; en
-  ten bewijze dat ze daar van geene verwachting hadden, lieten
-  verscheidenen onder hun mij derzelver pakhuizen zien, ten einde mij de
-  groote meenigte pelterijen te toonen, die ze daar in opgeslooten
-  hadden, en kwamen allen daar in overeen dat zij met ongeduld naar het
-  tijdstip verlangden, waar in een nieuw verdrag hen in staat zou
-  stellen om zich van derzelver goederen te ontdoen.
-
-  Indien het mij geoorloft is mijne gedagten te zeggen, dan zou ik
-  durven verzekeren dat het mij voor Rusland en zelfs voor China van het
-  uiterste belang voorkomt, om dadelijk zodanige nieuwe verbintenis te
-  sluiten; dog om het zelve op eene duurzaamer en nuttiger voet voor den
-  wederzijdsche handel der twee rijken te vestigen, zou het mogelijk
-  eerst en voor al noodig zijn, dat dezelve gezamentlijk de zwaare
-  belastingen verligtten, en alle de beletzelen uit den weg ruimden die
-  den koopman bevreesd maaken en te rug houden; misschien zou het ook
-  Ruslands belang zijn, om van deszelfs natuurlijke voordeelen, welken
-  zijne ligging aan het zelve verschaft, gebruik te maaken, en van
-  Okotsk of Kamschatka, of zodanige andere haven als men het geschiktste
-  zou oordeelen, vaartuigen aftezenden, die regelregt indien het
-  mogelijk was te Macao of te Canton de Koopmanschappen konden
-  verhandelen, welken men nu met groote onkosten overland naar Kiakhta
-  overbrengt, als dan twijffel ik zeer, of de kosten tot derzelver
-  uitvoer en tot den invoer van de Chineesche waaren, wel zo hoog zouden
-  loopen; de gemeenschap tusschen Okotsk en Siberien is zo moeijelijk
-  niet te verkrijgen, en dat landschap zou ongetwijffelt meer bloeijen
-  zo dra deeze weg meer bezogt wierd; deeze aanmerkingen brengen mij
-  natuurlijk te rug op het geen ik in het I Deel van dit werk (noot
-  (_d_), bladz. 9. en bladz. 72.) gezegt heb, wegens een ontwerp van een
-  Engelsch Koopman te Macao; Om wat reden zouden de Russen dezelve weg
-  niet beproeven? bezitten zij niet veel meer voortbrengzelen dan de
-  Engelschen, om zich van den handel in pelterijen op China alleen
-  meester te maaken? Wanneer eenmaal deezen weg geopend was, zou het
-  gemaklijk vallen die gemeenschap ook tot andere zaaken uittestrekken;
-  Ik zal van het onschatbaar voordeel niet gewaagen, het welk Rusland
-  daar en boven uit deeze handeldrijvende scheepvaart zou trekken, die
-  namelijk, om in een groot aantal goede zeelieden te formeeren.
-
-
-Toebereidzelen tot mijn vertrek.
-
-De toebereidzelen tot mijn vertrek bestonden alleen in het koopen van
-een Kibitk[224]. Ik was nu niet meer door het meedeneemen van
-leevensmiddelen belemmerd, ook was ik zeker van op iedere wisselplaats
-zo veel te zullen vinden als ik zou noodig hebben; de Heer Gouverneur
-gaf mij een _poradojenei_ of vrijgeleibrief tot Petersburg. Er wierd
-vastgesteld dat ik door een soldaat van de bezetting zou vergezeld
-worden, wiens kloekmoedigheid en getrouwheid beproeft was, en dat een
-der postbodens van het Cabinet van den Heer Gouverneur Generaal, door
-wien deeze bijzonder aanbevolen was, zich met mij zou begeeven; ten
-einde mij op mijn togt door zijn raad en ondervinding de behulpzaame
-hand te bieden.
-
-  [224] Dewijl ik mijn reis zo spoedig mogelijk wilde voleindigen, liet
-  ik het grootste gedeelte mijner goederen in handen van een koopman de
-  Heer Medrédoff, die de beleefdheid had van de bezorging dier goederen
-  op Petersburg wel op zich te willen neemen.
-
-  Om hier aan de laatste hand te leggen, verzogt hij mij des avonds bij
-  hem ten eeten; terwijl wij aan tafel zaten, wierd de stad door eene
-  vrij hevige aardbeving getroffen, dezelve duurde twee minuuten, wij
-  wierden zulks aan het vallen der glaazen, en aan het waggelen van onze
-  tafel en stoelen gewaar, alle de klokken van de stad geraakten aan het
-  luijden, en verscheidene schildwagtshuisjes wierden omvergesmeeten. In
-  de eerste verbijstering, vormde men duizenderleie gissingen, over de
-  oorzaak van deezen schok, en daar ik had opgemerkt, dat de beweging of
-  luchtgolving van het zuiden naar het noorden deszelfs richting genomen
-  had, meende men de aanleiding daar toe in de nabuurschap van het meir
-  Baikal te vinden; ik laat dit ter oplossing aan de natuurkundigen
-  over.
-
-
-1788. _Augustus_ Den 10.
-
-
-Mijn afreize en laatste trek van de genegenheid van Golikoff voor mij.
-
-Ik nam van den Heer Arsénieff afscheid; zijn zoon en de Heer Dolgopoloff
-wilden mij volstrekt tot aan de eerste wisselplaats uitgeleide doen,
-niettegenstaande alle mijne aangewende poogingen om zulks voortekomen;
-wij stapten in het rijtuig, wanneer den braaven Golikoff geheel in
-traanen zwemmende, mij smeekte dat ik hem de vrijheid wilde vergunnen om
-mij even zo ver als die twee Heeren te mogen volgen, dit was voor hem,
-zeide hij tot mij, de aangenaamste belooning die ik hem kon toestaan;
-deeze jongste trek van genegenheid doorgriefde mij het hart, en ik
-ontwaarde dat ik, wanneer ik hem zijn verzoek toestond, niet minder
-gelukkig was dan hij.
-
-Na dat ik de rivier Angara[225] met een pont was overgevaaren, bereikten
-wij in weinig tijds de plaats onzer scheiding; terwijl ik mijne
-dankzeggingen en afscheidsgroet aan den Heer Commandant en de Heer
-Arsénieff hernieuwde, tragtte Golikoff, zich agter het rijtuig schuil
-houdende, zijne traanen te verbergen, terwijl hij mij aan de zorg van
-den soldaat die hem zou opvolgen aanbeval; wanneer mijne paarden in
-gereedheid waaren, berste eensklaps zijne wanhoop uit, hij schoot toe en
-omhelsde mijne knieën, onder het uitroepen dat hij mij nimmermeer
-verlaaten zou. Ik mogt hem bij herhaaling zeggen, dat het niet van mij
-afhing om hem mêe te neemen, dat hij zulks wel wist, dog niets kon
-baaten; mijne redeneeringen, mijne vriendelijkheden, niets vermogt op
-hem om mij los te laaten; men moest hem van mijne voeten en vervolgens
-van het rijtuig het geen hij gegreepen had, wanneer hij mij verloor,
-afscheuren; nimmer, geloof ik, onderging mijne aandoenlijkheid heftiger
-aanval, ik vertrok zeer bedroefd; de smert, van de aandrift mijner
-dankbaarheid niet te hebben kunnen volgen[226] door aan den wensch van
-dien waardigen man te voldoen, kwelt mij nog heden, en daar blijft mij
-niets anders overig dan de hoop, dat zulks ter zijner kennis zal komen,
-want ik durf mij niet vleijen hem eenmaal te zullen wederzien.
-
-  [225] Deeze rivier de naam van TOUNKOUTSKA aanneemende loopt tot in de
-  Yéneséi (bij de stad Yénéseisk), en ze valt op eenigen afstand van
-  Irkoutsk, in het uitgestrekte meir, het welk de Russen de ZEE VAN
-  BAIKAL noemen; men zegt dat deeze van hooge bergen omringt is,
-  deszelfs water is zoet en de scheepvaart gevaarlijk door de
-  menigvuldige stormen; het deed mij leed dat ik het zelve niet heb
-  kunnen gaan beschouwen.
-
-  [226] Ik denk niet dat het noodig zal zijn de levendigheid mijner
-  uitdrukkingen, in het afschetzen van mijne gevoelens voor dien
-  soldaat, te rechtvaardigen; Ik heb niets te zeggen aan hem die,
-  onderricht van de diensten, welken hij mij beweezen heeft, mij
-  deswegens zou willen laaken.
-
-
-1788. _Augustus_
-
-
-Bijzonderheden van mijne reis.
-
-Ik vind mij nu genoodzaakt om van de order, die ik in het opgeeven
-mijner dagelijksche aantekeningen gehouden heb, aftezien; mijne reis tot
-Petersburg is zo spoedig volbragt, namelijk van den 10 Augustus tot den
-22 September, dat het mij onmogelijk is geweest om dezelve met mijne
-voorige naauw gezetheid optetekenen; om dezelve reden zal men de
-kortheid mijner aanmerkingen wel willen verschoonen; het land dat ik
-doorliep is daarenboven zo menigmaal door getrouwe en bekwaame pennen
-beschreeven; deeze reizigers hebben zo veel bekoorlijks en belangrijks
-in derzelver verhaalen verspreid, dat men mij van verwaandheid en
-letterdieverij zou moeten beschuldigen, indien ik ondernam breedvoeriger
-uitteweiden, over een onderwerp het geen zij grondig onderzogt hebben,
-terwijl ik naauwlijks de tijd gehad heb om het zelve oppervlakkig te
-bespiegelen; verscheidene van deeze werken zijn eerst onlangs
-geschreeven, en de nieuwsgierigheid van den leezer zal daar stof genoeg
-aantreffen om die te voldoen[227]: Ik zal mij dus bepaalen om van niets
-anders dan het geen mij in persoon betreft, te spreeken.
-
-  [227] Onder deeze schrijvers tel ik Gmelin, Neven, Lepekinn,
-  Ritschkoff, Falk en Georgi, den Abt Chappe, & Pallas; de laatste voor
-  al vereenigt in zijne beschrijvingen, de drie dubbelde verdiensten van
-  naauwkeurigheid, kragtige stijl en de uitgebreidste kundigheden.
-
-Eerst trok ik een kleine streek van Bratskis bewoond, door; zou dit het
-volk niet zijn het welk door de Franschen _Burates_ genaamd word?
-Voorbij Oudinsk kwam ik te Krasnoyarsk, alwaar ik vier en twintig uuren
-stil hield om den as van mijn rijtuig te laaten herstellen; deeze
-laatste stad ontleent deszelfs naam van den roodachtigen en steilen
-oever van de Yéniséi die langs deszelfs muuren loopt.
-
-
-Woestijn van Baraba of Barabinskoi-step.
-
-Vervolgens bereikte ik de woestijn genaamt Barabinskoi-step; de dienst
-van de post word daar door bannelingen van allerleie soort verricht,
-welkers wisselplaatzen vijf en twintig, en somtijds vijftig wersten de
-eene van de andere gelegen zijn; deeze ongelukkigen hebben dezelfde
-levenswijze, als die geenen die mij van Yakoutsk tot aan Péledoni
-bragten; zij zijn niet gedienstiger, nog minder woest; in luiheid
-schijnen ze de anderen te overtreffen.
-
-Gewoon aan de vrugtbaarheid, aan den rijkdom der velden in den omtrek
-van Irkoutsk, bebouwd door de arbeidzaame Starogili kan het oog zich
-vervolgens niet zonder moeite aan deeze onbebouwde vlaktens gewennen;
-men gevoeld zich aangedreeven om deeze treurige strijdigheid aan de
-onverschilligheid van deszelfs snoode bewooners toeteschrijven, hoe zeer
-men echter wel bemerkt dat de grond onvrugtbaar is; men zou meenen dat
-de natuur, in overeenstemming met de openbaare wraak die hen vervolgt,
-zich ten hunnen opzichte eene stiefmoeder betoond; het aardrijk waar
-heen den arm der gerechtigheid hen verstooten heeft, schijnt hun met
-weerzin te draagen, haare uitgedroogde schoot onttrekt zich aan
-derzelver bebouwing.
-
-
-1788.
-
-
-Voorval in deeze woestijn.
-
-Mijne postbode die den rang van Sergeant had, behandelde deeze
-ellendigen niet met die bescheidenheid als wel gevoeglijk was; om zich
-te doen gehoorzaamen, deelde hij dikwils stokslaagen uit, en mijne
-vertoogen dien aangaande konden hem van zijne haastigheid niet geneezen,
-welke hij gewoon was zijne dagelijksche zonden te noemen. Eens ontkwam
-hij het gevaar om die op eene schrikkelijke wijs te moeten boeten; aan
-een wisselplaats gekomen, vonden wij geen paarden; de man welke dien dag
-den dienst moest waarneemen, had de strafwaardige stoutmoedigheid
-gebruikt om hooij te gaan haalen; twee uuren verliepen er; niemand kwam
-te voorschijn, en mijn courier neemt het besluit om van mijn soldaat
-verzeld, paarden te gaan zoeken, met het vaste voorneemen om zich van de
-eerste die zij vinden zouden meester te maaken; na verloop van een half
-uur kwamen zij zeer bezweet terug, mij maar één paard aanbrengende; om
-'er zich meester van te maaken, waaren zij genoodzaakt geweest van te
-vegten; terwijl zij bezig waaren met mij te verhaalen hoe zich de zaak
-toegedraagen had, kwam hij, die zij als den aanvaller voorstelden, naar
-mij toeloopen om zich te beklaagen, dat men hem de helft van zijn baard
-afgescheurd had; op het zelfde oogenblik wierd ik van meer dan vijftig
-persoonen omringd, die ik niet wist van waar ze gekomen waaren, want
-toen ik in het dorp aankwam, hadden wij niemand dan den Starost kunnen
-ontdekken; Ieder overlaadde om het zeerst mijn courier met
-scheldnaamen; ik had lang werk eer ik gehoor kon krijgen; deeze in
-plaats van mij te helpen om de gemoederen tot bedaaren te brengen, word
-onze postillon gewaar die van het veld te rug kwam; hij loopt naar hem
-toe, en zijn arm doet hem het verwijl dat hij ons veroorzaakt had duur
-betaalen; de man met de afgescheurde baard wilde zijn makker wreeken,
-dog op bevel van mijn sergeant courier, wist mijn soldaat hem zulks te
-beletten, en ik zag mij genoodzaakt om hem uit zijne handen te
-verlossen; door geweldig schreeuwen, door bidden en smeeken, bragt ik
-eindelijk de strijdenden tot bedaaren; Ik had alle reden om over mijne
-gemaatigdheid, te vreden te weezen; de getuigen waaren woedende over de
-behandeling, hun gebuur aangedaan; ongetwijffeld zouden zij ons vermoord
-hebben, indien ik niet op staande voet, aan mijne twee onbedagtzaame,
-bevoolen had, van naar mijn rijtuig weder te keeren, en onzen voerman
-aantezetten om zijne paarden voortespannen; men wilde hen vervolgen, dog
-het gelukte mij de meenigte tegen te houden, en zij geraakten met eenige
-scheldnaamen vrij; zo dra ik de misnoegden ter neer gezet had, spoedde
-ik mij om bij mijn Kibitk te komen, en rekende mij eerst in veiligheid
-wanneer ik buiten hun bereik was.
-
-
-Aankomst te Tomsk.
-
-Ik was zeer bevreest dat deeze gebeurtenis rugtbaar zou worden; echter
-wierd ik tot aan de stad Tomsk, alwaar deeze woestijn eindigt, geen het
-minste blijk van beweeging gewaar; mijne luiden brandende van begeerte
-om derzelver klagten voor den Capitein Ispraunik te brengen, riepen mij
-tot mijn uiterste leedweezen tot getuige; dien Officier deed mij de
-gevaarlijke gevolgen van deeze zaak begrijpen, en de onmogelijkheid om
-de goede order en de ondergeschiktheid te kunnen bewaaren, indien deeze
-bannelingen van Baraba niet gestrengelijk gestraft wierden: dienvolgens
-was zijn voorneemen om zich naar de plaats te begeeven ten einde een
-voorbeeld te stellen.
-
-
-Wie de Commandant was.
-
-Mijn bezoek bij den Commandant van Tomsk deed mij welhaast dit
-onaangenaam voorval vergeeten. Ik vond in hem een Franschman genaamd de
-Heer de _Villeneuve_: hij bekleed den rang van Colonel; hij ontving mij
-als een landsgenoot, en dit is genoeg gezegd om een begrip te kunnen
-vormen van onze onderlinge blijdschap wanneer wij elkander zagen; het
-scheen mij toe als of ik reeds voet in Frankrijk gezet had.
-
-
-Aanmerking over de stad Tomsk.
-
-Tomsk is vrij fraaij; een gedeelte van de stad ligt op eene hoogte
-alwaar het huis van den Commandant de meeste vertooning maakt, het ander
-daald nederwaards tot aan de rivier Tom; ik bleef 'er niet langer dan
-noodig was om de wielen van mijn rijtuig te doen vermaaken.
-
-
-Ontmoeting van bannelingen naar Nertschinsk gezonden.
-
-Ik ontmoette verscheiden benden van bannelingen of galeiboeven,[228] en
-men waarschuwde mij van op mijne hoede te zijn; daar 'er zeer dikwils
-ontsnappen, zijn de boeren genoodzaakt dezelve zo wel plichtshalven als
-tot hunne eigen veiligheid optezoeken; niets is inderdaad gemaklijker
-voor deeze bannelingen dan op den weg te ontsnappen; ze worden wel door
-wagten begeleid, dog nooit aan elkander geketend; Ik heb er tot tagtig
-toe in de bosschen gezien die dezelfde bestemming hadden; zij waaren in
-hoopen van vier, vijf, zes mannen en vrouwen gescheiden, die den een den
-ander somtijds op den afstand van twee of drie wersten volgden; die
-galeiboeven worden vervolgens in de verschillende mijnen van Siberien
-verdeeld; deeze gingen naar Nertschinsk.
-
-  [228] Onder dit getal bevonden zich eenige persoonen van aanzien.
-
-
-Overtogt van de Ob of de Obi.
-
-Ik moest de voornaamste rivieren van deeze provincie overvaaren, als de
-Oka, de Yéneséi, de Tom, de Obi welke de Russen de Ob noemen; Op deeze
-laatste liep ik groot gevaar in een kleine pont die in zulk een slegten
-staat was, dat ze in het midden van de rivier vol water liep; wij
-zouden ons niet gemaklijk hebben kunnen redden, indien ik niet de
-voorzorg gebruikt had van aan die pont, een nog kleinder schuitje
-vastgemaakt te hebben, en zo de bewooners van den anderen oever ons niet
-spoedig vaartuigen aangebragt hadden.
-
-
-Komst te Tobolsk, en beschrijving van de stad.
-
-Voor dat ik te Tobolsk aankwam, toog ik tweemaal over de Irtisch, de
-laatste bij de mond van de Tobol; deeze hoofdstad tusschen die twee
-vloeden gelegen, moet één der fraaijste steden van Siberien geweest
-zijn, dog zij was onlangs een prooij der vlammen geworden, waar door het
-grootste gedeelte der stad in assche was gelegd; te vooren was ze in
-twee-en verdeeld, in de laage en hooge stad: de eene gebouwd op het plat
-van een berg vertoonde verscheide fraaije steenen gebouwen; het andere
-bestond uit houten huizen, die de eerste door de vlammen verteerd
-wierden; langzaamerhand sloegen ze over naar het bovenste gedeelte van
-de stad en de steenen gebouwen, alwaar ze niets dan de muuren
-overlieten; Ik was dit treurig schouwspel niet wagtende, het maakte eene
-zo levendige als diepe indruk op mij; nimmermeer zal ik het verbijsterd
-gelaat vergeeten der ongelukkige inwoonders die, van de grootste tot de
-kleinste, met allen iever, dog in een diep stilzwijgen aan den arbeid
-waaren, om derzelver verlies te herstellen; reeds begonnen de
-overblijfzels der verwoestingen door het vuur aangericht te verdwijnen,
-en men zag de eerste beginzelen van eenige huizen en winkels oprijzen,
-alle in steen herbouwd: het is waarschijnlijk dat het overige van deeze
-stad even hegt en sterk zal hersteld worden.
-
-
-Catherinenburg; Goudmijn in deszelfs omtrek.
-
-Wanneer ik dezelve verliet, trok ik voor de derdemaal de Irtisch over,
-om mij naar Catherinenburg of Yékatherinbourg te begeeven, alwaar ik
-vier en twintig uuren verbleef, ten einde de noodige verbeeteringen aan
-mijn rijtuig te laaten maaken; ik maakte van die tijd gebruik om een
-goudmijn in den omtrek te bezoeken, als meede de plaats alwaar men het
-koper geld slaat.
-
-
-Aanmerking wegens de Tartaaren.
-
-Ik zal den leezer wederom naar de schrijvers, die ik aangehaald heb
-verwijzen, om eene beschrijving te erlangen van de Tcheremissische,
-Tchouvaschissche, Votiaguissche en Tartarische Volkplantingen; Ik zal
-alleen omtrent deeze laatste zeggen, dat de zindelijkheid van het
-inwendige hunner wooningen mij verwonderd heeft; ongetwijffeld om dat ik
-mij een weinig te gemeenzaam met het tegengestelde gebrek onder de
-Kamschatters, Koriaken &c. gemaakt had; deeze Tartaaren hebben vaste
-woonplaatsen, zijn landbouwers en vermoogend in Graanen en Vee; zij
-belijden de Mahometaansche Godsdienst.
-
-
-Kapzel der Tcheremissisch.
-
-Het Kapzel der Tcheremissisch kwam mij zeer zonderling voor; dit is een
-stuk uitgebeiteld hout, van agt a tien duim lang en vier a vijf breed,
-het welk men bijna aan de wortel der hairen plaatst, zodanig dat het
-bovenste gedeelte van dit soort van kussen (toque) een weinig over het
-voorhoofd heen hangt, men maakt het zelve vast, vervolgens omwind men
-het met een witte neusdoek, die geschilderd of geborduurd is; de hardste
-couleuren, de tekeningen die het meest opgevuld zijn, genieten de
-voorkeur, en eene breede franje of een gouden of zilveren kant, naar
-maate van de pracht of het vermogen der bijzondere perzoonen, omzoomt
-deeze neusdoek, die zeer groot is en agterwaards afhangt; wat de
-kleeding aangaat, ik kan dezelve niet beter vergelijken dan met onze
-nagtjaponnen.
-
-
-Ontmoeting van Heidens.
-
-Eene Caravaane van heidens (Bohémiens) die ik ontmoette, zeide mij,
-terwijl zij mij tevens om geld vroegen, dat zij een kleine streek gingen
-bevolken en ontginnen op den oever van de Wolga niet ver van Saratoff.
-
-
-De stad Casan.
-
-De noodzaaklijkheid om mijn paspoort door de Gouverneur van Casan te
-laaten onderzoeken, en de moeijelijkheid om paarden te bekomen, dewijl
-ik aldaar laat aangekomen was, deed mij tot den dag in deeze stad
-verblijven; de Wolga die deszelfs muuren bespoeld, maakt deszelfs
-ligging aangenaam; deszelfs huizen zijn meest van hout, en de Kerken
-van steen: men verhaalde mij dat zij de zetel van een Aartsbisschop is.
-
-
-Ongeval mij bejegend.
-
-Aan geene zijde van de Wolga[229], eene rivier beroemd om deszelfs
-scheepvaart, en die in de Caspische zee uitwatert, reed ik voorbij de
-steden Kouzmodémiansk en Makarieff; deeze laatste vermaard door deszelfs
-lijwaat fabrieken is eigentlijk maar een vlek; Ik was niet ver van daar,
-en zo even het gevaar van een waggelende en slegt vastgemaakte brug
-ontkomen, wanneer mijne onverduldigheid mij bijna het leeven kostte;
-mijn postillon gaande gemaakt, door mijne herhaalde aanporringen, voerde
-mij zeer spoedig voort[230]: op eenmaal hoor ik tegens de bak van mijn
-Kibitk slaan; ik stak het hoofd buiten en ontfing een slag die mij in
-mijn rijtuig werpt; Een schreeuw van den courier die aan mijn zijde
-was, waarschuwde mij dat ik gekwetst was; In der daad, het bloed
-stroomde langs mijn voorhoofd; men hield stil en ik stapte van het
-rijtuig, men bevind dat de omkring van een der wielen gebrooken was, en
-waar van de scherpe kant mij des te sterker getroffen had, naar maate
-dat wij harder voortreeden; wanneer ik aan mijne wond raakte kwam mij
-dezelve breed en diep voor; ik meende zelfs te gevoelen dat mijn
-harssenpan beschadigd was, in een woord, ik beschouwde mijn einde nabij.
-
-  [229] Men zegt dat deszelfs oevers door dieven ontrust worden, die
-  mogelijk geene anderen dan de schippers zijn; Ik heb 'er veelen op
-  mijn weg gezien, dog nimmer heeft iemand derzelven mij beledigd.
-
-  [230] Dit is een lofspraak die men aan de Russische postillons
-  verschuldigd is; ook word men nergens beter gereden; de reden daar van
-  is dat ze bijna altoos een roes ophebben; In de dorpen, moet men ze na
-  den oogst, uit de Kabacs of kroegen haalen.
-
-Hier kan ik met waarheid zeggen, dat mij de woorden ontbreeken om mijne
-overmaatige wanhoop afteschetsen; na zo veel tegenspoed, na zo veele
-gevaaren te boven gekomen te zijn, nu ik eerlang Petersburg meende te
-bereiken, waar na ik vierig verlangde om den besten der vaders aan mijn
-hart te drukken, die ik in geen vier jaaren gezien had; op het punt van
-in mijn Vaderland wedertekeeren; van mij van mijne zending te kunnen
-kwijten, door de overgifte van mijne belangrijke brieven; en in dit
-oogenblik te gelooven van door den doodelijke slag getroffen te zijn!
-Verbijsterd door deeze bedenking, voelde ik mijne knieën waggelen, mijn
-hoofd omdraaijen; Gelukkig deed mij de aangebragte hulp van mijn
-gezelschap tot mij zelfs komen; ik greep moed, deed mij het hoofd met
-een doek sterk vastbinden, het wiel wierd zo goed mogelijk vermaakt, en
-wij bereikten spoedig de laatste wisselplaats voor Nijenei-novogorod.
-
-Ik liet mijn Kibitk in dit dorp, onder de bewaaring van mijn soldaat,
-aan wien ik bevel gaf om dezelve te doen vermaaken, en ze mij in de
-naaste stad wedertebrengen; terwijl men voor mij een post rijtuig
-aanspande, en daarop mijn kistje laadde, ging ik in een Kabac alwaar men
-op mijne wond van de sterkste brandewijn goot; en vervolgens stelde eene
-goede compres mij in staat om de vijfentwintig a dertig wersten
-afteleggen, die mij nog tot Nijenei-novogorod te doen stonden.
-
-De Chirurgijn Majoor bij wien ik stil hield was afwezig; men bragt mij
-om hem aftewachten, in een wezentlijke spelonk; de begeerte om onbekend
-te blijven, en de onzekerheid van mijn toestand deed mij besluiten om
-mij niet bij den Gouverneur te laaten aanmelden; In den agtermiddag ging
-ik wederom te vergeefsch bij dien Chirurgijn; verdrietig over mijn
-lijden zonder te weeten hoe ik mijne kwetsuur zou behandelen, vernam ik
-of 'er dan niemand was die mij helpen kon; men wees mij naar een
-_podléker_ of tweede Chirurgijn, die men eindelijk na veel
-tegenstribbelens van zijne kant bij mij bragt; zijn voorkomen gaf mij
-geen groot denkbeeld van zijne bekwaamheid en maatigheid; hij had al de
-onbeschoftheid en de waggelende gang van een dronk mensch; echter
-behield de noodzaaklijkheid om mijne wond te laaten peilen, de overhand
-op mijne afkeerigheid, om mij aan zodanige handen overteleveren; dog den
-ellendeling had zijne instrumenten vergeeten; wie zou gelooven dat een
-speld het sondeeryzer was, het welk hij ter leen vroeg? het onderzoek
-gedaan zijnde; zeide hij mij al stamerende, dat mijn bekkeneel open, dog
-in het minst niet beschadigd was, en dat ik door brandewijn met water
-gemengd er op te doen, mijn reis kon vervolgen; hij wilde mij vervolgens
-aderlaaten, dan het denkbeeld om mijn arm aan deezen dronkaard te waagen
-deed mij beeven; na dat ik hem bedankt, betaald en heen gezonden had,
-stapte ik weer in mijn Kibitk, mij gelukkig achtende, dat ik van de
-konstbewerking en van hem die ze verricht had, bevrijd was.
-
-
-Nijenei-novogorod.
-
-Nijenei-novogorod ligt zo als algemeen bekend is, aan de Wolga, en
-gelijkt in allen opzichte naar de Russische steeden; men beroemde zich,
-bij mijn doortogt van aldaar een troup nationaale toneelspeelers te
-bezitten.
-
-
-1788. _September._
-
-
-Komst te Moscou.
-
-Wanneer ik Wladimer verliet, bereikte ik spoedig Moscou; de fransche
-Vice-Consul de Heer de Boffe, deed al wat in zijn vermogen was om de
-bekwaamste heelmeesters optezoeken, ten einde mijne kwetsuur te
-onderzoeken; zij stelden mij allen gerust, hoe zeer ik vrij hevige
-hoofdpijnen gewaar wierd; Ik was des te meer daar over opgebeurt, dat ik
-deswegens niets te vreezen had, dewijl ik terzelfder tijd eene
-nieuwstijding vernam die anders wel geschikt was om mijne smerten te
-vermeerderen; de Heer de Boffe verhaalde mij, dat mijn vader zich niet
-te Petersburg bevond; dierhalven, zou ik in de vooronderstelling dat ik
-gevaarlijker getroffen, en dat die stad de eindpaal mijner reis en van
-mijnen loopbaan zou geweest zijn, de vertroosting zelfs niet genooten
-hebben, van mijn leeven in de armen van hem te eindigen, aan wien ik het
-zelve verschuldigd was.
-
-
-Aankomst te Petersburg.
-
-Dewijl mijn rijtuig geheel in wanorder was, liet ik dat te Moscou agter,
-van waar ik met postrijtuig vertrok die telkens verwisselden, deeze
-waaren zo klein en ongemaklijk, dat ze ons zelfs niet voor de regen
-beveiligden; Ik trok door Twer, Vouischnei-Volotschok, Novogorod en
-Sophia digt bij Tsarsko celo gelegen,[231] en ik kwam des nagts van den
-22 September te Petersburg; na dat ik in veertig dagen zes duizend
-wersten had afgelegd, waar onder 'er nog agt in noodwendige
-rustplaatsen verlooren waaren geraakt.
-
-  [231] Deeze steeden zijn bekend; ik ben zo spoedig doorgereist, dat ik
-  ze naauwlijks heb kunnen bezichtigen.
-
-
-1788. _September_ Den 23.
-
-Ingevolge de bevelen van den Heer Graaf de la Perouze, overhandigde ik
-mijne brieven in handen van den Heer Graaf de Ségur, Minister
-Plenipotentiaris van den Koning bij de Keizerin; Ik had het geluk
-genooten van hem bij zijn aankomst in Rusland te leeren kennen, en ik
-rekende het onder de aangenaamste gebeurtenissen mijnes leevens van hem
-te Petersburg wedergevonden te hebben, om mij over de afwezigheid van
-mijn vader eenigzints te troosten. Niet alleen onthaalde mij die
-minister op het allervriendelijkst, maar hij zorgde daar en boven met
-eene belangneemende genegenheid voor mijne gezondheid; hij bood mij een
-zijner couriers aan, om mij op het overige van mijne reis te vergezellen
-en voor mij zorge te draagen; daar ik echter door de hulp van zijn
-heelmeester volkomen genezen was, bedankte ik de Heer Graaf de Segur
-voor zijn verplichtend aanbod, dewijl ik hem van geen man wilde
-berooven, wiens dienst hij noodig zou kunnen hebben.
-
-
-1788. _September._
-
-Van zijne brieven voorzien, vertrok ik den 26 tusschen elf uuren en
-middernagt; Ik wierd twee dagen te Riga opgehouden door op nieuws
-genoodzaakt te zijn van mijn rijtuig te laaten herstellen; te Memel,
-moest ik agt uuren verliezen, eer de schippers bewogen konden worden,
-om mij den arm van de zee genaamt _Courich haff_ in een storm
-overtezetten; Ik sliep te Berlijn, dewijl de Heer Graaf d'Esterno
-Minister Plenipotentiaris van den Koning aan dit hof, zijn verlangen
-betoond had om mij ook zijne brieven aantebetrouwen; Ik wierd wegens dit
-kort verwijl rijkelijk schadeloos gesteld, door de vleijendste
-aangenaamheden, die mij van wegens dien gezant bejegenden.
-
-
-October. Den 17.
-
-
-Komst te Versailles.
-
-Eindelijk zag ik mijn Vaderland weder, en den 17 October des namiddags
-ten drie uuren kwam ik te Versailles; Ik stapte van mijn rijtuig voor de
-wooning van den Heer Graaf de la Luzerne, Minister en Staatssecretaris
-van de Zeemagt; Ik had de eer niet van bij hem bekend te zijn, dog de
-uitneemende goedgunstigheid waar meede hij mij ontfing, bereidde
-dadelijk mijn hart tot die dankbaarheid, welke ik hem in zo veele
-opzichten verschuldigd ben; in mijne oogen bestond de uitsteekende gunst
-die hij mij bewees, daarin dat hij mij dien zelven dag nog de eer
-verschafte van aan zijne Majesteit voorgesteld te worden, die zich
-verwaardigde om mij over verscheidene zaaken en omstandigheden
-betreklijk mijn reis te ondervraagen, om mij deszelfs verlangen te
-betuigen van 'er alle de bijzonderheden van te kennen, en in mij den
-volgenden dag daar voor de belooning te schenken, met mij tot Consul te
-Cronstadt te benoemen; eene belooning mij des te dierbaarder, dewijl
-daar door de lofspraak, des betoonden ievers van mijn geheele geslacht
-zo in de burgerlijke als staatkundige bedieningen, die aan het zelve
-zijn toevertrouwd geweest, hernieuwd en voltooid wierd.
-
-
-
-
-AFSCHRIFT
-
-  _Der Verklaaring mij van den Heer Kasloff Ougrenin, Colonel en
-  Bevelhebber van Okotsk en Kamschatka gegeven._
-
-
-Ik verklaar dat de Heer de Lesseps, vice Consul van Frankrijk te
-Cronstadt, genoodzaakt is geweest van zich in verscheidene plaatzen
-optehouden, en wel om de volgende redenen.
-
-1. Te Bolcheretsk den 7/18 October 1787 aangekomen zijnde, heeft hij
-daar dien tijd waar in de sleedevaart kon begonnen worden afgewacht,
-buiten welke 'er geen mogelijkheid is om de reis van Kamschatka naar
-Okotsk over land te onderneemen; de sleedevaart en het bevriezen der
-rivieren is op het einde van November begonnen.
-
-2. Hij zou vertrokken zijn, indien ik daartoe mogelijkheid had gezien,
-dog de geduurige en geweldige stormwinden, die van het begin van
-November tot aan het einde van December geheerscht hebben, zijn hem daar
-in hinderlijk geweest; daar zijn zeldzaam te Bolcheretsk twee dagen
-voorbij geloopen, of wij ondervonden 'er zulke heftige buijen, dat het
-gezicht zich naauwlijks zes of agt treden ver uitstrekken kon; de
-Kamschatters zelfs kunnen geduurende dezelve hunne reizen niet
-vervolgen, maar zijn somtijds verplicht van in het open veld stil te
-moeten houden.
-
-Ik oordeelde het van mijn plicht om de Heer de Lesseps te waarschuuwen
-van het gevaar het welk daar in gelegen was, om voor en aleer dat dit
-aanhoudende slegte wêer voorbij was, eene gevaarlijke en in zich zelfs
-moeijelijke reis te onderneemen, en daar door misschien de brieven te
-verliezen, waar meede hij voor het hof van Frankrijk gelast is; daar en
-boven heb ik hem verzekerd, dat dewijl ik zelfs verplicht was om zo dra
-mogelijk naar Okotsk terug te keeren, ik hem als dan onder mijne
-bescherming meede zou neemen, en dat wij ons niet zouden ophouden dan
-volstrekt onvermijdelijk was.
-
-3. In die tusschentijd, is de Heer de Lesseps van eene zeer hevige
-buikloop aangevallen, deszelfs ziekte heeft negen weeken geduurd en
-heeft hem zeer verzwakt.
-
-4. De hongersnood die onder de honden op de westkust van Kamschatka
-geregeerd had, heeft ons genoodzaakt om verscheide omwegen te nemen, en
-eenen langen tijd de oostkust te moeten volgen.
-
-5. Wij wierden genoodzaakt om in een dorp of Ostrog genaamt
-Poustaretsk, en zeshonderd wersten van de stad Ingiga afgelegen, stil te
-houden; wij kwamen daar den 26 Februarij; Ik maakte van alle mogelijke
-middelen gebruik om spoedig van daar te vertrekken, dog de honden, de
-leevensvoorraad en de verdere onderstand die ik wachtende was, niet
-komende opdagen, besloot ik de Heer de Lesseps op den 7/18 Maart met
-kleine sleeden in dat land in gebruik, te laaten vertrekken. Ik wierd
-hier toe in de mogelijkheid gesteld, door dat hij met weinig reisgoed
-bezwaard was, en door het aanspoelen van een walvisch aan den zee oever,
-waar van ik stukken deed afsnijden om zijne honden te voeden; en ten
-einde hij geene beletzelen in het ostrog van Kaminoï door Koriaken
-bewoond, op welken wij juist niet veel vertrouwen kunnen stellen, zoude
-ontmoeten, heb ik de Heer Capitein Smaleff bewoogen om hem derwaards te
-vergezellen; Ik heb hem aan alle de plaatzen waar hij doortrekken moest
-aanbevolen, en hem zo veel hulp als in mijn vermogen was toegebragt om
-zeker en spoedig voorttereizen; dog terzelver tijd heb ik niet kunnen
-afzijn van hem te waarschuwen, dat hij zich veel zwaarigheden en
-vermoeijenissen tot op zijn komst te Okotsk moest voorstellen; Ik heb
-hem daar en boven verzekerd, dat hij het einde van dit jaargetij zou
-moeten afwachten; eer hij zich van Okotsk naar Yakoutsk zou kunnen
-begeeven, dewijl de wegen tusschen deeze twee steeden volstrekt
-onbruikbaar, of ten minsten ten uitersten gevaarlijk geduurende de
-winter zijn, uit hoofde van de zeer groote meenigte sneeuw waar meede
-dezelve overdekt zijn.
-
-In kennisse daar van heb ik deeze getekend, met het keizerlijk zegel van
-mijn departement gezegeld, en meede door de Heer Smaleff, Capitein
-Inspecteur van Kamschatka doen ondertekenen.
-
-Gedaan in het Ostrog van Poustaretsk den 12/23 Maart van den jaare
-duizend zeven honderd en agt en tagtig.
-
-Het bovenstaande geschrift voorgelezen en goedgekeurd, en aan den Heer
-Smaleff vertolkt. _Getekend_ Grégoire Kasloff Ougrenin, Colonel en
-Bevelhebber van Okotsk en Kamschatka.
-
-  _Hier is in het Russisch gescbreeven_, VASSILI
-  SMALEFF, capitan ispravnik.
-
-  _Verklaaring van den Commandant van Okotsk._
-
-De Heer de Lesseps is den 25 April (5 Maij) 1788 te Okotsk, zeer
-vermoeid en ongesteld van zijne reis aangekomen; zijn voorneemen was
-echter om dadelijk weer te vertrekken, en van de nog overige tijd waar
-in de sledevaart kon geschieden, gebruik te maaken tot aan het kruis van
-Yudoma, van waar hij bij de ontdooijing der rivier Yudoma, dezelve te
-water kon afzakken; Ik wendde alle poogingen aan om hem daar in de
-behulpzaame hand te bieden; de honden en alles wat hij voor de reis
-nodig had was in gereedheid, dog het slegte weder hield ons te rug: het
-zelve was door een hevige dooij die niet ophield, en die in weinig dagen
-de wegen onbruikbaar maakte, veroorzaakt; Ik hoopte, niettegenstaande
-dit toeval, dat de vorst nog eenige nagten zou aanhouden, en dat hij
-daar van gebruik kon maaken, het welk in dit jaargetij zeer dikwils
-gebeurt; deeze had geen plaats, en het was voor de Heer de Lesseps
-onmogelijk om te vertrekken; zelfs ondernam hij om zich op weg te
-begeeven, dog hij was, gelijk ik wel verwacht had, genoodzaakt te rug te
-keeren, hebbende de wegen en rivieren verschriklijk en met water
-overdekt gevonden; wij bedagten toen een ander middel, dog hier meede
-moest gewagt worden tot dat de rivieren ontdooijt waaren, en de sneeuw
-eenige plaatzen op de velden ontbloot had, ten einde een weinig voedzel
-voor de paarden te kunnen bekomen; dit was het eenigste middel, waar
-van hij gebruik kon maaken wanneer hij op den 25 Junij vertrok, terwijl
-hij zich echter blootstelde om een gedeelte zijner paarden door gebrek
-te zullen verliezen; hij stemde geenzints vrijwillig onder geen
-voorwendzel hoe genaamd, om zo veel tijds hier te verblijven, en ik
-besloot om de beste of om beter te zeggen de minst slegtste paarden te
-doen opzoeken en uitkiezen, en om hem op het eerste gunstige tijdstip te
-laaten vertrekken, namelijk wanneer het meeste water zou afgeloopen
-zijn; Ik was over den spoed van zijnen togt zedert het Ostrog van
-Poustaretsk verbaasd, alwaar hij de Heer Kasloff verliet die nog niet
-aangekomen is, het zij dat die door de wegen of het jaargetij opgehouden
-word, of dat de middelen om zijn reis te volbrengen, hem ontbreeken; het
-besluit dat de Heer de Lesseps genomen had om hem te verlaaten, was het
-verstandigste en het beste, hij zou die weg nog in korter tijd afgelegt
-hebben; indien de stormwinden hem geduurende tien agtereenvolgende dagen
-zulks niet belet hadden.
-
-Ik heb deeze verklaaring, op verzoek van den Heer de Lesseps getekend en
-afgegeeven, om ten bewijze te dienen zo van de noodzaaklijkheid zijns
-verblijf in deeze stad; als van de onmogelijkheid om met meerder spoed
-in dit land vooral in dit jaargetij, te kunnen reizen.
-
-Gedaan te Okotsk, den zes en twintigsten Maij (5 Junij) van den jaare
-duizend zeven honderd agt en tagtig. _Geteekend als het Bevelhebberschap
-waarneemende_, JOHAN KOKH, Bijzitter.
-
-
-  Einde van het Tweede en laatste Deel.
-
-
-
-
-  WOORDENBOEK
-  DER
-  KAMSCHATSCHE, KORIAKSCHE,
-  TCHOUKTCHISCHE en LAMOUTSCHE
-  TAALEN.
-
-  ~HOLLANDSCH.~      ~RUSSISCH.~     ~KAMSCHATSCH.~      ~KORIAKSCH.~
-  _God._             Bokh.[232]      Douchtéakhtchitch,  Kamakliou of
-                                     Kont & Koutka.      Angag.
-  _Vader._           Otets.          Epep.               Empitch.
-  _Moeder._          Matt.           Engatcha.           Ella.
-  _Kind._            Dittia.         Péétch.             Kmouiguin.
-  _Ik._              Ja.             Kimméa.             Guiomma.
-  _Naam (van een     Imea.           Kharénétch.         Ninna.
-  zaak.)_
-  _Cirkel of rond._  Kroug.          Kill la Kil.        Kamlell.
-  _De reuk._         Doukh.          Tchekh outch.       Vouï Voui.
-  _Een beest._       Zvér.           Kazit Kenguiia.     Alliougoullou.
-  _Een paal._        Koll.           Outlept Kouitch.    Oupouinpin.
-  _Rivier._          Reka.           Kiig.               Veiem.
-  _Het werk._        Rabota.         Kazonem.            Jakhitchat
-                                                         guiguin.
-  _De dood._         Smért.          Eranim.             Veiaguiguin.
-  _Het water._       Voda.           Azamkh of Ji.       Mima.
-  _De zee._          Moré.           Ezouk.              Ankan.
-  _Berg._            Gora.           Inzit.              Guiéguéi.
-  _Het Kwaad._       Boll.           Lodorum.            Fatch guiguin.
-  _De luiheid._      Lénn.           Kh-alacik.          Kouloumgatomg.
-  _De zomer._        Léta.           Adempliss.          Alaal.
-  _Het jaar._        God.            Tkhatkhass.         Guiviguiv.
-  _Het Heelal._      Svétt.          Atkhat.             Khétchguikhei.
-  _Het zout._        Soll.           Peipiem.            Yamyam.
-  _Een os._          Bouik.          Kezioung.           Tchimga.
-  _Het hart._        Certsé.         Guillioun.          Lingling.
-  _De Sterkte._      Cila.           Kekhkekh.           Nikétvoukhin.
-  _De gezontheid._   Zdràva.         Klouvesk.           Tmelessvouk.
-  _Goed._            Kharacho.       Klioubello.         Nimélkhin.
-  _Kwaad._           Dourno.         Keiel.              Khatkin.
-  _De Hand._         Rouka.          Tonno (of) Cettoud. Mouina Galguin.
-  _De voet._         Noga.           Katkha (of) Tkada.  Guit Galguin.
-  _Het oor._         Oukho.          Aillo (of) Jioud.   Vélioulguin.
-  _De neus._         Noss.           Kekiou (of) Kika.   Enguittaam.
-  _De mond._         Rott.           Cekcé (of) Kissa.   Ikniguin.
-  _Het Hoofd._       Glava.          Khobel (of)         Léout.
-                                     Tchouzgea.
-  _De keel._         Gorlo.          Kouikh.             Pilguin.
-  _Het voorhoofd._   Lob.            Tchoutschel (of)    Kitschal.
-                                     Tchikika.
-  _De tand._         Zoub.           Kip khépp.          Bannalguin.
-  _De tong._         Jazik.          Ditchel.            Lill.
-  _De elleboog._     Lokott.         Tallotall.          Nitschiouvétt.
-  _De vingers._      Paltsi.         Tkida (of) kik-     Télguit.
-                                     énn.
-  _De Nagels._       Nokhti.         Koud (of) Kououn.   Véguit.
-  _De wangen._       Choki.          Aié ioud (of) Pr-   Elpitt.
-                                     énn.
-  _De hals._         Chéia.          Khaitt.             Ennaïnn.
-  _De schouder._     Pletcho.        Tanioud (of) Tenno. Tilpitt.
-  _De buik._         Brioukho.       K-Khaïlita.         Nannktiénn.
-  _De Neusgaten._    Nozdri.         Kanngassounn.       Innvalté.
-  _De wenkbraauwen._ Brovi.          Talténn.            Litchvétt.
-  _De oogleeden._    Réssnitsi.      Khenng              Illiatchiguit.
-                                     iatschourenn.
-  _Het aangezicht._  Litso.          Gouénng.            Liouigoulkhall.
-  _De rug._          Spina.          Karo.               Khaptiann.
-  _Natuurlyke deelen                 Kallkann.
-  van de man._
-  _Natuurlyke deelen                 Kouappa.
-  van de vrouw._
-  _Het bloed._       Krou.           Bechlem.            Moulliou moul.
-  _Groot._           Véliko.         Tgolo.              Niméankhin.
-  _Klein._           Malo.           Outchinnélo.        Ouppoulioukhin.
-  _Hoog._            Vouissoko.      Kran-alo.           Niguineguimakhen.
-  _Laag._            Nisko.          Disoulo.            Nwtokhin.
-  _De zon._          Solntzé.        Koulletch.          Tikiti.
-  _De maan._         Méeéts.         Kirkh-kirkh.        Yalguin.
-  _Een ster._        Zvezda.         Ezeng-itch.         Lillia Petschan.
-  _De Hemel._        Nebo.           Kirkh-khell.        Kh-igan.
-  _Een straal._      Loutch.         Is-eiguilik.        Tikakh-Mouinpen.
-  _Het vuur._        Ogonn.          Briououmkhitch (of) Mouilguin.
-                                     Panitch.
-  _De hette._        Jarr.           Kékak.              Koutigué létonn.
-  _De stem._         Goloss.         Khaélo.             Koumguikoum.
-  _De deur._         Dvér.           Onnotch.            Téllitél.
-  _Een kuil in de    Jama.           Khiouép.            Zolou ioulguin.
-  aarde._
-  _De dag._          Dénn.           Taaje.              Alvoui.
-  _De nagt._         Notsch.         Kiounnouk.          Nikinik.
-  _Stad._            Grad.           Attéiim.            Gouina.
-  _Het leven._       Tizu.           Zoït Téném.         Kioulgatnguin.
-  _Het bosch._       Leos.           Ou out.             Outitou.
-  _Het gras._        Trava.          Chichtch.           Biigai.
-  _De slaap._        Sonn.           Caéksn.             Miél Khaïtik.
-  _Boom (of) hout._  Drévo.          Ou (of) Outé.       Outouout.
-  _Slaapen._         Spatt.          Oun ekleni.         Kouel Khalangui.
-  _Snyden._          Rezatt.         Lzinim.             Koutch viguin.
-  _Knoopen,          Vezatt.         Tratak.             Tién Mouiguin.
-  vastmaaken._
-  _De maat._         Mera.           Tiakinioung.        Tennmétén.
-  _Het goud._        Zoloto.                             Elnipélvouitinn.
-  _Het zilver._      Srébo.                              Elnipelvouition.
-  _Een haard._       Otchag.         Ak kannim.          Melguippioulguin.
-  _Een huis._        Domm.           Kizd.               Ja ianga.
-  _Het gehoor._      Sloukh.         Joulloteliim.       Tikovalaming.
-  _Het gezicht._     Zrenié.         Eltchkioulnim.      Tikila ounguin.
-  _De smaak._        Vkouss.         Tal-tal.
-  _De reuk._         Obonamié.       Kheisk.             Kot keng.
-  _Het vel._         Koja.           Salsa.              Nalguin.
-  _Staa, Hou op._    Stoï.           Khimikhtch.         Khanni vouilgui.
-  _Een hond._        Sabaca.         Kossa.              Kh. attaau.
-  _Een ei._          Jaitso.         Dilkhatch.          Ligli.
-  _Een vogel._       Ptissa.         Disskhilt.          Gallia.
-  _Een pen._         Péro.           Cissioie.           Teguelguin.
-  _De man._          Mouje (of)      Kiskoug.            Ouiakhotch.
-                     Mouch.
-  _De vrouw._        Géna.           Tigensoutch.        Nevgann.
-  _De broeder._      Bratt.          Tig-a.              Khaita kalguin.
-  _De zuster._       Séstra.         Dikhtoung.          Tehaa kiguit.
-  _De liefde._       Lioubov.        Allokhtel anim.     Kekmitcha angui.
-  _Beminnen._        Lioubitt.       Tallokhtel azinn.   Ekmoukoulniguin.
-  _Een brief._       Zémlia.         Cimmit.             Noutelkhen.
-  _Een gordel._      Poïass.         Ciitit.             Iguit.
-  _Een steen._       Kaminn.         Kouall.             Gouvién.
-  _Geeft._           Daï.            Katkou.             Khinéélgui.
-  _Ga, ga heen._     Padi,           Téout.              Khallikhatigui.
-                     padipotsch.
-  _Neen._            Niétt.          Biinakitlik.        Ouinnié.
-  _Ja._              Da.             Lébell.             E.
-  _Drinken._         Pitt.           Ekoss khoinim.      Mouiv vouitschik.
-  _De tijd._         Vreméa.         Tak khit (of)       Khoulitik.
-                                     Takkhiiat.
-  _Dik._             Tolst.          Khaoumouilli.       Nooumkhiu.
-  _Een been._        Kost.           Kotg amtch.         Kh attaam.
-  _Zingen._          Pétt.           Ang iéssonim.       Kagannguiang.
-  _Ligt._            Légok.          Dims khoulou.       Ninnakhin.
-  _Koei._            Karova.
-  _Schaap (of)       Baram.          Koulem.             Kitéb.
-  Argali._
-  _Varken._          Svinia.         [233]
-  _Gans._            Gouss.          Kissouiéss.
-  _Eendvogel._       Outka.          Ditchimatch.
-  _Een Gragt (of)    Rov.            Aetchpouinnim.      Nota guilguiguin.
-  Canaal._
-  _Vrugt._           Plod.           Issgatessitch.      Sévouinann.
-  _Hoorn._           Rov.            Détténn.            Innalguin.
-  _Goed._            Dobro.          Klioubello.         Malguiguin.
-  _Slegt._           Khoudo.         K'kellello.         Kh antkinn.
-  _Wortel._          Korén.          Jaéngettsch.        Nimmakin.
-  _Stam._            Pénn.           Enni mellokol.      Tattkhoub.
-  _De schors._       Kora.           Treltch.            Il khelguip.
-  _Wit._             Bélo.           Guennkaio.          Nilgakhin.
-  _Rood._            Krasno.         Tchatch-alo.        Neit Tschikhiu.
-  _Wyn (of)          Vino.           Koabkho-azang.      Akhamimil.
-  Brandewyn._
-  _Zaaijen._         Séiatt.
-  Brood._            Khléb.
-  _Haver._           Oveuss.         [234]
-  _Rogge._           Rosch.
-  _Dekken._          Seritt.         Khankhlidinn.       Khiniatchéiaguin.
-  _Brengen._         Nossit.         Lénouiarenk.        Khinéalguitati.
-  _Sleepen._         Vozit.          Khéningekhich       Kouénguinin.
-  _Eikenboom._       Doub.
-  _Schip._           Soudno,         Tokh, khatim.       Atviniakou.
-                     karable.
-  _Huwelijk._        Brak.           Ea ittipositch.     Konaoutiguing.
-  _Vlakte._          Poléa.          Ouskh.              Kitilkhin.
-  _Veld._            Pachnéa.
-  _Ploegen._         Pakhatt.
-  _Ploeg._           Sokha.
-  _Egge._            Borona.
-  _Moeite, Ongemak._ Troud.          Akhltipkonnim.      Jakhitchatguiguin.
-  _Meisje._          Déva of Dévka.  Oukhtchitch.        Janguianaouv.
-  _Jongen._          Maltchik.       Pekhatchoutch.      Ak kapill.
-  _Duif._            Goloub.
-  _Wagt._            Storoje.        Annatchourté.       Koun oung.
-  _Wasdom._          Rost.
-  _Kraamen, in de    Rodini.         Jouss ass           Kmigatalik.
-  kraam komen._                      khénizatch.
-  _Magt, Wil._       Vlast.          Inatch kékuaouv.    Katvouguiguin.
-  _De avond._        Vétschér.       Ettém.              Anguivénguin.
-  _Paard._           Konn of Lochat.
-  _De morgen._       Outro.          Moukoulass.         Jakhimitiv.
-  _Nu._              Téper.          Eéngou.             Ettchigui.
-  _Eerder._          Préjedé.        Koummétt.           Inkilép.
-  _Laater._          Possé.          Déméll.             Javatching.
-  _Gij._             Tí.             Kizé.               Guitché.
-  _Wij._             Mouí.           Bouze.              Mouiou.
-  _Hij._             On.             Tié.                Enno.
-  _Zij._             Onna.           Tschii.             Ennonevitkhet.
-  _Hun._             Onni.           Tié nakil.          Joutschou.
-  _Gij lieden._      Voui.           Souze.              Touiou.
-  _Hier._            Zdéss.          Tetchkh.            Gouitkou.
-  _Daar._            Tamm.           Ték koni.           Nanko.
-  _Zie daar._        Vott.           Tétk oun.           Gout Tinno.
-  _Baard._           Boroda.         Elloud.             Lelou.
-  _Hairen._          Voloss.         Tchérakhtcht (of)   Nitchouvoui.
-                                     Koubid.
-  _Geschreeuw._      Krik.           Orang torritch.     Koukomgalag.
-  _Gedruis._         Schoumm.        Oukh véchtchitch.   Kouvitchiguitchi-
-                                                         guétok.
-  _Baaren der zee._  Volni.          Kéga.               Kantchiguitang.
-  _Zand._            Péssok.         Bezzalik.           Tchiguéi.
-  _Klei-aarde._      Gliria.         Kitt khim.          Att ann.
-  _Het Groen._       Zélénn.         Dokhle kralo.       Touiévégaï.
-  _Groen._           Zélénoié.
-  _Aardworm._        Tschérf.        Gepitch.            Enniguém.
-  _Tak, loot._       Souk.           Jousstiltch.        Elligér.
-  _Bladeren._        Listi.          Bouilt lell.        Voutoo outo.
-  _Regen._           Dojede.         Tchoukh tchou.      Moukhémouk.
-  _Hagel._           Grad.           Koutg atta.         Nikbéout.
-  _Weerlicht._       Molnia.         Kig Kikh.           Kigui guilann.
-  _Sneeuw._          Snég.           Korell.             Gallag-all.
-  _Koude._           Stouja.         K-ennétch.          Khialguin.
-  _Slijk._           Gress.          Tcha on esch.       Ekékaguiguin.
-  _Melk._            Moloko.         Doukh énn.          Lioukhéi.
-  _Man._             Tschélovék.     Krochtcho.          Ouiémtevouilann.
-  _Oud._             Starr.          Kizékh Kétlinn.     Enn pann.
-  _Jong._            Molod.          Linnétt lék.        G-oïitchik.
-  _Gaauw._           Scoro.          Dikh-ak.            Innaéï.
-  _Zagtjes._         Tikho.          Dikh-letchoull.     Métchinné.
-  _Het volk, de      Liudi.          Krochtchorann.      Toumgou.
-  menschen._
-  _Hoe?_             Kak.            Libéch.             Mintchi.
-  _Waar?_            Gdé.            Binnié.             G-aminna.
-  _Wanneer?_         Kogda.          Ittia.              Tité.
-  _Wat?_             Tchto.          Enokitch.           Inna.
-  _Aan wie?_         Kémm.           Kiouliout.          Méki.
-  _Aan wat, met      Tchémm.         Enok kaïell.        Jouk-khé.
-  wat._
-  _Visch._           Riba.           Ennitch.            Innaénn.
-  _Vleesch._         Missa.          Talt gall.          Khostokvole.
-  _Oever._           Bérég.          Khaïmim.            Antchouimm.
-  _Diepte._          Gloubina.       Amm-amm.            Nimm Khénn.
-  _Hoogte._          Vouissota.      Krann-all.          Niguinéguillokhénn.
-  _Breedte._         Chirina.        Ank lakill.         Nalamkhinn.
-  _Lengte._          Dlina.          Joulijel.           Nivlikhinn.
-  _Byl._             Topor.          Kouachou.           Khaall.
-  _Hof._             Rouil.          Tezitch.            Guitkaouétché.
-  _Wervelwind._      Vikhr.
-  _Storm._           Bouréa.         Tvetvi (of) pourga. Nouteguinn (of)
-                                                         Pourga.
-  _Heuvel._          Kholm.          Tek khoulitch.      Ténoup.
-  _Grenzen._         Méja.
-  _Muis._            Mouich.         Dekhouitch.         Pipikhilguin.
-  _Vlieg._           Moukha.         Khalimitch.         G-alamit.
-  _Spyker._          Guozd.
-  _Twist._           Brann.          Letch khalikalim.   Kaouvtchiténg.
-  _Krijgsman._       Voïnn.          Tesk koullou.       Enn Khévlann.
-  _Oorlog._          Voïnn.          Ar-rokhl-konim.     Nonn Mitchélangui.
-  _Baterij._         Draka.                              Kotkinaoutché-
-                                     Loss-komozitch.     laangui.
-  _Harnas._          Lati.                               Mitchiguév.
-  _Verdrag,          Lad.            Killiouch.          Kovélevlangui.
-  Overeenkomst._
-  _Vréede._          Mir.            Lomstach.           Mitang étvéla.
-  _Vergenoegd,       Rad.            Khaiouk.            Tiguinévok.
-  bekoord._
-  _Dief._            Tad vorr.       Soukh atchoutch.    Koutou lagaïténg.
-  _Kuil._            Dira.           Palp gall.          Khénpi.
-  _Schenken._        Litt.           Lioussézitch.       Koutag-annguinn.
-  _Kooken._          Varitt.         Kokazok.            Koukoukévong.
-  _Slaapen._         Létch.          Kh-alitch,          Matchégatik.
-  _Sexe._            Pol.            Ozatitt.            Tchétchaguing.
-  _Onder._           Pod.            Cessko.
-  _Boven._           Nad.
-  _Zonder._          Béz.            Innakineuke.        Ekh-é.
-  _Ongeluk._         Béda.           Titch Kéink.        Tschémgaïkitcho-
-                                                         guidinn.
-  _Overwinning._     Pobéda.         Danntch-            Mouitinntaouvnaou.
-                                     tchkitchétch.
-  _Het weekste en    Béll.           Guemkalo.           Nivanngam.
-  het blankste
-  gedeelte van de
-  boom onder de
-  schors._
-  _Geweest._         Boultt.         Dellitch.           Khilléguil.
-  _Ys._              Léd.            Kirvoul.            Nilgaguinn.
-  _Slaan._           Bitt.           Emill tchaliim.     Ténnkiplénn.
-  _Walvisch._        Kitt.           Dénn.               Jounni.
-  _Gevallen (deelw.  Pall.           Etkhl khlinn.       Vouiéguéi.
-  van vallen.)_
-  _De damp._         Par.            Tchounéssétch.      Kipil-ating.
-  _Geklag._          Volp.           K-khanagtch.        Kotéinn gatinng.
-                     Jivo.           Zountchitch.        Koukioulgtinng.
-  _Het kwaad._       Jlo.            Khakaitt hlézitch.  Kh-antt kinn.
-  _Waar._            Ili.            G-akka.             Méttké.
-  _Aan hun._         Imm.            Doué énkaldakioul.  Euning.
-  _Een._             Jédin.          Dizitt.             Ennann.
-  _Twee._            Dva.            Kaacha.             Niiékh.
-  _Drie._            Tri.            Tchook.             Niikoah.
-  _Vier._            Tchétiré.       Tchaak.             Niiakh.
-  _Vijf._            Pétt.           Kom étak.           Mouillanguinn.
-  _Zes._             Schést.         Kilik-okk.          Ennann-
-                                                         mouillanguinn.
-  _Zeven._           Sémme.          Ettgatanok.         Niiakh-
-                                                         mouillanguinn.
-  _Agt._             Vossémm.        Tchokh-otténokh.    Niioukh-
-                                                         mouillanguinn.
-  _Negen._           Dévétt.         Tchak-attanokh.     Khonnaï-tchinkinn.
-  _Tien._            Déssétt.        Tchomkhotako.       Mouinéguitkinn.
-  _Twintig._         Dvatsétt.       Kaachatcho-khotako. Kh-alik.
-  _Dertig._          Trissétt.       Tchook-tchom-       Kh-
-                                     khotako.            alikmouinéguitkinn.
-  _Veertig._         Sorok.          Tchaak tchom-       Niékh alik.
-                                     khotako.
-  _Vyftig._          Pettdéssétt.    Kom-iétak-tchom-    Niékh
-                                     khotako.            alikmouinéguitkinn.
-  _Zestig._          Schésdéssétt.   Kilk-ok-tchom-      Niekh khalik.
-                                     khotako.
-  _Zeventig._        Sem desset.     Etgatanokh-tchom-   Nioukhalikmouiné-
-                                     khotako.            guitkinn.
-  _Taggentig._       Vossém desset.  Tchokhatténokh-     Niakh-khalik.
-                                     tchom-khotako.
-  _Negentig._        Dévenosto.      Tchakh-attanokh-    Niak
-                                     tchom-khotako.      alikmouionéguit-
-                                                         kinn.
-  _Honderd._         Sto.            Tchom-khotako-      Mouilanguin khalik.
-                                     tcham-khotako.
-  _Duizend._         Tissétcha.                          Mouinéguitkinn
-                                                         mouilanguin
-                                                         kh-alik.
-
-  ~HOLLANDSCH.~           ~TCHOUKTCHISCH.~         ~LAMOUTSCH.~
-  _God._                  En-iéga.                 Kh-éouki.
-  _Vader._                Illiguin.                Amai.
-  _Moeder._               Illa.                    Eni.
-  _Kind._                 Ninkhai.                 Khoutean.
-  _Ik._                   Guim.                    Bi.
-  _Naam (van een zaak.)_  Ninnéa.                  Guerbin.
-  _Cirkel of rond._       Kilvo.                   Miouréati.
-  _De reuk._              Vouié guirguiu.          Ounga.
-  _Een beest._            Illpouilla.              Boioun.
-  _Een paal._             Oupinpekhai.             Tipiioun.
-  _Rivier._               Veiem.                   Okat.
-  _Het werk._             Tirétirkingûns.          Gourgalden.
-  _De dood._              Veiéigou.                Kokan.
-  _Het water._            Mimil.                   Mou.
-  _De zee._               Ankho.                   Nam.
-  _Berg._                 Neit.                    Ouraktchan.
-  _Het Kwaad._            Téguél.                  Eien.
-  _De luiheid._           Télounga.                Ban.
-  _De zomer._             Elek.                    Anganal.
-  _Het jaar._             Guloud.                  Angan.
-  _Het Heelal._           Kheiguikei.              Guévan.
-  _Het zout._             Teguiou.                 Tak.
-  _Een os._               Penvel.                  Gueldak.
-  _Het hart._             Ling ling.               Mévan.
-  _De Sterkte._           Nikatoukhin.             Egui.
-  _De gezontheid._        Gué mélevli.             Abgar.
-  _Goed._                 Nimelkhin.               Aïa.
-  _Kwaad._                Guetkin.                 Kanioulit.
-  _De Hand._              Mouinguit.               Gal.
-  _De voet._              Guitkalguin.             Boudel.
-  _Het oor._              Velioulguin.             Gorot.
-  _De neus._              Ekhkhaiakh.              Ogot.
-  _De mond._              Guikirguin.              Amga.
-  _Het Hoofd._            Léout.                   Dél.
-  _De keel._              Pilguin.                 Belga.
-  _Het voorhoofd._        Kitschal.                Omkat.
-  _De tand._              Ritti.                   Itt.
-  _De tong._              Guiguil.                 Enga.
-  _De elleboog._          Kirvouéliin.             Etschén.
-  _De vingers._           Tchuilguit.              Kh-abrr.
-  _De Nagels._            Veguit.                  Osta.
-  _De wangen._            Irspitt.                 Anntschinn.
-  _De hals._              Inguik.                  Mivonn.
-  _De schouder._          Tchilpu.                 Mirr.
-  _De buik._              Nannkhinn.               Ourr.
-  _De Neusgaten._                                  Kh-elon.
-  _De wenkbraauwen._                               Kh-aramta.
-  _De oogleeden._         Virvitt.
-  _Het aangezicht._       Lioulgolkhill.           Itti.
-  _De rug._               Kheptitt.                Neri.
-  _Natuurlyke deelen
-  van de man._
-  _Natuurlyke deelen
-  van de vrouw._
-  _Het bloed._            Moulliou moul.           Songuial.
-  _Groot._                Nimeankhin.              Ekjann.
-  _Klein._                Niouppoulioukin.         Niouktschoukan.
-  _Hoog._                 Nivlikhin.               Gouda.
-  _Laag._                 Nuvkhodin.               Niatkoukak.
-  _De zon._               Tirkiti.                 Nioultian.
-  _De maan._              Tschatamoui.             Bekh.
-  _Een ster._             Eguér.                   Ossikatt.
-  _De Hemel._             Keh iguin.               Nian (of) Djioulbka.
-  _Een straal._           Tirkhikh-mell.           Elganni.
-  _Het vuur._             Mouiltimouil.            Tog.
-  _De hette._             Nitilkhin.               Khokhssin.
-  _De stem._              Khoullikhoul.            Delgann.
-  _De deur._              Titil.                   Ourka.
-  _Een kuil in de aarde._ Nouterguin.              Kengra.
-  _De dag._               Liougiout.               Ining.
-  _De nagt._              Likita.                  Golbani.
-  _Stad._                 Vouiveu.                 Gorad.
-  _Het leven._            Toukoulguiarm.           Inni.
-  _Het bosch._            Ouzit.                   Khenita.
-  _Het gras._             Bagaïling.               Orat.
-  _De slaap._             Gniilkhétiarïnn.         Oukléan.
-  _Boom (of) hout._       Outtiougout.             Mo.
-  _Slaapen._              Mulkhannik.              Oukladai.
-  _Snyden._               Khitschviguin.           Minadai.
-  _Knoopen, vastmaaken._  Trémitim.                Gadgim.
-  _De maat._              Nigeni.                  Ilkavann.
-  _Het goud._             Tschedlioupouilvouitenn. Mérka.
-  _Het zilver._           Nilguikinpouilvouilténn. Méguén.
-  _Een haard._            Milguipialguin.          Nerka.
-  _Een huis._             Valkarad.                Djou.
-  _Het gehoor._           Valioulm.                Issni.
-  _Het gezicht._          Mogourkim.               Igouroun.
-  _De smaak._                                      Amtam.
-  _De reuk._              Tikerkin.                Moiéni.
-  _Het vel._              Nelguin.                 Iss (of) Nandra,
-  _Staa, Hou op._         Khvellia.                Illé.
-  _Een hond._             Guéttin.                 Ninn.
-  _Een ei._               Liglig.                  Oumta.
-  _Een vogel._            Gallia.                  Dei.
-  _Een pen._              Tégull.                  Detlé.
-  _De man._               Ouréakhotch.             Edi.
-  _De vrouw._             Névgann.                 Achi.
-  _De broeder._           Khaïta kelguin.          Akann.
-  _De zuster._            Tchakiguitch.            Eken.
-  _De liefde._            Nitvaiguim.              Goudi moun.
-  _Beminnen._             Tchivéatchim.            Aia vrovou.
-  _Een brief._            Noultenout.              Tar.
-  _Een gordel._           Ririt.                   Boïat.
-  _Een steen._            Vougonn.                 Djoul.
-  _Geeft._                Ketam.                   Omouli.
-  _Ga, ga heen._          Khél khit.               Khourli.
-  _Neen._                 Ouinéa.                  Atcha.
-  _Ja._                   E.                       Ya.
-  _Drinken._              Migouts-hi.              Koldakou.
-  _De tijd._              Khouriti.                Khéren.
-  _Dik._                  Nioumkhin.               Dérom.
-  _Een been._             Ettemkai.                Ipri.
-  _Zingen._               Khoulikhoul.             Ikann.
-  _Ligt._                 Nimirkoukhin.            Aïmkhoun.
-  _Koei._                                          Khoukoum.
-  _Schaap (of) Argali._   Kétéb.                   Ouiamkan.
-  _Varken._
-  _Gans._                                          Erbatsch.
-  _Eendvogel._                                     Néki.
-  _Een Gragt (of)         Nivékhschinkoutérguin.   Khouniram.
-  Canaal._
-  _Vrugt._                Vouinniakhaï.            Baldaran.
-  _Hoorn._                Aivalkhschléa.           Tannia.
-  _Goed._                 Nimelhhin.               Aïa.
-  _Slegt._                Guerkin.                 Kannialit.
-  _Wortel._               Kimgakai.                Kh Obkann.
-  _Stam._                 Outtékhaiguétchvouili.   Moudakan.
-  _De schors._                                     Ourta.
-  _Wit._                  Nilgakin.                Guéltadi.
-  _Rood._                 Tchédlione.              Khoulania.
-  _Wyn (of) Brandewyn._   Akamimil.                Mina.
-  _Zaaijen._
-  Brood._
-  _Haver._
-  _Rogge._
-  _Dekken._               Khinvaguini.             Djaïram.
-  _Brengen._              Traïavam.                Gue-énounn.
-  _Sleepen._              Guérévouli.              Gue-elbouttiann.
-  _Eikenboom._
-  _Schip._                Etvou.                   Tschourna.
-  _Huwelijk._             Matarkinn.               Koptonn.
-  _Vlakte._                                        Aviann.
-  _Veld._
-  _Ploegen._
-  _Ploeg._
-  _Egge._
-  _Moeite, Ongemak._      Lioulngatt.              Gourgaldénn.
-  _Meisje._               Nevouitchkhatt.          Kh-ounatch.
-  _Jongen._               Neukhaï.                 Kh-ourkann.
-  _Duif._
-  _Wagt._                 Eioulakaï.               Etteeram.
-  _Wasdom._                                        Goudatch.
-  _Kraamen, in de kraam   Guékmiiél.               Baldajakann.
-  komen._
-  _Magt, Wil._            Tschinvo.                Ekjéanni.
-  _De avond._             Arguivéiguin.            Khisséatchin.
-  _Paard._                                         Mourak (of) Mourann.
-  _De morgen._            Réakhmitiv.              Badjakar.
-  _Nu._                   Ettchigui.               Ték.
-  _Eerder._               Ettiol.                  Djoulléa.
-  _Laater._               Javatchi.                Essiméak.
-  _Gij._                  Guir.                    Ssi.
-  _Wij._                  Mouri.                   Bou.
-  _Hij._                  Inkhann.                 Nong annioubeï.
-  _Zij._                  Inkhann névann.          Nong ann achi.
-  _Hun._                  Innkhahast.              Kong artann.
-  _Gij lieden._           Touri.                   Kh-ou.
-  _Hier._                 Vouskou.                 Ellia.
-  _Daar._                 Nenko.                   Tala.
-  _Zie daar._             Nottkhan.                Er.
-  _Baard._                Léliout.                 Tchourkann.
-  _Hairen._               Kirvouitt.               Niouritt.
-  _Geschreeuw._           Nikétémérguinéa.         Irkann.
-  _Gedruis._              Joulnorkinn.             Ouldan.
-  _Baaren der zee._       Guittchguin.             Bialga.
-  _Zand._                 Tchigaï.                 Onéang.
-  _Klei-aarde._                                    Télbak.
-  _Het Groen._            Tourréguei.              Tchoulbann.
-  _Groen._                                         Tchoulbalrann.
-  _Aardworm._             Enniguén.                Oug-ill.
-  _Tak, loot._                                     Garr.
-  _Bladeren._             Khokhonguit.             Ebdernia.
-  _Regen._                Ront-ti.                 Oudann.
-  _Hagel._                Guéguélironntiti.        Bota
-  _Weerlicht._                                     Agdiou tapkittann.
-  _Sneeuw._               Ellg-ell.                Imandra.
-  _Koude._                Tchagtchénng.            Igvénn.
-  _Slijk._                Guékitchkaguerguin.      Boullakékh.
-  _Melk._                 Lioukhaï.                Oukiouln.
-  _Man._                  Khlavoll.                Béi.
-  _Oud._                  Guénpiévli.              Sagdi.
-  _Jong._                 Gorodchik.               Nioulsioulkhtchann.
-  _Gaauw._                Jïangué.                 Oumouchéat.
-  _Zagtjes._              Noulméagué.              Ett niou Koukann.
-  _Het volk, de           Nilchikhikhlavoll.       Béill.
-  menschen._
-  _Hoe?_                  Miniri.                  Onn.
-  _Waar?_                 Guémi.                   Illéa.
-  _Wanneer?_              Tita.                    Ok.
-  _Wat?_                  R-lakhnout.              Ek.
-  _Aan wie?_              Mikiném.                 Ni.
-  _Aan wat, met wat._     Reakh-kha.               Etch.
-  _Visch._                Innéa.                   Olra.
-  _Vleesch._              Khoratole.               Oulra.
-  _Oever._                Tchourma.                Kh-olinn.
-  _Diepte._               Nimkhinn.                Kh-ounta.
-  _Hoogte._               Niélikhinn.              Oousski assoukounn.
-  _Breedte._              Niougoumkhinn.           Demga.
-  _Lengte._               Nivlikinn.               G'onaminn.
-  _Byl._                  G-algaté.                Tobar.
-  _Hof._                  Noultschkhininnbouial.   Kh-énguiélrénn.
-  _Wervelwind._
-  _Storm._                Ménivouial, pourga.    { Kh oui.
-                                                 { Kh oungua.
-  _Heuvel._               Néittipell.              Kh-oupkann.
-  _Grenzen._                                       Khidléa.
-  _Muis._                 Pipikhilnik.             Tchaliouktchann.
-  _Vlieg._                Mrénn.                   Dilkann.
-  _Spyker._                                        Tidkitinn.
-  _Twist._                Nipilvouitoukhinéat.     Djargamatt.
-  _Krijgsman._            Nikétioukhinkhlavol.     Tchekti.
-  _Oorlog._                                        Khounniattia.
-  _Baterij._              Maraourkinatt.           Kousssikatchinn.
-  _Harnas._               Ekh-év.                  Djboupla.
-  _Verdrag,               Ténguég-iarkim.          Antaki.
-  Overeenkomst._
-  _Vréede._               Minvouilimouik.          Anmoldar.
-  _Vergenoegd, bekoord._  Teiguég-iarkim.          Ariduldiouin.
-  _Dief._                 Nitouléakhenn.           Djiourminn.
-  _Kuil._                 Patriguinn.              Kh-angar.
-  _Schenken._             Nékoutéaniét.            Ouniétchip.
-  _Kooken._               Khouitik.                Oladjim.
-  _Slaapen._              Mingaïtchamouik.         Dastchissindum.
-  _Sexe._                                          Kh arann.
-  _Onder._                                         Erguidalinn.
-  _Boven._                                         Oïdalinn.
-  _Zonder._               A.                       Ag idali.
-  _Ongeluk._                                       Ourgadou.
-  _Overwinning._          Guéinnitilim.            Dabdarann.
-  _Het weekste en         Nitvanguim.              Kh-ouissinn.
-  het blankste gedeelte
-  van de boom onder de
-  schors._
-  _Geweest._              Tinntinn.                Boukoss.
-  _Ys._                   Nilguikhin.              Guéltadi.
-  _Slaan._                Tratalanvouim.           Maddia.
-  _Walvisch._             Rég-év.                  Kalim.
-  _Gevallen, (deelw. van  Vouiééi.                 Tikrinn.
-  vallen.)_
-  _De damp._              Nilnik.                  Okssinn.
-  _Geklag._               Térnatirinnat.           Kh-ogandra.
-                          Enguika.                 Inenn.
-  _Het kwaad._            Akhali.                  Mbouvkatchairann.
-  _Waar._                 Evouirr.                 Irék.
-  _Aan hun._              Innkhanannténng.         Nogordoutann.
-  _Een._                  Iniélun.                 Oumounn.
-  _Twee._                 Niréakh.                 Djiour.
-  _Drie._                 N-rioukh.                Elann.
-  _Vier._                 N-rakh.                  Digoun.
-  _Vijf._                 Mouilliguénn.            Tonngonn.
-  _Zes._                  Innannmouilliguiénn.     Nioungann.
-  _Zeven._                Nirakh-mouilliguénn.     Nadann.
-  _Agt._                  Annvrotkinn.             Djépkann.
-  _Negen._                Khonatchinki.            Ouiounn.
-  _Tien._                 Mouinguikinn.            Mér.
-  _Twintig._              Khlik-kinn.              Djir-mér.
-  _Dertig._               Klipkinn mouinguitkinn   Elak mér.
-                          parol.
-  _Veertig._              Nirakh-khlipkinn.        Diguén mér.
-  _Vyftig._               Niérakhkhlipkinn         Tongam mer.
-                          mouinguitkinn parol.
-  _Zestig._               Nrokhkhlipkinn.          Nicoungam mér.
-  _Zeventig._             Neurdekhlipkinn          Nadann mér.
-                          mouinnguintkinn parol.
-  _Taggentig._            Nrakh klipkinn.          Djépkann mér.
-  _Negentig._             Nrakh                    Oulonn mér.
-                          klipkinnmouinnguitkinn
-                          parol.
-  _Honderd._              Mouil liguéing           Niata.
-                          khlipguitkinn.
-  _Duizend._              Mouinguitkinn khlipkinn. Ménn namall.
-
-  [232] De Leezer zal wat de Uitspraak betreft wel eens het Voorbericht
-  voor het eerste Deel willen inzien.
-
-  [233] Ze kennen dit beest in 't geheel niet.
-
-  [234] De bovenstaande opengelaaten Regels in de Colommen der
-  Kamschatsche, Koriaksche, Tchouktchische & Lamoutsche Taalen, hebben
-  niet ingevuld kunnen worden bij gebrek van woorden bijzonder aan ieder
-  deezer volkeren; wanneer zij zich in de noodzaaklijkheid bevinden om
-  voorwerpen te benoemen, welke deeze woorden betekenen en die hun
-  vreemd zijn, neemen zij de Russische benaamingen aan.
-
-
-
-
-  WOORDENBOEK
-  DER
-  KAMSCHATSCHE TAAL
-
-_Zo als dezelve te St. Pieter & Paulus en te Paratounka gesprooken
-wordt[235]._
-
-  [235] Hoezeer de taal die men in deeze twee plaatsen spreekt verschilt
-  met die van Bolcheretsk, heb ik nogtans opgemerkt dat men er byna alle
-  de woorden van dit woordenboek verstond.
-
-
-  ~HOLLANDSCH.~           ~RUSSISCH.~              ~KAMSCHATSCH.~
-  _Afbeeldzel van ten     Obrass.                  Noukhtchatchitch.
-  heilig._
-  _Isba, Russisch Huis._  Isba.                    Kisout.
-  _Venster._              Okno.                    Okno.
-  _Tafel._                Stoll.                   Ouzitor.
-  _Kachel, vuuroven._     Petch.                   Patch.
-  _Onderaardsch huis._    Jourta.                  Kentchitch.
-  _Een Kamschatter._      Kamtschadal.             Holmatch.
-  _Officier._             Afitser.                 Houizoutchitch.
-  _Tolk._                 Pérévodtschik.           Ka aa touss.
-  _Sleede._               Sanki.                   Skaskatt.
-  _Span de honden voor._  Japrégaï sobaki.         Kozaps nouzak.
-  _Tuig voor de honden._  Alaki.                   Tennemjeda.
-  _Spiegel._              Zérklo.                  Ouattchitch.
-  _Water._                Voda.                    I, i.
-  _Vuur._                 Ogoun.                   Panitch.
-  _Maak vuur aan._        Dostann ogoun.           Na anidakhtch.
-  _Snaphaan._             Fouzeia (of) Roujié.     Koum.
-  _Fles._                 Boutilka.                Souala.
-  _Zak._                  Méchok.                  Maoutch.
-  _Thee._                 Tchaï.                   Amtchaoujé.
-  _Verken._               Vilki.                   Tchoumkoussi.
-  _Lepel._                Lochka.                  Kochpa.
-  _Mes._                  Nojik.                   Vatchiou.
-  _Bord._                 Torélka.                 Trélika.
-  _Tafellaken._           Scatért.                 Tétakhatt.
-  _Servet._               Salfetka.                Toutkcha.
-  _Brood._                Khléb.                   Kopkom.
-  _Kamizool._             Kamzol.                  Ikoumtnakh.
-  _Broek._                Sehtani.                 Kouaou.
-  _Kousen._               Tchoulki.                Païmann.
-  _Laarzen._              Sapogui.                 Kotnokot.
-  _Een soort van laars    Torbassi.                Skhvanioud.
-  van zee-wolven vellen
-  of rendieren pooten._
-  _Schoen._               Bochmaki.                Konkot.
-  _Hemd._                 Roubachka.               Ourvann.
-  _Handschoenen._         Pértchaki.               Kikaskhroulid.
-  _Ring._                 Persténn.                Konnazoutchém.
-  _Geef eeten._           Daï iést.                Ségcha.
-  _Geef water te          Daï pitt vodi.           Kotkoii.
-  drinken._
-  _Papier._               Boumaga.                 N, ks.
-  _Boek._                 Kniga.                   Kalikol.
-  _Kop._                  Tchachka.                Saja.
-  _Het hoofd._            Golova.                  Tkhouzja.
-  _Voorhoofd._            Lop.                     Tchikika.
-  _Hair._                 Volossi.                 Koubid.
-  _Oogen._                Glaza.                   Nadid.
-  _Neus._                 Noss.                    Kika.
-  _Mond._                 Rot.                     Kissa.
-  _Handen._               Rouki.                   Séttoud.
-  _Voeten._               Nogui.                   Tchkada.
-  _Het lichaam._          Télo.                    Konkhaï.
-  _Wenkbraauwen._         Brovi.                   Titdad.
-  _Vingers._              Paltsi.                  Pkida.
-  _Nagels._               Nokhti.                  Koud.
-  _Wangen._               Schtchoki.               Abalioud.
-  _Hals._                 Schéia.                  Khaïtill.
-  _Ooren._                Ouchi.                   J-ioud.
-  _Schouders._            Plétcha.                 Fanioud.
-  _Muts._                 Chapka.                  Khalaloutch.
-  _Gordel._               Kouchak.                 Sitit.
-  _Naald._                Igla.                    Chicha.
-  _Dobbelsteen._          Napérstok.               Oulioul.
-  _Geef de hand._         Daï raukou.              Kot Koussoutou.
-  _Neem dit geschenk._    Primi prézént.           Kamaïti.
-  _Zeer verpligt._        Blagodarstvouiou.        Déléamoui.
-  _Wast de Hemden._       Vouimoui roubachki.      Kadmouikh.
-  _Zeep._                 Mouilo.                  Kadkhom.
-  _Sabelmarter._          Sobol.                   Komkom.
-  _Vos._                  Lissitsa.                Tchachiann.
-  _Otter._                Vouidra.                 Mouichémouicn.
-  _Haas._                 Ouchkann. Zaits.         Mouis tchitch.
-  _Hermelijn._            Gornostall.              Deitchitch.
-  _Gans._                 Gouss.                   Ksoaiss.
-  _Eendvogel._            Outka.                   Archimouss.
-  _Hen._                  Kouritsa.                Kokorok.
-  _Ooijevaar._            Lébéd.                   Maskhou.
-  _Beeren._               Medvéd.                  Kaza.
-  _Wolf._                 Volk.                    Kotaioum.
-  _Koei._                 Korova.                  Koouja.
-  _Visch._                Riba.                    Etchiou.
-  _Vleesch._              Mésso.                   Tatal.
-  _Boter._                Masso.                   Kotkhom.
-  _Melk._                 Moloka.                  Nokann.
-  _Geef gaauw te eeten._  Daï iést-po-skoréié.     Kotkotakossassk.
-  _Geef gaauw te          Daï-pitt poskoréie.      Tikossosk.
-  drinken._
-  _Man._                  Mouje.                   Alkou.
-  _Vrouw._                Baba, jéna.              Kanija.
-  _Dogter._               Défka.                   Outchitchion.
-  _Klein kind._           Malinnko robénok.        Paatchitch.
-  _Kerk._                 Tsérkov.                 Takakijout.
-  _Priester._             Pop.                     Jakatchitch.
-  _Vrouw van de           Popadica.                Alnatsch.
-  priester._
-  _Bediende van de kerk._ Diatchok.                Diiatschok.
-  _Kroon in de kerk._     Padilo.                  Kapoutchitch.
-  _Een._                  Jédinn.                  Dizk.
-  _Twee._                 Dva.                     Kaza.
-  _Drie._                 Tri.                     Tsoko.
-  _Vier._                 Tchétiré.                Tsak.
-  _Vyf._                  Pétt.                    Koumnak.
-  _Zes._                  Schést.                  Kilkok.
-  _Zeven._                Sémm.                    Idakok.
-  _Agt._                  Vossemm.                 Tsoktouk.
-  _Negen._                Dévétt.                  Tsaktak.
-  _Tien._                 Déssétt.                 Koumoukhtoukh.
-  _Elf._                  Yédinn nodssét.          Dizzkkina.
-  _Twaalf._               Dvanassét.               Kachichina.
-  _Dertien._              Trinadssét.              Tchokchina.
-  _Veertien._             Tchétiré nadsset.        Tchakchina.
-  _Vyftien._              Pett nadssét.            Koumnakchina.
-  _Zestien._              Schest nadsset.          Kilkoukchina.
-  _Zeventien._            Semnadsset.              Paktoukchina.
-  _Agttien._              Vossémnadssét.           Tchoktouk.
-  _Negentien._            Dévétt nadssét.          Tchaktak.
-  _Twintig._              Dvatssét.                Koumkhtouk.
-  _Vyftig._               Péttdéssét.              Koumkhtoukha.
-  _Hondert._              Sto.                     Koumkhtoukoumkhtoukha.
-
-
-_Einde der Woordenboeken._
-
-
-
-
-Opmerkingen van de bewerker.
-
-De kanttekeningen in het originele werk zijn als titels van secties
-(data) en paragrafen (beschreven onderwerpen) in deze e-tekst opgenomen.
-
-Interpunctie, spelling, afbrekingen, opmaak, gebruik van accenten,
-transcripties e.d. zijn overgenomen uit de brontekst, en niet
-gestandaardiseerd of gecorrigeerd (inclusief de woordenlijsten), behalve
-zoals vermeld onder Wijzigingen. Persoons- en plaatsnamen worden niet
-altijd hetzelfde gespeld (bijv. Coock, Cooke en Cook) zonder dat dit tot
-duidelijk andere uitspraak en dus tot verwarring leidt. De volgende
-namen (die wel verschillende uitspraken hebben) hebben mogelijk
-betrekking op dezelfde persoon of plaats: Boulguin en Boulgum, Oumiavin
-en Bumiavin, Figuil en Tiguil, Kartchina en Katchina, Maklofski en
-Marklofski, Peledoni en Pelodoni, Podporojenei en Podporejenei,
-Schmaleff en Smaleff, Tongousen en Toungousen, Ustiug en Usting,
-Vorokoff en Vorokhoff, Yndoma en Yudoma.
-
-Diverse conversaties: in het originele werk wordt het begin en het einde
-van de gehele conversatie met aanhalingstekens aangegeven, wisselingen
-van spreker worden niet met aanhalingstekens aangegeven.
-
-Pag. I-177, uit hun om hem te bezoeken: hier lijkt een woord weggevallen
-("uit hun midden" o.i.d.).
-
-Pag. II-66, niet minder dan achtenswaardig: dit lijkt strijdig met het
-vervolg van de alinea.
-
-In de woordenlijsten zijn mogelijk verschillende accenten weggevallen;
-deze zijn niet aangevuld of gecorrigeerd. Enkele woorden zijn meerdere
-malen in de lijsten opgenomen, soms met verschillende spellingen. De
-woordenlijsten zijn uit het originele werk overgenomen, en bevatten
-zeker enige fouten in de Russische woorden.
-
-Page II-259, voetnoot [204]: van het noord-oosten naar het zuid-westen:
-de Lena stroomt (min of meer) van het zuid-westen naar het noord-oosten.
-
-Pag. II-270, kopees: mogelijk zetfout voor kopecks.
-
-
-Wijzigingen.
-
-Voetnoten zijn onder de betreffende paragraaf gezet; de voetnoten in de
-eerste woordenlijst zijn verzameld onderaan de eerste woordenlijst.
-
-Herhaalde kanttekeningen (datum en plaats) zijn verwijderd; deze werden
-in het brondocument herhaald als een alinea of datum/plaats op de
-volgende pagina doorliep. Soms werden ze enigszins korter of iets anders
-geformuleerd; in dergelijke gevallen is steeds de meest uitgebreide of
-de duidelijkste versie gekozen. In de bron staan sommige kanttekeningen
-midden in een alinea, deze zijn naar het begin van de alinea verplaatst,
-waardoor sommige alinea's beginnen met twee kanttekeningen. Sommige
-kanttekeningen zijn samengevoegd (bijvoorbeeld "De baden van Natchikin"
-en "De heete bronnen van Natchikin" tot "De baden en heete bronnen van
-Natchikin") als ze op hetzelfde onderwerp betrekking hebben en er geen
-duidelijke reden is voor de overgang van de ene naar de andere
-kanttekening.
-
-Enkele overduidelijk ontbrekende of overbodige leestekens en spaties
-zijn stilzwijgend toegevoegd of verwijderd. Overduidelijke zetfouten
-(bijvoorbeeld verwisselingen van letters; weggevallen letters; verkeerd
-om gezette letters) zijn stilzwijgend gecorrigeerd.
-
-Verschillende plaatsen: kibitsk gewijzigd in kibitk
-
-Pag. I-vii: onvertsaagde gewijzigd in onversaagde
-
-Pag. I-4, voetnoot [3]: Petropavlosskaia-gaven gewijzigd in
-Petropavlosskaia-haven
-
-Pag. I-6: woei,) gewijzigd in woei,
-
-Pag. I-8: vermaardhed gewijzigd in vermaardheid
-
-Pag. I-26: boosten gewijzigd in beesten
-
-Pag. I-47: konde om gewijzigd in konden hem
-
-Pag. I-55: Bolchaiä-reka gewijzigd in Bolchaïa-reka; nïeuwe gewijzigd in
-nieuwe
-
-Pag. I-61: Bolchaia-reka gewijzigd in Bolchaïa-reka
-
-Pag. I-63: vethaalt gewijzigd in verhaalt
-
-Pag. I-65: bouw-ordre gewijzigd in bouw-order
-
-Pag. I-71: slatkaïa-treva gewijzigd in slatkaïa-trava
-
-Pag. I-76: aftechrikken gewijzigd in afteschrikken
-
-Pag. I-84: eïgentlijke gewijzigd in eigentlijke
-
-Pag. I-97: vischvangt gewijzigd in vischvangst
-
-Pag. I-124: Bolchaiä-reka gewijzigd in Bolchaïa-reka
-
-Pag. I-129: nimmer en dag gewijzigd in nimmer een dag
-
-Pag. I-130-132: kanttekeningen geven als datum Januarij 1787,
-gecorrigeerd naar 1788.
-
-Pag. I-133: inwoonners gewijzigd in inwoonders; Beniouski gewijzigd in
-Beniovski
-
-Pag. I-135: en op en gewijzigd in en op een
-
-Pag. I-141: nog en andere gewijzigd in nog een andere
-
-Pag. I-145: Varcknei gewijzigd in Vercknei
-
-Pag. I-147: ieder werk gewijzigd in ieder werkt
-
-Pag. I-158: Koriakken gewijzigd in Koriaken
-
-Pag. I-167: Klutchekaïa gewijzigd in Klutchefskaïa
-
-Pag. I-183: Yelofski gewijzigd in Yelofki
-
-Pag. I-186: Ozernaï gewijzigd in Ozernoï
-
-Pag. I-195: eenen of anderen heilig gewijzigd in eenen of anderen
-heiligen
-
-Pag. I-196: kinren gewijzigd in kinderen
-
-Pag. I-207: Kaminei gewijzigd in Kaminoi
-
-Pag. I-208: èén gewijzigd in één
-
-Pag. I-236: Monteney gewijzigd in Monterey
-
-Pag. II-16: Chestokovæ gewijzigd in Chestokova
-
-Pag. II-28: wachtede zij niet gewijzigd in wachteden zij niet
-
-Pag. II-40: Youchtka gewijzigd in Youltitka
-
-Pag. II-66: Lamonten gewijzigd in Lamouten; Yakonten gewijzigd in
-Yakouten
-
-Pag. II-79: Kriak gewijzigd in Koriak
-
-Pag. II-84: monkamorr gewijzigd in moukhamorr
-
-Pag. II-129: Simeon gewijzigd in Siméon zoals elders
-
-Pag. II-136: Aldaun gewijzigd in Aldann
-
-Pag. II-142: I, Deel, gewijzigd in Deel I,
-
-Pag. II-143: Babouscka gewijzigd in Babouschka
-
-Pag. II-149: Tounsen gewijzigd in Toungousen
-
-Pag. II-166: ging de Heer Majoor en ik gewijzigd in gingen de Heer
-Majoor en ik
-
-Pag. II-181: wegens den del van gewijzigd in wegens den handel van
-
-Pag. II-197: Lamonters gewijzigd in Lamouters
-
-Pag. II-200: ordres gewijzigd in orders; Okhata gewijzigd in Okhota
-
-Pag. II-204: bewisten gewijzigd in betwisten
-
-Pag. II-206: Moundoukaun gewijzigd in Moundoukann
-
-Pag. II-209: het beste gewijzigd in het beest
-
-Pag. II-210: Yndome gewijzigd in Yndoma
-
-Pag. II-223: ans gewijzigd in lans
-
-Pag. II-227: Néderézoff gewijzigd in Nédarézoff
-
-Pag. II-231: Nêdarézoff gewijzigd in Nédarézoff
-
-Pag. II-235: snaphaanschoot gewijzigd in snaphaanschot
-
-Pag. II-236: LISTUENISCHNOYé-DéREVO gewijzigd in LISTUENISCHNOYÉ-DÉREVO
-
-Pag. II-239: Den 26. gewijzigd in Den 24.
-
-Pag. II-251: pleeg gewijzigd in pleegde
-
-Pag. II-253: siberien gewijzigd in Siberien
-
-Pag. II-257, voetnoot [203]: Kaaloff gewijzigd in Kasloff
-
-Pag. II-279: Mantchouxsche gewijzigd in Mantchousche.
-
-
-
-
-
-End of the Project Gutenberg EBook of Historisch dagverhaal der reize van
-den heer De Lesseps, by Bartholemy  de Lesseps
-
-*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK HISTORISCH DAGVERHAAL ***
-
-***** This file should be named 44047-8.txt or 44047-8.zip *****
-This and all associated files of various formats will be found in:
-        http://www.gutenberg.org/4/4/0/4/44047/
-
-Produced by André Engels, Harry Lamé and the Online
-Distributed Proofreading Team at http://www.pgdp.net.
-Scanned by Universiteitsbibliotheek Amsterdam (Early Dutch
-Books Online)
-
-
-Updated editions will replace the previous one--the old editions
-will be renamed.
-
-Creating the works from public domain print editions means that no
-one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
-(and you!) can copy and distribute it in the United States without
-permission and without paying copyright royalties.  Special rules,
-set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
-copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
-protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project
-Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
-charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you
-do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
-rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose
-such as creation of derivative works, reports, performances and
-research.  They may be modified and printed and given away--you may do
-practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is
-subject to the trademark license, especially commercial
-redistribution.
-
-
-
-*** START: FULL LICENSE ***
-
-THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
-PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
-
-To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
-distribution of electronic works, by using or distributing this work
-(or any other work associated in any way with the phrase "Project
-Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
-Gutenberg-tm License available with this file or online at
-  www.gutenberg.org/license.
-
-
-Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
-electronic works
-
-1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
-electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
-and accept all the terms of this license and intellectual property
-(trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
-the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
-all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
-If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
-Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
-terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
-entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
-
-1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be
-used on or associated in any way with an electronic work by people who
-agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few
-things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
-even without complying with the full terms of this agreement.  See
-paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project
-Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
-and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
-works.  See paragraph 1.E below.
-
-1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
-or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
-Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the
-collection are in the public domain in the United States.  If an
-individual work is in the public domain in the United States and you are
-located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
-copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
-works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
-are removed.  Of course, we hope that you will support the Project
-Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
-freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
-this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
-the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
-keeping this work in the same format with its attached full Project
-Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
-
-1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern
-what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in
-a constant state of change.  If you are outside the United States, check
-the laws of your country in addition to the terms of this agreement
-before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
-creating derivative works based on this work or any other Project
-Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
-the copyright status of any work in any country outside the United
-States.
-
-1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
-
-1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate
-access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
-whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
-phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
-Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
-copied or distributed:
-
-This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
-almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
-re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
-with this eBook or online at www.gutenberg.org
-
-1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
-from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
-posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
-and distributed to anyone in the United States without paying any fees
-or charges.  If you are redistributing or providing access to a work
-with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
-work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
-through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
-Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
-1.E.9.
-
-1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
-with the permission of the copyright holder, your use and distribution
-must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
-terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
-to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
-permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
-
-1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
-License terms from this work, or any files containing a part of this
-work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
-
-1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
-electronic work, or any part of this electronic work, without
-prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
-active links or immediate access to the full terms of the Project
-Gutenberg-tm License.
-
-1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary,
-compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
-word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
-distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
-"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
-posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
-you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
-copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
-request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
-form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
-License as specified in paragraph 1.E.1.
-
-1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
-performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
-unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
-
-1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing
-access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
-that
-
-- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
-     the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
-     you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is
-     owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
-     has agreed to donate royalties under this paragraph to the
-     Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments
-     must be paid within 60 days following each date on which you
-     prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
-     returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and
-     sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
-     address specified in Section 4, "Information about donations to
-     the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."
-
-- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
-     you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
-     does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
-     License.  You must require such a user to return or
-     destroy all copies of the works possessed in a physical medium
-     and discontinue all use of and all access to other copies of
-     Project Gutenberg-tm works.
-
-- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
-     money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
-     electronic work is discovered and reported to you within 90 days
-     of receipt of the work.
-
-- You comply with all other terms of this agreement for free
-     distribution of Project Gutenberg-tm works.
-
-1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
-electronic work or group of works on different terms than are set
-forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
-both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
-Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the
-Foundation as set forth in Section 3 below.
-
-1.F.
-
-1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
-effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
-public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
-collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
-works, and the medium on which they may be stored, may contain
-"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
-corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
-property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
-computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
-your equipment.
-
-1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
-of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
-Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
-Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
-Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
-liability to you for damages, costs and expenses, including legal
-fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
-LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
-PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
-TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
-LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
-INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
-DAMAGE.
-
-1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
-defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
-receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
-written explanation to the person you received the work from.  If you
-received the work on a physical medium, you must return the medium with
-your written explanation.  The person or entity that provided you with
-the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
-refund.  If you received the work electronically, the person or entity
-providing it to you may choose to give you a second opportunity to
-receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy
-is also defective, you may demand a refund in writing without further
-opportunities to fix the problem.
-
-1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth
-in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS', WITH NO OTHER
-WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
-WARRANTIES OF MERCHANTABILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
-
-1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied
-warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
-If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
-law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
-interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
-the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any
-provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
-
-1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
-trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
-providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
-with this agreement, and any volunteers associated with the production,
-promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
-harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
-that arise directly or indirectly from any of the following which you do
-or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
-work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
-Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.
-
-
-Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
-
-Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
-electronic works in formats readable by the widest variety of computers
-including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists
-because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
-people in all walks of life.
-
-Volunteers and financial support to provide volunteers with the
-assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg-tm's
-goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
-remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project
-Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
-and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
-To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
-and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
-and the Foundation information page at www.gutenberg.org
-
-
-Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive
-Foundation
-
-The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
-501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
-state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
-Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification
-number is 64-6221541.  Contributions to the Project Gutenberg
-Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
-permitted by U.S. federal laws and your state's laws.
-
-The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
-Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
-throughout numerous locations.  Its business office is located at 809
-North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887.  Email
-contact links and up to date contact information can be found at the
-Foundation's web site and official page at www.gutenberg.org/contact
-
-For additional contact information:
-     Dr. Gregory B. Newby
-     Chief Executive and Director
-     gbnewby@pglaf.org
-
-Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg
-Literary Archive Foundation
-
-Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
-spread public support and donations to carry out its mission of
-increasing the number of public domain and licensed works that can be
-freely distributed in machine readable form accessible by the widest
-array of equipment including outdated equipment.  Many small donations
-($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
-status with the IRS.
-
-The Foundation is committed to complying with the laws regulating
-charities and charitable donations in all 50 states of the United
-States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a
-considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
-with these requirements.  We do not solicit donations in locations
-where we have not received written confirmation of compliance.  To
-SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
-particular state visit www.gutenberg.org/donate
-
-While we cannot and do not solicit contributions from states where we
-have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
-against accepting unsolicited donations from donors in such states who
-approach us with offers to donate.
-
-International donations are gratefully accepted, but we cannot make
-any statements concerning tax treatment of donations received from
-outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.
-
-Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
-methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other
-ways including checks, online payments and credit card donations.
-To donate, please visit:  www.gutenberg.org/donate
-
-
-Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic
-works.
-
-Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm
-concept of a library of electronic works that could be freely shared
-with anyone.  For forty years, he produced and distributed Project
-Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.
-
-Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
-editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
-unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily
-keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
-
-Most people start at our Web site which has the main PG search facility:
-
-     www.gutenberg.org
-
-This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
-including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
-Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
-subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.
-
diff --git a/44047-8.zip b/44047-8.zip
deleted file mode 100644
index 1f3a2d4..0000000
--- a/44047-8.zip
+++ /dev/null
diff --git a/44047-h.zip b/44047-h.zip
deleted file mode 100644
index 8bfe9c9..0000000
--- a/44047-h.zip
+++ /dev/null
diff --git a/44047-h/44047-h.htm b/44047-h/44047-h.htm
index efaf158..0ad7ab7 100644
--- a/44047-h/44047-h.htm
+++ b/44047-h/44047-h.htm
@@ -76,48 +76,9 @@
     </style>
   </head>
 <body>
+<div>*** START OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK 44047 ***</div>
 
 
-<pre>
-
-The Project Gutenberg EBook of Historisch dagverhaal der reize van den
-heer De Lesseps, by Bartholemy  de Lesseps
-
-This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
-almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
-re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
-with this eBook or online at www.gutenberg.org
-
-
-Title: Historisch dagverhaal der reize van den heer De Lesseps
-       Zedert het verlaten van den Heer Graaf de la Perouse en
-              zyne togtgenooten in de haven van St. Pieter & Paulus op
-              Kamchatka, enz.
-
-Author: Bartholemy  de Lesseps
-
-Release Date: October 27, 2013 [EBook #44047]
-
-Language: Dutch
-
-Character set encoding: ISO-8859-1
-
-*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK HISTORISCH DAGVERHAAL ***
-
-
-
-
-Produced by André Engels, Harry Lamé and the Online
-Distributed Proofreading Team at http://www.pgdp.net.
-Scanned by Universiteitsbibliotheek Amsterdam (Early Dutch
-Books Online)
-
-
-
-
-
-
-</pre>
 
 
 <div class="tnbox">
@@ -26149,377 +26110,7 @@ Pag. II-318, 319: paginanummers gecorrigeerd (218 gewijzigd in 318 en 219 gewijz
 
 
 
-<pre>
-
-
-
-
-
-End of the Project Gutenberg EBook of Historisch dagverhaal der reize van
-den heer De Lesseps, by Bartholemy  de Lesseps
-
-*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK HISTORISCH DAGVERHAAL ***
-
-***** This file should be named 44047-h.htm or 44047-h.zip *****
-This and all associated files of various formats will be found in:
-        http://www.gutenberg.org/4/4/0/4/44047/
-
-Produced by André Engels, Harry Lamé and the Online
-Distributed Proofreading Team at http://www.pgdp.net.
-Scanned by Universiteitsbibliotheek Amsterdam (Early Dutch
-Books Online)
-
-
-Updated editions will replace the previous one--the old editions
-will be renamed.
-
-Creating the works from public domain print editions means that no
-one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
-(and you!) can copy and distribute it in the United States without
-permission and without paying copyright royalties.  Special rules,
-set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
-copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
-protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project
-Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
-charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you
-do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
-rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose
-such as creation of derivative works, reports, performances and
-research.  They may be modified and printed and given away--you may do
-practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is
-subject to the trademark license, especially commercial
-redistribution.
-
-
-
-*** START: FULL LICENSE ***
-
-THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
-PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
-
-To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
-distribution of electronic works, by using or distributing this work
-(or any other work associated in any way with the phrase "Project
-Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
-Gutenberg-tm License available with this file or online at
-  www.gutenberg.org/license.
-
-
-Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
-electronic works
-
-1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
-electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
-and accept all the terms of this license and intellectual property
-(trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
-the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
-all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
-If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
-Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
-terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
-entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
-
-1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be
-used on or associated in any way with an electronic work by people who
-agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few
-things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
-even without complying with the full terms of this agreement.  See
-paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project
-Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
-and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
-works.  See paragraph 1.E below.
-
-1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
-or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
-Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the
-collection are in the public domain in the United States.  If an
-individual work is in the public domain in the United States and you are
-located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
-copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
-works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
-are removed.  Of course, we hope that you will support the Project
-Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
-freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
-this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
-the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
-keeping this work in the same format with its attached full Project
-Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
-
-1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern
-what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in
-a constant state of change.  If you are outside the United States, check
-the laws of your country in addition to the terms of this agreement
-before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
-creating derivative works based on this work or any other Project
-Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
-the copyright status of any work in any country outside the United
-States.
-
-1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
-
-1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate
-access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
-whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
-phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
-Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
-copied or distributed:
-
-This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
-almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
-re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
-with this eBook or online at www.gutenberg.org
-
-1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
-from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
-posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
-and distributed to anyone in the United States without paying any fees
-or charges.  If you are redistributing or providing access to a work
-with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
-work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
-through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
-Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
-1.E.9.
-
-1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
-with the permission of the copyright holder, your use and distribution
-must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
-terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
-to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
-permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
-
-1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
-License terms from this work, or any files containing a part of this
-work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
-
-1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
-electronic work, or any part of this electronic work, without
-prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
-active links or immediate access to the full terms of the Project
-Gutenberg-tm License.
-
-1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary,
-compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
-word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
-distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
-"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
-posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
-you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
-copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
-request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
-form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
-License as specified in paragraph 1.E.1.
-
-1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
-performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
-unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
-
-1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing
-access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
-that
-
-- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
-     the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
-     you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is
-     owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
-     has agreed to donate royalties under this paragraph to the
-     Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments
-     must be paid within 60 days following each date on which you
-     prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
-     returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and
-     sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
-     address specified in Section 4, "Information about donations to
-     the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."
-
-- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
-     you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
-     does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
-     License.  You must require such a user to return or
-     destroy all copies of the works possessed in a physical medium
-     and discontinue all use of and all access to other copies of
-     Project Gutenberg-tm works.
-
-- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
-     money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
-     electronic work is discovered and reported to you within 90 days
-     of receipt of the work.
-
-- You comply with all other terms of this agreement for free
-     distribution of Project Gutenberg-tm works.
-
-1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
-electronic work or group of works on different terms than are set
-forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
-both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
-Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the
-Foundation as set forth in Section 3 below.
-
-1.F.
-
-1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
-effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
-public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
-collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
-works, and the medium on which they may be stored, may contain
-"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
-corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
-property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
-computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
-your equipment.
-
-1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
-of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
-Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
-Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
-Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
-liability to you for damages, costs and expenses, including legal
-fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
-LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
-PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
-TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
-LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
-INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
-DAMAGE.
-
-1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
-defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
-receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
-written explanation to the person you received the work from.  If you
-received the work on a physical medium, you must return the medium with
-your written explanation.  The person or entity that provided you with
-the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
-refund.  If you received the work electronically, the person or entity
-providing it to you may choose to give you a second opportunity to
-receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy
-is also defective, you may demand a refund in writing without further
-opportunities to fix the problem.
-
-1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth
-in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS', WITH NO OTHER
-WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
-WARRANTIES OF MERCHANTABILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
-
-1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied
-warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
-If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
-law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
-interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
-the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any
-provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
-
-1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
-trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
-providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
-with this agreement, and any volunteers associated with the production,
-promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
-harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
-that arise directly or indirectly from any of the following which you do
-or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
-work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
-Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.
-
-
-Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
-
-Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
-electronic works in formats readable by the widest variety of computers
-including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists
-because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
-people in all walks of life.
-
-Volunteers and financial support to provide volunteers with the
-assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg-tm's
-goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
-remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project
-Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
-and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
-To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
-and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
-and the Foundation information page at www.gutenberg.org
-
-
-Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive
-Foundation
-
-The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
-501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
-state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
-Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification
-number is 64-6221541.  Contributions to the Project Gutenberg
-Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
-permitted by U.S. federal laws and your state's laws.
-
-The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
-Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
-throughout numerous locations.  Its business office is located at 809
-North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887.  Email
-contact links and up to date contact information can be found at the
-Foundation's web site and official page at www.gutenberg.org/contact
-
-For additional contact information:
-     Dr. Gregory B. Newby
-     Chief Executive and Director
-     gbnewby@pglaf.org
-
-Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg
-Literary Archive Foundation
-
-Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
-spread public support and donations to carry out its mission of
-increasing the number of public domain and licensed works that can be
-freely distributed in machine readable form accessible by the widest
-array of equipment including outdated equipment.  Many small donations
-($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
-status with the IRS.
-
-The Foundation is committed to complying with the laws regulating
-charities and charitable donations in all 50 states of the United
-States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a
-considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
-with these requirements.  We do not solicit donations in locations
-where we have not received written confirmation of compliance.  To
-SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
-particular state visit www.gutenberg.org/donate
-
-While we cannot and do not solicit contributions from states where we
-have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
-against accepting unsolicited donations from donors in such states who
-approach us with offers to donate.
-
-International donations are gratefully accepted, but we cannot make
-any statements concerning tax treatment of donations received from
-outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.
-
-Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
-methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other
-ways including checks, online payments and credit card donations.
-To donate, please visit:  www.gutenberg.org/donate
-
-
-Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic
-works.
-
-Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm
-concept of a library of electronic works that could be freely shared
-with anyone.  For forty years, he produced and distributed Project
-Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.
-
-Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
-editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
-unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily
-keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
-
-Most people start at our Web site which has the main PG search facility:
-
-     www.gutenberg.org
-
-This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
-including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
-Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
-subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.
-
-
-
-</pre>
 
+<div>*** END OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK 44047 ***</div>
 </body>
 </html>