diff options
Diffstat (limited to 'old/40329-0.txt')
| -rw-r--r-- | old/40329-0.txt | 2455 |
1 files changed, 0 insertions, 2455 deletions
diff --git a/old/40329-0.txt b/old/40329-0.txt deleted file mode 100644 index a9febbb..0000000 --- a/old/40329-0.txt +++ /dev/null @@ -1,2455 +0,0 @@ -The Project Gutenberg EBook of German Philhellinism, by Pavlos Karolidis - -This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with -almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or -re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included -with this eBook or online at www.gutenberg.org/license - - -Title: German Philhellinism - -Author: Pavlos Karolidis - -Release Date: July 25, 2012 [EBook #40329] - -Language: Greek - -Character set encoding: UTF-8 - -*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK GERMAN PHILHELLINISM *** - - - - -Produced by Sophia Canoni - - - - -üumlaut u, ä umlaut a - -Note: The tonic system has been changed from polytonic to -monotonic; otherwise the spelling of the book has not been -changed. Words in italics are included in _, bold words in &. -Footnotes have been converted to endnotes and are included in -(). I have also added explanation of words in endnotes. These -are included in []. - -Σημείωση: Ο τονισμός έχει αλλάξει από πολυτονικό σε μονοτονικό, -κατά τα άλλα έχει διατηρηθεί η ορθογραφία του βιβλίου. Λέξεις -με πλαγίους χαρακτήρες έχουν σημειωθεί με _, ενώ λέξεις με -έντονους με &. Οι υποσημειώσεις έχουν μεταφερθεί στο τέλος του -βιβλίου και περικλείονται σε (). Έχω προσθέσει στο τέλος του -βιβλίου επεξηγήσεις λέξεων. Αυτές έχουν σημειωθεί με []. - - -Ο -ΓΕΡΜΑΝΙΚΟΣ ΦΙΛΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ - - - -ΥΠΟ -ΠΑΥΛΟΥ ΚΑΡΟΛΙΔΟΥ -ΚΑΘΗΓΗΤΟΥ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΕΝ ΤΩ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩ - - -ΕΝ ΑΘΗΝΑΙΣ - -1917 - - - - - -Ο -ΓΕΡΜΑΝΙΚΟΣ ΦΙΛΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ - -ΥΠΟ - -ΠΑΥΛΟΥ ΚΑΡΟΛΙΔΟΥ -ΚΑΘΗΓΗΤΟΥ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΕΝ ΤΩ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩ - - -ΕΝ ΑΘΗΝΑΙΣ -1917 - - - -Οι λόγοι οι δόντες ημίν αφορμήν εις την σύνταξιν και -δημοσίευσιν της μικράς ταύτης πραγματείας είναι οι εξής: -Διδάσκων εν τη ενταύθα Εταιρεία των Φίλων του Λαού την ιστορίαν -του μεγάλου αγώνος και λαβών αφορμήν να ποιήσωμαι λόγον, προς -τοις άλλοις, περί του εν Ευρώπη Φιλελληνισμού ως συντελεστού -σπουδαίου της επιτυχίας του αγώνος τούτου, προήχθην, ως ήτο -επόμενον, να πραγματευθώ και περί του σπουδαιοτάτου και -πρωτίστην εν τω περί Φιλελληνισμού κεφαλαίω της ιστορίας -κατέχοντος θέσιν Γερμανικού Φιλελληνισμού. Η εντεύθεν προκύψασα -παρά πολλοίς των αξιοτίμων ακροατών εντύπωσις κατά τούτο ην -μεγάλη, ότι προκατειλημμένοι ούτοι εκ των καθ' εκάστην εν τω -τύπω κατά κόρον γραφομένων περί των λεγομένων προστατίδων -Δυνάμεων και περί των λαών αυτών ως των μόνων φιλελλήνων, δεν -προσεδόκων ν' ακούσωσιν ότι ο Γερμανικός Φιλελληνισμός ήτο ο -πρώτος και ακραιφνέστατος φιλελληνισμός. Εντεύθεν δ' εξέφρασαν -πολλοί την επιθυμίαν ίνα τα από του βήματος της αιθούσης της -Εταιρείας λεχθέντα υπ' εμού αναγινώσκωνται και εν ευρυτέρω -κύκλω υπό του Ελληνικού λαού. Η τοιαύτη επιθυμία προερχομένη εξ -αγνού και ευγενούς προς την ιστορικήν αλήθειαν και την -ιστορικήν δικαιοσύνην αισθήματος αγάπης μοι εφάνη λίαν εύλογος -και, ως παρά τω λαώ διαφώτισις σπουδαίου μέρους της εθνικής -ιστορίας, υπηρεσία εθνική. Ουδαμώς πάντως πρόκειται ενταύθα -περί των ως μήποτ' ώφειλε εν τοις εσχάτοις καιροίς διαιρούντων -και διχαζόντων το έθνος ημών πολιτικών και εθνικών φρονημάτων -και αισθημάτων ως προς τας σχέσεις αυτού προς εκατέραν των -διαμαχομένων προς αλλήλας συστάσεων των μεγάλων Ευρωπαϊκών -Λαών, αλλά περί συμφέροντος ηθικού, κοινού εις όλους τους -Έλληνας, του συμφέροντος του γινώσκειν δηλονότι και μελετών το -ανεπίληστον [1] ιστορικόν παρελθόν και της κατά μέρος -τουλάχιστον, δια τοιαύτης γνώσεως, διαφωτίσεως της οδού της -κατευθύνσεως της ιστορικής και εθνικής εν τω αχανεί μέλλοντι. -Συμφέρον μέγα του γένους ημών είναι εν τη περί του μέλλοντος -κρίσει αυτού να μη παραπλανάται εκ των συγκρουομένων προς -άλληλα θερμών του παρόντος αισθημάτων, αλλά ν' αποβλέπη προς το -μέλλον τούτο ψυχρώς και απαθώς εν πάση γνώσει και συνειδήσει -της αληθείας. Το μέλλον του κόσμου του ιστορικού ανήκει, ως τα -πάντα ήρξαντο αριδήλως [2] μαρτυρούντα, ουχί εις την -πρωτοβουλίαν των Κυβερνήσεων, αλλ' εις την πρωτοβουλίαν των -λαών. Ακριβώς δ' εν τη διακρίσει λαών και Κυβερνήσεων έγκειται -η ιδιαιτέρα σπουδαιότης της ιστορίας του καθόλου [3] -φιλελληνισμού. - -Εν τη ιστορία του μεγάλου Ελληνικού αγώνος δύο υπήρξαν -εξωτερικοί συντελεσταί εις την ευόδωσιν και τελικήν επιτυχίαν -τούτου: Ο &φιλελληνισμός& ήτο η υπό των λαών της Ευρώπης λόγω -και έργω δειχθείσα προς τον αγώνα συμπάθεια, και η πολιτική και -πολεμική συνδρομή τινων Κυβερνήσεων Ευρωπαϊκών. Εν τω πρώτω -κεφαλαίω, τω της συμπαθείας και ενεργού συνδρομής των λαών εις -τον Ελληνικόν αγώνα, πρωτεύει η Γερμανία, αλλ' εν τω δευτέρω -υστερεί, διότι δεν υπήρχε τότε Γερμανική Κυβέρνησις εθνική, το -εθνικόν φρόνημα και αίσθημα εκπροσωπούσα, αλλά, ως θέλομεν -ιδιαιτέρως πραγματευθή τούτο περαιτέρω, πολλαί κυβερνήσεις -γερμανικαί, ών αι ασθενέστεραι ήσαν αι φιλελληνικαί, η δε -ισχυροτάτη, ήτο η ψευδογερμανική Κυβέρνησις της Αυστρίας, η -τοσούτον απηνώς πολεμία προς τον εθνικόν αγώνα των Ελλήνων, -όσον και προς τον εθνικόν αγώνα των Γερμανών και προς πάντα -καθόλου αγώνα εθνικόν. Ως προς δε τα της πολιτικής και -πολεμικής συνδρομής τινων Κυβερνήσεων, η ευρεία και βαθεία -μελέτη του ευρωπαϊκού πολιτικού ή διπλωματικού μέρους της -ιστορίας του αγώνος πείθει πάντα ότι η μόνη Κυβέρνησις, ήτις -ειργάσθη αληθώς πολιτικώς τε και διπλωματικώς και πολεμικώς, -είναι η Ρωσσία, μόνη δυναμένη να λέγηται ευεργέτις, ουχί -υποκειμενικώς, αλλ' εξ αντικειμένου, ουχί από συμπαθείας και -λόγων οιωνδήποτε αισθηματικών, αλλ' εκ παραδόσεως πολιτικής, -από λόγων ιστορικών, από λογικής πραγμάτων επιβαλλούσης τότε -εις την Δύναμιν ταύτην τοιαύτην πολιτικήν. Πασών των άλλων -μεγάλων Δυνάμεων η ενέργεια, ιδίως της Αυστρίας και Αγγλίας, -έτι δε και της Γαλλίας, υπήρξεν επί έτη αντίδρασις ενεργητική ή -παθητική εναντίον της Ρωσσικής ενεργείας, αγών προς ματαίωσιν -της Ρωσσικής υπέρ των Ελλήνων ενεργείας. Αυτή δ' η πολιτική -έπεισεν επί τέλους δύο των Δυνάμεων τούτων, την Αγγλίαν και την -Γαλλίαν, να συμπράξωσι μετά της Ρωσσίας ουχί χάριν της Ελλάδος -αυτής, αλλά διότι, και δι' άλλας αιτίας και διά την ισχυράν -επίδρασιν του καθόλου φιλελληνισμού, δεν ηδύναντο ν' -αντιπράξωσιν εις τας ενεργείας τας Ρωσσικάς. Ο πολυθρύλητος -Άγγλος φιλέλλην πολιτικός Γ. Κάννιγκ επί έτη εδέσμευσε την -Ρωσσικήν ενέργειαν διά μυρίων λοξοδρομικών κινήσεων εν τοις -κρισιμωτάτοις του αγώνος καιροίς, τέλος δ' ηνώθη μετά της -Ρωσσίας ίνα επιτηρή και περιστείλη εντός στενοτάτων ορίων την -Ρωσσικήν ενέργειαν. Η Γαλλία προσεχώρησεν εις τον Αγγλορωσσικόν -σύνδεσμον, ίνα διασπάση και τον σύνδεσμον τούτον, ως -απροκαλύπτως ωμολόγησε προς την Αυστριακήν Κυβέρνησιν ο Γάλλος -πρωθυπουργός Βιλλέλ, προσθέτων ότι «πρέπει τις ενίοτε &να -συμβιβασθή μετά του κακού& ίνα επιτύχη του αγαθού». Πάσαι αι -ενέργειαι αι Αγγλικαί και Γαλλικαί εν τη «τερατώδει» κληθείση -υπό του Μετερνίχου εν τω Ελληνικώ ζητήματι ενώσει των τριών -Δυνάμεων, απέβλεπον προς αυτόν τον σκοπόν, να μη επιτρέψωσιν -εις την Ρωσσίαν ίνα προφάσει ενεργείας υπέρ Ελλάδος επενέγκη -την πτώσιν του Οθωμανικού Κράτους. Η εν Ναυαρίνω ναυμαχία δεν -ήτο έργον των Κυβερνήσεων, αλλά του ναυάρχου Κοδριγκτώνος, -&όστις διά τούτο ακριβώς απεδοκιμάσθη και επέμφθη εις δίκην.& Η -δε ναυμαχία εκείνη, ως λέγει αληθέστατα ο Πρόκες, κατά τρίχα -δεν ήθελε προαγάγει την λύσιν του ελληνικού ζητήματος, αν μη -εγίνετο ο Ρωσσοτουρκικός πόλεμος τω 1828-29. Ο Βασιλεύς Κάρολος -I ήτο προσωπικώς λίαν φιλέλλην και εδείχθη προσωπικώς ευεργέτης -της Ελλάδος· αλλ' η Γαλλική πολιτική δεν έπαυε του να είναι -διπρόσωπος εν ταις υπέρ Ελλάδος επιβεβλημέναις αυτή ενεργείαις, -και εν αυτή έτι τη εις Πελοπόννησον στρατεία. Η δε Αγγλική -ειργάσθη πάντοτε και μετά τον πόλεμον του 1828-29, ίνα -περιστείλη όσον ήτο δυνατόν τα υπέρ της Ελλάδος αποτελέσματα -του πολέμου εκείνου. Μόνον δε η εσωτερική ηθική δύναμις του -αγώνος και η αίγλη η ηρωική, ήν περιεβλήθη, και η μετά της -τοιαύτης ιδιότητος του αγώνος συνδεομένη ηθική ισχύς του -ευρωπαϊκού φιλελληνισμού κατίσχυσαν, εν ώ μέτρω ήτο δυνατόν, -των επιβούλων ενεργειών της πολιτικής και εδέσμευσαν εις το -άρμα του Φιλελληνισμού και της Ρωσσίας Αγγλίαν και Γαλλίαν. -Συνελόντι ειπείν [4], δύο δυνάμεις, πλην της τρίτης ή μάλλον -πρώτης, της αλκής [5] του Ελληνικού, συνετέλεσαν εις την -επιτυχίαν του ελληνικού αγώνος, ο φιλελληνισμός και η Ρωσσική -πολιτική. Περί πάσης άλλης ευρωπαϊκής πολιτικής εν τω Ελληνικώ -αγώνι τούτο μόνον δύναται να ρηθή, ότι ήτο φανερά η κεκρυμμένη -επίβουλος αντενέργεια εναντίον της Ρωσσικής πολιτικής. Και -όμως, και η πολιτική αύτη, ένεκα της ηθικής δυνάμεως του εξ -ιδέας προελθόντος αγώνος και του παρομαρτούντος [6] αυτώ -φιλλεληνισμού, συνέπραττεν αφανώς και αδήλως, αλλά πραγματικώς, -παρά την γνώσιν και την θέλησιν των δρώντων, εις την -επικράτησιν της Ρωσσικής πολιτικής, διότι αύτη και εξ -αντικειμένου μόνον και τυχαίως έστω και συμπτωματικώς ήτο -φιλελληνική εν τοις πράγμασιν αυτοίς. Καθόλου δε περί της -ευρωπαϊκής πολιτικής και διπλωματίας εν τω ελληνικώ αγώνι είναι -αδύνατον εν παντί βήματι να μη αναμνησθή τις των ρημάτων του -μεγάλου Γερβίνου: «Εάν η ελληνική επανάστασις δεν είχε -χαρακτήρα ούτω τραγικόν, εάν η φρικώδης σοβαρότης των πολιτικών -αγώνων και των παντοειδών συμφορών και καταθλίψεων δεν εξηρτάτο -εκ του ιδιοτρόπου παιγνίου των ισχυρών, ήθελε τις επιχειρήσει -να γράψη τα διπλωματικά μέρη της ιστορίας ταύτης ώσπερ σάτυραν -χλευαστικήν· διότι σπανίως εν τω μυστηριώδει μίτω της ιστορίας -τοσούτον φανερώς εφάνη το δίκτυον, σπανίως δε εγένετο δήλον -πόσον &ασθενείς& και &ευτελείς& είναι αι δυνάμεις αι ιθύνουσαι -τοσούτον συχνά τας μεγάλας τύχας των λαών». Ταύτα ο Γερβίνος -περί του διπλωματικού παράγοντος του ελληνικού αγώνος. Πάντη -αντιθέτως έχουσι τα του ετέρου ευρωπαϊκού παράγοντος, του -Φιλελληνισμού. - - - -Α' ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΦΙΛΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ ΚΑΘΟΛΟΥ - - - -Ο &φιλελληνισμός& και ως πράγμα και ως όνομα, είναι προϊόν -πνευματικόν της νεωτέρας ευρωπαϊκής ιστορίας. Εν τη αρχαία -Ελλάδι &φιλέλλην& εκαλείτο ου μόνον ο φίλος των Ελλήνων ξένος -(ως ο Άμασις της Αιγύπτου), αλλά και Έλλην φιλογενής, ιδίως δε -ο την ελληνικήν παίδευσιν καλλιεργών και προστατεύων, όπως ο -των Συρακοσίων ηγεμών Ιέρων. Εντεύθεν δε το όνομα εσήμαινεν, -όπως και το &φιλαθήναιος& και το &Ελληνικός&, και τον -πεπολιτισμένον άνθρωπον. Και εν τοις Ρωμαϊκοίς δε χρόνοις το -όνομα εδίδετο εις τους καλλιεργούντας την ελληνικήν παίδευσιν -και τον ελληνικόν πνευματικόν βίον Ρωμαίους (Σκηπίωνα, -Φλαμινίνον), και μάλιστα εις Αυτοκράτορας, οίοι Αδριανός, -Μάρκος Αυρήλιος, Γαλλιηνός. Το όνομα μετά τους Ρωμαϊκούς -χρόνους λησμονηθέν, ανεφάνη μετά πολλούς αιώνας εν τοις -νεωτέροις χρόνοις, κατά την περίοδον της καλουμένης -&Αναγεννήσεως& (Renaissance), από του 14 και 15 μ. Χ· δηλονότι -αιώνος. Η διά της &Αναγεννήσεως& αρξαμένη μεγάλη προς την -αρχαίαν ελληνικήν γλώσσαν, φιλολογίαν, τας καλάς τέχνας και -σύμπαντα τον ελληνικόν πνευματικόν βίον αγάπη παρήγαγε κατά -φυσικήν συνεφέλκυσιν ιδεών και αισθημάτων αγάπην τινά και προς -παν απ' ευθείας ή εμμέσως προς το αρχαίον ελληνικόν -συνδεόμενον, κατά φυσικήν δε και λογικήν ακολουθίαν και προς -τους νεωτέρους Έλληνας. Ο τοιούτος ελληνισμός ήκμασε προ πάντων -εν Γερμανία, ένθα οι μεγάλοι ηγέται της ελληνικής παιδεύσεως -και τα ονόματα αυτών έτι μετεποίουν εις ταυτόσημα ελληνικά (ο -Δεσιδέριος μετωνόμασεν εαυτόν Έρασμον, ο Ραϊχλίνος Καπνίωνα, ο -Σβάρζερτ Μελάγχθονα), αλλ' υπήρχε και εν Ιταλία τουλάχιστον -κατά τον 15 και 16 αιώνα. Αλλ' ο τοιούτος φιλελληνισμός ο -ευρωπαϊκός κυρίως εν Γερμανία εστράφη θετικώς προς το υπό το -Οθωμανικόν Κράτος Ελληνικόν και έλαβε κατά μικρόν σάρκα και -υπόστασιν πολιτικήν αποβλέπουσαν εις την πολιτικήν -αποκατάστασιν των νέων Ελλήνων. Η κοιτίς του νέου τούτου μετά -τον πνευματικού συνημμένου πολιτικού, ούτως ειπείν, -φιλελληνισμού είναι η Γερμανία, εντεύθεν δε ο Γερμανικός -φιλελληνισμός κατέλαβεν έξοχον θέσιν κατά τον μέγαν υπέρ -ελευθερίας ελληνικόν αγώνα. - - - -Β' Ο ΓΕΡΜΑΝΙΚΟΣ ΦΙΛΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ - - - -Ο Γερμανικός φιλελληνισμός διαφέρει και υπερέχει ηθικώς και -πνευματικώς τον εν πάσαις ταις άλλαις ευρωπαϊκαίς χώραις, -διαρκούντος του αγώνος, παραχθέντος φιλελληνισμού κατά τούτο, -ότι είναι ο αρχαιότερος διαρκέστερος, ακραιφνέστερος [7], -εγκαρδιώτερος, από φρονημάτων βαθυτέρων και αισθημάτων -υψηλοτέρων και μάλλον πεφωτισμένων προελθών, ο εις μείζονας -θυσίας και χρημάτων και αίματος υποβολών εαυτόν και πλέον -καρποφόρος, ως ηθική και πνευματική δύναμις, αποβάς. Διαφέρει -δε και κατά τούτο ότι προϋπήρχε της επαναστάσεως και -συνετέλεσεν ηθικώς εις την έκρηξιν αυτής, ενώ ο των άλλων χωρών -φιλελληνισμός προήλθεν εκ του αγώνος αυτού· έτι δε μάλλον -διαφέρει του των άλλων χωρών φιλελληνισμού κατά τούτο, ότι έχει -χαρακτήρα καθολικώτερον πνευματικόν, ενεργώς νοερόν, ενώ ο της -άλλης Ευρώπης, προελθών κυρίως από των φοβερών συμφορών της -επαναστάσεως, έχει χαρακτήρα μάλλον αισθηματικόν και -χριστιανικώς φιλάνθρωπον. Ο Γερμανικός φιλελληνισμός, ο -εξεγερθείς ισχυρότατος, σφοδρότατος άμα τη αρχή του αγώνος και -μετασχών των πρώτων μαχών (εν Θερμοπύλαις μόλις ένα μήνα μετά -την έναρξιν του αγώνος παρά τον γενναίως μαχόμενον Αθανάσιον -Διάκον έπεσαν ικανοί φιλέλληνες Γερμανοί, εν οίς και ο από -ευγενούς οίκον Χολσταϊνικού καταγόμενος Βάλδεμαρ Κουάλεν), είχε -χαρακτήρα καθολικής ιδεώδους &φιλανθρωπίας& εν τη παρά τοις -αρχαίοις σημασία του ονόματος, της αγάπης δηλονότι προς παν το -εν τω ανθρωπίνω βίω και ιστορία μέγα και ευγενές. Ο Γερμανικός -φιλελληνισμός, δεν προήλθεν απλώς από φιλανθρώπου συμπαθείας -προς τας συμφοράς των σφαζομένων, αιχμαλωτιζομένων, -εξανδραποδιζομένων θυμάτων του αγώνος, ούτε απλώς από θαυμασμού -προς τα ηρωικά έργα των γενναίων μαχητών της ελευθερίας· υπό -τούτων επερρώσθη προϋπάρχων αυτών· προήλθε δε από βαθείας -αγάπης, θαυμασμού και λατρείας προς τα ονόματα Έλληνες και -Ελλάς, προς την αρχαίαν Ελλάδα, προς την Χριστιανικήν Ελλάδα, -προς το Έθνος όπερ εν ονόματι των προγόνων αυτού εξεγειρόμενον, -παρίστατο εις την σκηνήν του πολιτικού κόσμου μετ' αξιώσεων και -δικαιωμάτων αποκαταστάσεως εις την παλαιάν αυτού δόξαν και -εύκλειαν. Εντεύθεν ο Γερμανικός φιλελληνισμός ήτο ποιητικός άμα -και πρακτικός, ποιητικός εν τη προς την ιδέα και το ιδεώδες -πτήσει, πρακτικός εν τη προς επιτυχίαν του αγώνος ενεργώ -συμπράξει· ιδεώδης άμα και πραγματικός, ιδεώδης εν τη αντιλήψει -και τω ενθουσιασμώ, πραγματικός εν τη εθελοθυσία [8]. -Παραδείγματα τοιούτου φιλελληνισμού ήσαν λίαν σπάνια εκτός της -Γερμανίας (οίον το του Λόρδου Βύρωνος και του Συνταγματάρχου -Στάνχοπ εν Αγγλία καί τινων Αμερικανών εν ήττονι βαθμώ). Και -ενώ εν ταις λοιπαίς πεπολιτισμέναις χώραις μέχρι τον 1824-25 -αραιά μόνον απαντώσι παραδείγματα φιλελληνισμού, η Γερμανία από -του 1821 εμφανίζεται ως μεγάλη κοιτίς και φλογερόν εργαστήριον -φιλελληνισμού· Πανεπιστήμια, Ακαδήμειαι, Σύλλογοι επιστημονικοί -είνε τα κέντρα της μεγάλης φιλελληνικής κινήσεως και ενεργείας, -καθηγηταί δε και η Ακαδημαϊκή νεότης είναι οι κυριώτατοι -πράκτορες της τοιαύτης κινήσεως. Εκείνο, όπερ ο λόρδος Γράνβιλ -είπε τω 1873 τοις φοιτηταίς Αγγλικών πανεπιστήμιων, ότι η -Ακαδημαϊκή νεότης εδημιούργησε την νέαν Ελλάδα, αληθεύει κυρίως -περί της Ακαδημαϊκής νεότητος της Γερμανικής. Ποιηταί και -ποιήτριαι, λόγιοι πάσης τάξεως, συγγραφείς και δημοσιογράφοι, -πολιτειολόγοι και μυθιστοριογράφοι, βασιλείς και βασιλόπαιδες, -στρατηγοί και στρατιώται, εστρατεύοντο πάντες υπέρ του -ελληνικού αγώνος. - -Αλλ' ενταύθα ευρίσκεταί τις πάντως προ της εξής απορίας και -ερωτήσεως: Πώς ούτως εχόντων των πραγμάτων η Γερμανία δεν -μετέσχεν ως κράτος του υπέρ ελευθερίας αγώνος των Ελλήνων και -κατέλιπε το έργον τούτο εις κράτη υποδεέστερα αυτής κατά την -ηθικήν ρώμην και ζέσιν του φιλελληνισμού; Πώς η Γερμανία ή το -Γερμανικόν Κράτος δεν εγένετο Δύναμις ευεργέτις της Ελλάδος, -όπως η Αγγλία, η Γαλλία, η Ρωσία; Αι τοιαύται ερωτήσεις είναι -καθ' εαυτάς αρκούντως σοβαραί και πείθουσιν ημάς ίνα, πριν ή -προχωρήσωμεν εις την περαιτέρω παράστασιν και αφήγησιν του -Γερμανικοί φιλελληνισμού, λύσωμεν το ούτω προβαλλόμενον ημίν -ζήτημα. - -Και λοιπόν απαντώντες εις την άνω ερώτησιν, λέγομεν ότι κατά -τον χρόνον, καθ' όν ο πυρσός του γερμανικού φιλελληνισμού, -αναρριπισθείς εν αρχή του αγώνος, μετεποίησε πάσαν την -διανοουμένην και αισθανομένην Γερμανίαν απ' άκρου εις άκρον εις -κάμινον φλεγομένην πυρός φιλελληνικού, κράτος Γερμανικόν ή -Γερμανία ως κράτος και δύναμις πολιτική δεν υπήρχεν. Αι μεγάλαι -ελπίδες και προσδοκίαι του Γερμανικού λαού, του τοσούτον -ενθουσιωδώς και ηρωικώς αγωνισαμένου υπέρ ελευθερίας εναντίον -του Ναπολεοντείου Γαλλικού ζυγού και λαβόντος παρά των ηγεμόνων -αυτού πανδήμους υποσχέσεις και επαγγελίας περί πολιτικής -ενότητος και περί συγκροτήσεως κράτους Γερμανικού ηνωμένου, -εψεύσθησαν δεινώς, και τον καταλυθέντα του Ναπολέοντος ζυγόν -διεδέξατο ο απολυταρχικός της ιεράς Συμμαχίας ζυγός· και το -χείριστον, εν τη δημιουργηθείση τω 1815 Γερμανική πολυαρχία, εν -τη λεγομένη Γερμανική ομοσπονδία των πολλών μεγάλων, μεσαίων -και μικρών Κρατών η Αυστρία, το κράτος το μέγιστον και -ισχυρότατον, το έχον την προεδρίαν εν τω ομοσπονδιακώ συμβουλίω -των κρατών των Γερμανικών και την ηγεσίαν εν τη εξωτερική -πολιτική της ομοσπονδίας, ήτο, κατά πνεύμα και το αίσθημα το -εθνικόν, το ήκιστα πάντων γερμανικόν. Και είχε μεν το κράτος -τούτο γερμανικόν πληθυσμόν ικανώς ισχυρόν και είχεν επίσημον -γλώσσαν την γερμανικήν, αλλ' εν πάσι τοις άλλοις κεφαλαίοις του -πολιτικού και πνευματικού βίου των Γερμανών ήτο ου μόνον το -ήκιστα γερμανικόν, αλλά και το μάλιστα πολέμιον προς την -Γερμανίαν ως λαόν και έθνος. - -Εν τω πολυσυνθέτω τούτω πολιτικώ μουσείω εθνών και λαών η μόνη -δύναμις η συνέχουσα τα πάντα ήτο η δυναστική ενότης και ο -κύριος χαρακτήρ του Κράτους ήτο δυναστικός, πολεμιώτατος προς -πάσαν αρχήν εθνότητος ως δύναμιν διαλυτικήν του Κράτους. -Εντεύθεν η Αυστρία ήτο η γενομένη αιτία της ματαιώσεως πάσης -προς πολιτειακήν ελευθερίαν και εθνικήν ενότητα του Γερμανικού -έθνους, του ζητούντος αμφότερα ταύτα, ως αντάλλαγμα των μεγάλων -αυτού εθνικών πολέμων των ετών 1813-15, ενεργείας των άλλων -Γερμανικών Κυβερνήσεων και των πολιτικών και των εθνικών ηγετών -και αντιπροσώπων της εθνικής ιδέας του γερμανικού λαού. Αι δε -διαβόητοι αρχαί της Ιεράς Συμμαχίας του 1815, ών επετήδευε την -θερμήν προστασίαν και φρούρησιν, ήσαν απλώς προσχήματα προς -καταπολέμησιν ουχί των ανατρεπτικών πολιτικής και κοινωνικής -τάξεως επαναστατικών αρχών, ως προσεποιείτο ότι επίστευεν, αλλά -της εθνικής ιδέας των Γερμανών. - -Ο απέναντι του εξωτερικού κόσμου διερμηνεύων την πολιτικήν -ταύτην Γερμανός το γένος πρίγκηψ Μετερνίχος, αρχιγραμματεύς της -αυτοκρατορίας, εκήρυττεν εξ ίσου ως απλά γεωγραφικά ονόματα και -γεωγραφικούς όρους τα ονόματα Ελλάς, Ιταλία και Γερμανία· και -ήσαν αυτώ αι περί εθνικής ενότητος ιδέαι των Γερμανών και πάντα -τα εθνικά ζητήματα των Γερμανών τοσούτον μισητά όσον και τα των -Ιταλών και των Ελλήνων. Την δε εν τω ελληνικώ αγώνι -μισελληνικωτάτην αυτού πολιτικήν υπηγόρευεν αυτώ προ πάντων ο -φόβος Ρωσοτουρκικού πολέμου ο δυνάμενος να προέλθη εκ του -αγώνος εκείνου, πολέμου δυναμένου να λάβη ευρείας διαστάσεις -και να περιπλέξη και την Αυστρίαν, καθ' όν χρόνον το Κράτος -τούτο στρατιωτικώς και οικονομικώς εν τοιαύτη διετέλει -καταστάσει, ώστε εκ τοιούτου τινός πολέμου ζημίας μόνον και -καταστροφάς ηδύνατο ν' αναμένη. Αλλ' η Αυστριακή αύτη πολιτική -εύρισκε στήριγμα και εκτός των ορίων του Αυστριακού Κράτους. Η -Αγγλική πολιτική των χρόνων εκείνων διηυθύνετο υπό του -διαβοήτου μαρκησίου Λονδονδέρρυ του διά δηλητηριώδους -διπλωματικού καλάμου καταπολεμούντος τον ελληνικόν αγώνα και -ενισχύοντος την Μετερνίχειον μισελληνικήν πολιτικήν εν Γερμανία -και εν Ευρώπη διά συνεννοήσεων διηνεκών και συνεντεύξεων προς -τον Αυστριακόν αρχιγραμματέα. Αλλά και η Ρωσική πολιτική του -αυτοκράτορος Αλεξάνδρου Α' απεκήρυξεν εν αρχή τον ελληνικόν -αγώνα ως έχοντα την αυτήν αρχήν προς τα εν Ιταλία και εν -Ισπανία ανατρεπτικά κινήματα· και ότε δε τάχιστα διέγνω τον -χαρακτήρα αυτού τον αληθή, και πάλιν εν ταις πολιτικαίς -ενεργείαις αυτού υπέκυψεν εις τας υποβολάς και εισηγήσεις της -Αυστριακής πολιτικής. Μετά δε της Ρωσίας και Αυστρίας -συνετάσσετο και η μισελληνικήν πολιτικήν μετερχομένη τότε -Γαλλία. Εν Γερμανία το κράτος, το δεύτερον μετά την Αυστρίαν -ερχόμενον ως προς το μέγεθος και την ισχύν, ήτο το Πρωσσικόν, -όπερ απέναντι της Αυστρίας, μεθ' ής συνετάσσετο σύμπασα η -Ευρώπη τω 1821-22, δεν ηδύνατο ν' ακολουθήση πολιτικήν -ελευθέραν φιλελληνικήν. Και όμως η πολιτική της Πρωσσίας απ' -αρχής του ελληνικού αγώνος ήτο κατ' ουσίαν φιλελληνική. Καθ' όν -χρόνον ο Μετερνίχος τον ελληνικόν αγώνα εχαρακτήριζεν ως έργον -ψεύδους και απάτης καταδεδικασμένον αρχήθεν εις αποτυχίαν ως -πάντα τα έργα του σκότους και του ψεύδους, την δε ενδεχομένην -επιτυχίαν αυτού ως μεγίστην συμφοράν εν Ευρώπη, ο δε περίφημος -Γεντζ ο βοηθός αυτού, εκείνος του πολιτικού βίου του οποίου, -κατά Γερβίνον, εκάστη σελίς απεκάλυπτε και έν αίσχος, εκάλει -τους Έλληνας φυλήν καταχθονίαν, και εν Αγγλία δε ο Λονδονδέρρυ -εκήρυττεν ότι ο αγών ο ελληνικός είχε την αυτήν αρχήν και -χαρακτήρα, όν τα εν τη λοιπή Ευρώπη ανατρεπτικά κινήματα, και -ότι εκ της επιτυχίας του αγώνος τούτου χάος μόνον και κυκεών -πολιτικός και ηθικός ηδύνατο να προκύψη, άτε μη εχούσης της -ελληνικής φυλής ουδέ δυναμένης να παραγάγη εξ εαυτής στοιχείον -πολιτικής αναγεννήσεως· και ότι Αγγλία και Ευρώπη σύμπασα -ησθάνοντο την ανάγκην να διαμαρτυρηθώσιν ισχυρώς εναντίον πάσης -σκέψεως και αποπείρας της διά Ρωσοτουρκικού πολέμου -αντικαταστάσεως εν Ευρώπη οθωμανικού κράτους δι' Ελληνικού· -κατά τον χρόνον, λέγομεν, εκείνον μόνη κυβέρνησις μεγάλης -Δυνάμεως ευρωπαϊκής συνηγορούσα υπέρ του ελληνικού αγώνος ήτο η -Πρωσσική. Και ενώ τα επίσημα φύλλα της Πρωσσικής κυβερνήσεως, -από φόβου συγκρούσεως προς την Αυστρίαν, τους Έλληνας εθεώρουν -αθώα θύματα πλάνης, η Πρωσσική Κυβέρνησις ου μόνον εν τη προς -την Ρωσικήν περί των ελληνικών πραγμάτων εγκύκλιον απαντήσει -αυτής επεδοκίμαζε την δι' ευρωπαϊκού συνεδρίου ως ευρωπαϊκού -ζητήματος λύσιν του ελληνικού ζητήματος, αλλά και δι' -υπομνήματος συνταχθέντος υπό του εν τω Υπουργείω των Εξωτερικών -συμβούλου Αγκιλλών (βραδύτερον Υπουργού των Εξωτερικών) -συνηγόρει υπέρ των ελληνικών δικαίων. Το υπόμνημα τούτο -συνταχθέν κατά Ιούλιον 1821 συμφώνως προς το πνεύμα της υπό του -πρωθυπουργού της Πρωσσίας κόμητος Άρδεμβεργ προς τον βασιλέα -εκθέσεως της 10/22 Ιουνίου, έλεγεν: «Η ελληνική επανάστασις -&είναι αποτέλεσμα των καταπιέσεων της Πύλης&, λαβούσα απλώς -&αφορμήν& προς έκρηξιν εκ της επιδράσεως του εν Ευρώπη -επαναστατικού κόμματος. &Η αρχή και η δύναμις της επαναστάσεως -έγκεινται εν αυτώ τω έθνει των Ελλήνων& των καταστάντων ικανών -να εξεγερθώσιν ένεκα της παρακμής και αδυναμίας των Τούρκων και -της ωμότητος αυτών, ής ένεκα το ζήτημα το ελληνικόν μετετράπη -εις ζήτημα φιλανθρωπίας, έτι δε εν τη κοινή της Ευρώπης γνώμη, -ήν ασπάζονται πάντες οι φίλοι της εννόμου τάξεως, του -χριστιανισμού και της δικαιοσύνης. Η &ελληνική επανάστασις -ουδέν κοινόν έχει& προς τας της Νεαπόλεως Σαρδηνίας, Ισπανίας -και Πορτογαλλίας, πλην ίσως της αφορμής της εκρήξεως. Οι -Έλληνες &δεν είναι αντάρται εναντίον νομίμου εξουσίας&, ουδ' -είναι άνθρωποι διακινδυνεύοντες &υπέρ τεμαχίου τινός χάρτου& -πάντα τα πλεονεκτήματα της κοινωνικής τάξεως. &Εκείνο, όπερ -ώπλισεν αυτούς, εισίν αισθήματα ευγενέστατα και ευγενέστατοι -σκοποί&· η δε του Σουλτάνου δεσποτεία δεν είναι Κυβέρνησις, -αλλά παραφθορά πάσης κυβερνήσεως· ουδεμία υπάρχει υποχρέωσις -υποταγής εις την τοιαύτην δεσποτείαν, καθ' ής και εν παντί άλλω -χρόνω θα εδράττετό τις των όπλων ορμώμενος από αισθημάτων -φιλανθρωπίας και θρησκευτικής αληθείας, Όπερ σήμερον -απαγορεύεται υπό υψηλότερου σκοπού . . . Ο αυτοκράτωρ -Αλέξανδρος δεν θα δυνηθή ν' αντιστή μέχρι τέλους προς -υπαγορεύσεις της ευσεβείας και της φιλανθρωπίας αυτού. &Κατ' -ακολουθίαν ο πόθος της διατηρήσεως της ειρήνης και της ομονοίας -εναντίον των επαναστάσεων άγει εξ ανάγκης εις την μόνην οδόν -του να κατασταθή ο ελληνικός αγών ζήτημα ευρωπαϊκόν& και να -προληφθή η Ρωσσική επέμβασις διά της επεμβάσεως της Ευρωπαϊκής, -&εν άλλαις λέξεσι να τεθώσιν οι Έλληνες υπό την προστασίαν της -Ευρώπης» &. - -&Ταύτα έλεγε προς την Ευρώπην τέσσαρας μόλις μήνας μετά την -έκρηξιν της Ελληνικής επαναστάσεως η Πρωσσική Διπλωματία, καθ' -όν χρόνον πλην της Ρωσσίας πάσαι αι λοιπαί μεγάλαι Δυνάμεις -διέκειντο εχθρικώτατα προς τον αγώνα&. Ημείς αναδιφήσαντες όσα -ηδυνήθημεν διπλωματικά έγγραφα αναγόμενα εις την ιστορίαν του -αγώνος απ' αρχής μέχρι τέλους αυτού, ουδέν εύρομεν κατά την -ορθήν αντίληψιν και κρίσιν των πραγμάτων, κατά την ανυπόκριτον -ειλικρίνειαν και παρρησίαν, κατά την θερμότητα των αισθημάτων -και τον σεβασμόν προς την αλήθειαν και την δικαιοσύνην, ουδέν -έγγραφον δυνάμενον να παραβληθή καν προς το ανωτέρω Πρωσσικόν -υπόμνημα, και διά τούτο προ 25 ήδη ετών συγγράφοντες την -διπλωματικήν ιστορίαν του μεγάλου αγώνος και καταχωρίζοντες εν -αυτή το ειρημένον έγγραφον ελέγομεν: «Ούτω αι υγιέσταται και -αληθέσταται και δικαιότατοι αρχαί και θεωρίαι περί της φύσεως -και του χαρακτήρος της ελληνικής επαναστάσεως και περί του -τρόπου της λύσεως του ελληνικού ζητήματος εξηγγέλλοντο υπό της -Πρωσσίας εις την Ευρώπην από του 1821 και συνιστάτο η διά της -κοινής ευρωπαϊκής ενεργείας πρόληψης είτε περιορισμός παντός -Ευρωπαϊκού πολέμου. Εν τω υπομνήματι τούτω διαλάμπει αληθώς -ουχί απλώς η ασφαλής διάγνωσις του αληθούς χαρακτήρος του -ελληνικού αγώνος (διότι τούτον διεγίνωσκε κατά βάθος και αυτός -ο Μετερνίχος, καίπερ εν τω φανερώ όλως τουναντίον ομολογών και -κηρύττων), αλλ' η πολιτική χρηστότης, η ειλικρίνεια και η -παρρησία, μεθ' ής η Πρωσσία εισηγείτο τη Ευρώπη την μόνην -απέναντι του ελληνικού αγώνος τηρητέαν ορθήν πολιτικήν. Εις την -τοιαύτην περί του ελληνικού αγώνος γνώμην της Πρωσσικής -Κυβερνήσεως (προσεθέτομεν) συνετέλεσεν ουκ ολίγον και ο -φιλελληνικός ενθουσιασμός ο κατά το πρώτον ήδη έτος καταλαβών -την μη Αυστριακήν Γερμανίαν κ.λ.π.». - -Εις ταύτα προστίθεμεν νυν ενταύθα, ότι η Πρωσσική διπλωματία -απ' αρχής μέχρι τέλους του αγώνος εφάνη πρόθυμος εις πάσας τας -υπέρ Ελλάδος προτασσομένας ενεργείας εργαζομένη υπό το πνεύμα -τούτο και εν Πετρουπόλει και εν Λονδίνω· — και εν -Κωνσταντινουπόλει δε ετήρησε γλώσσαν αυστηρού, αλλ' ειλικρινούς -συμβούλου προς την Πύλην. Τω δε 1827, ότε η Γαλλία ως όρον της -εις την Αγγλορωσικήν περί Ελλάδος συνεννόησιν προσχωρήσεως -αυτής έθηκε την εις συνθήκην μεταξύ των πέντε Δυνάμεων -μετατροπήν του Αγγλορωσικού πρωτοκόλλου της Πετρουπόλεως, η -Πρωσσική Διπλωματία ειργάσθη εκθύμως [9] προς τούτο και εν -Λονδίνω (διά του πρέσβεως Μπύλωβ) και εν Βιέννη, αλλ' άπασαι αι -προς τον σκοπόν τούτον καταβληθείσαι ενέργειαι αυτής -εματαιώθησαν υπό της Αυστριακής κακονοίας· και η Πρωσσία (ήτις -άλλως δεν είχε στόλον ίνα πέμψη αυτόν εις τας ελληνικάς -θαλάσσας) ηναγκάσθη υπό των Αυστριακών εις ουδετερότητα απλώς -ευμενή, ίνα μη διά της προς την Αυστρίαν φανεράς αντιπράξεως -προκαλέση εσωτερικάς ανωμαλίας και περιπλοκάς εν τη Γερμανική -ομοσπονδία. Άλλως η Πρωσσία εποιήσατο χρήσιν πάντοτε όσης είχεν -εν Κωνσταντινουπόλει ροπής πολιτικής, ίνα πείση την Πύλην εις -τας υπέρ της Ελλάδος προτάσεις των τριών Δυνάμεων. Άξιον δε -σημειώσεως, ότι ο βασιλεύς της Πρωσσίας Φρειδερίκος Γουλιέλμος -Γ' και ο τότε επίδοξος διάδοχος Φρειδερίκος Γουλιέλμος, ούτος -μάλιστα λίαν απολυταρχικάς πρεσβεύων αρχάς, ιδιωτικώς εφάνησαν -λίαν φιλέλληνες (όπως πάντες σχεδόν οι Γερμανοί ηγεμόνες) και -προσήνεγκον και αδράς χρηματικάς δωρεάς υπέρ του αγώνος. Ούτως -εξηγησάμενοι την θέσιν της Πρωσσικής πολιτικής εν τω ελληνικώ -αγώνι, μεταβαίνομεν εις την ιδιαιτέραν ιστορίαν του Γερμανικού -φιλελληνισμού. - - - -Ο ΦΙΛΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΓΕΡΜΑΝΙΚΟΥ ΛΑΟΥ -ΕΝ ΤΩ ΕΛΛΗΝΙΚΩ ΑΓΩΝΙ - - - -Ο φιλελληνισμός ο Γερμανικός, ο μετά την έναρξιν του αγώνος του -ελληνικού τω 1821 μετά τοσαύτης ορμής και ενεργείας εκδηλωθείς, -ήτο απόρροια φιλελληνισμού δυνάμει υπάρχοντος εν τη χώρα ταύτη -απ' αιώνων και διά της σπουδής και καλλιεργείας των ελληνικών -γραμμάτων επί αιώνας αναπτυχθέντος. Τα πρώτα σπέρματα του -τοιούτου φιλελληνισμού ερρίφθησαν εν Γερμανία από της δευτέρας -πεντηκονταετίας του 10 μ. Χ. αιώνος, ότε μετά πολλάς ενεργείας -καταβληθείσας εκ μέρους του Βασιλέως των Γερμανών και -Αυτοκράτορος του Αγίου Ρωμαϊκού Κράτους Όθωνος Α' και -επανειλημμένας εις την αυλήν Κωνσταντινουπόλεως πρεσβείας, -επέμφθη εις Γερμανίαν διά Ρώμης (ένθα ετελέσθησαν οι γάμοι) η -πορφυρογέννητος βασιλόπαις Θεοφανώ ως περίπυστος [10] νύμφη του -υιού και επιδόξου διαδόχου (του Όθωνος Β' έπειτα βασιλέως και -αυτοκράτορος). Οι εν τη ακολουθία της Ελληνίδος βασιλόπαιδος -ευρισκόμενοι λόγιοι έθεσαν εν Γερμανία τας πρώτας βάσεις -καλλιεργείας των ελληνικών γραμμάτων, ήτις δεν εξέλιπεν έκτοτε -εν Γερμανία. Κατά δε τον 15 και 16 αιώνα, ότε οι Έλληνες εξ -Ανατολής λόγιοι τοσαύτην παρέσχον επίδοσιν εν Ιταλία εις την -των ελληνικών γραμμάτων σπουδήν, οι εν Ιταλία παιδευθέντες -πρώτοι μεγάλοι Γερμανοί ελληνισταί Ιωάννης Ραϊχλίνος ή Καπνίων, -και ο εκ Ροττερδάμης Έρασμος οι μεταβαλόντες, ως είπομεν, από -σφοδράς αγάπης προς τα ελληνικά γράμματα και τα Λατινικά και -Γερμανικά ονόματα αυτών εις ελληνικά ταυτόσημα, εκαλλιέργησαν -και διέδοσαν ισχυρώς τα ελληνικά γράμματα, διδάσκοντες, -εκδίδοντες και μεταφράζοντες αρχαίους Έλληνας ποιητάς και -συντάσσοντες γραμματικάς της ελληνικής γλώσσης. Πάντες ούτοι -ένεκα του προς την αρχαίαν ελληνικήν γλώσσαν και φιλολογίαν -ενθουσιασμού αυτών ησθάνοντο συμπάθειαν προς την Ελλάδα· αλλ' η -συμπάθεια αύτη είχεν απλώς χαρακτήρα ηθικόν και πλατωνικόν. -Μόνον ο του Μελάγχθονος φίλος Λούθηρος ερρήγνυε κραυγήν οδύνης -προς λαούς και ηγεμόνας επί τοις παθήμασι των χριστιανών της -Ανατολής· αλλά και του Λουθήρου το αίσθημα είχε χαρακτήρα -φιλανθρωπίας γενικωτέρας χριστιανικής. Τον αυτόν χαρακτήρα -είχον και τα υπέρ των Χριστιανών της Ανατολής κηρύγματα τον -Γερμανού καθολικού μοναχού Σχέρερ περί τα τέλη τον 16 αιώνος. -Ως γνωστόν, ου πολύ μετά τον θάνατον τον Λουθήρου, οι -προτεστάνται θεολόγοι της Τυβίγγης έπεμψαν εις -Κωνσταντινούπολιν τον θεολόγον Στέφανον Γέρλαχ, ίνα συνάψη -σχέσεις μεταξύ των ευαγγελικών Γερμανών και της ορθοδόξου -εκκλησίας. Έκτοτε δ' ήρξατο εν Γερμανία μείζον υπέρ της -ελληνικής εκκλησίας και υπέρ των Ελλήνων διαφέρον, ει και αι -περί συνεννοήσεως μεταξύ των εκκλησιών διαπραγματεύσεις εις -ουδέν απέληξαν αποτέλεσμα. Του τοιούτου δε διαφέροντος σύμπτωμα -υπήρξε και η τω 1584 υπό του Κρουσίου εκδοθείσα περίφημος -Turcograecia. Η από τον επομένου (17ου) αιώνος έτι μάλλον -ενισχυθείσα μεταξύ της ελληνικής Ανατολής και της Γερμανίας -πνευματική επικοινωνία έδωκε κατά μικρόν εις τον εν Γερμανία -φιλελληνισμόν, χαρακτήρα και διεύθυνσιν θετικωτέραν, -αποβλέπουσαν εις την ελευθέρωσιν των Ελλήνων. Κήρυξ διαπρύσιος -[11] και σημαιοφόρος της νέας ταύτης διευθύνσεως υπήρξε περί τα -τέλη του 17ου αιώνος ο εν Νυρεμβέργη ιεροκήρυξ Ιωάννης Βύλφερ -(Wülfer). Ούτος νέος έτι ών (18 ετών) εξέδωκε πραγματείαν -επιγραφομένην «η Ελλάς θρηνούσα την ερήμωσιν αυτής και -επικαλουμένη βοήθειαν παρά των αλλοδαπών, μάλιστα παρά των -Τευτόνων». Βραδύτερον ο Βύλφερ έγραψε συγκινητικάς επιστολάς -προς τους εν Βενετία Έλληνας. Εν νέα δε πραγματεία, εκθέτων τα -όσα έπασχεν η Ελλάς, επεκαλείτο την βοήθειαν πάντων των -ηγεμόνων και μάλιστα του αυτοκράτορος Λεοπόλδου Α', προς όν -παρίστανε την Ελλάδα ερχομένην ικέτιν και λέγουσαν εν γλώσση -Ελληνική Ομηρική: «Κλύθι ω Αυτόκρατορ· ικέτις τέιν άντα ικάνω.» -και αφηγουμένη πάντα όσα οι Έλληνες οι αρχαίοι έπραξαν υπέρ της -ανθρωπότητος και ικετεύουσα τους &αγαθούς& βασιλείς της -Εσπερίας ίνα ελευθερώσωσι τους χριστιανούς Έλληνας, εφώνει -τάδε: «Ουδέν ελευθερίης βέλτερόν εστιν ανθρώποις· όστις -ελευθερίης απολαύει, όλβιος εστιν· ός κείνης στέρεται, κρυεραίς -άταισι παλαίει». Η επίκλησις της Ελλάδος ετελεύτα ομηρικώτατα -«Νυνί, φίλοι, των βαρβάρων άιδι προϊάπτετε ψυχάς· έστι γαρ -έχθιστος ανθρώπων ο Τούρκος». Εις το ποίημα τούτο του Βύλφερ -απήντησεν ο εν Άλτδορφ της Βαυαρίας ελληνιστής καθηγητής Κένιγ -δι' επιγράμματος ελληνικού, επικροτών εις τας ιδέας του Βύλφερ. -Καθ' όν χρόνον Βύλφερ και Κένιγ εκήρυττον ταύτα, νικηφόροι -προήλαυνον αι στρατιαί του αυτοκράτορος Λεοπόλδου Α' και του -ηρωϊκού Δουκός και Εκλέκτορος της Βαυαρίας Μαξιμιλιανού -Εμμανουήλ Β' εις τον Κάτω Δανούβιον και εις την ελληνικήν -Χερσόννησον και επιτροπεία Ελλήνων σπουδαστών εν Γερμανικοίς -Πανεπιστημίοις προσήρχετο προς τον Βαυαρόν ήρωα εκλιπαρούσα την -ελευθέρωσιν της Ελλάδος. Και η μεν επελθούσα τω 1699 ειρήνη -επέσχε την περαιτέρω προέλασιν των νικηφόρων Γερμανικών -στρατιών. Αλλ' ο γερμανικός φιλελληνισμός ελάμβανεν έκτοτε -διεύθυνσιν θετικήν πολιτικήν, χωρών εκ παραλλήλου προς την εν -τοις Γερμανικοίς Πανεπιστημίοις τεραστίαν επίδοσιν της των -ελληνικών γραμμάτων καλλιεργείας και εν αμίλλη προς ταύτην. Η -προσοχή των Γερμανών Φιλολόγων ήρξατο επεκτεινομένη κατά μικρόν -από του ύψους της κλασσικής φιλολογίας και επί την φιλολογίαν -την νεοελληνικήν και επί τους νέους Έλληνας. Άπασα δε η -ελληνική φιλολογία ήρξατο να επιδρά σπουδαιότατα και επί την -γερμανικήν γραμματείαν, ουχί μόνον την κλασσικήν, αλλά και την -δημοτικήν. Η κατά την οκτωκαιδεκάτην εκατονταετηρίδα -διηγηματική ποίησις, λέγει ο καθηγητής Αρνόλδος, ασμενίζει ως -επί το πολύ εις εγχωρίους ελληνικάς υποθέσεις. Ο Wieland και ο -Heinse εισάγουσιν εις το Γερμανικόν κοινόν τας ελληνικάς -σκηνογραφίας. Ο Heinse εν τη περιφήμω πραγματεία αυτού -Ardinghello (Μακάρων νήσοις), εν ή εκτίθενται αι περί πλαστικής -και ζωγραφικής θεωρίαι αυτού (τη εκδοθείση τω 1787), λαμβάνει -την υπόθεσιν εκ της νεωτέρας Ελλάδος· εν τω μέσω δε του Αιγαίου -πελάγους αναθρώσκει [12] η ιδεώδης του ποιητού πολιτεία· υπό το -φαιδρόν δε τούτο κλίμα θέλει να επαναγάγη ο ποιητής το κράτος -του Ελληνισμού και να εξελάση την βαρβαρότητα. Δέκα έτη μετά το -Ardinghello (τω 1797) εφάνη η μυθιστορία ο «Υπερίων» ή ο «εν -Ελλάδι ερημίτης» του μεγίστου λυρικού ποιητού Φρειδερίκου -Χέλδερλιν, εν ή ποιητική μεγαλοφυία, βάθος και πλούτος -διανοημάτων, υπόθεσις ευγενεστάτου ελληνικού πνεύματος και -συναρπάζουσα τας ψυχάς υψιπέτεια εισίν ηνωμένα και ήτις έχει -την έμπνευσιν εκ της νέας Ελλάδος. Ο Υπερίων, ο πρωταγωνιστής, -εν ώ απεικονίζεται αυτό το πνεύμα και ο βίος του ποιητού, είναι -ο πρώτος νεώτερος Έλλην εν τη γερμανική ποιητική γραμματεία, -εκπροσωπών τον νεώτερον ελληνισμόν εν τη αναγεννήσει του -αρχαίου και δους αφορμήν εις την παρά τοις Γερμανοίς γένεσιν -του ελληνικού ζητήματος υπό έννοιαν πολιτικήν, του ζητήματος -δηλονότι της πολιτικής αποκαταστάσεως του Ελληνικού Γένους. -Τοσαύτη δε υπήρξε κατά τους χρόνους εκείνους η της Γερμανικής -ποιήσεως και φιλολογίας επί την προαγωγήν του ζητήματος τούτου -ηθική ροπή, ώστε τω 1801, ότε ήρξαντό τινα μικρά επαναστατικά -κινήματα εν τη Στερεά Ελλάδι, ο περίφημος εν τω Πανεπιστημίω -της Ιένης καθηγητής των ελληνικών γραμμάτων Άσιος ηθέλησε να -κατέλθη εις την Ελλάδα ίνα αγωνισθή. - -Ότι ο φιλελληνισμός ούτος δεν απέβαλε και τον όν είχε κυρίως -κατά τον 16 αιώνα θρησκευτικόν εν μέρει χαρακτήρα και ότι, καθ' -όν χρόνον οι σοφοί φιλόλογοι και φιλόσοφοι από βημάτων -πανεπιστημιακών εκήρυττον την ελευθερίαν της Ελλάδος, το αυτό -εποίουν και ιεροκήρυκες οίος ο μνημονευθείς ελληνιστής άμα και -θεολόγος Βύλφερ και ο θεολόγος Tschirmer τω 1813 και ο Iken εν -τω «Ελληνίω» αυτού εκήρυττεν ότι είνε μεγάλη πλάνη το νομίζειν -ότι η ελληνική εκκλησία αφίσταται πολύ της ευαγγελικής, τούτο -βεβαίως δεν δύναται ν' αμφισβητηθή· αλλ' εγγύτερον προς την -αλήθειαν ευρίσκονται οι φρονούντες, ότι ο Γερμανικός -φιλελληνισμός του 18 και των αρχών του 19 αιώνος ήτο κυρίως -ισχυρά αφύπνισις του πνευματικού φιλελληνισμού (Humanismus) του -15 και 16 αιώνος, κίνησις φιλολογική και &αισθητική&. Η λατρεία -του αειζώου ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής τέχνης -έδωκεν, ως λέγει και ο Caminade, εις την έξαρσιν ταύτην του -ενθουσιασμού τον αληθή αυτής χαρακτήρα, υπέρ πάντας δε τους -άλλους Γερμανούς οι φιλόλογοι και οι φιλόσοφοι Γερμανοί ήσαν, -κατά Heine, οι καταληφθέντες υπό φλογός φιλελληνισμού, ο -Θείρσιος εν Μονάχω, ο Ζόινε (Zeune) εν Βερολίνω, ο Ιάκοψ εν -Γότθη, ο Φόσσιος εν Εϊδελβέργη, ο Κρύγιος [Κρούγιος] εν Λειψία. - -Έτι τω 1811 ο κλεινός γεωγράφος και ιστορικός Ούκερτ έγραψεν -«Εικόνας εξ Ελλάδος», άς ανέθηκεν εις τον Γκαίτε Βόλφιον και -Φόσσιον· εν τη πραγματεία δε ταύτη κηρύσσεται ως επικειμένη η -ελευθέρωσις της Ελλάδος. Δύο έτη μετά τον Ούκερτ ο κλεινός -ελληνιστής Φρειδερίκος Θείρσιος εν Ακαδημεική διατριβή -προήγγελλε την προσεχή ανάστασιν του «προσφιλούς λαού», μετά -δύο δ' έτη πάλιν ο βαρώνος Ιωσήφ Άουφενβουργ ήθελε να κατέλθη -εις Ελλάδα, ίνα εργασθή προς ελευθέρωσιν αυτής· αλλ' ο νεαρός -ενθουσιώδης ευπατρίδης, αφού προυχώρησε μέχρι της Τρεβίζης, -ηναγκάσθη να επανέλθη εις τα ίδια. Όπως ο κατά τα έτη 1813-14 -εν τω υπέρ ελευθερίας των Γερμανών αγώνι υπέρ της Γερμανικής -ελευθερίας ενθουσιασμός συνήπτετο μετά του υπέρ της ελευθερίας -της Ελλάδος ενθουσιώδους πόθου, ούτω και η από του 1815 -καταλαβούσα τας ευγενείς Γερμανικάς ψυχάς επί τη ματαιώσει των -εθνικών ελπίδων περί ενότητος και πολιτειακής ελευθερίας -απογοήτευσις έτι μάλλον εξήπτε τον πόθον της ελληνικής -ελευθερίας· και εν τη ιδέα ταύτη εύρισκον παραμυθίαν και -ανακούφισιν ηθικήν αι ψυχαί των υπέρ της Γερμανίας ενθουσιώντων -μεγάλων Γερμανών και επί μακρόν έκτοτε η φιλοπατρία η Γερμανική -συνεδέετο μετά της αγάπης προς την νέαν Ελλάδα και πάντες οι -μεγάλοι Γερμανοί φιλοπάτριδες ήσαν και φιλέλληνες. Ότε τω 1812 -ο τότε φιλελεύθερος έτι Γερμανός ποιητής Κοτσεβούε (ο -βραδύτερον γενόμενος αντιδραστικός και οικτρόν ένεκα τούτου -ευρών τέλος) εποίησε το ποίημα αυτού «Τα ερείπια των Αθηνών» -και εψάλη τούτο ως εξόδιον εν τω βασιλικώ θεάτρω της Πέστης, -μελοποιηθέν υπό του Μπετόβεν, γενική συγκίνησις και κατάνυξις -βαθεία κατέλαβε πάντας επί ταις συμφοραίς της αναξιοπαθούσης -Ελλάδος. Αι από του παρελθόντος δε αιώνος ήδη αρξάμεναι -πνευματικαί σχέσεις μεταξύ Ελλάδος και Γερμανίας έτι μάλλον -συνεσφίγχθησαν, επιστολαί από επιστημονικών συλλόγων Γερμανικών -επέμποντο εις Έλληνας λογίους ενθαρρύνουσαι τους υπέρ -αναγεννήσεως αγώνας, Έλληνες δε λόγιοι διωρίζοντο μέλη -Ακαδημειών, ως ο Άνθιμος Γαζής (μέλος των Ακαδημειών Βερολίνου -και Μονάχου). Αύτη η Αυστριακή Βιέννη, ήτις περί τα τέλη του 18 -και τας αρχάς του 19 αιώνος ήτο κέντρον μικράς ελληνικής άμα -και φιλελληνικής κινήσεως, εγένετο τω 1815, ότε εκρίνετο -ενταύθα και ερρυθμίζετο η τύχη των λαών και κρατών της Ευρώπης, -εντευκτήριον μεγάλων Ελλήνων και φιλελλήνων. Ενταύθα -συνηντήθησαν Ιάκωβος Γριμμ, Άνθιμος Γαζής, Ιωάννης -Καποδίστριας· αλλά πάσαι αι υπέρ Ελλάδος παρά τοις ισχυροίς -ενέργειαι αυτών υπέρ Ελλάδος εματαιώθησαν υπό της Αυστριακής -πολιτικής, ής ο αντιπρόσωπος αρχιγραμματεύς της Αυτοκρατορίας -πρίγκηψ Μετερνίχος έλεγε προς τον εν ταις προπαρασκευαστικαίς -επιτροπείαις του Συνεδρίου προτείνοντα την βελτίωσιν της θέσεως -των Ελλήνων I. Καποδίστριαν, ότι δεν εγνώριζεν έθνος ελληνικόν, -αλλά μόνον υπηκόους χριστιανούς του Σουλτάνου, όπως δεν -εγνώριζεν έθνος Γερμανικόν και έθνος Ιταλικόν. Το μόνον έργον -του Καποδιστρίου εν Βιέννη υπήρξε τότε, ως γνωστόν, η ίδρυσις -της «Εταιρείας των Φιλομούσων» προς διάδοσιν της παιδείας εν -Ελλάδι, ής Εταιρείας ενεγράφησαν ως μέλη πλείστοι ηγεμόνες, εν -οίς πρώτος ο Αυτοκράτωρ Αλέξανδρος, και πολιτικοί άνδρες. Ως -γνωστόν, έν έτος μετά το συνέδριον της Βιέννης ιδρύθη, κατά -μίμησιν της υπό του Καποδιστρίου ιδρυθείσης, η «Εταιρεία των -Φιλικών», αλλ' αύτη έλαβεν ευθής πολιτικόν χαρακτήρα -αποβλέπουσα εις την ελευθέρωσιν του έθνους. Της εταιρείας -ταύτης λαβών γνώσιν ο Θείρσιος εγένετο εξωτερικόν μέλος αυτής -και εδιπλασίασεν έκτοτε τον υπέρ της Ελλάδος ζήλον, κηρύττων -και από έδρας πανεπιστημιακής και από βήματος Ακαδημειών και -Συλλόγων την προσεχή ελευθέρωσιν της Ελλάδος, μέχρις ού, -εκραγείσης τω 1821 της επαναστάσεως, ίδρυσεν ευθύς, παρορμήσει -του επιδόξου διαδόχου του Βαυαρικού θρόνου Λουδοβίκου, ομού -μετά του έπειτα Υπουργού γενομένου βαρώνου Σεγκ τον -φιλελληνικόν σύλλογον του Μονάχου, ού εγένετο Πρόεδρος. Έν των -υπέρ Ελλάδος μεγάλων έργων του Θειρσίου ευθύς εξ αρχής της -επαναστάσεως ήτο ότι κατώρθωσε να προσαγάγη εις τας υπέρ -Ελλάδος γνώμας και ενεργείας αυτού την μέγα δυναμένην τότε εν -τη δημοσία γνώμη Γερμανίας και Ευρώπης και πρωτίστην των -Γερμανικών εφημερίδων Αυγουσταίαν «Γενικήν εφημερίδα» -(Algemeine Zeitung von Augsburg), ήτις μέχρι τέλους υπεστήριζε -τον ελληνικόν αγώνα, δεχομένη εις τας στήλας αυτής πάσας τας -υπέρ Ελλάδος πραγματείας των φιλελλήνων. Μετά του Θειρσίου -ηνώθη ο της φιλοσοφίας καθηγητής Κρύγιος, όστις και συνέταξε -πρόγραμμα, ήτοι εναρκτήριον λόγον πανεπιστημιακόν «περί -αναγεννήσεως της Ελλάδος», και περί τα μέσα Ιουλίου 1821 -εξέδωκε την πρώτην προκήρυξιν περί συστάσεως επικουρικών -συλλόγων και συλλογής εράνων. Εις το κήρυγμα τούτο προσήλθεν -αρωγός ο βαρώνος Δάλβεργ και ο περίφημος Γάγερν. Ο Γάγερν -πρώτος συνέλαβε το σχέδιον της συγκροτήσεως λεγεώνος -φιλελλήνων. Και, συνωδά προς το σχέδιον του Γάγερν, απέτεινεν ο -Θείρσιος (6/18 Αυγούστου) επίκλησιν προς τους Γερμανούς. Η -επίκλησις αύτη τοσούτω μάλλον ισχυράν εύρεν ηχώ εν τη διανοία -των Γερμανών, όσον πλην του εν Μονάχω είχον ιδρυθή τω 1821 -σύλλογοι φιλελληνικοί εν Στουττγάρδη, Τυβίγγη, Φρειβούργω, -Εϊδελβέργη και Φραγκφούρτη και έν τισι πόλεσι της Γερμανικής -Ελβετίας, &ενώ τουναντίον&, ως λέγει ο Αρνόλδος, &εν άλλαις -ευρωπαϊκαίς χώραις ο φιλελληνισμός ου μόνον ουδαμώς -υπεστηρίζετο, αλλά και κατεδιώκετο&. Τουναντίον δ' εν Γερμανία, -καίπερ καταδιωκόμενος απηνώς, ηθικώς τε και πολιτικώς, υπό της -πανισχύρου Αυστριακής πολιτικής, πανταχού εθριάμβευε, μεθ' όσα -εν Βιέννη εδημοσιεύοντο δηλητηριώδη εναντίον των Ελλήνων άρθρα -εν τω οργάνω του διαβοήτου Γεντζ «Αυστριακώ παρατηρητή» -(Oesterreichischer Beobachter), υπ' αυτού του Γεντζ ως κύρια -άρθρα ή εν είδει ανταποκρίσεως δήθεν εξ Ελλάδος συντασσόμενα, -και υπό του Τουρκιστού Χάμμερ, του γράψαντος βραδύτερον την -ιστορίαν του Οθωμανικού κράτους, εν τοις «Βιενναίοις Χρονικοίς» -γραφόμενα. Δεινή εναντίον του εν Γερμανία φιλελληνισμού -εξηγείρετο τότε η διεφθαρμένη ηθικώς Αυστριακή αριστοκρατία και -διπλωματία, αριθμούσα εν ταις τάξεσιν αυτής πάντας τους -Αυστριακούς διπλωμάτας, εν οίς τινες ομού μετά του Γεντζ και -διά καλάμου δηλητηριώδους κατεπολέμουν τον ελληνικόν αγώνα, -οίος ο εν Πετρουπόλει τω 1824-25 Αυστριακός πρεσβευτής κόμης -Λεβζέλτερν εξενεγκών το διαβόητον απόφθεγμα: «η Ευρώπη δεν -οφείλει εις την αρχαίαν Ελλάδα ουδέ το τέταρτον του πολιτισμού, -όν επορίσθη παρά των Αράβων». Εν Γερμανία αυτή μόνον οι -χρηματιστικοί κύκλοι της Φραγκφούρτης αντέδρων ασθενώς εναντίον -του ρεύματος του φιλελληνισμού. Τουναντίον δε εν ετέρω μεγάλω -εμπορικώ και χρηματιστικώ κέντρω της Γερμανίας, τω Αμβούργω, η -φιλελληνική κίνησις επήνεγκε και την ίδρυσιν ουχί μιας, αλλά -πολλών φιλελληνικών επιτροπειών. Αυτό το Βερολίνον κατέστη -κέντρον μεγάλης φιλελληνικής κινήσεως, μεθ' όλην την -επιτετηδευμένην της Κυβερνήσεως επιφυλακτικήν πολιτικήν. Ου -μόνον σοφοί μεγάλοι συγγραφείς, οι μέγιστοι ιστορικοί Νέανδρος -και Νείβουρ (ούτος μάλιστα κατέχων θέσιν επισημοτάτην εν τη -υπηρεσία του Κράτους) και ο περίφημος επί επιστημονική -μεγαλοφυία και επιστημονική φιλανθρωπία καθηγητής της ιατρικής -Χύφελανδ ήσαν ηγέται της εν Βερολίνω φιλελληνικής κινήσεως, -αλλά και ο του θρόνου διάδοχος, (όπως και ο βασιλεύς πατήρ -αυτού), καίπερ άλλως πρεσβεύων αρχάς πολιτικάς απολυταρχικάς -(κατά τα δόγματα της πολιτικής φιλοσοφίας του Άλλερ). Διά των -ανδρών τούτων και διά πλείστων άλλων περιφανών λογίων, -καθηγητών, συγγραφέων, απ' άκρου εις άκρον της Γερμανίας η -φιλελληνική κίνησις ευθύς από του πρώτου έτους τεραστίας έλαβεν -εκτάσεις εξωτερικάς και έντασιν εσωτερικήν. Ευγενείς δέσποιναι, -λέγει ο Αρνόλδος, εκ της ανωτάτης των ευπατριδών τάξεως -περιήρχοντο από οικίας εις οικίαν, συνεπιβοηθούντων του -βασιλέως και του πεφωτισμένου πρίγκηπος διαδόχου και του -Δημοτικού συμβουλίου. - -Εν Βρεσλαυία της Πρωσσίας στρατιώται και υπηρέται προσήρχοντο -εις τας επιτροπείας φέροντες τον οβολόν αυτών. Ιδίως οι -φιλόλογοι διέπρεπον επί φιλελληνική θέρμη. Συγκινητικώτατοι -ήσαν ιδίως οι λόγοι, μεθ' ών ο γηραιός Φόσσιος, ο μεταφραστής -των ομηρικών επών, συνώδευσε την εν Εϊδελβέργη εκ χιλίων -φιορινιών (2 1/2 χιλ. φρ.) συνδρομήν αυτού «ως μικράν δόσιν του -μεγάλου χρέους, ανθ' ής έτυχε παρά της Ελλάδος παιδεύσεως». Εν -Λειψία δ' εντός του ναού του Αγίου Θωμά ο καθηγητής Τσίρνερ -εκήρυττεν ακαταπαύστως υπέρ των εν Ανατολή καταδυναστευομένων -χριστιανών. Πολλοί συγγραφείς φιλελληνικών πονημάτων αφιέρουν -τα εκ της πωλήσεως αυτών εισπραττόμενα χρήματα εις τους -ελληνικούς συλλόγους. Ου μόνον δε φιλέλληνες, αλλά και έτεροι -συγγραφείς έπραττον το αυτό εκ φιλανθρωπίας, λέγει ο Αρνόλδος. -Εμελοποιούντο άσματα, εδημοσιεύοντο χαλκογραφίαι, ετελούντο -συναυλίαι, ετυπούντο βιβλία, τα πάντα επεχειρούντο προς υλικήν -των Ελλήνων συνδρομήν. Πλείστοι όσοι ήσαν οι προσελθόντες -εθελονταί. Εις την κλήσιν του Δάλβεργ υπείκοντες, έδραμον νέοι -και πρεσβύτεροι εις τα εν Στουττγάρδη και Ασσαφενβούργω (της -Βαυαρίας) κεντρικά στρατολογικά γραφεία. Ανώτεροι και κατώτεροι -αξιωματικοί, ενώ ήλπιζον ταχείαν προαγωγήν μένοντες εν τη -πατρίδι αυτών, έμποροι και χειρώνακτες, διδάκτορες της -φιλοσοφίας, φοιτηταί και καλλιτέχναι, συγγραφείς και ποιηταί, -έτι δε και γυναίκες καταλέγονται εις την χορείαν των εθελοντών. -Τω 1821-22 επέμφθησαν εις την Ελλάδα υπό των φιλελληνικών -Συλλόγων 327 εθελονταί· έτεροι δε εθελονταί απήλθον ιδίοις -αναλώμασιν [13]. Ο του Νείβουρ φίλος Λίβερ μάτην ηγωνίσθη να -πραγματώση τα ιδεώδη αυτού σχέδια εν Ελλάδι· αλλ' ηρώων ουδεμία -υπήρχεν έλλειψις. Μεταξύ των πρώτων εθελοντών, τον πρώτον ήδη -μήνα της επαναστάσεως σπευσάντων εις την Ελλάδα, ήν, ως ερρήθη, -ο από Ολσατίας (Χόλστεϊν) ευγενής Βάλδεμαρ Κουάλεν, πεσών εν τη -μάχη των Θερμοπυλών παρά τον ηρωικώς ενταύθα μαχόμενον Αθ. -Διάκον. Θαυμάσια ανδραγαθήματα διέπραξεν εν Ελλάδι, κατά τον -Αρνόλδον, ο λοχαγός Φάβεκ. Εν τοις νεαροίς αγωνισταίς τοις -καταβάσιν εις Ελλάδα συνηριθμείτο και ο αξιωματικός Σάγχορστ, -επί θυγατρί γαμβρός του περιωνύμου Πρώσσου στρατάρχου -Γναϊζενάου. Μεγάλας υπηρεσίας προσήνεγκεν εις την Ελλάδα ο το -πρώτον έτος ήδη της επαναστάσεως κατελθών εις Ελλάδα, εκ των -κατά του Ναπολέοντος πολέμων γνωστός Βυρτεμβέργιος στρατηγός -Νόρμαν Έρενφελς, γενναίως υπερασπίσας την Πύλον εναντίον του -Τουρκικού στόλου και είτα γενναίως αγωνισάμενος και -τραυματισθείς εν τη μάχη του Πέτα (1822). Ο φιλελληνισμός ο -Γερμανικός εισεχώρησε τότε και εις την παιδαγωγικήν επί -τοσούτον (λέγει πάντοτε ο Γερμανός Αρνόλδος), ώστε είς των -αρίστων καθηγητών, ο Μυγχ, μεγαλοφώνως απεφαίνετο υπέρ της -εισαγωγής της καθ' Έλληνας προφοράς των ελληνικών γραμμάτων εις -τα Γερμανικά γυμνάσια. Και οι εν τοις γυμνασίοις μαθηταί -κατελήφθησαν τότε υπό τοσούτου και τηλικούτου ενθουσιασμού, -ώστε εν τοις τετραδίοις αυτών εικόνιζον τας νίκας των Ελλήνων· -είς δε των φιλελλήνων τούτων μαθητών (ο ύστερον επιφανής -ιστορικός Ερνέστος Κούρτιος) έλαβε παρά του Γυμνασιάρχου -ράπισμα ένεκα της φιλελληνικής παραφοράς αυτού. Και ο ύστερον -μέγας ιστορικός Γερβίνος, ο τοσούτον θαυμασίαν συγγράψας -ιστορίαν του ελληνικού αγώνος, νέος ών τότε και μεστός -φιλελληνισμού, μόλις και μετά βίας εκωλύθη υπό των γονέων αυτού -του μεταβήναι εις Ελλάδα· αλλ' η Ελλάς η στερηθείσα τότε ενός -περιπλέον φιλέλληνος πολεμιστού ημείφθη είτα μυριοπλασίως διά -του καλάμου του μεγαλοφυούς ιστοριογράφου του ελληνικού αγώνος. -Αλλ' ενταύθα γενόμενοι του λόγου ακούσωμεν και ολίγων τινών του -μεγάλου τούτου ιστορικού περί του εν Γερμανία φιλελληνισμού -ρημάτων. - -«Την πρώτην έργοις εκδηλουμένην (λέγει ο Γερβίνος) συμπάθειαν -εύρεν ο Ελληνικός αγών εν Γερμανία, ένθα η πολιτική τέχνη -εσιώπα και ουδένα ηδύνατο να θέση φραγμόν ιδιοτελή εις την -γλώσσαν της ενθουσιώδους φαντασίας του ανθρωπίνου ευγενούς -φρονήματος. Καθ' όν χρόνον ο Αλέξανδρος Υψηλάντης ευρίσκετο εν -Φωξάνη, είχε πέμψει τον ενθουσιώδη ιατρόν αυτού Ηπίτην μετά -συστατικών επιστολών προς τους εν Γερμανία Έλληνας και -φιλέλληνας, ίνα εξεγείρη υπέρ του ελληνικού αγώνος την ηθικήν -αρωγήν των λογίων και των φιλελευθέρων πολιτικών μερίδων. Ο -Ηπίτης ήλθε το πρώτον εις Βιέννην, ένθα οι φίλοι αυτού -κατεπειγόντως συνέδραμον αυτώ, ίνα αποφύγη την τύχην του Ρήγα· -αλλ' επί παντός άλλου (εκτός της Αυστρίας!) Γερμανικού εδάφους -έτυχε φιλοξενίας ευμενούς, εν Μονάχω, Λειψία, Δρέσδη, εν -Γοττίγγη και εν Ιένη, εν Βερολίνω και εν Αννοβέρω, εν Αμβούργω -και εν Κιέλω. - -Εν Μονάχω ο Θείρσιος και εν Λειψία ο Κρούγιος, εγένοντο αυτοί -ιδιαίτεροι φίλοι, μη έχοντες ανάγκην άλλως της παρ' εκείνου -παρορμήσεως υπέρ της ευεργετικής αυτών επιδράσεως. Ο Θείρσιος -ειργάζετο ίνα διά της «Γενικής εφημερίδος» της Αυγούστης -διαδίδη αληθείς ειδήσεις και ορθάς γνώμας περί του ελληνικού -κινήματος και αντιδράση εναντίον των αυστριακών περί συναφείας -του ελληνικού αγώνος προς τον Ιταλικόν Καρβοναρισμόν διαβολών. -Ο Κρούγιος είχεν ήδη εκδώσει εναρκτήριου λόγον κατά το Πάσχα -περί της αναστάσεως της Ελλάδος. Βραδύτερον εξέδωκεν επίκλησιν -υπέρ συγκροτήσεως φιλελληνικών συλλόγων προς βοήθειαν του -ελληνικού αγώνος και συλλογήν χρημάτων προς εξοπλισμόν -φιλοπολέμων φιλελλήνων. Μετά τούτου ηνώθη ο πρώην λοχαγός της -πολιτοφυλακής (Landwehr) βαρώνος Δάλμαν εν τω σχεδίω του -συγκροτήσαι λεγεώνα εθελοντών, ών τόπος συναθροίσεως έμελλε να -ήναι το Όφενπαχ ενεργεία του Γάγερν, όστις ήδη εν τη Βουλή της -Έσσης Δαρμστάδης είχεν υψώσει την φωνήν αυτού υπέρ των Ελλήνων. -Και παρενεβλήθησαν ουκ ολίγα κωλύματα εις την διάδοσιν της -επικλήσεως του Κρουγίου και τω Θειρσίω εδόθησαν διαταγαί -περιστέλλουσαι την ενέργειαν αυτού, της Αυστρίας καταπολεμούσης -ιταμώς πάσαν φιλελληνικήν εξέγερσιν, &καθ' όν χρόνον η επίσημος -εφημερίς της Γαλλικής Κυβερνήσεως Moniteur και αι Αγγλικαί -εφημερίδες εχλεύαζον και διέβαλλον τον εθουσιασμόν «των νεαρών -Τευτόνων» &. Τότε αι κυβερνήσεις των μικροτέρων Γερμανικών -Κρατών ευρίσκοντο εν αμηχανία απέναντι αμφοτέρων των -αντιμαχομένων ροπών· η δε αστυνομία δεν ήτο ασφαλής. Τούτο -παρώξυνε την προς εξακολούθησιν της φιλελληνικής κινήσεως -ορμήν. Το ομοσπονδιακόν συμβούλιον ήτο άφωνον. Αι Βερολίνειοι -εφημερίδες κατεχώριζον ακωλύτως άρθρα υπέρ του ελληνικού -αγώνος· εν Δρέσδη κατά την εν τω θεάτρω παράστασιν της «Μίννας» -του Βάρνχαϊμ εξερράγη γενικός ενθουσιασμός ότε ο ηθοποιός -Παύλος Βέρνερ απήγγειλεν ότι ήθελε να εκστρατεύση ουχί κατά των -Περσών (ως ελέγετο εν τω δράματι), αλλά κατά των Τούρκων. -Μεταξύ Μοίνου και Νέκαρος, εν Φραγκούρτη, Μογοντιάκω, Όφενπαχ, -Δαρμστάτη, Εϊδελβέργη, επεκράτει μεγάλη κίνησις. Ωσαύτως δε εν -Στουτγάρδη, Χομβούργω, μετ' ολίγον δε και εν άλλοις πολλοίς -τόποις». - -Πανταχού της Γερμανίας εν τω δημοσίω βίω και εν αυτώ έτι τω -ιδιωτικώ διεφαίνοντο τεκμήρια της φιλελληνικής ορμής. Και εν -τοις χοροίς έτι των προσωπιδοφόρων ανεφαίνοντο πολλοί -ενεδυμένοι Σουλιωτικάς στολάς κατά τας εικονογραφίας του -Στάκελβεργ. Εν Λειψία το τυπογραφείον του Ερνέστου Κλάιν ήτο -ιδίως προωρισμένον εις φιλελληνικάς δημοσιεύσεις, αλλά και -πολλαχού άλλοθι της Γερμανίας εξετυπούντο φυλλάδια επ' αγαθώ -των Ελλήνων. Τότε ο διδάκτωρ Χέυνιγ εδημοσίευσε πραγματείαν -επιγραφομένην «Καθήκον της Ευρώπης να ενώση την Ελλάδα μετά του -Χριστιανικού κόσμου», μετά του προτεταγμένου λογίου: «Ο σταυρός -δεν θα μείνη πλέον τεθαμμένος εν τω ζόφω· η Ελλάς πληροσέληνος -και ουχί πλέον ημισέληνος». Από του 1821 πάντα τα Γερμανικά -φύλλα ήσαν πλήρη εθνογραφικών και τοπογραφικών ειδήσεων περί -Ελλάδος. Το «Εωθινόν φύλλον» (Morgenblatt) του Βερολίνου είχεν -από του 1823 ιδιαίτερον τμήμα επιγραφόμενον «Νέος Ελληνισμός -(Neugriechentum)». «Αδύνατον, λέγει ο Αρνόλδος, να περιγράψη -τις τον τότε καταλαβόντα το γερμανικόν έθνος ενθουσιασμόν· οι -λόγιοι μετεποιούντο εις διπλωμάτας, ούτοι δε εις λογίους. Τινές -ωνειροπόλουν ήδη την πλήρη ανάστασιν της αρχαίας Ελλάδος, αυτός -δε ο μέγας αρχαιολόγος Οδοφρείδος Μύλλερ, ο ύστερον αποθανών εν -Ελλάδι και ταφείς εν τω Κολωνώ, απεφήνατο γνώμην ότι διά της -ελληνικής επαναστάσεως ο πνευματικός της Ευρώπης βίος θα -αλλοιωθή εντελώς και θα συναφθή στενώτερον προς τον αρχαίον και -τον ανατολικόν πολιτισμόν». - -Χαρακτηριστικόν αξιοσημείωτον του Γερμανικού φιλελληνισμού ήτο, -ότι ούτος ήτο κοινός (εκτός της Αυστρίας) πάσι τοις Γερμανοίς -άνευ τοπικών ή φυλετικών μεταξύ των πολλών Γερμανικών λαών -διαφορών ή πολιτικών διαιρέσεων μεταξύ των διαφόρων κρατών ή -διαιρέσεων θρησκευτικών μεταξύ Καθολικών και Προτεσταντών, ήτο -&καθολικόν αίσθημα Γερμανικόν παντός διανοουμένου και -αισθανομένου Γερμανού, επεκταθέν και εις αυτούς τους εν -Γερμανία Ιουδαίους&. Έχομεν δε το λαμπρόν παράδειγμα του -Ιουδαϊκού Γερμανικού φιλελληνισμού, το του εν Βεστφαλία -ραββίνου Έλβιγκ, επικαλεσαμένου την βοήθειαν των Ιουδαίων της -Γερμανίας υπέρ των Ελλήνων διά συγκινητικοτάτης προκηρύξεως -αρχομένης από της ρήσεως του προφήτου Μαλαχίου: «Ουχί πατήρ είς -πάντων ημών; ουχί είς (θεός) έκτισεν ημάς; τι ότι εγκαταλείπετε -έκαστος τον αδελφόν αυτού, του βεβηλώσαι την διαθήκην των -πατέρων ημών;» Προχωρών δε ο Ραββίνος έλεγεν εν τη επικλήσει -των υπέρ Ελλήνων συνδρομών: «Τις Ισραηλίτης δύναται ν' αναγνώση -τα παθήματα των Ελλήνων και να μη χύση δάκρυα πικρά;» - -Αλλά πριν ή προχωρήσωμεν περισσότερον εις τα εν Γερμανία υπό -του φιλελληνισμού τελούμενα, ρίψωμεν και έν βλέμμα επί τους -φιλέλληνας πολεμιστάς τους αφικνουμένους εις την Ελλάδα. Οι -πολεμισταί ούτοι οι κατά εκατοντάδας αποτελούντες ιδιαιτέρους -λόχους, απερχόμενοι της Γερμανίας, μετέβαινον εις την Ελλάδα -διά Μασσαλίας το πλείστον (της διά Τεργέστης πορείας -απαγορευομένης υπό της Αυστρίας), επιβαίνοντες ενταύθα πλοίων -ναυλουμένων υπ' αυτών τούτων δαπάναις των φιλελληνικών -συλλόγων, έφερον δ' εις την Ελλάδα και διαβατήρια παρεχόμενα -αυτοίς υπό των αυτών συλλόγων. Οι κατά το 1821-22 πρώτοι -αφικόμενοι Γερμανοί ήλθον λίαν επικαίρως, αυτοί κυρίως -αποκρούσαντες κρατερώς, ως είπομεν, υπό τον γενναίον στρατηγόν -Νόρμαν Έρενφελς την κατά της Πύλου επίθεσιν του Τουρκικού -στόλου, αυτοί δ' απετέλεσαν κυρίως τον εν Πέτα γενναίως -αγωνισάμενον και μεγάλας απωλείας υποστάντα λόχον των -φιλελλήνων. Εν τη ατυχεί δε ταύτη αποβάση τοις Έλλησι μάχη -εφονεύθη μέγα μέρος των Γερμανών φιλελλήνων, ετραυματίσθη δε -βαρέως, ως ερρήθη, και ο στρατηγός Νόρμαν (αποθανών βραδύτερον -εκ των πληγών αυτού). Και αυτοί οι αιχμαλωτισθέντες Γερμανοί -απεκεφαλίσθησαν, πλην ενός Πρώσσου, όστις γινώσκων την -χειρουργικήν εσώθη, ίνα χρησιμοποιηθή υπό των νικητών εν τη -τέχνη αυτού. Οι υπολειφθέντες εκ της ατυχούς μάχης του Πέτα -ενωθέντες μετ' άλλων νεωστί ελθόντων Γερμανών έλαβον σπουδαίον -μέρος εις την άλωσιν του Παλαμηδίου, ενταύθα δε, εν Ναυπλίω, -προς ταις άλλαις πολλαίς στερήσεσι, μεγάλην έπαθον συμφοράν υπό -της τότε ενσκηψάσης εις την πόλιν ταύτην δεινής επιδημίας. Αλλ' -αφώμεν νυν τον λόγον τον περί των εν Ελλάδι Γερμανών φιλελλήνων -και περί της ειρημένης νόσου εις τον αυτόπτην των γενομένων -ιστοριογράφον Φώτιον Χρυσανθόπουλον ή Φωτάκον, γραμματέα του Θ. -Κολοκοτρώνη, όστις, ως άλλος Θουκυδίδης, και της φοβεράς νόσου -μετασχών και ταύτην περιέγραψε και τα παθήματα των Γερμανών. -Και η μεν νόσος, έχουσα έν τισιν ομοιότητα προς την υπό του -Θουκυδίδου περιγραφομένην λοιμώδη νόσον, ιστορείται υπό του -Φωτάκου ως εξής: «Αλλά έπειτα αρρώστησα από τον τύφον, όστις -εγεννήθη εντός του Ναυπλίου. Η επιδημία αύτη υπήρξε φοβερωτέρα -εκείνης, η οποία έγεινεν εις την Τριπολιτσάν, διότι εθέρισε -πολλούς Έλληνας, οίτινες εμβήκαν απ' έξω πάνω από τον καθαρόν -αέρα εις το Ναύπλιον. Ούτοι άμα εισήλθον έλαβον τα φορέματα και -τα άλλα πράγματα των Τούρκων και απ' αυτά εμολύνθησαν. Η νόσος -αύτη είχε πολλά και παράξενα συμπτώματα και αποτελέσματα. Όστις -κατελαμβάνετο απ' αυτήν ήτο αδύνατον να ζήση και όστις έζη και -διέφευγεν αυτήν εστερείτο μίαν από τας αισθήσεις του ή την -μνήμην ή την ακοήν. Όταν η νόσος έφθανεν εις την ακμήν της, ο -πάσχων εκυριεύετο από μανίαν και η φαντασία του ανέβαινεν -υψηλά. Πολλοί εκ των αρρώστων εσηκώθησαν οι μεν την νύκτα, οι -δε την ημέραν και επήγαν να κολυμβήσουν εις την θάλασσαν, όπου -και επνίγησαν. Ερρίπτοντο δε εις την θάλασσαν διά να -δροσισθούν, διότι η εσωτερική φλόγα των ήτο αθεράπευτος (14) -Άλλοι πάλιν ενόμιζον ότι το έδαφος ήτο θάλασσα και ερρίπτοντο -από τα παράθυρα της οικίας των κάτω εις την γην, αφού -προηγουμένως εξεδύοντο και άφινον τα ενδύματά των εις το σπήτι -διά να μη βραχούν. Όσοι δε από το πέσημον εσώζοντο, εγύριζον -γυμνοί εις την πόλιν και κανείς δεν τους εσυμμάζευεν: όλος δε ο -κόσμος από τον φόβον της νόσου έφευγε. Τινές δ' άλλοι -εφαντάζοντο ότι ήσαν ιερείς και γυρίζοντες μέσα εις τας οικίας -των εμιμούντο τους ιερείς ιερουργούντας εις τας εκκλησίας των». -Και ταύτα μεν περί της νόσου κατά Φωτάκον. - -Περί δε των φιλελλήνων Γερμανών και των παθημάτων αυτών από της -νόσου λέγει τάδε ο Φωτάκος: «Πολλοί από τους ευρεθέντας εκεί -φιλέλληνας Γερμανούς, ελθόντας νεωστί διά να προσφέρουν τον -εαυτόν των θυσίαν εις την κλασσικήν γην των παλαιών Ελλήνων, -διότι και τα διαβατήριά των τοιαύτα ήσαν και ούτως έλεγον: «Θεέ -σώσον την Ελλάδα. Απέρχεται ο δείνα (ενταύθα εσημειούτο το -όνομα, το επώνυμον και η πατρίς του), εις την Ελλάδα να -συναγωνιστή μετά των αδελφών Ελλήνων, ελευθερόνων την πατρίδα -του Επαμεινώνδα, του Θεμιστοκλέους, του Περικλέους και των -λοιπών Ελλήνων», το δε διαβατήριον υπέγραφαν τα μέλη μιας -φιλελληνικής επιτροπής υπό το όνομα κομιτέ· αυτοί όλοι εχάθησαν -οι δυστυχείς δωρεάν, διότι δεν είχον κανένα συγγενή να τους -συμμαζώξη και να τους περιποιηθή· άλλως τε δεν εγνώριζον και -την γλώσσαν διά να εξηγούνται. Αν δε κανείς εξ αυτών είχε σώας -τας φρένας και επήγαινε γυρεύων νερόν να σβύση την φωτιάν, η -οποία μέσα του εκαίετο, καμμίαν βοήθειαν δεν εύρισκε, διότι -έφευγον οι γεροί από κοντά του διά να μη μολυνθούν, και τούτο -όχι μόνον εις τους φιλέλληνας εγίνετο, αλλά και εις τους ιδίους -συγγενείς των πασχόντων, οίτινες και αυτοί ακόμη τους άφιναν. -Εκτός δε τούτων ούτε ιατρούς, ούτε νοσοκομεία, ούτε άλλο τι -μέσον θεραπείας υπήρχεν. Οι Έλληνες χωρικοί εφοβούντο να τους -πλησιάσουν, όχι διά να μη μολυνθούν και πάθωσι και αυτοί, αλλά -κυρίως εκ της προλήψεως, ότι οι προσβαλλόμενοι απ' αυτήν την -νόσον δαιμονίζονται . . . Πολλοί των ευρεθέντων Γερμανών -φιλελλήνων και νεωστί ελθόντων απέθανον από την νόσον. Ούτοι -σωθέντες μετά του Πέτα την ατυχή μάχην έμειναν ως ζύμη του -τακτικού και εκείθεν ήλθον εις το Λουτράκι και εις την -Κόρινθον· έπειτα πάλιν, ως ενθυμούμαι, εβγήκαν και ύστερα -ετοποθετήθησαν εις το Ξηροκάστελον και εις το μοναστήριον του -Αγίου Δημητρίου και ούτως έλαβον και αυτοί μέρος εις την -πολιορκίαν του Ναυπλίου. Αν και δεν ήσαν πολλοί, διότι δεν -υπερέβαινον τους διακοσίους, όμως οι άνδρες αυτοί ανέλαβον τον -αγώνα να φυλάττουν ως σκοποί νύκτα και ημέραν. &Εστάλαξαν οι -πτωχοί εις τα πόδια των, και είναι άξιοι επαίνου διά την επί -ένα περίπου μήνα τοιαύτην υπηρεσίαν των, διότι ωφέλησαν την -πολιορκίαν και μάλιστα αυτοί πρώτοι των Ελλήνων κατά την άλωσιν -εμβήκαν μέσα εις το Παλαμήδιον. Δεν ενθυμούμαι τα ονόματά των -διά να τα μνημονεύσω, και να πλέξω τον στέφανον της καρτερίας -των&. Και όμως μέχρι τέλους αδικήθησαν εις την διανομήν των -λαφύρων, διότι τα επήραν οι άτακτοι. Αν έβλεπέ τις τούτο το -τακτικόν σώμα πώς έγεινε τότε και πώς ήτο ενδεδυμένον, ποτέ δεν -θα το ελησμόνει· αλλ' ούτε ημπορεί τις να το ζωγραφίση, διότι -προς τούτο θέλει όλου του κόσμου τα χρώματα. Έφερον -παραδείγματος χάριν μπινίσια τουρκικά διαφόρων χρωμάτων, και -της γούναις ανάποδα και μακρόθεν εφαίνοντο σαν αρκούδες ή -καμήλαις. Εις δε τας κεφαλάς των έφερον καβούκια τουρκικά. -Άλλοι εξ αυτών ήσαν ξυπόλυτοι, και άλλοι πάλιν εφόρουν -υποδήματα κόκκινα και κίτρινα και μέστια γυναικεία. Πολλοί δε -άλλοι είχον αντί μανδύου παπλώματα εις την ράχιν των. Οι δε -σκοποί μακρόθεν δεν διεκρίνοντο αν ήσαν άνθρωποι. Έβλεπέ τις -μόνον ένα πράγμα και εμαύριζε και μόνον από την ορθήν λόγχην -του όπλου εγνωρίζοντο ότι ήσαν σκοποί. - -Ο δε καιρός ήτο χειμώνας και έκαμε κρύο πολύ, και διά τούτο -υπέφεραν οι πτωχοί. Ο αρχηγός των Νόρμαν καλούμενος, Γερμανός -και αυτός το γένος, όστις απέθανε κατά το 1823, ως και οι -λοχαγοί έδειξαν μεγάλην γενναιότητα και καρτερίαν αμίμητον, και -όπως η μητέρα τρέφει και περιποιείται τα παιδιά της, έτσι και -αυτοί επεμελούντο τους στρατιώτας των. Είχον δε ούτοι και όλη -μέρα πόλεμον με την έλλειψιν των αναγκαίων μέσων, διότι έως να -εύρουν το ένα, τους έλειπε το άλλο, και διά ταύτα τα αίτια και -άλλα ακόμη, ποτέ εις την Ελλάδα δεν ηδυνήθη να πήξη αυτό το -σώμα των τακτικών. &Όλοι δε αυτοί οι Γερμανοί, υπήρξαν οι -ειλικρινέστεροι και αφιλοκερδότατοι φίλοι της Ελλάδος και διά -τας τοιαύτας αρετάς των εμάκρυνα τον λόγον περί αυτών» &. - -Ταύτα λέγει εν γλώσση απλή και αφελεί εκπροσωπούση αυτά τα -φρονήματα του Ελληνικού λαού είς εκ των του λαού ανθρώπων, -αυτόπτης γενόμενος των υπό των Γερμανών φιλελλήνων εν Ελλάδι -από της αρχής του αγώνος πραχθέντων. Τα υπό του Φωτάκου σαφώς -και εικονικώς εν τη απλότητι περί των παθημάτων των Γερμανών -εκτιθέμενα εγνώσθησαν και εν Γερμανία υπό τινων τω 1823 -επιστρεψάντων οίκαδε φιλελλήνων, αλλ' ου μόνον ουδαμώς -περιέστειλαν την δύναμιν και ενέργειαν του φιλελληνισμού, αλλά -και έτι μάλλον επέτειναν και ενέτειναν αυτάς. Πυρετωδώς προς -τούτο ειργάζοντο υπέρ των Ελλήνων εν Γερμανία τότε οι πολλοί -φιλελληνικοί σύλλογοι, προ πάντων δε ο του Μονάχου, ού ο υπό -την προστασίαν του βασιλέως Λουδοβίκου προεδρεύων καθηγητής -Θείρσιος έχων οτρηρόν [15] βοηθόν τον βαρώνον Σεγκ, δεν έπαυσε -λαλών και γράφων. - -Ομοίως δε ειργάζοντο και οι προμνημονευθέντες άλλοι φιλόσοφοι -και φιλόλογοι. Μέγα πλήθος λογίων και συγγραφέων, ποιητών και -ποιητριών, πεζογράφων συγγραφέων, μυθιστοριογράφων, -διηγηματογράφων εκ του αγώνος του ελληνικού λαμβανόντων τας -εμπνεύσεις και τας υποθέσεις των έργων αυτών, έπειτα -εφημερίδες, περιοδικά, ο ημερήσιος και ο περιοδικός τύπος και -πλήθος καθ' ημέραν εκδιδομένων εν βιβλιαρίοις πραγματειών -διετήρουν άσβεστον και φλογερόν το πυρ του φιλελληνισμού. Ούτω -δε παρήχθη ολόκληρος νέα γραμματεία Γερμανική, τον ελληνικόν -αγώνα έχουσα υπόθεσιν κατά τρόπον μοναδικόν εν τη ιστορία των -γραμμάτων. - -«Ο ενθουσιασμός ούτος ο υπέρ της Ελλάδος εξεγερθείς εν Γερμανία -τω 1821, λέγει ο Γάλλος Gaston Caminade, υπήρξεν αίσθημα λίαν -περίπλοκον, ως προϊόν τριών μεγάλων δυνάμεων: παθών πολιτικών, -πίστεως θρησκευτικής, λατρείας καλαισθητικού ιδεώδους. Ο εν τη -χώρα ταύτη φιλελληνισμός εμφανίζεται οτέ μεν ως επεισόδιον της -ιστορίας του ελευθέρου φιλελληνικού ρεύματος, οτέ δε ως ρεύμα -ακραιφνώς φιλολογικόν. Οτέ μεν εν τη ψυχή των Γερμανών -φιλελλήνων μαντεύει τις τας δονήσεις παθών πολιτικών, άτινα -μετά τας δοκιμασίας του 1813 και τας απογοητεύσεις, αίτινες -παρηκολούθησαν την νίκην, ανύψουν το εθνικόν αίσθημα. Ενίοτε δε -τουναντίον το προς τον «ιερόν αγώνα» διαφέρον φαίνεται -ειρηνικώτερον, νοερώτερον αν μη μάλλον περιεσκεμμένον. Ηδύνατό -τις να ονομάση το αίσθημα τούτο προσδοκίαν και συμπάθειαν -φιλοπράγμονα πνεύματος εξεγειρομένου υπό γοητείας του ονόματος -«Ελλάς», έτι δε μάλλον ενθουσιασμόν γενναίον της καρδίας, -εξεγειρόμενον υπό των παθημάτων και υπό της υπερηφάνου -επαναστάσεως ενός λαού. Αλλά πάντα ταύτα τα ρεύματα μιγνύμενα -προς άλληλα αποτελούσι χείμαρρον ακάθεκτον και ισχυρόν». Προς -υποστήριξιν του ισχυρισμού αυτού ο Γάλλος συγγραφεύς αναφέρει -τα γραφόμενα εν τω «Νεκρικώ διαλόγω (Totengespräch)» του -Μονάχου κατά το πρώτον έτος της επαναστάσεως της ελληνικής: -«Πάντα τα κόμματα ενούνται εν τω αυτώ υπέρ του ελληνικού αγώνος -διαφέροντι. Αι ευσεβείς ψυχαί παρορμώνται υπό της θρησκείας και -του χριστιανικού αισθήματος, τα πεφωτισμένα πνεύματα υπό -αναμνήσεων κλασσικών, οι φιλελεύθεροι υφ' ής κατέχονται ελπίδος -περί μελλουσών δημοκρατιών και της μελλούσης δημοκρατίας της -Ευρώπης». Και εν ταύταις μεν ταις γνώμαις του Γάλλου συγγραφέως -υπάρχει τις πάντως αλήθεια μονομερής. Αλλ' ο Γάλλος ούτος -μαρτυρεί άγνοιαν αυτού περί τε του βαθυτέρου χαρακτήρος του -Γερμανικού φιλελληνισμού όταν λέγει: Ο φιλελληνισμός υπήρξεν -απλούν πρόσχημα. Οι ύμνοι οι υπέρ των Ελλήνων, ένθα η λέξις -ελευθερία φρικάζει εις το τέλος εκάστου στίχου, ενοούντο υπό -παντός κόμματος προοδευτικού, ως τις ηχώ ζώσα της Γερμανικής -συνειδήσεως». Προς αναίρεσιν του ισχυρισμού τούτου αρκεί ν' -αναφέρωμεν το γεγονός ότι εν Γερμανία ουχί απλώς οι -φιλελεύθεροι ησθάνοντο ενθουσιασμόν υπέρ του ελληνικού αγώνος, -αλλά και οι άκροι συντηρητικοί και απολυταρχικοί. Απολυταρχικός -ην ο μέγιστος των φιλελλήνων βασιλεύς της Βαυαρίας Λουδοβίκος, -ως απολυταρχικότατος ήτο και ο διάδοχος του Πρωσσικού θρόνου. Ο -διάσημος Στάιν, ο Γάγερν, ο Χείβουρ, ήσαν άνδρες ιστάμενοι -πλησιέστατα ηγεμόνων και αυλών. Ο Γερμανικός φιλελληνισμός είχε -πάντα τα ουσιώδη γνωρίσματα αυτοτελούς αισθήματος συμπαθείας -υπέρ του Ελληνικού, αισθήματος απ' αιώνων, ως είδομεν, -αναπτυσσομένου πάντα δε, όσα αναφέρει ο Caminade ως αποτελούντα -συστατικά συνθέτου και περιπλόκου αισθήματος, ήσαν αισθήματα -συνεφελκυόμενα υπό του πρώτου και ουσιώδους και αυτοτελούς -αισθήματος και ενισχύοντα αυτό, ούτω δε εξηγητέον και το υπό -του Caminade αναφερόμενον του Γερμανού φιλέλληνος Iken, εν τω -ποιηματίω αυτού, «Eλληνίω» (Hellenion) λόγιoν: «Hμείς οι -Γερμανοί εν τοις Έλλησιν oρώμεν την ιδίαν ημών εικόνα και το -ημέτερον πνεύμα, ως εξ ορμεμφύτου και αφανώς πως, επαναφέρεται -τον χρόνον της από του Γαλλικού ζυγού ελευθερώσεως ημών. Ο -πολιτειολόγος δεν δύναται να βλέπη άνευ αισθήματος πόθου -συγκροτούμενος αύθις τας Αμφικτυονίας και τας πολιτείας τας -ελληνικάς, συνερχομένας και διασκεπτομένας περί των συμφερόντων -των Ελλήνων και ήδη νομίζει ότι ακούει (ο πολιτειολόγος) τους -αρμονικούς λόγους νέου Δημοσθένους, Αισχίνου και Ισοκράτους». -Και αυτή δε η σταθερότης και διάρκεια του Γερμανικού -φιλελληνισμού καθ' όλον το διάστημα του αγώνος, μαρτυρεί, ότι -ουχί παροδικός τις ενθουσιασμός, αλλά συνείδησις λαμπρώς -πεφωτισμένη και αίσθημα βαθέως ερριζωμένον εν τη τοιαύτη -συνειδήσει υπήρξαν τα κύρια γενεσιουργά αίτια του φιλελληνισμού -τούτου, ού διαπρεπείς αντιπρόσωποι υπήρξαν οι διαπρεπέστεροι -των μεγάλων ανδρών και των ηγεμόνων της Γερμανίας (16). Αλλ' -ως είρηται μεταξύ πάντων των ανδρών τούτων και των ηγεμόνων και -ηγεμονοπαίδων αυτών, μέγιστος των φιλελλήνων, υπήρξεν ο της -Βαυαρίας βασιλεύς Λουδοβίκος, περί ού δίκαιον είναι ιδιαίτερος -ενταύθα να γένηται λόγος. - -Χαρακτηριστικώτατον παράδειγμα του ιδεώδους ηθικού ύψους και -του υψηλού ηθικού αισθήματος, ού ενεφορείτο ο Γερμανικός -φιλελληνισμός, είνε ο βασιλεύς Λουδοβίκος, εκπροσωπών τον -φιλελληνισμόν τούτον εν οίκω ηγεμονικώ Γερμανικώ εκ των -αρχαιοτάτων, ευγενεστάτων και ηρωικωτάτων της Γερμανίας και της -Ευρώπης, και επί θρόνου ηγεμονικού εκ των λαμπροτάτων της -Γερμανίας. Και πολύ προ του βασιλέως Λουδοβίκου, εκατόν και -επέκεινα έτη προ της εκρήξεως της ελληνικής επαναστάσεως, -έναυσμά τι φιλελληνισμού είχεν εκδηλωθή εν τω οίκω των -Βιτελσβάχων, επί του Δουκός και Εκλέκτορος της Βαυαρίας -Μαξιμιλιανού Εμμανουήλ, ως έφθημεν ειπόντες εν τοις έμπροσθεν, -ενός των μεγάλων ηρώων, ούς ανέδειξαν οι περί τα τέλη του 17ου -αιώνος μεγάλοι και μακροχρόνιοι εναντίον του Οθωμανικού Κράτους -πόλεμοι των Γερμανών, και ο Μαξιμιλιανός Εμμανουήλ ην ο -δεξάμενος εις ακρόασιν Έλληνας φοιτητάς εκλιπαρούντας την -βοήθειαν αυτών προς ελευθέρωσιν της Πατρίδος αυτών. Βεβαίως δε -και ο Μαξιμιλιανός και οι διάδοχοι αυτού δεν ήσαν ξένοι προς το -από των χρόνων εκείνων εν Βαυαρία και ιδίως εν Μονάχω αρξάμενον -κίνημα του φιλελληνισμού, περί ού εγένετο υφ' ημών εν τοις -έμπροσθεν λόγος. Αλλ' όπως ο από αιώνων εν Γερμανία εν -λανθανούση μάλλον ή ήττον καταστάσει αναπτυσσόμενος και -διηνεκώς αυξανόμενος φιλελληνισμός εν τη επαναστάσει του 1821 -εξέπεμψε τας ουρανομήκεις αυτού φλόγας, ούτω και ο οίκος των -Βιτελσβάχων εν τω βασιλεί Λουδοβίκω ανέδειξε τον ευγενέστατον, -ενθουσιωδέστατον και υψηλοφρονέστατον φιλέλληνα ηγεμόνα. Έτι -προ της εκρήξεως της επαναστάσεως του 1821 ο Λουδοβίκος ως -διάδοχος του Βαυαρικού θρόνου, έμπλεως ων θαυμασμού προς τον -αρχαίον ελληνισμόν, εξεδήλου τούτον εν πάση ευκαιρία. Φύσει -ποιητής ων ένθεος και υπό των διδαγμάτων της κλασσικής -παιδεύσεως πληρωθείς αγνού ενθουσιασμού προς το μεγαλείον του -αρχαίου ελληνικού κόσμου, περιηγούμενος την Ιταλίαν, θεώμενος -τα μεγαλοπρεπή ερείπια Παιστού (Ποσειδωνίας), αυτός ο εν -συντηρητικωτάταις μοναρχικαίς αρχαίς παιδευθείς επίδοξος -διάδοχος θρόνου βασιλικού εκήρυττεν εν τω προς τα ερείπια -εκείνα ποιήματι αυτού: «θα προυτίμων να ήμαι πολίτης απλούς -αρχαίας ελληνικής πόλεως παρά διάδοχος βασιλικού στέμματος». -Ότε δε τω 1820 ευρέθη εν Μήλω το αριστούργημα της Μηλίας -Αφροδίτης υπό των Γάλλων, έσπευσεν ο Λουδοβίκος, όστις, ων -φειδωλός εν ταις του ιδιωτικού βίου δαπάναις, ήτο -ελευθεριώτατος εν τω δαπανάν υπέρ της επιστήμης και των καλών -τεχνών, ηγόρασε τον χώρον, ένθα υπήρχον τα ερείπια του αρχαίου -θεάτρου, εν ώ ευρέθη το αριστούργημα, ίνα ενεργήση ανασκαφάς εν -αυτώ, επί τη ελπίδι ανευρέσεως των λειπόντων τεμαχίων του -αγάλματος, ή άλλων ευρημάτων αρχαιολογικών. Αλλά τας ανασκαφάς -ταύτας μόλις τω 1836 ηδυνήθη να ενεργήση, βασιλεύς ων, ο -Λουδοβίκος, διότι μικρόν μετά την αγοράν του ειρημένου χώρου -πάσαν προσοχήν και ενέργειαν του επιδόξου διαδόχου του -Βαυαρικού θρόνου είλκυσεν ισχυρώς η εκραγείσα τω 1821 -επανάστασις. Ο Λουδοβίκος ήτο είς των μάλιστα επί τω ακούσματι -του γεγονότος εν μέσω ενθουσιώντος Βαυαρικού και Γερμανικού -λαού υπό ενθουσιασμού αρρήτου καταληφθέντων. Η φοβερά -αντιδραστική κατά της επαναστάσεως Αυστριακή πολιτική, η -υπαγορεύουσα εκ Βιέννης τοις ηγεμόσι και ταις κυβερνήσεσι της -Γερμανίας ομοίαν πολιτικήν, επέβαλλε μεγίστην επιφύλαξιν τω -βασιλόπαιδι Λουδοβίκω. Αλλ' ούτος παρ' όλην την καταναγκαστικήν -ταύτην επιφύλαξιν, δεν εδίσταζε να εργάζηται εκθύμως [17] υπέρ -του ελληνικού αγώνος, ενθαρρύνων τον Θείρσιον και τον βαρώνον -Σεγκ εις την ίδρυσιν του φιλελληνικού Συλλόγου του Μονάχου, -εισφέρων και αυτός γενναίως και ανταποκρινόμενος ιδιωτικώς προς -πάντας τους εν Γερμανία και Ιταλία φιλέλληνας. Φοιβόληπτος [18] -δε γενόμενος επί τω πρώτω αγγέλματι της επαναστάσεως, -εχαιρέτισε τον ελληνικόν αγώνα διά του εξής προς την Ελλάδα -ύμνου. - - _«Ω Πατρίς των μεγίστων και ενδοξοτάτων ηρώων, - Θρόνε της διά παντός απαραμίλλου τέχνης, - Αιώνιον υψηλόν πρότυπον πάντων των κόσμων, - Η μετά δαψιλούς Μουσών εννοίας κεκοσμημένη, - Συ η πιστή κοιτίς της ευγενεστάτης μοίρας της ανθρωπότητος - Η εξόχοις δωρεαίς θείαις κεκοσμημένη Ελλάς, - Νίκα! μετά πόθου προσφωνεί σοι πας λαός. - Ω Πατρίς παντός αγαθόν, παντός υψηλού όπερ συνείχετο - πιεζόμενον εν σοι χωρίς να η εξηφανισμένον, - Νίκα εν τω ιερώ αγώνι. - Νίκα! μετά πόθου προσφωνεί σοι πας λαός.»_ - -Μετά τον πρώτον τούτον ύμνον, ο μουσόληπτος βασιλεύς ποιητής -διά του εξής άσματος εχαιρέτισε το έαρ του 1821. - -_«Η Ηώς ανοίγει τας πύλας της Ανατολής εις τον ήλιου το -χαρμόσυνον άρμα. Η σελήνη ωχριά και εξαφανίζεται. -Διασκεδάννυται το σκότος το καλύπτον την αρίστην του ανθρωπίνου -γένους μοίραν. Οι τάφοι ανοίγονται και έμπνους [19] εξεγείρεται -από του μακροχρονίου ύπνου η Ελλάς η σώσασα ημάς ποτε από της -βαρβαρότητος . . . Αν οι μεγάλοι της γης φέρωνται εχθρικώς προς -σε, συ όμως είσαι ελευθέρα, μεγάλη Ελλάς, όταν ο Αιώνιος -προφέρη το «Γίνου». Ας περιχέη σε το γλυκύ όνειρον των μυθωδών -σου αιώνων και η ιστορία των ενδόξων σου ηρώων μετ' αναμνήσεων -λαμπρού παρελθόντος. Ό,τι θαυμαστότατον εις του κόσμου τα -χρονικά και εις τους ανθώνας της ποιήσεως είναι στενώς μετά σου -συνδεδεμένον. Αντηχούσι πάλιν του Τυρταίον τα άσματα, οδηγούντα -σε εις την μάχην και την δόξαν και σοι υπισχνούνται νίκην οι -στίχοι αυτού. Ω Έλληνες, αι σκιαί των πεσόντων υπέρ της Ελλάδος -αγωνιστών προτρέπουσιν υμάς να μη απαυδήσητε εις τον αγώνα. -Σύγχρονοι και απόγονοι θέλουσιν ευγνωμονεί προς υμάς. Εξ -ουρανού οι πεσόντες πάλαι ήρωες επιβλέπουσιν επί τα έργα υμών -και ευλογούσιν υμάς και το ανθρώπινον γένος σύμπαν μετ' ελπίδων -φαιδρών προς υμάς στρέφει το βλέμμα. Αι καρδίαι των ελευθέρων -προσεύχονται υπέρ της ελευθερίας υμών. Ω Ελλάς, πατρίς των -περικλεεστάτων ηρώων, αγλάισμα των Μουσών, μήτερ των αμιμήτων -τεχνών, του κόσμου ο θαυμασμός, η τροφός της ευγενεστάτης -μοίρας της ανθρωπότητος, Νίκα! νίκα! ανευφημούσι προς σε πάντες -οι λαοί. Το υψηλόν και το καλόν εκρύπτετο εν τοις κόλποις σου -πιεζόμενον, δεν εφυγαδεύθη όμως απ' αυτών. Νίκα εν τω ιερώ σου -αγώνι! - -» Αγαλλομένη κυλίει τα πλοία η νήσων πλειάδι κοσμουμένη -θάλασσα. Τας πρώρας αυτών σέβονται οι ύφαλοι και οι σκόπελοι, -διότι φέρουσι το μέγιστον των αγαθών, φέρουσιν ελευθερίαν, -φέρουσι των τυράννων την πτώσιν. Μακρόθεν και εγγύθεν ορμώσιν -οι μαχηταί. Οι λαοί εν αλαλαγμοίς ρίπτονται εις τας μάχας. Ως -επί Κάδμου η γη εσπαρμένη μετά των οδόντων του δράκοντος, ούτως -αρδευομένη σήμερον μετά των δακρύων της Ελλάδος γεννά οπλίτας. - -» Εμπρός Έλληνες! εμπρός εις τα όπλα. Μάχεσθε της Σπάρτης τα -τέκνα μετά της αρχαίας ανδρείας υμών. Εμπρός της Κορίνθου και -των Αθηνών τα Τάγματα! Γένεσθε, ό,τι ήσαν οι πατέρες υμών, και -ας ανανεωθώσιν οι παλαιοί χρόνοι. Η πατρίς υμών γενήσεται αύθις -οικητήριον τέχνης και επιστήμης και ο Σταυρός της Αγίας Σοφίας -θέλει λάμψει εις ελευθέρους λαούς.» _ - -Κατά τον αυτόν χρόνον εν άσματι «Προς τους Έλληνας» λέγει προς -αυτούς ο φιλέλλην ποιητής: _«Έλληνες, ίδετε τα δάκρυα της -μητρός υμών· ίδετε αυτήν ωχράν και πάσχουσαν να κράζη προς -υμάς: Εμπρός εις τον αγώνα, Έλληνες πλέξατε στεφάνους δάφνης. -Εις τον Ουράνιον έχετε πίστιν. Εν τω θορύβω της μάχης -επικαλείσθε την δεξιάν Αυτού, Αύτη ως κόνιν διασκεδάσει τον -υπερόπτην πολέμιον.»_ - -Ότε το θέρος του 1822 κατά την εισβολήν του Δράμαλη η Ελλάς -εφαίνετο κινδυνεύουσα τον έσχατον κίνδυνον, ο υπό αγωνίας -κατεχόμενος επί τη τύχη της Ελλάδος, αλλά μη θέλων ν' απολέση -πάσαν ελπίδα ποιητής ζητεί πανταχού, εν τη φύσει αυτή, να εύρη -άγκυραν ελπίδος και κράζει προς την βροχήν κατά την ημέραν των -γενεθλίων αυτού, τω 36 έτει της ηλικίας (1822): - -_«Στάζετε της βροχής αι ρανίδες· στάζετε ως χαράς δάκρυ αν η -Ελλάς ενίκησε λαμπράν νίκην· ως δάκρυα θλίψεως, αν ηττήθη.»_ - -Αυθημερόν δε πριν έτι έλθωσιν αι περί της ήττης του Δράμαλη -ειδήσεις, λέγει τω Θεώ: - -_«Επίτρεψον, ω Θεέ, ίνα ο σημερινός λαμπρός ουρανός αναγγείλη -μοι μέλλον λαμπρόν τη Ελλάδι.»_ - -Την αγωνίαν του ποιητού επί τη τύχη της Ελλάδος κατά τον χρόνον -εκείνον εκδηλοί και η εξής κατά το θέρος 1822 προς τους Έλληνας -επίκλησις: - -_«Έλληνες, αγωνίσασθε τον αγώνα του θανάτου· υπό παντός του -κόσμου εγκαταλελειμμένοι, αγωνίσασθε εν τω λυκόφωτι της -εσπέρας, τω φωτίζοντι τα ερείπιά σας. - -» Εν τη γη, όπου ήνθουν αι τέχναι, όπου εγεννήθη ό,τι ωραίον -και μέγα, όπου διάνοιαι σοφαί και σοφίας ηγέται εφάνησαν. - -» Εν τη γη, όπου πρότερον ο ήλιος έλαμψε, πρέπει τώρα το σκότος -να βασιλεύη; - -» Υιοί ηρώων, μη απαυδήσητε και αν εσήμανεν η εσχάτη σας ώρα. - -» Θέλετε αναβιώσει εν ωδαίς και ύμνοις. - -» Ο Άδης σκιρτά και πενθούσιν οι άγγελοι, η ανθρωπότης στενάζει -και εις των ηγεμονικών παλατίων τα τείχη αντηχούσι κραυγαί -ευθυμίας, διότι βάρβαρος καταπατεί την Ελλάδα. - -» Μη απελπίζετε, καν φαίνηται απολομένη η εσχάτη της ελπίδος -ακτίς» _. - -Την κατά των ηγεμόνων της Ευρώπης και της Γερμανίας αδιαφορίαν -προς την Ελλάδα, ήν έψεξεν ο ποιητής εν τοις άνω ειρημένοις, -ψέγει αύθις εν τοις επομένοις στίχοις. - -_«Ο βοηθήσας τη Γερμανία σώσει την Ελλάδα. Της Γερμανίας τον -ζυγόν απέσεισεν Εκείνος, ουχί οι ηγεμόνες αυτής. Εκείνος -θραύσει και τας αλύσεις υμών. Ο Παντοδύναμος ζη έτι» _. - -Την δεινήν αγωνίαν την κατέχουσαν την ψυχήν του βασιλόπαιδος -ποιητού εκδηλοί και το επόμενον περί Ελλάδος άσμα. - -_«Ως πνεύμα παρίσταται πανταχού εμπρός μου η τύχη σου, ω Ελλάς, -και τότε η φύσις ζοφερόν περιβάλλεται νέφος προ των οφθαλμών -μου» _. - -Αλλ' ότε μετά την ήτταν του Δράμαλη ευφρόσυνοι ειδήσεις -αφίκοντο εις Μόναχον, ο ποιητής, προς τοις άλλοις νικητηρίοις -παιάσιν, ψάλλει και εις την εν τω μελετητηρίω προτομήν του -Ομήρου το ασμάτιον τόδε (επιγραφόμενον: «προς τον Όμηρον, ού η -εικών εν τω θαλάμω μου»): - -_«Χαίρε, γηραιέ Όμηρε! η πατρίς σου είναι ελευθέρα· ουχί πλέον -δούλοι, αλλ' ελεύθεροι θ' αναγινώσκωσι τα έπη σου» _. - -Τούτω τω έτει εποιήθη και ύμνος μακρός εις τον Κανάρην («Εις το -καύσιμον του Τουρκικού πλοίου»). - -Εν άσματι προς το φθινόπωρον του αυτού έτους πάλιν ο ποιητής -στρέφει την διάνοιαν προς την Ελλάδα. - -_«Το εύθυμον φθινόπωρον ήλθε, μεμαραμένα πίπτουσι τα φύλλα. -Προσκαλεί ημάς ο χυμός της αμπέλου. Εις την υγίειαν των -λυτρωτών. Εις υγίειαν των ηρώων της ξηράς και της θαλάσσης! Εις -των Ελλήνων την ελευθερίαν! Λάμπουσιν αι φλόγες του καιομένου -Τουρκικού στόλου· των Ελλήνων τα δάκρυα εις αγαλλίασιν -μεταβάλλονται. Εις υγίειαν των εν ταις μάχαις πεσόντων. Εις την -γην επιστρέφουσι τα σώματα· αι ψυχαί αυτών πέτονται εις τας -μονάς των μακάρων. Εις υγίειαν των αγωνισαμένων υπέρ Ελλάδος -ξένων! αιώνιος έπαινος δι αυτούς! δάφναι φύονται εν τη γη τη -πεποτισμένη μετά του αίματος αυτών. Και κενώσατε τα ποτήριά σας -πάλιν και ψάλατε μεγαλοφώνως επινικίους παιάνας. Τιμήσατε τους -ανδρείους μετ' οίνου και ασμάτων. Ζήτωσαν οι Έλληνες όλοι.» _ - -Εις το τέταρτον έτος της επαναστάσεως (1824) εποιήθησαν οι -μακροί ύμνοι «προς την Ελλάδα, εις το τέταρτον έτος της -ελευθερίας αυτής» και ο μακρός ύμνος των Ψαρρών: «Μετά την -πτώσιν των Ψαρρών». Τω επομένω έτει, πριν ή έτι ανέλθη εις τον -θρόνον, εποίησε (το έαρ του 1821) νέον θούριον άσμα «Προς τους -Έλληνας», έπειτα «Προσφώνησιν εις τους Έλληνας· (μετά την εις -Πελοπόννησον εισβολήν του Ιμβραήμ) και άλλο «εις του Νεοκάστρου -την άλωσιν». Ότε δε κατά Οκτώβριον του αυτού έτους ανήλθεν εις -τον θρόνον, ο Λουδοβίκος, την νέαν αυτού θέσιν προς την Ελλάδα, -ως βασιλεύς πλέον, εν αντιθέσει προς την μέχρι τότε, καθώρισεν -ως εξής (εν τω άσματι «προς τους Έλληνας, ότε είμαι βασιλεύς -1825»). - -_«Μόνον ευχάς η ψυχή μου μέχρι νυν ν' αναπέμπη προς τους -ουρανούς ηδύνατο, ω γενναίοι Έλληνες, υπέρ υμών, υπέρ του -αγώνος υμών. Άπρακτοι διεσκεδάζοντο εν τω αέρι οι τόνοι της -λύρας μου. Μόνον της χορδής ηδύνατον άπτηται η χειρ. Μονήρεις -ήχουν ούτοι, ώσπερ στόνοι [20] μυστικής αγάπης. Νυν η λύρα μου -εσίγησεν αλλ' ο λόγος ο ισχυρός ηχεί εντόνως από στόματος τον -Βασιλέως εκ της πλησμονής της ζεούσης καρδίας, ίνα μεταποιηθή -εις έργον, Έλληνες, προς σωτηρίαν υμών»._ - -Και εις μεν την περί σιγής της λύρας αυτού γνώμην δεν έμεινε -πιστός ο Βασιλεύς, ουδ' ηδύνατο να μένη καταδικάζων εις σιγήν -την Μούσαν αυτού απέναντι των εν Ελλάδι φοβερών γεγονότων, -ιδίως των περί το Μεσολογγίου. Διά τούτο και τω 1826 εποίησε -προς το Μεσολόγγιον («μετ' αποκρουσθείσαν έφοδον»), ότε -απεδείχθη ψευδής η άλωσις του Μεσολογγίου, είτα δε «παρηγορίαν -προς τους Έλληνας» κατά την αγωνίαν του Μεσολογγίου τον Μάρτιον -του 1826. Εν τω άσματι τούτω τω αρχομένω διά των ρημάτων: - -_«Εξαγριωθήτωσαν εναντίον Υμών οι πολέμιοι. Μισησάτω υμάς ο -κόσμος. Μη απαυδάτε Έλληνες . . . ο Θεός έπλασε το φως από το -σκότος»_ λέγονται και τάδε: - -_«Εν τη δεινοτάτη θλίψει της πατρίδος, εν τω θανάτω της -αρμονίας, υψούται η ψυχή προς τον ουρανόν και εν τούτω -αναπαύεται. Ο όλεθρός σου, Ελλάς, είνε η δόξα σου. Και ο Κύριος -είνε βοηθός σου . . . Διά δοκιμασίας και διά ποταμών αίματος -κεκαθαρμένη η ελευθερία σου θα διαμένη εις τους αιώνας. Μη -αντιταχθήτε πολέμιοι της Ελλάδος. Του Παντοδυνάμου η θέλησις -εκηρύχθη, υποταχθήτε εις τα νεύματα αυτού. Τις άνθρωπος δύναται -να μεταβάλη την ημέραν εις νύκτα; Την φλόγα θέλετε να σβέσητε -δι' αίματος και αυξάνετε μόνον την φλόγα._ - -Μετά την πτώσιν του Μεσολογγίου εποιήθη υπό του Βασιλέως -ποιητού «Ο θρήνος των Ελλήνων». Εν αυτώ προς τοις άλλοις -παρίστανται οι Έλληνες λέγοντες προς τους Ευρωπαίους: - -_Ημείς από των ανθέων τον Παρνασσού επλέξαμεν στεφάνους υπέρ -υμών, ημείς εκοσμήσαμεν τον έρημον βίον υμών διά των χαρίτων -της τέχνης»._ - -Εν τω άσματι τούτω πικρώς καταδικάζεται η πολιτική των ισχυρών -της γης, η ασέβεια αυτών προς τον Θεόν και τα θεία παραγγέλματα -της χριστιανικής φιλανθρωπίας. Μετά τούτο εποιήθη το «Επιφώνημα -εις το Μεσολόγγιον». «Η πτώσις σου είνε θρίαμβος!» αναφωνεί ο -ένθεος ποιητής εν αυτώ. Και βραδύτερον εις του Μεσολογγίου την -δευτέραν άλωσιν παρά των Ελλήνων (1829) εποιήθη νέον ποίημα εις -το Μεσολόγγι «το λαμπρόν μνημείον δόξης, αξίας των -περικλεεστάτων αρχαίων ηρώων». Εν τω αυτώ άσματι στρέφει ο -ποιητής το βλέμμα από του Μεσολογγίου εις την Ακρόπολιν Αθηνών -και τον Παρθενώνα. Ότε εκυριεύθη το Μεσολόγγιον υπό των -Ελλήνων, αι Αθήναι δεν ήσαν έτι ελεύθεραι· δι' ό αναφωνεί ο -ποιητής προς τους Έλληνας. - -_Μη κατακλιθήτε έτι εν ησυχία. Από του Παρθενώνος προσκαλεί -υμάς ανεξάλειπτος δόξα. Όταν η σημαία υμών κυματίση και ο -Σταυρός λάμψη εις την Ακρόπολιν, τότε μόνον η Ελλάς είνε αληθώς -ελευθέρα» _. - -Πλην των εις τον μέγαν αγώνα ποιημάτων, ο Βασιλεύς Λουδοβίκος -μακρόν ποίημα εποίησε και εις τα υπό των Άγγλων αρπαγέντα -αγάλματα του Παρθενώνος και «εις Ρώμην και Αθήνας». Εν τω -άσματι τούτω προς την λαμπρότητα και τον θόρυβον της Ρώμης -αντιτίθεται η σιωπηλή ησυχία, η εξυψούσα την ψυχήν ιερά -μεγαλοπρέπεια των Αθηνών. - -Αλλ' ο βασιλεύς ποιητής, ο μη δυνηθείς να τηρήση εν σιγή την -λύραν αυτού ένεκα του κατέχοντος την ψυχήν αυτού φλογερού -ενθουσιασμού, έμεινε πιστότατος εις την υπόσχεσιν, ήν έδωκε -περί της εις έργα μεταποιήσεως του εντόνου λόγου. Ο Λουδοβίκος -και προ του ανελθείν εις τον θρόνον ανεπισήμως βοηθών τω -ελληνικώ αγώνι, ευθύς μετά την εις τον θρόνον άνοδον έπεμψε τω -φιλελληνικώ συλλόγω Μονάχου 20 χιλ. φιορίνια (10 χιλ. φράγκα) -ως συνδρομήν «αρχαίου φιλέλληνος», ως εγράφετο εν τω καταλόγω. -Το γεγονός, γνωσθέν εν τοις Μετερνιχείοις κύκλοις, μέγαν ήγειρε -θόρυβον· αλλ' ο βασιλεύς, ουδόλως εκ τούτου ταραχθείς, εν αρχή -του επομένου έτους ανενέωσε την συνδρομήν διά του αυτού ποσού, -έπεμψε δε ιδιαιτέρως 20 χιλ. φράγκα προς εξαγοράν αιχμαλώτων -Ελλήνων. Σημαντικαί χρηματικαί δωρεαί εγένοντο τότε και εκ -μέρους πάντων των μελών της Βασιλικής Οικογενείας. (21) Ο -Βασιλεύς συνήψε τότε σχέσεις προς τον περίφημον Ελβετόν -φιλέλληνα Εϋνάρδον και δι' αυτού προς τον φιλελληνικόν σύλλογον -των Παρισίων, τον ιδρυθέντα τω 1825. Βραδύτερον ότε ο -Κυβερνήτης ίδρυσε το πιστωτικόν αυτού ίδρυμα υπέρ των εν τω -πολέμω εις ένδειαν περιελθόντων, ο Βασιλεύς Λουδοβίκος, -ενεγράφη δι' άλλας 50 χιλιάδας φιορίνια (100 χιλ. φρ.). Προς -τούτοις τω 1826 έπεμψεν εις την Ελλάδα ανεπισήμως τον εν τω -Ισπανικώ πολέμω διακριθέντα Βαυαρόν εθελοντήν συνταγματάρχην -Κάρολον Έιδεκ μετά πολλών Βαυαρών κατωτέρων αξιωματικών και -άλλων εθελοντών πολεμιστών, ίνα μετάσχωσι του ελληνικού αγώνος -και ίνα ο Έιδεκ εκθέση πιστώς τω Βασιλεί τα κατά την εν Ελλάδι -κατάστασιν υπό έποψιν αλκής πολεμικής. Μετά τίνος στοργής και -μερίμνης πατρικής εφρόντιζεν ο Λουδοβίκος περί των εις Ελλάδα -μεταβαινόντων Βαυαρών δηλούται εξ ών τη 19/31 Ιουλίου έγραφεν -εις τον γραμματέα αυτού: «Είπατε αύθις τω Έιδεκ τάχιστα ότι εις -τους εθελοντάς πρέπει να δίδηται οίνος καθαρός, διότι πρόκειται -περί ζωής και θανάτου». Κατά Σεπτέμβριον του 1826 επέβησαν ο -Έιδεκ μετά των συντρόφων αυτού του υπ' αυτού ναυλωθέτος -«Πηγάσου» (εν Αγκώνι) ίνα μεταβώσιν εις την Ελλάδα. Εν ταις -επιστολαίς δε, άς ο Λουδοβίκος μετά την εις Ελλάδα άφιξιν των -Βαυαρών τούτων έγραφεν ιδιοχείρως και λίαν συχνώς, καταφαίνεται -πάλιν ο ακραιφνής και φλογερός φιλελληνισμός αυτού. Τη 8 -Ιανουαρίου 1827 έγραφε τω Έιδεκ: «Είη μεθ' υμών ο Θεός, -γενναίοι μου Βαυαροί. Του τοσούτον τιμήσαντος εμέ εν Ελλάδι -Έιδεκ τας προς με επιστολάς της 26 Σεπτεμβρίου και 25 Οκτωβρίου -εκομισάμην. Με συνεκίνησε και ευφρόσυνόν μοι ενεποίησεν -εντύπωσιν το γεγονός, ότι του ενδόξου Μάρκου Βότσαρη η χήρα, -τον μονογενή αυτής υιόν θέλει να εμπιστεύση εις εμέ απορρίψασα -την του αυτοκράτορος της Ρωσσίας και πάντων των άλλων περί -προστασίας αυτού προσφοράν. (22) Ανοικταίς αγκάλαις μέλλω να -δεχθώ τον υιόν του υπ' εμού θαυμαζομένου ήρωος. Εις την μητέρα -σκοπώ να δώσω σύνταξιν. Πόσον ευστόχως λέγεις ότι οι των -Ελλήνων οπλαρχηγών υιοί πρέπει όλοι ομού ν' ανατρέφονται και -παιδεύωνται εν Γερμανία, εν Μονάχω. Ενεργήσατε ίνα ο -Κολοκοτρώνης πέμψη τον υιόν αυτού εκ της εν Γενεύη υποτροφίας -εις την ενταύθα σχολήν των Ευελπίδων. Ο Σύλλογος θέλει να -εκπαιδεύση έτι έξ Ελληνόπαιδας. Φροντίζω δε νυν ίνα προσκαλέσω -καί τινα των φυγάδων ιερέων ενταύθα (23) ίνα παιδευθώσιν οι -νέοι ούτοι εν τη πίστει των πατέρων αυτών. Ελπίζω ότι θα -επιστρέψωσιν εις την πατρίδα αυτών, ουχί αποξενούμενοι των -πατρίων, αλλ' ελληνικότεροι ή όσον ήσαν ότε ήλθον ενταύθα. -Έλληνες, εστέ ηνωμένοι! Γενναίε Έιδεκ και γενναίοι σύντροφοι -αυτού, χαίρετε! - -Από 12/24 Απριλίου έγραφε: «Μετ' ευφροσύνου αισθήματος έμαθον -τας παρά τας Αθήνας ηρωικάς πράξεις των εμών Βαυαρών ω -περινούστατε [24] γενναίε Έιδεκ. Εκφράζετε τας συμπαθείας μου -προς τους αξιωματικούς και τους υπαξιωματικούς. Αφ' ής ημέρας -λήγει η άδεια υμών παρατείνω αυτήν επί έν έτος· αλλά δύναται να -είναι βέβαιος έκαστος ότι και ευθύς επανιών, καλλίστης παρ' -εμού θα τύχη υποδοχής. Πιστεύω, η Ελλάς εσώθη. Μετά την -ελευθέρωσιν της Γερμανίας από της Ναπολεοντίου καταπιεστικής -δεσποτείας, ουδέν άλλο ούτω διακαώς επόθουν όσον το να νικήση η -Ελλάς. Ενήργουν και ενεργώ ίνα βοήθειαι προσρέωσιν εις την -Ελλάδα.» - -Από 2/14 Μαΐου 1827 έγραφεν ο Λουδοβίκος: «Οι οφθαλμοί μου -υγράνθησαν, άξιε Εϊδέκερ, ότε ανέγνων την προς τον Κρέουζερ -επιστολήν σας. Η τιμή, ήν υμείς, ανδρείοι πολεμισταί, -περισώσατε εν Ελλάδι εις το όνομα της Βαυαρίας, ευφραίνει την -καρδίαν μου. Ανοικταίς αγκάλαις θα δεχθώ τους έξ νεαρούς -Έλληνας, οις πρέπει να προστεθή και ο του Καραϊσκάκη ανεψιός, -όν επιθυμή τούτο ο ήρως εκείνος (25) βλέπων εν τη πράξει μου -ταύτη αναγνώρισιν της αξίας αυτού εκ μέρους μου. Οι δύο εν τη -στρατιωτική Σχολή σπουδάζοντες νεαροί Έλληνες ποιούνται, ως -ακούω, σημαντικάς προόδους (26). Ότε, πρό τινος μετέβην εις το -Κατάστημα εκείνο απροσδοκήτως, ως συνηθίζω, και ηκροώμην της -διδασκαλίας, εστράφησαν προς με ευγνώμονα βλέμματα ελληνικά. -Και εν Βιέννη επετράπη νυν η συλλογή συνδρομών υπέρ των ενδεών -ελληνικών οικογενειών (27). - -Ο Λουδοβίκος, όστις ως Διάδοχος είχε μεταβή εις Ιταλίαν μετά -την έκρηξιν της επαναστάσεως, σκοπών κυρίως να υποστηρίξη και -την εν τη χώρα εκείνη φιλελληνικήν κίνησιν, μετά την εις τον -θρόνον άνοδον, δις εποιήσατο περιοδείαν εν τω κράτει αυτού προς -τον αυτόν κυρίως αποβλέπων σκοπόν. Εν δε τη ειρημένη προς τον -Εϊδέκερ επιστολή λέγει προς τοις άλλοις: «Ως η κατά το παρελθόν -έτος εις Βρυκεναυίαν (Brückenau) μετάβασίς μου επήνεγκε την -υπέρ Ελλάδος βοήθειαν, το αυτό προσδοκώ και εκ της νυν -περιοδείας μου, διότι θα διέλθω διά των πόλεων, όν το έδαφος -δεν επάτησα έτι ως Βασιλεύς. Και, ως εν τη πρώτη περιοδεία, &θα -απαγορεύσω τας φωταγωγίας, εκφράζων την ευχήν ίνα αντί τούτου -δώσωσι τα χρήματα, εις τους εν Ελλάδι ενδεείς&. Η Ελλάς, -ελπίζω, απηλλάγη του ζυγού, αν μη αυτή εαυτήν διαφθείρη. -Ευεργετικόν εμοί αίσθημα είναι ότι υπήρξα ο πρώτος ηγεμών, ο -κηρυχθείς υπέρ του αγώνος των Ελλήνων, λόγω και έργω. Της -Ελλάδος η ελευθερία ήτο εμοί πόθος πολύ προ της ενάρξεως του -αγώνος. Είναι δ' εμοί ζήτημα καρδίας το να μένω ως βασιλεύς, ως -πιστεύω ασφαλώς, τοιούτος, οίος ήμην ως διάδοχος. Οι νεαροί -Έλληνες, ιδίως ο Δ. Μπότσαρης και ο συνοδός αυτού, έχουσι πολύ -καλώς· αυτός τε και ο πιστός ακόλουθος Χρήστος, φορούσι διαρκώς -οίαν εν Σουλίω στολήν». - -Τη 4/16 Σεπτεμβρίου έγραφεν ο Λουδοβίκος προς τον Εϊδέκερ: «Ο -εν Μονάχω φιλελληνικός Σύλλογος έχει νυν περίσσευμα, ώστε να -διαθέτη δύο νέας θέσεις εν τη Σχολή. Οι ενταύθα ευρισκόμενοι -δεν παύουσι του να μένωσιν Έλληνες, υπάρχει δε και ναός -Ελληνικός και ιερεύς, όν εγώ πληρώνω εκ του ιδιωτικού μου -ταμείου (28), ούτω δε και διδασκαλίας τυγχάνουσι θρησκευτικής -εν τη πίστει των πατέρων αυτών, εκτελούσι δε και τα της -θρησκευτικής αυτών λατρείας. Οι Έλληνες έχουσιν ανάγκην -πειθαρχίας και παιδεύσεως συστηματικής». - -Από 8/20 Φεβρουαρίου 1829 έγραφε προς τον αυτόν: «Την επιθυμίαν -υμών να επανέλθητε οίκαδε ευρίσκω λίαν φυσικήν και δεν δύναμαι -ν' αντείπω· αλλά πρέπει να μη υπολάβη ο Καποδίστριας την -επιστροφήν σας ως ελάττωσιν της εμής προς την Ελλάδα -συμπαθείας. Η συμπάθεια αύτη είναι πάντοτε διάπυρος· τούτο -εντυπώσατε καλώς εις την διάνοιαν αυτού και είπατε αυτώ μετά -πόσου ζήλου εργάζομαι ίνα τα όρια εκταθώσι τουλάχιστον μέχρι -των Θερμοπυλών (29)». - -Τη δε 10/22 Μαΐου έγραφε προς τον Γραμματέα αυτού τάδε τα άξια -σημειώσεως: «υπάρχουσι πάντως παρ' ημίν άνθρωποι (εννοεί τους -περί Μετερνίχον), οίτινες, αν εγώ το έτος τούτο εδαπάνων -χιλιάδας τινάς και εκατοντάδας φιορινιών προς κτήσιν αραβικών -τίνων ίππων εις το ιπποστάσιόν μου, θα εύρισκον τούτο εν τάξει -γινόμενον, ήθελον δε κραυγάσει ότι αντί τούτου δαπανώ προς -ανατροφήν Ελλήνων αλλ' αφίημι τους κύνας να υλακτώσι και -πορεύομαι την οδόν μου». - -Ότε τω 1829 ο Θείρσιος προέτεινε τω Λουδοβίκω την εις τον -ελληνικόν θρόνον υποψηφιότητα του δευτεροτόκου υιού αυτού -Όθωνος, έγραψεν αυτώ ότι δεν ενόει διά τοιαύτης υποψηφιότητος -ν' αμαυρωθή κατ' ελάχιστον η αγνότης και η αφιλοκέρδεια του -φιλελληνισμού αυτού· και εγκατελείφθη όλως το σχέδιον του -Θειρσίου επί δύο έτη. Ότε δε ο Θείρσιος κατ' εντολήν του -Λουδοβίκου κατήλθεν εις την Ελλάδα και παρέσχε μεγάλας τη -Ελλάδι ηθικάς τε και πολιτικάς υπηρεσίας, ανεκινήθη το ζήτημα -της υποφηφιότητος εκείνης, ήν μόλις τω επομένω έτει εδέξατο ο -Λουδοβίκος προσενεχθείσαν υπό των τριών Δυνάμεων και επί όροις -παρασχούσι νέα ευρύτερα όρια τω κράτει και τον βαθμόν -βασιλείου. Πολλά έπραξεν υπέρ της Ελλάδος ο Λουδοβίκος και μετά -την ανάρρησιν του υιού αυτού ως βασιλέως της Ελλάδος, κοσμήσας -συν τοις άλλοις και τον περίβολον του εν Μονάχω βασιλικού κήπου -διά τριάκοντα εννέα λαμπρών τοιχογραφιών του περιφήμου ζωγράφου -Πέτρου Εςς, στήσας ανδριάντας των αρχηγών του ελληνικού αγώνος -εν ταις αιθούσαις των ανακτόρων του Μονάχου, οικοδομήσας κατά -μίμησιν των Προπυλαίων της Ακροπόλεως Προπύλαια μεγαλοπρεπή εν -Μονάχω και αναγράψας επί των τοιχωμάτων αυτών δεξιόθεν και -αριστερόθεν μεγάλοις γράμμασι τα ονόματα πάντων των επιφανών -της επαναστάσεως ανδρών, των πολεμάρχων της ξηράς και της -θαλάσσης και των πολιτικών ανδρών και αυτών έτι των κληρικών -αγωνιστών. Αλλά ταύτα δεν ανάγονται κυρίως εις την ιστορίαν του -φιλελληνισμού. - -Τοιούτος ο μέγας φιλέλλην βασιλεύς Λουδοβίκος, είς των τύπων -του Γερμανικού φιλελληνισμού εκ των λαμπροτάτων. Εν τω -χαρακτήρι δ' ακριβώς του φιλελληνισμού του Λουδοβίκου -εικονίζεται ακριβώς ο φιλελληνισμός ο Γερμανικός εν τη -αυτοτελεία, απλότητι και τελειότητι αυτού ως ακραιφνής, -αυθόρμητος, αυτοσυνείδητος προς τον εξεγειρόμενον ελληνισμόν -ενθουσιασμός, προελθών ουχί όπως εν άλλαις ευρωπαϊκαίς χώραις, -και δη εν Γαλλία και Αγγλία, ολόκληρα έτη μετά την έναρξιν του -αγώνος και οιονεί παθητικώς εξ αισθήματος κοινής φιλανθρωπίας -επί ταις συμφοραίς και εκ θαυμασμού προς τον ηρωισμόν του -ελληνικού λαού, αλλ' ενεργητικώς από της πρώτης στιγμής μετά -του αγώνος αυτού εκδηλωθείς και προϋπάρχων τούτου και -συντελέσας ηθικώς εις την ύπαρξιν τούτου. Πάντες οι μεγάλοι -αρχηγοί του Γερμανικού φιλελληνισμού επόθουν την ελευθέρωσιν -της Ελλάδος προ της επαναστάσεως, ως τούτο λέγει περί εαυτού -και ο Λουδοβίκος. Ο Θείρσιος δε και Στάιν και Γάγερν, ήσαν -ωσαύτως φιλέλληνες, προσδοκώντες εξέγερσιν του ελληνικού -έθνους. Και αυτός δε ο Γάλλος Gaston Caminade, ο θέλων να -παραστήση τον Γερμανικόν φιλελληνισμόν ως ονειροπόλημα προελθόν -εκ της προς ελευθερίαν εαυτών πολιτικήν επιθυμίας των Γερμανών -και λέγων ότι οι Γερμανοί εν τω αγώνι των Ελλήνων έβλεπον τον -ίδιον αυτών εθνικόν αγώνα, και αυτός, οιονεί αναιρών εαυτόν, -λέγει περί ενός των μεγίστων αρχηγών του Γερμανικού -φιλελληνισμού, του Γουλιέλμου Μυλλέρου, ότι «πολύ προ της -επαναστάσεως ήτο προπαρεσκευασμένος να παραστήση πρόσωπον του -_Κορυφαίου_ του φιλελληνισμού». - -Πάντως ενταύθα δεν δυνάμεθα να ποιώμεθα μακρόν λόγον περί -πάντων των κορυφαίων του Γερμανικού Φιλελληνισμού, του Βασιλέως -της Βυρτεμβέργης Γουλιέλμου Α', του επιδόξου Διαδόχου του -Πρωσσικού Θρόνου και άλλων Γερμανών ηγεμόνων και ηγεμονοπαίδων -και περί των μεγάλων κατά τους χρόνους εκείνους ηγετών του -πνευματικού βίου των Γερμανών, οίτινες ήσαν και ηγέται του -Φιλελληνισμού. Αρκεί ν' αναφέρωμεν ενταύθα εκ του καταλόγου των -υπέρ του αγώνος ποιημάτων του ενθουσιωδεστάτου και κορυφαίου -των φιλελλήνων ποιητών, του Γουλιέλμου Μυλλέρου (πατρός του -περιφήμου Ασιανολόγου Μαξ Μυλλέρου) τα ονόματα των κυριοτέρων: -1) Οι φίλοι της αρχαιότητος, 2) Οι Έλληνες προς τους φίλους του -αρχαίου βίου αυτών, 3) Ο Φαναριώτης, 4) Η Παρθένος των Αθηνών -(Πρβλ. The maid of Athens του Βύρωνος), 5) Η Μανιάτισσα, 6) Ο -γέρων της Ύδρας, 7) Ο ιερός Λόχος, 8) Οι Έλληνες προς τον -Αυστριακόν Παρατηρητήν, 9) Τα ερείπια των Αθηνών προς την -Αγγλίαν, 10) Ελλάδος ελπίς, 11) Η Πύλη, 12) Ο εξόριστος της -Ιθάκης, 13) Ο Αλέξανδρος Υψηλάντης εν Μουγκάζη, 14) Η εις πλοία -επίβασις των Αθηναίων, 15). Η εν Ασία αιχμάλωτος, 16) Ο μικρός -Υδραίος, 17) Διδασκαλία Μανιατίσσης, 18) Η γλαυξ, 19) Ο -Μανιάτης, 20) Ο αποχωρισμός των Παργίων, 21) Η μετά του Θεού -συνθήκη, 22) Οι διακόσιοι και ο είς (εις τον Κ. Κανάρην), 23) Η -Χίος, 24) Αι Θερμοπύλαι, 25) Ο Μπότσαρης, 26) Η Ύδρα, 27) Η -Μπουμπουλίνα, 28) Το Μανιατόπουλο, 29) Η Σουλιώτισσα, 30) Άσμα -προ της μάχης, 31) Οι βασιλείς και ο Βασιλεύς, 32) Άσμα -παραμυθητικόν, 33) Τα αρχαία και τα νέα ιερά, 34) Σταυρώσατε -αυτόν (Crucificite eum), 35) Το νίψιμον των χειρών του Πιλάτου, -36) Η έπαλξις του ουρανού, 37) Το ελληνικόν πυρ, 38) Οι νέοι -Σταυροφόροι, 39) Η Μούσα μου, 40) Η λοιμόβλητος ελευθερία, 41) -Η χήρα του Μανιάτου, 42) Ο Κωνσταντίνος Κανάρης, 43) Έχ' -ατρέμας, 44) Ο Αχελώος και η θάλασσα, 45) Ο Μάρκος Μπότσαρης, -46) Οι τελευταίοι Έλληνες, 47) Η Ελλάς και ο κόσμος, 48) Ο -Βύρων, 49) Άνοδος του ουρανού, 50) Η εις ουρανόν άνοδος του -Μεσολογγίου, 51) Το νέον Μεσολόγγι, 52) Το Μεσολόγγι έπεσεν. - -Εκ των «Φίλων της αρχαιότητος» παραθέτομεν ενταύθα: - - _«Προς τι υμείς ενθουσιάτε υπέρ των μακρών ημών παναρχαίων - ηρωικών χρόνων; - Επιστρέψατε οίκαδε, υμείς οι υπερενθουσιασμένοι. Η οδός είνε - λίαν μακρά. - Το αρχαίον εγένετο νέον, το πόρρω λίαν πλησίον, - Ό,τι επί τοσούτον χρόνον ονειρεύεσθε, ενσώματον ίπταται - εμπρός Υμών»._ - -Εκ του Φαναριώτου: - - _«Ιδού αι κεφαλαί των αδελφών ημών λάμπουσαι μετά στεφάνων - μαρτύρων. - Ιδού ο πρωτομάρτυς Γρηγόριος αναμένει ημάς μετά στεφάνων - νίκης.» _ - -Εκ της Ελλάδος ελπίδος: - - _«Αδελφοί, μη ζητήτε βοήθειαν μακρόθεν. - Ελπίζεις πλέον; μη κτίζε πύργους επί της ελπίδος της - ελευθερίας σου. - Ησυχίαν και ειρήνην θέλει η Ευρώπη· διατί ετάραξες αυτήν; - Διατί αυθαιρέτως απετύφλωσας σεαυτήν μετά της μανίας της - ελευθερίας;» _ - -Ο νους του ποιήματος εναντίον των πολιτικών της ιεράς -συμμαχίας· έτι σαφέστερος ο νους ούτος εν τοις Σταυροφόροις -(ιδίως εναντίον των περί τους Μέττερνιχ και Γεντζ): - - _«Έξω συ όστις μετ' αναιδούς στόματος την ελευθερίαν καλείς - ανταρσίαν - Και τον ηρωικόν αγώνα των Ελλήνων οικτείρεις ως τύφλωσιν. - Συ, όστις μετά της λεπτής σου πολιτικής τορνεύεις τας - αποδείξεις, - Ότι δύναται τις να πνίξη την ανθρωπότητα διά της οδού της - νομιμοφροσύνης.» _ - -Εκ του Ποντίου Πιλάτου εναντίον του Μέττερνιχ και Γεντζ: - - _«Ω! φέρετε χέρνιβα ιερόν αμίαντον. - Πιλάτε, νίψον την χείρα σου, νίψον το στόμα σου. - Η χειρ σου είνε μαύρη από μέλανος, το στόμα σου ελκώδες - από δηλητηρίου»._ - -Εκ του εξορίστου της Ιθάκης: - - _«Άγγλοι, εξαλείψατε εκ των καταλόγων υμών το όνομα το εμόν. - Εξελάσατέ με εκ της προστασίας υμών, πωλήσατε και την - οικίαν μου. - Θα υπερασπίζω εγώ εμαυτόν, τον Θεόν ο Ουρανός είνε η - στέγη μου»._ - -Εκ της λοιμοβλήτου ελευθερίας (εναντίον του διατάγματος του -αυτοκράτορος της Αυστρίας του απαγορεύοντος εις τους πρόσφυγας -Έλληνας την εις το έδαφος της αυτοκρατορίας είσοδον): - - _«Τι τοσούτον αγωνιωδώς κράζει ο των Φαρισαίων λαός, ανά - πάσας τας χώρας, - Τας κεφαλάς πεπασμένος παχυλώς μετά κόνεως και - διαρρηγνύων τα ιμάτια ; - Βοώσιν αυτοί: «Κλείσατε τους λιμένας, περιφράξατε αυτούς - ταχέως, - Τα μεθόρια κλείσατε και τας παραλίας διά πλοίων και λέμβων, - Ο λοιμός είνε εν ταις τάξεσιν αυτών. - Η ελευθερία αυτή προσεβλήθη υπό λοιμού. - Μη επιτρέψατε είσοδον μηδενί φυγάδι εξ Ελλάδος ερχομένω, - Ίνα μη η ελευθερία φέρη τον λοιμόν αυτής εις τας καλάς ημών - χώρας»._ - -Εκ των ερειπίων των Αθηνών προς την Αγγλίαν (εναντίον της -μισελληνικής πολιτικής του παρά τη Πύλη πρέσβεως λόρδου -Στραγγφόρδου, ενός των αισχίστων μισελλήνων, οργάνου αξίου του -αισχίστου μισέλληνος Κοστλρήγου (Λονδονδέρρυ): - - _«Ευδόκησον να δεχθής, Αγγλία, φρουρά της ελευθερίας τας - ημετέρας ευχαριστίας! - Έπεμψας εις τον Κύριον της Πύλης ευγενή τινα λόρδον - Ίνα μεσιτεύση υπέρ ημών και ποιεί τούτο ιπποτικώς. - Έλληνες, ακούσατε, τι ούτος διά καλάμου οξυγράφου κατώρθωσε. - Και όταν της νεαράς ελευθερίας τα άνθη καταπατηθώσιν εν κόνει, - Και όταν η ιερά της Αθηνάς πόλις γίνη βορά του μεγάλου - απίστου, - Και τότε, και τότε, νοήσατε αυτόν, ω Έλληνες, πρέπει να - ιστάμεθα απαθείς, - Ημείς φρουρούμενοι εν τη θυέλλη των όπλων υπό του ξίφους - του αγρίου ημών πολεμίου._ - -Από του Μάρκου Μπότσαρη: - -_ _«Ελευθέρα απέπτη η ηρωική αυτού ψυχή εκ των χαινουσών του - στήθους πληγών εις το κράτος της ελευθερίας»._ - -Παραθέτομεν ενταύθα και δύο επιγράμματα του Γ. Μυλλέρου, το μεν -εις τον Κανάρην (επί τη ψευδεί ειδήσει του θανάτου αυτού). - - _«Κωνσταντίνος Κανάρης καλούμαι ο εν τω τάφω τούτω κείμενος. - Δύο στόλους Οθωμανικούς ανετίναξα εις τον αέρα. - Εκοιμήθην εν Κυρίω εν τη κλίνη μου ως καλός Χριστιανός. - Είς μόνος πόθος μου εκ του κόσμου τούτου ετάφη μετ' εμού, - Ο πόθος ίνα εν συγκρούσει μετά τρίτου στόλου του εχθρού ημών - Πεταχθώ εις τον θάνατον εν μέσω αστραπών και βροντών»._ - -Το άλλο επίγραμμα είναι εις τον τω 1822 εκ των πολλών -μισελληνικών πολιτικών αυτού ασχολιών παραφρονήσαντα και είτα -αυτοκτονήσαντα και άφατον θλίψιν εις τον Μέττερνιχ και Γεντζ -παράσχοντα Καστελρήγου και εμπνεύσαντα τω Γεντζ θερμούς υπέρ -αυτού εν τω ημερολογίω αυτού λόγους. Το επίγραμμα τούτο λέγει -επιγραμματικώτατα: - - _«Ακούσατε! Χριστιανός τις Υπουργός παρεφρόνησεν εκ των - πολλών εργασιών. - Επιθυμούμεν να θεωρήσωμεν τον κατάλογον των εργασιών αυτού»._ - -Βεβαίως ο ημέτερος ατημέλητος πεζός κάλαμος δεν δύναται ν' -αποδώση εν μεταφράσει άπασαν την ποιητικήν δύναμιν και το -ψυχικόν σθένος και προ πάντων την αρμονίαν των αισθημάτων του -ποιητού προς τα έργα των υμνουμένων ηρώων ή στιγματιζομένων -πολεμίων του υπέρ ελευθερίας αγώνος των Ελλήνων. Ως έξοχος -αρετή του Γ. Μυλλέρου θεωρείται ιδίως ότι εν τοις ισχυροίς -παλμοίς της ιδίας αυτού καρδίας ευρίσκει την γλώσσαν, εν ή -λαλούσιν οι τε ήρωες αυτού και οι στιγματιζόμενοι πολέμιοι, -χωρίς εν τούτοις ο ποιητής να εξέλθη των ορίων της πραγματικής -αληθείας και αντικειμενικότητος, ως λέγουν οι φιλοσοφούντες. -Οπωσδήποτε ο Γ. Μύλλερος θεωρείται ο κυριώτατος μετά του -βασιλέως Λουδοβίκου υμνητής του ελληνικού αγώνος. - -Υπέρ του ελληνικού αγώνος τοσαύτα εποιήθησαν και εν πεζώ -εγράφησαν εν Γερμανία και ο φιλελληνισμός τοσούτον πλουσίαν -παρήγαγεν ιδίαν γραμματείαν γερμανικήν, ώστε περί ταύτης -ολόκληροι πραγματείαι δύνανται να γραφώσιν. Ενταύθα προσθέτομεν -εις τα περί της γραμματείας ταύτης ολίγα τινά απλώς προς -καθολικόν χαρακτηρισμόν του γερμανικού φιλελληνισμού. - -Μετά τον Λουδοβίκον και Γ. Μύλλερον, ποιητής ονομαστότατος -Γερμανός, υμνητής του ελληνικού αγώνος, είνε ο Φρειδερίκος -Τύκερτ, ο ειπών «η μικρά της Ελλάδος χώρα είνε αρκούντως -μεγάλη, ώστε να φέρη μέγαν λαόν». Έπειτα ο Ερρίκος Στήγλιτς, -και ο Ερνέστος Γρόσι. Ο Αρνόλδος αναγράφει τα εξής ποιήματα των -άλλων ονομαστών Γερμανών ποιητών: «προς τους νέους Έλληνας» -(Geibel), «Ποιήματα υπέρ του ελληνικού αγώνος» (Σούμαν), «Ο -φόβος του Θεού» (Φέλδμαν) πάντα αναγόμενα εις το 1821, «Θρήνος -Ελλάδος» (Βλουμ), «Προς τους νέους Έλληνας» (Κρούγιος), -«Ελλάδος ηώς [30]» (Ρελστάβ) του έτους 1822, «Έργω και δυνάμει -ελεύθεροι Έλληνες» (Βόρα), «Έλληνες» (Πέτρι), «Δύο ποιήματα» -(Χόφμαν Φάλερσλέβεν), «Υπέρ της Ελλάδος» (Κάμμερερ), «Αι -Θερμοπύλαι» (Δαίβες) του έτους 1823. Των ετών 1824-25: «Προς -τους μαχητάς τους καταβαίνοντας εις την Ελλάδα» (υπό Αδελαΐδος -Στόλτεφορδ), «Ποιήματα» (υπό Βούβε). Τω 1826: «Η πτώσις του -Μεσολογγίου» (υπό Walther), «Το Μεσολόγγιον» (υπό Μπύλωβ), -«Μετά την πτώσιν του Μεσολογγίου» (υπό Δέππου), «Λόγοι προς την -Ελλάδα» (υπό Δεύερν), «Προς τον λόρδον Κόχραν» (υπό Βούρεν), -«Δεν είμαι χριστιανός;» (υπό Χελ), «Αθήναι» (υπό Λάουτς), -«Ελληνικόν πυρ επί του βωμού ευγενών δεσποίνων» (υπό Σαφίρ). Τω -1827: «Ελλάδος θάνατος και ανάστασις» (υπό Ρίχτερ), «Ελλήνων -ευτυχία» (υπό Σάλλερ). Τω 1828-1829: «Ελληνικά άσματα» (υπό -Weiden), «Προς τον υιόν του Μάρκου Μπότσαρη» (υπό Harring), «Το -γένος των Ελλήνων» (υπό Ρίου), «Ο Ιμβραήμ προ του Μεσολογγίου» -(υπό Φράιλιγραθ). Τα ποιήματα ταύτα είνε πάντα λυρικά. - -Δράματα δ' εποιήθησαν «Η κόρη της Άνδρου» και «Αμαζόνες εν -Λήμνω» (υπό Klarwasser 1823), «Αι γυναίκες των Μανιατών» (υπό -Χάρριγκ τω 1824), «Ο πειρατής» (υπό Χάρριγκ 1825), «Η έφοδος -του Μεσολογγίου», «Οι Χίοι» (υπό Ράουπαχ 1826). - -Μυθιστορίαι δε εγράφησαν και εξεδόθησαν. - -«Ο νέος Αχιλλεύς», εκδιδόμενος επ' ωφελεία των απορούντων -Ελλήνων (υπό Έλσχολτς 1821), Εκ του βίου του Αλή πασσά (υπό -Αμαλίας Σόπι 1821), «Η Μπουμπουλίνα η της καθ' ημάς Ελλάδος -ηρωίς» (υπό Βουλπίου 1822), Η εις την Ελλάδα σταυροφορία» (υπό -Ράιγχαρτ), «Περιπέτειαι εθελοντού κατελθόντος εις την Ελλάδα -μετά του στρατηγού Νόρμαν» (υπό Φέλδχαμ), Επιστολαί εξ Ελλάδος» -(υπό Χάρριγκ 1823), «Αγών και έρως, ήτοι δύο Έλληνες αδελφοί» -(υπό Δέμελ 1823), «Η κόρη της Ιθάκης» (υπό Ch. Müller), -«Περιγραφή ενθουσιώδους αποδημίας εις Ελλάδα (υπό Λέσσεν 1823), -«Hellas und Helianor» (υπό της βαρωνίδος Richthofen 1823), -«Μπότσαρης και Θεώνη» 1823 (ανώνυμον), «Οδυσσεύς Ανδρούτσος» -(υπό Λύδεμαν 1823), «Το Τάγμα των Φιλελλήνων» (υπό Έλστερ), «Ο -Σουλιώτης» (υπό Μόγκε), «Ο Νότης Μπότσαρης» (υπό ψευδωνύμου -Φιλώτα), «Ο φιλέλλην» (υπό Βεχστάιν). Πλην τούτων εξεδόθησαν εν -Γερμανία διαρκούντος του αγώνος και πλείστα πολιτικά φυλλάδια -υπό των εξοχωτέρων συγγραφέων της Γερμανίας υπέρ του ελληνικού -αγώνος Φοσσίου, Arndt και άλλων. Καθόλου δε ειπείν, αναρίθμητα -εισι τα προϊόντα της υπό της ελληνικής επαναστάσεως -εμπνευσθείσης και τοιαύτην υπόθεσιν εχούσης γερμανικής -φιλολογίας. &Και&, ως λέγει ο Αρνόλδος» &«ο φιλελληνισμός -ενεφιλοχώρησεν εις όλον το έθνος από των ανωτάτων αρχόντων -μέχρι των εσχάτων υπηρετών, επί πολύν δε χρόνον εδέσποσε της -φιλολογίας» &. - -Τα μέχρι τούδε εκτεθέντα μαρτυρούσι και ερμηνεύουσιν αρκούντως -και σαφώς τον καθόλου χαρακτήρα του Γερμανικού φιλελληνισμού εν -αντιθέσει προς τον εν άλλαις τισί χώραις της Ευρώπης και ιδίως -εν Γαλλία, εν μέρει δε και εν Αγγλία και Βορείω Αμερική -διαρκούντος του αγώνος μετά το 1822 και ιδίως κατά το έτος -1825-27 εκδηλωθέντα φιλελληνισμόν, τον προελθόντα εκ -φιλανθρωπικών αισθημάτων διά τα εν τω αγώνι παθήματα του -ελληνικού λαού, τας φοβεράς καταστροφάς, σφαγάς και -αιχμαλωσίας, έτι δε και εκ του θαυμασμού προς τα πολεμικά -ανδραγαθήματα των Ελλήνων και την εν κινδύνοις αντοχήν. Ο -Γερμανικός φιλελληνισμός προήρχετο από συμπαθείας πνευματικής -προς το Ελληνικόν Έθνος, επί αιώνας διά της σπουδής των -ελληνικών γραμμάτων και του προς τον ελληνικόν κόσμον θαυμασμού -αναπτυχθείσης και αυξηθείσης. Ο Γερμανικός φιλελληνισμός δεν -προήλθεν απλώς από των εν τω αγώνι ανδραγαθημάτων των Ελλήνων -μαχητών και των επελθουσών εις τον ελληνικόν λαόν συμφορών εκ -τούτων επερρώσθη μόνον &αλλά προήλθεν απ' αυτής της ιδέας της -Ελληνικής εξεγέρσεως της ενυπαρχούσης εν τη Γερμανική -συνειδήσει προ της εκρήξεως της επαναστάσεως&, απ' αυτής της -ιδέας της επαναστάσεως, ήν προσεδόκων και επόθουν πολλοί -επιφανείς Γερμανοί, και διά τούτο εξεδηλώθη ευθύς άμα τη -ενάρξει του αγώνος μεθ' όλης της δυνάμεως της ηθικής και -ενισχύθη έτι μάλλον εκ της πορείας του αγώνος. Διά τούτο ο -Γερμανικός φιλελληνισμός υπήρξε τις δύναμις πνευματική και -ηθική, μετέχουσα πολύ λογισμού και φιλοσοφίας, ουχί απλώς -αίσθημα συμπαθείας. Και κατά τούτο &οι Γερμανοί εθεώρουν τον -αγώνα τον ελληνικόν ως αγώνα ίδιον και κατά τούτο ο -φιλελληνισμός ο Γερμανικός, καίπερ μετέχων πολύ του ιδεώδους, -υπήρξεν αρχήθεν θετικός, ευσταθής, διαρκής και διαρκώς πιστός -προς εαυτόν, έτοιμος προς πάσαν θυσίαν, αδάμαστος υφ' -οιασδήποτε συμφοράς&. Αν απέναντι τοιούτου ενθουσιασμού υπήρχε -τότε ενιαίον Γερμανικόν Κράτος ή Κράτος ακραιφνώς γερμανικόν -ισχυρόν και μη εδεσπόζετο η Γερμανία υπό κράτους ονόματι -Γερμανικού, πράγματι δε ουδέν κοινόν ηθικώς και πνευματικώς και -αισθηματικώς έχοντος προς την Γερμανίαν και καταδυναστεύοντος -του εθνικού πνεύματος και αισθήματος του Γερμανικού· αν η -Γερμανία διείπετο υπό τον βασιλέως της Βαυαρίας Λουδοβίκου ή -του βασιλέως της Βυρτεμβέργης Γουλιέλμου ή του βασιλέως της -Πρωσσίας Φρειδερίκου Γουλιέλμου Γ' ή τον υιού και διαδόχου -αυτού, πάντως το ελληνικόν ζήτημα απέναντι της Ευρώπης ήθελε -διατελεί εν πάντη αλλοία θέσει και σχέσει και η λύσις αυτού -ήθελεν επέλθει πολλώ ταχύτερα και πληρεστέρα. - -Αλλά και ως είχον τα πράγματα, ο γερμανικός φιλελληνισμός πολλά -ηθικώς και εμμέσως διέπραξεν υπέρ της Ελλάδος, εξ αυτού δε -προήλθεν ως ανταύγεια και ο φιλελληνισμός των λοιπών Ευρωπαϊκών -χωρών. Εν πάση περιπτώσει υπό έποψιν ιστορικήν, ο Γερμανικός -φιλελληνισμός υπήρξεν έν των λαμπροτάτων και θαυμασιωτάτων -ηθικών μεγαλουργημάτων του ανθρωπίνου γένους, τιμών αυτόν τον -ανθρώπινον βίον και μαρτυρών εν τω ιστορικώ βίω της -ανθρωπότητος ύπαρξιν κράτους πνευματικού, κράτους ιδέας και -ιδεώδους, κράτους της ιδέας των μεγίστων αγαθών του πνευματικού -βίου της ανθρωπότητος, κράτους φιλανθρωπίας υπό την υψίστην -ηθικήν έννοιαν του ονόματος και του πράγματος, κράτους υπεροχής -του υψίστου ανθρωπίνου πνευματικού ιδεώδους υπέρ το κράτος της -ύλης και υλικών συμφερόντων, υπέρ το κράτος του φυσικού και -ηθικού εγωισμού. Κατά τούτο ο Γερμανικός φιλελληνισμός δύναται -να χαρακτηρισθή θρησκεία και λατρεία της ιδέας και του -ιδεώδους. - -Σήμερον δεν άγεται η Ευρώπη εν τοις περί Ελλάδος βουλεύμασιν -αυτής ούτε υπό ιδέας, ούτε υπό ιδεώδους. Αλλά καθ' όν χρόνον αι -λεγόμενοι τρεις προστάτιδες Δυνάμεις καθίστανται πολέμιοι -βαρέως πιέζοντες το στήθος της Ελλάδας και του ελληνικού -Γένους, ταύταις δε προσέρχεται πρόθυμος συνεργός και η νεαρά -Ιταλία, και αύτη κατέχει δυναστικώς πλειάδα ολόκληρον ελληνικών -νήσων, Αγγλία δε και Γαλλία κατέχουσιν άλλην πλειάδα νήσων και -της ηπειρωτικής Ελλάδος ου σμικρόν μέρος, το δε δεινότερον, η -Ρωσία η μόνη δυναμένη εν τω παρελθόντι εξ αντικειμένου να -καλήται προστάτις και ευεργέτις Ελλήνων τε και πάντων των -Χριστιανών της Ελληνικής Ανατολής, η μέχρι προ μικρού -αποκηρύττουσα πάντοτε εμφαντικώς ως διαβολάς και συκοφαντίας -μισορωσικάς τα αποδιδόμενα αύτη επί τον Βόσπορον, την -Κωνσταντινούπολιν και τον Ελλήσποντον σχέδια, νυν απαρνουμένη -και αποκηρύττουσα την Ρωσίαν της Αικατερίνης Β ' και του -Αλεξάνδρου Α', κηρύττει εμφαντικώτατα δια πρωθυπουργού προς την -εθνικήν Ρωσικήν αντροσωπείαν, διά δε του Τσάρου αυτού προς τον -στρατόν, ότι τα αποδιδόμενα αυτή βουλεύματα ήσαν αιώνιοι πόθοι -της Ρωσίας και ότι ο νυν πόλεμος γίνεται προς πραγμάτωσιν των -πόθων τούτων, ούτω δε πλήττεται μεν καιριώτατα και -καταρρακούται η Μεγάλη ιδέα του Ελληνικού Γένους, -ακρωτηραίνεται δε το υπάρχον Κράτος, εν μέσω δε της παχείας -αχλύος και του πυκνού και ζοφερού νέφους του δεινώς καλύπτοντος -τον ορίζοντα του εθνικού και πολιτικού βίου και υποστάσεως του -Γένους ημών, μακρόθεν από των όχθων τον Γερμανικού Σπρέα -φαίνεταί τις ηώς, ηχεί τις φωνή εκ του Γερμανικού Κοινοβουλίου -κράζουσα και βοώσα &ότι η Ελλάς είνε ιδέα και ως ιδέα δεν -αποθνήσκει&, και επαναλαμβάνουσα το Ελληνικώτατον Τρικούπειον -απόφθεγμα «Η Ελλάς προώρισται να ζήση και θα ζήση,» και ότι το -μέγα και κραταιόν Γερμανικόν έθνος θεωρεί δι' εαυτό ζήτημα -τιμής την αποκατάσταση της Ελλάδος, εν τοιαύτη, λέγω, συνδρομή -περιστάσεων, φόβων και ελπίδων φθοράς και ζωής, δεν θα ήναι -αλυσιτελές [31] να ρίπτωμεν οι Έλληνες, ως προλαβών είπον, -βλέμμα τι επιστρεπτικόν προς το ανεπίληστον παρελθόν, ίνα μη -απογνώμεν βλέποντες προς το αχανές μέλλον. Η γνώσις δε και -μελέτη του ενταύθα σκιαγραφουμένου Γερμανικού φιλελληνισμού δεν -θα ήναι άχρηστος προς το έργον τούτο. - - -__________________ - - -1] Ανεπίληστον: που δεν θα ξεχαστεί ποτέ. - -2] Αριδήλως: Εμφανώς, ευκρινώς. - -3] Καθόλου: Εν γένει. - -4] Συνελόντι ειπείν: Συνοψίζοντας. - -5] Αλκή: η σωματική δύναμη, η ακμή των σωματικών δυνάμεων, -ευρωστία, σφρίγος. - -6] Παρομαρτέω-ώ: Συνοδεύω, ακολουθώ. - -7] Ακραιφνής: Αυτός που δεν νοθεύτηκε με ξένα στοιχεία, -καθαρός, πραγματικός. - -8] Εθελοθυσία: Αυτοθυσία, αυταπάρνησις. - -9] Έκθυμος: Εγκάρδιος, πρόθυμος, ειλικρινής, ολόψυχος. - -10] Περίπυστος: Ξακουσμένος, φημισμένος. - -11] Διαπρύσιος: Διαπεραστικός, δυνατός - -12] Αναθρώσκω: Αναπηδώ - -13] Ανάλωμα: Κόστος, έξοδο. - -14) Πρβλ. Θουκυδίδ. Β' 49. «Τα δ' εντός ούτως εκάετο, ώστε -μήτε των πάνυ λεπτών ιματίων και σινδόνων τας επιβολάς μήδ' -άλλο τι ή γυμνόν ανέχεσθαι, ήδιστά τε αν ες ύδωρ ψυχρόν σφας -αυτούς ρίπτειν· και πολλοί τούτο των ημελημένων ανθρώπων και -έδρασαν ες φρέατα, τη δίψη απαύστω ξυνεχόμενοι· και εν τω ομοίω -καθειστήκει το τε πλέον και έλασσον ποτόν και η απορία του μη -ησυχάζειν και η αγρυπνία επέκειτο διά παντός· και το σώμα, όσον -περ χρόνον και η νόσος ακμάζοι, ουκ' εμαραίνετο αλλ' αντείχε -παρά δόξαν τη ταλαιπωρία, ώστε ή διεφθείροντο οι πλείστοι, -εναταίοι και εβδομαίοι υπό του εντός καύματος, έτι έχοντές τι -δυνάμεως, ή ει διαφύγοιεν, επικατιόντος του νοσήματος ες την -κοιλίαν και ελκώσεώς τε αυτή ισχυράς εγγιγνομένης απεφθείροντο. -Εισί δ' οί και των οφθαλμών στερισκόμενοι διέφευγον, τους δε -και λήθη ελάμβανε παραυτίκα αναστάντας των πάντων ομοίως και -ηγνόησαν σφας τε αυτούς και τους επιτηδείους». - -15] Οτρηρός: Εργατικός, φιλόπονος, ακάματος, δραστήριος. - -16) Οι φιλελληνικώτατοι των ηγεμόνων και ηγεμονοπαίδων της -Γερμανίας είνε, πλην του βασιλέως της Βαυαρίας Λουδοβίκου Α', ο -βασιλεύς της Βυρτεμβέργης Γουλιέλμος Α', ο βασιλεύς της -Πρωσσίας Φρειδερίκος Γουλιέλμος Γ' και ο υιός και επίδοξος -διάδοχος αυτού Φρειδερίκος Γουλιέλμος. - -17] Έκθυμος: Αυτός που εκφράζεται με θέρμη και προθυμία, -ειλικρινής, ολόψυχος. - -18] Φοιβόληπτος: Εμπνευσμένος από τον Φοίβο (Απόλλωνα). - -19] Έμπνους: Αυτός που ανασαίνει, ζωντανός. - -20] Στόνος: ο αναστεναγμός στον θρήνο και γενικά ως εκδήλωση -μεγάλης θλίψης. - -21) Ο Αρνόλδος αναβιβάζει τα υπό του βασιλέως Λουδοβίκου υπέρ -του ελληνικού αγώνος δαπανηθέντα εις 2 εκατομμύρια φρ. -περιλαμβάνων εν τω ποσώ τούτω ως φαίνεται και τας δαπάνας των -περί Εϊδέκερ εθελοντών. - -22) Καθά γίνεται γνωστόν εκ της «Αλληλογραφίας» του -Καποδιστρίου, ούτος είχεν υποσχεθή τη χήρα Μάρκου Βότσαρη να -ενεργήση ίνα ο υιός αυτής παιδευθή εν Ρωσία ως υπότροφος του -Αυτοκράτορος. Αλλ' η χήρα μαθούσα ότι ο Βασιλεύς Λουδοβίκος ήτο -πρόθυμος να προστατεύση τον υιόν αυτής, προυτίμησε την εις -Μόναχον αποστολήν αυτού. - -23) Ο Βασιλεύς Λουδοβίκος διέταξεν ίνα ο Δήμος του Μονάχου -δωρήσηται μίαν των Καθολικών εκκλησιών του Μονάχου εις χρήσιν -των υπ' αυτού προστατευομένων Ελληνοπαίδων. Και η εκκλησία αύτη -μένει μέχρι σήμερον Ελληνική, επιζήσασα και τη επαναστάσει του -1862. - -24] Περίνους: Αυτός που διακρίνεται για την συγκρότηση της -σκέψης και την σύνεσή του. - -25) Ο Καραϊσκάκης είχεν αποθάνει 10 ημέρας προ της ημέρας, -καθ' ήν έγραφε ταύτα ο Λουδοβίκος· αλλά δεν ήτο δυνατόν τότε -εντός δέκα ημερών να λάβη γνώσιν τούτου. - -26) Ούτοι φαίνεται ότι είναι ο Α. Ραγκαβής και ο εξάδελφος -αυτού Σούτσος, υιός του τα πάντα απολέσαντος τω 1821 ηγεμόνος -της Μολδαυίας Μιχαήλ Σούτσου, ή πιθανώς ο Δ. Βότσαρης και ο -συνοδός αυτού. - -27) Εις τούτο συνήνεσεν η Αυστριακή Κυβέρνησις μετά την πτώσιν -του Μεσολογγίου, ότε σύμπας ο πεπολιτισμένος κόσμος κατελήφθη -υπό βαθυτάτης συγκινήσεως προς τα θύματα του ηρωισμού εκείνου. - -28) Ο Λουδοβίκος μετεπέμψατο από Τεργέστης τον Αρχιμανδρίτην -Μισαήλ Αποστολίδην, και διετήρει αυτόν εν Μονάχω ιδίαις -δαπάναις. - -29) Τα πρώτα όρια του ελλην. κράτους περιωρίσθησαν τω 1828 -κατ' επίμονον απαίτησιν της Αγγλίας εις Πελοπόννησον και τας -Κυκλάδας και τούτο μετά περιωρισμένης αυτοτελείας και φόρου -υποτελείας. - -30] Η ηώς: η αυγή - -31] Αλυσιτελής: Αυτός που δεν αποφέρει ωφέλεια ή κέρδος, -ανώφελος. - - - - - - - -End of Project Gutenberg's German Philhellinism, by Pavlos Karolidis - -*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK GERMAN PHILHELLINISM *** - -***** This file should be named 40329-0.txt or 40329-0.zip ***** -This and all associated files of various formats will be found in: - http://www.gutenberg.org/4/0/3/2/40329/ - -Produced by Sophia Canoni - -Updated editions will replace the previous one--the old editions -will be renamed. - -Creating the works from public domain print editions means that no -one owns a United States copyright in these works, so the Foundation -(and you!) can copy and distribute it in the United States without -permission and without paying copyright royalties. Special rules, -set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to -copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to -protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project -Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you -charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you -do not charge anything for copies of this eBook, complying with the -rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose -such as creation of derivative works, reports, performances and -research. They may be modified and printed and given away--you may do -practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is -subject to the trademark license, especially commercial -redistribution. - - - -*** START: FULL LICENSE *** - -THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE -PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK - -To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free -distribution of electronic works, by using or distributing this work -(or any other work associated in any way with the phrase "Project -Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project -Gutenberg-tm License (available with this file or online at -http://gutenberg.org/license). - - -Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm -electronic works - -1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm -electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to -and accept all the terms of this license and intellectual property -(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all -the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy -all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. -If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project -Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the -terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or -entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. - -1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be -used on or associated in any way with an electronic work by people who -agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few -things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works -even without complying with the full terms of this agreement. See -paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project -Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement -and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic -works. See paragraph 1.E below. - -1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" -or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project -Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the -collection are in the public domain in the United States. If an -individual work is in the public domain in the United States and you are -located in the United States, we do not claim a right to prevent you from -copying, distributing, performing, displaying or creating derivative -works based on the work as long as all references to Project Gutenberg -are removed. Of course, we hope that you will support the Project -Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by -freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of -this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with -the work. You can easily comply with the terms of this agreement by -keeping this work in the same format with its attached full Project -Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. - -1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern -what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in -a constant state of change. If you are outside the United States, check -the laws of your country in addition to the terms of this agreement -before downloading, copying, displaying, performing, distributing or -creating derivative works based on this work or any other Project -Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning -the copyright status of any work in any country outside the United -States. - -1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: - -1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate -access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently -whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the -phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project -Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, -copied or distributed: - -This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with -almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or -re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included -with this eBook or online at www.gutenberg.org/license - -1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived -from the public domain (does not contain a notice indicating that it is -posted with permission of the copyright holder), the work can be copied -and distributed to anyone in the United States without paying any fees -or charges. If you are redistributing or providing access to a work -with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the -work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 -through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the -Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or -1.E.9. - -1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted -with the permission of the copyright holder, your use and distribution -must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional -terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked -to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the -permission of the copyright holder found at the beginning of this work. - -1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm -License terms from this work, or any files containing a part of this -work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. - -1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this -electronic work, or any part of this electronic work, without -prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with -active links or immediate access to the full terms of the Project -Gutenberg-tm License. - -1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, -compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any -word processing or hypertext form. However, if you provide access to or -distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than -"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version -posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), -you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a -copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon -request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other -form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm -License as specified in paragraph 1.E.1. - -1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, -performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works -unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. - -1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing -access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided -that - -- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from - the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method - you already use to calculate your applicable taxes. The fee is - owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he - has agreed to donate royalties under this paragraph to the - Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments - must be paid within 60 days following each date on which you - prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax - returns. Royalty payments should be clearly marked as such and - sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the - address specified in Section 4, "Information about donations to - the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." - -- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies - you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he - does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm - License. You must require such a user to return or - destroy all copies of the works possessed in a physical medium - and discontinue all use of and all access to other copies of - Project Gutenberg-tm works. - -- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any - money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the - electronic work is discovered and reported to you within 90 days - of receipt of the work. - -- You comply with all other terms of this agreement for free - distribution of Project Gutenberg-tm works. - -1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm -electronic work or group of works on different terms than are set -forth in this agreement, you must obtain permission in writing from -both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael -Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the -Foundation as set forth in Section 3 below. - -1.F. - -1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable -effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread -public domain works in creating the Project Gutenberg-tm -collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic -works, and the medium on which they may be stored, may contain -"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or -corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual -property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a -computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by -your equipment. - -1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right -of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project -Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project -Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project -Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all -liability to you for damages, costs and expenses, including legal -fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT -LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE -PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE -TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE -LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR -INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH -DAMAGE. - -1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a -defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can -receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a -written explanation to the person you received the work from. If you -received the work on a physical medium, you must return the medium with -your written explanation. The person or entity that provided you with -the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a -refund. If you received the work electronically, the person or entity -providing it to you may choose to give you a second opportunity to -receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy -is also defective, you may demand a refund in writing without further -opportunities to fix the problem. - -1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth -in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER -WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO -WARRANTIES OF MERCHANTABILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. - -1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied -warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. -If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the -law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be -interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by -the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any -provision of this agreement shall not void the remaining provisions. - -1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the -trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone -providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance -with this agreement, and any volunteers associated with the production, -promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, -harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, -that arise directly or indirectly from any of the following which you do -or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm -work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any -Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. - - -Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm - -Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of -electronic works in formats readable by the widest variety of computers -including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists -because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from -people in all walks of life. - -Volunteers and financial support to provide volunteers with the -assistance they need, are critical to reaching Project Gutenberg-tm's -goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will -remain freely available for generations to come. In 2001, the Project -Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure -and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. -To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation -and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 -and the Foundation web page at http://www.pglaf.org. - - -Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive -Foundation - -The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit -501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the -state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal -Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification -number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at -http://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg -Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent -permitted by U.S. federal laws and your state's laws. - -The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. -Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered -throughout numerous locations. Its business office is located at -809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email -business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact -information can be found at the Foundation's web site and official -page at http://pglaf.org - -For additional contact information: - Dr. Gregory B. Newby - Chief Executive and Director - gbnewby@pglaf.org - - -Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg -Literary Archive Foundation - -Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide -spread public support and donations to carry out its mission of -increasing the number of public domain and licensed works that can be -freely distributed in machine readable form accessible by the widest -array of equipment including outdated equipment. Many small donations -($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt -status with the IRS. - -The Foundation is committed to complying with the laws regulating -charities and charitable donations in all 50 states of the United -States. Compliance requirements are not uniform and it takes a -considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up -with these requirements. We do not solicit donations in locations -where we have not received written confirmation of compliance. To -SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any -particular state visit http://pglaf.org - -While we cannot and do not solicit contributions from states where we -have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition -against accepting unsolicited donations from donors in such states who -approach us with offers to donate. - -International donations are gratefully accepted, but we cannot make -any statements concerning tax treatment of donations received from -outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. - -Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation -methods and addresses. Donations are accepted in a number of other -ways including checks, online payments and credit card donations. -To donate, please visit: http://pglaf.org/donate - - -Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic -works. - -Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm -concept of a library of electronic works that could be freely shared -with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project -Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. - - -Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed -editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. -unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily -keep eBooks in compliance with any particular paper edition. - - -Most people start at our Web site which has the main PG search facility: - - http://www.gutenberg.org - -This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, -including how to make donations to the Project Gutenberg Literary -Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to -subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. |