diff options
Diffstat (limited to 'old/42700-0.txt')
| -rw-r--r-- | old/42700-0.txt | 9779 |
1 files changed, 0 insertions, 9779 deletions
diff --git a/old/42700-0.txt b/old/42700-0.txt deleted file mode 100644 index 7cb20dd..0000000 --- a/old/42700-0.txt +++ /dev/null @@ -1,9779 +0,0 @@ -Project Gutenberg's Plutarch's Parallel lives - Volume 3, by Plutarch - -This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with -almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or -re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included -with this eBook or online at www.gutenberg.org - - -Title: Plutarch's Parallel lives - Volume 3 - Alcibiades - Coriolanus - Timoleon - Aemilius Paulus - - Pelopidas - Marcellus - -Author: Plutarch - -Translator: Alexandros Rangavis - -Release Date: May 12, 2013 [EBook #42700] - -Language: Greek - -Character set encoding: UTF-8 - -*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK PLUTARCH'S PARALLEL LIVES *** - - - - -Produced by Sophia Canoni. Thanks to George Canonis for -his major work in proofreading. - - - - - -Note: The tonic system has been changed from polytonic to -monotonic, otherwise the spelling of the book has not been -changed. Footnotes have been converted to endnotes and their -numbers are included in (). - -Σημείωση: Ο τονισμός έχει αλλάξει από πολυτονικό σε μονοτονικό, -κατά τα άλλα έχει διατηρηθεί η ορθογραφία του βιβλίου. Οι -υποσημειώσεις έχουν μεταφερθεί στο τέλος του βιβλίου και οι -αριθμοί τους περικλείονται σε (). - - - - -ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΥ - -ΒΙΟΙ ΠΑΡΑΛΛΗΛΟΙ. - -ΜΕΤΑΦΡΑΣΙΣ - -ΥΠΟ - -Α. Ρ. ΡΑΓΚΑΒΗ. - -ΤΟΜΟΣ ΤΡΙΤΟΣ. - -ΑΛΚΙΒΙΑΔΗΣ. — ΚΟΡΙΟΛΑΝΟΣ — ΤΙΜΟΛΕΩΝ. -ΑΙΜΙΛΙΟΣ ΠΑΥΛΟΣ — ΠΕΛΟΠΙΔΑΣ — ΜΑΡΚΕΛΛΟΣ - -ΕΝ ΑΘΗΝΑΙΣ, -ΤΥΠΟΙΣ ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ ΚΟΡΟΜΗΛΑ. - -1864 - - - - -ΓΕΩΡΓΙΩ ΜΠΗΚΑ. - -Η Π Ε Ι Ρ Ω Τ Η - -ΦΙΛΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΥΠΕΡ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΓΡΑΜΜΑΤΩΝ - -ΦΙΛΟΤΙΜΙΑΣ ΕΝΕΚΑ. - - -Η ΤΩΝ ΠΑΡΑΛΛΗΛΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΙΣ - - - -ΑΝΑΤΙΘΕΤΑΙ - - - - - - - - - - -ΑΛΚΙΒΙΑΔΗΣ - - -A. ΤΟΥ Αλκιβιάδου η οικογένεια φαίνεται πρώτον έχουσα αρχηγόν -Ευρυσάκην τον υιόν του Αίαντος (1)· εκ μητρός δ' ήτον -Αλκμαιωνίδης, γεννηθείς εκ Δεινομάχης, της θυγατρός του -Μεγακλέους (2). Ο δε πατήρ αυτού Κλεινίας εναυμάχησεν ενδόξως -εις το Αρτεμίσιον (33), έχων τριήρη ήν ώπλισε δι' ιδίας -δαπάνης, και εφονεύθη έπειτα πολεμών κατά των Βοιωτών περί την -Κορώνειαν(4). Επίτροποι δ' ήσαν του Αλκιβιάδου ο Περικλής και -ο Αρίφρων, υιοί του Ξανθίππου, συγγενείς όντες αυτού (5). -Ορθώς δε λέγεται ότι ουκ ολίγον συνετέλεσεν εις την δόξαν του η -προς αυτόν εύνοια και φιλική διάθεσις του Σωκράτους. Και του -μεν Νικίου και Δημοσθένους και Λαμάχου και Φορμίωνος και -Θρασυβούλου και Θηραμένους (6), ανδρών οίτινες επί της εποχής -αυτού επίσημοι ανεδείχθησαν, ουδενός ουδ' η μήτηρ καν -ονομάζεται· του δ' Αλκιβιάδου ηξεύρομεν και την τροφόν, ότι -ήτον Λάκαινα το γένος, και εκαλείτο Αμύκλα, και τον παιδαγωγόν, -ότι ωνομάζετο Ζώπυρος, ως το μεν ο Αντισθένης (73), το δε -διηγείται ο Πλάτων. Και περί μεν της ωραιότητος του Αλκιβιάδου -ίσως τίποτε δεν πρέπει να ειπώμεν, εκτός ότι και παις όταν -ήτον, και νεανίσκος και ανήρ, ήνθει αύτη εις πάσαν ηλικίαν και -εις πάσαν ώραν του σώματός του, και τον καθίστα εράσμιον και -γλυκύν. Διότι δεν είναι αληθές, ως ο Ευριπίδης έλεγεν, ότι όλων -των ωραίων ανθρώπων ωραίον είναι και το φθινόπωρον· αλλά το -πλεονέκτημα τούτο είχε μετ' ολίγων άλλων ο Αλκιβιάδης διά την -καλήν φύσιν και κράσιν του σώματός του. Η δε φωνή του λέγουσιν -ότι είχε και τραυλότητά τινα ήτις την εστόλιζε, και έδιδεν εις -την πολυλογίαν αυτού επαγωγόν τινα χάριν. Απομνημονεύει δε και -ο Αριστοφάνης την τραυλότητα αυτού (8) όπου περιπαίζει τον -Θέωρον (9)· - - Και ο Αλκιβιάδης μ' έλεγε τραυλώς· - «Ο Θέωλος· ιδέ τον, έχει κόλακος (10) - την κεφαλήν.» Ορθώς αυτά ετραύλισε. - -Και ο Άρχιππος (11), χλευάζων τον υιόν του Αλκιβιάδου, λέγει· - - «Νωθρώς βαδίζει έλκων το ιμάτιον, - -όπως φαίνηται όσον ενδέχεται προς τον πατέρα του ομοιότερος, -και - - τραυλά προφέρει και στραβολαιμίζεται - -Β. Και το μεν ήθος αυτού πολλάς μετά ταύτα, ως είναι επόμενον -εν μέσω μεγάλων πραγμάτων και πολυτρόπων τυχών, έδειξε τας -ανομοιότητας προς εαυτό και τας μεταβολάς· αλλ' εν ώ πολλά και -μεγάλα είχεν εκ φύσεως πάθη, το ισχυρότατον αυτών ήτον το -φιλόνεικον άμα και το φιλόπρωτον, ως φαίνεται εκ των παιδικών -απομνημονευμάτων του. Παλαίων ποτέ και στενοχωρούμενος, διά να -μη πέση, έφερεν εις το στόμα του τους δακτύλους του -στενοχωρούντος αυτόν, και εφαίνετο ως αν ήθελε να τω φάγη τας -χείρας, ώστε ηναγκάσθη να τον αφήση, και είπε. «Δαγκάνεις, ω -Αλκιβιάδη, ως αι γυναίκες». «Όχι, απεκρίθη εκείνος, αλλ' ως οι -λέοντες». Άλλοτε δε, μικρός ων, έπαιζεν αστραγάλους εις την -οδόν. Όταν δ' ήτον η σειρά του να ρίψη, επήλθε φορτηγός άμαξα· -και πρώτον μεν είπεν αυτός προς τον οδηγούντα το ζεύγος να -περιμείνη, διότι έπρεπε να ρίψη τους αστραγάλους εις της αμάξης -τον δρόμον. Επειδή δ' εκείνος, αγροίκος ων, δεν υπήκουσε και -επροχώρει, οι μεν άλλοι παίδες απεσύρθησαν, ο δ' Αλκιβιάδης, -πρηνής πεσών εμπρός του ζεύγους, και εξαπλωθείς, τω είπεν, αν -θέλη να περάση. Τότε ο άνθρωπος φοβηθείς, ανεχαίτισε το ζεύγος -του, όσοι δ' είδον τα γενόμενα, έμεινον εκπεπληγμένοι, και -έτρεξαν μετά βοής προς αυτόν. Όταν δ' έφθασεν εις ηλικίαν να -μανθάνη, εις μεν τους λοιπούς διδασκάλους προθύμως υπήκουεν, -απέφευγε δε το μάθημα του αυλού, ως αγενές και ελευθέρων -ανάξιον, λέγων ότι η χρήσις της λύρας και του πλήκτρου αυτής -δεν διαφθείρει ούτε το σχήμα ούτε την μορφήν ήτις αρμόζει εις -άνδρα ελεύθερον· ανθρώπου δε φυσώντος διά του στόματος τους -αυλούς, ουδ' οι οικειότεροι δύνανται να γνωρίσωσιν ευκόλως το -πρόσωπον. Προσέτι δε, ότι η μεν λύρα ομιλεί και τραγωδεί ομού -μετά του παίζοντος αυτήν, ο δ' αυλός ότι αποστομοί και φράττει, -και αφαιρεί εκάστου την φωνήν και τον λόγον. «Ας αυλώσιν, είπε, -των Θηβαίων οι παίδες, διότι δεν ηξεύρουσι να διαλέγωνται. Εις -ημάς δε τους Αθηναίους, καθώς λέγουσιν οι πατέρες ημών, -αρχηγέτις είναι η Αθηνά, και ο πατρώος (12) Απόλλων. Εξ αυτών -δε, εκείνη μεν έρριψε τον αυλόν, αυτός δ' έγδαρε τον αυλητήν -(1).» Τοιαύτα αστειευόμενος ή σπουδαίως λέγων ο Αλκιβιάδης, -και αυτός παράτησε το μάθημα, και εξ αιτίας αυτού και οι άλλοι· -διότι ταχέως διεδόθη λόγος εις τους παίδας ότι καλώς ποιών ο -Αλκιβιάδης αποστρέφεται την αυλητικήν, και χλευάζει τους -σπουδάζοντας αυτήν. Διά τούτο ο αυλός εξέπεσεν όλως διόλου ως -διασκέδασις των ελευθέρων, και περιεφρονήθη. - -Γ. Μεταξύ διαφόρων άλλων ύβρεων έγραψεν ο Αντιφών (14) και -ότι, όταν ήτον παις, εδραπέτευσεν εκ της οικίας του πρός τινα -των εραστών του, Δημοκράτην καλούμενον· και ότι ο μεν Αρίφρων -ήθελε να τον ζητήση διά κήρυκος, αλλ' ο Περικλής δεν αφήκεν, -ειπών· «Αν μεν απέθανε, θέλει φανή διά του κηρύγματος μόνον -κατά μίαν ημέραν πρότερον, αν δ' είναι σώος, η τιμή του δεν -θέλει είσθαι σώα δι' όλου του βίου του.» Ομοίως διηγείται ότι -εφόνευσε καί τινα των οπαδών του, κτυπήσας αυτόν διά ξύλου εις -την παλαίστραν του Σιβυρτίου (15). Αλλ' ίσως ταύτα δεν πρέπει -να πιστευθώσι, διότι γράφονται υπ' ανθρώπου όστις ο ίδιος -ομολογεί ότι υβρίζει τον Αλκιβιάδην υπ' έχθρας κινούμενος. - -Δ. Ήδη δε πολλοί και επίσημοι συνήγοντο περί αυτόν και τον -επεριποιούντο· και οι μεν άλλοι ήτον προφανές ότι εξεπλήττοντο -και τον επεμελούντο διά την λαμπρότητα της καλλονής αυτού· η δ' -αγάπη του Σωκράτους ήτον μεγίστη απόδειξις της αρετής και της -ευφυίας του νεανίου· διότι βλέπων αυτήν εμφαινομένην και -διαλάμπουσαν εις την μορφήν αυτού, αλλά τον πλούτον και την -επίσημον θέσιν αυτού φοβούμενος, και τον όχλον των πολιτών, των -ξένων και των συμμάχων, των επιζητούντων την εύνοιαν αυτού διά -κολακειών και χαρίτων, ήθελε να τον προστατεύση, και να μη τον -παραβλέψη ως φυτόν ού ο καρπός πίπτει και φθείρεται εις το -άνθος. Διότι κανένα η τύχη δεν περιεστοίχισε και ωχύρωσε -τοσούτον διά των λεγομένων αγαθών, ώστε ουδ' υπό της φιλοσοφίας -να είναι τρωτός, ουδ' η παρρησία ή οι δηκτικοί λόγοι να έχωσι -λαβήν επ' αυτού. Και ευθύς μεν εξ αρχής εξεθήλυνον τον -Αλκιβιάδην οι θέλοντες ν' αρέσωσιν εις αυτόν, και τον εκώλυον -ν' ακούη τον νουθετούντα και εκπαιδεύοντα αυτόν. Εκείνος όμως, -ευγενές έχων το φρόνημα, εγνώρισε τον Σωκράτην, και εσχετίσθη -προς αυτόν, απομακρύνας τους πλουσίους και ενδόξους λατρευτάς -του. Φίλον δ' αποκτήσας αυτόν τυχαίως, και ακούσας των λόγων -αυτού, ουχί εραστού θέλοντος ηδονάς αναξίας ανδρών, ουδέ -ζητούντος φιλήματα και εναγκαλισμούς, αλλά σοφού, όστις ήλεγχε -την σαθρότητα της ψυχής αυτού, και κατέβαλλε τον κενόν και -ανόητον τύφον αυτού, - - Κατακαθίσας ο αλέκτωρ, έκλινεν - ως δούλον το πτερόν του (16). - -Και την μεν του Σωκράτους σχέσιν εξελάμβανεν ότι τω όντι ήτον -θεών υπηρεσία προς επιμέλειαν και σωτηρίαν των νέων. Περιφρονών -δ' αυτός εαυτόν, θαυμάζων εκείνον, αγαπών δε την φιλοφροσύνην -αυτού, και την αρετήν αυτού εντρεπόμενος, αυτός, όστις ήτον -εικών του έρωτος, ως λέγει ο Πλάτων, κατ' ολίγον απέκτησεν -αντέρωτα και αυτός· ώστε εξεπλήττοντο πάντες βλέποντες ότι -αυτός μετά του Σωκράτους συνεδείπνει, και συνεπάλαιε, και -κατώκει υπό την ιδίαν σκηνήν, προς δε τους άλλους αυτού -λατρευτάς ήτον απότομος και δύσκολος, και πρός τινας -προσεφέρετο και διόλου σοβαρώς, καθώς προς Άνυτον τον υιόν του -Ανθεμίωνος. Ούτος ηγάπα τον Αλκιβιάδην, και καλέσας ποτέ εις -δείπνον ξένους τινάς, εκάλεσε και εκείνον. Και την μεν -πρόσκλησιν ηρνήθη ο Αλκιβιάδης· μεθύσας δ' εις τον οίκον του -μετά των φίλων του, ήλθε κωμάζων (17) προς τον Άνυτον, και -σταθείς εις του ανδρώνος τας θύρας, και ιδών τας τραπέζας -κεκαλυμμένας υπό ποτηρίων αργυρών και χρυσών, διέταξε τους -υπηρέτας του να λάβωσι τα ημίση εξ αυτών, και να τα φέρωσιν εις -την οικίαν του. Δεν κατεδέχθη δε να εισέλθη, αλλ' αφ' ού έπραξε -ταύτα, ανεχώρησεν. Επειδή δ' οι ξένοι ωργίζοντο, και έλεγον ότι -ο Αλκιβιάδης μετεχειρίσθη τον Άνυτον υβριστικώς και υπερηφάνως, -ο Άνυτος είπεν, «Επιεικώς εξ εναντίας και φιλοφρόνως· διότι εν -ώ τω ήτον επιτετραμμένον να τα λάβη όλα, μας αφήκε τα ημίση -(18)». - -Ε. Ούτως εφέρετο και προς τους λοιπούς λατρευτάς του, πλην ενός -μετοίκου (19), όστις λέγουσιν ότι ολίγην είχε περιουσίαν, αλλά -την επώλησεν όλην, και συνάξας εκατόν στατήρας (20), -προσέφερεν αυτούς εις τον Αλκιβιάδην, και τον παρεκάλει να τους -δεχθή. Γελάσας δε, και ευχαριστηθείς διά τούτο ο Αλκιβιάδης, -εκάλεσεν εις δείπνον αυτόν, και εστιάσας και φιλοξενήσας αυτόν, -τω απέδωκε το χρυσίον του, και τον επρόσταξε την επαύριον εις -την δημοπρασίαν των δημοσίων φόρων να παρουσιασθή ως αγοραστής -και να υπερθεματίση. Αλλ' ο άνθρωπος ήθελε ν' αποφύγη, διότι -πολλών ταλάντων ήτον η αγορά. Ο Αλκιβιάδης όμως τον ηπείλησεν -ότι θα τον μαστιγώση αν δεν υπακούση (21), διότι ο ίδιος είχεν -ιδιαιτέραν τινά δυσαρέσκειαν τότε κατά των τελωνών (22). Ήλθε -λοιπόν την αυγήν αμέσως εις την αγοράν, και προσέθεσεν εις την -δημοπρασίαν τάλαντον (23). Τότε οι τελώναι συνήλθον -αγανακτούντες, και τον έλεγον να ονομάση τον εγγυητήν του, -πεπεισμένοι όντες ότι δεν θα εύρισκε. Ταραχθείς δ' ο άνθρωπος -ανεχώρει, όταν ο Αλκιβιάδης, μακρόθεν ιστάμενος, είπε προς τους -άρχοντας «Εμέ γράψατε, είναι φίλος μου. Εγγυώμαι.» Ταύτα -ακούσαντες οι τελώναι, έμεινον εις αμηχανίαν, διότι συνήθιζον -εκ των δευτέρων αγορών να χρεωλυτώσι τας πρώτας, και δεν -έβλεπον πώς ν' απαλλαγώσι της δυσκολίας. Ήρχησαν λοιπόν να -παρακαλώσι τον άνθρωπον, και να τω προσφέρωσι χρήματα· ο δ' -Αλκιβιάδης δεν τον άφησε να λάβη ολιγώτερα του ταλάντου, και -μόνον όταν τω έδωκαν το τάλαντον, τον διέταξε να παραιτηθή της -δημοπρασίας. Κατά τούτον τον τρόπον ωφέλησεν αυτόν. - -ΣΤ. H δε του Σωκράτους αγάπη, ει και πολλούς και μεγάλους είχεν -ανταγωνιστάς, ως επί το πλείστον υπερίσχυε παρά τω Αλκιβιάδη, -διότι οι λόγοι εκείνου είχον επιρροήν επί της ευγενούς αυτού -φύσεως, και έστρεφον την καρδίαν του, και δάκρυα τω απέσπων -πολλάκις. Ενίοτε όμως ενέδιδε και εις τους κόλακας, οίτινες -πολλάς τω προσέφερον ηδονάς, και διέφευγε τον Σωκράτην, και ως -δραπετεύων εκυνηγείτο· διότι μόνον εκείνον ησχύνετο και -εφοβείτο, τους δ' άλλους όλους περιεφρόνει. Ο Κλεάνθης (24) -έλεγεν ότι, ο νέος όν ηγάπα, υπ' αυτού μεν εκρατείτο εκ μόνων -των ωτίων, εις δε τους άλλους ότι παρέχει πολλάς άλλας λαβάς, -εννοών την πολυφαγίαν και την ακολασίαν και την οινοποσίαν. Ο -δ' Αλκιβιάδης ην μεν έκδοτος εις τας ηδονάς· τοιαύτην -τουλάχιστον υπόνοιαν δίδει η λεγομένη υπό του Θουκυδίδου -«παρανομία της κατά το σώμα διαίτης του (25).» Αλλά μάλλον διά -της φιλοτιμίας και φιλοδοξίας κυριεύοντες αυτόν οι διαφθορείς -του, τον παρέσυρον προ της καταλλήλου ηλικίας εις μεγάλων -πραγμάτων ενασχολήσεις, πείθοντες αυτόν ότι άμα αρχήση εις τα -δημόσια αναμιγνύμενος, ου μόνον θέλει αμαυρώσει ευθύς τους -άλλους στρατηγούς και δημαγωγούς, αλλά θέλει υπερτερήσει και -του Περικλέους την δύναμιν και την δόξαν μεταξύ των Ελλήνων. -Καθώς λοιπόν ο σίδηρος εις το πυρ γίνεται μαλακός, υπό του -ψύχους όμως πυκνούται πάλιν και συστέλλει τα μόριά του, ούτω -και εκείνον ο Σωκράτης, οσάκις τον κατελάμβανε πλήρη χαυνότητος -και φιληδονίας, τον συνεπίεζε διά του λόγου και τον συνέστελλε, -και τον καθίστα ταπεινόν και άτολμον, διδάσκων αυτόν πόσον ήτον -ελλειπής και κατά πόσον προς την αρετήν ατελής. - -Ζ. Ως δ' υπερέβη την παιδικήν ηλικίαν, επήγεν εις -γραμματοδιδάσκαλον, και τω εζήτησεν έν βιβλίον του Ομήρου. -Επειδή δ' ο διδάσκαλος τω είπεν ότι ουδέν έχει του Ομήρου, τω -κατέφερε μίαν διά του γρόνθου και ανεχώρησεν. Εις άλλον δ' -όστις τω είπεν ότι έχει τον Όμηρον διωρθωμένον υφ' εαυτού· «Και -πώς, τω απεκρίθη, διδάσκεις γράμματα, όταν είσαι ικανός να -διορθώνης τον Όμηρον, και δεν ανατρέφεις μάλλον τους νέους;» -θέλων δε να συντύχη ποτέ μετά του Περικλέους, ήλθεν εις την -θύραν αυτού, και ακούσας ότι καιρόν δεν έχει, αλλά σκέπτεται -πώς να δώση απολογισμόν εις τους Αθηναίους, ανεχώρησεν ο -Αλκιβιάδης ειπών «Και δεν ήτον καλλήτερον να σκεφθή πώς να μη -δώση λόγον εις τους Αθηναίους;» Εν ώ ήτον εισέτι μειράκιον, -ηκολούθησε την εις Ποτίδαιαν (26) εκστρατείαν, και είχε τον -Σωκράτην σύνοικον εις την σκηνήν του, και επολέμει πλησίον -αυτού εις τους αγώνας. Έγινε δε μάχη ισχυρά, καθ' ήν αμφότεροι -διεκρίθησαν· ο δ' Αλκιβιάδης επληγώθη, και ο Σωκράτης εστάθη -εμπρός του και υπερασπίσθη, και προδήλως έσωσεν αυτόν μετά των -όπλων αυτού. Δικαιότατα επομένως το αριστείον ανήκεν εις τον -Σωκράτην. Επειδή δ' οι στρατηγοί, εις την κοινωνικήν θέσιν του -Αλκιβιάδου αποβλέποντες, εφαίνοντο ότι ήθελον εις αυτόν ν' -αποδώσωσι την δόξαν, ο Σωκράτης, θέλων ν' αυξήση την προς τα -καλά φιλοτιμίαν αυτού, πρώτος εμαρτύρει και παρεκάλει να τω -δώσωσι τον στέφανον και την πανοπλίαν (27). Όταν δ' έγινεν η -εν Δηλίω μάχη (28), και έφευγον οι Αθηναίοι, ο μεν Αλκιβιάδης, -ήτον έφιππος. Ιδών δε τον Σωκράτην υποχωρούντα πεζόν μετ' -ολίγων άλλων, δεν επέρασεν εμπρός, αλλά τον συνώδευσε και -επολέμησεν υπέρ αυτού κατά των εχθρών, οίτινες επέπιπτον και -πολλούς εφόνευον. Αλλά ταύτα εγένοντο ύστερον (29). - -Η. Ήτον δ' ο Ιππόνικος, ο πατήρ του Καλλίου, ανήρ δόξαν έχων -πολλήν και δύναμιν διά τον πλούτον και την καταγωγήν του (30). -Τούτον εκτύπησε διά του γρόνθου, ουχί παραφερόμενος υπ' οργής ή -έριδος, αλλά διά να γελάσωσι, στοιχηματίσας μετά των φίλων του. -Επειδή δ' η αυθάδειά του αύτη έγινε περιβόητος εις την πόλιν, -και, ως ήτον επόμενον, όλοι ηγανάκτουν κατ' αυτού, άμα -εξημέρωσεν, απήλθεν ο Αλκιβιάδης εις την οικίαν του Ιππονίκου, -εκτύπησε την θύραν, και εισελθών προς αυτόν, απεδύθη το ιμάτιόν -του, και τω παρέδωκε το σώμα παρακαλών αυτόν να τον μαστιγώση -και να τον τιμωρήση. Τότε εκείνος τον εσυγχώρησε, και -κατεπραΰνθη, και μετά ταύτα τω έδωκεν εις γάμον και την κόρην -του Ιππαρέτην. Τινές δε λέγουσιν ότι ουχί ο Ιππόνικος, αλλά -Καλλίας ο υιός αυτού έδωκεν εις τον Αλκιβιάδην την Ιππαρέτην -μετά προικός δέκα ταλάντων (31). Έπειτα δε, όταν αύτη -εγέννησεν, ότι εισέπραξεν ο Αλκιβιάδης άλλα πάλιν δέκα, την -απαίτησιν προτείνων ότι ούτω συνεφώνησεν αν γεννηθώσιν υιοί. Ο -δε Καλλίας, φοβούμενος τας επιβουλάς του, προσήλθεν εις τον -δήμον και τω εχάρισε τα χρήματα και τον οίκον του (32), εν -περιπτώσει καθ' ήν ήθελε συμπέσει ν' αποθάνη χωρίς ν' αφήση -απογόνους. Ήτον δ' εύτακτος γυνή η Ιππαρέτη, και ηγάπα τον -άνδρα της, και ελυπείτο εις τον γάμον της, βλέπουσα τας σχέσεις -αυτού μετά ξένων και Αθηναίων εταιρών, δι' ό και εγκαταλείψασα -την οικίαν, απήλθε προς τον αδελφόν της. Επειδή δ' ο Αλκιβιάδης -ηδιαφόρει, και εξηκολούθει παραδιδόμενος εις τρυφάς, ανάγκη -ήτον να παραδώση την έγγραφον αίτησιν του διαζυγίου εις τον -άρχοντα, ουχί δι' άλλων, άλλα παρουσιαζομένη αυτοπροσώπως. Όταν -λοιπόν μετέβη προς αυτόν όπως πράξη τούτο κατά τον νόμον, -επελθών ο Αλκιβιάδης, την ήρπασε, και απήλθε, φέρων αυτήν διά -της αγοράς, χωρίς ουδείς να εναντιωθή ή να τολμήση να την -αφαιρέση. Έμεινε δ' ούτω παρ' αυτώ μέχρι του θανάτου της, και -απέθανε μετ' ολίγον, όταν ο Αλκιβιάδης έπλευσεν εις την Έφεσον. -Δεν εφάνη δε παντελώς η βία αύτη ούτε παράνομος ούτε -απάνθρωπος· διότι ο νόμος διά τούτο φαίνεται απαιτών να -παρουσιάζηται η χωριζομένη γυνή η ιδία εις το δημόσιον, όπως -δίδηται αφορμή εις τον άνδρα ν' απαιτή αυτήν και να την λαμβάνη -οπίσω. - -Θ. Είχε δ' αυτός κύνα θαυμαστόν διά το μέγεθος και το κάλλος, -όν είχεν αγοράσει εβδομήκοντα μνας (33). Τούτου έκοψε την -ουράν, ήτις ήτον ωραιοτάτη· οι δε φίλοι του τον επέπληττον διά -τούτο, και τω έλεγον ότι όλοι οργίζονται διά τον κύνα και τον -κακολογούσι. Τότε γελάσας ο Αλκιβιάδης, «Γίνεται λοιπόν, είπεν, -ό,τι ήθελον. Διότι θέλω οι Αθηναίοι περί τούτου να λαλώσιν, -όπως μη λέγωσι χειρότερόν τι περί εμού.» - -Ι. Λέγεται δ' ότι η πρώτη αυτού είσοδος εις τα πολιτικά εγένετο -μετά χρηματικής συνεισφοράς, ήν προσέφερεν ουχί εκ προμελέτης· -αλλ' εν ώ διήρχετο, ακούσας τους Αθηναίους ότι εθορύβουν, -ηρώτησε τις ην η του θορύβου αιτία· και μαθών ότι εγίνοντο -επιδόσεις χρημάτων (34), προσήλθε και συνεισέφερεν· ο δε δήμος -εχειροκρότει και εβόα, και εκείνος υπό χαράς ελησμόνησεν ότι -είχεν ορτύκιον εις τον κόλπον του ιματίου του (35)· φοβηθέν δ' -αυτό έφυγε, και τότε έτι μάλλον εβόων οι Αθηναίοι, και πολλοί -ηγέρθησαν και έτρεχον να το κυνηγήσωσι· το συνέλαβε δ' ο -κυβερνήτης (36) Αντίοχος, και τω το επέδωκε, δι' ό και έγινε -προσφιλέστατος εις τον Αλκιβιάδην. Εν ώ δ' η καταγωγή και ο -πλούτος αυτού, και αι εις τας μάχας ανδραγαθίαι, και οι πολλοί -φίλοι και οικείοι του τω ήνοιγον ευρείας τας θύρας της -πολιτείας, αυτός δι' ουδενός άλλου ήθελε τοσούτον να ισχύση -παρά τω λαώ, ως διά της χάριτος του λόγου αυτού. Και ότι μεν -είχε δύναμιν ευγλωττίας, και οι κωμικοί μαρτυρούσι τούτο, και ο -δυνατώτατος των ρητόρων (37) εν τω κατά Μειδίου λόγω του λέγει -ότι προς τοις άλλοις ο Αλκιβιάδης υπήρχε δεινότατος περί το -λέγειν. Αν δε πιστεύσωμεν τον Θεόφραστον (38), άνδρα φιλομαθή -και ιστορικόν υπέρ πάντα φιλόσοφον, ο Αλκιβιάδης ήτον ο πάντων -ικανώτατος εις το να ευρίσκη επιχειρήματα, και να επινοή τα -εικότα. Αλλά ζητών ου μόνον τι πρέπει να λέγη, αλλά και πώς και -τίνας λέξεις και φράσεις πρέπει να μεταχειρίζηται μη έχων δ' -αυτάς προχείρους, πολλάκις επρόσκοπτε, και εν ώ ωμίλει εσιώπα -και διεκόπτετο, και όταν η λέξις τον διέφευγεν, επανελάμβανε -την τελευταίαν και εσκέπτετο. - -ΙΑ. Περιβόητοι δ' έγιναν και αι ιπποτροφίαι αυτού διά το πλήθος -των αμαξών του· διότι ουδείς άλλος ούτε ιδιώτης ούτε βασιλεύς -έπεμψε ποτέ επτά εις την Ολυμπίαν, αλλά μόνος εκείνος. Ότι δ' -ενίκησε, και ότι έλαβε και το δεύτερον άθλον και το τέταρτον, -ως λέγει ο Θουκυδίδης (39), ως δε λέγει ο Ευριπίδης, και το -τρίτον, τούτο κατά λαμπρότητα και δόξαν υπερβαίνει πάσαν περί -τα τοιαύτα φιλοτιμίαν. Λέγει δ' ο Ευριπίδης εις το άσμα αυτού -ταύτα· - - Σε, ω υιέ του Κλεινίου θα ψάλλω. - Καλόν μεν η νίκη, πλην κάλλιστον, - ό,τι ουδείς των Ελλήνων κατώρθωσε, - πρώτος μ' άρμα να τρέξη, - και δεύτερος και τρίτος· - και νικήσας ακόπως (40), - τρις στεφθείς μ' ελαίαν, - υπό κήρυκος ν' ανευφημήσαι (41). - -ΙΒ. Τούτο δε το λαμπρόν κατέστησεν έτι ενδοξότερον η φιλοτιμία -των πόλεων. Διότι οι Εφέσιοι τω έστησαν σκηνήν πολυτελώς -εστολισμένην, η δε πόλις των Χίων τω προσέφερε τροφάς διά τους -ίππους του, και πλήθος θυμάτων, οίνον δ' οι Λέσβιοι, και τα -άλλα προς υποδοχήν αναγκαία, όπως φιλεύη πολλούς αφειδώς. Αλλά -συκοφαντία τις ή κακοήθεια ίσως συμβάσα κατά τον αγώνα εκείνον, -έδωκεν αφορμήν πολλών λόγων. Λέγεται ότι εις τας Αθήνας υπήρχε -Διομήδης τις, άνθρωπος ουχί πονηρός, φίλος δε του Αλκιβιάδου, -και επιθυμών να κερδήση την νίκην των Ολυμπίων. Ακούσας λοιπόν -ότι είχον οι Αργείοι δημόσιον άμαξαν, και ηξεύρων ότι ο -Αλκιβιάδης είχε μεγάλην επιρροήν, και φίλους πολλούς εις το -Άργος, τον κατέπεισε ν' αγοράση την άμαξαν δι' αυτόν. Την -ηγόρασε λοιπόν ο Αλκιβιάδης, αλλά την ενέγραψεν εις ίδιον -εαυτού όνομα, διά δε τον Διομήδην ηδιαφόρησεν εντελώς, και τον -αφήκε ν' αγανακτή, και να επιμαρτύρηται Θεούς και ανθρώπους. -Φαίνεται δ' ότι και δίκη προέκυψεν εκ τούτου, και λόγον έγραψεν -ο Ισοκράτης (42) περί του ζεύγους υπέρ του υιού του -Αλκιβιάδου· εις αυτόν όμως ο αντίδικος καλείται Τισίας και ουχί -Διομήδης. - -ΙΓ. Αφ' ού δ' επεδόθη εις την πολιτικήν, εν ώ ήτον μειράκιον -έτι, τους μεν άλλους δημαγωγούς ευθύς εταπείνωσεν· ανταγωνιστάς -δ' είχε Φαίακα τον Ερασιστράτου (43) και Νικίαν τον Νικηράτου, -τούτον μεν προβεβηκότα ήδη την ηλικίαν και θεωρούμενον ως -στρατηγόν άριστον· τον δε Φαίακα αρχίζοντα, ως αυτός, τότε ν' -αυξάνη, και εξ επισήμων όντα γονέων, αλλά κατώτερον αυτού και -κατά τ' άλλα και κατά την ευγλωττίαν· διότι εφαίνετο μάλλον -κοινωνικός και καταπειστικός εις τας ιδιαιτέρας συναναστροφάς, -παρά ικανός να υποφέρη τους αγώνας εις την εκκλησίαν του δήμου· -και ως ο Εύπολις (44) λέγει· - - καλώς ελάλει, αλλ' ωμίλει ασθενώς. - -Υφίσταται δε και λόγος τις κατ' Αλκιβιάδου, γραφείς υπό -Φαίακος· εν αυτώ δε μεταξύ άλλων λέγεται και ότι η πόλις είχε -πολλά σκεύη χρυσά και αργυρά διά τας πομπάς, ο δ' Αλκιβιάδης τα -μετεχειρίζετο όλα ως εδικά του, διά την καθ' ημέραν οικιακήν -χρήσιν του. Υπήρχε δέ τις τότε Υπέρβολος Περιθοίδης (45) όν -αναφέρει ως άνθρωπον πονηρόν και ο Θουκυδίδης (46) και όστις -εις τους κωμικούς όλους εν γένει έδιδεν αφορμήν διασκεδάσεως, -χλευαζόμενος πάντοτε εις τα θέατρα. Ανάλγητος ούτος προς τας -κατηγορίας και απαθής ων, εξ αδιαφορίας διά την δόξαν, όπερ -είναι αναισχυντία και ανοησία, αν καί τινες τ' ονομάζουσιν -ανδρείαν και ευτολμίαν, εις κανένα μεν δεν ήρεσκε, τον -μετεχειρίζετο δε πολλάκις ο δήμος, όταν επεθύμει να εξευτελίζη -τους κατέχοντας τ' αξιώματα και να τους συκοφαντή. Υπό τούτου -και τότε ο δήμος καταπεισθείς, έμελλε να ρίψη το όστρακον -(47), δι' ού ταπεινούντες εξορίζουσι πάντοτε τον πολίτην -εκείνον όστις υπερέχει των πολιτών κατά την δόξαν και δύναμιν, -τον φθόνον των μάλλον παρηγορούντες παρά τον φόβον των. Επειδή -δε προφανές ήτον ότι καθ' ενός των τριών θα έρριπτον το -όστρακον, συνήνωσεν ο Αλκιβιάδης τας φατρίας, και -συνδιαλλαχθεις μετά του Νικίου, έτρεψε τον οστρακισμόν κατά του -Υπερβόλου. Ως δέ τινες λέγουσι, συνωμίλησεν ουχί μετά του -Νικίου, αλλά μετά του Φαίακος, και εκείνου προσλαβών την -φατρίαν, έδιωξε τον Υπέρβολον, όστις πολύ απείχε του να το -περιμένη· διότι εις την ποινήν ταύτην ουδείς υπέπιπτε ταπεινός -και άδοξος, ως είπε και ο Πλάτων ο κωμικός (48), τον Υπέρβολον -αναφέρων· - - Των τρόπων του έπαθ' εκείνος άξια, - πλην των στιγμάτων κ' εαυτού ανάξια· - Διά τοιούτους δεν ευρέθη τ' όστρακον. - -Αλλά τα περί τούτων ιστορούμενα αλλαχού ερρέθησαν εκτενέστερον -(49). - -ΙΔ. Ελύπει δε τον Αλκιβιάδην επίσης ο Νικίας θαυμαζόμενος υπό -των εχθρών, ή τιμώμενος υπό των πολιτών· διότι ο Αλκιβιάδης -ήτον πρόξενος των Λακεδαιμονίων (50), και επεριποιήθη τους -άνδρας αυτών όσοι είχον αιχμαλωτισθή εις την Πύλον (51). -Επειδή δ' εκείνοι διά του Νικίου κυρίως επιτυχόντες ειρήνην, -και λαβόντες τους άνδρας οπίσω, υπερηγάπων αυτόν, και μεταξύ -των Ελλήνων ελέγετο λόγος ότι ο Περικλής μεν εκίνησεν, ο Νικίας -δε διέλυσε τον πόλεμον, και οι περισσότεροι ωνόμαζον Νικίειον -την ειρήνην, διά τούτο δυσηρεστείτο σφοδρώς ο Αλκιβιάδης και -εφθόνει, και εσκέπτετο πώς να ταράξη τας συνθήκας. Και πρώτον -μεν εννοήσας ότι οι Αργείοι, μισούντες και φοβούμενοι τους -Σπαρτιάτας, ήθελον ν' αποσπασθώσιν απ' αυτών, τοις έδιδε -κρυφίως ελπίδας συμμαχίας μετά των Αθηναίων, και τους -ενεθάρρυνε, στέλλων και συνεννοούμενος μετά των προεστώτων του -δήμου, να μη φοβώνται, ουδέ να κλίνωσιν υπό τους -Λακεδαιμονίους, αλλά να στραφώσι προς τους Αθηναίους, και να -περιμείνωσι, διότι τάχιστα αυτοί θα μετενόουν και θ' άφηνον την -ειρήνην. Όταν δ' οι Λακεδαιμόνιοι συνήψαν συμμαχίαν προς τους -Βοιωτούς, και παρέδωκαν εις τους Αθηναίους την Πάνακτον (52) -ουχί, ως έπρεπεν, ορθήν, αλλά κατεδαφίσαντες αυτήν, ιδών τους -Αθηναίους οργιζομένους, τους ηρέθιζεν έτι μάλλον, και εθορύβει -περί Νικίου, και τον διέβαλλε, πιθανάς κατηγορίας προτείνων, -ότι τους εν Σφακτηρία συλληφθέντας εχθρούς, ουδ' ο ίδιος, όταν -εστρατήγει, ηθέλησε να τους αιχμαλωτίση, και ότε άλλοι τους -ηχμαλώτισαν, αυτός τους αφήκε και τους απέδωκε, χαριζόμενος εις -τους Λακεδαιμονίους· και όμως, ότι καί τοι φίλος ων εκείνων, -δεν τους κατέπεισε να μη συνωμόσωσι μετά των Βοιωτών, ουδέ μετά -των Κορινθίων, εμποδίζει δε τους Έλληνας όσοι θέλουσι να γίνωσι -σύμμαχοι και φίλοι των Αθηναίων, αν δεν εγκρίνωσι τούτο οι -Λακεδαιμόνιοι. Ταύτα κακώς διέθετον κατά του Νικίου, ότε, ως εκ -τύχης, ήλθον πρέσβεις εκ Λακεδαίμονος, και εκείθεν λόγους -φέροντες φιλικούς, και λέγοντες ότι έχουσι πληρεξουσιότητα να -συνομολογήσωσι παν το δίκαιον και συμβιβαστικόν. Ταύτα εγένοντο -δεκτά υπό της Βουλής, και την επαύριον έμελλε να συνέλθη ο -δήμος (53). Φοβηθείς δ' ο Αλκιβιάδης, κατώρθωσεν οι πρέσβεις -να έλθωσιν εις συνέντευξιν μετ' αυτού. Όταν δ' ήλθον, «Τι -επάθατε, άνδρες Σπαρτιάται; τοις είπε· πώς δεν γνωρίζετε ότι η -Βουλή είναι πάντοτε μετριοπαθής και φιλάνθρωπος προς πάντας -τους εις αυτήν παρουσιαζομένους, ο δε δήμος μεγαλοφρονεί και -μεγάλων ορέγεται, και αν ειπήτε ότι έρχεσθε πληρεξουσιότητα -έχοντες, θέλει σας κακομεταχειρισθή, προστάζων σας και βίαν εις -σας επιφέρων ; Μη πράττετε ταύτην την αφροσύνην, και αν θέλητε -να εύρητε μετριοπαθείς τους Αθηναίους, και να μη βιασθήτε παρά -την γνώμην σας, ομιλήσατε περί των δικαίων ως να μη έχητε -πληρεξουσιότητα. Θέλομεν δε συμπράξει και ημείς διά να -ευχαριστήσωμεν τους Λακεδαιμονίους.» Ταύτα δ' ειπών, έδωκεν -όρκους εις αυτούς, και τους απέσπασεν εντελώς από του Νικίου, -εις αυτόν εντελώς εμπιστευομένους, και θαυμάζοντας αυτού την -μεγάλην ικανότητα και την σύνεσιν, ως ούσαν ανδρός ουχί του -τυχόντος. Την δ' επαύριον συνήχθη ο δήμος, και εισήλθον προς -αυτόν οι πρέσβεις. Ερωτηθέντες δε φιλοφρονέστατα υπό του -Αλκιβιάδου υπό ποίους όρους ήλθον, είπον ότι δεν έχουσι -πληρεξουσιότητα. Τότε αμέσως ο Αλκιβιάδης επέπεσε κατ' αυτών -μετά κραυγών και οργής, ως αδικούμενος αυτός και ουχί ως -αδικών, και τους εκάλει απίστους και παλιμβούλους, και ελθόντας -επί σκοπώ ούτε να ειπώσιν ούτε να πράξωσί τι ορθόν. Ηγανάκτει -δε και η βουλή, και ο δήμος ωργίζετο· ο δε Νικίας εκυριεύετο -υπ' εκπλήξεως και κατηφείας διά των ανδρών την μεταβολήν, -αγνοών την απάτην και τον δόλον. - -ΙΕ. Ούτως απεπέμφθησαν οι Λακεδαιμόνιοι, και στρατηγός -εκλεχθείς ο Αλκιβιάδης, κατέστησεν ευθύς τους Αργείους και τους -Μαντινείς και τους Ηλείους (54) συμμάχους των Αθηναίων. Και -τον μεν τρόπον της πράξεως ουδείς επήνει· το πραχθέν όμως υπ' -αυτού ήτον μέγα, ότι διαίρεσε και εκλόνισε σχεδόν πάσαν την -Πελοπόννησον, και εις μίαν ημέραν τόσας ασπίδας αντέταξε περί -την Μαντίνειαν κατά των Λακεδαιμονίων, και διήγειρεν επ' αυτούς -μακράν όλως των Αθηνών αγώνα και κίνδυνον, εις όν αν -υπερίσχυον, η νίκη ουδέν μέγα πλεονέκτημα θα προσέθετεν εις -αυτούς, αν δ' ενικώντο, δύσκολον θα ήτον η Λακεδαίμων να σωθή. -Ευθύς δε μετά την μάχην, οι Χίλιοι (55) εν Άργει επιχείρησαν -να καταλύσωσι τον δήμον και υποτάξωσιν εις εαυτούς την πόλιν. -Ελθόντες δ' οι Λακεδαιμόνιοι, κατέλυσαν την δημοκρατίαν. Αλλ' -οπλισθείς πάλιν ο δήμος υπερίσχυσε, και επελθών ο Αλκιβιάδης -εξησφάλισε την νίκην εις τον δήμον, και τους έπεισε ν' -ανεγείρωσι τα μακρά τείχη, και ενωθέντες μετά της θαλάσσης, να -εξαρτήσωσιν εντελώς την πόλιν από της των Αθηναίων δυνάμεως. -Και έφερε δε και τέκτονας και λιθουργούς εξ Αθηνών, και πάσαν -εδείκνυε προθυμίαν, ευγνωμοσύνην και δύναμιν αποκτών δι' εαυτόν -ουχί ήττον ή διά την πατρίδα του. Ομοίως δ' έπεισε και τους -Πατρείς να συνάψωσι διά μακρών τειχών την πόλιν μετά της -θαλάσσης. Και επειδή τις έλεγεν εις τους Πατρείς· «Οι Αθηναίοι -θα σας καταπίωσιν,» «Ίσως, είπεν ο Αλκιβιάδης, κατ' ολίγον, και -από τους πόδας· αλλ' οι Λακεδαιμόνιοι διά μιας και από την -κεφαλήν.» Συγχρόνως δε συνεβούλευε τους Αθηναίους να φροντίζωσι -και κατά ξηράν να είναι ισχυροί, και να κυρώσιν εμπράκτως τον -όρκον όν οι έφηβοι έδιδον πάντοτε εις της Αγραύλου το ιερόν -(56). Διότι ομνύουσιν, ως όρια της Αττικής να θεωρώσι τους -σίτους, τας κριθάς, τας αμπέλους και τας ελαίας, διδασκόμενοι -να καταστήσωσιν εδικήν των πάσαν την ήμερον και καρποφόρον -χώραν. - -ΙΣΤ. Αλλ' εν τω μέσω τοσούτων έργων πολιτικών, και λόγων, και -φρονημάτων, και ικανότητος, πολλήν αφ' ετέρου εδείκνυε τρυφήν -εις τον τρόπον του βίου του, και ακρασίαν εις τα φαγοπότια και -τους έρωτας, και θηλυπρέπειαν εις την ενδυμασίαν του, έλκων -πορφυράς εσθήτας διά της αγοράς, και πολιτέλειαν υπερήφανον, -κόπτων τα καταστρώματα εις τας τριήρεις και απλών τα στρώματα -εις ζώνας, ουχί εις σανίδας, όπως κοιμάται μαλακώτερον, και την -ασπίδα του κατασκευάζων διάχρυσον, έχουσαν ως τύπον ουχί -σημείον τι των πατέρων του, αλλ' έρωτα κεραυνοφόρον. Ταύτα -βλέποντες, οι μεν επίσημοι πολίται εβδελύττοντο αυτά και -ηγανάκτουν, αλλά και εφοβούντο συγχρόνως την αδιαφορίαν αυτού -και την παρανομίαν, ως συμπτώματα τυραννικά και αλλόκοτα. -Εξηγών δ' ο Αριστοφάνης ουχί κακώς την προς αυτόν διάθεσιν του -δήμου λέγει ταύτα (57)· - - Ποθεί, μισεί, και να τον έχη βούλεται. - -Έτι δ' ισχυροτέρα είναι η επομένη αλληγορία· - - Ποτέ μη τρέφης εις την πόλιν λέοντα· - ή εάν τρέφης, κλίνε εις τους τρόπους του. - -Διότι αι συνεισφοραί και χορηγίαι αυτού, και όσα, πάσης -υπερβολής ανώτερα, φιλοτίμως εδαπάνα υπέρ της πόλεως, και των -προγόνων αυτού η δόξα, και του λόγου η δύναμις, και του σώματος -το κάλλος, και η ευρωστία και η δύναμις μετά της πολεμικής -εμπειρίας, έπειθον τους Αθηναίους να συγχωρώσι πάντα τ' άλλα, -και να υποφέρωσιν αυτά μεθ' υπομονής, αποδίδοντες εις τας -παρεκτροπάς του τα μετριώτερα ονόματα πάντοτε, και παιγνίδια -ονομάζοντες αυτάς και φιλανθρωπίας. Τοιούτον τι ήτον και το να -κατακλείση τον ζωγράφον Αγάθαρχον, και μετά ταύτα, αφ' ού -εζωγράφησε την οικίαν του, να τον αφήση, πλούσια δώρα δους εις -αυτόν (58). Και το να ραπίση τον Ταυρέαν (59), όστις -αντεχορήγει (60), διότι εφιλοτιμείτο να κερδίση την νίκην· και -το ότι έλαβε γυναίκα Μηλίαν εκ των αιχμαλώτων, και αποκτήσας -έθρεψε παιδίον εξ αυτής. Τούτο το έλεγον φιλάνθρωπον· και όμως -αυτός εγένετο αιτιώτατος του ν' αποσφαγώσιν ηβηδόν όλοι οι -Μήλιοι, υποστηρίξας το περί τούτου ψήφισμα. Όταν δ' ο Αριστοφών -(61) εξωγράφησε την Νεμέαν, έχουσαν εις τας αγκάλας της -καθήμενον το Αλκιβιάδην, τότε όλοι έτρεχον και έβλεπον την -εικόνα χαίροντες. Οι δ' αρχαιότεροι δυσηρεστούντο και διά -ταύτα, θεωρούντες αυτά ως εις τυράννους ίδια και παράνομα. Και -ο Αρχέστρατος δε (62) δεν εφαίνετο ατόπως λέγων ότι η Ελλάς -δεν θα εδύνατο να υποφέρη δύο Θεμιστοκλείς. Απαντήσας δέ ποτε -Τίμων ο μισάνθρωπος τον Αλκιβιάδην, μετά τινα μεγάλην αυτού -επιτυχίαν θριαμβευτικώς προπεμπόμενον εκ της εκκλησίας, δεν -επέρασεν εμπρός του, ουδέ τον απέφυγεν ως συνήθως έπραττε δι' -άλλους, αλλ' ήλθε προς αυτόν και χαιρετήσας· «Καλά κάμνεις, τω -είπεν, ω παι, αυξανόμενος, διότι αυξάνεις κακόν μέγα εις όλους -τούτους.» Τότε μεν άλλοι εγέλων, άλλοι δ' ύβριζον αυτόν· είς -τινας όμως επροξένησεν ο λόγος πολλήν εντύπωσιν. Ούτως -αμφίβολος ην η περί αυτού υπόληψις διά του χαρακτήρος αυτού το -ανώμαλον. - -ΙΖ. Έτι δ' επί ζωής του Περικλέους επεθύμουν οι Αθηναίοι την -Σικελίαν, και ευθύς μετά τον θάνατόν του ήρξαντο της -επιχειρήσεως, και έστελλον τας λεγομένας βοηθείας και συμμαχίας -προς τους λαούς όσοι εκάστοτε ηδικούντο υπό των Συρακουσίων, ως -οχετούς αυτάς προς την μεγάλην εκστρατείαν μεταχειριζόμενοι. Ο -δε προ πάντων την επιθυμίαν αυτών ταύτην παροξύνας, και -παρακινήσας αυτούς να επιχειρήσωσι να καταστρέψωσι την νήσον -ουχί κατά μέρος ουδέ κατ' ολίγον, αλλά διά μεγάλου στόλου -εκπλεύσαντες, ήτον ο Αλκιβιάδης, τον δήμον μεγάλα να ελπίση -πείσας, και αυτός μεγαλητέρων όρεξιν έχων· Διότι διενοείτο να -είναι η Σικελία ως προς τας ελπίδας του, αρχή της εκστρατείας, -και ουχί τέλος, καθώς οι άλλοι ενόμιζον. Και ο μεν Νικίας, -θεωρών την άλωσιν των Συρακουσών έργον δύσκολον, απέτρεπε τον -δήμον· ο δ' Αλκιβιάδης την Καρχηδόνα και την Λιβύην (63) -ονειροπολών, και αφ' ού αύται εκυριεύοντο, κατέχων ήδη την -Ιταλίαν και την Πελοπόννησον, εθεώρει την Σικελίαν σχεδόν ως -απλούν πολέμου εφόδιον. Και οι μεν νέοι αμέσως εξήπτοντο διά -των ελπίδων, και ήκουον τους γεροντοτέρους πολλά και θαυμάσια -περί εκστρατείας διηγουμένους, και πολλοί εκάθηντο εις τας -παλαίστρας και εις τα αμφιθέατρα, διαγράφοντες το σχήμα της -νήσου, και την θέσιν της Λιβύης και της Καρχηδόνος. Αλλ' ο -φιλόσοφος Σωκράτης και ο αστρολόγος Μέτων (64) λέγουσιν ότι -ουδέν καλόν ήλπιζον διά την πόλιν εκ της εκστρατείας εκείνης, ο -μεν διότι, ως φαίνεται, ήλθε και τον ειδοποίησε το σύνηθες -αυτού δαιμόνιον (65)· ο δε Μέτων, είτε εκ σκέψεως φοβηθείς το -μέλλον, είτε μαντείας τινά τρόπον μεταχειρισθείς, επροσποιήθη -ότι εβλάβη τας φρένας, και λαβών δάδα καίουσαν, επεχείρησε να -πυρπολήση την οικίαν του. Τινές δε λέγουσιν ότι μανίαν ουδόλως -επροσποιήθη ο Μέτων, αλλ' ότι έκαυσε την νύκτα τον οίκον του, -και έπειτα το πρωί εξελθών παρεκάλει και καθικέτευε, μετά την -τοσαύτην συμφοράν να επιτραπή εις τον υιόν του να μη -συνεκστρατεύση. Και επέτυχε την επιθυμίαν του, απατήσας τους -πολίτας. - -ΙH. Εξελέγη δε στρατηγός ο Νικίας παρά την θέλησίν του, -αποφεύγων την αρχήν προς τοις άλλοις και διά τον συνάρχοντά -του. Διότι εις τους Αθηναίους εφαίνετο ότι ο πόλεμος μάλλον θα -ευδοκίμει αν δεν εστέλλετο ο Αλκιβιάδης ά κ ρ α τ ο ς, αλλ' -εις την τόλμην αυτού συνεμίγνυτο και η πρόνοια του Νικίου· καθ' -όσον ο τρίτος στρατηγός Λάμαχος, καί τοι προβεβηκώς την -ηλικίαν, δεν εφαίνετο όμως ολιγώτερον του Αλκιβιάδου θερμός και -φιλοκίνδυνος κατά τους αγώνας. Όταν δ' έγινε διάσκεψις εν τω -δήμω περί του πλήθους και του τρόπου των προπαρασκευών, ο -Νικίας και τότε πάλιν επροσπάθει ν' αντισταθή και να εμποδίση -τον πόλεμον. Αλλ' ο Αλκιβιάδης αντικρούσας αυτόν υπερίσχυσε, -και τότε ο ρήτωρ Δημόστρατος (66) έγραψε ψήφισμα και είπεν ότι -εις τους στρατηγούς πρέπει να δοθή πληρεξουσιότης και διά τας -προπαρασκευάς, και δι' όλον τον πόλεμον. Επεκύρωσε δε τούτο ο -δήμος, και όλοι ήσαν έτοιμοι ν' αποπλεύσωσιν· αλλά καλοί δεν -ήσαν ουδέ της εορτής οι οιωνοί· διότι κατά τας ημέρας εκείνας -συνέπιπτον τ' Αδώνια (67), και αι γυναίκες εξέθετον πολλαχού -είδωλα όμοια προς νεκρούς ενταφιαζομένους, και ταφάς εμιμούντο -κλαίουσαι, και έψαλλον θρήνους. Η δε περικοπή των Ερμών (68), -ών οι πλείστοι, εντός μιάς νυκτός ηκρωτηριάσθησαν κατά τα -πρόσωπα, συνετάραξε πολλούς εξ εκείνων οίτινες περιεφρόνουν τα -τοιαύτα. Και ευρέθη μεν ότι οι Κορίνθιοι, αποίκους έχοντες τους -Συρακουσίους, έπραξαν ταύτα επ' ελπίδι ότι ένεκα των οιωνών θ' -ανεχαιτίζοντο οι Αθηναίοι, ή θα μετενόουν διά τον πόλεμον. Αλλ' -εις το πλήθος δεν απετέλει εντύπωσιν ούτε ούτος ο λόγος, ούτ' -εκείνοι των διισχυριζομένων ότι ουδέν υπήρχε κακόν σημείον, -αλλ' οινοποσίας ακολάστων νέων αποτελέσματα, αρχομένων από -παιγνιδίων, και τελευτώντων εις ασέβειαν. Εκλαμβάνοντες δε το -γεγονός μετ' οργής και φόβου, και φρονούντες ότι ετολμήθη εκ -συνωμοσίας διά πράγματα μεγάλα, εξετάζον αυστηρώς πάσαν αφορμήν -υπονοίας, και η βουλή συνεδρίαζε προς τούτο, και ο δήμος -συνήλθεν εις ολίγας ημέρας πολλάκις. - -ΙΘ. Κατά τον αυτόν δε καιρόν ο δημαγωγός Ανδροκλής (69) -παρουσίασε δούλους τινάς και μετοίκους (70), οίτινες -κατηγόρουν τον Αλκιβιάδην και τους φίλους αυτού ότι και άλλα -αγάλματα περιέκοψαν, και μεθύοντες απεμιμήθησαν τα μυστήρια. -Έλεγον δ' ότι Θεόδωρος μέν τις εξετέλει το μέρος του κήρυκος, -Πολυτίων (71) δε το του Δαδούχου, το δε του Ιεροφάντου ο -Αλκιβιάδης, και οι άλλοι σύντροφοί του ότι ήσαν παρόντες, και -εμυούντο δήθεν, μύστας ονομάζοντες αλλήλους. Ταύτα ήσαν -γεγραμμένα εις την εισαγγελίαν (72) του Θεσσαλού, υιού του -Κίμωνος, όστις κατήγγειλε τον Αλκιβιάδην δι' ασέβειαν προς τας -Θεάς (73). Εκ τούτων ο δήμος ωργίζετο, και πικρώς διάκειτο -προς τον Αλκιβιάδην, και ο Ανδροκλής, όστις ήτον εκ των -ασπονδοτέρων εχθρών αυτού, παρώξυνε το πλήθος, ώστε κατ' αρχάς -εταράχθησαν οι φίλοι του Αλκιβιάδου. Αλλ' ιδόντες ότι οι ναύται -όσοι έμελλον ν' αποπλεύσωσιν εις Σικελίαν διέκειντο ευνοϊκώς -προς αυτούς, ομοίως δε και οι στρατιώται, και ακούσαντες ότι οι -Αργείοι και Μαντινείς, οίτινες ήσαν χίλιοι οπλίται, έλεγον -αναφανδόν, ότι διά τον Αλκιβιάδην απέρχονται εις εκστρατείαν -μακράν και υπερθαλάσσιον, αν δε κακώς τις κατ' αυτού προσφερθή, -ότι αυτοί αμέσως αναχωρούσιν, έλαβον θάρρος, και παρέστησαν, -όταν ήλθεν ο καιρός, ν' απολογηθώσιν, ώστε οι εχθροί των -περιέστησαν πάλιν εις αθυμίαν και φόβους, μήπως κατά την κρίσιν -ο δήμος φανή εξ ανάγκης ηπιώτερος προς αυτόν. Ετεχνάσθησαν -επομένως να εγερθώσιν εις την εκκλησίαν του δήμου τινές -ρήτορες, οίτινες εφαίνοντο εχθροί του Αλκιβιάδου, και τον -εμίσουν ουχ ήττον των ομολογουμένων εχθρών του, και να ειπώσιν -ότι άτοπον είναι, αφ' ού εξελέγη στρατηγός αυτοκράτωρ (74) -τοσαύτης δυνάμεως, αφ' ού συνήλθον ο στρατός και οι σύμμαχοι, -να χρονοτριβή ενόσω αυτοί εκλήρουν δικαστάς (75) και εμέτρουν -το ύδωρ (76). «Και τώρα μεν, αγαθή τύχη, ας αποπλεύση· αφ' ού -δε περατωθή ο πόλεμος, τότε ας απολογηθή κατά τους αυτούς -νόμους.» Και δεν ηπατάτο μεν ο Αλκιβιάδης ως προς την -κακοήθειαν της αναβολής, και προελθών έλεγεν ότι δεινόν είναι, -αφήνων οπίσω του κατηγορίας καθ' εαυτού και διαβολάς, να -στέλληται αβέβαιος μετά τοσαύτης δυνάμεως. Διότι πρέπει να -θανατωθή μεν αν δεν αθωωθή εκ των κατηγοριών, αν δ' αθωωθή και -φανή καθαρός, τότε να στραφή κατά των πολεμίων, χωρίς να -φοβήται τους συκοφάντας. - -Κ. Επειδή όμως δεν τους κατέπειθε, και τον διέταττον ν' -αποπλεύση, ανεχώρησε μετά των συστρατήγων του, έχων τριήρεις -μεν όχι πολύ ολιγωτέρας των εκατόν τεσσαράκοντα, οπλίτας δε -πέντε χιλιάδας και εκατόν, τοξότας δε και σφενδονήτας και -ψιλούς χιλίους τριακόσιους περίπου, και την άλλην ετοιμασίαν -αξιόλογον. Φθάσας δ' εις την Ιταλίαν, και κυριεύσας το Ρήγιον, -επρότεινε γνώμην κατά τίνα τρόπον πρέπει ο πόλεμος να -διευθυνθή. Και ο μεν Νικίας ηναντιούτο· αλλ' ο Λάμαχος -συνεφώνησε μετ' αυτού, και ούτω πλεύσας εις Σικελίαν εκυρίευσε -την Κατάνην, άλλο δ' ουδέν έπραξε, διότι προσεκλήθη ευθύς υπό -των Αθηναίων οπίσω ίνα κριθή. Διότι πρώτον μεν, ως ερρέθη, -εκινήθησαν κατά του Αλκιβιάδου υπό δούλων και μετοίκων χλιαροί -τινες υπόνοιαι και διαβολαί· έπειτα δε, οι εχθροί αυτού επί της -απουσίας του σφοδρότερον καταφερόμενοι, και την εξύβρισιν των -Ερμών μετά της των μυστηρίων συμπλέκοντες, ως γενομένας εκ μιας -και της αυτής συνωμοσίας επί σκοπώ νεωτερισμού, τους μεν -οπωσούν υπόπτους έρριψαν ακρίτους εις το δεσμωτήριον, ελυπούντο -δε διότι δεν κατεψήφισαν τότε κατά του Αλκιβιάδου, και δεν τον -έκρινον διά τοιαύτα εγκλήματα. Πας δ' οικείος ή φίλος ή -σύντροφος αυτού, όστις υπέπεσεν εις την κατ' εκείνου οργήν, -εύρεν αυτούς αμειλίκτους. Και ο μεν Θουκυδίδης παρέλειψε να -ονoμάση τους καταμηνυτάς του· άλλοι δε ονομάζουσι τον -Διοκλείδαν και τον Τεύκρον, και μεταξύ άλλων και ο κωμικός -Φρύνιχος (77) ταύτα γράφων· - - Φίλτατ' Ερμή, φυλάξου μη θραυσθής πεσών, - κ' αιτίαν πάλιν δώσης εις διαβολάς - ετέρου Διοκλείδου, όπως κακουργή. - - ΕΡΜΗΣ. - Θα φυλαχθώ· να προμηθεύσω μήνυτρα - δεν θέλω εις τον Τεύκρον, ξένον βδελυρόν. - -Βέβαιον όμως τίποτε ούτε ισχυρόν αι καταμηνύσεις δεν εδείκνυον. -Είς εξ αυτών ερωτώμενος πώς εγνώρισε τα πρόσωπα των ερμοκοπιδών -(78), απεκρίθη ότι εις την σελήνην· αλλ' έσφαλε προφανέστατα, -διότι όταν ταύτα έγιναν, ήτον η τελευταία του μηνός ημέρα -(79). Και τους μεν νουνεχείς ετάραξε τούτο· αλλά τον δήμον -κατ' ουδέν διέθεσε μαλακώτερον προς τας συκοφαντίας, αλλ' ως -ήρχησεν εξ αρχής, δεν έπαυσε φέρων και ρίπτων εις το -δεσμωτήριον πάντα τον υφ' ούτινος δήποτε καταγγελλόμενον. - -ΚΑ. Μεταξύ δε των τότε δεθέντων και φυλακισθέντων όπως -κριθώσιν, ήτον και ο ρήτωρ Ανδοκίδης (80), όν ο συγγραφεύς -Ελλάνικος (81) καταριθμεί μετά απογόνων του Οδυσσέως. Εφαίνετο -δ' ο Ανδοκίδης μισόδημος και ολιγαρχικός. Ύποπτον δε της -κολοβώσεως των Ερμών κατέστησεν αυτόν προς τοις άλλοις και ο -μέγας Ερμής όστις ήτον πλησίον της οικίας αυτού ιδρυμένος, -ανάθημα της Αιγηίδος φυλής, διότι μεταξύ ολιγίστων, και εκ των -αξιολόγων μόνος έμεινεν ακέραιος. Διά τούτο τώρα ονομάζεται του -Ανδοκίδου, και όλοι ούτω τον καλούσιν, αν και η επιγραφή -μαρτυρά τα εναντία. Συνέβη δε, μεταξύ των συγκατηγορουμένων να -γένη εντός του δεσμωτηρίου οικείος καν φίλος του Ανδοκίδου ανήρ -ουχί μεν ένδοξος ως εκείνος, αλλά διακεκριμένος διά την σύνεσιν -και την τόλμην του, ονομαζόμενος Τίμαιος. Ούτος πείθει τον -Ανδοκίδην να γίνη κατήγορος εαυτού και άλλων τινών ου πολλών, -διότι κατά ψήφισμα του δήμου εδίδετο χάρις εις τον ομολογούντα, -εν ώ τα της κρίσεως ήσαν δι' όλους άδηλα, διά δε τους δυνατούς -φοβερώτατα. Τω απέδειξε δε, ότι προτιμώτερον είναι να σωθή -ψευδόμενος, παρά, ουχ ήττον ένοχος θεωρούμενος, ν' αποθάνη -άδοξος· και εις το κοινόν συμφέρον αν προσέτι απέβλεπεν, ότι -εδύνατο ολίγους και αμφιβόλους παραδίδων ανθρώπους, ν' αποσπάση -πολλούς και αγαθούς της του δήμου οργής. Ταύτα λέγοντος και -διδάσκοντος του Τιμαίου, ο Ανδοκίδης επείσθη, και γενόμενος -καταμηνυτής καθ' εαυτού και κατ' άλλων, έλαβε την κατά το -ψήφισμα χάριν αυτός· όσους δ' ωνόμασεν, όλοι, πλην των σωθέντων -διά φυγής, εφονεύθησαν. Όπως δε μάλλον πιστευθή, προσέθηκεν εις -αυτούς και ιδίους υπηρέτας ο Ανδοκίδης. Αλλά δεν εξεθύμανεν -ενταύθα όλην την οργήν του ο δήμος· αλλά μάλλον ως αν εσχόλαζεν -ο θυμός του, απαλλαγείς των ερμοκοπιδών, εχύθη όλος κατά του -Αλκιβιάδου. Και τέλος έπεμψε την Σαλαμινίαν (82) προς αυτόν, -προστάξας επιτηδείως να μη τον βιάσωσιν, ουδέ να τον -συλλάβωσιν, αλλά ν' αποταθώσιν εις αυτόν διά λόγων ηπίων, -λέγοντες τω να τους ακολουθήση εις την κρίσιν, και να πείση τον -δήμον· διότι εφοβούντο ταραχάς του στρατεύματος εις γην -εχθρικήν, και στάσιν, ήν ευκόλως θα κατώρθου αν ήθελεν ο -Αλκιβιάδης, καθ' όσον οι στρατιώται δυσηρεστούντο διά την -αναχώρησίν του, και επίστευον ότι υπό τον Νικίαν ο πόλεμος -ήθελε πολύ παραταθή εις ματαίας χρονοτριβάς, ως αν εξέλειπε το -κέντρον από των πράξεων. Διότι ο Λάμαχος ήτον μεν πολεμικός και -ανδρείος, αλλά δεν είχε μεγάλην υπόληψιν ούτε επιρροήν διά την -πενίαν του. - -KB. Αποπλεύσας λοιπόν ο Αλκιβιάδης, ευθύς μεν αφήρεσεν από των -Αθηναίων την Μεσσήναν· διότι υπήρχον τινές οι μέλλοντες να την -παραδώσωσι· και τούτους γνωρίζων σαφέστατα, τους κατεμήνυσεν -εις τους φίλους των Συρακουσίων, και ούτως η πράξις απέτυχε. -Φθάσας δ' εις Θουρίους (83), και αποβάς του πλοίου, εκρύβη, -και διέφυγε τους ζητούντας αυτόν. Πρός τινα δε όστις τον -εγνώρισε και τω είπε· «Δεν εμπιστεύεσαι, ω Αλκιβιάδη, εις την -πατρίδα σου;» «Ως προς όλα μεν τ' άλλα, απεκρίθη, ναι· αλλά -περί της ψυχής μου δεν εμπιστεύομαι ουδ' εις την μητέρα μου, -μήπως παραγνωρίσασα ρίψη την μέλαιναν ψήφον αντί της λευκής.» -Ύστερον δ' ακούσας ότι η πόλις τον κατεδίκασεν εις θάνατον, -«Αλλ' εγώ, είπε, θα τοις δείξω ότι ζω.» Η δε κατ' αυτού -εισαγγελία αναφέρεται ως ούσα ούτω συντεταγμένη· «Θεσσαλός -Κίμωνος Λακιάδης κατήγγειλεν Αλκιβιάδην τον Κλεινίου -Σκαμβωνίδην (84), ότι αδίκως προσηνέχθη προς τας Θεάς, την -Δήμητραν και την κόρην, απομιμούμενος τα μυστήρια, και δεικνύων -αυτά εις τους φίλους του εντός της οικίας του, φορών στολήν -οίαν φορεί ο ιεροφάντης όταν δεικνύη τα ιερά, και ονομάζων -εαυτόν ιεροφάντην, τον δε Πολυτίωνα δαδούχον, κήρυκα δε τον -Φηγαιέα Θεόδωρον· τους δ' άλλους φίλους του ονομάζων μύστας και -επόπτας (85), απ' εναντίας των νόμων και των διατάξεων των -Ευμολπιδών και των Κηρύκων (86) και των ιερέων των εξ -Ελευσίνος.» Καταδικάσαντες δ' αυτόν ερήμην, και την περιουσίαν -αυτού δημεύσαντες, εψήφισαν προσέτι να τον καταρώνται όλοι οι -ιερείς και αι ιέρειαι (87). Εξ αυτών δε λέγουσιν ότι μόνη -αντέστη εις το ψήφισμα η Θεανώ Μένωνος εξ Αγρυλής (88), -λέγουσα ότι έγινεν ιέρεια διά να εύχηται όχι διά να καταράται. - -ΚΓ. Εν ώ δε τοιαύτα ψηφίσματα και καταδίκαι εγράφοντο κατά του -Αλκιβιάδου, αυτός διέτριβεν εις το Άργος, διότι άμα αποδράς εκ -Θουρίων, μετέβη εις την Πελοπόννησον. Φοβούμενος δε τους -εχθρούς, και εντελώς απελπισθείς από της πατρίδος του, έπεμψεν -εις την Σπάρτην, ζητών να τω δοθή ασφάλεια, και εζήτησε να τω -δώσωσι τα πιστά, υποσχόμενος περισσοτέραν βοήθειαν και ωφέλειαν -εις αυτούς παρ' όσην τοις επροξένησε βλάβην άλλοτε όταν τους -επολέμει. Τότε έδωκαν και έλαβον υποσχέσεις οι Σπαρτιάται, και -ελθών προθύμως αυτός, έν μεν ευθύς κατώρθωσεν, ευρών αυτούς -χρονοτριβούντας και αναβάλλοντας να βοηθήσωσι τους -Συρακουσίους, να τους διεγείρη και να τους παροξύνη να στείλωσι -τον Γύλιππον στρατηγόν, και να θραύσωσι την εκεί των Αθηναίων -δύναμιν· άλλο δε, να κινήση εκείθεν πόλεμον κατά των Αθηναίων· -και το τρίτον και μέγιστον, να περιτειχίση την Δεκέλειαν (89). -Του μέτρου τούτου ουδέν ήτον επιβλαβέστερον και φθοροποιότερον -εις τους κατοίκους της πόλεως. Ήρεσκε δ' αυτός δημοσίως και -εθαυμάζετο και ιδιωτικώς, και εδημαγώγει το πλήθος και το -κατεγοήτευε, λακωνίζων κατά τον τρόπον του ζην· ώστε οι -βλέποντες αυτόν να ξυρίζεται σύρριζα (90), να λούηται εις -ψυχρόν ύδωρ, να τρώγη μάζαν, και να μεταχειρίζηται τον μέλανα -ζωμόν, δεν επίστευον, και ηπόρουν αν ποτέ ο άνθρωπος ούτος είχε -μάγειρον εις την οικίαν του, αν είδε ποτέ μυρεψόν (91) κατά -πρόσωπον, ή υπέφερέ ποτε να εγγίση Μιλησίαν χλαμύδα (92). -Διότι, ως λέγουσι, και αύτη ήτον μία των μεγάλων ικανοτήτων -αυτού, και μηχανή όπως συλλαμβάνη ανθρώπους, το να συνομοιούται -και να συνομοπαθή μετά των εθίμων και της διαίτης εκάστου -μέρους, ευμεταβλητότερος ων του χαμαιλέοντος· εκτός ότι εκείνος -μεν, ως λέγεται, αδυνατεί ν' αφομοιωθή προς έν χρώμα, προς το -λευκόν, διά δε τον Αλκιβιάδην, όστις διά των καλών επίσης και -διά των κακών διήρχετο, ουδέν υπήρχεν ό δεν εδύνατο να μιμηθή -και να επιτηδευθή· αλλ' εν μεν τη Σπάρτη ήτον γυμναστικός, -ευτελής, σκυθρωπός, εν δ' Ιωνία φιλήδονος, φιλάρεσκος, οκνηρός, -εν Θράκη προς μέθην, εν Θεσσαλία προς ιππασίαν επιρρεπής· όταν -δε συνέζη μετά του σατράπου Τισαφέρνους, υπερέβη κατά τον όγκον -και την πολυτέλειαν την περσικήν μεγαλοπρέπειαν· ουχί ότι -μετέπιπτε τόσον ευκόλως αφ' ενός τρόπου εις έτερον, ουδ' ότι -εδέχετο πάσαν μεταβολήν εις τα ήθη του, αλλ' εννοών ότι την -φύσιν του παρακολουθών θα δυσηρέστει εκείνους μεθ' ών -συνανεστρέφετο, υπεκρύπτετο και κατέφευγεν εις παν σχήμα και -παν πλάσμα πρόσφορον εις εκείνους. Όταν διέτριβεν εις την -Λακεδαίμονα, αποβλέπων τις εις τον εξωτερικόν αυτού βίον, -ηδύνατο να ειπή· «Δεν είν' υιός του Αχιλλέως, αλλ' ούτος ο -Αχιλλεύς» (93)· αφορών δ' εις τ' αληθινά αυτού πάθη και εις -τας πράξεις αυτού, εδύνατο να επιφωνήση· «Είν' η παλαιά γυνή» -(94). Διότι ούτω διέφθειρε την Τιμαίαν, γυναίκα του Βασιλέως -Άγιδος, όστις τότε ην εις εκστρατείαν απών, ώστε και τέκνον -απέκτησεν εκ του Αλκιβιάδου, και δεν το ηρνείτο. Ήτον δε το -γεννηθέν άρρεν, και έξω μεν ωνομάζετο Λεωτυχίδας, το δ' εντός -του οίκου υπό της μητρός προς τας φίλας και οπαδούς -ψιθυριζόμενον όνομα αυτού ήτον Αλκιβιάδης. Τοσούτος ήτον ο έρως -της γυναικός. Εκείνος δ' εις τούτο ενασμενιζόμενος, έλεγεν ότι -ούτε όπως υβρίση τον βασιλέα, ούτε εκ φιληδονίας έπραξε τούτο, -αλλ' όπως απόγονοί του βασιλεύσωσι των Λακεδαιμονίων. Τα -διατρέχοντα ταύτα πολλοί κατήγγειλον προς τον Άγιν, και -επίστευσεν εις αυτά, τον καιρόν αναλογιζόμενος· διότι, όταν -έγινε σεισμός, φοβηθείς, έδραμεν εντός του θαλάμου της γυναικός -του, και έκτοτε επί δέκα μήνας δεν προσήλθε προς αυτήν. Επειδή -δ' ο Λεωτυχίδης εγεννήθη μετά τούτο, ηρνήθη ότι ήτον υιός του. -Διά τούτο έπειτα εστερήθη της βασιλείας ο Λεωτυχίδης. - -ΚΑ. Μετά δε την εν Σικελία των Αθηναίων δυστυχίαν (95), -έπεμψαν πρέσβεις εις Σπάρτην ομού οι Χίοι, και οι Λέσβιοι, και -οι Κυζικηνοί, όπως αποστατήσωσιν από των Αθηναίων (96). Και -τους μεν Λεσβίους επροστάτευον οι Βοιωτοί, τους δε Κυζικηνούς ο -Φαρνάβαζος· αλλ' οι Λακεδαιμόνιοι εις τον Αλκιβιάδην -πεισθέντες, επροτίμησαν να βοηθήσωσι τους Χίους. Εκπλεύσας δε -και αυτός, επανεστάτησε παρ' ολίγον πάσαν την Ιωνίαν, και πολλά -συμπράττων μετά των στρατηγών των Λακεδαιμονίων, έβλαπτε τους -αθηναίους. Ο δ' Άγις εχθρός μεν ήτον αυτού εξ αιτίας της -γυναικός του, ως κακοποιηθείς· δυσηρεστείτο δε και διά την -δόξαν του· διότι λόγος διέτρεχεν ότι τα πλείστα εγίνοντο και -επετύγχανον διά του Αλκιβιάδου. Και των άλλων δε Σπαρτιατών οι -δυνατώτατοι και φιλοτιμότατοι εβαρύνοντο ήδη τον Αλκιβιάδην και -τον εφθόνουν. Υπερίσχυσαν λοιπόν και κατώρθωσαν, να γράψωσιν οι -εν Σπάρτη άρχοντες εις την Ιωνίαν, όπως τον θανατώσωσιν. -Εκείνος όμως προϊδών τούτο σιωπηλώς και φοβηθείς, εις όλας μεν -τας πράξεις συνήργει μετά των Λακεδαιμονίων, αλλ' απέφευγεν -εντελώς να πέση εις χείρας των. Δοθείς δε προς ασφάλειαν εις -Τισαφέρνην, τον σατράπην του βασιλέως, εγένετο αμέσως παρ' αυτώ -πρώτος και μέγιστος· διότι ο βάρβαρος, μη ων απλούς, αλλά -κακοήθης και πονηρός, εθαύμαζε της ικανότητος αυτού το -πολύτροπον και πολυποίκιλον. Εις δε την χάριν της καθημερινής -του συναναστροφής και οικειότητος δεν υπήρχεν ήθος μη ενδίδον, -ουδέ φύσις μη γοητευομένη· αλλά και οι φοβούμενοι και οι -φθονούντες αυτόν εύρισκον ηδονήν και θέλγητρα εις το να -συνδιαιτώνται μετ' αυτού και εις το να τον βλέπωσιν. Εν ώ κατά -τ' άλλα ήτον σκληρός ο Τισαφέρνης και υπέρ πάντα Πέρσην -μισέλλην, τοσούτον εθέλγετο κολακευόμενος υπό του Αλκιβιάδου, -ώστε τον υπερέβαινεν αυτός διά της προς αυτόν κολακείας. Μεταξύ -άλλων έχων αγροκήπιον απαραμίλλου ωραιότητος και διά τα ύδατα -και διά τους υγιεινούς του λειμώνας, και διά τους περιπάτους -και διά τα διαιτήματα αυτού τα βασιλικώς και λαμπρώς -κεκοσμημένα, έδωκεν εις αυτό το όνομα του Αλκιβιάδου, και όλοι -επί πολύν καιρόν ούτως εξηκολούθουν να τ' ονομάζωσιν. - -ΚΕ. Απίστους δε θεωρών τους Σπαρτιάτας, και απελπισθείς απ' -αυτών, και τον Άγιν φοβούμενος, τους έβλαπτε και τους διέβαλλε -παρά τω Τισαφέρνη, και δεν τον αφήκε να τοις βοηθήση προθύμως, -ουδέ να καταστρέψη τους Αθηναίους, αλλά φειδολάς δίδων τας -βοηθείας, να θλίβη και κατατρίβη αυτούς βραδέως, και να τους -καθιστά αμφοτέρους ευποτάκτους εις τον βασιλέα αφ' ού ήθελον -καταπονηθή υπ' αλλήλων. Εις ταύτα ο Τισαφέρνης ευκόλως -επείθετο, και προφανές ήτον ότι ευχαριστείτο και τον εθαύμαζεν· -ώστε εκατέρωθεν οι Έλληνες ήρχισαν πάλιν ν' αποβλέπωσι προς τον -Αλκιβιάδην, οι δ' Αθηναίοι, κακώς πάσχοντες, και μετενόουν δι' -όσα κατ' αυτού κατεψήφισαν, και εκείνος δ' ελυπείτο, και -εφοβείτο μη, αν εντελώς η πόλις αφανισθή, πέση ο ίδιος εις -χείρας των Λακεδαιμονίων, υφ' ών εμισείτο. Τότε δ' όλα σχεδόν -τα συμφέροντα των Αθηναίων συνεκεντρούντο εις την Σάμον, και -εκείθεν εξορμώντες διά της ναυτικής των δυνάμεως, άλλα μεν μέρη -ανεκτώντο εξ όσων είχον αποστατήσει, άλλα δ' εφύλαττον, μέχρι -τινός αξιόμαχοι έτι όντες προς τους εχθρούς κατά θάλασσαν, -φοβούμενοι όμως και τον Τισαφέρνην, και τας Φοινικικάς -τριήρεις, περί ών ελέγετο ότι όσον ούπω έμελλον να φθάσωσιν, -ούσαι εκατόν πεντήκοντα, και αν ήρχοντο, ουδεμία σωτηρίας ελπίς -έμενεν εις την πόλιν. Ταύτα γνωρίζων ο Αλκιβιάδης, έπεμψε -κρυφίως προς τους εν Σάμω ισχυρούς των Αθηναίων, και τοις -έδιδεν ελπίδας ότι θέλει τοις καταστήσει φίλον τον Τισαφέρνην, -ουχί χάριν του πλήθους, και έχων εμπιστοσύνην ουχί εις αυτό, -αλλ' εις τους αρίστους, αν ήθελον τολμήσει να γίνωσιν άνδρες -αγαθοί, και παύοντες την αυθάδειαν του δήμου, να σώσωσιν αυτοί -τα ίδια εαυτών συμφέροντα και την πόλιν. Και οι μεν λοιποί -πολλήν έδωκαν προσοχήν εις τας προτάσεις του Αλκιβιάδου. Είς -όμως εκ των στρατηγών, Φρύνιχος ο Δειραδιώτης (97) ανθίστατο, -υποπτεύσας, την αλήθειαν άλλως τε, ότι τον Αλκιβιάδην δεν -έμελλε μάλλον υπέρ της ολιγαρχίας ή υπέρ της δημοκρατίας, αλλ' -ότι θέλων διά παντός τρόπου να επιστρέψη εις τας Αθήνας, -κατηγόρει τον δήμον διά να περιποιηθή και κερδίση τους -δυνατούς. Νικηθείς όμως υπό της γνώμης των άλλων, και φανερώς -ήδη εχθρός του Αλκιβιάδου γενόμενος, κατήγγειλε τα διατρέχοντα -εις Αστύοχον, τον Ναύαρχον των πολεμίων, και τον παρήγγειλε να -φυλάττηται, και να συλλάβη τον Αλκιβιάδην ως προς αμφότερα τα -μέρη απιστούντα. Αλλά δεν ήξευρεν ότι προδότης απετείνετο προς -προδότην. Διότι ο Αστύοχος, τεθαμβωμένος υπό της δυνάμεως του -Τισαφέρνους, και βλέπων τον Αλκιβιάδην μέγαν όντα παρ' αυτώ, -κατεμήνυσε προς αυτόν τα παρά του Φρυνίχου. Ο δ' Αλκιβιάδης -έπεμψεν ευθύς εις Σάμον να τον κατηγορήση και εν ώ όλοι -ηγανάκτουν και εξανίσταντο κατά του Φρυνίχου, ούτος, μη βλέπων -άλλην εκ του κινδύνου διαφυγήν, επεχείρησε να θεραπεύση διά -μείζονος κακού το κακόν και έπεμψε πάλιν προς τον Αστύοχον, -παραπονούμενος προς αυτόν ότι τον κατεμήνυσεν, υποσχόμενος δε -να τω παραδώση τα πλοία και τον στρατόν των Αθηναίων. Αλλ' η -προδοσία του Φρυνίχου δεν έβλαψε τους Αθηναίους, εξ αιτίας της -αντιπροδοσίας του Αστυόχου, όστις και ταύτας τας προτάσεις του -Φρυνίχου κατήγγειλεν εις τον Αλκιβιάδην. Ο δε Φρύνιχος, -προϊδών, και περιμένων δευτέραν κατηγορίαν παρά του Αλκιβιάδου, -προέλαβε και είπεν εις τους Αθηναίους ότι μέλλουσι να επέλθωσιν -οι εχθροί, και τους παρεκίνησε να μένωσιν εις τα πλοία των, και -να περιστοιχίσωσι το στρατόπεδον. Εν ώ δε ταύτα εγίνοντο, ήλθον -πάλιν γράμματα παρά του Αλκιβιάδου, όστις τοις έλεγε να -φυλάττωνται από του Φρυνίχου, διότι προδίδει εις τους πολεμίους -τον ναύσταθμον· αλλά τότε δεν τον επίστευσαν, νομίσαντες ότι ο -Αλκιβιάδης, καλώς γνωρίζων των εχθρών την ετοιμασίαν και τους -σκοπούς, ωφελήθη εξ αυτής ψευδώς, όπως διαβάλη τον Φρύνιχον. -Ύστερον δε, όταν είς των περιπόλων (98), ο Έρμων, κτυπήσας εις -την αγοράν δι' εγχειριδίου τον Φρύνιχον, τον εφόνευσεν, οι -Αθηναίοι, δικάσαντες, εκήρυξαν και αποθανόντα τον Φρύνιχον -προδότην, εστεφάνωσαν δε τον Έρμωνα και τους συνωμότας του. - -ΚΣΤ. Εν δε τη Σάμω τότε υπερισχύσαντες οι φίλοι του Αλκιβιάδου, -έπεμψαν τον Πείσανδρον εις την πόλιν των Αθηνών, όπως επιφέρη -μεταβολήν του πολιτεύματος και ενθαρρύνη τους δυνατούς να -λάβωσιν αυτοί τα πράγματα εις τας χείρας των, και να καταλύσωσι -τον δήμον, λόγω ότι κατά τούτους μόνον τους όρους ο Αλκιβιάδης -θέλει τοις καταστήσει τον Τισαφέρνην φίλον και σύμμαχον. Αύτη -ήτον η πρόφασις, και τούτο ήτον το πρόσχημα των θελόντων να -εισαγάγωσι την ολιγαρχίαν. Όταν δ' υπερίσχυσαν, και παρέλαβον -τα πράγματα οι πεντακισχίλιοι μεν λεγόμενοι, τετρακόσιοι δ -όντες (99), τότε αυτοί πολύ ολίγον εφρόντιζον πλέον περί -Αλκιβιάδου, και νωθρότερον εξηκολούθουν τον πόλεμον, μέρος μεν -διότι δεν είχον εισέτι εμπιστοσύνην εις τους πολίτας, δυσμενώς -διακειμένους προς την μεταβολήν, μέρος δε διότι ενόμιζον ότι -προς αυτούς θέλουσι μάλλον ενδώσει οι Λακεδαιμόνιοι, ως -διακείμενοι φιλικώτερον πάντοτε προς την ολιγαρχίαν. Και ο μεν -κατά την πόλιν δήμος, και άκων υπό φόβου έμενεν ήσυχος· διότι -εσφάγησαν ουκ ολίγοι εκ των εναντιουμένων εις τους -τετρακοσίους. Οι δ' εν Σάμω, ακούοντες ταύτα και αγανακτούντες, -ηθέλησαν να πλεύσωσιν αμέσως κατά του Πειραιώς, και έφερον τον -Αλκιβιάδην και τον κατέστησαν στρατηγόν των, και ήθελον να τους -οδηγήση να καταλύσωσι τους τυράννους. Αλλ' αυτός δεν έπαθεν -ουδ' έπραξεν ό,τι συνήθως ο διά χάριτος του πλήθους μέγας -γινόμενος, όστις νομίζει ότι πρέπει να ευχαριστή κατά πάντα, -και κατ' ουδέν να μη αντικρούη τους εκ πλάνητος και φυγάδος -αναδείξαντας αυτόν τοσούτων πλοίων και στρατοπέδου, και -τοσαύτης δυνάμεως ηγεμόνα και στρατηγόν. Αλλά, κατά το καθήκον -ό έχει αρχηγός μέγας, του ν' ανθίσταται εις τους υπ' οργής -παραφερομένους, εμποδίσας αυτούς ν' αμαρτήσωσιν, έσωσε τότε -προφανώς τα πράγματα της πόλεως. Διότι, αν κινηθέντες απέπλεον -οίκαδε, οι μεν εχθροί ευθύς θα εκυρίευον αμαχητί πάσαν την -Ιωνίαν, τον Ελλήσποντον και τας νήσους, οι δ' Αθηναίοι θα -εμάχοντο κατά των Αθηναίων, τον πόλεμον εμβάλλοντες εις την -πόλιν. Τούτο δε μόνος, ή καν υπέρ πάντα άλλον ο Αλκιβιάδης -εμπόδισε να μη γίνη, ου μόνον πείθων και διδάσκων το πλήθος, -αλλά και ανά ένα έκαστον, άλλους μεν παρακαλών, άλλους δ' -επιπλήττων. Συνέπραττε δε μετ' αυτού και Θρασύβουλος ο -Στειριεύς (100), παρών εκεί και κραυγάζων· διότι ήτον, ως -λέγεται, όλων των Αθηναίων μεγαλοφωνότατος. Και δεύτερον δε τι -άλλο είναι καλόν του Αλκιβιάδου, ότι, υποσχεθείς τα εκ Φοινίκης -πλοία, τα στελλόμενα υπό του βασιλέως και περιμενόμενα υπό των -Λακεδαιμονίων, ή να τα φέρη προς αυτούς, ή να κατορθώση να μη -απέλθωσιν ουδέ προς εκείνους, εξέπλευσε μετά πάσης ταχύτητος. -Και εφάνησαν μεν τα πλοία περί την Άσπενδον (101), αλλά δεν τα -έφερεν ο Τισαφέρνης, και ηπάτησε τους Λακεδαιμονίους. Εθεωρείτο -δ' ως αίτιος της επιστροφής των αμφοτέρωθεν ο Αλκιβιάδης, και -μάλιστα εκ μέρους των Λακεδαιμονίων, λεγόντων ότι εδίδασκε τον -βάρβαρον ν' αφήνη τους Έλληνας να καταστρέφονται αυτοί δι' -εαυτών. Διότι προφανές ήτον ότι, αν εις το έν μέρος προσετίθετο -τοσαύτη ναυτική δύναμις, αφήρει αμέσως από του ετέρου το κράτος -της θαλάσσης. - -ΚΖ. Αμέσως δε μετά ταύτα κατελύθησαν μεν oι τετρακόσιοι, διότι -οι φίλοι του Αλκιβιάδου προθύμως εβοήθησαν τους δημοκρατικώς -φρονούντας. Επειδή δ' οι εν τη πόλει ήθελον και προσεκάλουν τον -Αλκιβιάδην να επιστρέψη, αυτός ενόμιζεν ότι δεν πρέπει κενάς -έχων τας χείρας, και απράκτως, και δι' οίκτου και χάριτος του -λαού, αλλ' ότι πρέπει να κατέλθη ενδόξως. Διά τούτο πρώτον μεν -μετ' ολίγων πλοίων εκ Σάμου περιέπλεε των Κνιδίων και των Κώων -την θάλασσαν (102)· εκεί δ' ακούσας ότι ο Σπαρτιάτης Μίνδαρος -απέπλεε μεθ' όλου του στόλου εις τον Ελλήσποντον, και -παρηκολούθει τους Αθηναίους, έσπευσε να βοηθήση τους -στρατηγούς. Κατά τύχην δ' έφθασε πλέων μετά δεκαοκτώ τριήρεων, -εν ώ τα δύο μέρη μεθ' όλων των πλοίων των συμπλακέντα -εναυμάχουν περί την Άβυδον (103), και κατά μέρη ενίκων ή -ενικώντο, και μέγας αγών εξηκολούθει μέχρι της δείλης. Και άμα -μεν εφάνη, εναντίας ενέπνευσεν εις αμφοτέρους ιδέας, ώστε -θάρρος μεν ανέλαβον οι εχθροί, εθορυβήθησαν δ' οι Αθηναίοι. -Αλλ' αμέσως φιλικόν από της ναυαρχίδος υψώσας σημείον, ώρμησεν -ευθύς κατά των Πελοποννησίων όσοι ενίκων και εδίωκον των -Αθηναίων τα πλοία. Τρέψας δ' αυτούς εις φυγήν, τους έρριψεν εις -την γην, και εξακολουθών να τους διώκη, κατέστρεψε τα πλοία -των, και επλήγωσε τους άνδρας όσοι ερρίπτοντο εις την θάλασσαν -διά να σωθώσιν, ει και ο Φαρνάβαζος τους εβοήθει, και εμάχετο -πλησίον της θαλάσσης όπως σώση το ναυτικόν των. Τέλος δε, -κυριεύσαντες οι Αθηναίοι τριάκοντα εχθρικά πλοία, σώσαντες δε -τα εδικά των, έστησαν τρόπαιον. Μετά τοιαύτην δε λαμπράν -ευτυχίαν, φιλοτιμούμενος να επιδειχθή εις τον Τισαφέρνην, -ητοίμασε προσφοράς και δώρα, και συνοδίαν έχων ηγεμονικήν, -επορεύθη προς αυτόν, άλλα δεν επέτυχεν ό,τι περιέμενε· διότι -προ πολλού ο Τισαφέρνης κατηγορούμενος υπό των Λακεδαιμονίων, -και φοβούμενος μη δώση δυσαρεσκείας αιτίαν εις τον Βασιλέα, -εύρεν ότι εγκαίρως τω ήλθεν ο Αλκιβιάδης, και συλλαβών αυτόν, -τον εφυλάκισεν εις τας Σάρδεις (104), ως η αδικία αύτη αν έλυε -την κατηγορίαν εκείνην. - -ΚΗ. Αφ' ού δε παρήλθον τριάκοντα ημέραι, ο Αλκιβιάδης κατώρθωσε -να προμηθευθή ίππον, και αποδράς εκ των φυλακών, διέφυγεν εις -Κλαζομενάς. Και διέβαλλε μεν προς τούτοις τον Τισαφέρνην, έτι -εκείνος τον αφήκε να φύγη· έπλευσε δ' εις το στρατόπεδον των -Αθηναίων (105), και ακούσας ότι ο Μίνδαρος και ο Φαρνάβαζος -ήσαν ομού εις την Κύζικον (106), παρώτρυνε τους στρατιώτας, -λέγων αυτοίς ότι ανάγκη είναι και να ναυμαχήσωσι, και να -πεζομαχήσωσι, προσέτι και να τειχομαχήσωσι κατά των εχθρών· -διότι χρήματα δεν έχουσιν, αν δεν νικήσωσι κατά κράτος. -Επιβιβάσας δ' αυτούς, και πλεύσας εις Προκόνησον, διέταξε να -περιβάλωσι τα μικρά πλοιάρια εις το μέσον των, όπως μη εννοήση -παντάπασιν ο εχθρός τον έκπλουν των. Έτυχε δε και πολλή -αιφνηδίως πεσούσα βροχή, μετά βροντών και σκότους, να συνεργήση -εις τον σκοπόν του, και να κρύψη τας ετοιμασίας του. Και όχι -μόνον οι εχθροί δεν τον ενόησαν, αλλά και οι Αθηναίοι είχον -απολέσει πάσαν ελπίδα, όταν τους διέταξε να επιβιβασθώσι, και -εκίνησε. Μετ' ολίγον δε διελύθη το σκότος, και εφάνησαν τα -πλοία των Πελοποννησίων εις το πέλαγος εμπρός του λιμένος των -Κυζικηνών. Φοβηθείς λοιπόν ο Αλκιβιάδης μήπως εξ αιτίας του -πλήθους των πλοίων ιδόντες αυτόν προφθάσωσι να καταφύγωσιν εις -την ξηράν, τους μεν στρατηγούς διέταξε, βραδέως πλέοντες, να -μείνωσιν οπίσω, αυτός δε, τεσσαράκοντα πλοία έχων, εφαίνετο και -επροκάλει τους εχθρούς. Και αυτοί μεν εξαπατηθέντες, και -καταφρονήσαντες τας εχθρικάς δυνάμεις, ότι τόσαι μόνον ήσαν, -ώρμησαν κατ' αυτών, και ήλθον ευθύς εις χείρας και -συνεπλέκοντο. Αλλ' εν ώ εμάχοντο, επήλθον και τα λοιπά πλοία -και τότε εκπλαγέντες, ετράπησαν εις φυγήν. Ο δ' Αλκιβιάδης μετ' -είκοσι, των αρίστων τριηρών, πλεύσας εμπρός, και προσελθών εις -την γην και αποβάς, επέπεσε κατά των φευγόντων εκ των πλοίων, -και πολλούς εφόνευσεν. Επελθών δε κατά του Μινδάρου και του -Φαρναβάζου, οίτινες ώρμησαν εις βοήθειαν, τον μεν Μίνδαρον -εθανάτωσεν, ανδρείως αγωνιζόμενον, ο δε Φαρνάβαζος έφυγεν. -Εκυρίευσαν δε πολλούς νεκρούς (107) και όπλα πολλά, και έλαβον -όλα τα πλοία· υποτάξαντες δε την Κύζικον, αφ' ού εξέλιπεν ο -Φαρνάβαζος και κατεστράφησαν οι Πελοποννήσιοι, ου μόνον -εκράτουν ασφαλώς του Ελλησπόντου, αλλά και της λοιπής θαλάσσης -εξεδίωξαν κατά κράτος τους Λακεδαιμονίους. Συνελήφθησαν δε και -γράμματα Λακωνικώς ούτω λέγοντα εις τους εφόρους την συμβάσαν -δυστυχίαν· «Παρήλθον τα καλά. Ο Μίνδαρος εφονεύθη. Πεινώσ' οι -άνδρες. Δεν ηξεύρομεν τι να κάμωμεν. (108)». - -ΚΘ. Τοσαύτην δ' έπαρσιν έλαβον οι στρατιώται του Αλκιβιάδου, -και τοσούτον υπερεφρόνησαν, ώστε δεν κατεδέχοντο πλέον ουδέ ν' -αναμιγώσιν αυτοί, ως αήττητοι, μετά των άλλων στρατιωτών, -οίτινες πολλάκις ενικήθησαν. Διότι προ ολίγου είχε συμβή ν' -αποτύχη περί την Έφεσον ο Θρασύλλος (109), και οι Εφέσιοι να -στήσωσι χαλκούν τρόπαιον προς αισχύνην των Αθηναίων. Ταύτα -προσήπτον οι μετ' Αλκιβιάδου εις τους μετά του Θρασύλλου, -μεγαλύνοντες εαυτούς και τον στρατηγόν των, και μη θέλοντες -μετ' εκείνων ούτε τα γυμνάσια ούτε τον τόπον να έχωσιν από -κοινού εις το στρατόπεδον. Όταν δ' ο Φαρνάβαζος, πολλούς έχων -ιππείς και πολλούς πεζούς, ήλθε κατ' αυτών, διότι εισέβαλον εις -την πόλιν των Αβυδηνών, και ο Αλκιβιάδης, ορμήσας εναντίον του, -τρις τον έτρεψεν εις φυγήν, και τον εδίωξε μέχρι της νυκτός -μετά του Θρασύλλου, τότε συνανεμίγησαν, και αμοιβαίως -φιλοφρονούμενοι και χαίροντες, επέστρεψαν εις το στρατόπεδον. -Την δ' επαύριον, στήσας τρόπαιον, ελεηλάτει την χώραν του -Φαρναβάζου, και ουδείς ετόλμα να τον εμποδίση. Συνέλαβε δ' εκεί -και ιερείς και ιερείας, αλλά τους αφήκεν άνευ λύτρων. Εκινήθη -δε να πολεμήση και τους Χαλκηδονίους (110), οίτινες, -αποστατήσαντες, είχον δεχθή φρουράν και αρμοστήν των -Λακεδαιμονίων. Ακούσας δ' ότι τα υπάρχοντα πάντα συναγαγόντες -ούτοι εκ της χώρας, τα έπεμψαν εις τους Βιθυνούς (111), -οίτινες ήσαν φίλοι των, ήλθε μετά του στρατεύματος εις τούτων -τα σύνορα, και κήρυκα πέμψας, παρεπονείτο κατά των Βιθυνών. -Ούτοι δε φοβηθέντες, και τα υπάρχοντα παρέδωκαν, και φιλίαν -συνωμολόγησαν. - -Λ. Εν ώ δε περιετείχιζε την Χαλκηδόνα από θαλάσσης εις θάλασσαν -(112), ήλθεν ο Φαρνάβαζος, επί σκοπώ να λύση την πολιορκίαν -και Ιπποκράτης ο αρμοστής, συναγαγών εκ της πόλεως όσην είχε -δύναμιν, επετίθετο κατά των Αθηναίων. Αλλ' ο Αλκιβιάδης, προς -αμφοτέρους ομού αντιτάξας το στράτευμα, τον μεν Φαρνάβαζον -ηνάγκασε να φύγη αισχρώς, τον δ' Ιπποκράτην εφόνευσε, και -πολλούς των μετ' αυτού, ούς ενίκησεν. Έπειτα δε, αυτός μεν -εκπλεύσας εις τον Ελλήσποντον, ηργυρολόγει, και εκυρίευσε την -Σηλυβρίαν (113), εκτεθείς εις μέγαν κίνδυνον παρακαίρως· διότι -οι μέλλοντες να παραδώσωσι την πόλιν είχον συμφωνήσει να -εγείρωσι πυρσόν κατά το μεσονύκτιον· αλλ' ηναγκάσθησαν να -πράξωσι τούτο προ του καιρού, διότι εφοβήθησάν τινα των -συνωμοτών, όστις εξαίφνης εφάνη μεταβάλλων γνώμην. Ήγειρον -λοιπόν τον πυρσόν εν ώ το στράτευμα δεν ήτον εισέτι έτοιμον, -και τότε λαβών ο Αλκιβιάδης ως τριάκοντα των περί αυτόν, ώρμησε -τρέχων προς τα τείχη, διατάξας τους άλλους να τον ακολουθήσωσι -κατά τάχος. Ως δε τω ηνεώχθη η πύλη, και εις τους τριάκοντα -προσετέθησαν είκοσι πελτασταί (114), ώρμησεν αυτός, αλλ' ευθύς -είδε τους Σηλυβριανούς, οίτινες ένοπλοι ήρχοντο εναντίον του. -Επειδή δε, εις μεν την αντίστασιν δεν έβλεπε σωτηρίαν, να φύγη -δε δεν ήθελεν, αφ' ού μέχρι της ημέρας εκείνης ουδέποτε -στρατηγών ενικήθη, εσήμανε διά της σάλπιγγος σιωπήν, και -διέταξεν είς των παρόντων ν' ανακηρύξη «ότι οι Αθηναίοι δεν -κινούσιν όπλα κατά των Σηλυβριανών.» Τούτο το κήρυγμα τινάς μεν -κατέστησε μάλλον διστάζοντας προς την μάχην, διότι ενόμισαν ότι -όλοι οι εχθροί ήσαν εντός της πόλεως· οι δε συνέλαβον αγαθάς -ελπίδας περί συμβιβασμού. Εν ώ δε συνελθόντες μετ' αλλήλων -εξηγούντο, έφθασε το στράτευμα του Αλκιβιάδου, όστις εικάζων, -όπερ ήν και η αλήθεια, ότι οι Σηλυβριανοί ήσαν ειρηνικώς -διατεθειμένοι, εφοβήθη μήπως οι Θράκες διαρπάσωσι την πόλιν. -Ήσαν δε πολλοί εξ αυτών, οίτινες χαριζόμενοι προς τον -Αλκιβιάδην, και εξ αγάπης προς αυτόν, συνεξεστράτευον μετ' -αυτού προθύμως. Απέπεμψε λοιπόν όλους τούτους εκ της πόλεως, -τους δε Σηλυβριανούς, ενδούς εις τας παρακλήσεις των, δεν τους -έβλαψεν, αλλά χρήματα λαβών, και φρουράν εγκαταστήσας, απήλθεν. - -ΛΑ. Οι δε πολιορκούντες την Χαλκηδόνα στρατηγοί, -εσυνθηκολόγησαν μετά του Φαρναβάζου να λάβωσι χρήματα, και οι -Χαλκηδόνιοι να γίνωσι πάλιν των Αθηναίων υπήκοοι, του -Φαρναβάζου δε την χώραν να μη βλάπτωσιν· ο δε Φαρνάβαζος να -εξασφαλίση διά συνοδίας πρέσβεις ούς οι Αθηναίοι ήθελον πέμψει -προς τον βασιλέα. Ότε δ' επανήλθεν ο Αλκιβιάδης, ο Φαρνάβαζος -απήτει και αυτός να ομώση περί των συμφωνηθέντων· αλλ' ο -Αλκιβιάδης είπεν ότι δεν θέλει ομώσει πριν ή εκείνος ορκισθή -προς αυτούς. Έγιναν λοιπόν οι όρκοι, και τότε απήλθε κατά των -Βυζαντίων, οίτινες είχον αποστατήσει, και περιτείχιζε την πόλιν -αυτών. Αλλ' ο Αναξίλαος και ο Λυκούργος και άλλοι τινες -εσυμφώνησαν μετ' αυτού να τω παραδώσωσι την πόλιν επί τω όρω -του να μείνη σώα· και τότε διαδούς λόγον, ότι στάσεις κατά την -Ιωνίαν τον αναγκάζουσι ν' αναχωρήση, εν τω μέσω της ημέρας -απέπλευσε μεθ' όλων των πλοίων του· αλλά την νύκτα, επιστρέψας -οπίσω, αυτός μεν μετά των οπλιτών απέβη, και πλησιάσας εις τα -τείχη, έμεινεν ήσυχος. Τα δε πλοία, πλεύσαντα κατά του λιμένος, -και εισορμώντα διά βίας, μετά πολλής κραυγής και Θορύβων και -κρότου, κατετρόμαξαν μεν τους Βυζαντίους διά την απροσδόκητον -αυτών εμφάνισιν, έδωκαν δ' ευκολίαν εις τους αττικίζοντας να -δεχθώσι τον Αλκιβιάδην, διότι όλοι έτρεχον προς τα πλοία και -τον λιμένα. Δεν επέτυχεν όμως όλως αμαχητί· διότι οι εις το -Βυζάντιον παρόντες Πελοποννήσιοι και Βοιωτοί και Μεγαρείς -(115), τους μεν ορμώντας από των πλοίων, τους έτρεψαν και τους -κατέκλεισαν εις τα πλοία πάλιν· εννοήσαντες δ' ότι οι Αθηναίοι -ήσαν εντός της πόλεως, παρετάχθησαν και ώρμησαν κατ' αυτών. -Έγινε δ' ισχυρά μάχη, και ενίκησεν ο Αλκιβιάδης, έχων το δεξιό -κέρας, ο δε Θηραμένης το αριστερόν, και τους εχθρούς, όσοι δεν -εφονεύθησαν, περί τους τριακοσίους, συνέλαβε ζώντας. Των δε -Βυζαντίων μετά την μάχην ουδείς εφονεύθη ουδ' εδιώχθη· διότι -επί τοιαύτη συνθήκη αι άνδρες παρέδοσαν την πόλιν, και ταύτα -εσυμφώνησαν. Ουδέν ίδιον ωφέλημα δι' αυτούς επιφυλαχθέντες. Διά -τούτο και δικαζόμενος επί προδοσία ο Αναξίλαος εν Λακεδαίμονι, -εφάνη διά του λόγου του μη καταισχύνας το έργον του. Διότι -είπεν ότι, μη ων Λακεδαιμόνιος αλλά Βυζάντιος, και βλέπων εις -κίνδυνον ουχί την Σπάρτην, αλλά το Βυζάντιον, και την πόλιν ότι -περιετειχίσθη, και ότι ουδέν εισήγετο εις αυτήν, τον δε σίτον -όστις ην εντός της πόλεως ότι έτρωγον οι Πελοποννήσιοι και οι -Βοιωτοί, οι δε Βυζάντιοι ότι επείνων μετά των τέκνων και των -γυναικών των, δεν επρόδωκε την πόλιν εις τους εχθρούς, αλλά την -απήλλαξε πολέμων και κακών, μιμούμενος τους αρίστους των -Λακεδαιμονίων, δι' ούς έν υπάρχει απλώς το καλόν και το -δίκαιον, το της πατρίδος συμφέρον. Ταύτα ακούσαντες οι -Λακεδαιμόνιοι, και εντραπέντες, απέλυσαν τους άνδρας. - -ΛΒ. Ο δ' Αλκιβιάδης, θέλων ήδη να ιδή την πατρίδα του, και έτι -μάλλον ποθών να δειχθή εις τους συμπολίτας του, αφού τοσάκις -ενίκησε τους εχθρούς, απέπλευσεν, έχων διά πολλών ασπίδων και -λαφύρων πέριξ τας Αττικάς τριήρεις κεκοσμημένας, πολλούς δε -σύρων αιχμαλώτους, και έτι περισσότερα φέρων στολίσματα των -όσων αυτός κατέστρεψεν και εκυρίευσε· διότι ομού δεν ήσαν -ολιγώτεραι των διακοσίων. Όσα δε Δούρις ο Σάμιος (116), όστις -έλεγεν ότι ήτον απόγονος του Αλκιβιάδου, προστίθησιν εις ταύτα, -ότι ηύλει μεν διευθύνων την κωπηλασίαν Χρυσόγονος ο Πυθιονίκης -(117), το κέλευσμα δ' έδιδε Καλλιππίδης, ο τραγωδιών -υποκριτής, ενδεδυμένοι μακρούς και πολυτελείς χιτώνας και τον -άλλον θεατριακόν στολισμόν, ότι δ' η ναυαρχίς εισήρχετο εις -τους λιμένας έχουσα πορφυρούν ιστίον, ως αν εκώμαζον μεθύοντες, -ταύτα ούτε ο Θεόπομπος (118), ούτε ο Έφορος, ούτε Ξενοφών δεν -τα έγραψεν. Ούτε πιθανόν είναι να ενεκαυχάτο ούτω προς τους -Αθηναίους, επιστρέφων μετ' εξορίαν και μετά συμφοράς τοσαύτας. -Εξ εναντίας ήρχετο πεφοβισμένος, και όταν έφθασε, δεν απέβη της -τριήρους, πριν από του καταστρώματος εφ' ού ίστατο να ιδή -προσερχόμενον τον εξάδελφον αυτού Ευρυπτόλεμον, και πολλούς -άλλους εκ των φίλων και οικείων του, οίτινες τον περιέμενον και -τον προσεκάλουν. Όταν δ' απέβη, τους μεν άλλους στρατηγούς -απαντώντες οι άνθρωποι, εφαίνοντο ότι ούτε τους έβλεπον, -συντρέχοντες δε προς εκείνον, έκραζον, τον εχαιρέτων, τον -συνώδευον, ήρχοντο πλησίον και τον εστεφάνουν. Όσοι δε δεν -ηδύναντο να τον πλησιάσωσι, τον έβλεπον μακρόθεν, και οι -γέροντες τον εδείκνυον εις τους νέους. Μετά δε των χαιρόντων -καθ' όλην την πόλιν ήσαν πολλοί και οι δακρύοντες, και απέναντι -της παρούσης ευτυχίας διηγείρετο η μνήμη των αρχαιοτέρων -ατυχημάτων, και διελογίζοντο ότι ούτε της Σικελίας θα -εστερούντο, ούτε κανέν άλλο αφ' όσα είχον ελπίσει θα τους -διέφευγεν, αν είχον αφήσει τον Αλκιβιάδην επί των τότε -πραγμάτων και επί της δυνάμεως εκείνης, αφ' ού ήδη παραλαβών -την πόλιν, ήτις παρ' ολίγον είχεν εξωσθή της θαλάσσης, κατά -ξηράν δε μόλις ήτον κυρία των προαστείων της, και εσωτερικώς -ήτον εις στάσεις παραδεδομένη, εκ λειψάνων τοσούτων αθλίων και -ταπεινών ανέστησεν όμως αυτήν, και ου μόνον τη απέδωκε της -θαλάσσης το κράτος, αλλά και επί της στερεάς την ανέδειξε -πανταχού τροπαιούχον κατά των εχθρών. - -ΛΓ. Και το μεν ψήφισμα της επιστροφής αυτού είχε κυρωθή -πρότερον ήδη. Είχε δε προτείνει αυτό Κριτίας ο Καλλαίσχρου -(119), και ο ίδιος έγραψεν εις τας ελεγείας του, ενθυμίζων εις -τον Αλκιβιάδην την χάριν διά τούτων· - - Είπον εγώ εις το πλήθος την γνώμην δι' ής επανήλθες, - κ' έγραψα ταύτην, εγώ πράξας το έργον αυτό· - αλλ' επί τούτων σφραγίς σιωπής εις την γλώσσαν μας - [κείται. - -Τότε δε, συνήλθεν ο δήμος εις εκκλησίαν, και προσελθών ο -Αλκιβιάδης, και κλαίων μεν και ολοφυρόμενος εξέθηκε τα πάθη -αυτού, απηύθυνε δε και παράπονα ολίγα και μέτρια κατά του -δήμου, εν γένει δ' απέδωκεν όσα τω συνέβησαν εις τύχην τινα -πικράν και εις φθονερόν δαίμονα, πολλά δ' είπε και περί των -ελπίδων των πολιτών, και παρώτρυνεν αυτούς εις θάρρος· ο δε -δήμος τον εστεφάνωσε διά στεφάνων χρυσών, και τον εχειροτόνησε -και κατά γην και κατά θάλασσαν, στρατηγόν αυτοκράτορα. Εψήφισε -δε να τω αποδώσωσι και την περιουσίαν του, και ν' αναιρέσωσι -πάλιν τας κατάρας οι Ευμολπίδαι και οι Κήρυκες (120), άς είχον -προφέρει κατά προσταγήν του δήμου. Όταν δ' οι άλλοι τας -ανήρουν, ο ιεροφάντης Θεόδωρος, «αλλ' εγώ, είπεν, ούτε τω -κατηράσθην κακόν ουδέν, αν δεν αδική την πόλιν». - -ΛΔ. Αλλ' αν και η ευτυχία του Αλκιβιάδου ήτον τότε τοσούτον -λαμπρά, ανησύχει όμως τινάς ο καιρός της επιστροφής του. Διότι -καθ' ήν ημέραν κατέπλευσεν, ετελούντο τα Πλυντήρια της Θεάς -(121). Εορτάζουσι δε τας τελετάς αυτών μυστικάς οι -Πραξιεργίδαι (122), κατά την εικοστήν τετάρτην ημέραν του -Θαργιλιώνος (123), και αφαιρούσιν από του αγάλματος την στολήν -αυτού, και καλύπτουσιν αυτό το άγαλμα (124). Δια τούτο την -ημέραν ταύτην θεωρούσιν οι Αθηναίοι ως μίαν των μάλλον -αποφράδων, και ουδεμίαν πράξιν επιτελούσιν επ' αυτής. Εφαίνετο -λοιπόν ότι η Θεά δεν εδέχθη τον Αλκιβιάδην φιλοφρόνως και -ευμενώς, αλλ' ότι συνεκαλύφθη, και τον απεδίωκεν αφ' εαυτής. -Ουχ ήττον όμως, αφ' ού όλα επέτυχον κατά γνώμην του Αλκιβιάδου, -και εκατόν τριήρεις ωπλίσθησαν και έμελλον να εκπλεύσωσι πάλιν, -ευγενής τις φιλοτιμία καταλαβούσα αυτόν, τον απέτρεψε ν' -αποπλεύση μέχρι των μυστηρίων (125). Αφ' ού καιρού απεκλείσθη -διά τείχους η Δεκέλεια (126), και οι εχθροί εκεί -στρατοπεδεύοντες είχον εις την εξουσίαν των τας οδούς προς την -Ελευσίνα, ουδεμίαν ευπρέπειαν είχε πλέον η τελετή, διότι -εστέλλετο κατά θάλασσαν, και εξ ανάγκης παρελείποντο και -θυσίαι, και χοροί, και πολλά εκ των ιερών όσα εγίνοντο όταν -φέρωσι διά ξηράς τον Ίακχον (127). Καλόν λοιπόν εφαίνετο εις -τον Αλκιβιάδην, και προς τους Θεούς όσιον και προς τους -ανθρώπους ένδοξον, ν' αποδώση το πάτριον σχήμα εις τα ιερά, και -να συνοδεύση πεζή την τελετήν, και να δορυφορήση αυτήν κατά των -εχθρών. Διότι ή, αν έμενεν ήσυχος ο Άγις (128), θα κατεβίβαζεν -εντελώς την οφρύν του και θα τον εταπείνου, ή θα εμάχετο μάχην -ιεράν και θεοφιλή υπέρ των αγιωτάτων και μεγίστων, εν όψει της -πατρίδος, και θα είχε πάντας τους πολίτας μάρτυρας της -ανδραγαθίας του. Άμα δ' απεφάσισε ταύτα, και ειδοποίησε τους -Ευμολπίδας και τους Κήρυκας, έθηκε σκοπούς εις τας κορυφάς, και -άμα εξημέρωσεν έπεμψεν εμπρός προδρόμους τινάς. Λαβών δε μεθ' -εαυτού τους ιερείς και μύστας και μυσταγωγούς (129), και -καλύψας αυτούς πέριξ διά των στρατιωτών, προυχώρει εν τάξει και -μετά σιωπής, θέαμα επιδεικνύων σεβάσμιον και θεοπρεπές την -στρατηγίαν εκείνην, ήν άπαντες οι μη φθονούντες αυτόν -ιεροφαντίαν ωνόμαζον και μυσταγωγίαν. Ουδείς δε των εχθρών -ετόλμησε να τον προσβάλη, και ασφαλώς επαναγαγών την πομπήν εις -την πόλιν, επήρθη μεν αυτός κατά το φρόνημα, ενέπλησε δ' -υπερηφανείας και τον στρατόν, θεωρούντα εαυτόν ακαταμάχητον και -αήττητον, όταν εστρατήγει εκείνος· τον δ' όχλον και τους -πένητας ούτω διά τούτων των δημαγωγιών εκέρδησεν υπέρ εαυτού, -ώστε είχον ισχυράν επιθυμίαν να τυραννώνται υπ' εκείνου, καί -τινες έλεγον, και ερχόμενον προς αυτούς τον προέτρεπον, να -υπερισχύση του φθόνου, και ρίπτων κάτω ψηφίσματα, και νόμους, -και τους φλυάρους οίτινες κατέστρεψαν την πόλιν, ν' αναλάβη και -διευθύνη τα πράγματα, μη φοβούμενος τους συκοφάντας. - -ΑΕ. Και ποίαν μεν ο ίδιος είχε περί της τυραννίδος γνώμην, -είναι άγνωστον· οι δε δυνατώτατοι των πολιτών, φοβηθέντες, -επετάχυνον τον έκπλουν αυτού, και τ' άλλα όλα ψηφίσαντες, και -συνάρχοντας ούς εκείνος ηθέλησεν· Εκπεύσας λοιπόν μετά των -εκατόν πλοίων, και προσβαλών την Άνδρον, ενίκησε μεν εις μάχην -τους Λακεδαιμονίους όσοι ήσαν εκεί, την πόλιν όμως δεν -εκυρίευσε. Και τούτο υπήρξεν η πρώτη κατ' αυτού δημοσία των -εχθρών του κατηγορία. Φαίνεται δ' ότι υπέρ τινα και άλλον ο -Αλκιβιάδης μάλιστα κατεστράφη υπό της ιδίας αυτού δόξης, ήτις -μεγάλη ούσα και πλήρης τόλμης και συνέσεως, καθίστα ως εξ ών -κατώρθωσεν, ύποπτον πάσαν έλλειψιν αυτού, διότι υπετίθετο ότι -δεν ήθελε, καθόσον ουδείς επίστευσεν ότι δεν εδύνατο. Ήλπιζον -δ' ότι και περί των Χίων θ' ακούσωσιν ότι κατετροπώθησαν, και -περί της λοιπής Ιωνίας. Όθεν ηγανάκτουν όταν δεν επληροφορούντο -ότι όλα κατωρθούντο ταχέως και ευθύς, καθώς ήθελον· ουδ' -ανελογίζοντο την αχρηματίαν, υφ' ής περιοριζόμενος, επολέμει -προς ανθρώπους έχοντας μέγαν πόρον το ταμείον του Βασιλέως, και -ηναγκάζετο πολλάκις να εκπλέη και να εγκαταλείπη το -στρατόπεδον, όπως προμηθευθή μισθούς και τροφάς. Και η -τελευταία δε κατ' αυτού κατηγορία τοιαύτην έλαβε την αιτίαν. Ο -Λύσανδρος είχε σταλή υπό των Λακεδαιμονίων ναύαρχος, και εκ των -χρημάτων όσα έλαβε παρά του Κύρου έδιδε τετρώβολον (130) αντί -τριωβόλου εις έκαστον ναύτην. Ο δ' Αλκιβιάδης μετά δυσκολίας -δίδων και το τριώβολον, απήλθεν εις την Καρίαν διά ν' -αργυρολογήση. Ο δ' επιμελητής, όστις έμεινεν εις τα πλοία, ο -Αντίοχος (131), ήτον μεν καλός κυβερνήτης, αλλά κατά τ' άλλα -ήτον ανόητος και υπεροπτικός· έχων δε παραγγελίαν παρά του -Αλκιβιάδου, ουδ' αν επιπλεύσωσι κατ' αυτού οι εχθροί να -ναυμαχήση, τοσούτον εθρασύνθη και περιεφρόνησε την διαταγήν, -ώστε πληρώσας την ιδίαν αυτού τριήρη και μίαν άλλην, έπλευσεν -εις την Έφεσον, και παραπλέων προς τας πρώρας των εχθρικών -πλοίων, πολλά έλεγε και έπραττεν ακόλαστα και βωμολόχα. Και -κατ' αρχάς μεν ο Λύσανδρος μετ' ολίγων πλοίων εξορμήσας κατ' -αυτού τον εδίωκεν· επειδή όμως και οι Αθηναίοι ήλθον εις -βοήθειαν, κινηθείς ο Λύσανδρος μεθ' όλων των πλοίων του, και -τον Αντίοχον εφόνευσε, και πλοία πολλά και ανθρώπους συνέλαβε, -και τρόπαιον έστησεν. Όταν δ' ήκουσεν αυτά ο Αλκιβιάδης, -επιστρέψας εις την Σάμον, εκινήθη μεθ' όλου του στόλου και -επροκάλει τον Λύσανδρον. Εκείνος όμως ηρκείτο εις το ότι -ενίκησε, και δεν εκινείτο κατ' αυτού. - -ΛΣΤ. Εκ δε των κατά το στρατόπεδον μισούντων τον Αλκιβιάδην, -Θρασύβουλος ο υιός του Θράσωνος (132), εχθρός ων αυτού, -απήλθεν εις Αθήνας διά να τον κατηγορήση. Και παροξύνας τους -εκεί, έλεγε προς τον δήμον, ότι ο Αλκιβιάδης κατέστρεψε τα -πράγματα, και απώλεσε τα πλοία, εντρυφών εις την εξουσίαν, και -παραδίδων την στρατηγίαν εις ανθρώπους οίτινες ήσαν -παντοδύναμοι παρ' αυτώ διά τα φαγοπότια και τας βωμολοχίας, -όπως συλλέγη αυτός χρήματα περιπλέων, και ν' ακολασταίνη -μεθύων, και συνοικών μεθ' εταίρων εξ Αβύδου και Ιωνίας, εν ώ οι -εχθροί εισίν εις μικράν απόστασιν ηγκυροβολημένοι. Τω προσήπτον -δε και την κατασκευήν των τειχών, ά κατεσκεύασεν εις την -Θράκην, περί την Βισάνθην (133), όπως έχη αυτά καταφύγιον, -διότι δεν εδύνατο ή δεν ήθελε να ζήση εις την πατρίδα του. -Πεισθέντες λοιπόν οι Αθηναίοι, εξελέξαντο άλλους στρατηγούς, -οργήν, και κακήν προς εκείνον δεικνύντες διάθεσιν. Ταύτα μαθών -ο Αλκιβιάδης, και φοβηθείς, απήλθεν εντελώς εκ του στρατοπέδου· -και συναγαγών ξένους, επολέμει ιδιαιτέρως κατά των αβασιλεύτων -Θαρκών (134), και πολλά συνέλεξε χρήματα εκ των λαφύρων, και -εξησφάλισε συγχρόνως κατά των βαρβάρων τους περιοικούντας -Έλληνας. Επειδή δ' οι στρατηγοί Τυδεύς, Μένανδρος και -Αδείμαντος, έχοντες εις τους Αιγός Ποταμούς (135) πάντα ομού -τα πλοία όσα εκέκτηντο τότε αι Αθήναι, συνείθιζον να επιπλέωσι -πάσαν αυγήν κατά του Λυσάνδρου, όστις ήτον προσωρμισμένος περί -την Λάμψακον, και να τον προκαλώσι, και πάλιν να επιστρέφωσιν -οπίσω, και να διημερεύωσιν ατάκτως και αμελώς, ως -περιφρονούντες αυτόν, πλησίον ών ο Αλκιβιάδης, δεν παρέβλεψε -τούτο ουδέ το παρημέλησεν, αλλ' έφιππος ελθών, εδίδασκε τους -στρατηγούς ότι κακώς ηγκυροβόλουν εις μέρη αλίμενα και πόλιν μη -έχοντα, λαμβάνοντες μακρόθεν εκ Σηστού τας ζωοτροφίας των, και -αφήνοντες τους ναύτας, όταν εξέρχωνται εις την γην, να -πλανώνται όπου έκαστος θέλει, και να διασπείρωνται, εν ώ -άντικρυς αυτών ίστατο στόλος ειθισμένος να πράττη τα πάντα εν -σιωπή, εις μοναρχικόν πειθόμενος πρόσταγμα. - -ΑΖ. Και ταύτα μεν έλεγεν ο Αλκιβιάδης, και τοις εσυμβούλευε να -μεταθέσωσι τον στόλον εις την Σηστόν. Αλλ' οι στρατηγοί δεν -προσείχον εις τας συμβουλάς του. Ο δε Τυδεύς και υβριστικώς τον -προσεκάλεσε ν' αναχωρήση, διότι άλλοι στρατηγούσι και ουχί -εκείνος. Επομένως ό Αλκιβιάδης, υποπτεύσας και προδοσίαν τινά -παρ' αυτοίς, ανεχώρησε, και εις τους επισήμους εκ του -στρατοπέδου όσοι τον προέπεμπον έλεγεν, ότι αν δεν είχεν ούτω -προπηλακισθή υπό των στρατηγών, εις ολίγας ημέρας θα είχεν -αναγκάση τους Λακεδαιμονίους ή να ναυμαχήσωσιν άκοντες, ή ν' -αφήσωσι τα πλοία των. Εφαίνετο δ' εις μέν τινας ότι εκαυχάτο -ταύτα λέγων, εις άλλους δ' ότι πιθανά λέγει, διότι αν έφερε -πολλούς Θράκας ακοντιστάς και ιππείς, εδύνατο να πολεμήση και -να ταράξη αυτών το στρατόπεδον. Ότι δε τα σφάλματα των Αθηναίων -ορθώς ενόησε, ταχέως εμαρτύρησαν τα έργα αυτά. Διότι αίφνης και -απροσδοκήτως επέπεσε κατ' αυτών ο Λύσανδρος, και οκτώ μόνον -τριήρεις διέφυγον μετά του Κόνωνος, αι δ' άλλαι, διακόσιαι -περίπου απήχθησαν αιχμάλωτοι· ανθρώπους δε τρισχιλίους ζώντας -συλλαβών, απέσφαξεν ο Λύσανδρος, εκυρίευσε δε και τας Αθήνας -εις ολίγον καιρόν, και έκαυσε τα πλοία των, και εκρήμνισε τα -μακρά τείχη. Τότε φοβηθείς ο Αλκιβιάδης τους Λακεδαιμονίους, -οίτινες και κατά ξηράν και κατά θάλασσαν εκυρίευον ήδη, μετέβη -εις Βιθυνίαν, πολλά μεν χρήματα φέρων μεθ' εαυτού, πολύ δε -περισσότερα αφήσας εις τα τείχη όπου κατώκει. Και εις την -Βιθυνίαν δε πολλά των κτημάτων του απολέσας, αρπαγέντα υπό των -εκεί Θρακών, απεφάσισε ν' αναβή προς τον Αρταξέρξην, νομίζων -ότι όταν τον δοκιμάση ο Βασιλεύς, αυτός μεν δεν θέλει φανή -χειρότερος του Θεμιστοκλέους, η δε πρόφασις αυτού ότι θέλει -φανή καλητέρα· διότι θα ήρχετο, ουχί κατά των συμπολιτών του, -ως εκείνος, αλλ' όπως συντελέση υπέρ της πατρίδος του και -ζητήση κατά των εχθρών, του Βασιλέως την δύναμιν. Πιστεύων δ' -ότι ο Φαρνάβαζος θα τω εχορήγει ευκολίαν και ασφάλειαν όπως -πορευθή προς τον Βασιλέα, ήλθε προς αυτόν εις Φρυγίαν, και -διέμεινε μετ' αυτού, περιποιούμενος αυτόν και τιμώμενος. - -AH. Οι δ' Αθηναίοι ελυπούντο μεν στερηθέντες της ηγεμονίας· αφ' -ού δε και της ελευθερίας στερήσας αυτούς ο Λύσανδρος, παρέδωκε -την πόλιν εις τριάκοντα άνδρας, τότε ενόουν την σπουδαιότητα -των σκέψεων άς είχον αμελήσει όταν εδύναντο εισέτι να σωθώσιν, -εις αυτάς επανήρχοντο ήδη όταν τα πράγματα είχον απολεσθή, και -ολοφυρόμενοι επανέλεγον τα σφάλματα και τας ανοησίας των, ών -μεγίστην εθεώρουν την δευτέραν προς τον Αλκιβιάδην οργήν των -διότι τον απέρριψαν, χωρίς εις ουδέν ν' αδικήση· αλλά -θυμωθέντες καθ' υπηρέτου όστις ολίγα πλοία αισχρώς απώλεσεν, -έτι αισχότερον αυτοί αφήρεσαν από της πόλεως τον άριστον αυτής -και πολεμικώτατον στρατηγόν. Και όμως και εις αυτήν έτι την -κατάστασιν υπέφωσκεν αμυδρά τις ελπίς, ότι των Αθηναίων τα -πράγματα δεν απωλέσθησαν εντελώς, εν όσω ο Αλκιβιάδης εισέτι -εσώζετο. «Διότι ούτε άλλοτε ηρκέσθη φεύγων να ζη απραγμόνως και -εν ησυχία, ούτε ήδη, αν οπωσούν καλώς διάκεινται τα κατ' αυτόν, -θέλει ανεχθή την υπεροψίαν των Λακεδαιμονίων και των τριάκοντα -τον εκτραχηλισμόν.» Και δεν ήσαν άτοπα τα τοιαύτα του πλήθους -ονειροπολήματα· διότι και οι Τριάκοντα πολύ εφρόντιζον και -ηρεύνων, και πολύν εποιούντο λόγον περί του τι έπραττεν εκείνος -και τι διενοείτο. Τέλος δ' ο Κριτίας υπέβαλεν εις τον Λύσανδρον -ότι, ενόσω οι Αθηναίοι εδημοκρατούντο, δεν εδύναντο οι -Λακεδαιμόνιοι ν' άρχωσιν ασφαλώς της Ελλάδος· τους δ' -Αθηναίους, και πράως αν διάκεινται και καλώς προς την -ολιγαρχίαν, ο Αλκιβιάδης εν όσω ζη, δεν θα τους αφήση ποτέ να -εμμείνωσιν ησύχως εις τα καθεστώτα. Αλλ' ο Λύσανδρος δεν -επείσθη εις ταύτα πριν παρά των αρχόντων της πατρίδος του έλθη -σκυτάλη (136) διατάττουσα αυτόν να εξολοθρεύση τον Αλκιβιάδην -είτε διότι και εκείνοι εφοβήθησαν του ανδρός το επιχειρηματικόν -και μεγαλοπράγμον, είτε διότι ηθέλησαν εις τον Άγιν να -χαρισθώσιν. - -ΛΘ. Ο Λύσανδρος λοιπόν έστειλε και παρήγγειλε ταύτα εις τον -Φαρνάβαζον, εκείνος δε προσέταξε το έργον εις Μαγαίον τον -αδελφόν, και εις Σουσαμίθρην τον θείον του. Τότε δ' έτυχε -κατοικών ο Αλκιβιάδης εις κώμην τινα της Φρυγίας, έχων μεθ' -εαυτού και την εταίραν Τιμάνδραν. Είδε δ' εις τον ύπνον του -όνειρον τοιούτον· ότι εφόρει αυτός το ένδυμα της εταίρας, -εκείνη δ' ότι είχε την κεφαλήν του εις τας αγκάλας της, και τω -εστόλιζε το πρόσωπον ως γυναικός, και τω εζωγράφιζε, και τω -έχριε ψιμμίθιον. Αλλοι δε λέγουσιν ότι είδε καθ' ύπνον τους -περί τον Μαγαίον κόπτοντας την κεφαλήν του, και το σώμα του -καιόμενον. Λέγεται δ' ότι ωνειρεύθη ταύτα ολίγον προ του -θανάτου του. Οι δε σταλέντες κατ' αυτού δεν ετόλμησαν ν' -εισέλθωσιν, αλλά περικυκλώσαντες την οικίαν ηθέλησαν να την -καύσωσιν. Εννοήσας δε τούτο ο Αλκιβιάδης, συνήγαγε τα πλείστα -των ιματίων και των στρωμάτων του, και τα έρριψεν εις το πυρ. -Περιτυλίξας δε την χλαμύδα του εις την αριστεράν του χείρα, και -λαβών γυμνόν το εγχειρίδιον εις την δεξιάν, διήλθε διά του -πυρός χωρίς τι να πάθη. Διότι ουδείς υπέμεινεν εμπρός του, ή -ήλθε μετ' αυτού εις χείρας, αλλά μακρυνθέντες, τον εκτύπησαν -δι' ακοντίων και βελών. Ούτως έπεσεν αυτός, και οι βάρβαροι -ανεχώρησαν· η δε Τιμάνδρα έλαβε τον νεκρόν, και τυλίξασα και -καλύψασα αυτόν εις τους ιδίους αυτής χιτώνας, εκήδευσεν αυτόν, -όσον αι περιστάσεις τη επέτρεπον, λαμπρώς και φιλοτίμως. Ταύτης -λέγουσιν ότι ήτον θυγάτηρ η Λαΐς, η επονομασθείσα Κορινθία, -αλλ' αιχμαλωτισθείσα εκ των Υκκάρων, μικράς Σικελικής πόλεως -(137). Τινές δε, διά μεν τα λοιπά του θανάτου του Αλκιβιάδου -συμφωνούσι προς ταύτα· λέγουσι δ' ότι την αιτίαν δεν έδωκεν -ούτε ο Φαρνάβαζος, ούτε ο Λύσανδρος, ούτε οι Λακεδαιμόνιοι, -αλλ' αυτός ο Αλκιβιάδης, διότι διέφθειρε την γυναίκα ενός των -επισήμων, και την είχε μεθ' εαυτού· οι δ' αδελφοί της γυναικός, -αγανακτούντες διά την ύβριν, έκαυσαν διά νυκτός την οικίαν ήν -κατώκει ο Αλκιβιάδης, και εφόνευσαν αυτόν, ως ευρέθη, εν ώ -επήδα διά του πυρός. - - - -ΜΑΡΚΙΟΣ ΓΑΪΟΣ - - - -Α. Ο οίκος των Μαρκίων εν Ρώμη πολλούς έδωκεν ενδόξους άνδρας -εις των Πατρικίων την τάξιν, και εξ αυτών είς ην και ο Μάρκιος -Άγκος, ο προς θυγατρός εγγονός του Νουμά (138), ο μετά τον -Τύλλον Οστίλιον βασιλεύσας. Μάρκιοι δ' ήσαν και ο Πόπλιος, και -ο Κόιντος, οίτινες έφερον το πλείστον και κάλλιστον ύδωρ εις -την πόλιν της Ρώμης (139), και Κηνσωρίνος (140), όν δις -διώρισε τιμητήν (141) ο δήμος των Ρωμαίων και έπειτα, υπ' -αυτού του ιδίου πεισθείς, έθετο νόμον και εψήφισεν ουδείς να -δύναται δις να περιέλθη εις την αρχήν ταύτην. Γάιος δ' ο -Μάρκιος, περί ού ενταύθα ο λόγος, τραφείς υπό χήραν μητέρα, και -πατρός ορφανός, απέδειξεν ότι η ορφανία άλλα μεν έχει κακά, -αλλά δεν εμποδίζει τινά να γίνη ανήρ σπουδαίος και -διακεκριμένος· μόνοι δ' οι φαύλοι προτείνουσιν αυτήν ως τούτου -αιτίαν, και την κατηγορούσιν ότι αυτή διαφθείρει δι' αμελείας. -Ο ίδιος όμως εδικαιολόγησε και τους φρονούντας ότι αν φύσις -γενναία και αγαθή μείνη παιδείας εστερημένη, μετά των καλών -γεννά και κακά, καθώς ευγενής χώρα εις την γεωργίαν, μη -αρκούσης τυχούσα καλλιεργίας διότι το κατά πάντα ισχυρόν και -έντονον της διανοίας αυτού παρήγαγε μεν ορμάς μεγάλας και των -καλών λειτουργούς· αλλ' αφ' ετέρου τον καθίστα δύσκολον και -δυσσυμβίβαστον μετά των ανθρώπων, όντα και ακρίτως θυμώδη, και -αμειλίκτως φιλόνεικον. Αλλά θαυμάζοντες οι άνθρωποι την προς -ηδονάς και κόπους και προς χρημάτων απόκτησιν απάθειαν αυτού, -και εγκράτειαν αυτήν ονομάζοντες και ανδρείαν και δικαιοσύνην, -εις τας πολιτικάς σχέσεις του τον εθεώρουν μετά δυσαρεσκείας -βαρύν, και άχαριν και ολιγαρχικόν. Ουδ' ωφελούνται ως προς άλλο -τοσούτον οι άνθρωποι εκ της των Μουσών ευμενείας, όσον ότι διά -του λογικού και της παιδείας εξημερούται η φύσις των, το ορθόν -μέτρον δεχομένη εις το λογικόν, και αποβάλλουσα τας υπερβολάς. -Κατ' εκείνους τους καιρούς εν γένει η Ρώμη εκείνο κυρίως το -μέρος ετίμα της αρετής, το αφορών τας πολεμικάς και -στρατιωτικάς πράξεις· και απόδειξις τούτου είναι ότι δι' ενός -και του αυτού ονόματος εκαλούντο παρ' αυτή και η αρετή και η -ανδρεία, και το δι' ού ιδίως ονομάζουσι την ανδρείαν έγινεν -όνομα γένους διά την αρετήν (142). - -Β. Επιρρεπέστερος δε των άλλων υπήρξεν ο Μάρκιος προς τους -πολεμικούς αγώνας, και ευθύς εκ παιδικής ηλικίας είχε τα όπλα -εις χείρας του. Και φρονών ότι εις ουδέν χρησιμεύουσι τα -επίκτητα όπλα εις τους μη έχοντας ηκονισμένον και -παρεσκευασμένον όπλον έμφυτον και συγγενές μετ' αυτών, ούτως -εξήσκησε το σώμα του προς παν είδος μάχης, ώστε και ελαφρός -ήτον τρέχων, και βαρύς εις τας συμπλοκάς, και δυσκατάβλητος εις -του πολέμου την πάλην. Δια τούτο οι προς αυτόν έριν έχοντες -ανδρείας και γενναιότητος, νικώμενοι επροφασίζοντο του σώματος -αυτού την δύναμιν, ήτις δεν ελυγίζετο, και εις ουδένα κόπον -ενέδιδεν. - -Γ. Εξεστράτευσε δε κατά πρώτον ενώ ήτον μειράκιον έτι, ότε ο -Ταρκύνιος, όστις εβασίλευσε της Ρώμης και εξεθρονίσθη, μετά -πολλάς μάχας και ήττας έρριπτε τον έσχατον ούτως ειπείν κύβον -αυτού (143), και πολλοί μεν Λατίνοι, πολλοί δ' άλλοι Ιταλιώται -συνεξεστράτευον, και τον συνώδευον εις την Ρώμην, ουχί τοσούτον -θέλοντες εκείνον να ευχαριστήσωσιν, όσον επιθυμούντες εκ φόβου -και φθόνου να καταβάλωσι την αυξάνουσαν δύναμιν των Ρωμαίων. -Εις την μάχην δε ταύτην, ήτις πολλάκις αμφιβόλως έκλινε προς -αμφοτέρους, ευρώστως αγωνιζόμενος ο Μάρκιος υπό τους οφθαλμούς -του Δικτάτωρος (144), και ιδών πλησίον πεσόντα άνδρα Ρωμαίον, -δεν παρημέλησεν αυτόν, αλλά στας εμπρός, αντετάχθη κατά του -επερχομένου εχθρού, και τον εθανάτωσεν. Όταν λοιπόν ενίκησεν ο -στρατηγός, πρώτον εκείνον εστεφάνωσε διά στεφάνου δρυός· διότι -εις τον όστις ήθελεν υπερασπίσει πολίτην, τούτον αποδίδει ο -νόμος τον στέφανον, είτε τιμήσας προ πάντων την δρυν εξ αιτίας -των Αρκάδων, διότι ο χρησμός του θεού τους ωνόμασε βαλανηφάγους -(145), είτε διότι πανταχού και ταχέως οι εκστρατεύοντες -δύνανται να προμηθεύωνται δρυν, είτε διότι ενόμιζον ότι ο της -δρυός στέφανος, ιερός ων του Πολιέως Διός, πρεπόντως εδίδετο -διά σωτηρίαν πολίτου. Είναι δε η δρυς εκ μεν των αγρίων δένδρων -το φέρον τους ωραιοτάτους καρπούς, εκ δε των ημέρων (146) το -ευρωστότατον· και έδιδεν όχι μόνον τροφήν το βαλανίδιον, αλλά -και ποτόν, το μελίτειον (147). Επρομήθευε δε και παντοία -κρέατα ζώων και πτηνών, διότι έδιδε τον ιξόν (148), όργανον -κυνηγετικόν. Κατ' εκείνην δε την μάχην λέγουσιν ότι επεφάνησαν -και οι Διόσκουροι, και μετά την μάχην ότι εδείχθησαν αμέσως εις -την αγοράν επί των ίππων των, ών έρρεεν ο ιδρώς, και ανήγγειλε -την νίκην, καθ' ό μέρος σήμερον υπάρχει ναός αυτών ωκοδομημένος -περί την κρήνην. Όθεν και την ημέραν καθ' ήν εορτάζεται η νίκη -εκείνη, κατά τας ειδούς του Ιουλίου μηνός (149), εις τοις -Διοσκούρους την αφιέρωσαν. - -Δ. Αλλ' ως φαίνεται, δόξα και τιμή εις τους νέους αποδιδομένη, -αποσβέει μεν τας ελαφρώς φιλοτίμους φύσεις, όταν πολύ πρωίμως -επέρχεται, και ταχέως ευχαριστεί αυτών την δίψαν και το -αψίκορον· τας δ' εμβριθείς και ασφαλείς διανοίας αυξάνουσι και -λαμπρύνουσιν αι τιμαί, ως υπό πνεύματος ανέμου προς το -φαινόμενον καλόν ωθουμένας· διότι αι τοιαύται, ουχί επί σκοπώ -αμοιβής, αλλ' ως ενέχυρον ήδη δούσαι, αισχύνονται να -εγκαταλείψωσι την δόξαν αυτών, και να μη υπερβώσιν αυτήν διά -νέων έργων. Τούτο συνέβη εις τον Μάρκιον, όστις αυτός εις -εαυτόν προέθετο αγώνα ανδραγαθίας, και θέλων να ήναι κατά τας -ορέξεις του πάντοτε νέος, προσέθετε κατορθώματα επί -κατορθωμάτων και λάφυρα επί λαφύρων, και έβλεπε πάντοτε τους -επομένους στρατηγούς, φιλονεικούντας μετά των προηγουμένων περί -του τις να τω αποδώση περισσοτέρας τιμάς, και να υπερβή τον -έτερον ως προς τας υπέρ αυτού μαρτυρίας. Οι Ρωμαίοι είχον τότε -πολλούς αγώνας και πολλούς πολέμους, και ο Μάρκιος εξ ουδενός -εξήλθεν αστεφάνωτος και αβράβευτος. Και διά μεν τους άλλους η -δόξα ην της αρετής ο σκοπός, δι' εκείνον δε ο σκοπός της δόξης -η ευχαρίστησις της μητρός του· διότι ενόμιζεν ότι εντιμώτατον -τον καθιστά και μακαριώτατον το να τον ακούη εκείνη -επαινούμενον, και να τον ιδή στεφανούμενον, και να τον -εναγκαλισθή υπό χαράς δακρύουσα. Λέγουσι δ' ότι και ο -Επαμινώνδας ωμολόγησε το ίδιον αίσθημα, ως μεγίστην ευτυχίαν -του θεωρών, ότι έζων ο πατήρ και η μήτηρ του, και είδον την εν -Λεύκτροις στρατηγίαν και νίκην του. Αλλ' εκείνος μεν είχε και -τους δύο γονείς του χαίροντας μετ' αυτού και συνευτυχούντας. Ο -δε Μάρκιος, φρονών ότι εις την μητέρα του οφείλει και την προς -τον πατέρα ευγνωμοσύνην, ήτον ακόρεστος ευφραίνων και τιμών την -Ουολουμνίαν (150), αλλά και κατά θέλησιν και παράκλησιν αυτής -ενυμφεύθη, και αφ' ού απέκτησε παίδας, κατώκει την αυτήν οικίαν -μετά της μητρός του. - -Ε. Εν ώ δ' ήδη μεγάλην είχε δόξαν και δύναμιν εις την πόλιν διά -την ανδρείαν του, η βουλή, τους πλουσίους υπερασπίζουσα, -διεφώνησε προς τον δήμον, όστις φαίνεται ότι πολλά έπασχε και -δεινά υπό των πλουσίων. Διότι τους μεν μετρίαν περιουσίαν -έχοντας, τους εστέρουν πάντων των κτημάτων των, εις ενέχυρα -λαμβάνοντες και πωλούντες αυτά· τους δ' όλως απόρους τους -συνελάμβανον και τους εφυλάκιζον, ει και είχον τα σώματα -κεκαλυμμένα υπό πληγών και καταβεβλημένα υπό των κοπών ούς -υπέστησαν εις τους υπέρ της πατρίδος πολέμους. Τούτων ο -τελευταίος ην ο κατά των Σαβίνων, όν ανεδέχθησαν διότι και οι -πλουσιώτατοι είχον υποσχεθή να δειχθώσι μετριώτεροι προς -αυτούς, και η βουλή εψήφισεν εγγυητήν τον άρχοντα Μάρκον -Ουαλέριον (151). Αλλ' αφ' ού και εις εκείνην την μάχην -ηγωνίσθησαν προθύμως και ενίκησαν τους εχθρούς, χωρίς οι -δανεισταί ουδεμίαν να δείξωσι προς αυτούς επιείκειαν, και η -βουλή προσεποιείτο λήθην των υποσχέσεών της, και ηδιαφόρει -βλέπουσα αυτούς συρομένους εις τας φυλακάς, τότε θόρυβος ηγέρθη -πολύς εις την πόλιν, και συνωμοσίαι εγίνοντο επικίνδυνοι, και -οι εχθροί εννοήσαντες ότι υπήρχον ταραχαί εις τον δήμον, -εισώρμησαν και έκαιον την χώραν, και όταν οι άρχοντες εκάλουν -εις τα όπλα τους έχοντας την στρατεύσιμον ηλικίαν, ουδείς -υπήκουεν. Ούτω διηρέθησαν πάλιν αι γνώμαι των αρχόντων. Και -τινές μεν ενόμιζον ότι πρέπει να ενδώσωσι μέχρι τινός εις τους -πένητας, και να χαλαρώσωσι την υπερβολικήν της νομιμότητος -αυστηρότητα· άλλοι δ' αντέτεινον, και είς αυτών ήτον και ο -Μάρκιος, ουχί ότι ενόμιζε μέγιστον το των χρημάτων ζήτημα, αλλά -παρακινών τους βουλευτάς, να καταπαύσωσιν, αν σωφρονώσι, και να -σβέσωσι την αρχήν και την πρώτην απόπειραν της αυθαδείας του -όχλου και της θρασύτητος αυτού, επανισταμένου κατά των νόμων. - -ΣΤ. Επειδή δε πολλάκις εις ολίγον καιρόν συνήλθεν η βουλή, αλλ' -ουδέν απεφάσιζε, συσσωματωθέντες αίφνης οι πένητες, και -παρακινήσαντες αλλήλους, εγκατέλιπον την πόλιν, και -καταλαβόντες το όρος το ήδη καλούμενον ιερόν, παρά τον Ανίωνα -ποταμόν, αποκατέστησαν εκεί, και στασιαστικόν μεν ή βίαιον -ουδέν έπραττον, έκραζον δ' ότι προ πολλού οι πλούσιοι τους -εδίωξαν εκ της Ρώμης, πανταχού δ' η Ιταλία ότι θέλει τοις δώσει -αέρα και ύδωρ και τόπον όπου να ταφώσι, και ότι ουδέν άλλο -κερδίζουσι κατοικούντες την Ρώμην, παρά να πληγώνωνται και να -φονεύωνται εκστρατεύοντες υπέρ των πλουσίων. Τότε εφοβήθη η -βουλή, και έπεμψε τους μετριοπαθεστέρους και δημοτικωτέρους των -πρεσβυτέρων. Μεταξύ δ' αυτών τον λόγον έλαβεν ο Μενήνιος -Αγρίππας· και πολλά μεν παρεκάλεσε τον δήμον, πολλά δ' είπε -μετά θάρρους υπέρ της βουλής, και εις το τέλος του λόγου του -περιήλθεν εις το σχήμα του μύθου το περίφημον έκτοτε γενόμενον -«Εστασίασαν, είπε, του ανθρώπου τα μέλη πάντα προς την γαστέρα, -και την κατηγόρουν ότι μόνη αυτή εκάθητο αργή εις το σώμα, και -ουδέν συνεισέφερε, τα δ' άλλα διά τας ορέξεις εκείνης υπέμενον -κόπους πολλούς και υπηρεσίας· η δε γαστήρ ότι εγέλα διά την -ανοησίαν των, διότι ηγνόουν ότι δέχεται μεν αυτή την τροφήν -πάσαν, αλλ' αυτή την αναπέμπει πάλιν εξ εαυτής, και την -διανέμει εις τα λοιπά. Τοιαύτη, είπεν, είναι και της συγκλήτου -η σχέσις προς σας, ω πολίται· διότι όσα εκείνη βουλεύεται και -πράττει υπέρ της προσηκούσης οικονομίας, επιφέρουσι και -διανέμουσιν εις σας παν το χρήσιμον και ωφέλιμον». - -Ζ. Έκτοτε διηλλάγησαν, ζητήσαντες παρά της βουλής και -επιτυχόντες να εκλέγωσι πέντε άνδρας, προστάτας των χρηζόντων -βοηθείας, τους νυν δημάρχους καλουμένους. Εξελέξαντο δε πρώτους -αυτούς εκείνους ούς είχον λάβει και ως αρχηγούς της αποστασίας -των, τον Ιούνιον Βρούτον και τον Σικίννιον Βέλλουτον. Αφ' ού δ' -η πόλις ηνώθη, ευθύς ωπλίσθη ο λαός, και προσεφέρετο προθύμως -εις τους άρχοντας διά να εκστρατεύσωσιν. Ο δε Μάρκιος, καίτοι -ουδόλως ευχαριστούμενος ότι ο δήμος υπερίσχυσε και ενέδωκεν η -αριστοκρατία, και εκ των άλλων πατρικίων πολλούς βλέπων ότι το -αυτό ησθάνοντο, τους παρεκάλει όμως να μη μείνωσι κατώτεροι των -δημοτών εις τους υπέρ πατρίδος αγώνας, αλλά να φανώσιν ότι -υπερέχουσιν αυτών κατά την αρετήν μάλλον παρά κατά την δύναμιν. - -Η. Εις δε το έθνος των Ουολούσκων, προς ούς επολέμουν, -επισημοτάτη ήτον η πόλις των Κοριολάνων. Περί αυτήν -εστρατοπέδευσεν ο ύπατος Κομίνιος· οι δ' άλλοι Ουολούσκοι, -φοβηθέντες, συνέρρεον πανταχόθεν κατά των Ρωμαίων, διά να -πολεμήσωσι πλησίον της πόλεως και να επιπέσωσι κατ' αυτών εκ -δύο μερών. Επειδή δ' ο Κομίνιος διήρεσε την δύναμιν, και αυτός -μεν κατετάχθη κατά των έξωθεν επερχομένων Ουολούσκων, τον δε -Τίτον Λάρκιον, ένα των ανδρειοτάτων Ρωμαίων, αφήκε να διευθύνη -την πολιορκίαν, καταφρονήσαντες οι Κοριολάνοι τους μείναντας, -εξήλθαν, και προσβαλόντες τους Ρωμαίους, τους εδίωξαν μέχρι του -χάρακος. Αλλ' εκεί εκδραμών μετ' ολίγων ο Μάρκιος, και νικήσας -τους συμπλακέντας κατ' αρχάς μετ' αυτού, αναχαιτίσας δε τους -άλλους όσοι εφώρμων, εκάλει τους Ρωμαίους μεγαλοφώνως. Διότι -ήτον, ως απήτει παρά του στρατιώτου ο Κάτων, ου μόνον η χειρ -αυτού και αι πληγαί άς κατέφερε φοβεραί εις τους εχθρούς όσοι -τον απήντων, αλλ' ουδ' εις της φωνής του τον τόνον, ουδ' εις -του προσώπου του την όψιν ηδύναντο ευκόλως ν' αντισταθώσι. Τότε -πολλοί ηθροίσθησαν περί αυτόν και τον περιεκύκλωσαν, και οι -εχθροί φοβηθέντες ανεχώρουν αλλά δεν ευχαριστήθη εκείνος, και -τους ηκολούθησε, και τρέψας αυτούς, τους εδίωκε, φεύγοντας -μέχρι των πυλών· εκεί δε, βλέπων ότι οι Ρωμαίοι παρητούντο της -διώξεως, διότι πολλά εκ του τείχους κατεφέροντο βέλη, ουδείς δ' -ετόλμα ουδέ την ιδέαν καν να συλλάβη του να ορμήση ομού μετά -των φευγόντων εις πόλιν πλήρη εχθρών ενόπλων, αυτός εμπρός των -σταθείς, τους παρεκίνει και τους ενεθάρρυνε, κράζων ότι υπό της -τύχης ηνεώχθη η πόλις εις τους διώκοντας μάλλον παρά εις τους -φεύγοντας. Επειδή δε πολλοί δεν ήθελον να τον ακολουθήσωσιν, -ορμήσας διά μέσου των εχθρών, επήδησεν εις τας πύλας, και -εισήλθε μετ' αυτών, διότι κατ' αρχάς ουδείς ετόλμησε να τον -αντικρούση ή να τω αντισταθή· έπειτα όμως, όταν είδον ότι πολύ -ολίγοι είχον εισέλθει, και πανταχόθεν έτρεχον και εμάχοντο προς -αναμεμιγμένους ομού φίλους και εχθρούς, τότε λέγεται ότι και -διά της ανδρείας, και διά της ταχύτητος ως και διά της τόλμης -του ηγωνίσθη εντός της πόλεως αγώνα απίστευτον, και νικών -πάντας καθ ών εφώρμα, άλλους μεν εξεδίωξε προς τ' έσχατα μέρη, -άλλους δ' ηνάγκασεν εν απελπισία να ρίψωσι τα όπλα, και ούτως -έδωκε καιρόν εις τον Λάρκιον να φέρη έξωθεν μετ' ασφαλείας τους -Ρωμαίους. - -Θ. Ούτως εκυριεύθη η πόλις, και οι πλείστοι επεδόθησαν εις -αρπαγάς και λεηλασίας· ο δε Μάρκιος εβόα, φοβερόν νομίζων, εν ώ -ο ύπατος και οι συν αυτώ είχον βεβαίως συμπλακή που ήδη μετά -των εχθρών και εμάχοντο, αυτοί να περιφέρωνται ζητούντες -χρήματα να κερδήσωσιν, ή επί προφάσει χρημάτων να δραπετεύσωσιν -από του κινδύνου. Επειδή δε πολλοί δεν επείθοντο εις αυτόν, -λαβών τους θελήσαντας να τον ακολουθήσωσι, διευθύνθη προς την -οδόν καθ' ήν ενόησεν ότι είχε προχωρήσει το στράτευμα. Και -πολλάκις μεν παρεκίνει τους μετ' αυτού και τους παρεκάλει να μη -ενδώσωσι, πολλάκις δ' ηύχετο εις τους Θεούς να μη καθυστερήση -εις την μάχην, αλλά να έλθη εν καιρώ, να συναγωνισθή και -συγκινδυνεύση μετά των πολιτών. Ήτον δε τότε και συνήθεια παρά -τοις Ρωμαίοις, όταν παρετάττοντο εις μάχην, και πριν ή λάβωσι -τας ασπίδας και ζωσθώσι την τήβεννον (152), να κάμνωσι την -διαθήκην των προφορικώς, εις επήκοον τριών ή τεσσάρων, -ονομάζοντες τον κληρονόμον των. Εύρε λοιπόν ο Μάρκιος τους -στρατιώτας εν ώ ταύτα έπραττον, όντες ήδη απέναντι των εχθρών. -Και κατ' αρχάς μεν εταράχθησάν τινες, όταν τον είδον ελθόντα -μετ' ολίγων, πλήρη αίματος και ιδρώτος. Όταν όμως δραμών προς -τον ύπατον περιχαρής, τω έδωσε την δεξιάν, και τω ανήγγειλε την -της πόλεως άλωσιν, και ο Κομίνιος τον ενηγκαλίσθη και τον -εφίλησε, τινές μεν ακούσαντες, άλλοι δ' εικάσαντες το γενόμενον -κατόρθωμα, ενεπλήσθησαν θάρρους, και μετά βοής παρεκάλουν να -ορμήσωσι κατά των εχθρών και να συμπλακώσιν. Ο δε Μάρκιος -ηρώτησε τον Κομίνιον, πώς εισιν οι εχθροί παρατεταγμένοι, και -πού ίστατο το μαχημώτατον μέρος αυτών. Τω είπε δ' εκείνος ότι -κατά το μέσον, ως ενόμιζεν, ήσαν τα τάγματα των Αντιατών, -ανθρώπων πολεμικωτάτων, και ουδενός κατωτέρων κατά την -γενναιότητα. «Σε παρακαλώ λοιπόν, είπεν ο Μάρκιος, και ζητώ -επιμόνως, απέναντι τούτων να τάξης ημάς.» Και ο ύπατος ενέδωκε, -θαυμάσας την προθυμίαν αυτού. Ότε δ' ήρχισε των δοράτων η -συμπλοκή, ώρμησεν εμπρός ο Μάρκιος, και οι κατά μέτωπον -τεταγμένοι Ουολούσκοι δεν αντέσχον, αλλά το μέρος της φάλαγγος -καθ' ού επέπεσεν, αμέσως διεσπάσθη. Αι δύο πτέρυγες όμως -στρεφόμεναι εφ' εαυτάς, περιεκύκλουν διά των οπλών τον άνδρα, -και τότε φοβηθείς ο ύπατος, έπεμψεν εις βοήθειάν του τους -ανδρειοτάτους των περί αυτόν. Έγινε δ' ισχυρά μάχη περί τον -Μάρκιον, εις ήν πολλοί έπεσαν εν ολίγω χρόνω νεκροί, και οι -Ρωμαίοι, επιμένοντες βιαίως κατά των εχθρών, τους απέκρουσαν, -και όταν έτρεψαν αυτούς εις φυγήν, απήτουν παρά του Μαρκίου, -βεβαρυμένου υπό κόπου και υπό πληγών, ν' αναχωρήση εις το -στρατόπεδον. Αλλ' εκείνος είπεν ότι δεν απαυδούσιν οι νικηταί, -και επετίθετο κατά των φευγόντων. Ηττήθη δε και το επίλοιπον -στράτευμα, και πολλοί μεν εφονεύθησαν, πολλοί δ' -ηχμαλωτίσθησαν. - -I. Την δ' επαύριον, αφ' ού ήλθε και ο Λάρκιος (153) και οι -άλλοι συνηθροίζοντο προς τον ύπατον, αναβάς ούτος το βήμα, και -εις τους Θεούς αποδούς την πρέπουσαν ευλογίαν διά τα τοιαύτα -κατορθώματα, εστράφη και προς τον Μάρκιον. Και πρώτον μεν είπε -θαυμαστόν αυτού έπαινον, διά τα κατορθώματα αυτού, ών τα μεν -είδεν ο ίδιος εν τη μάχη, τα δε εμαρτύρει ο Λάρκιος. Έπειτα δε, -εκ των πολλών αιχμαλωτισθέντων χρημάτων και ίππων και ανθρώπων, -τον προσεκάλεσε να εκλέξη ανά δέκα εξ όλων, πριν ή γίνη η -διανομή εις τους άλλους, εκτός δε τούτων τω προσέφερε και ως -αριστείον, ίππον κεκοσμημένον. Ταύτα επήνεσαν οι Ρωμαίοι· αλλ' -ο Μάρκιος, ελθών εις το μέσον, τον μεν ίππον είπεν ότι δέχεται, -και χαίρει διά τους επαίνους του άρχοντος· τα δ' άλλα θεωρών ως -μισθόν και ουχί ως τιμήν, τα εγκαταλείπει, και θα ευχαριστηθή -εις την διανομήν οία θέλει γίνη εις ένα έκαστον. «Κατ' -εξαίρεσιν όμως, είπε, μίαν χάριν ζητώ, και παρακαλώ να την -λάβω. Είχον φίλον μεταξύ των Ουολούσκων, μετ' εμού διά -φιλοξενίας συνδεδεμένον, άνδρα αγαθόν και μετριοπαθή. Ούτος -ηχμαλωτίσθη, και εκ πλουσίου και μακαρίου έγινε δούλος. Μεταξύ -των πολλών κακών υφ' ών περιστοιχίζεται, αρκεί έν να τω -αφαιρέσω, την πώλησιν.» Ως δ' είπε ταύτα, έτι μείζων βοή -απήντησεν εις τον Μάρκιον, και περισσότερον τον εθαύμαζον ότι -δεν ενικάτο υπό των χρημάτων, παρ' ότι ηνδραγάθει εις τους -πολέμους. Διότι και όσοι όπως δήποτε τον εφθόνουν και -εζηλοτύπουν διότι έτυχεν εξαισίων τιμών, και εκείνοι, ως ουδέν -λαβόντα, τον εθεώρουν άξιον μεγάλα να λάβη· και μάλλον -εθαύμαζον την αρετήν αυτού δι' ής κατεφρόνει τοιούτων αμοιβών, -παρ' εκείνην δι' ής ηξιούτο αυτών. Διότι καλλήτερον είναι καλώς -να μεταχειριζώμεθα τα χρήματα μάλλον παρά τα όπλα· ευγενέστερον -δ' είναι να μη χρειαζώμεθα τα χρήματα, παρά να τα -μεταχειριζώμεθα. - -ΙΑ. Αφ' ού δ' έπαυσε βοών και θορυβούν το πλήθος, αναλαβών τον -λόγον ο Κομίνιος, «Εκείνας μεν, είπεν, ω συστρατιώται, τας -δωρεάς δεν ημπορείτε να βιάσητε τον άνδρα να τας λάβη, όταν δεν -τας δέχηται ουδέ τας θέλη. Ας τω δώσωμεν όμως δωρεάν ήν δεν -δύναται ν' αποποιηθή, αν ψηφίσωμεν να καλήται Κοριολάνος, αν -προ ημών ήδη αύτη η πράξις του δεν τω έδωκε τούτο.» Εκ τούτου -έλαβε τρίτον όνομα το Κοριολάνος. Διό και προφανές είναι ότι εκ -των ονομάτων του το κύριον μεν ήτον Γάιος· το δε δεύτερον, -Μάρκιος, ήτον το κοινόν της οικίας ή του γένους αυτού· το δε -τρίτον προσέλαβεν έπειτα ως επίθετον εκ πράξεως τίνος, ή -συμβάντος, ή χαρακτήρος της μορφής ή αρετής τινος· ως οι -Έλληνες εκ πράξεως μεν έδιδον επίθετα Σωτήρα και Καλλίνικον· -της δε μορφής Φύσκωνα και Γρυπόν, της δ' αρετής Ευεργέτην και -Φιλάδελφον· της τύχης δ' Ευδαίμονα, ως εκαλείτο ο δεύτερος των -Βάττων. Είς τινας δε βασιλείς και τα σκώμματα έδωκαν -επικλήσεις, ως ο Αντίγονος επεκλήθη Δώσων, και ο Πτολεμαίος -Λάθυρος (154). Έτι δε μάλλον ποιούνται χρήσιν του τοιούτου -γένους των ονομάτων οι Ρωμαίοι, Διαδήματον (155) καλέσαντές -τινα των Μετέλλων, διότι πολύν καιρόν, πληγήν έχων, περιεπάτει -περιδεδεμένος το μέτωπον· άλλον δε Κέλερα (156), διότι -έσπευσεν ολίγας ημέρας μετά τον θάνατον του πατρός του να -τελέση επιταφίους μονομάχων αγώνας, και εθαυμάσθη αυτού η -ταχύτης και η δραστηριότης των προπαρασκευών. Τινάς δε μέχρι -τούδε καλούσιν, ως εκ της συμπτώσεως της γεννήσεως, Πρόκλον μεν -αν εγεννήθη απόντος του πατρός του (157) Πόστουμον δε, αν αφ' -ού ο πατήρ απέθανεν (158), Ουοπίσκον δε, αν εκ διδύμων ο είς -επιζήση (159). Εκ δε σωματικών αιτιών ονομάζουσιν όχι μόνον -Σύλλας, ουδέ Νίγρους, ουδέ Ρούφους, αλλά και Καίκους, και -Κλωδίους (160), καλώς συνηθίζοντες μήτε την τυφλότητα, μήτ' -άλλην τινά σωματικήν ατυχίαν να θεωρώσιν ως όνειδος ουδ' ως -λοιδορίαν, αλλά να τ' ακούωσιν ως ίδια εαυτών ονόματα. Αλλά -ταύτα ανήκουσιν εις άλλο είδος συγγραφής. - -ΙΒ. Αφ' ού δ' ο πόλεμος έπαυσε, διήγειρον πάλιν στάσιν οι -δημαγωγοί, νέαν μεν ουδεμίαν έχοντες αιτίαν, ουδέ δικαίαν -κατηγορίαν, αλλ' ως πρόφασιν επρότεινον κατά των πατρικίων αυτά -εκείνα τα κακά, όσα ήσαν αναγκαίαι συνέπειαι των προτέρων αυτών -ταραχών και ερίδων. Διότι το πλείστον μέρος της χώρας είχε -μείνει άσπαρτον και αγεώργητον· εξ αιτίας δε του πολέμου ο -καιρός δεν επέτρεψε να ετοιμασθή αγορά επεισάκτων καρπών. -Επήλθεν επομένως μεγάλη ένδεια, και οι δημαγωγοί, βλέποντες ότι -ο δήμος ούτε αγοράν είχε, ούτε, αν αγορά υπήρχεν, είχε χρήματα -διά ν' αγοράση, διέδιδον λόγους και κατηγορίας κατά των -πλουσίων, ότι εκείνοι επέφερον την πείναν εις τον λαόν εκ -μνησικακίας. Ήλθε δ' εν τούτοις πρεσβεία των Οθελιτράνων -(161), να παραδώση την πόλιν εκ μέρους αυτών, και να -παρακαλέση να τοις στείλωσιν οι Ρωμαίοι αποίκους· διότι νόσος -επελθούσα λοιμώδης, τόσην φθοράν επέφερε των ανθρώπων, ώστε -μόλις έμεινεν αυτών το δέκατον. Εφάνη λοιπόν εις τους νουν -έχοντας ότι καταλλήλως και εν καιρώ επήλθεν η ανάγκη αύτη των -Ουελιτράνων, ότε και αυτοί εχρειάζοντο ανακούφισιν της -αμηχανίας των· και ήλπιζον να διασκεδάσωσι την στάσιν, αν το -θορυβούν και εξημμένον μέρος μετά των δημαγωγών εκαθαρίζετο ως -περίττωμα νοσερόν και ταραχώδες της πόλεως. Τούτους λοιπόν -καταγράφοντες έπεμψαν εις την αποικίαν οι ύπατοι, και -επιχείρησαν δι' άλλων εκστρατείαν κατά των Ουολούσκων, -προσπαθούντες να δώσωσιν εις αυτούς άλλην ασχολίαν από των -εμφυλίων θορύβων, και νομίζοντες ότι αν πλούσιοι ομού και -πένητες, και δημοτικοί και πατρίκιοι συνήρχοντο πάλιν εις τα -όπλα και το στρατόπεδον και εις αγώνας κοινούς, ημερώτερον και -φιλικώτερον θα διετίθεντο προς αλλήλους. - -ΙΓ. Αλλ' οι περί τον Σικίννιον Βρούτον δημαγωγοί ανθίσταντο, -βοώντες ότι το σκληρότατον των έργων ωνόμασαν διά του πραοτάτου -ονόματος, αποικίαν, και ωθούσιν ανθρώπους πτωχούς ως εις -βάραθρον, στέλνοντες αυτούς εις πόλιν αέρος νοσερού και νεκρών -ατάφων γέμουσαν, να συγκατοικήσωσι μετά δαίμονος ξένου και -εξολοθρευτού (162). Και έπειτα, ως να μη ηρκούντο εις το να -εξολοθρεύσωσιν άλλους των πολιτών διά της πείνης, και άλλους να -παραδίδωσιν εις την πανώλην, επιφέρουσι προσέτι και αυθαίρετον -πόλεμον, όπως ουδενός κακού μείνη η πόλις απηλλαγμένη, διότι -είχεν αρνηθή να δουλεύη τους πλουσίους. Τοιούτους λόγους -πανταχόθεν ακούων ο δήμος, ούτε εις τον κατάλογον ενεγράφετο -των υπάτων (163), και κατά της αποικίας ήτον προκατειλημμένος. -Και η μεν βουλή ήτον εις απορίαν ο δε Μάρκιος, πλήρης όγκου ήδη -ων και υψηλοφρονών, και θαυμαζόμενος υπό των ισχυροτάτων, -ανθίστατο απαρακαλύπτως εις τους δημαγωγούς. Και την μεν -αποικίαν απέστειλαν, αναγκάσαντες διά μεγάλων ποινών τους διά -κλήρου τυχόντας ν' απέλθωσιν εις αυτήν. Επειδή δ' εντελώς -απεποιούντο την εκστρατείαν, ο Μάρκιος, λαβών τους πελάτας -αυτού (164), και όσους άλλους έπεισεν, επέδραμε την χώραν των -Αντιατών, και πολύν σίτον εύρε, πολλά δ' επέτυχε λάφυρα -ποιμνίων και αιχμαλώτων, αλλά δι' εαυτόν ουδέν εκράτησεν, -επανήλθεν όμως εις την Ρώμην μετά των στρατιωτών του, οίτινες -πολλά και ποικίλα πράγματα έφερον μεθ' εαυτών εκ της λεηλασίας, -ώστε μετενόουν οι άλλοι, και εφθόνουν τους πλουτήσαντας, και -ηγανάκτουν κατά του Μαρκίου, και δυσηρεστούντο διά την δόξαν -αυτού και την δύναμιν, ής την αύξησιν εθεώρουν ως επιβλαβή εις -τον δήμον. - -ΙΔ. Μετ' ολίγον δε καιρόν (165) επεζήτησε την υπατείαν ο -Μάρκιος, και οι πλείστοι έκλινον προς αυτόν, και αιδώς τις -εκυρίευσε τον δήμον, ν' ατιμάση και να ταπεινώση άνδρα και κατά -το γένος πρώτον και κατά την αρετήν, μετά τοσαύτα και τοιαύτα -ευεργετήματα. Διότι συνήθεια ήτον, οι επιζητούντες την αρχήν να -παρακαλώσι, την δεξιάν δίδοντες εις τους πολίτας, και να -κατέρχωνται εις την αγοράν το ιμάτιον μόνον ενδεδυμένοι, άνευ -χιτώνος (166), είτε όπως διά του σχήματος τούτου ταπεινώσωσιν -αυτούς έτι μάλλον κατά την δέησιν, είτε όπως, όσοι είχον -πληγάς, δεικνύωσι προφανή τα σύμβολα της ανδρείας των. Ο λόγος -καν δι' όν ήθελον, ο παρακαλών τους πολίτας να προσέρχηται εις -αυτούς αχίτων και άζωστος, δεν ήτον η υποψία διανομής χρημάτων -δήθεν και δεκασμού· διότι πολύν καιρόν μετά ταύτα εισήχθη η -αγορά και η πώλησις, και συνανεμίγη αργύριον εις τας ψήφους της -εκκλησίας· και έκτοτε και εις τους δικαστάς εκταθείσα και εις -τα στρατόπεδα η δωροδοκία, έρριψεν εις μοναρχίαν την πόλιν, -εξανδραποδίσασα διά των χρημάτων τα όπλα. Και φαίνεται τω όντι -ότι κακώς δεν είπεν ο ειπών ότι την δημοκρατίαν κατέλυσεν όστις -πρώτος έδωκε συμπόσια και εδωροδόκησε. Φαίνεται δ' ότι κρυφίως -και κατ' ολίγον ογκούμενον, δεν εφανερώθη ευθύς το κακόν εις -την Ρώμην· διότι δεν είναι γνωστόν τις είναι εις την Ρώμην -όστις πρώτος εδωροδόκησε τον δήμον ή το δικαστήριον. Εις τας -Αθήνας δε λέγεται ότι πρώτος έδωκεν αργύριον εις τους δικαστάς -Άνυτος ο Ανθεμίωνος (167), κρινόμενος επί προδοσία κατά το -τέλος του Πελοποννησιακού πολέμου, καθ' ήν εποχήν ο χρυσούς και -ακηλίδωτος αιών επεκράτει εισέτι εις της Ρώμης την αγοράν. - -ΙΕ. Επειδή λοιπόν ο Μάρκιος πολλάς εδείκνυε πληγάς εκ των -πολλών αγώνων καθ' ούς επρώτευσεν, επί δεκαοκτώ έτη συνεχώς -εκστρατεύων, σέβας ησθάνετο ο λαός προς την ανδρείαν αυτού, και -συνενοούντο ήδη προς αλλήλους αυτόν να εκλέξωσιν. Όταν όμως, -κατά την ημέραν της ψηφοφορίας ο Μάρκιος εισήλθεν εις την -αγοράν, σοβαρώς υπό της βουλής προπεμπόμενος, και πάντες οι -πατρίκιοι περί αυτόν φανερώς εδείκνυον ότι ποτέ υπέρ ουδενός -τοσούτον είχον ενδιαφέρον, τότε ηλαττώθη πάλιν η προς αυτόν -εύνοια του λαού, και ήρχισαν να οργίζωνται κατ' αυτού και να -τον φθονώσιν. Εις τα αισθήματα δ' αυτών ταύτα προσετίθετο και ο -φόβος, αν γίνη κύριος της αρχής άνθρωπος αριστοκρατικός, και -τοσαύτην έχων παρά τοις πατρικίοις επιρροήν, μη αφαιρέση -εντελώς την ελευθερίαν του δήμου. Τοιαύτα λοιπόν φρονούντες, -ηρνήθησαν την ψήφον εις τον Μάρκιον. Όταν δ' ανηγορεύθησαν -άλλοι, βαρέως μεν δυσαρεστήθη η βουλή, ως φρονούσα ότι αυτή -μάλλον ή ο Μάρκιος περιεφρονήθη, και αυτός δεν υπέφερε το -συμβάν μετριοπαθώς και πράως, διότι εκυβερνάτο μάλλον υπό -θυμώδους και φιλονείκου της ψυχής, ως εκλαμβάνων ότι εις τούτο -ενέκειτο το μέγεθος και η υψηλοφροσύνη· την εμβρίθειαν δε και -την πραότητα, τα συντελεστικώτερα ταύτα στοιχεία της πολιτικής -αρετής, δεν τας είχε προσοικειωθή διά του λόγου και της -παιδείας, ουδ' ήξευρεν ότι ο επιχειρών ν' αναμιγή εις τα -δημόσια και εις την των ανθρώπων διοίκησιν, πρέπει επιμελώς ν' -αποφεύγη την υπεροψίαν, ήν ο Πλάτων έλεγε «της ερημίας -σύνοικον», και να γίνηται εραστής της υπό τινων πολύ -χλευαζομένης ανεξικακίας. Αλλ' απλούς τις πάντοτε και άκαμπτος -ων, και πεποιθώς ότι της ανδρείας μόνον έργον είναι το να νικά -πάντοτε και αφεύκτως, ουχί δε και της ασθενείας και -μαλθακότητος, ανεχώρησε ταραχής πλήρης και πικρίας κατά του -δήμου, θυμόν τρέφων όστις ανεδίδετο ως οίδημα εκ του πονούντος -μάλιστα και του πάσχοντος μέρους της ψυχής αυτού. Οι δ' -ενήλικες των πατρικίων, και ό,τι υπήρχεν εν τη πόλει -επιδεικτικώτερον και μάλλον κομπάζον επ' ευγενεία, πάντοτε μεν -ήσαν θερμώς εις τον άνδρα αφωσιωμένοι, τότε δ' έτι μάλλον -προσηλούμενοι εις αυτόν, και περιστοιχίζοντές τον ουχί επ' -αγαθώ, ηρέθιζον περισσότερον τον θυμόν αυτού, συμπάσχοντες και -συναγανακτούντες· διότι ήτον οδηγός αυτών και διδάσκαλος -ευμενής των πολεμικών εις τας εκστρατείας, και επαίρων διά -ζήλου προς την αρετήν, άνευ δε φθόνου προς αλλήλους, το φρόνημα -των ικανών να διαπρέψωσι διά κατορθωμάτων. - -ΙΣΤ. Εν τούτοις δ' έφθασε σίτος εις την Ρώμην, πολύς μεν -αγορασθείς εξ Ιταλίας, και ουχί ολιγώτερος χαρισθείς εκ -Συρακουσών, όν έπεμψεν ο τύραννος Γέλων, ώστε οι πλείστοι -συνέλαβον ελπίδας καλάς, πεποιθότες ότι μετά της σιτοδίας θα -λείψωσι και αι έριδες εκ της πόλεως. Ευθύς λοιπόν συνήλθεν η -βουλή, και σωρευθείς ο δήμος έξωθεν, περιέμενε το τέλος, -ελπίζων ότι θέλει τύχει τιμών μετριωτάτων προς αγοράν, ή μάλλον -ότι δωρεάν θέλει τοις διανεμηθή ο σταλείς σίτος· διότι υπήρχον -εντός της βουλής τινές αναλαβόντες να πείσωσιν αυτήν περί -τούτου. Αλλ' ο Μάρκιος αναστάς, σφοδρώς κατηγόρησε τους -χαριζομένους εις τον λαόν, δημαγωγούς αποκαλών αυτούς, και -προδότας της αριστοκρατίας, και τρέφοντας τα κατ' αυτής εις τον -όχλον ερριμμένα πονηρά ύβρεως σπέρματα και θρασύτητος, ά καλόν -ήτον αν δεν τα είχον αφήσει εξ αρχής να φυτρώσωσιν, ουδέ να -γίνη ισχυρός ο δήμος διά τοιαύτης εξουσίας, και ήδη να είναι -επίφοβος, διότι έχουσι παν ό,τι θέλουσι, και εις ουδέν παρά την -θέλησίν των βιάζονται, ουδέ πείθονται εις τους υπάτους, αλλ' -έχουσιν αναρχίαν, και αναγορεύουσιν ιδίους ηγεμόνας και -άρχοντας. Προσέθηκε δε, ότι αν καθήσωσι και ψηφίσωσιν επιδόσεις -και διανομάς, καθώς οι μάλλον δημοκρατούμενοι των Ελλήνων, -θέλουσι μόνον προς κοινόν όλεθρον υποθάλψει αυτών την -απείθειαν· διότι δεν θέλουσιν ειπεί ότι λαμβάνουσιν αυτάς εις -αμοιβήν των εκστρατειών ας εγκατέλιπον, και των αποστασιών -αυτών δι' ών επρόδοσαν την πατρίδα, και των κατά της βουλής -διαβολών άς εδέχθησαν· αλλ' ελπίσαντες ότι ενδίδομεν διά φόβον, -και ότι δίδομεν και επιτρέπομεν ταύτα όπως τους κολακεύσωμεν, -δεν θέλουσι παύσει βρίζοντες και στασιάζοντες. Ώστε τούτο είναι -εντελώς άφρον. Αν δε σωφρονώμεν, θέλομεν αφαιρέσει απ' αυτών -την δημαρχίαν, ήτις είναι της υπατείας καταστροφή, και -διαίρεσις της πόλεως, μη ούσης πλέον μιας, αλλά λαβούσης τομήν, -ήτις ουδέτε πλέον θα μας επιτρέψη να συνεννοηθώμεν, ουδέ να -ομοφρονήσωμεν, ουδέ να παύσωμεν νοσούντες και ταραττόμενοι. - -ΙΖ. Πολλά δε τοιαύτα λέγων ο Μάρκιος, εξήγειρε μεγάλως υπέρ -αυτού ενθουσιώντας τους νέους, και παρ' ολίγον και πάντας τους -πλουσίους, οίτινες εβόων ότι η πόλις μόνον εκείνον είχεν άνδρα -ακολάκευτον και ανίκητον. Τινές όμως των πρεσβυτέρων αντέλεγον, -υποπτεύοντες το αποβησόμενον. Και τω όντι καλόν δεν απέβη· -διότι οι δήμαρχοι, παρόντες (168) ως ενόησαν ότι υπερίσχυε του -Μαρκίου η γνώμη, έδραμον έξω προς τον όχλον μετά βοής, -προοκαλούντες το πλήθος να συνέλθη και βοηθήση αυτούς. Έγινε δ' -εκκλησία θορυβώδης, και ως διεδόθησαν εις αυτήν οι λόγοι ούς -είπεν ο Μάρκιος, ολίγον έλειψε μετ' οργής ορμών να επιπέση ο -δήμος κατά της βουλής· οι δε δήμαρχοι κατηγόρουν τον Μάρκιον -και τον εκάλουν ν' απολογηθή. Όταν δ' αυτός υβριστικώς απεδίωξε -τους πεμφθέντας υπηρέτας, τότε ήλθον αυτοί μετά των αγορανόμων -(169), να τον σύρωσι διά της βίας, και έθηκαν χείρα επί του -σώματος αυτού. Συνελθόντες όμως περί αυτόν οι πατρίκιοι, τους -μεν δημάρχους απεδίωξαν, τους δ' αγορανόμους ερράβδισαν. Και -τότε μεν εσπέρα επελθούσα, διέλυσε την ταραχήν· ως δ' -εξημέρωσε, βλέποντες οι ύπατοι εξηγριωμένον τον δήμον, και -συντρέχοντα πανταχόθεν εις την αγοράν, εφοβήθησαν διά την -πόλιν, και συναθροίσαντες την βουλήν, την παρεκάλουν να σκεφθή -ως διά λόγων ηπίων και ευμενών αποφάσεων να πραΰνωσι και -ησυχάσωσι το πλήθος· διότι αν ήσαν φρόνιμοι, έπρεπε ν' -αναγνωρίσωσιν ότι δεν ήτον πλέον ώρα φιλοτιμίας, ουδ' -ανταγωνισμού περί δόξης, αλλά καιρός ακροσφαλής και κατεπείγων, -εσκεμμένην και μετριοπαθή πολιτικήν απαιτών. Εις ταύτα -υπεχώρησαν οι πλείστοι, και εξελθόντες όσον ηδύναντο, -κατεπράυνον τον δήμον ομιλούντες προς αυτόν, τας κατ' αυτών -κατηγορίας αναιρούντες μετά πραότητος, και μετρίαν χρήσιν -ποιούμενοι της παραινέσεως και της επιπλήξεως ως δε προς την -τιμήν και την αγοράν των ωνίων, λέγοντες ότι ουδεμία θέλει -υπάρξει φιλονεικία μεταξύ αυτών. - -IH. Επειδή δε το πλείστον μέρος του δήμου ενέδιδε, και, -σωφρόνως τους λόγους τούτους ακούον, εφαίνετο ότι επείθετο και -κατηυνάζετο, ανέστησαν οι δήμαρχοι, και είπον ότι, ως η βουλή -φρονίμως σκέπτεται, θέλει και ο δήμος υποχωρήσει εις όσα είναι -ορθά· απήτησαν όμως ν' απολογηθή ο Μάρκιος, αν διισχυρίζηται -ότι δεν παρώξυνε την βουλήν, ουδέ προσκληθείς υπ' αυτών -ηπείθησεν, όπως συνταράξη την πολιτείαν και καταλύση την -δημοκρατίαν. Τέλος δ' ότι, κτυπών και υβρίζων τους αγορανόμους -εν τη αγορά, δεν ήθελεν, όσον εξ αυτού εξηρτάτο, εμφύλιον να -διεγείρη πόλεμον, και ν' αναγκάση τους πολίτας να λάβωσι τα -όπλα. Έλεγον δε ταύτα, διότι ήθελον ή να ταπεινώσωσι τον -Μάρκιον, αναγκάσαντες αυτόν να μετριάση παρά την φύσιν του το -αγέρωχον της φρενός του και να κολακεύση τον δήμον, ή, αν -ηκολούθει την φύσιν του, ν' αποβή άσπονδος η κατ' αυτού οργή -του λαού, και τούτο μάλλον ήλπιζον, ορθώς τον άνδρα -γνωρίζοντες. Τότε ανέστη αυτός ως ίν' απολογηθή, και ο δήμος -εσιώπησε και ησύχασε να τον ακούση· όταν όμως προς ανθρώπους -περιμένοντας λόγους παρακλητικούς ήρχισεν ου μόνον μετ' -επαχθούς να ομιλή παρρησίας, και μετά της παρρησίας πολλήν -κατηγορίαν ν' αναμιγνύη, αλλά και διά του τόνου της φωνής αυτού -και διά της εκφράσεως του προσώπου του να εμφαίνη αφοβίαν ήτις -υπεροψίαν εδείκνυε μάλλον και περιφρόνησιν, και ο δήμος -εφαίνετο δυσανασχετών και οργιζόμενος διά τα λεγόμενα, τότε ο -θρασύτατος των δημάρχων Σικίννιος, ολίγα τινά διαλεχθείς μετά -των συναρχόντων του, προέβη εις το μέσον, και είπεν ότι οι -δήμαρχοι κατεδίκασαν τον Μάρκιον εις θάνατον, και διέταξε τους -αγορανόμους, αναβιβάσαντες αυτόν εις την άκραν, να τον -κρημνίσωσιν ευθύς εις την υπ' αυτήν χαίνουσαν φάραγγα (170). -Και οι μεν αγορανόμοι τον συνελάμβανον ήδη· αλλ' εις πολλούς -των δημοτών εφαίνετο φρικτόν τούτο και υπεροπτικόν εκ μέρους -του δήμου· οι δε πατρίκιοι, εκτός εαυτών, και πλήρεις οργής, -ώρμησαν μετά κραυγών να τον βοηθήσωσι, καί τινες μεν διά των -χειρών απέκρουον τους συλλαμβάνοντας αυτόν, και τον ενέκλειον -εν τω μέσω των, άλλοι δε, τας χείρας εκτείνοντες, παρεκάλουν το -πλήθος, επειδή λόγος και φωνή ουδέν κατώρθου εν μέσω τοιαύτης -συγχύσεως και τοσούτου θορύβου. Τέλος, συνελθόντες οι φίλοι και -οικείοι των δημάρχων, και εννοήσαντες, ότι άνευ φόνου πολλού -των πατρικίων δεν εδύναντο ν' αποσπάσωσι και να τιμωρήσωσι τον -Μάρκιον, κατέπεισαν αυτούς ν' αφαιρέσωσιν από της τιμωρίας ό,τι -είχεν αλλόκοτον και βαρύ, και να μη τον θανατώσωσι διά βίας και -άκριτον, αλλά ν' αφήσωσι τον δήμον να ψηφίση περί αυτού. Τότε -προελθών ο Σικίννιος, ηρώτα τους πατρικίους· «Τι θέλοντες -αφαιρούσι τον Μάρκιον από του δήμου, όστις θέλει να τον -τιμωρήση;» Εκείνοι δε πάλιν τον αντηρώτων· «Αλλά τι διανοείσθε, -και τι θέλετε σεις, φέροντες ούτως άνευ κρίσεως εις τιμωρίαν -ωμήν και παράνομον ένα των αρίστων Ρωμαίων ανδρών;» «Μη -λαμβάνετε λοιπόν, είπεν ο Σικίννιος, τούτο ως πρόφασιν έριδος -και στάσεως προς τον δήμον· διότι σας δίδει ό,τι ζητείτε, το να -κριθή ο άνθρωπος. Σε δε, Μάρκιε, παραγγέλλομεν, να παρουσιασθής -εις την τρίτην από της παρούσης του δήμου αγοράν, και να πείσης -τους πολίτας αν δεν ήσαι ένοχος, διότι θα σε κρίνωσι διά της -ψήφου αυτών.» - -ΙΘ. Και τότε μεν ηρκέσθησαν οι πατρίκιοι εις ταύτην την λύσιν, -και απήλθον περιχαρείς, έχοντες τον Μάρκιον. Εις δε τον μεταξύ -της τρίτης αγοράς χρόνον (αι δ' αγοραί γίνονται παρά τοις -Ρωμαίοις δι' εννέα ημερών, ας καλούσι Νουνδίνας), -(171)συνέλαβον ελπίδα ν' αποφύγωσιν την κρίσιν, διότι επήλθεν -εκστρατεία κατά των Αντιατών (172), και ενόμιζον ότι αν αποβή -πολυχρόνιος και μακρά, ο δήμος θέλει είσθαι ημερώτερος επ' -αυτής, και ή θέλει χαλαρωθή η οργή του, ή και θέλει όλως -αποσβεσθή, όταν είναι επιδεδομένος εις του πολέμου τας -ασχολίας. Αλλ' όταν ταχέως συμβιβασθέντες μετά των Αντιατών -επέστρεψαν, εγίνοντο συχνά συνεδριάσεις των Πατρικίων, οίτινες -εφοβούντο, και εσκέπτοντο πώς να μη δώσωσι τον Μάρκιον, και να -μη αφήσωσι τους δημαγωγούς να ταράττωσι πάλιν τον δήμον. Και ο -μεν Άππιος Κλαύδιος, όστις κατηγορείτο ως υπέρ πάντας -μισόδημος, διεμαρτύρετο, λέγων ότι αυτοί οι ίδιοι θα -καταστρέψωσι την βουλήν και θ' αφανίσωσιν εντελώς την -πολιτείαν, αν δεχθώσι να γίνη ο δήμος κύριος της ψήφου κατά των -πατρικίων. Οι πρεσβύτεροι όμως και δημοτικώτατοι (173) εξ -εναντίας διισχυρίζοντο ότι, αν λάβη την εξουσίαν ο δήμος, θέλει -γίνει ουχί σκληρός και βαρύς, αλλά πράος μάλιστα και -φιλάνθρωπος· διότι δεν κατεφρόνει την βουλήν, αλλ' ενόμιζεν ότι -κατεφρονείτο υπ' αυτής, κει η κρίσις θέλει τω φανή ως τιμή και -παρηγορία, ώστε άμα λάβη την ψήφον, θέλει απεκδυθή την οργήν. - -Κ. Βλέπων λοιπόν o Μάρκιος ότι, εξ ευνοίας μεν προς αυτόν, εκ -φόβου δε προς τον δήμον η βουλή ήτον εις απορίαν, ηρώτησε τους -δημάρχους τι κατηγορούσιν αυτόν, και περί τίνος τον φέρουσι να -κριθή εις τον δήμον. Ως δ' είπον εκείνοι ότι τυραννία είναι το -έγκλημά του, και ότι θέλουσι τον αποδείξει διανοούμενον να -τυραννήση, αναστάς αμέσως, είπεν ότι o ίδιος θέλει έλθει προς -τον δήμον ν' απολογηθή, μη θέλων ν' αποφύγη ουδένα τρόπον -κρίσεως ούτε τιμωρίας, αν καταδικασθή. «Αρκεί μόνον, είπε, περί -τούτου να με κατηγορήσητε, και να μη ψευσθήτε προς την βουλήν». -Ως δ' υπεσχέθησαν, έγινεν επί τοις όροις τούτοις η κρίσις. Ότε -δε συνήλθεν ο δήμος, εβίαζον οι δήμαρχοι να γίνη η ψηφοφορία -ουχί κατά λόχους, αλλά κατά φυλάς (174), επιρροήν κατά τας -ψήφους δίδοντες εις τον άπορον, και πολυπράγμονα, και περί του -καλού ολίγον φροντίζοντα όχλον, υπέρ τους ευπόρους, και -επισήμους, και εις τας εκστρατείας υποχρεουμένους πολίτας. -Έπειτα δε, αφέντες την περί τυραννίδος κατηγορίαν, διότι ήτον -αναπόδεικτος, εκείνους πάλιν ανέφερον τους λόγους, ούς πρότερον -είπεν ο Μάρκιος εν τη βουλή, εμποδίζων να καταβιβάσωσι της -αγοράς τας τιμάς, και ζητών ν' αφαιρεθή η δημαρχία από του -δήμου. Νέαν δε κατηγορίαν εξέφερον κατ' αυτού, την περί -διανομής των λαφύρων, ά λαβών εκ της χώρας των Αντιατών, δεν -έφερεν εις το δημόσιον, αλλά τα διένειμεν εις τους μετ' αυτού -συνεκστρατεύσαντας (175). Εκ ταύτης δε της κατηγορίας λέγεται -ότι προ πάντων εταράχθη ο Μάρκιος, διότι δεν την περιέμενεν, -ουδ' εύρεν εκ του προχείρου λόγους πειστικούς προς τον όχλον, -αλλ' επαινέσας τους εκστρατεύσαντας, έτι μάλλον διήγειρε -θόρυβον παρά των μη εκστρατευσάντων, οίτινες ήσαν -πολυπληθέστεροι. Τέλος δ' εδόθη η ψήφος εις τας φυλάς, και κατ' -αυτού εκηρύχθη τριών φυλών πλειονοψηφία (176). Ήτον δ' η ποινή -της καταδίκης αειφυγία. Μετά δε την αναγόρευσιν της αποφάσεως ο -δήμος απήλθε χαίρων και μεγαλοφρονών όσον ουδέποτε νικήσας εις -μάχην τους πολεμίους. Η δε βουλή κατείχετο υπό λύπης και δεινής -κατηφείας, μετανοούσα και αγανακτούσα ότι τα πάντα δεν έπραξε -και δεν έπαθε πρότερον, πριν ή αφήση τον δήμον να την υβρίση, -τοσαύτην εξουσίαν αναλαβών. Προς διάγνωσιν δε τότε δεν απητείτο -ούτε ένδυμα ούτε παράσημον άλλο, αλλ' ευθύς προφανές ήτον ότι ο -χαίρων ήτον δημότης, ο δε τεθλιμμένος ότι ήτον Πατρίκιος. - -ΚΑ. Αλλ' ο Μάρκιος ανέκπληκτος ο ίδιος και αταπείνωτος κατά τε -το σχήμα, το βάδισμα και του προσώπου την σύστασιν, εν ώ όλοι -οι άλλοι ισχυρώς επαθαίνοντο, αυτός μόνος εφαίνετο ασυμπαθής -προς εαυτόν, ουχί υπό φρονήσεως και πραότητος, ουδ' εκ -μετριοπαθείας προς το συμβάν, αλλά μάλλον διότι τον -κατεκυρίευεν η οργή και η αγανάκτησις. Τούτο δ' αγνοούσιν οι -περισσότεροι ότι είναι αληθής λύπη. Διότι το αίσθημα τούτο, -όταν αναφλεχθή εις θυμόν, αποβάλλει την ταπεινότητα και -αδράνειαν, και δραστήριος φαίνεται ο οργιζόμενος, ως θερμός -φαίνεται ο πυρέσσων, καθόσον η ψυχή σφύζει τότε τρόπον τινά, -και διατείνεται και ογκούται. Την διάθεσιν ταύτην εδήλωσε διά -των έργων του ευθύς τότε ο Μάρκιος· διότι εισελθών εις την -οικίαν του, και ασπασθείς την μητέρα και την γυναίκα του, -αίτινες μετά βοής ωλοφύροντο, και ειπών εις αυτός να υποφέρωσι -το συμβάν μετά μετριότητος, ανεχώρησεν αμέσως και διευθύνθη -προς τας πύλας. Εκεί δε πάντες σχεδόν οι πατρίκιοι ομού τον -προέπεμπον. Αλλ' ούτε τι λαβών ή τι ζητήσας, ανεχώρησε, τρεις -ή τέσσαρας πελάτας έχων περί αυτόν. Ημέρας δ' ολίγας διέτριψεν -εις αγρούς τινας μόνος, υπό πολλών αντεφελκόμενος διά λογισμών -ούς ο θυμός τω υπέβαλλεν, ουχί καλόν ή συμφέρον τι αφορώντας, -αλλά πώς να εκδικηθή τους Ρωμαίους, και πώς να διεγείρη κατ' -αυτών βαρύν τον πόλεμον και γειτονικόν. Απεφάσισε λοιπόν ν' -αποπειραθή κατ' αρχάς των Ουολούσκων, οίτινες ήξευρεν ότι -ήκμαζον και κατά τα σώματα ακόμη και κατά τα χρήματα, και -ενόμιζεν ότι αι τελευταίαι των ήτται δεν κατέστρεψαν τοσούτον -την δύναμιν αυτών, όσον τοις ενέβαλον οργήν φιλοπόλεμον. - -ΚΒ. Υπήρχε δέ τις ανήρ εκ της πόλεως του Αντίου, όστις διά τε -τον πλούτον και την ανδρείαν και του γένους του την λαμπρότητα -είχε βασιλικήν επιρροήν μεταξύ των Ουολούσκων· ωνομάζετο δε -Τύλλος Αμφίδιος (177). Ήξευρε δ' ο Μάρκιος ότι υπό τούτου -εμισείτο υπέρ πάντα άλλον Ρωμαίον, διότι πολλάκις απειλήσαντες -και προκαλέσαντες αλλήλους κατά τας μάχας, και κομπάσαντες -διότι ήσαν αλλήλων εφάμιλλοι, ως ταύτα φέρουσιν αι φιλοτιμίαι -και ζηλοτυπίαι των νέων πολεμιστών, προσέβηκαν εις την κοινήν -των εθνών αυτών και ιδιαιτέραν κατ' αλλήλων έχθραν. Ουχ ήττον -όμως, βλέπων ότι ο Τύλλος είχε φρονήματος μέγεθος, και προ -πάντων ότι επεθύμει να βλάψη τους Ρωμαίους, άμα τω έδιδον -λαβήν, εδικαίωσε τον ειπόντα (178)· «Δύσκολον να πολεμή τις -τον θυμόν, διότι και την ψυχήν δίδει, διά ν' απολαύση ό,τι -επιθυμεί. Λαβών λοιπόν ιμάτιον, και όλην την ενδυμασίαν δι' ής -εις όντινα ήθελε τον ιδή, να μη φανή ποίος ήτον, ως ο Οδυσσεύς, - - Ήλθεν εις πόλιν ανδρών δυσμενών (179). - -ΚΓ. Ήτον δ' εσπέρα, και πολλοί μεν τον απήντων, ουδείς δε τον -εγνώριζεν. Εβάδιζε δε προς την οικίαν του Τύλλου, και εισελθών, -αίφνης εκάθησεν εις την εστίαν σιωπών (180), και καλύψας την -κεφαλήν του, έμεινεν ήσυχος. Οι δ' άνθρωποι της οικίας, -θαυμάσαντες, δεν ετόλμησαν μεν να τον ανεγείρωσι, διότι είχεν -αξιοπρέπειάν τινα και το σχήμα και η σιωπή αυτού. Είπον δε εις -τον Τύλλον, όταν εκάθητο εις το δείπνον, το παράδοξον του -πράγματος. Τότε εγερθείς εκείνος, ήλθε προς αυτόν, και τον -ανέκρινε, τις ήτον, διατί ήλθε, και τι ήθελεν· ο δε Μάρκιος, -αποκαλύψας την κεφαλήν του, και ολίγον καιρόν περιμείνας, «Αν -εισέτι δεν με γνωρίζης, ω Τύλλε, είπε τέλος, ή αν βλέπων με δεν -πιστεύης τους οφθαλμούς σου, ανάγκη να γίνω εγώ κατήγορος -εμαυτού. Ειμί ο Γάιος Μάρκιος, όστις έπραξε μεγάλα κακά κατά -των Ουολούσκων, και περιφέρω την επωνυμίαν ήτις δεν επιτρέπει -ν' αρνηθώ αυτά, Κοριολάνος καλούμενος. Διότι όλων των κόπων και -των κινδύνων μου ουδέν άλλο απήλαυσα έπαθλον, πλην του ονόματος -ό φέρω ως παράσημον της προς υμάς έχθρας. Τούτο μοι έμεινεν -αναφαίρετον, όλα δε τ' άλλα ομού μοι τα εστέρησεν ο φθόνος και -η ύβρις του δήμου και η ανανδρεία και προδοσία των αρχών και -των ισοτίμων μου, και φυγάς εδιώχθην, και εκάθησα ικέτης εις -την εστίαν σου, ουχί ασφάλειαν και σωτηρίαν ζητών, — διότι προς -τι θα ηρχόμην εδώ αν εφοβούμην ν' αποθάνω; — αλλά θέλων να λάβω -εκδίκησιν, και εκδικούμενος ήδη κατά των αποβαλόντων με, δι' -αυτού τούτου ότι καθιστώ σε κύριον εμαυτού. Αν λοιπόν έχης -όρεξιν να επιχειρήσης τι κατά των εχθρών σου, άγε, ω γενναίε, -και ωφελήθητι εκ των συμφορών μου, και κατάστησον την ατυχίαν -μου κοινόν των Ουολούσκων ευτύχημα· εγώ δε θέλω πολεμήσει υπέρ -υμών τόσω επιτυχέστερον παρά καθ' υμών, όσω καλήτερον -πολεμούσιν οι γνωρίζοντες τα κατά τους εχθρούς, παρά οι -αγνοούντες. Αν όμως απέκαμες πολεμών, ούτ' εγώ θέλω να ζήσω, -ούτε σύ καλόν είναι να με σώσης, άνδρα έκπαλαι μεν εχθρόν και -πολέμιον, ήδη δ' ανωφελή και άχρηστον.» Ως λοιπόν ήκουσε ταύτα -ο Τύλλος, εχάρη θαυμαστώς, και δους την δεξιάν, «Ανάστα, τω -είπεν, ω Μάρκιε, και θάρρει. Διότι ήλθες μέγα δίδων αγαθόν εις -ημάς, όταν μας δίδης τον εαυτόν σου. Έλπιζε δε μεγαλήτερα παρά -των Ουολούσκων.» Και τότε μεν εφιλοξένησε και επεριποιήθη τον -Μάρκιον· τας δ' επιούσας ημέρας συνεσκέπτοντο περί του πολέμου. - -ΚΛ. Την δε Ρώμην ετάραττε μεν η δυσμένεια των πατρικίων κατά -του δήμου, αφορμήν μεταξύ άλλων έχουσα και του Μαρκίου την -καταδίκην, πολλά δε ανήγγελλον θαύματα προσοχής άξια και οι -μάντεις και οι ιερείς και οι ιδιώται. Έν δε λέγεται ότι -τοιούτον τι υπήρξεν. Υπήρχε Τίτος τις Λατίνος, ανήρ ουχί λίαν -επίσημος, φιλήσυχος άλλως και μέτριος, και καθαρός -δεισιδαιμονίας, έτι δε μάλλον αγυρτίας. Ούτος είδεν όνειρον ότι -τω εφάνη ο Ζευς, και τω διέταξε να ειπή προς την σύγκλητον, ότι -κακόν και δυσαρεστότατον χορευτήν τω έστειλαν προ της πομπής -(181). Έλεγε δε ότι ιδών το όνειρον, δεν εφρόντισε πολύ κατ' -αρχάς. Όταν όμως και εκ δευτέρου το είδε και εκ τρίτου, και -πάλιν ημέλησε, τότε ότι τω απέθανεν υιός αγαθός, και το σώμα -του ιδίου ότι έγινεν αιφνιδίως παράλυτον. Ταύτα δ' είπε -κομισθείς φοράδην επί κλίνης εις την σύγκλητον. Άμα δε τα -είπεν, ησθάνθη ευθύς, ως λέγουσι, δυνάμεις αναλαμβάνον το σώμα -του, και αναστάς απήλθε βαδίζων. Θαυμάσαντες λοιπόν οι -βουλευταί, ηρεύνησαν ακριβώς το πράγμα, και ήτον τοιούτον· -Παραδούς τις δούλον του εις άλλους δούλους, τους διέταξε να -φέρωσιν αυτόν εις την αγοράν μαστιγούντες, και έπειτα να τον -φονεύσωσιν. Εν ώ δε ταύτα έπραττον, και ο άνθρωπος -βασανιζόμενος, πολλάς και παντοίας εστρέφετο υπό του πόνου -στροφάς, και κινήσεις άλλας δυσαρέστους εκινείτο πάσχων δεινώς, -επήλθεν η πομπή κατά τύχην· και πολλοί μεν ηγανάκτουν εκ των -παρόντων, ούτε θέαμα φαιδρόν βλέποντες, ούτε πρεπούσας -κινήσεις· ουδείς όμως επεχείρισε να εμποδίση, αλλά -περιωρίσθησαν όλοι εις ύβρεις και εις κατάρας, κατά του ούτω -πικρώς τον άνθρωπον τυραννούντος, εν ώ οι τότε μετεχειρίζοντο -τους δούλους μετά μεγαλητέρας επιεικείας, διότι και οι ίδιοι -ειργάζοντο εις τας οικιακάς υπηρεσίας, και συνέζων μετ' -εκείνων, ώστε είχον περισσοτέραν σχέσιν, και ήσαν ημερώτεροι -προς αυτούς· και μεγάλη τιμωρία δούλου αμαρτήσαντος ήτον, να -λάβη επ' ώμων το ξύλον της αμάξης εφ' ού στηρίζουσι τον ρυμόν, -και να περιέλθη ούτω την γειτονίαν· όστις δ' ήθελε πάθει τούτο, -και τον έβλεπον οι συγκάτοικοι και οι γείτονες, δεν επιστεύετο -πλέον, και εκαλείτο Φούρκιφερ (182)· διότι καλούσι Φούρκαν οι -Ρωμαίοι ό,τι οι Έλληνες ονομάζουσιν υποστάτην και στήριγμα. - -ΚΕ. Όταν λοιπόν ο Λατίνος τοις διηγήθη το δράμα τούτο, και -ηπόρουν τις ήτον ο τότε της πομπής προηγούμενος δυσάρεστος και -κακός χορευτής, ανεμνήσθησάν τινες την άτοπον τιμωρίαν του -δούλου εκείνου, όν μαστιγούντες εδίωκον διά της αγοράς, και -μετά ταύτα τον εθανάτωσαν. Eσυμφώνησαν λοιπόν οι ιερείς, και ο -μεν δεσπότης του δούλου ετιμωρήθη, και εις τον Θεόν ετέλεσαν εξ -αρχής πάλιν την πομπήν και τα θεάματα. Φαίνεται δ' ο Νουμάς και -κατά τα άλλα ότι υπήρξε σοφώτατος των ιερών εξηγητής, και τούτο -ότι άριστα ενομοθέτησε προς ευλάβειαν, ότι, όταν οι άρχοντες -και οι ιερείς εκτελώσι τι των αφορώντων τα θεία, προβαίνει ο -κήρυξ μεγαλοφώνως βοών· «Οκ άγε (183)» Σημαίνει δ' η λέξις· -«Τούτο πράττε,» προσκαλούσα να προσέχωσιν εις τα ιερά, και -μηδέν έργον να παρεμβάλλωσι, μηδ' ασχολίαν τινα βιωτικήν, καθώς -τα πλείστα των ανθρωπίνων γίνονται τρόπον τινά κατ' ανάγκην και -διά βίας. Είναι δε συνήθεια παρά τοις Ρωμαίοις να -επαναλαμβάνωσι τας ουσίας και τας πομπάς και τα θεάματα ου -μόνον διά τοσούτον σπουδαίαν αιτίαν, αλλά και διά μικροτάτας. -Αν είς των ίππων οίτινες είλκον τας καλουμένας Θήσσας (184) -ήθελε ατονήσει, ή αν ο ηνίοχος ήθελε λάβει τας νίας εις την -αριστεράν χείρα, αμέσως εψήφιζον ν' αρχίση η πομπή εκ νέου· και -εις τους μεταγενεστέρους χρόνους τριακοντάκις επανέλαβον μίαν -θυσίαν, διότι τοις εφαίνετο πάντοτε ότι επήλθε τι κώλυμα, ή ότι -προσέκρουσεν είς τι η τελετή. Τοσαύτη ήτον των Ρωμαίων η προς -το θείον ευλάβεια. - -ΚΣΤ. Ο δε Μάρκιος και ο Τύλλος εις το Άντιον συνωμίλουν κρυφίως -μετά των δυνατωτάτων, και τους παρεκίνουν, εν ώ οι Ρωμαίοι -διετέλουν στασιάζοντες προς αλλήλους, να κινήσωσι πόλεμον. Και -τινές μεν εδίσταζον, διότι είχον διετείς σπονδάς και ανακωχήν -μετά των Ρωμαίων· αλλά την πρόφασιν τοις επρομήθευσαν αυτοί οι -Ρωμαίοι, ένεκα υποψίας τινός ή διαβολής κηρύξαντες εις τα -θεάματα και τους αγώνας ν' αναχωρώσιν οι Ουολούσκοι εκ της -πόλεως πριν της δύσεως του ηλίου. Τινές δε λέγουσιν ότι τούτο -έγινε δι' απάτης και δόλου του Μαρκίου, πέμψαντος εις την Ρώμην -προς τους άρχοντας άνθρωπον να κατηγορήση ψευδώς τους -Ουολούσκους, ότι διανοούνται εις τα θεάματα να επιτεθώσι κατά -των Ρωμαίων, και να καύσωσι την πόλιν. Το κήρυγμα τούτο τους -κατέστησεν όλους δυσμενεστέρους προς τους Ρωμαίους· ο δε Τύλλος -έτι μάλλον αυξάνων το πράγμα και παροξύνων αυτούς, τους έπεισε -τέλος να πέμψωσιν εις την Ρώμην, και ν' απαιτήσωσι την χώραν -και τας πόλεις όσας διά πολέμου αφήρεσαν οι Ρωμαίοι από των -Ουολούσκων. Οι δε Ρωμαίοι, ακούσαντες τους πρέσβεις, -ηγανάκτησαν, και απεκρίθησαν, ότι πρώτοι μεν θα λάβωσι τα όπλα -οι Ουολούσκοι, τελευταίοι όμως θα τα καταθέσωσιν οι Ρωμαίοι. -Μετά ταύτα, συναγαγών πάντα τον δήμον εις εκκλησίαν ο Τύλλος, -αφ' ού εψήφησαν τον πόλεμον, τοις εσυμβούλευσε να καλέσωσι τον -Μάρκιον, μη μνησικακούντες κατ' αυτού, και πιστεύοντες ότι -συμμαχών θέλει τους ωφελήσει περισσότερον αφ' ό,τι τους -έβλαψεν. - -ΚΖ. Επειδή δε, προσκληθείς ο Μάρκιος, και ομιλήσας προς το -πλήθος, εφάνη επίσης και διά των λόγων ως και διά των όπλων -ανήρ ικανός και πολεμικός, και έξοχος κατά τε το φρόνημα και -την τόλμην, ανηγορεύθη μετά του Τύλλου στρατηγός αυτοκράτωρ -(185) εις τον πόλεμον. Φοβούμενος δε μη ο αναγκαίος καιρός -προς προπαρασκευήν των Ουολούσκων γίνη πολύς, και αφαιρέση την -ευκαιρίαν της πράξεως, τα μεν άλλα διέταξε να συνάξωσι και -χορηγήσωσιν οι κατά την πόλιν δυνατοί και οι άρχοντες· αυτός δε -τους προθυμοτάτους άνευ καταλόγου πείσας να ταχθώσιν υπ' αυτόν -εκουσίως, εισώρμησεν εις την χώραν των Ρωμαίων αιφνιδίως, και -όταν ουδείς τον επρόσμενεν· όθεν τοσαύτα ήρπασε λάφυρα, ώστε -απηύδησαν άγοντες και φέροντες αυτά οι Ουολούσκοι, και -μεταχειριζόμενοι αυτά εις το στρατόπεδον. Ήτον δ' η τοσαύτη -ευπορία, και το ότι έβλαψε και κατέστρεψε την χώραν, το -μικρότατον δι' αυτόν ωφέλημα εκ της εκστρατείας εκείνης. Ο δε -σκοπός δι' όν έπραττε ταύτα, ο μέγας, ήτον ότι καθίστα τους -πατρικίους έτι μισητοτέρους προς τον δήμον· διότι, εν ώ -εκακοποίει και διέφθειρε τ' άλλα πάντα, εκείνων τους αγρούς -εφύλαττεν ισχυρώς, και δεν άφηνε να τους εγγίσωσιν, ούτε να -λάβωσι τίποτε εξ αυτών. Όθεν έτι μάλλον ύποπτοι εγένοντο προς -αλλήλους, και εταράττοντο, οι μεν πατρίκιοι κατηγορούντες το -πλήθος, ότι εξεδίωξεν αδίκως άνδρα δυνατόν, ο δε δήμος -αιτιώμενος εκείνους ότι εκ μνησικακίας αυτοί φέρουσι τον -Μάρκιον, και ότι εν ώ πoλεμούνται οι άλλοι, αυτοί κάθηνται -θεαταί, φύλακα του πλούτου και των κτημάτων των έχοντες έξω -αυτόν τον πόλεμον. Ταύτα κατορθώσας ο Μάρκιος, και μεγάλως -βοηθήσας τους Ουολούσκους εις το να λάβωσι θάρρος και να -καταφρονώσι τους εχθρούς, επέστρεψεν ασφαλώς. - -ΚΗ. Ως δε συνηθροίσθη ταχέως και προθύμως όλη η δύναμις, και -εφάνη πολλή, απεφάσισαν μέρος μεν αυτής ν' αφήσωσιν εις τας -πόλεις προς ασφάλειαν, μετά του λοιπού δε μέρους να -εκστρατεύσωσι κατά των Ρωμαίων. Αφήκαν δ' ο Μάρκιος να εκλέξη -οίαν ήθελεν εκ των δύω στρατηγιών. Αλλ' ο Τύλλος, ειπών ότι -κατά μεν την ανδρείαν δεν βλέπει κατώτερόν του τον Μάρκιον, τον -βλέπει όμως να έχη τύχην καλητέραν εις όλας τας μάχας, -προσεκάλεσεν αυτόν ν' αναλάβη την ηγεμονίαν των εκστρατευόντων· -αυτός δ' είπεν ότι μένων οπίσω, θα φυλάξη τας πόλεις, και διά -τους εκστρατεύοντας θέλει φροντίζει τα πρόσφορα. Έτι μάλλον -λοιπόν ενθαρρυνθείς ο Μάρκιος, επροχώρησε πρώτον προς το -Κίρκαιον, πόλιν άποικον των Ρωμαίων (186) και επειδή αύτη -παρεδόθη εκουσίως, ουδόλως την έβλαψε. Μετά δε ταύτα ελεηλάτει -των Λατίνων την χώραν, πιστεύων ότι ενταύθα θα ήρχοντο να -πολεμήσωσι προς αυτόν οι Ρωμαίοι υπέρ των Λατίνων, οίτινες ήσαν -σύμμαχοι αυτών, και πολλάκις τους επεκαλούντο. Επειδή δε το -πλήθος εφάνη πρόθυμον, και οι ύπατοι, ολίγον έτι έχοντες της -αρχής χρόνον, δεν ήθελον να κινδυνεύωσιν επ' αυτού, και -επομένως απέπεμψαν τους Λατίνους, ο Μάρκιος προέβη κατ' αυτών -των πόλεων, και κυριεύσας κατά κράτος τους Τολερίνους και τους -Λαουικάνους και τους Πεδάνους, προσέτι δε τους Βωλάνους, διότι -αντεστάθησαν εις αυτόν, και τους ανθρώπους αιχμαλώτισε και τα -χρήματα αυτών διήρπασε. Των δε παραδιδομένων ελάμβανε μεγίστην -επιμέλειαν, όπως ουδέ παρά την θέλησιν αυτού βλάπτωνται, και -διά τούτο εστρατοπέδευεν απώτατα απ' αυτών, και απέφευγε την -χώραν των εντελώς. - -ΚΘ. Όταν δε, κυριεύσας τας Βόλλας, πόλιν μη απέχουσαν υπέρ τους -εκατόν σταδίους (187) της Ρώμης, πολλά μεν ελαφυραγώγησε -πράγματα, σχεδόν δ' όλους εφόνευσε τους ενήλικας, και οι -Ουολούσκοι, ουδ' όσοι διωρίσθησαν να μένωσιν εις τας πόλεις, -συγκατένευον εις τούτο, αλλ' όλοι ένοπλοι συνέρρεον περί τον -Μάρκιον, λέγοντες ότι εκείνον μόνον ηξεύρουσιν άρχοντά των, -τότε μέγα εφημίσθη το όνομά του καθ' όλην την Ιταλίαν, και -θαυμαστή ήτον της αρετής αυτού η υπόληψις, διότι ενός μόνου -ατόμου μετάθεσις κατώρθωσε στροφήν των πραγμάτων τοσούτον -παράδοξον. Των δε Ρωμαίων αι υποθέσεις ήσαν εις δεινήν -κατάστασιν, διότι είχον μεν απελπισθή από του πολέμου, -κατέτριβον δε τας ημέρας των εις συνωμοσίας και στασιαστικούς -λόγους προς αλλήλους, έως ότου ανηγγέλθη ότι οι εχθροί -πολιορκητικόν τείχος ωκοδόμουν περί το Λαουίνιον, όπου και θεών -πατρώων των Ρωμαίων έκειντο ιερά, και ήτον η του γένους αυτών -αρχή, διότι πρώτην εκείνην την πόλιν έχτισεν ο Αινείας. Έκτοτε -δε διά μιας θαυμαστώς μετεβλήθη η γνώμη του δήμου, παραδόξως δε -και απροσδοκήτως μετετράπη και η των πατρικίων και ο μεν δήμος -επροθυμήθη ν' ακυρώση του Μαρκίου την καταδίκην, και να -προσκαλέση αυτόν εις την πόλιν, η δε βουλή συναχθείσα, και -σκεφθείσα περί του βουλεύματος, απέρριψεν αυτό, και εμπόδισε -την εκτέλεσίν του, είτε διότι φιλονείκως ηναντιούτο εις όλα όσα -ο δήμος εζήτει, είτε άλλως μη θέλουσα να επιστρέψη αυτός διά -χάριτος του λαού, είτε και κατ' αυτού εκείνου ήδη οργιζομένη, -διότι αυτός όλους εκακοποίει, εν ώ όλοι δεν εδείχθησαν -αγνώμονες προς αυτόν, και εφάνη εχθρός της πατρίδος του, εν ώ -ήξευρεν ότι το κυριώτατον και άριστον μέρος αυτής έτρεφε προς -αυτόν συμπαθείας, και ηδικείτο ομού μετ' αυτού. Ως δ' η -απόφασις αύτη εκοινοποιήθη προς τον λαόν, ο μεν δήμος δεν είχε -δικαίωμα να ψηφίση τι νομίμως άνευ προδουλεύματος. - -Λ. Ο δε Μάρκιος, ακούσας ταύτα, έτι μάλλον ετραχύνθη, και αφείς -την πολιορκίαν, εβάδιζε μετ' οργής κατά της πόλεως, και -εστρατοπέδευσε περί τας λεγομένας Κλοιλίας τάφρους, -τεσσαράκοντα μόνον σταδίους απέχων της πόλεως. Εφάνη δε -φοβερός, και πολύν εξήγειρε θόρυβον, αλλά και προς το παρόν -έπαυσε την διχογνωμίαν· διότι κανείς, ούτε άρχων, ούτε -βουλευτής ετόλμησε πλέον ν' αντειπή εις το πλήθος ότι δεν -πρέπει να φέρωσιν οπίσω τον Μάρκιον· αλλά βλέποντες τας -γυναίκας να τρέχωσιν άνω και κάτω της πόλεως, και προσευχάς και -δάκρυα και δεήσεις των γερόντων εις τα ιερά, και πανταχού -έλλειψιν τόλμης και λογισμών σωτηρίων, ωμολόγησαν ότι ορθώς ο -δήμος επεχείρησε συνδιάλλαξιν μετά του Μαρκίου, η δε βουλή ότι -εντελώς έσφαλεν όταν έδειξεν οργήν και μνησικακίαν, εν ώ καλόν -ήτον να παύση μάλλον αυτήν. Απεφάσισαν λοιπόν όλοι να πέμψωσι -πρέσβεις προς τον Μάρκιον, και να τω προτείνωσι να επανέλθη εις -την πατρίδα του, να τον παρακαλέσωσι δε συγχρόνως να παύση τον -πόλεμον. Οι δε πεμφθέντες βουλευταί ήσαν σχετικοί του Μαρκίου, -και ήλπιζον πολλήν φιλοφροσύνην κατά τας πρώτας αυτών -συνεντεύξεις μετ' ανδρός οικείου και φίλου. Δεν συνέβη όμως -ούτως, αλλά, διά του στρατοπέδου των εχθρών οδηγηθέντες, εύρον -αυτόν καθήμενον μετ' όγκου και υπεροψίας ανυποφόρου. Έχων δε -τους πρώτους των Ουολούσκων περί εαυτόν, διέταξε τους πρέσβεις -να ειπώσι τι θέλουσιν. Ως δ' είπον αυτοί μετά του πρέποντος -ήθους λόγους επιεικείς και φιλόφρονας, και έπειτα εσιώπησαν, -αυτός απεκρίθη μέρος μεν πικρώς υπέρ εαυτού, και μετ' οργής δι' -όσα έπαθε, μέρος δ' υπέρ των Ουολούσκων, ως στρατηγός, -προσκαλών ν' αποδώσωσι τας πόλεις και την χώραν όσην διά του -πολέμου απέκοψαν, και να δώσωσιν εις τους Οδολούσκους -ισοπολιτείαν οποίαν είχον και οι Λατίνοι· διότι άλλη ασφαλής -κατάλυσις του πολέμου δεν υπήρχε, παρά η επί τη βάσει ισότητος -και δικαιοσύνης. Τοις έδωκε δε τριάκοντα ημέρας καιρόν να -σκεφθώσι. Και άμα αναχώρησαν οι πρέσβεις, ευθύς απεσύρθη και -αυτός εκ της Ρωμαϊκής χώρας. - -ΛΑ. Ταύτην έλαβον ως πρώτην αιτίαν δυσαρεσκείας κατ' αυτού όσοι -των Ουολούσκων προ πολλού βαρείαν ησθάνοντο και εφθόνουν αυτού -την δύναμιν. Είς τούτων ην και ο Τύλλος, ιδίως μεν κατ' ουδέν -αδικηθείς υπό του Μαρκίου, αλλ' εις πάθος υποπεσών τοις -ανθρώποις κοινόν. Διότι ελυπείτο βλέπων ότι η δόξα του εντελώς -ημαυρούτο, και ότι παρεβλέπετο υπό των Ουολούσκων, φρονούντων -ότι ο Μάρκιος ήτον το παν δι' αυτούς, απαιτούντων δε ν' -αρκώνται οι άλλοι εις μόνον το μέρος της αρχής και της δυνάμεως -όσον ήθελε τοις δώσει εκείνος. Εκ τούτου διεσπείροντο κρυφίως -αι πρώται κατηγορίαι, και συνερχόμενοι μεταξύ των ηγανάκτουν, -και την αναχώρησίν του ωνόμαζον προδοσίαν, διότι αν δεν έδωκεν -όπλα και τείχη, έδωκεν όμως καιρόν, εφ' ού τα λοιπά δύνανται -και να σώζωνται και πάλιν να καταστρέφωνται, έδωκε τριάκοντα -ημέρας εις τον πόλεμον, εν ώ δεν υπάρχει τι ως αυτόν -μεγαλητέρας μεταβολάς εις μικρότερον λαμβάνον καιρόν. Ο Μάρκιος -όμως δεν αφήκε το διάστημα τούτο του χρόνου να παρέλθη ματαίως, -αλλά, περιερχόμενος, έφθειρε και κατέστρεφε τους συμμάχους των -πολεμίων, και εκυρίευσεν επτά πόλεις μεγάλας και πολυανθρώπους. -Οι δε Ρωμαίοι δεν ετόλμων μεν να βοηθήσωσιν αυτούς, αλλ' αι -ψυχαί των ήσαν καταβεβλημέναι, και ομοίως διέκειντο προς τον -πόλεμον και τα υπό νάρκης ήδη καταληφθέντα και παραλελυμένα -σώματα αυτών. Αφ' ού δ' ο καιρός παρήλθε, και ο Μάρκιος -επέστρεψεν εκ νέου μεθ' όλης της δυνάμεως, έπεμψαν πάλιν -πρεσβείαν να παρακαλέση τον Μάρκιον να μετριάση την οργήν του, -και μακρύνας τους Ουολούσκους εκ της χώρας, να πράξη και -προτείνη ό,τι νομίζει συμφέρον εις αμφοτέρους· διότι εκ φόβου -μεν ουδόλως θα ενέδιδον οι Ρωμαίοι· αν όμως νομίζη ότι πρέπει -να τύχωσιν ευγενούς τινος υποχωρήσεως οι Ουολούσκοι, ότι όλα -δύνανται να εγκριθώσιν υπέρ αυτών, αφ' ού καταθέσωσι τα όπλα. -Προς ταύτα δ' ο Μάρκιος είπεν, ότι ως στρατηγός μεν των -Ουολούσκων ουδέν αποκρίνεται, ως συμπολίτης δε των Ρωμαίων ότι -τους συμβουλεύει και τους παρακαλεί, μετριοφρονέστερον περί του -δικαίου σκεφθέντες, να επιστρέψωσι προς αυτόν μετά τρεις -ημέρας, φέροντες το ζητούμενον ψήφισμα· αν δ' άλλως -αποφασίσωσι, να ηξεύρωσιν ότι δεν θέλουσιν έχει άδειαν να -επανέλθωσι φέροντες κενούς λόγου εις το στρατόπεδον. - -ΛΒ. Όταν δ' επέστρεψαν εις την Ρώμην οι πρέσβεις, και ταύτα -ήκουσεν η βουλή, ως αν είχεν η πόλις εμπέσει εις χειμώνα και -τρικυμίαν, ανέσυρε και έρριψε την ιεράν άγκυραν (188), -ψηφίσασα, όσοι ήσαν ιερείς θεών, ή μυστικών οργίων εκτελεσταί, -ή των οιωνών την μαντικήν μετερχόμενοι τέχνην, ήτις ήτον -παλαιόθεν πατροπαράδοτος παρά τοις Ρωμαίοις, όλοι ούτοι ν' -απέλθωσι προς τον Μάρκιον, φέροντες τας στολάς, άς δι' εκάστον -προσδιώριζεν ο νόμος κατά τας ιερουργίας, και να προτείνωσι και -παρακαλέσωσιν αυτόν να παύση τον πόλεμον πρότερον, και μετά -ταύτα να συνδιαλεχθή μετά των πολιτών περί των Ουολούσκων. Και -εδέχθη μεν τους άνδρες εις το στρατόπεδον, ουδ' υπεχώρησεν -όμως, ουδ' έπραξεν, ουδ' είπε τι μαλακώτερον, αλλά τους -προσεκάλεσεν ή να κλείσωσι την ειρήνην επί τοις όροις ούς τοις -είπε και πρότερον, ή να δεχθώσι τον πόλεμον. Αφ' ού λοιπόν -επέστρεψαν οι ιερείς, απεφασίσθη να μένωσιν ακίνητοι εις την -πόλιν, και να φυλάττωσι τα τείχη, αποκρούοντες τους εχθρούς -όταν τους προσβάλλωσι, και πάσαν των την ελπίδα στηρίζοντες -μάλλον εις τον καιρόν και εις τας απροσδοκήτους της τύχης -φοράς, διότι ήξευρον ότι εξ ιδίων ουδέν έπραττον προς σωτηρίαν -των, αλλά την πόλιν κατείχε ταραχή, και φόβος, και φήμαι κακαί, -μέχρις ού συνέβη πράγμα τι όμοιον προς το πολλάκις υπό του -Ομήρου λεγόμενον, μη πείθον όμως πολύ τους ανθρώπους. Όταν -εκείνος εις τας μεγάλας και απροσδοκήτους πράξεις λέγη και -αναφωνή· - - «Τω το ενέβαλε δε η Θεά Αθηνά εις τας φρένας·» (189) - «Έτρεψε δε τις αθάνατος τούτων τας φρένας, την φήμην - θεις εις του δήμου τον νουν· (190) - -και το - - «Ταύτα ενόμισεν, ή τω διέταξε ταύτα Θεός τις.» (191). - -καταφρονούσι ταύτα πολλοί, διισχυριζόμενοι ότι διά πραγμάτων -αδυνάτων και δι' απιστεύτων μυθευμάτων, καθιστά απίστευτον την -λελογισμένην και ελευθέραν εκάστου προαίρεσιν. Αλλά δεν πράττει -τούτο ο Όμηρος· εξ εναντίας τα πιθανά και συνήθη και λογικώς -περαιούμενα αποδίδει εις την ημετέραν ενέργειαν, ώστε και λέγει -πολλάκις· - - «Τότε εσκέφθην εγώ εντός της μεγάλης ψυχής μου» (192). - -και - - «Είπε, κ' εθλίβη πικρώς ο Πηλείδης, διπλώς δ' η ψυχή -του - εις λογισμούς εκυμάτει εντός του λασίου του στήθους» -(193) - -και πάλιν - - «Δεν έπεισεν όμως - τον αγαθόν εις τας σκέψεις, τον έμφρονα Βελλεροφόντην.» (194) - -Εις δε τας εκτάκτους και παραδόξους πράξεις, όσαι ανάγκην -έχουσιν ενθουσιώδους τινός ορμής και θάρρους, παρεισάγει τον -Θεόν ουχί ως αφαιρούντα την ελευθέραν θέλησιν, αλλ' ως κινούντα -αυτήν, ούτε εμποιούντα τας ορμάς, αλλά μόνον τας φαντασίας υφ' -ών αι ορμαί διεγείρονται· και διά τούτων δεν παριστά την πράξιν -ακούσιον, αλλά δίδει την αρχήν της εκουσίου ενεργείας, -προσθέτων θάρρος εις αυτήν και ελπίδα. Διότι ή πρέπει να -θεωρήσωμεν τα θεία ως ξένα πάσης αρχής και αιτίας των καθ' ημάς -συμβαινόντων, ή τις άλλος υπάρχει τρόπος δι' ού να βοηθώσι τους -ανθρώπους και να συνεργώσιν υπέρ αυτών; Τούτο δεν κατορθούσι -βεβαίως πλάττοντες το σώμα ημών, ουδέ μεταστρέφοντες οι ίδιοι -εις ό,τι χρειάζεται τας χείρας ημών και τους πόδας, αλλά διά -τινων αρχών και φαντασιών και επινοιών διεγείροντες της ψυχής -ημών τας πρακτικάς ή προαιρετικάς δυνάμεις, ή εκ του εναντίου -αποτρέποντες αυτάς και συνέχοντες. - -ΛΓ. Εν Ρώμη δε τότε και αι γυναίκες, άλλαι μεν εις άλλα ιερά, -αι δε πλείσται, και επισημόταται προσέφευγον ικετεύουσαι εις -τον βωμόν του Καπιτωλίου Διός. Μεταξύ δ' αυτών ήτον και η -Ουαλερία, αδελφή του Ποπλικόλα, του πολλά και μεγάλα και εν -πολέμοις και εν τη πολιτεία ωφελήσαντος τους Ρωμαίους. Και ο -μεν Ποπλικόλας είχεν αποθάνει πριν, ως διηγήθημεν εις εκείνου -τον βίον· η δε Ουαλερία ήτον ένδοξος εις την πόλιν και -τιμωμένη, διότι εφαίνετο ότι διά του βίου της δεν κατήσχυνε το -γένος αυτής. Αύτη, παθούσα εξαίφνης το πάθος ό λέγω, και κατ' -επίνοιαν, εις ήν βεβαίως δεν ήτον ξένη η θεία έμπνευσις, το -συμφέρον κατανοήσασα, ηγέρθη η ιδία, και εγείρασα και όλας τας -άλλας, ήλθεν εις την οικίαν της μητρός του Μαρκίου Ουολουμνίας. -Ως δ' εισήλθε, και εύρεν αυτήν καθημένην μετά της νύμφης της, -και εις τα γόνατά της έχουσαν τα παιδία του Μαρκίου, στήσασα -τας γυναίκας κύκλω πέριξ αυτής, «Ημείς, είπεν, ω Ουολουμνία, -και συ ω Ουεργιλία (195), ερχόμεθα γυναίκες προς γυναίκας, -ούτε κατά ψήφισμα της βουλής, ούτε κατά διαταγήν άρχοντος. Αλλ' -ο θεός οικτείρας, ως φαίνεται, τας ικεσίας ημών, μας εκίνησε να -διευθυνθώμεν εδώ προς σας, και να ζητήσωμεν παρ' υμών ό,τι εις -ημάς μεν και τους άλλους πολίτας θέλει γίνει αίτιον σωτηρίας, -εις σας δε, αν πεισθήτε, θέλει φέρει δόξαν λαμπροτέραν εκείνης, -ής απήλαυσαν των Σαβίνων αι θυγατέρες, όταν εις φιλίαν και -ειρήνην συνήνωσαν τους πολεμούντας πατέρας και άνδρας των -(196). Έλθετε, πορευθήτε μεθ' ημών προς τον Μάρκιον, και -ενώσατε τας δεήσεις υμών μετά των ημετέρων, και μαρτυρήσατε -υπέρ της πατρίδος σας μαρτυρίαν αληθή και δικαίαν, ότι καί τοι -πολλά βλαπτομένη, ουδέν κακόν έπραξεν ή εσκέφθη καθ' υμών -οργιζομένη, αλλά σας αποδίδει εις εκείνον, και αν ουδεμίαν -επιεική παραχώρησιν μέλλη παρ' αυτού ν' απολαύση.» Ταύτα είπεν -η Ουαλερία, ανεβόησαν δ' αι άλλαι γυναίκες, και η Ουολουμνία -απήντησε· «Και των κοινών συμφορών, ω γυναίκες, εξ ίσου -μετέχομεν, και ιδίως κακώς διακείμεθα, απολέσασαι του Μαρκίου -την δόξαν και αρετήν, και βλέπουσαι ως και το σώμα αυτού -φρουρούμενον μάλλον παρά σωζόμενον υπό των εχθρικών όπλων. Το -μέγιστον δε δι' ημάς των δυστυχημάτων είναι, αν η πατρίς ημών -ούτως εξησθένησεν, ώστε εις ημάς να στηρίζη τας ελπίδας της· -διότι δεν ηξεύρω αν θέλη φροντίσει δι' ημάς εκείνος, αφ' ού δεν -φροντίζει διά την πατρίδα του, ήν πάντοτε προετίμησε και μητρός -και γυναικός και παιδίων. Ουχ ήττον όμως λάβετε και φέρετε ημάς -προς εκείνον, διότι αν όχι άλλο, δυνάμεθα την τελευταίαν πνοήν -ημών να εκπνεύσωμεν εν ικεσίαις υπέρ της πατρίδος.» - -ΛΑ. Και τότε αναστήσασα τα παιδία και την Ουεργιλίαν, μετά των -άλλων γυναικών επορεύθη προς το στρατόπεδον των Ουολούσκων· η -δ' όψις αυτών ενέπνευσε και εις τους εχθρούς οίκτον, αιδώ και -σιωπήν. Έτυχε δ' ο Μάρκιος να κάθηται τότε επί του βήματος μετά -των ανωτέρων αξιωματικών, και ως είδε προερχομένας τας -γυναίκας, εθαύμασεν· όταν δ' εγνώρισε την μητέρα του, ήτις -εβάδιζε πρώτη, ήθελε να εμμείνη εις τους μεν αμετατρέπτους και -ακάμπτους του διαλογισμούς, αλλά νικηθείς υπό του πάθους και -συνταραχθείς υπό του θεάματος, δεν υπέμεινε να πλησιάση εν ώ -αυτός εκάθητο, και καταβάς μετά βίας, την προϋπάντησε, και -ησπάσθη πρώτον και επί μακρόν χρόνον την μητέρα του, έπειτα την -γυναίκα και τα παιδία του, ούτε δακρύων ούτε φιλοφροσύνης πλέον -φειδόμενος, αλλ' εις του πάθους το ρεύμα όλον εαυτόν παραδούς. - -ΛΕ. Κορεσθείς δε τούτων, όταν ενόησεν ότι η μήτηρ του ήθελε ν' -αρχήση να ομιλή, περιστοιχισθείς υπό των προβούλων των -Ουολούσκων, ήκουσε την Ουολουμνίαν ταύτα λέγουσαν· «Βλέπεις, ω -υιέ μου, και χωρίς ημείς να σοι το ειπώμεν, και εννοείς εκ των -ενδυμάτων και εκ της μορφής των αθλίων σωμάτων ημών, εις ποίαν -οικουρίαν μας κατεδίκασεν η φυγή σου. Σκέφθητι τώρα πόσον -είμεθα πασών των γυναικών ατυχέσταται ημείς αι ενταύθα -ελθούσαι, δι' άς η τύχη μετέβαλε το γλυκύτατον των θεαμάτων εις -φοβερώτατον, διότι εγώ μεν βλέπω τον υιόν μου, αυτή δε τον -άνδρα της εχθρικώς απειλούντα της πατρίδος τα τείχη. Ό,τι δ' -εις τους άλλους είναι παρηγορία πάσης δυστυχίας και -κακοπραγίας, το να προσεύχωνται εις τους θεούς, και τούτο -κατήντησε δυσχερέστατον δι' ημάς· διότι δεν δυνάμεθα να ζητώμεν -νίκην συγχρόνως διά την πατρίδα και σωτηρίαν διά σε παρά των -Θεών· αλλ' ό,τι ήθελε καταρασθή τις των εχθρών εναντίον ημών, -ταύτα περιέχουσιν αι ημέτεραι ευχαί. Διότι ανάγκη η γυνή και τα -τέκνα σου να στερηθώσιν ή σου ή της πατρίδος των. Εγώ δε δεν θα -περιμείνω να κρίνη ο πόλεμος εν ώ ζω την τύχην μου κατά τούτο. -Αλλ' αν δεν σε πείσω αντί έριδος και κακών να φέρης ομόνοιαν -και φιλίαν, και να γίνης αμφοτέρων ευεργέτης μάλλον παρά του -ενός μέρους καταστροφεύς, ήξευρε και έσω προειδοποιημένος, ότι -δεν θα επέλθης κατά της πατρίδος σου, πριν πατήσης νεκρόν της -μητρός σου το σώμα· διότι δεν πρέπει να περιμείνω την ημέραν -καθ' ήν θέλω ιδή ή τους πολίτας θριαμβεύοντας κατά του υιού -μου, ή τον υιόν μου θριαμβεύοντα κατά της πατρίδος του. Και αν -μεν σοι ζητώ να σώσης την πατρίδα σου καταστρέφων τους -Ουολούσκους, τότε βεβαίως, υιέ μου, δύσκολος σοι προτείνεται -και δυσδιάλυτος σκέψις· διότι ούτε τους πολίτας ν' αφανίσης -είναι καλόν, ούτε τους εις σε εμπιστευθέντας είναι δίκαιον να -προδώσης. Τώρα δε ζητούμεν απαλλαγήν των κακών, σωτήριον μεν -εις αμφοτέρους επίσης, ένδοξον δε μάλλον και καλήν εις τους -Ουολούσκους, διότι, όντες ισχυρότεροι, θέλουσι φανή ότι αυτοί -δίδουσιν, εν ώ τα λαμβάνουσι, τα μέγιστα των αγαθών, την -ειρήνην και την φιλίαν. Τούτων, αν γίνωσι, συ θέλεις είσθαι προ -πάντων αίτιος, αν δε δεν γίνωσι, συ θέλεις έχει μόνος την -μομφήν παρ' αμφοτέρων. Εν ώ δε ο πόλεμος είναι άδηλος πάντοτε, -τούτο όμως έχει το πρόδηλον, ότι εις σε άλλο δεν μένει, παρ' αν -νικήσης, να ήσαι ο κακός της πατρίδος σου δαίμων, αν νικηθής, -να φανής ότι διά της οργής σου έγινες εις άνδρας φίλους και -ευεργέτας αίτιος των μεγίστων συμφορών.» - -ΛΣΤ. Εν ώ δε ταύτα έλεγεν η Ουολουμνία, ο Μάρκιος ηκροάτο ουδέν -αποκρινόμενος. Επειδή δε και αφ' ού εσιώπησεν αύτη, έμεινεν έτι -σιωπών επί χρόνον πολύν, πάλιν η Ουολουμνία «Τι σιγάς, ω υιέ -μου; τω είπε. Τι; καλόν είναι να παραδίδηταί τις εντελώς εις -την οργήν και την μνησικακίαν; και δεν είναι καλόν να κάμνη -τινά χάριν εις την μητέρα όταν περί τοιούτων παρακαλή. Ή -αρμόζει εις μέγαν άνδρα να ενθυμήται ότι εκακοποιήθη, το δε να -σέβηται και τιμά τους γονείς του διά τας ευεργεσίας δι' ών τα -παιδία υπ' αυτών ευεργετούνται, δεν είναι ίδιον ανδρός μεγάλου -και αγαθού; Αλλ' εις ουδένα μάλλον ήρμοζε ν' αποδώση χάριν, ως -εις σε, όστις ούτω πικρώς ενεργείς την αχαριστίαν. Άλλως τε -κατά μεν της πατρίδος μεγάλως ήδη εξεδικήθης, εις δε την μητέρα -σου ουδεμίαν χάριν απέδωκας. Και οσιώτατον μεν θα ήτον, και -χωρίς τινος ανάγκης, όταν ούτω σε παρακαλώ, να τύχω παρά σου -των καλών και δικαίων. Αλλ' αν συ δεν πείθησαι, διατί να μη -προσφύγω και εις την εσχάτην ελπίδα;» Και ταύτα ειπούσα, -προσπίπτει εις τους πόδας αυτού, ομού μετά της γυναικός και των -τέκνων του. Ο δε Μάρκιος, «Τι μ' έκαμες, ω μήτερ» αναβοήσας, -την ανήγειρε, και σφοδρώς πιέσας την δεξιάν της, «Ενίκησας, -είπε, νίκην ευτυχή μεν διά την πατρίδα, εις εμέ δ' ολεθρίαν, -και απέρχομαι νικηθείς υπό σου μόνης.» Ως δ' είπε ταύτα, ολίγα -συνομιλήσας ιδίως μετά της μητρός και της γυναικός του, αυτάς -μεν απέπεμψεν οπίσω εις Ρώμην, ως τον παρεκάλεσαν· άμα δε -παρήλθεν η νυξ, απήγαγε τους Ουολούσκους, οίτινες διέκειντο -ουχί κατά τον ίδιον τρόπον πάντες, ουδ' ομοίως, αλλ' οι μεν -αυτών εμέμφοντο και τον άνθρωπον και την πράξιν του, οι δε ούτε -τούτον ουδ' εκείνον, διότι επεθύμουν την φιλίωσιν και την -ειρήνην. Τινές δε, δυσαρεστούμενοι προς τα γινόμενα, εθεώρουν -όμως τον Μάρκιον ουχί ως άνθρωπον πονηρόν, αλλά συγγνώμης -άξιον, διότι εις τοιαύτην πίεσιν μόνον ενέδωκεν. Ουδείς δ' -αντέστη, αλλ' όλοι τον ηκολούθησαν, την αρετήν μάλλον παρά εις -την εξουσίαν αυτού σεβόμενοι. - -ΛΖ. Το δε μέγεθος του φόβου και του κινδύνου των Ρωμαίων ως εκ -του πολέμου, απεδείχθη μάλιστα όταν κατελύθη ο πόλεμος. Διότι -ως οι τα τείχη φυλάττοντες είδον εκείθεν τους Ουολούσκους -αναχωρούντας, ανεώχθησαν ευθύς πάντα τα ιερά, και πάντες -εφόρεσαν στεφάνους, ως αν είχον νικήσει, και ετέλουν θυσίας. -Μάλιστα δ' η προς τας γυναίκας αγάπη και τιμή της τε βουλής και -του πλήθους άπαντος εδήλωσε την χαράν της πόλεως, και όλοι εν -πάση πεποιθήσει έλεγον και εφρόνουν ότι εκείναι έγινον της -κοινής σωτηρίας αίτιαι. Και η μεν βουλή εψήφισεν, παν ό,τι -αύται ήθελον ζητήσει προς δόξαν ή προς χάριν, να το πράξωσι και -το χορηγήσωσιν αυταίς οι άρχοντες· αλλ' αύται ουδέν άλλο -εζήτησαν, εκτός του να οικοδομηθή ιερόν της Γυναικείας τύχης, -και το μεν ανάλωμα να καταβάλωσιν εξ εαυτών διά συνεισφοράς, -τας δ' ιερουργίας και τας τιμάς όσαι ανήκουσιν εις τους Θεούς -ν' αναλάβη δημοσίως η πόλις. Η βουλή επήνεσε τότε την -φιλοτιμίαν αυτών, και διά δημοσίας δαπάνης ίδρυσε τον ναόν και -το άγαλμα (197)· αύται όμως ουχ ήττον συνεισέφερον, και -κατασκεύασαν δεύτερον άγαλμα. Περί αυτού δε λέγουσιν οι Ρωμαίοι -ότι, όταν το έστηνον εντός του ναού, ωμίλησε και είπε τοιαύτα -τινά· - -«Μ' ε δ ό σ α τ ε, γ υ ν α ί κ ε ς, κ α τ ά θ ε σ μ ό ν -θ ε ο φ ι λ ή.» - -ΛΗ. Μυθολογούσι δε μάλιστα ότι δις ηκούσθη η φωνή αυτή, -πείθοντες ημάς περί πραγμάτων άτινα φαίνονται ως ποτέ να μη -έγιναν, και περί ών είναι δύσκολον να πεισθώμεν. Αδύνατον δεν -είναι τω όντι να φανώσιν αγάλματα ιδρούντα, δακρύοντα, ή -υγρασίαν τινά σταλάζοντα αιματώδη· διότι τα ξύλα και οι λίθοι -πολλάκις μεν συνάγουσι σήψιν τινά, εξ υγρασίας προκύπτουσαν, -πολλά δ' εκπέμπουσιν αφ' εαυτών χρώματα, και δέχονται βαφάς εκ -των περί αυτά· και ουδέν φαίνεται υπάρχον εμπόδιον εις το να -δίδη ο Θεός ενίοτε σημεία τινά διά των τοιούτων. Δυνατόν δ' -είναι προσέτι όταν ρήγνυνται τα αγάλματα να εκβάλλωσι και -κρότον τινά ομοιάζοντα γογγισμόν ή στεναγμόν, ή όταν -διαστέλλωνται κατά το βάθος τα μόρια αυτών βιαιότερον· αλλ' εις -άψυχον να ενυπάρχη φωνή έναρθρος, και διάλεκτος ούτω σαφής και -αξιόλογος, και εντελής κατά την προφοράν, τούτο είναι όλως -ακατανόητον· αφ' ού ουδ' η ψυχή, ουδ' ο Θεός δύναται να ηχή και -να ομιλή άνευ σώματος οργανικού, και έχοντος τα προς τον λόγον -αρμόδια μέρη. Όπου δ' η ιστορία διά πολλών και αξιοπίστων -μαρτύρων βιάζει ημάς να πιστεύσωμεν, εκεί το φαινόμενον μας -πείθει ότι πάθος τι ανόμοιον προς την αίσθησιν προσέβαλε την -φανταστικήν της ψυχής ημών δύναμιν (198)· καθώς καθ' ύπνους -νομίζομεν ότι βλέπομεν όσα δεν βλέπομεν, και ακούομεν όσα δεν -ακούομεν. Ουχ ήττον όμως οι λίαν εμπαθές έχοντες το αίσθημα της -προς τον Θεόν αγάπης και φιλίας αυτών, και μηδέν των τοιούτων -δυνάμενοι να διαμφισβητήσωσιν ή ν' αρνηθώσι, στηρίζουσι κυρίως -την πίστιν αυτών εις το θαυμάσιον, και εις την ιδέαν ότι η -δύναμις του Θεού είναι εκ των ου καθ' ημάς· διότι ουδέν αυτής -ουδαμώς ομοιάζει την δύναμιν του ανθρώπου, ούτε η φύσις, ούτε η -τέχνη, ούτε η ισχύς· ούτε παράλογον είναι οσάκις πράττει τι εκ -των όσων δεν πράττονται υφ' ημών, και κατορθοί τ' ακατόρθωτα· -αλλά μάλλον κατά πάντα ο Θεός διαφέρων, προ πάντων είναι -ανόμοιος του ανθρώπου και αλλοίος ως προς τα έργα. Αλλά των μεν -θείων τα πλείστα, καθ' Ηρακλείτου (199), διαφεύγουσιν εξ -απιστίας την γνώσιν ημών. - -ΛΘ. Τον δε Μάρκιον, ως επανήλθεν εις το Άντιον εκ της -εκστρατείας, μισών μεγάλως ο Τύλλος, και δυσμενώς εκ φόβου προς -αυτόν διακείμενος, υπεβουλεύετο να τον φονεύση ευθύς, φρονών -ότι αν διέφευγε τότε, λαβήν άλλην δεν θα τω έδιδε. Πολλούς δε -συναγαγών και ετοιμάσας κατ' αυτού, διέταξε ν' αποδώση την -αρχήν, δίδων εις τους Ουολούσκους και λόγον των πράξεών του. -Εκείνος δε, φοβούμενος να γίνη ιδιώτης εν ώ εστρατήγει ο Τύλλος -και είχε μεγίστην δύναμιν μεταξύ των συμπολιτών του, έλεγεν ότι -την μεν αρχήν θέλει αποδώση εις τους Ουολούσκους εάν διατάξωσι, -διότι και διά της διαταγής όλων αυτών την έλαβεν^ ευθύνας όμως -και λόγον να δώση εις τους Αντιάτας όσοι επιθυμούσιν, ουδέ τώρα -το αποφεύγει. Έγινεν επομένως εκκλησία, και εκεί οι -προητοιμασμένοι δημαγωγοί εγειρόμενοι παρώξυνον το πλήθος. Όταν -δ' ανέστη ο Μάρκιος, και οι μεν λίαν θορυβούντες ενέδιδον υπ' -αιδούς, και τον άφηνον να ομιλήση αφόβως, οι δε άριστοι των -Αντιατών, οι προ πάντων χαίροντες διά την ειρήνην, εφαίνοντο -ότι θα τον ήκουον μετ' ευνοίας και θα τον έκρινον μετά -δικαιοσύνης, εφοβήθη ο Τύλλος του ανδρός την απολογίαν, διότι -ήτον περί το λέγειν δεινότατος, και τα πρότερα αυτού έργα τω -περιποίουν εύνοιαν νικώσαν την μετά ταύτα κατηγορίαν του· ή -μάλλον αυτή η κατηγορία ήτον απόδειξις του μεγέθους της -οφειλομένης χάριτος εις αυτόν διότι δεν θα εφαίνοντο -αδικούμενοι ως μη κατακτήσαντες την Ρώμην, αν, εξ αιτίας του -Μαρκίου, δεν ήσαν εγγύς να την κατακτήσωσιν. Έκρινον λοιπόν ότι -δεν πρέπει ν' αργήσωσι περισσότερον, ή ν' αποπειραθώσι του -πλήθους· αλλά κραυγάζοντες οι θρασύτατοι των συνωμοτών ότι δεν -πρέπει να τον ακούσωσιν, ουδέ ν' αφήσωσι να τυραννή ο προδότης -τους Ουολούσκους, και να μη καταθέτη την αρχήν, επέπεσαν όλοι -ομού και τον εφόνευσαν, και ουδείς των παρόντων τον -υπερησπίσθη. Ότι όμως τούτο εγένετο παρά την γνώμην των -πλείστων, τούτο αμέσως το έδειξαν, συνδραμόντες εξ όλων των -πόλεων, και θάψαντες εντίμως αυτόν, και δι' όπλων και λαφύρων -κοσμήσαντες τον τάφον αυτού, ως ανδρός εξόχου και στρατηγού. Οι -δε Ρωμαίοι τον θάνατον αυτού ακούσαντες, άλλο μεν ουδέν έδειξαν -σημείον ουδέ τιμής, ουδ' οργής κατ' αυτού· αλλ' έδωκαν εις τας -γυναίκας την άδειαν ήν εζήτησαν να πενθήσωσιν αυτόν επί δέκα -μήνας, ως ήτον συνήθεια να πενθή εκάστη τον πατέρα, τον υιόν ή -τον αδελφόν της, και τούτο ήτον το όριον του μακροτάτου -πένθους, ορισθέν υπό του Νουμά Πομπιλίου, ως εδηλώσαμεν εις όσα -περί εκείνου εγράψαμεν (200). Του δε Μαρκίου την έλλειψιν -ευθύς συνησθάνθησαν των Ρωμαίων τα πράγματα. Διότι πρώτον μεν -διαιρεθέντες περί ηγεμονίας προς τους Αικανούς, οίτινες ήσαν -φίλοι αυτών και σύμμαχοι, προέβησαν μέχρι τραυμάτων και φόνων -(201). Έπειτα δε, νικηθέντες υπό των Ρωμαίων εις μάχην, εις ήν -και ο Τύλλος απέθανε, και το άνθος της δυνάμεως αυτών -κατεστράφη, ηρκέσθησαν εις συνθήκας αισχίστας, υπήκοοι -γενόμενοι, να υπακούωσιν εις της Ρώμης τας προσταγάς. - - - - -ΣΥΓΚΡΙΣΙΣ -ΑΛΚΙΒΙΑΔΟΥ -ΚAI -MAPKIOΥ ΓΑΪΟΥ - - - -A. Αφ' ού δ' εξετέθησαν αι πράξεις όσας ενομίσαμεν λόγου και -μνείας αξίας, προφανές είναι ότι αι μεν πολεμικαί υπέρ -ουδετέρου κλίνουσι την πλάστιγγα ισχυρώς· διότι επίσης -αμφότεροι πολλά μεν εις τας στρατηγίας των στρατιωτικής -ανδρείας και τόλμης, πολλά δε τέχνης και προνοίας επέδειξαν -έργα· εκτός αν θέλη τις να ειπή τον Αλκιβιάδην στρατηγόν -τελειότερον, διά τας κατά γην και κατά θάλασσαν και εις πολλούς -αγώνας διηνεκείς νίκας αυτού και τα κατορθώματα. Κοινόν δ' -είχον αμφότεροι ότι όταν αυτοπροσώπως διώκουν τους στρατούς, -ανώρθουν πάντοτε και προδήλως τα πράγματα της πατρίδος των, και -όταν πάλιν απεσύροντο, ότι έτι προδηλότερον έβλαπτον. Ως προς -την πολιτικήν δε διαγωγήν, την μεν του Αλκιβιάδου, την λίαν -εκλελυμένην, και μη καθαρεύουσαν αναγωγίας και βωμολοχίας, -διότι εθήρευε την εύνοιαν του λαού, ταύτην οι σώφρονες -εβδελύττοντο· την δε του Μαρκίου, διότι ήτον χάριτος -εστερημένη, υπερήφανος και ολιγαρχική, εμίσησεν ο δήμος των -Ρωμαίων. Και επαινετή μεν ουδεμία είναι· αλλ' ο δημαγωγών και -προς χάριν του δήμου πολιτευόμενος είναι αμεμπτότερος των κακώς -μεταχειριζομένων τον λαόν, όπως μη φαίνωνται ότι δημαγωγούν -διότι, αισχρόν μεν είναι το να κολακεύη τις τον δήμον όπως -αποκτά δύναμιν, αλλά το να ισχύη διά του φόβου, και κακοποιών -και πιέζων, είναι ου μόνον αισχρόν, αλλά προσέτι και άδικον. - -Β. Κατά δε τον τρόπον, ως γνωστόν, ο μεν Μάρκιος υπολαμβάνεται -ότι ήτον απλούς και ακέραιος, ο δ' Αλκιβιάδης πανούργος την -διαγωγήν και μη σεβόμενος την αλήθειαν. Μάλιστα δε κατηγορούσιν -αυτόν και δι' απάτην και κακοήθειαν, μεθ' ής δολιευθείς τους -πρέσβεις των Λακεδαιμονίων, ως διηγείται ο Θουκυδίδης (202), -διέλυσε την ειρήνην. Αλλά τούτο μεν το πολιτικόν αυτού -τέχνασμα, ει και έρριψε πάλιν την πόλιν εις πόλεμον, την -κατέστησεν όμως ισχυράν συγχρόνως και φοβεράν, διότι διά του -Αλκιβιάδου απέκτησε την συμμαχίαν των Μαντινέων και των -Αργείων. Ότι δε και ο Μάρκιος κατέστησε και αυτός δι' απάτης -εις πόλεμον τους Ρωμαίους και τους Ουολούσκους, ψευδώς διαβαλών -τους ερχομένους εις την θεωρίαν, τούτο διηγείται ο Διονύσιος -(203)· η δ' αιτία καθιστά το έργον αυτού έτι χειρότερον διότι -ουχί εκ φιλονεικίας, ή πολιτικής έριδος ή αμίλλης, ως εκείνος, -αλλ' εις οργήν ενδίδων, παρ' ής, ως λέγει ο Δίων (204), ουδείς -ουδέν ποτε απολαμβάνει ευχάριστον, πολλά της Ιταλίας μέρη -συνετάραξε, και πολλάς πόλεις, αίτινες κατ' ουδέν τον ηδίκησαν, -κατέστησε παρανάλωμα του κατά της πατρίδος θυμού. Και ο -Αλκιβιάδης μεν κατέστη εξ οργής αίτιος μεγάλων συμφορών εις -τους συμπολίτας του· αλλ' άμα είδε μετανοούντας αυτούς, -κατεπραΰνθη· και ότε πάλιν απερρίφθη, δεν ενέκρινε των -στρατηγών τα σφάλματα, ουδ' ημέλησεν όταν τους είδε κακώς να -σκέπτωνται και να κινδυνεύωσιν· αλλ' ό,τι τοσούτον επαινείται ο -Αριστείδης πράξας προς τον Θεμιστοκλέα, τούτο έπραξε και αυτός -προς τους τότε άρχοντας, ελθών, αν και δεν ήσαν φίλοι του, και -ειπών και διδάξας τα δέοντα. Ο δε Μάρκιος, πρώτον μεν -εκακοποίησεν όλην την πόλιν, αν και υφ' όλης δεν εκακοποιήθη, -εξ εναντίας μάλιστα η αρίστη και ισχυροτάτη μερίς των πολιτών -συνηδικήθη μετ' αυτού και συνέπαθεν. Έπειτα δε, όταν διά πολλών -πρεσβειών και παρακλήσεων επροσπάθησαν να κατευνάσωσι την οργήν -και την λύπην του, δεν συνεκινήθη, ουδ' ενέδωκε, και απέδειξεν -ότι εκίνησε βαρύν και άσπονδον πόλεμον όπως καταβάλη και -καταστρέψη την πατρίδα του, όχι όπως επιστρέψη εις αυτήν και -την απολαύση. Και κατά τούτο δεν δύναταί τις να τους ειπή -διαφέροντας, ότι ο μεν Αλκιβιάδης, όταν επεβουλεύθη υπό των -Σπαρτιατών, εκ φόβου συγχρόνως και μίσους αυτών μετέβη προς -τους Αθηναίους· ο δε Μάρκιος, προς όν οι Ουολούσκοι -προσεφέροντο μετά πάσης δικαιοσύνης, δεν ήτον καλόν να -εγκαταλείψη αυτούς· διότι και αρχηγός αυτών ανηγορεύθη, και -μεγίστην δύναμιν είχε, και πάσαν αυτών την εμπιστοσύνην, εν ώ -εκείνου κατεχρώντο μάλλον ή ό,τι τον μετεχειρίζοντο οι -Λακεδαιμόνιοι, μέχρις ού, περιφερόμενος εις την πόλιν, και -κυλινδούμενος εις το στρατόπεδον, μέχρι τέλους ερρίφθη εις του -Τισαφέρνου τας χείρας· εκτός αν τον επεριποιείτο, διά να μη -φθαρώσιν εντελώς αι Αθήναι, εις άς επόθει να επιστρέψη. - -Γ. Χρήματα δε ο μεν Αλκιβιάδης ότι και έλαβε πολλάκις ουχί -πρεπόντως εκ δωροδοκιών λέγεται, και ότι εδαπάνησε κακώς εις -τρυφήν και ακολασίαν. Εις δε τον Μάρκιον έδωκαν οι στρατηγοί -προς τιμήν, αλλά δεν τον έπεισαν να τα δεχθή. Διά τούτο και προ -πάντων δυσηρέστει το πλήθος εις τας περί χρεών του δήμου -διαφοράς του, διότι επίστευον ότι έβλαπτε τους πένητας ουχί -προς κέρδος, αλλά προς ύβριν και περιφρόνησιν. Ο Αντίπατρος -(205) έν τινι επιστολή του, γράφων περί του θανάτου του -φιλοσόφου Αριστοτέλους, προς τοις άλλοις λέγει ότι ο ανήρ -εκείνος είχε και του πείθειν την δύναμιν. Εκ των πράξεων όμως -και των αρετών του Μαρκίου ελλείπον το προσόν τούτο, καθίστα -αυτάς επαχθείς και εις αυτούς τους υπ' αυτού ευεργετουμένους, -διότι δεν υπέφερον την υπερηφάνειαν αυτού, και την αυθάδειαν, -της ερημίας σύνοικον, ως λέγει ο Πλάτων (206). Ο δ' Αλκιβιάδης -εξ εναντίας ήξευρε να μεταχειρίζηται οικείως τους υποθέσεις -έχοντας μετ' αυτού, ώστε θαυμαστόν δεν είναι ότι εις όσα -κατώρθου ήνθει η δόξα του ενισχυομένη υπό της αγάπης και της -τιμής των ανθρώπων· διότι και αυτών των σφαλμάτων του τινά -ευχαρίστουν πολλάκις και ήρεσκον. Όθεν ούτος μεν, εν ώ ου -μικράς ουδ' ολίγας βλάβας επέφερεν εις την πόλιν, εξελέγετο -όμως πολλάκις αρχηγός και στρατηγός· Εκείνος δ' εν ώ διά πολλών -κατορθωμάτων και ανδραγαθιών απέκτησεν αρχήν ήτις τω ανήκεν, -απεβλήθη όμως αυτής. Ούτω τον μεν, ουδέ κακοποιούμενοι υπ' -αυτού εδύναντο να μισώσιν οι πολίται, ο δε συνέβαινε να μισήται -καίτοι θαυμαζόμενος. - -Δ. Προσέτι δε, ο μεν Μάρκιος ουδέν έπραξε μέγα όταν ήτον της -πόλεως στρατηγός, αλλ' όταν εστρατήγει των εχθρών κατά της -πατρίδος του. Ο δ' Αλκιβιάδης και ως στρατιώτης και ως -στρατηγός ωφέλησε τους Αθηναίους, και παρών εν Αθήναις -υπερίσχυσε πάντοτε των εχθρών του όσον ήθελεν, και αι κατ' -αυτού διαβολαί ίσχυον μόνον επί της απουσίας του. Ο Μάρκιος -όμως παρών κατεδικάσθη υπό των Ρωμαίων, και παρόντα τον -εφόνευσαν οι Ουολούσκοι, ανοσίως, ει και δικαίως. Αιτίαν δ' -ευλογοφανή έδωκεν ο ίδιος, ότι μη δεχθείς δημοσίως τας -συνθηκολογίας, επείσθη ιδίως υπό των γυναικών, και δεν διήλλαξε -μεν την έχθραν, αλλ' εν ώ εξηκολούθει ο πόλεμος, απώλεσε τον -καιρόν και τον κατεδαπάνησε. Διότι έπρεπε να καταπείση τους εις -αυτόν εμπιστευθέντας, και ούτω ν' απέλθη, αν λόγου άξιον -εθεώρει να τηρήση δικαίαν διαγωγήν προς αυτούς. Αν δ' ολίγον -περί των Ουολούσκων εφρόντιζε, και εκίνησε τον πόλεμον όπως -κορέση την ιδίαν οργήν του, και μετά ταύτα τον έπαυσε, δεν ήτον -καλόν να φεισθή της πατρίδος του ένεκα της μητρός του, αλλ' -έπρεπε να φεισθή της μητρός του ομού μετά της πατρίδος του· -διότι και η μήτηρ και η γυνή του ήσαν μέρος της πατρίδος ήν -επολιόρκει. Το δε, απηνώς μεν ν' αποκρούση τας δημοσίας ικεσίας -και την δέησιν των πρέσβεων και τας παρακλήσεις των ιερέων, -έπειτα δε να χαρισθή εις την μητέρα του και ν' αναχωρήση, δεν -ήτον τιμή της μητρός του, αλλά της πατρίδος του ατιμία, ήτις -εσώζετο εξ οίκτου και εκ παρακλήσεων, ένεκα μιας γυναικός, ως -αν δεν ήτον αξία να σωθή ένεκα εαυτής. Η χάρις αύτη φθόνον -διήγειρε, και ήτον ωμή και άχαρις, και προς ουδέν των δύο μερών -εύνοιαν μαρτυρούσα· διότι αναχώρησεν ούτε πεισθείς υπό των -πολεμουμένων, ούτε πείσας τους συμπολίτας του. Τούτων δε πάντων -αίτιον ήτον του τρόπου του το ακοινώτητον, το λίαν υπερήφανον -και αύθαδες· διότι αυτό καθ' εαυτό δυσάρεστον όν εις το πλήθος, -όταν συνδυάζηται και μετά της φιλοδοξίας, γίνεται εντελώς -άγριον και ανυπόφορον. Οι έχοντες αυτό, εν ώ δεν περιποιούνται -το πλήθος, ως αν δεν είχον ανάγκην τιμής, οργίζονται όμως ότι -τιμή δεν τοις αποδίδεται. Και το να μη είναι μέν τις -κολακευτικός και περιποιητικός των όχλων, τούτο το είχε και ο -Μέτελλος, και ο Αριστείδης, και ο Επαμινώνδας· αλλ' ούτοι, -καταφρονούντες αληθώς όσα ο δήμος είναι κύριος να δίδη και ν' -αφαιρή, και εξοστρακιζόμενοι πολλάκις, και εις τας χειροτονίας -αποτυγχάνοντες, και καταδικαζόμενοι, δεν ωργίζοντο κατά των -πολιτών ότι δυσμενώς διέκειντο προς αυτούς, αλλ' ηγάπων αυτούς -άμα μετενόουν, και εφιλιούντο προς αυτούς όταν τους παρεκάλουν. -Όστις δεν περιποιείται το πλήθος πολύ, ούτος δεν αρμόζει ουδέ -πολύ να το τιμωρή· διότι η αγανάκτησις δι' αποτυχίαν τιμής -προέρχεται μάλιστα εκ της μεγάλης επιθυμίας προς επιτυχίαν -αυτής. - -Ε. Και ο μεν Αλκιβιάδης δεν ηρνείτο ότι τιμώμενος έχαιρε, και -ότι παραβλεπόμενος ελυπείτο· όθεν επροσπάθει ν' αγαπάται υπό -των περί αυτόν και να τους ευχαριστή. Τον δε Μάρκιον δεν άφηνεν -η υπερηφάνειά του να περιποιήται τους δυναμένους να τιμήσωσιν -αυτόν και να τον προαγάγωσι, και όμως η φιλοδοξία του τω -ενέπνεεν οργήν και λύπην όταν παρημελείτο. Ταύτα είναι όσα -δύναταί τις να εύρη ψεκτά εις τον άνδρα· τα δ' άλλα όλα εισί -λαμπρά. Ως προς την σωφροσύνην δε και την περί τα χρήματα -εγκράτειαν άξιος είναι να παραβληθή προς τους αρίστους και -καθαρωτάτους των Ελλήνων, ουχί δε τω όντι προς τον Αλκιβιάδην, -όστις ως προς ταύτα υπήρξε πάντων θρασύτατος, και υπέρ πάντας -προς το καλόν αδιαφορώτατος. - - - -ΤΙΜΟΛΕΩΝ - - - -Α. Η κατάστασις των πραγμάτων των Συρακουσών ήτον προ της -αποστολής του Τιμολέοντος εις Σικελίαν τοιαύτη. Ο Δίων, -αποδιώξας Διονύσιον τον τύραννον (207), ευθύς εφονεύθη δολίως, -και διηρέθησαν οι μετά του Δίωνος τους Συρακουσίους -ελευθερώσαντες. Η δε πόλις άλλον μετ' άλλον μεταβαλούσα συνεχώς -τύραννον, υπό πλήθους κακών παρ' ολίγον να μείνη εντελώς -έρημος. Της δε λοιπής Σικελίας μέρος μεν ήτον εντελώς -ανεστατωμένον και εστερημένον πόλεων εξ αιτίας των πολέμων, αι -δε πλείσται πόλεις κατείχοντο υπό βαρβάρων μιγάδων και -στρατιωτών αμίσθων, οίτινες πρόθυμοι ήσαν εις τας μεταβολάς των -δυναστειών. Τότε, δέκα έτη μετά την αποδίωξίν του, ο Διονύσιος, -ξένους συλλέξας, και εκδιώξας τον Νυσαίον (208), όστις τότε -εκυρίευε των Συρακουσών, ανέλαβε τα πράγματα πάλιν, και -εγκατέστη εκ νέου τύραννος, ανελπίστως μεν διά μικράς δυνάμεως -την μεγίστην των τυραννίδων αίτινες ποτέ υπήρξαν απολέσας, έτι -δ' ανελπιστότερον από φυγάδος και ταπεινού γενόμενος πάλιν -κύριος εκείνων οίτινες τον εδίωξαν. Όσοι λοιπόν Συρακούσιοι -έμεινον εις την πόλιν, εδούλευον τον τύραννον όστις ούτε άλλως -ήτον ήπιος, τότε δ' είχεν εντελώς εξαγριωθή την ψυχήν υπό των -συμφορών του. Οι δ' άριστοι και οι επισημότατοι, απευθυνθέντες -προς τον Ικέτην, όστις ήτον των Λεοντίων δυνάστης, παρεδόθησαν -εις εκείνον, και τον ανηγόρευσαν στρατηγόν εις τον πόλεμον, αν -και δεν ήτον καλήτερος ουδενός των ομολογουμένως τυράννων, αλλά -διότι δεν είχον πού αλλαχού να στραφώσι, και ενεπιστεύθησαν εις -αυτόν, ως όντα εκ γενετής Συρακούσιον, και έχοντα δύναμιν αξίαν -ν' αντιταχθή εις την του τυράννου. - -Β. Εν τω μεταξύ δ' ήλθον Καρχηδόνιοι μετά στόλου μεγάλου, και -εγένοντο απειλητικοί· ώστε φοβηθέντες οι Σικελιώται, ήθελον να -στείλωσι πρεσβείαν εις την Ελλάδα, και να ζητήσωσι παρά των -Κορινθίων βοήθειαν, ου μόνον διά την συγγένειαν, ουδέ διότι -πολλάκις εμπιστευθέντες εις εκείνους ευηργετήθησαν, αλλά προ -πάντων διότι έβλεπον την πόλιν φιλελεύθερον και μισοτύραννον, -και πολεμήσασαν τους πλείστους και μεγίστους πολέμους ουχί διά -πλεονεξίαν και υπέρ εκτάσεως της εξουσίας της, αλλ' υπέρ της -των Ελλήνων ελευθερίας. Ο δ' Ικέτης, της στρατηγίας σκοπόν έχων -την τυραννίδα, ουχί δε την ελευθερίαν των Συρακουσίων, είχε μεν -ήδη συνεννοηθή κρυφίως προς τους Καρχηδονίους, φανερώς δ' -επήνει τους Συρακουσίους, και έπεμψεν ομού μετ' αυτών τους -πρέσβεις εις την Πελοπόννησον, ουχί διότι ήθελε να έλθη -συμμαχία εκείθεν, αλλ' αν, ως ήτον επόμενον, οι Κορίνθιοι, διά -τας ελληνικάς ταραχάς και ασχολίας ηρνούντο την βοήθειαν, -ήλπιζεν ότι ευκολώτερον θα παρέδιδε τα πράγματα εις τους -Καρχηδονίους, όπως έχη αυτούς συμμάχους και συναγωνιστάς κατά -των Συρακουσίων μάλλον παρά κατά του τυράννου. Αλλά ταύτα -ολίγον μετέπειτα απεδείχθησαν. - -Γ. Όταν δ' έφθασαν οι πρέσβεις, οι Κορίνθιοι, συνήθειαν έχοντες -να φροντίζωσι πάντοτε υπέρ των αποίκων αυτών, προ πάντων δ' -υπέρ της πόλεως των Συρακουσίων (209), επειδή συνέπεσε και -τότε κατά τύχην ουδεμία των ελληνικών υποθέσεων να τους -ενασχολή, αλλ' έζων εν ειρήνη και εν αργία, εψήφισαν προθύμως -να τους βοηθήσωσιν. Εζητείτο δε στρατηγός, και εν ώ οι άρχοντες -έγραφον και επρόβαλλον τους σπουδαρχούντας των πολιτών, είς εκ -του πλήθους αναστάς ωνόμασε τον Τιμολέοντα, υιόν του Τιμοδήμου, -όστις ούτε είχεν εισέτι αρχίσει να πράττη τα κοινά, ούτ' ελπίδα -ή προαίρεσιν είχε τοιαύτην· αλλά Θεός τις, ως φαίνεται, ενέβαλε -την πρότασιν εις του ανθρώπου τον νουν τοσαύτη και περί την -εκλογήν αυτού έλαμψεν ευθύς εξ αρχής ευμένεια τύχης, και -τοσαύτη όλας τας πράξεις του επηκολούθησε χάρις, επικοσμούσα -του ανδρός την ανδρείαν. Και ήτον μεν υιός γονέων εις την πόλιν -ενδόξων, του Τιμοδήμου και της Δημαρίστης, φιλόπατρις δ' εις -άκρον και πράος, αλλ' ενταυτώ σφόδρα μισοτύραννος και -μισοπόνηρος. Προς δε τους πολέμους είχε φύσιν τοσούτον καλώς -και ομαλώς συγκεκερασμένην, ώστε πολλήν μεν, νέος ων, εδείκνυεν -εις τας πράξεις του σύνεσιν, ουχί ολιγωτέραν δ' ανδρείαν αφ' ού -εγήρασεν. Αδελφόν δ' είχε τον Τιμοφάνην, πρεσβύτερον, κατ' -ουδέν αυτόν ομοιάζοντα, αλλά παράφορον και εκ πόθου της -μοναρχίας διεφθαρέντα υπό φίλων φαύλων και υπό ξένων -στρατιωτικών, ούς είχε πάντοτε περί εαυτόν, φαινόμενον όμως -ορμητικόν κατά τι εις τας εκστρατείας και φιλοκίνδυνον. Διά -τούτο και κερδίζων την εύνοιαν των πολιτών, ως ανήρ πολεμικός -και δραστήριος, εξελέγετο αρχηγός πολλάκις. Εις ταύτα δε -συνείργει μετ' αυτού και ο Τιμολέων, κρύπτων μεν αυτού τα -ελαττώματα εντελώς, ή κατορθών να φαίνωνται μικρά, όσα δ' η -φύσις τω έδωκε προτερήματα, ταύτα ως ωραιότερα και ανώτερα -παριστών. - -Δ. Όταν δε μάχη συνεκροτήθη των Κορινθίων κατά των Αργείων και -Κλεωναίων (210), ο μεν Τιμολέων έτυχεν εις τους οπλίτας -τεταγμένος, ο δε Τιμοφάνης, όστις ωδήγει τους ιππείς, -περιέπεσεν εις δεινόν κίνδυνον· διότι ο ίππος του πληγωθείς, -τον έρριψεν εις τους πολεμίους, και εκ των συντρόφων του οι μεν -ευθύς εκορπίσθησαν φοβηθέντες, οι δε παραμείναντες, ολίγοι προς -πολλούς μαχόμενοι, δυσκόλως αντείχον. Ως λοιπόν ο Τιμολέων είδε -το συμβεβηκός, ορμήσας εις βοήθειαν, και προτείνας την ασπίδα -του εμπρός του Τιμοφάνους, όστις έκειτο κατά γης, και πολλά μεν -ακοντίσματα, πολλάς δ' εκ του πλησίον πληγάς λαβών εις το σώμα -και εις τα όπλα, μόλις απέκρουσε τους εχθρούς και διέσωσε τον -αδελφόν του. Εν τούτοις οι Κορίνθιοι φοβηθέντες μη πάθωσιν ό,τι -και πριν είχον πάθει, στερηθέντες, εξ αιτίας των συμμάχων, της -πόλεως των, εψήφισαν να μισθώσωσι τετρακοσίους ξένους, και -κατέστησαν αρχηγόν αυτών τον Τιμοφάνην. Ούτος δε, παν καλόν και -δίκαιον παραβλέψας, ευθύς ήρξατο έργων δι' ών εμελέτα να -υποτάξη την πόλιν, και πολλούς φονεύσας ακρίτους εκ των πρώτων -πολιτών, ανεδείχθη τύραννος. Βαθέως δε διά τούτο λυπούμενος ο -Τιμολέων, και συμφοράν εαυτού θεωρών την εκείνου κακίαν, -επεχείρησε μεν να ομιλήση μετ' αυτού, και να τον παρακαλέση ν' -αφήση την μανίαν και την δυστυχίαν της επιθυμίας εκείνης, και -να ζητήση να επανορθώση διά τινος τρόπου το κατά των πολιτών -έγκλημά του. Επειδή δ' εκείνος τον απέκρουσε και τον -κατεφρόνησε, παραλαβών αυτός εκ μεν των οικείων του τον -Αισχύλον, αδελφόν της γυναικός του Τιμοφάνους, εκ δε των φίλων -του τον μάντιν όν Σάτυρον μεν ο Θεόπομπος (211), Ορθαγόραν δ' -ο Έφορος και ο Τίμαιος (212) ονομάζουσι, και αφείς να -παρέλθωσιν ολίγαι ημέραι, ανέβη προς τον αδελφόν του, και -στάντες περί αυτόν οι τρεις, τον καθικέτευον, ήδη καν συνελθών -και σωφρονήσας, να μεταβάλη την διαγωγήν του. Αλλ' ο Τιμοφάνης -πρώτον μεν τους κατεγέλα· έπειτα δ' εξετράπη παραφερόμενος εις -οργήν. Τότε ο Τιμολέων εμακρύνθη ολίγον αυτού, και καλύψας το -πρόσωπόν του, εστάθη δακρύων· οι δ' άλλοι, τα ξίφη σύραντες, -ταχέως τον εθανάτωσαν (213). - -Ε. Ως δ' η πράξις διεβοήθη, οι μεν επισημότατοι των Κορινθίων -επήνουν την μισοπονηρίαν και μεγαλοψυχίαν του Τιμολέοντος, -διότι εν ώ ήτον ανήρ χρηστός και αγαπών τους οικείους του, -προυτίμησεν όμως την πατρίδα της οικίας, και το καλόν και το -δίκαιον του συμφέροντος, σώσας μεν τον αδελφόν του όταν -ηνδραγάθει υπέρ της πατρίδος του, φονεύσας δ' αυτόν όταν την -επεβουλεύθη και την υπεδούλωσεν. Όσοι δε δεν εδύναντο να ζώσιν -εις δημοκρατίαν, και ήσαν συνειθισμένοι ν' αποβλέπωσι προς -δυνάστας, προσεποιούντο μεν ότι χαίρουσι διά τον θάνατον του -τυράννου, ύβριζον όμως τον Τιμολέοντα, ως πράξαντα έργον ασεβές -και μυσαρόν, και τον έρριψαν εις λύπην βαθείαν. Ακούσας δ' ότι -και η μήτηρ του ηγανάκτει, και ότι φοβεράς φωνάς και κατάρας -φρικώδεις εξέπεμπε κατ' αυτού, επορεύθη προς αυτήν να την -παρηγορήση· Εκείνη όμως δεν υπέφερε να τον ιδή κατά πρόσωπον, -αλλά τω έκλεισε την οικίαν, και τότε, όλως περίλυπος γενόμενος, -και συνταραχθείς την διάνοιαν, απεφάσισε ν' αποθάνη εξ ασιτίας. -Οι φίλοι του όμως δεν τον αφήκαν, αλλά μετεχειρίσθησαν πάσαν -δέησιν προς αυτόν και πάσαν βίαν, και ούτως απεφάσισε μεν να -ζήση, αλλά μόνος και μεμακρυσμένος· και αφήκε πάσαν ανάμιξιν -εις την πολιτικήν, τους δε πρώτους χρόνους ουδέ κατήλθε -παντάπασιν εις την πόλιν, αλλ' αδημονών και πλανώμενος, -διέτριβεν εις των αγρών τους ερημοτάτους. - -ΣΤ. Ούτως αι κρίσεις ημών, αν μη λάβωσι στερεότητα και δύναμιν -εκ της λογικής και της φιλοσοφίας, όταν εις πράξεις καθοδηγώσι, -σείονται και παραφέρονται ευκόλως υπό των τυχόντων επαίνων ή -κατηγοριών, από των ιδίων αυτών λογισμών μακρυνόμεναι. Διότι -πρέπει, ως φαίνεται, όχι μόνον η πράξις να ήναι καλή και -δικαία, αλλά και η γνώμη δ' ήν πράττεται να είναι μόνιμος και -αμετάτρεπτος, και να πράττωμεν αφ' ού σκεπτόμεθα, ουδέ, καθώς -οι λαίμαργοι επιζητούσι μετά σφοδράς επιθυμίας τα φαγητά όσα -φέρουσι κόρον, και ταχέως εμπλησθέντες τα αποστρέφονται, ούτω -και ημείς να λυπώμεθα εξ ασθενείας διά τας πράξεις αίτινες -ετελέσθησαν, διότι μαραίνεται του καλού η ιδέα. Η μετάνοια -αισχρόν καθιστά και το καλώς πεπραγμένον· απόφασις δ' εκ -γνώσεως και εκ σκέψεως ορμωμένη, ουδ' αν αποτύχωσιν αι πράξεις, -μεταβάλλεται. Ούτω Φωκίων ο Αθηναίος, εναντιωθείς εις όσα ο -Λεωσθένης (214) έπραττεν, όταν εκείνος εφαίνετο επιτυγχάνων, -βλέπων τους Αθηναίους θύοντας και μεγαλαυχούντας διά την νίκην, -είπεν ότι «ήθελε να είχε μεν πράξει ταύτα, να είχε δε σκεφθή -εκείνα.» Σφοδρότερον δ' απεκρίθη ο Λοκρός (215) Αριστείδης, -είς των εταίρων του Πλάτωνος, όταν Διονύσιος ο πρεσβύτερος τω -εζήτει εις γυναίκα μίαν των θυγατέρων του, και εκείνος είπεν -ότι προτιμά να την ιδή νεκράν, παρά σύζυγον του τυράννου. Μετ' -ολίγον δε χρόνον ο Διονύσιος εφόνευσε τους υιούς του, και προς -ύβριν ηρώτησεν αν έχη πάντοτε την ιδίαν γνώμην περί του γάμου -των θυγατέρων του· ο δ' Αριστείδης απεκρίθη ότι λυπείται μεν -διά τα γενόμενα, δεν μετανοεί δε διά τα ρηθέντα. Αλλά ταύτα -ίσως εισίν συμπτώματα αρετής μείζονος και τελειοτέρας. - -Ζ. Το δε πάθος του Τιμολέοντος διά την πράξιν αυτού, είτε λύπη -ήτον διά τον αποθανόντα, είτε συστολή διά την μητέρα του, -τοσούτον κατέβαλε και συνέτριψεν αυτού την διάνοιαν, ώστε εις -είκοσι σχεδόν ετών διάστημα ουδεμίαν επεχείρησε πράξιν επίσημον -ή πολιτικήν. Ως λοιπόν τότε ανηγορεύθη, και ο δήμος προθύμως -τον εδέχθη και τον εχειροτόνησεν, αναστάς ο Τηλεκλείδης, ο τότε -και κατά δύναμιν και κατά δόξαν πρωτεύων εις την πόλιν, -παρεκάλει τον Τιμολέοντα να δειχθή εις τας πράξεις ανήρ αγαθός -και γενναίος. «Διότι αν, είπε, καλώς αγωνισθής, θα νομίσωμεν -ότι εφόνευσας τύραννον, αν δε κακώς, αδελφόν». Ενώ δ' ητοίμαζεν -ο Τιμολέων τον πλουν, και συνέλεγε στρατιώτας, ήλθον γράμματα -του Ικέτου προς τους Κορινθίους, μηνύοντα την μεταβολήν αυτού -και την προδοσίαν· Διότι, άμα εξέπεμψε τους πρέσβεις, ηνώθη -αναφανδόν μετά των Καρχηδονίων, και συνέπραττε μετ' εκείνων, -επί σκοπώ του ν' αποβάλη τον Διονύσιον εκ των Συρακουσών, και -αυτός να γίνη τύραννος. Φοβούμενος όμως μη έλθη πρότερον -δύναμις και στρατηγός εκ Κορίνθου, και επιφέρη των σκοπών του -την αποτυχίαν, έπεμψεν επιστολήν προς τους Κορινθίους, λέγουσαν -ότι δεν είναι ανάγκη να εκτεθώσιν εις φροντίδας και εις -δαπάνας, εκπλέοντες εις την Σικελίαν και κινδυνεύοντες, αφ' ού -μάλιστα και οι Καρχηδόνιοι δεν επέτρεπον τούτο, και πολλά πλοία -έχοντες παρεμόνευον τον στόλον, αυτός δε, διότι εκείνοι -εβράδυνον, ηναγκάσθη να δεχθή αυτούς ως συμμάχους κατά του -τυράννου. Ως δ' ανεγνώσθησαν ταύτα τα γράμματα, αν καί τις ήτον -αμφιταλαντευόμενος προς την εκστρατείαν, τότε παρώξυνε πάντας η -κατά του Ικέτου οργή, ώστε προθύμως εχορήγησαν εις τον -Τιμολέοντα και συμπαρεσκεύασαν όλα τα εις τον έκπλουν χρήσιμα. - -Η. Ως δ' έγινον τα πλοία έτοιμα, και επρομηθεύθησαν όλα τ' -αναγκαία εις τους στρατιώτας, εις τας ιερείας της Κόρης (216) -εφάνη ότι είδαν κατ' όναρ τας Θεάς ετοιμαζομένας ως δι' -αποδημίαν τινά, και λεγούσας ότι μέλλουσι να συμπλεύσωσι μετά -του Τιμολέοντος εις την Σικελίαν δι' ό και κατασκευάσαντες -τριήρη ιεράν οι Κορίνθιοι, την επωνόμασαν «Των δύο Θεών -(217).» Ο ίδιος δε, μεταβάς εις Δελφούς, προσέφερε θυσίαν εις -τον Θεόν (218), και όταν κατέβαινεν εις τον χρησμόν (219), -έγινε σημείον, ότι εκ των κρεμαμένων αναθημάτων ελύθη ταινία -τις, έχουσα και κεντήματα παριστώντα στεφάνους και νίκας, και -ελθούσα έπεσεν εις την κεφαλήν του Τιμολέοντος, ώστε εφάνη ως -αν αυτός εστέλλετο εις τας μελλούσας του πράξεις υπό του Θεού -στεφανούμενος. Ανεχώρησε δε, έχων πλοία Κορίνθια μεν επτά, -Κερκυραία δε δύο, και έν δέκατον, ό έδωκαν οι Λευκάδιοι. -Εξέπλευσε δε διά νυκτός εις το πέλαγος, και καλόν είχεν άνεμον, -όταν αιφνιδίως εφάνη ως αν ανεώχθη ο ουρανός υπέρ το πλοίον -αυτού, και έχυσε πυρ πολύ και λαμπρόν. Εξ αυτού δ' υψωθείσα -λαμπάς ομοία προς τας των μυστηρίων, και τρέχουσα μετ' αυτών -τον ίδιον δρόμον όν ηκολούθουν οι κυβερνώντες προς την Ιταλίαν, -έπεσε τέλος κάτω (220). Οι δε μάντεις είπον ότι το φαινόμενον -επεκύρου τα όνειρα των ιερειών, και ότι βοηθούσαι αι Θεαί την -εκστρατείαν, έστελλον το φως εκ του ουρανού· διότι η Σικελία -ήτον ιερά της Κόρης, και εκεί μυθολογούσιν ότι έγινεν η αρπαγή -αυτής (221), και ότι η νήσος τη εδόθη εις τους γάμους της ως -δώρον ανακαλυπτήριον (222). - -Θ. Υπό των Θεών λοιπόν ούτως ενεθαρρύνετο η εκστρατεία αυτών, -και μετά σπουδής το πέλαγος διαπλέοντες, διευθύνοντο προς την -Ιταλίαν. Τα δ' από της Σικελίας αγγελλόμενα πολλήν αμηχανίαν -έφερον εις τον Τιμολέντα, και πολλήν αθυμίαν εις τους -στρατιώτας. Διότι ο Ικέτης ενίκησε πολεμήσας τον Διονύσιον, και -κατέλαβε τα πλείστα μέρη των Συρακουσών, και περιορίσας αυτόν -εις την ακρόπολιν, την καλουμένην Νήσον (223), τον επολιόρκει -εκεί και τον περιετείχιζε. Τους δε Καρχηδονίους προσεκάλει να -φροντίσωσι να μη επιβή ο Τιμολέων εις την Σικελίαν, αλλ' αφ' ού -εκείνος αποκρουσθή, αυτοί τότε να διανεμηθώσι μεταξύ των την -νήσον. Έπεμψαν λοιπόν οι Καρχηδόνιοι είκοσι τριήρεις εις Ρήγιον -(224), και μετ' αυτών πρέσβεις του Ικέτου προς τον Τιμολέοντα, -φέροντας λόγους ομοίους προς όσα επράττοντο. Ήσαν δ' απάται -ομοιαλήθεις και προφάσεις πονηρών βουλευμάτων, και έλεγον να -έλθη, αν θέλη, αυτός ο Τιμολέων σύμβουλος εις τον Ικέτην, και -συμμέτοχος όλων των μέχρι τούδε ευπραγιών του· τας δε ναυς και -τους στρατιώτας να στείλη οπίσω εις την Κόρινθον, διότι ο -πόλεμος μετ' ολίγον επερατούτο, οι δε Καρχηδόνιοι ήσαν έτοιμοι -να εμποδίσωσι την διάβασιν, και να τον πολεμήσωσιν αν ήθελε να -διαβή διά βίας. Όταν λοιπόν, καταπλεύσαντες οι Κορίνθιοι εις το -Ρήγιον, απήντησαν τας προτάσεις ταύτας των πρέσβεων, και είδον -τους Φοίνικας παραμονεύοντας ου μακράν, ηγανάκτουν μεν ότι -υβρίσθησαν, και πάντας κατελάμβανεν οργή κατά του Ικέτου, και -φόβος υπέρ των Σικελιωτών, διότι σαφώς έβλεπον ότι κατελείποντο -αυτοί ως άθλον και μισθός εις τον Ικέτην της προδοσίας, εις δε -τους Καρχηδονίους της τυραννίας ήν ούτοι τω επρομήθευον. Τοις -εφαίνετο δ' αδύνατον να νικήσωσι και τα ενταύθα ηγκυροβολημένα -πλοία των βαρβάρων, διπλάσια όντα των εδικών των, και του -Ικέτου την δύναμιν, ής ήρχοντο να στρατηγήσωσιν. - -Ι. Εν τούτοις ο Τιμολέων εις συνέντευξιν ελθών μετά των -πρεσβευτών και των αρχόντων των Καρχηδονίων, και πράως μετ' -αυτών ομιλήσας, τους είπεν ότι πείθεται μεν εις όσα -προτείνουσι, διότι τι θα κατώρθου αν δεν επείθετο; ότι όμως -θέλει ν' ακούση και να ειπή ταύτα εμπρός πόλεως Ελληνικής και -κοινής φίλης, της των Ρηγίνων, και ούτω ν' αναχωρήση· τούτο καν -ότι ενδιαφέρει εις αυτού την ασφάλειαν, και εκείνοι ότι -πιστότεροι θέλουσιν εμμείνει εις όσα περί Συρακουσίων -υπόσχονται, όταν λάβωσι τον δήμον ως μάρτυρα των υποχρεώσεών -των. Αλλά τοις επρότεινε ταύτα απάτην τεχναζόμενος διά την -διάβασιν. Συνετεχνάζοντο δε μετ' αυτού και πάντες οι στρατηγοί -των Ριγίνων, επιθυμούντες να γίνωσι οι Κορίνθιοι κύριοι των -πραγμάτων εν Σικελία, και φοβούμενοι την γειτνίασιν των -βαρβάρων. Διά τούτο συνεκάλεσαν εκκλησίαν, και έκλεισαν τας -πύλας, επί λόγω δήθεν να μη τραπώσιν οι πολίται εις άλλας -ενασχολήσεις· ελθόντες δ' εις το πλήθος, μακρούς έλεγον λόγους, -και άλλος εις άλλον παρέδιδε την ιδίαν υπόθεσιν, προς ουδέν -τέλος, και μόνον τον καιρόν κατατρίβοντες, έως ού κινήσωσιν αι -τριήρεις των Κορινθίων. Είχον δε και τους Καρχηδονίους όλως -ανυπόπτως παρόντας εις την εκκλησίαν, διότι και ο Τιμολέων ήτον -παρών, και εφαίνετο ότι όσον ούπω έμελλε να εγερθή και να -ομιλήση. Ως δ' ανήγγειλε τις εις αυτόν κρυφίως ότι αι άλλαι -τριήρεις εκίνησαν, μία δ' ότι έμεινεν οπίσω και περιέμενεν, η -εδική του, διασχίσας τον όχλον, εν ώ τον έκρυπτον και οι περί -το βήμα Ρηγίνοι, και καταβάς εις την θάλασσαν, απέπλευσε διά -τάχους· και προσωρμίσθησαν εις το Ταυρομένιον (225), όπου τους -εδέχθη, και προ πολλού προθύμως τους εκάλει ο Ανδρόμαχος, όστις -είχε την πόλιν, και ήτον δυνάστης αυτής. Ούτος ήτον πατήρ -Τιμαίου του ιστορικού (226) και επισημότατος πολύ γενόμενος -όλων των τότε εν Σικελία δυναστευόντων, ου μόνον τους -συμπολίτας αυτού διώκει νομίμως και δικαίως, αλλά και προς τους -τυράννους προφανής ην αυτού η απέχθεια και το μίσος. Διά τούτο -επέτρεψε τότε και εις τον Τιμολέοντα να λάβη την πόλιν εκείνην -ως ορμητήριον, και τους πολίτας έπεισε να συναγωνισθώσι μετά -των Κορινθίων, και να συντελέσωσι μετ' εκείνων εις την -ελευθερίαν της Σικελίας. - -ΙΑ. Οι δ' εν Ρηγίω Καρχηδόνιοι, αφ' ού ο Τιμολέων απέπλευσε, -και διελύθη η εκκλησία, αγανακτούντες διότι διά του -στρατηγήματος τούτου εξηπατήθησαν, αστείοι εφαίνοντο εις τους -Ρηγίνους, ότι Φοίνικες όντες δεν ηρέσκοντο εις τα δι' απάτης -γινόμενα (227). Έπεμψαν δ' εις Ταυρομένιον τριήρην μετά -πρεσβευτού, όστις πολλά ομιλήσας προς τον Ανδρόμαχον, και -αυθαδώς και βαρβάρως αυτόν απειλήσας, αν δεν αποδιώξη όσον -τάχος τους Κορινθίους, τέλος τω έδειξεν υπτίαν την χείρα του, -και έπειτα την ανέστρεψε, λέγων ότι τοιαύτη ήτον η πόλις του, -και τοιαύτην θέλουσι την κάμει. Γελάσας δ' ο Ανδρόμαχος, άλλο -μεν ουδέν απεκρίθη, αλλά την χείρα του, ως εκείνος, πρώτον μεν -υπτίαν, έπειτα δ' ανεστραμμένην προτείνας, τον διέταξε ν' -αποπλεύση, αν δεν θέλη το πλοίον του, τοιούτον όν, να γίνη -τοιούτον. Ο δ' Ικέτης, ακούσας του Τιμολέοντος την διάβασιν και -φοβηθείς, εμήνυσε και τω ήλθον πολλαί των Καρχηδονίων τριήρεις. -Τότε οι Συρακούσιοι απώλεσαν πάσαν σωτηρίας ελπίδα, βλέποντες -τον μεν λιμένα αυτών εις την εξουσίαν των Καρχηδονίων, την δε -πόλιν κατέχοντα τον Ικέτην, την δ' ακρόπολιν εις την εξουσίαν -του Διονυσίου, τον δε Τιμολέοντα προσηρτημένον εις την Σικελίαν -ως εκ κρασπέδου τινός λεπτού, εκ της κωμοπόλεως των -Ταυρομενιτών, μετ' ασθενούς ελπίδος και ολίγης δυνάμεως· διότι -είχε χιλίους στρατιώτας και την αναγκαίαν τροφήν δι' αυτούς, -άλλο δε τίποτε. Ουδ' ενεπιστεύοντο εις αυτόν αι πόλεις, διότι -ήσαν πλήρεις κακών, και απηγριωμέναι προς πάντας τους αρχηγούς -των στρατοπέδων, προ πάντων διά την απιστίαν του Καλλίππου και -Φάρακος (228), ών ο είς, Αθηναίος ων, ο δ' έτερος -Λακεδαιμόνιος, αμφότεροι δε λέγοντες ότι ήλθον υπέρ της -ελευθερίας και ίνα καταλύσωσι τους μονάρχας, χρυσούν αιώνα -έδειξαν εις την Σικελίαν της τυραννίδος τας συμφοράς, και -έκαμον να νομίζωνται μακαριώτεροι οι αποθανόντες εν δουλεία των -ιδόντων την αυτονομίαν. - -ΙΒ. Μη προσδοκώντες λοιπόν ότι ο Κορίνθιος θα ήτον κατ' ουδέν -αυτών καλήτερος, αλλ' ότι θέλει έλθει τα ίδια σοφίσματα εις -αυτούς φέρων και τα ίδια δελεάσματα μετ' ελπίδων χρηστών, όπως -τους καταφέρη εις μεταβολήν νέου δεσπότου, υπώπτευον και -απέκρουον τας προσκλήσεις των Κορινθίων, εκτός μόνον των -Αδρανιτών (229), οίτινες πόλιν μικράν μεν κατοικούντες, αλλ' -ιεράν του Αδρανού, Θεού τινος μεγάλως τιμωμένου καθ' όλην την -Σικελίαν, εστασίασαν προς αλλήλους, και άλλοι μεν προσεκάλουν -τον Ικέτην και τους Καρχηδονίους, άλλοι δ' έστελλον και -διεπραγματεύοντο μετά του Τιμολέοντος. Συνέπεσε δ' αυτομάτως -πως, ως έσπευδον αμφότεροι, να προφθάσωσι και δύο οι κατά τον -ίδιον καιρόν. Αλλ' ο μεν Ικέτης ήλθεν έχων στρατιώτας -πεντακισχιλίους, του δε Τιμολέοντος όλοι ομού δεν ήσαν -περισσότεροι των χιλίων διακοσίων. Τούτους είχε λάβει εκ του -Ταυρομενίου, απέχοντος του Αδρανού σταδίους τριακοσίους -τεσσαράκοντα (230)· και την μεν πρώτην ημέραν δεν επροχώρησε -πολύ, και κατεσκήνωσε· την δ' επαύριον, ταχέως οδοιπορήσας, και -δυσβάτους τόπους διελθών, περί το τέλος ήδη της ημέρας ήκουσεν -ότι ο ικέτες είχε φθάσει αρτίως εις την κωμόπολιν, και είχε -στρατοπεδεύσει. Και οι μεν λοχαγοί και ταξίαρχοι (231) -εσταμάτησαν τους πρώτους διά να φάγωσι και ν' αναπαυθώσιν, ίνα -ώσιν ούτω προθυμότεροι εις τον πόλεμον. Αλλ' ο Τιμολέων, -περιερχόμενος μεταξύ αυτών, τους παρακάλει να μη πράξωσιν -ούτως, αλλά να προχωρήσωσι ταχέως, και να έλθωσιν εις χείρας -μετά των εχθρών οίτινες δεν ήσαν παρατεταγμένοι, ως ήτον -επόμενον, διότι μόλις έπαυσαν οδοιπορούντες, και ησχολούντο εις -τας σκηνάς και το δείπνον. Και λέγων ταύτα, έλαβε συγχρόνως την -ασπίδα του, και προηγείτο πρώτος, ως εις νίκην βεβαίαν. Τον -ηκολούθουν δ' οι λοιποί, θάρρος αναλαβόντες, και ολιγώτερον των -τριάκοντα σταδίων (232) απέχοντες από των εχθρών. Αφ' ού δε -διήλθον και την απόστασιν ταύτην, επιπίπτουσι κατ' αυτών, και -ταράττονται οι εχθροί, και τρέπονται εις φυγήν άμα τους ενόησαν -πλησιάσαντας. Τότε εφονεύθησαν ολίγοι περισσότεροι των -τριακοσίων, ηχμαλωτίσθησαν δε δις τόσοι ζώντες, και εκυριεύθη -και το στρατόπεδον. Οι δε Αδρανίται, ανοίξαντες τας πύλας, -προσετέθησαν εις τον Τιμολέοντα, μετά φρίκης και θαυμασμού -κηρύτοντες, ότι εν ώ συνεκροτείτο η μάχη, ανεώχθησαν αυτομάτως -οι ιεροί του ναού πυλώνες, και εφάνη του Θεού (233) το μεν -δόρυ εκ του άκρου της αιχμής σειόμενον, το δε πρόσωπον υπό -πολλού ιδρώτος βρεχόμενον. - -ΙΓ. Ταύτα δε, ως φαίνεται, εσήμαινον όχι την τότε νίκην μόνον, -αλλά και τας μετά ταύτα πράξεις, ών ο αγών εκείνος εγένετο αρχή -ευτυχής. Διότι πόλεις ευθύς πρεσβείας στέλλουσαι, προσετίθεντο -εις τον Τιμολέοντα, και Μάμερκος (234), ο τύραννος της -Κατάνης, ανήρ πολεμικός, και διά του πλούτου του ισχυρός, -προσέφερε την συμμαχίαν του. Το δε μέγιστον, αυτός ο Διονύσιος, -απελπιζόμενος ήδη, και κινδυνεύων να παραδοθή πολιορκούμενος, -τον μεν Ικέτην κατεφρόνησε διότι αισχρώς ενικήθη, θαυμάζων δε -τον Τιμολέοντα, έπεμψε να παραδώση εις εκείνον και εις τους -Κορινθίους εαυτόν και την ακρόπολιν (235). Δεχθείς δ' ο -Τιμολέων την ανέλπιστον ευτυχίαν, αποστέλλει τον Ευκλείδην και -τον Τηλέμαχον, άνδρας Κορινθίους, εις την ακρόπολιν, και -στρατιώτας τετρακοσίους, όχι όλους ομού, ουδέ φανερώς· τούτο -ήτον αδύνατον, διότι οι εχθροί ήσαν έτοιμοι να ορμήσωσι κατ' -αυτών αλλά κρυφίως, και κατ' ολίγους ριπτομένους εις το -φρούριον. Και οι μεν στρατιώται παρέλαβον λοιπόν την ακρόπολιν -και του τυράννου την κατοικίαν μεθ' όλης της αποσκευής αυτής, -και μεθ' όλων των εις πόλεμον χρησίμων· διότι και ίπποι ήσαν -εις την ακρόπολιν ουκ ολίγοι, και παν μηχανών είδος, και βελών -πλήθος· όπλων δ' έκειντο αυτόθι επτά μυριάδες εκ παλαιού χρόνου -τεθησαυρισμένοι. Στρατιώτας δ' είχε δισχιλίους ο Διονύσιος, ούς -παρέδωκεν, ως όλα τα λοιπά, εις τον Τιμολέοντα. Αυτός δ' ο -Διονύσιος, χρήματα λαβών και ολίγους των φίλων του, εξέπλευσε -χωρίς ο Ικέτης να τον εννοήση, και ελθών εις του Τιμολέοντος το -στρατόπεδον, και κατά πρώτον τότε ιδιώτης και ταπεινός φανείς, -επί πλοίου ενός και μετ' ολίγων χρημάτων εστάλη εις Κόρινθον, -γεννηθείς μεν και τραφείς εις την τυραννικήν αξίαν, την πασών -ενδοξοτάτην και μεγίστην, κατασχών δ' αυτήν έτη δέκα, άλλα δε -δώδεκα μετά την εκστρατείαν του Δίωνος εις αγώνας και εις -πολέμους κακοπαθήσας, και παθών δεινότερα αφ' όσα τυράννων -έπραξε. Διότι είδε και τους ενήλικας υιούς του θανατωθέντας, -και τας παρθένους θυγατέρας του ατιμασθείσας, και την αδελφήν -του, ήτις ήτον και γυνή του συγχρόνως, επί ζωής της μεν εις -ασελγεστάτας των εχθρών ηδονάς παρανόμως παραδοθείσαν, βίαιον -δε θάνατον αποθανούσαν μετά των τέκνων της, και εις το πέλαγος -καταποντισθείσαν (236). Αλλά ταύτα εγράφησαν ακριβώς εις τον -βίον του Δίωνος. - -ΙΔ. Όταν δ' ο Διονύσιος έφθασεν εις την Κόρινθον, ουδείς υπήρχε -των Ελλήνων όστις δεν επεθύμει να τον ιδή και να τον ομιλήση. -Και άλλοι μεν, χαίροντες διά τας συμφοράς του, εκ μίσους μετ' -ευχαριστήσεως συνήλθον διά να τον πατήσωσιν ως ερριμμένον υπό -της τύχης· οι δε διά την μεταβολήν συγκινούμενοι και -συμπαθούντες, έβλεπον επί των ασθενών και προδήλων ανθρωπίνων -πραγμάτων μεγάλην των αδήλων και θείων αιτιών την δύναμιν. -Διότι οι τότε καιροί ουδέν είχον να επιδείξωσιν ούτε φύσεως -προϊόν ούτε τέχνης τοσούτον περίεργον, όσον το έργον της τύχης, -εκείνον, τον της Σικελίας ολίγον πρότερον τύραννον, τότε εν -Κορίνθω διατρίβοντα παρά την οψόπωλιν, ή καθήμενον εις το -μυροπώλιον, πίνοντα κρασίον εκ των καπηλείων, και εν τω μεταξύ -διαπληκτιζόμενον μετά δημοσίων γυναίων, και τας τραγωδιστρίας -εις τας ωδάς διδάσκοντα, και φιλονεικούντα μετά σπουδής προς -εκείνας περί θεατρικών ασμάτων και περί αρμονίας του μέλους. -Ταύτα δέ τινες μεν ενόμιζον ότι εποίει ο Διονύσιος διότι ήτον -οκνηρός την φύσιν και αμελής και ακόλαστος· άλλοι δε, ότι θέλων -να καταφρονήται, και να μη ήναι φοβερός εις τους Κορινθίους, -ουδ' ύποπτος ότι βαρέως έφερε του βίου την μεταβολήν και ότι -επεθύμει τα δημόσια πράγματα, επετηδεύετο ταύτα, και υπεκρίνετο -παρά φύσιν, και πάσαν επεδείκνυε φιλοτιμίας έλλειψιν εις την -τοιαύτην αργίαν παραδιδόμενος. - -ΙΕ. Αναφέρονται δε και λόγοι τινες αυτού, οίτινες φαίνονται -αποδεικνύοντες ότι υπέφερεν ουχί αγεννώς τας παρούσας αυτού -καταστροφάς. Καταπλεύσας εις την Λευκάδα, πόλιν άποικον των -Κορινθίων, ως ήτον και η των Συρακουσών, είπεν ότι τω συμβαίνει -το αυτό ό,τι και εις τους σφάλλοντας νεανίσκους· διότι καθώς -εκείνοι μετά μεν των αδελφών των φαιδρώς συγκατοικούσι, τους δε -πατέρας των αισχυνόμενοι αποφεύγουσιν, ούτω και αυτός, -εντρεπόμενος την μητρόπολιν, ευχαρίστως θα κατώκει μεταξύ -αυτών. Εις δε την Κόρινθον, προς ξένον τινα αγροίκως πως -χλευάζοντα αυτόν διά τας μετά των φιλοσόφων συναναστροφάς του, -αίτινες τον ευχαρίστουν όταν ήτον τύραννος, και τέλος -ερωτήσαντα, τι άρα απήλαυσεν εκ της σοφίας του Πλάτωνος, «Και -σοι φαίνεται, τω είπεν, ότι ουδέν ωφελήθημεν εκ του Πλάτωνος, -όταν ούτως υποφέρωμεν της τύχης την μεταβολήν;» Προς δε τον -μουσικόν Αριστόξενον (237) καί τινας άλλους, οίτινες τον -ηρώτησαν πόθεν προήλθε και τις ήτον η κατά του Πλάτωνος -δυσαρέσκειά του, είπεν αυτός ότι, κακών μεν πολλών μεστή είναι -η τυραννίς, αλλά κανέν αυτών δεν είναι τόσον μέγα, όσον το ότι -κανείς των λεγομένων φίλων δεν ομιλεί προς αυτήν μετά -παρρησίας· ότι δε και αυτός υπ' εκείνων εστερήθη της ευνοίας -του Πλάτωνος. Όταν δε τις των θελόντων ευφυίαν να δείξη, -περιπαίζων τον Διονύσιον, ετίνασσε το ιμάτιόν του εισερχόμενος -προς αυτόν, ως εισερχόμενος δήθεν προς τύραννον (238), τω -είπεν ο Διονύσιος, αντισκώπτων αυτόν, να πράττη τούτο όταν -εξέρχηται, διά να δείξη ότι δεν απέρχεται κλέψας τι εκ του -δωματίου. Φίλιππος δ' ο Μακεδών, εις συμπόσιον καθήμενος -(239), έρριψεν ειρωνικόν τινα λόγον περί των μελών και των -τραγωδιών άς κατέλιπεν ο πρεσβύτερος Διονύσιος, και επροσποιήθη -ότι ηπόρει πότε εύρισκεν εκείνος καιρόν να συνθέτη ταύτα· Τω -απήντησε δ' ο Διονύσιος ουχί αστόχως· «Όταν συ και εγώ, και -όλοι οι μακάριοι νομιζόμενοι, διετρίβομεν περί το ποτήριον.» -Και ο μεν Πλάτων δεν είδεν εν Κορίνθω τον Διονύσιον, αλλ' είχεν -ήδη αποθάνει· ο δε Σινωπεύς Διογένης (240), όταν απήντησεν -αυτόν κατά πρώτον, «Ποσόν αναξίως, τω είπεν, ω Διονύσιε ζης!». -Τότε δ' εστάθη εκείνος, και τω απεκρίθη· «Καλά κάμνεις, ω -Διόγενες, λυπούμενος μετ' εμού διά τα δυστυχήματά μου.» «Και -πώς; είπεν ο Διογένης· Νομίζεις ότι συμπάσχω μετά σου, και ότι -πολύ μάλλον δεν αγανακτώ διότι τοιούτον ανδράποδον ων, και -άξιος να γηράσης, ως ο πατήρ σου, και ν' αποθάνης εις τα -καταγώγια των τυράννων, συ διατρίβεις ενταύθα, παίζων και -τρυφών μεθ' ημών;» Ώστε όταν παραβάλλω προς ταύτα τας φωνάς του -Φιλίστου, άς εκπέμπει περί των Θυγατέρων του Λεπτίνου -ολοφυρόμενος (241), ότι εκ μεγάλων αγαθών, των της τυραννίδος, -εις βίον κατέπεσαν ταπεινόν, μοι φαίνονται εκείναι ως θρήνοι -γυναικός αλαβάστρους (242) ποθούσης και πορφύρας και χρυσά -κοσμήματα. Ταύτα δεν νομίζομεν ξένα εις βιογραφίας, και -ελπίζομεν να μη φανώσιν άχρηστα εις ακροατάς μη σπεύδοντας ή μη -πολυασχόλους. - -ΙΣΤ. Και η μεν δυστυχία του Διονυσίου εφάνη παράδοξος· -θαυμαστόν δε ότι είχεν η επιτυχία του Τιμολέοντος. Διότι, αφ' -ού επάτησε την Σικελίαν, εντός πεντήκοντα ημερών και την -ακρόπολιν των Συρακουσών παρέλαβε, και τον Διονύσιον εις την -Πελοπόννησον απέπεμψεν. Εκ τούτων εμψυχωθέντες οι Κορίνθιοι, τω -έπεμψαν δισχιλίους οπλίτας και διακοσίους ιππείς, οίτινες -φθάσαντες μέχρι Θουρίων (243), επειδή αδύνατον έβλεπον να -περάσωσιν εκείθεν, διότι οι Καρχηδόνιοι μετά πολλών πλοίων -κατείχον την θάλασσαν, αναγκαζόμενοι να μείνωσιν αυτόθι αργοί -και να περιμείνωσιν εύθετον καιρόν, μετεχειρίσθησαν εις -κάλλιστον έργον της απραξίας των τον καιρόν. Οι Θούριοι -εξεστράτευον τότε κατά των Βρεττίων (244)· παραλαβόντες δ' -αυτοί την πόλιν αυτών, την διεφύλαξαν ως ιδίαν αυτών πατρίδα, -καθαρώς και πιστώς. Ο δ' Ικέτης την μεν ακρόπολιν των -Συρακουσών επολιόρκει, και εμπόδιζε να εισπλεύση σίτος διά τους -Κορινθίους. Παρασκευάσας δε δύο ξένους, έπεμψεν αυτούς κρυφίως -εις Αδρανόν, διά να δολοφονήσωσι τον Τιμολέοντα, όστις ούτε -άλλως είχεν ωργανισμένην σωματοφυλακήν, και τότε, ένεκα της -θείας προστασίας, όλως ελευθέρως και ανυπόπτως συνέζη μετά των -Αδρανιτών. Οι δε σταλέντες, κατά τύχην ακούσαντες ότι έμελλεν -αυτός να προσφέρη θυσίαν, ήλθον εις το ιερόν, εγχειρίδια υπό τα -ιμάτια έχοντες, και συναναμιχθέντες μετά των ισταμένων πέριξ -του βωμού, επλησίαζον κατά μικρόν επί μάλλον και μάλλον. Ήδη δε -προέτρεπον αλλήλους ν' αρχήσωσιν όσον ούπω, όταν τον ένα αυτών -εκτύπησέ τις διά ξίφους κατά της κεφαλής, και άμα ούτος έπεσεν, -ούτ' εκείνος έμεινεν, όστις τον εκτύπησεν, ούτε ο ελθών μετά -του πληγωθέντος· αλλ' εκείνος μεν το ξίφος κρατών και φεύγων, -εις πέτραν υψηλήν ανεπήδησεν· ο δ' άλλος, τον βωμόν -εναγκαλισθείς, εζήτει χάριν παρά του Τιμολέοντος, υποσχόμενος -τα πάντα να τω καταμηνύση. Λαβών δ' αυτήν, εμαρτύρησε καθ' -εαυτού και κατά του αποθανόντος, ότι εστάλησαν διά να τον -φονεύσωσιν. Εν τούτοις δε και τον εις την πέτραν καταφυγόντα -κατεβίβασαν άλλοι, βοώντα άτι ουδέν κακόν έπραξεν, αλλ' ότι -δικαίως εφόνευσε τον άνθρωπον, εκδικών τον αποθανόντα πατέρα -του, όν εκείνος πριν είχε θανατώσει εν Λεοντίνοις (245). Και -εμαρτύρουν υπέρ αυτού τινες των παρόντων, θαυμάζοντες συγχρόνως -της τύχης το μηχάνημα, ήτις άλλα δι' άλλων ενεργούσα, και -συνάγουσα πάντα μακρόθεν και συγκαταπλέκουσα τα φαινόμενα όλως -διάφορα και ουδέν προς άλληλα κοινόν έχοντα, μεταχειρίζεται των -μεν τα τέλη εις άλλων αρχάς. Και τον μεν άνθρωπον τούτον -εστεφάνωσαν οι Κορίνθιοι διά στεφάνου αξίας δέκα μνων (246), -διότι εδάνεισε πάθος δίκαιον εις τον δαίμονα τον φύλακα του -Τιμολέοντος, και δεν κατηνάλωσε πρότερον τον θυμόν όν έτρεφε -προ πολλού, αλλ' εξ ιδίων αιτιών, και συνάρσει της τύχης, -διετήρησεν αυτόν προς σωτηρίαν εκείνου. Η δε του παρόντος -καιρού ευτυχία, και προς τα μέλλοντα ανεπτέρωσε τας ελπίδας -αυτών, και έβλεπον ως ιερόν άνδρα τον Τιμολέοντα, όν ως εκ Θεού -πεμφθέντα βοηθόν εις την Σικελίαν, ώφειλον να σέβωνται και να -προφυλάττωσιν. - -ΙΖ. Ως δ' απέτυχεν εις την απόπειραν ταύτην ο Ικέτης, και -έβλεπε πολλούς περί τον Τιμολέοντα συνασπιζομένους, μεμφθείς -εαυτόν, ότι εν ώ τοσαύτην είχε δύναμιν των Καρχηδονίων, -μετεχειρίζετο αυτήν ως αισχυνόμενος, κατά μικρά σώματα και -λαθραίως υποκλέπτων και παρέργως δεχόμενος την συμμαχίαν αυτών, -εμήνυσε τον στρατηγόν αυτών Μάγωνα να έλθη μεθ' όλου του στόλου -του. Εισέπλευσε δ' αυτός τότε φοβερός, δι' εκατόν πεντήκοντα -πλοίων καταλαμβάνων τον λιμένα, πεζών δ' έξ μυριάδας -αποβιβάζων, και στρατοπεδεύων εις την πόλιν των Συρακουσίων· -ώστε η έκπαλαι λεγομένη και περιμενομένη εκβαρβάρωσις ήλθεν εις -την Σικελίαν. Διότι ποτέ πρότερον δεν είχον κατορθώσει οι -Καρχηδόνιοι, αν και μυρίους επολέμησαν πολέμους εις την -Σικελίαν, να λάβωσι τας Συρακούσας· τότε δε, όταν τους εδέχθη ο -Ικέτης και τοις παρέδωκε την πόλιν, εφαίνετο αύτη εις βαρβάρων -μεταβληθείσα στρατόπεδον. Οι δε Κορίνθιοι όσοι είχον την -ακρόπολιν, δεινώς διέκειντο και επικινδύνως, τροφήν ικανήν μη -έχοντες πλέον, και ένδειαν πάσχοντες, διότι εφρουρούντο οι -λιμένες, κατεμερίζοντο δε πάντοτε εις αγώνας και μάχας περί τα -τείχη, και εις παν μηχάνημα και εις πάσαν επίνοιαν -πολιορκητικήν. - -ΙΗ. Ουχ ήττον όμως ο Τιμολέων τους εβοήθει, στέλλων εις αυτούς -σίτον εκ Κατάνης διά μικρών αλιευτικών πλοιαρίων και δι' -ακατίων λεπτών, άτινα κατώρθουν εν καιρώ τρικυμίας μάλιστα να -εισπλέωσι διά των βαρβαρικών τριηρών, περώντα κάτωθεν αυτών, -όταν τας εχώριζεν ο κυματισμός και ο σάλος. Ταύτα βλέποντες οι -περί τον Μάγωνα και Ικέτην, ηθέλησαν να κυριεύσωσι την Κατάνην -εξ ής ήρχοντο διά θαλάσσης αι τροφαί εις τους πολιορκουμένους, -και λαβόντες της δυνάμεως αυτών το μαχιμώτατον, εξέπλευσαν εκ -των Συρακουσών. Ο δε Κορίνθιος Νέων, (ήτον δ' ούτος ο αρχηγός -των πολιορκουμένων), ιδών από της κορυφής τους εχθρούς όσοι -έμειναν, ότι απροσέκτως και αμελώς εφύλαττον, επέπεσεν εξαίφνης -επ' αυτούς εν ώ ήσαν διεσπαρμένοι, και άλλους μεν φονεύσας -άλλους δε τρέψας εις φυγήν, εκυρίευσε και κατέλαβε την θέσιν -την λεγομένην Αχραδινήν, ήτις εφαίνετο ότι ήτον το ισχυρότατον -και μάλλον απρόσβλητον μέρος της πόλεως των Συρακουσών, -συγκειμένης τρόπον τινα εκ πολλών πόλεων. Κυριεύσας δε πολύν -σίτον και πολλά χρήματα, δεν αφήκε τον τόπον, ουδ' ανεχώρησε -πάλιν εις την άκραν, αλλά περιφράξας τον περίβολον της -Αχραδινής, και συνάψας αυτήν διά των περιτειχισμάτων μετά της -ακροπόλεως, την εφύλαττε. Τους δε μετά του Μάγωνος και του -Ικέτου, όντας ήδη πλησίον της Κατάνης, προφθάσας ιππεύς εκ -Συρακουσών, τοις ανήγγειλε την άλωσιν της Αχραδινής. -Ταραχθέντες δ' αυτοί, ανεχώρησαν διά τάχους, ούτε την πόλιν -κυριεύσαντες καθ' ής εξήλθον, ούτε φυλάξαντες εκείνην ήν είχον. - -ΙΘ. Και ταύτα μεν η πρόνοια και η ανδρεία δύναται μέχρι τινός -να τ' αμφισβητήση προς την τύχην· το δε μετά ταύτα γενόμενον -φαίνεται εντελώς ότι εξ ευνοίας της τύχης συνέβη. Οι στρατιώται -των Κορινθίων όσοι διέτριβον εν Θουρίοις, φοβούμενοι τας -τριήρεις των Καρχηδονίων αίτινες τους παρεφύλαττον μετά του -Άννωνος, και επειδή συγχρόνως διά την σφοδρότητα του ανέμου προ -πολλών ημερών ήτον εξηγριωμένη η θάλασσα, εκίνησαν να πορευθώσι -πεζή διά της χώρας των Βρεττίων (247). Και μέρος μεν πείθοντες -τους βαρβάρους, μέρος δε διά της βίας διερχόμενοι, κατέβαινον -προς το Ρήγιον, εν ώ το πέλαγος ήτον έτι τρικυμιώδες. Ο δε των -Καρχηδονίων ναύαρχος επειδή δεν περιέμενε τους Κορινθίους, και -ενόμιζεν ότι ματαίως εκεί εκάθητο, πείσας εαυτόν ότι επενόησε -σοφόν ότι και πανούργον προς απάτην, διέταξε τους ναύτας να -στεφανωθώσι, και κοσμήσας τας τριήρεις δι' ελληνικών ασπίδων -και φοινίκων καλυμμάτων, έπλεε προς τας Συρακούσας· και παρά -την ακρόπολιν, ισχυρώς τας κώπας κτυπών, και μετά κρότου και -γέλωτος, εβόα ότι έρχεται νικήσας και κατατροπώσας τους -Κορινθίους, ούς κατέλαβεν εις την θάλασσαν διαπλέοντας. Ήλπιζε -δε διά τούτων να προξενήση δυσθυμίαν εις τους πολιορκουμένους. -Αλλ' εν ώ ταύτα εφλυάρει και γελοίαν απάτην μετεχειρίζετο, οι -Κορίνθιοι, καταβάντες εκ των Βρεττίων εις το Ρήγιον, επειδή -ουδείς εφύλαττε, και είχε πέσει ο άνεμος ανελπίστως, και ο -πορθμός εφαίνετο ακύμαντος και λείος, πληρώσαντες ταχέως τα -περάματα και τα αλιευτικά πλοιάρια όσα ήσαν εκεί, απέπλευσαν, -και διέβησαν εις την Σικελίαν τοσούτον ασφαλώς και μετά -τοσαύτης γαλήνης, ώστε έσειρον και τους ίππους εκ των χαλεινών, -κολυμπώντας πλησίον των πλοίων. - -Κ. Αφ' ού δ' όλοι διήλθον, ο Τιμολέων δεχθείς αυτούς, -εκυρίευσεν ευθύς την Μεσσήνην (248), και παραταχθείς, -εξεστράτευσε κατά των Συρακουσών, πεποιθώς μάλλον εις την καλήν -τύχην δι' ής τοσαύτα επετύγχανε και κατώρθου, παρά εις την -δύναμίν του· διότι δεν είχε μεθ' εαυτού περισσοτέρους των -τετρακισχιλίων. Ως δ' ανηγγέλθη η έφοδος αυτού εις τον Μάγωνα, -θορυβούμενος ούτος και φοβηθείς, έτι μάλλον συνέλαβεν υποψίας -εξ αιτίας τοιαύτης. Οι περί την πόλιν βάλτοι πολύ μεν δέχονται -εκ βρύσεων πότιμον ύδωρ, πολύ δ' εξ ελών και ποταμών, οίτινες -καταρρέουσιν εις την θάλασσαν, και εις αυτούς τρέφεται πλήθος -εγχέλεων, και υπάρχει πάντοτε άφθονος άγρα αυτών. Ταύτας δ' -εθήρευον ομού οι μισθωτοί στρατιώται και των δύο μερών, επειδή -ήσαν εις αργίαν και εις ανακωχήν. Ως όντες δ' εκατέρωθεν -Έλληνες, και προς αλλήλους μη έχοντες αφορμήν ιδίων απεχθειών, -εις μεν τας μάχας εκινδύνευον προς αλλήλους ευρώστως, επί δε -της ανακωχής ερχόμενοι προς αλλήλους, συνδιελέγοντο. Και τότε -κοινόν έχοντες το έργον της αλιείας, συνωμίλουν, θαυμάζοντες -της θαλάσσης εκείνης την ωραιότητα, και την αξιολογότητα των -χωρών. Και τις εκ των συνεκστρατευόντων μετά των Κορινθίων, -είπε· «Πόλιν τόσον μεγάλην και τόσα καλά έχουσαν, σεις, Έλληνες -όντες, θέλετε να την εκβαρβαρώσητε, κατοικίζοντες πλησιέστερον -ημών τους κακίστους και φονικωτάτους Καρχηδονίους, εν ώ έπρεπε -να εύχεσθε πολλαί Σικελίαι να κείνται μεταξύ αυτών και της -Ελλάδος. Ή νομίζετε ότι ούτοι συνήθροισαν στρατόν και ήλθον από -των Ηρακλείων στηλών και της Αντλαντικής θαλάσσης διά να -κινδυνεύσωσιν υπέρ της δυναστείας του Ικέτου, όστις, αν -εσκέπτεπο ως ηγεμών, δεν θ' απέκρουε τους πατέρας (249) ουδέ -θα έφερε τους εχθρούς κατά της πατρίδος του, αλλά θ' απελάμβανε -και τιμήν και δύναμιν όσην πρέπει, πείσας τους Κορινθίους και -τον Τιμολέοντα;» Τούτους τους λόγους οι μισθοφόροι διέδωκαν εις -το στρατόπεδον, και ενέπνευσαν υποψίαν εις τον Μάγωνα, ότι -προδίδεται. Εζήτει δε και προ πολλού πρόφασιν. Επομένως, ει και -τον παρεκάλει ο Ικέτης να παραμείνη, και τω έλεγε πόσον -ανώτεροι εισί των εχθρών, αυτός όμως, νομίζων ότι εισί κατά την -ανδρείαν μάλλον και κατά την τύχην κατώτεροι του Τιμολέοντος, -παρ' ό,τι υπερισχύουσι κατά το πλήθος της δυνάμεως, απέπλευσεν -ευθύς εις Λιβύαν, αισχρώς και κατ' ουδεμίαν ανθρωπίνην -προσδοκίαν αφείς εκ των χειρών του την Σικελίαν. - -ΚΑ. Την δ' επαύριον παρέστη ο Τιμολέων παρατεταγμένος εις -μάχην. Ως δ' ήκουσαν την φυγήν, και είδαν την ερημίαν των -νεωρίων, τοις ήλθε να γελάσωσι διά την ανανδρίαν του Μάγωνος, -και περιερχόμενοι, εκήρυττον εις την πόλιν αμοιβήν εις όν τινα -τοις κατήγγελλε πού απέδρα ο στόλος των Καρχηδονίων. Επειδή -όμως ο Ικέτης ήθελε μάχην εισέτι, και δεν παρητείτο της -εξουσίας επί της πόλεως, αλλ' ενέμενε πεισματωδώς εις τα μέρη -όσα κατείχε, διότι ήσαν ισχυρά και δυσάλωτα, διαιρέσας ο -Τιμολέων την δύναμίν του, ο ίδιος μεν προσέβαλλε παρά το -ρείθρον του Ανάπου ποταμού, όπου ήτον βιαιότερον, τους δ' -άλλους διέταξε να επιτεθώσιν εκ της Αχραδινής, και τούτων -αρχηγός ήτον Ισίας ο Κορίνθιος. Τους δε τρίτους έφερον κατά των -Επιπολών (250) ο Δείναρχος και ο Δημάρετος, εκείνοι οίτινες -έφερον την τελευταίαν βοήθειαν εκ Κορίνθου. Ως επέπεσαν λοιπόν -ούτοι πανταχόθεν συνάμα, και οι περί τον Ικέτην τραπέντες -έφευγον, η πόλις εκυριεύθη κατά κράτος, και ταχέως έγινεν -υποχείριος, και οι εχθροί εδιώχθησαν. Και ταύτα μεν είναι -δίκαιον ν' αποδώσωμεν εις την των μαχομένων ανδρείαν και εις -του στρατηγού την ικανότητα. Το δ' ότι ουδείς των Κορινθίων -ουδ' εφονεύθη ουδ' ετραυματίσθη, εφάνη κατόρθωμα ίδιον αυτής -της τύχης του Τιμολέοντος, ήτις διηγωνίζετο τρόπον τινα προς -την αρετήν του ανδρός, όπως θαυμάζωοιν οι ακούοντες τα -μακαριζόμενα έργα αυτού έτι μάλλον των επαινουμένων. Διότι ου -μόνον εις την Σικελίαν πάσαν και εις την Ιταλίαν διεδόθη ευθύς -η φήμη, αλλ' εντός ολίγων ημερών αντήχει καθ' όλην την Ελλάδα -το μέγεθος του κατορθώματος· ώστε, εν ώ η πόλις των Κορινθίων -δεν επίστευεν έτι ότι ο στόλος αυτής διέπλευσεν, ήκουσε -συγχρόνως ότι εσώθη και ενίκησεν ο στρατός της. Ούτως άριστα αι -πράξεις επέτυχον, και εις το τόσον κάλλος των έργων προσέθηκεν -η τύχη και την ταχύτητα. - -ΚΒ. Ως δ' έγινε της άκρας κύριος, δεν έπαθε το ίδιον πάθος μετά -του Δίωνος, ουδ' εφείσθη του τόπου διά το κάλλος αυτού και την -πολυτέλειαν της κατασκευής, αλλά φυλαχθείς από της υποψίας δι' -ήν πρώτον διεβλήθη και μετά ταύτα κατεστράφη εκείνος, εκήρυξε -να έλθη όστις θέλει των Συρακουσίων μετά σιδήρου, και να -βοηθήση εις το να κατασκαφώσι τα τυραννικά οχυρώματα. Όλοι δ' -ανέβησαν, αρχήν ελευθερίας ασφαλεστάτην θεωρήσαντες το κήρυγμα -και την ημέραν εκείνην, και ου μόνον την άκραν, αλλά και τας -οικίας και τα μνήματα των τυράννων ανέτρεψαν και κατέσκαψαν. -Ευθύς δ' ομαλύνας τον τόπον, ωκοδόμησε τα δικαστήρια εις αυτόν, -να ευχαριστήση ζητών τους πολίτας, και της τυραννίδος ανωτέραν -αναδεικνύων την δημοκρατίαν. Αφ' ού, όμως εκυρίευσε την πόλιν, -δεν είχε πολίτας, διότι άλλοι μεν εφονεύθησαν εις τας στάσεις -και τους πολέμους, άλλοι δ' έφυγον την τυραννίαν και η μεν των -Συρακουσών αγορά διά την ερημίαν υπό τόσον βαθέος εκαλύφθη -χόρτου, ώστε οι ίπποι έβοσκον εν αυτή, και οι ιπποκόμοι -κατέκειντο εις την χλόην, αι δ' άλλαι πόλεις, πλην ολιγίστων, -εγένοντο πλήρεις ελάφων και αγριοχοίρων, και εις τα προάστεια -και περί τα τείχη πολλάκις οι αργοί εκυνήγουν. Δεν υπήκουε δε -κανείς των εις τα οχυρώματα και τα φρούρια κατοικούντων, ουδέ -κατέβησαν δις την πόλιν, αλλά φρίκη και μίσος εκυρίευσε πάντας -διά τας εκκλησίας του δήμου, και διά την πολιτικήν, και διά των -ρητόρων το βήμα, εξ ών προέκυψαν εις αυτούς οι πλείστοι των -τυράννων. Διά τούτο απεφάσισεν ο Τιμολέων και οι Συρακούσιοι να -γράψη προς τους Κορινθίους, αυτοί να στείλωσι κατοίκους εις τας -Συρακούσας εκ της Ελλάδος, διότι άλλως η χώρα έμελλε να μείνη -ακαλλιέργητος, και πολύν πόλεμον περιέμενον εκ Λιβύας, -ακούσαντες ότι ο Μάγων ηυτοχειριάσθη, και οι Καρχηδόνιοι -εσταύρωσαν το σώμα του, οργισθέντες διά την στρατηγίαν του, και -συνήγον μεγάλην δύναμιν, προτιθέμενοι την άνοιξιν να διαβώσιν -εις Σικελίαν. - -ΚΓ. Ως δ' εκομίσθησαν τα γράμματα ταύτα του Τιμολέοντος, και -ήλθον και των Συρακουσίων οι πρέσβεις, και παρεκάλουν να -επιμεληθώσι της πόλεως οι Κορίνθιοι, και να γίνωσιν εκ νέου -πάλιν αυτής οικισταί, δεν ήρπασαν ούτοι ευθύς την ευκαιρίαν -προς κόρεσιν της πλεονεξίας, ουδ' έλαβον την πόλιν αλλά πρώτον -μεν, περιερχόμενοι τους ιερούς αγώνας εις την Ελλάδα και τας -μεγίστας των πανηγύρεων, ανηγόρευον διά κηρύκων, ότι οι -Κορίνθιοι καταλύσαντες την εν Συρακούσαις τυραννίδα, και -διώξαντες τον τύραννον, καλούσι τους Συρακουσίους, και όν τινα -θέλει των άλλων Σικελιωτών, να κατοικήσωσι την πόλιν, ελεύθεροι -και αυτόνομοι, και την χώραν εξ ίσου και δικαίως διανεμηθέντες. -Έπειτα δε, αγγελιαφόρους στέλλοντες εις την Ασίαν και τας -νήσους, όπου ήκουσαν ότι κατώκουν διεσπαρμένοι φυγάδες, τους -προσεκάλουν όλους να έλθωσιν εις την Κόρινθον, όθεν οι -Κορίνθιοι έμελλον να τους πέμψωσιν ασφαλώς εις τας Συρακούσας, -και πλοία και στρατηγούς να τοις χορηγήσωσιν ιδίαις δαπάναις. -Ως δε ταύτα εκηρύττοντο, η μεν πόλις τον δικαιότατον και -κάλλιστον απελάμβανεν έπαινον, και εζηλεύετο διότι ηλευθέρωσε -μεν από των τυράννων, έσωσε δ' από των βαρβάρων και απέδιδεν -εις τους πολίτας την χώραν οι δε συνελθόντες εις Κόρινθον, μη -όντες αρκετοί το πλήθος, παρεκάλεσαν να λάβωσι συνοίκους εκ -Κορίνθου και της άλλης Ελλάδος· και γενόμενοι ουχί ολιγώτεροι -των δεκακισχιλίων, κατέπλευσαν εις τας Συρακούσας. Ήδη δε και -εκ των διεσπαρμένων εις την Ιταλίαν και την Σικελίαν πολλοί -συνήχθησαν περί τον Τιμολέοντα, και τότε εις αυτούς, εξήκοντα -χιλιάδας γενομένους τον αριθμόν, ως λέγει ο Άθανις (251) -διένειμε μεν την χώραν, επώλησε δε τας οικίας διά χίλια τάλαντα -(252) δίδων ούτω συγχρόνως εις τους αρχαίους Συρακουσίους -αφορμήν να εξαγοράσωσι τας εδικάς των, και ενταυτώ προμηθεύων -ευπορίαν χρημάτων εις τον δήμους, όστις ούτως επένετο και προς -όλα τ' άλλα και προς τον πόλεμον, ώστε και τους ανδριάντας -επώλησε, και ψηφοφορία εγένετο περί εκάστου και κατηγορία, ως -περί ανθρώπων εις ευθύνην υποβαλλομένων. Τότε δε λέγεται ότι οι -Συρακούσιοι διετήρησαν τον ανδριάντα του παλαιού τυράννου -Γέλωνος, εν ώ τους άλλους όλους κατεδίκασαν εν τη χειροτονία, -διότι εσέβοντο και ετίμων τον άνδρα εκείνον ένεκα της νίκης ήν -ενίκησε πλησίον της Ιμέρας κατά των Καρχηδονίων (253). - -ΚΔ. Εν ώ δ' ούτως ανέζη και επληρούτο η πόλις, και πανταχόθεν -συνέρρεον εις αυτήν πολίται, θέλων ο Τιμολέων και τας άλλας -πόλεις να ελευθερώση, και εντελώς να εκριζώση εκ της Σικελίας -τας τυραννίδας, εξεστράτευσεν εις τας χώρας αυτών, και τον μεν -Ικέτην ηνάγκασε να χωρισθή από των Καρχηδονίων, και να -συμφωνήση να κατεδαφίση τας ακροπόλεις, και να ζήση ως ιδιώτης -εις τους Λεοντίνους· τον δε Λεπτίνην, όστις ετυράννει της -Απολλωνίας (254) και πολλών άλλων κωμοπόλεων, επειδή παραδόθη -όταν εκινδύνευεν ήδη να συλληφθή, δεν τον εθανάτωσεν, αλλά τον -έπεμψεν εις την Κόρινθον, καλόν νομίζων να βλέπωσιν οι Έλληνες -εν τη μητροπόλει ως φυγάδας και ταπεινώς ζώντας τους τυράννους -της Σικελίας. Θέλων δε να ωφελώνται οι μισθοφόροι εκ της -εχθρικής χώρας, και να μη μένωσιν αργοί, αυτός μεν επέστρεψεν -εις τας Συρακούσας, όπως προσέξη εις της πολιτείας την -αποκατάστασιν, και συνδιαθέση τα κυριώτατα και τα κάλλιστα μετά -του Κεφάλου και του Διονυσίου, των νομοθετών οίτινες ήρχοντο εκ -Κορίνθου· έπεμψε δε και τον Δείναρχον και τον Δημάρετον εις των -Καρχηδονίων την επικράτειαν (255). Ούτοι δε, πόλεις πολλάς -αποσπάσαντες από των βαρβάρων, ου μόνον αυτοί έζων εν αφθονία, -αλλά και χρήματα παρεσκεύαζον διά τον πόλεμον, εξ όσων -ελαφυραγώγουν. - -ΚΕ. Εν τούτοις δ' οι Καρχηδόνιοι καταπλέουσιν εις το Λιλύβαιον -(256), φέροντες εβδομήκοντα χιλιάδας στρατού, και τριήρεις -διακοσίας, και πλοία άλλα χίλια, μηχανάς έχοντα και τέθριππα -και σίτον άφθονον και τ' άλλα εφόδια, ως μέλλοντες να -πολεμήσωσιν ουχί κατά μέρος πλέον, αλλά να διώξωσιν εξ όλης της -Σικελίας τους Έλληνας· διότι η δύναμις εκείνη ήτον αρκούσα όπως -καταβάλη τους Σικελιώτας και αν νοσηρώς δεν διέκειντο, και αν -δεν είχον δι' αλλήλων εξαφανισθή. Ακούσαντες δ' ότι ελεηλατείτο -η επικράτειά των, ευθύς μετ' οργής εκινήθησαν κατά των -Κορινθίων, στρατηγούς έχοντες τον Ασδρούβαν και τον Αμίλκαν. -Έφθασε δε ταχέως η αγγελία εις Συρακούσας, και τόσον -κατεπλάγησαν οι Συρακούσιοι διά το μέγεθος της δυνάμεως, ώστε -εκ τοσούτων μυριάδων μόλις τρισχίλιοι ετόλμησαν, λαβόντες τα -όπλα, να ταχθώσιν υπό τον Τιμολέοντα· οι δε μισθοφόροι ήσαν -τετρακισχίλιοι τον αριθμόν, και εκ τούτων πάλιν περί τους -χιλίους δειλιάσαντες καθ' οδόν ανεχώρησαν, φρονούντες ότι δεν -είχεν υγιείς ο Τιμολέων τας φρένας, αλλ' εμαίνετο παρ' ηλικίαν, -και προς επτά μυριάδας εχθρών εβάδιζε μετά πεντακισχιλίων πεζών -και χιλίων ιππέων, και έφερε την τοσαύτην δύναμιν οκτώ ημερών -δρόμον μακράν των Συρακουσών, όθεν ούτε σωτηρίαν εδύναντο να -ελπίσωσιν οι φεύγοντες, ούτε τάφον καν οι πεσόντες. Ενόμιζε δε -κέρδος ο Τιμολέων ότι ούτοι φανεροί εγένοντο προ της μάχης· -τους δε λοιπούς ενθαρρύνας, ταχέως επορεύθη προς τον Κρίμησον -ποταμόν, όπου ήκουσεν ότι συνέρχονται οι Καρχιδόνιοι. - -ΚΣΤ. Εν ώ δ' αυτός ανέβαινε τον λόφον, μεθ' όν έμελλον να ιδώσι -το στράτευμα και την δύναμιν των εχθρών, τον απήντησαν -ερχόμενοι ημίονοι φέροντες σέλινα· και εις τους στρατιώτας -εφάνη ως αν ήτον κακόν το σημείον, διότι τα μνήματα των νεκρών -συνηθίζομεν ως επί το πλείστον διά σελίνων να στεφανώμεν, και -παροιμία τις επεκράτησεν εκ τούτου διά τον επικινδύνως -νοσούντα, ότι χρειάζεται σέλινον. Θέλων λοιπόν ν' απαλλάξη -αυτούς από της δεισιδαιμονίας, και να τοις αφαιρέση τους φόβους -ο Τιμολέων, εσταμάτησε την πορείαν, και άλλα πολλά πρόσφορα -προς τον καιρόν εις αυτούς ομιλήσας, είπεν ότι ο στέφανος -φερόμενος εις αυτούς προ της νίκης, αυτομάτως ήλθεν εις χείρας -των· διότι οι Κορίνθιοι στεφανούσι διά σελίνου τους νικώντας τα -Ίσθμια, ως ιερόν, και πάτριον θεωρούντες τούτο το στέμμα, και -τότε ακόμη, των Ισθμίων, ως τώρα των Νεμείων (257), σέλινον -ήτον ο στέφανος. Το πάλαι δε δεν εγίνετο χρήσις της πεύκης. -Ομιλήσας λοιπόν ο Τιμολέων, ως ερρέθη, προς τους στρατιώτας, -έλαβε σέλινα και εστέφη πρώτος αυτός, και έπειτα οι περί αυτόν -αρχηγοί και το πλήθος. Οι δε μάντεις ιδόντες δύο αετούς οίτινες -επέτων προς αυτούς, και ο μεν είς έφερε δράκοντα εις τους -όνυχάς του, ο δ' έτερος επέτα μεγαλοφώνως κλαγκάζων και -θαρραλέως, έδειξαν αυτούς εις τους στρατιώτας, και όλοι -ετρέποντο εις προσευχάς των θεών και εις παρακλήσεις. - -ΚΖ. Το έτος ήτον τότε κατά την αρχήν του θέρους, και λήγων ο -Θαργηλίων (258), επλησίαζεν ήδη εις τας τροπάς του ηλίου. -Επειδή δε πολλήν ανέδιδεν ομίχλην ο ποταμός, κατ' αρχάς μεν -εκρύπτετο υπό σκότος η πεδιάς, και ουδέν εφαίνετο των εχθρών· -βοή δ' αμφίβολος και συγκεχυμένη ανέβαινε προς τον λόφον επάνω, -όταν ανίστατο τοσούτος στρατός. Ως δ' αναβάντες εις τον λόφον -εστάθησαν οι Κορίνθιοι, και κατά γης αφέντες τας ασπίδας -ανεπαύοντο, ο ήλιος προχωρών ανεβίβαζε την αναθυμίασιν, και ο -θολός αήρ αθροιζόμενος πρός τα υψηλά και συμπυκνούμενος, -εκάλυψεν υπό νέφη τας ακρωρείας. Εκαθαρίσθησαν δ' οι τόποι υπό -τους πόδας αυτών, και εφάνη ο Κρίμησος, και είδον τους εχθρούς -διαβαίνοντας αυτόν, πρώτα μεν τα τέθριππα, καταπληκτικώς προς -τον αγώνα παρεσκευασμένα, κατόπιν δε τούτων δεκακισχίλιοι -οπλίται λευκάσπιδες. Τούτους εξέλαβον ως Καρχηδονίους ως εκ της -λαμπρότητος του οπλισμού, και εκ της βραδύτητος και της τάξεως -της πορείας αυτών. Μετά δε τούτους ήρχετο ο χείμαρος των άλλων -εθνών, και διέβαινον αντωθούμενοι και μετά πολλής ταραχής· ώστε -εννοήσας ο Τιμολέων ότι ο ποταμός τω έδιδε την αφορμήν να λάβη -εκ των εχθρών τόσους μεθ' όσων θέλει να πολεμήση, και ειπών εις -τους στρατιώτας να ιδώσι την φάλαγγα ότι είχε διαλυθή υπό του -ρεύματος, και άλλοι μεν είχον ήδη διαβή, άλλοι δ' έμελλον να -διαβώσι, διέταξε τον Δημάρετον να λάβη τους ιππείς και να -ορμήση κατά των Καρχηδονίων, και να συνταράξη τας γραμμάς αυτών -πριν έτι παραταχθώσιν. Ο ίδιος δε, καταβάς εις την πεδιάδα, τα -μεν κέρατα έδωκεν εις τους άλλους Σικελιώτας, εγκαταμίξας εις -εκάτερον καί τινας ξένους. Εν τω μέσω δε, λαβών πέριξ του τους -Συρακουσίους και των μισθοφόρων το μαχιμώτατον, ολίγον μεν -περιέμνεινε, παρατηρών των ιππέων το κίνημα. Ως δ' είδεν ότι τα -άρματα, τρέχοντα εμπρός της τάξεως, δεν άφηνον αυτούς να -προσβάλωσι τους Καρχηδονίους, και ότι όπως μη συνταραχθώσιν -ηναγκάζοντο εις συνεχείς εξελιγμούς, και εις πυκνάς επιστροφάς -και εφόδους, λαβών την ασπίδα του, και κράξας προς τους πεζούς -να τον ακολουθήσωσι και να έχωσι θάρρος, εφάνη ότι εξέπεμπε -φωνήν υπερφυσικήν και μείζονα της συνήθους, είτε διότι εις το -πάθος κατά των αγώνα και τον ενθουσιασμόν ούτω την επέτεινεν, -είτε διότι, ως τότε οι πλείστοι επίστευσαν, θεός τις ανέκραζε -μετ' αυτού. Απέδωκε δε ταχέως την κραυγήν ο στρατός, και τον -προέτρεψε να τους οδηγήση και να μην αργή. Τότε διά σημείου -διέταξε τους ιππείς να παρελάσωσιν έξω παρά την τάξιν των -αρμάτων, και να προσβάλωσι κατά πλευράν τους εχθρούς· αυτός δε, -τους προμάχους πυκνώσας και συνασπίσας, και κελεύσας την -σάλπιγγα να ηχήση, ώρμησε κατά των Καρχηδονίων. - -ΚΗ. Ούτοι δε, την μεν πρώτην προσβολήν υπέμεινον ανδρείως, και -απέφευγον τας πληγάς των δοράτων, διότι είχον κατάφρακτα τα -σώματά των εις σιδηρούς θώρακας και χαλκάς περικεφαλαίας, και -εκαλύπτοντο υπό μεγάλας ασπίδας. Όταν δ' εις ξίφη κατήντησεν ο -αγών, απαιτών τέχνην ουχ ήττον ή ρώμην, εξαίφνης από των βουνών -βρονταί φοβεραί εξερρήγνυντο, και πυρώδεις κατήρχοντο αστραπαί. -Έπειτα δε το σκότος καταβάν από των λόφων και των κορυφών εις -την μάχην μετά βροχής και ανέμου και χαλάζης, εις μεν τους -Έλληνας επέπιπτεν όπισθεν και κατά νώτον, των δε βαρβάρων -εκτύπα τα πρόσωπα, και ήστραπτεν εις τους οφθαλμούς των, και -λαίλαψ υγρά και συνεχής κατεφέρετο συγχρόνως από των συννέφων. -Ταύτα δε πολύ τους ενώχλουν, και μάλιστα τους απείρους· ουχ -ήττον δε φαίνεται ότι τους έβλαψαν αι βρονταί, και των όπλων ο -πάταγος, όταν εκτύπα αυτά η ραγδαία βροχή και η χάλαζα, διότι -δεν ηκούοντο των αρχηγών τα προστάγματα. Προσέτι δε, επειδή οι -Καρχηδόνιοι δεν ήσαν ελαφροί κατά τον οπλισμόν, αλλά, καθώς -είπομεν, όλοι κατάφρακτοι, εμπόδιον ήτον εις αυτούς ο πηλός, -και οι κόλποι των χιτώνων των πληρούμενοι ύδατος, ώστε ήσαν -βαρείς εις τον αγώνα και δυσκίνητοι, ευκόλως δ' ερρίπτοντο κατά -γης υπό των Ελλήνων, και αφ' ού έπιπτον, δεν εδύναντο πλέον να -ανεγερθώσιν εκ του πηλού μετά των όπλων των. Προσέτι και ο -Κρίμησος εξεχείλισε διά το πλήθος των διαβαινόντων, μεγάλως ήδη -και υπό των βροχών αυξηθείς, και η περί αυτόν πεδιάς, -διατεμνομένη υπ' αυλάκων και φαράγγων πολλών, επληρούτο -ρευμάτων μη εχόντων εκροήν, και εις αυτά κατακυλιόμενοι οι -Καρχηδόνιοι, δυσκόλως εξήρχοντο. Τέλος δε, εν ώ η κακοκαιρία -εξηκολούθει, οι Έλληνες κατέβαλον την πρώτην τάξιν αυτών, -άνδρας τετρακοσίους, και τότε το πλήθος όλον ετράπη εις φυγήν. -Και πολλούς μεν επρόφθανον εις την πεδιάδα και τους εφόνευον, -πολλούς δ' ο ποταμός, απαντωμένους μετά των έτι διαβαινόντων, -τους κατέβαλλε, και παρασύρων αυτούς τους έπνιγε, πλείστους δε -θέλοντας να σωθώσιν εις τους λόφους, τρέχοντες κατόπιν οι -ψιλοί, τους εθανάτουν. Λέγεται δ' ότι δέκα χιλιάδες -εφονεύθησαν, και ότι εξ αυτών τρισχίλιοι ήσαν Καρχηδόνιοι -(259)· μέγα πένθος εις την πόλιν αυτών! διότι ούτε κατά το -γένος, ούτε κατά τον πλούτον, ούτε κατά την δόξαν δεν υπήρχον -άλλοι εκείνων ανώτεροι, ούτε μνημονεύεται ότι απέθανον πρότερον -ποτέ εις μίαν μάχην τοσούτοι εξ αυτών των Καρχηδονίων· αλλά -Λίβυας ως επί το πλείστον και Ίβηρας και Νομάδας μετεχειρίζοντο -εις τας μάχας, ώστε όταν ενικώντο, άλλοι εβλάπτοντο. - -ΚΘ. Γνωστή δ' έγινεν εις τους Έλληνας η δόξα των πεσόντων, από -των λαφύρων. Οι λαφυραγωγούντες ουδ' εφρόντιζον καν περί των -σιδηρών και χαλκών αντικειμένων· τοσούτον άφθονος ήτον ο -άργυρος, άφθονος δε και ο χρυσός, ότε, διαβάντες τον ποταμόν, -εκυρίευσαν το στρατόπεδον μετά των υποζυγίων. Εκ δε των -αιχμαλώτων οι μεν περισσότεροι εκλάπησαν υπό των στρατιωτών, -εις το κοινόν δ' εδείχθησαν πεντακισχίλιοι τον αριθμόν. -Εκυριεύθησαν δε και διακόσια τέθριππα. Καλλίστην δε και -μεγαλοπρεπεστάτην θέαν εδείκνυε του Τιμολέοντος η σκηνή, διότι -πέριξ αυτής εσωρεύθησαν παντοδαπά λάφυρα, και μεταξύ αυτών -εξετέθησαν χίλιοι μεν θώρακες εξαίρετοι το κάλλος και την -εργασίαν, ασπίδων δε δέκα χιλιάδες. Και ολίγοι πολλούς -λαφυραγωγούντες και πολλάς έχοντες ωφελείας, μόλις την τρίτην -ημέραν μετά την μάχην έστησαν τρόπαιον. Ομού δε μετά της φήμης -της νίκης, έπεμψεν, ο Τιμολέων εις Κόρινθον τα ωραιότατα των -αιχμαλώτων όπλων, θέλων η πατρίς του να γίνη ζηλωτή εις όλους -τους ανθρώπους, και όλοι να βλέπωσιν εις εκείνην μόνην μεταξύ -των ελληνικών πόλεων τους επιφανεστάτους ναούς ουχί δι' -ελληνικών κεκοσμημένους λαφύρων, ουδέ λυπηρά έχοντας μνημόσυνα -αναθημάτων εκ φόνου ομοφύλων και συγγενών, αλλά βαρβαρικά -λάφυρα, διά καλλίστων επιγραφών δηλούντα την ανδρείαν και την -δικαιοσύνην των νικητών, ότι «οι Κορίνθιοι και Τιμολέων ο -στρατηγός, ελευθερώσαντες από των Καρχηδονίων τους Έλληνας τους -κατοικούντας την Σικελίαν, αφιέρωσαν ταύτα εις τους Θεούς ως -ευχαριστήρια.» - -Λ. Μετά ταύτα αφήσας εις την εχθρικήν χώραν τους μισθοφόρους να -λεηλατώσι των Καρχηδονίων την επικράτειαν, επέστρεψεν ο ίδιος -εις τας Συρακούσας, και τους χιλίους μισθοφόρους εκείνους -οίτινες τον εγκατέλιπον προ της μάχης επεκήρυξεν από της -Σικελίας, και πριν ή δύση ο ήλιος τους ηνάγκασε να εξέλθωσι των -Συρακουσών. Και ούτοι μεν, διαπλεύσαντες εις την Ιταλίαν, -εφονεύθησαν δι' απιστίας των Βρεττίων, και τοιαύτην τιμωρίαν -τοις επέβαλεν ο Θεός διά την προδοσίαν των. Ο δε Μάμερκος, ο -τύραννος της Κατάνης, και ο Ικέτης, είτε φθονούντες τα -κατορθώματα του Τιμολέοντος, είτε φοβούμενοι αυτόν, και μη -εμπιστευόμενοι εις αυτόν, ως άσπονδον εχθρόν των τυράννων, -συνεμάχησαν προς τους Καρχηδονίους, και τους προσεκάλεσαν να -στείλωσι δύναμιν και στρατηγόν, αν δεν θέλωσι ν' απολέσωσιν -όλως διόλου την Σικελίαν. Ούτως έπλευσεν ο Γέσκων, πλοία μεν -έχων εβδομήκοντα, μισθοφόρους δε προσλαβών Έλληνας, εν ώ πριν -ποτέ οι Καρχηδόνιοι δεν είχον μεταχειρισθή Έλληνας· τότε δε -τους εθαύμασαν ως ακαταμαχήτους, και μαχιμωτάτους όλων των -ανθρώπων. Συνενωθέντες δ' όλοι ομού εις την Μεσσηνίαν (260) -εφόνευσαν τετρακοσίους ξένους επικούρους, ούς είχε στείλει ο -Τιμολέων. Εις δε των Καρχηδονίων την επικράτειαν, περί τας -καλουμένας Ιεράς (261), ενεδρεύσαντες, εφόνευσαν τους μετ' -Ευθύμου του Λευκαδίου μισθοφόρους. Εκ τούτων δε προ πάντων -έγινε περίφημος η ευτυχία του Τιμολέοντος. Διότι ούτοι ήσαν εξ -εκείνων οίτινες μετά Φιλοδήμου του Φωκέως και μετά του -Ονομάρχου κατέλαβον τους Δελφούς και μετέσχον της ιεροσυλίας -(262). Επειδή δε πάντες τους εμίσουν, και εφυλάττοντο απ' -αυτών ως επικαταράτων, επλανώντο εις την Πελοπόννησον, και -παρέλαβεν αυτούς ο Τιμολέων, μη έχων άλλους στρατιώτας. -Φθάσαντες δ' εις Σικελίαν, ενίκησαν μεν εις όλας τας μάχας όσας -επολέμησαν μετ' εκείνου. Αφ' ού δ' ετελείωσαν οι πλείστοι και -μέγιστοι των αγώνων, σταλέντες υπ' αυτού άλλου να βοηθήσωσι, -κατεστράφησαν και εξολοθρεύθησαν, όχι όλοι ομού, αλλά κατά - -μέρος, και η εις αυτούς προφανώς επιβληθείσα καταδίκη ήτον προς -ευτυχίαν του Τιμολέοντος τοιαύτη, ώστε να μη αποβαίνη εις -βλάβην των αγαθών ή των πονηρών τιμωρία. Επομένως των θεών η -ευμένεια προς τον Τιμολέοντα απεδείχθη θαυμασίως ου μόνον εις -τα κατορθώματα αυτού, αλλά προσέτι και εις τας πράξεις εις άς -απέτυχεν. - -ΛΑ. Αλλ' ο λαός των Συρακουσίων ωργίζετο υπό των τυράννων -περιοριζόμενος· διότι ο Μάμερκος, όστις εμεγαλοφρόνει ως γράφων -ποιήματα και τραγωδίας, εκόμπαζε και διά την νίκην του επί των -μισθοφόρων· και τας ασπίδας αναθείς εις τους Θεούς, επέγραψεν -εις αυτάς ελεγείον υβριστικόν· - - «Ταύτας, ασπίδας οστρειογραφείς (263), χρυσελεφαντηλέκτρους (264), - έχομεν δι' ευτελών λάβει ασπίδων ημείς.» - -Αφ' ού δε ταύτα έγινον, και ο Τιμολέων εξεστράτευσεν εις -Καλαυρίαν (265), ο Ικέτης εισώρμησεν εις την Συρακουσίαν, και -πολλά λαβών λάφυρα, και πολλά αυτήν βλάψας και υβρίσας, απήλθε -παρ' αυτήν την Καλαυρίαν, καταφρονών τον Τιμολέοντα διότι -ολίγους είχε στρατιώτας. Εκείνος δε, αφείς αυτόν να προχωρήση, -τον παρηκολούθησε διώκων αυτόν μετά ψιλών και ιππέων. Ως δ' -ενόησε τούτο ο Ικέτης, αφ' ού διέβη τον Δαμυρίαν ποταμόν, -εστάθη αμυντικήν θέσιν λαμβάνων· διότι θάρρος τω έδιδεν η -δυσκολία της διαβάσεως και το κρημνώδες της εκατέρωθεν όχθης. -Εις δε τους ιλάρχους (266) του Τιμολέοντος ενέπεσε δεινή έρις -και φιλονεικία, ήτις επέφερε της μάχης αναβολήν· διότι ουδείς -αυτών ήθελε να διαβή ύστερος των άλλων κατά των εχθρών, αλλ' -έκαστος ήθελεν αυτός να προταγωνιστήση· και τάξιν ουδεμίαν -είχεν η διάβασις, ως ωθούντο και παρέτρεχον ο είς τον άλλον. -Θέλων επομένως ο Τιμολέων να κληρώση τους αρχηγούς, έλαβε παρ' -εκάστου δακτύλιον, και αφ' ού έβαλεν όλους τους δακτυλίους εις -την χλαμύδα του και τους ανέμιξε, έδειξε τον πρώτον, όστις κατά -τύχην είχε γλυφήν της σφραγίδος τρόπαιον. Ως δ' είδον τούτο οι -νεανίσκοι, μετά χαράς ανακράζοντες, δεν περιέμεινον πλέον τον -άλλον κλήρον, και όσον ταχύτερον εδύνατο έκαστος διαβάντες τον -ποταμόν, ήλθον εις χείρας μετά των εχθρών. Ούτοι δε δεν -υπέμεινον την βίαν αυτών, αλλά φεύγοντες, έρριπτον, όλοι -ανεξαιρέτως τα όπλα των, και έπεσαν και χίλιοι φονευθέντες. - -AΒ. Ολίγον δε μετά ταύτα, εις των Λεοντίνων την χώραν -στρατεύσας ο Τιμολέων, συλλαμβάνει τον Ικέτην ζώντα, και τον -υιόν αυτού Ευπόλεμον, και τον ίππαρχον Εύθυμον, υπό των -στρατιωτών δεθέντας και εις αυτόν κομισθέντας. Και ο μεν Ικέτης -και ο νεανίσκος, ως τύραννοι και προδόται τιμωρηθέντες, -εθανατώθησαν. Ο δ' Εύθυμος, ανήρ αγαθός ων εις τους πολέμους, -και διά της τόλμης αυτού διακρινόμενος, δεν έτυχεν οίκτου, -διότι κατηγορήθη ως ειπών βλασφημίαν τινά κατά των Κορινθίων. -Ερρέθη δηλαδή ότι, όταν οι Κορίνθιοι εξεστράτευσαν κατ' αυτών, -δημηγορών εις τους Λεοντίνους, είπεν ότι ουδέν έγινε φοβερόν ή -δεινόν αν - - «Κορίνθιαι γυναίκες εκ του οίκου των - εξήλθον. (267)» - -Ούτως οι πολλοί των ανθρώπων αγανακτούσιν εκ λόγων μάλλον ή εκ -πράξεων πονηρών, και δυσκολώτερον υποφέρουσι την ύβριν παρά την -βλάβην. Και η μεν δι' έργων άμυνα επιτρέπεται ως αναγκαία εις -τους πολεμούντας· αι δ' ύβρεις, αποτέλεσμα φαίνονται ούσαι -πολλού μίσους ή πολλής κακίας. - -ΛΓ. Αφ' ού δ' επανήλθεν ο Τιμολέων, οι Συρακούσιοι δικάσαντες -τα θυγατέρας του Ικέτου επ' εκκλησίας, τας εθανάτωσαν (268). -Τούτο δε το έργον φαίνεται πάντων των του Τιμολέοντος -αξιομεμπτότερον διότι, αν εκείνος ήθελε να το εμποδίση, δεν θα -εφονεύοντο ούτως αύται. Φαίνεται δ' ότι τας παρέβλεψε, και τας -αφήκεν εις τον θυμόν των πολιτών, οίτινες εξεδίκησαν επ' αυτών -τον Δίωνα, τον αποβαλόντα τον Διονύσιον. Διότι ο Ικέτης ήτον ο -καταποντίσας ζώσας την γυναίκα του Δίωνος Αρετήν, και την -αδελφήν αυτού Αριστομάχην, και τον υιόν του, παίδα έτι όντα, ως -εγράψαμεν εις τον βίον του Δίωνος. - -ΛΔ. Μετά δε ταύτα, στρατεύσας κατά του Μαμέρκου εις την -Κατάνην, εύρεν αυτόν εις αντίστασιν παραταχθέντα περί το ρεύμα -την Άβολον (269), και νικήσας, τον έτρεψεν εις φυγήν, και -εφόνευσεν υπέρ τους δισχιλίους, ων μέρος ουκ ολίγον ήσαν οι υπό -Γέσκωνος πεμφθέντες επίκουροι Φοίνικες. Μετά ταύτας τας πράξεις -οι Καρχηδόνιοι μετά παρακλήσεων έκλεισαν ειρήνην μετ' αυτού, -επί συμφωνία αυτοί μεν να έχωσι την εντός του Αλύκου χώραν -(270), εις δε τους θέλοντας να μετοικώσι προς τους -Συρακουσίους να δίδωσι τας περιουσίας και τας οικογενείας των, -και να παύσωσι πάσαν συμμαχίαν μετά των τυράννων. Ο δε -Μάμερκος, το θάρρος απολέσας και τας ελπίδας, απέπλευσεν εις -την Ιταλίαν, όπως φέρη Λευκανούς (271) κατά του Τιμολέοντος -και των Συρακουσίων. Αλλ' οι μετ' αυτού εκπλεύσαντες, -στρέψαντες τας τριήρεις οπίσω, επανήλθον εις Σικελίαν, και -παρέδωκαν εις τον Τιμολέοντα την Κατάνην. Τότε, αναγκασθείς και -αυτός, κατέφυγεν εις Μεσσήνην προς τον Ίππωνα, όστις ήτον της -πόλεως τύραννος. Αλλ' ο Τιμολέων επήλθε κατ' αυτών και τους -επολιόρκησε κατά γην και κατά θάλασσαν· και ο μεν Ίππων, -αποδιδράσκων επί πλοίου, συνελήφθη, και παραλαβόντες αυτόν οι -Μεσσήνιοι, και τους υιούς αυτού εκ των σχολείων, και ως θέαμα -κάλλιστον του τυράννου την τιμωρίαν νομίζοντες, τους έφερον εις -το θέατρον, και βασανίσαντες αυτούς, τους εφόνευσαν. Ο δε -Μάμερκος παρεδόθη εις τον Τιμολέοντα, επί τω όρω του να δικασθή -υπό των Συρακουσίων, χωρίς όμως να τον κατηγορήση ο Τιμολέων. -Εκομίσθη επομένως εις Συρακούσας, και προελθών εις τον δήμον, -επεχείρησε ν' απαγγείλη λόγον τινά ον είχε προ πολλού συνθέσει -ο ίδιος. Αλλ' επειδή θόρυβος ηγείρετο, και έβλεπε την εκκλησίαν -ανένδοτον, ώρμησε, ρίψας το ιμάτιόν του, διά μέσου του θεάτρου -(272), και τρέχων έθραυσε την κεφαλήν του εις έν εκ των βάθρων -διά ν' αποθάνη. Δεν έτυχεν όμως τοιούτου τέλους, αλλ' απήχθη -ζων έτι, και υπέστη των ληστών την ποινήν (273). - -ΛΕ. Τας τυραννίδας λοιπόν κατά τούτον τον τρόπον εξήλειψεν ο -Τιμολέων, και έπαυσε τους πολέμους. Την όλην δε νήσον -εξηγριωμένην εκ των κακών παραλαβών, και υπ' αυτών των ιδίων -αυτής κατοίκων μεμισημένην, εις τοσούτον βαθμόν την εξημέρωσε -και την κατέστησε ποθητήν εις όλους, ώστε και ξένοι ήρχοντο να -κατοικήσωσιν εκεί, όθεν πριν απεδίδρασκον αυτοί οι πολίται. -Διότι την Ακράγαντα και την Γέλαν (274), πόλεις μεγάλας, -ερημωθείσας υπό των Καρχηδονίων μετά τον αττικόν πόλεμον -(275), κατώκησαν τότε, την μεν ο Μέγελλος και ο Φέριστος -πλεύσαντες εξ Ελέας (276), την δε ο Γοργός εκ Κέου (277), και -συναγαγόντες τους αρχαίους πολίτας, υπό τούτων δ' ηγαπάτο ο -Τιμολέων, διότι ου μόνον παρέσχεν εις τας ιδρύσεις αυτών -ασφάλειαν και γαλήνην, αλλά και τ' άλλα πάντα συμπαρεσκεύασε -μετά πάσης προθυμίας, ως αν ήτον ο ίδιος οικιστής αυτών. Και -πάντες δ' οι άλλοι ομοίως διέκειντο προς αυτόν, ώστε ούτε -πολέμου κατάλυσις, ούτε νόμων θέσις, ούτε χώρας κατοικισμός, -ούτε πολιτείας διάταξις εφαίνετο καλώς έχουσα, αν εκείνος δεν -συνέπραττε και δεν συνδιέθετεν, ως ανώτατος καλλιτέχνης εις του -έργου την αποπεράτωσιν θεοφιλή τινα και πρέπουσαν χάριν -προσθέτων. - -ΛΣΤ. Επί των χρόνων αυτού πολλοί μεγάλοι εγένοντο Έλληνες και -μεγάλα κατώρθωσαν, ως ο Τιμόθεος (278), και ο Αγησίλαος, και ο -Πελοπίδας, και ο Επαμινώνδας, όν προ πάντων εφιλοτιμείτο ο -Τιμολέων να μιμηθή. Αλλ' αι πράξεις εκείνων είχον την -λαμπρότητα μετά βίας τινός και μετά κόπου συναναμεμιγμένην, καί -τινες αυτών δεν έμεινον άνευ μομφής και άνευ μετανοίας. Εις δε -τα έργα του Τιμολέοντος, εξαιρουμένης της πράξεως εις ήν εξ -ανάγκης εκινήθη κατά του αδελφού του, ουδέν υπάρχει εφ' ού να -μη πρέπη, ως λέγει ο Τίμαιος, το του Σοφοκλέους επιφώνημα -(279). - - «Θεοί! τις Αφροδίτη, ή τις Ίμερος (280) - συνέπραξε μ' εκείνον; (281)» - -Διότι, ως η μεν ποίησις του Αντιμάχου (282) και τα ζωγραφήματα -του Διονυσίου (283), των Κολοφωνίων (284), ισχύν έχοντα και -τόνον, φαίνονται βεβιασμένα και μετά κόπου γενόμενα, εις δε τας -εικόνας του Νικομάχου (285) και εις του Ομήρου τους στίχους, -εν ώ έχουσι δύναμιν και χάριν, φαίνεται όμως αριδήλως ότι -ευκόλως και φυσικώς εξειργάσθησαν, ούτω προς τας στρατηγίας του -Επαμινώνδου και του Αγησιλάου, αίτινες υπήρξαν πολύπονοι, και -επετύγχανον δι' αγώνων δυσκόλων, ανεξεταζομένη η του -Τιμολέοντος, και πολύ έχουσα το κάλλος συγχρόνως και την -ευκολίαν, φαίνεται ουχί έργον τέχνης, αλλ' ικανότητος -ευτυχούσης. Εκείνος όμως πάντα τα κατορθώματα αυτού απέδιδεν -εις την τύχην, και εις την πατρίδα του προς τους φίλους γράφων, -και δημηγορών προς τους Συρακουσίους, πολλάκις είπεν ότι -γνωρίζει χάριν εις τον Θεόν, διότι, θέλων να σώση την Σικελίαν, -αυτού προς τούτο μετεχειρίσθη το όνομα. Εις δε την οικίαν του -ίδρυσεν ιερόν της Α υ τ ο μ α τ ί α ς (286), και εθυσίασεν -εις αυτήν· αυτήν δε την οικίαν καθιέρωσεν εις τον ιερόν -Δαίμονα. Κατώκει δ' οικίαν εκλεχθείσαν δι' αυτόν ως βραβείον -της στρατηγίας του υπό των Συρακουσίων, ως τω έδωκαν και το -τερπνότερον μέρος και κάλλιστον των αγρών. Εις τούτους δε -διέμενε τον περισσότερον καιρόν, και εκεί έφερεν εξ Ελλάδος και -την γυναίκα και τα παιδία του. Ποτέ δε δεν επέστρεψεν εις την -Κόρινθον, ουδ' ανεμίγη εις τους ελληνικούς θορύβους, ουδέ -παρεδόθη εις τον πολιτικόν φθόνον, εις όν ναυαγούσιν οι -πλείστοι των στρατηγών, εξ απληστίας τιμών και δυνάμεων αλλά -διεβίωσεν εκεί, απολαμβάνων τα καλά όσα αυτός κατώρθωσε. Τούτων -δε το μέγιστον ήτον το να βλέπη να ευδαιμονώσιν εξ αιτίας του -τοσαύται πόλεις και μυριάδες ανθρώπων. - -ΛΖ. Επειδή δε πρέπει, ως φαίνεται, ου μόνον πας κορυδαλός να -έχη λόφον εις την κεφαλήν, αλλά και πάσα δημοκρατία συκοφάντην, -επετέθησαν και κατά του Τιμολέοντος δυο των δημαγωγών, ο -Λαφύστιος και ο Δημαίνετος. Και ο μεν Λαφύστιος εις δίκην τινά -τω εζήτει εγγύησιν, διό οι πολίται εθορύβουν και ήθελον να τον -εμποδίσωσιν· αλλ' ο Τιμολέων δεν τους αφήκεν, ειπών ότι εκών -αυτός υπέστη τοσούτους πόνους και τοσούτους κινδύνους, όπως -δύναται ο βουλόμενος των Συρακουσίων να ποιήται χρήσιν των -νόμων. Προς δε τον Δημαίνετον, όστις τον κατηγόρησε πολύ εις -την εκκλησίαν διά την στρατηγίαν του, ουδέν απήντησεν· είπε δ' -ότι χάριν εις τους Θεούς χρεωστεί, αυτήν εκείνην ήν τοις -εζήτησε, βλέπων τους Συρακουσίους γενομένους κυρίους της -ελευθερίας του λόγου. Αφ' ού δ' ομολογουμένως κατώρθωσεν έργα -μέγιστα και κάλλιστα όλων των συγχρόνων αυτού Ελλήνων, και -μόνος ηρίστευσεν εις τας πράξεις εκείνας εις άς παρεκίνουν -πάντοτε οι σοφισταί διά πανηγυρικών λόγων τους Έλληνας· και εκ -μεν των εγχωρίων κακών, άτινα κατείχον την αρχαίαν Ελλάδα, -εκομίσθη υπό της τύχης μακράν, αναίμακτος και καθαρός, την δ' -ικανότητα και την ανδρείαν του επέδειξεν εις τους βαρβάρους και -τους τυράννους, εις τους Έλληνας δε και εις τους φίλους την -πραότητα και την δικαιοσύνην του· τα δε πλείστα τρόπαια των -αγώνων του έστησεν άνευ δακρύων και άνευ πένθους των πολιτών, -παραδούς την Σικελίαν εις τους εγκατοίκους αυτής, εντός -ολιγωτέρων των οκτώ ετών, καθαράν κακών και νόσων αιωνίων και -συμφυών. Εις δε την πρεσβυτικήν ηλικίαν του ησθάνθη -αμβλυνομένην την όρασίν του, και μετ' ολίγον εντελώς ετυφλώθη, -ούτε δους αυτός αφορμήν, ούτε εξ ιδιοτρόπου καταδρομής της -τύχης, αλλ', ως φαίνεται, εξ αιτίας τινός και διαθέσεως -οικογενειακής, ήτις ενείργησε μετά του καιρού· διότι λέγεται -ότι και πολλοί των συγγενών του απώλεσαν ούτω την όρασιν εις το -γήρας απομαρανθείσαν. Ο δ' Άθανις (287) λέγει ότι επί του -πολέμου έτι του προς τον Ίππωνα και τον Μάμερκον, εις το -στρατόπεδον το κατά τας Μυλλάς (288), τω επήλθε γλαύκωμα εις -τους οφθαλμούς, και όλοι προφανώς προείδον την τύφλωσιν· αλλ' -ότι διά τούτο δεν εγκατέλιπε την πολιορκίαν, αλλ' επιμείνας εις -τον πόλεμον, συνέλαβε τους τυράννους· άμα δ' επανήλθεν εις τας -Συρακούσας, ότι παρητήθη της υπερτάτης αρχηγίας, και παρεκάλεσε -τους πολίτας να τον απαλλάξωσιν, αφ' ού τα πράγματα είχον -φθάσει εις κάλλιστον τέλος. - -ΛH. Και ολιγώτερον πρέπει να θαυμάση τις αυτόν ότι υπέμεινε την -συμφοράν αλύπως· αξιοθαύμαστοι δε μάλιστα ήσαν οι Συρακούσιοι -διά την τιμήν και την ευγνωμοσύνην ήν απέδειξαν προς τον άνδρα -αφ' ού ετυφλώθη, ότε ήρχοντο μεν και αυτοί εις τας θύρας του, -έφερον δε και τους παρεπιδημούντας ξένους εις την οικίαν και το -χωρίον του, ίνα ιδώσι τον ευεργέτην αυτών, αγαλλόμενοι και -μεγαλοφρονούντες ότι επροτίμησε παρ' αυτοίς να εγκαταβιώση, -καταφρονήσας την λαμπροτάτην επάνοδον εις την Ελλάδα, ήν τα -κατορθώματά του τω παρεσκεύασαν. Και πολλά μεν και μεγάλα εις -τιμήν εκείνου και εγράφοντο και επράττοντο· ουδενός δ' αυτών -κατώτερον ήτον ότι εψήφισεν ο δήμος των Συρακουσίων, οσάκις -συμπέση πόλεμος αυτών προς αλλοφύλους, να λαμβάνωσι Κορίνθιον -στρατηγόν. Ωραίον δε θέαμα, και έντιμον δι' αυτόν παρίστα και -το εις τας εκκλησίας γινόμενον· διότι τ' άλλα όλα δι' εαυτών -κρίνοντες, εις τας μεγίστας διασκέψεις εκείνον εκάλουν. Ούτος -δε, διά της αγοράς υπό ζεύγους συρόμενος, εκομίζετο εις το -θέατρον, και εισήγετο επ' αυτής της αμάξης, καθώς εκάθητο. Και -ο μεν δήμος τον ησπάζετο, ομοφώνως προσαγορεύων αυτόν· εκείνος -δε, αντασπαζόμενος το πλήθος, και καιρόν τινα αφήνων διά τας -ευφημίας και τους επαίνους, έπειτα ήκουε το συζητούμενον, και -έδιδε γνώμην. Αφ' ού δ' αύτη ενεκρίνετο διά χειροτονίας, οι μεν -υπηρέται πάλιν απεκόμιζον διά του θεάτρου το ζεύγος, οι δε -πολίται, διά βοής και κρότου προπέμψαντες αυτόν, τας λοιπάς -δημοσίας αποφάσεις διεπραγματεύοντο καθ' εαυτούς. - -ΛΘ. Ενώ δ' ούτως εγηροτροφείτο εν τιμή και ευνοία, ως πατήρ -κοινός, εκ μικράς αφορμής προστεθείσης εις την ηλικίαν, -απέθανεν. Εδόθησαν δ' ημέραι τινές εις μεν τους Συρακουσίους -όπως παρασκευάσωσι τα της ταφής του, εις δε τους περιοίκους και -ξένους όπως συνέλθωσι· και κατά τ' άλλα λαμπράς έτυχε κηδείας, -και νεανίσκοι διά ψήφου εκλεχθέντες, έφερον κεκοσμημένον τον -νεκρικόν κράββατον διά των ανακτόρων του Διονύσου, άτινα δεν -ήσαν κατεδαφισμένα, και πολλαί μυριάδες ανδρών και γυναικών τον -προέπεμπον. Ήτον δ' η θέα αυτών εορτάσιμος, διότι πάντες ήσαν -εστεφανωμένοι, και εφόρουν ενδύματα καθαρά, φωναί δε και -δάκρυα, συγκεκραμένα μετά μακαρισμού του αποθανόντος, ενέφαινον -ουχί τιμής τυπικήν ένδειξιν, ουδέ λειτουργίαν τινά εκ συνθήκης, -αλλά πόθον δίκαιον, και αφοσίωσιν ευνοίας αληθινής. Τέλος δε, -όταν η κλίνη ετέθη εις την πυράν, ο Δημήτριος, όστις ήτον ο -μεγαλοφωνότατος των τότε κηρύκων, ανεκήρυξε τοιούτον κήρυγμα, -πρότερον γεγραμμένον· «Ο δήμος των Συρακουσίων τούτον τον -Τιμολέοντα Τιμοδήμου, Κορίνθιον, θάπτει διά διακοσίων μνων -(289)· ετίμησε δ' αυτόν εις αιώνα τον άπαντα δι' αγώνων -μουσικών, ιππικών, γυμνικών διότι τους τυράννους καταλύσας, και -τους βαρβάρους καταπολεμήσας, και τας μεγίστας των -κατεστραμμένων πόλεων κατοικίσας, απέδωκε τους νόμους εις τους -Σικελιώτας.» Ενεταφίασαν δε το σώμα εις την αγοράν, και στοάς -ύστερον περιεγείραντες, και παλαίστρας ενοικοδομήσαντες, -προσδιώρισαν ταύτα εις γυμνάσιον των νέων, και ωνόμασαν αυτό -Τιμολεόντειον. Αυτοί δε το πολίτευμα και τους νόμους -μεταχειριζόμενοι τους υπ' αυτού τεθέντας, έμειναν επί πολύν -χρόνον ευδαιμονούντες. - - - -ΑΙΜΙΛΙΟΣ ΠΑΥΛΟΣ - - - -Α. Δι' άλλους μεν συνέβη ν' αρχίσω γράφων τους βίους εγώ, -επέμεινα δε και εξηκολούθησα ήδη δι' εμαυτόν, προσπαθών ως εις -κάτοπρον να βλέπω εις την ιστορίαν, και να διακοσμώ όσον -δύναμαι και ν' αφομοιώ τον βίον μου προς εκείνων τας αρετάς· -διότι συνδιαίτησιν και συμβίωσιν ομοιάζει προ πάντων το πράγμα, -όταν δεχόμενοι και παραλαμβάνοντες έκαστον αυτών διά της -ιστορίας ως εις φιλοξενίαν, αναθεωρώμεν «πόσος και ποίος τις -ήτον» (290) τα κυριώτερα και τα κάλλιστα των πράξεων αυτού -προς γνώσιν λαμβάνοντες. - - «Φευ! ποία ταύτης έστι μείζων ηδονή (291)», - -και ενεργότερα προς ηθών επανόρθωσιν; Και ο μεν Δημόκριτος -(292) λέγει ότι πρέπει να ευχώμεθα όπως τυγχάνωμεν ειδώλων -ευτυχών, και όπως κατέρχονται προς ημάς εκ του περιέχοντος τα -συμφωνούντα μεθ' ημών και χρηστά μάλλον παρά τα φαύλα και τα -μοχθηρά (293), εισαγαγών εις την φιλοσοφίαν λόγον ουχί αληθή, -και παρεκτρέποντα προς απεράντους δεισιδαιμονίας. Ημείς δε, διά -της περί την ιστορίαν ενασχολήσεως, και διά της συνηθείας της -συγγραφής, παρασκευάζομεν ημάς αυτούς εις το να δεχώμεθα -πάντοτε εις τας ψυχάς ημών τας μνήμας των αρίστων και -δοκιμωτάτων· και αν η σχέσις των ανθρώπων μεθ' ών διαιτώμεθα εξ -ανάγκης, φαύλον τι έχουσα ή αγενές ή κακόηθες, προσβάλλη ημάς -δι' αυτού, ν' αποκρούωμεν αυτό και να το αποβάλλωμεν, -στρέφοντες προς τα κάλλιστα των παραδειγμάτων ιλαράν την -διάνοιαν και πραείαν. Εκ τούτων σοι πέμπω διά του παρόντος τον -βίον Τιμολέοντος του Κορινθίου και τον του Αιμιλίου Παύλου, -ανδρών ών ου μόνον αι προαιρέσεις αλλά και αι τύχαι υπήρξαν -αγαθαί προς τα πράγματα, ώστε θέλει αμφισβητηθή αν δι' ευτυχίας -μάλλον ή διά φρονήσεως κατώρθωσαν των έργων αυτών τα μέγιστα. - -Β. Οι πλείστοι συγγραφείς ομολογούσιν ότι ο οίκος των Αιμιλίων -ήτον εκ των ευπατριδών και των παλαιών. Ότι δ' ο πρώτος αυτών, -όστις και εις το γένος κατέλιπε την επωνυμίαν του, ήτον ο -Μάμερκος, υιός Πυθαγόρου του σοφού (294) διά την γλυκύτητα και -χάριν του λόγου του Αιμύλιος (295) προσαγορευθείς, είπον -τινές, οίτινες απέδωκαν εις τον Πυθαγόραν την εκπαίδευσιν του -βασιλέως Νουμά (296). Και οι πλείστοι μεν των εκ της οικίας -ταύτης εις δόξαν προαχθέντων ευτύχησαν διά της αρετής ήν -εζήλωσαν. Του δε Λευκίου Παύλου το κατά τας Κάννας ατύχημα -έδειξε και την φρόνησιν συγχρόνως και την ανδρείαν αυτού, διότι -μη δυνηθείς να πείση τον συνάρχοντα αυτού, και να τον εμποδίση -του να πολεμήση, εις μεν την μάχην άκων συνέπραξε μετ' αυτού, -της δε φυγής δεν συμμετέσχεν, αλλ' όταν ο συνάψας την μάχην -εγκατέλιπεν αυτήν, αυτός σταθείς και μαχόμενος κατά των εχθρών -εφονεύθη. Τούτου η μεν θυγάτηρ Αιμιλία ενυμφεύθη τον μέγαν -Σκηπίωνα· ο δ' υιός Παύλος Αιμίλιος, περί ού ταύτα γράφονται, -εις ηλικίαν ελθών κατά καιρόν εφ' ού ήνθουν δόξαι και αρεταί -επιφανεστάτων ανδρών και μεγίστων, διέλαμψεν ουχί ζηλώσας τα -επιτηδεύματα των νέων οίτινες ευδοκιμούσιν, ουδέ την ιδίαν μετ' -αυτών οδόν απ' αρχής πορευθείς· διότι ούτε εις λόγους ησχολείτο -δικαστικούς, και τους ασπασμούς και τας δεξιώσεις και -φιλοφροσύνας, δι' ών κολακεύοντες πολλοί τον δήμον απέκτων -αυτού την εύνοιαν, θεραπευτικοί και σπουδαίοι λεγόμενοι, -παρέλιπεν εντελώς, αν και προς αμφότερα ήτον ευφυής· αλλ' -επιζητών μάλλον την απ' ανδρείας και δικαιοσύνης και πίστεως -δόξαν, ως εκατέρου κρείττονα, και κατά τούτο διέφερε των -ομηλίκων του απ' αρχής. - -Γ. Η πρώτη δε των επισήμων αρχών ήν εζήτησεν υπήρξεν η -αγορανομία (297), και προεκρίθη εκ δώδεκα υποψηφίων, οίτινες -λέγεται ότι μετά ταύτα πάντες υπάτευσαν. Γενόμενος δ' ιερεύς -των Αυγούρων ονομαζομένων (298), ούς οι Ρωμαίοι αναδεικνύουσιν -επισκόπους και φύλακας της δι' ορνίθων και διοσημειών μαντικής, -ούτως εσεβάσθη τα πάτρια ήθη, και κατενόησε την των παλαιών -περί τα θεία ευλάβειαν, ώστε την ιερωσύνην, ήτις εφαίνετο -έντιμός τις υπηρεσία, και επιζήτητουν άλλοι ένεκα δόξης, -ανέδειξε μίαν των υπερτάτων τεχνών, και εδικαίωσε τους -φιλοσόφους, όσοι ώρισαν την ευσέβειαν επιστήμην της των θεών -θεραπείας. Διότι τα πάντα ετελούντο υπ' αυτού μετά σπουδής και -μετ' εμπειρίας, και απείχε πάσης άλλης εργασίας όταν περί αυτής -επρόκειτο, και ουδέν παρέλειπεν ή εκαινοτόμει, μετά των -συνιερέων πάντοτε και περί των μικρών φιλονεικών, και διδάσκων -ότι, αν νομίζη τις ότι το θείον είναι εύκολον και δεν -δυσαρεστείται διά τας τοιαύτας αμελείας, εις την πόλιν όμως -δύσκολον είναι να συγχωρή τα τοιαύτα και να τα παραβλέπη. Διότι -ουδείς εξ αρχής αμέσως διά μεγάλου παρανομήματος μετακινεί την -πολιτείαν, αλλά και αυτήν των μεγίστων την τήρησιν -καταστρέφουσιν οι παραμελούντες την ακρίβειαν περί τα μικρά. -Ουχ ήττον δ' απεδείκνυτο και των στρατιωτικών ηθών και -παραδόσεων εξεταστής και φύλαξ, και στρατηγών δεν εδημαγώγει, -ουδέ, ως οι πλείστοι τότε, εθήρευε δευτέρας αρχάς χαριζόμενος -εις των πρώτων την διαχείρησιν, και πράως προσφερόμενος προς -τους αρχομένους, αλλ' ως τις άλλων οργίων έμπειρος ιερεύς, -εξήγει τα καθ' έκαστα των κατά τας στρατείας εθίμων, και -φοβερός ών εις τους απειθούντας και παραβαίνοντας, ανώρθου την -πατρίδα, και σχεδόν εθεώρει την επί των εχθρών νίκην ως -πάρεργον της των πολιτών παιδεύσεως. - -Δ. Επεκράτει τότε ο πόλεμος όν είχον οι Ρωμαίοι προς Αντίοχον -τον μέγαν (299), και οι επιτηδειότατοι των στρατηγών αυτών -ήσαν κατ' εκείνου απεσταλμένοι, όταν άλλος πόλεμος ηγέρθη εκ -δυσμών, και μεγάλα κινήματα έγιναν εις την Ιβηρίαν. Εις τούτον -εστάλη ο Αιμίλιος στρατηγός, έχων ουχί έξ πελέκεις (300), -όσους έχουσιν οι στρατηγούντες, αλλά προσλαβών άλλους τόσους, -ώστε η επισημότης της εξουσίας αυτού ωμοίασε την υπατικήν. -Ενίκησε δε δις τους βαρβάρους εκ παρατάξεως, και εφόνευσε περί -τας τριάκοντα χιλιάδας αυτών. Φαίνεται δ' ότι τούτο υπήρξε -προφανές της στρατηγικής αυτού ικανότητος κατόρθωμα, διότι -ωφεληθείς εκ της καταλληλότητος των χωρίων, και διάβασίν τινα -ποταμού ενεργήσας, διευκόλυνε την νίκην εις τους στρατιώτας. -Υπέταξε δε πόλεις διακοσίας πεντήκοντα, δεχθείσας αυτόν -εκουσίως. Αφείς δε την επαρχίαν κατηρτισμένην εν ειρήνη και -πίστει, επανήλθεν εις Ρώμην, ουδέ κατά μίαν δραχμήν εκ της -εκστρατείας γενόμενος ευπορώτερος. Ήτον δε και κατά τ' άλλα -αργός μεν εις το ν' αποκτά, δαπανηρός δε και αφειδής της -περιουσίας του. Αύτη δε δεν ήτον πολλή, αλλά μόλις εξήρκεσε -μετά τον θάνατον αυτού εις απόδοσιν της οφειλομένης προικός εις -την γυναίκα του. - -Ε. Ενυμφεύθη δε την Παπιρίαν, θυγατέρα του Μάσωνος (301), -ανδρός υπατικού, και αφ' ού πολύν καιρόν συνώκησε μετ' αυτής, -αφήκε τον γάμον, ει και άριστα τέκνα απ' αυτής αποκτήσας. Διότι -αύτη τω εγέννησε τον κλεινότατον Σκηπίωνα και τον Μάξιμον -Φάβιον. Αιτία δε γραπτή της διαξεύξεως αυτού δεν περιήλθεν εις -ημάς, αλλά φαίνεται ότι αληθής είναι λόγος τις όστις ερρέθη -περί της των γάμων διαλύσεως. Ανήρ Ρωμαίος εχώριζε την γυναίκα -του· οι δε φίλοι του ενουθέτουν αυτόν· «Δεν είναι σώφρων; τω -έλεγον, δεν είναι εύμορφος; δεν είναι γόνιμος;» Αλλ' εκείνος, -δείξας το υπόδημά του (κάλτιον (302) καλούσαν αυτό οι -Ρωμαίοι)· «Δεν είναι ωραίον αυτό; απήντησε, δεν είναι -καινούργιον; Αλλά τις εξ υμών ημπορεί να γνωρίζη ποίον μέρος -του ποδός μου θλίβει;» Και τω όντι μεγάλα μεν και πασίγνωστα -σφάλματα εγένοντο αιτίαι διαζυγίων άλλων γυναικών· δι' άλλας -δε, αηδία τις, και των ηθών δυσαρμοστία, και μικρά τινα και -πυκνά παραπτώματα, άγνωστα εις τους άλλους, απεχθείας -επιφέρουσιν ασυμβιβάστους εις τα συνοικέσια. Ούτω λοιπόν ο -Αιμίλιος, χωρισθείς της Παπιρίας, ενυμφεύθη άλλην, και τους δύο -παίδας ούς αυτή εγέννησεν είχεν εις την οικίαν του, τους δε -προτέρους έδωκε θετούς εις τους μεγίστους οίκους και εις τα -επιφανέστατα γένη, τον μεν πρεσβύτερον εις το του Μαξίμου -Φαβίου, του πεντάκις υπατεύσαντος· τον δε νεώτερον υιοθετήσας ο -υιός του Αφρικανού Σκηπίωνος, εξάδελφόν του όντα, ωνόμασε -Σκηπίωνα. Εκ δε των θυγατέρων του Αιμιλίου την μεν ενυμφεύθη ο -υιός του Κάτωνος, την δ' άλλην ο Αίλιος Τουβέρων, ανήρ άριστος, -και εκείνος μεταξύ των Ρωμαίων, όστις την πενίαν υπέμεινε -μεγαλοπρεπέστατα· διότι δεκαέξ ήσαν οι συγγενείς, Αίλιοι όλοι· -είχον δ' οικίσκον μικρότατον, και έν χωρίον ήρκει εις όλους, -μίαν έχοντας εστίαν μετά πολλών παίδων και γυναικών. Μεταξύ -τούτων ήτον και η θυγάτηρ τούτου του Αιμιλίου, του δις -υπατεύσαντος και δις θριαμβεύσαντος, μη αισχυνομένη την πενίαν -του ανδρός της, αλλά θαυμάζουσα την αρετήν αυτού δι' ήν ήτον -πένης. Οι σημερινοί δ' αδελφοί και συγγενείς, αν διά κλιμάτων -(303) και ποταμών και διατειχισμάτων δεν χωρίσωσι τα κοινά -κτήματα, και ευρύχωρον δεν λάβωσιν απ' αλλήλων απόστασιν, δεν -παύουσι φιλονεικούντες. Ταύτα παρέχει η ιστορία άξια -παρατηρήσεως και σκέψεως εις τους θέλοντας και αυτοί να -σωθώσιν. - -ΣΤ. Ο δ' Αιμίλιος, ύπατος εκλεχθείς (304), εξεστράτευσε κατά -των παρά τας Άλπεις Αιγύων, ούς τινες και Λιγυστίνους -ονομάζουσιν, έθνος μάχιμον και θυμοειδές, πείραν δε του πολέμου -λαμβάνον παρά των Ρωμαίων διά την γειτνίασιν· διότι νέμονται τα -έσχατα και προς τας Άλπεις καταλήγοντα μέρη της Ιταλίας, και εξ -αυτών των Άλπεων όσα βρέχονται υπό του Τυρρηνικού πελάγους και -αντικρύζουσι την Λιβύαν (305), μεμιγμένοι μετά Γαλατών και των -παραλίων Ιβήρων. Τότε δε, περιτρέχοντες την θάλασσαν εις σκάφη -πειρατικά, αφήρουν και διήρπαζον τα εμπορεύματα μέχρι των -Ηρακλείων στηλών αναπλέοντες. Όταν λοιπόν επήλθε κατ' αυτών ο -Αιμίλιος, τεσσαράκοντα χιλιάδες γενόμενοι, αντέστησαν κατ' -αυτού· έχων δ' εκείνος μόνον οκτακισχιλίους, προσέβαλεν αυτούς, -αν και πενταπλασίους, τους έτρεψεν εις φυγήν, και εις τα τείχη -κατακλείσας αυτούς, τοις απεύθυνε προτάσεις φιλανθρώπους και -συμβιβαστικάς· διότι οι Ρωμαίοι δεν ήθελον να εξολοθρεύσωσιν -εντελώς το έθνος των Λιγύων, κείμενον ως περίφραγμα εμπρός -αυτών η προπύργιον, και εμποδίζον τα κινήματα δι' ών οι Γαλάται -πάντοτε ηπείλουν την Ιταλίαν. Εμπιστευθέντες λοιπόν εις τον -Αιμίλιον, τω παρέδωσαν και τα πλοία των και τας πόλεις· και -αυτός τας μεν πόλεις ουδόλως ηδίκησε, και τα τείχη μόνον -κρημνίσας, τας απέδωκεν εις αυτούς· τα πλοία όμως τοις αφήρεσεν -όλα, και ουδέν τοις αφήκε τρισκάλμου (306) μεγαλήτερον· τους -δε συλληφθέντος υπ' αυτών διέσωσε, πολλούς ευρεθέντας και -Ρωμαίους και ξένους. Ύστερον δε, ει και πολλάκις εφάνη ότι -ήθελε πάλιν να υπατεύση, και άπαξ μάλιστα ετέθη και υποψήφιος, -αποτυχών όμως και παροραθείς, έμενεν ήσυχος του λοιπού, εις των -ιερών αφιερωμένος την επιμέλειαν, και εξασκών τους υιούς του -εις μεν την επιχώριον και πάτριον παιδείαν, καθώς αυτός -εξησκείτο, εις δε την ελληνικήν έτι φιλοτιμότερον. Διότι ου -μόνον γραμματικοί, και σοφισταί, και ρήτορες, αλλά και πλάσται, -και ζωγράφοι, και ίππων και σκύλων επιστάται, και κυνηγίου -διδάσκαλοι Έλληνες ήσαν περί τους νεανίσκους. Ο δε πατήρ αυτών, -αν δεν υπήρχε δημόσιόν τι εμπόδιον, παρευρίσκετο πάντοτε εις -τας μελέτας και τα γυμνάσια αυτών, φιλότεχνος ών ως ουδείς -έτερος των Ρωμαίων. - -Ζ. Ήτον δε τότε των δημοσίων πράξεων ο καιρός, καθ' όν -πολεμούντες κατά Περσέως, του βασιλέως των Μακεδόνων, -κατηγόρουν τους στρατηγούς, ότι εξ απειρίας και ατολμίας -διεχειρίζοντο αισχρώς και καταγελάστως τα πράγματα, και -εκακοποιούντο μάλλον υπό των εχθρών ή ό,τι τους εκακοποίουν. -Αφ' ού Αντίοχον, τον επικληθέντα Μέγαν, υποχωρήσαντα εκ της -άλλης Ασίας, εδίωξαν επέκεινα του Ταύρου και τον κατέκλεισαν -εις την Συρίαν, ευχαρίστως διά δεκαπέντε χιλιάδων ταλάντων τας -συνθήκας ταύτας εξαγοράσαντα· αφ' ού ολίγον πρότερον εν -Θεσσαλία συνέτριψαν τον Φίλιππον (307) και ηλευθέρωσαν τους -Έλληνας από των Μακεδόνων· αφ' ού και τον Αννίβαν -κατεπολέμησαν, προς όν ουδείς βασιλεύς εδύνατο να παραβληθή -κατά τόλμην ή κατά δύναμιν, ενόμιζον ουχί ανεκτόν να είν' -εμπεπλεγμένοι μετά του Περσέως, ως ίσοι προς ίσον της Ρώμης -αντίπαλον, και επί πολύν χρόνον να πολεμή αυτός τους Ρωμαίους -διά των λειψάνων της πατρικής ήττης· αγνοούντες ότι νικηθείς ο -Φίλιππος, κατέστησε των Μακεδόνων την δύναμιν πολύ ισχυροτέραν -και μαχιμωτέραν. Ταύτα θέλω βραχέως διηγηθή, αρχόμενος άνωθεν. - -II. Αντίγονος, ο κραταιότατος των Αλεξάνδρου διαδόχων και -στρατηγών, αποκτήσας δι' εαυτόν και τους απογόνους του την -προσηγορίαν του βασιλέως, έσχεν υιόν Δημήτριον, (308) ού υιός -εγένετο ο Αντίγονος, ο επονομασθείς Γονατάς. Τούτου δ' υιός ην -ο Δημήτριος, όστις ολίγον βασιλεύσας καιρόν, και υιόν εις -παιδικήν ηλικίαν απολιπών τον Φίλιππον, απέθανε. Φοβηθέντες δ' -οι πρώτοι των Μακεδόνων την αναρχίαν, εκάλεσαν τον Αντίγονον, -εξάδελφον του αποθανόντος, και νυμφεύσαντες μετ' αυτού την -μητέρα του Φιλίππου, πρώτον μεν τον ωνόμασαν επίτροπον και -στρατηγόν, έπειτα δε, γνωρίσαντες αυτόν μετριοπαθή και -χρήσιμον, τον ανηγόρευσαν βασιλέα. Επεκλήθη δε Δ ώ σ ω ν, -ως υποσχόμενος μεν πάντοτε, μη εκτελών δε τας υποσχέσεις του -(309). Μετά τούτον δε βασιλεύσας ο Φίλιππος, διέπρεψε μεγάλως -μεταξύ των βασιλέων, έτι μειράκιον ων, και εφαίνετο ως μέλλων -ν' αναστήση την Μακεδονίαν εις την παλαιάν αυτής περιοπήν, και -ως μέλλων μόνος ν' αναχαιτήση των Ρωμαίων την δύναμιν, κατά -πάντων ήδη εγειρομένην. Νικηθείς δ' εις μεγάλην μάχην περί την -Σκοτούσσαν υπό Τίτου Φλαμινίνου, τότε μεν υπέκυψε, και πάντων -των καθ' εαυτόν κυρίους ανεγνώρισε τους Ρωμαίους, και μετρίου -προστίμου τυχών, έμεινεν ευχαριστημένος. Ύστερον δε, -δυσανασχετών, και το να οφείλη την βασιλείαν εις χάριν των -Ρωμαίων θεωρών ίδιον αιχμαλώτου μάλλον την τρυφήν αγαπώντος, -παρ' ανδρός έχοντος φρόνημα και μεγαλοψυχίαν, έστρεψε την -γνώμην του προς τον πόλεμον, και παρεσκευάζετο λαθραίως και -πανούργως. Και τας μεν πόλεις τας κειμένας επί των μεγάλων οδών -και τας παραθαλασσίους εγκατέλειπεν ασθενείς και σχεδόν -ερήμους, ώστε να καταφρονώνται, συνήγε δε δύναμιν πολλήν εις τα -άνω μέρη, και τα μεσόγεια χωρία και φρούρια και πόλεις πληρών -όπλων και χρημάτων πολλών και ακμαίων στρατιωτών, εγύμναζε τον -πόλεμον, και τον συνείχεν ως κεκρυμμένον αδήλως· διότι όπλων -αποτεταμιευμένων, και εν αχρηστία μενόντων είχε τριάκοντα -χιλιάδας, οκτώ δ' εκατομμύρια μεδίμνων σίτου ήσαν -εγκατωκοδομημένα εντός των τειχών, και πλήθος χρημάτων, όσον -ήρκει όπως επί δέκα έτη τρέφη δεκακισχιλίους μισθοφόρους, -πολεμούντας υπέρ της χώρας. Αλλ' εκείνος μεν δεν επρόφθασε να -κινήση τας δυνάμεις ταύτας και να εκτελέση το σχέδιό του, -αποθανών εκ λύπης και αθυμίας, διότι ενόησεν ότι αδίκως -εθανάτωσε τον ένα των υιών του, Δημήτριον, πεισθείς εις του -άλλου, του χειροτέρου τας διαβολάς. Ο δε μένων των υιών του, ο -Περσεύς, μετά της βασιλείας διεδέχθη και την κατά των Ρωμαίων -έχθραν αυτού. Αλλά τοιούτο βάρος να φέρη ήτον ανίκανος διά την -μικρότητα και την μοχθηρίαν του ήθους του, πλήρης ων παθών και -ελαττωμάτων, εν οίς επρώτευεν η φιλαργυρία. Λέγεται δ' ότι ουδέ -γνήσιος ην την καταγωγήν, αλλ' ότι τον εγέννησε ράπτριά τις εξ -Άργους, Γναθαινία ονομαζομένη, τον έλαβε δ' αρτιγέννητον η -σύζυγος του Φιλίππου, και κρυφίως τον εδέχθη υποβολιμαίον. Διά -τούτο φαίνεται προ πάντων ότι εφοβήθη και εφόνευσε τον -Δημήτριον, μήπως έχων γνήσιον ο οίκος διάδοχον, αποκαλύψη την -νοθείαν εκείνου. - -Θ. Αλλά καί τοι αγεννής ών και ταπεινός, υπό των δυνάμεων άς -διέθετεν παρακινούμενος, απεδύθη προς τον πόλεμον, και αντέσχε -πολύν καιρόν, νικήσας υπατικούς αρχηγούς των Ρωμαίων, και -στρατεύματα και στόλους μεγάλους, και κυριεύσας τινάς αυτών. -Και τον πρώτον μεν εισβαλόντα εις την Μακεδονίαν, Πόπλιον -Λικίννιον, ενίκησεν εις ιππομαχίαν και τον έτρεψεν εις φυγήν, -και δισχιλίους και πεντακοσίους γενναίους άνδρας εφόνευσε, και -ζώντας άλλους εξακοσίους συνέλαβεν. Εις δε τον στόλον, όστις -ήτον προσωρμισμένος εις τον Ωρεόν, επιπλεύσας απροσδοκήτως, -είκοσι μεν εκυρίευσεν ολκάδας (310) μετ' αυτού του φορτίου, -των, τα δ' επίλοιπα, σίτου πλήρη, κατεβύθισεν. Εκυρίευσε δε και -τέσσαρα πλοία πεντηρικά (311). Και μάχην συνήψεν εκ δευτέρου, -καθ' ήν απέκρουσε τον υπατικόν Οστίλιον, θέλοντα διά βίας να -εισβάλη κατά τας Ελιμίας (312) Εισβαλόντα δε λαθραίως διά της -Θεσσαλίας, τον προσεκάλεσεν εις μάχην, αλλ' εφοβήθη εκείνος να -την δεχθή. Εκστρατεύσας δε, παρέργως του πολέμου, κατά των -Δαρδανέων (313), ως περιφρονών δήθεν τους Ρωμαίους και ως έχων -καιρόν ν' ασχοληθή αλλαχού, κατέκοψε δέκα χιλιάδας εκ των -βαρβάρων τούτων, και έλαβε πολλά λάφυρα, Υπεκίνει δε και τους -Γαλάτας τους περί τον Ίστρον κατοικούντας, οίτινες καλούνται -Βαστάρναι (314), στρατόν ιππικόν και μάχιμον· εκάλει δε και -τους Ιλλυρίους (315), διά Γενθίου, του βασιλέως αυτών, να -βοηθήσωσιν εις τον πόλεμον και αυτοί. Και λόγος διέτρεξεν ότι -διά μισθού υπ' αυτού πεισθέντες οι βάρβαροι, έμελλον διά της -κάτω Γαλατίας παρά τον Αδρίαν να εισβάλωσιν εις την Ιταλίαν. - -I. Ταύτα μανθάνοντες οι Ρωμαίοι, ενέκρινον ν' αφήσωσι τας -χάριτας και τας υποψηφιότητας ως προς τας στρατηγίας, και να -καλέσωσιν εις την αρχηγίαν άνδρα νουν έχοντα, και ηξεύροντα πώς -να διεξαγάγη μεγάλα πράγματα. Ούτος ήτον ο Παύλος Αιμίλιος, -ηλικίας, μεν ήδη προκεχωρημένης και εξηκοντούτης σχεδόν, -ακμάζων δε κατά την σωματικήν δύναμιν, υπό νέων υιών και -γαμβρών περιστοιχιζόμενος, και υπό φίλων και συγγενών πολλήν -εχόντων δύναμιν, οίτινες πάντες τον έπειθον να υπακούση εις τον -δήμον, καλούντα αυτόν εις την υπατείαν. Αλλ' εκείνος κατ' αρχάς -μεν απεποιείτο δήθεν προς το πλήθος, και απέκρουε την προθυμίαν -αυτών, ως μη επιθυμών την αρχήν. Επειδή δε καθ' ημέραν -επανήρχοντο και τον προσεκάλουν εις την αγοράν, και κατεβόων -κατ' αυτού, επείσθη· και άμα παρουσιάσθη μεταξύ των -επιζητούντων την υπατείαν, εφάνη ουχί ερχόμενος όπως λάβη -αρχήν, αλλ' όπως φέρη νίκην και του πολέμου επιτυχίαν, και όπως -δώση εις τους πολίτας το ενδόσιμον να καταβώσιν εις το πεδίον· -μετά τοσαύτης ελπίδος και προθυμίας εδέχθησαν πάντες αυτόν, και -κατέστησαν ύπατον αυτόν εκ δευτέρου, μη αφήσαντες να τεθή, κατά -την συνήθειαν, κλήρος επί των επαρχιών, αλλά ψηφίσαντες ευθύς -δι' αυτόν του Μακεδονικού πολέμου την αρχηγίαν. Λέγεται δ' ότι, -ως ανηγορεύθη στρατηγός κατά του Περσέως, προπεμφθείς εις την -οικίαν του λαμπρώς υπό του δήμου παντός, εύρε την θυγατέρα του -Τερτίαν, ήτις ήτον παιδίον έτι, δακρύουσαν, και ασπασθείς αυτήν -την ηρώτησε διατί λυπείται. Εκείνη δ' εναγκαλισθείσα και -φιλούσα αυτόν, «Δεν ηξεύρεις, ω πάτερ, τω είπεν, ότι μας -απέθανεν ο Περσεύς;» «Ενόει δε κυνάριον τρεφόμενον υπ' αυτής, -και ούτως ονομαζόμενον. Ο δ' Αιμίλιος, «Αγαθή τύχη, είπεν, ω -θύγατερ, και δέχομαι τον οιωνόν.» Ταύτα ιστορεί Κικέρων ο ρήτωρ -εν τοις περί μαντικής (316). - -ΙΑ. Ήτον δε συνήθεια, οι λαμβάνοντες την υπατείαν ν' αποδίδωσι -χάριν τρόπον τινά εις τον δήμον, και διά τούτο να -προσαγορεύσωσιν αυτόν φιλοφρόνως από του βήματος. Ο Αιμίλιος -λοιπόν εις εκκλησίαν συναγαγών τους πολίτας, είπεν ότι την μεν -πρώτην υπατείαν αυτός επεζήτησε, διότι ήθελεν εξουσίαν, την δε -δευτέραν, διότι εκείνοι ήθελον στρατηγόν. Επομένως ότι ουδεμίαν -τοις γνωρίζει χάριν, και παραχωρεί την αρχηγίαν, αν νομίζωσιν -ότι δι' άλλου τινός καλήτερον θα διεξαχθώσι τα του πολέμου. Αν -δ' εμπιστεύωνται εις αυτόν, ούτε να στρατηγώσι και αυτοί παρά -τον στρατηγόν, ουδ' εις λόγους να δαπανώνται, αλλά να εκτελώσιν -εν σιωπή τα δέοντα προς τον πόλεμον· διότι αν ζητώσι ν' άρχωσι -του άρχοντος, θέλουσι γίνει έτι μάλλον καταγέλαστοι παρά -σήμερον. Ταύτα ειπών, πολλήν μεν αιδώ προς εαυτόν ενέπνευσεν -εις τους πολίτας, μεγάλην δε προσδοκίαν του μέλλοντος, και όλοι -έχαιρον ότι αφέντες τους κολακεύοντας, εξελέξαντο στρατηγόν -έχοντα παρρησίαν και γενναιοφροσύνην. Ούτως ο δήμος των -Ρωμαίων, όπως άρχη των άλλων και αναδείκνυται πάντων μέγιστος, -εγίνετο δούλος του καλού και της αρετής. - -ΙΒ. Ότι δ' ο Αιμίλιος Παύλος, άμα εκίνησεν εις εκστρατείαν, -είχε πλουν ευτυχή και πάσαν ευκολίαν προς οδοιπορίαν, ώστε -ταχέως και ασφαλώς έφθασεν εις το στρατόπεδον, τούτο αποδίδω -εις την καλήν αυτού τύχην. Εις δε τον πόλεμον και την -στρατηγίαν αυτού, βλέπων άλλα μεν κατορθωθέντα διά της μεγάλης -τόλμης αυτού, άλλα δε διά των φρονίμων αυτού βουλευμάτων, άλλα -διά προθύμων υπηρεσιών των φίλων του, και άλλα διότι εις τας -δεινάς περιστάσεις είχε θάρρος και σκέψιν ορθήν, ουδέν δύναμαι -των λαμπρών και διασήμων έργων αυτού ν' αποδώσω εις την -λεγομένην του ανδρός ευτυχίαν, ως επ' άλλων στρατηγών, εκτός αν -τις ειπή ότι τύχη ήτον αγαθή εις του Αιμιλίου τας επιχειρήσεις -η φιλαργυρία του Περσέως, όστις το αργύριον φειδωλευθείς, -ανέτρεψε και κατέβαλε των Μακεδόνων τας εκ του πολέμου τούτου -εξαρθείσας λαμπράς και μεγάλας ελπίδας. Διότι κατά παράκλησιν -αυτού τω ήλθαν Βαστάρναι, ιππείς μεν δεκακισχίλιοι, -δεκακισχίλιοι δε και παραβάται (317) μισθοφόροι πάντες, άνδρες -μη ηξεύροντες ούτε να γεωργώσιν, ούτε να πλέωσιν, ούτε να ζώσι -ποίμνια βόσκοντες, αλλ' έν έργον μελετώντες και μίαν τέχνην, να -πολεμώσι πάντοτε και να νικώσι τους αντιταττομένους. Όταν δε -στρατοπεδεύσαντες παρά την Μαιδικήν (318), συνανεμίγησαν μετά -των στρατευμάτων του βασιλέως, άνδρες υψηλοί μεν τα σώματα, -θαυμαστοί δ' εις τα γυμνάσια αυτών, καυχηματίαι δε και λαμπροί -εις τας κατά των εχθρών απειλάς, ενέβαλον θάρρος εις τους -Μακεδόνας, και την πεποίθησιν ότι οι Ρωμαίοι δεν θέλουσι τους -υπομείνει, αλλ' ότι θέλουσιν εκπλαγή προς την όψιν αυτών και -την κίνησιν, ούσαν φοβεράν και ξενοφανή. Αφ' ού όμως ούτω -διέθεσε τους ανθρώπους ο Περσεύς, και τοσούτων ενέπλησεν αυτούς -ελπίδων, επειδή δι' έκαστον των αρχηγών αυτών τω εζητούντο ανά -χίλιοι στατήρες (319), ζαλισθείς και παραφρονήσας διά το -συμποσούμενον του χρυσίου πλήθος, εκ μικρολολογίας ηρνήθη, και -εγκατέλιπε την συμμαχίαν, ως αν επρόκειτο να οικονομήση, ουχί -να πολεμήση, κατά των Ρωμαίων, και να δώση ακριβή απολογισμόν -της του πολέμου δαπάνης εις εκείνους καθ' ών επολέμει· και -ταύτα εν ώ διδασκάλους είχεν εκείνους, συλλέξαντας, και έχοντας -ετοίμους εις πάσαν χρείαν, πλην της άλλης παρασκευής, και -εκατόν χιλιάδας στρατιωτών. Εκείνος δε, προς τοιαύτην -αντιταττόμενος δύναμιν, και εις πόλεμον καταβαίνων δι' όν τόσοι -υπεράριθμοι ετρέφοντο στρατιώται, εμέτρει το χρυσίον και το -εσφράγιζε και εφοβείτο να το εγγίση, ως αν ήτον ξένον. Και -έπραττε ταύτα ουχί εκ Λυδών γεννηθείς ουδ' εκ Φοινίκων, αλλά -κατά συγγένειαν την αρετήν αντιποιούμενος του Φιλίππου και -Αλεξάνδρου, οίτινες τα πάντα ενίκησαν, θεωρήσαντες τα πράγματα -διά χρημάτων αγοραζόμενα, και ουχί τα χρήματα διά των -πραγμάτων, δι' ό και ερρέθη ότι τας πόλεις των Ελλήνων κυριεύει -ουχί ο Φίλιππος, αλλ' ο χρυσός του Φιλίππου· όταν δ' ο -Αλέξανδρος ήρχισε την κατά των Ινδών εκστρατείαν, και είδε τους -Μακεδόνας βαρύν κατόπιν των και δυσκίνητον σύροντας του -περσικού πλούτου τον όγκον, πρώτας επυρπόλησε τας βασιλικάς -αμάξας, έπειτα δε κατέπεισε και τους άλλους να πράξωσι το -ίδιον, και ελαφροί να κινήσωσι προς τον πόλεμον, ως αν είχον -απολυθή. Ο δε Περσεύς εις τον χρυσόν πνίξας εαυτόν και τα τέκνα -και την βασιλείαν του, δεν ηθέλησε να σωθή δι' ολίγων χρημάτων, -αλλά μετά πολλών εις αλύσεις συρθείς ο πλούσιος αιχμάλωτος, -προυτίμησε να επιδείξη εις τους Ρωμαίους πόσων εφείσθη, -διατηρήσας αυτά δι' αυτούς. - -ΙΓ. Και ου μόνον απέπεμψε τους Γαλάτας, ψευσθείς προς αυτούς, -αλλά και Γένθιον τον Ιλλυριόν παρακινήσας να συμπράξη εις τον -πόλεμον επί πληρωμή τριακοσίων ταλάντων, τα μεν χρήματα -εξέθηκεν ηριθμημένα εις τους υπ' αυτού πεμφθέντας, και τους -αφήκε να τα σφραγίσωσιν. Όταν δ' ο Γένθιος, πεισθείς ότι είχε -τα ζητηθέντα, έπραξεν έργον ασεβές και απαίσιον, συλλαβών και -δέσας τους προς αυτόν ελθόντας πρέσβεις των Ρωμαίων, τότε ο -Περσεύς, φρονών ότι δεν εχρειάζοντο πλέον χρήματα όπως τον -καταστήσωσιν εις πόλεμον προς τους Ρωμαίους, αφ' ού ο Γένθιος -έδωκε διά της προδοσίας του αδιάλυτα έχθρας ενέχυρα, και αφ' ού -διά τοιαύτης αδικίας ερρίφθη εις τον πόλεμον, εστέρησε τον -δυστυχή των τριακοσίων ταλάντων, και τον αφήκεν αδιαφόρως ν' -αρπαγή εντός ολίγου χρόνου μετά γυναικός και τέκνων από της -βασιλείας του, ως από φωλεάς, υπό Λευκίου Ανικίου, του -στρατηγού του κατ' αυτού πεμφθέντος μετά δυνάμεως. Κατά -τοιούτου λοιπόν αντιπάλου ελθών ο Αιμίλιος, αυτόν μεν -κατεφρόνει, την δ' υπ' αυτόν στρατιωτικήν προμήθειαν και -δύναμιν εθαύμαζε· διότι ήσαν ιππείς μεν τετρακισχίλιοι, πεζοί -δ' εις φάλαγγα σχεδόν τεσσαράκοντα χιλιάδες. Στρατοπεδεύων δε -παρά την θάλασσαν υπό την υπώρειαν του Ολύμπου, εις τόπους -ουδαμόθεν προσιτούς, και πανταχόθεν καταφραχθέντες υπ' αυτού -διά χαρακωμάτων και προτειχισμάτων ξυλίνων, έμεινεν εν εντελεί -αργία, νομίζων ότι ο καιρός και η των χρημάτων δαπάνη θα -εξήντλουν εντελώς τον Αιμίλιον. Αλλ' ούτος άγρυπνον έχων την -φρένα, εβουλεύετο αδιακόπως, και τα πάντα εξέταζε και ηρεύνα. -Βλέπων δ' ότι οι στρατιώται δυσηρεστούντο διά την έως τότε -αργίαν, και έκαμνον τους στρατηγούς διά των λόγων, -γνωμοδοτούντες ότι έπρεπε να γίνη, τους επέπληξε, και τοις -παρήγγειλε να μη επεμβαίνωσιν, ουδέ να φροντίζωσι παρά πώς -έκαστος να καταστήση το σώμα και την πανοπλίαν του όσον το -δυνατόν χρησιμωτέραν, και ρωμαϊκούς να μεταχειρισθώσι την -μάχαιράν των, όταν τοις προσδιορίση ο στρατηγός τον καιρόν. -Τους δε νυκτερινούς φύλακας διέταξε να φυλάττωσιν άνευ λόγχης -(320), διότι ούτως θα προσείχον μάλλον, και θ' ανθίστατο κατά -του ύπνου, αν δεν εδύναντο ν' αντισταθώσι κατά των εχθρών όταν -επλησίαζον. - -ΙΔ. Επειδή δ' οι άνθρωποι προ πάντων ηνοχλούντο εκ της -ελλείψεως του ποτού, διότι ολίγον και κακόν επήγαζε και έτρεχε -παρ' αυτήν την θάλασσαν, βλέπων ο Αιμίλιος μέγα και σύμφυτον -όρος τον Όλυμπον υπερκείμενον, και εκ της χλωρότητος των φυτών -εννοών ότι πρέπει να έχη πηγάς ύδατος βαθέως ρέοντος, έσκαψε -πολλάς αναπνοάς δι' αυτάς και πολλά φρέατα κατά την υπώρειαν. -Και ταύτα επληρώθησαν αμέσως ρευμάτων καθαρών, άτινα υπό του -βάρους των θλιβόμενα, και διά της φυσικής των ορμής, εφέροντο -προς το κενούμενον μέρος. Τινές λέγουσιν ότι εις τους τόπους εξ -ών τα ύδατα ρέουσι δεν εναπόκεινται πηγαί αυτών κεκρυμμέναι και -έτοιμοι, ουδ' είναι η εκβολή αυτών αποκάλυψις η ρήξις αυτών, -αλλά γέννησις και σύστασις, διότι η όλη ενταύθα υγραίνεται. -Υγραίνεται δε διά της πυκνότητος και ψυχρότητος η υδατώδης -αναθυμίασις, όταν εις το βάθος καταθλιβείσα, γίνη ρευστή. -Διότι, καθώς οι μαστοί των γυναικών δεν είναι, ως αγγεία, -πλήρεις ετοίμου γάλατος καταρρέοντος, αλλά μεταβάλλουσι την -τροφήν εντός των, και κατασκευάζουσι γάλα και το χύνουσιν, -ούτως οι δροσεροί και πηγοτρόφοι τόποι της γης δεν καλύπτουσι -μεν ύδωρ, ουδέ κοιλώματα εκχέοντα ρεύματα και βάθη ποταμών -τοσούτων εκ πηγής ετοίμης και υπογείου, αλλά διά της πιέσεως -και της καταπυκνώσεως αποθλίβοντες τον ατμόν και τον αέρα, -τρέπουσιν αυτόν εις ύδωρ. Οι τόποι λοιπόν οίτινες σκάπτονται, -αναδίδουσι μάλλον και αναβλύζουσιν ύδωρ εις την τοσαύτην -ψηλάφησιν, καθώς οι μαστοί των γυναικών εις τον θηλασμόν, -υγραίνοντες και μαλάττοντες την αναθυμίασιν. Όσα δε μέρη της -γης εισί πεφραγμένα και ακατέργαστα, αυτά μένουσι τυφλά προς -γένεσιν ύδατος, διότι δεν έχουσι την κίνησιν, ήτις παρέχει -υγρόν. Οι δε ταύτα λέγοντες, αφορμήν έδωκαν εις τους -απορητικούς (321) να προτείνωσιν ότι ουδέ το αίμα ενυπάρχει -εις τα ζώα, αλλά γεννάται όταν γίνωσι τραύματα, διά μεταβολής -πνεύματος τίνος ή σαρκών, ήτις παράγει ρύσιν και αναλύει. Αλλά -την απάτην αυτών αποδεικνύουσιν οι εντός των υπονόμων και των -μεταλλείων απαντώμενοι εις τα βάθη ποταμοί, οίτινες δεν -συλλέγονται κατ' ολίγον, ως θα ήτον επόμενον αν εγεννώντο τότε -διά της κινήσεως της γης, αλλ' αθρόοι εκχεόμενοι ρέουσιν. Εις -δε τα όρη, όταν πέτρα κτυπηθή και ραγή, εκπηδά άφθονον ρεύμα -ύδατος, και έπειτα πάλιν εκλείπει. Και ταύτα μεν περί τούτων. - -ΙΕ. Ο δ' Αιμίλιος, ημέρας μέν τινας ηρέμει, και λέγεται ότι -ποτέ τόσον μεγάλα στρατόπεδα, τοσούτον εγγύς αλλήλων ιδρυμένα, -τοσαύτην δεν ετήρησαν ησυχίαν. Εξετάζων δε τα πάντα και -διερευνών, ήκουσεν ότι μία μόνη εκ των διόδων έμενεν -αφρούρητος, η διά της Περραιβίας, παρά το Πύθιον (322) και την -Πέτραν (323), και εκ του ότι ο τόπος δεν εφυλάττετο ελπίσας -μάλλον ή ό,τι εφοβήθη την κακοτοπίαν και την τραχύτητα ής ένεκα -δεν εφυλάττετο, συνεκρότησε περί τούτου συμβούλιον. Πρώτος δ' -εκ των παρόντων ο Νασικάς επικαλούμενος Σκηπίων, γαμβρός -Σκηπίωνος του Αφρικανού, ύστερον δ' ισχυρότατος γενόμενος εις -την σύγκλητον, εδέχθη να γίνη της κυκλώσεως αρχηγός. Δεύτερος -δ' ο Φάβιος Μάξιμος, ο πρεσβύτατος των υιών του Αιμιλίου, -μειράκιον ων εισέτι, ηγέρθη προθυμότατος και αυτός. -Ευχαριστηθείς λοιπόν διά τούτο ο Αιμίλιος, τοις έδωκεν ουχί -όσους ο Πολύβιος είπεν, αλλ' όσους ο ίδιος Νασικάς λέγει ότι -έλαβε, γράψας περί των πράξεων τούτων επιστολήν πρός τινα των -βασιλέων. Ήσαν δε Ιταλοί μεν εκτός τάξεως των λεγεώνων -τρισχίλιοι, το δ' αριστερόν κέρας περί τους πεντακισχιλίους. -Εκτός τούτων λαβών ο Νασικάς ιππείς εκατόν είκοσι, και -διακοσίους εκ των μετά του Αρπάλου αναμεμιγμένων Θρακών και -Κρητών, εκίνησε κατά τον δρόμον της θαλάσσης, και -εστρατοπέδευσε παρά το Ηράκλειον, ως μέλλων δήθεν να πλεύση, -και διά των πλοίων να κυκλώση των εχθρών το στρατόπεδον. Αφ' ού -δ' εδείπνησαν οι στρατιώται και έγινε σκότος, ειπών εις τους -αρχηγούς την αλήθειαν, τους έφερε διά νυκτός εις τον δρόμον τον -εναντίον της θαλάσσης, και καταλύσας ανέπαυσε το στράτευμά του -υπό το Πύθιον. Εδώ του Ολύμπου το ύψος είναι ανώτερον των δέκα -σταδίων (324). Δηλούται δε δι' επιγράμματος του μετρήσαντος -αυτόν, ούτω· - - «Της κορυφής του Ολύμπου το ύψος, εκεί όπου κείται - ο του Πυθίου (325) ναός (κάθετον πλην μετρηθέν) - Έχει σταδίων μεν πλήρη δεκάδα, αλλά επί ταύτη - Έτι και πλέθρον, εκτός μόνον τεσσάρων ποδών. - Ο Ξεναγόρας δ' υιός του Ευμήλου ανεύρε τα μέτρα. - Χαίρε δε συ, βασιλεύ (326), δίδων πληθύν αγαθών. - -Ει και λέγουσιν οι γεωμέτραι ότι ούτε ύψος όρους ούτε βάθος -θαλάσσης υπερβαίνει τους δέκα σταδίους. Φαίνεται δ' ότι ο -Ξεναγόρας έλαβε την καταμέτρησιν ουχί περιέργως, αλλά μεθοδικώς -και δι' οργάνων. - -ΙΣΤ. Ο μεν Νασικάς λοιπόν ενταύθα διενυκτέρευσεν· ο δε Περσεύς, -βλέπων τον Αιμίλιον ακίνητον εις την θέσιν του, δεν εφαντάζετο -το γινόμενον. Κρης δ' αυτόμολος, αποδράς καθ' οδόν, ήλθε και τω -ανήγγειλε των Ρωμαίων την περικύκλωσιν. Τότε δε ταραχθείς, το -μεν στρατόπεδον δεν μετεκίνησε· παραδούς δ' εις τον Μίλωνα -δεκακισχιλίους ξένους μισθοφόρους και δισχιλίους Μακεδόνας, -τους έπεμψε και τους διέταξε να σπεύσωσι και να καταλάβωσι την -διάβασιν. Εις τούτους ο μεν Πολύβιος λέγει ότι επέπεσαν οι -Ρωμαίοι εν ώ εκοιμώντο ακόμη· ο δε Νασικάς, ότι σφοδρός έγινε -προς αυτούς αγών και κίνδυνος εις τας κορυφάς, και ότι αυτός -Θράκα μισθοφόρον, προσβαλόντα αυτόν στήθος προς στήθος, τον -εκτύπησε διά της λόγχης του εις το στήθος και τον εφόνευσεν. -Ούτως εδιώχθησαν οι εχθροί διά βίας, και ο Μίλων έφυγεν -αίσχιστα άνευ όπλων, μόνον τον χιτώνα φορών, ο Αιμίλιος -ηκολούθει ασφαλώς, καταβιβάζων εις την χώραν το στράτευμα. Ως -δ' ήκουσε ταύτα ο Περσεύς, αμέσως αναχωρήσας, απεσύρθη προς τα -οπίσω, περίφοβος γενόμενος, και βλέπων τας ελπίδας του -καταστρεφομένας. Αλλ' ανάγκη ήτον να μείνη εμπρός της Πύδνης -(327) και να δοκιμάση την τύχην της μάχης, ή να σκορπίση τον -στρατόν εις τας πόλεις, και να δεχθή τον εχθρόν όστις, αφ' ού -άπαξ εμβήκεν εις την χώραν, δεν εδύνατο να εκδιωχθή χωρίς -πολλού φόνου και πολλών νεκρών. Αλλ' οι φίλοι του ενεθάρρυνον -τον Περσέα, λέγοντες εις αυτόν ότι ενταύθα είχε πλήθος -στρατιωτών ανώτερον, ότι δ' αυτοί θέλουσι δείξει πολλήν -προθυμίαν, μαχόμενοι υπέρ των τέκνων και των γυναικών των, εν ώ -μάλιστα τους επέβλεπεν ο βασιλεύς και εκινδύνευεν επί κεφαλής -αυτών. Εστρατοπέδευσαν επομένως και παρετάττοντο εις μάχην, και -κατεσκόπει τάς θέσεις, και διήρει τας αρχηγίας, ως μέλλων ευθύς -εξ εφόδου ν' αντικρούση τους Ρωμαίους. Ο δε τόπος ήτον πεδιάς, -κατάλληλος διά την φάλαγγα, ήτις έχει ανάγκην βάσεως επιπέδου -και χωρίων ομαλών, και λόφοι υπήρχον συνέχεις, αλλήλους -διαδεχόμενοι, εις τους γυμνήτας και ψιλούς στρατιώτας -παρέχοντες καταφύγια και περιδρομάς. Διά μέσου δε ποταμοί -ρέοντες, ο Αίσων και ο Λεύκος, ουχί λίαν βαθείς τότε, διότι -ήτον περί τα τέλη του θέρους, εφαίνοντο ως δυνάμενοι δυσχέρειάν -τινα να επιφέρωσιν εις τους Ρωμαίους. - -ΙΖ. Ο Αιμίλιος, ενωθείς μετά του Νασικά, κατέβαινε -παρατεταγμένος κατά του εχθρού. Ως δ' είδε την παράταξιν αυτών -και το πλήθος, θαυμάσας ανέστειλε την πορείαν του, και -εσκέπτετο καθ' εαυτόν. Οι δε νέοι αξιωματικοί, προθυμίαν -έχοντες να πολεμήσωσι, προυχώρουν εμπρός αυτού, και τον -παρεκάλουν να μη χρονοτριβή, και υπέρ πάντας ο Νασικάς, θάρρος -λαβών εκ της κατά τον Όλυμπον επιτυχίας. Ο Αιμίλιος όμως -μειδιάσας, «Αν είχον, είπε, την ηλικίαν σου. Αλλ' αι πολλαί μου -νίκαι, διδάσκουσί μοι των νικωμένων τα σφάλματα, μ' εμποδίζουσι -μετά μακράν οδόν να συγκροτήσω μάχην προς φάλαγγα -παρατεταγμένην ήδη και ετοίμην.» Μετά ταύτα, τα μεν πρώτα -τάγματα, όσα ήσαν υπ' όψιν του εχθρού, διέταξε να συνέλθωσιν -εις σπείρας, και να φανώσιν ως εις μάχην παραταττόμενα, τους δε -κατά την ουράν να μείνωσιν επιτοπίως, να περιστοιχισθώσιν υπό -χάρακος, και να στρατοπεδεύσωσιν. Ούτως οι προσεχέστεροι εις -τους τελευταίους εξετέλουν αφανώς τους εξελιγμούς των, και, -χωρίς οι εχθροί να το εννοήσωσιν, ελύθη η παράταξις, και -εισήλθον πάντες αθορύβως εις τον χάρακα. Αφ' ού δ' έγινε νυξ, -και μετά το δείπνον ετράπησαν εις ύπνον και ανάπαυσιν, -αιφνιδίως η σελήνη, ήτις ήτο πλήρης και υψηλά εις τον ουρανόν, -έγινε μελανή, εξέλιπε το φως της, και αφ' ού διάφορα μετέβαλε -χρώματα, έπαυσε του να φαίνηται. Και οι μεν Ρωμαίοι, ως -συνηθίζουσιν, ανεκάλουν το φως αυτής διά πατάγων χαλκού, και -πολλά ύψουν πυρά και δαυλούς και δάδας προς τον ουρανόν· οι δε -Μακεδόνες ουδέν όμοιον έπραττον, αλλά φρίκη και θάμβος -εκυρίευσε το στρατόπεδον, και λόγος διά πολλών κρυφίως -διεδίδετο, ότι το φαινόμενον σημαίνει του βασιλέως έκλειψιν -(328). Ο δ' Αιμίλιος, όχι ότι δεν ήκουσεν ουδ' εγνώριζε τας -εκλειπτικάς ανωμαλίας, αίτινες την σελήνην περιφερομένην -εμβάλλουσι κατά τεταγμένας περιόδους εις της γης την σκιάν και -την αποκρύπτουσι, μέχρις ού παρελθούσα το εσκοτισμένον μέρος, -πάλιν αναλάμψη απέναντι του ηλίου· αλλ' επειδή πολλά απέδιδεν -εις τους θεούς, και ήτον φιλοθύτης και φίλος των μαντείων, ότε -είδε κατά πρώτον την σελήνην καθαιρομένην, έθυσεν εις αυτήν -ένδεκα μόσχους. Αμα δ' εξημέρωσεν, εθυσίασε βους εις τον -Ηρακλήν, αλλά τα ιερά δεν ήσαν καλά μέχρι του εικοστού· εις δε -το εικοστόν πρώτον εφάνησαν τα σημεία, και προεμήνυσαν εις -αυτούς νίκην, αν έμενον αμυνόμενοι. Υποσχεθείς επομένως εκατόν -βους και ιερόν αγώνα εις τον Θεόν, διέταξε τους αρχηγούς να -παρατάξωσι τον στρατόν εις μάχην. Αυτός δε, περιμένων να στραφή -και κλίνη το φως, όπως μη την αυγήν λάμπη ο ήλιος κατά πρόσωπον -αυτών εν ώ επολέμουν, παρήρχετο τον χρόνον εις την σκηνήν του -ανεωγμένην προς την πεδιάδα και προς το εχθρικόν στρατόπεδον. - -ΙΗ. Περί δε δείλην τινές λέγουσιν ότι διά τεχνάσματος αυτού του -Αιμιλίου προήλθεν η πρώτη προσβολή εκ μέρους των εχθρών, και -ότι οι Ρωμαίοι, απολύσαντες αχαλίνωτον ίππον, τον εδίωξαν προς -αυτούς, και ούτος διωκόμενος έγινε πρώτη αρχή της μάχης. Κατ' -άλλους δε, υποζύγια ρωμαϊκά, φέροντα χόρτον προσεβλήθησαν υπό -Θρακών, ών αρχηγός ήτον ο Αλέξανδρος· κατ' αυτών δ' ότι σφοδρώς -επέπεσαν επτακόσιοι Λίγυοι, και ως αμφοτέρωθεν ήλθεν -περισσοτέρων βοήθεια, ούτω συνήφθη η μάχη. Και ο μεν Αιμίλιος, -ως έμπειρος κυβερνήτης, εκ του πολλού σάλου και της κινήσεως -προβλέπων το μέγεθος του αγώνος, εξήλθε της σκηνής, και -περιερχόμενος των οπλιτών τα τάγματα, τα ενεθάρρυνεν. Ο δε -Νασικάς, ιππεύσας προς τους ακροβολιζομένους, βλέπει σχεδόν -όλους τους εχθρούς ελθόντας εις χείρας. Πρώτοι δ' εβάδιζον οι -Θράκες, ών, ως λέγει, η θέα προ πάντων τον εξέπληξεν, άνδρες -υψηλοί τα σώματα, λευκόν έχοντες και λάμποντα ασπίδων οπλισμόν -και περικνημίδων, μέλανας δ' υπ' αυτόν ενδεδυμένοι χιτώνας, και -ορθάς ρομφαίας βαρυσιδήρους εκ των δεξιών ώμων επισείοντες. -Πλησίον δε των Θρακών ετάττοντο οι μισθοφόροι, ών το ένδυμα -ήτον παντοδαπόν, και μεθ' ών ήσαν Παίονες μεμιγμένοι. Μέτ' -αυτούς δ' είπετο τάγμα τρίτον, οι επίλεκτοι, το κατά την -ανδρείαν και την ηλικίαν καθαρώτερον των Μακεδόνων, -αστράπτοντες μ' επίχρυσα όπλα και νεουργείς φοινικίδας. Εν ώ δ' -ούτοι παρετάττοντο, αναφαινόμεναι εκ των χαρακωμάτων αι -φάλαγγες των χαλκασπίδων, επλήρωσαν ακτίνων σιδήρου και λάμψεως -χαλκού το πεδίον, και κραυγής και θορύβου το όρος ως παρεκίνουν -αλλήλας. Τόσον δε θρασέως και μετά τάχους προυχώρουν, ώστε οι -πρώτοι νεκροί έπεσαν δύο μόνον σταδίους μακράν του χαρακώματος -των Ρωμαίων. - -ΙΘ. Εν ώ δ' εγίνετο η έφοδος, επρόφθασεν ο Αιμίλιος, και εύρε -τους εκ των ταγμάτων Μακεδόνας ότι ήγγιζον τας σαρίσας (329) -αυτών εις τας ασπίδας των Ρωμαίων, οίτινες δεν τους έφθανον διά -των μαχαιρών των. Αφ' ού δε είδε και τους άλλους Μακεδόνας ότι -εξεκρέμασαν τας πέλτας των (330) εκ των ώμων, και εις έν -πρόσταγμα κλίναντες τας σαρίσσας, αντέστησαν εις τους -ασπιδοφόρους, και την δύναμιν είδε του συνασπισμού και την -τραχύτητα της αντιστάσεως, εκυριεύθη υπ' εκπλήξεως και φόβου, -διότι ποτέ δεν είχεν ιδή θέαμα φοβερώτερον, και πολλάκις έκτοτε -ενθυμείτο την εντύπωσιν εκείνην και την όψιν. Τότε δε, δεικνύων -εαυτόν προς τους μαχομένους ιλαρόν και φαιδρόν, διήρχετο εμπρός -των έφιππος, χωρίς περικεφαλαίας και θώρακος. Ο δε των -Μακεδόνων βασιλεύς, ως λέγει ο Πολύβιος, όταν ήρχισεν η μάχη, -δειλιάσας, έφυγεν έφιππος εις την πόλιν (331), προσποιηθείς -ότι θέλει να θύση εις τον Ηρακλέα, όστις όμως δεν δέχεται δειλά -παρά δειλών, ουδ' εκτελεί ευχάς αθεμίτους. Διότι δεν είναι -θεμιτόν ούτε ο μη ρίπτων να ευθυβολή, ούτε ο μη υπομένων να -υπερισχύη, ούτε ο μηδέν πράττων να ευπραγή, ούτε ο κακός να -ευδαιμονή. Αλλά του Παύλου Αιμιλίου εδέχθη τας ευχάς ο Θεός, -διότι ούτος εζήτει του πολέμου το κράτος και την νίκην το δόρυ -κρατών, και πολεμών επεκαλείτο σύμμαχον τον Θεόν. Εν τούτοις -Ποσειδώνιός τις, όστις λέγει ότι έζη επ' εκείνων των καιρών και -των πράξεων, και έγραψεν ιστορίαν περί Περσέως εις πολλά βιβλία -(332), λέγει ότι απήλθεν αυτός ουχί υπό δειλίας, ουδέ πρόφασιν -θυσίας προτείνας, αλλά διότι την προτεραίαν της μάχης έτυχεν -ίππος να λακτίση αυτόν εις το σκέλος· κατά δε την μάχην, ει και -ενοχλούμενος, και κωλυόμενος υπό των φίλων, διέταξεν όμως να τω -φέρωσι φορτηγόν ίππον, και αναβάς αυτόν, συνετάχθη αθωράκιστος -εις την φάλαγγα. Έπιπτον δε πανταχόθεν βέλη παντοία, και δόρυ -έπεσεν ολοσίδηρον εις αυτόν, χωρίς διά της αιχμής να τον -εγγίση, αλλά πλάγιον επέρασε περί την αριστεράν του πλευράν. -Διά της ορμής του δε διέσχισε τον χιτώνα του, και τυφλόν θλάσμα -εκοκκίνισε το σώμα του, διατηρήσαν επί πολύν χρόνον τον τύπον. -Ταύτα απολογείται ο Ποσειδώνιος υπέρ του Περσέως. - -Κ. Αλλ' επειδή οι Ρωμαίοι, οίτινες αντετάχθησαν εις την -φάλαγγα, δεν εδύναντο να βιάσωσιν αυτήν, ο Σάλιος, αρχηγός των -Πελιγνών (333) αρπάσας την σημαίαν των υφ' εαυτόν, την έρριψεν -εις τους εχθρούς. Τότε δ' οι Πελιγνοί, (διότι παρά τοις Ιταλοίς -δεν είναι θεμιτόν ουδ' όσιον να εγκαταλείψωσι την σημαίαν), -συνέδραμον προς εκείνον τον τόπον, και έργα φοβερά και φόνοι -συνέβησαν εκατέρωθεν όταν συνεκρούσθησαν. Διότι οι μεν -επροσπάθουν να κόψωσι διά των μαχαιρών τας σαρίσσας, και ν' -αποκρούσωσιν αυτάς διά των ασπίδων, και συλλαμβάνοντες αυτάς -διά των χειρών να τας μακρύνωσιν· οι δε Μακεδόνες, δι' -αμφοτέρων των χειρών ισχυρώς κρατούντες τας λόγχας, και -διατρυπώντες τους κατ' αυτών επιπίπτοντας, χωρίς ούτε ασπίς -ούτε θώραξ ν' αντιστή εις της σαρίσσης την βίαν, ανέτρεπον κατά -κεφαλήν τους Πελιγνούς και Μαρρρουκινούς, οίτινες χωρίς ουδέν -να λογίζωνται, και μετά θυμού θηριώδους, ερρίπτοντο εις τας -πληγάς και εις βέβαιον θάνατον. Ως δ' εφονεύθησαν ούτως οι -πρόμαχοι, ωπισθοδρόμησαν οι οπίσω τεταγμένοι· δεν ήτον δε τούτο -φυγή, αλλ' υποχώρησις προς το όρος το καλούμενον Ολόκρον, ώστε, -ως λέγει ο Ποσσειδώνιος, ο Αιμίλιος διέρρηξε τον χιτώνα του, -ιδών ότι ούτοι μεν ενέδιδον, οι δ' άλλοι Ρωμαίοι απέφευγον την -φάλαγγα, ήτις ουδαμόθεν εδύνατο να προσβληθή και πανταχόθεν -παρίστατο ακαταμάχητος, το πύκνωμα των σαρισσών έχουσα ως -χαράκωμα. Αλλ' επειδή τα χωρία ήσαν ανώμαλα και η παράταξις διά -το μήκος της δεν εφύλαττε συνεχή τον συνασπισμόν, είδεν ο -Αιμίλιος ότι η φάλαγξ των Μακεδόνων παρίστα διαστήματα και -διασπάσματα, ως είναι επόμενον εις μεγάλους στρατούς και εις -τας ποικίλας των μαχομένων ορμάς, και ότι εις άλλα μεν μέρη -προυχώρει εμπρός θλιβομένη, εις άλλα δ' υπεχώρει. Τότε, ταχέως -περιελθών τον στρατόν, και διαιρέσας αυτόν εις σπείρας, διέταξε -να παρεμπίπτωσιν εις τα διαλείμματα και τα κενά της τάξεως των -εχθρών, και να συμπλέκωνται ουχί πάντες προς πάντας μίαν -συγκροτούντες μάχην, αλλά πολλάς κατά μέρος και μεμιγμένας. -Ταύτα ωδήγησεν ο Αιμίλιος τους αξιωματικούς, οι δ' αξιωματικοί -πάλιν τους στρατιώτας· και ως πρώτον εισεχώρησαν και διέδυσαν -εντός των οπλιτών, επί των μεν εκ πλαγίου και εις τα γυμνά -επιπίπτοντες, τους δε περικυκλούντες και όπισθεν λαμβάνοντες, -διερράγη η φάλαγξ, και απωλέσθη αυτής ευθύς η δύναμις και η -κοινή ενέργεια. Εις δε τας καθ' ένα και κατ' ολίγους -συγκρούσεις, οι Μακεδόνες διά μικρών εγχειριδίων κτυπώντες τας -στερεάς και μέχρι των ποδών καλυπτούσας ασπίδας, διά των -ελαφρών δε και μικρών πελταρίων αυτών κακώς αντέχοντες προς τας -μαχαίρας εκείνων, αίτινες, βαρείαι καταφερόμεναι, διέσχιζον παν -όπλον μέχρι του σώματος, ετράπησαν εις φυγήν. - -ΚΑ. Εις τούτο το μέρος μέγας ην ο αγών. Εκεί και Μάρκιος ο υιός -του Κάτωνος, γαμβρός του Αιμιλίου, μεγάλην αναπτύξας ανδρείαν, -απώλεσε το ξίφος του. Ως δε νεανίας άριστα εκπαιδευθείς, και -εις τον μέγαν πατέρα του μεγάλης αρετής αποδείξεις οφείλων, -φρονών ότι ο θάνατος ήτον προτιμότερος παρά ζων αυτός ν' αφήση -λάφυρον εαυτού εις τους εχθρούς, έτρεχε διά της μάχης, και αν -έβλεπε που φίλον τινά ή οικείον, τω έλεγε το συμβάν εις αυτόν, -και τον παρεκάλει να τον βοηθήση. Πολλοί δε και ανδρείοι ούτω -συνελθόντες, και μεθ' ορμής υπό την οδηγίαν αυτού τους λοιπούς -διασχίσαντες, ώρμησαν εις τους εναντίους. Διά μεγάλου δ' αγώνος -και φόνου πολλού και τραυμάτων εκδιώξαντες αυτούς εκ της θέσεώς -των, και τόπον έρημον και γυμνόν καταλαβόντες, ετράπησαν εις -του ξίφους την αναζήτησιν. Ως δε μόλις εν μέσω πολλών όπλων και -πτωμάτων νεκρών ανευρέθη κεκρυμμένον, περιχαρείς γενόμενοι και -παιανίσαντες, έτι λαμπρότερον εφορμώσι κατά των εισέτι -ανθισταμένων εχθρών. Και τέλος oι τρισχίλιοι επίλεκτοι, εις τας -τάξεις των μένοντες και μαχόμενοι, κατεκόπησαν πάντες· οι δ' -άλλοι έφευγον, και πολύς ην ο φόνος αυτών, ώστε η μεν πεδιάς -και η υπώρεια κατεπληρώθησαν νεκρών^ του δε Λεύκου ποταμού το -ρεύμα διέβησαν οι Ρωμαίοι την μετά την μάχην ημέραν μεμιγμένον -έτι μεθ' αίματος· διότι λέγεται ότι απέθανον υπέρ τας -εικοσιπέντε χιλιάδας. Εκ δε των Ρωμαίων έπεσαν, ως μεν ο -Ποσειδώνιος λέγει, εκατόν, ως δ' ο Νασικάς, ογδοήκοντα. - -KB. Και κρίσιν μεν έλαβε ταχυτάτην ο μέγιστος ούτος αγών διότι -αρχήσαντες την εννάτην (334) ώραν να πολεμώσιν, ενίκησαν προ -της δεκάτης. Το δ' επίλοιποι της ημέρας μετεχειρίσθησαν εις την -δίωξιν, και διώξαντες τους φυγάδας μέχρι σταδίων εκατόν είκοσι, -μόλις αφ' ού εντελώς ενύχτωσεν εστράφησαν οπίσω. Και τους μεν -άλλους οι θεράποντες μετά λαμπάδων προϋπαντώντες, μετά χαράς -και βοής τους έφερον εις τας σκηνάς, καταφώτους και -κεκοσμημένας διά στεφάνων κισσού και δάφνης. Τον στρατηγόν δε -τον ίδιον μέγα πένθος κατείχε· διότι εκ των δύο υιών του -οίτινες συνεξεστράτευον μετ' αυτού, ο νεώτερος ουδαμού -εφαίνετο, εκείνος όν ηγάπα περισσότερον, και όν έβλεπεν εκ -φύσεως μάλλον των αδελφών του κλίνοντα προς την αρετήν. Επειδή -δ' ήτον γενναίος την ψυχήν και φιλότιμος, και αντίπαις εις την -ηλικίαν (335) εφρόνει ότι εχάθη εντελώς, εξ απειρίας -αναμιχθείς κατά την μάχην μετά των εχθρών. Αλλ' άμα το -στράτευμα όλον ήκουσε περί της ανησυχίας αυτού και της θλίψεως, -αφήνοντες το δείπνον, ανεπήδων και έτρεχον μετά λαμπάδων, -πολλοί μεν εις την σκηνήν του Αιμιλίου, πολλοί δ' εμπρός του -χαρακώματος, ζητούντες αυτόν μεταξύ των πρώτων νεκρών. Κατήφεια -δε κατείχε το στρατόπεδον, και κραυγή ηκούετο εις παν το -πεδίον, ως εκάλουν τον Σκηπίωνα· διότι όλοι τον εθαύμαζον ευθύς -εξ αρχής, βλέποντες το ήθος του, ως ουδενός άλλου των συγγενών -του, πάσας έχον τας αρετάς του στρατηγού και του πολιτικού -ανδρός· Εξώρας δε, αφ' ού πάντες σχεδόν είχον απελπισθή περί -αυτού, επανήλθεν εκ της διώξεως, μετά δύο ή τριών φίλων του, -πλήρης αίματος και φόνου των πολεμίων, ως σκύλαξ γενναίος υφ' -ηδονής της νίκης ακρατήτως παρασυρθείς. Ούτος είναι ο Σκηπίων, -όστις μετά ταύτα κατέσκαψε την Καρχηδόνα και Νομαντίαν, και -πολύ επρώτευσε των Ρωμαίων, και μεγάλην έλαβε δύναμιν. Εις τον -Αιμίλιον λοιπόν, αναβαλούσα η τύχη δι' άλλον καιρόν τον φθόνον -αυτής διά το τότε κατόρθωμα, απέδωκε τότε εντελή της νίκης την -ηδονήν. - -ΚΓ. Ο δε Περσεύς φυγών, ανεχώρησεν εκ Πύδνας εις Πέλλαν μετά -των ιππέων, οίτινες σχεδόν πάντες εσώθησαν από της μάχης. -Επειδή δε, προφθάνοντες οι πεζοί τους ιππείς, και λοιδορούντες -αυτούς ως ανάνδρους και προδότας, τους έρριπτον κάτω των ίππων -των και τους εκτύπων, φοβηθείς τον θόρυβον, έστρεψε τον ίππον -του εκτός της οδού, και διά να μη διακριθή, αποδυθείς την -πορφύραν του, την έθεσεν εμπρός του, και το διάδημά του εκράτει -εις τας χείρας του. Συνδιαλεγόμενος δε μετά των φίλων του εν ώ -εβάδιζε, κατέβη και έσυρε τον ίππον του· αλλ' εξ αυτών, άλλος -μεν προσποιούμενος ότι δένει το υπόδημά του λυθέν, άλλος ότι -ποτίζει τον ίππον του, άλλος ότι θέλει να πίη, έμενον κατ' -ολίγον οπίσω και απεδίδρασκον, μη φοβούμενοι τοσούτον τους -εχθρούς, όσον εκείνου την αγριότητα· Διότι υπό των κακών -τεταραγμένος, εζήτει ν' αποκυλίση αφ' εαυτού εις πάντα άλλον -την αιτίαν της ήττης. Την δε νύκτα, όταν εισήλθεν εις την -Πέλλαν, ο Εύκτος και ο Εύδαιος, οι νομισματοφύλακες αυτού, -ελθόντες εις προϋπάντησίν του, τον ήλεγχον διά τα γενόμενα, και -μετ' ακαίρου παρρησίας τω ωμίλουν και τον εσυμβούλευον. Εκείνος -δ' οργισθείς, τους εκτύπησεν ο ίδιος διά του ξιφιδίου του και -τους εφόνευσε. Τότε ουδείς πλέον έμεινε πλησίον του, παρεκτός -Ευάνδρου του Κρητός και Αρχιδάμου του Αιτωλού, και του Βοιωτού -Νέωνος. Εκ δε των στρατιωτών τον ηκολούθησαν οι Κρήτες, ουχί εξ -αγάπης, αλλά διά τα χρήματα προσκολλώμενοι εις αυτόν, ως εις το -κηρίον αι μέλισσαι. Διότι έφερε πάμπολλα μεθ' εαυτού, και -αφήκεν εξ αυτών ν' αρπάσωσιν οι Κρήτες εκπώματα και κρατήρας, -και τ' άλλα αργυρά και χρυσά σκεύη, ως τριάκοντα ταλάντων -αξίας. Φθάσας δ' εις Αμφίπολιν πρώτον, έπειτα δ' εκείθεν εις -Γαληψόν, και αφ' ού ολίγον επραΰνθη ο φόβος του, επανήλθε πάλιν -εις το έμφυτον και πρεσβύτατον των νοσημάτων αυτού, την -μικρολογίαν, και ωδύρετο προς τους φίλους του ότι, εξ αγνοίας -εσκόρπησεν εις τους Κρήτας τινά εκ των χρυσωμάτων του Μεγάλου -Αλεξάνδρου, και παρεκάλει τους έχοντας αυτά, μεθ' ικεσιών και -δακρύων, να τ' ανταλλάξωσι προς νόμισμα. Και όσοι μεν καλώς τον -εγνώριζον, ενόησαν ότι εκρήτιζε προς Κρήτας (336). Εκείνοι δε -πεισθέντες, και δόντες τα χρυσώματα, εστερήθησαν της τιμής των, -διότι δεν τοις έδωκε το αργύριον, αλλά τριάκοντα τάλαντα -κερδήσας από των φίλων του, άτινα έμελλον μετ' ολίγον να λάβωσι -οι εχθροί, έπλευσε μετ' αυτών εις την Σαμοθράκην, και κατέφυγεν -ως ικέτης εις τους Διοσκούρους (337) - -ΚΑ. Και πάντοτε μεν λέγονται φίλοι των βασιλέων οι Μακεδόνες. -Τότε δε, ως αν είχε θραυσθή ο στύλος, έπεσαν πάντες ομού, και -παραδοθέντες εις τον Αιμίλιον, εντός δύο ημερών τον κατέστησαν -κύριον όλης της Μακεδονίας. Και τούτο φαίνεται δικαιολογούν -τους λέγοντας ότι πόσαι αι πράξεις εκείναι εγένοντο δι' ευνοίας -της τύχης. Προσέτι δε και η κατά την θυσίαν σύμπτωσις ήτον εκ -Θεού και αυτή· διότι εν ώ ο Αιμίλιος εθυσίαζεν εν Αμφιπόλει, -και το θύμα είχε σφαγή, κεραυνός ενσκήψας εις τον βωμόν, έβαλε -πυρ, και ηγίασε την ιερουργίαν. Αλλ' έτι μάλλον αποδεικνύουσι -την εύνοιαν των θεών και της τύχης τ' αφορώντα την φήμην^ διότι -τετάρτη ήτον ημέρα αφ' ότου ενικήθη ο Περσεύς περί την Πύδναν, -όταν ο δήμος εν Ρώμη εκάθητο εις ιππικών αγώνων θεωρίαν. Αίφνης -διεδόθη λόγος εις το πρώτον του θεάτρου μέρος, ότι ο Αιμίλιος -εις μεγάλην μάχην νικήσας τον Περσέα κατέστρεψε πάσαν την -Μακεδονίαν. Ταχέως δε διεσπάρη η φήμη εις όλον το πλήθος, και -χαρά εξέλαμψε μετά κρότου και βοής, δι' όλης της ημέρας εκείνης -κατασχούσα την πόλιν. Έπειτα όμως, επειδή ο λόγος δεν εδύνατο -ν' αναχθή εις αρχήν βεβαίαν, αλλ' εις όλους εν γένει εφαίνετο -πλανώμενος, τότε μεν διεσκεδάσθη και εξέλιπεν η φήμη. Ολίγας δ' -ημέρας μετά ταύτα, μαθόντες σαφώς, εθαύμαζον πώς η αγγελία -προέδραμε, και πώς το ψεύδος περιείχε την αλήθειαν. - -ΚΕ. Λέγεται δ' ότι και της επί του Σάγρα ποταμού μάχης των -Ιταλιωτών (338) έγινεν αυθημερόν λόγος εν Πελοποννήσω, και εις -τας Πλαταιάς της εν Μυκάλη κατά των Μήδων (339). Την δε νίκην -ήν ενίκησαν οι Ρωμαίοι κατά των Ταρκυνίων, επιστρατευσάντων -μετά Λατίνων, εφάνησαν ολίγον μετά ταύτα δύο καλοί και μεγάλοι -άνδρες, ελθόντες οι ίδιοι από του στρατοπέδου να την -αναγγείλωσι, και εξελείφθη ότι ήσαν οι Διόσκουροι ούτοι. Ο δε -πρώτος όστις τους απήντησεν εις την αγοράν εμπρός της κρήνης να -δροσίζωσι τους ίππους των, καταβρόχους από πολλού ιδρώτος, -εθαύμαζε τον περί της νίκης λόγον αυτών. Εκείνοι δε λέγεται ότι -έψαυσαν το γένειον αυτού διά των χειρών των ελαφρώς μειδιώντες, -και αι τρίχες του ευθύς, μέλαιναι ούσαι, μετεβλήθησαν εις -πυρράς. Τούτο δ' έδωκε πίστιν εις λόγον αυτών, εις δε τον άνδρα -την επίκλησιν Αινόβαρβος, όπερ εστί χαλκοπώγων. Όλα δε ταύτα -κατέστησαν αξιόπιστα το εφ' ημών γενόμενον. Όταν ο Αντώνιος -απεστάτησε του Δομετιανού, και πολύς πόλεμος εκ Γερμανίας -περιεμένετο, και η Ρώμη ήτον εν ταραχή, αιφνιδίως και αυτομάτως -ο δήμος αφ' εαυτού φήμην διέδωκε νίκης, και την Ρώμην επέδραμε -λόγος ότι εφονεύθη ο Αντώνιος, ότι ηττήθη το υπ' αυτόν -στράτευμα, και ότι ουδέν μέρος αυτού έμεινε. Τόσον δ' εντελώς -και γενικώς επιστεύθη η φήμη αύτη, ώστε και θυσίας προσέφερον -πολλοί των εν ταις αρχαίς. Ότε δ' εζήτησαν τις ήτον όστις -πρώτος το είπε, και ουδείς ευρίσκετο, και ο λόγος, απ' άλλου -εις άλλον κυνηγούμενος έφευγε, και τέλος βυθισθείς, ως εις -πέλαγος αχανές εις τον άπειρον όχλον, εφάνη ότι ουδεμίαν είχε -βεβαίαν αρχήν, αυτή μεν η φήμη διελύθη εκ της πόλεως ταχέως. -Επορεύετο δ' ο Δομετιανός, μετά της δυνάμεως εις τον πόλεμον, -και καθ' οδόν τον απήντησεν αγγελία και γράμματα λέγοντα εις -αυτόν την νίκην. Ήτον δ' η ιδία ημέρα του κατορθώματος και της -φήμης, εν ώ οι τόποι απείχον υπέρ τας είκοσι χιλιάδας σταδίων -(340). Ταύτα ουδείς των εφ' ημών αγνοεί. - -ΚΣΤ. Ο δε Γναίος Οκτάβιος, ο ναύαρχος του Αιμιλίου, -προσορμισθείς εις την Σαμοθράκην, ασυλίαν μεν έδωκεν εις τον -Περσέα ένεκα των Θεών (341), τον εκώλυε δε να εκπλεύση και να -φύγη. Κατώρθωσεν όμως ο Περσεύς κρυφίως αυτού να πείση Ορυάνδην -τινά, Κρήτα, λέμβον έχοντα, να παραλάβη αυτόν μετά των χρημάτων -του. Εκείνος όμως, κρητισμόν μεταχειρισθείς, τα μεν χρήματα -έλαβε το εσπέρας, μηνύσας δ' εκείνον να έλθη την νύχτα εις τον -λιμένα πλησίον του Δημητρείου (342) μετά των τέκνων και των -αναγκαίων υπηρετών του, ευθύς αφ' εσπέρας απέπλευσεν. Ο δε -Περσεύς οικτρά μεν έπασχε, και διά στενού παραθύρου παρά το -τείχος κατέβη διά σχοινίου αυτός και τα παιδία και η γυνή του, -μη έχοντες έως τότε πείραν πόνων και πλάνης. Οικτρότατον δε -στεναγμόν αφήκεν όταν εν ώ επλανάτο παρά τον αιγιαλόν, ιδών τις -τω έδειξε τον Οροάνδην όστις έτρεχεν εις το πέλαγος ήδη· διότι -υπέλαμπεν η ημέρα, ώστε πάσαν απολέσας ελπίδα, επέστρεφε φεύγων -προς το τείχος· και ενοήθη μεν, επρόλαβεν όμως τους Ρωμαίους -μετά της γυναικός του. Τα δε παιδία του λαβών, τα ενεχείρισεν ο -ίδιος εις τον Ίωνα, όστις ήτον ποτέ ερωμένος του Περσέως, τότε -δε προδότης γενόμενος, έγινεν αιτία ν' αναγκασθή ο άνθρωπος, ως -θηρίον όταν συλλαμβάνωνται τα παιδία του, να παραδώση το σώμα -του εις τας χείρας εκείνων αίτινες είχον αυτά εις την εξουσίαν -των. Είχε δε περισσοτέραν εμπιστοσύνην εις τον Νασικάν, και -εκείνον εκάλει· επειδή δ' εκείνος δεν ήτον παρών, κλαύσας την -τύχην του, και την ανάγκην ιδών, παρεδόθη εις την διάκρισιν του -Γναίου, τότε μάλιστα φανερώς αποδείξας ότι υπήρχε ότι εν αυτώ -κακόν αγενέστερον της φιλαργυρίας, η φιλοψυχία, δι' ής εστερήθη -του μόνου ό η τύχη δεν αφαιρεί από των δυστυχησάντων, την -συμπάθειαν. Διότι παρεκάλεσε να τον φέρωσι προς τον Αιμίλιον, -όστις αναστάς τον προϋπάντησε μετά των φίλων του δακρύων, ως -άνδρα μέγαν, πεσόντα πτώσιν υπό των Θεών επιβληθείσαν και -δυστυχή. Εκείνος δε, αίσχιστον θέαμα! πεσών κατά γης, και τα -γόνατα αυτού εναγκαλισθείς, εξέπεμψε φωνάς αγενείς, και δεήσεις -άς δεν υπέμεινεν ουδ' ήκουσεν ο Αιμίλιος, αλλά προσβλέψας αυτόν -μετά προσώπου αλγούντος και λελυπημένου· «Τι, ω ταλαίπωρε, τω -είπε ταύτα πράττων, αφαιρείς από της τύχης το μέγιστον των προς -σε εγκλημάτων της, και φαίνεσαι ότι πάσχεις ουχί παρ' αξίαν, -και ότι ανάξιος είσαι ουχί ταύτης, αλλά της αρχαίας σου τύχης; -Διατί δε ταπεινοίς και την νίκην μου, και το κατώρθωμά μου -κάμνεις μικρόν, δεικνύων σεαυτόν ούτε γενναίον ούτε άξιον των -Ρωμαίων ανταγωνιστήν;» Των δυστυχούντων η αρετή απαιτεί -σεβασμού φόρον και παρά των πολεμίων. Η δειλεία δε, και όταν -ευημερή, θεωρείται ατιμοτάτη παρά τοις Ρωμαίοις. - -ΚΖ. Ουχ ήττον όμως αναστήσας και εκ της δεξιάς λαμβάνων αυτόν, -τον παρέδωκεν εις τον Τουβέρωνα. Έπειτα δε τους υιούς και τους -γαμβρούς του και των άλλων αξιωματικών τους νεωτάτους καλέσας -εντός της σκηνής, πολύν καιρόν έμεινεν εν σιωπή και σκέψει -καθήμενος, ώστε όλοι εθαύμαζον. Αρξάμενος δε περί της τύχης να -ομιλή και περί των ανθρωπίνων πραγμάτων· «Άραγε, είπεν, άξιον -είναι να κομπάζη ο άνθρωπος και να μεγαλοφρονή διά τας -επιτυχίας του, όταν κατέστρεψεν έθνος ή πόλιν ή βασιλείαν; ή -μάλλον την μεταβολήν ταύτην να διανοήται της τύχης, ήτις -παράδειγμα προτάτουσα εις τους πολεμούντας, διδάσκει αυτούς ότι -ουδέν είναι μόνιμον και βέβαιον; Τις καιρός δύναται θάρρος να -εμπνεύση εις τους ανθρώπους, όταν η επί των άλλων νίκη, αυτή -προ πάντων τοις δίδει αφορμήν να φοβώνται την τύχην, και εις -τον χαίροντα επιφέρει αθυμίαν τοσαύτην ο αναλογισμός της -ειμαρμένης ήτις περιστρέφεται και άλλοτε άλλους ευνοεί. Ή, όταν -υπό τους πόδας ημών επατήσαμεν εντός ουδέ μιας ώρας πεσούσαν -του Αλεξάνδρου την διαδοχήν, όστις εις υπερτάτην υψώθη δύναμιν -και μέγιστον είχε κράτος, και όταν τους μέχρις εσχάτων διά -τοσούτων μυριάδων πεζών και χιλιάδων ιππέων δοριφορουμένους -βασιλείς βλέπωμεν εξ εχθρικών χειρών εφήμερον τροφήν και ποτόν -λαμβάνοντας, νομίζετε ότι τα καθ' ημάς έχουσι διαρκή τινα -βεβαιότητα περιεχομένου του χρόνου; Καταστείλατε σεις οι νέοι -την ματαίαν υπεροψίαν και το γαυρίαμα της νίκης, και ταπεινοί -κλίνατε την κεφαλήν, εις το μέλλον αποβλέποντες πάντοτε μετά -προσδοκίας του τέλους, ότε ο Θεός θέλει ρίψει εφ' ημών την -νέμεσιν της παρούσης ευημερίας.» Toιαύτα πολλά λέγουσιν ότι -είπεν ο Αιμίλιος, και απέπεμψε τους νέους, καλώς, ως διά -χαλινού, διά του αναχαιτίζοντος λόγου κολάσας το καύχημα αυτών -και την ύβριν. - -ΚΗ. Μετά δε τούτο έτρεψε τον μεν στρατόν εις ανάπαυσιν, αυτός -δ' απήλθε ν' επισκεφθή την Ελλάδα, διατριβήν ποιούμενος ένδοξον -ενταυτώ και φιλάνθρωπον. Διότι παριερχόμενος ανεκούφιζε τους -δήμους, και συνίστα τα πολιτεύματα, και δωρεάς έδιδε, είς τινας -μεν σίτον εκ του βασιλικού, εις άλλους δε έλαιον· εξ' ού -λέγεται ότι τοσούτον ευρέθη εν ταις αποθήκαις, ώστε εξέλιπον οι -λαμβάνοντες αυτά και χρείαν αυτού έχοντες, πριν ή καταναλωθή το -πλήθος των ευρεθέντων. Εις τους Δελφούς δ' ιδών στήλην -τετράγωνον μεγάλην εκ λίθων λευκών συναρμοσμένην, εις ήν έμελλε -να στηθή του Περσέως ο χρυσούς ανδριάς, προσέταξε να θέσωσι τον -εδικόν του, διότι δέον είναι οι νικώμενοι να υποχωρώσιν εις -τους νικώντας. Εις δε την Ολυμπίαν λέγεται ότι ανέκραξε το -πολυθρύλλητον εκείνο, ότι του Ομήρου τον Δία ο Φειδίας απέπλασε -(343). Όταν δ' εκ Ρώμης έφθασαν οι δέκα πρέσβεις, τότε -απέδωκεν εις τους Μακεδόνας την χώραν και τας πόλεις αυτών να -τας κατοικώσιν ελευθέρας και αυτονόμους, φόρον δε να δίδωσιν -εις τους Ρωμαίους εκατόν τάλαντα, ών υπερδιπλάσια (344) έδιδον -άλλοτε εις τους βασιλείς των. Τελών δε θεωρίας παντοίων αγώνων -και θυσίας εις τους θεούς, προσέφερεν εστιάσεις και δείπνα, -αφθόνως μεν τα βασιλικά χρήματα εις ταύτα δαπανών, ως δε προς -την τάξιν αυτών, και την διακόσμησιν, και τας θέσεις εις άς -έκαστος κατεκλίνετο, και τας δεξιώσεις προς τους -προσκεκλημένους, και την τιμήν και την φιλοφροσύνην ήτις έπρεπε -κατ' αξίαν εις έκαστον, ούτως ακριβή την περί ταύτα γνώσιν -αποδεικνύων, και τοσαύτην καταβάλλων φροντίδα, ώστε εθαύμαζον -οι Έλληνες ότι ουδέ τας διασκεδάσεις άφηνεν άνευ σπουδής, και -άνθρωπος πράγματα κατορθών τοσούτον μεγάλα, ότι και εις τα -μικρά επέδιδε την πρέπουσαν επιμέλειαν. Εκείνος δ' έχαιρε προ -πάντων ότι εν μέσω των πολλών εκείνων και λαμπρών παρασκευών, -αυτός ήτον η γλυκυτάτη απόλαυσις και θέα εις πάντας. Εις δε -τους θαυμάζοντας διά την τοσαύτην του επιμέλειαν έλεγεν ότι της -αυτής ψυχής έργον ήτον και παράταξιν να διευθύνη καλώς και -συμπόσιον, ώστε η μεν να φανή φοβερωτάτη εις τους εχθρούς, το -δε ευχαριστότατον εις τους συνεστιωμένους. Προ πάντων δ' -επήνουν οι άνθρωποι αυτού την ελευθεριότητα και την -μεγαλοψυχίαν, διότι ουδ' ηθέλησε καν να ιδή το πολύ ηθροισμένον -βασιλικόν αργύριον και χρυσίον, αλλά παρέδωκεν αυτά εις τους -ταμίας διά το δημόσιον. Μόνα δε τα βιβλία του βασιλέως επέτρεψε -να λάβωσιν οι υιοί του, οίτινες ηγάπων τα γράμματα· και -διανέμων αριστεία της μάχης, έδωκεν εις τον γαμβρόν του Αίλιον -Τουβέρωνα φιάλην βάρος έχουσαν πέντε λύτρων. Ούτος είναι ο -Τουβέρων, περί ού είπωμεν ότι κατώκει μετά δεκαπέντε άλλων -συγγενών του, και ότι όλοι ομού ετρέφοντο εξ ευτελούς τινός -κτηματιδίου. Και λέγουσιν ότι ούτος είναι ο πρώτος εις τον -οίκον των Αιλίων εισελθών άργυρος, υπό της αρετής και της τιμής -εισαγόμενος· καθ' όλον δε τον λοιπόν καιρόν ότι ούτε ούτοι, -ούτε αι γυναίκες των είχον ανάγκην χρυσού και αργύρου. - -ΚΘ. Αφ' ού δ' ωργάνισε τα πάντα καλώς, αποχαιρετίσας τους -Έλληνας, και παρακαλέσας τους Μακεδόνας να ενθυμώνται την -ελευθερίαν ήν τοις έδωκαν οι Ρωμαίοι, και να διατηρώσιν αυτήν -δι' ευνομίας και ομονοίας, απήλθεν εις την Ήπειρον, έχων -ψήφισμα της συγκλήτου να ωφελήση εκ λεηλασίας των εκεί πόλεων -τους στρατιώτας όσοι επολέμησαν μετ' αυτού κατά του Περσέως. -Θέλων δε να επιπέση καθ' όλων συγχρόνως, και εν ώ ουδείς τον -περιέμενεν, εμήνυσε και ήλθον προς αυτόν δέκα οι πρώτοι εξ -εκάστης πόλεως, και διέταξεν αυτούς όσος άργυρος και χρυσός -υπήρχεν εις τας οικίας και τα ιερά, να τον φέρωσιν εις αυτόν εν -ημέρα ρητή. Μεθ' εκάστων δ' εξ αυτών έστειλεν, ως δι' αυτό -τούτο δήθεν, και φρουράν στρατιωτών, και ταξίαρχον -προσποιούμενον ότι ζητεί και παραλαμβάνει το χρυσίον. Όταν δ' -έφθασεν η ημέρα, εις ένα και τον αυτόν καιρόν ορμήσαντες όλοι -ομού, ετράπησαν εις επιδρομήν και διαρπαγήν των πόλεων· ώστε -εντός μιάς ώρας εξηνδραποδίσθησαν εκατόν πεντήκοντα χιλιάδες -ανθρώπων, επορθήθησαν δε πόλεις εβδομήκοντα· από τόσης δε -φθοράς και τοσούτου ολέθρου έκαστος στρατιώτης δεν έλαβε -περισσοτέρας των ένδεκα δραχμών. Έφριξαν δ' όλοι οι άνθρωποι -διά το τέλος του πολέμου, καθ' ό κατεκερματίσθη ολόκληρον -έθνος, όπως προμηθευθή εις έκαστον τόσον μικρόν μέρισμα και -κέρδος. - -Λ. Πράξας δε τούτο ο Αιμίλιος, όλως παρά την φύσιν αυτού, ήτις -ήτον χρηστή και επιεικής, κατέβη εις Ωρικόν (345) και εκείθεν -διαβάς εις την Ιταλίαν μετά των δυνάμεων, ανέπλευσε τον Θύβριν -(346) ποταμόν επί της βασιλικής εκκαιδεκήρους (347), -κατακεκοσμημένης δι' όπλων αιχμαλώτων, διά φοινικίδων και -πορφυρών, ώστε οι Ρωμαίοι, παρακολουθούντες την ναόν ήτις προς -τον κτύπον των κωπίων βραδέως επροχώρει, την προέπεμπον ών -πανηγυρίζοντες έξωθεν θριαμβευτικήν τινα θέαν πομπής. Οι δε -στρατιώται, εποφθαλμιάσαντες τα βασιλικά χρήματα, επειδή δεν -έτυχον τόσων όσα ηξίουν, ωργίζοντο μεν κρυφίως διά τούτο, και -ηγανάκτουν κατά του Αιμιλίου· φανερώς δε τον κατηγόρουν ότι -ήτον προς αυτούς αρχών βαρύς και δεσποτικός, και δεν -ανταπεκρίθησαν πολύ προθύμως εις την επιθυμίαν ήν είχε να -τελέση θρίαμβον. Εννοήσας δε τούτο ο Σέρβιος Γάλβας, όστις ήτον -του Αιμιλίου εχθρός, και είς των υπ' αυτόν χιλιάρχων, ετόλμησεν -αναφανδόν να ειπή ότι δεν πρέπει να τω δοθή ο θρίαμβος. Πολλάς -δε διασπείρας εις το πλήθος των στρατιωτών διαβολάς κατά του -στρατηγού, και την κατ' αυτού οργήν έτι μάλλον διερεθίσας, -εζήτει παρά των δημάρχων και άλλην ημέραν, διότι δεν τω ήρκει -εκείνη προς την κατηγορίαν, αν και είχε τέσσαρας έτι ώρας -επιλοίπους. Οι δε δήμαρχοι τω είπον να ειπή ό,τι θέλει· και -τότε αρχίσας λόγον μακρόν και ύβρεων πλήρη παντοδαπών, -κατηνάλωσε της ημέρας τον χρόνον. Ως δ' έγινε σκότος, οι μεν -δήμαρχοι έλυσαν την εκκλησίαν, οι δε στρατιώται θρασύτεροι -γενόμενοι, συνέδραμον προς τον Γάλβαν, και συνασπισθέντες, περί -την αυγήν κατέλαβον το Καπιτώλιον διότι οι δήμαρχοι εκεί -έμελλον να συναθροίσωσι την εκκλησίαν. - -ΛΑ. Άμα δ' εξημέρωσε, προέβησαν εις την ψηφοφορίαν, και η πρώτη -φυλή εψήφισε κατά του θριάμβου. Ως δ' ενόησε το πράγμα ο άλλος -δήμος και η σύγκλητος, το μεν πλήθος, λυπούμενον ότι υβρίζετο ο -Αιμίλιος, φωνάς εξέπεμπεν απράκτους· οι δ' επισημότατοι των -βουλευτών, βοώντες ότι το γινόμενον ήτον δεινόν, παρεκίνουν -αλλήλους να επιληφθώσι της αναιδείας και της θρασύτητος των -στρατιωτών, ήτις έμελλεν εις παν άνομον και βίαιον έργον να -εκτραχηλισθή, αν ουδέν τους εκώλυε ν' αφαιρέσωσιν από του -Αιμιλίου Παύλου τας επινικίους τιμάς. Διασχίσαντες επομένως τον -όχλον και αναβάντες αθρόοι, είπον εις τους δημάρχους ν' -αναβάλωσι την ψηφοφορίαν μέχρις ού εκθέσωσιν όσα θέλουσιν εις -το πλήθος. Ως δ' έπαυσαν πάντες, και έγινε σιωπή, ανελθών ανήρ -υπατικός, όστις διά προκλήσεων είχε φονεύσει εικοσιτρείς -εχθρούς, ο Μάρκος Σερβίλιος, είπεν ότι, «πόσον μέγας στρατηγός -ήτον ο Αιμίλιος Παύλος, ήδη προ πάντων το εννοεί, βλέπων ότι -στράτευμα έχων τόσης γέμον κακίας και απειθείας, τόσω καλάς και -μεγάλας πράξεις κατώρθωσε δι' αυτού· θαυμάζει δε τον δήμον, αν -χαίρων διά τους κατά των Ιλλυριών και Λιγύων θριάμβους, στερή -εαυτόν εκ φθόνου της ευχαριστήσεως του να ιδή ζώντα τον βασιλέα -των Μακεδόνων, και του Αλεξάνδρου και του Φιλίππου την δόξαν -αιχμάλωτον φερομένην υπό των ρωμαϊκών όπλων. Διότι, είπε, πώς -δεν είναι δεινόν, ότι πριν, όταν διεδόθη φήμη αβέβαιος εις την -πόλιν περί της νίκης, σεις εθύσατε εις τους θεούς, ευχόμενοι -τον λόγον τούτον ταχέως να ιδήτε πραγματοποιούμενον· όταν δ' -ήλθεν ο στρατηγός μετά της αληθούς νίκης, αφαιρείτε ήδη από μεν -των θεών την τιμήν, αφ' υμών δ' αυτών την χαράν, ως φοβούμενοι -να ιδήτε το μέγεθος των κατορθωμάτων σας, ή φειδόμενοι εχθρού -βασιλέως; Τότε καν καλλήτερον θα ήτον αν απεκρούετε τον -θρίαμβον εξ οίκτου προς εκείνον, ουχί εκ φθόνου προς τον -στρατηγόν. Αλλ' εις τοσαύτην, είπεν, εξουσίαν προάγεται δι' -ημών, ώστε περί στρατηγίας και θριάμβου τολμά να ομιλή άνθρωπος -άτρωτος, και το σώμα έχων στίλβον εκ λειότητος και σκιατραφίας, -προς ημάς οίτινες διά τοσούτων τραυμάτων επαιδεύθημεν να -κρίνωμεν τας αρετάς και τας κακίας των στρατηγών.» Και ταύτα -λέγων, ανέωξε τον χιτώνα του, και έδειξεν εις το στήθος του -πληγών πλήθος απίστευτον. Έπειτα δε στραφείς, ανεκάλυψε μέρη -τινά του σώματος, άτινα η ευπρέπεια δεν επιτρέπει να δείκνυνται -γυμνά εις τον όχλον. Και προς τον Γάλβαν στραφείς, «Συ μεν, -είπε, γελάς διά ταύτα· εγώ δε σεμνύνομαι απέναντι των πολιτών· -διότι υπέρ αυτών ημέραν και νύκτα έφιππος τρέχων, έλαβον ταύτα. -Αλλ' ελθέ και κάλεσον αυτούς εις την ψηφοφορίαν· εγώ δε -καταβάς, θέλω τους παρακολουθήσει πάντας, και θέλω γνωρίσει -τους κακούς και τους αχαρίστους, τους θέλοντας να δημαγωγώνται -και ουχί να στρατηγώνται εις τους πολέμους.» - -ΛΒ. Ούτω λέγουσιν ότι υπό, των λόγων τούτων ανεχαιτίσθη και -μετεπείσθη το στρατιωτικόν, ώστε πάσαι αι φυλαί επεκύρωσαν τον -θρίαμβον υπέρ του Αιμιλίου. Λέγεται δ' ότι ούτως ετελέσθη -αυτός. Ο μεν δήμος, εις τα ιππικά θέατρα, τα καλούμενα Κίρκους, -και εις την αγοράν στήσαντες ικριώματα, και τ' άλλα μέρη -καταλαβόντες της πόλεως, όσα κατάλληλα εις θέσιν της πομπής, -εκάθηντο να ιδώσιν αυτήν εστολισμένοι, και καθαρά ενδύματα -φέροντες. Πας δε ναός ανεώχθη, και ην πλήρης στεφάνων και -θυμιαμάτων. Υπηρέται δε, πολλοί και ραβδούχοι, εμποδίζοντες -τους ατάκτως συρρέοντας και τρέχοντας εις το μέσον, ετήρουν -ανοικτάς και καθαράς τας οδούς. Διηρέθη δ' η πομπή εις ημέρας -τρεις, και εξ αυτών η μεν πρώτη παρέστησε την θέαν, μόλις -εξαρκέσασα εις αυτήν, των αιχμαλώτων ανδριάντων και εικόνων, -και κολοσσών, κομιζομένων επί ζευγών διακοσίων πεντήκοντα. Την -δ' επαύριον διέβησαν εν πομπή τα κάλλιστα και πολυτελέστατα των -Μακεδονικών όπλων εντός πολλών αμαξών, αστράπτοντα όλα εκ -νεοχύτου χαλκού και σιδήρου, και ούτως εντέχνως διατεθειμένα -και συναρμοσμένα, ώστε να φαίνωνται ως αν είχον σωρευθή -ανωμάλως και αυτομάτως, περικεφαλαίαι πλησίον ασπίδων, και -θώρακες επί κνημίδων, και Κρητικαί πέλται, και Θράκια δόρατα, -και φαρέτραι μεθ' ιππικών αναμεμιγμέναι χαλινών, και ξίφη γυμνά -μεταξύ τούτων προκύπτοντα, και σάρισσαι παραπεπηγμέναι· και -ήσαν δεδεμένα χαλαρώς, όσον απητείτο ώστε η προς άλληλα -κρούσις, όταν εσύροντο υπό των αμαξών, να ηχή τραχέως και -φοβερώς, και η όψις αυτών και νενικημένων να εμπνέη φόβον τινά. -Μετά δε τας οπλοφόρους αμάξας είποντο άνδρες τρισχίλιοι, -νόμισμα φέροντες αργυρούν εντός αγγείων επτακοσίων πεντήκοντα -τριταλάντων, ών έκαστον εκόμιζον ανά τέσσαρες. Άλλοι δ' έφερον -κρατήρας αργυρούς, και κέρατα (348) και φιάλας, και ποτήρια, -και καλώς διατεθειμένα όλα διά την πομπήν, και αξιόλογα διά το -μέγεθος και την παχύτητα των τορευμάτων αυτών. - -ΛΓ. Την δε τρίτην ημέραν ευθύς την αυγήν επορεύοντο σαλπιγκταί, -παίζοντες μέλος ουχί προσόδων (349) ούτε πομπικόν, αλλ' όμοιον -εκείνου δι' ού παροτρύνονται εις τας μάχας. Μετά δε τούτων -ωδηγούντο εκατόν είκοσι οικότροφοι βόες χρυσόκεροι, -κεκοσμημένοι διά ταινιών και στεμμάτων. Οι δ' οδηγοί αυτών -νεανίσκοι προυχώρουν περιζώματα φορούντες ευπάρυφα, ως προς -ιερουργίαν, και μετ' αυτών ήσαν παίδες, σπονδής αγγεία αργυρά -κομίζοντες και χρυσά. Είποντο δε μετά τούτους οι το χρυσούν -νόμισμα φέροντες εις αγγεία τριταλαντιαία διηρημένον, ως και το -αργυρούν. Το δε πλήθος των αγγείων ήτον ογδοήκοντα, πλην τριών. -Τούτους παρηκολούθουν οι κρατούντες την ιεράν φιάλην, ήν -κατεσκεύασεν ο Αιμίλιος εκ χρυσού δεκατάλαντον, και διά -πολυτίμων λίθων κεκοσμημένην, ως και οι επιδεικνύντες τας -Αντιγονίδας και Σελευκίδας και τα Θηρίκλεια (350) και όλα τα -κατά το δείπνον χρυσώματα του Περσέως. Τούτους παρηκολούθει το -άρμα του Περσέως, και τα όπλα αυτού, και το διάδημα επί των -όπλων του κείμενον. Έπειτα, μετά μικράν απόστασιν, εφέροντο -δούλα τα τέκνα του βασιλέως, και μετ' αυτών όχλος τροφέων και -διδασκάλων και παιδαγωγών, οίτινες εδάκρυον, και εξέτεινον μεν -και αυτοί τας χείρας προς τους θεατάς, εδίδασκον δε και τα -παιδία να παρακαλώσι και να ικετεύωσιν. Ήσαν δε, άρρενα μεν -δύο, θήλυ δ' έν, μη εννοούντα εντελώς το μέγεθος των κακών, -ένεκα της ηλικίας των· και καθίστα αυτά έτι μάλλον άξια ελέους -η αναισθησία των προς την μεταβολήν, ώστε παρ' ολίγον να -παρέλθη παροραθείς ο Περσεύς, διότι οι Ρωμαίοι υπ' οίκτου -προσείχον εις τα νήπια, και εις πολλούς και δάκρυα συνέβη να -χύσωσιν. Δι' όλους δε ην πλήρης λύπης και χάριτος η θέα, έως -ότου τα παιδία παρήλθον. - -ΛΔ. Κατόπιν δε των τέκνων και της ακολουθίας αυτών επορεύετο -αυτός ο Περσεύς, ιμάτιον ενδεδυμένος χρώματος σκοτεινού, και -εμβάδας επιχωρίας μακεδονικάς· εφαίνετο δ' ως υπό του μεγέθους -των κακών τεθαμβωμένος και στερηθείς της χρήσεως του λογικού -του. Μετά τούτων δ' είπετο χορός φίλων και οικείων αυτού, -οίτινες είχον υπό πένθους βεβαρημένα τα πρόσωπα, βλέποντες δ' -αδιακόπως προς τον Περσέα, εδάκρυον, ώστε προφανές ήτον εις -τους θεατάς ότι διά την τύχην εκείνου έκλαιον, ολίγον -φροντίζοντες περί της εδικής των. Ο Περσεύς είχε πριν πέμψει -εις το Αιμίλιον, και τον παρεκάλεσε να μη πομπευθή, και ν' -αποφύγη τον θρίαμβον. Εκείνος δε την ανανδρίαν αυτού, ως -φαίνεται, και την φιλοψυχίαν καταγελών, «Αλλά τούτο, είπε, και -πρότερον απ' αυτού εξηρτάτο, και ήδη εξαρτάται εισέτι,» δηλών -τον προ της αισχύνης θάνατον, όν δεν υπέμεινεν ο ταλαίπωρος, -αλλ' υπ' ελπίδων τινών δελεασθείς, έγινε μέρος των ιδίων αυτού -λαφύρων. Μετά ταύτα δ' εκομίζοντο χρυσοί στέφανοι τετρακόσιοι -το πλήθος, ούς αι πόλεις έπεμψαν μετά πρεσβειών εις τον -Αιμίλιον, ως αριστεία της νίκης του. Έπειτα δ' ηκολούθει αυτός -εις άρμα κεκοσμημένον μεγαλοπρεπώς επιβαίνων, ανήρ και άνευ της -τοσαύτης εξουσίας αξιοθέατος, πορφύραν φέρων χρυσόστικτον, και -δάφνης κλάδον προτείνων εις την δεξιάν του. Εδαφνηφόρει δε και -πας ο στρατός, κατά λόχους και τάξεις επόμενος εις το άρμα του -στρατηγού, άδων δε οτέ μεν πατρίους τινάς ωδάς, αίτινες είχον -και μέρη προς γέλωτα, οτέ δ' επινικίους παιάνας, και επαίνους -των κατορθωμάτων του Αιμιλίου, όστις ήτον περίβλεπτος και -ζηλωτός υπό πάντων, και ουδενός εστερείτο των αγαθών· εκτός αν -υπάρχη δαιμόνιόν τι προσδιωρισμένον ν' αφαιρή μέρος των μεγάλων -και υπερόγκων ευτυχιών, και να μιγνύη ούτω τον ανθρώπινον βίον, -ώστε ουδείς να έχη αυτόν άκρατον κακών και καθαρόν, αλλά, καθ' -Όμηρον, εκείνοι να φαίνωνται μάλιστα ευτυχούντες δι' ούς αι -τύχαι των πραγμάτων επ' αμφότερα τρέπονται (351). - -ΛΕ. Διότι είχε τέσαρας υιούς, δύο μεν εις άλλας μετατεθέντας -συγγενείας, ως ήδη ευρέθη, τον Σκηπίωνα και τον Φάβιον, δύο δε, -παίδας έτι την ηλικίαν, ούς έτρεφεν εις την οικίαν του, -γεννηθέντος εξ άλλης γυναικός. Εκ τούτων ο μεν ετελεύτησε πέντε -ημέρας πριν ή θριαμβεύση ο Αιμίλιος, και ην ετών δεκατεσσάρων· -ο δε, δωδεκαετής, απέθανε τρεις ημέρας μετά τον θρίαμβον· ώστε -ουδείς έμεινε ρωμαίος μη λυπηθείς αυτόν διά το πάθος, και -πάντες έφριξαν διά της τύχης την ωμότητα, ότι δεν εδίστασε -τοσούτον πένθος να ρίψη εις οικίαν ζηλευομένην, και χαράς και -θυσιών γέμουσαν, και ν' αναμίξη θρήνους και δάκρυα εις παιάνας -επινικίους και εις θριάμβους. - -ΛΣΤ. Αλλ' ο Αιμίλιος ορθώς φρονών ότι η ανδρία και το θάρρος -εισί χρήσιμα εις τους ανθρώπους ουχί μόνον κατά των όπλων και -των σαρισσών, αλλ' επίσης προς πάσαν της τύχης αντίστασιν, -ούτως ήρμοσε και διέθεσε τον συγκερασμόν των εις αυτόν -συμβαινόντων, ώστε εντός των αγαθών ηφανίσθησαν τα κακά, και τα -οικεία εντός των δημοσίων, και δεν εταπεινώθη της νίκης το -μέγεθος, ουδέ καθυβρίσθη αυτής η αξιοπρέπεια. Και τον μεν -πρώτον των υιών του αποθανόντα θάψας, ευθύς εθριάμβευσεν, ως -ερρέθη· αφ' ού δε μετά τον θρίαμβον απέθανε και ο δεύτερος, -συναγαγών εις εκκλησίαν των Ρωμαίων τον δήμον, είπε λόγους -ανδρός μη χρήζοντος παρηγορίας, αλλά παρηγορούντος τους πολίτας -θλιβομένους δι' όσα εκείνος υπέφερε. Προς ουδέν ουδέποτε, τοις -είπε, δειλιάσας των ανθρωπίνων, εκ των θείων εφοβήθη πάντοτε -την τύχην, ως απιστότατον και ποικιλώτατον πράγμα· μάλιστα δε, -βλέπων αυτήν ως πνεύμα λαμπρόν να βοηθή πάσας τας πράξεις του -εις τούτον τον πόλεμον, περιέμενε μεταβολήν αυτής τινά και -παλίρροιαν· «Διότι εις μίαν, είπεν, ημέραν τον Ιόνιον κόλπον -από Βρεντεσίου (352) περάσας, έφθασα εις την Κέρκυραν· πέντε -δ' ημέρας μετά ταύτα ήμην εις Δελφούς και έθυον εις τον Θεόν, -και μετ' άλλας πέντε ημέρας παρέλαβον τον στρατόν εν Μακεδονία, -και τελέσας τον συνήθη καθαρμόν αυτού (353), και αρχίσας τας -πράξεις, εντός άλλων δεκαπέντε ημερών επέθηκα εις τον πόλεμον -το κάλλιστον τέλος. Απιστών δε προς την τύχην, διότι πάντα κατά -ρουν εχώρουν, και ουδείς ήτον φόβος και ουδείς κίνδυνος από των -εχθρών, προ πάντων κατά τον πλουν εφοβούμην την μεταβολήν της -μοίρας, διότι έφερον ευτυχώς τοσούτον στρατόν νικήσαντα, και -λάφυρα και βασιλείς αιχμαλώτους. Αλλά και αφ' ού σώος ήλθον -προς υμάς, και είδα την πόλιν χαράς γέμουσαν και προθυμίας και -θυσιών, πάντοτε υπώπτευον την τύχην, ηξεύρων ότι ουδέν μέγα -χαρίζει εις τους ανθρώπους ειλικρινώς και άνευ φθόνου. Η δε -ψυχή μου αγωνιώσα, και υπέρ της πόλεως το μέλλον επισκοπούσα, -δεν αφήκε τούτον τον φόβον, ειμή αφ' ού τοσαύτη μοι επέπεσε -δυστυχία εις τον οίκον, και ηναγκάσθην να θάψω αλλεπαλλήλως, εν -ημέραις ιεραίς, υιούς αρίστους, τους μόνους ούς κατέλιπον εις -εμαυτόν διαδόχους. Τώρα πλέον είμαι όλως ακίνδυνος, και θάρρος -έχω, και νομίζω ότι η τύχη θέλει σας μείνει αβλαβής και βεβαία. -Διότι ικανώς ανταπέδωκεν εις εμέ και διά των εμών κακών τα -γενόμενα κατορθώματα, τον θριαμβεύοντα ουχ ήττον προφανές -παράδειγμα της ανθρωπίνης παραστήσασα ασθενείας παρά τον εν -θριάμβω συρόμενον· εκτός ότι ο Περσεύς μεν και νικηθείς έχει -τους υιούς του, ο δ' Αιμίλιος, νικήσας, εστερήθη των εδικών -του.» - -ΛΖ. Τοιούτους ευγενείς και μεγάλους λόγους λέγουσιν ότι -επρόφερεν ο Αιμίλιος εις τον δήμον, εξ αληθινού και απλάστου -φρονήματος. Ως προς τον Περσέα δεν ει και οικτείρων της τύχης -την μεταβολήν, και προθυμηθείς να τον βοηθήση, ουδέν -κατώρθωσεν, εκτός του να τον μεταφέρη εκ του καλουμένου κάρκερε -παρ' αυτοίς (354) εις τόπον καθαρόν και εις φιλανθρωποτέραν -δίαιταν. Εκεί φρουρούμενος, ως μεν οι πλείστοι έγραψαν, -απέθανεν εκουσίως εξ ασιτίας. Τινές όμως ιστορούσιν ίδιόν τινα -και διάφορον του θανάτου του τρόπον. Λέγουσιν ότι -δυσαρεστηθέντες κατά τι και θυμώσαντες κατ' αυτού οι -φυλάττοντες αυτόν στρατιώται, επειδή κατ' άλλο δεν εδύναντο να -τον ενοχλήσωσι και τον βλάψωσι, του αφήρουν τον ύπνον, και -προσέχοντες ακριβώς, τον εμπόδιζον ν' αποκοιμηθή, και διά -παντός τρόπου τον διετήρουν έξυπνον, και ούτω βασανισθείς -ετελεύτησεν. Απέθανον δε και τα δύο εκ των παιδίων του. Ο δε -τρίτος, ο Αλέξανδρος, λέγουσιν ότι έγινεν επιτήδειος εις την -τορευτικήν και την λεπτουργικήν, και ότι μαθών τα ρωμαϊκά -γράμματα και την διάλεκτον, έγινεν υπογραμματεύς των αρχόντων, -και ότι εις την υπηρεσίαν ταύτην έδειξεν ευφυίαν και -επιτηδειότητα. - -ΛH. Μεταξύ δε των Μακεδονικών κατορθωμάτων του Αιμιλίου -προσαναφέρεται η δημοτικωτάτη και τον λαόν μεγάλως -ευχαριστήσασα πράξις, ότι τοσαύτα κατετέθησαν υπ' αυτού χρήματα -εις το δημόσιον, ώστε δεν εχρειάσθη έκτοτε πλέον να πληρώση -φόρον ο δήμος μέχρι των καιρών του Ιρτίου και Πάνσα, οίτινες -ήσαν ύπατοι επί του πρώτου πολέμου του Αντωνίου και Καίσαρος. -Και εκείνο δε ιδίον είναι και αξιόλογον του Αιμιλίου, ότι εν ώ -ηγαπάτο και ετιμάτο διαφερόντως υπό του δήμου, επέμεινεν όμως -εις τας αριστοκρατικάς του αρχάς, και ουδ' είπεν ουδ' έπραξε τι -χαριζόμενος εις τους πολλούς, αλλά μετά των πρώτων και -ισχυροτάτων συνειργάζετο πάντοτε τα της πολιτείας. Τούτο -μάλιστα και προσήψε μετά καιρόν ο Άππιος εις τον Αφρικανόν -Σκηπίωνα, ότι μέγιστοι όντες ούτοι εις την πόλιν, εζήτουν την -τιμητικήν αρχήν (355), ο μεν την βουλήν έχων και τους αρίστους -περί αυτόν (διότι αύτη ήτον η πατροπαράδοτος των Αππίων -πολιτική), ο δε, μέγας μεν ων αφ' εαυτού, μεγάλως όμως -σπουδάζων πάντοτε και να ευχαριστή τον δήμον. Όταν λοιπόν είδε -ποτέ ο Αππιος τον Σκηπίωνα να εισέλθη εις την αγοράν, έχων παρά -την πλευράν αυτού ανθρώπους αγεννείς και αρχαίους δούλους, -ανθρώπους αγοραίους και δυναμένους να συναθροίσωσιν όχλον, και -να βιάσωσι πράγματα διά κραυγής και διά σπουδαρχίας, αναβοήσας, -«Ω Παύλε, είπεν, Αιμίλιε, στέναξον υπό την γην, βλέπων ότι τον -υιόν σου φέρουσιν εις την τιμητίαν ο κήρυξ Αιμίλιος και ο -Λικίννιος και ο Φιλόνεικος (356)». Αλλ' ο Σκηπίων απελάμβανε -της ευνοίας ταύτης του δήμου, ωφελών μεγάλως αυτόν. Ο δ' -Αιμίλιος, καί τοι ων αριστοκρατικός, ηγαπάτο όμως υπό του -πλήθους ουχί ολιγώτερον εκείνου όστις δημαγωγικώς εφαίνετο -κολακεύων αυτό, και ομιλών ούτως ώστε να τω ευχαριστή. Εδήλωσε -δε τούτο και διά του ότι, εκτός των άλλων καλών τον ηξίωσαν και -της τιμητίας, ήτις είναι των αρχών η ιερωτάτη, και μεγάλης -απολαμβάνουσα δυνάμεως και ως προς τ' άλλα, και ως προς την των -βίων εξέτασιν διότι οι τιμηταί έχουσι το δικαίωμα να εκβάλωσι -της συγκλήτου τον απρεπώς ζώντα, και να προγράφωσι τον άριστον, -και ν' ατιμάζωσι τον ακολασταίνοντα νέον δι' αφαιρέσως του -ίππου αυτού. Προσέτι αυτοί επιβλέπουσι των περιουσιών τας -εκτιμήσεις, και του πληθυσμού τας απογραφάς. Απεγράφησαν δ' επ' -αυτού χιλιάδες ανθρώπων τριακόσιοι τριάκοντα επτά, και -τετρακόσιοι πεντήκοντα δύο. Προέγραψε δ' εκ της βουλής τον -Μάρκον Αιμίλιον Λέπιδον, τετράκις ήδη καρπούμενον την ανωτάτην -ταύτην τιμήν· εξέβαλε δε τρεις συγκλητικούς εκ των μη επισήμων, -και εις την των ιππέων εξέτασιν εδείχθη μετριώτατος και αυτός, -και ο συνάρχων αυτού Μάρκιος Φίλιππος. - -ΛΘ. Αφ' ού δε διευθέτησε τα πλείστα και μέγιστα, ενόσησε νόσον -κατ' αρχάς μεν δεινήν, έπειτα δ' ακίνδυνον, αλλά μακράν και -δυσθεράπευτον γενομένην. Πεισθείς δ' υπό των ιατρών, έπλευσεν -εις την Ελέαν της Ιταλίας, και διέτριβεν εκεί πολύν χρόνον εις -παραλίους αγρούς εν μέσω ησυχίας βαθείας. Τότε δ' επόθησαν -αυτόν οι Ρωμαίοι, και φωνάς πολλάκις εξέπεμπον εις τα θέατρα, -ως ευχόμενοι και ανυπόμονοι όντες να τον ιδώσιν. Επειδή δε τις -ιερουργία ετελείτο, και η υγεία αυτού εφαίνετο ικανώς -αναλαβούσα, επανήλθεν εις την Ρώμην. Και εκείνην μεν την θυσίαν -έθυσε μετά των άλλων ιερέων, εν ώ ο λαός όλος χαίρων τον -περιεστοίχιζε. Την δ' επαύριον έθυσε πάλιν ο ίδιος εις τους -Θεούς ευχαριστήρια διά την σωτηρίαν του. Ως δ' ετελείωσεν η -θυσία, επιστρέψας εις την οικίαν του, και εις την κλίνην -ριφθείς, πριν ή αισθανθή και νοήση την μεταβολήν, τω επήλθεν -έκστασις και παραφορά των φρενών, και απέθανε την τρίτην -ημέραν, ουδενός στερηθείς και πάντων απολαύσας όσα θεωρούνται -εις ευδαιμονίαν συντείνοντα· διότι και η περί την εκφοράν αυτού -πομπή θαυμασία εγένετο, μετά προθυμίας ήτις εκόσμησε την αρετήν -του ανδρός διά των αρίστων και μακαριωτάτων ενταφίων δώρων. -Ήσαν δε ταύτα ουχί χρυσός, ουδ' ελέφας, ουδ' η λοιπή πολυτέλεια -και επίδειξις της παρασκευής, αλλ' εύνοια, και τιμή, και -ευγνωμοσύνη, ου μόνον παρά των πολιτών, αλλά και παρά των -εχθρών. Και όσοι κατά τύχην παρήσαν Ίβηρες και Λίγυοι και -Μακεδόνες, οι μεν ισχυροί κατά τα σώματα και νέοι, λαβόντες την -νεκρικήν κλίνην, την ύψωσαν επί των ώμων των και την έφερον· οι -δε πρεσβύτεροι παρηκολούθουν καλούντες τον Αιμίλιον ευεργέτην -και σωτήρα των πατρίδων των· διότι ου μόνον κατά τους καιρούς -των κατακτήσεών του μετεχειρίσθη πάντας ηπίως και φιλανθρώπως, -αλλά και καθ' όλον τον λοιπόν βίον του διετέλεσε πάντοτε -ευεργετών αυτούς, και φροντίζων υπέρ αυτών ως υπέρ οικείων και -συγγενών. Η δε περιουσία αυτού λέγουσιν ότι μόλις συνεποσούτο -εις τριακοσίας εβδομήκοντα χιλιάδας δραχμών, και ότι -κληρονόμους αυτής αφήκε τους δύο υιούς του· αλλ' ο νεώτερος -Σπηκίων την παρεχώρησεν όλην εις τον αδελφόν του, διότι αυτός -είχε δοθή εις οίκον ευπορώτερον, τον του Αφρικανού Σκηπίωνος. -Τοιούτος λέγεται ο τρόπος και ο βίος του Παύλου Αιμιλίου. - - - -ΣΥΓΚΡΙΣΙΣ - -ΤΙΜΟΛΕΝΤΟΣ - -ΚΑΙ - -ΑΙΜΙΛΙΟΥ ΠΑΥΛΟΥ - - - -A. Ταύτα διηγείται η ιστορία, και προφανές είναι ότι δεν έχει -πολλάς διαφοράς ουδ' ανομοιότητας η σύγκρισις. Διότι αμφότεροι -επολέμησαν προς ενδόξους ανταγωνιστάς, ο μεν προς Μακεδόνας, ο -δε προς Καρχηδονίους· και αι νίκαι αυτών υπήρξαν περιβόητοι, -διότι ο είς εκυρίευσε την Μακεδονίαν, και έπαυσε την απ' -Αντιγόνου διαδοχήν εις τον έβδομον Βασιλέα· ο δε εξήλειψε τας -τυραννίδας πάσας εκ Σικελίας, και ηλευθέρωσε την νήσον. Εκτός -μόνον αν θελήση τις να προτείνη την ένστασιν, ότι ο μεν -Αιμίλιος επολέμησε προς τον Περσέα ακμαίον και νικήσαντα τους -Ρωμαίους, ο δε Τιμολέων προς τον Διονύσιον απηυδημένον και -κατασυντετριμμένον· και πάλιν υπέρ του Τιμολέοντος ότι πολλούς -μεν τυράννους, μεγάλην δε δύναμιν, την των Καρχηδονίων, διά του -τυχόντος στρατεύματος ενίκησε, και ουχί, ως ο Αιμίλιος, έχων -άνδρας εμπειροπολέμους και μαθόντας να διοικώνται, αλλά διά -μισθοφόρων, και ανδρών ατάκτων, και συνειθισμένων να -εκστρατεύωσι προς ιδίαν αυτών ευχαρίστησιν. Διότι ίσα -κατορθώματα δι' ανίσου δυνάμεως τιμήν προσθέτουσιν εις τον -στρατηγόν. - -Β. Ήσαν δε και οι δύο καθαροί και δίκαιοι εις την διοίκησιν των -πραγμάτων· αλλ' ο μεν Αιμίλιος φαίνεται ότι ήλθεν εξ αρχής -αμέσως ούτω παρεσκευασμένος υπό των νόμων της πατρίδος του· ο -δε Τιμολέων εμόρφωσεν ούτως αυτός εαυτόν. Τούτου δε τεκμήριον -είναι ότι οι μεν Ρωμαίοι κατά τους τότε καιρούς ήσαν όλοι -επίσης εύκτατοι, και εις τα έθιμα υποκείμενοι, και τους νόμους -σεβόμενοι και τους πολίτας· εκ δε των Ελλήνων ουδείς υπάρχει -αρχηγός ή στρατηγός, όστις διοικήσας εν Σικελία δεν διεφθάρη, -εκτός μόνου του Δίωνος· αν και αυτόν τον Δίωνα υπώπτευόν τινες -ότι της μοναρχίας ωρέγετο, και ωνειροπόλει βασιλείαν τινά -λακωνικήν. Ο δε Τίμαιος (357) λέγει ότι και τον Γύλιππον -(358) αδόξως και ατίμως απέπεμψαν οι Συρακούσιοι, -κατηγορήσαντες αυτόν διά φιλοπλουτίαν και απληστίαν κατά την -στρατηγίαν του. Όσα δε παρενόμησαν και ηπίστησαν Φάραξ ο -Σπαρτιάτης και Κάλλιππος ο Αθηναίος (359), ελπίσαντες να -άρξωσι της Σικελίας, ταύτα υπό πολλών ιστορήθησαν. Αλλά τίνες -ήσαν ούτοι, και τίνων πραγμάτων κύριοι, ώστε τοιαύτα να -ελπίσωσιν; Ο είς εξ αυτών υπηρέτει τον Διονύσιον διωχθέντα των -Συρακουσών, ο δε Κάλλιππος ήτον είς των αρχηγών των ξένων, -οίτινες εβοήθουν τον Δίωνα. Αλλ' ο Τιμολέων, στρατηγός -αυτοκράτωρ σταλείς εις τους Συρακουσίους κατ' αίτησιν και -παράκλησιν αυτών, και οφείλων ουχί να ζητή δύναμιν αλλά να έχη -όσην εκείνοι τω έδωκαν οικειοθελώς, ως τέρμα εθεώρησε της -στρατηγίας και της αρχής του την κατάλυσιν των παρανόμων -αρχόντων. Εκείνο όμως του Αιμιλίου είναι θαυμαστόν, ότι -τοσαύτην βασιλείαν καταστρέψας, ουδέ κατά μίαν δραχμήν ηύξησε -την περιουσίαν του, ουδ' είδεν, ουδ' ήγγισε τα χρήμματα, καίτοι -πολλά εις άλλους δους και χαρίσας. Δεν λέγω δ' ότι ο Τιμολέων -είναι αξιόμεμπτος, καλήν οικίαν λαβών και χωρίον διότι αισχρόν -δεν είναι το να λάβη τις τοιαύτα, αλλά να μη λάβη είναι -καλήτερον, και άκρας αρετής επίδειξις είναι το ν' αρνήται -εκείνα, όσα τω είναι επιτετραμμένον να λάβη. Καθώς δε το σώμα -δύναται μεν να υποφέρη ή το ψύχος ή την ζέστην, αλλά -ρωμαλεώτερον είναι το ανεχόμενον αμφοτέρας ομού τας μεταβολάς, -ούτως άκρα είναι της ψυχής η ευρωστία και η ισχύς, όταν ούτε αι -ευτυχίαι την εξογκώσιν εις ύβριν και υπεροψίαν, ούτε αι -συμφοραί την ταπεινώσι. Διά τούτο φαίνεται τελειότερος ο -Αιμίλιος, όστις επί της καταδρομής της τύχης και κατά το μέγα -πάθημα του θανάτου των υιών αυτού ουδέ μικρότερος ουδ' ήττον -αξιοπρεπής εφάνη παρά επί των ευτυχημάτων του. Ο δε Τιμολέων, -μετά την γενναίαν του πράξιν κατά του αδελφού του, δεν αντέσχε -διά της φρονήσεως προς την συμφοράν, αλλ' υπό μετανοίας και -λύπης ταπεινωθείς, επί είκοσι έτη δεν υπέμεινε να ιδή το βήμα -και την αγοράν (360). Πρέπει δε τα αισχρά ν' αποφεύγη τις, και -δι' αυτά να αισχύνηται· το δε να φοβήται πάσαν αδοξίαν είναι -ίδιον ήθους ημέρου μεν και απλού, αλλά μη έχοντος μέγεθος. - - - - -ΠΕΛΟΠΙΔΑΣ - - - -Α. Κάτων ο πρεσβύτερος, πρός τινας επαινούντας άνθρωπον -ασυλλογίστως παράφορον και τολμηρόν εις τον πόλεμον, είπεν ότι -διαφέρει το να νομίζη τις την αρετήν πολλού λόγου αξίαν του να -θεωρή μικρού λόγου αξίαν την ζωήν. Και ορθώς έλεγε ταύτα. Εις -το στρατόπεδον του Αντιγόνου υπήρχε ριψοκίνδυνός τις -στρατιώτης, αλλά καχεκτικός και ασθενής το σώμα. Ερωτηθείς δ' -υπό του βασιλέως περί της αιτίας της ωχρότητος αυτού, -ωμολόγησεν ότι είχε νόσον τινά εκ των αποκρύφων. Φιλοτιμηθείς -λοιπόν ο βασιλεύς, διέταξεν εις τους ιατρούς, αν υπήρχε τις -βοήθεια, να τω δαψιλεύσωσι πάσαν επιμέλειαν. Ούτω θεραπευθείς ο -γενναίος εκείνος, έπαυσε να είναι φιλοκίνδυνος και ορμητικός -εις τους αγώνας, ώστε και ο Αντίγονος τον επέπληττε διά τούτο, -και εθαύμαζε διά την μεταβολήν. Ο δ' άνθρωπος δεν έκρυψε το -αίτιον, αλλ' είπεν «Ω βασιλεύ, συ μ' έκαμες ατολμότερον, -απαλλάξας με των κακών εκείνων, δι' ά μοι ην η ζωή αδιάφορος.» -Προς τούτο συμφώνως φαίνεται ότι είπε και Συβαρίτης τις ανήρ -(361) περί των Σπαρτιατών, ότι μέγα πράγμα δεν κάμνουσι -ζητούντες τον θάνατον εις τους πολέμους, διά ν' αποφεύγωσι -τοσούτους κόπους και τοιαύτην δίαιταν. Αλλ' εις μεν τους -Συβαρίτας, οίτινες ήσαν εξηντλημένοι εκ μαλθακότητος και -τρυφής, φυσικόν ήτον να φαίνωνται ως τον βίον μισούντες όσοι εξ -ορμής προς το καλόν και εκ φιλοτιμίας δεν εφοβούντο τον -θάνατον. Εις δε τους Λακεδαιμονίους η αρετή εδίδασκε και να -ζώσι και ν' αποθνήσκωσιν ευχαρίστως, ως δηλοί το επικήδειον -τούτο επίγραμμα· - - «Έθνηξαν, όχι καλόν θεωρούντας το ζην ή το θνήσκειν, - αλλά καλόν το καλώς πράττειν αμφότερ' αυτά.» - -Διότι ούτε το ν' αποφεύγη τις τον θάνατον είναι μεμπτόν, αν -ορέγεται του βίου ουχί αισχρώς, ούτε το να υπομένη αυτόν είναι -καλόν, αν τούτο γίνηται εξ αηδίας προς την ζωήν. Διά τούτο ο -Όμηρος τους θαρραλεωτάτους και μαχιμωτάτους άνδρας εξάγει -πάντοτε προς τας μάχας καλώς και καταλλήλως ωπλισμένους· οι δε -των Ελλήνων νομοθέται τιμωρούσι τον ρίψασπιν, ουχί τον ρίπτοντα -το ξίφος ή την λόγχην του, διδάσκοντες ότι έκαστος πρέπει να -φροντίζη μάλλον να μη πάθη παρά να κακοποιήση τους εχθρούς, και -μάλιστα οι άρχοντες πόλεως ή στρατεύματος. - -Β. Διότι αν, ως ο Ιφικράτης (362) διήρει, οι μεν ψιλοί -ομοιάζωσι τας χείρας, το δ' ιππικόν τους πόδας, αύτη δ' η -φάλαγξ το στήθος και τον θώρακα, και ο στρατηγός την κεφαλήν, ο -ριψοκινδυνεύων και αυθαδώς τολμών δεν φαίνεται εαυτού μόνον -παραμελών, αλλ' όλων όσων η σωτηρία απ' αυτού εξαρτάται, και -τουναντίον. Όθεν ο Καλλικρατίδας (363), ει και μέγας ων κατά -τ' άλλα, δεν απεκρίθη όμως καλώς προς τον μάντιν. Ότε ούτος τον -παρεκάλει να φυλαχθή από του θανάτου, όν τα ιερά τω ανήγγελλον, -εκείνος απήντησεν ότι η Σπάρτη δεν κατεστρέφετο παρά ένα. Είς -τω όντι ήτον ο Καλλικρατίδας μαχόμενος, και πλέων, και πολεμών, -αλλά στρατηγών, περιελάμβανεν εν εαυτώ όλην την δύναμιν, ώστε -δεν ήτον είς, εκείνος μεθ' ού τοσαύτα εδύναντο να -συναπολεσθώσι. Καλήτερα δ' ωμίλησεν ο γέρων Αντίγονος (364), -όταν έμελλε να ναυμαχήση περί την Ανδρον. Τότε είς τινα όστις -τω είπεν ότι πολύ περισσότερα ήσαν τα πλοία των εχθρών, «Εμέ -δε, απεκρίθη, προς πόσα με υπολογίζεις;» μέγα λέγων το αξίωμα -της αρχής, ως και είναι, όταν βοηθήται υπ' εμπειρίας και -αρετής. Ταύτης δε πρώτον έργον είναι σώζη τον σώζοντα όλους -τους άλλους. Διά τούτο καλώς ο Τιμόθεος, όταν ο Χάρης (365) -επεδείκνυέ ποτε εις τους Αθηναίους πληγάς τινάς εις το σώμα -του, και την ασπίδα του διά λόγχης τετρυπημένην! «Εγώ δε, είπε, -πόσον ησχύνθην όταν κατά την πολιορκίαν της Σάμου έπεσε βέλος -πλησίον μου, διότι παιδαριωδέστερον εφέρθην αφ' ό,τι έπρεπεν -εις στρατηγόν και αρχηγόν τοσαύτης δυνάμεως.» Διότι όπου εις -την κρίσιν της μάχης μεγάλως συντελεί του στρατηγού ο κίνδυνος, -εκεί πρέπει αφειδώς να προσφέρει την χείρα του και το σώμα του, -αφήνων να λέγωσιν οι διισχυριζόμενοι ότι πρέπει ο καλός -στρατηγός κυρίως μεν διά γήρας, ειδέ μη, γέρων ν' αποθνήσκη. -Όπου όμως μικρόν περιμένεται αποτέλεσμα εκ του κατορθώματος, -απόλλυται δε το παν αν αποτύχη ο στρατηγός, ουδείς απαιτεί παρά -του στρατηγού πράξιν στρατιώτου πραττομένην διά κινδύνου. Ταύτα -είχον αφορμήν να προοιμιάσω, γράφων του Πελοπίδου τον βίον και -τον του Μαρκέλλου, μεγάλων ανδρών, οίτινες έπεσαν παραλόγως. -Διότι μαχιμώτατοι και ανδρειότατοι αμφότεροι χρηματίσαντες, και -κοσμήσαντες τας πατρίδας των διά λαμπροτάτων στρατηγιών, έπειτα -δε, ισχυροτάτους έχοντες ανταγωνιστάς, και ο μεν πρώτος, ως -λέγεται, τρέψας εις φυγήν τον Αννίβαν, όστις ήτον αήττητος, ο -δε τους Λακεδαιμονίους, άρχοντας της γης και θαλάσσης, νικήσας -εκ παρατάξεως, δεν εφείσθησαν όμως εαυτών, και ασυλλογίστως -εθυσίασαν την ζωήν των, όταν μάλιστα οι καιροί απήτουν τοιούτοι -άνδρες, σωζόμενοι να άρχωσι. Διά τούτα ημείς, εις την ομοιότητα -αυτών αφορώντες, εγράψαμεν παραλλήλους τους βίους αυτών. - -Γ. Ο Πελοπίδας, υιός του Ιππόκλου, ήτον, ως και ο Επαμινώνδας, -εξ επισήμου γένους των Θηβών. Τραφείς δ' εις πλούτον μέγαν, και -παραλαβών, έτι νέος, λαμπρόν οίκον, ήρχισε βοηθών τους βοηθείας -αξίους εκ των ενδεών, όπως φαίνηται αληθώς κύριος των χρημάτων -και ουχί δούλος. Διότι οι πλείστοι, ως λέγει ο Αριστοτέλης, ή -δεν μεταχειρίζονται τον πλούτον εκ φιλαργυρίας, ή καταχρώνται -αυτόν εξ ασωτίας, και διάγουσι διηνεκείς δούλοι, ούτοι μεν των -ηδονών, εκείνοι δε των ενασχολήσεων. Και οι μεν άλλοι, -ευγνωμονούντες εις τον Πελοπίδαν, ωφελούντο εκ της προς αυτούς -ελευθεριότητος και φιλανθρωπίας· μόνον δ' εκ των φίλων του τον -Επαμινώνδαν δεν έπειθε να λαμβάνη του πλούτου του μέρους, εξ -εναντίας δε μετείχεν αυτός της πενίας εκείνου διά της αφελείας -των ενδυμάτων του, της λιτότητος της τραπέζης του, άοκνος ων -εις τους κόπους, και εις τας εκστρατείας επιδεικνύων απλότητα, -καθώς του Ευριπίδου ο Καπανεύς (366) - - «..όστις βίον είχε μεν πολύν - ολίγον επί πλούτω πλην εκόμπαζεν,» - -αισχυνόμενος αν εφαίνετο περισσότερα εις το σώμα του δαπανών -παρά ό τα ελάχιστα κεκτημένος Θηβαίος. Και ο μεν Επαμινώνδας, -πατρικήν σύντροφον έχων την πενίαν, έτι ελαφροτέραν και -ολιγώτερον οχληράν την κατέστησε διά της φιλοσοφίας, και απλούν -και μονότροπον βίον απ' αρχής παραδεχθείς. Ο δε Πελοπίδας -συνήλθεν εις γάμον λαμπρόν, απέκτησε δε και παίδας, και όμως μη -φροντίζων να κερδαίνη αφιερών, δ' όλον του τον καιρόν εις την -υπηρεσίαν της πόλεως, ηλάττωσε την περιουσίαν του. Όταν δ' οι -φίλοι του τον ενουθέτουν, και τω έλεγον ότι παραμελεί πράγμα -αναγκαίον, το να έχη χρήματα, «Αναγκαίον, μα τον Δία, είπεν, -εις τον Νικόδημον (367) τούτον», δείξας χωλόν τινα και τυφλόν. - -Δ. Ήσαν δε και προς πάσαν αρετήν προσφυείς ομοίως, πλην ότι ο -μεν Πελοπίδας επροτίμα να γυμνάζηται, ο δ' Επαμινώνδας να -μανθάνη· και όταν εσχόλαζον, ο μεν διέτριβεν εις παλαίστρας και -κυνηγέσια, ο δε ακούων τι και φιλοσοφών. Είχον δ' αμφότεροι -πολλά και καλά εις δόξαν συντείνοντα. Οι δε νουν έχοντες ουδέν -νομίζουσι μεγαλήτερον του ότι διά τοσούτων αγώνων και -στρατηγιών και πολιτικών ενεργειών, διετήρησαν απ' αρχής μέχρι -τέλους απρόσβλητον την προς αλλήλους εύνοιαν και φιλίαν. Διότι, -άν τις αποβλέψας εις την πολιτικήν διαγωγήν του Αριστείδου, του -Θεμιστοκλέους, του Κίμωνος, του Περικλέους, του Νικίου, του -Αλκιβιάδου, πόσων ήτον μεστή ερίδων και φθόνων και ζηλοτυπιών -προς αλλήλους, και παρατηρήση πάλιν την του Πελοπίδου προς τον -Επαμινώνδαν ευμένειαν και τιμήν, τούτους πολύ ορθότερον και -δικαιότερον θα ονομάση συνάρχοντας και συστρατήγους, παρά -εκείνους, οίτινες διετέλεσαν αγωνιζόμενοι πώς να υπερισχύσωσι -κατ' αλλήλων μάλλον, παρά κατά των εχθρών. Αιτία δ' αληθινή μεν -ήτον η αρετή, ής ένεκα δεν εθήρευον από των πράξεων αυτών -πλούτον ή δόξαν, τας πηγάς ταύτας του δεινού και φιλέριδος -φθόνου, αλλ' ηράσθησαν αμφότεροι εξ αρχής έρωτα θείον, του να -ιδώσι την πατρίδα των μεγίστην γινομένην και λαμπροτάτην διά -της ενεργείας αυτών, και προς τούτο ως ίδια εαυτού -μετεχειρίζετε έκαστος τα του άλλου κατορθώματα. Οι πλείστοι -όμως νομίζουσιν ότι η σφοδρά προς αλλήλους φιλία εγεννήθη από -της εν Μαντινεία εκστρατείας, όταν συνεξεστράτευσαν μετά των -Λακεδαιμονίων, εις ούς, φίλους έτι όντας και συμμάχους, είχον -πέμψει οι Θηβαίοι βοήθειαν. Διότι τεταγμένοι μετ' αλλήλων εις -τους οπλίτας, και μαχόμενοι κατά των Αρκάδων, όταν ενέδωκε το -προς αυτούς κέρας των Λακεδαιμονίων, και οι πλείστοι ετράπησαν -εις φυγήν, αυτοί συνασπισθέντες απέκρουον τους εφορμώντας· και -ο μεν Πελοπίδας, επτά τραύματα λαβών κατά στήθος, έπεσεν επί -πολλών νεκρών φίλων ομού και εχθρών. Ο δ' Επαμινώνδας, ει και -νομίζων ότι δεν είχε πλέον αυτός ζωήν, προέβη και εστάθη εμπρός -του σώματος και των όπλων του, και εκινδύνευσε πολεμών μόνος -πολλούς, προτιμών ν' αποθάνη παρά ν' αφήση κείμενον τον -Πελοπίδαν εκεί· Εν ώ δε ήδη και αυτός κακώς διέκειτο, και είχε -πληγήν μεν λόγχης εις το στήθος, ξίφους δ' εις τον βραχίονα, -έφθασε βοηθών από του ετέρου κέρως ο Αγησίπολις, ο βασιλεύς των -Σπαρτιατών, και έσωσεν ανελπίστως αυτός αμφοτέρους. - -Ε. Μετά δε ταύτα, επειδή οι Σπαρτιάται διά μεν των λόγων -προσεφέροντο ως φίλοι και σύμμαχοι των Θηβαίων, πραγματικώς δ' -υπέβλεπον της πόλεως το φρόνημα και την δύναμιν, και προ πάντων -εμίσουν την εταιρίαν (368) του Ισμηνίου και Ανδροκλείδου, εις -ήν ανήκε και ο Πελοπίδας, και ήτις εφαίνετο φιλελεύθερος -συγχρόνως και δημοτική, ο Αρχίας, και ο Λεοντίδας (369) και ο -Φίλιππος, άνδρες ολιγαρχικοί και πλούσιοι, και ξένοι προς πάσαν -μετριοφροσύνην, καταπείθουσι Φοιβίδαν τον Λάκωνα, όστις μετά -στρατεύματος διήρχετο την χώραν, να καταλάβη εξαίφνης την -Καδμείαν (370) και εκδιώξας τους εναντιουμένους, να καταστήση -την πολιτείαν υπήκοον των Λακεδαιμονίων. Πεισθείς λοιπόν -εκείνος, επετέθη, εν ώ οι Θηβαίοι δεν τον περιέμενον, επί της -εορτής των Θεσμοφορίων, και εκυρίευσε την ακρόπολιν. Αρπαγείς -δ' ο Ισμηνίας, και κομισθείς εις την Λακεδαίμονα, μετ' ολίγον -καιρόν εφονεύθη· ο δε Πελοπίδας και ο Φερένικος και ο -Ανδροκλείδας, μετά πολλών άλλων φεύγοντες, απεκηρύχθησαν. Ο δ' -Επαμινώνδας έμεινεν εις την πόλιν, διότι κατεφρονείτο, ένεκα -μεν της φιλοσοφίας, ως μη εις τα πράγματα αναμιγνύμενος, ένεκα -δε της πενίας του, ως αδύνατος. - -ΣΤ. Όταν δ' οι Λακεδαιμόνιοι τον μεν Φοιβίδαν έπαυσαν από της -αρχής, και τω επέβαλον εκατόν χιλιάδων δραχμών πρόστιμον, την -Καδμείαν όμως ουχ' ήττον εξηκολούθουν φρουρούντες, όλοι μεν οι -άλλοι Έλληνες εθαύμαζον διά το άτοπον του πράγματος, ότι -ετιμώρουν μεν τον πράξαντα, την δε πράξιν επεδοκίμαζον. Οι δε -Θηβαίοι, στερηθέντες του πατρίου πολιτεύματος, και δουλωθέντες -υπό του Αρχίου και Λεοντίδου, ουδεμίαν διετήρουν ελπίδα να -σωθώσιν από της τυραννίας, ήν έβλεπον δορυφορουμένην υπό της -δυνάμεως των Σπαρτιατών, και μη δυναμένην να καταλυθή αν δεν -έπαυέ τις και εκείνους της κατά γην και θάλασσαν ηγεμονίας. Οι -περί τον Λεοντίδαν όμως, μανθάνοντες ότι οι φυγάδες διέτριβον -εν Αθήναις, προσφιλείς όντες εις το πλήθος, και τιμώμενοι υπό -των καλών καγαθών πολιτών, ήρχισαν κρυφίως να επιβουλεύωνται -αυτούς· και πέμψαντες ανθρώπους αγνώστους, τον μεν Ανδροκλείδαν -φονεύουσι διά δόλου, των δ' άλλων αποτυγχάνουσιν. Ήλθον δε και -παρά Λακεδαιμονίων γράμματα προς τους Αθηναίους, διατάττοντα να -μη δέχωνται, ουδέ να παροξύνωσι τους φυγάδας, αλλά να τους -αποδιώξωσιν, ως κοινούς εχθρούς καταδειχθέντας υπό των συμμάχων -των. Οι Αθηναίοι όμως, εκτός του ότι έχουσι πάτριον και έμφυτον -αίσθημα την φιλανθρωπίαν, ηθέλησαν ν' ανταμείψωσι προσέτι τους -Θηβαίους, διότι ούτοι προ πάντων συνετέλεσαν εις της -δημοκρατίας την αποκατάστασιν (371) και είχον ψηφίσει· «Αν τις -Αθηναίος κατά των τυράννων κινή όπλα διά της Βοιωτίας, ουδείς -Βοιωτός ούτε να το ακούη, ούτε να το βλέπη.» Ένεκα τούτων δεν -ηδίκησαν τους Θηβαίους. - -Ζ. Ο δε Πελοπίδας, καί τοι ων είς εκ των νεωτάτων, παρεκίνει -όμως ιδίως και έκαστον των φυγάδων, και προς το πλήθος ωμίλησε -λέγων, ότι ούτε καλόν είναι ούτε όσιον την μεν πατρίδα να -παραβλέπωσιν υπό δουλείαν ούσαν και φρουράν ξένην έχουσαν, -αυτοί δε ν' αρκώνται ότι έσωσαν την ζωήν των, και να κρέμανται -από των ψηφισμάτων των Αθηναίων, και να κολακεύωσι -προσκυνούντες πάντοτε τους δυναμένους να ομιλώσι και να πείθωσι -τον όχλον. Αλλά, τοις είπεν, ότι πρέπει και να κινδυνεύωσιν -υπέρ των μεγίστων, παράδειγμα προτιθέμενοι του Θρασυβούλου την -τόλμην και αρετήν και, ως εκείνος πρότερον, εκ Θηβών ορμηθείς, -κατέλυσε τους εν Αθήναις τυράννους, ούτω και αυτοί πάλιν, εξ -Αθηνών προελθόντες, να ελευθερώσωσι τας Θήβας. Ως λοιπόν τους -έπεισε ταύτα λέγων, πέμπουσιν εις τας Θήβας κρυφίως προς τους -υπολειπομένους των φίλους, να τοις ειπώσι τ' αποφασισθέντα. -Εκείνοι δ' ενέκρινον ταύτα, και ο Χάρων, όστις ήτον ο όλων -επισημότατος, υπεσχέθη να δώση την οικίαν του· ο δε Φυλλίδας -κατώρθωσε να γίνη γραμματεύς του Αρχίου και του Φιλίππου, -οίτινες ήσαν πολέμαρχοι (372). Ο δ' Επαμινώνδας προ πολλού -επλήρου τους νέους γενναίου φρονήματος· και προς τούτο τοις -έλεγεν εις τα γυμνάσια να προκαλώσι τους Λακεδαιμονίους και να -παλαίωσι κατ' αυτών έπειτα δε, βλέπων αυτούς κομπάζοντας όταν -ενίκων και υπερίσχυον, τους επέπληττεν ότι έπρεπε να -αισχύνωνται μάλλον διότι δι' ανανδρίαν εισί δούλοι ανθρώπων ών -κατά την δύναμιν του σώματος τοσούτον διαφέρουσιν. - -Η. Ωρίσθη δε προς την πράξιν ημέρα, και απεφάσισαν οι φυγάδες -τους μεν άλλους να συνάξη ο Φερένικος και να περιμένη εις το -Θριάσιον (373), ολίγοι δε των νεωτάτων να ριψοκινδυνεύσωσιν -εισερχόμενοι πρώτοι εις την πόλιν· αν δε τι πάθωσιν ούτοι υπό -των εχθρών, να επιμεληθώσιν όλοι οι άλλοι όπως μήτε οι παίδες -μήτε οι γονείς αυτών μείνωσί ποτε εστερημένοι των αναγκαίων. -Ανέλαβε δε την πράξιν ο Πελοπίδας πρώτος, έπειτα δ' ο Μέλων -(374) και ο Δαμοκλείδας και ο Θεόπομπος, άνδρες εκ των πρώτων -οίκων, και προς αλλήλους κατά μεν τ' άλλα πιστοί όντες και -φίλοι, περί δόξης όμως και ανδρείας πάντοτε φιλονεικούντες. -Γενόμενοι δ' όλοι δώδεκα, και τους απολειπομένους ασπασθέντες, -και αγγελιαφόρον πέμψαντες εμπρός προς τον Χάρωνα, επροχώρησαν -χλαμύδια μικρά φέροντες, και σκύλους θηρευτικούς, και πάλους -(375), ώστε ουδείς των όσοι καθ' οδόν τους απήντα να τους -υποπτεύση, αλλά να φαίνωνται ως ασκόπως περιφερόμενοι και -κυνηγούντες. Όταν δ' έφθασεν ο πεμφθείς προς τον Χάρωνα -αγγελιαφόρος, και τω είπεν ότι είναι αυτοί καθ' οδόν, του μεν -Χάρωνος ουδόλως μετέβαλε την γνώμην η προσέγγισις του δεινού, -αλλ' ήτον ανήρ γενναίος, και έδωκε την οικίαν του. Ιπποσθενίδας -δε τις, άνθρωπος ουχί πονηρός, αλλά και φιλόπατρις μάλιστα, και -ευνοϊκώς προς τους φυγάδας διακείμενος, στερούμενος όμως της -τόλμης ην απήτει ο επικίνδυνος εκείνος καιρός, και αι -προκείμεναι πράξεις, ως ζαλισθείς απέναντι του αγώνος όστις -επέκειτο, και μόλις τότε συλλογισθείς ότι τρόπον τινά σαλεύουσι -την αρχήν των Λακεδαιμονίων, και επιχειρούσι την ανατροπήν της -εκείνων δυνάμεως, εις μόνας τας από φυγάδων τινών ασθενείς -ελπίδας στηριζόμενοι, απελθών εις την οικίαν του εν σιωπή, -πέμπει τινά των φίλων του προς τον Μέλωνα και Πελοπίδαν, να -τοις ειπή ν' αναβάλωσι προς το παρόν, και επιστρέψαντες εις -Αθήνας να περιμείνωσι καιρόν καταλληλότερον. Ωνομάζετο δε -Χλίδων ο πεμφθείς, και αμέσως εις την οικίαν του πορευθείς, και -τον ίππον του εκ του ιπποστασίου εξαγαγών, εζήτει τον χαλινόν. -Η γυνή του όμως δεν τον είχε, και μη ηξεύρουσα πού ήτον, τω -είπεν ότι τον έδωκεν εις ένα των οικείων των, και τότε ήρχισαν -ύβρεις μεταξύ των, και μετά ταύτα βλασφημίας και η γυνή τω -κατηράτο κακήν οδόν, εις αυτόν και εις εκείνους οίτινες τον -έπεμπον· ώστε ο Χλίδων εν τη οργή του καταναλώσας πολύ της -ημέρας εις ταύτα, προσέτι δε και ως οιωνόν το συμβάν θεωρήσας, -αφήκε διόλου την οδόν, και ετράπη προς άλλα. Ούτως, ολίγον -έλειψεν της μεγίστης και καλλίστης των πράξεων ευθύς εξ αρχής -να διαφύγη η ευκαιρία. - -Θ. Οι δε περί τον Πελοπίδαν, ενδύματα γεωργών φορέσαντες, και -διαιρεθέντες, εισήλθον αγνώστως άλλοι δι' άλλων μερών της -πόλεως, εν ώ έτι ήτον ημέρα. Ήτον δε τότε του έαρος η αρχή, και -έπνεεν άνεμος και έπιπτε χιών, ώστε ευκολώτερον διέφυγον, διότι -εξ αιτίας της τρικυμίας οι πλείστοι είχον καταφύγει ήδη εις τας -οικίας των. Όσοι δ' είχον συμφέρον να γνωρίζωσι τα πραττόμενα, -εκείνοι εδέχοντο τους προσερχομένους και τους έφερον ευθύς εις -την οικίαν του Χάρωνος. Συνεποσώθησαν δ' αυτόθι μετά των -φυγάδων εις πεντήκοντα, παρά δύο. Τα δε περί τους τυράννους -ούτως είχον. Φυλλίδας ο γραμματεύς συνέπραττε μεν, ως ερρέθη, -καθ' όλα, και εβοήθει τους φυγάδας. Διά δε την ημέραν εκείνην -προ πολλού είχεν υποσχεθή εις τον Αρχίαν και τους μετ' αυτού -συμπόσιόν τι και συναναστροφήν, και γυναίκας τινάς εκ των -υπάνδρων, και έπραττεν ό,τι εδύνατο όπως τους παραδώση εις την -επιχείρησιν των επιτιθεμένων, εκλελυμένους υπό των ηδονών και -μεθύοντας. Πριν δ' έτι μεθυσθώσιν αυτοί εντελώς, έφθασε μήνυσίς -τις εις αυτούς ουχί ψευδής μεν, αλλ' αβέβαιος, και πολλήν -ασάφειαν έχουσα περί των φυγάδων, ότι εκρύπτοντο εις την πόλιν. -Και ο μεν Φυλλίδας έστρεψε τον λόγον αλλαχού· ο Αργίας όμως -έπεμψέ τινα των υπηρετών του προς τον Χάρωνα, προστάττων αυτόν -να έλθη αμέσως. Ήτον δ' εσπέρα, και ητοιμάζοντο εντός οι περί -τον Πελοπίδαν, φέροντες ήδη τους θώρακας, και τας μαχαίρας -λαβόντες. Εξαίφνης ήκουσαν ότι εκτύπα η θύρα, και τρέξας τις, -και μαθών παρά του υπηρέτου έτι οι πολέμαρχοι εζήτουν τον -Χάρωνα να έλθη προς αυτούς, επανήλθε και το ανήγγειλε -τεθορυβημένος, και πάντες ευθύς υπενόησαν ότι κατεμηνύθη η -πράξις των, και ότι απωλέσθησαν πάντες, ουδέν καν πράξαντες της -αρετής των άξιον. Ουχ ήττον όμως ενέκριναν να υπακούση ο Χάρων -και ν' απέλθη ως ανυπόπτως δήθεν προς τους άρχοντας. Ήτον δ' -άλλως ανδρώδης, και ακατάβλητον έχων θάρρος εις τα δεινά· αλλά -δι' εκείνους τότε ήτον καταπεπληγμένος και εφοβείτο μη τις -υποψία προδοσίας έλθη επ' αυτόν, αν τοσούτοι και τοιούτοι -πολίται απολεσθώσιν. Όταν λοιπόν έμελλε ν' αναχωρήση, λαβών εκ -της γυναικωνίτιδος τον υιόν του, παιδίον έτι τότε, αλλά πρώτον -των ομηλίκων του κατά το κάλλος και την ρώμην του σώματος, τον -ενεχείρισεν εις τους περί τον Πελοπίδαν, λέγων εις αυτούς, αν -εννοήσωσί τινα δόλον και προδοσίαν εκ μέρους του, να τον -μεταχειρισθώσιν ως εχθρόν, και να μη φεισθώσιν αυτού. Και -πολλοί μεν αυτών εδάκρυον προς του Χάρωνος το φρόνημα και το -πάθος· πάντες δ' ηγανάκτουν ότι εδύνατο να νομίση τινά τοσούτον -δειλόν ή διεφθαρμένον υπό του παρόντος κινδύνου, ώστε να -υποθέση εκείνον, ή να τω αποδώση την αιτίαν των συμβαινόντων -και τον παρεκάλουν να μη αναμίξη μετ' αυτών τον υιόν του, αλλά -να τον θέση εν ασφαλεί κατά του μέλλοντος, όπως αυτός καν -αυξήση εκδικητής της πόλεως και των φίλων, περισωθείς και -διαφυγών τους τυράννους. Ο δε Χάρων τον μεν υιόν του είπεν ότι -δεν μακρύνει απ' αυτών, διότι ποίον βίον ή τίνα σωτηρίαν βλέπει -καλητέραν δι' αυτόν, του ν' αποθάνη ανύβριστος μετά του πατρός -και τοσούτων φίλων των; Ευχηθείς δ' εις τους Θεούς, και -ασπασθείς πάντας και ενθαρρύνας, ανεχώρησε, προσέχων εις -εαυτόν, και ρυθμίζων το σχήμα του προσώπου του και τον τόνον -της φωνής του, ώστε να φανή ανομοιότατος προς ά έπραττεν. - -I. Όταν δ' έφθασεν εις την θύραν της οικίας, προήλθον ο Αρχίας -και ο Φυλλίδας, και είπον· «Ω Χάρων, ήκουσα ότι τινές ήλθον -κρυφίως και κρύπτονται εις την πόλιν, και ότι μετ' αυτών -συμπράττουσί τινες των πολιτών.» Ο δε Χάρων εταράχθη το πρώτον, -έπειτα δ' ηρώτησε τίνες ήσαν οι κρυφίως ελθόντες, και τίνες οι -κρύπτοντες αυτούς, διότι έβλεπεν ότι ουδέν σαφές είπεν ο -Αρχίας, και υπενόησεν ότι η μήνυσις δεν έγινεν υπ' ουδενός τω -όσοι ήσαν εν γνώσει. «Ίδετε, είπε, μη μάταιος ότι σας ταράττη -λόγος. Ουχ' ήττον όμως θέλω προσέξει διότι ίσως τίποτε δεν -πρέπει να καταφρονήσωμεν.» Ταύτα και ο Φυλλίδας, όστις ήτον -παρών, ενέκρινε, και μετά του Αρχίου επιστρέψας πάλιν εις την -οικίαν, τον εβύθισεν εις πολύν άκρατον, και διά των ελπίδων των -γυναικών παρέτεινε το συμπόσιον. Ως δ' επανήλθεν ο Χάρων -οίκαδε, και εύρε τους άνδρας διεσκευασμένους, ουχί ως -ελπίζοντας νίκην σωτηρίαν τινά, αλλ' ως μέλλοντας ν' αποθάνωσι -λαμπρώς και μετά φόνου πολλού των εχθρών, την μεν αλήθειαν -είπεν εις μόνον τον Πελοπίδαν, προς δε τους άλλους εψεύσθη, -πλάσας λόγους τινάς ούς τω είπε δήθεν ο Αρχίας περί άλλων -πραγμάτων. Μόλις δε παρήρχετο η πρώτη τρικυμία, και δευτέραν -επέφερεν η τύχη κατά των ανδρών. Απεσταλμένος τις ήλθεν εξ -Αθηνών παρ' Αρχίου του ιεροφάντου (376) προς τον ομώνυμον -αυτού Αρχίαν, διά δεσμών φιλίας και φιλοξενίας συνδεδεμένον -όντα μετ' αυτού, επιστολήν φέρων, ήτις δεν περιείχε ματαίαν -ουδέ πεπλασμένην υπόνοιαν, αλλ' έλεγε σαφώς όλα τα γινόμενα, ως -μετά ταύτα εγνώσθη. Τότε δε παρουσιασθείς ο γραμματοκομιστής -εις τον Αρχίαν όστις εμέθυε, και δους την επιστολήν, τω είπεν -ότι ο πέμψας αυτήν τω παραγγέλλει ευθύς να την αναγνώση, διότι -τω γράφει περί σπουδαίων τινών. Ο δ' Αρχίας μειδιάσας, «Λοιπόν, -είπεν, εις αύριον τα σπουδαία·» και λαβών την επιστολήν, την -έθηκεν υπό το προσκεφάλαιον, και εξηκολούθησε προσέχων προς τον -Φυλλίδαν περί ών έτυχε να συνομιλώσι. Και ο λόγος ούτος ως -παροιμία περιφερόμενος, μέχρι τούδε σώζεται παρά τοις Έλλησιν. - -ΙΛ. Ως δ' εφάνη ότι έφθασεν ο κατάλληλος διά την πράξιν καιρός, -εξήλθον εις δύο διαιρεθέντες, και οι μεν περί τον Πελοπίδαν και -Δαμοκλείδαν επορεύθησαν εις του Λεοντίδου και του Υπάτου, -οίτινες κατώκουν εγγύς αλλήλων· ο δε Χάρων και ο Μέλων κατά του -Αρχίου και του Φιλίππου, φέροντες γυναικεία φορέματα επί των -θωράκων των, και δασείς στεφάνους ελάτης και πεύκης εις τας -κεφαλάς, κατασκιάζοντας αυτών τα πρόσωπα. Δι' ό και άμα -εφάνησαν εις τας θύρας του συμποσίου, οι εστιώμενοι τους -εδέχθησαν μετά θορύβου και κρότου, νομίζοντες ότι ήσαν αι -γυναίκες άς προ πολλού περιέμενον. Όταν όμως κύκλω εις το -συμπόσιον τα βλέμματα περιφέροντες, και ακριβώς παρατηρήσαντες -έκαστον των κατακεκλιμένων (377),έσυρον τας μαχαίρας, ορμώντες -διά των τραπεζών κατά του Αρχίου και του Φιλίππου, τότε -εφάνησαν τίνες ήσαν. Και ολίγους μεν εκ των συμποσιαζόντων -έπεισεν ο Φυλλίδας να μείνωσιν ήσυχοι· τους δ' άλλους, -επιχειρούντας ν' αντισταθώσι μετά των πολεμάρχων, και -ανισταμένους μετ' αυτών, τους εφόνευσαν άνευ πολλής δυσκολίας, -διότι εμέθυον. Οι δε περί τον Πελοπίδαν δυσχερέστερον είχον -έργον, διότι εκινούντο κατά του Λεοντίδου, ανδρός νήφοντος και -ανδρείου. Εκοιμάτο δ' αυτός, και εύρον την οικίαν του -κεκλεισμένην, και πολλήν καιρόν εκτύπων χωρίς να τους ακούση -ουδείς. Μόλις δ' ακούσας ο υπηρέτης, ήλθε και αφήρεσε τον -μοχλόν, και ενδούσαι αι θύραι ανεώχθησαν, και ευθύς επιπεσόντες -όλοι ομού, και τον οικέτην ανατρέψαντες, ώρμησαν εις τον -θάλαμον. Ο δε Λεοντίδας, εξ αυτού του κτύπου και εκ της ορμής -των εννοήσας το γινόμενον, εγύμνωσε το εγχειρίδιον του αναστάς, -ελησμόνησε δε να σβύση τους λύχνους, και να κάμη ώστε εις το -σκότος να επισέσωσιν αυτοί καθ' εαυτών οι άνδρες. Εις πολύ δε -φως ορώμενος, ώρμησε προς τας θύρας του θαλάμου εναντίον αυτών, -και κτυπήσας τον πρώτον όστις εισήρχετο, τον Κηφισόδωρον, τον -έρριψε κάτω. Αφ' ού δ' αυτός έπεσε, συνεπλάκη μετά του -δευτέρου, του Πελοπίδου· και την μάχην δεινήν καθίστα και -δύσκολον η στενότης των θυρών και το εμπόδιον του κειμένου -νεκρού του Κηφισοδώρου. Ενίκησε δε τέλος ο Πελοπίδας, και -φονεύσας τον Λεοντίδαν, εκινήθη αμέσως κατά του Υπάτου μετά των -συντρόφων του. Και εισήλθε μεν ομοίως εις την οικίαν του· τους -ενόησεν όμως εκείνος, και κατέφυγε προς τους γείτονας· αλλ' -εκείνοι διώξαντες αυτόν κατά πόδας, τον συνέλαβον και τον -εθανάτωσαν. - -ΙΒ. Αφ' ού δε κατώρθωσαν ταύτα, ενωθέντες μετά των περί τον -Μέλωνα, έπεμψαν εις την Αττικήν προς τους μείναντας εκεί των -φυγάδων, και συγχρόνως εκάλουν τους πολίτας εις ελευθερίαν, και -ώπλιζον τους προσερχομένους, αφαιρούντες τα εις τας στοάς -κρεμάμενα λάφυρα, και ανοίγοντες διά βίας τα περί την οικίαν -εργαστήρια των δορυξόων και μαχαιροποιών. Ήλθον δ' εις βοήθειαν -αυτών ένοπλοι οι περί τον Επαμινώνδαν και Γοργίδαν, συλλέξαντες -ουχ ολίγους των νέων, και των πρεσβυτέρων τους αρίστους. Η δε -πόλις ήδη μεν πάσα ηγέρθη επτοημένη, και πολύς ην ο θόρυβος, -και φώτα ανήπτοντο εις τας οικίας, και πολίται έτρεχον προς -αλλήλους. Δεν είχε δ' έτι συνέλθει το πλήθος, αλλ' -εκπεπληγμένοι διά τα γινόμενα, και σαφές ουδέν γνωρίζοντες, -περιέμενον την ημέραν. Όθεν φαίνεται ότι έσφαλον οι άρχοντες -των Λακεδαιμονίων, ότι δεν επέδραμον αμέσως και δεν επέπεσαν -κατ' αυτών· διότι αυτή μεν η φρουρά ήτον περί τους χίλιους -πεντακοσίους, πολλοί δ' εκ της πόλεως συνέτρεχον προς αυτούς. -Αλλά την βοήν φοβηθέντες και τα πυρά, και τον όχλον όστις -πανταχόθεν πολύς εφέρετο, ησυχάζον μόνην κατέχοντες την -Καδμείαν. Ως δ' εξημέρωσεν, έφθασαν μεν εκ της Αττικής οι -φυγάδες ωπλισμένοι, συνηθροίσθη δε και ο δήμος εις την -εκκλησίαν. Εισήγον δ' εις αυτήν τους περί τον Πελοπίδαν ο -Επαμινώνδας και ο Γοργίδας, περιστοιχισμένους υπό των ιερέων, -οίτινες επρότεινον στέμματα, και παρεκάλουν τους πολίτας να -βοηθήσωσι την πατρίδα και τους θεούς. Η δ' εκκλησία, προς την -όψιν ταύτην ανέστη ορθή μετά βοής και κρότου, και εδέχθη τους -άνδρας ως σωτήρας και ευεργέτας. - -ΙΓ. Μετά ταύτα ο Πελοπίδας εκλεχθείς Βοιωτάρχης (378) μετά του -Μέλωνος και του Χάρωνος, ευθύς πολιορκών περιετείχιζε την -ακρόπολιν, και την προσέβαλλε πανταχόθεν, σπεύδων να εκδιώξη -τους Λακεδαιμονίους, και να ελευθερώση την Καδμείαν, πριν έλθη -στρατός εκ της Σπάρτης. Και προέλαβε παρ' ολίγον, αφείς -υποσπόνδους τους άνδρας, ώστε εν ώ ούτοι ήσαν εις Μέγαρα, -απήντησαν τον Κλεόμβροτον εκστρατεύοντα κατά των Θηβών μετά -μεγάλης δυνάμεως. Οι δε Σπαρτιάται, εκ των τριών αρμοστών -(379) ούς είχον εν Θήβαις, τον μεν Ηριππίδαν και τον Άρκεσον -εφόνευσαν αφ' ού τους έκρινον. Ο δε τρίτος, Λυσανορίδας, διά -μεγάλου προστίμου τιμωρηθείς, ανεχώρησεν εκ της Πελοποννήσου. -Ταύτην την πράξιν, ήτις κατά τας αρετάς των ανδρών, κατά τους -κινδύνους και τους αγώνας εγένετο παραπλησία προς την του -Θρασυβούλου, και εβραβεύθη ομοίως υπό της τύχης, αδελφήν -εκείνης ωνόμαζον οι Έλληνες. Διότι δεν είν' εύκολον ν' αναφέρη -τις άλλους οίτινες διά τόλμης και ικανότητος ολιγώτεροι να -ενίκησαν περισσοτέρους, και ασθενέστεροι δυνατωτέρους, και να -έγινον αίτιοι αγαθών μεγαλητέρων εις την πατρίδα. Ενδοξοτέραν -δ' ανέδειξε ταύτην η μεταβολή των πραγμάτων. Διότι ο πόλεμος -όστις κατέλυσε της Σπάρτης την επισημότητα, και έπαυσε την επί -της γης και της θαλάσσης εξουσίαν αυτής, εξ εκείνης της νυκτός -προήλθε, καθ' ήν ο Πελοπίδας, ουχί κυριεύσας φρούριον, ουδέ -τείχος, ουδ' ακρόπολιν, αλλ' εις οικίαν μετ' άλλων ένδεκα -εισελθών, αν πρέπη διά μεταφοράς να εκφράσωμεν την αλήθειαν, -διέλυσε και διέκοψε τους δεσμούς της των Λακεδαιμονίων -ηγεμονίας, οίτινες ενομίζοντο άλυτοι πριν και άρρηκτοι. - -ΙΔ. Επειδή δ' οι Λακεδαιμόνιοι εισέβαλον μετά μεγάλου στρατού -εις την Βοιωτίαν, οι Αθηναίοι, περίφοβοι γενόμενοι, ηρνήθησαν -την συμμαχίαν εις τους Θηβαίους, και εκ των βοιωτιαζόντων -(380) τινάς μεν εισαγαγόντες εις το δικαστήριον εθανάτωσαν, -άλλους δ' εφυγάδευσαν, άλλους δε διά χρημάτων εζημίωσαν, και τα -πράγματα των Θηβαίων εφαίνοντο κακώς διακείμενα, διότι ουδείς -εβοήθει αυτούς. Έτυχε δε τότε να βοιωταρχή ο Πελοπίδας μετά του -Γοργίδου· και σκεφθέντες να συγκρούσωσι πάλιν τους Αθηναίους -προς τους Λακεδαιμονίους, τοιούτον τι μηχανώνται. Σφοδρίας, -ανήρ Σπαρτιάτης, ευδόκιμος μεν εις τα πολεμικά και λαμπρός, -κουφός δ' ολίγον την γνώμην, και κενών ελπίδων και φιλοτιμίας -ανοήτου μεστός, εγκατελείφθη περί τας Θεσπιάς μετά δυνάμεως, -ίνα δέχηται και βοηθή τους επαναστατούντας εκ των Θηβαίων. Προς -τούτον έπεμψε κρυφίως ο Πελοπίδας χρήματα, και λόγους οίτινες -μάλλον των χρημάτων τον έπεισαν, ότι πρέπει μεγάλα πράγματα να -επιχειρήση, και να καταλάβη τον Πειραιά, επιπεσών απροσδοκήτως -κατά των Αθηναίων οίτινες δεν εφυλάττοντο· διότι τίποτε δεν θα -ηυχαρίστει τοσούτον τους Λακεδαιμονίους όσον το να κυριεύσωσι -τας Αθήνας· οι δε Θηβαίοι, δυσηρεστημένοι όντες κατ' αυτών, και -προδότας αυτούς νομίζοντες, δεν θέλουσι τους βοηθήσει. Τέλος -λοιπόν, καταπεισθείς ο Σφοδρίας, και τους στρατιώτας αυτού -λαβών, εισέβαλε διά νυκτός εις την Αττικήν, και προυχώρησε -μέχρι της Ελευσίνος· εκεί δ' εδειλίασαν οι στρατιώται του, και -ανακαλυφθείς, ανεχώρησεν εις Θεσπιάς αφ' ού εξήγειρεν ουχί -μικρόν ουδ' εύκολον πόλεμον κατά των Σπαρτιατών. - -ΙΕ. Έκτοτε πάλιν προθυμότατα οι Αθηναίοι συνεμάχουν μετά των -Θηβαίων, και επεδόθησαν εις την θάλασσαν, και περιφερόμενοι -εδέχοντο και είλκυον εις εαυτούς εκείνους των Ελλήνων όσοι -είχον διαθέσεις αποστατικάς. Οι δε Θηβαίοι ιδίως εν τη Βοιωτία -συμπλεκόμενοι μετά των Λακεδαιμονίων, και μάχας συγκροτούντες, -ουχί μεν μεγάλας καθ' εαυτάς, αλλά σπουδαίας διότι τοις -εχρησίμευον εις μελέτην και άσκησιν, ανερριπίζοντο τας ψυχάς -και ενεδυνάμουν τα σώματά των, εμπειρίαν εκ της συνηθείας -λαμβάνοντες, και πεποίθησιν εις εαυτούς. Δι' ό και λέγουσιν, -ότι ο Σπαρτιάτης Ανταλκίδας, όταν ο Αγησίλαος επανήλθεν εκ της -Βοιωτίας τετρωμένος, είπεν εις αυτόν· «Τω όντι καλά δίδακτρα -λαμβάνεις παρά των Θηβαίων, διότι, χωρίς να θέλωσι, τοις -εδίδαξας την τέχνην του πολέμου και των μαχών.» Ήτον δ' αληθώς -διδάσκαλος ουχί ο Αγησίλαος, αλλ' οι εν καιρώ και μετά -φρονήσεως ως κυνηγετικούς σκύλους εμπείρως φέροντες αυτούς κατά -των εχθρών, και έπειτα, αφ' ού εγεύοντο νίκης και επληρούντο -πεποιθήσεως, τους επανέφερον ασφαλώς. Μεταξύ τούτων μεγίστην -δόξαν είχεν ο Πελοπίδας· διότι αφ' ότου εξελέξαντο αυτόν πρώτον -αρχηγόν των όπλων, δεν έπαυσαν να χειροτονώσιν αυτόν καθ' -έκαστον έτος άρχοντα, και εξακολούθησε μέχρι του θανάτου του ή -διοικών τον ιερόν λόχον, ή βοιωταρχών. Συνέβησαν δε και περί -τας Πλαταιάς και περί τας Θεσπιάς (381) ήτται και φυγαί των -Λακεδαιμονίων, όπου και ο Φοιβίδας, ο την Καδμείαν καταλαβών, -εφονεύθη. Πολλούς δε τρέψας εις φυγήν και πλησίον της Τανάγρας -(382), εφόνευσε και Πανθοίδαν τον αρμοστήν. Αλλ' οι αγώνες -ούτοι αναπτερούντες τους νικώντας εις υπερφροσύνην και εις -θάρρος, δεν υπεδούλουν όμως εντελώς των νικημένων την γνώμην· -διότι δεν ήσαν εκ παρατάξεως, ουδ' εις μάχην έχουσαν καταφανή -και κανονικήν την διάταξιν. Αλλ' επετύγχανον εκδράμοντες -αιφνιδίως, και φυγάς και διώξεις επιχειρούντες, και ούτω μετ' -αυτών συμπλεκόμενοι. - -ΙΣΤ. Η δε περί τας Ταγύρας μάχη, ήτις ήτον τρόπον τινά του -Λευκτρικού προαγών, ηύξησε μεγάλως την δόξαν του Πελοπίδου, -διότι ούτε εις τους συστρατήγους του αφήκε πώς να τω -αμφισβητήσωσι το κατόρθωμα, ούτε εις τους εχθρούς πρόφασιν της -ήττης τινά. Κατά της πόλεως των Ορχομενίων (383), ήτις είχε -κηρυχθή υπέρ των Σπαρτιατών, και δεχθή δύο μόρας (384) αυτών -προς ασφάλειαν, έτρεφεν αυτός σχέδια πάντοτε, και παρεφύλαττε -τον καιρόν. Όταν δ' ήκουσεν ότι οι φρουροί αυτής εξεστράτευσαν -εις την Λοκρίδα (385), ελπίσας να καταλάβη αφρούρητον τον -Ορχομενόν, εξεστράτευσεν έχων μεθ' εαυτού τον ιερόν λόχον και -ολίγους ιππείς. Επειδή όμως, εις την πόλιν πλησιάσας, εύρεν ότι -έφθανεν εκ Σπάρτης φρουρά της πρώτης διάδοχος, ωδήγησε πάλιν -οπίσω το στράτευμα διά των Τεγυρών, καθ' ό μέρος και μόνον -πέριξ επατείτο ο τόπος παρά την υπώρειαν διότι την μεταξύ χώραν -πάσαν καθίστα άβατον ο Μέλας ποταμός, ευθύς από των πηγών του -εις βάλτους πλωτάς και εις λίμνας διασπειρόμενος (386). Ολίγον -δ' υπό τα έλη υπάρχει ναός του Τεγυραίου Απόλλωνος, και -μαντείον προ ολίγου καιρού εγκαταλελειμμένον. Μέχρι των Μηδικών -όμως ήκμαζε, και προφήτης αυτού ήτον ο Εχεκράτης. Εδώ -μυθολογούσιν ότι εγεννήθη ο Θεός, και το μεν πλησίον όρος Δήλος -ονομάζεται, και προς αυτό καταλήγουσιν αι εκβολαί του Μέλανος. -Οπίσω δε του ναού αναβρύουσι δυο πηγαί, ύδωρ έχουσαι θαυμαστόν -διά την γλυκύτητα, το πλήθος και την ψυχρότητα, και εξ αυτών -την μεν ονομάζομεν μέχρι τούδε Φοίνικα, την δε Ελαίαν· όθεν -υποτίθεται ότι η Θεά εγέννησεν ουχί μεταξύ δύο δένδρων, αλλά -μεταξύ δύο ρείθρων. Διότι και το Πτώον (387) είναι εγγύς, εφ' -ού λέγεται ότι αύτη επτοήθη, όταν εφάνη εξαίφνης ο κάπρος. Και -τα περί Πύθωνος δε και Τιτυού διηγήματα συνοικειούσιν επίσης -τους τόπους μετά της γενέσεως του Θεού. Παραλείπω δε πλείστα -άλλα τεκμήρια· διότι η αρχαία παράδοσις δεν κατατάττει τον Θεόν -τούτον μετά τον γεννητών μεν δαιμόνων, είτα δ' εκ μεταβολής -αθανάτων γενομένων, καθώς τον Ηρακλέα και τον Διόνυσον, οίτινες -διά την αρετήν των απώλεσαν την θνητήν και εις πάθη υπείκουσαν -φύσιν. Αλλ' είναι είς των αγεννήτων και αϊδίων, αν πρέπει να -συμπεραίνωμεν περί των τοιούτων εξ όσων οι φρονιμώτατοι και οι -αρχαιότατοι λέγουσιν (388). - -ΙΖ. Κατά τον ίδιον λοιπόν καιρόν συνέπιπτον οι Θηβαίοι εις τας -Τεγύρας, εκ της Ορχομενίας αναχωρούντες, και οι Λακεδαιμόνιοι, -απέναντι αυτών εκ της Λοκρίδος, επιστρέφοντες. Ως δε πρώτον -έφθασαν διερχόμενοι τα στενά, και τις προσδραμών είπε προς τον -Πελοπίδαν· «Ενεπέσαμεν εις τους εχθρούς·» «Διατί, απεκρίθη, -ουχί μάλλον αυτοί εις ημάς;» Και ευθύς διέταξε να προχωρήση το -ιππικόν από της ουράς, ως διά να προσβάλη πρώτον αυτούς· αυτός -δε τους οπλίτας, τριακοσίους όντας συνεπύκνωσεν, ελπίζων, όπου -αν οι αυτών προσβάλη, να διακόψη τους εχθρούς, καί τοι κατά τον -αριθμόν υπερέχοντας. Ήσαν δε δύο μόραι των Λακεδαιμονίων. Η δε -μόρα λέγει ο Έφορος ότι σύγκειται εξ ανδρών πεντακοσίων, ο δε -Καλλισθένης (389) επτακοσίων, άλλοι δε τινες εννεακοσίων, εν -οίς και ο Πολύβιος (390). Και μετά θάρρους οι πολέμαρχοι των -Σπαρτιατών Γοργολέων και Θεόπομπος ώρμησαν κατά των Θηβαίων. -Έγινε δ' η έφοδος μετά βίας και προθυμίας κυρίως όπου ίσταντο -οι άρχοντες αμφοτέρων· και πρώτον οι πολέμαρχοι των -Λακεδαιμονίων, συγκρουσθέντες μετά του Πελοπίδου, έπεσαν· -έπειτα δε, επειδή οι περί αυτούς προσεβάλλοντο και απέθνησκον, -όλον το στράτευμα ενέπεσεν εις φόβον, και διεσχίσθη μεν εις τα -δύο, ως ίν' αφήση ελευθέραν την δίοδον εις τους Θηβαίους, αν -ήθελον να διέλθωσιν εμπρός και να διαφύγωσιν· αλλ' ο Πελοπίδας, -αφείς την δοθείσαν δίοδον εις αυτόν, εστράφη κατά των εχθρών -όπου συνεσωματούντο, και ερρίφθη κατ' αυτών φονεύων. Τότε όλοι -ετράπησαν εις φυγήν· η δίωξις όμως δεν εγένετο μακράν, διότι οι -Θηβαίοι εφοβούντο τους Ορχομενίους όντας εγγύς, και των -Λακεδαιμονίων την νέαν φρουράν· αλλ' επετέθησαν μόνον έως ού -τους ενίκησαν κατά κράτος, και διήλθον δι' όλου του -στρατεύματος νικηθέντος· και στήσαντες τρόπαιον, και τους -εχθρούς λαφυραγωγήσαντες, απήλθον εις την πόλιν των μέγα -φρονούντες. Διότι εις τοσούτους πολέμους ελληνικούς και -βαρβαρικούς, ποτέ, ως φαίνεται, πρότερον περισσότεροι -Λακεδαιμόνιοι δεν εφονεύθησαν υπ' ολιγωτέρων, ουδ' ίσοι προς -ίσους εκ παρατάξεως πολεμήσαντες. Όθεν ήσαν οι Σπαρτιάται -ανυπόφοροι κατά την υπεροψίαν, και ήρχοντο εις χείρας -καταπλήττοντες διά της δόξης των τους εις αυτούς -αντιταττομένους, οίτινες ουδ' οι ίδιοι είχον την αξίωσιν μετ' -ίσης δυνάμεως να εξισώνται προς τους Σπαρτιάτας. Εκείνη δ' η -μάχη εδίδαξε πρώτη και τους άλλους Έλληνας ότι ουχί ο Ευρώτας, -ουδ' ο μεταξύ Βαβύκας και Κνακίωνος τόπος (391) παράγει άνδρας -μαχητάς και πολεμικούς, αλλ' εκείνοι εισίν εις τους εχθρούς -φοβερώτατοι, όσοι τρέφουσι νέους θέλοντας να αισχύνωνται μεν -διά τα αισχρά, να τολμώσι δε διά τα καλά, και ν' αποφεύγωσι την -μομφήν μάλλον παρά τον κίνδυνον. - -ΙΗ. Τον δ' ιερόν λόχον, ως λέγουσιν, ωργάνισε πρώτος ο Γοργίδας -εξ ανδρών επιλέκτων τριακοσίων, εις ούς η πόλις εχορήγει -κατοικίαν και τροφήν, όπως στρατοπεδεύσωσιν εις την Καδμείαν, -και διά τούτο ωνομάζετο ο εκ της πόλεως λόχος· διότι τότε τας -ακροπόλεις ως επί το πλείστον πόλεις ωνόμαζον. Τινές δε -λέγουσιν ότι το σύνταγμα τούτο συνέκειτο εξ εραστών και -ερωμένων (392). Και λόγος τις αστείος μνημονεύεται του -Παμμένους, ειπόντος ότι ο Νέστωρ του Ομήρου δεν εγνώριζε την -τακτικήν όταν διέταττε να παρατάττωνται οι Έλληνες κατά φύλα -και φρήτρας (393), - - «Όπως στηρίζωσι, φρήτραι τας φρήτρας και φύλα τα φύλα, (394)» - -εν ώ έπρεπε να τάξη εραστήν παρ' ερώμενον. Διότι οι φυλέται -περί των φυλετών και φράτορες περί των φρατόρων πολύ δεν -φροντίζουσιν εις τους κινδύνους· στίφος όμως εξ ερωτικής φιλίας -συνηρμοσμένον, είναι αδιάλυτον και άρρηκτον, όταν οι μεν -αγαπώντες τους ερωμένους, οι δε αισχυνόμενοι τους ερώντας, -εμμένωσιν εις τους κινδύνους υπέρ αλλήλων. Και θαυμαστόν τούτο -δεν είναι, αφ' ού και μη παρόντας τους εντρέπονται περισσότερον -παρ' άλλους παρόντας, καθώς εκείνος όστις, πεσών εις τον -πόλεμον, παρεκάλει τον εχθρόν, όστις έμελλε να τον σφάξη, να τω -βυθίση εις το στήθος το ξίφος του, «Όπως, είπε, μη ιδών με -νεκρόν ο ερώμενος εις την ράχιν φέροντα πληγήν, εντραπή.» -Λέγεται δ' ότι και ο Ιόλεως, ερώμενος ων του Ηρακλέους, μετείχε -των άθλων αυτού. Ο δ' Αριστοτέλης λέγει ότι και επ' αυτού έτι -εις του Ιόλεω τον τάφον ώμνυον τους όρκους της πίστεως οι -ερωμένοι και οι ερασταί (395). Επόμενον ήτον λοιπόν και ο -λόχος ιερός να ονομάζεται, καθότι και ο Πλάτων ένθεον φίλον -ωνόμασε τον εραστήν. Λέγεται δ' ότι έμεινεν ο λόχος μέχρι της -εν Χαιρωνεία μάχης. Όταν δε μετά την μάχην, επιθεωρών τους -νεκρούς ο Φίλιππος, εστάθη εις το μέρος όπου έκειντο ομού -πεσόντες οι τριακόσιοι, κατά στήθος άντικρυς απαντήσαντες τας -σαρίσσας, μετ' αλλήλων αναμεμιγμένοι, θαυμάσας, και ακούσας ότι -ούτος είναι ο λόχος των εραστών και των ερωμένων, εδάκρυσε και -είπε· «Κακώς να χαθή όστις υποπτεύει ότι οι τοιούτοι έπραττον ή -έπασχόν τι αισχρόν.» - -ΙΘ. Εν γένει δ' αρχήν της περί τους εραστάς συνηθείας δεν -έδωκεν εις τους Θηβαίους, ως οι ποιηταί λέγουσι, το πάθος του -Λαΐου (396), αλλ' οι νομοθέται, οίτινες θέλοντες να πραΰνωσι -και μαλάξωσιν ευθύς εκ παίδων το φύσει θυμοειδές και ακράτητον -του χαρακτήρος αυτών, πολλήν μεν ανέμιξαν την χρήσιν του αυλού -και εις τα σπουδαία έργα αυτών και εις τα παιγνίδια, τιμήν και -αξίαν εις αυτόν αποδίδοντες, λαμπρόν δε συνανέθρεψαν τον έρωτα -εις των παλαιστρών την ανατροφήν, συγκιρνώντες τα ήθη των νέων. -Ορθώς δ' ως προς τούτο συνωκείωσαν μετά της πόλεως και την Θεάν -ήτις λέγεται ότι εγεννήθη εκ του Άρεως και της Αφροδίτης -(397), διότι όπου το μάχιμον και πολεμικόν των ανθρώπων μέρος -συνοικειούται και ζη μετά του μετέχοντος πειθούς και χαρίτων, -εκεί τα πάντα μεθ' αρμονίας συνδυάζονται εις εύτακτον πολιτείαν -και κοσμιωτάτην. Τον ιερόν λοιπόν τούτον λόχον ο μεν Γοργίδας -είχε διαιρέσει εις τας πρώτας τάξεις, τάττων αυτόν καθ' όλον το -μήκος της φάλαγγος των οπλιτών, δι' ό η ανδρεία αυτών δεν -εδύνατο να εκδηλωθή, ουδέ να γίνη της δυνάμεως αυτών χρήσις -προς έργον κοινόν, διότι ήσαν διαλελυμένοι, και κατά πολύ -μεμιγμένοι μετά των ανανδροτέρων. Ο δε Πελοπίδας, ως εξέλαμψεν -η ανδρεία αυτών περί τας Τεγύρας, όπου ηγωνίσθησαν περί αυτόν -και υπό τα βλέμματά του, δεν τους διήρεσεν ουδέ τους διεχώρισε -πλέον, αλλά τους μετεχειρίζετο ως σώμα αυτοτελές, και δι' αυτών -προεκινδύνευεν εις τους μεγίστους αγώνας. Διότι, ως οι ίπποι -ταχύτερον τρέχουσιν όταν ζευχθώσιν εις άρμα παρά καθ' εαυτούς, -ουχί διότι πολλοί ομού ορμώντες διαρρηγνύουσι μάλλον διά του -πλήθους των και βιάζουσι τον αέρα, αλλά διότι παροξύνει την -προθυμίαν αυτών η προς αλλήλους άμιλλα και φιλονεικία· ούτως -ενόμιζεν ότι οι αγαθοί ζήλον καλών έργων εις αλλήλους -εμπνέοντες, ωφελιμώτατοι γίνονται εις κοινόν έργον και -προθυμότατοι. - -Κ. Επειδή δ' οι Λακεδαιμόνιοι, προς όλους τους Έλληνας ειρήνην -συνομολογήσαντες, προς μόνους τους Θηβαίους είχον πόλεμον, και -Κλεόμβροτος, ο βασιλεύς αυτών εισέβαλε φέρων δεκακισχιλίους -οπλίτας, και χιλίους ιππείς, και εις τους Θηβαίους επέκειτο -ουχί ο πριν κίνδυνος, αλλ' απειλή και προμήνυσις εξολοθρεύσεως, -και φόβος κατείχε την Βοιωτίαν οίος ουδέποτε πριν, εξερχόμενος -εκ της οικίας του ο Πελοπίδας, είπε προς την γυναίκα του, ήτις -δακρύουσα τον προέπεμπε, και τον παρεκάλει να σώζη εαυτόν, -«Ταύτα, ω γύναι, πρέπει να συμβουλεύης εις ιδιώτας, εις δε τους -άρχοντας, πώς τους άλλους να σώζωσιν.» Ελθών δ' εις το -στρατόπεδον, και ευρών τους Βοιωτάρχας μη ομονοούντας, πρώτος -προσέθηκε την ψήφον του εις την του Επαμινώνδου, όστις -εγνωμοδότει να συγκροτήσωσι μάχην κατά των εχθρών, ων ουχί -Βοιωτάρχης, αλλ' αρχηγός του ιερού λόχου, και εμπιστοσύνην -εμπνέων, ως ήτον δίκαιον δι' άνδρα όστις τοσαύτα έδωκεν εις την -πατρίδα του ελευθερίας εχέγγυα. Ως απεφασίσθη λοιπόν να -διακινδυνεύσωσι, και αντεστρατοπέδευσε περί τα Λεύκτρα (398) -κατά των Λακεδαιμονίων, είδεν όνειρον καθ' ύπνους ο Πελοπίδας, -και τούτο πολύ τον ετάραξεν. Εις το Λευκτρικόν πεδίον υπάρχουσι -τα μνήματα των θυγατέρων του Σκεδάσου, άς καλούσι Λευκτρίδας, -ένεκα του τόπου· διότι εκεί ετάφησαν, βιασθείσαι υπό ξένων -Σπαρτιατών. Αφ' ού δ' έγινεν η φοβερά αυτή και παράνομος -πράξις, ο μεν πατήρ, μη δικαιωθείς εν Σπάρτη, κατηράσθη τους -Σπαρτιάτας, και εσφάγη επί των τάφων των παρθένων, χρησμοί δε -και προφητείαι ειδοποίουν πάντοτε τους Σπαρτιάτας να -φυλάττωνται από της λευκτρικής οργής. Πολλοί όμως δεν εννόουν, -και είχον αμφιβολίας ως προς την θέσιν του τόπου· διότι και εις -την Λακωνικήν πολύχνιόν τι παραθαλάσσιον ονομάζεται Λεύκτρα, -και παρά την μεγάλην πόλιν της Αρκαδίας υπάρχει τόπος ομώνυμος. -Αλλά το τραγικόν τούτο συμβάν ήτον πολύ των Λευκτρικών -παλαιότερον. - -ΚΑ, Ο δε Πελοπίδας, εις το στρατόπεδον κοιμηθείς, είδε καθ' -ύπνον τας κόρας θρηνούσας περί τα μνήματα, και καταρωμένας τους -Σπαρτιάτας, και τον Σκέδασον διατάττοντα να σφαγιάση εις τας -θυγατέρας του παρθένον ξανθήν, αν θέλη να νικήση τους εχθρούς. -Επειδή δε το πρόσταγμα τω εφάνη δεινόν και παράνομον, εξυπνήσας -το εκοινοποίησεν εις τους μάντεις και εις τους άρχοντας. Εξ -αυτών δε, οι μεν τω έλεγον να μη παραμελήση τα προσταχθέντα, -ουδέ ν' απειθήση, και εκ μεν των παλαιών ανέφερον Μενοικέα τον -υιόν του Κρέοντος, και Μακαρίαν την θυγατέρα του Ηρακλέους -(399), εκ δε των ύστερον, τον σοφόν Φερεκύδην, φονευθέντα υπό -των Λακεδαιμονίων, και το δέρμα αυτού, κατά προφητείαν τινά, -φρουρούμενον υπό των βασιλέων, και τον Λεωνίδαν όστις τρόπον -τινά έθυσε, κατά τον χρησμόν, εαυτόν υπέρ της Ελλάδος· προσέτι -δε τους υπό του Θεμιστοκλέους σφαγιασθέντας εις τον ωμηστήν -Διόνυσον προ της εν Σαλαμίνι ναυμαχίας (400). Και υπέρ εκείνων -μεν ότι μαρτυρούσι τα κατορθώματα αυτών· Όταν δ' ο Αγησίλαος -εξεστράτευεν αφ' ών τόπων είχεν εκστρατεύσει και ο Αγαμέμνων, -και κατά των ιδίων εχθρών, και η Θεά τω εζήτησε την θυγατέρα -του σφάγιον, είδε δ' αυτάς την όψιν εις την Αυλίδα (401) -κοιμώμενος, αλλά δεν την έδωκε, και εις μαλακόν ενέδωκεν -αίσθημα, τότε διέλυσε την εκστρατείαν, άδοξον και ατελή -γενομένην. Άλλοι όμως εξ εναντίας απηγόρευον θυσίαν τοσούτον -βάρβαρον και παράνομον, ως εις ουδένα των κρειττόνων και υπέρ -ημάς όντων δυναμένην ν' αρέση· διότι δεν άρχουσι του κόσμου οι -Τυφώνες ουδέ οι Γίγαντες, αλλ' ο πάντων πατήρ των Θεών και -ανθρώπων. Και να πιστεύωμεν μεν ότι Θεοί χαίρουσιν εις αίμα και -φόνον ανθρώπων, είναι ίσως αβέλτερον· αν όμως είναι τοιούτοι, -εισίν ανάξιοι επιμελείας, ως αδύνατοι· διότι εις ασθενείς μόνον -και εις μοχθηράς ψυχάς φύονται και παραμένουσιν άτοποι και -σκληραί επιθυμίαι. - -KB. Εν ώ λοιπόν οι πρώτοι τοιαύτα διελέγοντο, και προ πάντων ο -Πελοπίδας ηπόρει, νέα φοράς εξ αγέλης ίππων φυγούσα, και -τρέχουσα διά των όπλων, όταν έφθασε πλησίον εκείνων, εστάθη, -και οι μεν άλλοι εθαύμαζον το χρώμα της χαίτης της στίλβον -πυρρότατον, προσέτι δε και το γαύρον και σοβαρόν αυτής βάδισμα, -και της φωνής της το θάρρος. Θεόκριτος δ' ο μάντις, σκεφθείς -τότε, ανεβόησε προς τον Πελοπίδαν· «Ιδού, σοι έρχεται το θύμα, -ω δαιμόνιε. Άλλην παρθένον ας μη περιμένωμεν, αλλά δέξαι και -θύσον αυτήν ήν ο Θεός σοι δίδωσι.» Τότε λαβόντες την φοράδα, -την έφερον εις των παρθένων τους τάφους, ηυχήθησαν και έστεψαν -αυτήν, και την εθυσίασαν χαίροντες, και λόγον διαδίδοντες εις -το στρατόπεδον περί του ονείρου του Πελοπίδου και της θυσίας. - -ΚΓ. Εις δε την μάχην ο Επαμινώνδας παρέταξε την φάλαγγα λοξήν -εις το αριστερόν, όπως το δεξιόν των Σπαρτιατών απέχη ό,τι -πλείστον από των άλλων Ελλήνων, και ίνα εξώση τον Κλεόμβροτον -επιπεσών μεθ' όλων του των δυνάμεων κατά πλευράν, και βιάση -αυτόν. Αλλ' οι εχθροί, εννοήσαντες το γινόμενον, ήρχισαν να -μετακινώσι την τάξιν των, και ανέπτυσον και εξέτεινον πέριξ το -δεξιό αυτών κέρας, ως θέλοντες να περικυκλώσωσι διά του πλήθους -των τον Επαμινώνδαν. Εν τούτοις όμως ο Πελοπίδας προέλαβε, και -συλλέξας περί εαυτόν τους τριακοσίους, επρόφθασε δράμων πριν ο -Κλεόμβροτος εκτείνη το κέρας, ή πριν πάλιν το συγκεντρώση και -κλείση την τάξιν, και εφώρμησεν εν ώ δεν ήσαν οι Λακεδαιμόνιοι -εις γραμμήν παρατεταγμένοι, αλλ' ήσαν εισέτι συγκεχυμένοι δι' -αλλήλων· ει και οι Σπαρτιάται, οίτινες πάντων των πολεμικών -ήσαν άκροι και σοφώτατοι τεχνίται, εις ουδέν τοσούτον -εγυμνάζοντο και συνείθιζον, ως εις το να μη πλανώνται ουδέ να -ταράττωνται όταν η τάξις των διαλύηται, αλλά να μεταχειρίζωνται -όλοι όλους ως επιστάτας και παραστάτας (402) όπου επέλθη ο -κίνδυνος, και να λαμβάνωσι τας θέσεις των, και να -παρατάττωνται, και να μάχωνται πλησίον αλλήλων. Τότε δε του -Επαμινώνδου η φάλαγξ προσβάλλουσα μόνους εκείνους, και -διερχομένη εμπρός των άλλων, και ο Πελοπίδας μετά τάχους -απίστου και τόλμης εις τους οπλίτας ριφθείς, εσύγχυσαν εις -τοιούτον βαθμόν τα φρονήματα και τας επιστήμας αυτών, ώστε -έγινε φυγή και φόνος των Σπαρτιατών οποίος ουδέποτε πριν. Διά -τούτο ο Πελοπίδας απέκτησε διά την νίκην εκείνην ίσον μέρος -δόξης μετά του Επαμινώνδου, βοιωταρχούντος, αυτός μη -βοιωταρχών, και διοικούντος πάσαν την δύναμιν, μικρού μέρους -άρχων αυτός. - -ΚΔ. Εις την Πελοπόννησον δ' εισέβαλον Βοιωτάρχαι όντες -αμφότεροι, και παρέσυρον τα πλείστα των εθνών, αποσπάσαντες από -των Λακεδαιμονίων την Ήλιν, το Άργος, πάσαν την Αρκαδίαν και -αυτής της Λακωνικής τα πλείστα. Ο καιρός ήτον τότε περί τας -χειμερινάς τροπάς (403), και ολίγαι έμενον ημέραι μέχρι της -λήξεως του τελευταίου μηνός. Άμα δ' ήρχιζεν ο πρώτος, έπρεπεν -άλλοι να παραλάβωσι την αρχήν, ή κατεδικάζοντο εις θάνατον οι -μη παραδίδοντες αυτήν. Τον νόμον τούτον φοβούμενοι οι άλλοι -Βοιωτάρχαι, και τον χειμώνα φεύγοντες, έσπευδον να μεταφέρωσι -το στράτευμα οπίσω, εις Βοιωτίαν. Πρώτος δ' ο Πελοπίδας, και -του Επαμινώνδου έχων την ψήφον, και τους άλλους προτρέψας -πολίτας, αντί τούτου ήγε τον στρατόν κατά της Σπάρτης, και -διέβαινε μετ' αυτού τον Ευρώταν. Και πολλάς μεν εκυρίευσε -πόλεις, πάσαν δε την χώραν ελεηλάτει μέχρι θαλάσσης, οδηγών -εβδομήκοντα χιλιάδας ελληνικής στρατιάς, ής ουδέ το δωδέκατον -ήσαν αυτοί οι Θηβαίοι· αλλ' η δόξα των ανδρών τούτων έκαμνεν, -άνευ κοινής αποφάσεως και ψηφίσματος, ν' ακολουθώσιν όλοι οι -σύμμαχοι εν σιωπή την αρχηγίαν εκείνων. Διότι, ως φαίνεται, ο -πρώτος και κυριώτατος νόμος εις τον θέλοντα να σωθή δίδει -φυσικώς ως άρχοντα τον δυνάμενον να τον σώση· ως οι πλέοντες -οίτινες, και αν εν ευδία, η όταν ώσι προσωρμισμένοι εις την -παραλίαν, προσφερθώσιν αυθαδώς και θρασέως κατά των κυβερνητών, -άμα όμως επέλθη τρικυμία και κίνδυνος, στρέφουσι τα βλέμματα -προς εκείνους, κει εις αυτούς στηρίζουσι τας ελπίδας των. Ούτως -οι Αργείοι, οι Ηλείοι και οι Αρκάδες, αντιφερόμενοι και -φιλονεικούντες εις τα συνέδρια προς τους Θηβαίους περί της -ηγεμονίας, όταν έφθασεν η στιγμή των αγώνων και των κινδύνων, -οικειοθελώς επείθοντο εις τους στρατηγούς εκείνων, και τους -ηκολούθουν. Κατά την εκστρατείαν λοιπόν εκείνην συνήνωσαν πάσαν -την Αρκαδίαν εις μίαν δύναμιν, την δε Μεσσηνίαν αφαιρέσαντες -από των Σπαρτιατών, οίτινες ενέμοντο την χώραν αυτής, εκάλεσαν -και επανέφερον εις αυτήν τους παλαιούς Μεσσηνίους, και -κατώκισαν την Ιθώμην. Ότε δ' ανεχώρουν εις την Βοιωτίαν διά των -Κεγχρειών (404), ενίκησαν τους Αθηναίους, οίτινες ηθέλησαν να -τους προσβάλωσιν εις τα στενά, και να τοις κλείσωσι την -διάβασιν. - -ΚΕ. Μετά ταύτα τα έργα πάντες μεν οι άλλοι υπερηγάπων τα -προτερήματα των ανδρών τούτων, και εθαύμαζον την τύχην αυτών. Ο -συγγενής όμως και πολιτικός φθόνος, συναυξάνων μετά της δόξης -αυτών, παρεσκεύαζεν εις αυτούς υποδοχήν ούτε καλήν ούτε -πρέπουσαν· Αλλ' επανελθόντες, υπεβλήθησαν εις δίκην αμφότεροι -επί ποινή θανάτου, διότι, εν ώ ο νομός διέταττε να παραδώσωσι -την Βοιωταρχίαν εις άλλους εντός του πρώτου μηνός, όν -ονομάζουσι Βουκάτιον, αυτοί την κατέσχον επί τέσσαρας όλους -μήνας έτι, καθ' ούς ενείργησαν τα κατά την Μεσσηνίαν, την -Αρκαδίαν και την Λακωνικήν. Και πρώτος μεν εισήχθη εις το -δικαστήριον ο Πελοπίδας, δι' ό και μάλλον εκινδύνευσεν· -απελύθησαν όμως αμφότεροι. Την δε συκοφαντίαν και την -δοκιμασίαν υπέμεινε πράως ο Επαμινώνδας· ως μέγα μέρος της -ανδρείας και μεγαλοψυχίας θεωρών την πολιτικήν ανεξικακίαν. Ο -δε Πελοπίδας, και φύσει θυμοειδέστερος ων, και παροξυνόμενος -υπό των φίλων του να εκδικηθή τους εχθρούς, ωφελήθη εξ αιτίας -τοιαύτης. Μενεκλείδας ο ρήτωρ ήτον εκ των συνελθόντων μετά του -Πελοπίδου και του Μέλωνος εις την οικίαν του Χάρωνος. Επειδή -όμως οι Θηβαίοι δεν απέδιδον ίσην υπόληψιν εις αυτόν, -δεινότατος ων περί το λέγειν, ακόλαστος δε και κακοήθης τον -τρόπον, μετεχειρίζετο την ευφυίαν αυτού εις το να διαβάλλη τους -καλλητέρους του, και δεν έπαυσε μετά την δίκην εκείνην. Και τον -μεν Επαμινώνδαν απέβαλε της Βοιωταρχίας, και αντιπολιτευόμενος -τον κατέτρεξε πολύν χρόνον. Τον δε Πελοπίδαν δεν κατίσχυσε να -διαβάλη προς τον δήμον, επεχείρησεν όμως να συγκρούση αυτόν -μετά του Χάρωνος. Επειδή δε κοινώς παρηγορίαν τινά ευρίσκουσιν -οι φθονεροί ν' αποδεικνύωσιν όπως δήποτε άλλων χειροτέρους -εκείνους ών αυτοί δεν ημπορούσι να φανώσι καλήτεροι, διά παντός -τρόπου επροσπάθει εις τον δήμον να μεγαλύνη τα έργα του -Χάρωνος, και τας στρατηγίας εκείνου και τας νίκας εγκωμιάζων. -Επεχείρησε δε και της ιππομαχίας ήν ενίκησαν υπό τον Χάρωνα εις -τας Πλαταιάς προ των Λευκτρικών να κατορθώση τοιούτον τι -μνημείον ν' ανατεθή. Ανδροκύδης ο Κυζικηνός, παραγγελθείς υπό -της πόλεως να ζωγραφήση άλλης τινός μάχης εικόνα, ετελείονε το -έργον αυτού εν Θήβαις. Όταν δ' έγινεν η κατά της Σπάρτης -αποστασία, και συνέπεσεν ο πόλεμος, οι Θηβαίοι κατέσχον παρ' -εαυτοίς την εικόνα, μη πολύ του τέλους απέχουσαν. Ταύτην λοιπόν -έπεισε τους Θηβαίους ο Μενεκλείδας ν' αναθέσωσι, τ' όνομα του -Χάρωνος επιγράφοντες, όπως διά τούτου αμαυρώση του Πελοπίδου -και Επαμινώνδου την δόξαν. Ήτον δε κακόζηλος η φιλοτιμία, το να -προτιμηθή υπέρ τοσούτους και τοιούτους αγώνας έν έργον και μία -νίκη, καθ' ήν λέγουσιν ότι άσημος μόνον τις Σπαρτιάτης, -Γεράνδας καλούμενος, και τεσσαράκοντα άλλοι έπεσον μετ' αυτού, -άλλο δ' ουδέν μέγα επράχθη. Το ψήφισμα τούτο προσέβαλεν ο -Πελοπίδας ως παράνομον, διισχυριζόμενος ότι δεν ήτον πάτριον τα -τιμώσιν ιδίως άνδρα τινά, αλλ' ότι απέδιδον της νίκης τ' όνομα -εις την πατρίδα κοινώς. Και τον μεν Χάρωνα δι' όλης της δίκης -εξηκολούθησεν αφθόνως εγκωμιάζων, τον δε Μενεκλείδαν φθονερόν -εξελέγχων και πονηρόν, και τους Θηβαίους ερωτών αν και αυτός -ουδέν καλόν έπραξε. Κατεδικάσθη δ' ο Μενεκλείδας εις πρόστιμον, -ό μη δυνηθείς να πληρώση, επεχείρησεν έπειτα να μεταβάλη και ν' -αναστατώση την πολιτείαν. Ταύτα δεν είναι άχρηστα εις την -ακριβεστέραν γνώσιν του βίου τούτου. - -ΚΣΤ. Επειδή δε τότε Αλέξανδρος, ο τύραννος των Φερών (405), -επολέμει μεν προδήλως πολλούς των Θεσσαλών, επεβουλεύετο δε -πάντας, και αι Θεσσαλικαί πόλεις έπεμψαν πρεσβείαν εις Θήβας, -στρατηγόν ζητούσαι και δύναμιν, βλέπων ο Πελοπίδας ότι ο -Επαμινώνδας διεύθυνε τας εν Πελοποννήσω πράξεις, εδόθη αυτός -εις τους Θεσσαλούς, ούτε την ιδίαν επιστήμην και δύναμιν -υπομένων να βλέπη αργούσαν, ούτε, όπου ήτον ο Επαμινώνδας, -νομίζων ότι ήτον και άλλος στρατηγός αναγκαίος. Ως λοιπόν -εξεστράτευσεν εις την Θεσσαλίαν μετά δυνάμεως, παρέλαβεν ευθύς -την Λάρισσαν, και τον Αλέξανδρον, όστις ήλθε προς αυτόν και τον -παρεκάλει, επροσπάθει να τον διαλλάξη, και από τυράννου να -καταστήση αυτόν άρχοντα των Θεσσαλών πράον και νόμιμον. Επειδή -όμως ήτον άνθρωπος αδιόρθωτος και θηριώδης, και πολλή μεν ήτον -η ωμότης αυτού, διά πολλήν δε κατηγορείτο ακολασίαν και -πλεονεξίαν, και ο Πελοπίδας προσεφέρθη προς αυτόν μετά -τραχύτητος και οργής, αποδράς ανεχώρησε μετά των δορυφόρων. Ο -δε Πελοπίδας, αφείς τους Θεσσαλούς μη φοβουμένους πλέον τον -τύραννον, και προς αλλήλους ομονοούντας, απήλθεν εις -Μακεδονίαν, όπου ο Πτολεμαίος επολέμει προς Αλέξανδρον, τον -τότε βασιλεύοντα των Μακεδόνων. Τον εκάλουν δ' αμφότεροι όπως -γίνη διαλλακτής και δικαστής και σύμμαχος και βοηθός εκείνου -όστις ήθελε νομισθή ότι αδικείται. Ελθών δε, και διαλύσας τας -έριδας, και διενεργήσας των εξορίστων των επιστροφήν, έλαβεν ως -όμηρον τον αδελφόν του βασιλέως Φίλιππον (406), και τριάκοντα -παίδας άλλους εκ των επισημοτάτων, και τους έφερεν εις τας -Θήβας, επιδεικνύων εις τους Έλληνας πόσον μακράν φθάνουσι των -Θηβαίων τα πράγματα διά την εκ της δυνάμεως αυτών δόξαν, και -διά την εμπιστοσύνην ήν ενέπνευσεν η δικαιοσύνη των. Ούτος ην ο -Φίλιππος, όστις μετά ταύτα επολέμησε κατά των Ελλήνων όπως τοις -αφαιρέση την ελευθερίαν των. Τότε δε παις ων, έζη παρά τω -Παμμένει· μετά δε ταύτα εφάνη ότι και ζηλωτής έγινε του -Επαμινώνδου, ίσως την κατά τους πολέμους και τας στρατηγίας -δραστηριότητα αυτού εννοήσας, ήτις όμως ήτον μικρόν μέρος των -προτερημάτων του ανδρός εκείνου. Της εγκρατείας όμως και της -δικαιοσύνης και της μεγαλοψυχίας και της πραότητος, δι' ών ήτον -αληθώς μέγας εκείνος, κατ' ουδέν ουδ' εκ φύσεως ουδ' εκ -μιμήσεως μετέσχεν ο Φίλιππος. - -ΚΖ. Μετά δε ταύτα, επειδή πάλιν οι Θεσσαλοί κατηγόρουν τον -Φεραίον Αλέξανδρον, ότι τοις ετάραττε τας πόλεις, απεστάλη -πρέσβυς μετά του Ισμηνίου ο Πελοπίδας· και απήλθεν, ούτε -δύναμιν φέρων, ούτε πόλεμον προσδοκών, αλλά προς τα -κατεπείγοντα των πραγμάτων ηναγκάζετο να μεταχειρισθή αυτούς -τους Θετταλούς. Εν τούτοις δ' εταράττοντο εκ νέου πάλιν τα κατά -την Μακεδονίαν, διότι ο Πτολεμαίος είχε φονεύσει τον βασιλέα, -και καταλάβει την εξουσίαν, οι δε φίλοι του αποθανόντος εκάλουν -τον Πελοπίδαν. Θέλων λοιπόν να φανή εις τα πράγματα, αλλ' -ιδίους στρατιώτας μη έχων, έλαβεν αυτόθεν μισθοφόρους τινάς, -και ευθύς εκινήθη κατά του Πτολεμαίου. Όταν δ' έφθασαν πλησίον -αλλήλων, τους μεν μισθοφόρους διά χρημάτων διαφθείρας ο -Πτολεμαίος, τους έπεισε να μεταβώσι περί αυτόν του δε Πελοπίδου -φοβηθείς την δόξαν και τ' όνομα, ήλθε προς αυτόν ως προς -καλήτερόν του, και δους εις αυτόν την δεξιάν, και παρακαλέσας -αυτόν, υπεσχέθη την μεν εξουσίαν να διαφυλάξη εις του -αποθανόντος τους αδελφούς, να έχη δε τον αυτόν εχθρόν και φίλον -μετά των Θηβαίων. Έδωκε δε περί τούτων ομήρους τον υιόν του -Φιλόξενον, και πεντήκοντα εκ των φίλων του. Και τούτους μεν -έστειλεν εις Θήβας ο Πελοπίδας. Αυτός δε, βαρέως λυπούμενος διά -των μισθοφόρων την προδοσίαν, και ακούσας ότι τα πλείστα των -χρημάτων αυτών, και τα παιδία και αι γυναίκες των ήσαν περί την -Φάρσαλον, ώστε, αν εκυρίευε ταύτα, ήθελεν ικανώς εκδικηθή δι' -ήν υπέστη ύβριν, συνήγαγε Θεσσαλούς τινας, και τους έφερε προς -την Φάρσαλον. Μόλις δ' επέρασεν αυτός, και εφάνη Αλέξανδρος ο -τύραννος μετά της δυνάμεως. Νομίσαντες δ' ο Πελοπίδας και οι -περί αυτόν ότι έρχεται ν' απολογηθή, επροχώρησαν προς αυτόν, -ηξεύροντες μεν ότι ήτον αυτός εξώλης και μιαιφόνος, αλλ' ένεκα -του μεγέθους των Θηβών, και της επισημότητος και της δόξης -αυτών μη νομίζοντες ότι εδύναντο τι να πάθωσιν. Εκείνος δε, ως -είδεν ότι ήρχοντο άοπλοι και μόνοι, εκείνους μεν ευθύς -συνέλαβε, κατέσχε δε την Φάρσαλον. Φρίκην δε και φόβον -ενέπνευσεν εις πάντας τους υπηκόους, διότι ήσαν πεπεισμένοι ότι -μετά τοσαύτην αδικίαν και τόλμην ουδενός θα εφείδετο πλέον, -αλλά πράγματα και ανθρώπους, όσοι ενέπιπτον εις τας χείρας του, -θα μετεχειρίζετο ως άνθρωπος απηλπισμένος περί της ιδίας αυτού -ζωής. - -ΚΗ. Και οι μεν Θηβαίοι, ταύτα ακούσαντες, βαρέως ωργίζοντο, και -στρατιάν εξέπεμψαν ευθύς· επειδή δε είχον αιτίαν τινά οργής -κατά του Επαμινώνδου, διώρισαν άλλους άρχοντας. Τον δε -Πελοπίδαν εις τας Φεράς απαγαγών ο τύραννος, το μεν πρώτον -άφηνεν όσους ήθελον να ομιλώσι μετ' αυτού, νομίζων ότι ήθελε -γίνει ελεεινός και ταπεινός υπό της συμφοράς. Επειδή όμως τους -μεν Φεραίους ο Πελοπίδας οδυρομένους παρεκίνει να έχωσι θάρρος, -διότι τώρα μάλιστα ο τύραννος θέλει τιμωρηθή, προς αυτόν δ' -εκείνον αποστείλας, τω είπεν, ότι ήτον ασυνεπής στρεβλών και -φονεύων καθ' εκάστην τους αθλίους και μηδέν αδικούντας πολίτας, -φειδόμενος δ' αυτού, περί ού ηξεύρει ότι βεβαίως θέλει τον -τιμωρήση εάν τον διαφύγη, «Διατί, είπεν ούτος, σπεύδει ν' -αποθάνη ο Πελοπίδας;» Ακούσας δ' εκείνος, «Όπως, είπε, -καταστραφής έτι ταχύτερον, τώρα μάλλον μισητός εις τους θεούς -γενόμενος.» Έκτοτε απηγόρευσε να έρχωνται προς αυτόν οι εκτός. -Ακούουσα δε η Θήβη, ήτις ήτον θυγάτηρ του Ιάσονος και γυνή του -Αλεξάνδρου, παρά των φυλαττόντων τον Πελοπίδαν, τον θαρραλέον -και γενναίον αυτού χαρακτήρα, επεθύμησε να ιδή τον άνδρα και να -τον ομιλήση. Ως δ' ήλθε προς αυτόν, δεν εγνώρισε μεν ευθύς, -καθό γυνή, εν τοιαύτη συμφορά το μέγεθος του ήθους αυτού, εκ -της κουράς όμως και της ενδυμασίας και της διαίτης του -εσυμπέρανεν ότι εταλαιπωρείτο αναξίως της δόξης αυτού, και -εδάκρυσεν. Ως δε την εγνώρισε, την προσεφώνησε διά του ονόματος -του πατρός της, διότι ήτον φίλος του Ιάσονος και οικείος. -«Λυπούμαι την γυναίκα σου», τω είπεν εκείνη. «Και εγώ λυπούμαι -σε, απεκρίθη ο Πελοπίδας, διότι άδετος ούσα, υποφέρεις τον -Αλέξανδρον.» Τον λόγον δε τούτον ησθάνθη η γυνή, διότι -απεστρέφετο την ωμότητα και την ύβριν του τυράννου, όστις, πλην -άλλης ασελγείας, εις τας ηδονάς του εθυσίαζε και τον νεώτατον -των αδελφών αυτής. Συνεχώς επομένως ερχομένη προς τον -Πελοπίδαν, και μετά παρρησίας ομιλούσα προς αυτόν περί ών -έπασχεν, επληρούτο θυμού και θάρρους και δυσμενείας κατά του -Αλεξάνδρου. - -ΚΘ. Επειδή δ' οι στρατηγοί των Θηβαίων, εις την Θεσσαλίαν -εμβαλόντες, ουδέν έπραξαν, αλλά δι' απειρίαν ή δυστυχίαν -αισχρώς ανεχώρησαν, εις έκαστον μεν εξ αυτών η πόλις επέβαλε -δέκα χιλιάδων δραχμών πρόστιμον· απέστειλε δε τον Επαμινώνδαν -μετά δυνάμεως. Ευθύς λοιπόν κίνησις έγινε μεγάλη των Θεσσαλών, -διότι τους εξήγειρεν η δόξα του στρατηγού, και τα πράγματα του -τυράννου παρ' ολίγον να καταστραφώσι· τοσούτος ενέπεσε φόβος -εις τους φίλους αυτού και τους περί αυτόν αρχηγούς, τοσαύτη δε -κατέλαβε τους υπηκόους αυτού ορμή προς αποστασίαν και χαρά διά -το μέλλον, διότι ήλπιζον να ιδώσι τον τύραννον τιμωρούμενον. -Και όμως ο Επαμινώνδας, της δόξης προτιμών την σωτηρίαν του -Πελοπίδου, και φοβηθείς μη, αν ταραχθώσι τα πράγματα, -απελπισθείς ο Αλέξανδρος, ως θηρίον στραφή κατ' εκείνου, -παρέτεινε τον πόλεμον, και κύκλω περί αυτόν στρεφόμενος, διά -μακρών προπαρασκευών και δι' αναβολών ητοίμαζε και συνέστελλε -τον τύραννον, χωρίς ούτε μεν την αυθάδειαν αυτού και την -θρασύτητα να ταπεινώση, αλλ' ούτε και την αγριότητα και την -βιαιότητα αυτού να διερεθίση, ει και εγνώριζε την ωμότητα -αυτού, και ότι όλων των καλών και δικαίων περιφρονητής, έθαπτε -μεν ζώντας ανθρώπους, άλλους δ' ενδύων δέρματα αγριοχοίρων και -άρκτων, και φέρων κατ' αυτών τους θηρευτικούς αυτού κύνας, τους -κατεσπάραττε και τους κατηκόντιζεν, ως παιγνίδιον τούτο -μεταχειριζόμενος· εις δε την Μελίβοιαν και την Σκότουσαν, -πόλεις φίλας και συμμάχους, εν ώ ήσαν εις συνέλευσιν του λαού, -στήσας πέριξ αμφοτέρων τους δορυφόρους του, απέσφαξεν όλον -αυτών τον λαόν υβηδόν, την δε λόγχην, δι' ής εφόνευσε τον θείον -του Πολύφρονα, καθιερώσας και στέψας, προσέφερεν εις αυτήν -θυσίας ως εις Θεόν, και την ωνόμασε Τύχωνα (407). Ιδών δέ ποτε -τραγωδόν υποκρινόμενον τας Τρωάδας του Ευριπίδου, ανεχώρησεν εκ -του θεάτρου, και πέμψας προς αυτόν, τω εμήνυσε να μη -δυσαρεστηθή, και να εξακολουθήση ουχ ήττον καλώς την -παράστασιν, διότι απέρχεται ουχί εκείνον καταφρονών, αλλ' -εντρεπόμενος τους πολίτας, ότι, εν ώ κανένα πώποτε των υπ' -αυτού φονευομένων δεν ηλέησεν, ήθελον τον ιδή δακρύοντα διά τα -κακά της Εκάβης και Ανδρομάχης. Ούτος λοιπόν καταπλαγείς διά -την δόξαν και το όνομα και την φήμην της στρατηγίας του -Επαμινώνδου, - - «εζάρωσεν ο πετεινός, και έκλινεν - ως δούλον το πτερόν του, (408)» - -και έστειλεν αμέσως προς αυτόν ανθρώπους ν' απολογηθώσιν. -Εκείνος δε να συνδέσωσι μεν ειρήνην και φιλίαν οι Θηβαίοι προς -τοιούτον άνδρα δεν υπέμεινε· παραχωρήσας δ' εις αυτόν -τριακονθήμερον ανακωχήν του πολέμου, και λαβών τον Πελοπίδαν -και τον Ισμηνίαν, ανεχώρησεν. - -Λ. Οι δε Θηβαίοι, πληροφορηθέντες ότι εκ μέρους των -Λακεδαιμονίων και των Αθηναίων ανέβαινον πρέσβεις προς τον -μέγαν βασιλέα να προτείνωσι συμμαχίαν, έπεμψαν και αυτοί τον -Πελοπίδαν, άριστα βουλευθέντες, διότι απέβλεψαν προς την δόξαν -αυτού. Και πρώτον μεν ανέβαινε διά των επαρχιών του βασιλέως, -ονομαστός ήδη και περιβόητος· διότι η δόξα του κατά των -Λακεδαιμονίων αγώνος δεν προυχώρησε βραδέως ουδέ κατά μικρόν -διά της Ασίας, αλλ' ως ο πρώτος διεδόθη λόγος περί τις εν -Λεύκτροις μάχης, προσετίθετο νέον τι κατόρθωμα πάντοτε, και -ούτως έφθασε μακρότατα αναβαίνουσα και αυξανομένη. Έπειτα, όταν -τον είδον οι εν τοις ανακτόροις σατράπαι και στρατηγοί και -ηγεμόνες, εθαύμασαν, και λόγος διέτρεχε μεταξύ αυτών, ότι ούτος -εστίν ο ανήρ όστις εξέβαλεν εκ της ξηράς και της θαλάσσης τους -Λακεδαιμονίους, συστείλας υπό τον Ταΰγετον και τον Ευρώταν την -Σπάρτην, ήτις ολίγον πριν είχε κινήσει διά του Αγησιλάου -πόλεμον κατά του μεγάλου βασιλέως και των Περσών περί των -Σούσων και Εκβατάνων. Διά ταύτα έχαιρεν ο Αρταξέρξης, και τον -Πελοπίδαν έτι μάλλον εθαύμαζε, και τον εμεγάλυνε διά των τιμών, -θέλων να φαίνηται υπό των μεγίστων ανδρών περιποιούμενος και -θεραπευόμενος. Ότε δε και την όψιν αυτού είδε και τους λόγους -ήκουσεν, ασφαλεστέρους μεν των Αττικών, αφελεστέρους δε των -Λακεδαιμονίων, έτι μάλλον τον ηγάπησε· και, ως συμβαίνει -συνήθως εις τους βασιλείς, δεν έκρυψε την προς τον άνδρα τιμήν -αυτού,, ουδ' έμεινεν άγνωστος εις τους άλλους πρέσβεις η προς -εκείνον προτίμησις· αν και φαίνεται ότι υπέρ πάντας τους -Έλληνας ετίμησε μάλλον τον Λακεδαιμόνιον Ανταλκίδαν, εις όν -απέστειλε τον στέφανον όν εφόρει εν ώ έπινε, βρέξας αυτόν εις -μύρον. Εις τον Πελοπίδαν δε τοιαύτας μεν οικειότητας δεν -έδειξε, δώρα δε λαμπρότατα και μέγιστα εκ των εν συνηθεία τω -έπεμψε, και τας απαιτήσεις αυτού επεκύρωσεν, αυτόνομοι μεν να -είναι οι Έλληνες, να κατοικηθή δ' η Μεσσήνη, και οι Θηβαίοι να -θεωρώνται πατρικοί φίλοι του βασιλέως. Ταύτας λαβών τας -αποκρίσεις, ουδέν δε των δώρων δεχθείς, όσα δεν ήσαν σύμβολα -ευνοίας ή φιλοφροσύνης, ανεχώρησε. Τούτο δε κυρίως εκίνησε την -οργήν κατά των άλλων πρέσβεων, και οι Αθηναίοι, κρίναντες τον -Τιμαγόραν, τον εφόνευσαν· αν μεν διά το πλήθος των δωρεών, -ορθώς και δικαίως· διότι ου μόνον χρυσίον έλαβε και αργύριον, -αλλά και κλίνην πολυτελή και θεράποντας διά να την στρόνωσιν, -ως να μη ήξευρον οι Έλληνες· προσέτι δε βους ογδοήκοντα και -βουκόλους, επί λόγω ότι δήθεν δι' αρρωστίαν τινών είχεν ανάγκην -γάλακτος βοείου. Τέλος δε κατέβη εις την θάλασσαν εις φορείον -κομιζόμενος, και τέσσαρα τάλαντα εδόθησαν υπό του βασιλέως -μισθός εις τους κομίζοντας αυτόν. Φαίνεται όμως ότι δεν -παρώξυνε κυρίως η δωροδοκία τους Αθηναίους· διότι, όταν -Επικράτης ο Σακεσφόρος (409) ουδ' ηρνήθη ότι έλαβε δώρα παρά -του βασιλέως, και είπεν ότι γράφει ψήφισμα αντί των εννέα -αρχόντων να χειροτονώνται κατ' έτος εννέα πρέσβεις προς τον -βασιλέα εκ των δημοτικών και πενήτων, όπως δώρα λαμβάνοντες -ευπορώσιν, ο δήμος εγέλασεν. Αλλ' ωργίζοντο οι Αθηναίοι διότι -ενεκρίθησαν πάσαι αι προτάσεις των Θηβαίων, μη αναλογιζόμενοι -του Πελοπίδου την δόξαν, πόσον ανωτέρα ήτον πασών των ρητορειών -και πάντων των λόγων πλησίον ανθρώπου όστις επεριποιείτο -πάντοτε τους διά των όπλων υπερισχύοντας. - -ΛΑ. Και η μεν πρεσβεία προσέθηκεν εις τον Πελοπίδαν ου μικράν -εύνοιαν, αφ' ού επέστρεψε, διά τον συνοικισμόν της Μεσσήνης και -των άλλων Ελλήνων την αυτονομίαν. Επειδή δ' Αλέξανδρος ο -Φεραίος, εις την αρχαίαν φύσιν του επανελθών, των Θεσσαλών μεν -ουκ ολίγας κατέστρεφε πόλεις, εις δε τας των Φθιωτών, τας των -Αχαιών όλας (410), και εις τας των Μαγνήτων έθετε φρουράς, -ακούσασαι ότι ο Πελοπίδας επέστρεψεν, ευθύς αι πόλεις έπεμψαν -πρεσβείας εις Θήβας, ζητούσαι δύναμιν, και εκείνον ως -στρατηγόν. Εψήφισαν δ' οι Θηβαίοι προθύμως, και τα πάντα -εγένοντο ταχέως έτοιμα. Όταν δ' ο στρατηγός ήτον περί την -έξοδον, εξέλιπεν ο ήλιος (411) και σκότος εν ημέρα κατέλαβε -την πόλιν. Ο δε Πελοπίδας, βλέπων όλους τεταραγμένους διά το -φαινόμενον τούτο, ενόμισεν ότι δεν πρέπει να τους βιάση, εν ώ -ήσαν κατάφοβοι και μη έχοντες ελπίδας καλάς, ουδέ να -ριψοκινδυνεύση μετά πολιτών επτακισχιλίων· αλλά δοθείς μόνος -εις τους Θεσσαλούς, και τριακοσίους ιππείς αναλαβών εθελοντάς -και ξένους, εκίνησεν, εν ώ ουδ' οι μάντεις τον άφηνον, ουδ' οι -άλλοι πολίται εδείκνυον προθυμίαν· διότι εφαίνετο ότι προς -άνδρα λαμπρόν μέγα εγένετο σημείον εξ ουρανού. Εκείνος όμως -ήτον μεν και θερμότερος κατά του Αλεξάνδρου, υπ' οργής -κατεχόμενος δι' όσα καθυβρίσθη· ήλπιζε δε και την οικίαν αυτού -να εύρη νοσούσαν και ανάστατον δι' όσα είχεν ομιλήσει μετά της -Θήβης. Προ πάντων δε τον προυκάλει το κάλλος της πράξεως, διότι -επεθύμει και εφιλοτιμείτο, καθ' ούς καιρούς οι Λακεδαιμόνιοι -έπεμπον στρατηγούς και αρμοστάς εις τον Διονύσιον, τον τύραννον -της Σικελίας, οι δ' Αθηναίοι μισθόν εδέχοντο παρά του -Αλεξάνδρου, και ήγειρον χαλκούν ανδριάντα αυτού ως ευεργέτου, -τότε να επιδείξη εις τους Έλληνας τους Θηβαίους μόνους -εκστρατεύοντας υπέρ των τυραννουμένων, και καταλύοντας μεταξύ -των Ελλήνων τας παρανόμους και βιαίας δυναστείας. - -ΑΒ. Ως λοιπόν, ελθών εις Φάρσαλον, ήθροισε την δύναμιν, ευθύς -εβάδισε κατά του Αλεξάνδρου. Εκείνος δε, Θηβαίους μεν ολίγους -περί τον Πελοπίδαν βλέπων, αυτός δε περισσοτέρους των διπλασίων -έχων οπλίτας Θεσσαλούς, αντετάχθη κατ' αυτού παρά το Θετίδιον. -Είς τινα δ' όστις είπε προς τον Πελοπίδαν ότι πολλούς έχων ο -τύραννος έρχεται· «Καλήτερον, απεκρίθη αυτός· διότι -περισσοτέρους θα νικήσωμεν.» Προς το μέσον, κατά τας καλουμένας -Κυνός κεφαλάς, προέχουσι λόφοι απότομοι και υψηλοί. Τούτους -ώρμησαν αμφότεροι να καταλάβωσι διά των πεζών των. Τους δ' -ιππείς ο Πελοπίδας, πολλούς όντας και αγαθούς, αφήκε κατά των -ιππέων του εχθρού, και νικώντες ούτοι, ώρμησαν εις το πεδίον -ομού μετά των φευγόντων· ο δ' Αλέξανδρος εφάνη τους λόφους -καταλαβών, και ορμών κατά των Θεσσαλών οπλιτών, οίτινες -ανέβαινον ύστερον, και επροσπάθουν να βιάσωσι θέσεις ισχυράς -και ανάντεις, εφόνευε τους πρώτους, οι δ' άλλοι πληγάς -ελάμβανον, ουδέν κατορθούντες. Ιδών λοιπόν ταύτα ο Πελοπίδας, -τους μεν ιππείς ανεκάλει οπίσω, και τους διέταξε να ορμήσωσι -προς τους παρατεταγμένους εκ των εχθρών. Αυτός δε, την ασπίδα -ευθύς λαβών, δράμων ανέβη προς τους επί των λόφων μαχομένους· -και διά των όπισθεν ορμήσας προς τους πρώτους, τοσαύτην -ενέπνευσε γενναιότητα και προθυμίαν εις όλους, ώστε οι εχθροί -ενόμισαν ότι επήρχοντο κατ' αυτών άλλοι γενόμενοι κατά τα -σώματα και κατά τας ψυχάς. Και δύο μεν ή τρεις προσβολάς -απέκρουσαν βλέποντες δ' αυτούς ευρώστως εφορμώντας, και το -ιππικόν επιστρέφον από της διώξεως, υπεχώρησαν, και ανεχώρησαν -βήμα προς βήμα. Ο δε Πελοπίδας, από των υψωμάτων ιδών όλον το -στρατόπεδον των εχθρών ότι δεν είχε μεν έτι τραπή εις φυγήν, -αλλ' ότι επληρούτο ήδη θορύβου και ταραχής, εστάθη, και -περιέφερε πέριξ τα βλέμματά του, αυτόν ζητών τον Αλέξανδρον. Ως -δ' είδεν αυτόν εις το δεξιό χέρας ενθαρρύνοντα και παρατάττοντα -τους μισθοφόρους, δεν ανεχαίτισε την οργήν του, ουδ' -εσυλλογίσθη, αλλά προς την όψιν ταύτην αναφλεχθείς, και εις το -πάθος του παραδούς το σώμα και της πράξεως αυτού την -διεύθυνσιν, επήδησε πολύ των άλλων εμπρός, και έτρεχε βοών και -προκαλών τον τύραννον. Και εκείνος μεν δεν εδέχθη την ορμήν του -ουδ' υπέμεινεν, αλλ' έφυγε προς τους δορυφόρους του, και εκρύβη -μεταξύ αυτών. Των δε μισθοφόρων, οι μεν πρώτοι ελθόντες εις -χείρας ανεχαιτίσθησαν υπό του Πελοπίδου, τινές δε και -πληγωθέντες ετελεύτησαν. Οι δε περισσότεροι, μακρόθεν διά των -δοράτων κτυπώντες αυτόν, τον κατετραυμάτιζον διά μέσου των -όπλων αυτού, έως ότου οι Θεσσαλοί, συγκινηθέντες, έδραμον από -των λόφων εις βοήθειαν αυτού. Αφ' ού δε ήδη έπεσεν, επελθόντες -οι ιππείς, έτρεψαν όλην την φάλαγγα, και διώξαντες αυτήν -μακράν, ενέπλησαν νεκρών την χώραν, υπέρ τους τρισχιλίους -φονεύσαντες. - -ΑΓ. Και ότι μεν οι Θηβαίοι βαθέως εθλίβοντο όσοι παρήσαν εις -του Πελοπίδου τον θάνατον, και ότι τον ωνόμαζον πατέρα και -σωτήρα και διδάσκαλον των μεγίστων και καλλίστων αγαθών, δεν -είχε τι το πολλού θαυμασμού άξιον. Οι δε Θεσσαλοί και οι -σύμμαχοι, υπερβαλόντες διά των ψηφισμάτων των πάσαν τιμήν -πρέπουσαν εις αρετήν ανθρωπίνην, έτι μάλλον απέδειξαν διά της -λύπης των την προς αυτόν εύνοιάν των. Διότι λέγουσιν ότι οι -παρευρεθέντες εις την μάχην ούτε θώρακα απεδόθησαν, ούτε ίππον -εξεχαλίνωσαν, ούτε πληγήν έδεσαν πρότερον, αφ' ότου ήκουσαν -εκείνου τον θάνατον, αλλά μετά των όπλων θερμοί ερχόμενοι προς -τον νεκρόν, ως αισθανόμενον, εσώρευσαν πέριξ του τα εχθρικά -λάφυρα, έκοψαν δε τας χαίτας των ίππων των, και έκοψαν και την -ιδίαν των κόμην. Αφ' ού δ' απήλθον εις τας σκηνάς των, πολλοί -ουδέ πυρ ανήψαν, ουδέ δείπνον έλαβον, σιγή δε και κατήφεια -κατείχε παν το στρατόπεδον, ως αν δεν είχον νικήσει -επιφανεστάτην νίκην και μεγίστην, αλλ' αν είχον ηττηθή και -υποδουλωθή υπό του τυράννου. Εκ δε των πόλεων, ως ανηγγέλθησαν -ταύτα, ήλθον αι αρχαί, και μετ' αυτών οι έφηβοι και οι παίδες -και οι ιερείς, προς υποδοχήν του σώματος, τρόπαια και στεφάνους -και πανοπλίας χρυσάς φέροντες. Όταν δ' έμελλε να γίνη του -σώματος η εκφορά, προσελθόντες οι πρεσβύτατοι των Θεσσαλών, -παρεκάλουν τους Θηβαίους αυτοί να θάψωσι τον νεκρόν. Είς δ' -αυτών έλεγεν· «Άνδρες σύμμαχοι, χάριν ζητούμεν παρ' υμών, ήτις -επί της τοσαύτης δυστυχίας θέλει μας φέρει τιμήν και -παρηγορίαν. Δεν θα προπέμψωσιν οι Θεσσαλοί ζώντα τον Πελοπίδαν, -ουδέ θα αισθανθή τας αξίας τιμάς ας θέλομεν τω αποδώσει· αλλ' -αν μας επιτρέψητε να εγγίσωμεν τον νεκρόν, και ημείς αυτοί να -κοσμήσωμεν και να θάψωμεν το σώμα αυτού, θα δείξωμεν ότι -αναγνωρίζομεν πόσον μεγαλητέρα είναι των Θεσσαλών η συμφορά -παρά η των Θηβαίων· διότι σεις μεν εστερήθητε μόνον αγαθού -αρχηγού· ημείς δε και τούτου και της ελευθερίας. Και τω όντι -πώς θα τολμήσωμεν πλέον να σας ζητήσωμεν άλλον στρατηγόν, όταν -δεν σας απεδώσαμεν τον Πελοπίδαν;» Και οι Θηβαίοι επέτρεψαν -ταύτα. - -ΛΔ. Εκείνων δε των ταφών δεν θεωρούσι γενομένας λαμπροτέρας -ποτ' άλλας όσοι δεν νομίζουσι την λαμπρότητα συνισταμένην εις -τον ελέφαντα και τον χρυσόν και τας πορφύρας, ως ο Φίλιστος -(412), υμνών και θαυμάζων την του Διονυσίου ταφήν, ήτις -υπήρξεν η από της τυραννίας εξοδός του ως μεγάλης τραγωδίας -θεατρική καταστροφή. Ο δε μέγας Αλέξανδρος, όταν απέθανεν ο -Ηφαιστίων, ου μόνον ίππους εκούρευσε και ημιόνους, αλλά και τας -επάλξεις εκρήμνισε των τειχών, ώστε και αι πόλεις αύται να -φαίνωνται ως πενθούσαι, αντί της προτέρας μορφής των κουράς -λαβούσαι άτιμον σχήμα. Και ταύτα μεν, προστάγματα δεσποτών -όντα, και διά βίας εκτελούμενα, και φθόνον προκαλούντα επί τους -τυγχάνοντας αυτών, μίσος δ' επί των βιαζομένων, δεν ήσαν -επίδειξις ευνοίας ουδέ τιμής, αλλά βαρβαρικού όγκου και -πολυτελείας και αλαζονείας, και σπατάλη της περιουσίας εις -μάταια και κακόζηλα. Ανήρ όμως δημοτικής καταγωγής, εις ξένην -γην αποθανών, χωρίς ουδ' η γυνή, ουδ οι παίδες, ουδ' οι -συγγενείς του να παρευρίσκωνται, χωρίς ουδείς να παρακαλέση -περί τούτου, ή εις αυτό ν' αναγκάση, προπεμπόμενος υπό τοσούτων -δήμων και πόλεων αμιλλωμένων, και συνοδευόμενος και -στεφανούμενος, ευλόγως εφαίνετο της τελειοτάτης ευδαιμονίας -τυχών. Ως έλεγεν ο Αίσωπος, δεν είναι λυπηρότατος των -ευτυχούντων ο θάνατος, αλλά μακαριώτατος μάλιστα, διότι -κατέθετεν εις ασφαλή τόπον τας ευτυχίας των αγαθών, μη αφήνων -την τύχην να μεταβάλη αυτάς. Διά τούτο έτι ορθότερον Λάκων τις, -ασπασθείς τον Ολυμπιονίκην Διαγόραν, όστις είδε και τους υιούς -του στεφανουμένους εις τα Ολύμπια, είδε δε και τους υιούς των -υιών και των θυγατέρων του, «Απόθανε, τω είπεν, ω Διαγόρα! Δεν -θ' αναβής εις τον Όλυμπον.» Νομίζω δ' ότι αν τις όλας ομού -προσέθετε τας Ολυμπιακάς και Πυθικάς νίκας, δεν θα τας έκρινεν -αξίας να παραβληθώσι προς ένα των αγώνων του Πελοπίδου. -Ηγωνίσθη δε πολλούς και κατώρθωσε πολλά, και το πλείστον του -βίου του εν δόξη ζήσας και τιμή, τέλος επί της δεκάτης τρίτης -βοιωταρχίας του απέθανεν αριστεύων υπέρ της ελευθερίας των -Θεσσαλών, εις νίκην μετέχουσαν τυραννοκτονίας. - -ΑΕ. Ο δε θάνατος αυτού μεγάλως μεν ελύπησε τους συμμάχους, έτι -δε περισσότερον τους ωφέλησε. Διότι οι Θηβαίοι, ως ήκουσαν του -Πελοπίδου τον θάνατον, χωρίς ουδόλως ν' αναβάλωσι την τιμωρίαν, -εν τάχει απέστειλαν επτακισχιλίους οπλίτας ιππείς δ' -επτακοσίους, υπό στρατηγούς τον Μάλκιτον και τον Διογείτονα. -Ευρόντες δε τεταπεινωμένον και εξησθενημένον τον Αλέξανδρον, -τον ηνάγκασαν εις τους Θεσσαλούς μεν ν' αποδώση τας πόλεις όσας -κατείχε, τους δε Μάγνητας και τους Φθιώτας και Αχαιούς ν' αφήση -ελευθέρους, αποσύρων την φρουράν, να ομώση δε ν' ακολουθή τους -Θηβαίους καθ ών αν αυτοί τον οδηγώσιν ή τον διατάττωσιν. Εις -ταύτα ηρκέσθησαν οι Θηβαίοι, θέλω δε διηγηθή πώς ολίγον μετά -ταύτα εξεδίκησαν επ' αυτού οι Θεοί τον θάνατον του Πελοπίδου. -Θήβην, την σύζυγον αυτού, πρώτον μεν, ως ευρέθη, ο Πελοπίδας -εδίδαξε να μη φοβήται την έξω λαμπρότητα και την επίδειξιν της -τυραννίδος, ήτις εφρουρείτο υπό φυλάκων και όπλων. Έπειτα δε, -φοβουμένη την απιστίαν αυτού και μισούσα αυτού την ωμότητα, -συνεφώνησε μετά των αδελφών της, οίτινες ήσαν τρεις, ο -Τισίφονος, ο Πυθόλαος και ο Λυκόφρων, και επεχείρησε ταύτα· Την -μεν άλλην οικίαν του τυράννου κατείχον αι φυλακαί των -διανυκτερευόντων· ο δε θάλαμος εις όν συνείθιζον να κοιμώνται, -ήτον υπερώος, και εμπρός αυτού εφύλαττε κύων δεδεμένος, φοβερός -εις όλους, εκτός εις μόνους εκείνους και εις ένα εκ των -οικετών, εκείνον όστις τον έτρεφεν. Όταν λοιπόν ήλθεν ο καιρός -του επιχειρήματος, η Θήβη είχεν από της ημέρας ήδη κεκρυμμένους -τους αδελφούς της εις παρακείμενον οίκον τινα. Εισελθούσα δε, -ως συνείθιζε, μόνη προς τον Αλέξανδρον, κοιμώμενον ήδη, και -μετ' ολίγον πάλιν εξελθούσα, εις μεν τον υπηρέτην διέταξε να -λάβη έξω τον κύνα, διότι ήθελε ν' αναπαυθή μεθ' ησυχίας -εκείνος· αυτή δ' εις την κλίμακα, φοβουμένη μη κροτή όταν -αναβαίνωσιν οι νεανίσκοι, κατέστρωσε μαλλία· έπειτα δ' -ανεβίβασεν ούτω τους αδελφούς της ξιφήρεις, και στήσασα αυτούς -εμπρός των θυρών, εισήλθεν η ιδία, έλαβε το ξίφος του, -κρεμμάμενον υπέρ την κεφαλήν του, και τοις το έδειξεν ως -σημείον ότι εκοιμάτο ο τύραννος. Αλλ' επειδή οι νεανίσκοι ήσαν -εκπεπληγμένοι και εδίσταζον, επιπλήττουσα αυτούς, τοις ώμνυε -μετ' οργής ότι θέλει εξυπνήση τον Αλέξανδρον και τω καταμηνύσει -την πράξιν. Ούτως αισχυνθέντας αυτούς συγχρόνως και φοβηθέντας, -τους εισήγαγε, και τους έφερεν εις την κλίνην, κρατούσα και τον -λύχνον. Εξ αυτών δε, ο μεν, πιέσας τους πόδας του, τους -εκράτει, ο δε συλλαβών αυτόν εκ των τριχών, έστρεψεν οπίσω την -κεφαλήν του, και ο τρίτος, κτυπών αυτόν διά του ξίφους, τον -εφόνευσεν. Ούτως απέθανεν αυτός, θάνατον ταχύν, και διά τούτο -ίσως πραότερον αφ' ό,τι προσήκεν. Επειδή όμως ην ο μόνος ή -πρώτος των τυράννων όστις υπό της ιδίας αυτού γυναικός -εφονεύθη, και το σώμα του μετά θάνατον παντοίως αικισθέν, -ερρίφθη και κατεπατήθη υπό των Φεραίων, φαίνεται άξια των -παρανομιών του παθών. - - - -ΜΑΡΚΕΛΛΟΣ - - - -Α. Ο δε Μάρκιος Κλαύδιος, όστις πεντάκις ην ύπατος εν Ρώμη, -λέγουσιν ότι υπήρξεν υιός Μάρκου, πρώτος δ' εκ της οικογενείας -ωνομάσθη Μάρκελλος, όπερ εστίν Αρήιος (413) ως λέγει ο -Ποσειδώνιος (414)· διότι είχε πολεμικήν εμπειρίαν, σώμα δε -ρωμαλέον, χείρα δ' ανδρείαν, φύσιν δε φιλοπόλεμον, ήτον σώφρων, -φιλάνθρωπος, εραστής της ελληνικής παιδείας και των ελληνικών -γραμμάτων επί τοσούτον, ώστε να τιμά και να θαυμάζη τους εις -ταύτα ευδοκιμούντας· ο ίδιος όμως, ένεκα των ασχολιών του, μη -κατορθώσας να εξασκή και να μάθη αυτά καθ' όσον επροθυμείτο· -Διότι αν εις άλλους ανθρώπους ο Θεός, ως είπεν ο Όμηρος, - - έδωκεν, εκ νεαράς ηλικίας εις γήρας, να πλέκουν - ανθρωποκτόνους πολέμους, - -πολύ μάλλον επέκλωσε τούτο εις τους τότε πρωτεύοντας των -Ρωμαίων, οίτινες, όταν μεν ήσαν νέοι, εις την Σικελίαν -επολέμουν κατά των Καρχηδονίων, εν ακμαία δ' ηλικία κατά των -Γαλατών υπέρ αυτής της Ιταλίας, και εις το γήρας των εμάχοντο -πάλιν κατά του Αννίβα και των Καρχηδονίων, μη έχοντες, ως οι -άλλοι, διά το γήρας ανάπαυσιν εκ των εκστρατειών, αλλ' -εκαλούντο εις στρατηγίας πολέμων και εις αρχηγίας, εκλεγόμενοι -διά την ευγένειαν και τα προτερήματά των. - -Β. Ο δε Μάρκελλος, ουδενός μεν είδους μάχης ήτον άπειρος και -ανάσκητος· αλλ' υπέρ πάντα εις την μονομαχίαν διακρινόμενος, -ουδεμίαν απέφυγε ποτε πρόκλησιν, και πάντας, όσοι τον -προυκάλεσαν, τους εφόνευσεν. Εις δε την Σικελίαν έσωσε τον -αδελφόν του Οτακίλιον κινδυνεύοντα, υπερασπίσας αυτόν και -φονεύσας τους προσβαλόντας αυτόν. Διά ταύτα νέος έτι έλαβεν -αμοιβάς και στεφάνους παρά των στρατηγών. Γινόμενον δ' επί -μάλλον και μάλλον επίσημον, ανέδειξεν αυτόν ο δήμος αγορανόμον -της επιφανεστέρας τάξεως, οι δ' ιερείς Αύγουρα· είναι δε τούτο -είδος ιερωσύνης, εις ήν ιδίως έδωκεν ο νόμος να επιβλέπη και -παραφυλάττη των οιωνών την μαντικήν. Ηναγκάσθη δ' όταν -ηγορανόμει να εισαγάγη παρά την θέλησίν του δίκην τοιαύτην. -Είχεν υιόν ομώνυμον, νεαρού κάλλους εξαισίου, περίβλεπτον δ' -υπό των πολιτών διά την σωφροσύνην και την ανατροφήν του. Εις -τούτον ο Καπετωλίνος, ο συνάρχων του Μαρκέλλου, ανήρ ασελγής -και θρασύς, επρότεινε λόγους ατίμους. Και το μεν πρώτον τον -απέκρουσε μόνον του· επειδή δ' επανήλθε πάλιν αυτός, το είπε -προς τον πατέρα του. Διά τούτο αγανακτήσας ο Μάρκελλος, -κατήγγειλεν εις την βουλήν τον άνθρωπον. Εκείνος δε διαφόρους -εμηχανάτο αποφυγάς και αναβολάς, τους δημάρχους επικαλούμενος, -οίτινες όμως δεν εδέχθησαν την επίκλησιν αυτού, δι' ό αντέταξεν -άρνησιν εις την κατηγορίαν. Αλλ' επειδή ουδείς υπήρξε των λόγων -μάρτυς, απεφάσισεν η βουλή να φέρη εμπρός της τον παίδα. Ως δ' -ήλθε, και είδον αυτού το ερύθημα και τα δάκρυα, και την αιδώ -ανεμεμιγμένην μετ' ακατασχέτου θυμού, δεν εχρειάσθησαν άλλο -τεκμήριον, και καταψηφίσαντες επέβαλον πρόστιμον εις τον -Καπετωλίνον. Εκ δε των χρημάτων τούτων ο Μάρκελλος αργυρά -σπονδής αγγεία κατασκευάσας, τ' αφιέρωσεν εις τους Θεούς. - -Γ. Ο πρώτος των Καρχηδονίων πόλεμος, επί εικοσιδύο έτη -διαρκέσας, είχεν ήδη περατωθή, όταν επήλθε νέος αγών εις την -Ρώμην, ο Γαλατικός. Οι Ίνσομβρες, έθνος Κελκτικόν, κάτοικοι του -υπό τας Άλπεις μέρους της Ιταλίας, και καθ' εαυτούς όντες -μεγάλοι, εκάλουν και δυνάμεις, και εμήνυσαν εκ των Γαλατών τους -επί μισθώ εκστρατεύοντας, οίτινες ωνομάζοντο Γεσσάται. Και -θαυμαστόν μεν εφαίνετο, και τύχης αγαθής πρόνοια, ότι ο -Κελτικός πόλεμος δεν εξερράγη συγχρόνως μετά του Λιβυκού· αλλ' -ως αν έμενον οι Γαλάται εις εφεδρείαν, και ορθώς και δικαίως -ησύχαζον εν όσω εκείνοι εμάχοντο, μετά ταύτα τότε εκηρύχθησαν -κατά των νικητών, και τους επροκάλεσαν όταν τους είδον μη -έχοντας πλέον ασχολίαν. Εν τούτοις όμως και η χώρα ενέπνεε -φόβον, διότι η γειτνίασις έφερεν όμορον και οικιακόν ούτως -ειπείν τον πόλεμον, και προσέτι η παλαιά των Γαλατών υπόληψις, -ούς υπέρ πάντας άλλους φαίνονται φοβούμενοι οι Ρωμαίοι, διότι -και η πόλις των υπ' αυτών εκυριεύθη, και έκτοτε νόμον έθεντο να -μη είναι στρατεύσιμοι οι ιερείς, εκτός πάλιν αν επέλθη -Γαλατικός πόλεμος. Εδήλουν δε τον φόβον αυτών και αι -ετοιμασίαι, διότι τοσαύται μυριάδες Ρωμαίων ούτε πριν ούτε μετά -ταύτα λέγονται τα όπλα λαβούσαι, προσέτι δε και η κατά τας -θυσίας καινοτομία, διότι ενώ ουδέν ετέλουν βαρβαρικόν ουδέ -ξενικόν, αλλά διέκειντο ως προς τας περί τα θεία δοξασίας των -ελληνικώς και πράως όσον ενδέχεται, τότε, όταν συνέπεσεν ο -πόλεμος ούτος, ηναγκάσθησαν να υπακούσωσιν εις λόγιά τινα εκ -των Σιβυλλείων, και δυο μεν Έλληνας, άνδρα και γυναίκα, δύο δε -Γαλάτας ομοίως έθαψαν ζώντας εις την καλουμένην βοών αγοράν, -και διά τούτους μέχρι τούδε έτι τελούσιν εν Νοεμβρίω μηνί εις -τους Έλληνας και Γαλάτας απορρήτους και αθεάτους ιερουργίας. - -Δ. Και οι μεν πρώτοι αγώνες και νίκας μεγάλας και σφάλματα -αναδείξασαι των Ρωμαίων, εις ουδέν απέληξαν βέβαιον. Όταν δ' οι -ύπατοι Φλαμίνιος και Φούριος εξεστράτευσαν μετά μεγάλων -δυνάμεων κατά των Ινσόμβρων, τότε εφάνη αίμα ρέων ο ποταμός -όστις βρέχει την Πικηνίδα χώραν, ευρέθη δε και ότι τρεις -σελήναι εφάνησαν περί την πόλιν Αρίμινον. Οι δ' ιερείς, οίτινες -κατά τας επί των εκλογών των υπάτων ψηφοφορίας παρεφύλαττον -τους οιωνούς, εβεβαίουν ότι κακαί τοις εφάνησαν, και εις των -ορνίθων τας προρρήσεις εναντίαι αι των υπάτων αναγορεύσεις. -Ευθύς λοιπόν έπεμψεν η σύγκλητος εις το στρατόπεδον γράμματα, -και εμήνυσε τοις υπάτοις να επιστρέψωσιν όσον τάχιον και να -παραιτηθώσι της αρχής, και ουδέν να επιχειρήσωσι πριν ως ύπατοι -κατά των εχθρών. Ταύτα δε τα γράμματα λαβών ο Φλαμίνιος, δεν τα -ηνέωξε πριν ή συνάψας μάχην προς τους βαρβάρους, τους έτρεψεν -εις φυγήν, και επέδραμε την χώραν αυτών. Όταν όμως επανήλθε -μετά πολλών λαφύρων, δεν τον προϋπάντησεν ο δήμος, αλλά διότι -προσκληθείς ευθύς δεν υπήκουσεν, ουδ' επείσθη εις τα γράμματα, -αλλά περιΰβρισε και κατεφρόνησεν αυτά, παρ' ολίγον να ψηφίσωσιν -άρνησιν του θριάμβου αυτού· αφ' ού δ' εθριάμβευσε, τον -κατέστησαν ιδιώτην, αναγκάσαντες αυτόν να παραιτηθή της -υπατείας μετά του συνάρχοντος. Ούτω παρά Ρωμαίοις εις τον Θεόν -ανήγοντο πάντα τα πράγματα. Παράβλεψιν δε των μαντείων και των -πατρίων εθίμων ουδ' εις τας μεγίστας επιτυχίας εδέχοντο, -συντελεστικώτερον νομίζοντες προς σωτηρίαν της πόλεως το να -σέβωνται τα θεία οι άρχοντες, παρά το να υπερισχύωσι των -εχθρών. - -Ε. Και Τιβέριος μεν ο Σεμπρώνιος, ανήρ και διά την ανδρείαν και -διά την καλοκαγαθίαν του ουδενός ολιγώτερον αγαπηθείς υπό των -Ρωμαίων, ανέδειξεν ο ίδιος, υπατεύων, ως διαδόχους του, τον -Σκηπίωνα Νασικάν και τον Γάιον Μάρκιον. Εν ώ δ' ήσαν αυτοί ήδη -εις τας επαρχίας και επί κεφαλής των στρατευμάτων, κατά τύχην -ιδών αυτός ιερατικά τινα υπομνήματα, εύρεν εις αυτά πάτριόν τι -έθιμον ό ηγνόει. Ήτον δε τούτο· Όταν αρχων, εις ορνιθοσκοπίαν -καθεζόμενος εις οίκον όν έχει εκτός της πόλεως ή εις -μεμισθωμένην σκηνήν, υπ' αιτίας τινός αναγκασθή, πριν ή δοθώσιν -ασφαλή σημεία, να επανέλθη εις την πόλιν, έπρεπε ν' αφήση την -προμεμισθωμένην οικίαν, και να λάβη άλλην, εξ ής να επαναλάβη -απ' αρχής πάλιν την θέαν. Τούτο δεν εγνώριζε, φαίνεται, ο -Τιβέριος, και δις εις τον ίδιον οίκον καθήμενος, ανέδειξε τους -ειρημένους υπάτους. Ύστερον δε, γνώρισας το σφάλμα του, -ανέφερεν αυτό εις την σύγκλητον. Εκείνη δε, αν και μικρά ήτον η -έλλειψις, δεν την κατεφρόνησεν, αλλ' έγραψεν εις τους άνδρας, -και εκείνοι, εγκαταλιπόντες τάς επαρχίας, επέστρεψαν εις την -Ρώμην, και κατέθεσαν την αρχήν. Αλλά ταύτα μεν ύστερον -επράχθησαν. Περί δε τους αυτούς εκείνους χρόνους, και δύο -ιερείς επιφανέστατοι εστερήθησαν της ιερωσύνης των, ο Κορνήλιος -Κέθηγος, διότι έδωκε τα σπλάγνα του ιερείου παρά την τάξιν, και -ο Κούιντος Σουλπίκιος, διότι, εν ώ ετέλει θυσίαν, έπεσεν από -της κεφαλής του ο οξύς πίλος, όν οι καλούμενοι Φλαμίνιοι -φορούσιν. Ότε δ' ο Δικτάτωρ Μινούκιος κατέστησεν ίππαρχον τον -Γάιον Φλαμίνιον, επειδή ηκούσθη να τρίζη ποντικός, όν καλούσι -Σόρικα (415), καθαίρεσαν τούτους διά ψήφου, και κατέστησαν -άλλους. Φυλάττοντες δ' ούτως εν μικροίς την ακρίβειαν, μετ' -ουδεμιάς ανεμίγνυον αυτήν δεισιδαιμονίας, αλλά μόνον επέμενον -ουδέν ν' αλλάττωσιν ουδέ τα παρεκβαίνωσιν εκ των πατρίων. - -ΣΤ. Όταν λοιπόν παρητήθη της αρχής ο Φλαμίνιος, διά των -καλουμένων μεσοβασιλέων απεδείχθη ύπατος ο Μάρκελλος. Και -παραλαβών την αρχήν, εκλέγει συνάρχοντά του τον Γναίον -Κορνήλιον. Ελέχθη δ' ότι πολλά μεν συμβιβαστικά επρότεινον οι -Γαλάται, έκλινε δε και η βουλή προς ειρήνην, αλλ' ο Μάρκελλος -ότι ετράχυνε τον δήμον προς τον πόλεμον. Αλλά και αφ' ού έγινεν -ειρήνη φαίνεται ότι ανεκαίνισαν τον πόλεμον οι Γαισσάται, -υπερβάντες τας Άλπεις, και τους Ινσόμβρους διεγείραντες, διότι -τριάκοντα χιλιάδες αυτοί προσετέθησαν εις εκείνους όντας -πολλαπλασίους, και υπερηφανευόμενοι, ώρμησαν ευθύς εις τας -Ακέρρας, πόλιν επέκεινα του Πάδου κειμένην. Εκείθεν δε, μυρίους -Γεσσάτας ο βασιλεύς Βριτόμαρτος (416) λαβών, ελεηλάτει την -περί τον Πάδον χώραν. Ταύτα ακούσας ο Μάρκελλος, τον μεν -συνάρχοντα αυτού κατέλιπε παρά τας Ακέρρας, έχοντα μεθ' εαυτού -πάσαν την πεζήν και βαρείαν δύναμιν, και των ιππέων το τρίτον -μέρος· αυτός δε τους λοιπούς ιππείς λαβών, και τους -ελαφροτάτους των πεζών, περί τους εξακοσίους, προυχώρει, ούτε -ημέραν ούτε νύκτα αναστέλλων την πορείαν του, έως ού απήντησε -τους δεκακισχιλίους Γεσσάτας, περί το καλούμενον Κλαστίδιον -(417), κώμην Γαλατικήν, προ ολίγου των Ρωμαίων υπήκοον -γενομένην. Δεν τω επετράπη δε ν' αναπαύση τον στρατόν του και -να τον αφήση ν' αναλάβη· διότι, άμα έφθασε, ταχέως ενοήθη υπό -των βαρβάρων, και κατεφρονήθη, ως έχων ολίγους πεζούς μεθ' -εαυτού, και επειδή περί του ιππικού ολίγον εφρόντιζον οι -Κελτοί. Καθότι, άριστοι όντες ιππομάχοι, και κατά τούτο μάλιστα -φαινόμενοι ότι υπερέχουσι, τότε και κατά το πλήθος ήσαν πολύ -του Μαρκέλλου υπέρτεροι. Ευθύς λοιπόν ώρμησαν επ' αυτόν, ως διά -να τον αρπάσωσι, μετά βίας πολλής και δεινών απειλών, και ο -βασιλεύς ίππευεν εμπρός των άλλων. Ο δε Μάρκελλος, όπως μη -προλάβωσι και τον περικυκλώσωσι, και εκταθώσι πέριξ του -ολιγοστού του στρατού, παρέτεινε μακράν τας ίλας των ιππέων, -λεπτόν εκτείνων το κέρας, έως ότου ολίγον απείχε των εχθρών. -Ήδη δε, καθ' ήν στιγμήν έμελλε να προσβάλη, συνέβη να τρομάξη ο -ίππος του εκ των αλαλαγμών των εχθρών, και στραφείς μετά βίας -να φέρη οπίσω τον Μάρκελλον. Ούτος δε, φοβηθείς μη φέρη τούτο -ταραχήν εις τους Ρωμαίους εκ δεισιδαιμονίας, σύρει ταχέως τον -χαλινόν προς τ' αριστερά, και περιστρέψας τον ίππον απέναντι -των εχθρών, προσεκύνησε τον ήλιον, ως στραφείς δήθεν ένεκα -τούτου, και ουχί κατά τύχην. Διότι τοιαύτην έχουσιν οι Ρωμαίοι -συνήθειαν, να προσκυνώσι τους Θεούς περιστρεφόμενοι (418)· -όταν δε συγκρούωνται μετά των εχθρών, να προσεύχωνται εις τον -Φερέτριον Δία (419) υποσχόμενοι ν' αφιερώσωσιν εις αυτόν τα -ωραιότερα των όπλων ά ήθελον κυριεύσει επί των εχθρών. - -Ζ. Κατά την στιγμήν ταύτην ιδών αυτόν ο των Γαλατών βασιλεύς, -και από των συμβόλων αυτού τεκμαιρόμενος ότι άρχων τις είναι -ούτος, εκέντησε τον ίππον του πολύ προ των άλλων, και ώρμησεν -εναντίον του, μετά μεγάλης φωνής αλαλάζων προκλητικώς, και το -δόρυ του σείων, ανήρ κατά το μέγεθος του σώματος εξέχων όλων -των Γαλατών, και διαλάμπων εν πανοπλία, ήτις έστιλβεν ως -αστραπή υπό χρυσού και αργύρου και βαφών και ποικιλμάτων -παντοίων. Επειδή δ' όταν περιέφερε τα βλέμματά του εις την -εχθρικήν φάλαγγα ο Μάρκελλος, ταύτα τω εφάνησαν ως τα κάλλιστα -των όπλων, και υπέλαβεν ότι ταύτα εισίν εκείνα ά ηυχήθη να -προσφέρη εις τον Θεόν, ώρμησε κατά του ανδρός, και διά του -δόρατος διαπεράσας αυτού τον θώρακα, και διά της ορμής του -ίππου του την προσβολήν επιτείνας, τον ανέτρεψε ζώντα, και -επιφέρων δευτέραν και τρίτην πληγήν, τον εφόνευσε. Πηδήσας δ' -από του ίππου του, και διά των χειρών του εγγίσας τα όπλα του -νεκρού, είπε προς τον ουρανόν· «Ω μεγάλα στρατηγών και ηγεμόνων -έργα και πράξεις επιβλέπων εν πολέμοις Φερέτριε Ζευ, σ' -επικαλούμαι ως μάρτυρα ότι τρίτος εγώ άρχων των Ρωμαίων -άρχοντα, και στρατηγός βασιλέα, τον άνδρα τούτον ιδιοχείρως -κατατροπώσας και κτείνας, αφιερώ εις σε τα πρώτα και κάλλιστα -των λαφύρων. Συ δε δος εις ημάς ομοίαν τύχην, ότε και εις τα -λοιπά του πολέμου τρεπώμεθα.» Μετά ταύτα δ' εφώρμησαν οι -Ρωμαίοι ιππείς ουχί προς τους ιππείς κεχωρισμένους, αλλά και -προς τους πεζούς μαχόμενοι, οίτινες ομού αντετάττοντο. Και -νικώσι νίκην κατά τρόπον αξιόλογον και παράδοξον· διότι ούτε -πρότερον ούτε ύστερον ποτε λέγονται τοσούτοι ιππείς, τοσούτους -ιππείς ομού και πεζούς νικήσαντες. Φονεύσας δε τους πλείστους, -και όπλα και χρήματα κυριεύσας, επανήλθε προς τον συνάρχοντά -του, εναγωνίως πολεμούντα κατά των Κελτών περί πόλιν μίαν των -μεγίστων και πολυανθρωποτάτων εκ των Γαλατικών. Καλείται δε -Μεδιόλανον, και έχουσι μητρόπολιν αυτήν οι κατά τούτο το μέρος -Κελτοί, όθεν ζωηρότατα μαχόμενοι υπέρ αυτής, αντεπολιόρκουν τον -Κορνήλιον. Ως όμως επήλθεν ο Μάρκελλος, ακούσαντες οι Γεσσάται -την ήτταν και τον θάνατον του βασιλέως των, απήλθον, και το μεν -Μεδιόλανον κυριεύεται, τας δ' άλλας πόλεις παρέδοσαν οι Κελτοί, -πάντα τα καθ' εαυτούς αφέντες εις την διάκρισιν των Ρωμαίων. -Και εις αυτούς μεν εδόθη ειρήνη επί συμφωνίαις μετρίαις. - -Η. Εψήφισε δ' η σύγκλητος υπέρ μόνου του Μαρκέλλου θρίαμβον, -και εισήλασεν ούτος κατά μεν την άλλην λαμπρότητα και τον -πλούτον και τα λάφυρα και τα εξαίσια των αιχμαλώτων σώματα, -θαυμαστός ως ολίγοι άλλοι εφάνησαν. Ευαρεστότατον δε πάντων και -νεώτατον θέαμα επεδείκνυεν αυτός εαυτόν, φέροντα εις τον θεόν -του βαρβάρου την πανοπλίαν. Κόψας ωραίας δρυός όρθιον και μέγαν -κορμόν, και διασκευάσας αυτόν ως τρόπαιον, έδεσε και εκρέμασεν -εις αυτόν τα λάφυρα, ευκόσμως διαβείς και περιαρμόσας έκαστον. -Ως δε προυχώρει η πομπή, λαβών αυτόν εις τας χείρας του, ανέβη -εις το τέθριππον, και επόμπευεν ούτω διά της πόλεως, ως -τροπαιοφόρον άγαλμα της ιδίας αυτού νίκης κάλλιστον και -αξιοπρεπέστατον. Ο δε στρατός είπετο δι' ωραιοτάτων όπλων -κεκοσμημένος, και ψάλλων και αλλά επίτηδες ποιηθέντα μέλη, και -παιάνας επινικίους εις τον Θεόν και τον στρατηγόν. Ούτω δε -προβάς και φθάσας εις τον ναόν του Φερετρίου Διός, έστησε και -καθιέρωσε το τρόπαιον, τρίτος και τελευταίος μέχρι των καθ' -ημάς καιρών. Διότι πρώτος αφιέρωσεν όπλα φονευθέντος εχθρού ο -Ρωμύλος, απ' Άκρωνος του Καινινήτου, δεύτερος δ' ο Κόσσος -Κορνήλιος, από Τολουμνίου του Τυρρηνού· μετά δε τούτους ο -Μάρκελλος από Βριτομάρτου, του βασιλέως των Γαλατών· μετά δε -Μάρκελλον ουδέ είς (420). Καλείται δ' ο μεν Θεός εις όν -γίνεται η πομπή Φερέτριος Ζευς, ως μέν τινες λέγουσιν από του -εις φέρετρον περιαγομένου τροπαίου, κατά την Ελληνικήν γλώσσαν, -ήτις τότε ήτον πολύ έτι συναναμεμιγμένη μετά της Λατινικής. Ως -δ' άλλοι φρονούσιν, είναι αύτη επωνυμία του κεραυνοβολούντος -Διός, διότι Φερίρε (421) καλούσι το κτυπάν οι Ρωμαίοι. Άλλοι -δε λέγουσιν ότι το όνομα έγινεν εκ της πληγής του πολέμου· -διότι τώρα εις τας μάχας, όταν διώκωσι τους εχθρούς, φωνάζουσι -προς αλλήλους συνεχώς το Φέρι, τουτέστι κτύπα. Τα δ' όπλα των -φονευθέντων εχθρών κοινώς μεν Σπόλια, ιδίως δε ταύτα Οπίμια -καλούσιν· αν και εν τοις υπομνήμασι λέγεται ότι ο Νουμάς -Πομπίλιος και πρώτων Οπιμίων και δευτέρων και τρίτων -μνημονεύει, λέγων, τα μεν πρώτα όσα κυριευθώσι ν' αφιερώνται -εις τον Φερέτριον Δία, τα δε δεύτερα εις τον Άρην, και τα τρίτα -εις τον Κυρίνον· και να λαμβάνη ως αμοιβήν ασσάρια (422) -τριακόσια ο πρώτος, ο δε δεύτερος διακόσια, και ο τρίτος -εκατόν. Επικρατεί όμως μάλλον ο λόγος ότι εκείνα μόνα εισίν -οπίμια, όσα λαμβάνει εις μάχην εκ παρατάξεως και πρώτα -στρατηγός στρατηγόν φονεύσας. Αλλά περί τούτων τοσαύτα. Οι δε -Ρωμαίοι διά την νίκην και του πολέμου την παύσιν ούτως -ηυχαριστήθησαν, ώστε και εις τον Πύθιον Απόλλωνα εις τους -Δελφούς έπεμψαν χαριστήριον κρατήρα χρυσούν από λιτρών . . -(423), και εκ των λαφύρων λαμπρώς μετέδωκαν εις τας συμμαχίδας -πόλεις, και προς τον Ιέρωνα πολλά έπεμψαν, των Συρακουσών -βασιλέα, φίλον όντα και σύμμαχον. - -Θ. Όταν ο Αννίβας εισέβαλεν εις την Ιταλίαν, επέμφθη ο -Μάρκελλος εις Σικελίαν, στόλον άγων. Και αφ' ού έγινεν η κατά -τας Κάννας ήττα (424), και των Ρωμαίων ουκ ολίγαι χιλιάδες -εφονεύθησαν εις την μάχην, ολίγοι δε σωθέντες εις το Κανύσιον -κατέφυγον, και περιεμένετο ότι ο Αννίβας θέλει ορμήσει ευθύς -κατά της Ρώμης, καταστρέψας το άριστον μέρος της δυνάμεως των -Ρωμαίων· πρώτον μεν έστειλεν ο Μάρκελλος εκ των πλοίων φυλακήν -εις την πόλιν, άνδρας χιλίους πεντακοσίους· έπειτα, λαβών -ψήφισμα της βουλής, ήλθεν εις Κανύσιον, και τους εκεί -συνειλεγμένους παραλαβών, τους εξήγαγε των φρουρίων, ως μη έχων -σκοπόν να εγκαταλείψη την χώραν εις των εχθρών την διάκρισιν. -Παρά δε τοις Ρωμαίοις οι πρώτιστοι αρχηγοί και οι δυνατώτεροι -άνδρες είχον αποθάνει εις τας μάχας. Τον Φάβιον δε Μάξιμον, τον -έχοντα την μεγίστην υπόληψιν πίστεως και συνέσεως, κατηγόρουν -ένεκα της πολλής ακριβείας των σκέψεών του όπως μη πάθη τι ο -στρατός, ως αργόν εις τας πράξεις του και ως άτολμον. Και -νομίζοντες ότι ο στρατηγός ούτος ήρκει μεν διά την ασφάλειαν, -ουχί δε και διά την άμυναν, κατέφευγον εις τον Μάρκελλον, και -το θαρραλέον αυτού και δραστήριον συγκιρνώντες και -συναρμόττοντες μετά της περισκέψεως και της προνοίας εκείνου, -ότε μεν τους εχειροτόνουν ομού υπάτους, ότε δ' εν μέρει τον ένα -ύπατον και τον άλλον ανθύπατον, και ούτω τους έστελλον. Ο δε -Ποσειδώνιος (425) λέγει ότι ο μεν Φάβιος ωνομάζετο ασπίς, ο δε -Μάρκελος ξίφος. Αυτός δ' ο Αννίβας έλεγεν ότι τον μεν Φάβιον -εφοβείτο ως παιδαγωγόν, τον δε Μάρκελλον ως ανταγωνιστήν διότι -ο μεν τον εμπόδιζε να πράξη τι κακόν, ο δ' έπραττε κατ' αυτού. - -I. Και πρώτον μεν, επειδή εκ της νίκης του Αννίβου πολλήν οι -στρατιώται του συνέλαβον αφοβίαν και θρασύτητα, επιτιθέμενος ο -Μάρκελλος κατά των σκορπιζομένων εκ του στρατοπέδου, και -επιδραμόντων την χώραν, τους κατέκοπτε, και εξησθένει ούτω του -εχθρού τας δυνάμεις. Έπειτα δε, προς την Νέαν πόλιν (426) και -την Νώλαν κινηθείς, των μεν Νεαπολιτών ενίσχυσε την προς τους -Ρωμαίους προσήλωσιν, εις δε την Νώλαν εισελθών, εύρεν αυτήν -στασιάζουσαν, διότι η βουλή δεν εδύνατο να διαχειρισθή και να -ρυθμίση τον δήμον Αννιβίζοντα. Εις την πόλιν εκείνην υπήρχεν -ανήρ πρωτεύων, και κατ' ανδρείαν επιφανής, ονομαζόμενος -Βάνδιος. Ούτος εν Κάνναις ενδόξως αγωνισθείς, και πολλούς -Καρχηδονίους φονεύσας, ευρέθη τέλος μεταξύ των νεκρών, βελών -πλήρης. Τούτον θαυμάσας ο Αννίβας, ου μόνον τον αφήκεν άνευ -λύτρων, αλλά και δώρα προσέθηκε, και φίλον τον εδέχθη και -ξένον. Αποδίδων λοιπόν ταύτην την χάριν ο Βάνδιος, εγένετο -προθύμως είς των αννιβιζόντων, και ισχύων, εκίνει τον δήμον εις -αποστασίαν. Ο δε Μάρκελλος, να φονεύση μεν άνθρωπον ούτω -λαμπρόν την τύχην, και κοινωνήσαντα των μεγίστων αγώνων των -Ρωμαίων, δεν το ενόμισεν όσιον. Ων δε φύσει φιλάνθρωπος, είχε -προσέτι και της πειθούς το προτέρημα, ώστε διά της ομιλίας του -να κερδίζη υπέρ εαυτού τους έχοντας ήθος φιλότιμον. Ότε λοιπόν -τον εχαιρέτισέ ποτε ο Βάνδιος, ηρώτησεν αυτόν τι άνθρωπος -είναι, γνωρίζων μεν αυτόν προ πολλού, αλλ' αρχήν και πρόφασιν -γνωριμίας τούτο ζητών Διότι άμα εκείνος είπε, Λεύκιος Βάνδιος, -ως χαρείς και θαυμάσας ο Μάρκελλος, «Εκείνος λοιπόν, είπεν, -είσαι συ ο Βάνδιος, περί ού τοσαύτα διηγούνται εν Ρώμη οι εις -τας Κάννας αγωνισθέντες, ότι δεν εγκατέλιπες τον στρατηγόν -Παύλον Αιμίλιον, αλλ' ότι εις τα πλείστα των βελών όσα κατ' -αυτού ερρίπτοντο αντετάχθης, και εδέχθης αυτά εις το σώμα σου; -Όταν δ' ο Βάνδιος τω είπεν ότι εκείνος είναι, και τω έδειξε -μίαν εκ των πληγών του, «Και λοιπόν, τω είπε, τοιαύτα φέρων -γνωρίσματα της προς ημάς φιλίας, δεν ήρχεσο αμέσως; ή σοι -φαινόμεθα κακοί εις το ν' αμείβωμεν αρετήν φίλων, όταν τιμώμεν -αυτήν και παρά τοις εχθροίς;» Τοιαύτα φιλόφρονα και κολακευτικά -ειπών εις αυτόν, τω εχάρισεν ίππον πολεμιστήν, και πεντακοσίας -δραχμάς αργυρίου. - -ΙΑ. Έκτοτε έγινεν ο Βάνδιος ασφαλέστερος του Μαρκέλλου -συμπράκτωρ και σύμμαχος, και δεινότατος μηνυτής και κατήγορος -των τα εναντία φρονούντων. Ήσαν δε πολλοί, και διενοούντο, όταν -οι Ρωμαίοι εξήρχοντο κατά των εχθρών, να διαρπάσωσιν αυτοί τας -αποσκευάς. Δι' ό, παρατάξας ο Μάρκελλος την δύναμιν εντός περί -τας πύλας, έστησε μετ' αυτής και τα σκευοφόρα, και εις τους -Νωλαίους διά κήρυκος απηγόρευσε να πλησιάσωσιν εις τα τείχη. -Ήτον λοιπόν όπλων ερημία επί των τειχών, και είλκυσε τον -Αννίβαν να πλησιάση ατακτότερον, νομίζων ότι οι εν τη πόλει -είχον ταραχάς. Τότε διατάξας ο Μάρκελλος ν' ανοίξωσι την πύλην -εις ήν αυτός ίστατο, εξώρμησεν έχων μεθ' εαυτού των ιπποτών -τους λαμπροτάτους, και ριφθείς κατά μέτωπον, συνεπλάκη μετά των -εχθρών. Κατ' ολίγον δ' οι πεζοί δι' ετέρας πύλης προυχώρουν -τρέχοντες και βοώντες, και εν ώ ο Αννίβας εχώριζε και κατ' -αυτών την δύναμίν του, ηνεώχθη η τρίτη των πυλών, και δι' αυτής -δράμοντες εξήρχοντο οι λοιποί, και επέπιπτον πανταχόθεν κατά -των εχθρών, οίτινες, εκπεπληγμένοι διά το απροσδόκητον, κακώς -ανθίσταντο ήδη και προς τους πρώτους συμπλακέντας, εξ αιτίας -των έπειτα επελθόντων. Ενταύθα κατά πρώτον ο στρατός του -Αννίβου ενέδωκεν εις τους Ρωμαίους, μετά φόνου πολλού και -τραυμάτων προς το στρατόπεδον απωθούμενος. Διότι λέγονται ότι -απέθανον υπέρ τους πενταχισχιλίους, ότι δ' εφόνευσαν ουχί -περισσοτέρους των πεντακοσίων. Ο Λίβιος όμως δεν βεβαιοί ότι -τοσούτον μεγάλη έγινεν αύτη η ήττα, ουδ' ότι τοσούτοι έπεσαν -νεκροί των εχθρών, αλλ' ότι μεγάλην έλαβε δόξαν ο Μάρκελλος από -της μάχης εκείνης, και θαυμαστόν θάρρος ότι έδειξαν οι Ρωμαίοι -μετά τα προγενέστερα αυτών κακά, εννοήσαντες ότι ηγωνίζοντο -προς εχθρόν ουχί ακαταμάχητον ουδ' αήττητον, αλλά δυνάμενον και -αυτόν να πάθη. - -ΙΒ. Διά τούτο, ως απέθανεν ο είς των υπάτων, ο δήμος εκάλει εις -την διαδοχήν τον Μάρκελλον απόντα, και διά της βίας ανέβαλε την -αποκατάστασιν των αρχόντων, έως ότου ήλθεν εκείνος από του -στρατοπέδου. Και ανεδείχθη μεν ύπατος δι' όλων των ψήφων. -Επειδή όμως εβρόντησεν ο Θεός, και οι ιερείς δεν εθεώρησαν -αίσιον το σημείον, εδίσταζον όμως να τον εμποδίσωσι φανερώς, -και εφοβούντο τον δήμον, παρητήθη αυτός της αρχής, αλλά δεν -απέφυγεν ουχ ήττον την στρατηγίαν, και αναγορευθείς ανθύπατος, -και πάλιν εις το στρατόπεδον της Νώλας επανελθών, εκακοποίει -τους προστεθέντες εις την φατρίαν του Φοίνικος. Όταν δ' εκείνος -ήλθε δράμων εις βοήθειαν αυτών, και τον επροκάλει, ο Mάρκελλος -δεν ηθέλησε να διαγωνισθή εκ παρατάξεως προς αυτόν^ αλλ' όταν ο -Αννίβας έτρεψε το πλείστον του στρατού εις αρπαγήν, και δεν -περιέμενε μάχην, τότε εκινήθη κατ' αυτού, δους εις τους πεζούς -μεγάλα δόρατα των ναυμάχων, και διδάξας αυτούς να κτυπώσι δι' -αυτών μοκρόθεν τους Καρχηδονίους, οίτινες δεν ήσαν ακοντισταί, -αλλά μετεχειρίζοντο βραχέα και αγχέμαχα όπλα. Όθεν και φαίνεται -ότι όσοι τότε συνεκρούσθησαν μετά των Ρωμαίων, έδειξαν εις -αυτούς τα νώτα, και έφυγον φυγήν απροφάσιστον, απολέσαντες εξ -εαυτών νεκρούς μεν πεντακισχιλίους, ελέφαντας δε τέσσαρας μεν -φονευθέντας, δύο δε ζωντανούς αιχμαλωτισθέντας. Το δε μέγιστον, -την τρίτην ημέραν μετά την μάχην, ιππείς φυγάδες εξ Ιβήρων και -Νομάδων αυτομολούσιν υπέρ τους χίλιους τριακοσίους (427) εν ώ -ποτέ πριν ο Αννίβας δεν έπαθε τοιούτον τι, αλλ' επί πλείστον -χρόνον είχε διαφυλάξει εις μίαν γνώμην στράτευμα βαρβαρικόν εκ -ποικίλων και πολυτρόπων εθνών συνηρμοσμένον. Και αυτοί μεν -πιστοί παρέμειναν δι' όλου του καιρού και εις αυτόν τον -Μάρκελλον και εις τους μετ' αυτόν στρατηγούς. - -ΙΓ. Ο δε Μάρκελλος, ύπατος το τρίτον αναδειχθείς, έπλευσεν εις -την Σικελίαν διότι υπό των περί τον πόλεμον επιτυχιών του -Αννίβου επαρθέντες οι Καρχηδόνιοι, επεχείρησαν την άλωσιν της -νήσου, εν ώ ήσαν μεγάλως τεταραγμένα τα πράγματα των -Συρακουσών, μετά τον θάνατον του τυράννου Ιερωνύμου· διά τούτο -υπήρχεν εκεί δύναμις των Ρωμαίων προαπεσταλμένη, και στρατηγός -ο Άππιος. Εν ώ δε παρελάμβανε ταύτην ο Μάρκελλος, πολλοί -Ρωμαίοι ελθόντες προσέπεσαν εις αυτόν, διότι τοιαύτη τοις είχε -συμβή συμφορά· Εκ των περί τας Κάννας αντιταχθέντων εις τον -Αννίβαν, άλλοι μεν έφυγον, άλλοι δε ζώντες ηχμαλωτίσθησαν, -τόσοι το πλήθος, ώστε εφαίνετο εις τους Ρωμαίους ότι ουδ' -έμενόν τινες να φυλάξωσι τα τείχη. Διετήρησαν όμως τοσαύτην -μεγαλοψυχίαν και φρονήματος ύψος ώστε τους μεν αιχμαλώτους δεν -έλαβον, ει και επώλει διά μικρά λύτρα αυτούς ο Αννίβας, αλλ' -εψήφισαν αρνητικώς, και αφήκαν άλλοι μεν να φονευθώσιν, άλλοι -δε να πωληθώσιν εκτός της Ιταλίας· το δε πλήθος των σωθέντων -διά φυγής έστειλαν εις Σικελίαν, διατάξαντες να μη επιστρέψωσιν -εις την Ιταλίαν, εν όσω η Ρώμη πολεμεί κατά του Αννίβου. Ούτοι, -προσπεσόντες αθρόοι εις τον Μάρκελλον άμα έφθασε, και -γονυπετείς ριφθέντες, εζήτουν μετά πολλής βοής και δακρύων να -καταταχθώσιν εντίμως εις τον στρατόν, υποσχόμενοι να δείξωσι -διά των έργων ότι κατ' ατυχίαν τινά μάλλον παρά δι' ανανδρίαν -αυτών συνέβη η ήττα εκείνη. Οικτείρας λοιπόν αυτούς ο -Μάρκελλος, έγραψεν εις την σύγκλητον ζητήσας εξ αυτών να -συμπληροί πάντοτε του στρατού το ελλείπον. Αφ' ού δε πολλοί -έγινον λόγοι, απόφασιν εξέδωκεν η βουλή, ότι οι Ρωμαίοι δεν -έχουσι διά τα δημόσια πράγματα ανάγκην ανθρώπων ανάνδρων ανίσως -δ' ο Μάρκελλος θέλη να μεταχειρισθή αυτούς, ότι ουδείς άρχων -θέλει τοις απονείμη τινά των στεφάνων ή των δωρεών όσαι -δίδονται δι' ανδρείαν. Το ψήφισμα τούτο ελύπησε τον Μάρκελλον, -και επιστρέψας μετά τον εν Σικελία πόλεμον, εμέμφθη την βουλήν -ότι αντί πολλών και μεγάλων έργων αυτού δεν τω παρεχώρησε να -επανορθώση την δυστυχίαν τοσούτων πολιτών. - -ΙΔ. Τότε δ' εις την Σικελίαν πρώτον μεν εκδικούμενος κατά του -στρατηγού των Συρακουσίων Ιπποκράτους, όστις, χαριζόμενος εις -τους Καρχηδονίους, και την τυραννίδα θέλων να κατακτήση, -πολλούς Ρωμαίους εφόνευσε πλησίον των Λεοντίνων, εκυρίευσε κατά -κράτος την πόλιν των Λεοντίνων, και τους μεν Λεοντίνους δεν -ηδίκησεν, όσους όμως αυτομόλους συνέλαβε, τους εμαστίγωσε και -τους εθανάτωσεν. Ο δ' Ιπποκράτης πρώτον μεν έπεμψεν εμπρός -λόγον εις τας Συρακούσας, ότι ο Μάρκελλος σφάζει ηβηδόν τους -Λεοντίνους, έπειτα δε, ενώ ήσαν εκ τούτου τεταραγμένοι οι -Συρακούσιοι, επιπεσών κατέλαβε την πόλιν. Τότε ο Μάρκελλος, -κινηθείς μετά παντός του στρατού, προυχώρει προς τας -Συρακούσας, και στρατοπεδεύσας πλησίον, έπεμψεν εις την πόλιν -πρέσβεις να τοις ειπώσι τα περί των Λεοντίνων. Επειδή όμως -τούτο εις ουδέν ωφελεί, και δεν επείθοντο οι Συρακούσιοι, διότι -επεκράτουν οι περί τον Ιπποκράτην, προσέβαλε την πόλιν κατά γην -συγχρόνως και κατά θάλασσαν και το μεν πεζικόν ωδήγει ο Άππιος· -ο ίδιος δ' είχεν εξήκοντα πεντήρεις (428) πλήρεις παντοίων -όπλων και βελών. Επί μεγάλου δε ζεύγματος οκτώ πλοίων μετ' -αλλήλων συνδεδεμένων υψώσας μηχανήν, επέπλει κατά του τείχους, -εις το πλήθος και εις την λαμπρότητα των ετοιμασιών του και εις -την περιστοιχίζουσαν αυτόν δόξαν πεποιθώς. Αλλ' η μηχανή αύτη -ην ουδέν προς τον Αρχιμήδην και προς τ' Αρχιμήδεια μηχανήματα, -εξ ών ουδέν εθεώρει ο ανήρ ούτος ως έργον εμβριθούς σπουδής -άξιον· αλλά τα πλείστα παρήχθησαν ως πάρεργα παιζούσης -γεωμετρίας· Και πρώτον εφιλοτιμήθη ο βασιλεύς Ιέρων και έπεισε -τον Αρχιμήδην να τρέψη μέρος της τέχνης του από των νοητών εις -τα σωματικά, και τον λόγον τρόπον τινά δι' αισθήσεως αναμίξας -εις τας ανάγκας, να καταστήση αυτόν νοητότερον εις τους κοινούς -των ανθρώπων· Διότι την αγαπωμένην ταύτην και περιβόητον -οργανικήν ήρχισαν μεν ν' ασκώσιν οι περί τον Εύδοξον και -Αρχύταν, ποικίλλοντες διά του ευαρέστου την γεωμετρίαν, και δι' -αισθητών και οργανικών παραδειγμάτων στηρίζοντες προβλήματα -στερούμενα λογικής και πραγματικής αποδείξεως. Καθώς το περί -των δύο μέσων αναλόγων πρόβλημα, στοιχείον αναγκαίον όν διά -πολλάς των διαγραφών, έλυσαν αμφότεροι δι' οργανικών -κατασκευών, γραμμάς τινας συναρμολογούντες μεσογράφους εκ -καμπύλων και εκ τμημάτων (429). Επειδή δ' ο Πλάτων ηγανάκτησε -και διισχυρίζετο προς αυτούς ότι κατέστρεφαν και διέφθειρον το -αγαθόν της Γεωμετρίας, από των ασωμάτων και νοητών -αποδιδρασκούσης προς τα αισθητά, και μεταχειρισμένης πάλιν σώμα -πολλής και φορτικής βαναυσουργίας έχον ανάγκην, εχωρίσθη τότε -και διεκρίθη της γεωμετρίας η μηχανική, και περιφρονουμένη επί -πολύν καιρόν υπό της φιλοσοφίας, έγινε μία των στρατιωτικών -τεχνών. Ο Αρχιμήδης, συγγενής ων και φίλος του βασιλέως -Ιέρωνος, έγραψεν ότι, δοθείσης δυνάμεως, δύναταί τις να κινήση -παν δοθέν βάρος· και εις την δύναμιν της αποδείξεως του -πεποιθώς, εκόμπασεν, ως λέγουσι, ποτέ επί το νεανικώτερον, ότι -αν είχε γην, θα εκίνει ταύτην, μεταβάς εις εκείνην (430). -Επειδή δ' εθαύμασεν ο Ιέρων, και τον παρεκάλεσε να εφαρμόση -εμπράκτως το πρόβλημα, και να δείξη τι των μεγάλων κινούμενον -υπό μικράς δυνάμεως, πορισθείς ολκάδα τινά των βασιλικών, ήτις -διά μεγάλου κόπου και πολλών χειρών είχε νεωλκηθή, και εμβαλών -πολλούς ανθρώπους και το σύνηθες φορτίον, αυτός μακρόθεν -καθήμενος, χωρίς αγώνος, αλλά δι' ηρέμου χειρός σείων αρχήν -τινα μηχανήματος πολυσπάστου (431), έφερε την ολκάδα ομαλώς -και απροσκόπτως, ως διά θαλάσσης τρέχουσαν. Εκπλαγείς λοιπόν ο -βασιλεύς, και εννοήσας της τέχνης την δύναμιν, έπεισε τον -Αρχιμήδην να τω κατασκευάση μηχανήματα διά παν είδος -πολιορκίας, είτε αμυντικής, είτε επιθετικής. Και αυτός μεν δεν -μετεχειρίσθη αυτά, διότι έζησε το πλείστον του βίου του -απολέμως και πανηγυρικώς· τότε δ' υπήρχε παρά τοις Συρακουσίοις -εν δέοντι η παρασκευή, και μετά της παρασκευής και ο -παρασκευάσας. - -ΙΕ. Ως λοιπόν προσέβαλον οι Ρωμαίοι εκ δύο μερών, έκπληξις -κατέλαβε τους Συρακουσίους, και σιγή διά φόβον, νομίζοντας ότι -δεν θ' ανθέξωσι προς βίαν και δύναμιν τοσαύτην. Εκίνησεν όμως -τας μηχανάς του ο Αρχιμήδης, και συγχρόνως επέπεσαν διά μιας -κατά των πεζών τοξεύματα παντοδαπά, και λίθων υπέρογκα μεγέθη, -μετά κρότου και μετά τάχους απίστου καταφερόμενα, και επειδή -ουδέν ανεχαίτιζε το βάρος αυτών, ανατρέποντα αθρόους τους εφ' -ών κατέπιπτον, και πάσας τας τάξεις συγχέοντα. Κατά δε των -πλοίων από των τειχών εξαίφνης επικρεμάμεναι κεραίαι, άλλα μεν -επίεζον υπό το βάρος των άνωθεν και τα κατέδυον εις τον βυθόν -της θαλάσσης, αλλά δε διά σιδηρών χειρών, ή διά μηχανών αίτινες -ωμοίαζον γερανών στόματα, ανασύρουσαι εκ της πρώρας, ορθά τα -εβύθιζον κατά πρύμνην, ή διά σχοινίων εντός αυτών κατ' εναντίαν -διεύθυνσιν ενεργούντων περιστρέφουσαι αυτά και κύκλω φέρουσαι, -τα προσέκρουον εις τους υπό το τείχος υψουμένους κρημνούς και -σκοπέλους, μεγάλην επιφέρουσαι φθοράν και εις τους επιβάτας -συντριβομένους. Πολλάκις δε πλοίον υψούτο μετέωρον από της -θαλάσσης, και θέαμα ήτον φρικώδες ως εκρέματο τήδε κακείσε -περιδινούμενον, μέχρις ού οι άνδρες εξερρίπτοντο -αποσφενδονισθέντες, και το πλοίον κατέπιπτε κενόν εις τα τείχη, -ή κατεκρημνίζετο ολισθαίνον, άμα ηνοίγετο η λαβή. Η δε μηχανή -ήν ο Μάρκελλος έφερεν επί του ζεύγματος, ωνομάζετο σαμβύκη, -διότι ωμοίαζέ πως το ούτω καλούμενον μουσικόν όργανον (432). -Εν ώ δ' αυτή μακρόθεν έτι προσήγετο προς το τείχος, -εξεσφενδονίσθη εξ αυτής λίθος δέκα ταλάντων έχων ολκήν (433), -και μετά τούτον έπειτα άλλος, και τρίτος. Τούτων τινές, -πεσόντες επ' αυτήν την μηχανήν μετά μεγάλου κτύπου και σεισμού, -συνέτριψαν την βάσιν αυτής, και τας γομφώσεις του ζεύγματος -διέσπειραν και εχώρισαν· ώστε ο Μάρκελλος, εις απορίαν -περιελθών, και ο ίδιος μετά των πλοίων του απέπλευσε κατά -τάχος, και εις τους πεζούς παρήγγειλε ν' αναχωρήσωσι. -Συσκεφθέντες δ' απεφάσισαν την νύκτα, αν δυνηθώσι, να -προσβάλωσι τα τείχη· διότι τα σχοινία ών χρήσιν εποιείτο ο -Αρχιμήδης, πολλήν δύναμιν έχοντα, θα εσφενδόνιζον τα βέλη -υπεράνω των κεφαλών των· εκ του πλησίον δε θα ήσαν εντελώς -άπρακτα, διότι η βολή δεν είχε διάστημα. Εκείνος όμως είχεν, ως -φαίνεται, προ πολλού και διά ταύτα παρασκευάσει των οργάνων -συμμέτρους κινήσεις προς παν διάστημα, και βέλη βραχέα, και -δοκούς ουχί μεγάλας. Εις πολλάς δε και συνεχείς τρύπας ήσαν -τεθειμένοι σκορπίοι (434), οίτινες εις βραχύ μεν διάστημα και -εγγύθεν έπληττον, αλλ' έμενον αόρατοι εις τους πολεμίους. - -ΙΣΤ. Όταν λοιπόν επλησίασαν, νομίζοντες ότι δεν ενοήθησαν, -πάλιν εκ νέου υπέπεσαν εις βέλη πολλά και πληγάς, και πέτραι -κατεφέροντο κατά κάθετον επί της κεφαλής αυτών, και το τείχος -ανέπεμπε τοξεύματα πανταχόθεν, ώστε ανεχώρησαν οπίσω. Αλλά και -ενταύθα, ως ήσαν εις απόστασιν τεταγμένοι, εξώρμων βέλη, και -έπιπτον κατ' αυτών εν ώ απήρχοντο, και πολλή εγίνετο αυτών η -φθορά, πολλή δε των πλοίων η σύγκρουσις, χωρίς αυτοί να -δύνανται ουδέν να πράξωσι κατά των εχθρών· διότι τα πλείστα των -οργάνων κατεσκεύαζεν ο Αρχιμήδης υπ' αυτά τα τείχη· και -εφαίνοντο οι Ρωμαίοι ως αν εμάχοντο κατά των θεών, διότι μυρία -κακά επεχέοντο εξ αφανούς επ' αυτούς. - -ΙΖ. Ουχ ήττον όμως ο Μάρκελλος απέφυγε ταύτα, και σκώπτων τους -τεχνίτας και μηχανοποιούς όσους είχε μεθ' εαυτού, τοις έλεγε· -«Δεν θα παύσωμεν προς τον γεωμετρικόν τούτον Βριάρεων (435) -πολεμούντες, όστις τα μεν πλοία μας ως ποτήρια βυθίζει εις την -θάλασσαν, και παίζων αποβάλλει αυτά μετ' αισχύνης (436), τους -δε μυθικούς εκατόγχειρας υπερτερεί, τοσαύτα συγχρόνως βέλη καθ' -ημών τοξεύων;» Διότι τω όντι πάντες οι λοιποί Συρακούσιοι ήσαν -σώμα των του Αρχιμήδους επινοιών, μία δ' ήτον η τα πάντα -κινούσα και στρέφουσα ψυχή, και τα μεν άλλα όπλα ησύχαζον, μόνα -δε τα εδικά του μετεχειρίζετο τότε η πόλις και προς άμυναν και -προς ασφάλειαν. Τέλος δε τους Ρωμαίους ούτω πεφοβισμένους -βλέπων ο Μάρκελλος, ώστε αν ανεφαίνετο καλώδιον ή ξύλον -προτεινόμενον υπεράνω του τείχους, εβόων εκείνο, ότι ο -Αρχιμήδης κινεί μηχανήν τινα κατ' αυτών, και τραπέντες έφευγον· -απέσχε πάσης μάχης και προσβολής του λοιπού, αναθεμένος εις τον -καιρόν την έκβασιν της πολιορκίας. Τοσούτον δε φρόνημα και -βάθος ψυχής, και τόσον είχε θεωρημάτων πλούτον ο Αρχιμήδης, -ώστε περί έργων εξ ών απέκτησεν όνομα και δόξαν ουχί ανθρωπίνης -αλλά θείας τινός συνέσεως, ουδέν ηθέλησε ν' αφήση σύγγραμμα, -αλλά την περί τα μηχανικά πραγματείαν και πάσαν τέχνην ένεκα -χρείας εξασκουμένην ως αγεννή και βάναυσον θεωρών, εις εκείνα -μόνα κατέβαλλε την ιδίαν αυτού φιλοτιμίαν, εις όσα το καλόν και -εντελές αμιγές μένει του αναγκαίου, και εις ά, ασύγκριτα όντα -προς τα λοιπά πάντα, αμιλλάται η ύλη προς την απόδειξιν, καθ' -όσον η μεν παρέχει το κάλλος και μέγεθος, η δε την ακρίβειαν -και την δύναμιν την υπερφυή. Διότι εις όλην την γεωμετρίαν δεν -δύνανται ν' ευρεθώσι δυσκολώτερα και βαθύτερα ζητήματα κατά -μέθοδον απλουστέραν και καθαρωτέραν της του Αρχιμήδου -γεγραμμένα. Και τούτο τινές μεν αποδίδουσιν εις ευφυίαν του -ανδρός, άλλοι δε νομίζουσιν ότι δι' υπερβολής κόπου φαίνεται -έκαστον ως ακόπως και ευκόλως γενόμενον. Διότι, ζητών τις, -δύναται να εύρη αφ' εαυτού την απόδειξιν, όταν δε παρ' εκείνω -την μανθάνη, τω φαίνεται ως αν και αυτός ο ίδιος την ευρίσκη. -Διά τοσούτον λείας και ταχείας οδού φέρει προς το -αποδεικνόμενον, ουδέ πρέπει ν' απιστήσωμεν εις τα περί αυτού -λεγόμενα, ότι ως υπ' οικείας τινός και συνοίκου σειρήνος -θελγόμενος, ελησμόνει να τρώγη, και παρέλειπε του σώματός του -την επιμέλειαν· Όταν δε πολλάκις τον είλκυον διά της βίας ν' -αλειφθή (437) και λουσθή, εις της εσχάρας την τέφραν έγραφε -σχήματα γεωμετρικά, και επί του ηλειμμένου σώματός του έφερε -διά του δακτύλου γραμμάς, υφ' ηδονής μεγάλης κατεχόμενος, και -μουσόληπτος ων αληθώς. Πολλών δε και καλών ευρέτης γενόμενος, -λέγεται ότι παρεκάλεσε τους φίλους και συγγενείς του να τω -στήσωσι μετά θάνατον επί του τάφου του τον κύλινδρον -περιλαμβάνοντα την σφαίραν, επιγράψαντες τον λόγον της υπεροχής -του περιέχοντος στερεού προς το περιεχόμενον (438). - -ΙΗ. Τοιούτος λοιπόν ο Αρχιμήδης γενόμενος, διεφύλαξεν αήττητον -εαυτόν και την πόλιν, καθ' όσον απ' αυτού εξηρτάτο. Εν τω -μεταξύ δε της πολιορκίας ο Μάρκελλος εκυρίευσε μεν τους -Μεγαρέας, πόλιν εκ των παλαιοτάτων μεταξύ των Σικελικών, -εκυρίευσε δε του Ιπποκράτους το κατά τας Ακίλας (439) -στρατόπεδον, και εφόνευσεν υπέρ τους οκτακισχιλίους, επιπεσών -εν ώ κατεσκεύαζον χαρακώματα. Επέδραμε δε πολύ μέρος της -Σικελίας, και πόλεις απεστάτησεν από των Καρχηδονίων, και εις -όλας τας μάχας ενίκησε τους τολμήσαντας ν' αντισταθώσι. Μετά -παρέλευσιν δε καιρού, λαβών αιχμάλωτον Δάμιππόν τινα -Σπαρτιάτην, όστις εξέπλευσεν εκ Συρακουσών, επειδή οι -Συρακούσιοι απήτουν ν' αναλάβωσι διά λύτρων τον άνδρα, πολλάκις -περί τούτου συνομιλών και διαπραγματευόμενος, κατεσκόπευε -πύργον τινά, όστις δεν εφυλάττετο μεν αμελώς, εδύνατο δε να -δεχθή κρυφίως άνδρας, διότι πλησίον αυτού το τείχος ήτον -ευεπίβατον. Αφ' ού λοιπόν, πολλάκις πλησιάσας τον πύργον όπως -διαλεχθή, εσυμπέρανε καλώς το ύψος αυτού, και κλίμακες -ητοιμάσθησαν, παραφυλάξας όταν οι Συρακούσιοι ετέλουν εορτήν -της Αρτέμιδος, και είχον τραπή εις οίνον και εις παιγνίδια, -κατώρθωσεν ου μόνον τον πύργον κρυφίως να καταλάβη, αλλά και να -περικυκλώση το τείχος δι' όπλων πριν ανατείλη η ημέρα, και να -διαρρήξη τα Εξάπυλα. Ως δ' εννοήσαντες ταύτα, ήρχισαν να -κινώνται και να ταράττωνται οι Συρακούσιοι, διέταξε να -σαλπίσωσι πανταχόθεν, και πολλήν επροξένησε φυγήν και φόβον, -διότι ενομίσθη ότι δεν έμεινε κανέν μέρος ανάλωτον. Έμεινε δε -το ισχυρότατον και κάλλιστον και μέγιστον, το καλούμενον -Αχραδινή, διότι ήτον τετειχισμένον προς την έξω πόλιν, ής το έν -μέρος ονομάζουσι Νέαν, και το έτερον Τύχην. - -IΘ. Αφ' ού δε και ταύτα εκυριεύθησαν, άμα έφεξεν, ο Μάρκελλος -κατέβη διά των Εξαπύλων, μακαριζόμενος υπό των υπ' αυτόν -αρχηγών. Και αυτός μεν λέγεται ότι ιδών άνωθεν και κατοπτεύσας -της πόλεως το μέγεθος και το κάλλος, επί πολύ εδάκρυσε, -συμπαθών δι' ό,τι έμελλε να συμβή, και εννοήσας εκ ποίου εις -ποίον σχήμα έμελλε να μεταβληθή μετά μικρόν, υπό του -στρατοπέδου διαρπαγείσα. Διότι εκ των αρχηγών ουδείς ήτον ο -τολμών να εναντιωθή εις τους στρατιώτας, οίτινες εζήτουν να -ωφεληθώσιν εκ της αρπαγής. Πολλοί δε παρεκίνουν και να την -πυρπολήσωσι και να την κατασκάψωσιν. Αλλά τον λόγον τούτον ουδέ -ν' ακούση καν ηθέλησεν ο Μάρκελλος, και όλως άκων βιασθείς, -τοις επέτρεψε να ωφεληθώσιν από χρημάτων και ανδραπόδων, τοις -απηγόρευσε δε να εκτείνωσι χείρα εις ελεύθερα σώματα, και τοις -διέταξεν ούτε να φονεύσωσιν, ούτε να καταισχύνωσιν, ούτε ν' -ανδραποδίσωσί τινα των Συρακουσίων. Αλλ' ει και τοιαύτα μέτρα -αποφασίσας, ενόμιζεν όμως ουχ ήττον ότι οικτρά πάσχει η πόλις, -και εις τοσούτον χαράς μέγεθος η ψυχή του διεφαίνετο και -συμπαθούσα και συναλγούσα, όταν έβλεπε πολλής και λαμπράς -ευδαιμονίας τον αφανισμόν εις ολίγον καιρόν επερχόμενον. -Λέγεται δ' ότι ο πλούτος ούτος υπήρξεν ουχί ολιγώτερος του -ύστερον αρπαγέντος από της Καρχηδόνος. Καθότι και την άλλην -πόλιν, μετ' ολίγον χρόνον κυριευθείσαν διά προδοσίας, τον -εβίασαν να την διαρπάση, πλην των βασιλικών χρημάτων, άτινα -επεφυλάχθησαν εις το δημόσιον ταμείον. Μάλιστα δε του Αρχιμήδου -ο θάνατος ελύπησε τον Μάρκελλον. Ούτος έτυχε μελετών τι καθ' -εαυτόν επί διαγράμματος· και εις την θεωρίαν έχων προσηλωμένον -και τον νουν και το βλέμμα του, δεν ενόησε την επιδρομήν των -Ρωμαίων, ουδέ την άλωσιν της πόλεως. Αιφνιδίως δ' επήλθε κατ' -αυτού στρατιώτης, και τον διέταξε να τον ακολουθήση προς τον -Μάρκελλον· αλλ' εκείνος δεν ήθελε πριν ή τελειώση το πρόβλημα, -και το φέρη εις την απόδειξιν. Οργισθείς δε τότε ο στρατιώτης -και σύρας το ξίφος, τον εφόνευσεν. Άλλοι δε λέγουσιν ότι επήλθε -μεν ευθύς ξιφήρης ο Ρωμαίος να τον φονεύση· εκείνος δ' ότε τον -είδε, τον παρεκάλει και τον ικέτευε να περιμείνη ολίγον καιρόν, -ώστε να μη αφήση το ζητούμενον ατελές και άλυτον, αλλ' ότι -αυτός ηδιαφόρησε και τον εθανάτωσε. Λέγεται δε και τρίτος -λόγος, ότι στρατιώται, απαντήσαντες αυτόν φέροντα προς τον -Μάρκελλον όργανα μαθηματικά, σκιόθηρα (440) και σφαίρας και -γωνίας, δι' ών γίνεται αισθητόν εις την όψιν το μέγεθος του -ηλίου, και νομίσαντες ότι εις την θήκην φέρει χρυσίον, τον -εθανάτωσαν. Ομολογείται όμως ότι ελυπήθη ο Μάρκελλος, και -απεστράφη τον φονέα του ανδρός ως ανόσιον, τους δ' οικείους του -Αρχιμήδους ανευρών ετίμησεν. - -Κ· Έως τότε οι Ρωμαίοι ενομίζοντο υπό των άλλων ανθρώπων δεινοί -μεν εις τον πόλεμον και φοβεροί εις τας μάχας· καλής δε και -φιλανθρώπου γνώμης και εν γένει πολιτικής αρετής υποδείγματα -δεν είχον δώσει, και πρώτος τότε φαίνεται υποδείξας εις τους -Έλληνας ο Μάρκελλος ότι δικαιότεροι ήσαν οι Ρωμαίοι. Διότι ούτω -μετεχειρίζετο τους συμβαλλομένους, και τοσαύτας πόλεις και -ιδιώτας ευηργέτησεν, ώστε αν εις την Ένναν, ή προς τους -Μεγαρείς ή τους Συρακουσίους επράχθη έργον τι μη επιεικές, -εφαίνετο ότι ήτον εξ αιτίας των παθόντων μάλλον παρά των -πραξάντων αυτό. Θέλω δ' αναφέρει έν μεταξύ πολλών. Υπάρχει -πόλις της Σικελίας Εγγύιον, ουχί μεγάλη, αρχαιοτάτη δε, και -ένδοξος, διότι επεφάνησαν εις αυτήν Θεαί άς καλούσι Ματέρας. -Λέγεται δ' ότι το ιερόν αυτών είναι Κρητών ίδρυμα, και λόγχας -τινας εδείκνυον και περικεφαλαίας χαλκάς, έχουσας τας μεν -Μηριόνου (441), τας δε Ουλίξου (442), τουτέστιν Οδυσσέως -επιγραφάς, των αναθέντων αυτάς εις τας Θεάς. Αύτη έκλινε -προθυμότατα προς τους Καρχηδονίους· ο δε Νικίας, ανήρ πρώτος -μεταξύ των πολιτών, έπειθεν αυτήν να στραφή προς τους Ρωμαίους, -αναφανδόν και μετά παρρησίας ομιλών εις τας εκκλησίας, και ως -κακώς φρονούντας ελέγχων τους υπεναντίους. Εκείνοι δε -φοβούμενοι την δύναμιν αυτού και την δόξαν, επεβεύλευσαν να τον -αρπάσωσι και να τον παραδώσωσιν εις τους Φοίνικας. Εννοήσας -λοιπόν ο Νικίας ότι αδήλως παρεφυλάττετο, εξέφερεν εν φανερώ -λόγους περί των Ματέρων ανεπιτηδείους, και πολλά έπραττεν ως -απιστών προς την νομιζομένην εμφάνισιν αυτών, και ως καταφρονών -την κοινήν πεποίθησιν. Έχαιρον δε διά τούτο οι εχθροί του, -διότι παρείχεν αυτός καθ' εαυτού την μεγίστην αιτίαν των όσα -έμελλε να πάθη. Αφ' ού δ' ητοιμάσθησαν τα πάντα διά την -σύλληψιν, οι πολίται ήσαν εις εκκλησίαν, και ο Νικίας, εν ώ -έλεγέ τι και εσυμβούλευεν εις τον δήμον, εξαίφνης έπεσε κατά -γης, και μετ' ολίγον, αφ' ού, ως ήτον επόμενον, ησυχία έγινε -μετ' εκπλήξεως, εγείρας την κεφαλήν, και περιφέρων αυτήν, μετά -φωνής βαρείας και υποτρόμου, κατά μικρόν επιτείνων και οξύτερον -εκπέμπων τον ήχον, ως είδεν υπό φρίκης και σιωπής κατεχομένους -τους θεατάς, απορρίψας το ιμάτιόν του, και τον χιτωνίσκον του -διαρρήξας, ανεπήδησεν ημίγυμνος, και έτρεχε προς την έξοδον του -θεάτρου (443), βοών ότι υπό των Ματέρων διώκεται. Επειδή δε -ουδείς, εκ δεισιδαιμονίας, ετόλμα να τον εγγίση ουδέ να τον -απαντήση, αλλ' εξέκλινον της οδού του, έδραμεν εκτός των πυλών, -ούτε φωνήν τινα ούτε κίνησιν παραλείψας όσαι πρέπουσιν εις -δαιμονιώντα και εις παράφρονα. Η δε γυνή του, εν γνώσει του -τεχνάσματος ούσα, και ομού μηχανωμένη αυτό, έλαβε τα παιδία -της, και πρώτον μεν ικέτις εκυλίετο εμπρός του ναού των Θεών, -έπειτα δε, προσποιουμένη ότι ζητεί εκείνον πλανώμενον, χωρίς -ουδείς να την εμποδίση, απήλθε της πόλεως ασφαλώς. Και -διεσώθησαν μεν ούτως εις Συρακούσας προς τον Μάρκελλον. Κατά δε -των Εγγυίων, οίτινες πολλά και ύβρισαν και επλημμέλησαν, ελθών -ο Μάρκελλος, τους έδεσε πάντας διά να τους τιμωρήση. Ο δε -Νικίας, παραστάς εις αυτόν, εδάκρυσε, και τέλος εκ των χειρών -και εκ των γονάτων λαμβάνων αυτόν, τον παρεκάλει υπέρ των -πολιτών, αρχόμενος από των εχθρών του. Τότε συγκινηθείς ο -Μάρκελλος, τους αφήκε πάντας, και την πόλιν κατ' ουδέν έβλαψεν, -εις δε τον Νικίαν και χώραν πολλήν και δωρεάς πολλάς έδωκε. -Ταύτα διηγείται Ποσειδώνιος ο φιλόσοφος (444). - -ΚΑ. Όταν δ' οι Ρωμαίοι ανεκάλεσαν τον Μάρκελλον, πόλεμον -εγχώριον έχοντες προ των θυρών αυτών, επανερχόμενος συμπαρέλαβε -τα πλείστα και κάλλιστα των εν Συρακούσαις αναθημάτων, όπως -χρησιμεύσωσιν εις επίδειξιν του θριάμβου αυτού και εις κόσμησιν -της πόλεως, ήτις ουδέν είχεν ουδ' εγνώριζε πρότερον των κομψών -αριστουργημάτων, ουδ' ηγαπάτο εν αυτή το χάριεν και το -γλαφυρόν. Πλήρης δ' ούσα όπλων βαρβαρικών και λαφύρων -καθημαγμένων, και εστεφανωμένη δι' απομνημονεύσεων θριάμβων και -διά τροπαίων, παρείχε θέαμα ουδ' ιλαρόν, ουδ' άφοβον, ουδ' εις -δειλούς και τρυφώντας θεατάς αρέσκον· αλλά, καθώς ο Επαμινώνδας -εκάλει το Βοιώτιον πεδίον Άρεως ορχήστραν, ο δε Ξενοφών την -Έφεσον πολέμου εργαστήριον, ούτω νομίζω ότι εδύνατό τις τότε να -ονομάση την Ρώμην, κατά τον Πίνδαρον, «Τέμενος Άρεως -βαθυπλούτου (445)». Διά τούτο περισσότερον ηυδοκίμησε παρά μεν -τω δήμω ο Μάρκελλος, διαποικίλας την πόλιν διά θεαμάτων, ηδονήν -παρεχόντων και χάριν και φιλοκαλίαν ελληνικήν, παρά δε τοις -πρεσβυτέροις ο Φάβιος Μάξιμος, όστις ουδέν τοιούτον -μετεκίνησεν, ουδέν μετέφερεν εκ της Ταραντίνων πόλεως όταν -εκυριεύθη, αλλά τα μεν άλλα χρήματα και τον πλούτον ήρπασε, τα -δ' αγάλματα αφήκε να μένωσιν, ειπών εκείνο το μνημονευόμενον· -«Ας αφήσωμεν, είπεν, εις τους Ταραντίνους τους Θεούς τούτους -παρωργισμένους.» Κατηγόρουν δε τον Μάρκελλον, πρώτον μεν ότι -καθίστα την πόλιν επίφθονον, διότι ου μόνον ανθρώπους, αλλά και -Θεούς αιχμαλώτους έφερεν εις αυτήν και επόμπευεν· έπειτα δ' ότι -τον δήμον, συνειθισμένον όντα να πολεμή ή να γεωργή, άπειρον δε -τρυφής και μαλθακότητος, και κατά τον Ευριπίδειον Ηρακλέα -(446) - - «άκομψον, φαύλον (447), εις τα μέγιστ' αγαθόν,» - -τον ενέπλησεν αργίας και λαλιάς, περί τεχνών και τεχνιτών -ασχολούμενον, και πολύ μέρος της ημέρας εις ταύτα διατρίβοντα. -Εκείνος όμως διά ταύτα εκαυχάτο και προς τους Έλληνας, ότι -εδίδαξε τους Ρωμαίους να τιμώσι και να θαυμάζωσι τα καλά και τα -θαυμαστά της Ελλάδος, εν ώ πριν δεν ήξευρον τούτο. - -ΚΒ. Επειδή δ' οι εχθροί του Μαρκέλλου ηναντιούντο προς τον -θρίαμβον, και προσέτι πράξεις τινές ήσαν έτι ελλιπείς κατά την -Σικελίαν, και ο τρίτος θρίαμβος εφθονείτο, συγκατένευσε, τον -μεν εντελή και μέγαν θρίαμβον να τελέση εις το όρος Αλβανόν, -τον δε μικρόν να φέρη εις την πόλιν. Τούτον οι Έλληνες καλούσιν -Εύαν, οι δε Ρωμαίοι Όβαν (448). Εκτελεί δ' αυτόν τις ουχί -βαίνων επί του τεθρίππου, ουδέ δάφνης έχων στέφανον, ουδέ -σάλπιγγας περί αυτόν, αλλά πεζός, συρτά φορών σανδάλια, υπό -πολλών αυλητών περιστοιχιζόμενος, και μυρσίνης στέφανον φορών, -ως απόλεμος, και γλυκύς την όψιν μάλλον παρά καταπληκτικός. -Τούτο δε μοι φαίνεται μέγιστον τεκμήριον ότι το πάλαι ώρισαν -τους θριάμβους κατά τον τρόπον και ουχί κατά το μέγεθος της -πράξεως. Διότι οι υπερισχύσαντες των εχθρών μετά μάχης και -φόνου, επόμπευον, ως φαίνεται, τον πολεμικόν εκείνον και -φοβερόν, ως συνηθίζουσιν εις των στρατοπέδων τους καθαρμούς, -διά δάφνης πολλής στέψαντες τα όπλα και τους άνδρας. Εις δε -τους στρατηγούς όσοι πολέμου δεν έλαβον ανάγκην, μόνον δε διά -σχέσεως και πειθούς και λόγου διέθεσαν τα πάντα καλώς, ο νόμος -επέτρεπε διά παιάνων να συνοδεύσωσι την απόλεμον ταύτην και -πανηγυρικήν πομπήν· διότι ο αυλός είναι μουσική της ειρήνης, -και το μύρτον της Αφροδίτης φυτόν, ήτις υπέρ πάντας τους θεούς -αποστρέφεται την βίαν και τους πολέμους. Όβας δ' ονομάζεται ο -θρίαμβος ούτος ουχί εκ του Ευασμού (449), διότι και τον άλλον -παραπέμπουσιν ευάζοντες και άδοντες· αλλ' οι Έλληνες έδωκαν εις -την λέξιν παραγωγήν εις αυτούς συνήθη, πεπεισμένοι ότι μέρος -της του θριάμβου τιμής ανήκε και εις τον Διόνυσον, όν Εύιον και -Θρίαμβον ωνόμαζον. Δεν είναι όμως τούτο το αληθές· αλλ' εις τον -μέγαν θρίαμβον ήτον πάτριον εις τους στρατηγούς να θύωσι βόα, -εις δε τούτον έθυον πρόβατον. Όβα δε τα πρόβατα οι Ρωμαίοι -καλούσι (450) και εκ τούτου τον θρίαμβον Όβαν ωνόμασαν. Άξιον -δε λόγου είναι ν' αναμνησθώμεν και του λακωνικού νομοθέτου, -όστις διέταξε τας θυσίας εναντίας προς τον ρωμαϊκόν. Τω όντι εν -Σπάρτη εκ των επανελθόντων στρατηγών ο μεν δι' απάτης ή πειθούς -κατορθώσας ό,τι θέλει, θύει βουν, ο δε διά μάχης, αλεκτρυόνα. -Διότι, ει και όντες πολεμικώτατοι, ουχ ήττον ενόμιζον μείζονα -και μάλλον εις άνθρωπον πρέπουσαν την διά λόγου και συνέσεως -πράξιν, παρά την μετά βίας και ανδρείας. Και ταύτα μεν πως -καλώς έχουσιν, ας σκεφθή έκαστος. - -ΚΓ. Όταν δ' ήτον ο Μάρκελλος εκ τετάρτου ύπατος, έπεισαν οι -εχθροί του τους Συρακουσίους να έλθωσιν εις Ρώμην και να -κατηγορήσωσιν αυτόν, και να καταβοήσωσι προς την σύγκλητον, ότι -δεινά έπαθον παρά τας συνθήκας. Έτυχε δε τότε εις το Καπιτώλιον -θυσίαν τινα τελών ο Μάρκελλος· εν ώ δ' έτι εσυνεδρίαζεν η -γερουσία, προσπεσόντες οι Συρακούσιοι, παρεκάλουν να τοις -επιτραπή να ομιλήσωσι και να τοις αποδοθή δικαιοσύνη. Ο δε -συνάρχων τους απέβαλλεν, αγανακτών υπέρ του Μαρκέλλου μη -παρόντος. Ακούσας όμως περί τούτου ο Μάρκελλος, ήλθεν αμέσως, -και πρώτον μεν εις τον δίφρον καθήσας, ήρχισε την εξέτασιν των -υποθέσεων ως ύπατος. Έπειτα δε, αφ' ού τ' άλλα ετελείωσαν, -καταβάς από του δίφρου, και μεταβάς ως ιδιώτης εις τον τόπον -αφ' ού συνηθίζουσι να ομιλώσιν οι κρινόμενοι, αφήκε να τον -κατηγορήσωσιν οι Συρακούσιοι. Ούτοι δε μεγάλως εταράχθησαν διά -την αξιοπρέπειαν και την πεποίθησιν του ανδρός, και -ακαταμάχητον ευρόντες αυτόν ότε εκράτει τα όπλα, έτι μάλλον -φοβερόν τον ενόμιζον φέροντα την περιπόρφυρον χλαμύδα, και δεν -ετόλμησαν ν' αναβλέψωσι προς αυτόν· ουχ ήττον όμως, -ενθαρρυνόμενοι υπό των διαφερομένων προς τον Μάρκελλον, ήρχισαν -την κατηγορίαν, και διεξήλθον δικαιολογίαν τινά μετ' ολοφυρμού -μεμιγμένην. Ήτον δε το συμπέρασμα αυτής ότι σύμμαχοι όντες και -φίλοι των Ρωμαίων, έπαθον όσα εις πολλούς των εχθρών άλλοι -στρατηγοί επέτρεψαν να μη πάθωσι. Προς ταύτα δ' ο Μάρκελλος -απεκρίθη ότι, αναλόγως των κακών όσα έπραξαν κατά των Ρωμαίων, -ουδέν έπαθον, πλην όσων δεν δύναταί τις να εμποδίση να πάθωσιν -άνθρωποι εις πόλεμον και κατά κράτος νικηθέντες· ότι δ' ούτοι -ενικήθησαν εξ αιτίας αυτών των ιδίων, διότι δεν ηθέλησαν να -πεισθώσιν, εν ώ πολλάκις τους παρεκίνησε· και δεν επολέμησαν -βιασθέντες υπό των τυράννων, αλλ' εξελέξαντο εκείνοι τυράννους -διά να πολεμήσωσιν. Αφ' ού δ' ερρέθησαν οι λόγοι, και, κατά την -συνήθειαν, ανεχώρουν οι Συρακούσιοι εκ της βουλής, εξήλθε μετ' -αυτών και ο Μάρκελλος, παραδούς εις τον συνάρχοντά του την -σύγκλητον, και έμεινε προ των θυρών του βουλευτηρίου, κατ' -ουδέν μεταβαλών τον συνήθη του τρόπον, ούτ' εκ φόβου διά την -δίκην, ούτ' εκ θυμού κατά των Συρακουσίων, αλλά πράως και -κοσμιώτατα περιμένων της δίκης το τέλος. Αφ' ού δε διεκρίθησαν -αι γνώμαι, και νικών απεδείχθη, προσπίπτουσιν εις αυτόν οι -Συρακούσιοι, και τον παρακαλούσι μετά δακρύων να καταστείλη την -οργήν του κατ' αυτών των παρόντων, να οικτείρη δε και την άλλην -πόλιν, ήτις ενθυμείται τας ευεργεσίας του, και ευγνωμονεί δι' -αυτάς. Συγκινηθείς λοιπόν ο Μάρκελλος, και αυτούς εσυγχώρησε, -και τους άλλους Συρακουσίους εξηκολούθησεν ευεργετών πάντοτε· -και η σύγκλητος τοις εξησφάλισε την ελευθερίαν ήν ο Μάρκελλος -απέδωκεν εις αυτούς, και τους νόμους, και όσα διεσώθησαν των -κτημάτων των. Ένεκα τούτων και άλλας τιμάς έλαβε παρ' αυτών, -και νόμον έθεντο, οψέποτε επιβαίνει της Σικελίας ο Μάρκελλος, -ήτις των εγγόνων αυτού, να στεφανηφορώσιν οι Συρακούσιοι και να -θύωσιν εις τους Θεούς. - -ΚΔ. Έκτοτε δε τρέπεται κατά του Αννίβου, και εν ώ οι άλλοι -ύπατοι και αρχηγοί σχεδόν όλοι μετά τα εν Κάνναις έν μόνον -μετεχειρίζοντο στρατήγημα κατά του ανδρός, το ν' αποφεύγωσι τας -μάχας, ουδείς δ' ετόλμα να παραταχθή κατ' αυτού και να έλθη εις -χείρας, αυτός την εναντίαν εβάδισεν οδόν, πιστεύων ότι κατά τον -καιρόν όστις ενομίζετο ότι θέλει καταστρέψει τον Αννίβαν, ήθελε -καταστραφή πρότερον υπ' εκείνου ανεπαισθήτως η Ιταλία· και -φρονών ότι ο Φάβιος, όστις πάντοτε προς την ασφάλειαν απέβλεπε, -δεν ιάτρευε καλώς εκείνης το νόσημα, περιμένων να συναποσβεσθή -ο πόλεμος μετά της μαραινομένης δυνάμεως της πατρίδος, ως οι -των ιατρών άτολμοι και δειλοί ως προς τα βοηθήματα, -εκλαμβάνουσιν ως της νόσου παρακμήν την της δυνάμεως -εξανάλωσιν. Πρώτον μεν λοιπόν κυριεύσας τας μεγάλας Σαυνιτικάς -πόλεις (451) αίτινες είχον αποστατήσει, έλαβεν εν αυταίς και -πολύν σίτον αποτεταμιευμένον, και χρήματα, και τους φυλάττοντας -αυτάς στρατιώτας του Αννίβου, όντας τρισχιλίους. Έπειτα δε, αφ' -ού ο Αννίβας εφόνευσεν εν Απουλία τον ανθύπατον Φούλβιον Γναίον -μετά ένδεκα χιλιάρχων, κατέκοψε δε και του στρατού το πλείστον, -έπεμψεν εις την Ρώμην γράμματα, παρακινών τους πολίτας να έχωσι -θάρρος, διότι αυτός εβάδιζεν ήδη να κόψη την χαράν του Αννίβου. -Λέγει δ' ο Λίβιος ότι αναγνωσθέντα τα γράμματα ταύτα, δεν -ηλάττωσαν μεν την λύπην, ηύξησαν όμως τον φόβον^ διότι οι -Ρωμαίοι του συμβάντος ατυχήματος μεγαλήτερον ενόμιζον τον -προκείμενον κίνδυνον, καθ' όσον ο Μάρκελλος ήτον κρείττων του -Φουλβίου. Αλλ' αυτός, καθώς έγραψεν, ευθύς, διώκων τον Αννίβαν, -εισέβαλεν εις την Λευκανίαν, και ευρών αυτόν καθήμενον επί -λόφων οχυρών περί την πόλιν Νομίστρωνα, κατεστρατοπέδευσεν ο -ίδιος εις την πεδιάδα. Την δ' επαύριον, πρώτον εις μάχην -παρατάξας το στράτευμα, αφ' ού κατέβη και ο Αννίβας, -συνεκρότησε μάχην, ήτις κρίσιν δεν έλαβεν, αλλ' όμως έγινεν -ισχυρά και μεγάλη· διότι από της τρίτης ώρας (452) ελθόντες -εις χείρας, μόλις αφ' ού επήλθε το σκότος διελύθησαν. Ως δ' -εξημέρωσεν, έφερε πάλιν το στράτευμα, και παρατάξας αυτό μεταξύ -των νεκρών, προυκάλει τον Αννίβαν να διαγωνισθώσι περί της -νίκης. Επειδή όμως εκείνος ανεχώρησε, συλήσας τους νεκρούς των -εχθρών, και θάψας τους φίλους, τον εδίωκεν εκ νέου· και εις -ουδεμίαν μεν υπέπεσε των ενεδρών όσας εκείνος τω έστησεν, -υπερίσχυσε δε εις πάντας τους ακροβολισμούς, και διά τούτο -εθαυμάζετο. Ώττε και, επειδή επείγον αι αρχαιρεσίας ενέκρινεν η -βουλή τον άλλον ύπατον να φέρη μάλλον οπίσω εκ Σικελίας, παρά -να μετακινήση τον Μάρκελλον, όστις ήτον ησχολημένος κατά του -Αννίβου. Όταν δ' ήλθε, τον παρεκίνει ν' αναγορεύση Δικτάτωρα -τον Κόιντον Φούλβιον· διότι ο Δικτάτωρ δεν εκλέγεται υπό του -πλήθους ουδ' υπό της βουλής, αλλά τις των υπάτων ή των -στρατηγών, προελθών εις τον δήμον, αναγορεύει δικτάτωρα όντινα -αυτός εγκρίνει· και διά τούτο Δικτάτωρ ο ρηθείς καλείται· διότι -το λέγειν ή αγορεύειν Δίκερε (453) οι Ρωμαίοι καλούσι. Τινές -δε λέγουσιν ότι ο Δικτάτωρ ωνομάσθη εκ του ότι δεν προκαλεί -ψήφον ή χειροτονίαν, αλλ' αφ' εαυτού προστάττει όσα αποφασίση· -διότι τας διαταγάς των αρχόντων οι μεν Έλληνες διατάγματα, οι -δε Ρωμαίοι έδικτα ονομάζουσιν. - -ΚΕ. Επειδή όμως ελθών εκ Σικελίας ο του Μαρκέλλου συνάρχων, -άλλον ήθελε ν' αναγορεύση συνάρχοντα, διά να μη βιασθή παρά την -γνώμην του, εξέπλευσε διά νυκτός εις Σικελίαν. Ούτως ωνόμασεν ο -δήμος Δικτάτωρα τον Κόιντον Φούλβιον· η δε βουλή έγραψεν εις -τον Μάρκελλον, τούτον ν' αναγορεύση· και ούτος πεισθείς, -ανηγόρευσεν αυτόν, και συνεπεκύρωσε του δήμου την γνώμην· αυτός -δε πάλιν ανθύπατος ανεδείχθη και διά το επόμενον έτος. -Συμφωνήσας δε μετά του Φαβίου Μαξίμου, εκείνος μεν να κινηθή -κατά των Ταραντίνων, αυτός δε συμπλεκόμενος μετά του Αννίβου -και επασχολών αυτόν, να τον εμποδίζη να τοις βοηθή εναντίον -εκείνου, επορεύθη κατ' αυτού περί το Καννύσιον, και τω -επεφαίνετο πανταχόθεν, εν ώ εκείνος πολλάς ήλλασε -στρατοπεδείας, και απέφευγε την μάχην. Τέλος δε, επιπεσών κατ' -αυτού άμα εστρατοπέδευσε, τον εξανέστησε δι' ακροβολισμών, και -παρετάχθη ο Αννίβας εις μάχην, ήν εδέχθη ο Μάρκελλος, αλλ' η -νυξ τους εχώρισεν. Άμα δ' επήλθεν η ημέρα, εφάνη πάλιν ένοπλον -έχων τον στρατόν και παρατεταγμένον· ώστε ο Αννίβας δυσθύμως -συναθροίσας τους Καρχηδονίους, τους παρεκάλεσε ν' αγωνισθώσι -την μάχην εκείνην υπέρ πασών των προγενεστέρων· «Διότι βλέπετε, -είπεν, ότι ουδέ ν' αναπνεύσωμεν μετά τοσαύτας νίκας μας -επιτρέπεται, ουδέ να ησυχάσωμεν ει και υπερισχύσαμεν, αν δεν -αποκρούσωμεν τούτον τον άνθρωπον.» Και τότε συμπλακέντες -εμάχοντο. Και φαίνεται ότι επί της μάχης άκαιρον στρατήγημα -μεταχειρισθείς ο Μάρκελλος, απέτυχε· Διότι βλέπων ότι το δεξιό -αυτού κέρας υπέφερε, διέταξεν έν των ταγμάτων να προχωρήση -εμπρός. Η δε μετακίνησις αύτη ταράξασα τους μαχομένους, -παρέδωκε την νίκην εις τους εχθρούς, και έπεσαν δισχίλιοι -επτακόσιοι Ρωμαίοι. Αναχωρήσας δ' ο Μάρκελλος εις το χαράκωμά -του, και συναγαγών τον στρατόν, είπεν ότι βλέπει πολλά Ρωμαίων -όπλα και σώματα, Ρωμαίον δε ουδένα βλέπει. Επειδή δ' εζήτουν -συγγνώμην, είπεν ότι δεν την δίδει εις νενικημένους, αν δε -νικήσωσι θέλει την δώσει· αύριον δ' ότι θέλει πολεμήσει πάλιν, -όπως οι πολίται ακούσωσι την νίκην πρότερον παρά την φυγήν. -Ειπών δε ταύτα, διέταξε να διανείμωσιν εις τους ηττηθέντας -λόχους κριθάριον αντί σίτου. Αν δε και πολλοί εκ της μάχης -διέκειντο επικινδύνως και αθλίως, λέγεται όμως ότι δεν υπήρξε -κανείς όν να μη ελύπησαν του Μαρκέλλου οι λόγοι μάλλον παρά τα -τραύματα. - -ΚΣΤ. Ως δ' εξημέρωσεν, εξετέθη μεν ο φοινικούς χιτών, ως ήτον -συνήθεια, σύμβολον ότι μάχη έτι έμελλε να δοθή. Οι δ' -ατιμασθέντες λόχοι παρακαλέσαντες κατέλαβον την πρώτην τάξιν· -και τον άλλον στρατόν εξάγοντες οι χιλίαρχοι, τον παρέταττον. -Ακούσας δε τούτο ο Αννίβας, «Ω Ηράκλεις, είπε, ότι να κάμη τις -άνθρωπον όστις ούτε την κακήν ούτε την καλήν τύχην ηξεύρει να -υποφέρη; διότι μόνος αυτός ούτε νικών δίδει ανάπαυσιν, ούτε -λαμβάνει νικώμενος· αλλά πάντοτε, ως φαίνεται, θα μαχώμεθα προς -αυτόν, όστις και το θάρρος εν επιτυχίαις και την αισχύνην εν -αποτυχίαις μεταχειρίζεται πάντοτε ως πρόφασιν διά να τολμά.» -Μετά τούτο συνεπλάκησαν αι δυνάμεις, και οι μεν άνδρες -επολέμουν μετ' ίσης ανδρείας, διέταξε δ' ο Αννίβας να φέρωσι τα -θηρία εις την πρώτην τάξιν και να τ' αντιτάξωσιν εις των -Ρωμαίων τα όπλα. Επειδή δ' ευθύς μέγας έγινεν ωθισμός και -ταραχή μεταξύ των πρώτων, είς των χιλιάρχων, ονόματι Φλάβιος, -σημαίαν αρπάσας, ώρμησε κατ' αυτών, και διά του ακοντίου της -σημαίας τύψας τον πρώτον ελέφαντα, τον έστρεψεν οπίσω. Εκείνος -δε, φερόμενος προς τον κατόπιν αυτού ερχόμενον, συνετάραξε και -τούτον και τους επομένους. Ιδών δε τούτο ο Μάρκελλος, διέταξεν -οι ιππείς να ορμήσωσι μετά πάσης ταχύτητος προς τους -θορυβουμένους, και να κάμωσιν ώστε οι εχθροί έτι μάλλον να -επιπέσωσιν επ' αλλήλους· ούτοι δε τότε λαμπρώς προσβαλόντες, -κατέκοπτον μέχρι του στρατοπέδου τους εχθρούς, και τον -περισσότερον φόνον επροξένουν τα φονευόμενα και πίπτοντα θηρία. -Λέγεται δ' ότι απέθανον υπέρ τους οκτακισχιλίους· Ρωμαίοι δ' -εφονεύθησαν μεν τρισχίλιοι, επληγώθησαν δε πάντες σχεδόν, και -τούτο επέτρεψεν εις τον Αννίβαν, αναστάς την νύκτα, να μεταφέρη -τον στρατόν του μακράν του Μαρκέλλου· διότι εις τούτον ήτον -αδύνατον να τον διώξη, εξ αιτίας του πλήθους των τετρωμένων· -αλλά βραδέως και αυτός μετέβη εις Καμπανίαν, και το θέρος -διέμεινεν εν Σινοέσση, αναψυχήν δίδων εις τους στρατιώτας. - -ΚΖ. Ο δ' Αννίβας, άμα απηλλάγη του Μαρκέλλου, θεωρών ήδη το -στράτευμα εκείνου ως διαλελυμένον, και άφοβος περιερχόμενος, -έφλεγε κύκλω πάσαν την Ιταλίαν· και εκακολογείτο εις την Ρώμην -ο Μάρκελλος· και οι εχθροί του εξήγειρον εις κατηγορίαν του τον -Πουβλίκιον Βίβλον, ένα των δημάρχων, άνδρα δεινόν εις τους -λόγους και βίαιον. Ούτος πολλάκις συναγαγών τον δήμον, έπεισεν -αυτόν να παραδώση εις άλλον στρατηγόν την δύναμιν· «Διότι ο -Μάρκελλος, είπεν, ολίγον εις τον πόλεμον γυμνασθείς, ως εκ -παλαίστρας εις θερμά λουτρά ετράπη διά ν' αναπαυθή.» Ταύτα -ακούσας ο Μάρκελλος, εις μεν το στρατόπεδον αφήκε τους -αντιστρατήγους· αυτός δ' επανήλθεν εις την Ρώμην ν' απολογηθή -διά τας κατ' αυτού κατηγορίας. Εκ των διαβολών δε τούτων εύρε -δίκην κατ αυτού παρεσκευασμένην. Όταν λοιπόν ωρίσθη η ημέρα, -και ο δήμος συνήλθεν εις τον Φλαμίνιον ιππόδρομον, ο μεν Βίβλος -αναβάς κατηγόρησεν· ο δε Μάρκελλος απελογείτο βραχέα και απλά ο -ίδιος ομιλήσας. Μετά πολλής όμως και λαμπράς παρρησίας οι -επισημότατοι και πρώτοι των πολιτών παρεκάλουν τους δημότας να -μη φανώσι χειρότεροι κριταί παρά τον εχθρόν, δειλόν ψηφίζοντες -τον Μάρκελλον, όν μόνον μεταξύ των αρχηγών φεύγει εκείνος, και -διατελεί μη μαχόμενος κατ' αυτού, ως κατ' άλλου στρατηγού -μαχόμενος. Αφ' ού δ' οι λόγοι ούτοι ερρέθησαν, τοσούτον η -έκβασις της δίκης έψευσε τας ελπίδας του κατηγόρου, ώστε ου -μόνον αφέθη των κατηγοριών ο Μάρκελλος, αλλ' ανεδείχθη και το -πέμπτον ύπατος. - -KH. Παραλαβών δε την αρχήν, πρώτον μεν εν Τυρρηνία κατέπαυσε -μέγα κίνημα προς αποστασίαν, και επελθών κατεπράυνε τας πόλεις. -Έπειτα δ' ηθέλησε να καθιερώση εις την Δόξαν και την Αρετήν -ναόν υπ' αυτού οικοδομηθέντα εκ των Σικελικών λαφύρων, αλλ' -εκωλύθη υπό των ιερέων, οίτινες δεν ήθελον εις ένα ναόν να -περιέχωνται δύο θεοί· δι' ό ήρχισε πάλιν να οικοδομή και άλλον, -μη υποφέρων ευκόλως την γενομένην κατ' αυτού αντίκρουσιν, και -θεωρών αυτήν ως κακόν οιωνόν· διότι και άλλα πολλά σημεία -ετάραττον αυτόν, ιερών τινων κεραυνώσεις, και ποντικοί -διαφαγόντες τον χρυσόν εις τον ναόν του Διός. Ελέχθη δ' ότι και -βους αφήκε φωνήν ανθρώπου, και παιδίον ότι εγεννήθη έχον -ελέφαντος κεφαλήν, και ότι έζησε· και εις τας θυσίας των -εξιλασμών και της αποτροπής των κακών μη ευρίσκοντες oι μάντεις -καλά τα ιερά, τον εκράτουν εις την Ρώμην, ει και διαφλεγόμενον -υπό πόθου και ανυπομονησίας· διότι ουδείς ποτε ηράσθη τοσούτον -έρωτα πράγματος ουδενός, όσον ο άνθρωπος ούτος του να κριθή διά -μάχης προς τον Αννίβαν. Τούτο και διά νυκτός ήτον το όνειρόν -του, και μετά των φίλων και συναρχόντων του περί ενός -εβουλεύετο, και προς τους Θεούς μίαν, μόνον ανέπεμπε φωνήν, να -καταλάβη τον Αννίβαν εις μάχης παράταξιν. Νομίζω δ' ότι μετά -πλείστης ευχαριστήσεως θα διηγωνίζετο εντός τείχους ή -χαρακώματος περιτεθέντος εις αμφότερα τα στρατεύματα. Και αν -ήδη δεν ήτον κεκαλυμμένος οπό δόξης πολλής, και διά πολλών δεν -είχεν αποδείξει ότι υπέρ πάντα άλλον στρατηγόν υπήρχεν εμβριθής -και φρόνιμος, θα έλεγον ότι τον κατέλαβε μιρακιώδες τι πάθος -και φιλοδοξία μη πρέπουσα εις πρεσβύτην τοιούτον. Διότι είχεν -ηλικίαν υπέρ τα εξήκοντα έτη, και ήτον το πέμπτον ήδη ύπατος. - -ΚΘ. Αφ' ού λοιπόν έγινον θυσίαι και καθαρμοί, ως υπηγόρευον οι -μάντεις, εξήλθε μετά του συνάρχοντος αυτού εις τον πόλεμον, και -μεταξύ Βαντίας πόλεως και Βενυσίας καθήμενος, ηρέθιζε συνεχώς -τον Αννίβαν. Εκείνος δε, εις μάχην μεν δεν κατέβαινεν· εννοήσας -δ' ότι έστελλον στρατόν κατά Λοκρών των Επιζεφυρίων (454) -έστησεν ενέδρας, και εφόνευσε δισχιλίους και πεντακοσίους. -Τούτο παρέφερεν υπό θυμού τον Μάρκελλον προς την μάχην, και -εγείρας την δύναμιν την έφερε πλησιέστερα. Υπήρχε δε μεταξύ των -στρατοπέδων λόφος, ικανώς μεν οχυρός, πλήρης δε θάμνων -παντοδαπών, και είχε και σκοπιάς προκλινείς προς αμφοτέρας τας -πλευράς, και υδάτων υπεφαίνοντο πηγαί καταρρεόντων. Εθαύμαζον -επομένως οι Ρωμαίοι τον Αννίβαν, ότι πρώτος καταλαβών τόπον -τοσούτον κατάλληλον, δεν τον διετήρησεν, αλλά τον αφήκεν εις -τους εχθρούς. Εις εκείνον όμως καλός μεν εφαίνετο ο τόπος εις -στρατοπέδευσιν, πολύ καλήτερος όμως εις ενέδραν, και προς τούτο -θέλων μάλλον να μεταχειρισθή αυτόν, ενέπλησε τους θάμνους και -τας κοιλάδας ακοντιστών πολλών και λογχοφόρων, πεπεισμένος ότι -η θέσις αύτη διά την καταλληλότητα αυτής ήθελεν ελκύσει τους -Ρωμαίους. Ουδ' εψεύσθη δε της ελπίδος του· διότι ευθύς πολύς -έγινε λόγος εις το στρατόπεδον των Ρωμαίων ότι πρέπει να -καταλάβωσι τον τόπον, και στρατηγικάς έλεγον θεωρίας, κατά -πόσον θέλουσιν υπερισχύσει των εχθρών, προ πάντων μεν αν εκεί -στρατοπεδεύσωσιν, ειδεμή, αν τειχίσωσι τον λόφον. Απεφάσισεν -επομένως ο Μάρκελλος, μετ' ολίγων ιππέων περιελθών αυτόν, να -τον παρατηρήση· και λαβών τον μάντιν, ετέλει θυσίαν· ως δε το -πρώτον έπεσεν ιερείον, τω έδειξεν ο μάντις το ήπαρ ότι κεφαλήν -δεν είχεν· ως δ' έθυσε το δεύτερον, η κεφαλή του ήπατος είχε το -μέγεθος υπερφυές, και τ' άλλα εφάνησαν φαιδρά θαυμαστώς, και ο -φόβος των πρώτων εφάνη διαλυθείς. Οι δε μάντεις τούτο μάλιστα -έλεγον ότι φοβούνται, και ότι διά ταύτα ταράττονται· διότι -λαμπρότατα ιερά διαδεχόμενα τ' απαισιώτατα εκείνα και -σκυθροπώτατα, ύποπτον καθίστων την ατοπίαν της μεταβολής. Αλλ' -όμως - - «Tο πεπρωμένον ουδέ πυρ oυδέ τείχος σιδήρου κωλύει» - -κατά Πίνδαρον. Εξήλθεν επομένως παραλαβών τον συνάρχοντα αυτού -Κρισπίνον, και τον ίδιον υιόν του, όντα χιλίαρχον τότε, και -ιππείς εν όλοις διακοσίους είκοσιν, ών ουδείς ην Ρωμαίος, αλλ' -οι μεν άλλοι Τυρρηνοί, τεσσαράκοντα δε Φρεγελλάνοι, δείγματα -ανδρείας και πίστεως δόντες εις τον Μάρκελλον πάντοτε. Επειδή -δ' ο τόπος ήτον θαμνώδης και σύδενδρος, ανήρ καθήμενος άνω -κατεσκόπευε, αυτός μεν μη φαινόμενος εις τους εχθρούς, βλέπων -δε το στρατόπεδον των Ρωμαίων. Ως δ' αυτός είπε τα γινόμενα εις -τους ενεδρεύοντας, αφέντες να έλθη πλησίον ο Μάρκελλος, -ανέστησαν αιφνηδίως, και περικυκλώσαντες αυτόν πανταχόθεν, -ηκόντιζον, εχτύπων, εδίωκον τους φεύγοντας, συνεπλέκοντο προς -τους ανθισταμένους. Ήσαν δ' ούτοι οι τεσσαράκοντα Φρεγελλάνοι. -Και οι μεν Τυρρηνοί ευθύς κατ' αρχάς ετράπησαν δειλιάσαντες· -αυτοί δε συμπυκνωθέντες επολέμουν προ των υπάτων, έως ού ο -Κρισπίνος υπό δύο ακοντισμάτων τρωθείς, έστρεψεν εις φυγήν τον -ίππον, τον δε Μάρκελλον διατρύπησέ τις εις τα πλευρά διά λόγχης -πλατείας, ήν καλούσι Λαγκίαν (455). Τότε και οι ολίγιστοι -περισωθέντες των Φρεγελλάνων, αφήκαν αυτόν πεσόντα, αρπάσαντες -δε τον υιόν του τετρωμένον, φεύγουσιν εις το στρατόπεδον. -Απέθανον δ' ουχί περισσότεροι των τεσσαράκοντα, ηχμαλωτίσθησαν -δε, εκ μεν των ραβδούχων πέντε, εκ δε των ιππέων δεκαοκτώ. -Απεβίωσε δε και ο Κρισπίνος εκ των πληγών, ολίγας επιζήσας -ημέρας· και δυστύχημα τοιούτον ουδέποτε πριν συνέβη εις τους -Ρωμαίους, εις μίαν μάχην ν' αποθάνωσι και οι δύο αυτών ύπατοι. - -Λ. Ο δ' Αννίβας περί μεν των άλλων ολίγον εφρόντισεν· ακούσας -όμως ότι έπεσεν ο Μάρκελλος, εξήλθεν εν σπουδή αυτός εις τον -τόπον, και σταθείς παρά τον νεκρόν, και πολλήν καιρόν την -δύναμιν θεωρήσας του σώματος του και την μορφήν αυτού, ούτε -φωνήν αφήκεν υπερήφανον, ούτε εις την όψιν του έδειξε χαράν, ως -τις φονεύσας εχθρόν φοβερόν και επικίνδυνον· αλλά θαυμάσας διά -το απροσδόκητον του θανάτου του, έλαβε μεν τον δακτύλιόν του, -κοσμήσας δε το σώμα του, και διαθέσας εντίμως, το έκαυσε, και -συνάξας τα λείψανα εις κάλπην αργυράν, και θεις εντός αυτής και -χρυσούν στέφανον, τα έστειλε προς τον υιόν του. Απαντήσαντες δε -των νομάδων τινές τους φέροντας αγγείον, ώρμησαν να το -αφαιρέσωσι· και επειδή ανθίσταντο εκείνοι, βιάζοντες και -μαχόμενοι, εσκόρπισαν τα οστά. Ακούσας δε τούτο ο Αννίβας, -«Ουδέν λοιπόν, είπε προς τους παρόντας, δύναται να γίνη παρά -την θέλησιν του Θεού»· και τους μεν νομάδας ετιμώρησε, δεν -εφρόντισε δε πλέον περί της αποστολής ή της λογής των λειψάνων, -ως φρονών ότι κατά την θέλησιν Θεού τινος ο Μάρκελλος και -εφονεύθη ούτω παραδόξως και έμεινεν άταφος. Και ταύτα μεν -ιστορούσιν οι περί τον Κορνήλιον Νέπωτα και τον Ουαλέριον -Μάξιμον (456). Ο δε Λίβιος, και Καίσαρ ο Σεβαστός (457) -λέγουσιν ότι εκομίσθη η υδρία προς τον υιόν του, και ετάφη -λαμπρώς. Υπήρχε δ' αφιέρωμα του Μαρκέλλου, εκτός των εν Ρώμη, -και γυμνάσιον προσέτι εν Κατάνη της Σικελίας· και ανδριάντες δε -και εικόνες εξ όσων έλαβεν εν Συρακούσαις, ανετέθησαν υπ' αυτού -εν Σαμοθράκη παρά τοις Θεοίς ούς Καβείρους ωνόμαζον, και περί -την Λίνδον (458) εις το ιερόν της Αθηνάς. Εκεί υπήρχε και -ανδριάς αυτού έχων ταύτα επιγεγραμμένα, ως λέγει ο Ποσειδώνιος -(459)· - - Ούτος, ω ξένε, ο μέγας αστήρ της πατρίδος του Ρώμης - Μάρκελλος είναι, κλεινής Κλαύδιος εκ γενεάς· - Την υπατείαν επτάκις εν μέσω πολέμων φυλάξας, - κ' εις των εχθρών τους στρατούς φόνον προχύσας πολύν. - -Διότι ο ποιήσας το επίγραμμα συγκατηρίθμησεν εις τας πέντε -υπατείας του και την ανθύπατον αρχήν, ήν ήρξε δις. Το δε γένος -αυτού λαμπρόν διέμενε μέχρι Μαρκέλλου του ανεψιού του Καίσαρος -(460), υιού της Οκταβίας, αδελφής του Καίσαρος, και του Γαΐου -Μαρκέλλου. Ούτος δ' αγορανόμος ων εν Ρώμη, απέθανε μόλις -νυμφευθείς την θυγατέρα του Καίσαρος, και μετ' αυτής ολίγον -καιρόν συνοικήσας. Εις τιμήν δε και μνήμην αυτού η μεν μήτηρ -του Οκταβία ανέθηκε την βιβλιοθήκην, ο δε Καίσαρ θέατρον, -επιγράψας αυτό εις όνομα του Μαρκέλλου. - - - - -ΣΥΓΚΡΙΣΙΣ -ΠΕΛΟΠΙΔΟΥ -ΚΑΙ -ΜΑΡΚΕΛΛΟΥ - - - -Α. Όσα λοιπόν μας εφάνησαν αναγραφής άξια εκ των περί Πελοπίδου -και Μαρκέλλου ιστορημένων, ταύτα εισίν. Ήσαν δε και αι φύσεις -και τα ήθη αυτών όμοιαι, και ούτως ειπείν εφάμιλλοι, διότι -αμφότεροι και ανδρείοι ήσαν, και φιλόπονοι, και θυμοειδείς, και -μεγαλόφρονες· αλλά κατά τούτο φαίνονται μόνον διαφοράν έχοντες, -ότι ο μεν Μάρκελλος εις πολλάς κυριευθείσας πόλεις ενήργησε -σφαγάς, ο δ' Επαμινώνδας και ο Πελοπίδας ουδένα ποτέ εξ όσων -ενίκησαν εθανάτωσαν, ουδέ πόλεις εξηνδραπόδισαν. Λέγεται δ' ότι -οι Θηβαίοι ουδέ τους Ορχομενίους θα μετεχειρίζοντο ούτως, αν -εκείνοι ήσαν παρόντες. Ως δε προς τας πράξεις, θαυμαστά μεν και -μεγάλα του Μαρκέλλου ήσαν τα κατά των Κελτών, ότι ολίγους έχων -περί αυτόν ιππείς, απέκρουσε τοσούτον πλήθος ιππέων και πεζών, -όπερ σπανίως ιστορείται υπ' άλλου κατορθωθέν στρατηγού, και -εφόνευσε και τον αρχηγόν αυτών· εν ώ ο Πελοπίδας απέτυχεν εις -ομοίαν επιχείρησιν, και εφονεύθη υπό του τυράννου, και έπαθε -πριν ή πράξη. Αλλ' εις ταύτα δυνάμεθα να παραβάλωμεν τα Λεύκτρα -και τας Ταγύρας, των αγώνων αυτού τους λαμπροτάτους και τους -μεγίστους. Κατόρθωμα δε του Μαρκέλλου διά κρυφίας ενέδρας δεν -έχομεν να παραβάλωμεν προς την πράξιν του Πελοπίδου όταν -επανήλθεν εκ της φυγής, και όταν εφόνευσε τους εν Θήβαις -τυράννους. Εκείνο δε το έργον φαίνεται πάντων πρωτεύον των -γενομένων ποτέ εν σκότει και δι' απάτης. Και τους Ρωμαίους μεν -επολέμει φοβερός και τρομερός τότε ο Αννίβας, καθώς τους -Θηβαίους οι Λακεδαιμόνιοι. Ότι δ' ενέδωκαν ούτοι και εις τον -Πελοπίδαν περί τας Τεγύρας και περί τα Λεύκτρα είναι βέβαιον· -τον Αννίβαν όμως ο Μάρκελλος, ως μεν ο Πολύβιος λέγει, ουδ' -άπαξ ενίκησε και φαίνεται ότι ο άνθρωπος ούτος έμεινεν αήττητος -μέχρι Σκηπίωνος. Ημείς δε πιστεύομεν εις τον Λίβιον, εις τον -Καίσαρα, εις τον Νέπωτα, και μεταξύ των Ελλήνων εις τον βασιλέα -Ιόβαν (461) ότι οι περί τον Αννίβαν ηττήθησαν ενίοτε και -ετράπησαν εις φυγήν υπό του Μαρκέλλου, χωρίς όμως σπουδαίου -αποτελέσματος· και εφαίνετο μάλλον ότι ψευδείς τινας πτώσεις -έπιπτεν ο Λίβυς κατά τας συμπλοκάς εκείνας. Ό,τι δ' ευλόγως και -προσηκόντως εθαυμάσθη, ήτον ότι μετά τοσαύτας τροπάς -στρατοπέδων και φόνους στρατηγών, και σύγχυσιν όλης ομού της -των Ρωμαίων ηγεμονίας, οι Ρωμαίοι διά του θάρρους των -καθίσταντο πάλιν ισόπαλοι του εχθρού· διότι ο εμποιήσας ζήλον -φιλοπόλεμον κατά των εχθρών εις το στράτευμα, αντί του φόβου -και της καταπλήξεως υφ' ών κατείχετο πριν, και φρονηματίσας και -ενθαρρύνας αυτό εις το να μη παραιτήται ευκόλως της νίκης, αλλά -και ν' αμφισβητή αυτήν, και να φιλοτιμήται να την κερδήση, είς -ήτον ανήρ, ο Μάρκελλος. Και εν ώ συνειθισμένοι ήσαν υπό των -συμφορών να ευχαριστώνται αν διά της φυγής διέφευγον τον -Αννιβαν, τοις εδίδαξε να αισχύνωνται αν μεθ' ήττης εσώζοντο, να -συστέλλωνται δε και αν κατ' ολίγον ενέδιδον, και να λυπώνται αν -δεν ενίκων. - -Β. Επειδή δ' ο μεν Πελοπίδας ουδεμίαν ηττήθη μάχην εν όσω -εστρατήγει, ο δε Μάρκελλος ενίκησε περισσοτέρας όλων των επ' -αυτού Ρωμαίων, ίσως δύναται να φανή, ότι του μεν το δυσνίκητον, -διά το πλήθος των κατορθωμάτων, δύναται να εξισωθή προς το -αήττητον του ετέρου. Και ούτος μεν εκυρίευσε τας Συρακούσας, -εκείνος δ' απέτυχε της πόλεως των Λακεδαιμονίων. Αλλά νομίζω -ότι υπέρ την κατάκτησιν της Σικελίας μεγαλήτερον κατόρθωμα ήτον -ότι επλησίασεν ο άλλος την Σπάρτην, και διέβη πρώτος ανθρώπων -εμπολέμως τον Ευρώταν. Εκτός αν ειπή τις ότι το έργον τούτο -ανήκει μάλλον εις τον Επαμινώνδαν παρά εις τον Πελοπίδαν, καθώς -και τα Λεύκτρα, εν ώ αδιαίρετος είναι η δόξα των έργων του -Μαρκέλλου· διότι μόνος εκυρίευσε τας Συρακούσας, και τους -Κελτούς ενίκησε χωρίς του συνάρχοντός του, και εις τον Αννίβαν -αντιταχθείς χωρίς ουδείς να τον βοηθή, εν ώ μάλιστα τον -απέτρεπον πάντες, και μεταβαλών την μορφήν του πολέμου, πρώτος -έγινε της τόλμης διδάσκαλος. - -Γ. Τον δε θάνατον ουδενός των δύο τούτων ανδρών επαινώ· αλλά -λυπούμαι και αγανακτώ διά το παράλογον του συμβάντος. Και -θαυμάζω μεν ότι εις μάχας τοσαύτας, όσας ήθελεν αποκάμει τις -απαριθμών, ο Αννίβας ουδ' επληγώθη ποτέ· μοι αρέσκει δε και ο -εν τη Κυροπαιδεία Χρυσάντας (462), όστις έχων υψωμένον τον -πέλεκυν, και έτοιμος ων να κτυπήση τον εχθρόν, άμα η σάλπιγξ -εσήμανε την ανάκλησιν, αφήκε τον άνδρα, και πράως και κοσμίως -ανεχώρησε. Συγγνωστόν όμως καθιστά τον Πελοπίδαν, ότι ενώ -διεφλέγετο υπό του ενθουσιασμού της μάχης, συγχρόνως τον -παρέφερε και ευγενής ορμή εκδικήσεως. Διότι άριστον μεν είναι -νικών να σώζηται ο στρατηγός· αν δε πρέπη ν' αποθάνη, να -εγκαταλείπη τον βίον μετ' αρετής, ως λέγει ο Ευριπίδης (463). -Ούτως ο θάνατος αυτού γίνεται πράξις και ουχί πάθος. Εκτός δε -του θυμού, έβλεπε προσέτι ο Πελοπίδας και την επιτυχίαν της -νίκης εις του τυράννου τον θάνατον, και τούτο ουχί αλόγως -εκίνησε την ορμήν του. Διότι δύσκολον είναι να εύρη τις άλλο -κατόρθωμα τοσούτον καλήν και λαμπράν έχον την αφορμήν· Ο δε -Μάρκελλος, εν ώ ουδ' ανάγκη μεγάλη επέκειτο, ουδ' ο -ενθουσιασμός υπήρχεν όστις εις τας δεινάς περιστάσεις πολλάκις -παραφέρει τον λογισμόν, ριφθείς απερισκέπτως εις κίνδυνον, -απέθανε θάνατον ουχί στρατηγού, αλλά προδρόμου ή κατασκόπου -τινός, τας πέντε υπατείας του και τρεις θριάμβους, και λάφυρα, -και τρόπαια από βασιλέων παραδούς εις τους Ίβηρας και τους -Νομάδας, τους αποθνήσκοντας υπέρ των Καρχηδονίων· ώστε και -αυτοί οι ίδιοι ωργίζοντο καθ' εαυτών διά το κατόρθωμα, ότι ανήρ -Ρωμαίος, ο άριστος διά την αρετήν, ο κατά την δύναμιν μέγιστος, -και κατά την δόξαν λαμπρότατος, απώλετο μεταξύ Φρεγελλάνων -προδιερευνητών. Ταύτα όμως δεν πρέπει να εκληφθώσιν ως -κατηγορίαι κατά των δύο εκείνων ανδρών, αλλ' ως αγανάκτησις και -ειλικρινής έλεγχος υπέρ αυτών των ιδίων προς αυτούς και την -ανδρείαν αυτών, εις ήν εθυσίασαν τας άλλας αυτών αρετάς, μη -φεισθέντες του βίου και της ψυχής των, ως αν εχάνοντο δι' -εαυτούς και ουχί διά τας πατρίδας των μάλλον, και διά τους -φίλους και συμμάχους των. Μετά δε τον θάνατον, ο μεν Πελοπίδας -ταφείς είχε τους συμμάχους υπέρ ών απέθανεν, ο δε Μάρκελλος -τους εχθρούς υφ' ών απέθανε. Και ζηλωτόν μεν είναι εκείνο και -μακάριον· καλήτερον δε και μεγαλήτερον υπέρ την φιλίαν την -αποδίδουσαν χάριν δι' ευεργεσίας άς έλαβεν, είναι η έχθρα -θαυμάζουσα την αρετήν ήτις την έβλαψε. Διότι εις ταύτην μεν την -περίστασιν την τιμήν έχει μόνον αυτό το καλόν· εις εκείνην δε -το ωφέλιμον και η χρεία αγαπάται υπέρ την αρετήν. - - - -ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ Γ'. ΤΟΜΟΥ. - - - -1) Ευρυσάκης, υιός Αίαντος του Τελαμώνος, βασιλέως της -Σαλαμίνος, ελατρεύετο ως ήρως εν Αθήναις, όπου είχε και ιερόν -λεγόμενον Ευρυσάκειον. - -2) Αλκμαιωνίδαι, επίσημον και πλούσιον γένος εν Αθήναις, απ' -Αλκμαίωνος καταγόμενοι, του τελευταίου ισοβίου άρχοντος. -Απόγονος εκείνου και προπάτωρ του πατρός του Αλκιβιάδου ην ο -Μεγακλής, όστις επέσυρεν εις εαυτόν το Κυλώνειον άγος, και περί -ού ίδ. βίον Σόλωνος, § ΙΒ. - -3) Κατά του Ξέρξου. Ίδ. βίον Θεμιστοκλ. §Η. - -4) Υπό στρατηγόν τον Τολμίδην, εν Ολ. 83 β'. - -5) Ο μέγας Περικλής. Η δε συγγένεια ήτον αύτη· Δεινομάχη η -μήτηρ του Αλκιβιάδου, ήτον πρώτη εξαδέλφη του Περικλέους, διότι -ο πατήρ αυτής Μεγακλής ο Ιπποκράτους, Αλκμαιωνίδης, ήτον -αδελφός της Αγαρίστης, μητρός του Περικλέους. - -6) Νικίας και Δημοσθένης, οι επί του Πελοποννησιακού πολέμου -περίφημοι στρατηγοί, Λάμαχος, ο μετά του Νικίου εις Σικελίαν -σταλείς στρατηγήσας. Φορμίων, και ούτος επί του Πελοποννησιακού -πολέμου στρατηγήσας (Θουκ. Α. 65). Θρασύβουλος, ο ελευθερωτής -των Αθηνών από των Τριάκοντα· Θηραμένης είς των Τριάκοντα. - -7) Ο ιδρυτής της κυνικής φιλοσοφίας, γράψας βίον Αλκιβιάδου. -Κατ' άλλους Ρόδιος ιστορικός. Ίδ. Περικλ. § Α. - -8) Σφήκ. Στ. 44 επ. - -9) Τούτον ως επίορκον και χαμερπή κωμωδεί και αλλαχού ο -Αριστοφάνης, εν Νεφ. 397. - -10) Είπε κ ό λ α κ ο ς διά την τραυλότητα αντί κ ό ρ α κ ο ς. - -11) Κωμικός ποιητής και αυτός, σύγχρονος του Αλκιβιάδου. - -12) Επίθετον υφ' ό ο Απόλλων ελατρεύετο αρχαιότατα εν Αθήναις -ως Θεός των προπατόρων, διότι ο Απόλλων ήτον πατήρ του Ξούθου -και πάππος του Ίωνος, γενάρχου των Ιώνων Αθηναίων. - -13) Η Αθηνά εφεύρε τους αυλούς. Αλλ' ότε αυλούσα είδεν εις τον -καθρέπτην του ύδατος ότι τούτο διέστρεφε την μορφήν της, έρριψε -τους αυλούς εις τον ποταμόν. Τούτους δε ευρών ο Σάτυρος -Μαρσύας, τους ανέλαβε, και εκαυχάτο ότι αυλεί εντεχνότερον του -Απόλλωνος. Αλλ' ο Θεός νικήσας αυτόν, τον εξέδειρε ζώντα. - -14) Ρήτωρ εκ Ραμνούντος, δήμου της Αττικής, γράψας κατ' -Αλκιβιάδου. - -15) Ιδιώτης τις έχων κατάστημα εν ώ οι νέοι εγυμνάζοντο εις -την πάλην. - -16) Άγνωστον πόθεν τούτο το χωρίον. - -17) Ψάλλων μετά των φίλων του, κάμνων π α τ ι ν ά δ α ν. - -18) Κατ' Αθήναιον τα χρυσά και αργυρά ποτήρια έφερεν εις την -οικίαν ουχί εαυτού, αλλ' απόρου τινός πολίτου, όν εβοήθησε. δι' -αυτών. - -19) Μέτοικος, ο εν Αθήναις εγκατεστημένος ξένος. - -20) Ο αργυρούς στατήρ ήτον τετράδραχμον· συνήθως όμως -απεκάλουν ούτω τους χρυσούς, οίτινες δύο δραχμών σταθμόν -άγοντες ήξιζον 20, ήτοι περίπου 96 του σημερινού νομίσματος. - -21) Τούτο εδύνατο ο Αλκιβιάδης, διότι η θέσις των μετοίκων -ήτον πολύ κατωτέρα εν Αθήναις παρά η των πολιτών, και μέτοικος -ουδ' εις το δικαστήριον εδύνατο να παρουσιασθή, ειμή δι' ενός -Αθηναίου προστάτου. - -22) Τελώναι ήσαν οι ενοικιασταί των δημοσίων εισοδημάτων, -άτινα πάλιν ουχί κατ' ευθείαν, αλλά δι' ενοικιάσεως -εισεπράττοντο. - -23) 6000 των τότε δραχμών, περί τας 28800 των σημερινών. - -24) Κλεάνθης, ο μαθητής και διάδοχος του Ζήνωνος, περίφημος -φιλόσοφος στωικός. - -25) Θουκ. ΣΤ. l3. - -26) Ποτίδαια, πόλις Θρακική, υποκειμένη εις των Αθηναίων την -ηγεμονίαν και επαναστατήσασα. Η εκστρατεία αύτη εγένετο έν έτος -προ του Πελοποννησιακού πολέμου. - -27) Το βραβείον της ανδρείας. - -28) Δήλιον, ναός του Δηλίου Απόλλωνος, παρά την Αυλίδα, -απέναντι της Ευβοίας, κατά την θέσιν ήτις διετήρησε το αρχαίον -όνομα, παραφθείρουσα αυτό εις Δήλισι. Εις την μάχην ηττήθησαν -οι Αθηναίοι, στρατηγούμενοι υπό του Ιπποκράτους. - -29) Μετά 12 έτη, το όγδοον του Πελοποννησιακού πολέμου. - -30) Οι Καλλίαι και Ιππόνικοι, αρχαιοτάτη και ευπορωτάτη -οικογένεια Δαδούχων. - -31) 60,000 δραχμών αρχαίων. - -32) Εν τω κειμένω («π ρ ο σ ή λ θ ε τ ω δ ή μ ω τ α -χ ρ ή μ α τ α δ ι δ ο ύ ς») μένει επίσης αμφίβολον, ως εν τη -μεταφράσει, αν εχάρισε ταύτα τω Αλκιβιάδη, ίν' απαλλαγή -επιβουλής τινος κατ' αυτής της ζωής του, ως ενόησεν ο Γάλλος -μεταφραστής Αμιόττος, ή αν εις τον δήμον, ως μετέφρασεν ο -Γερμανός Έυθ, και ως πιθανώτερον. - -33) 7,000 δραχμών των τότε, 33,000 των σημερινών δραχμών. - -34) Η Ε π ί δ ο σ ι ς ήτον έκτακτος εκουσία συνεισφορά εις -ήν εκαλούντο οι πολίται δι' εκτάκτους ανάγκας της πόλεως. - -35) Οι αρχαίοι έτρεφον όρτυγας, και έχαιρον εις τας μάχας -αυτών, ως και των αλεκτρυόνων. - -36) Πλοίαρχος τριήρεως. Ο αυτός όστις ηττήθη μετά ταύτα εν -Εφέσω υπό Λυσάνδρου. Ίδ. κατωτ. § ΛΕ. - -37) Δημοσθένης. - -38) Ο μαθητής και διάδοχος του Αριστοτέλους, φιλόσοφος και -ιστορικός, Ίδ. Σολ. Δ. - -39) Θουκ. ΣΤ, 15. - -40) Διότι άλλοι επέβαινον των αρμάτων. - -41) Μέτρον ασυνάρτητον, εξ ωδής απολεσθείσης του Ευριπίδου. - -42) Ο Ισοκράτης ως συνήγορος. Ο λόγος ούτος σώζεται. - -43) Ερασίστρατος εκαλείτο και είς των Τριάκοντα. Ίσως εκείνου -ήτον υιός ο Φαίαξ. - -44) Κωμικός ποιητής. Ίδ. Περικλ. Γ. - -45) Περιθοίδαι, δήμος της Οινηίδος φυλής, ού η θέσις άγνωστος. - -46) Θουκ. Η, 73. - -47) Δηλαδή ν' αποφασίση εξοστρακισμόν. Εψηφίζετο εν γένει ότι -θέλει ενεργηθή εξοστρακισμός, και τότε έκαστος πολίτης έφερε -γεγραμμένον επί οστράκου το όνομα εκείνου όν εθεώρει ως -εξοριστέον, καθ' ό κεκτημένον δύναμιν επικίνδυνον εις την -ελευθερίαν. Το όστρακον δε ήτον σύντριμμα κεράμου. - -48) Κωμικός ποιητής, άλλος του φιλοσόφου. - -49) Εν βίω Αριστείδου, Ζ. - -50) Ο πρόξενος διωρίζετο υπό τινος πόλεως εκ των πολιτών της -ετέρας, όπως περιοιήται τα συμφέροντα της πρώτης, και τους εις -την πατρίδα του επιδημούντας πολίτας αυτής· εθεωρείτο δε τούτο -ως τιμή υπό των πόλεων αποδιδομένη. - -51) Όταν ο Κλέων εκυρίευσε την Σφακτηρίαν, την νήσον παρά την -Πύλον. - -52) Φρούριον εν τοις μεθορίοις της Αττικής και Βοιωτίας, -αποδοθέν τοις Αθηναίοις κατά τας συνθήκας. - -53) Τους ξένους πρέσβεις εδέχετο η Βουλή ως σώμα -προβουλευτικόν, και παρουσίαζεν εις τον δήμον. - -54) Μαντινείς, οι κάτοικοι της Μαντινείας, πόλεως αρκαδικής, -Πλείοι, οι της Ηλίδος εις την δυτικήν παραλίαν της -Πελοποννήσου. - -55) Τάγμα προνομοιούχων οπλιτών εν Άργει, περί ού ίδ. Θουκυδ. -Ε, 81. — Διόδ. Σικ. ΙΒ, 79 — Παυσ. Β, 1. - -56) Άγραυλος, θυγάτηρ του Κέκροπος, κρημνισθείσα οικειοθελώς -εκ των βράχων της Ακροπόλεως, ότε ο χρησμός προς κατάπαυσιν -μακρού πολέμου απήτησε τοιαύτην ανθρωποκτονίαν. Διά τούτο -ιδρύθη αυτή ιερόν, εις ό ώμνυον οι έφηβοι. Αλλά τον όρκον αυτόν -αλλαχόθεν δεν γνωρίζομεν. - -57) Αριστοφ. Βάτραχ 1425. Και το κατωτέρω αυτόθεν 1431. - -58) Θέλων ο Αλκιβιάδης να ζωγραφήση την οικίαν του διά του -επισήμου ζωγράφου Αγαθάρχου, όστις ηρνείτο, τον προσεκάλεσεν -εις την οικίαν του, και δι' απάτης εγκλείσας αυτόν, δεν τον -αφήκε να εξέλθη πριν τοιχογραφήση τον οίκον. - -59) Ταυρέας, είχε παλαίστραν, εις ήν εφοίτα και ο Σωκράτης. -Πλατ. Χαρίδ. Σ, 153. - -60) Εις τας θεατρικάς παραστάσεις οι εύποροι πολίται εδαπάνων -υπέρ του καταρτισμού των χορών, και ημείβετο εκείνος ου ο χορός -ενίκα. Ίδ. Β. Θεμιστ. § Ε. Ο Ταυρέας αντηγωνίζετο προς τον -Αλκιβιάδην. - -61) Αριστοφών, επίσημος ζωγράφος. Παρέστησε δ' εν -προσωποποιήσει γυναικός περιποιουμένης τον Αλκιβιάδην την -πανήγυριν των Νεμέων, εις ά φαίνεται ότι παις ενίκησεν ο -Αλκιβιάδης. - -62) Ποιητής Σικελός, τότε εν Αθήναις επιδημών. Αλλαχού δε τ' -αυτά λέγει ο Πλούταρχος ότι είπεν ο Ετεοκλής περί Λυσάνδρου Β. -Λυσάνδρ. § ΙΘ. - -63) Την βόρειον Αφρικήν. - -64) Ο Μέτων ήτον επίσημος αστρονόμος, καν ταύτην την σημασίαν -έχει ενταύθα το «αστρολόγος.» Δεν εγίνετο δε τότε η δέουσα -διάκρισις μεταξύ της αληθούς επιστήμης και της αγυρτικής -καταχρήσεως αυτής. - -65) Ο Σωκράτης έλεγε, και οι σύγχρονοι επίστευον ότι δαιμόνιόν -τι, ίσως ενόει εκείνος τον ορθόν λόγον του, ήρχετο προς αυτόν -εις σπουδαίας περιστάσεις, και τω έλεγε τι πρέπει να πράττη, -και έτι μάλλον τι πρέπει ν' αποφεύγη. - -66) Άλλως άγνωστος. - -67) Άδωνις, ο εραστής της Αφροδίτης, φονευθείς εις κυνήγιον -υπό κάπρου. Η εορτή αυτού ην διήμερος, και η μεν πρώτη ημέρα ην -πένθους και θρήνου, η δε δευτέρα ευθυμίας, διότι η Περσεφόνη -επέτρεψεν, αναστηθείς ο Άδωνις, να διατρίβη το ήμισυ του έτους -παρά τη Αφροδίτη. - -68) Οι Ερμείς, τετράγωνοι στήλαι έχουσαι κεφαλήν Θεού τινος, -συνηθέστερον Ερμού πωγωνοφόρου, μεταγενέστερον δε και ανθρώπων, -ιδρύοντο συνήθως κατά τας οδούς, ως οδοδείκται μάλιστα. - -69) Ίδ. Θουκυδ. Η, 65. - -70) Ίδ. ανωτ. § Ε. - -71) Περί της οικίας του Πολυτίωνος τούτου, μεταξύ της -πειραϊκής πύλης και του έσω Κεραμεικού, παρά την μικράν -εκκλησίαν των Αγίων Ασωμάτων. Ίδ. Παυσ. Λ. 2. - -72) Εισαγγελία ήτον η ουχί τυρός άρχοντα τινα ή προς -δικαστήριον, αλλ' αμέσως προς τον δήμον καταγγελία. Αν ο δήμος -την εδέχετο, ώφειλε να παραπέμψη τον κατηγορούμενον εις το -δικαστήριον. Εις εκτάκτους όμως περιστάσεις εδίκαζεν αυτός ο -δήμος. - -73) Τας Ελευσινιακάς Θεάς, Δήμητραν και Κόρην, προς άς -ετελούντο τα μυστήρια. - -74) Πληρεξούσιος. - -75) Οι δικασταί εν Αθήναις ήσαν 6,000 κατ' έτος κληρούμενοι, -και διαιρούμενοι, εις δικαστήρια εκ 500, πλειόνων ή ολιγωτέρων -κατά τας υποθέσεις. Δι' εκάστην δ' υπόθεσιν απεφασίζετο διά -κλήρου ποίον των δικαστηρίων τούτων θέλει την κρίνει υπό την -προεδρείαν του ανήκοντος άρχοντος. - -76) Εις τας δίκας προσδιωρίζετο δι' υδραυλικού ωρολογίου -(κλεψύδρας) η έκτασις της αγορεύσεως εκάστου ρήτορος. Τούτο ην -το «προς ύδωρ μετρείν». - -77) Ποιητής της αρχαίας κωμωδίας σύγχρονος του Αριστοφάνους. - -78) Ούτως ωνομάσθησαν oι ακρωτηριάσαντες τους Ερμείς. - -79) Όταν σελήνη δεν φαίνεται. - -80) Ίδ. Θεμιστ. ΛΒ. - -81) Αρχαίος ιστορικός. Ίδ. Θησ. ΙΖ. - -82) Σαλαμινία και Πάραλος, δύο δημόσιοι τριήρεις, άς έπεμπον -εις υπηρεσίας, και ιδίως την πρώτην διά να φέρη υποδίκους. Ίδ. -Περικλ. Ζ. - -83) Πόλις της κάτω Ιταλίας, αποικισθείσα υπό των Αθηναίων 12 -έτη προ του Πελοποννησιακού πολέμου. Ίδ. Νικ. Ζ. - -84) Λακιάδαι, και Σκαμβωνίδαι, δήμοι της Αττικής, ο μεν της -Οινηίδος φυλής, εκείτο, ως φαίνεται, περί τον Βοτανικόν κήπον, -ο δε της Λεοντίδος, ην προάστειον της πόλεως, ίσως άνω του -Κεραμεικού. Φηγαίου δε δήμος της Πανδικίδος, και άλλος της -Αιαντίδος. Ο είς παρά τω Μαραθώνι. - -85) Τα μυστήρια της Ελευσίνος περιείχον δύο βαθμούς μυήσεως. -Οι το πρώτον μυούμενοι εκαλούντο μ ύ σ τ α ι, οι δ' εκ -δευτέρου μετά έν έτος, ε π ό π τ α ι. Ο μυούμενος έμενε -κατ' αρχάς βεβυθισμένος εις φοβερά σκότη, αφ' ών μετά ταύτα -έβλεπε φως καθαρόν περιλάμπον το άγαλμα της Θεάς. - -86) Ευμολπίδαι, ιερατική τάξις και γένος εν Ελευσίνι, -καταγόμενον απ' Ευμόλπου, αρχαιοτάτου βασιλέως. Και οι κήρυκες -ήσαν επίσης τάξις ιερατική. - -87) Σώζεται κατ' Ανδοκίδου κατηγορία υπό Λυσίου, ότι άτιμος -γενόμενος ο Ανδοκίδης διά των Ερμών την κατηγορίαν, δεν απέσχε -των ιερών. Κατ' αυτήν (δ'. 6, έκδ. Δουκ.), ιερείς και ιέρειαι -όρθιοι, το εσπέρας, και τας φοινικίδας των σείοντες, επρόφερον -την αράν. - -88) Αγρυλή, δήμος της Ερεχθηίδος φυλής παρά το στάδιον. Το -κείμενον φέρει Αγραυλήθεν, εσφαλμένως αντί Αγρυλήθεν, διότι -Αγραυλή δήμος δεν υπήρχεν, Αγραύλιον δ' ήτον μόνον το σπήλαιον -το κατά την βόρειον κλιτύν της Ακροπόλεως. - -89) Δήμος της Ιπποθοοντίδος φυλής, βορείως των Αθηνών επί της -οδού του Μαραθώνος, εις χωρίον Ταττόι. Η τειχισθείσα άκρα -λέγεται Κατσιμίδι. - -90) Ούτως οι νέοι Σπαρτιάται. Ίδ. Λυκούργ. § ΙΣΤ. - -91) Μυρεψός είναι ο κατασκευάζων τα μύρα, ών πολλήν εποιούντο -χρήσιν οι Έλληνες, αλειφόμενοι ου μόνον την κόμην, αλλά το όλον -σώμα. - -92) Εν γένει εις την Ιωνίαν, μάλιστα δ' εις την Μίλητον πρέπον -εις την υφαντικήν των πολυτελών ενδυμάτων. - -93) Έμμετρός τις παροιμία, ής μνημονεύει και αλλαχού ο -Πλούταρχος (Πώς αν τις διακρ. § Ε.) - -94) Ευριπίδης, εν Ορέστη, (στοιχ. 129) περί Ελένης. - -95) Γνωστοτάτη και περίφημος η εν Σικελία φοβερά ήττα των -Αθηναίων. Ίδ. Θουκ. - -96) Υπέκειντο εις την ηγεμονίαν των Αθηναίων, ως σύμμαχοι, -φόρου υποτελείς. - -97) Δειράς, δήμος της Λεοντίδος φυλής. Πιθανώς εις το χωρίον -Κερατιά, εις ού την εκκλησίαν και επιγραφή σώζεται περιέχουσα -το δημοτικόν Δ ε ι ρ α δ ι ώ τ η ς, ού παραφθορά -προφανεστάτη είναι το Κ ε ρ α τ ι ώ τ η ς. - -98) Περίπολοι ήσαν οι από 18 μέχρι 20 ετών νέοι. Ούτοι -εξήρχοντο εις υπερορίους εκστρατείας. - -99) Διά των περί τον Πείσανδρον κατελύθη η δημοκρατία, και τα -πράγματα ανετέθησαν εις πεντακισχιλίους των ευπορωτέρων και -επισημοτέρων πολιτών· εν ονόματι όμως αυτών ήρχον τετρακόσιοι -μόνον, και ούτοι είχον εις χείρας των πάσαν την εξουσίαν. - -100) Στειρία, δήμος της Πανδιονίδος φυλής, κατά την ανατολικήν -παραλίαν της Αττικής, διατηρών το αυτό, όνομα σήμερον, καί τινα -ερείπια. Ούτος ην ο περίφημος Θρασύβουλος, ο ελευθερώσας έπειτα -τας Αθήνας από των τριάκοντα. - -101) Πόλις επίσημος της Παμφυλίας, εις τα νότια της Μικράς -Ασίας, επί του Ευρυμέδοντος ποταμού. - -102) Η Κνίδος ελληνική πόλις της Καριάς, η Κως, νήσος -απέναντι, της Καρίας. - -103) Πόλις εις τον Ελλήσποντον. - -104) Πρωτεύουσα της Λυδίας. - -105) Ήτον τότε εις Καρδίαν, πόλιν της Θρακικής χερσονήσου. - -106) Η Κύζικος, υπεράνω του Ελλησπόντου εις την Ασιατικήν -παραλίαν της Προποντίδος. Η Προκόνησος, νήσος εμπρός της -Κυζίκου. - -107) Εις άλλας εκδόσεις διωρθώθη ν ε ώ ν αντί ν ε κ ρ ώ ν, -αλλά κακώς, διότι επιφέρεται τας ν α υ ς π ά σ α ς -έ λ α β ο ν. Το να κυριεύωσι τους νεκρούς των εχθρών, ήτον παρά -τοις αρχαίοις η μεγίστη της νίκης απόδειξις. - -108) Έ ρ ρ ε ι τ α κ α λ ά· Μ ίν δ α ρ ο ς α π ε σ σ ο ύ α· -π ε ιν ώ ν τ ι τ ώ ν δ ρ ε ς· α π ο ρ έ ο μ ε ς τ ι χ ρ η -δ ρ α ν. - -109) Θρασύλλος, στρατηγός, ο πατήρ του Κριτίου, ενός των λ'. -τυράννων. - -110) Χαλκηδών, πόλις άντικρυ του Βυζαντίου. - -111) Βιθυνία, η ανατολικωτέρα ασιατική επαρχία της Προποντίδος -κατά τον κόλπον της Κίου, και το αρχαίον της επαρχίας όνομα εν -παραφθορά διατηρήσασα εις τα Β ο υ θ α ν ι ά. - -112) Η Χαλκηδών ήτον επί ακρωτηρίου. Την απεμόνου, τειχίζων -τον ισθμόν. Αύτη ήτον μία των πολιορκητικών μεθόδων των -αρχαίων, να περιτειχίζωσι τους πολιορκουμένους. - -113) Επί της Θρακικής παραλίας, εις την Προποντίδα. - -114) Στρατιώται φέροντες πέλτας, μικράς στρογγύλας ασπίδας. - -115) Οι Βυζάντιοι, ήσαν άποικοι των Μεγαρέων. - -116) Ιστορικός. Ίδ. Περικλ. ΚΗ. - -117) Νικητής εις τους αγώνας των Πυθίων. Εις τ' αρχαία πλοία -εκωπηλάτουν συνήθως προς άσμα και προς πρόσταγμά τι κατά ρυθμόν -επαναλαμβανόμενον υπό του λεγομένου κελευστού. - -118) Θεόπομπος, ιστορικός. Ίδ. Λυκ. Λ. - -119) Ο μετά ταύτα είς, ο επισημότερος των τριάκοντα τυράννων, -ήτον και ποιητής. - -120) Ιερείς των Ελευσινίων. - -121) Τ' αρχαία αγάλματα επλύνοντο πολλάκις, μάλιστα δε τα -ξύλινα και χρυσελεφάντινα, διότι τούτο ήτον αναπόφευκτον διά -την διατήρησίν των. Τα Πλυντήρια ήσαν η εορτή καθ' ήν εγίνετο η -περιποίησις αύτη του αγάλματος. - -122) Ούτως ελέγοντο οι ιερείς οι επιτετραμμένοι την -περιποίησιν του αγάλματος. - -123) Απριλίου — Μαΐου. - -124) Ή το χρυσελεφάντηνον του Φειδίου εν τω Παρθενώνι, ή -πιθανώτερον το αρχαίον ξόανον, το καθήμενον (το κυρίως -έ δ ο ς λεγόμενον) εν τω ναώ της Πολιάδος. - -125) Τα τελούμενα εις την Ελευσίνα διά πομπής εξ Αθηνών. - -126) Τατόι. Ίδ. § ΚΓ. - -127) Αύτη η πομπή ούτως ελέγετο, διότι επ' αυτής εψάλλοντο -ύμνοι διονυσιακοί εις τον Ίακχον. - -128) Ο κατ' Αθηνών εκστρατεύων βασιλεύς της Σπάρτης, ο -προσωπικός εχθρός του Αλκιβιάδου. - -129) Τους τελούντας και τους φέροντας τα μυστήρια. - -130) Έξ οβολοί απετέλουν μίαν δραχμήν, ήτις είχε σχεδόν -τριπλασίαν αξίαν της σημερινής. - -131) Ίδ. ανωτ. § I. - -132) Ουχί ο ελευθερωτής των Αθηνών, όστις ήτον υιός του Λύκου. - -133) Θρακική πόλις επί της Προποντίδος, αποικία της Σάμου. - -134) Των θρακικών δηλαδή φυλών, αίτινες ήσαν ανεξάρτητοι και -αυτόνομοι. - -135) Αιγός ποταμοί, μικρός ποταμός και πολύχνιον παρά την -Σηστόν επί του Ελλησπόντου. - -136) Σκυτάλη, ούτως εκαλούντο αι επίσημοι διαταγαί, διότι -εγράφοντο επί χάρτου ειλιγμένου περί ράβδον, ήν διετήρουν οι -έφοροι, και ής ομοίαν ελάμβανον και οι εκστρατεύοντες -στρατηγοί. Μόνον ο έχων αυτήν ηδύνατο ν' αναγνώση την διαταγήν, -ελίσσων αυτήν περί την ιδίαν σκυτάλην. - -137) Ίδ. βίον Νικίου. - -138) Ίδ. Νουμ. Κ. Α. Η θυγάτηρ του Νουμά ήτον η Πομπιλία, -νυμφευθείσα Μάρκιον, τον υιόν του Μαρκίου, του προτρέψαντος τον -Νουμάν να δεχθή τον θρόνον. - -139) Το υδραγωγείον τούτο, Μάρκιον καλούμενον (Aqua Marcia), -συνετέλεσεν ο Δήμαρχος Lucius Marcius Titius Rex. - -140) Γάιος Μάρκιος Ρουτίλιος, το όλον όνομα. - -141) Censor, Τιμητής το δεύτερον εν έτει 489 α. κ. Ρ'., 85 -π.X. - -142) Virtus εκ του vir, ανήρ. - -143) Κατά τα 499 π. Χ. Το αυτό έτος απέθανεν ο Ταρκύνιος. - -144) Δικτάτωρ των Ρωμαίων ήτον τότε ο Αυλός Ποστούμιος Άλβος. - -145) Ίδε τον χρησμόν εν Προδ. Α., 66. «Πολλοί εν Αρκαδίη -βαλανηφάγοι άνδρες έασιν». Οι Αρκάδες περιγράφονται ως -ημιάγριοι, εις τα όρη και τα δάση διαιτώμενοι εκ των -αρχαιοτάτων χρόνων. Είχον δ' αρχαιότατα πέμψει αποικίας εις -Ιταλίαν. - -146) Ως ήμερον θεωρούμενον διότι φέρει τα γλυκά βαλανίδια, τα -χρησιμεύοντα εις τροφήν των ζώων, και αυτών των ανθρώπων. - -147) Υδρόμελι, δριμύ γινόμενον διά ζωμού βαλάνων. Ίδ. Πλούτ. -Συμπόσ. Δ, 5, και Ησυχ. 7. Δ ι ά β α λ ον, ήν ο Κοραής -ευφυώς διορθοί εις Δ ι ά β ά λ αν ο ν. - -148) Ο ιξός κατεσκευάζετο τότε, φαίνεται, εξ επί τινος της -δρυός. - -149) Την 13 Ιουλίου. - -150) Κατά Διον. Αλικ. και Τ. Λίβιον, ωνομάζετο Βετουρία, και -Ουολουμνία ελέγετο η γυνή του. - -151) Αδελφός του Πουβλ. Βαλερίου Πουπλικώλα, γέρων σεβάσμιος -όστις όταν η Βουλή παρεσπόνδισεν, εγκατέλιπε το βουλευτήριον, -κηρυττόμενος δημοσίως εναντίον της απάτης ταύτης. - -152) Τον στρατιωτικόν χιτώνα. - -153) Κατ' αλλάς γραφάς Μ α ρ κ ί ο υ αντί Λ α ρ κ ί ο υ - -154) Σωτήρ, ο Πτολεμαίος Α, 323 π. Χ. — Καλλίνικος, ο Σέλευκος -Β, 247 — Φύσκοων, ο Πτολεμαίος II, 145, διότι ήτον προγάστωρ -και πεφυσημένος το σώμα. — Γρυπός ο Αντίοχος εν Συρία, 125. — -Ευεργέτης, ο Πτολεμ. Γ, 246. — Φιλάδελφος, ο Πτολεμ. Β', 284. — -Ευδαίμων, ο Βάττος δεύτερος, ηγεμών της Κυρήνης. — Δώσων, ως -μέλλων πάντοτε να δώση, αλλά μη δίδων. — Αντίγονος Β'. εκ -Μακεδονίας, 233. — Λάθυρος, ως έχων όγκον ή ακροχορδόνα ως -λαθούριον εις το πρόσωπον, ο Πτολεμ. Θ'. - -155) Ίσως Δ ι α δ η μ ά τ ο ν, κατά την συνήθη λατινικήν -κατάληξιν, ως τα πωγωνάτος, βαρβάτος, κτλ. - -156) Coler, ταχύς. - -157) Procul, μακράν. - -158) Υστερογεννής Post, ύστερον. - -159) Vopiscus = αγνώστου ή αμφιβόλου παραγωγής. - -160) Sulla, Sylla Sula. ίσως ωχρός εκ του Sil, της ώχρας, ή -σιμός, εκ του Silus. — Νίγρος, μέλας. — Ρούφος, πυρρός, — -Καίκος, τυφλός. — Κλώδιος, χωλός. - -161) Ουελίτραι, ήδη Βελέτρι, πόλις των Ουολόσκων. - -162) Της πανώλους. - -163) Τον στρατολογικόν. - -164) Δηλαδή τους εκ του λαού όσοι ήσαν υπό την προστασίαν του, -καλλιεργούντες τα κτήματά του. - -165) Το επόμενον έτος 263 α. κ. Ρ'. - -166) Το ιμάτιον ήτον το επί του χιτώνος ένδυμα. - -167) Ο κατήγορος του Σωκράτους. - -168) Οι δήμαρχοι είχον το δικαίωμα, παρά την θύραν καθήμενοι -της Βουλής ν' ακούωσι τας συζητήσεις. - -169) Aediles, κατ' αρχάς βοηθοί των δημάρχων, έχοντες την -αστυνομίαν των οικοδομών, των οδών, του σίτου κτλ. - -170) Την Ταρπηίαν πέτραν υπό το Καπιτώλιον. - -171) Nundinæ, εκ του Nono die, εννάτη ημέρα. - -172) Οι Αντιάται είχον συλλάβει τα παρά του Γέλωνος πεμπόμενα -τοις Ρωμαίοις σιτοφόρα πλοία, και αιχμαλωτίσει τους ναύτας. Οι -Ρωμαίοι έπεμψαν προς αυτούς πρεσβείαν επί ματαίω, και τότε -εξεστράτευσαν και επέτυχον του ποθουμένου. - -173) Ιδίως ο Μάνιος, Ουαλέριoς. - -174) Λόχος Centuria. Φυλή Tribus. Λόχοι υπήρχον 193, και εις -αυτούς ην διηρρημένον το πλήθος κατά περιουσίας, ώστε αι -πλουσιώτεραι τάξεις εξήσκουν εν αυτοίς πάσαν επιρροήν. Φυλαί δ' -ήσαν τότε 21, και έπειτα ηυξήθησαν εις 38. Εν αυταίς ήσαν -κατατεταγμένοι πάντες αναμίξ, πλούσιοι και πτωχοί, ώστε οι -τελευταίοι, ως πολυπληθέστεροι, ήσαν και επικρατέστεροι. - -175) Ο Δήμαρχος Δέκιος διισχυρίσθη ότι διά των στρατιωτών -τούτων ήθελε να υποτάξη την Ρώμην. - -176) Υπέρ αυτού εκηρύχθησαν 9 φυλαί, και 12 κατ' αυτού. - -177) Αφίδιος, κατ' άλλας ορθοτέρας γραφάς. Άττιος παρά Λιβίω -και Δ. Αλικαρνασσεί. - -178) Ο ειπών είναι ο Ηράκλειτος, ως αναφέρει και Αριστοτ. -(Πολιτ. Ε, 1') και αυτός ο Πλούταρχος αλλαχού (Π. Λοργ. § 9. -Ερωτ. § 11.). Το χωρίον είναι πεζόν. - -179) Οδύσσ. Δ, 246. - -180) Η Εστία ήτον άσυλον. Εις αυτήν εκάθησεν ως ικέτης. - -181) Η πομπή αύτη ήτον η των ludi magni circenses, των -αγομένων προς τιμήν του Καπιτωλίου Διός. - -182) Furcifer, Δικρανοφόρος, κύλων. - -183) Hoc age. Ίδ. Νουμ. ΙΔ. - -184) Thensæ (του ν προ του σ μεταβληθέντος εις σ κατά τον -ελληνικόν κανόνα) ήσαν αργυραί ή ελεφάντιναι άμαξαι, φέρουσαι -των θεών αγάλματα. - -185) Αυτεξούσιος. - -186) Αποικία από Ταρκυνίου Σουπέρβου, κληθείσα κατά την -ομηρικήν Κίρκην, ήτις υπετίθετο ότι ενταύθα κατώκει. - -187) Σχεδόν 5 ώρας. - -188) «Ά ρ α σ α τ η ν α φ' ι ε ρ ά ς α φ ή κ ε ν.» Ως -και ο Κοραής παρατηρεί, συγχέει ενταύθα δύω παροιμίας ο -Πλούταρχος· διότι, έλεγον «ιεράν» μίαν των αγκύρων ήν έρριπτον -τελευταίαν, και οπότε πάσα άλλη ελπίς εξέλειπεν. Έλεγον δε -πάλιν «κ ι ν ε ί ν τ η ν α φ' ι ε ρ ά ς», υπονούντες γ -ρ α μ μ ή ς, επί των παιζόντων πεττούς. Ήτον δ' η ι ε ρ ά -η μέση του πεττείου γραμμή, αφ' ής τον έσχατον πεττόν εκίνει ο -ηττώμενος, δι' ό και η παροιμία ελέγετο επί των εν κινδύνοις -εις τα έσχατα προσφευγόντων. - -189) Ομήρ. Οδύσσ. Φ. 1, όπου φέρεται «Τη δ' αρ» αντί «Τω δ' -αρ» - -190) Ομ. Οδ. Σ, 178, όπου όμως άλλως ο στίχος φέρεται, και -είτε εκ λήθης, είτε εξ άλλου αντιγράφου έγραψεν ούτως ο -Πλούταρχος. - -191) Ομ. Οδύσσ. 1, 339. - -192) Αυτ. 299. - -193) Ομ. Ιλιάδ. Α, 188 - -194) Ομ. Ζ. 162. - -195) Ουολουμνίαν λέγει, την γυναίκα του Κοριολάνου Διονύσιος ο -Αλικαρνασσεύς, την μητέρα αυτού καλών Ουατουρίαν. Ίδ. και §Δ. - -196) Ίδ. Βίον Ρωμύλου, § ΙΘ. - -197) Ανηγέρθη ο ναός της Γυναικείας Τύχης επί της λ α τ ι ν ι κ ή ς -ο δ ο ύ (via latina), τετρακισχίλια βήματα μακράν -της πόλεως, εις αυτήν εκείνην την θέσιν εφ' ής ο Κοριολάνος -επραΰνθη υπό της μητρός του. Αύτη δε υπήρξεν η πρώτη του ναού -ιέρεια. - -198) Το χωρίον ενταύθα φαίνεται βεβλαμμένον, και η έννοια -βεβιασμένη. - -199) Φιλόσοφος. Ίδ. Ρωμύλ. ΚΗ. - -200) Βίος Νουμά, § ΙΒ. Κατ' άλλους επένθησαν τον Μάριον όλοι -οι Ρωμαίοι· και πάλιν κατ' άλλας ειδήσεις εγκατεβίωσεν αυτός -μέχρις εσχάτου γήρως παρά τοις Ουολούσκοις. - -201) Τούτο, εν ώ εξεστράτευον κατά των Ρωμαίων, δι' ό και υπ' -αυτών κατεστράφησαν. - -202) Θουκ. Bιβλ. Ε. - -203) Ο Αλικαρνασεύς, Βιβλ. II, 1. - -204) Άγνωστος συγγραφεύς· ίσως ο Συρακούσιος. Τινές υπέλαβον -γραπτέον ο Ίων, εννοούντες τον Χίον ιστοριογράφον. Ίδ. Β. Θησ. -§ Κ. - -205) Εκ Ταρσού, στωικός φιλόσοφος, ζήσας εν Αθήναις επί -Καίσαρος, και πολλά περί φιλοσοφίας συγγράψας, εξ ών ουδέν -διεσώθη. - -206) Ίδ. Βίον Κοριολ. § ΙΕ. - -207) Διονύσιος ο νεώτερος. Τούτον έρριψεν εν έτει 357 π. Χ. -Δίων, ο γυναικάδελφος του πατρός του Διονυσίου του προσβυτέρου, -τον δε Δίωνα ο Αθηναίος Κάλλιππος, δολοφονηθείς και αυτός, μετά -έν έτος. Επανήλθε δ' ο νεώτερος Διονύσιος εν έτει 346 π. Χ. εκ -Λοκρών των εν Σικελία, παρ' οίς είχε καταφύγει, και επιπεσών -εις τας Συρακούσας, τας εκυρίευσε. - -208) Πιθανώς υιόν του πρεσβυτέρου Διονυσίου, και Αριστομάχης -της αδελφής του Δίωνος. - -209) Οι Συρακούσιοι ήσαν άποικοι των Κορινθίων από του έτους -732 π. Χ. - -210) Κλεωμεναί, πόλις μεταξύ Άργους και Κορίνθου - -211) Θεόπομπος, ιστορικός. Ίδ. Λυκούργον Λ. - -212) Έφορος, ομοίως. Ίδ. Θεμιστ. § ΚΖ. Τίμαιος, ομοίως, ίδε -Λυκούργον § Α. - -213) Κατά Διόδωρον τον εθανάτωσεν αυτός ο Τιμολέων εν τη αγορά -και ολίγον μετά τούτο εξελέγη στρατηγός. - -214) Λεωσθένης, στρατηγός των Αθηναίων εις τον Λαμιακόν -πόλεμον, επιτυχών μεν κατ' αρχάς κατ' Αντιπάτρου, είτα δε κατά -κράτος ηττηθείς και φονευθείς εις της Λαμίας την πολιορκίαν. - -215) Εκ των Λοκρών των εν Σικελία. - -216) Της Περσεφόνης. - -217) Της Δήμητρος και της Περσεφόνης. - -218) Τον Απόλλωνα. - -219) Το μέρος εις ό εχρησμοδότει η Πυθία ήτον χάσμα, εις ό -κατέβαινον, ως φαίνεται εκ του χωρίου τούτου. - -220) Κατά το Μεταπόντιον. - -221) Υπό του Πλούτωνος, όστις την ενυμφεύθη. - -222) Ούτως ελέγετο δώρον την τρίτην ημέραν του γάμου υπό του -νυμφίου διδόμενον εις την νύμφην, αφ' ού αυτή εφαίνετο εμπρός -του αποβαλούσα της κεφαλής το κάλυμμα. - -223) Νάσος ή Ορτυγία, μία των πρωτίστων συνοικιών των -Συρρακουσών. - -224) Εν Καλαβρία, εις το στενόν της Μεσσήνης. - -225) Πόλις μεταξύ Μεσσήνης και Κατάνης, οικισθείσα, κατά -Διόδωρον, υπ' αυτού τον Ανδρομάχου. Διατηρεί το αρχαίον όνομα. - -226) Ίδ. βίον Λυκούργ. § Α. - -227) Η Φοινικική πίστις, Punica fides, ήτον παροιμιακή, επί -κακού, παρά τοις αρχαίοις. - -228) Ο μεν Κάλλιππος είναι του Δίωνος ο φονεύς, ο δε Φάραξ -αλλαχόθεν άγνωστος. Ίδ, βίον Δίωνος, περί το τέλος. - -229) Άδρανος, πόλις εις τους πρόποδας της Αίτνης, υπό -Διονυσίου του πρεσβυτέρου κτισθείσα. - -230) Ώρας 17. - -231) Ταγματάρχαι. - -232) Μίαν και ημίσειαν ώραν. - -233) Του Αδράνου, όστις φαίνεται ότι ήτον πολεμικός Θεός, ο -επιχώριος Άρης. - -234) Μάρκος, κατά τον Διόδωρον. Φαίνεται δ' ότι είναι το αυτό -όνομα. - -235) Εν έτει 313 π. Χ. - -236) Την αποτρόπαιον ταύτην εκδίκησιν ενήργησαν οι Λοκροί, -παρ' οίς επί πολύ είχε διατρίψει ο Διονύσιος. Κατ' Αιλιανόν δ' -εβασάνισαν τας θυγατέρας αυτού, διά βελονών τρυπώντες αυτάς υπό -τους όνυχας μέχρις ού απέθανον, και τα οστά αυτών εις κόνιν -συνέτριψαν εν ιγδίω, και τας σάρκας αυτών διαλύσαντες -κατέφαγον! - -237) Μαθητής του Αριστοτέλους, συγγράψας περί μουσικής. - -238) Διά να δείξη ότι δεν έχει όπλα. - -239) Εν Κορίνθω βεβαίως, όταν έγινεν εκεί η γενική των Ελλήνων -συνέλευσις, η αναγορεύσασα τον Φίλιππον στρατηγόν. - -240) Ο κυνικός. - -241) Ο Φίλιστος, στρατηγός και συγγραφεύς Συρακούσιος επί των -δύο Διονυσίων. Ο δε Λεπτίνης άγνωστος. Ίσως αδελφός Διονυσίου -του πρεσβυτέρου. - -242) Αλαβάστρινα μυροφόρα αγγεία. - -243) Θούριοι, πόλις ιταλική, εις τον κόλπον της Τάραντος. Η -αρχαία Σύβαρις. - -244) Βρέττιοι, πόλις ιταλική της Καλαβρίας, μη εξελληνισθείσα. - -245) Πόλις μεταξύ Κατάνης και Συρακουσών. - -246) Χιλίων δραχμών, αίτινες αντιστοιχούσι προς τετρακισχιλίας -των σημερινών. Αντί των στεφάνων κατά την εποχήν εκείνην έδιδον -αυτάς τας ποσότητας. - -247) Ίδε ΙΣΤ, 2. - -248) Η Μεσσήνη επί της Σικελίας, κείται κατάντικρυ του Ρηγίου, -κειμένου εις τον πορθμόν επί της ιταλικής ακτής. - -249) Τους Κορινθίους, διότι άποικοι αυτών ήσαν οι Συρακούσιοι. - -250) Επιπολαί, άκρα τραχεία και σχεδόν απρόσβατος προς βοράν -των Συρακουσών, οχυρωθείσα επί Διονυσίου του πρεσβυτέρου, και -συνδεθείσα μετά της πόλεως. - -251) Σικελός ιστοριογράφος, εξακολουθήσας του Φιλίστου την -ιστορίαν. - -252) 6,000,000 των τότε 24,000,000 των νυν δραχμών. - -253) Ιμέρα, πόλις Σικελική, επί ποταμού ομωνύμου. Η δε νίκη -εγένετο κατά το αυτό έτος της εν Θερμοπύλαις και Σαλαμίνι, το -480 π. Χ. - -254) Πόλις της βορείας Σικελικής παραλίας. - -255) Δηλαδή το μέρος της Σικελίας το υποκείμενον εις τους -Καρχηδονίους. - -256) Λιλύβαιον, ακρωτήριον και πόλις εις την δυτικήν πλευράν -της Σικελίας. - -257) Νέμεια, ό αγώνες οι τελούμενοι εις την Νεμέαν, ου μακράν -της Κορίνθου, προς τον ναόν του Διός· και Ίσθμια οι αγώνες οι -τελούμενοι εις τον Κορινθιακόν ισθμόν, περί τον ναόν του -Ποσειδώνος. - -258) Περί τας αρχάς Ιουνίου. - -259) Κατά Λιόδωρον τον Σικελιώτην (ΙΣΤ, 80) 2500 - -260) Την επαρχίαν δηλαδή της Σικελιακής Μεσσήνης. - -261) Τινές προτείνουσιν Ι ε τ ό ν, φρούριον της Σικελίας -παρά τον Κρίμηυον. - -262) Οι Φωκείς, υπό των Αμφικτυόνων εις πρόστιμόν τι μέγα -καταδικασθέντες, και μη δυνηθέντες να πληρώσωσιν αυτό, -ελεηλάτησαν τον ναόν των Δελφών, Εκ τούτου προήλθεν ο δεκαετής -ιερός πόλεμος, όν κατέπαυσε Φίλιππος ο Μακεδών εν έτει 344 π. -Χ. Αρχηγοί των Φωκέων ήταν αλληλοδιαδόχως ο Φιλόμηλος, ο -Ονόμαρχος, ο Φαύλλος και ο Φάλαικος. - -263) Δηλαδή εζωγραφημένας διά της βαφής ήτις εξάγεται εκ του -οστράκου της πορφύρας. - -264) Ήλεκτρον ήτον μέταλλον εκ χρυσού και αργύρου μεμιγμένον. - -265) Πόλις άγνωστος της Σικελίας, δι' ό και γράφουσί τινες -Καυλωνίαν ή Γαλερίαν. - -266) Λοχαγός του ιππικού. - -267) Παρωδία της Ευριπίδου Μηδείας στοιχ. 214, όπου η Μήδεια -λέγει κλητικώς: «Κ ο ρ ί ν θ ι α ι γ υ ν α ί κ ε ς, ε ξ ή λ θ ο ν -δ ό μ ω ν», το δ' ε ξ ή λ θ ο ν ενικώς εις πρώτον -πρόσωπον, περί εαυτής, εν ώ ενταύθα ο Εύθυμος ευφυώς το -παρώδησεν εις τρίτον πληθυντικόν πρόσωπον, εφαρμόζων αυτό εις -τους Κορινθίους. - -268) Οι Συρακούσιοι φαίνεται ότι ήσαν τότε άξιοι των όσων -έπασχον, διότι ηθικώς ήσαν τόσον εξηχρειωμένοι, ώστε -εξεδικούντο επί γυναικών και παρθένων, φονεύοντες αυτάς διά -δικαστικής ανοσιουργίας. - -269) Άλαβον γράφουσί τινες, διότι ούτω καλούμενον σικελικόν -ποταμόν αναφέρει ο Πτολεμαίος. Κατ' άλλας γραφάς, Άμβολον. - -270) Τινά χειρόγραφα φέρουσι «Λύκου.» - -271) Λευκανία, επαρχία της κάτω Ιταλίας. - -272) Αι εκκλησίαι του δήμου συνήρχοντο πολλάκις εις τα θέατρα, -ως τούτο, κατά τους μεταγενεστέρους χρόνους εγίνετο και εν -Αθήναις. - -273) Άραγε αντί α π α χ θ ε ί ς, δεν είχε το κείμενον -α π α γ χ θ ε ί ς, λέγον ότι ζων εκρεμάσθη, και ορίζον ούτω τις -ήτον η ήν υπέστη ποινή των ληστών; - -274) Ακράγας, την σήμερον Grigenti, πόλις περιέχουσα αξιόλογα -λείψανα αρχαίων μνημείων. Γέλα, την σήμερον Terra nuova, -αμφότεραι, εις την μεσημβρινήν παραλίαν της νήσου. - -275) Δηλαδή την επί του Πελοποννησιακού πολέμου εκστρατείαν -του Νικίου, εφ' ής δεινώς ηττήθησαν οι Αθηναίοι. - -276) Ελέα, πόλις της Λευκανίας, εν τη κάτω Ιταλία, άποικος των -Φωκαέων. - -277) Η νήσος του Αιγαίου, η Ζέα. - -278) Ο υιός του Κόνωνος, Αθηναίος στρατηγός. - -279) Εξ αγνώστου χωρίου. - -280) Επίθετον του έρωτος. - -281) Θέλει να είπη, πόση χάρις επί των έργων του. - -282) Ποιητής Κολοφώνιος, κατά τα 400 π. Χ. γράψας ποίημα -επικόν, επιγραφόμενον Θηβαΐς. - -283) Διονύσιος, ζωγράφος περίφημος, εφάμιλλος του Πολυγνώτου. - -284) Κολοφών, πόλις της Ιωνίας εν τη μικρά Ασία. - -285) Ίδ. Ραγκ. Ιστορ. της αρχ. καλλιτεχνίας, Τόμ. Α'. σ. 478 - -286) Δηλ. της αυτομάτου τύχης, της μη βοηθουμένης υπ' -ανθρωπίνης φρονήσεως. - -287) Ίδ. ανωτ. ΚΓ. - -288) Πόλις εις τα βόρεια κειμένη της Σικελίας. - -289) Η Αττική μνα ήτον 100, η δε σικελική 40 αττικών δραχμών. - -290) Εξ Ομήρ. Ιλιάδ. Ω. 630. - -291) Στίχος εξ αγνώστου τραγικού χωρίου. - -292) Ο Αβδηρίτης φιλόσοφος, ακμάσας περί Ολ. 72. - -293) Και εξ ετέρου χωρίου του Πλουτάρχου (Περί εκλελοιπ. -χρηστηρίων § 17), και εκ Κικέρωνος (Epist. ad C. Cassium) -εξάγεται ότι κατά το δόγμα του Δημοκρίτου και του Επικούρου, -εφέροντο εκ του περιέχοντος αέρος προς τους ανθρώπους είδωλά -τινα, ή εικόνες, χρηστά ή πονηρά, αποτελούντα τας φαντασίας και -τας ιδέας αυτών. - -294) Ο Πυθαγόρας, φεύγων την πατρίδα του Σάμον, διότι -ετυραννείτο υπό του Πολυκράτους, ήλθεν εις Ιταλίαν, και -εσύστησεν εν Κρότωνι την φιλοσοφικήν αυτού σχολήν. Οι Ρωμαίοι -συγγραφείς τω αποδίδουσιν ως υιόν τον Μάμερκον. - -295) Γλυκύς. - -296) Ίδ. βίον Νουμά. § Α. - -297) Aedilitas. - -298) Augures, οιωνοσκόποι. Την οιωνοσκοπίαν έλαβον οι Ρωμαίοι -παρά των Τυρρηνών. - -299)Υιός Σελεύκου του Καλλινίκου, βασιλεύσας της Συρίας κατά -τα έτη 246 — 210 π. Χ. - -300) Οι πελέκεις, ή πελεκυφόροι, lictores, ήταν σωματοφύλακες -διδόμενοι έξ μεν εις τους στρατηγούς, δώδεκα δ' εις τους -υπάτους. - -301) Ούτω και ο Τίτ. Λίβιος. Κατ' άλλους Μνάσων. - -302) Όθεν παρ' ημίν η κάλτσα. Η λέξις δε ουχί λατινική, αλλά -του σικελικού ελληνισμού. - -303) Δηλαδή γεωγραφικών θέσεων, προς δυσμάς, ανατολάς κ.τ.λ. - -304) Κατά Τ. Λίβιον εξελέγη ύπατος εν έτει 572 α. κ, Ρ. (182 -π. Χ.), και εξεστράτευσε κατά το επιόν έτος. - -305) Από του ποταμού της Γενούης, μέχρι Μονάκου. - -306) Έχοντος τρεις παλμούς, τρία ζεύγη κωπίων. - -307) Φίλιππον τον Γ', πατέρα του Περσέως. - -308) Τον Πολιορκητήν. - -309) Ίδ. Κοριολ. ο ΙΑ. - -310) Πλοία φορτηγά. Ο Ωρεός, πόλις ές την βορείαν παραλίαν της -Ευβοίας. - -311) Πλοία πολεμικά, πέντε σειράς κωπών έχοντα. - -312) Κατ' άλλους Ελίμεια ή Ελιμεία, ενικώς, πόλις της -Μακεδονίας, υπό την Απολλωνίαν. - -313) Δαρδανείς, έθνος Θρακικόν κατά την Μοίσιαν, την νυν -Σερβίαν, μεταξύ Ορβήλου και Σκόδρου. - -314) Έθνος Γερμανικόν κατά τας όχθας του Δουνάβεως. - -315) Κατά την άνω Αλβανίαν. - -316) De divinatione I, 46. - -317) Α μ ί π π ο υ ς τους λέγουσιν ο, Θουκυδίδης και ο -Ξενοφών, και ήσαν πεζοί συνοδεύοντες τους ιππείς, και έτοιμοι -ν' αναβώσι τους ίππους αυτών, άμα των ιππέων τις έπιπτε (page). - -318) Οι Μαιδοί, έθνος Θρακικόν πλησίον της Μακεδονίας (Στράβ. -318). Εις τα χειρόγραφα φέρεται κακώς Μ η δ ι κ ή ν. - -319) Χ ι λ ί ο υ ς, λέγει το κείμενον, υπονοούν τους -στατήρας. Είχε δ' ο χρυσούς στατήρ 2 δραχμών βάρος καν 20 -δραχμών αξίαν. - -320) Ο Τ. Λίβυος (33) λέγει άνευ ασπίδος, διά να μη κοιμώνται -όρθιοι επ' αυτών. Τότε ενεωτέρισε και ως προς την αλλαγήν των -φυλακών. - -321) Οι και εφεκτικοί λεγόμενοι, και ζητητικοί και σκεπτικοί -φιλόσοφοι, οι του Πύρρωνος οπαδοί. - -322) Ναός του Απόλλωνος. Αλλ' ως πόλις της Μακεδονίας, -αναφέρεται υπό Στεφάνου του Βυζαντίου. - -323) Αναφέρεται και υπό Λιβίου, 44, 32. - -324) Ημίσεια ώρα. - -325) Λέγει τον Πύθιον Απόλλωνα, εις ού το ιερόν ην το -επίγραμμα αναγεγραμμένον. - -326) Ο Ξεναγόρας λοιπόν εύρε το κάθετον ύψος του Ολύμπου 6096 -πόδας υπέρ το Πύνθιον. Το δ' ότι τα υψηλότερα βουνά και αι -βαθύτεραι θάλασσαι δεν υπερβαίνουσι τους 6000 πόδας -αποδείκνυται εσφαλμένον υπό των νεωτέρων καταμετρήσεων. - -327) Πόλις της Πιερίας εν Μακεδονία, επί του Θερμαϊκού κόλπου. - -328) Ο Τ. Λίβιος (Μ Δ, 37) δεν συμφωνεί προς ταύτα τα περί της -εκλείψεως. - -329) Μακεδονικάς λόγχας μακράς 11, ή 15 πήχεις. - -330) Μικράς στρογγυλάς ασπίδας. - -331) Την Πύδναν, ως είπεν εν ΙΣΤ. - -332) Ίδ. Φαβ. Μάξ. ΙΘ. - -333) Ίδ. και T. Liv. 44. Duac cohoriæ a parte Romanorum -erant, Peligna et Maruccina. - -334) Την τρίτην περίπου μετά μεσημβρίαν. - -335) Μόλις 17 ετών. - -336) Οι Κρήτες είχον παρά τοις αρχαίοις κακήν υπόληψιν ως -ψεύσται. «Κρήτες αεί ψεύσται» έγραφεν ο Επιμενίδης 500 έτη π. -Χ. και τον στίχον αυτού αναφέρει ο απόστολος Παύλος. - -337) Τους εν Σαμοθράκη λατρευομένους Καββείρους, οίτινες υπό -των Ελλήνων εθεωρούντο ως αυτοί οι Διόσκουροι. - -338) Σάγρας, ποταμός της Μεγάλης Ελλάδος, ρέων διά της χώρας -των Λοκρών. Ενταύθα οι Λοκροί, μυρίους έχοντες στρατιώτας, -ενίκησαν κατά κράτος τους Κροτωνιάτας, έχοντας 130,000, και -αυθημερόν έφθασε της νίκης η είδησις εις Ολυμπίαν, Σπάρτην, -Κόρινθον και Αθήνας. - -339) Και εις Μυκάλην της εν Πλαταιαίς κατά Μήδων έπρεπε να -ειπή. Ίδ. Πολυαίνου. Στρατηγημ. Α, 33. - -340) 20,000 στάδια αποτελούσι χιλίας ώρας. - -341) Των Καββείρων δηλαδή ως ανωτέρω ο Περσεύς εκάθησεν -ικέτης. - -342) Ακρωτήριον εις τα βόρεια της Σαμοθράκης. - -343) Ως γνωστόν ο Φειδίας έπλασεν εν Ολυμπία χρυσελεφάντινον -το άγαλμα του Διός, όν περιγράφει μεγαλοπρεπώς ο Όμηρος, Ο -Αιμίλιος λοιπόν εννόει ότι πρώτος διέγραψεν αυτόν ο Όμηρος, και -την περιγραφήν εκείνου ότι συνεπλήρωσεν ο Φειδίας. - -344) Τινές υπώπτευαν υπερδεκαπλάσια. - -345) Λιμήν και πόλις της Ηπείρου, επί των συνόρων της -Ιλλυρικής Μακεδονίας. - -346) Τον Τίβεριν. - -347) Πλοίον δεκαέξ ζεύγη κωπίων έχον, κτήμα του βασιλέως -Περσέως. - -348) Είδος ποτηρίων, εχόντων σχήμα κέρατος, κατά μίμησιν των -αρχαιοτάτων χρόνων, ότε τα κέρατα των ζώων εχρησίμευον ως -ποτήρια. Εντεύθεν, κατ' Αθήναιον (ΙΑ, 476) και το κεράσαι. - -349) Οδοιπορικόν. Διετήρησα την λέξιν του κειμένου, ως -κατάλληλον ίνα μείνη εν χρήσει, εκφράζουσα το γαλλικόν marche. - -350) Αντιγονίδες, Σελευκίδες και Θηρίκλεια, εκπώματα, ούτως -ονομασθέντα τα μεν από των δύο βασιλέων, τα δε από του -κατασκευάσαντος αυτά Θηρικλέους του Κορινθίου (Αθήν. ΙΑ, 222, -και 470.) - -351) Ιλιάδ. Ω. 525-533. - -352) Το νοτιανατολικόν ακρωτήριον της Ιταλίας, την σήμερον -Brindisi. - -353) Τον θρησκευτικόν. - -354) Carcere, η φυλακή, και του Σικελικού Κάρκαρον. - -355) Την των τιμητών, Censores. - -356) Εις το κείμενον εγράφετο Λικίννιος Φιλόνεικος, ως αν η -δευτέρα λέξις ήτον της πρώτης επίθετον. Αλλ' ο Κοραής έγραψε Λ. -και Φιλόνεικος, διότι του Φιλονείκου τούτου μνημονεύει ο -Πλούταρχος και εν πολιτ. παραγγέλμ. §. 14. - -357) Ο ιστορικός, Ίδ. Λυκ. Α. - -358) Ο στρατηγός των Λακεδαιμονίων, όστις επί Πελοποννησ. -πολέμου εστάλη εις Συρακούσας και κατέστρεψε τους Αθηναίους. - -359) Τιμολ. §. ΙΑ. - -360) Επαινετός μάλιστα διά τούτο είναι ο Τιμολέων. Δεν τον -κατέβαλε της τύχης καταφορά· αλλ' εβαρυθύμει δι' ό,τι περιείχε -στυγερόν και ανόσιον η ιδία αυτού πράξις, ήν τω υπηγόρευσεν -ηρωισμός πατριωτικός. - -361) Σύβαρις, πόλις της Ιταλίας, διαβόητος διά την τρυφηλότητά -της. - -362) Στρατηγός Αθηναίος, νέους εισαγαγών κανόνας εις την -τακτικήν. - -363) Στρατηγός των Λακεδαιμονίων, ο φονευθείς εις την εν -Αργινούσαις ναυμαχίαν. - -364) Ο Στρατηγός του Αλεξάνδρου. - -365) Τιμόθεος, υιός του Κόνωνος, και Χάρης, στρατηγοί των -Αθηναίων. - -366) Ευριπ. Ικέτ. 864. - -367) Νικομήδην λέγει τούτο εν Αποφθέγμασι. - -368) Πολιτικήν μερίδα. - -369) Λεοντιάδας, γράφει ο Ξενοφών. - -370) Ακρόπολιν των Θηβών. - -371) Επί Θρασυβούλου, μετά τον Πελοποννησιακόν πόλεμον, κατά -των τριάκοντα τυράννων. - -372) Μία των ανωτάτων αξιών εν Θήβαις. - -373) Η προ της Ελευσίνος πεδιάς, όθεν διέρχεται η οδός προς -τας Θήβας. - -374) Μέλλων, κατά Ξενοφώντα. - -375) Σ τ ά λ ι κ α ς, λέγει το κείμενον, ό οι σχολιασταί -εξηγούσιν ως πασσάλους εφ' ών στηρίζουσι τα θηρευτικά δίκτυα. -Ίσως δε γενικώς τους θηρευτικούς πάλους. Σταλίκια ονομάζει η -συνήθεια τους οροθετικούς πασσάλους. - -376) Ανώτατον ιερατικόν αξίωμα. - -377) Οι αρχαίοι δεν εκάθηντο, αλλ' ήταν κατακεκλιμένοι εις τας -τραπέζας. - -378) Ότε επεκράτει το δημοκρατικόν πολίτευμα εν Θήβαις, οι -ανώτατοι άρχοντες της πολιτείας ήσαν τρεις, καλούμενοι -Βοιωτάρχαι. - -379) Ούτως ωνομάζοντο οι υπό των Σπαρτιατών εις ξένας πόλεις -πεμπόμενοι διοικηταί. - -380) Τα των Βοιωτών φρονούντων. - -381) Πλαταιαί η νυν Κόκλα. Θεσπιαί, το Ερημόκαστρον. - -382) Τανάγρα, το Κακοσάλεσι, άντικρυ της Ευβοίας, μεταξύ -Αττικής και Βοιωτίας. - -383) Όπου σήμερον το χωρίον και μοναστήριον της Σκριπούς. - -384) Διαίρεσις του σπαρτιακού στρατού. - -385) Πλησιάζουσαν εις την Ορχομενίαν, προς τα βορειανατολικά. - -386) Την Κωπαΐδα λίμνην, εις ήν εκρέει ο Μέλας, ενούμενος μετά -του Κηφισού. - -387) Το υπέρ τον Ορχομενόν όρος. - -388) Ο Πλούταρχος, καίτοι ιερεύς του Απόλλωνος φαίνεται όμως -εφεκτικός. - -389) Ίδ. Κάμιλλ. § . . . - -390) Ο γνωστός Αρκάς ιστορικός, υιός του Λυκόρτα. Ο αριθμός -των αποτελούντων την μόραν φαίνεται ότι δεν ήτον -προσδιωρισμένος. - -391) Ίδ. Λυκούργ. §ΣΤ. - -392) Δηλαδή των συνδεδεμένων διά στενωτάτων δεσμών φιλίας. - -393) Φυλάς και φρατρίας, υποδιαίρεσιν των φυλών, γένη. - -394) Ιλιάδ. Β. 363. - -395) Εν Βοιωτία και Φωκίδι ελατρεύετο ιδίως ο έρως, και -ετελούντο τα ε ρ ώ τ ι α. Ο έρως ούτος ην η θερμή φιλία των -νέων προς τους άνδρας παρ' ών εδιδάσκοντο τα μαθήματα και -ελάμβανον τα παραδείγματα της αρετής και ανδρείας. Ως πρότυπον -δε της τοιαύτης φιλίας προύκειτο αυτοίς ο Ηρακλής και ο Ιόλαος. -Τον άμωμον της φιλίας ταύτης χαρακτήρα ανεγνώρισεν, ως -κατωτέρω, αυτός ο Φίλιππος, ο εχθρός των Θηβαίων. - -396) Ο Λάιος, πατήρ του Οιδίπου, ήρπασε τον Χρύσιππον υιόν του -Πέλοπος. - -397) Την Αρμονίαν. - -398) Λεύκτρα, χωρίον εις την Βοιωτίαν, ου μακράν των Πλαταιών. - -399) Περί Μενοικέως ίδ. Ευριπ. Φοινίσσας. Περί Μακαρίας ίδ. -Ευριπ. Ηρακλείδ. Τα περί Φερεκύδου αλλαχόθεν άγνωστα. - -400) Ίδ. Θεμιστοκλ. §. ΙΓ - -401) Ο λιμήν της Βοιωτίας, άντικρυ της Χαλκίδος, όθεν -εξέπλευσαν οι Έλληνες κατά της Τρωάδος. Ίδε βίον Αγησιλ. - -402) Παραστάται (Ζευγίται εις το κείμενον) λέγονται οι πλησίον -αλλήλων ιστάμενοι στρατιώται· επιστάται δ' οπίσω αλλήλων. - -403) Αρχάς δεκεμβρίου. - -404) Το Καλαμάκι εις τον Ισθμόν της Κορίνθου. - -405) Πόλις της Θεσσαλίας. - -406) Τον πατέρα του μεγάλου Αλεξάνδρου. - -407) Δηλαδή αγαθήν Τύχην. - -408) Ίδ. και Αλκιβ. Δ. - -409) Τούτο σημαίνει ασπιδοφόρος. Ελέγετο δ' ούτω χλευαστικώς -διά τον μακρόν και δασύν πώγωνά του, όστις εκάλυπτε το στήθος -του ως ασπίς. (Αριστοφ. Εκκλησ. 71 και Σχολ.) - -410) Των Θεσσαλών Αχαιών. - -411) Η έκλειψις συνέβη κατά το έτος 364 ή 365 π. Χ. - -412) Ιστορικός. Ίδ. Τιμολ. ΙΕ. - -413) Εκ του Mars, του Άρεως. - -414) Ιστορικός, Ίδ. Φάβ. Μάξ. ΙΘ. - -415) Sorex Soricem, εκ του αιολικού Ύραξ, ο μυς. - -416) Άλλοι γράφουσι Βιρδόμαρος· ούτω και οι πλείστοι των -Ρωμαίων συγγραφέων Virdomares ή Viridomares. Το δε Βριτόμαρτος -είναι εξελληνισμός κατά την Βριτόμαρτυν, την θυγατέρα του Διός. - -417) Μεταξύ Μεδιολάνου και Πλακεντίας. - -418) Ίδ. Β. Νουμά. - -419) Ίδ. Ρωμύλ. - -420) Ίδ. Ρωμύλ. - -421) Ferire. - -422) Ασσάριον ή Ας, ίσον αιγινητικώ οβολώ ή 1 2[3 του αττικού -οβολού. - -423) Ελλείπει ο αριθμός. - -424) Ιδέ Παύλ. Αιμύλ. - -425) Ίδ. §. Α. - -426) Την Νεάπολιν, Νώλα, πόλις της αυτής επαρχίας. - -427) Τριακοσίους λέγει το κείμενον. Αλλ' ο Κοραής προσέθηκεν -την λέξιν χ ι λ ί ο υ ς κατά Liv. ΧΧΙΙΙΙ, 46. - -428) Πλοία έχοντα πέντε σειράς κωπίων. - -429) Το χωρίον τούτο εις το κείμενον έχει πολλά τα -αμφιβαλλόμενα. - -430) Ειπών «Δος μοι πα στω, και ταν γαν κινήσω». - -431) Πολύσπαστος μηχανή είναι η έχουσα πολλούς κοχλίας -(μακαράδες). - -432) Όργανον έγχορδον, τριγωνικόν, είδος άρπης. - -433) Το τάλαντον ήτον βάρος είκοσι οκάδων περίπου. - -434) Μηχανή βέλη τοξεύουσα. - -435) Τον εκατόγχειρα γίγαντα. - -436) Το χωρίον φαίνεται παρεφθαρμένον. Ίδ. Πολύβ. ΙΙ. 270. -Αθήν. ΙΔ, 634. - -437) Mέρoς της διαίτης των αρχαίων ήτον ν' αλείφωνται διά -μύρων. - -438) Ο λόγος ούτος είναι 2:1. - -439) Ακρέλλας κατά Λίβ. XXIV, 35. - -440) Ηλιακόν ωρολόγιον. - -441) Μετά του Ιδομενέως κατά του Ιλίου εκ Κρήτης -συνεκστρατεύσαντος, υιού Μολιού και Μέλφιδος. - -442) Ο Ρωμαϊκός τύπος του ονόματος του Οδυσσέως, ίσως και εις -ελληνικήν τινα διάλεκτον ανήκων. - -443) Αι εκκλησίαι του δήμου πολλαχού εγίνοντο εις τα θέατρα. - -444) Ίδ. Φάβ. Μάξ. ΙΘ. - -445) Πίνδ. Πύθ. Β. αρχ. - -446) Απόσπασμα της απολεσθείσης τραγωδίας, της επιγραφομένης -Λικύμνιος. - -447) Δηλαδή, πενιχρόν. - -448) Ovatio. - -449) Βακχικού αλαλαγμού. - -450) Oves εκ του ενικού Ovis ουχί Ova, σημαίνον τα ωά. - -451) Σαυνίται ή Σαμνίται, λαός της μέσης Ιταλίας. - -452) Τρίτης από της ανατολής του ηλίου. - -453) Dicere. - -454) Οι εν Ιταλία Λοκροί, εις την Καλαβρίαν, των Οζολών αποικ. - -455) Lancea, ίσως εκ του λόγχη. - -456) Ιστορικός ζήσας επί Τιβερίου. - -457) Ο αυτοκράτωρ Αύγουστος, γράψας και ιστορίαν. - -458) Πόλις της Ρόδου. - -459) Ίδ. § Α. - -460) Του Αυγούστου. - -461) Ίδ. Ρώμ. ΙΔ. - -462) Ξενοφ. Kυρ. παιδ. Δ, α'. - -463) Eις δράμα μη σωζόμενον. - - - - - - - - - -End of Project Gutenberg's Plutarch's Parallel lives - Volume 3, by Plutarch - -*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK PLUTARCH'S PARALLEL LIVES *** - -***** This file should be named 42700-0.txt or 42700-0.zip ***** -This and all associated files of various formats will be found in: - http://www.gutenberg.org/4/2/7/0/42700/ - -Produced by Sophia Canoni. Thanks to George Canonis for -his major work in proofreading. - - -Updated editions will replace the previous one--the old editions -will be renamed. - -Creating the works from public domain print editions means that no -one owns a United States copyright in these works, so the Foundation -(and you!) can copy and distribute it in the United States without -permission and without paying copyright royalties. Special rules, -set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to -copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to -protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project -Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you -charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you -do not charge anything for copies of this eBook, complying with the -rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose -such as creation of derivative works, reports, performances and -research. They may be modified and printed and given away--you may do -practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is -subject to the trademark license, especially commercial -redistribution. - - - -*** START: FULL LICENSE *** - -THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE -PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK - -To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free -distribution of electronic works, by using or distributing this work -(or any other work associated in any way with the phrase "Project -Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project -Gutenberg-tm License available with this file or online at - www.gutenberg.org/license. - - -Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm -electronic works - -1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm -electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to -and accept all the terms of this license and intellectual property -(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all -the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy -all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. -If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project -Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the -terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or -entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. - -1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be -used on or associated in any way with an electronic work by people who -agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few -things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works -even without complying with the full terms of this agreement. See -paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project -Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement -and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic -works. See paragraph 1.E below. - -1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" -or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project -Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the -collection are in the public domain in the United States. If an -individual work is in the public domain in the United States and you are -located in the United States, we do not claim a right to prevent you from -copying, distributing, performing, displaying or creating derivative -works based on the work as long as all references to Project Gutenberg -are removed. Of course, we hope that you will support the Project -Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by -freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of -this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with -the work. You can easily comply with the terms of this agreement by -keeping this work in the same format with its attached full Project -Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. - -1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern -what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in -a constant state of change. If you are outside the United States, check -the laws of your country in addition to the terms of this agreement -before downloading, copying, displaying, performing, distributing or -creating derivative works based on this work or any other Project -Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning -the copyright status of any work in any country outside the United -States. - -1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: - -1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate -access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently -whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the -phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project -Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, -copied or distributed: - -This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with -almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or -re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included -with this eBook or online at www.gutenberg.org - -1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived -from the public domain (does not contain a notice indicating that it is -posted with permission of the copyright holder), the work can be copied -and distributed to anyone in the United States without paying any fees -or charges. If you are redistributing or providing access to a work -with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the -work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 -through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the -Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or -1.E.9. - -1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted -with the permission of the copyright holder, your use and distribution -must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional -terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked -to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the -permission of the copyright holder found at the beginning of this work. - -1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm -License terms from this work, or any files containing a part of this -work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. - -1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this -electronic work, or any part of this electronic work, without -prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with -active links or immediate access to the full terms of the Project -Gutenberg-tm License. - -1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, -compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any -word processing or hypertext form. However, if you provide access to or -distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than -"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version -posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), -you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a -copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon -request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other -form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm -License as specified in paragraph 1.E.1. - -1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, -performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works -unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. - -1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing -access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided -that - -- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from - the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method - you already use to calculate your applicable taxes. The fee is - owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he - has agreed to donate royalties under this paragraph to the - Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments - must be paid within 60 days following each date on which you - prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax - returns. Royalty payments should be clearly marked as such and - sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the - address specified in Section 4, "Information about donations to - the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." - -- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies - you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he - does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm - License. You must require such a user to return or - destroy all copies of the works possessed in a physical medium - and discontinue all use of and all access to other copies of - Project Gutenberg-tm works. - -- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any - money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the - electronic work is discovered and reported to you within 90 days - of receipt of the work. - -- You comply with all other terms of this agreement for free - distribution of Project Gutenberg-tm works. - -1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm -electronic work or group of works on different terms than are set -forth in this agreement, you must obtain permission in writing from -both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael -Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the -Foundation as set forth in Section 3 below. - -1.F. - -1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable -effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread -public domain works in creating the Project Gutenberg-tm -collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic -works, and the medium on which they may be stored, may contain -"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or -corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual -property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a -computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by -your equipment. - -1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right -of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project -Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project -Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project -Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all -liability to you for damages, costs and expenses, including legal -fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT -LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE -PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE -TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE -LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR -INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH -DAMAGE. - -1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a -defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can -receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a -written explanation to the person you received the work from. If you -received the work on a physical medium, you must return the medium with -your written explanation. The person or entity that provided you with -the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a -refund. If you received the work electronically, the person or entity -providing it to you may choose to give you a second opportunity to -receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy -is also defective, you may demand a refund in writing without further -opportunities to fix the problem. - -1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth -in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS', WITH NO OTHER -WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO -WARRANTIES OF MERCHANTABILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. - -1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied -warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. -If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the -law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be -interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by -the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any -provision of this agreement shall not void the remaining provisions. - -1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the -trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone -providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance -with this agreement, and any volunteers associated with the production, -promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, -harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, -that arise directly or indirectly from any of the following which you do -or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm -work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any -Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. - - -Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm - -Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of -electronic works in formats readable by the widest variety of computers -including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists -because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from -people in all walks of life. - -Volunteers and financial support to provide volunteers with the -assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg-tm's -goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will -remain freely available for generations to come. In 2001, the Project -Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure -and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. -To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation -and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 -and the Foundation information page at www.gutenberg.org - - -Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive -Foundation - -The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit -501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the -state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal -Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification -number is 64-6221541. Contributions to the Project Gutenberg -Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent -permitted by U.S. federal laws and your state's laws. - -The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. -Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered -throughout numerous locations. Its business office is located at 809 -North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887. Email -contact links and up to date contact information can be found at the -Foundation's web site and official page at www.gutenberg.org/contact - -For additional contact information: - Dr. Gregory B. Newby - Chief Executive and Director - gbnewby@pglaf.org - -Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg -Literary Archive Foundation - -Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide -spread public support and donations to carry out its mission of -increasing the number of public domain and licensed works that can be -freely distributed in machine readable form accessible by the widest -array of equipment including outdated equipment. Many small donations -($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt -status with the IRS. - -The Foundation is committed to complying with the laws regulating -charities and charitable donations in all 50 states of the United -States. Compliance requirements are not uniform and it takes a -considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up -with these requirements. We do not solicit donations in locations -where we have not received written confirmation of compliance. To -SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any -particular state visit www.gutenberg.org/donate - -While we cannot and do not solicit contributions from states where we -have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition -against accepting unsolicited donations from donors in such states who -approach us with offers to donate. - -International donations are gratefully accepted, but we cannot make -any statements concerning tax treatment of donations received from -outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. - -Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation -methods and addresses. Donations are accepted in a number of other -ways including checks, online payments and credit card donations. -To donate, please visit: www.gutenberg.org/donate - - -Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic -works. - -Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm -concept of a library of electronic works that could be freely shared -with anyone. For forty years, he produced and distributed Project -Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. - -Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed -editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. -unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily -keep eBooks in compliance with any particular paper edition. - -Most people start at our Web site which has the main PG search facility: - - www.gutenberg.org - -This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, -including how to make donations to the Project Gutenberg Literary -Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to -subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. - |