diff options
| -rw-r--r-- | .gitattributes | 3 | ||||
| -rw-r--r-- | 39600-0.txt | 3077 | ||||
| -rw-r--r-- | 39600-0.zip | bin | 0 -> 74575 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 39600-h.zip | bin | 0 -> 246800 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 39600-h/39600-h.htm | 2682 | ||||
| -rw-r--r-- | 39600-h/images/1stpage.jpg | bin | 0 -> 96686 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 39600-h/images/cover.jpg | bin | 0 -> 74239 bytes | |||
| -rw-r--r-- | LICENSE.txt | 11 | ||||
| -rw-r--r-- | README.md | 2 |
9 files changed, 5775 insertions, 0 deletions
diff --git a/.gitattributes b/.gitattributes new file mode 100644 index 0000000..6833f05 --- /dev/null +++ b/.gitattributes @@ -0,0 +1,3 @@ +* text=auto +*.txt text +*.md text diff --git a/39600-0.txt b/39600-0.txt new file mode 100644 index 0000000..edafca2 --- /dev/null +++ b/39600-0.txt @@ -0,0 +1,3077 @@ +The Project Gutenberg EBook of Greek Epic / Lucifer (Ioannis Tsimiskis), by +Charilaos Papantoniou + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: Greek Epic / Lucifer (Ioannis Tsimiskis) + +Author: Charilaos Papantoniou + +Release Date: May 3, 2012 [EBook #39600] + +Language: Greek + +Character set encoding: UTF-8 + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK GREEK EPIC / LUCIFER *** + + + + +Produced by Sophia Canoni + + + + + +Note: The tonic system has been changed from polytonic to +monotonic, the spelling of the book has not been changed +otherwise. Bold words are enclosed in &, words in italics +in _. Footnotes have been transferred at the end of the +book. + +Σημείωση: Το τονικό σύστημα έχει αλλάξει από πολυτονικό σε +μονοτονικό. Κατά τα άλλα έχει διατηρηθεί η ορθογραφία του +βιβλίου. Λέξεις με έντονους χαρακτήρες έχουν περικλεισθεί +σε &, ενώ λέξεις με πλαγίους σε _. Οι υποσημειώσεις των +σελίδων έχουν μεταφερθεί στο τέλος του βιβλίου. + + + +ΕΡΓΑ ΕΚΛΕΚΤΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ + +Χ. ΠΑΠΑΝΤΩΝΙΟΥ + +ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΟΠΟΙΙΑ + +Ε Κ Δ Ο Σ I Σ +ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΥΨΕΛΗΣ + +ΔΡ. 5.60 +Αρ. 22 + +------ + +ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΗ ΚΥΨΕΛΗ + + +ΧΑΡΙΛΑΟΥ ΠΑΠΑΝΤΩΝΙΟΥ + +ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΟΠΟΙΙΑ + +Ο „ΕΩΣΦΟΡΟΣ" + +[ΙΩΑΝΝΗΣ ΤΣΙΜΙΣΚΗΣ] + +ΕΝ ΑΘΗΝΑΙΣ +ΓΡΑΦΕΙΑ & ΠΡΑΤΗΡΙΑ: 9 — ΟΔΟΣ ΕΔΟΥΑΡΔΟΥ ΛΩ — 9 + +1917 + +------ + +Τυπογραφείον Ε. Κρανιωτάκη. Αρσάκη 2 — Αθήναι + + + +„ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΟΠΟΙΙΑ" + + +Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΟΠΟΙΙΑ του δημοσιογράφου και φιλολόγου κ. +Χαριλάου Παπαντωνίου δύναται από μιας απόψεως να επικληθή +το θαυμασιώτατον, ως και το Εθνικώτατον των Ελληνικών +έργων. Υπό τον τίτλον αυτόν διαγράφεται συγγραφική εργασία +λογοτεχνικού κάλλους και μεγαλειώδους Ιστοριολογικής +συνθέσεως. Εις τα διάφορα τμήματα και μέρη της Ε. Ε. +αναλύεται και ζωγραφείται ο Ελληνικός Κόσμος, εις όλας τας +ωραίας, υψηλάς και υπερτάτας γραμμάς και απόψεις του· εις +την μυχίαν αυτού εσωτερικότητα, εις ό,τι υπερανθρωπικόν και +προτυπώδες εκ της δημιουργίας αυτού προβάλλει επί της +Ιστορικής σκηνής — εις κάλλος και εις ιδέαν, εις +πνευματικότητα και εις ήθος, εις έργα και κατορθώματα, εις +δραματικότητα και τραγωδίαν. Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΟΠΟΙΪΑ είναι +μεγαλότεχνος και αρμονικωτάτη εικών ιστορικής κινήσεως και +ιστορικού δεδομένου, βαθεία ψυχογραφική και ηθογραφική +συγγραφική σύνθεσις — διά μέσου όλων των μορφών, των τόνων +και των μαγγανευμάτων της τέχνης τον λόγου. Εν ταυτώ δε και +πιστοτάτη, όσον και πλήρης, ιστοριογραφική απόδοσις του +θέματος, το όποιον ανέλαβε να εμφανίση εις ουσιαστικήν +ανάλυσιν και εις εντατικήν εικόνα. Ο τόμος ούτος ανήκει εις +τον κύκλον αυτής, τον αναφερόμενον εις το πολυθρύλητον και +τραγικόν Βυζάντιον, εις τον Μεσαιωνικόν Ελληνισμόν, όστις +είναι εν τω Ιστορικώ Δράματι η πραγματοποίησις αυτής της +Υπερανθρωπικής Ιδέας, εις δε την εσωτερικότητα και την +Κοινωνικότητα αυτού — ως Ψυχισμός και ως εκδήλωσις Ζωής — +υπερτάτη έντασις, θαύμα, γοητεία και θρύλος. + +Περί της αξίας του έργου θα ομιλήση εις την συνείδησιν των +αναγνωστών ο πρώτος εκδιδόμενος τόμος ούτος, εις τον +οποίον, υπό το όνομα του &Εωσφόρου&, κρύπτεται ένα από τα +πλέον καταπληκτικά και υπερανθρώπεια πρόσωπα του +Μεσαιωνικού Ελληνισμού, ο Ιωάννης Τσιμισκής. Ότε πρό τινων +ετών μέρος της τριλογίας αυτής εδημοσιεύθη διά της +Αθηναϊκής εφημερίδος «Πατρίς», ένεκα Εθνικού λόγου, εχούσης +τότε μεγίστην διάδοσιν, η εκ της αποκαλυπτικής αυτής +ιστορικής σελίδος ολική εντύπωσις των αναγνωστών — +εντύπωσις όχι μόνον εκ του εθνικού περιεχομένου, αλλά και +εκ της λογοτεχνικής μορφής και εκ της ιστοριογραφικής +συνθέσεως του έργου — υπήρξε τοιαύτη, ώστε η μεν +δημοσιεύσασα αυτό εφημερίς να λάβη απειρίαν εμπλέων +θαυμασμού υπέρ αυτού επιστολών, και, εκ των εσχατιών έτι +της γης, όπου Έλλην, ο δε «Χρόνος» των Παρισίων, η +«Τριμπούνα» της Ρώμης και άλλα ευρωπαϊκά φύλλα να +δημοσιεύσωσι σοβαροτάτας κριτικάς και αναλύσεις αυτού παρ' +ειδημόνων, παρουσιασάντων αυτό ως &μεγάλην ιστοριογραφικήν +επιτυχίαν και ιστοριολογικώς βαθύτατον, αλλά και ως έργον +υψηλής εμπνεύσεως, παρθένου λογοτεχνικού κάλλους, ύλης και +συνθέσεως εμφανιζούσης αυτό ως προϊόν της πλέον +δημιουργικής και ταραχώδους φανταστικότητος, υπό την οποίαν +η πραγματικότης. πλήρης και τηρουμένη αμείωτος, +πρισματίζεται εις καθαράν ποιητικότητα, εις καλλιτεχνικόν +διάγραμμα και εις καλλιτεχνικάς όψεις θαυμαστάς . . . .& + +Η εργασία του κ. Παπαντωνίου έχει γίνει κατά τρόπον +τοιούτον, ώστε έκαστον εκ των μερών του έργου του, ασχέτως +προς την ανάγκην της χρονολογικής συναφείας και +συσχετίσεως, να δύναται να παρουσιάζεται ως τι εντελώς +αυτοτελές, να δύναται να παρακολουθήται ως ιδιαιτέρα και +αυτόνομος ιστορική σελίς — όλα δε, αφ' ετέρου, τα μέρη της +μεγίστης ιστοριολογικής αυτής συγγραφής να έχωσι πλήρη +συνάφειαν και συνοχήν προς άλληλα, δυνάμενα ούτω, διά της +απλής εξωτερικής συσχετίσεώς των και συμπαραθέσεως, να +συγκροτήσωσιν αμέσως τον όλον κύκλον αυτής. Τοιαύτης ούσης +της &Ελληνικής Εποποιίας& κατά το περιεχόμενον και την +μορφήν, ελπίζομεν ότι οι συνδρομηταί και αναγνώσται της +«&Φιλολογικής Κυψέλης&» διά της ιδιαιτέρας υποστηρίξεως του +τόμου αυτού θα ενισχύσωσι την διάθεσιν αυτής, όπως αναλάβη +την παρουσίασιν του όλου έργου προ του Ελληνικού κοινού, +έργου μεγάλου εθνικού περιεχομένου, το οποίον ως +μεγαλοπρεπεστάτη συγγραφική σκηνογραφία περιλαμβάνει εις +την εξέλιξιν και την σύνθεσιν αυτού την ελληνικήν ψυχήν, το +ελληνικόν ιδεώδες και την ελληνικήν εμφάνισιν εν τη +παγκοσμίω Ιστορία. + + 1917 + + *** + + + + + Α'. + +ΜΙΑ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΗ ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΕΙΣ ΤΗΝ ΣΚΗΝΗΝ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ + + + + +&ΝΙΚΗΦΟΡΟΣ Ο ΦΩΚΑΣ, ο μέγιστος Αυτοκράτωρ, ο «Διγενής +Ακρίτας» των μεσαιωνικών θρύλων και ασμάτων, ο αλετήρ των +Σαρακηνών και Σωτήρ της Κρήτης» — ΙΩΑΝΝΗΣ ΤΣΙΜΙΣΚΗΣ, ο +«Κεραυνός», ο «Εωσφόρος», ο περικαλλής και υπερφυής, ο +πανένδοξος Στρατηλάτης, ο κατασυντρίψας εις τον Αίμον τους +Σλαύους, ο (μέγας) Ιππότης τον Σταυρού και της Πίστεως, ο +Έλλην Αλκιβιάδης και Μάκβεθ, ο θέσας επί της κεφαλής του +αιματοστάλακτον στέμμα.& + + + + I + + + +&ΝΙΚΗΦΟΡΟΣ Ο ΦΩΚΑΣ&, εκ των μεγίστων στρατηγών του +Βυζαντίου, «Μάγιστρος» και «Μέγας Δομέστικος των Σχολών της +Ανατολής», ήτοι αρχιστράτηγος του εν Ασία Αυτοκρατορικού +στρατού, ο νικητής του Σεΐφ Εδδωλάχ, του περιωνύμου Εμίρου +του Χαλεπίου, των Σαρακηνών ηγεμόνων της Μοσούλης, της +Ταρσού και της Τριπόλεως· ο «αήττητος πρωταθλητής της +Εθνικής αμύνης κατά του επαράτου και φοβερού Σαρακηνού»· ο +δημοτικώτατος εις τα πλήθη της Βασιλευούσης, ο του αρχαίου +αρχοντικού της Καππαδοκίας οίκου των Φωκάδων γόνος· ο +«δεινός αγορεύειν προς τα στρατεύματα», ο βαθύτατα ευσεβής, +ο βιαιοπαθέστατος ανήρ, ο απλούς και αρχαϊκός, ο +δικαιοκρίτης, ο τα ήθη αυστηρότατος, εντείνων την ακρότητα +της εν αρετή ασκήσεως μέχρι του πλέον υπερβατικού +ασκητισμού· ο χαλινόνων τα μεγάλα πάθη του διά της +τρομερωτέρας θελήσεως, αλλά συντριβείς προ του έρωτος και +της φιλοδοξίας, ως ύελος επί σιδήρου. Ο «σιδηρόσωμος», ο +«ελευθερωτής και ανακτητής» της Κρήτης. Ο «τρις εις την +Βασιλεύουσαν θριαμβικώς εισελθών». Ο αντιμετωπίσας Ρώσους +και Βουλγάρους. Ο Φωκάς ο «επιφανέστατος και +πανευσεβέστατος», ο μεταρρυθμιστής της Εκκλησίας με τον +περίφημον πρόλογόν του εις την σχετικήν «Νεαράν» (1) — +έγεινεν Αυτοκράτωρ ως εξής, με δύο λέξεις: + +Επιστρέφων εις Κων)πολιν μετά νικηφόρον εκστρατείαν εις την +Ασίαν, έμαθε καθ' οδόν, ότι απέθανεν ο Αυτοκράτωρ Ρωμανός +και ανηγορεύθησαν από την Σύγκλητον και τον Πατριάρχην οι +ανήλικοι αυτού υιοί Βασίλειος (2) και Κωνσταντίνος, +ανατεθείσης της αρχής εις την μητέρα των Θεοφανώ. Τότε +εσκέφθη τον Θρόνον . . . . Εισήλθε «θριαμβικώς» εις την +Κων)πολιν, ως στρατηγός μέγας νικητής εν Ασία. Ο +πρωθυπουργός Ιωσήφ Βρίγγας ήρχισε να χάνη το έδαφος παρά τη +Βασιλίσση Μητρί και βασιλευούση Θεοφανώ, τη «δαιμονικής +χάριτος και ψυχής», της οποίας η γοητεία δεν εγνώριζεν +ήτταν και το κάλλος αντηνάκλα όλας τας ακτίνας της αμαρτίας +και ανέμιζε την θέρμην της τρυφής της νεαρωτάτης και +ανδροψύχου, νέας Ελένης και Κλυταιμνήστρας . . . . + +. . . . . Ως «αυτοκράτωρ στρατηγός της Ασίας», αφού +κινδύνευσεν εν Κων)πόλει από τον φθόνον του Ιωσήφ Βρίγγα, +«ανευφημήθη Βασιλεύς εν Καισαρεία από όλα τα τάγματα», +βοηθηθείς εις την επανάστασιν από τους αρχηγούς του στρατού +του, μεταξύ των οποίων πρώτος ο Τσιμισκής. Προτού ο υψηλός +ιπποτισμός του Τσιμισκή κρημνισθή προ των θελγήτρων της +Θεοφανούς, εξεδηλώθη την περίστασιν εκείνην υπέροχος. Ο +Βρίγγας του επρότεινε καθαρά δι' απεσταλμένων εις την Ασίαν +την εξόντωσιν του Νικηφόρου και, εις αντάλλαγμα, την +βοήθειαν διά να ανέλθη εις το ανώτατον στρατιωτικόν αξίωμα +της αυτοκρατορίας. Ο Τσιμισκής έσχισε τας επιστολάς και +απήντησε διά της εξωθήσεως του Νικηφόρου εις επανάστασιν +διά το Στέμμα, «χάριν της Πατρίδος και της Δικαιοσύνης», ως +είπε . . . . Στάσις τριήμερος εξερράγη εν Κων)πόλει. Ο +Βρίγγας ουδέν κατώρθωσε να συγκρατήση· κατέφυγεν ικέτης εις +την Αγίαν Σοφίαν . . . . Ο Νικηφόρος εισήλθεν εν θριάμβω +εις την Βασιλεύουσαν. «Καλώς ήλθες — εκραύγαζον οι «δήμοι» +και εβόων οι λαοί — καλώς ήλθες, ανδρειότατε νικητά, +αεισέβαστε, Θεόστεπτε, λάμπων την υφήλιον πάσαν . . . .» +Εστέφθη μεγαλοπρεπέστατα εις την Αγίαν Σοφίαν, διώρισε τον +Τσιμισκήν «Μάγιστρον και Δομέστικον της Ανατολής», +ενυμφεύθη την Θεοφανώ, την «άπιστον και τρομεράν και +σατανικού θελγήτρου γυναίκα», κατεπυρπολήθη από τον έρωτα +προς αυτήν. Διά κοσμημάτων αμυθήτων εκάλυψεν αυτήν, διά +πλουσιωτάτων κτημάτων επροίκισεν. Εξησφάλισε την διαδοχήν +εις τα τέκνα του Ρωμανού, η Μακεδονική δυναστεία ενισχύθη +εις τον θρόνον διά της συνδέσεως αυτής με τον οίκον των +Φωκάδων . . . . Παρήλθε χρόνος . . . . Φήμαι μυστηριωδώς +διεδίδοντο από της ημέρας της εκ Συρίας επιστροφής του περί +συνωμοσιών και επιβουλών εναντίον του. Κατά την εορτήν των +Αγίων Ασωμάτων άγνωστος μοναχός, εγχειρήσας τολμηρώς +επιστόλιον προς τον Βασιλέα χωρίς να είπη τίποτε, +εξηφανίσθη. Το επιστόλιον έλεγεν: «Εις εμέ τον σκώληκα +απεκαλύφθη παρά της Προνοίας, Βασιλεύ, ότι θα μεταστής των +τήδε μετά τον παρελθόντα Σεπτέμβριον τρίτω μηνί» . . . . Η +νεαρά και εμπαθής Θεοφανώ ήρχισε να αποστρέφη απ' αυτού το +πρόσωπον. Ο λαός εγόγγυζεν ένεκα των μεγάλων πολεμικών +δαπανών, των συνεχών στρατεύσεων, οι στρατηγοί εφρύαττον +από φθόνον. Ο κοινωνικώτατος και γόης Τσιμισκής, το είδωλον +του στρατού και του λαού, ο «κύριος της Αυλής», εβασίλευεν +ήδη εν τη καρδία της Θεοφανούς. Η φήμη ότι αυτή είχε +δηλητηριάσει τον 23 ετών αποθανόντα σύζυγόν της Βασιλέα +Ρωμανόν είχε πνιγή, έμενεν ανεξερεύνητος. + +Ο Τσιμισκής, ο «αιμύλος», δεν ηδύνατο πλέον να ανεχθή τον +Νικηφόρον, όστις τον μετεχειρίζετο απαράλλακτα όπως και +τους άλλους Υπάρχους. Εν τούτοις εις αυτόν ώφειλε κατά μέγα +μέρος τον θρόνον . . . . + +Ο Βασιλεύς γίνεται ανήσυχος, μέσα εις την δολίαν και +ύποπτον ατμοσφαίραν. Η μελαγχολία τον κατατρώγει. Εντείνει +την άσκησιν της αυστηροτάτης εγκρατείας και σκληραγωγίας +εις το υπέρτατον σημείον. Θραύσματα κεράμων είνε το στρώμα +της κλίνης του, οι πένθιμοι Ψαλμοί του Δαυίδ ο νυκτερινός +σύντροφός του, ο γόος του Προφήτου αντηχεί την νύκτα εις +τον Βασιλικόν κοιτώνα — ασκητήριον ερημίτου της Αραβίας. Αι +μυστηριώδεις επιστολαί και ειδοποιήσεις προς τον +Αυτοκράτορα εξακολουθούν, συμπυκνώνονται. Οιωνοί +προστίθενται και συμπίπτουν. Έκλειψις ηλίου, πτοήσασα τους +λαούς, τω 968, μετά θυελλών και σεισμών, συνταράσσει το +πνεύμα του Βασιλέως. Εγγίζει η ολεθρία νυξ της 10ης προς +την 11ην Δεκεμβρίου. + +Τα πάντα είνε προδοτικά περί τον Άνακτα, ως και αυτή η ψυχή +του . . . . Την φοβεράν εκείνην εβδομάδα δεν αφήκεν από το +στόμα του τον περίφημον ΞΗ' Ψαλμόν «Σώσον με ο θεός, ότι +εισήλθοσαν ύδατα έως ψυχής μου. Ενεπάγην εις ιλύν βυθού και +ουκ εστίν υπόστασις· ήλθον εις τα βάθη της θαλάσσης και +καταιγίς κατεπόντισέ με. Εκοπίασα κράζων, εβραγχίασεν ο +λάρυγξ μου. Εξέλιπον οι οφθαλμοί μου από του ελπίζειν με +επί τον Θεόν μου. Επληθύνθησαν υπέρ τας τρίχας της κεφαλής +μου οι μισούντες με δωρεάν· εκραταιώθησαν οι εχθροί μου, οι +εκδιώκοντές με αδίκως . . . . Ότι ένεκά σου υπήνεγκα +ονειδισμόν και εκάλυψεν εντροπή το πρόσωπόν μου· +απηλλοτριωμένος εγεννήθην τοις αδελφοίς μου και ξένος τοις +υιοίς της μητρός μου . . . . . Ονειδισμόν προσεδόκησεν η +ψυχή μου και ταλαιπωρίαν· και υπέμεινα συλλυπούμενον, και +ουχ υπήρξε, και παρακαλούντας, και ουχ εύρον . . . . Και +έδωκαν εις το βρώμα μου χολήν και εις την δίψαν μου +επότισάν με όξος . . . . . . + +Ησθάνετο ήδη προ των ποδών του ανοικτόν το βάραθρον της +Μοίρας, η παραλυσία της ψυχής του τον ώθει εγγύτερον προς +αυτό, όσω θερμότερον επόθει να σωθή και προσεπάθει να +εντείνη αυτήν. + +. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . + +«Ω!... Συ, ψυχή μου άτυχη, στα ξόβεργα πιασμένη, που όσον +αγωνίζεσαι να ξεκολλήσης, τόσον βαθύτερα εμπλέκεσαι!» + +Είνε οι λόγοι του μεγάλου αμαρτωλού βασιλέως Κλαυδίου εις +τον «Άμλετ» του Σαίξπηρ, μετά ματαίαν προσευχήν, που έκαμε +γονατιστός επί ώρας την παραμονήν του φόνου του. Ομοία ήτον +η κατάστασις του δυστυχούς Νικηφόρου. + +Αλλά, απέναντι του μαύρου κύκλου των λογισμών του και των +ανθρώπων του, εις τον οποίον επνίγετο ούτος, ωρθώνετο ένας +άλλος λαμπρός και ακτινοβριθής, όπου διεγράφετο το +δαιμόνιον και απειλητικόν άστρον του Τσιμισκή. Η Αυλή, αι +μεγάλαι δέσποιναι, οι ευγενείς, ο όχλος, ο τρομερός +στρατός, οι πλούσιοι, αι λεγεώνες των καλογήρων που τους +έβαλεν εις τάξιν και εις περιορισμούς ο Νικηφόρος — μη +ανεχόμενοι τον ασκητισμόν του Αυτοκράτορος — ευρίσκοντο, +είτε μυστικά, είτε απροκαλύπτως, συνησπισμένοι περί το νέον +είδωλον της Αυτοκρατορίας, τον Τσιμισκήν, εισελθόντα ήδη +εις τον κύκλον της αμαρτίας υπό την λάμψιν των πυρωδών +ομμάτων της Θεοφανούς. Είχε πωλήσει και αυτός την ψυχήν του +εις τον Σατανάν διά τον θρόνον και τον έρωτα, όπως διά την +απόλαυσιν ο Φάουστ. Εν στιγμή τελευταίας ανατινάξεως της +ψυχής του ο Αυτοκράτωρ τον διατάσσει να απέλθη πάραυτα εις +την Ασίαν, μέχρι δευτέρας διαταγής . . . . + +Αυτό ήρκεσε . . . . + + * + * * + +&ΚΑΙ& η ποίησις ακόμη εκλήθη εις συνεργασίαν από τους +συγχρόνους του Τσιμισκή χρονογράφους διά να δώσουν την +εικόνα του. + +Περικαλλής ήτον, ωραίας χροιάς, ωραιόκομος. Καρτερικός, +γεμάτος από ευγενή και φιλάνθρωπα αισθήματα, «ευκάρδιος», +ανδρόνους, μαχητής απροσμάχητος, οξυνούστατος, μεγαλόψυχος, +σώφρων, ανδρείος, πράος, φοβερός εις την χρήσιν των όπλων, +ελευθερόψυχος, αμνησίκακος. Λέγει Λέων ο Διάκονος: «Κανένας +από τους επικαλουμένους την βοήθειάν του δεν έμενεν +ανικανοποίητος. Ήτον ακράτητος εις το να ευεργετή — αν δεν +τον περιώριζεν ο «παρακοιμώμενος» Βασίλειος, ήτον ικανός να +μοιράση εις τους έχοντας ανάγκην όλους τους Βασιλικούς +θησαυρούς. Αλλά και αβρός και φιλόκαλος και περί τους +πότους και τους έρωτας και πάσαν του σώματος ηδονήν έκδοτος +. . . . Η φιλευσπλαγχνία του έφθανε μέχρι τοιούτου σημείου, +ώστε επλησίαζε, διά να παρηγορήση, και τους από τας πλέον +οικτράς και απαισίας νόσους πάσχοντας. + +«Είχεν όλα τα προτερήματα και όλα τα ελαττώματα των +γενναίων φύσεων». + +Ο Μανασής λέγει περί αυτού: + +«Ήτο πράος, ηδύς . . . . Όμμα χαριτοβλέφαρον, βλέμμα +σταλάζον τέρψιν, πρόσωπον ιλαρώτατον, χειρ φιλοδωροτάτη. +Κατέρριψε την οφρύν όλων των γειτονικών προς την +Αυτοκρατορίαν εθνών, έκαμε τους λαούς αυτούς διά του ξίφους +του να καταλάβουν καλά, ότι δεν είνε άξιοι να αποβλέπουν +εις το σημείον που ίστανται οι Έλληνες». + +Ύμνος εις την ατομικήν και την κυβερνητικήν αρετήν του +Τσιμισκή είνε τα σημειώματα των χρονογράφων. + +«Επλάτυνε τα στενωθέντα υπό των εχθρών όρια του Κράτους με +χώρας απειροπλέθρους, το εμεγάλυνε καταπληκτικώς, έπηξε τας +σκηνάς των Ελληνικών στρατιών και μέχρι των όχθων του +Τίγρητος . . . Ήτο φρικαλέος διά τους εχθρούς, να τον +αντιμετωπίσουν δεν ηδύναντο» . . . . + +Είχε λευκοτάτην και λεπτήν επιδερμίδα, ως τρυφερά παρθένος, +ήτον ωραίας χροιάς, που ηδύνετο το όμμα να τον βλέπη. Η +ξανθή κόμη του, όχι σημειωμένη ξανθή, αλλά χρυσόχρους, ως +ανταύγεια σεληναίου φωτός, την ώραν που κλίνει προς το +χάσμα των ορέων το θλιμμένον άστρον της νυκτός και +αναφωσφορίζει εις το άπειρον διάστημα η ευγενής ωχρότης +του, πλημυρρούσα με θάμβος τας ψυχάς. Στέμμα μετάξινον ήτον +η κόμη αυτή, πλουσία και λεπτή ανεχύνετο επί το ευγενές +μέτωπον. «Ανδρώδεις», με φως χάριτος, ολοκύανοι, ως το +βάθος του στερεώματος κατά τας αρχάς του έαρος, οι οφθαλμοί +του· ζωήν έντονον εκπέμποντες, υπό την χάριν και το φως +αυτών εσημειώνοντο αστραπαί. Αλλά, εν ταυτώ, έβλεπες μέσα +των και όλην την ουρανιότητα, την ευγένειαν της αγαθότητος. +Σε είλκυεν ως μαγνήτης, ήτον η αβροπρέπεια ένσαρκος και +έμψυχος. Σύμμετρος, λεπτή και χαριέντως γρυππή η ρις. Πυρρά +η γενειάς του, επλαισίωνε το πρόσωπόν του ωραιότατα, ως ένα +κύμα χρυσούν. Σχεδόν ερυθρά ήτον, ακτινοβολούσης +στιλπνότητος. Αν και ήτο βραχύς το ανάστημα, είχεν όμως +τοιαύτην αναλογίαν, είχε τοιαύτην έντασιν παρουσιάσεως, +τοιαύτην βασιλικότητα παραστάσεως, κινήσεων, ήθους, +εκφράσεως, εικόνος εν γένει, ώστε η μικροσωμία αυτή να μη +αφαιρή τίποτε από την όλην ωραιότητα και λαμπρότητά του. +Ευρύ στέρνον και μετάφρενον είχε. Ήτο δε αθλητικώτατος. Η +σωματική του δύναμις ήτο φαινόμενον. Είχε μεγίστην +ευκινησίαν εις τας χείρας, ήτον «αδεούς και ακαταπλήκτου +ψυχής, υπερφυούς τόλμης». Δηλαδή, η ψυχή του φόβον δεν +είχε, ούτε συνεταράσσετο ποτέ, η τόλμη του ήτον +υπερανθρωπική. + +Εις τους πολέμους ώρμα μέσα εις το κέντρον των εχθρών, εκεί +όπου ήτον η μεγαλειτέρα συμπύκνωσις [διότι δεν +επροφυλάσσετο, ούτε συνεκρατείτο, εις τοιαύτην περίστασιν] +— εφόνευεν όσους ηδύνατο, και με ταχύτητα αστραπής +επανήρχετο εν μέσω των στρατιωτών του, «κακών απαθής». Εις +τα άλματα, εις τους σφαιρισμούς, εις τους ακοντισμούς, εις +την τοξοβολίαν, εις τον χειρισμόν του ξίφους ήτον αήττητος. +Ως πτηνόν ηδύνατο να υπερπηδά τέσσαρας «κέλητας ίππους +στοιχηδόν ισταμένους», δηλ. κατά σειράν, εις βάθος. Διά +μέσου δακτυλίου διεπέρα το βέλος. Νικητής μέγας των +Σαρακηνών, υπερόχου οράσεως κατά την στρατιωτικήν εν +Καισαρεία στάσιν προς ανάρρησιν του Νικηφόρου, της οποίας +υπήρξεν ο πρωτουργός». + +Ήτον ο πρώτος ιππεύς του Βασιλείου, μέγας κατακτητής +γυναικείων καρδιών. Όπου έρριπτε το φως των οφθαλμών του ο +Τσιμισκής, επυρπόλει. Η καλλονή του σου εφαίνετο +πνευματικής φύσεως και πηγής, αλλ' εν ταυτώ την ενόμιζες +και σαρκικωτάτην. Εκεί που ελάμβανες την εντύπωσιν, ότι +έχεις ενώπιόν σου ένα Άγιον, όπου δεν έχει αίσθησιν των +δυσαρμονιών και του σκότους του κόσμου τούτου, εφωτίζεσο +αστραπιαίως, όταν παρετήρεις πάλιν, ότι ευρίσκεται εμπρός +σου μία τελεία σύνθεσις της ανθρωπίνης υποστάσεως, χωρίς να +λείπη γραμμή ομαλή, αλλά ούτε και ανώμαλος — υπό την +ακύμαντον ακτίνα της αγιωσύνης έβλεπες να κινήται η πυρά +της κολάσεως. + +Εις δε τους τρόπους, εις την κοινωνικότητα, ήτο τόσον +λεπτός, αριστοκρατικώτατος, άψογος καλλιτέχνης και +πανευγενής, ώστε, όστις ήθελε να είνε αλάνθαστος εις αυτό, +εις αυτόν έπρεπε ν' αποβλέπη, όπως οι Γάλλοι ελάμβανον από +τον μέγαν ηθοποιόν των Τάλμαν και μαθήματα εις το φέρεσθαι +εξωτερικώς, όταν έπαιζεν εις το θέατρον. Εν τούτοις, αυτός, +ο αβροπρεπέστατος και αρχοντομαθημένος, ήτο συνειθισμένος +εις τοιαύτην σκληραγωγίαν και ήτο τόσον καρτερικός, ώστε +εξεπλήσσοντο με αυτόν οι άνθρωποι. Ήτο μεγαλοφυία +στρατηγική — ο «πρώτος ευπατρίδης και ο πρώτος ιππότης των +χρόνων του εν Ανατολή», ο πόλεμος ήτον η ηδονή του, ενώ του +ήρμοζε να είνε μόνον άνθρωπος των Γραμμάτων και της Τέχνης +και της Αυλής. Διά να εννοήσετε καλλίτερον τον χαρακτήρα +του, την παραδοξοτάτην αυτήν φύσιν, αναζητήσατέ τον εις τον +Αλέξανδρον, εις τον Αντώνιον της Ρώμης, εις τον Μάκβεθ, εις +τον Αθηναίον Αλκιβιάδην, εις τον Ιωάννην τον μαθητήν του +Χριστού. + +Η οικογένειά του έδωκε περιφήμους στρατηλάτας εις το +Κράτος. Ευγενέστατος και περίδοξος πολεμικός οίκος της +Ιεραπόλεως της Αρμενίας, εις την οποίαν Ιεράπολιν εγεννήθη +και ο Τσιμισκής. Περίδοξος είνε εν τη Βυζαντινή ιστορία ο +πάππος του Ιωάννης Β' ο Κούρκουας. Συγγενής εκ μητρός ήτον +ο Τσιμισκής με τους Φωκάδες. Αυτός λοιπόν είνε ο ήρως, τον +οποίον ψυχογραφούμεν και ιστορούμεν, ο "ΕΩΣΦΟΡΟΣ„ κατά τους +Βουλγάρους. + +Προχωρούμεν τώρα εις τα έργα και τα πάθη, αφού εγνωρίσαμεν +τα πρόσωπα και τας ψυχάς. + + + * + * * + +&ΑΦΑΙΡΕΙ& λοιπόν ο Αυτοκράτωρ Νικηφόρος από τον Ιωάννην +Τσιμισκήν, τον δώσαντα εις αυτόν τον ενδοξότερον θρόνον του +κόσμου, την αρχιστρατηγίαν της Ανατολής. Απέρχεται λυσσών ο +Τσιμισκής εις τα εν Ασία κτήματά του. Η στυγνή μελαγχολία +του Αυτοκράτορος επιτείνεται σφόδρα. Στερείται και του +μόνου βαθύτατα αγαπώντος αυτόν πατρός του, τον οποίον +κατεβίβασε με τας ιδίας του χείρας εις τον τάφον. + +Κλείεται επί ημέρας κατά σειράν εις τα μάλλον απομονωμένα +δωμάτια του Ιερού Παλατίου, αμίλητος. Αλλά εντείνεται και η +μυστική συνεννόησις Θεοφανούς και Τσιμισκή. Κατορθώνει αυτή +να πείση τον Αυτοκράτορα διά την ανάκλησιν του Τσιμισκή. + +Τον περιετύλιξεν εις την πλάνην της γοητείας της, εις την +ανίκητον διαλεκτικότητά της — επίστευσεν εις την +ειλικρίνειαν του πλάσματος αυτού, θέλων να πλανηθή, να εύρη +ηθικόν στήριγμα εις την κατάρρευσίν του. + +Τον βεβαιώνει ότι ο στρατάρχης, όστις ήτο χήρος, θέλει να +νυμφευθή, και αυτός είνε ο λόγος που πρέπει να επανέλθη εις +την πρωτεύουσαν εκ νέου. Η πληροφορία αυτή πραΰνει την +μυστικήν ζηλοτυπίαν του Βασιλέως. + +«Αγάπην υπέρ το προσήκον πάντοτε παρείχε τη Θεοφανώ ο +Νικηφόρος», λέγει Λέων ο Διάκονος. + +Ο Τσιμισκής, ανακληθείς απ' ευθείας παρ' αυτού του +Αυτοκράτορος, σπεύδει εις Κωνσταντινούπολιν και ζητεί +αμέσως ακρόασιν. Δεν του επέτρεψεν όμως ο Αυτοκράτωρ να +εμφανίζεται καθ' εκάστην προ αυτού, ως επέβαλλε το έθος εις +πάντα επιφανή διατρίβοντα εν Κωνσταντινουπόλει. + +Αποσύρεται, ατάραχος κατ' επιφάνειαν, αλλά θυελλωδέστατος +μέσα του, ο Τσιμισκής εις την οικίαν του, εις την +Χαλκηδόνα. Αλληλογραφεί κρύφα με την ερωμένην του Θεοφανώ. +Λαμβάνει αλλεπαλλήλους μυστικάς συνεντεύξεις με αυτήν εις +τα άδυτα του αυτοκρατορικού γυναικωνίτου, διαπερών καθ' +εκάστην νύκτα τον Βόσπορον διά λέμβου. Αποφασίζεται και +κανονίζεται οριστικώς η εξαφάνισις του Νικηφόρου, τίθεται ο +όρος να λάβη ο Τσιμισκής σύζυγον την Θεοφανώ, αυτή δε να +του δώση την βασίλειον αρχήν. + +Η Θεοφανώ ύφανε τα πάντα εξασφαλιστικώς εν τω Παλατίω διά +της δαιμονίου επιτηδειότητός της, της θερμουργίας, της +σκοτίας βαθύτητός της. Ο αγνοών τον φόβον Τσιμισκής +υπεβοήθησε το επικίνδυνον έργον της των ιδιαιτέρων +συνεννοήσεων εν τω Ιερώ Παλατίω . . . + +Το πλήθος των δυσηρεστημένων ηύξανε καθ' εκάστην, ένεκα της +τραχύτητος του Νικηφόρου. + +Μεταξύ αυτών ο Τσιμισκής εκλέγει τους ειδικούς συνενόχους +διά το έγκλημα. Κυριώτατοι αυτών ήσαν ο στρατηγός Μιχαήλ +Βούρτζης, ο ένδοξος πορθητής της Αντιοχείας, και ο +πατρίκιος Λέων Πεδιάσιμος, ο Ταξίαρχος Λέων Βαλάντης και +Θεόδωρος ο Μελάγχρους, ή Ατζυποθεόδωρος, καλούμενος ούτω +διά το σκοτεινόν του προσώπου του. + +Δέκα το όλον ήσαν, τολμηρότατοι, «εν αιτία έχοντες» τον +Βασιλέα, τας λαμπροτάτας υποσχέσεις λαβόντες παρά του +Τσιμισκή. Αλλεπαλλήλους συνεντεύξεις λαμβάνει με αυτούς η +Θεοφανώ, εις αυτά τα Ανάκτορα, μεσολαβούντων εμπίστων, +θεραπόντων, ευνούχων, δούλων, γυναικών. + +Ήλθεν η πεπρωμένη της 10ης προς την 11ην Δεκεμβρίου. + +Οι κυριώτεροι των συνωμοτών, μετημφιεσμένοι εις γυναίκας, +αι οποίαι δήθεν μετέβησαν εις τα Ανάκτορα προς επίσκεψιν +της Βασιλίσσης, κρύπτοντες τα όπλα υπό τα ιμάτια αυτών, +εισήχθησαν ιδιαιτέρως ένας έκαστος εις τον γυναικωνίτην. + +Εκεί η Θεοφανώ έκρυψεν αυτούς εντός σκοτεινών δωματίων, +πλησιέστατα τω θαλάμω του Αυτοκράτορος. + +Την εσπέραν εκείνην ο Νικηφόρος, «παρά τον καιρόν της +υμνωδίας», πλησιάζοντος του εσπερινού δηλαδή, +συνταρασσόμενος από απαισιωτάτας προαισθήσεις, δέχεται +αναφοράν κληρικού των Ανακτόρων, λέγουσαν: «Μάθε, Βασιλεύ, +ότι αυτήν την νύκτα θα εξολοθρευθής. Διά να ιδής δε ότι σου +λέγω αλήθειαν, ας ερευνηθή η γυναικωνίτις, όπου θα ευρεθούν +άνδρες ένοπλοι, οι μέλλοντες να σε σφάξωσι»! + +Ο μέγας τελετάρχης Μιχαήλ λαμβάνει αμέσως διαταγήν από τον +Αυτοκράτορα, τηρήσαντα απάθειαν, να ερευνήση. Όλα τα +δωμάτια του ευρυτάτου διαμερίσματος των γυναικών του +Παλατιού ηνοίχθησαν, πλην εκείνου ακριβώς, όπου ήσαν οι +συνωμόται! + +Και βεβαιώνει ο Μιχαήλ τον Αυτοκράτορα, ότι και πάλιν «περί +φωνασκισμού» πρόκειται. + +Η δυσοιώνιστος επιστολή του μοναχού ευρέθη, μετά το +έγκλημα, επί του σώματος του Νικηφόρου . . . . + +Η νυξ της πενθίμου εκείνης ημέρας προχωρεί, οι συνωμόται, +αναμένοντες κεκρυμμένοι τον αρχηγόν Τσιμισκήν, ανησυχούσι +δεινώς, αρχίζουν να φοβούνται διά την τύχην των. Όχι διότι +εδυσπίστουν εις το άτρομον του Τσιμισκή. Η αναταραττομένη, +ένεκα της θυέλλης, θάλασσα τους κάμνει να σκέπτωνται μήπως +ο Τσιμισκής δεν κατορθώση να διέλθη τον Βόσπορον, να +προσεγγίση εις τα Ανάκτορα. Η Θεοφανώ στέλλεται προς +συνάντησιν του Νικηφόρου διά να συγκρατήση τας υποψίας του. + +Και πάντα ταύτα ετελούντο εις τον πύργον του Βουκολέοντος, +τον οποίον επίτηδες έκτισεν ο Αυτοκράτωρ ως απόρθητον +καταφύγιον, κατά ενδεχομένης εξεγέρσεως εναντίον του. + +Εκαλείτο ούτος από τον λαόν και Ακρόπολις. + +Ήτο φοβερώτατος πύργος, δαιδαλώδες φρούριον μάλλον, +εγγύτατα του λιμένος του Βουκολέοντος, του ιδιαιτέρου +λιμένος του Βασιλέως, κειμένου κάτωθι του Ανακτορικού +περιβόλου, επί της ακτής της Προποντίδος. + +Διά να ιδρυθή, κατηδαφίσθησαν πολλαί οικίαι. Παμμεγίστας +αποθήκας σίτου και άλλων επιτηδείων περιελάμβανε. Ομοίως +κλιβάνους, οπλοθήκας, πολεμικάς μηχανάς. Εφοβείτο ο +Αυτοκράτωρ πολιορκίαν από τον όχλον. «Ακρόπολιν και +τυραννείον κατά των αθλίων πολιτών απειργάσατο», ελεγον οι +αντινικηφορικοί. Αι μεγάλαι δαπάναι του φρουρίου αυτού +είχον τω όντι εξερεθίσει τον ευμετάβλητον όχλον. Αλλ' η +κτίσις του ήτο συνδεδεμένη με ένα παράδοξον: Ενώ επροχώρει +η οικοδομή, ηκούσθη αιφνιδίως από το μέρος της θαλάσσης, +ευρισκομένου εκεί και του Βασιλέως, ο οποίος περιεσκόπει +την εργασίαν, ήδε η φωνή: + + — «Βασιλεύ, ως υψοίς τα τείχη, καν μέχρι πόλου φθάσης, +ένδον το κακόν, ευάλωτος η πόλις!» «Βασιλεύ, όσω και αν +υψώνης τα τείχη, και εάν έως το πολικόν άστρον τα υψώσης, +το κακόν που θέλεις να αποκλείσης είνε μέσα, το φρούριον θα +σπάση!» + +Εμβρόντητος ο Βασιλεύς, εξαποστέλλει εις όλην την γύρω +ακτίνα ανθρώπους διά να ανακαλύψουν την προέλευσιν της +μυστηριώδους προειδοποιήσεως. Σημειώνει ο χρονογράφος, +ανώνυμος, εναντιόφρων: «Αλλά δεν ηδυνήθη να αποφύγη το +δίκαιον πεπρωμένον, και ο λαός επρόσεξεν, ότι ο εκπεσών από +την αγάπην του ηγεμών δολοφονήθει την ιδίαν ημέραν, που +παρέδωκεν εις αυτόν επισήμως τας κλείδας του πύργου του +Βουκολέοντος ο επιμελητής της οικοδομής, μετά την εντελή +αποπεράτωσίν της». + +Μεταβαίνει λοιπόν, ως προανεφέραμεν, η Θεοφανώ προς τον +Βασιλέα, συγκεντρώνεται εις όλην την υποκριτικήν της +τέχνην, παρουσιάζει εις τελείαν αληθοφάνειαν πλαστόν +πρόσωπον συμπονούσης συζύγου, συντρόφου της καρδίας — η +περιποιητική επίδειξίς της της νυκτός εκείνης ήτον +αριστούργημα τέχνης και φαινομενικής ειλικρινείας, χωρίς +καμμίαν υπερβολήν η οποία ηδύνατο να την προδώση. Του +λέγει, ότι έχει να του κάμη ανακοινώσεις, αλλά, προς +τούτοις, ότε αντελήφθη ότι το δηλητήριον της εμφανίσεώς της +και του ρόλου της ήρχιζε να ποτίζη την κουρασμένην και +διψώσαν παρηγορίαν ψυχήν του Βασιλέως, του καθιστά γνωστόν, +ότι την ώραν αυτήν είνε υποχρεωμένη εις ένα Βασιλικόν +καθήκον. + +Είχον μεταβή τας ημέρας εκείνας εις την πρωτεύουσαν +Βουλγαρίδες, θυγατέρες αρχόντων, αι οποίαι επρόκειτο να +μνηστευθούν με πρίγκηπας και μεγιστάνας του Βυζαντίου. +Τούτο εγίνετο ως επικύρωσις τρόπον τινά συναφθείσης με το +Βουλγαρικόν γένος συμμαχίας. Εφιλοξενούντο αύται από το +Αυτοκρατορικόν ζεύγος, και η Θεοφανώ, μετέχουσα της +πολιτικής όσον και των ερώτων, εννοούσε να επιδεικνύη εις +τοιαύτας περιστάσεις όλην του Βυζαντίου την επιβολήν, την +μεγαλοπρέπειαν και την υψηλήν ευγένειαν. Επεμελείτο λοιπόν +η ιδία την περιποίησιν των ξένων αρχοντισσών, αν και ήτο +τεταγμένη προς τούτο πληθύς θεραπαινίδων και άλλων προσώπων +της Αυλής. Λέγει λοιπόν προς τον Νικηφόρον: + +«Θεόστεπτε και προσφιλέστατε σύζυγε, το καθήκον να μείνω +πλησίον σου την νύκτα αυτήν, όπου θέλω να συνομιλήσωμεν και +βλέπω ότι με την χάριν της Αειπαρθένου Μαρίας και Δεσποίνης +ημών Θεοτόκου ήρχισες να απαλλάττεσαι από την βαθείαν και +ανεξήγητον θλίψιν της ψυχής σου, ήτις συντρίβει και εμέ +ομοίως, είμαι ηναγκασμένη να το αθετήσω προς στιγμήν. +Πρέπει την ώραν αυτήν να ίδω, ως καθ' εκάστην εσπέραν, τας +ευγενείς Βουλγαρίδας παρθένους, που φιλοξενούνται εις τον +οίκον μας· με αναμένουν, πολύ ολίγον θα ασχοληθώ με την +επίσκεψιν αυτήν, δύναται να μείνη ανοικτός ο κοιτωνίσκος +μέχρις ου επανέλθω. Τότε γίνεται το κλείσιμον όλων των +εξόδων, αφού κοιμώμαι και εγώ εις το ίδιον διαμέρισμα». + +Ο Νικηφόρος, είτε παραπεισθείς, είτε απαυδήσας και +θιγόμενος εις τον εγωισμόν του να λαμβάνη εις κάθε +περίστασιν μέτρα υπέρ της ζωής του, αυτός ο τοσάκις +αντιμετωπίσας τον θάνατον, ο καταφρονήσας αυτού εις τα +πεδία των μαχών, δεν αντέλεξεν. + +Έλαβε τας Θείας Γραφάς και αφωσιώθη εις την ανάγνωσιν +αυτών, αναμένων. Αλλά βαρεία είνε η νυξ, η ψυχή του +θολώνεται — ίσως η απατηλή αίσθησις εξασφαλίσεως και +γαλήνης, εκ της υποβολής της Θεοφανούς, ίσως η επίδρασις εκ +του μυστηριώδους ιερού κειμένου — ο ύπνος ήρχισε να τον +κυριεύη. Τότε περικαλύπτεται με τον παλαιόν μανδύαν του +οσίου μοναχού Μιχαήλ Μαλεΐνου και κατακλίνεται. Από καιρού +σπανίως εκοιμάτο επί της μεγάλης αυτοκρατορικής κλίνης, +ήτις όμως και αυτή, προκειμένου περί υπνώσεως, ήτο +παρεσκευασμένη ως κλίνη στρατιώτου. + +Αφότου δε απέθανεν ο προσφιλέστατος εις αυτόν πατήρ του +Βάρδας, ο Καίσαρ, και ησθάνθη τον εαυτόν του τελείως +απομονωμένον εν τω κόσμω, κατεκλίνετο προς ύπνον επί +δέρματος τίγρεως, εστρωμένου χαμαί και κάτωθι των εικόνων +του Χριστού, της Θεοτόκου και του Τιμίου Προδρόμου, οσάκις +δεν ερρίπτετο επί των θραυσμάτων των κεράμων, επί των +οποίων διήρχετο τας νύκτας του, όταν ο παροξυσμός του +θρησκευτικού πάθους του υπηγόρευε να ταλαιπωρήση ακόμη +περισσότερον το σώμα του, διά να κρατή εγγύτερον προς τον +Θεόν την ψυχήν του. + +«Την νύκτα δε εκείνην, την αποφράδα, εκοιμήθη χωρίς να έχη +πλησίον του τα όπλα του. Πρώτην φοράν έγινε τούτο ... Ποίος +δαίμων, σταλμένος από τον Αρχέκακον, να ετύφλωσε τόσον το +πνεύμα του πανευσεβεστάτου Βασιλέως μου, ώστε να παραδοθή +ανοχύρωτος εις τους μιαρούς εχθρούς του, να αφήση μακράν +εαυτού τους μόνους ειλικρινείς συντρόφους του, τα όπλα του, +ακριβώς την θεοκατάρατον αυτήν νύκτα που του εχρειάζοντο +περισσότερον; . . . Επλήσθη κακών η ψυχή του, και η ζωή του +τω Άδη ήγγισεν. Εγένετο ωσεί άνθρωπος αβοήθητος, εν νεκροίς +ελεύθερος, επ' αυτόν επεστηρίχθη ο θυμός του Κυρίου, και +πάντας τους μετεωρισμούς Αυτού επήγαγεν επ' αυτόν, +επλάνησεν αυτόν εν αβάτω και ουχ οδώ. Άβυσσος εκύκλωσεν +αυτόν εσχάτη...», λέγει εις δακρύβρεκτον λόγον ο ευσεβής +χρονογράφος, πιστότατος φίλος του Νικηφόρου. + +Και κατόπιν, εξαπτόμενος από την ανάμνησιν του σκληροτάτου +θανάτου του Αυτοκράτορος, εκκεραυνοί κατά των φονέων το του +Μωυσέως: + +«Παροξύνω ως αστραπήν την μάχαιράν μου, και ανθέξεται +κρίματος η χειρ μου, και εκδικήσει . . . . Μεθύσω τα βέλη +μου αφ' αίματος, και η μάχαιρά μου καταφάγεται κρέας, αφ' +αίματος ανόμων, από κεφαλής αρχόντων εχθρών . . .» + + + + II + + + +. . . &ΤΟ ΣΚΟΤΟΣ ΠΝΙΓΕΙ& τα πάντα εις το κύμα του, εις την +καρδίαν της νυκτός επαναπαύεται ο κόσμος . . . Λυσσά ο +άνεμος επάνω εις την θάλασσαν, τα κύματα της Προποντίδος +ορχούνται περί την μάστιγά του, τα στοιχεία την νύκτα +εκείνην εξαπολύονται από την κανονικότητά των, η φύσις +έχασε τον ρυθμόν της, ωσάν να την εγγίζη η πνοή της φρίκης +και της ανομίας, που έμελλε να χαράξη εις την Ιστορίαν το +θεοστυγές διάστημα της 10ης προς την 11ην Δεκεμβρίου του +969 από Χριστού έτους. Η χιών πίπτει πυκνοτάτη, καλύπτει με +την άπειρον κινουμένην θάμβωσίν της το διάστημα, η +βασιλεύουσα υψούται εκ της λευκής επιφανείας της ως ένα +ατελεύτητον περιλάξευμα μαρμάρου, τείνον προς τον ουρανόν +με τους απειρογράμμους θόλους των εκκλησιών, τους πύργους +των συμπύκνων φρουρίων της. Παρά τους πόδας της βρυχάται, ή +στενάζει το κύμα, η δίνη των νιφάδων τρικυμίζεται υπέρ +αυτήν. Το φρούριον του Βουκολέοντος διαγράφεται +πελωριώτερον και μεμονωμένον παρά την σειομένην από την +τρικυμίαν ακτήν. + +Από την άντικρυ Χαλκηδόνα ακάτιον εκκόπτεται και χωρεί προς +την θάλασσαν. Τέσσαρες άνδρες είνε το πλήρωμά του. Αλλά ο +άνεμος το αναγκάζει να αντιστραφή. Παραπλέει τον αιγιαλόν, +εξαφανίζεται· βιαιότατα κωπηλατούντες οι εν αυτώ, το +προσορμίζουν τέλος εις την σκοπουμένην ξηράν, όπισθεν των +επάλξεων του Φρουρίου του Βουκολέοντος, εις τον ομώνυμον +λιμένα, πλησίον του μαρμαρίνου συμπλέγματος, όπου παρίστανε +πάλην ταύρου προς λέοντα. + +Οι τέσσαρες άνδρες είνε ο Ιωάννης Τσιμισκής με τους +συντρόφους του. Συνενώνονται με τους αναμένοντας εκεί +αοράτους συνενόχους, που τους είχε κρυμμένους η Θεοφανώ εις +τα Ανάκτορα. Εις τα ασκεπή υπερώα της υψίστης κορυφής του +Πύργου ένας από την σπείραν, ταχθείς εκεί από την +Αυτοκράτειραν, ηγρύπνει, αναμένων με αγωνίαν την συνάσπισιν +των σφαγέων . . . . Όταν τους είδε τέλος επί το αυτό, +εκπέμπει συριγμόν, το προσυμφωνημένον σύνθημα, και εν τω +άμα πλεκτή κλίμαξ ρίπτεται από τα δωμάτια της +Αυτοκρατείρας. Ταχείς ανέρχονται οι δολοφόνοι. Τους +αναμένουν εντός και άλλοι . . . . Ο Κεδρηνός σημειώνει, ότι +διά κοφίνων ανεσύρθησαν προς τον γυναικωνίτην, ένας έκαστος +χωριστά . . . . Τελευταίος ανέρχεται ο άτρομος Τσιμισκής, +θέλων να εξασφαλισθή από τους άλλους . . . . + +Μυθικής τω όντι τόλμης ήτο η απόπειρα αυτή. Ελάχιστοι εκ +των ανθρώπων του Παλατιού ήσαν μεμυημένοι εις την +συνωμοσίαν, δεν ήσαν δε ολίγοι οι εν αυτώ διαμένοντες, +πάσης τάξεως και παντός πνεύματος. Τινές και επηγρύπνουν +επί της ασφαλείας του Αυτοκράτορος, φοβούμενοι από καιρού +κακούργον τόλμημα εναντίον του. Ως δε φαίνεται και εκ του +επεισοδίου της εγχειρίσεως προς τον Βασιλέα σημειώματος από +καλόγηρον της Αυλής, κατ' αυτό το εσπέρας της τελευταίας +ημέρας του Άνακτος, υπήρχον εν τω Παλατίω και οι +διαφωτισθέντες ασφαλώς και εν λεπτομερεία περί του +σχεδιασθέντος ανοσιουργήματος. Εις δε την υπηρεσίαν των +Ανακτόρων, πρόσωπα της οποίας υπεβοήθουν την Θεοφανώ εις +την προεξοικονόμησιν των σχετικών με την δολοφονίαν, ουδείς +ηδύνατο να έχη πίστιν, διότι η υποβοήθησις αυτή, εκεί όπου +δεν ήτο συνέπεια καθαράς προσυνεννοήσεως, προήρχετο από +τυπικήν οφειλήν υπακοής, ή από φόβον εκ της τρομεράς +Βασιλίσσης, της και επινοητικωτάτης άλλως τε. Εν τούτοις, +υπάρχουν παραδείγματα εκ της Βυζαντιακής ιστορίας, κατά τα +οποία εις τοιαύτας περιστάσεις πρόσωπα των Ανακτόρων, ουδέν +δείξαντα μέχρι της τελευταίας στιγμής, απεκάλυψαν ακριβώς +επάνω εις αυτήν τους μελετώντας σκοτεινόν τι και κακόν — +είτε εξ οικείας αποφάσεως, είτε λόγω μυστικής +προσυνεννοήσεως με τα κινδυνεύοντα υψηλά πρόσωπα. Και τότε +ήσαν τρομεραί αι συνέπειαι διά τους αποκαλυπτομένους +συνωμότας. Επί πλέον δε, το φοβερόν σώμα των «Βαράγγων», η +αυτοκρατορική σωματοφυλακή, δεν ήτο μακράν διά να προλάβη +πάσαν απόπειραν, εάν τυχόν ελάμβανε γνώσιν κατά τας στιγμάς +εκείνας. + +Δι' αυτό η πράξις του Τσιμισκή και της Θεοφανούς, μετά των +ολιγίστων συμπρακτόρων των, θεωρείται ως μοναδική υπό +έποψιν ακαταλογίστου τόλμης εν τη Βυζαντιακή ιστορία, η +οποία γέμει εν τούτοις υπερβατικών και ασυνήθων +πραξικοπημάτων παντός είδους. + +Τέλος οι συνωμόται, ενωθέντες και «το ξυστόν του Πύργου +καταλιπόντες», εισορμώσιν όλοι ομού, γυμνά κρατούντες τα +ξίφη, εις τον Βασιλικόν θάλαμον. Τελευταίος και πάλιν +εισήλθεν ο Τσιμισκής. Εισήλασαν από την θυρίδα, διά της +οποίας συνεκοινώνει ο ιδιαίτερος κοιτών της Θεοφανούς με +τον κοιτώνα του Αυτοκράτορος. Η ιδία τους ήνοιξε την +θυρίδα, η οποία έμεινεν αμόχλευτος την νύκτα εκείνην . . . +. Τους ωδήγησε δε η ιδία και έως μέσα εις τον κοιτώνα του +Βασιλέως, ο οποίος ήτο μέγα δωμάτιον. Την λεπτομέρειαν +αυτήν την αναφέρει ο Άραψ ιστορικός Αβουλβέδας. Αλλά, +ευρεθέντες εντός του θαλάμου οι δολοφόνοι, απομαρμαρούνται +αίφνης, μετά την πρώτην, προς όλα τα σημεία αυτού, +κατόπτευσιν . . . . + +Ημίφως, κλίνον προς το σκότος, εκράτει μέσα εις τον θολωτόν +μέγαν κοιτώνα του Αυτοκράτορος. Εις το ύψος της αριστερά +αψιδωτής γωνίας λεπτός χρυσούς καταρράκτης χύνεται. Είνε +των κανδηλών του καταχρύσου εικονοστασίου. Μεταξύ των +αποστιλβόντων καλλιτεχνημάτων της Βυζαντινής εικονουργίας +και σεβασταί παλαιαί εικόνες, όπου αι γλυκείαι και +εκστατικαί μορφαί μόλις διαφαίνονται υπό την σκοτεινήν +σύγχυσιν των αποσβεσθέντων χρωμάτων. Είνε δώρα περιωνύμων +ασκητών προς τον θεοσεβή Αυτοκράτορα, ιστορικά ιερά +κειμήλια, με θαυματουργικήν φήμην. Μέγισται αι εικόνες του +Χριστού, της Θεοτόκου και του Προδρόμου, αποτελούν το +κέντρον του ιερού χορού. Εις το σκότος της κόγχης, κάτωθεν +της μεγάλης βάσεως του εικονοστασίου, αναπαύεται ο +Αυτοκράτωρ, επί του δέρματος της τίγρεως, εντελώς αφανής +από τους κακούργους. Η μεγάλη αυτοκρατορική κλίνη, κειμένη +εις το αντίστοιχον διαγωνίως άκρον του θαλάμου, +περικυκλωθείσα αμέσως από τους συνωμότας, παρουσιάζεται προ +των οφθαλμών των εντελώς κενή. Τούτο ήτο εκείνο το οποίον +τους απεμαρμάρωσεν. Ήσαν δε ούτοι οι εισελθόντες εις το +δωμάτιον, όπως ρητώς αναφέρει ο Κεδρηνός, ο Μιχαήλ +Βούρτζης, ο Λέων Πεδιάσιμος, ο Λέων Βαλάντης, ο πρόσωπον +Άδου έχων Ατζυποθεόδωρος, ο Τσιμισκής και ένας ακόμη. Οι +υπόλοιποι ανέμενον έξω, καταλλήλως τοποθετημένοι εντός των +εγγύς θαλάμων και των υπόπτων διόδων των Ανακτόρων, έτοιμοι +διά παν ενδεχόμενον. + +Φρικώδης πανικός κατέλαβε τους ατρομήτους εκείνους άνδρας. +Μη γνωρίζοντες τας εναλλασσομένας έξεις του Αυτοκράτορος, +όσον αφορά τον ύπνον, επίστευσαν αμέσως ότι επροδόθησαν. +Και συγχρόνως τους παρέλυσεν η σκέψις ότι ήτο αδύνατον να +φύγωσι. Συνεννοούνται και αποφασίζουν να ριφθούν εις την +θάλασσαν από την κορυφήν των τειχών και να αναχθούν εις το +πέλαγος κολυμβώντες! Αλλά η απαισία τύχη του Νικηφόρου +ενήδρευε. Και, καθ' ήν στιγμήν ήσαν έτοιμοι να απέλθουν, +εμφανίζεται προ αυτών «ανδράριόν τι εκ των ευνούχων», το +οποίον δακτυλοδεικτεί μυστηριωδώς προς το μέρος του +εικονοστασίου, εις την σκοτεινήν κόγχην, και εξαφανίζεται. +Η απαισία Θεοφανώ, ενεδρεύουσα παρά την θύραν του κοιτώνος, +αφού ωδήγησεν έως εκεί τους συνενόχους της, θέλουσα να +απολαύση όλην την σκηνήν της εξοντώσεως του ασκητικομανούς +συζύγου της — του αχρήστου πλέον εις αυτήν διά τον βίον, +όπως αυτή τον ενόει, δηλαδή βίον λάμψεως, διαρκούς +απολαύσεως, επιδείξεως και χλιδής, του φυσικώς πλέον +μισητοτάτου εις τοιαύτην γυναίκα — αλλά και μη φθάσασα +οπωσδήποτε ακόμη εις τον βαθμόν της πωρώσεως, ώστε να βλέπη +κρεουργούμενον εμπρός της τον σύζυγον Αυτοκράτορα, και να +την βλέπη εκείνος· κυριευμένη από την σκέψιν, ότι έπρεπε να +είνε εντελώς εξησφαλισμένη η υπόθεσις από παντός απροόπτου +ενδεχομένου, διά το οποίον ήτον ανάγκη αυτή μόνη να +επαγρυπνή, είχε παρ' εαυτή και τον μεμυημένον ευνούχον εις +την θύραν, όπου ωτακουστούσε. + +Βαθύτατα εκάθευδεν ο Άναξ εις την γωνίαν. Εις την υπόδειξιν +του ευνούχου, οι φονείς, ξιφήρεις, ως άγρια θηρία αναπηδούν +και τον περικυκλώνουν αμέσως. Ούτε αυτός ο θόρυβος εξυπνά +τον Αυτοκράτορα. Τότε ορμώσιν όλοι μαζή κατ' αυτού και +αρχίζουν να τον κτυπούν λυσσαλέοι διά των ποδών. +Ανατινάσσεται ο Άναξ, βλέπει κατάπληκτος τους δαίμονας περί +αυτόν, αναγνωρίζει τα πρόσωπα, ρίπτει βαθύ και μαρτυρικόν +βλέμμα επί πάντων — μεινάντων ακινήτων και σιωπηλών την +στιγμήν εκείνην, με τα μακρά επικαμπή ξίφη εις τας χείρας, +αιωρούμενα επί τον Βασιλέα — και μένει ημιανασηκωμένος, +στηριχθείς επί του τοίχου και «την κεφαλήν στηρίξας επί του +αγκώνος». Αντελήφθη, ότι «ουκ έστι σωτηρία», αλλά και +ανέμενε να του ομιλήσουν οι συνωμόται. + +Τότε Λέων ο Βαλάντης, περιανεμίσας το ξίφος του, καταφέρει +τρομερώτατον κτύπημα επί της ακαλύπτου, με άφθονον κόμην +περιεστεμμένης, κεφαλής του Αυτοκράτορος. Υπό την κοπτεράν +αιχμήν του ξίφους διασπαράσσεται βαθέως όλον το μέτωπον, η +οφρύς και η βλεφαρίς, όλον το πρόσωπον πνίγεται από το +εκπηδήσαν αίμα, και μόνον ο εγκέφαλος έμεινεν απρόσβλητος. +«Θεοτόκε, βοήθει!» είνε η κραυγή του Αυτοκράτορος υπό το +άλγος των τραυμάτων του, «Αγία Δέσποινα, ελέησον!» +Σπαρακτική είνε η θρηνητική επίκλησις του Αυτοκράτορος, +προσπαθεί να υψώση τας χείρας προς τον ουρανόν εις δέησιν, +το πρόσωπόν του καλύπτεται από το αναβλύσαν αίμα, πιστεύει +ότι δύναται ίσως και να συγκινήση τους φονείς, σπαράσσεται +επάνω εις το δέρμα του θηρίου. «Οίον θέαμα οίκτου και +ανθρωπίνης συμφοράς!» — Η διήγησις είνε Λέοντος του +Διακόνου, θεωρείται πιστοτάτη εις όλας τας λεπτομερείας +της, μόνον δε εις μερικά ασήμαντα σημεία υπάρχει κενόν, το +οποίον αναπληρούται από τον Κεδρηνόν και τον Άραβα +χρονογράφον. — Αλλά οι συνωμόται είνε άτεγκτοι, σπεύδουν +εις την συμπλήρωσιν του έργου των. + + * + * * + +&ΑΦΟΥ& εξεμηδένισαν τον γίγαντα, τον αρπάζουν στενάζοντα +και οδυνώμενον, του δένουν τας κνήμας και τον μετάγουν +επάνω εις την μεγάλην αυτοκρατορικήν κλίνην. Εκεί είχεν +αποσυρθή και εκάθητο ζοφερός και αμίλητος ο Τσιμισκής. +Απέναντί του είχε την ακτινοβολίαν των μορφών του Χριστού, +της Παρθένου, το απειλητικόν πρόσωπον του στυγνού +Προδρόμου. Οι ολολυγμοί του Αυτοκράτορος, «του φίλου, του +συστρατιώτου και του ομαίμονος», επλήρουν τα ώτα του, αλλά +αυτός δεν είχε την στιγμήν εκείνην καρδίαν διά να δεχθή +εκεί όπου έπρεπε τας εντυπώσεις αυτάς, το κυανούν βλέμμα +του είχεν ενώπιόν του το θάμβος ενός Στέμματος, του +«Στέμματος του Κόσμου», και η μνήμη του έτρεχεν αγρία εις +τας περιφρονήσεις του Νικηφόρου προς αυτόν, επότιζεν +απλήστως την στιγμήν εκείνην την ψυχήν του με το νάμα της +εκδικήσεως. «Εμοί εκδίκησις, εγώ ανταποδώσω — λέγει +Κύριος». Αυτόν τον τρομερόν λόγον, την επιταγήν του Κυρίου, +την ελησμόνησεν ο Ιωάννης Τσιμισκής, διά να την ενθυμηθή +αργότερα, μετά έτη . . . . + +Διά της βίας προσπαθούν να θέσουν αυτόν γονυπετή έμπροσθεν +του ακάμπτου Τσιμισκή. Αλλά, δεδεμένος ων και υπό +σκοτοδίνης καταληφθείς ένεκα του φοβερού τραύματος, δεν +δύναται να σταθή, και κυλίεται κατά γης. + +Εγείρεται τότε και αναστηλούται προ αυτού ο Ιωάννης, +φοβερός και απαίσιος, αφρίζων. Εκκεραυνώνει από του +στόματος του τρομερώτατον κατηγορητήριον κατά του +Αυτοκράτορος, ανάμικτον με εμπαθεστάτας ύβρεις, με +αισχίστας λοιδορίας. Την δεινήν απόκρυφον ταραχήν που +ωγκώνετο εκ των βαθέων της ψυχής του επί τη θέα του +διεσπαραγμένου μεγάλου φίλου του, της «πρώτης Μεγαλειότητος +του κόσμου», επίστευσεν ότι ημπορούσε να την πνίξη υπό τους +κεραυνούς των κατηγοριών του, τας οποίας έκρινε δικαίας και +βασίμους, ικανάς να καλύψουν τοιούτον έγκλημα. Ταυτοχρόνως +όλοι μιμούνται τον Τσιμισκήν. Αρχίζουν καθυβρίζοντες τον +Αυτοκράτορα, «έκαστος επέρριπτε κατά πρόσωπον την ύβριν και +την εκδίκησιν αυτού». + + — Άθλιε τύραννε, ωρύετο αλλόφρων ο Τσιμισκής, θα μας κρίνη +ο Θεός . . . . Αλλά αποκρίθητι. Δεν είμαι εγώ εκείνος, ο +οποίος έβαλα εις την κεφαλήν σου το λαμπρότερον στέμμα του +κόσμου; Δι' εμού δεν ανήλθες εις την βασίλειον των Ρωμαίων +αρχήν και παντοδύναμος κατέστης Αυτοκράτωρ; Και όμως την +ευεργεσίαν αυτήν την ελησμόνησες. Ο φθόνος και η μανία σε +άναψαν εναντίον μου [υπό φθόνου και μανίας οιστρηλατηθείς +απεστράφης απ' εμού] και δεν εδίστασες εμέ, τον ευεργέτην +σου, να καθαιρέσης από την αρχηγίαν του στρατού, να με +στείλης εις την ύπαιθρον χώραν διά να συναγελάζωμαι και να +συζώ με τους γεωργούς, ωσεί των τιμών του πολίτου +εστερημένος μετανάστης, εγώ, ο ανδρών γενναιότατος και σου +ρωμαλεώτερος, τον οποίον τρέμουσι των πολεμίων τα +στρατόπεδα . . . . Αλλά, ποίος θα σε λυτρώση τώρα από τας +χείρας μου; . . . . Απάντησε λοιπόν, εάν ημπορής, απάντησέ +μου, δικαιολογήσου δι' όλα τα εναντίον μου εγκλήματά σου . +. . . » + +Ενώ ο Αυτοκράτωρ εδέχετο εν οδύνη και στεναγμοίς την +τρομεράν αυτήν θύελλαν των ύβρεων, των προκλήσεων, των +κατηγοριών από όλους τους μαινομένους δημίους του και +έβλεπε συνταρασσόμενα υπεράνω του από την φρίκην του πάθους +και της ικανοποιημένης εκδικήσεως το δαιμονικόν πρόσωπον +του Τσιμισκή και το ζοφερώτατον του Ατζυποθεοδώρου, +απεστραγγίζετο επί του προσώπου του και το τελευταίον αίμα +της κεφαλής του... Ήκουε και έβλεπε τα πάντα με πλήρεις τας +αισθήσεις, αγωνιωδώς είχεν ανοιγμένους τους οφθαλμούς προς +την γύρω του απαισίαν εικόνα, η ψυχή του εκρέματο υπέρ το +χάος του ολέθρου. Εδέχετο τους εξευτελισμούς και τας +ύβρεις, αλλά «ουδέν απεκρίνετο εις αυτάς». Δεν διέκοψεν +όμως την προσευχήν του, τας δυνατάς επικλήσεις προς τον +Θεόν και την Θεοτόκον, υπέρ της σωτηρίας του, υπέρ της +σωτηρίας της ψυχής του. «Γεγωνυία τη φωνή τον Θεόν και την +Θεοτόκον επικαλούμενος ην». + +Με μανίαν θηρίων, «μανικώς», επιπίπτουσι τότε, +εξερεθισθέντες ακόμη περισσότερον, οι σφαγείς κατά του +δυσμοίρου. Ο Τσιμισκής τον αρπάζει από τον πώγωνα, +εκτινάσσει την κεφαλήν του — συντρίβουσι την σιαγόνα του με +τους γρόνθους, με κτυπήματα των λαβών των ξιφών των, +μετακινούσι τους οδόντας από των φατνωμάτων. Ο Ιωάννης +πλήττει διά των ποδών το σχεδόν ακίνητον ήδη σώμα του +Αυτοκράτορος, καταφέρει κατά του προσώπου του νέον κτύπημα +διά του ξίφους, το οποίον διασχίζει το κρανίον. + +Τότε «δη» αμιλλώνται οι αιμοβορώτατοι ούτοι άνδρες, οι εκ +μίσους μαινόμενοι, τις πρώτος να πλήξη τον Βασιλέα. «Ο μεν +εκδικεί μακράν εξορίαν, ο δε την δυσμένειαν και τας +καταφρονήσεις του Δεσπότου, της αλώσεως της μεγάλης +Συριακής μητροπόλεως αναμιμνησκόμενος». Αλλά έρχονται τέλος +εις την συναίσθησιν της ανάγκης όπως δοθή πλέον πέρας εις +το έργον. Διότι θόρυβοι, μεγαλυνόμενοι βαθμηδόν, φθάνουν +εις τας ακοάς των από τα βάθη του Ανακτόρου. Τότε ένας εκ +των συνωμοτών διαπερά τον Αυτοκράτορα διά του μακρού και +κυρτού κατά την αιχμήν ξίφους του, συστρέφει αυτό θηριωδώς +εντός του βασιλικού σώματος, και το αποσπά καθημαγμένον. Η +τελευταία πνοή του θύματος, ένας στεναγμός λέοντος, ένα +γοερώτατον παράπονον μάρτυρος, εξέρχεται μαζή με το ξίφος. +Ο Νικηφόρος εξέπνευσεν αμέσως. Ο Μέγας Αυτοκράτωρ, ο +«Νικητής», ο «Καλλίνικος», όπως τον ωνόμασεν η λαϊκή φωνή +διά τους μοναδικούς και απειραρίθμους θριάμβους του κατά +των εχθρών της πίστεως και του Γένους. + +Την στιγμήν εκείνην κρότοι τρομεροί διασείουσιν ολόκληρον +το Ιερόν Παλάτιον, εξ όλων των άκρων και των λαβυρίνθων +αυτού προστρέχουσι προς τα τραγικά δώματα του Αυτοκράτορας +αναμίξ οι πιστοί διαμείναντες μετά των μεμυημένων αυλικών. +Διεδόθη πλέον εκ των εγγυτέρων προς τον θάλαμον +διαμερισμάτων μέχρι των απωτάτων, ότι μέγα τι και φοβερόν +κατά του «Κυρίου» συνετελέσθη. Οι κρότοι προέρχονται από τα +κτυπήματα των πελέκεων των «Βαράγγων», των Σκανδιναυών +Αυτοκρακρατορικών σωματοφυλάκων, εκείνων εξ αυτών, οίτινες +ήσαν τεταγμένοι την νύκτα εκείνην ως φρουροί εις τας πύλας +του Παλατίου. Απαισίως ηχούσιν εν τη νυκτί οι κτύποι των +πελέκεων επί των χαλκίνων πυλών, τας οποίας πνευστιώσι να +διαρρήξωσιν. Ελπίζουν να προλάβουν. Οι πρώτοι όμως +ευρεθέντες μέσα εις τον πύργον, όταν αι πύλαι υπεχώρησαν +υπό τα λυσσαλέα κτυπήματα των πελέκεων των γιγάντων αυτών, +συνήντησαν απεγνωσμένην αντίστασιν των συνωμοτών. +Αλληλοσπαραγμός επηκολούθησεν εις τους διαδρόμους και +θαλάμους. Ο Αβουλφαράγιος αναφέρει ότι 70 ήσαν οι εκ των +Βαράγγων πεσόντες νεκροί, φρικωδώς διαμελισθέντες. Και η +πάλη διήρκεσε τόσον, και ήτο τόσον μανική, ώστε, ως +αναφέρουν οι χρονογράφοι, προς στιγμήν επιστεύθη ότι +απωλέσθη πάσα ελπίς διά τους συνωμότας. Ο Τσιμισκής, +τρομερώτατος εν μέσω των μεγάλων φρικωδών εκείνων στιγμών, +όταν είδε να κλίνη η νίκη υπέρ των ιδικών του, μη εννοών να +χάση ούτε στιγμήν, τα πάντα επιβλέπων και τα πάντα +προβλέπων, φοβερόν πνεύμα του Κακού εν μέσω των δαιμόνων +του, καλεί τον αιμοσταγή Ατζυποθεόδωρον, αυτός δε σπεύδει +προς την μεγάλην αίθουσαν του «Χρυσοτρικλίνου», όπως +προκαλέση την ανακήρυξίν του ως Αυτοκράτορος. + +Ο Ατζυποθεόδωρος εκτελεί την διαταγήν του Τσιμισκή. +Αποκόπτει την κεφαλήν του νεκρού Αυτοκράτορος και +επιδεικνύει αυτήν από τινος των παραθύρων προς τον +συρρεύσαντα περί τα Ανάκτορα λαόν και στρατόν. Υπό το φως +των πυρσών, καπνιζόντων, σείεται προ του λαού η κεφαλή του +Νικηφόρου. Ο Ατζυποθεόδωρος κρατεί αυτήν από την μακράν, +μαύρην ακόμη, κόμην. Είνε περιρραντισμένη και ηυλακωμένη με +το αίμα των πληγών της. Από τον νεόκοπον λαιμόν στάζει εις +μεγάλους θρόμβους το αίμα. Οι συνωμόται, κρατούντες δάδας, +διευθύνουν το φως αυτών προς την μορφήν του Αυτοκράτορος. Η +χιών στροβιλίζεται υπέρ τον ζοφερόν όγκον του Πύργου, ο +άνεμος στενάζει επί τας στέγας του. Χιλιάδες οφθαλμών +δέχονται το τρομερόν, το άγριον, το φανταστικόν εκείνο +θέαμα. Κατάπληκτος ο λαός και ο στρατός ακινητεί, εν +νεκρική σιγή. «Κύριε, συγχώρησον αυτόν», εκψιθυρίζεται από +πολλών στομάτων, χείρες κινούνται εις το σημείον του +Σταυρού. Οι προστρέχοντες ακόμη μισθοφόροι στρατιώται, με +την ιδέαν να απολυτρώσωσι τον ζώντα εισέτι βασιλέα, όπως +επληροφορήθησαν αορίστως καθ' οδόν, απολιθούνται εις την +θέαν της εικόνος, ήτις διαγράφεται εις το ύψος του Πύργου, +με το φως, τον καπνόν και την επισειομένην αιμοσταγή +κεφαλήν, τας αγρίας μορφάς των συνωμοτών και σφαγέων, εν τω +βάθει, εις το θολόν διάστημα. Οι αλλόφυλοι ούτοι +πολεμισταί, οι ισχυροτάτην συναίσθησιν της στρατιωτικής +υποχρεώσεως έχοντες, οι μισούμενοι υπό του λαού διά την +αγριότητά των, και μισούντες αυτόν διπλασίως, δεν +σκέπτονται εν τούτοις πλέον ν' αντιμετωπίσωσι τα γενόμενα +και την στάσιν. Θα έδιδον μυριάκις την ζωήν των, εάν +υπήρχεν ελπίς να περισώσωσι τον Αυτοκράτορα, αλλά τώρα, ότε +αντιλαμβάνονται ότι κανείς δεν θα τους ενισχύση, +αποσβένουσιν από την σκέψιν των την ιδέαν της εκδικήσεως +του Κυρίου των. + +Αφήκαμεν τον Τσιμισκήν σπεύδοντα από την σκηνήν της φρίκης +και του αίματος προς το «Χρυσοτρίκλινον», διά να περιβληθή +τα πορφυρά πέδιλα και τα άλλα διάσημα της Αυτοκρατορικής +εξουσίας, να ανευφημηθή Αυτοκράτωρ υπό των συνωμοτών και +του πλήθους. Θα τον ίδωμεν πάλιν μετ' ολίγον εν τη +περιωνύμω Μεγάλη Αιθούση του «Χρυσοτρικλίνου». + +Κατά την μαρτυρίαν του Κεδρηνού, ο Νικηφόρος, ευθύς μετά +την λήψιν της επιστολής του μοναχού προς το εσπέρας, η +οποία τον προειδοποίει περί του μελετωμένου διά την νύκτα +εγκλήματος, διεμήνυσεν εις τον αδελφόν του «κουροπαλάτην» +Λέοντα να σπεύση εις τον Βουκολέοντα με μοίραν στρατιωτών. +Αλλ' ούτος, όστις ήτο μανιώδης παίκτης, δεν ανέγνωσεν +αμέσως το σημείωμα του Αυτοκράτορος· το αφήκεν επί του +χείλους της κλίνης, όταν δε εις το τέλος του παιγνιδιού το +ανέγνωσε, καταταραχθείς, ώρμησεν έξω με τον υιόν του +Νικηφόρου και με εκείνους που ημπόρεσε να συγκεντρώση την +ώραν εκείνην. Όταν ευρέθησαν εις την μεσημβρινήν άκραν του +Ιπποδρόμου, η οποία ωνομάζετο «Σφενδόνη», ήκουσαν τους +διαβάτας να λέγουν ότι προ ολίγου εσφάγη ο Αυτοκράτωρ, +ταυτοχρόνως δε έφθανεν εις τα ώτα των η βοή φωνών που +υψούντο από τους περιβόλους των Ανακτόρων και τας +γειτονικάς οδούς και τας πλατείας. Ήσαν αι ανευφημίαι των +συνωμοτών και άλλων πολλών πολιτών λαμπαδηφορούντων υπέρ +του νέου «Κυρίου της Πόλεως». + +Τότε κατέφυγον εις την Αγίαν Σοφίαν, ως εις άσυλον. Εν +τούτοις ο Λέων, ο όποιος ήτο πλουσιώτατος, ηδύνατο, εάν ήτο +φιλαδελφότερος και σθεναρώτερος, και μετά τα γενόμενα ακόμη +να εκμηδενίση τον Τσιμισκήν. + + + + III + + + +&ΤΗΝ ΕΠΟΜΕΝΗΝ& πενθιμωτάτην — «πλήρη οργής και θυέλλης» — +ημέραν, 11ην Δεκεμβρίου, το ακέφαλον σώμα του Αυτοκράτορος +εσημείου από όρθρου βαθέος την χιόνα του κήπου των +Ανακτόρων, ερυθρούς εστιγματισμένην γύρω του από αίμα. Εκεί +είχε ριφθή από του παραθύρου. Μόνον προς το εσπέρας ο +Τσιμισκής ενεθυμήθη να διατάξη την εξαφάνισιν του λειψάνου. +Την αρμόζουσαν επίσημον κηδείαν δεν ετόλμων να κάμωσι, μετά +την δημοσία σχεδόν γενομένην δολοφονίαν και ένεκα της +επακολουθησάσης μεγάλης συγχύσεως. Και η ταφή εγένετο +«επονειδίστως λαθραία και εσπευσμένη». + +Το πτώμα εναπετέθη εις πρόχειρον φέρετρον, κατασκευασθέν +από ξύλα περισυλλεγέντα «τήδε κακείσε». Όταν το σκότος +επύκνωσε, μετέφεραν αυτό «δρομαίοι», μυστικώτατα και εν +πενιχροτάτη πομπή, εις τον ναόν των Αγίων Αποστόλων, όπου +το κατέθηκαν αμέσως εις μεγάλην σαρκοφάγον, αριθμουμένην +εις το «Ηρώον του Κωνσταντίνου». + +Ετάφη ο Νικηφόρος φορών τον τρίχινον σάκκον, τον «σάκκον +του μετανοούντος», τον οποίον έφερεν επί έτη υπό την +βασίλειον πορφύραν του, όπως ο Βουλγαροκτόνος. + +Τα θρησκευτικά «νενομισμένα» ετηρήθησαν. Ηκούσθη και η +τελευταία επίκλησις, την οποίαν απηύθυνε τρις ο Τελετάρχης +προς τους Αυτοκράτορας, όταν ανηγείροντο διά να +καταβιβασθούν εις τας κρύπτας τα φθαρτά σκηνώματά των. Την +απηύθυνεν αντικαθιστών το επί της κεφαλής του νεκρού +μετάλλινον στέμμα — σύμβολον ανθρωπίνης ισχύος — με +πορφυρούν διάδημα: + + — «&Αναπαύου, Άναξ· ο Βασιλεύς των βασιλευόντων και ο +Κύριος των κυριευόντων καλεί σε· απόθες από της κεφαλής σου +το στέμμα!&» + +Ένα από τα θαυμαστότατα και περικαλλέστατα μνημεία της +πάλαι ποτέ Κωνσταντινουπόλεως, του οποίου η μεγαλοπρέπεια +και ο πλούτος κατεθάμβωνεν, ήτο το Αυτοκρατορικόν +νεκροταφείον των Αγίων Αποστόλων. + +Οποίας μεγάλας σκέψεις, οποίαν τρικυμίαν συναισθημάτων δεν +προκαλεί εις κάθε Έλληνα άξιον του ονόματος η ενθύμησις του +ενδόξου αυτού χώρου, όπου ήσαν συσσωρευμένα τα φθαρτά +σκηνώματα των μεγαλειτέρων ανδρών του Μεσαιωνικού Βασιλείου +μας, Αυτοκρατόρων και Πατριαρχών, των οποίων πλείστοι +συγκαταριθμούνται και μεταξύ των μεγίστων ανδρών του +κόσμου, νέοι Αλέξανδροι και Περικλείς και Δημοσθένεις, +εκτείναντες την Ελληνικήν Ιδέαν και την Ελληνικήν φήμην +μέχρι των απωτάτων της οικουμένης, καταπυρπολήσαντες την +Ελληνικήν δύναμιν επάνω εις τα απειράριθμα στίφη και τα +Κράτη των βαρβαρωτέρων και επιφοβωτέρων λαών των τριών +ηπείρων, εκπολιτίσαντες αυτούς διά του Ευαγγελίου και της +Ελληνικής παιδείας και γλώσσης! + +Οι Άγιοι Απόστολοι και η Αγία Ειρήνη εκρίνοντο ως αι +ωραιότεραι και πολυτελέστεραι εκκλησίαι της βασιλευούσης +μετά την Αγίαν Σοφίαν. «Πολυάνδριον» ή «Μυριάνδριον» +ωνομάζετο από τους Βυζαντινούς ο ναός των Αγίων Αποστόλων +και ο περίβολος αυτού. Ήτον ό,τι και η περιώνυμος εκκλησία +του προαστείου των Παρισίων «Άγιος Διονύσιος», όπου +εθάπτοντο οι Βασιλείς της Γαλλίας από Δαγοβέρτου του Α'. +Είνε σήμερον αντικαταστημένοι οι Άγιοι Απόστολοι από το +γνωστόν «Μέγα Τέμενος του Κατακτητού». Εκεί είχε κτισθή +πρώτον «Βασιλική» από τον Μέγαν Κωνσταντίνον, κατόπιν +ωκοδόμησεν ο Ιουστινιανός την εκκλησίαν των Αγίων +Αποστόλων. Πρώτοι ετάφησαν εις τον περίβολον ο Κωνσταντίνος +και η μήτηρ του Ελένη. + +Ήτο γεμάτος ο μέγας ούτος περίβολος από κολοσσιαίους εκ +πορφυρίτου λίθου αυτοκρατορικούς τάφους. Ήσαν κτισμένοι +ούτοι εις δύο μεγάλας σειράς από το ένα και από το άλλο +μέρος της εκκλησίας. Ηρώα εκαλούντο αι δύο σειραί. Ηρώον +του Κωνσταντίνου και Ηρώον του Ιουστινιανού. Αι σαρκοφάγοι +— αι πελώριοι μαρμάρινοι θήκαι — των νεκρών Βασιλέων είχον +στολισθή λαμπρότατα και καλλιτεχνικώτατα, όταν η +Αυτοκρατορία είχε φθάσει εις ακμήν δόξης και πλούτου. «Δι' +οιονεί κολεού», συντεθειμένου από πέταλα αργύρου, από +κλάδους χρυσού, από τους πολυτιμοτάτους των λίθων +&εγκολαπτούς& ή &ενδεδεμένους&, εις όλα δε τα σημεία +εγκατεσπαρμένους, ήτον εστολισμένη εκάστη από τας μεγίστας +αυτάς σαρκοφάγους, αι οποίαι ήσαν αληθινά αριστοτεχνήματα +γλυπτικής και αρχιτεκτονικού σχεδίου. Η διακοσμητική δε +τέχνη, της οποίας οι Βυζαντινοί είνε οι περιφημότεροι +αντιπρόσωποι εις όλους τους αιώνας, εκεί επεδείκνυεν όλον +το δαιμόνιόν της. Οι χρονογράφοι του Βυζαντίου +μεταβάλλονται εις ποιητάς προκειμένου να περιγράψουν το +θάμβος και το μεγαλείον του Βασιλικού εκείνου κοιμητηρίου. + +Όταν το φως του ηλίου συντρίβετο επί των διαχρύσων αυτών +όγκων, «των οποίων και μόνον το σχήμα κατηύφραινε το όμμα +και ωμίλει προς αυτό» — διαγραμμιζομένων υπό τους +ωραιοτέρους Ελληνικούς, Ασιατικούς και νεοτεχνικούς +ρυθμούς, καταστίκτων συμπλεγματικώς, ή μη, από μεγάλους +πολυτίμους λίθους όλων των χρωμάτων, «δημιουργημάτων της +φαντασίας και της ιδέας μάλλον, αλλά και του πλούτου, παρά +της ξηράς τέχνης μόνον, την οποίαν ενείχον ολόκληρον και +αυτήν εις όλας τας αρμονικάς εκδηλώσεις της»· όταν ο γλυκύς +και έντονος ήλιος της Κων)πόλεως συνεζυγείτο εν τη πορεία +του προς τον χώρον εκείνον του χρυσού και του αργύρου και +του σμαράγδου και του ρουβινίου και του αδάμαντος και του +οπαλλίου και του σαπφείρου και των ωραιοχρώμων +κατεστιλβωμένων μαρμάρων — από του ερυθρού, ως σαρξ άρτι +αποσφαγέντος νεαρού ζώου, μέχρι του πρασίνου, ως η πρώτη +εαρινή χλόη εις τας απατήτους κλιτύς των ορέων όταν εκτύπα +με τα ολόχρυσα κύματά του την έκτασιν αυτήν, είτε +αντικλινόμενος υπέρ τα κυανά όρη και το γλαυκόν πέλαγος, +είτε επιζυγιζόμενος από του κέντρου του ουρανού, είτε +αποκλινόμενος προς τον φλογιζόμενον ορίζοντα, πνιγόμενον +εις την θλίψιν και τον τόνον των λιποθύμων χρωμάτων — η +όψις, την οποίαν ελάμβανεν η Βασιλική νεκρόπολις, «ονείρου +και εκστάσεως κατάστασιν εδημιούργει εις τον βλέποντα». + +Εκάστη σαρκοφάγος ενέκλειαν εντός πολυτιμότατα κοσμήματα. +Εκεί ανεπαύοντο και οι Οικουμενικοί Πατριάρχαι, οι «Νέας +Ρώμης, Κωνσταντινουπόλεως Αρχιεπίσκοποι». Εκεί ήτο +τεθαμμένος Ιωάννης ο Χρυσόστομος. Αυστηρόταται ποιναί ήσαν +ωρισμέναι δι' απόπειραν ενταφιασμού εις το μέρος εκείνο +νεκρού, ο οποίος δεν ήτο, ή δεν προϋπήρξεν, αρχηγός της +Εκκλησίας ή του Κράτους. + +Εν τω ναώ δε, υπό το θυσιαστήριον, ήσαν κατατεθειμένα τα +ιερά λείψανα των Αγίων Αποστόλων Ανδρέου του Πρωτοκλήτου, +Λουκά και Τιμοθέου, του πρώτου Επισκόπου Εφέσου. Εκ τούτου +και το όνομα της Εκκλησίας. Όλαι αι υψηλαί δόξαι και όλαι +αι υψηλαί καταισχύναι του Βυζαντίου ανεπαύοντο εκεί. Παρά +τον ανδρείον ο δειλός. Παρ' εκείνον, του οποίου ο βίος ήτο +μακρά πάλη, ο μετακινηθείς από τας λαμπούσας αιθούσας του +Ιερού Παλατίου όσον και αι κοσμούσαι τους τοίχους αυτών εκ +μωσαϊκού μορφαί. Παρά τον Κωνσταντίνον και την Ελένην ο +Μέγας Θεοδόσιος, αλλά παρ' αυτόν οι έκφυλοι υιοί του. + +Κυλινδρική σαρκοφάγος περιέκλειε το πτώμα του Ιουλιανού, το +οποίον οι αντίπαλοι του «άτιμον και αποτρόπαιον» εκάλεσαν. +Σαρκοφάγος από πράσινον μάρμαρον της Ιεραπόλεως έκλειε τον +Μέγαν Ιουστινιανόν, παρ' αυτόν δε ανεπαύετο ο «νέος Μέγας +Αλέξανδρος», ο Ηράκλειος. + +Ο τρομερός όχλος της Κων)πόλεως ενέσκηπτεν ενίοτε και μέχρι +του τελευταίου εκείνου αδύτου των Αυτοκρατόρων. Οι φίλοι +των εικόνων συνέτριψαν την σαρκοφάγον, την περικλείουσαν +Κωνσταντίνον τον Κοπρώνυμον, και την κόνιν αυτού εσκόρπισαν +εις τον αέρα. Το ίδιον έκαμαν και οι Γάλλοι κατά των +Βασιλέων των μετά αιώνας. Από του Αυτοκράτορος Αλεξίου +Αγγέλου ήρχισεν η καταστροφή του θαυμαστού αυτού κειμηλίου +της Αυτοκρατορικής νεκροπόλεως του Βυζαντίου. Ούτος +απεγύμνωσε τους τάφους από τα πολύτιμα κοσμήματά των, +εσύλησε τα μαυσωλεία των προκατόχων του, δια να εξαγοράση +παρά των Λατίνων Σταυροφόρων την ειρήνην. Την 13ην προς την +14ην Απριλίου του 1204, κυριεύσαντες ούτοι την +Κωνσταντινούπολη, συνέτριψαν εν τη βαρβάρω λύσση των τα +πλείστα των περικαλλών αυτών Αυτοκρατορικών μνημείων. Την +29ην δε Μαΐου, την «αποφράδα», οι φανατικοί δερβίσαι Μωάμεθ +του Κατακτητού συνεπλήρωσαν την καταστροφήν. Ο Κριτόβουλος +σημειώνει, ότι πλήθος δερβισσών ησχολείτο μανιωδώς επί 14 +συνεχείς ώρας εις το να καταστρέψη δια σιδηρών ροπάλων και +τα εναπομείναντα άθικτα μαρμάρινα καλλιτεχνήματα των τάφων, +και εκείνα, των οποίων την καταστροφήν δεν είχον φέρει εις +πλήρες πέρας οι προηγηθέντες και χειρότεροι των κατακτηταί! + +Εν τούτοις ο Ιταλός Βουοδελμόντιος λέγει, ότι είδε κατόπιν +εις το νεκροταφείον αυτό ακέραια μνημεία εκ πορφυρίτου +λίθου, ακέραια ως προς την λεκάνην αυτών, μεταξύ των οποίων +και το του Μ. Κωνσταντίνου. Αληθές είνε ότι τινές των +σαρκοφάγων περιεσώθησαν κατά το κύριον αυτών σώμα, ως θα +ίδωμεν. Οπωσδήποτε όμως δεν θεωρούνται γνήσιαι, αι εν τω +Βατικανώ αποκείμεναι του Κωνσταντίνου και της Ελένης. + + * + * * + +ΕΙΣ ΑΣΒΕΣΤΟΝ υπό των καταστροφέων μετεποιήθησαν τα +κειμηλιώδη αυτά καλλιτεχνήματα, «τα εκ μαρμάρου άργυρον +περιβεβλημένου, εκ τορνευτού πορφυρίτου, εκ ποικιλωτάτου +και σπανιωτάτου γρανίτου»· τεμάχια αυτών εχρησιμοποιήθησαν +εις κτίσεις οικιών. Συναπωλέσθησαν και αι «πελώριαι» +επιτύμβιοι πλάκες, αι «σχήμα στέγης έχουσαι». Εις τον +γείσον μιας από αυτάς, επί της λεκάνης της σαρκοφάγου +Κωνσταντίνου του Κοπρωνύμου ορθουμένης, ο Άγιος Ιγνάτιος ο +Πατριάρχης, υιός Αυτοκράτορος, αφού ενεκλείσθη πρότερον επί +15 ημέρας μέσα εις το κύτος της σαρκοφάγου του μνημείου, +απετέθη υπό των βασανιστών του, φέρων μεγάλα βάρη από των +ποδών του κρεμάμενα. Ούτε να φάγη, ούτε να πίη του έδωκαν, +ούτε να κοιμηθή τον αφήκαν καθ' όλον το διάστημα της +εγκαθείρξεως του αυτής εις ένα τάφον! Ο περίβολος του ναού +ήτο διαρρυθμισμένος κατά στοάς μεγαλοπρεπεστάτας, κατά +μήκος δε των στοών ευρίσκοντο μεμονωμένα μαυσωλεία βασιλέων +και Πατριαρχών. + +Εις την εξωτερικήν αυλήν του Ναού της Αγίας Ειρήνης +ευρίσκονται αποτεθειμέναι Αυτοκρατορικαί σαρκοφάγοι — ήτοι +αι λεκάναι, τα κύτη των μνημείων, άρτιαι οπωσδήποτε. Δύο, +εκ των οποίων η μία ακεραία, είνε από πορφυρίτην λίθον. Εις +την εσωτερικήν αυλήν ευρίσκεται άλλη μικροτέρα, από +πράσινον αρχαίον λίθον. Είνε όλαι εντελώς γυμναί των +πολυτιμοτάτων αυτών περικαλυμμάτων. Μεγάλοι Βυζαντιακοί +σταυροί και μονογράμματα του Χριστού υπάρχουν επ' αυτών. +Μία δε ωοειδής. Λέγεται ότι είνε αι δεχθείσαι τους νεκρούς +των βασιλέων Κωνσταντίνου του Α', Κώνσταντος του Β', +Ιουλιανού του Παραβάτου, Θεοδοσίου του Μεγάλου, Αρκαδίου, +Μαρκιανού και της Πουλχερίας. + +Προ του τεμένους Ζερέκ, του πάλαι ποτέ ναού του +Παντοκράτορος, του ενδόξου και αρχαίου — ο Πασπάτης +υποστηρίζει ότι ο ναός ούτος είνε ο σημερινός του Αγίου +Θεοδώρου του Τίρωνος, — εις τον οποίον ετάφη ο Αυτοκράτωρ +Μανουήλ ο Α' και τρεις του οίκου αυτού Αυτοκράτειραι, +υπάρχει μεγάλη σαρκοφάγος από πράσινον πολύστικτον λίθον, +με σταυρόν εις τας τέσσαρας όψεις. Τώρα χρησιμεύει ως +δεξαμενή δια τας θρησκευτικάς πλύσεις των Μωαμεθανών. + +Θεωρείται πιθανόν, ότι έκλειε τον νεκρόν της Ειρήνης, της +«μεγίστης των βασιλισσών της Ανατολής». Δύο ή τρεις +σαρκοφάγοι Βασιλικαί ευρίσκονται και εις συνοικίας της +Κωνσταντινουπόλεως. Εξαιρετικώς περιγράφεται από τους +χρονογράφους του Βυζαντίου το μαυσωλείον του Βασιλέως +Λέοντος ΣΤ' του Σοφού. «Ήτον από μάρμαρον που ευρίσκεται +παρά τον Σαγγάριον ποταμόν της Βιθυνίας. Αυτό το μάρμαρον +ήτο κατάστικτον την μορφήν, δηλαδή εφαίνετο σαν κεντημένο +φυσικά, το χρώμα ήτον αίμα μοναχό — ήτον ακριβώς σαν +πνεύμονας ανθρώπου, το έπιανες και δεν επίστευες ότι είνε +λίθος». + + * + * * + +ΕΝΑΣ ΜΙΚΡΟΣ επίλογος, σημαντικώτερος διά τον αναγνώστην από +την περιγραφήν του τρομερού αυτού βασιλικού δράματος, είνε +απαραίτητος: «Το αίμα του θείου ανδρός έπεσεν επί τους +φονείς αυτού», λέγει Ματθαίος ο Εδέσσης. Λέων ο Διάκονος +σημειώνει: «Ουδείς των φονέων απήλαυσεν εν ειρήνη των +καρπών του αδικήματος». Τον μυστηριώδη και βίαιον θάνατον +του Τσιμισκή θα ίδωμεν, ως και την τύχην της Θεοφανούς, η +οποία αποδιωχθείσα αμέσως σχεδόν από τα Ανάκτορα υπό του +αρνηθέντος να την συζευχθή συνενόχου και εραστού της +Τσιμισκή, επλανάτο μεταφερομένη από μοναστηρίου εις +μοναστήριον, «μέχρι και των εσχατιών της Αρμενίας». Ο Λέων +Βαλάντης, ο αμείλικτος, εθανατώθη αμέσως, «ως πρώτος πλήξας +τον Νικηφόρον». Εις αυτόν, ως εις αποδιοπομπαίον τράγον, +έπεσαν αι αμαρτίαι όλων των άλλων· ο Τσιμισκής δεν ηδυνήθη, +ή δεν ηθέλησε να τον σώση. + +Πενήντα επτά ετών εσφαγιάσθη ο Νικηφόρος, αφού +κατασυνέτριψε τους τρομερωτάτους των τότε πολεμίων της +Αυτοκρατορίας και της Χριστιανωσύνης, τους Σαρακηνούς, διά +το οποίον και «σφύρα των Σαρακηνών» ωνομάσθη, αφού έθηκε +«φοβερά όρια εις τα Βυζαντινά θέματα της Μικράς Ασίας και +ωργάνωσε τον στρατόν εις βαθμόν άγνωστου μέχρι του νυν +δυνάμεως και τελειότητος». + +Ο Μωαμεθανικός κόσμος επανηγύρισε την εξολόθρευσίν του, οι +Ρώσοι και οι Βούλγαροι ηλάλαξαν εκ χαράς και ητοιμάσθησαν +διά να καταλύσουν το Βυζαντινόν κράτος εις την Ευρώπην, +αλλά την έπαθαν ελεεινότατα από τον Τσιμισκήν. «Τους +εξετίναξε κατά τρόπον, όπου η Ιστορία ούτε παρουσίασεν, +ούτε θα παρουσιάση ποτέ, τον επίστευσαν μυθικόν, +υπερφυσικόν πρόσωπον, τους κατετάραξε, τους έκαμε να χάσουν +την ιδέαν ότι είνε άνθρωποι», σημειώνει με αγαλλίασιν ο +Βυζαντινός χρονογράφος. + +Οι Σαρακηνοί ποιηταί εξύμνησαν τον Φωκάν, τιμώντες την +υπεράνθρωπον ανδρείαν του και την στρατηγικότητα, η οποία +τους εξεμηδένισεν. + +Είνε γνωστά τα περίφημα δημώδη Ελληνικά άσματα, τα +αναγόμενα εις πολεμικά κατορθώματα των προγόνων μας του +Μεσαιώνος, τα του Ηρωικού κύκλου. Ταύτα είνε γνωστά και υπό +την ονομασίαν «Δημώδη Ελληνικά άσματα του Α κ ρ ι τ ι κ ο ύ +κύκλου», επειδή έχουν ως κεντρικόν ήρωα τον περιλάλητον +Διγενήν Ακρίταν, το υπερφυσικόν αυτό ως προς την σωματικήν +δύναμιν και την τρομεράν γενναιότητα δημιούργημα της λαϊκής +Ελληνικής φαντασίας, οπού τινά εκ των ασμάτων τούτων τον +παρουσιάζουν παλαίοντα σώμα προς σώμα και με τον Χάρον. Ο +μέγας Έλλην λαογράφος Νικόλαος Πολίτης, εν ομιλία του εις +το Πανεπιστήμιον «Το εθνικόν των Ελλήνων έπος», +δημοσιευθείση εις την «Λαογραφίαν», αποδεικνύει ότι τα +άσματα αυτά του Ακριτικού κύκλου έχουσιν αφετηρίαν των τον +10ον αιώνα, τους επικούς και φονικωτάτους πολυετείς +πολέμους των ημετέρων προς τους Σαρακηνούς, τους Άραβας, +διεξαχθέντας κυρίως από τον Νικηφόρον, ως και τον Τσιμισκήν +και τον Βουλγαροκτόνον. Θεωρείται πιθανόν ότι υπό τον +Διγενήν Ακρίταν κρύπτει η λαϊκή φαντασία τον Νικηφόρον τον +Φωκάν. + +Προς τούτοις, το περί Πορφυρίου δημώδες άσμα, το +Κεφαλληνιακόν άσμα «των υιών του Ανδρονίκου», είνε μακρυνή +απήχησις του επικού κύκλου, ο οποίος εδημιουργήθη από τα +μεγάλα κατά των Σαρακηνών κατορθώματα του Νικηφόρου, του +«πρωταθλητού εν τη αμύνη της πίστεως, της οποίας το +κοσμοϊστορικόν οικοδόμημα, σοφίας και κάλλους καρπός, εκ +θεμελίων διεσείσθη από την Μωαμεθανικήν θύελλαν!» + +Η Βουλγαρική δημώδης λογοτεχνία, περιλαμβάνουσα και σχετικά +αποσπάσματα δημωδών Ελληνικών ασμάτων, εκθέτει τα πολεμικά +κατορθώματα του Νικηφόρου, διεκτραγωδεί τας δυστυχίας του. +Εν παραλλαγή περιεργοτάτη εκτίθεται εν αυτή η περί του +σκληρού τέλους του Ελληνική ιστορική παράδοσις. + +Ιωάννης ο Μαυρόπους, ο γνωστός ως Επίσκοπος Ευχαΐτων και +Μητροπολίτης Μελιτηνής, συνέθεσε συγκινητικώτατον, ωραίον +τω όντι διά την απλότητα και το βαθύ πάθος, επίγραμμα εις +τον Νικηφόρον το οποίον εχαράχθη επί του τάφου του. Αξίζει +να το παραθέσωμεν, διότι απηχεί όλην την τρομεράν απορίαν, +την τραγικήν οδύνην του Γένους, επί τη εξαφανίσει του +πανευκλεούς Νικηφόρου, του Τρισμεγίστου, υπό τας πτέρυγας +του οποίου ετήρησε την ύπαρξιν και την συνείδησιν το μέγα +Γένος των Ρωμαίων, η Ελληνική φυλή, «διαποντισθείσα από τον +αντίχριστον Σαρακηνόν και τον βαρβαρώτατον Σκύθην». Ιδού ο +τραγικός αυτός γόος: + +_«Εδώ ευρίσκεται εκμηδενισμένος ο Νικηφόρος . . . Αυτός, +που είχε περιλάβει εις το Κράτος του όλην την έκτασιν της +γης, τώρα, ως μικρός, μικρόν μέρος αυτής κατοικεί. Αυτόν, +όπου και τα θηρία τον εσέβοντο, τον εξόντωσαν ως ένα κοινόν +άνθρωπον . . . Κοιμάται τώρα βαθειά εις τον τάφον ο μη +γνωρίσας ποτέ ανάπαυσιν, ενόσω έζη! Θέαμα πικρόν . . . Αλλά +εγέρθητι τώρα, Βασιλεύ, αναμένουν να τους οδηγήσης οι πεζοί +σου, οι ιππόται σου, οι τοξοκράται σου, το στράτευμά σου +όλον, αι φάλαγγες, τα τάγματα. Τα Σκυθικά θηρία λυσσώσιν +εναντίον μας, έπνιξαν εις το αίμα τους λαούς μας, ενόσω +όμως έβλεπες το φως του ηλίου, έτρεμον και την εικόνα σον +εάν ητένιζον! Βασιλεύ μεγάλε, άκουσε τον θρήνον μου! +Ανατίναξε τον νεκρικόν λίθον, που σε κρατεί εις τα πτέρνα +της γης, και ανάστηθι να διώξης τα θηρία των Εθνών. +Εξύπνησε, διά να θεμελιώσης την Αγίαν Αυτοκρατορίαν σου εις +βάσιν, που δεν θα σαλευθή ποτέ, να την περιφράξης με την +δύναμίν σου από τον ωκεανόν των βαρβάρων! Εάν δε δεν +γίνεται να σε ίδωμεν ανακύπτοντα από τον τάφον σου, βόησον +τουλάχιστον από τα έγκατα της γης εναντίον των απίστων ίσως +και με μόνην την φωνήν σου τους διασκορπίσης. Και αν δεν +ημπορή να γείνη αυτό, τότε κρύψε μας όλους εις το μνήμα +σου! Διότι και ο νεκρός σου μόνος θα είνε ικανός να σώση τα +πλήθη των πιστευόντων εις τον Χριστόν, των βαπτισμένων εις +το όνομά του. Συ υπήρξες ο εις όλα Νικηφόρος, ο οποίος +μόνον υπό γυναίκα ενικήθης!»._ + +Απηχεί η φιλολογία των εθνών της Ανατολής από τα πολεμικά +κατορθώματα του Νικηφόρου. Τον διεξεδίκησαν δε και εκείνοι +τους οποίους συνέτριψεν. Ο Αβούς Μαχασάν, ο Άραψ, γράφει, +ότι κανείς δεν δύναται να παραβληθή προς αυτόν από της +εποχής του Μεγάλου Αλεξάνδρου, αλλά και ότι δεν ήτο Έλλην, +«ήτον υιός Μουσουλμάνου από την Ταρσόν, γνωστού, του Ιβν Ελ +Κασσάς»! + +Ολόκληρος εκκλησιαστική ακολουθία συνετάχθη διά τον +Νικηφόρον από θαυμαστήν του κληρικόν. + +Λέγει ένα τροπάριον από αυτήν: + + Στρατιώτην τα όπλα σε, + Στρατηγόν η παράταξις, + Βασιλέα κράτιστον το διάδημα, + Αλλ' ασκητήν οι αγώνες σε, + Τα άθλα δε μάρτυρα + Καταγγέλλουσι τρανώς. + Νικηφόρε, τοις πέρασιν. + Όθεν ήθροισται + Η τιμώσα σε πόλις, + Ευφημούσα τους αγώνας και την νίκην. + Και το μακάριον τέλος σου. + +Δηλαδή: Η μάχη στρατιώτην, ο πόλεμος στρατηγόν, ο Θρόνος +Βασιλέα άριστον, αλλά οι αγώνες σου υπέρ της αρετής +ασκητήν, και τα παθήματα μάρτυρα σε διαλαλούσι, Νικηφόρε, +εις τα πέρατα του κόσμου. Διά τούτο είνε συνηθροισμένη και +η τιμώσα την μνήμην σου πόλις, δοξάζουσα τους αγώνας σου +και την νίκην σου εν πάση αρετή, και το μακάριον τέλος σου. + +Η όλη εικών, δράσις και ψυχικότης του Νικηφόρου διαγράφεται +εις τον τόμον της Ε. Ε., τον υπό τον τίτλον «&Ο +Τρισμέγιστος&», τα κατά το τέλος όμως αυτού, αποτελούντα το +περιθώριον ούτως ειπείν της περί αυτού ιστοριογραφίας, +ανήκον ενταύθα. Ο «&Εωσφόρος&», ο «&Αετός&» και ο +«&Τρισμέγιστος&», ήτοι ο Τσιμισκής, ο Βουλγαροκτόνος και ο +Φωκάς, είνε η τριλογική σελίς εκ του Βυζαντινού μέρους της +Ε. Ε. + + + + + Β'. + 'ΑΝΩ ΣΧΩΜΕΝ ΤΑΣ ΚΑΡΔΙΑΣ!' + + + + + Α + + + +ΑΦΗΚΑΜΕΝ τον Τσιμισκήν, σπεύδοντα από τον Βουκολέοντα διά +των αιμάτων και της βοής προς την μεγάλην αίθουσαν του +θρόνου εν τω Ιερώ Παλατίω, το Χρυσοτρίκλινον, διά να +προφθάση ν' αναγορευθή Βασιλεύς. Εκεί θα συνεκέντρουν εκ +των αγυιών και των συνοικιών τα πλήθη οι κυριώτατοι εκ των +προμεμυημένων εις το έργον οπαδών του, όπως τον +ανευφημήσουν, κατά τα κρατούντα, ως Αυτοκράτορα, πριν ή +λάβη το κράτος της επί του χρόνου η επομένη ημέρα και +ευρεθή ούτως η πόλις προ τετελεσμένου γεγονότος. Η +κατατρόπωσις των Βαράγγων εις τον Βουκολέοντα από τους +λυσσώντας συνωμότας, η εντύπωσις εκ της επιδείξεως από τα +ύψη του Πύργου της αιμοσταγούς κεφαλής του Νικηφόρου προς +τον συγκεντρωθέντα κάτωθεν λαόν και στρατόν, η +τρομοκράτησις των αστών από τας διαδόσεις περί του +ανηκούστου εγκλήματος, αστραπιαίως κυκλοφορησάσας ανά τας +εγγυτέρω συνοικίας, αι οποίαι τους εκράτησαν εντός των +οικιών των μέχρις ότου την επομένην ημέραν επληροφορήθησαν +καλά ότι έληξεν οριστικώς η όλη υπόθεσις· η αναξιότης και η +ατολμία των επιλέκτων οπαδών και των οικείων του Νικηφόρου +— είχον ήδη εξασφαλίσει κατά το μέγιστον μέρος την +ικανοποίησιν της φιλοδοξίας του Τσιμισκή. Αλλά η +Κωνσταντινούπολις ήτον η πόλις των μεγάλων απροόπτων, και +κατ' αυτάς τας τελευταίας ακόμη στιγμάς. Ο δε Τσιμισκής δεν +ήτον από τους ανθρώπους που δύνανται να ηττηθούν εις ένα +σοβαρόν ζήτημα από έλλειψιν προνοίας. «Ίσην τη ρώμη την +γνώμην είχεν». Όθεν, συμφώνως με τας απ' αρχής +προσυνεννοήσεις, οι άνθρωποί του, οι μη μετάσχοντες εις την +εκτέλεσιν συνωμόται, αλλ' αναμένοντες εκ του ασφαλούς την +ευτυχή περάτωσιν της δολοφονίας του Αυτοκράτορος, μόλις +συνετελέσθη αύτη, διεσπάρησαν ανά τας κεντρικάς συνοικίας +και οδούς της πόλεως, ανά τας πλατείας και τας αγοράς, με +τα στίφη των στρατολογημένων μπράβων και των «ιδικών» των, +πανόπλων και λαμπαδηφορούντων, και από «τριόδου εις +τρίοδον» ανέκραζον: «Ιωάννης Αύγουστος, Βασιλεύς Ρωμαίων!» +«Λογάδων ανδρών πλήθος, διά των αγυιών του Άστεως +διερχόμενον, Αυτοκράτορα Ρωμαίων Ιωάννην, συν τοις ήδη +βασιλεύσαντος Ρωμανού παισίν, ανηγόρευον» — επισημειοί Λέων +ο Διάκονος. «Στίφη οπαδών του Τσιμισκή εξώρμων +δαδοφορούντα, ανακράζοντα κλπ.» μνημονεύει έτερος +χρονογράφος. + +Τας διαδηλώσεις ταύτας παρηκολούθει εξ αποστάσεως ο +περίφημος Βασίλειος ο «Παρακοιμώμενος» — ήτοι +Αρχιθαλαμηπόλος — ο «Βίσμαρκ του Μεσαιωνικού Ελληνισμού», +ως τον απεκάλεσαν οι ιστορικοί, ο «Πρίγκηψ», νόθος υιός του +Βασιλέως Ρωμανού του Λεκαπηνού εκ Σκυθίδος δούλης, +Πρωτοπρόεδρος ή Πρόεδρος της Συγκλήτου. Παρηκολούθει τας +ομάδας των ανθρώπων του Τσιμισκή, διευθύνων πολύν αριθμόν +εξ αποφασιστικών ανδρών, ανακηρυσσόντων επίσης τους τρεις +Βασιλείς. Με τον άνθρωπον αυτόν, ο οποίος είχε μεγίστην +επίδρασιν εις τας τύχας της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας επί +σειράν ετών, θα ασχοληθώμεν ιδιαιτέρως εν τη αναπτύξει των +κατορθωμάτων και της διοικήσεως του Τσιμισκή. Ο Νικηφόρος +τον είχε περιαγάγει εις αφάνειαν, μη ανεχόμενος ευκόλως +ανθρώπους επικινδύνου αξίας, ή εγωιστικής εκδηλώσεως. Ο +Βασίλειος μετέσχε της συνωμοσίας ως μαρτυρεί Λέων ο +Διάκονος — πνέων μένεα διά την παραγκώνισίν του. Η +συμμετοχή του ήτο μυστικωτάτη και λίαν επιφυλακτική. +Προκειμένου να αποτολμηθή η απόπειρα, προσεποιήθη τον +βαρέως ασθενή. Υπελόγιζε και επί αποτυχίας του τολμήματος. +Όταν όμως έμαθε το αποτέλεσμα, αποκατέστη αμέσως η υγεία +του, και, σπεύσας αυτοστιγμεί, «ήθροισε τον όχλον των +οικετών αυτού» — δηλ. συνεκέντρωσε το πλήθος των ανθρώπων +του — διότι δεν εννοούσε να προχωρήση και να παγιωθή η +μεταπολίτευσις, χωρίς να είνε πρώτος και καλλίτερος +αναμεμιγμένος και αυτός. Και εκ των πρώτων ενίσχυσε μετά +των οπαδών του κατά την απαισίαν εκείνην νύκτα τον +απογνωστικόν και κακούργον αγώνα του Τσιμισκή. + +Ιδού κατά το άνοιγμα της ημέρας, οπού έμπαινεν εις την +θέσιν του αθανάτου της νυκτός, συγκεντρωμέναι αι ορδαί των +απειραρίθμων πλέον οπαδών του Τσιμισκή — και ποίος ηδύνατο +να ορθωθή απέναντί των και εναντίον των, αφού η πλειονότης +των πολιτών κατέστη πανικόβλητος και η Νικηφορική μερίς +ανανδροτάτη; — αναμίξ μετά σωμάτων στρατού, περικυκλούσαι +το Ιερόν Παλάτιον, πλημυρρούσαι αυτό εντός, αναμένουσαι να +επευφημήσουν τον Αρχηγόν και δολοφόνον ως «Αυτοκράτορα της +Ανατολής, Αύγουστον, Βασιλέα των Ρωμαίων!» + +Ευρεία και μεγαλοπρεπεστάτη αίθουσα ην το «Χρυσοτρίκλινον», +η περιλάλητος μεγάλη αίθουσα του Θρόνου των Αυτοκρατόρων +της Νέας Ρώμης. + +Εις άλλην ευκαιρίαν θα δώσωμεν εικόνα της λαμπρότητος και +του αμυθήτου καλλιτεχνικού πλούτου αυτής. Πριν ή επιλάμψη ο +ήλιος επί την πρωτεύουσαν, ο Τσιμισκής είχεν ανευφημηθή +ενθουσιωδέστατα εν τω Χρυσοτρικλίνω, είχεν ανακηρυχθή υπό +του στρατού και του λαού, προσαγορευθείς «Αυτοκράτωρ των +Ρωμαίων, Κραταιότατος Βασιλεύς», υπό την φωνήν της +καθιερωμένης ευχής: «Μακρά τα έτη της βασιλείας σου, πολλά +τα έτη. Μακρά τα έτη της ζωής Τσιμισκή του Αυγούστου, πολλά +τα έτη της ζωής του αηττήτου Βασιλέως, ον φυλάττοι Κύριος!» +Χωρίς να χάση στιγμήν ο Τσιμισκής έσπευσε να συνεννοηθή με +τον Πρόεδρον Βασίλειον διά την ρύθμισιν της νέας +καταστάσεως, να εξασφαλισθή διά μέτρων συντόνων και +αυστηρών από τους επικινδύνους εχθρούς του, και να αναλάβη +υπό την στιβαρωτάτην χείρα του την διαχείρισιν της +Αυτοκρατορίας, διά την οποίαν μέγιστοι κίνδυνοι εσημειούντο +από Βορρά εκ των Σλαύων. Τους επικούς, τους μυθιστορικούς +αληθώς, αγώνας του κατά του στοιχείου τούτου θ' +αποθαυμάσωμεν εν τη συνεχεία. + +Μετά επταήμερον ο Τσιμισκής εζήτησεν από τον Πατριάρχην να +στεφθή εν τη Αγία Σοφία, το οποίον ισοδυναμεί με την +«ισαπόστολον» ανακήρυξιν, διά να λάβη κύρος ιστορικόν η +βασιλεία του και να επιβληθή εις την συνείδησιν του λαού. +Αλλά ο Πατριάρχης Πολύευκτος, εναρετώτατος και +αυστηρότατος, του απήντησεν: «Έβαψες τας χείρας σου εις +ένδοξον αίμα. Πρέπει να μετανοήσης, να εξαγνισθής, να +αποδείξης ότι δεν μετέσχες εις την δολοφονίαν του +Νικηφόρου, να παραδώσης τους ενόχους, άλλως δεν θα εισέλθης +εις τον άγιον χώρον. Ανάγκη και ν' αποδιώξης από το Ιερόν +Παλάτιον την μοιχαλίδα και εναγή, η οποία εσχεδίασε και +διηύθυνε το έγκλημα, την πρώτην ένοχον». Κατόπιν του +επέβαλε και τον όρον να κηρύξη ακύρους τας διατάξεις του +Νικηφόρου — την «Νεαράν» — διά της οποίας ενομοθετούντο +επεμβάσεις της Πολιτείας εις καθαρώς Εκκλησιαστικά +ζητήματα, και να διαθέση όλην την κινητήν και ακίνητον +περιουσίαν του αφ' ενός υπέρ των πτωχών των περιχώρων της +πρωτευούσης, αφ' ετέρου προς επέκτασιν ενός των +μεγαλειτέρων ξενώνων αυτής. + +Ο Τσιμισκής ενέδωκεν, εκών άκων, εις όλα ταύτα, η Θεοφανώ +εξωρίσθη εις την νήσον Πρώτην, κατήγγειλεν ως μόνον +εκτελεστήν του φόνου τον Λέοντα Βαλάντην κλπ., και εστέφθη +την 25ην Δεκεμβρίου. + + * + * * + +ΙΔΟΥ ο Τσιμισκής ετοιμαζόμενος εις επίθεσιν κατά των +Βουλγάρων και των Ρώσων, οίτινες ηπείλουν και αυτήν την +Κωνσταντινούπολη, αφού έστειλεν εις την Ανατολήν κατά των +Μωαμεθανών τον Πατρίκιον Νικόλαον. Διότι η εξαφάνισις του +Νικηφόρου έδωκε το σύνθημα αγρίας κινήσεως μεταξύ των +περιστοιχούντων το Κράτος βαρβάρων προς ολεθρίους εισβολάς. + +Οι Ρώσοι, καταλαβόντες την Βουλγαρίαν, ήσαν +εστρατοπεδευμένοι εις τας υπωρείας του Αίμου, εις απόστασιν +ολιγίστων ημερών από της πρωτευούσης. Μέγιστος ήτον ο +Ρωσικός στρατός, όστις είχε κληθή παρά του Νικηφόρου διά να +επιρριφθή κατά της Βουλγαρίας, αλλά ήδη εστρέφετο κατά των +προσκαλεσάντων αυτόν και συμμάχων, αφού πρώτον διά πυρός +και σιδήρου κατέλαβεν όλην την πέραν του Αίμου χώραν. Ο +ορμητικώτατος ηγεμών των Ρώσων Σβιατοσλαύος μόνον ένεκα του +χειμώνος είχεν αναστείλει την προέλασίν του προς την Θράκην +και Μακεδονίαν. Ο Νικηφόρος, διά ν' αποτρέψη τον κίνδυνον, +είχεν οργανώσει κατά τους τελευταίους μήνας της βασιλείας +του την άμυναν της Κων)πόλεως και ητοιμάζετο εις +εκστρατείαν κατά των Ρώσων. Ήσαν δε πολεμικώτατοι και +αγριώτατοι οι Ρώσοι εκείνοι πολεμισταί, «μεγαλόσωμοι και +έκπαγλοι την θέαν», οι πρώτοι φοβεροί εξ Ευρώπης αντίπαλοι +που αντιμετώπιζον το Βυζάντιον και προσήρχοντο εις +επιδρομήν κατ' αυτού. Τον Μάρτιον του 970 η είδησις ότι οι +Βουλγαρορώσοι είχον υπερβή αιφνιδίως τον Αίμον και ώρμησαν +κατά της Φιλιππουπόλεως, μεγάλης και ισχυράς πόλεως, +«πνίξαντες αυτόν εις φρικώδες λουτρόν αίματος», συνετάραξε +την πρωτεύουσαν. 20,000 υπερασπιστάς της Φιλιππουπόλεως +συλλαβόντες οι λυσσαλέοι ούτοι εχθροί αιχμαλώτους, τους +ανεσκολόπισαν επί γραμμής πασσάλων, μέρος δε απηγχόνισαν. +Ολίγον απείχε το όριον της Αυτοκρατορίας, διερχόμενον τότε +μεταξύ Φιλιππουπόλεως και Αδριανουπόλεως. Πεδιάς μόνον, +σχεδόν ανυπεράσπιστος, εχώριζε τους πολεμίους από της +πρωτευούσης. Εις την επιδρομήν αυτήν και τα εκ ταύτης δεινά +αναφέρονται οι στίχοι του επιτυμβίου του Νικηφόρου, το +οποίον παρεθέσαμεν. Ο Σβιατοσλαύος έσυρε μαζύ του και +αμέτρητα στίφη Ούγγρων, Πατσινακών. + +Ουδείς ήλπιζε σωτηρίαν, εκλείψαντος του αηττήτου Νικηφόρου +— και την απελπισίαν ταύτην διερμηνεύει χαρακτηριστικώτατα +το επιτάφιον εκείνο ποιητικόν επίγραμμα. + +Ο Τσιμισκής έστειλε πρώτον διαγγελείς — «βασιλικούς» — προς +τον Σβιατοσλαύον, οι οποίοι εντονώτατα του είπον εξ +ονόματος του: «Ο προκάτοχός μου σε εκάλεσεν εις τας χώρας +αυτάς, ίνα τη βοηθεία σου καταβάλη τους Βουλγάρους. Θα +πληρωθής διά τας υπηρεσίας σου. Ετοιμάσου όθεν να +επιστρέψης αμέσως εις τον Κιμμέριον Βόσπορον, την πατρίδα +σου, και να εκκενώσης τας χώρας που κατέλαβες, να εκκενώσης +την Μοισίαν(3), η οποία πάντοτε υπήρξεν απόμοιρα (4) της +Μακεδονίας». + +Ο Σβιατοσλαύος εξηγριώθη. Μετά την φρικτήν άλωσιν της +Φιλιππουπόλεως, όλαι αι πόλεις και αι κώμαι της Θράκης +υπετάγησαν αλληλοδιαδόχως, αι σλαυικαί προφυλακαί είχον +προελάσει εγγύτατα της Κων)πόλεως. Απήντησεν ότι συμφωνεί +εις την εκκένωσιν μόνον των χωρών της Θράκης, τας οποίας +τελευταίον είχε καταλάβει, αφού όμως λάβη πρώτον αδρότατα +λύτρα διά να τας παραδώση, ως και διά ν' αποδώση τους +πολυπληθείς αιχμαλώτους. Αλλά ότι την προς βορράν χώραν, +από του Αίμου μέχρι του Δουνάβεως, διά παντός θα διατηρήση, +δηλαδή την παραδουνάβειον Βουλγαρίαν. Προσέθεσε δε: «Εάν, ω +Βασιλεύ των Ρωμαίων, απορρίψης τας προτάσεις μου, το +καλλίτερον που έχεις να κάμης είνε να εγκαταλείψης +οριστικώς μετά των υπηκόων σου την Ευρώπην, όπου μόνον οι +Βούλγαροι και οι Σλαύοι έχουν δικαίωμα να κατοικούν. Φύγετε +εις την Ασίαν και άφετέ μας την Κων)πολιν». + +Τότε εξεμάνη ο Τσιμισκής. Αλλά ήτο και πονηρότατος, και διά +να κερδίση χρόνον, έστειλε πάλιν πρεσβευτάς προς τον +Σβιατοσλαύον, οι οποίοι του είπαν: «Δεν θέλομεν να +καταλύσωμεν πρώτοι ημείς την ειρήνην που οι πατέρες μας τη +χάριτι του Θεού άθικτον μας εκληροδότησαν. Διότι πιστεύομεν +ότι Θεία Πρόνοια το παν διευθύνει και πρεσβεύομεν τους +νόμους των χριστιανών. Διά τούτο σας προτρέπομεν και σας +συμβουλεύομεν ως φίλους να φύγετε αμέσως από τας χώρας +αυτάς, αι οποίαι ουδόλως σας ανήκουν, χωρίς βραδύτητα και +αναβολήν, έχοντες υπ' όψιν ότι, αν δεν συμμορφωθήτε προς +την σωτήριον ταύτην συμβουλήν, ουχί ημείς, αλλά σεις θα +είσθε οι ανατροπείς των ανέκαθεν συνωμολογημένων συνθηκών. +Και μη νομίσετε ότι μας πτοεί τίποτε, διότι έχομεν +πεποίθησιν εν Χριστώ τω αθανάτω Θεώ, ότι ασφαλώς, αλλά και +σκληρώς, θα εκδιωχθήτε παρ' ημών, εάν δεν φύγετε εκουσίως. +Μη λησμονείς τας συμφοράς του πατρός σου Ιγώρ, όστις +αθετήσας τους με την Αγίαν Αυτοκρατορίαν ημών όρκους και +συνθήκας και μετά μεγάλης δυνάμεως και απειραρίθμου στόλου +κατά της πρωτευούσης ημών επελθών, μόλις διεσώθη με 10 +λέμβους εις τον Κιμμέριον Βόσπορον, αυτός ούτος των ιδίων +συμφορών άγγελος γενόμενος (5). Παραλείπω τον οικτρότατον +αυτού θάνατον, ότε, κατά των Γερμανών εκστρατεύσας και +συλληφθείς, εις στελέχη προσεδέθη δένδρων και εις δύο +εμερίσθη. Και συ λοιπόν δεν θα επανίδης την πατρίδα σου, +εάν με αναγκάσης να υψώσω τα όπλα, αλλά θα εξαφανισθής +πανστρατιά εν τη χώρα ταύτη, κατά τρόπον τοιούτον, ώστε +ούτε καν λέμβος θα περισωθή διά ν' αναγγείλη εις την +Σκυθίαν την συμφοράν». + +«Τη βαρβαρική μανία και απονοία φερόμενος» εκ των συστάσεων +αυτών του Αυτοκράτορος ο Σβιατοσλαύος, απήντησεν: «Ας μη +λάβη τον κόπον ο Αυτοκράτωρ των Ρωμαίων να έλθη μέχρι της +χώρας ταύτης, δεν υπάρχει ανάγκη. Διότι ημείς οι ίδιοι όσον +ούπω θα πήξωμεν τας σκηνάς μας προ των πυλών του Βυζαντίου +και δι' ισχυρού χαρακώματος θα περιβάλωμεν την πόλιν, +εξελθόντα δε εξ αυτής τον Βασιλέα, εάν ποτέ δυνηθή να +εγκαρτερήση εις τον μέγαν τούτον αγώνα, γενναίως θα τον +υποδεχθώμεν και θα τω δείξωμεν εμπράκτως, ότι δεν είμεθα +τυχαίοι τινές αποχειροβίωτοι βάναυσοι, αλλά άνδρες αιμάτων, +διά των όπλων τους εχθρούς καταβάλλοντες. Τρομερά πλανάται +ο Βασιλεύς, εάν νομίζη ότι η σλαυική δύναμις είνε ομοία με +την των αβροδιαίτων γυναίων και ότι δύναται να εκφοβίση +ημάς διά τοιούτων απειλών, ως τα υπό τους μαστούς βρέφη διά +μορμολυκείων». + +Η σπουδαιοτέρα εν τω Μεσαιώνι εκδήλωσις των Ρωσικών +βλέψεων, των καθόλου Σλαυικών βλέψεων, επί της Βασιλίδος +των πόλεων ήτο η διά της εκστρατείας αυτής γενομένη. Είνε +βαθυτάτης σημαντικότατος διά τον Ελληνισμόν η μελέτη της +εξελίξεως των Βουλγαροσλαυικών επιδρομών εις την Θράκην και +την Μακεδονίαν, των δύο τούτων λεωφόρων προς την Κων)πολιν +και κοσμοϊστορικών χωρών. Το Ελληνο-Βουλγαροσλαυικόν ζήτημα +είνε ακριβώς εν τω Μεσαιώνι και νυν ό,τι ήτον εν τη +αρχαιότητι το Ελληνο-Περσικόν [της κυρίως δηλ. Ελλάδος μετά +των εν Μ. Ασία αποικιών αφ' ενός και των Περσών αφ' ετέρου, +κατόπιν δε της Μακεδονίας και των Περσών.] Είνε ό,τι ήτο +κατόπιν το Ελληνο-Μωαμεθανικόν. Τουτέστι πάλη της Ελληνικής +Ιδέας, της Ελληνο-χριστιανικής, προς την Ασιατικήν, την +αντιανθρωπιστικήν, την αντιφιλοσοφικήν και +αντικαλλιτεχνικήν. Και, δυστυχώς, εν τη Ιστορική ταύτη +ανελίξει και πάλη ο Ελληνισμός, το μικρόν και πολυπαθές +Ελληνικόν στοιχείον, δεν εστάλη αντιμέτωπον μόνον προς τον +βάρβαρον Αφρικανισμόν, αλλά εστάθη και ίσταται αντιμέτωπον +και προς τον Ευρωπαϊσμόν, προς το στοιχείον της Κεντρικής +και βορείου Ευρώπης. Το ζήτημα τούτο της αντιθέτου εν τη +Ιστορία στροφής του μικρού υλικώς σημείου, το οποίον +κατέχει το Ελληνικόν στοιχείον, και των άλλων μεγάλων, +εναλλάξ, αποτελεί την κεντρικήν γραμμήν της κινήσεως και +της ανελίξεως της Ανθρωπότητος. Της κινήσεως δηλαδή και της +ανελίξεως αυτής επί του εδάφους του πολιτισμού. + +Ο Νικηφόρος, ο Τσιμισκής και ο Βασίλειος είνε μέγιστοι +εθνικοί και πολιτικοί ηγέται εν τη αγρία, τη αδιαλλάκτω, τη +υπερτέρα — ως αντιπροσωπευούση Ιδέας και Αρχάς — ταύτη +πάλη, συντρίψαντες ταυτοχρόνως και αλληλοδιαδόχως και +Βουλγαροσλαυισμόν εν τω Αίμω και Μωαμεθανισμόν εν Ασία, διά +μαχών και θυσιών, τας οποίας δις ή τρις μόνον εγνώρισεν ο +κόσμος εν τη Ιστορία. Η σύρραξις του Τσιμισκή προς τους +Βουλγαροσλαύους αποτελεί αληθώς το κορύφωμα της μεσαιωνικής +συγκρούσεως των δύο στοιχείων. + +Ο άπληστος λοιπόν αρχηγός των εν τω Αίμω τότε Βουλγάρων και +Σλαύων Σβιατοσλαύος — του οποίου την παράδοξον υπόστασιν θα +σκιαγραφήσωμεν αργότερον — «δεν ηρκείτο εις τον Δούναβιν +και την εμπορικήν αυτού κοιλάδα, εις την Βουλγαρίαν με το +ανώμαλον αυτής έδαφος, τους ελώδεις αυχένας της, τα +κλιμακωτά οροπέδια, τα απέραντα δάση της». Επόθει την +Κων)πολιν, την πολύχρυσον πόλιν, την πλήρη καλλιτεχνικού +πλούτου, «με την εξοχωτάτην θέσιν της, επί δύο μεγάλων +θαλασσών», την γόησσαν! + +Τον βαθύν τούτον πόθον του δεν είχεν αποκαλύψει έως τότε +εις τας ορδάς του. Διότι αύται είχον αποκάμει, ο τρόμος δε +εκ της ολοσχερούς καταστροφής του Ιγώρ, όταν λυσσαλέος +απεπειράθη να αρπάση την Πόλιν από θαλάσσης, ετηρείτο +αμείωτος εν ταις ψυχαίς των, από παραδόσεως. Τώρα όμως τα +πράγματα είχον αλλάξει. Αι ορδαί ευρίσκοντο πλησίον της +μυθικής πόλεως, η απλή και απαίδευτος φαντασία των +διηγείρετο ακράτητος. Μέχρι της στιγμής είχον θριάμβους, αι +λείαι ήσαν πλουσιώταται. Η διατάραξις εν Βυζαντίω εκ της +αγρίας εξαφανίσεως του τρομερωτάτου Νικηφόρου ενίσχυεν +αυτούς, ήλπιζον εσωτερικάς αναστατώσεις και εμφυλίους +σπαραγμούς. Ο Σβιατοσλαύος εφρικία ψυχικώς φανταζόμενος ότι +ήτο δυνατόν να καταλύση αυτός μίαν πανένδοξον και +ισχυροτάτην Αυτοκρατορίαν, ήτις έως τότε είχεν εμπλήσει +τρόμου τους λαούς της οικουμένης. + +Ο προδότης και πονηρότατος Καλοκύρης, ο μνηστήρ του +Βουλγαρικού θρόνου, αλλά και εις τον Βυζαντινόν αποβλέπων, +διαρκώς τον προέτρεπε και τον περιέπλεκεν εις τους +δολιωτάτους σκοπούς του. Τον συνεβούλευε να εγκατασταθή +οριστικώς εν Βουλγαρία, τη πολύ ευκρατεστέρα και γονιμωτέρα +από την Ρωσίαν, τον ώθει να κρατή αιχμαλώτους τους δύο +υιούς του τελευταίου ηγεμόνος της Βουλγαρίας Βόριν και +Ρωμανόν, απήτησε να εγκαθιδρυθή αυτός επί του θρόνου της +Κων)πόλεως, μετά την κατάκτησιν αυτής, υποσχόμενος διαρκή +συμμαχίαν της Αυτοκρατορίας και του Βουλγαροσλαυικού +κράτους εν τω Αίμω. + +Δεινή ήτον η θέσις της Αυτοκρατορίας από το μέρος του +Βορρά. Αφ' ενός η Βουλγαρία με τον εξησκημένον κατά το +Βυζαντινόν σύστημα από της εποχής του Τσάρου Συμεών στρατόν +της. Αφ' ετέρου το κύμα των βαρβάρων από της Βαλτικής +θαλάσσης μέχρι του Αίμου, υπό τον νέον κατακτητικόν αστέρα +Σβιατοσλαύον, Βαράγγοι της Σκανδιναυίας, Ρώσοι, Σλαύοι, αι +Φοινικαί ορδαί, οι Πατσινάκαι, οι Ούγγροι κλπ. + +Η Βουλγαρία εξετείνετο μέχρις Αχρίδος, αι αρχαίαι Ρωμαϊκαί +επαρχίαι Κροατία, Σερβία, Δαλματία, ήσαν πλέον σλαυικά +στοιχεία και σλαυικαί δυνάμεις. + +Εάν ηδραιούτο η καταδρομική επιχείρησις του Σβιατοσλαύου, +τότε ούτος, με κέντρον των κτήσεων του την Πραισθλαύαν, θα +εξηφάνιζεν από την Βαλκανικήν χερσόνησον το Βυζαντινόν +Κράτος. Διότι, έχων την κυριαρχίαν του Δουνάβεως και της +χερσαίας οδού, θα ηδύνατο να συγκεντρώση κατά της +Κωνσταντινουπόλεως όλα τα Σκυθικά στίφη. + +Αλλά, αφ' ετέρου, είχε το μέγα και εξαιρετικόν ευτύχημα η +Αυτοκρατορία να ευρίσκεται τότε επί κεφαλής αυτής άνθρωπος, +ο οποίος όχι μόνον ήτο μέγιστος στρατιωτικός, αλλά, εν +ταυτώ, και μέγιστος πολιτικός, εκτάκτου δε και αδαμάστου +ενεργητικότητος. Είνε παρατηρημένον ότι το Ελληνικόν Γένος +εις όλας σχεδόν τας κρισιμωτάτας περιστάσεις του εξηρτήθη +και εσώθη από ένα άνθρωπον. Ο άνθρωπος της σωτηρίας του ήτο +εις την δεινοτάτην αυτήν περίστασιν ο Τσιμισκής. Εμελέτησε +και ανεμέτρησε καλά τον κίνδυνον και ήρχισεν αμέσως να +μεταφέρη σωρηδόν από την Ασίαν τας Βυζαντινάς στρατιάς. Δεν +εξεστράτευσεν αμέσως ο ίδιος, επειδή ήτον ανάγκη να μένη +εις την Κων)πολιν, αφ' ενός μεν επειδή εφοβείτο ακόμη +ανατροπήν διά συνωμοσίας από το κόμμα του Φωκά, αφ' ετέρου +διότι έπρεπε να οργανώνη εν τη πρωτευούση την ετοιμασίαν +της εκστρατείας κατά των Βουλγαροσλαύων, την οποίαν +προέβλεπε περιπετειώδη και μέλλουσαν να κρίνη αυτήν την +ύπαρξιν της Αυτοκρατορίας. Το περίφημον στρατιωτικόν σώμα +των «Αθανάτων» ιδρύθη τότε από τον Τσιμισκήν. Η ονομασία +αύτη προήλθεν εκ του ότι μεθ' εκάστην μάχην τα κενά +επληρούντο αμέσως δι' επιλέκτων ανδρών, ίσως δε και να +ωνομάσθη ούτω κατά μίμησιν του αρχαίου σώματος των Περσών. +Η εκστρατεία αυτή κρίνεται παρά των ιστορικών ως η +«ενδοξοτάτη του αιώνος». + +Ο πρώτος στρατός τον οποίον απέστειλε κατά των +Βουλγαροσλαύων ετέθη υπό την αρχιστρατηγίαν του διαβοήτου +στρατηλάτου &Βάρδα του Σκληρού&, γυναικαδέλφου του +Τσιμισκή. Τα τολμήματα του Σκληρού, μεγίστης στρατιωτικής +φυσιογνωμίας του Βυζαντίου και όλου του Μεσαιώνος, +αποτελούν δραματικώτατον μέρος της όλης Βυζαντινής +ιστορίας. Ο Σκληρός και ο ισάξιος Στρατηλάτης Βάρδας ο +Φωκάς συνετάραξαν την Αυτοκρατορίαν επί δύο βασιλειών διά +της περιφήμου στάσεως διά τον θρόνον, της συνεργασίας και +κατόπιν της συρράξεως μεταξύ των, αφού πρώτον την εδόξασαν +με τα κατορθώματά των. Η τρομερά αυτή στάσις, αρξαμένη επί +Τσιμισκή και λήξασα επί Βουλγαροκτόνου, παρ' ολίγον ν' +ανατρέψη ολόκληρον το οικοδόμημα της Μεσαιωνικής ημών +Αυτοκρατορίας. Βάρδας ο Σκληρός ήτο μέλος του ομωνύμου +στρατιωτικού οίκου, καταγομένου εκ της εν Πόντω Αμίδης, +υιός του πατρικίου Νικήτα Σκληρού. Η αδελφή του Μαρία, +«κάλλους και σωφροσύνης εις μέγα κλέους ήκουσα» κατά Λέοντα +τον Διάκονον, δηλαδή διαβόητος διά την καλλονήν της και την +αρετήν της, η οποία είχεν υπανδρευθή τον Τσιμισκήν, είχεν +αποθάνει. + +Ο Σκληρός είχεν εξοχωτάτας στρατιωτικάς αρετάς, ήτο +καταπληκτικής ενεργητικότητος, ακατάβλητος, +επινοητικώτατος, ενδοξότατα είχεν αγωνισθή εν Ασία επί των +προκατόχων Βασιλέων, εις δε τον πόλεμον που περιγράφομεν +ανεδείχθη μεγαλοφυής. Δεύτερος αρχηγός, ο επί κεφαλής των +εμπροσθοφυλακών, ετάχθη Πέτρος ο Φωκάς, ο ονομαστός +στρατοπεδάρχης, ο κυριεύσας επί Νικηφόρου εξ εφόδου την +Αντιόχειαν, ο καταλαβών το Χαλέπιον, ο οποίος είχεν +αποκρούσει και άλλοτε επιδρομήν Σκυθών κατά της +Αυτοκρατορίας. Τότε εγένετο ήρως επικού επεισοδίου. Με +ολίγους μόνον στρατιώτας είχεν επιτεθή κατά των επιδρομέων. +Ο αρχηγός των Σκυθών, γίγας, κατακάλυπτος από την σιδηράν +πανοπλίαν του και σύρων παμμέγεθες δόρυ, προέβαλεν από την +τάξιν του στρατού του και τον εκάλεσεν εις μονομαχίαν +ενώπιον των δύο στρατών. Ο Πέτρος, πλήρης μένους, πτερνίσας +τον ίππον του, ώρμησεν αμέσως κατά του αντιπάλου του, έχων +προτεταμένον το δόρυ και κρατών αυτό με τας δύο του χείρας. +Δι αυτού, διασπάσας τον σύμπυκνον αλυσιδωτόν θώρακα του +Σκύθου γίγαντος τον διεπέρασεν εν ριπή οφθαλμού, υπό το +κεραυνοβόλον δε αποτέλεσμα οι επιδρομείς κατελήφθησαν υπό +πανικού και ετράπησαν εις φυγήν, κατασφαζόμενοι υπό των +ημετέρων. Ουδέποτε μέχρι τότε οι Βυζαντινοί είχον συμπλακή +με τους Ρώσους εις μάχας εκ του συστάδην· ο προ ενός αιώνος +πόλεμος είχε διεξαχθή κατά θάλασσαν κυρίως και διά τινων +αψιμαχιών περί την Κων)πολιν. + +Ο Τσιμισκής έδωκεν εντολήν εις το πρώτον τούτο σώμα του +στρατού που απέστειλε κατά του Σβιατοσλαύου εις Θράκην, να +αποφύγη επίθεσιν, να στρατοπεδεύση εις την πεδιάδα της +Θράκης, να προφυλάσση την χώραν από των επιδρομών των +εχθρών, να κάμη σκηνώσεις προς διαχείμασιν, να ασκήται +συνεχώς και να τηρή διά συνεχούς επαγρυπνήσεως εαυτό +εξησφαλισμένον από τους βαθείς πολεμικούς δόλους των +πονηροτάτων εκείνων βαρβάρων. Αι εντολαί αύται ετηρήθησαν +κατά γράμμα από τους δύο αρχηγούς Σκληρόν και Πέτρον Φωκάν. + +Προς τούτοις, εξεπέμφθησαν πρόσωπα γνωρίζοντα την Ρωσικήν, +όπως πληροφορώνται κατασκοπευτικώς περί των προθέσεων και +των κινήσεων του Σβιατοσλαύου. «Ως κηλίς ελαίου» είχον +εκταθή επί των βορείων της πεδιάδος της Θράκης οι βάρβαροι. +Ο Τσιμισκής, περί πάντων προνοών και τα πάντα χρησιμοποιών, +είχε στείλει μυστικά ανθρώπους εις την Βουλγαρίαν προς +συνεννόησιν με το Βασιλικόν ή Εθνικόν Βουλγαρικόν κόμμα, +δηλαδή το κόμμα εκείνο των Βουλγάρων που δεν ηνείχετο την +υποταγήν εις τον Σβιατοσλαύον και τους Ρώσους του, το +αφωσιωμένον εις τον ανατραπέντα παρ' αυτού Βασιλικόν οίκον +της Βουλγαρίας. Οι απεσταλμένοι ούτοι ωργάνωσαν εν +Βουλγαρία στάσιν κατά του Σβιατοσλαύου, αλλά ούτος +επρόλαβε· συλλαβών όλους τους κυριωτέρους αρχηγούς της +στάσεως και της βασιλικής αυτής μερίδος τους κατέσφαξεν +αγρίως και διά τρομοκρατίας εξεμηδένισε την αντίδρασιν +αυτήν. + +Συνεμάχησε με τους Ούγγρους και τους Πατσινάκας, υπεσχέθη +εις την Βουλγαρικήν αριστοκρατίαν την εις την +ειδωλολατρείαν επάνοδον και την αποκατάστασιν των προνομίων +της, συνήσπισε κατά των Ελλήνων όλον τον βαρβαρικόν κόσμον +του Βορρά, προσέθεσεν εις το πεζικόν του τας απειροπληθείς +ορδάς των δι' ακοντίου άμα και τόξου ωπλισμένων ιππέων των +παραδουναβείων χωρών, αγριωτάτων πολεμιστών. Αι +εμπροσθοφυλακαί του ήγγισαν διά των προσκόπων την +Αδριανούπολιν, λεηλατούσαι, σφάζουσαι, τα πάντα +ερημώνουσαι. Ταύτα συνέβαινον τον Απρίλιον του 970. + +Μέγα ήτο το πλήθος των επιδρομέων αυτών, «Ούνων» με μίαν +λέξιν από τους συγχρόνους ιστορικούς καλουμένων. Ήσαν +σύμφυρμα τρομακτικόν αγριωτάτων και πολεμικωτάτων ανδρών, +«δεινών την θέαν, ωμοτάτων, σωματικής αλκής και αρετής +εξαιρέτου». + +Ο Ζωναράς τους αναβιβάζει εις 300,000, ο Σκυλίτζης εις +308,000. Ο αριθμός θεωρείται υπερβολικός. Ήσαν ορδαί των +Βουλγάρων, οι οποίοι εδέχθησαν την Ρωσικήν κατάκτησιν· οι +γιγαντόσωμοι Σκανδιναυοί, οι κυρίως Βαράγγοι, οι +Ταυροσκύθαι, «όλως σιδηροφορούντες, αμφίδοχμα ξίφη και τον +φοβερόν πέλεκυν κρατούντες», οι πολιτισμένοι Σλαύοι της +Νοβγορόδ, της Σμολένσκης και του Κιέβου, «γαλανόφθαλμοι, +ξανθοί και γερμανικάς λόγχας και δαμασκηνουργή ξίφη +φέροντες», οι άγριοι των δασών Σλαύοι, «ημίγυμνοι, +σανδαλοφορούντες, δηλητηριώδη βέλη και τον δερμάτινον +βρόχον, διά του οποίου ανήρπαζον τους εχθρούς, ανά χείρας +κινούντες», οι αγριωποί, πυρότριχες και χλωμοί Φίννιοι της +λεπτής λίμνης του άνω Βόλγα, «δοράς άρκτων περιβεβλημένοι +και επί του ώμου φέροντες βαρύτατα ρόπαλα», οι Τσούδοι +ιππείς της Φιλλανδίας, «περιδινούμενοι (κυματίζοντες) επί +των βραχυσώμων ίππων των και δοκιμάζοντες καθ' οδόν +παμμέγιστα τόξα», οι Βιάρμιοι του κόλπου του Αρχαγγέλου, +«υπερηφάνως φέροντες τους χρυσούς αυτών δακτυλίους και τα +εκ Βουλγαρίας αγορασθέντα ουγγρικά ξίφη», οι γιγάντιοι, +έκπαγλοι, υπερφυούς ρώμης και αγρίας ενεργητικότητος +Γουήνοι, Φίννιοι της λίμνης Βλεό, των οποίων τους αγώνας +προς τους Σκανδιναυούς συμβολίζει εν τη μυθολογία του Βορρά +η κατά των Άσων πάλη των Γιγάντων. Ήσαν οι Ούγγροι, τους +οποίους Τούρκους οι χρονογράφοι του Βυζαντίου ονομάζουν, +λόγω της αμιγούς Τουρκικής καταγωγής των. + +Το πεζικόν του Σβιατοσλαύου ήτον εξαίσιον. Ο μέγας συρφετός +εσταμάτησεν εις την Αρκαδιούπολιν (Λουλέ Βουργάς), όταν αι +προφυλακαί της συνήντησαν τας των Βυζαντινών. + +Εκεί εγένετο η πρώτη σύγκρουσις, 25 λεύγας από της +Κων]πόλεως, μεταξύ Αδριανουπόλεως και Τυρολόης. Παρά τον +χείμαρρον Εργίνον έμενε το στρατόπεδον των βαρβάρων. Βάρδας +ο Σκληρός ήγεν αφ' ετέρου, κατά τους χρονογράφους, μόνον +1200 άνδρας, επιλέκτους. Αποχωρήσας της Αδριανουπόλεως, +όπου είχεν εγκλεισθή εν αρχή, απεσύρετο βραδέως, +υποκρινόμενος ότι φοβείται τον εχθρόν, και απαντών εις τας +προκλήσεις αυτού, διανοίγων ούτω βαθμιαίως το βάραθρον, +όπου θα τον εξηφάνιζεν. Οι Ρώσοι επίστευσαν, ότι οι +Βυζαντινοί τους εφοβούντο· πράγματι, απέβαλον πάσαν +προφύλαξιν, εις διασκεδάσεις και πότους διήρχοντο τας +νύκτας, τας ημέρας εξηπλούντο ανά την χώραν, προς πάσαν +διεύθυνσιν. Ως δίκτυον όμως εξήπλου ο Σκληρός, διά λαθραίων +και μελετημένων κινήσεων, τον στρατόν του περί τον εχθρόν. + +Μίαν ημέραν που όρισε, στέλλει επί κεφαλής ιππικού τον +πατρίκιον Ιωάννην Αλακάν, με την εντολήν να προσποιηθή +ταχείαν υποχώρησιν, έπειτα από μικράν συμπλοκήν, και να +παραλλάσση την υποχώρησιν εις βραδυτέραν, εφόσον θα +παρέσυρε τον εχθρόν προς το μέρος του, να υποχωρή εν τάξει, +να εξερεθίζη κατά διαλείμματα τον αντίπαλον διά μικρών +συμπλοκών, μέχρις ότου κατορθώση να τον παρασύρη οριστικώς +εις τα κεντρικά σημεία της ενέδρας. Τότε να ειδοποιηθή +καταλλήλως ο αρχηγός. Ακριβέστατα εξετέλεσε τας οδηγίας ο +Αλακάς, την τελευταίαν δε στιγμήν, ειδοποιήσας τον Σκληρόν, +ήρχισε φεύγων προτροπάδην μετά του ιππικού του, «από +ρυτήρος». Οι Ρώσσοι ορμητικώτατα, όσον και αφελέστατα, +κατεδίωξαν αυτόν. Ήσαν διηρημένοι εις τρία σώματα, το έν +από τους Βουλγάρους και Ρώσσους· το άλλο από τους Ούγγρους, +το τρίτον από Πατσινάκας. Με το τελευταίον συνεκρούσθη ο +Αλακάς, όταν ακριβώς επέσπευδε την φυγήν του. Οι εχθροί, οι +οποίοι ήσαν τέλειοι ιππείς, ώρμησαν προς εξολόθρευσιν του +Ελληνικού ιππικού, το οποίον, άλλοτε βαδίζον εν πυκνή +τάξει, άλλοτε ατιμετωπίζον τον εχθρόν και ξιφομαχούν με +αυτόν, εχώρει κατ' ευθείαν προ το μέρος της ενέδρας. Εγγύς +δε αυτού ακριβώς απσυνετέθη αιφνιδίως, τραπέν εις άτακτον +φυγήν. Οι Πατσινάκαι, αλαζονευθέντες, έλυσαν τας τάξεις των +και ώρμησαν αναμέσον των διεσκορπισμένων και ως +πανικοβλήτων φευγόντων Ελλήνων ιππέων. Τότε παρουσιάζεται +εξαίφνης ο αρχιστράτηγος Σκληρός, με το κύριον σώμα του +στρατού. Σταματούν οι Πατσινάκαι, αλλά το κεραυνοβόλον της +εμφανίσεως των ημετέρων και η κύκλωσις τους έκαμαν να +εννοήσουν αμέσως, ότι δεν δύνανται πλέον να διαφύγουν, και +να λάβουν την απόφασιν να υπεραμυνθούν μόνον μέχρις εσχάτων +της ζωής των. Λυσσωδέστατα τους προσβάλλουν οι στρατιώται +του Σκληρού, άλλο δε σώμα επιτίθεται κατ' αυτών εκ των +όπισθεν, και η συμπλοκή αποβαίνει φρικωδεστάτη. + +Αι δύο πτέρυγες των αυτοκρατορικών συγκλείονται επί τον +εχθρόν, όστις, εκτεθείς πανταχόθεν εις τον φοβερόν κύκλον +του θανάτου, κατασφάζεται εξ ολοκλήρου σχεδόν και εκτός +ελαχίστου τμήματος, συλληφθέντος. Πληροφορηθείς ο Σκληρός +από τους αιχμαλώτους τούτους, ότι ο Σβιατοσλαύος με το +κύριον σώμα του στρατού του ανέμενεν εν παρατάξει μάχης την +επίθεσιν, επισπεύδει την προέλασιν, παρ' όλον το μεγάλως +δυσανάλογον των δυνάμεων. + +Οι Βουλγαρορρώσσοι ανέμενον ευσταθώς την επίθεσιν, +παρορμώντες αλλήλους εις αντίστασιν κατά της εφόδου των +αυτοκρατορικών στρατευμάτων. + +Επί της αρχαίας μεγάλης οδού της Θράκης εγένετο η πρώτη +τρομερά αύτη σύρραξις του επί Τσιμισκή επικού πολέμου των +Ελλήνων προς τους Βουλγάρους και τους Ρώσσους. Ούτοι ήσαν +εστρατοπεδευμένοι 15 ώρας από της Αδριανουπόλεως, προς την +διεύθυνσιν της Κων]πόλεως. Εις τρία σώματα είχε διαιρέσει +τον στρατόν του ο Σκληρός· τα δύο τα έκρυψεν εκατέρωθεν της +οδού, εντός δασών, με την εντολήν να επιπέσουν κατά του +εχθρού εις το πρώτον σύνθημα, αυτός δε με το ισχυρότερον +επετέθη κεραυνοβόλως. Η σύρραξις ήτο τρομακτική. Οι ελαφρώς +ωπλισμένοι Ούγγροι και οι Βούλγαροι ιππείς εθραύσθησαν υπό +την επέλασιν του βαρέος Βυζαντινού ιππικού και έφυγον εν +αταξία προς το κύριον σώμα των Ρώσσων, αναταράξαντες αυτό. +Τινές μόνον εκ των Ρώσσων, οι αρχηγοί κυρίως, εμάχοντο +έφιπποι. Η μάχη αύτη περιγράφεται ως μοναδική υπό έποψιν +σκηνικού μεγαλείου και τραγικής αναστατώσεως. Η λύσσα +εκατέρωθεν είχεν εκφύγει πλέον από κάθε ανθρώπινον όριον. +Δεν έβλεπέ τις ειμή ένα περιδινούμενον σύμπλεγμα ανθρώπων, +δοράτων, ίππων, πελέκεων, ξιφών, δεν ήκουεν, ειμή τον ωμόν +κτύπον των συγκρουομένων σιδηρών όπλων, τον μέγαν αλαλητόν +συγκρουομένων στρατιών. Οι Ρώσσοι οπλίται, υπό την +προστασίαν των μεγάλων ασπίδων των, λυσσωδώς τον πέλεκυν +και το δόρυ εχειρίζοντο, η «οδινική» φρενίτις εδεκαπλασίαζε +τας δυνάμεις των. Ηυτοκτόνουν σπαράσσοντες τα σπλάγχνα των, +αλλά δεν παρεδίδοντο. Ο αήρ επάλλετο και ετρικύμιζεν από +τας ιαχάς των Ελλήνων και τους φοβερούς αλαλαγμούς των +συμπολεμιστών της στέππης, ενώ το αίμα ανεπήδα εξ όλων των +σημείων εν τη αμειλίκτω εκείνη αλληλοσφαγή. Δραματικώτατα +και επικώτατα επεισόδια έμειναν εν τη παραδόσει της +Ιστορίας εκ της μάχης αυτής. + +Ρώσσος αρχηγός, περίφημος εν τη στρατιά διά την φοβεράν +σωματικήν του δύναμιν και το πελωριώτατον ανάστημα, +πτερνίσας τον ίππον του, ώρμησε κατά του αρχιστρατήγου +Σκληρού, μαχομένου και αυτού εφίππου επί κεφαλής του +στρατού του, και με φοβεράν ορμήν κατέφερε το ξίφος κατ' +αυτού. Τούτο εξωλίσθησεν επί της περικεφαλαίας του +στρατάρχου. Ανθορμήσας τότε ούτος και επιδεξιώτατα +περιστρέψας το ξίφος του, εκτύπησε κατά κεφαλής τον Ρώσσον. +Και τόσον θαυμάσιον και ισχυρότατον ήτο το κτύπημα, ώστε το +ξίφος, κατακόψαν την περικεφαλαίαν, εδιχοτόμησε σχεδόν την +κεφαλήν του γίγαντος, όστις κατέπεσεν αμέσως νεκρός. Τότε +δεύτερος Ρώσσος, φοβερώτατος την όψιν, ορμά κατά του +Σκληρού. Προλαμβάνει όμως ο παρά το πλευρόν του μαχόμενος +νεώτατος αδελφός του, πατρίκιος, και ορμά και αυτός +συγχρόνως κατά του Ρώσσου, όστις έσκυψεν επί του ίππου του +διά ν' αποφύγη το κτύπημα. Αλλά το βαρύ ξίφος του νέου +Σκληρού, υπό χειρός ρωμαλαίας φερόμενον, καρατομεί τον +ίππον, πεσόντα αμέσως μετά του αναβάτου. Ο Σκληρός αναπηδά, +αρπάζει αυτόν από της σιαγόνος, και τον αποσφάζει. + + + + Β + + + +ΕΠΙ ώρας διεκυμαίνετο ούτω η μάχη, ότε ο Σκληρός διέταξε να +δοθή το συμπεφωνημένον σύνθημα: «Ενηχήσαντος του ενυαλίου +(ύμνου) και παταγούντων των τυμπάνων, εν μέσω φρενιτιώδους +θορύβου, εξορμούν τα εις τα δάση, δεξιόθεν και αριστερόθεν, +κεκρυμμένα σώματα των Ελλήνων και συνεπιτίθενται κατά των +εξηντλημένων βαρβάρων. Καταπλαγέντες ούτοι, κλίνουν +περίτρομοι προς φυγήν. Μάτην οι αρχηγοί προσπαθούν να τους +συγκρατήσουν. Ο πανικός είχεν αρχίσει να τους διασαλεύη. Εν +τούτοις είς των εφίππων αρχηγών, γίγας κατά το σώμα και +διακρινόμενος από την απαστράπτουσαν πανοπλίαν του, +κατορθώνει να αναχαιτίση προς στιγμήν και να στρίψη πάλιν +προς την μάχην τινά των στιφών τούτων, δι' επικλήσεων και +υπερανθρώπου επιβολής. Τότε ο Σκληρός, βλέπων τον νέον +τούτον κίνδυνον, επιτίθεται κατά του Βαράγγου αρχηγού και +τον ανατρέπει θανασίμως τραυματίσας αυτόν διά τρομερού +κτυπήματος. Ιαχαί χαράς από μέρους των Ελλήνων υποδέχονται +το αποτέλεσμα τούτο· οι Τογγολοσκύθαι, συνταραχθέντες εξ +αυτού, τρέπονται οριστικώς εις φυγήν, τρέχουν πτερωτοί από +τον φόβον, αποσυντίθενται, κραυγάς τρόμου και απογνώσεως +αφίνοντες. Μέχρι της νυκτός κατεδιώκοντο ανά τας πεδιάδας +της Θράκης, αποσφαζόμενοι ανηλεώς. 20,000 απωλέσθησαν ούτω, +κατά τους χρονογράφους· οι λοιποί διέφυγον χάρις εις την +νύκτα. Η εξολόθρευσις αύτη θεωρείται ένας μικρός και +ασήμαντος πρόλογος εις τα κατόπιν γενόμενα περί τον Αίμον +καταπληκτικότατα και υπερηρωικά, με απωλείας εκατέρωθεν, +προκαλούσας ίλιγγον — διά της αυτοπροσώπου εκστρατείας του +Τσιμισκή, πανστρατιά, διά στρατού και στόλου. Ο Λιμπώ +γράφει: «Η εκστρατεία του Τσιμισκή υπήρξεν αξία των +μεγίστων στρατηγών της αρχαιότητος και δίδει υψηλοτάτην +ιδέαν της στρατιωτικής επιστημονικότητος και της ανδρείας +του Βασιλέως τούτου». + +Ενώ ήτον έτοιμος ο Αυτοκράτωρ να εκστρατεύση ο ίδιος επί +κεφαλής των μεγάλων στρατιών, τας οποίας μετέφερεν εκ της +Ασίας και τας παρεσκεύαζε διά την εκστρατείαν, εξερράγη εν +Ασία η τρομερά και περιβόητος επανάστασις των Φωκάδων, του +αδικηθέντος Αυτοκρατορικού οίκου. Αρχηγός της στάσεως ήτον +ο στρατηλάτης Βασιλεύς ο Φωκάς, υιός του Λέοντος Φωκά, +αδελφού του δολοφονηθέντος Αυτοκράτορος Νικηφόρου. +Ανεκηρύχθη Αυτοκράτωρ. + +Κατά των στασιαστών εστάλη ο αρχιστράτηγος Βάρδας ο +Σκληρός, αντικατασταθείς υπό του Μαγίστρου Ιωάννου του +Κουρκούα. + +Η δραματικωτάτη αύτη επανάστασις, η οποία παρ' ολίγον να +ανατρέψη την Αυτοκρατορίαν, η γιγαντομαχία του Φωκά και του +Σκληρού, και η νέα, φοβερωτέρα στάσις, μετά την +κατατρόπωσιν και σύλληψιν του πρώτου, της οποίας αρχηγός +εγένετο αυτός ούτος ο Σκληρός, συμπαρασύρας τα άριστα και +περισσότερα των στρατευμάτων και ορμών να αρπάση τον +θρόνον, μόνον εν ιδιαιτέρω βιβλίω δύναται να ιστορηθή. Αι +εκδηλώσεις του μεγίστου πάθους της φιλοδοξίας, το ψυχικόν +μεγαλείον, τα τολμήματα, η δαιμονιότης της ενεργείας, η +τραγικότης των αποτελεσμάτων ως προς τους αρχηγούς της +στάσεως κάμνουν την ιστορίαν αυτής μίαν από τας βαθύτατα +χαρακτηριστικάς και τας γραφικωτάτας της παγκοσμίου +Ιστορίας. + +Κατά το διάστημα αυτό, ολόκληρον έτος σχεδόν, οι Ρώσσοι και +οι Βούλγαροι ωργίασαν εις την Μακεδονίαν και την Θράκην. +Σφαγή και πυρ και λεηλασία ήτον η καθημερινή ενέργειά των. +Οι αγροτικοί πληθυσμοί, περίτρομοι, κατέφευγον κατά +μυριάδας εις τας ωχυρωμένας πόλεις, εσκορπίζοντο εις τα +απόκεντρα σημεία, οι αγροί έμενον ακαλλιέργητοι, όλα τα +υπάρχοντα των κατοίκων ήσαν λεία των βαρβάρων. + +Ο Κουρκούας, ή Γκουργέν, εκ του ομωνύμου μεγάλου Αρμενικού +οίκου, περιώνυμος άλλοτε στρατηλάτης, εκ των κορυφών της +στρατιωτικής αριστοκρατίας του Βυζαντίου, δεν απεδείχθη +τότε ικανός να περιορίση τους πολεμίους. Η ηλικία αφ' ενός, +έξεις κακαί αφ' ετέρου, τον έρριψαν από την αξίαν του. «Εις +ανάπαυσιν και πότους, παρά το πρέπον και φυσικόν, είχεν +εκτραπή, ως άπειρος δε και αμαθής διεχειρίσθη την αποστολήν +του», λέγει περί αυτού Λέων ο Διάκονος. + +Ο χειμών του 970-971 διήλθεν εις ετοιμασίαν. Ο πυρφόρος +στόλος ητοιμάζετο ν' αποπλεύση διά του Ευξείνου προς τα +μέρη του πολέμου. Πλείστα φορτηγά πλοία συνεκόμιζον εις το +«Χρυσούν Κέρας» τας απαιτουμένας διά την μεγάλην στρατιάν +προμηθείας σίτου, φορβής, όπλων, πολεμικών μηχανών. + +Η εξέγερσις διά τα κακουργήματα των βαρβάρων εν Θράκη και +Μακεδονία εκράτει εις έξαψιν και εις μανίαν τους λαούς της +Αυτοκρατορίας. Η 28η του Μαρτίου του 972, ημέρα Πέμπτη της +εβδομάδος των Βαΐων, ήτον η ορισθείσα διά την αναχώρησιν +του Αυτοκράτορος εκ Κων]πόλεως επί κεφαλής των +στρατευμάτων. + +Ανάστατος από πρωίας ήτον η πρωτεύουσα την ημέραν εκείνην, +την «λυτρωτήριον», διότι η αναχώρησις έμελλε να γίνη +πανηγυρικωτάτη, «ο αντιπρόσωπος του Θεού επί γης έμελλε ν' +αντιμετωπίση τους ανθρώπους του σκότους». + +Ο Βασιλεύς εξήλθε πρώτον εν τη «προόδω» των κτιρίων του +Παλατίου, κρατών διά της δεξιάς την Αυτοκρατορικήν σημαίαν, +ήτοι τον επί μακρού κοντού πλουσιώτατον Σταυρόν, εν τω +κέντρω του οποίου υπήρχε το μέγιστον τεμάχιον του Τιμίου +και Ζωοποιού Ξύλου. + +Παρηκολούθει όλη η Αυλή και οι βαθμούχοι. Μετέβαινε να +προσευχηθή, να επικαλεσθή τον Θεόν των νικών, εις την +εκκλησίαν του Σωτήρος Χριστού, του «Χαλκίτου» Σωτήρος +λεγομένην, επειδή έκειτο εις το μέρος του Ιερού Παλατίου, +το οποίον ωνομάζετο «Χαλκή». Τούτο ήτο μεγαλοπρεπέστατον +Προτεμένισμα, άνωθεν της πύλης του ανέκειτο η περίφημος +εικών του Σωτήρος, η στέγη του ήτον από επιχρυσωμένον +χαλκόν. Εις το μέσον του Προτεμενίσματος ο Τσιμισκής, άμα +ανακηρυχθείς Αυτοκράτωρ, ήρχισε να κτίζη τον τάφον του. Τον +έκαμεν «ολόχρυσον μετά χυμεύσεως», ως λέγει Λέων ο +Διάκονος, εκεί δε και ετάφη. Δι' ιερών καλλιτεχνημάτων +αμυθήτου αξίας επλούτισε τον ναόν τούτον ο Τσιμισκής, +τρέφων ιδιαιτάτην ευλάβειαν προς αυτόν, όλα τα ακίνητά του +τα διέθεσεν υπέρ αυτού. + +Εκείθεν η πομπή εβάδισε προς την Αγίαν Σοφίαν, εν μέσω +χιλιάδων λαού, κληρικών και στρατιωτών. Ο Αυτοκράτωρ έβαινε +γυμνόπους, πάλλων τον πολεμικόν σταυρόν ανά χείρας κρατών, +συνέψαλλον δε οι ιερείς, οι μοναχοί και ο λαός. Εις τον +Μέγαν Ναόν εδεήθη γονυπετής προ του Ιερού Βήματος. + +Η προσευχή του ήτον ειδικού όλως τύπου. Παρεκάλεσε τον Θεόν +να δώση αυτώ «οδηγόν άγγελον εκ δεξιών αυτού, του στρατού +αυτού προπορευόμενον, και διά της φλογίνης ρομφαίας του +δεικνύοντα αυτώ την οδόν». Κατόπιν η λαμπρά και +απειροπληθής πομπή εκίνησε διά τον ναόν των Βλαχερνών, τον +«αγιώτατον εν Κωνσταντινουπόλει», όπου εφυλάσσετο η +περιώνυμος εικών της Θεοτόκου, το παλλάδιον της Θεοφυλάκτου +Πόλεως. + +Με δυνατήν φωνήν, καθ' όλην την οδόν έψαλλεν ο Αυτοκράτωρ +τας τεταγμένας εις τοιαύτας περιστάσεις ευχάς. Η λιτανεία, +μυριάριθμος, διήρχετο από τας ανηφορικάς και χαλκοστρώτους +οδούς της Πόλεως. Συνέψαλλεν ο λαός, συνέψαλλον αι χιλιάδες +των ιερέων και των μοναχών, κύμα φωτός έρρεεν ως ποταμός +από τας λαμπάδας που εκράτουν οι πιστοί. + +Το σώμα των βαθμούχων της Αυτοκρατορίας, τα στρατιωτικά +σώματα, οι αξιωματικοί και οι στρατηγοί, οι μεγιστάνες, ο +όχλος και οι πατρίκιοι, γυναίκες και παιδία, ασκηταί και +ερημίται, εξετυλίσσοντο προς την αγιωτάτην εκκλησίαν των +Βλαχερνών, ως ένας μέγας αστείρευτος ποταμός. Τα πολύτιμα +λάβαρα, οι σταυροί, αι σημαίαι, εκυμάτιζον ως δάσος υπεράνω +των κεφαλών και τας πορείας των πιστών. + +Οι χοροί των εκκλησιών έψαλλον τας δεήσεις, μία δυνατή και +ατελεύτητος ψαλμωδική βοή «Κύριε ενίσχυσον τον λαόν σου, +νίκας δώρησον τω πιστώ Βασιλεί σου» ανήρχετο από όλας αυτάς +τας χιλιάδας των λιτανευόντων. + +Λαός επλήρου τας οδούς, τα θυρώματα, τα χείλη των τειχών, +εν χορώ ανεδίδοντο διάθερμοι προς τον Θεόν και την μεγάλην +Θεοτόκον ευχαί, ο λιβανωτός έστεφεν από όλων των σημείων +την απειρόοπτον ιεράν «Θεωρίαν». + + + + Γ + + + +ΕΠΕΚΑΛΕΙΤΟ το πλήθος τας ευλογίας του Υψίστου επί κεφαλής +του Άνακτος, ως αντιπροσώπου του Θεού επί της γης. + +Από του ναού των Βλαχερνών η πομπή ανήλθεν εις το ομώνυμον +Παλάτιον. Από του ύψους αυτού επεθεωρήθη παρά του +Αυτοκράτορος ο λαμπρότατος στόλος των πυρφόρων σκαφών, +συγκεντρωμένος ακριβώς απέναντι εν τω Κερατίω κόλπω. Το +κυριώτατον αγκυροβόλιον των «κακαβοπυρφόρων» αυτών, των +φορέων του τρομερού υγρού πυρός, ήτον εκεί· εκάλυπτον +ταύτα, παρατεταγμένα προς τον πολεμικόν απόπλουν, όλην την +επέκτασιν από του Παλατίου των Βλαχερνών μέχρι της μεγάλης +γεφύρας του Κερατίου, της οριζούσης το κατερχόμενον ρεύμα +του Βοσπόρου. + +Ετέρα λιτανεία, μεγαλοπρεπής, αναμενομένη, προκύπτει εξ +άλλου σημείου προς τα εκεί. Ιδού, φαίνεται ο Πατριάρχης. +Προπορεύεται της Αγιωτάτης κορυφής της Εκκλησίας σώμα +επιλέκτων στρατιωτών, με ολόλευκον στολήν, χρυσάς +κρατούντων λόγχας, και με χρυσάς αλύσσεις περί τον λαιμόν. + +Φάλαγξ κληρικών λαμπαδηφορούντων περιβάλλει τον Άγιον +Πατέρα, υποστηριζόμενον από δύο επισκόπους, περιβεβλημένον +αργυρούν ωμοφόριον, υπό χρυσών σταυρών διαποίκιλτον. Έτερος +επίσκοπος φέρει εν κάλπη εξ επιχρύσου αργύρου την μίτραν. + +Απαγγέλλονται αι νενομισμέναι ευχαί. Η μελωδία των ασμάτων +των εκκλησιαστικών χορών εξαπλώνει την γλυκύτητά της εις +τας ακοάς και τας ψυχάς των πιστών. + +«Εις τοιαύτας περιστάσεις πλείστοι εθνικοί στρατιώται, +εξερχόμενοι των τάξεων, εδέχοντο το άγιον βάπτισμα». + +Ο αριθμός των πλοίων της εκστρατείας αυτής δεν ορίζεται. Ο +της προηγηθείσης ναυτικής εκστρατείας εις την Κρήτην κατά +των Σαρακηνών, υπό τον Νικηφόρον, ορίζεται εις 2.000. + +Εκτός των πυρφόρων, υπήρχον και άλλα πολλά, «διήρεις και +μονήρεις νήες». + +Διατάσσει ο Τσιμισκής να μοιράσωσι χρήματα, εις τους +ναύτας, «ελάτας και παμφύλους και πεζοναύτας». Ο μέγας +δρουγγάριος Λέων, ο πρώην πρωτοβεστιάριος, ο οργανωτής και +διοικητής του στόλου, θα οδηγήση ήδη αυτόν προς το στόμιον +του Δουνάβεως, αναπλέων τον μέγαν ποταμόν, θα φράξη όλας +τας παρόδους, κλείων ούτω την επιστροφήν των Ρώσσων εις την +πατρίδα των διά ξηράς, είτε διά των ακτών του Ευξείνου. + +Περιεργοτάτη η τότε λαϊκή γεωγραφική αντίληψις διά τον +Δούναβιν ήτο. + +Εφρόνουν ότι ήτον είς των ποταμών, οι οποίοι απέρρεον από +τον Παράδεισον, ο καλούμενος Φισών. Ρέων προς ανατολάς, +εξηφανίζετο υπό την γην, έρρεεν εντός αυτής επί μέγα +διάστημα, ανεφαίνετο αίφνης κατόπιν εν ορμή προς τα Κεντικά +όρη, εκυλίετο διά της Ευρώπης, εξέρρεε διά πέντε στομάτων +εις τον Εύξεινον. + +Ο ήλιος διαχρυσώνει όλην την θαυμασίαν σκηνογραφίαν της +Κωνσταντινουπόλεως, του μαγικού αυτού συνθέματος της +φύσεως, υπερκάλλου και υπερτέχνου ελίγματος γης και +θαλάσσης, όπου οι νόμοι του Ωραίου εξαφανίζονται από την +τελειότητα της εκδηλώσεώς του. Ήλιος εαρινός, φίλημα και +θωπεία φωτός, εναρμονίζει την υγρότητα της δρόσου εις την +μακαριωτέραν αίσθησιν. + +Η θάλασσα εκτείνει τους βαθυκυάνους κυματισμούς της εις +τους κόλπους της Πόλεως, απομάσσει τα στέρνα της, την +εγγραμμίζει μέσα εις τας λεπτάς διακυκλώσεις της, +επιρρίπτει το κυανούν θάμβος της επί των διαχρύσων θόλων +των μεγάλων εκκλησιών, επί των ωχρών επάλξεων του θαυμασίου +δικτύου των φρουρίων. + +Αι ακτίνες του ηλίου διυφαίνουν την ανταύγειαν της θαλάσσης +επάνω εις το ωραιότερον σύμπλεγμα των οικιών, των μεγάρων, +των ανακτόρων, των κήπων, των καλλιστρόφων παρακτίων +αποκλίσεων της γης, αι οποίαι είνε σαπφείριναι από την +ευγενή και λεπτήν βλάστησιν. + +Μεταξύ της Σταμπούλ και των υψηλών του Πέραν λόφων, των +κλιτύων της Χρυσοπόλεως και της Χαλκηδόνος, του κόσμου των +μεγάρων, των συνοικισμών και των κήπων των δύο αντιμετώπων +ακτών του Βοσπόρου, όπου η Ασία επιπνέει επί της Ευρώπης, +εις τριάκτινον υγρόν αστέρα λικνίζεται η θάλασσα αύτη, η +οποία έμελλε να διανοίξη τον δρόμον εις τα πυρφόρα των +Ελλήνων προς τας Κιμμερίους ακτάς και τον άγριον Δούναβιν. +Κατάφορτος είνε η υγρά αύτη αγκάλη από τα έτοιμα προς +εκκίνησιν Ελληνικά πλοία. + +Τυφλούται ο οφθαλμός από την ζωηρότητα των χρωμάτων, με τα +οποία είνε βαμμένα τα πλευρά των, τα ιστία των είνε και +αυτά λαμπρότατα χρωματισμένα, «εν μυρίαις παραλλαγαίς», +χρυσοκόσμητοι αι πρώραι των, χιλιάδας αι κώπαι των, +γιγαντώδεις αι σημαίαι των, μυριόσχημα τα σήματα. + +Εις τα υπερήφανα λάβαρά των είνε ζωγραφισμέναι αι εικόνες +Παναγίας της Παρθένου, της «Οδηγητρίας», του Παντοκράτορος +Χριστού, των δοξασμένων στρατιωτικών αγίων Θεοδώρου του +Τίρωνος, Θεοδώρου του Στρατηλάτου, Γεωργίου και Δημητρίου. + +Επάνω εις τας πτέρυγας των «Χελανδίων» και των «δρομώνων» +και των «ουσιών» αποστίλβουν υπό τον ήλιον οι αλυσσιδωτοί +θώρακες και οι πελέκεις των Βαράγγων, αι από λείον μέταλλον +κυκλοειδείς ασπίδες. + +Κοσμοπολιτικόν ήτο το πλήρωμα των πολεμικών πλοίων του +Βυζαντίου, Έλληνες και τέκνα της Ανατολής και υιοί του +σκοτεινού Βορρά, ποικίλας έχουν τας αμφιέσεις. + +Υψούνται αι φωναί των «δρουγγαρίων», διατασσόντων εις +κινήσεις τα πληρώματα, αναμιγνύονται με αυτάς αι φωναί των +«Τουρμαρχών», των «Τοποτηρητών», των «Εκατοντάρχων», οι +οποίοι επιβλέπουν τας επιβιβάσεις, την τελευταίαν κίνησιν +διά την εγκατάστασιν επί των πλοίων. Πληθύς ακατίων και +σχεδίων, κυανοχρόων, ή μιλτοχρόων, διαπλέουσι μεταξύ των +πλοίων. + +Είνε αι φέρουσαι τους ευγενείς του Βυζαντίου, χρυσοπαρύφους +ή αργυροπάστους ενδυμασίας επιδεικνύοντας. Στένουν αι δύο +όχθαι του Βοσπόρου, αι επαύλεις, τα άνδηρα, όπου +επιρρίπτουν την σκιάν των τα μεγάλα δένδρα, οι υψηλοί +τετράγωνοι πύργοι, αι σειραί των κατωχυρωμένων δι' επάλξεων +τειχών, οι κήποι με την περικαλλή βλάστησιν, από το +αναμένον πλήθος. + +Από τα υπερώα του απεράντου γυναικωνίτου του Ιερού +Παλατίου, όπισθεν των υψηλών κιγκλίδων των τειχών αυτού, +αναμένουν να ιδούν την διέλευσιν αι γυναίκες των Ανακτόρων, +αι φέρουσαι την ζώνην της πατρικίας. + +«Ζωσταί πατρίκιαι», αι «σπαθάρισσαι», αι «υπάτισσαι». + +Θόρυβος μέγας βομβεί υπεράνω της εικόνος αυτής εκ του +τεραστίου συνωστισμού, αρχίζει η πολεμιστήριος μουσική να +δονή τον αέρα υπό τα κύματα συνταρακτικών ήχων — σάλπιγγες, +κρόταλα, κύμβαλα, τύμπανα — αναδίδονται πανταχόθεν οι +παιάνες, αι πάμφωνοι ανευφημίαι των «Δήμων», αι «επίσημοι +και παράδοξοι και κεκανονισμέναι». + +Η στιγμή της εκκινήσεως εγγίζει, το σύνθημα θα δοθή, +κίνησις παρατηρείται παρά τον Αυτοκράτορα, συντεταγμένοι +περί αυτόν είνε οι Συγκλητικοί, οι ύπατοι θεράποντες της +Πολιτείας, χρυσόν και μέταξαν περιβεβλημένοι, χρυσοϋφάντους +πίλους επί των κεφαλών φέροντες. + +Υψούται ουρανομήκης η τελευταία δέησις από τα πλήθη. + +Οι χοροί των εκκλησιών αναμέλπουν τον ύμνον προς την +«Οδηγήτριαν Παρθένον», την «απροσμάχητον έχουσαν το κράτος +και εις νίκας καθοδηγούσαν Μητέρα», συμψάλλουν μετ' αυτών +τ' αμέτρητα πλήθη του λαού, οι μοναχοί, οι ιερείς. + +Εις μίαν στιγμήν, εγείρεται η κορυφή της Εκκλησίας, ο +Πατριάρχης, εκτείνει την χείρα υπέρ την φαντασμαγορίαν +αυτήν, ο Αυτοκράτωρ δίδει το σύνθημα, κεραυνόηχος ανευφημία +εκ μέρους του πλήθους καλύπτει και συνταράσσει το διάστημα, +ανελίσσεται εις βραδείαν και μεγαλοπρεπή κίνησιν ο στόλος, +έκαστον του οποίου πλοίον είνε σημειωμένον με το μηχάνημα, +το εργαλείον, το φοβερώτατον υγρόν πυρ. + +Κατέλιπεν ο Βασιλεύς την πρωτεύουσαν μετά του γενικού +αρχηγείου, άγων μεθ' εαυτού τας τελευταίας μεγάλας +επικουρίας και βαίνων προς συνάντησιν του άλλου +στρατεύματός του, όπερ είχε διαχειμάσει προς νότον του +Αίμου. + +Επί ολίγας ημέρας εις Αδριανούπολιν έστησε το στρατηγείον +του. Διερχόμενος διά Ραιδεστού, εδέχθη δύο απεσταλμένους +του Σβιατοσλαύου, οίτινες ήσαν πράγματι κατάσκοποι. + +Ο Τσιμισκής ηννόησεν, αλλά ουδέν έδειξε. Παρέδωκεν όμως +αυτούς εις ανθρώπους του, όπως τοις επιδείξωσιν όλα τα κατά +το στράτευμα και την πολεμικήν ετοιμασίαν, και κατόπιν εν +ασφάλεια τους έστειλε πάλιν εις τον κύριόν των. + +Τόσον κεραυνοβόλος ήτον η προέλασις του Τσιμισκή, ώστε αι +φοβεραί «κλεισούραι» του Αίμου, μακραί και στεναί, απότομοι +και δασώδεις, φαραγγώδεις, διάκρημνοι και σχεδόν αδιέξοδοι, +δρόμοι των ορνέων μόνον και κατά του τρομερωτέρου εχθρού +ουχί διά μεγάλων δυνάμεων δυνάμεναι να φυλαχθώσι, έμενον +αφρούρητοι! + +Πόσων μεγαλωνύμων και ηρωικών στρατιών του Βυζαντίου είχον +γίνει ο άξενος τάφος αι φρικώδεις αύται διαβάσεις, και +Βασιλέων Ελλήνων ακόμη, επερχομένων κατά των ιδίων και ως +Λερναία Ύδρα ανανεουμένων αμειλίκτων τούτων εχθρών! + +Εγγύτατα του τέρματος των παρόδων τούτων και των βορείων +πλευρών του Αίμου εξετείνετο επί πεδιάδος η πρωτεύουσα των +Βουλγάρων, η Μεγάλη Περεϊκσλάβετς, ή Πραισθλαύα, η σήμερον +Πρεσλαύα, όπου ευρίσκεται η Εσκί-Σταμπούλ, ολίγον προς +νότον της Σούμλας. + + + + Δ + + + +ΠΡΟ της διαβάσεως ο Τσιμισκής, καλέσας πολεμικόν +συμβούλιον, είπε τα εξής προς τους στρατηγούς: + +«Ω συστρατιώται, ενόμιζον ότι οι εχθροί, μη διασαλευθέντες +βεβαίως κατά τας φρένας, ώστε να πιστεύσουν ότι θα τους +αφίναμεν επί πολύ να μιαίνουν τα ιερά εδάφη της +Αυτοκρατορίας και να φθείρουν τους λαούς, θα έκαμναν +αδιαβάτους διά προτειχισμάτων και φρουρήσεως τας +επικαιροτάτας και στενωτάτας ατραπούς και παρόδους του +όρους. Αλλά φαίνεται εσκέφθησαν, ότι ημείς δεν θ' +ανελαμβάνομεν τους μόχθους και τας ταλαιπωρίας του πολέμου +κατά τας αγιωτάτας ταύτας ημέρας των Παθών του Κυρίου, +αφίνοντες τας λαμπροφορίας και τας εορτάς και τας +διασκεδάσεις. + +Και διά τούτο, ως φαίνεται από όλας τας ενδείξεις και τας +πληροφορίας μας, η διάβασις είνε ελευθέρα. Ίσως και να +απεφάσισαν να ενεργήσουν επί άλλου πολεμικού σχεδίου. Ας +επωφεληθώμεν λοιπόν και ημείς της μοναδικής ταύτης +ευκαιρίας, και ας ορμήσωμεν αμέσως πέραν του Αίμου, ώστε να +προσβάλωμεν αιφνιδίως τους Βουλγαροσκύθας, πριν ή, +πληροφορηθέντες την πορείαν ημών, σπεύσωσι να μας +αποκλείσωσι. + +Πρέπει να έχετε υπ' όψιν σας, ότι είμεθα υποχρεωμένοι να +βαίνωμεν προς τελικήν εξόντωσιν των αγρίων αυτών, μη +σκεπτόμενοι ουδόλως την ζωήν μας απέναντι του ιερωτάτου +καθήκοντος προς την Πίστιν και το Γένος, μη ταλαντευόμενοι +και μη κλίνοντες ούτε στιγμήν μέχρι της πληρώσεως του όλου +έργου». + +Οι στρατηγοί εφρικίασαν εις την πρότασιν του τολμήματος +τούτου, ζωντανοί διήλθον προ της διανοίας των οι +τραγικώτατοι όλεθροι των στρατιών του Κωνσταντίνου τω 757, +του Νικηφόρου του Α' και του Σταυρακίου τω 811, εσκέφθησαν +αμέσως τας πιθανάς φοβεράς ενέδρας, των οποίων θύματα είχον +πέσει εις τα ίδια μέρη αι προαναφερθείσαι στρατιαί και +Βασιλείς του Βυζαντίου, και εις τους λόγους του +Αυτοκράτορος έμειναν πενθίμως σιωπώντες. + +Ο Τσιμισκής αντελήφθη την αποδοκιμασίαν της προτάσεώς του, +και λαβών πάλιν τον λόγον, ωμίλησε θερμότατα και +παρορμητικώτατα, έκλεισε δε την ομιλίαν του διά των εξής: + +«Γενήτε υπέρψυχοι, σκεφθήτε ότι είσθε απόγονοι ανδρών, +οίτινες πάντοτε κατετρόπωνον τους εχθρούς των, και +ακολουθήτε με τάχιστα, δι' έργων την ανδρείαν υμών +δεικνύοντες». + +Τότε κατενικήθη πας δισταγμός. Η παρέλασις ήρξατο. +Προηγείτο το σώμα των Αθανάτων, το περιλάλητον δηλαδή +εκείνο ιππικόν, το οποίον κατεδοξάσθη κατά τον πόλεμον +τούτον, η «Αυτοκρατορική φάλαγξ», η εξ ευγενών νεανιών και +εκ των ανδρειοτάτων πολεμιστών αποτελουμένη, με τους +επιχρύσους θώρακας. Μετ' αυτό έβαινεν ο Βασιλεύς. + +Ο παρακολουθών στρατιωτικός χρονογράφος λέγει εις το +σημείον αυτό: + +«Έβαινεν υπό του λαμπροτάτου επιτελείου του συνοδευόμενος. +Εφόρει θαυμασίαν πανοπλίαν, από κεφαλής μέχρι ποδών +περιβάλλουσαν αυτόν, και θυμοειδεστάτου και ακαθέκτου +επέβαινεν ίππου. Μακρότατον εκράτει δόρυ. Εφωτοβόλει υπό +τον ήλιον του Αίμου ως ο Άγιος Γεώργιος». + +Το κύριον στρατιωτικόν σώμα ήρχετο ιδιαιτέρως κατόπιν υπό +τον «πρόεδρον» Βασίλειον. Η υπό τον Βασιλέα εμπροσθοφυλακή +απετελείτο, εκτός των Αθανάτων, από 15,000 πεζούς και +13,000 ιππείς. + +Σπεύσας ταχύτατος, διήλθε μετ' αυτής τας κλεισούρας του +Αίμου ακωλύτως, εισήλθεν εις την Βουλγαρίαν, και την 3ην +Απριλίου ευρέθη προ της Πραισθλαύας, προς μεγάλην έκπληξιν +των Ρώσσων. Ο Σβιατοσλαύος με την περισσοτέραν δύναμίν του +ευρίσκετο εις Δορύστολον, την σήμερον Σιλίστριαν. Η φρουρά +της πόλεως διετέλει υπό τον Σφέγγελον, επιφανέστατον Ρώσσον +ηγεμόνα, εντός δε αυτής ευρίσκετο ο βασιλεύς των Βουλγάρων +Βόρις, μετά της οικογενείας του και ο προδότης Καλοκύρης. +8.500 άνδρας εστοίχισεν εις την φρουράν η έξοδός της προς +απόκρουσιν των πολιορκητών. + +Την επιούσαν έφθασε και το σώμα του Βασιλείου με τας +πολιορκητικάς μηχανάς, επεχειρήθη η εξ εφόδου άλωσις της +πόλεως, ήτις επετεύχθη μετά λυσσώδη μάχην, ο Βόρις +συνελήφθη, τυχών ηγεμονικών περιποιήσεων, η φθορά των +Βουλγαρορρώσσων ήτο μεγάλη. + +Οι τελευταίοι καταφυγόντες εις το μέγα και πολυδαίδαλον +φρουριακόν Ανάκτορον, 7.000 περίπου, εξωντώθησαν και αυτοί, +εμπρησθέντος του Ανακτόρου. + +Εις αυτό εφυλάσσοντο πολυτιμότατοι θησαυροί των Βουλγάρων, +εξ αρπαγών κυρίως από Ελληνικάς χώρας. + +Σπεύδει ο Τσιμισκής προς το Δορύστολον. + +Εις 60.000 άνδρας συνεποσούτο η υπό τον Σβιατοσλαύον +φρουρά. Εις την πρώτην προ της πόλεως μάχην, ούτος ηττήθη. +Εν τούτοις επί μήνα και πλέον αντέστη. + +Ο Βυζαντινός στόλος εφύλαττε τον ποταμόν, ώστε δεν ηδύναντο +οι πολιορκούμενοι να εκφύγωσι διά των πλοίων των. Κατά την +τελευταίαν εκ παρατάξεως μάχην προ των τειχών, ο Βασίλειος, +σωματοφύλαξ Ανεμάς, υιός του τελευταίου Εμίρου της Κρήτης +Απδούλ Αζίζ, όστις είχε φονεύσει εις προηγουμένας προ της +πόλεως συμπλοκάς τον γενναιότατον Ίκμορα, τον πρώτον μετά +τον Σβιατοσλαύον Ρώσσον ηγεμόνα, επλήγωσε βαρέως τον +Σβιατοσλαύον. Κυκλωθείς και αυτός εφονεύθη. Εις +προηγουμένην συμπλοκήν εφονεύθη και ο Ιωάννης Κουρκούας, +πολεμήσας ανδρειότατα. Κατά την μάχην ταύτην οι εχθροί +απώλεσαν 15.000 άνδρας, οι Έλληνες 850. + +Απελπισθείς ο Σβιατοσλάβος, προήλθεν εις συμβιβασμόν, +συνηντήθη με τον Βασιλέα, απήλθε μετά των μετ' αυτού, αφού +απέδωκε τους αιχμαλώτους, αλλά εις την αντίθετον όχθην +Πετσενέγοι, ενεδρεύοντες, κατέσφαξαν και αυτόν και τους +πλείστους των ανδρών του. + +Θεοδωρούπολιν ωνόμασεν, από του αγίου Θεοδώρου, ο Βασιλεύς +το Δορύστολον, όπως την Πραισθλαύαν Ιωαννούπολιν. Τέσσαρας +μήνας μετά την εκστρατείαν ο Τσιμισκής επανήρχετο +θριαμβευτής εις την πρωτεύουσαν. + +Χρυσοκόλλητον λευκοπώλον άρμα ανέμενε τον Βασιλέα, και +μυριάδες λαού, προ των τειχών. + +Στέφανοι και σκήπτρα εκ χρυσού και λίθων πολυτελών +προσεφέρθησαν εις αυτόν. + +Δεν ηθέλησε να επιβή του άρματος, έθηκεν επί αυτού τα +πολυτιμότατα των λαφύρων, και επί του εν αυτώ χρυσηλάτου +θρόνου την εικόνα της Θεομήτορος, ενηγκαλισμένης τον +Θεάνθρωπον Λόγον, ην εκ Βουλγαρίας εκόμισε. + +Παρηκολούθησε την πομπήν έφιππος, με διάδημα εις την +κεφαλήν. + +Εις τον Ναόν της Αγίας του Θεού Σοφίας, όπου κατέληξεν η +πομπή, ηυχαρίστησε τον Ύψιστον, και επί της Αγίας Τραπέζης +κατέθηκε το λαμπρότατον και πολυτιμότατον βουλγαρικόν +στέμμα, λάφυρον. + +Πείσας τον Βόριν να καταθέση τα παράσημα της βασιλείας, +ήτοι την περιπόρφυρον και διά χρυσού και μαργαριτών +κατάστικτον τιάραν, την αλουργόν εσθήτα, τον ανεκήρυξε +μάγιστρον. + +Η Βουλγαρία εγένετο βυζαντινή επαρχία. + + * + * * + +Απεφάσισεν έπειτα ο Ιωάννης να αναλάβη μέγαν αγώνα κατά των +Μωαμεθανών, ίνα ανακτήση την Συρίαν μετά της Φοινίκης και +Ιουδαίας, την Βαβυλωνίαν, την Μεσοποταμίαν και την καθαυτό +μεγάλην Αρμενίαν, δημιουργών ούτω σύνορα εις το κράτος τον +Άραξον, το Κάσσιον όρος, τον Τίγριν, την έρημον της Συρίας +και τον Σουεσσικόν ισθμόν. + +Πρώτον κατετροπώθησαν οι Μωαμεθανοί περί την Έδεσσαν, εις +την Μεσοποταμίαν και εις την μεγάλην Αρμενίαν. + +Έντρομοι οι Μωαμεθανικοί στρατοί έφευγον προς την Βαγδάτην. +Αλλά ο Εμίρης Αβού Ταγλάβ κατώρθωσε να επανορθώση τας +συνεπείας των ηττών τούτων. + +Το επόμενον έτος 974 ο Τσιμισκής ανεδείχθη νικητής εις όλας +τας μάχας, και έβαινε προς το Βαγδάτιον, ότε ο Καλίφης +αυτού επρότεινε συνδιαλλαγήν, αντί ετησίου φόρου, +πλουσιωτάτων δώρων και χρηματικού ποσού μεγάλου. + +Επανήλθεν εις την πρωτεύουσαν ο Βασιλεύς, τελέσας +«θρίαμβον» και επιδείξας τα πλουσιώτατα εξ Ασίας λάφυρα. + +Το επόμενον έτος, επειδή οι Μωαμεθανοί παρεβίασαν τας +συνθήκας και κατέλαβον πάλιν όλας τας μεταξύ Ευφράτου και +Τίγρεως χώρας, ο Βασιλεύς εξεστράτευσεν εκ νέου κατ' αυτών, +εισήλθεν εις την Συρίαν, εκυρίευσε την Ιεράπολιν, την +Απάμειαν, την Έμυσον, την Ηλιούπολιν. Ώρμησε προς την +Δαμασκόν, εδέχθη υποταγήν του Εμίρου της πόλεως, διήλθε το +Λιβανόν όρος, εκυρίευσεν εξ εφόδου οχυρώτατον φρούριον, επί +υψηλής και αποτομωτάτης κορυφής αυτού ευρισκόμενον, κατέβη +εις την Φοινίκην, κατέλαβε την Βηρυτόν. + +Επανερχόμενος, διήλθε δια του Αναβάρζου και διά του +Ποδανδού και άλλων ευφόρων χωρών, αίτινες ήσαν ιδιοκτησία +του παρακοιμωμένου Βασιλείου. + +Ηγανάκτησεν ο Βασιλεύς εκ της τοιαύτης αποκαλύψεως, και +εξεφράσθη δριμύτατα. + +Ο Βασίλειος, φοβηθείς απώλειαν και του μεγίστου αυτού +αξιώματος, εβουλεύθη κακόν κατά του Ιωάννου. + +Και διά τούτο, ότε ούτος έφθασεν εις την παρά το όρος +Ολυμπού έπαυλιν του εκ των μάλλον εξεχόντων μεγιστάνων του +Βασιλείου πατρικίου και σεβαστοφόρου Ρωμανού, δι' ενός των +ευνούχων υπηρετών, εδηλητηρίασε τον Βασιλέα ο +παρακοιμώμενος διά δηλητηρίου, εξαντλούντος βραδέως τον +οργανισμόν. + +Τω όντι, μετά τινας μήνας, ο Τσιμιτσής είχεν απομείνει +σκιά. + +Απέθανε την 10ην Ιανουαρίου του 976 ετών 51. + +Χαρακτήρ εξαιρετικός, λαμπροτάτων ψυχικών και ηθικών +αρετών, σκιασθεισών μόνον από την νύκτα του εγκλήματός του +κατά του Νικηφόρου, περιφημότατος πολεμιστής και +στρατηλάτης μεγαλοφυής, έμπλεως από τον θρησκευτικόν +ιδεολογισμόν του Μεσαιωνικού Ελληνικού Κράτους, αποτελεί, +μετά του Νικηφόρου του Φωκά και του Βασιλείου του +Βουλγαροκτόνου, ένα εκ των περιφανεστάτων και εξοχωτάτων +Ηγετών της Ελληνοβυζαντινής Αυτοκρατορίας. + + + + ΤΕΛΟΣ + + + + +ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΑΙ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΥΨΕΛΗΣ + +ΟΔΟΣ ΕΔΟΥΑΡΔΟΥ ΛΩ 11α + +ΕΞΕΔΟΘΗΣΑΝ ΕΙΣ Β'. ΕΚΔΟΣΙΝ + +Αρ. 1. ΥΒΕΤ (κ. λ. π.) του Γκυ-ντε-Μωππασάν Δρ. 3. — + » 3. ΚΟΥΡΑΣΜΕΝΈΣ ΨΥΧΕΣ του Λ. Μαρκέλλου » 2.50 + » 4. Η ΑΝΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ του Δρος Βιλζ » 1.25 + » 14. ΜΥΡΙΑΜ ΚΑΙ ΙΗΣΟΥΣ του Ζακ Καντέλ » 3. — + +ΕΞΕΔΟΘΗΣΑΝ ΕΙΣ Α'. ΕΚΔΟΣΙΝ + +Αρ. 20. Η ΑΡΑΧΝΗ του Ευστρ. Ευστρατιάδου » 3. — + » 21. ΣΤΟ ΣΚΟΤΑΔΙ του Β. Ηλιοπούλου (Lux) » 2.50 + » 22. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΟΠΟIIΑ του Χ. Παπαντωνίου » 2. — + » 23. Ο ΑΓΩΝ ΔΙΑ ΤΟ ΔΙΚΑΙΟΝ του Γέριγκ » 3. — + » 24. Ο ΝΑΝΤΑΣ του Αιμιλίου Ζολά » 2. — + » 25. ΜΑΡΣΚΑ του Σούμπιν » 3.50 + » 26. Η ΤΡΟΜΕΡΗ ΕΚΔΙΚΗΣΙΣ του Γκόγκολ » 2.50 + » 27. ΡΩΜΑΝΤΙΚΕΣ ΚΑΡΔΙΕΣ της Grazia Delleda » 2. — + » 28. ΤΑ ΘΑΛΑΣΣΙΝΑ του Κου ΣΑΜΠΡ Αιμ. Ζολά » 2. — + » 29. ΤΟ ΑΣΠΡΟ ΠΑΓΩΝΙ του Ερρίκου Μπορντώ » 2.50 + » 30. 1) Ο ΘΑΝΑΤΟΣ ΤΟΥ ΙΒΑΝ ΙΛΙΤΣ — 2) Ο + ΠΑΤΕΡ ΣΕΡΓΙΟΣ του Λέοντος Τολστόη » 4. — + » 31. 1) ΥΒΕΤ 2) ΤΟ ΛΙΜΑΝΙ του Γκυ ντε + Μωππασάν » 3. — + » 32. ΠΡΩΤΟΦΑΝΗΣ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ υπό Έδγαρ Πόε » 2. — + » 33. ΟΙ ΠΟΝΕΜΕΝΟΙ του Μπγιεστέρν Μπγιόρσον » 5. — + +ΕΚΤΑΚΤΟΙ ΕΚΔΟΣΕΙΣ + +ΟΙ ΑΘΛΙΟΙ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ του Κονδυλάκη + (Διαβάτου) Δρ. 5. — +ΣΕΛΙΔΕΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ του Δ. Λαμπίκη » 4. — + + + + ***** + + +1) Διάταξιν. + +2) Ο κατόπιν Βουλγαροκτόνος. + +3) Βουλγαρίαν. + +4) Φυσικόν εξάρτημα, παράρτημα, παρέκτασις. + +5) Ο Ιγώρ, ηγεμών του Κιέβου, δις επήλθε κατά της +Κων)πόλεως, με πολυπληθέστατον στόλον, αλλά κατεστράφη διά +του υγρού πυρός. + + + + + + + + +End of the Project Gutenberg EBook of Greek Epic / Lucifer (Ioannis +Tsimiskis), by Charilaos Papantoniou + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK GREEK EPIC / LUCIFER *** + +***** This file should be named 39600-0.txt or 39600-0.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + http://www.gutenberg.org/3/9/6/0/39600/ + +Produced by Sophia Canoni + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License available with this file or online at + www.gutenberg.org/license. + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS', WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTABILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation information page at www.gutenberg.org + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at 809 +North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887. Email +contact links and up to date contact information can be found at the +Foundation's web site and official page at www.gutenberg.org/contact + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit www.gutenberg.org/donate + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including checks, online payments and credit card donations. +To donate, please visit: www.gutenberg.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For forty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. diff --git a/39600-0.zip b/39600-0.zip Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..b08654f --- /dev/null +++ b/39600-0.zip diff --git a/39600-h.zip b/39600-h.zip Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..6f5b32c --- /dev/null +++ b/39600-h.zip diff --git a/39600-h/39600-h.htm b/39600-h/39600-h.htm new file mode 100644 index 0000000..69738fe --- /dev/null +++ b/39600-h/39600-h.htm @@ -0,0 +1,2682 @@ +<?xml version="1.0"?> +<!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-transitional.dtd"> +<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml"> +<head> +<meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=utf-8" /> +<meta name="keywords" + content="Πλάτων, Πολιτεία, Ι. Ν. Γρυπάρης, Φιλοσοφία" /> + +<title>Τσιμισκής</title> + +<style type="text/css"> + +h1 { font-size: 185%; font-weight: bold; } +h2 { font-size: 150%; font-weight: bold; } +h3 { font-size: 120%; font-weight: bold; } +h4 { font-size: 105%; font-weight: bold; } +h5 { font-size: 90%; font-weight: bold; } +h6 { font-size: 80%; font-weight: bold; } + +body { +font-family: verdana, geneva, arial, helvetica, sans-serif; +line-height: 20px; +margin-left: 5%; +margin-right: 5%; +} + +p{ + text-align: justify; + margin-top: 1em; + margin-bottom: 1em; +} + +hr{ + width: 55%; +} + +.poem { + FONT-SIZE: 95%; margin-left: 30%; +} +</style> + +</head> +<body> + + +<pre> + +The Project Gutenberg EBook of Greek Epic / Lucifer (Ioannis Tsimiskis), by +Charilaos Papantoniou + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: Greek Epic / Lucifer (Ioannis Tsimiskis) + +Author: Charilaos Papantoniou + +Release Date: May 3, 2012 [EBook #39600] + +Language: Greek + +Character set encoding: UTF-8 + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK GREEK EPIC / LUCIFER *** + + + + +Produced by Sophia Canoni + + + + + +</pre> + + +<p>Note: The tonic system has been changed from polytonic to monotonic, the +spelling of the book has not been changed otherwise. Footnotes have been +transferred at the end of the book. // + +Σημείωση: Το τονικό σύστημα έχει αλλάξει από πολυτονικό σε μονοτονικό. Κατά τα +άλλα +έχει διατηρηθεί η ορθογραφία του βιβλίου. Οι υποσημειώσεις των σελίδων έχουν +μεταφερθεί στο τέλος του βιβλίου.</p> + +<p style='text-align:center;'><br /><img src ="images/cover.jpg" width="425" +height="599" +alt="Εξώφυλλο" border="2" /><br /><br /> +<img src ="images/1stpage.jpg" width="425" height="599" +alt="Πρώτη σελίδα" /><br /><br /><br /></p> + +<hr></hr> +<p style="margin-top: 6em"> +<u> +ΕΡΓΑ ΕΚΛΕΚΤΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ</u></p> + +<h4 style="text-align: center; margin-top: 6em">Χ. ΠΑΠΑΝΤΩΝΙΟΥ</h4> + +<h1 style="text-align: center; margin-top: 3em">ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΟΠΟΙΙΑ</h1> + +<h4 style="text-align: right; margin-top: 13em">Ε Κ Δ Ο Σ I Σ<br /> +ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΥΨΕΛΗΣ<br /><br /> +ΔΡ. 5.60</h4> +<p><br /><br />Αρ. 22<br /></p> + +<hr></hr> + + +<h4 style="text-align: center; margin-top: 5em"><u>ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΗ +ΚΥΨΕΛΗ</u></h4> + +<h4 style="text-align: center; margin-top: 3em">ΧΑΡΙΛΑΟΥ ΠΑΠΑΝΤΩΝΙΟΥ</h4> + +<h1 style="text-align: center; margin-top: 3em">ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΟΠΟΙΙΑ</h1> + +<h2 style="text-align: center; margin-top: 3em">Ο „ΕΩΣΦΟΡΟΣ"</h2> + +<h3 style="text-align: center; margin-top: 1em">[ΙΩΑΝΝΗΣ ΤΣΙΜΙΣΚΗΣ]</h3> + +<h5 style="text-align: center; margin-top: 12em">ΕΝ ΑΘΗΝΑΙΣ<br /><br /> +ΓΡΑΦΕΙΑ & ΠΡΑΤΗΡΙΑ: 9 — ΟΔΟΣ ΕΔΟΥΑΡΔΟΥ ΛΩ — 9<br /> +1917</h5> +<hr></hr> +<p style='font-size: small;margin-top: 7em'> +<br /> +Τυπογραφείον Ε. Κρανιωτάκη. Αρσάκη 2 — Αθήναι</p> + +<h2 style="text-align: center; margin-top: 3em">„ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΟΠΟΙΙΑ"</h2> + +<p> +Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΟΠΟΙΙΑ του δημοσιογράφου και φιλολόγου κ. Χαριλάου +Παπαντωνίου δύναται από μιας απόψεως να επικληθή το θαυμασιώτατον, ως και +το Εθνικώτατον των Ελληνικών έργων. Υπό τον τίτλον αυτόν διαγράφεται +συγγραφική εργασία λογοτεχνικού κάλλους και μεγαλειώδους Ιστοριολογικής +συνθέσεως. Εις τα διάφορα τμήματα και μέρη της Ε. Ε. αναλύεται και ζωγραφείται +ο Ελληνικός Κόσμος, εις όλας τας ωραίας, υψηλάς και υπερτάτας γραμμάς και +απόψεις του· εις την μυχίαν αυτού εσωτερικότητα, εις ό,τι υπερανθρωπικόν και +προτυπώδες εκ της δημιουργίας αυτού προβάλλει επί της Ιστορικής σκηνής — εις +κάλλος και εις ιδέαν, εις πνευματικότητα και εις ήθος, εις έργα και κατορθώματα, +εις δραματικότητα και τραγωδίαν. Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΟΠΟΙΪΑ είναι μεγαλότεχνος και +αρμονικωτάτη εικών ιστορικής κινήσεως και ιστορικού δεδομένου, βαθεία +ψυχογραφική και ηθογραφική συγγραφική σύνθεσις — διά μέσου όλων των +μορφών, των τόνων και των μαγγανευμάτων της τέχνης τον λόγου. Εν ταυτώ δε και +πιστοτάτη, όσον και πλήρης, ιστοριογραφική απόδοσις του θέματος, το όποιον +ανέλαβε να εμφανίση εις ουσιαστικήν ανάλυσιν και εις εντατικήν εικόνα. Ο τόμος +ούτος ανήκει εις τον κύκλον αυτής, τον αναφερόμενον εις το πολυθρύλητον και +τραγικόν Βυζάντιον, εις τον Μεσαιωνικόν Ελληνισμόν, όστις είναι εν τω Ιστορικώ +Δράματι η πραγματοποίησις αυτής της Υπερανθρωπικής Ιδέας, εις δε την +εσωτερικότητα και την Κοινωνικότητα αυτού — ως Ψυχισμός και ως εκδήλωσις +Ζωής — υπερτάτη έντασις, θαύμα, γοητεία και θρύλος.</p> + +<p>Περί της αξίας του έργου θα ομιλήση εις την συνείδησιν των αναγνωστών ο +πρώτος εκδιδόμενος τόμος ούτος, εις τον οποίον, υπό το όνομα του +<b>Εωσφόρου</b>, κρύπτεται ένα από τα πλέον καταπληκτικά και υπερανθρώπεια +πρόσωπα του Μεσαιωνικού Ελληνισμού, ο Ιωάννης Τσιμισκής. Ότε πρό τινων ετών +μέρος της τριλογίας αυτής εδημοσιεύθη διά της Αθηναϊκής εφημερίδος «Πατρίς», +ένεκα Εθνικού λόγου, εχούσης τότε μεγίστην διάδοσιν, η εκ της αποκαλυπτικής +αυτής ιστορικής σελίδος ολική εντύπωσις των αναγνωστών — εντύπωσις όχι μόνον +εκ του εθνικού περιεχομένου, αλλά και εκ της λογοτεχνικής μορφής και εκ της +ιστοριογραφικής συνθέσεως του έργου — υπήρξε τοιαύτη, ώστε η μεν +δημοσιεύσασα αυτό εφημερίς να λάβη απειρίαν εμπλέων θαυμασμού υπέρ αυτού +επιστολών, και, εκ των εσχατιών έτι της γης, όπου Έλλην, ο δε «Χρόνος» των +Παρισίων, η «Τριμπούνα» της Ρώμης και άλλα ευρωπαϊκά φύλλα να δημοσιεύσωσι +σοβαροτάτας κριτικάς και αναλύσεις αυτού παρ' ειδημόνων, παρουσιασάντων +αυτό ως <b>μεγάλην ιστοριογραφικήν επιτυχίαν και ιστοριολογικώς βαθύτατον, +αλλά και ως έργον υψηλής εμπνεύσεως, παρθένου λογοτεχνικού κάλλους, ύλης και +συνθέσεως εμφανιζούσης αυτό ως προϊόν της πλέον δημιουργικής και ταραχώδους +φανταστικότητος, υπό την οποίαν η πραγματικότης. πλήρης και τηρουμένη +αμείωτος, πρισματίζεται εις καθαράν ποιητικότητα, εις καλλιτεχνικόν διάγραμμα +και εις καλλιτεχνικάς όψεις θαυμαστάς . . . .</b></p> + +<p>Η εργασία του κ. Παπαντωνίου έχει γίνει κατά τρόπον τοιούτον, ώστε έκαστον +εκ των μερών του έργου του, ασχέτως προς την ανάγκην της χρονολογικής +συναφείας και συσχετίσεως, να δύναται να παρουσιάζεται ως τι εντελώς +αυτοτελές, να δύναται να παρακολουθήται ως ιδιαιτέρα και αυτόνομος ιστορική +σελίς — όλα δε, αφ' ετέρου, τα μέρη της μεγίστης ιστοριολογικής αυτής συγγραφής +να έχωσι πλήρη συνάφειαν και συνοχήν προς άλληλα, δυνάμενα ούτω, διά της +απλής εξωτερικής συσχετίσεώς των και συμπαραθέσεως, να συγκροτήσωσιν +αμέσως τον όλον κύκλον αυτής. Τοιαύτης ούσης της <b>Ελληνικής Εποποιίας</b> +κατά το περιεχόμενον και την μορφήν, ελπίζομεν ότι οι συνδρομηταί και +αναγνώσται της «<b>Φιλολογικής Κυψέλης</b>» διά της ιδιαιτέρας υποστηρίξεως +του τόμου αυτού θα ενισχύσωσι την διάθεσιν αυτής, όπως αναλάβη την +παρουσίασιν του όλου έργου προ του Ελληνικού κοινού, έργου μεγάλου εθνικού +περιεχομένου, το οποίον ως μεγαλοπρεπεστάτη συγγραφική σκηνογραφία +περιλαμβάνει εις την εξέλιξιν και την σύνθεσιν αυτού την ελληνικήν ψυχήν, το +ελληνικόν ιδεώδες και την ελληνικήν εμφάνισιν εν τη παγκοσμίω Ιστορία.</p> + +<p style='text-align:right;'>1917</p> + +<p style='text-align:center;'>*<br /> +* *</p> + +<h2 style="text-align: center; margin-top: 3em">Α'.<br /><br /> + +ΜΙΑ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΗ ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΕΙΣ ΤΗΝ ΣΚΗΝΗΝ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ</h2> + +<p><br /><br /><b>ΝΙΚΗΦΟΡΟΣ Ο ΦΩΚΑΣ, ο μέγιστος Αυτοκράτωρ, ο «Διγενής +Ακρίτας» των μεσαιωνικών θρύλων και ασμάτων, ο αλετήρ των Σαρακηνών και +Σωτήρ της Κρήτης» — ΙΩΑΝΝΗΣ ΤΣΙΜΙΣΚΗΣ, ο «Κεραυνός», ο «Εωσφόρος», ο +περικαλλής και υπερφυής, ο πανένδοξος Στρατηλάτης, ο κατασυντρίψας εις τον +Αίμον τους Σλαύους, ο (μέγας) Ιππότης τον Σταυρού και της Πίστεως, ο Έλλην +Αλκιβιάδης και Μάκβεθ, ο θέσας επί της κεφαλής του αιματοστάλακτον +στέμμα.</b></p> + +<h3 style="text-align: center; margin-top: 3em">I</h3> + +<p> +<br /> +<b>ΝΙΚΗΦΟΡΟΣ Ο ΦΩΚΑΣ</b>, εκ των μεγίστων στρατηγών του Βυζαντίου, +«Μάγιστρος» και «Μέγας Δομέστικος των Σχολών της Ανατολής», ήτοι +αρχιστράτηγος του εν Ασία Αυτοκρατορικού στρατού, ο νικητής του Σεΐφ Εδδωλάχ, +του περιωνύμου Εμίρου του Χαλεπίου, των Σαρακηνών ηγεμόνων της Μοσούλης, +της Ταρσού και της Τριπόλεως· ο «αήττητος πρωταθλητής της Εθνικής αμύνης κατά +του επαράτου και φοβερού Σαρακηνού»· ο δημοτικώτατος εις τα πλήθη της +Βασιλευούσης, ο του αρχαίου αρχοντικού της Καππαδοκίας οίκου των Φωκάδων +γόνος· ο «δεινός αγορεύειν προς τα στρατεύματα», ο βαθύτατα ευσεβής, ο +βιαιοπαθέστατος ανήρ, ο απλούς και αρχαϊκός, ο δικαιοκρίτης, ο τα ήθη +αυστηρότατος, εντείνων την ακρότητα της εν αρετή ασκήσεως μέχρι του πλέον +υπερβατικού ασκητισμού· ο χαλινόνων τα μεγάλα πάθη του διά της τρομερωτέρας +θελήσεως, αλλά συντριβείς προ του έρωτος και της φιλοδοξίας, ως ύελος επί +σιδήρου. Ο «σιδηρόσωμος», ο «ελευθερωτής και ανακτητής» της Κρήτης. Ο «τρις +εις την Βασιλεύουσαν θριαμβικώς εισελθών». Ο αντιμετωπίσας Ρώσους και +Βουλγάρους. Ο Φωκάς ο «επιφανέστατος και πανευσεβέστατος», ο +μεταρρυθμιστής της Εκκλησίας με τον περίφημον πρόλογόν του εις την σχετικήν +«Νεαράν» +(<span style='font-size: small;'><a href='#fn1' id='ref1'>1</a></span>) + — έγεινεν Αυτοκράτωρ ως εξής, με δύο λέξεις:</p> + +<p>Επιστρέφων εις Κων)πολιν μετά νικηφόρον εκστρατείαν εις την Ασίαν, έμαθε +καθ' οδόν, ότι απέθανεν ο Αυτοκράτωρ Ρωμανός και ανηγορεύθησαν από την +Σύγκλητον και τον Πατριάρχην οι ανήλικοι αυτού υιοί Βασίλειος +(<span style='font-size: small;'><a href='#fn2' id='ref2'>2</a></span>) + και Κωνσταντίνος, ανατεθείσης της αρχής εις την μητέρα των Θεοφανώ. Τότε +εσκέφθη τον Θρόνον . . . . Εισήλθε «θριαμβικώς» εις την Κων)πολιν, ως στρατηγός +μέγας νικητής εν Ασία. Ο πρωθυπουργός Ιωσήφ Βρίγγας ήρχισε να χάνη το έδαφος +παρά τη Βασιλίσση Μητρί και βασιλευούση Θεοφανώ, τη «δαιμονικής χάριτος και +ψυχής», της οποίας η γοητεία δεν εγνώριζεν ήτταν και το κάλλος αντηνάκλα όλας +τας ακτίνας της αμαρτίας και ανέμιζε την θέρμην της τρυφής της νεαρωτάτης και +ανδροψύχου, νέας Ελένης και Κλυταιμνήστρας . . . .</p> + +<p>. . . . . Ως «αυτοκράτωρ στρατηγός της Ασίας», αφού κινδύνευσεν εν Κων)πόλει +από τον φθόνον του Ιωσήφ Βρίγγα, «ανευφημήθη Βασιλεύς εν Καισαρεία από όλα +τα τάγματα», βοηθηθείς εις την επανάστασιν από τους αρχηγούς του στρατού του, +μεταξύ των οποίων πρώτος ο Τσιμισκής. Προτού ο υψηλός ιπποτισμός του +Τσιμισκή κρημνισθή προ των θελγήτρων της Θεοφανούς, εξεδηλώθη την +περίστασιν εκείνην υπέροχος. Ο Βρίγγας του επρότεινε καθαρά δι' απεσταλμένων +εις την Ασίαν την εξόντωσιν του Νικηφόρου και, εις αντάλλαγμα, την βοήθειαν διά +να ανέλθη εις το ανώτατον στρατιωτικόν αξίωμα της αυτοκρατορίας. Ο Τσιμισκής +έσχισε τας επιστολάς και απήντησε διά της εξωθήσεως του Νικηφόρου εις +επανάστασιν διά το Στέμμα, «χάριν της Πατρίδος και της Δικαιοσύνης», ως είπε . . . +. Στάσις τριήμερος εξερράγη εν Κων)πόλει. Ο Βρίγγας ουδέν κατώρθωσε να +συγκρατήση· κατέφυγεν ικέτης εις την Αγίαν Σοφίαν . . . . Ο Νικηφόρος εισήλθεν εν +θριάμβω εις την Βασιλεύουσαν. «Καλώς ήλθες — εκραύγαζον οι «δήμοι» και +εβόων οι λαοί — καλώς ήλθες, ανδρειότατε νικητά, αεισέβαστε, Θεόστεπτε, +λάμπων την υφήλιον πάσαν . . . .» Εστέφθη μεγαλοπρεπέστατα εις την Αγίαν +Σοφίαν, διώρισε τον Τσιμισκήν «Μάγιστρον και Δομέστικον της Ανατολής», +ενυμφεύθη την Θεοφανώ, την «άπιστον και τρομεράν και σατανικού θελγήτρου +γυναίκα», κατεπυρπολήθη από τον έρωτα προς αυτήν. Διά κοσμημάτων αμυθήτων +εκάλυψεν αυτήν, διά πλουσιωτάτων κτημάτων επροίκισεν. Εξησφάλισε την +διαδοχήν εις τα τέκνα του Ρωμανού, η Μακεδονική δυναστεία ενισχύθη εις τον +θρόνον διά της συνδέσεως αυτής με τον οίκον των Φωκάδων . . . . Παρήλθε χρόνος +. . . . Φήμαι μυστηριωδώς διεδίδοντο από της ημέρας της εκ Συρίας επιστροφής του +περί συνωμοσιών και επιβουλών εναντίον του. Κατά την εορτήν των Αγίων +Ασωμάτων άγνωστος μοναχός, εγχειρήσας τολμηρώς επιστόλιον προς τον Βασιλέα +χωρίς να είπη τίποτε, εξηφανίσθη. Το επιστόλιον έλεγεν: «Εις εμέ τον σκώληκα +απεκαλύφθη παρά της Προνοίας, Βασιλεύ, ότι θα μεταστής των τήδε μετά τον +παρελθόντα Σεπτέμβριον τρίτω μηνί» . . . . Η νεαρά και εμπαθής Θεοφανώ ήρχισε +να αποστρέφη απ' αυτού το πρόσωπον. Ο λαός εγόγγυζεν ένεκα των μεγάλων +πολεμικών δαπανών, των συνεχών στρατεύσεων, οι στρατηγοί εφρύαττον από +φθόνον. Ο κοινωνικώτατος και γόης Τσιμισκής, το είδωλον του στρατού και του +λαού, ο «κύριος της Αυλής», εβασίλευεν ήδη εν τη καρδία της Θεοφανούς. Η φήμη +ότι αυτή είχε δηλητηριάσει τον 23 ετών αποθανόντα σύζυγόν της Βασιλέα Ρωμανόν +είχε πνιγή, έμενεν ανεξερεύνητος.</p> + +<p>Ο Τσιμισκής, ο «αιμύλος», δεν ηδύνατο πλέον να ανεχθή τον Νικηφόρον, όστις +τον μετεχειρίζετο απαράλλακτα όπως και τους άλλους Υπάρχους. Εν τούτοις εις +αυτόν ώφειλε κατά μέγα μέρος τον θρόνον . . . . </p> + +<p>Ο Βασιλεύς γίνεται ανήσυχος, μέσα εις την δολίαν και ύποπτον ατμοσφαίραν. Η +μελαγχολία τον κατατρώγει. Εντείνει την άσκησιν της αυστηροτάτης εγκρατείας και +σκληραγωγίας εις το υπέρτατον σημείον. Θραύσματα κεράμων είνε το στρώμα της +κλίνης του, οι πένθιμοι Ψαλμοί του Δαυίδ ο νυκτερινός σύντροφός του, ο γόος του +Προφήτου αντηχεί την νύκτα εις τον Βασιλικόν κοιτώνα — ασκητήριον ερημίτου +της Αραβίας. Αι μυστηριώδεις επιστολαί και ειδοποιήσεις προς τον Αυτοκράτορα +εξακολουθούν, συμπυκνώνονται. Οιωνοί προστίθενται και συμπίπτουν. Έκλειψις +ηλίου, πτοήσασα τους λαούς, τω 968, μετά θυελλών και σεισμών, συνταράσσει το +πνεύμα του Βασιλέως. Εγγίζει η ολεθρία νυξ της 10ης προς την 11ην +Δεκεμβρίου.</p> + +<p>Τα πάντα είνε προδοτικά περί τον Άνακτα, ως και αυτή η ψυχή του . . . . Την +φοβεράν εκείνην εβδομάδα δεν αφήκεν από το στόμα του τον περίφημον ΞΗ' +Ψαλμόν «Σώσον με ο θεός, ότι εισήλθοσαν ύδατα έως ψυχής μου. Ενεπάγην εις +ιλύν βυθού και ουκ εστίν υπόστασις· ήλθον εις τα βάθη της θαλάσσης και καταιγίς +κατεπόντισέ με. Εκοπίασα κράζων, εβραγχίασεν ο λάρυγξ μου. Εξέλιπον οι +οφθαλμοί μου από του ελπίζειν με επί τον Θεόν μου. Επληθύνθησαν υπέρ τας +τρίχας της κεφαλής μου οι μισούντες με δωρεάν· εκραταιώθησαν οι εχθροί μου, οι +εκδιώκοντές με αδίκως . . . . Ότι ένεκά σου υπήνεγκα ονειδισμόν και εκάλυψεν +εντροπή το πρόσωπόν μου· απηλλοτριωμένος εγεννήθην τοις αδελφοίς μου και +ξένος τοις υιοίς της μητρός μου . . . . . Ονειδισμόν προσεδόκησεν η ψυχή μου και +ταλαιπωρίαν· και υπέμεινα συλλυπούμενον, και ουχ υπήρξε, και παρακαλούντας, +και ουχ εύρον . . . . Και έδωκαν εις το βρώμα μου χολήν και εις την δίψαν μου +επότισάν με όξος . . . . . . </p> + +<p>Ησθάνετο ήδη προ των ποδών του ανοικτόν το βάραθρον της Μοίρας, η +παραλυσία της ψυχής του τον ώθει εγγύτερον προς αυτό, όσω θερμότερον επόθει +να σωθή και προσεπάθει να εντείνη αυτήν.</p> + +<p style='text-align: center;'>. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .</p> + +<p><br />«Ω!... Συ, ψυχή μου άτυχη, στα ξόβεργα πιασμένη, που όσον αγωνίζεσαι +να ξεκολλήσης, τόσον βαθύτερα εμπλέκεσαι!»</p> + +<p>Είνε οι λόγοι του μεγάλου αμαρτωλού βασιλέως Κλαυδίου εις τον «Άμλετ» του +Σαίξπηρ, μετά ματαίαν προσευχήν, που έκαμε γονατιστός επί ώρας την παραμονήν +του φόνου του. Ομοία ήτον η κατάστασις του δυστυχούς Νικηφόρου.</p> + +<p>Αλλά, απέναντι του μαύρου κύκλου των λογισμών του και των ανθρώπων του, +εις τον οποίον επνίγετο ούτος, ωρθώνετο ένας άλλος λαμπρός και ακτινοβριθής, +όπου διεγράφετο το δαιμόνιον και απειλητικόν άστρον του Τσιμισκή. Η Αυλή, αι +μεγάλαι δέσποιναι, οι ευγενείς, ο όχλος, ο τρομερός στρατός, οι πλούσιοι, αι +λεγεώνες των καλογήρων που τους έβαλεν εις τάξιν και εις περιορισμούς ο +Νικηφόρος — μη ανεχόμενοι τον ασκητισμόν του Αυτοκράτορος — ευρίσκοντο, +είτε μυστικά, είτε απροκαλύπτως, συνησπισμένοι περί το νέον είδωλον της +Αυτοκρατορίας, τον Τσιμισκήν, εισελθόντα ήδη εις τον κύκλον της αμαρτίας υπό +την λάμψιν των πυρωδών ομμάτων της Θεοφανούς. Είχε πωλήσει και αυτός την +ψυχήν του εις τον Σατανάν διά τον θρόνον και τον έρωτα, όπως διά την απόλαυσιν +ο Φάουστ. Εν στιγμή τελευταίας ανατινάξεως της ψυχής του ο Αυτοκράτωρ τον +διατάσσει να απέλθη πάραυτα εις την Ασίαν, μέχρι δευτέρας διαταγής . . . . </p> + +<p>Αυτό ήρκεσε . . . . </p> + +<p style='text-align:center;'>*<br /> +* *</p> + +<p><b>ΚΑΙ</b> η ποίησις ακόμη εκλήθη εις συνεργασίαν από τους συγχρόνους του +Τσιμισκή χρονογράφους διά να δώσουν την εικόνα του.</p> + +<p>Περικαλλής ήτον, ωραίας χροιάς, ωραιόκομος. Καρτερικός, γεμάτος από ευγενή +και φιλάνθρωπα αισθήματα, «ευκάρδιος», ανδρόνους, μαχητής απροσμάχητος, +οξυνούστατος, μεγαλόψυχος, σώφρων, ανδρείος, πράος, φοβερός εις την χρήσιν +των όπλων, ελευθερόψυχος, αμνησίκακος. Λέγει Λέων ο Διάκονος: «Κανένας από +τους επικαλουμένους την βοήθειάν του δεν έμενεν ανικανοποίητος. Ήτον +ακράτητος εις το να ευεργετή — αν δεν τον περιώριζεν ο «παρακοιμώμενος» +Βασίλειος, ήτον ικανός να μοιράση εις τους έχοντας ανάγκην όλους τους +Βασιλικούς θησαυρούς. Αλλά και αβρός και φιλόκαλος και περί τους πότους και +τους έρωτας και πάσαν του σώματος ηδονήν έκδοτος . . . . Η φιλευσπλαγχνία του +έφθανε μέχρι τοιούτου σημείου, ώστε επλησίαζε, διά να παρηγορήση, και τους +από τας πλέον οικτράς και απαισίας νόσους πάσχοντας.</p> + +<p>«Είχεν όλα τα προτερήματα και όλα τα ελαττώματα των γενναίων +φύσεων».</p> + +<p>Ο Μανασής λέγει περί αυτού:</p> + +<p>«Ήτο πράος, ηδύς . . . . Όμμα χαριτοβλέφαρον, βλέμμα σταλάζον τέρψιν, +πρόσωπον ιλαρώτατον, χειρ φιλοδωροτάτη. Κατέρριψε την οφρύν όλων των +γειτονικών προς την Αυτοκρατορίαν εθνών, έκαμε τους λαούς αυτούς διά του +ξίφους του να καταλάβουν καλά, ότι δεν είνε άξιοι να αποβλέπουν εις το σημείον +που ίστανται οι Έλληνες».</p> + +<p>Ύμνος εις την ατομικήν και την κυβερνητικήν αρετήν του Τσιμισκή είνε τα +σημειώματα των χρονογράφων.</p> + +<p>«Επλάτυνε τα στενωθέντα υπό των εχθρών όρια του Κράτους με χώρας +απειροπλέθρους, το εμεγάλυνε καταπληκτικώς, έπηξε τας σκηνάς των Ελληνικών +στρατιών και μέχρι των όχθων του Τίγρητος . . . Ήτο φρικαλέος διά τους εχθρούς, +να τον αντιμετωπίσουν δεν ηδύναντο» . . . . </p> + +<p>Είχε λευκοτάτην και λεπτήν επιδερμίδα, ως τρυφερά παρθένος, ήτον ωραίας +χροιάς, που ηδύνετο το όμμα να τον βλέπη. Η ξανθή κόμη του, όχι σημειωμένη +ξανθή, αλλά χρυσόχρους, ως ανταύγεια σεληναίου φωτός, την ώραν που κλίνει +προς το χάσμα των ορέων το θλιμμένον άστρον της νυκτός και αναφωσφορίζει εις +το άπειρον διάστημα η ευγενής ωχρότης του, πλημυρρούσα με θάμβος τας ψυχάς. +Στέμμα μετάξινον ήτον η κόμη αυτή, πλουσία και λεπτή ανεχύνετο επί το ευγενές +μέτωπον. «Ανδρώδεις», με φως χάριτος, ολοκύανοι, ως το βάθος του στερεώματος +κατά τας αρχάς του έαρος, οι οφθαλμοί του· ζωήν έντονον εκπέμποντες, υπό την +χάριν και το φως αυτών εσημειώνοντο αστραπαί. Αλλά, εν ταυτώ, έβλεπες μέσα +των και όλην την ουρανιότητα, την ευγένειαν της αγαθότητος. Σε είλκυεν ως +μαγνήτης, ήτον η αβροπρέπεια ένσαρκος και έμψυχος. Σύμμετρος, λεπτή και +χαριέντως γρυππή η ρις. Πυρρά η γενειάς του, επλαισίωνε το πρόσωπόν του +ωραιότατα, ως ένα κύμα χρυσούν. Σχεδόν ερυθρά ήτον, ακτινοβολούσης +στιλπνότητος. Αν και ήτο βραχύς το ανάστημα, είχεν όμως τοιαύτην αναλογίαν, είχε +τοιαύτην έντασιν παρουσιάσεως, τοιαύτην βασιλικότητα παραστάσεως, κινήσεων, +ήθους, εκφράσεως, εικόνος εν γένει, ώστε η μικροσωμία αυτή να μη αφαιρή τίποτε +από την όλην ωραιότητα και λαμπρότητά του. Ευρύ στέρνον και μετάφρενον είχε. +Ήτο δε αθλητικώτατος. Η σωματική του δύναμις ήτο φαινόμενον. Είχε μεγίστην +ευκινησίαν εις τας χείρας, ήτον «αδεούς και ακαταπλήκτου ψυχής, υπερφυούς +τόλμης». Δηλαδή, η ψυχή του φόβον δεν είχε, ούτε συνεταράσσετο ποτέ, η τόλμη +του ήτον υπερανθρωπική.</p> + + +<p>Εις τους πολέμους ώρμα μέσα εις το κέντρον των εχθρών, εκεί όπου ήτον η +μεγαλειτέρα συμπύκνωσις [διότι δεν επροφυλάσσετο, ούτε συνεκρατείτο, εις +τοιαύτην περίστασιν] — εφόνευεν όσους ηδύνατο, και με ταχύτητα αστραπής +επανήρχετο εν μέσω των στρατιωτών του, «κακών απαθής». Εις τα άλματα, εις +τους σφαιρισμούς, εις τους ακοντισμούς, εις την τοξοβολίαν, εις τον χειρισμόν του +ξίφους ήτον αήττητος. Ως πτηνόν ηδύνατο να υπερπηδά τέσσαρας «κέλητας ίππους +στοιχηδόν ισταμένους», δηλ. κατά σειράν, εις βάθος. Διά μέσου δακτυλίου διεπέρα +το βέλος. Νικητής μέγας των Σαρακηνών, υπερόχου οράσεως κατά την +στρατιωτικήν εν Καισαρεία στάσιν προς ανάρρησιν του Νικηφόρου, της οποίας +υπήρξεν ο πρωτουργός».</p> + +<p>Ήτον ο πρώτος ιππεύς του Βασιλείου, μέγας κατακτητής γυναικείων καρδιών. +Όπου έρριπτε το φως των οφθαλμών του ο Τσιμισκής, επυρπόλει. Η καλλονή του +σου εφαίνετο πνευματικής φύσεως και πηγής, αλλ' εν ταυτώ την ενόμιζες και +σαρκικωτάτην. Εκεί που ελάμβανες την εντύπωσιν, ότι έχεις ενώπιόν σου ένα +Άγιον, όπου δεν έχει αίσθησιν των δυσαρμονιών και του σκότους του κόσμου +τούτου, εφωτίζεσο αστραπιαίως, όταν παρετήρεις πάλιν, ότι ευρίσκεται εμπρός +σου μία τελεία σύνθεσις της ανθρωπίνης υποστάσεως, χωρίς να λείπη γραμμή +ομαλή, αλλά ούτε και ανώμαλος — υπό την ακύμαντον ακτίνα της αγιωσύνης +έβλεπες να κινήται η πυρά της κολάσεως. </p> + +<p>Εις δε τους τρόπους, εις την κοινωνικότητα, ήτο τόσον λεπτός, +αριστοκρατικώτατος, άψογος καλλιτέχνης και πανευγενής, ώστε, όστις ήθελε να +είνε αλάνθαστος εις αυτό, εις αυτόν έπρεπε ν' αποβλέπη, όπως οι Γάλλοι +ελάμβανον από τον μέγαν ηθοποιόν των Τάλμαν και μαθήματα εις το φέρεσθαι +εξωτερικώς, όταν έπαιζεν εις το θέατρον. Εν τούτοις, αυτός, ο αβροπρεπέστατος +και αρχοντομαθημένος, ήτο συνειθισμένος εις τοιαύτην σκληραγωγίαν και ήτο +τόσον καρτερικός, ώστε εξεπλήσσοντο με αυτόν οι άνθρωποι. Ήτο μεγαλοφυία +στρατηγική — ο «πρώτος ευπατρίδης και ο πρώτος ιππότης των χρόνων του εν +Ανατολή», ο πόλεμος ήτον η ηδονή του, ενώ του ήρμοζε να είνε μόνον άνθρωπος +των Γραμμάτων και της Τέχνης και της Αυλής. Διά να εννοήσετε καλλίτερον τον +χαρακτήρα του, την παραδοξοτάτην αυτήν φύσιν, αναζητήσατέ τον εις τον +Αλέξανδρον, εις τον Αντώνιον της Ρώμης, εις τον Μάκβεθ, εις τον Αθηναίον +Αλκιβιάδην, εις τον Ιωάννην τον μαθητήν του Χριστού.</p> + +<p>Η οικογένειά του έδωκε περιφήμους στρατηλάτας εις το Κράτος. Ευγενέστατος +και περίδοξος πολεμικός οίκος της Ιεραπόλεως της Αρμενίας, εις την οποίαν +Ιεράπολιν εγεννήθη και ο Τσιμισκής. Περίδοξος είνε εν τη Βυζαντινή ιστορία ο +πάππος του Ιωάννης Β' ο Κούρκουας. Συγγενής εκ μητρός ήτον ο Τσιμισκής με τους +Φωκάδες. Αυτός λοιπόν είνε ο ήρως, τον οποίον ψυχογραφούμεν και ιστορούμεν, +ο "ΕΩΣΦΟΡΟΣ„ κατά τους Βουλγάρους.</p> + +<p>Προχωρούμεν τώρα εις τα έργα και τα πάθη, αφού εγνωρίσαμεν τα πρόσωπα +και τας ψυχάς.</p> + +<p style='text-align:center;'>*<br /> +* *</p> + +<p><b>ΑΦΑΙΡΕΙ</b> λοιπόν ο Αυτοκράτωρ Νικηφόρος από τον Ιωάννην Τσιμισκήν, +τον δώσαντα εις αυτόν τον ενδοξότερον θρόνον του κόσμου, την αρχιστρατηγίαν +της Ανατολής. Απέρχεται λυσσών ο Τσιμισκής εις τα εν Ασία κτήματά του. Η στυγνή +μελαγχολία του Αυτοκράτορος επιτείνεται σφόδρα. Στερείται και του μόνου +βαθύτατα αγαπώντος αυτόν πατρός του, τον οποίον κατεβίβασε με τας ιδίας του +χείρας εις τον τάφον.</p> + +<p>Κλείεται επί ημέρας κατά σειράν εις τα μάλλον απομονωμένα δωμάτια του +Ιερού Παλατίου, αμίλητος. Αλλά εντείνεται και η μυστική συνεννόησις Θεοφανούς +και Τσιμισκή. Κατορθώνει αυτή να πείση τον Αυτοκράτορα διά την ανάκλησιν του +Τσιμισκή.</p> + +<p>Τον περιετύλιξεν εις την πλάνην της γοητείας της, εις την ανίκητον +διαλεκτικότητά της — επίστευσεν εις την ειλικρίνειαν του πλάσματος αυτού, θέλων +να πλανηθή, να εύρη ηθικόν στήριγμα εις την κατάρρευσίν του.</p> + +<p>Τον βεβαιώνει ότι ο στρατάρχης, όστις ήτο χήρος, θέλει να νυμφευθή, και +αυτός είνε ο λόγος που πρέπει να επανέλθη εις την πρωτεύουσαν εκ νέου. Η +πληροφορία αυτή πραΰνει την μυστικήν ζηλοτυπίαν του Βασιλέως.</p> + +<p>«Αγάπην υπέρ το προσήκον πάντοτε παρείχε τη Θεοφανώ ο Νικηφόρος», λέγει +Λέων ο Διάκονος.</p> + +<p>Ο Τσιμισκής, ανακληθείς απ' ευθείας παρ' αυτού του Αυτοκράτορος, σπεύδει +εις Κωνσταντινούπολιν και ζητεί αμέσως ακρόασιν. Δεν του επέτρεψεν όμως ο +Αυτοκράτωρ να εμφανίζεται καθ' εκάστην προ αυτού, ως επέβαλλε το έθος εις +πάντα επιφανή διατρίβοντα εν Κωνσταντινουπόλει.</p> + +<p>Αποσύρεται, ατάραχος κατ' επιφάνειαν, αλλά θυελλωδέστατος μέσα του, ο +Τσιμισκής εις την οικίαν του, εις την Χαλκηδόνα. Αλληλογραφεί κρύφα με την +ερωμένην του Θεοφανώ. Λαμβάνει αλλεπαλλήλους μυστικάς συνεντεύξεις με +αυτήν εις τα άδυτα του αυτοκρατορικού γυναικωνίτου, διαπερών καθ' εκάστην +νύκτα τον Βόσπορον διά λέμβου. Αποφασίζεται και κανονίζεται οριστικώς η +εξαφάνισις του Νικηφόρου, τίθεται ο όρος να λάβη ο Τσιμισκής σύζυγον την +Θεοφανώ, αυτή δε να του δώση την βασίλειον αρχήν.</p> + +<p>Η Θεοφανώ ύφανε τα πάντα εξασφαλιστικώς εν τω Παλατίω διά της δαιμονίου +επιτηδειότητός της, της θερμουργίας, της σκοτίας βαθύτητός της. Ο αγνοών τον +φόβον Τσιμισκής υπεβοήθησε το επικίνδυνον έργον της των ιδιαιτέρων +συνεννοήσεων εν τω Ιερώ Παλατίω . . .</p> + +<p>Το πλήθος των δυσηρεστημένων ηύξανε καθ' εκάστην, ένεκα της τραχύτητος +του Νικηφόρου.</p> + +<p>Μεταξύ αυτών ο Τσιμισκής εκλέγει τους ειδικούς συνενόχους διά το έγκλημα. +Κυριώτατοι αυτών ήσαν ο στρατηγός Μιχαήλ Βούρτζης, ο ένδοξος πορθητής της +Αντιοχείας, και ο πατρίκιος Λέων Πεδιάσιμος, ο Ταξίαρχος Λέων Βαλάντης και +Θεόδωρος ο Μελάγχρους, ή Ατζυποθεόδωρος, καλούμενος ούτω διά το σκοτεινόν +του προσώπου του.</p> + +<p>Δέκα το όλον ήσαν, τολμηρότατοι, «εν αιτία έχοντες» τον Βασιλέα, τας +λαμπροτάτας υποσχέσεις λαβόντες παρά του Τσιμισκή. Αλλεπαλλήλους +συνεντεύξεις λαμβάνει με αυτούς η Θεοφανώ, εις αυτά τα Ανάκτορα, +μεσολαβούντων εμπίστων, θεραπόντων, ευνούχων, δούλων, γυναικών.</p> + +<p>Ήλθεν η πεπρωμένη της 10ης προς την 11ην Δεκεμβρίου.</p> + +<p>Οι κυριώτεροι των συνωμοτών, μετημφιεσμένοι εις γυναίκας, αι οποίαι δήθεν +μετέβησαν εις τα Ανάκτορα προς επίσκεψιν της Βασιλίσσης, κρύπτοντες τα όπλα +υπό τα ιμάτια αυτών, εισήχθησαν ιδιαιτέρως ένας έκαστος εις τον +γυναικωνίτην.</p> + +<p>Εκεί η Θεοφανώ έκρυψεν αυτούς εντός σκοτεινών δωματίων, πλησιέστατα τω +θαλάμω του Αυτοκράτορος.</p> + +<p>Την εσπέραν εκείνην ο Νικηφόρος, «παρά τον καιρόν της υμνωδίας», +πλησιάζοντος του εσπερινού δηλαδή, συνταρασσόμενος από απαισιωτάτας +προαισθήσεις, δέχεται αναφοράν κληρικού των Ανακτόρων, λέγουσαν: «Μάθε, +Βασιλεύ, ότι αυτήν την νύκτα θα εξολοθρευθής. Διά να ιδής δε ότι σου λέγω +αλήθειαν, ας ερευνηθή η γυναικωνίτις, όπου θα ευρεθούν άνδρες ένοπλοι, οι +μέλλοντες να σε σφάξωσι»!</p> + +<p>Ο μέγας τελετάρχης Μιχαήλ λαμβάνει αμέσως διαταγήν από τον Αυτοκράτορα, +τηρήσαντα απάθειαν, να ερευνήση. Όλα τα δωμάτια του ευρυτάτου διαμερίσματος +των γυναικών του Παλατιού ηνοίχθησαν, πλην εκείνου ακριβώς, όπου ήσαν οι +συνωμόται!</p> + +<p>Και βεβαιώνει ο Μιχαήλ τον Αυτοκράτορα, ότι και πάλιν «περί φωνασκισμού» +πρόκειται.</p> + +<p>Η δυσοιώνιστος επιστολή του μοναχού ευρέθη, μετά το έγκλημα, επί του +σώματος του Νικηφόρου . . . . </p> + +<p>Η νυξ της πενθίμου εκείνης ημέρας προχωρεί, οι συνωμόται, αναμένοντες +κεκρυμμένοι τον αρχηγόν Τσιμισκήν, ανησυχούσι δεινώς, αρχίζουν να φοβούνται +διά την τύχην των. Όχι διότι εδυσπίστουν εις το άτρομον του Τσιμισκή. Η +αναταραττομένη, ένεκα της θυέλλης, θάλασσα τους κάμνει να σκέπτωνται μήπως ο +Τσιμισκής δεν κατορθώση να διέλθη τον Βόσπορον, να προσεγγίση εις τα +Ανάκτορα. Η Θεοφανώ στέλλεται προς συνάντησιν του Νικηφόρου διά να +συγκρατήση τας υποψίας του.</p> + +<p>Και πάντα ταύτα ετελούντο εις τον πύργον του Βουκολέοντος, τον οποίον +επίτηδες έκτισεν ο Αυτοκράτωρ ως απόρθητον καταφύγιον, κατά ενδεχομένης +εξεγέρσεως εναντίον του.</p> + +<p>Εκαλείτο ούτος από τον λαόν και Ακρόπολις. </p> + +<p>Ήτο φοβερώτατος πύργος, δαιδαλώδες φρούριον μάλλον, εγγύτατα του +λιμένος του Βουκολέοντος, του ιδιαιτέρου λιμένος του Βασιλέως, κειμένου κάτωθι +του Ανακτορικού περιβόλου, επί της ακτής της Προποντίδος.</p> + +<p>Διά να ιδρυθή, κατηδαφίσθησαν πολλαί οικίαι. Παμμεγίστας αποθήκας σίτου +και άλλων επιτηδείων περιελάμβανε. Ομοίως κλιβάνους, οπλοθήκας, πολεμικάς +μηχανάς. Εφοβείτο ο Αυτοκράτωρ πολιορκίαν από τον όχλον. «Ακρόπολιν και +τυραννείον κατά των αθλίων πολιτών απειργάσατο», ελεγον οι αντινικηφορικοί. Αι +μεγάλαι δαπάναι του φρουρίου αυτού είχον τω όντι εξερεθίσει τον ευμετάβλητον +όχλον. Αλλ' η κτίσις του ήτο συνδεδεμένη με ένα παράδοξον: Ενώ επροχώρει η +οικοδομή, ηκούσθη αιφνιδίως από το μέρος της θαλάσσης, ευρισκομένου εκεί και +του Βασιλέως, ο οποίος περιεσκόπει την εργασίαν, ήδε η φωνή:</p> + +<p> — «Βασιλεύ, ως υψοίς τα τείχη, καν μέχρι πόλου φθάσης, ένδον το +κακόν, ευάλωτος η πόλις!» «Βασιλεύ, όσω και αν υψώνης τα τείχη, και εάν έως το +πολικόν άστρον τα υψώσης, το κακόν που θέλεις να αποκλείσης είνε μέσα, το +φρούριον θα σπάση!»</p> + +<p>Εμβρόντητος ο Βασιλεύς, εξαποστέλλει εις όλην την γύρω ακτίνα ανθρώπους +διά να ανακαλύψουν την προέλευσιν της μυστηριώδους προειδοποιήσεως. +Σημειώνει ο χρονογράφος, ανώνυμος, εναντιόφρων: «Αλλά δεν ηδυνήθη να +αποφύγη το δίκαιον πεπρωμένον, και ο λαός επρόσεξεν, ότι ο εκπεσών από την +αγάπην του ηγεμών δολοφονήθει την ιδίαν ημέραν, που παρέδωκεν εις αυτόν +επισήμως τας κλείδας του πύργου του Βουκολέοντος ο επιμελητής της οικοδομής, +μετά την εντελή αποπεράτωσίν της».</p> + +<p>Μεταβαίνει λοιπόν, ως προανεφέραμεν, η Θεοφανώ προς τον Βασιλέα, +συγκεντρώνεται εις όλην την υποκριτικήν της τέχνην, παρουσιάζει εις τελείαν +αληθοφάνειαν πλαστόν πρόσωπον συμπονούσης συζύγου, συντρόφου της καρδίας +— η περιποιητική επίδειξίς της της νυκτός εκείνης ήτον αριστούργημα τέχνης και +φαινομενικής ειλικρινείας, χωρίς καμμίαν υπερβολήν η οποία ηδύνατο να την +προδώση. Του λέγει, ότι έχει να του κάμη ανακοινώσεις, αλλά, προς τούτοις, ότε +αντελήφθη ότι το δηλητήριον της εμφανίσεώς της και του ρόλου της ήρχιζε να +ποτίζη την κουρασμένην και διψώσαν παρηγορίαν ψυχήν του Βασιλέως, του +καθιστά γνωστόν, ότι την ώραν αυτήν είνε υποχρεωμένη εις ένα Βασιλικόν +καθήκον.</p> + +<p>Είχον μεταβή τας ημέρας εκείνας εις την πρωτεύουσαν Βουλγαρίδες, θυγατέρες +αρχόντων, αι οποίαι επρόκειτο να μνηστευθούν με πρίγκηπας και μεγιστάνας του +Βυζαντίου. Τούτο εγίνετο ως επικύρωσις τρόπον τινά συναφθείσης με το +Βουλγαρικόν γένος συμμαχίας. Εφιλοξενούντο αύται από το Αυτοκρατορικόν +ζεύγος, και η Θεοφανώ, μετέχουσα της πολιτικής όσον και των ερώτων, εννοούσε +να επιδεικνύη εις τοιαύτας περιστάσεις όλην του Βυζαντίου την επιβολήν, την +μεγαλοπρέπειαν και την υψηλήν ευγένειαν. Επεμελείτο λοιπόν η ιδία την +περιποίησιν των ξένων αρχοντισσών, αν και ήτο τεταγμένη προς τούτο πληθύς +θεραπαινίδων και άλλων προσώπων της Αυλής. Λέγει λοιπόν προς τον Νικηφόρον: +</p> + +<p>«Θεόστεπτε και προσφιλέστατε σύζυγε, το καθήκον να μείνω πλησίον σου την +νύκτα αυτήν, όπου θέλω να συνομιλήσωμεν και βλέπω ότι με την χάριν της +Αειπαρθένου Μαρίας και Δεσποίνης ημών Θεοτόκου ήρχισες να απαλλάττεσαι από +την βαθείαν και ανεξήγητον θλίψιν της ψυχής σου, ήτις συντρίβει και εμέ ομοίως, +είμαι ηναγκασμένη να το αθετήσω προς στιγμήν. Πρέπει την ώραν αυτήν να ίδω, +ως καθ' εκάστην εσπέραν, τας ευγενείς Βουλγαρίδας παρθένους, που +φιλοξενούνται εις τον οίκον μας· με αναμένουν, πολύ ολίγον θα ασχοληθώ με την +επίσκεψιν αυτήν, δύναται να μείνη ανοικτός ο κοιτωνίσκος μέχρις ου επανέλθω. +Τότε γίνεται το κλείσιμον όλων των εξόδων, αφού κοιμώμαι και εγώ εις το ίδιον +διαμέρισμα».</p> + +<p>Ο Νικηφόρος, είτε παραπεισθείς, είτε απαυδήσας και θιγόμενος εις τον +εγωισμόν του να λαμβάνη εις κάθε περίστασιν μέτρα υπέρ της ζωής του, αυτός ο +τοσάκις αντιμετωπίσας τον θάνατον, ο καταφρονήσας αυτού εις τα πεδία των +μαχών, δεν αντέλεξεν.</p> + +<p>Έλαβε τας Θείας Γραφάς και αφωσιώθη εις την ανάγνωσιν αυτών, αναμένων. +Αλλά βαρεία είνε η νυξ, η ψυχή του θολώνεται — ίσως η απατηλή αίσθησις +εξασφαλίσεως και γαλήνης, εκ της υποβολής της Θεοφανούς, ίσως η επίδρασις εκ +του μυστηριώδους ιερού κειμένου — ο ύπνος ήρχισε να τον κυριεύη. Τότε +περικαλύπτεται με τον παλαιόν μανδύαν του οσίου μοναχού Μιχαήλ Μαλεΐνου και +κατακλίνεται. Από καιρού σπανίως εκοιμάτο επί της μεγάλης αυτοκρατορικής +κλίνης, ήτις όμως και αυτή, προκειμένου περί υπνώσεως, ήτο παρεσκευασμένη ως +κλίνη στρατιώτου.</p> + +<p>Αφότου δε απέθανεν ο προσφιλέστατος εις αυτόν πατήρ του Βάρδας, ο Καίσαρ, +και ησθάνθη τον εαυτόν του τελείως απομονωμένον εν τω κόσμω, κατεκλίνετο +προς ύπνον επί δέρματος τίγρεως, εστρωμένου χαμαί και κάτωθι των εικόνων του +Χριστού, της Θεοτόκου και του Τιμίου Προδρόμου, οσάκις δεν ερρίπτετο επί των +θραυσμάτων των κεράμων, επί των οποίων διήρχετο τας νύκτας του, όταν ο +παροξυσμός του θρησκευτικού πάθους του υπηγόρευε να ταλαιπωρήση ακόμη +περισσότερον το σώμα του, διά να κρατή εγγύτερον προς τον Θεόν την ψυχήν +του.</p> + +<p>«Την νύκτα δε εκείνην, την αποφράδα, εκοιμήθη χωρίς να έχη πλησίον του τα +όπλα του. Πρώτην φοράν έγινε τούτο ... Ποίος δαίμων, σταλμένος από τον +Αρχέκακον, να ετύφλωσε τόσον το πνεύμα του πανευσεβεστάτου Βασιλέως μου, +ώστε να παραδοθή ανοχύρωτος εις τους μιαρούς εχθρούς του, να αφήση μακράν +εαυτού τους μόνους ειλικρινείς συντρόφους του, τα όπλα του, ακριβώς την +θεοκατάρατον αυτήν νύκτα που του εχρειάζοντο περισσότερον; . . . Επλήσθη κακών +η ψυχή του, και η ζωή του τω Άδη ήγγισεν. Εγένετο ωσεί άνθρωπος αβοήθητος, εν +νεκροίς ελεύθερος, επ' αυτόν επεστηρίχθη ο θυμός του Κυρίου, και πάντας τους +μετεωρισμούς Αυτού επήγαγεν επ' αυτόν, επλάνησεν αυτόν εν αβάτω και ουχ οδώ. +Άβυσσος εκύκλωσεν αυτόν εσχάτη...», λέγει εις δακρύβρεκτον λόγον ο ευσεβής +χρονογράφος, πιστότατος φίλος του Νικηφόρου.</p> + +<p>Και κατόπιν, εξαπτόμενος από την ανάμνησιν του σκληροτάτου θανάτου του +Αυτοκράτορος, εκκεραυνοί κατά των φονέων το του Μωυσέως:</p> + +<p>«Παροξύνω ως αστραπήν την μάχαιράν μου, και ανθέξεται κρίματος η χειρ μου, +και εκδικήσει . . . . Μεθύσω τα βέλη μου αφ' αίματος, και η μάχαιρά μου +καταφάγεται κρέας, αφ' αίματος ανόμων, από κεφαλής αρχόντων εχθρών . . .»</p> + +<h3 style="text-align: center; margin-top: 3em">II</h3> + +<p> +<br /><br /> +. . . <b>ΤΟ ΣΚΟΤΟΣ ΠΝΙΓΕΙ</b> τα πάντα εις το κύμα του, εις την καρδίαν της νυκτός +επαναπαύεται ο κόσμος . . . Λυσσά ο άνεμος επάνω εις την θάλασσαν, τα κύματα +της Προποντίδος ορχούνται περί την μάστιγά του, τα στοιχεία την νύκτα εκείνην +εξαπολύονται από την κανονικότητά των, η φύσις έχασε τον ρυθμόν της, ωσάν να +την εγγίζη η πνοή της φρίκης και της ανομίας, που έμελλε να χαράξη εις την +Ιστορίαν το θεοστυγές διάστημα της 10ης προς την 11ην Δεκεμβρίου του 969 από +Χριστού έτους. Η χιών πίπτει πυκνοτάτη, καλύπτει με την άπειρον κινουμένην +θάμβωσίν της το διάστημα, η βασιλεύουσα υψούται εκ της λευκής επιφανείας της +ως ένα ατελεύτητον περιλάξευμα μαρμάρου, τείνον προς τον ουρανόν με τους +απειρογράμμους θόλους των εκκλησιών, τους πύργους των συμπύκνων φρουρίων +της. Παρά τους πόδας της βρυχάται, ή στενάζει το κύμα, η δίνη των νιφάδων +τρικυμίζεται υπέρ αυτήν. Το φρούριον του Βουκολέοντος διαγράφεται +πελωριώτερον και μεμονωμένον παρά την σειομένην από την τρικυμίαν ακτήν.</p> + +<p>Από την άντικρυ Χαλκηδόνα ακάτιον εκκόπτεται και χωρεί προς την θάλασσαν. +Τέσσαρες άνδρες είνε το πλήρωμά του. Αλλά ο άνεμος το αναγκάζει να +αντιστραφή. Παραπλέει τον αιγιαλόν, εξαφανίζεται· βιαιότατα κωπηλατούντες οι +εν αυτώ, το προσορμίζουν τέλος εις την σκοπουμένην ξηράν, όπισθεν των +επάλξεων του Φρουρίου του Βουκολέοντος, εις τον ομώνυμον λιμένα, πλησίον του +μαρμαρίνου συμπλέγματος, όπου παρίστανε πάλην ταύρου προς λέοντα.</p> + +<p>Οι τέσσαρες άνδρες είνε ο Ιωάννης Τσιμισκής με τους συντρόφους του. +Συνενώνονται με τους αναμένοντας εκεί αοράτους συνενόχους, που τους είχε +κρυμμένους η Θεοφανώ εις τα Ανάκτορα. Εις τα ασκεπή υπερώα της υψίστης +κορυφής του Πύργου ένας από την σπείραν, ταχθείς εκεί από την Αυτοκράτειραν, +ηγρύπνει, αναμένων με αγωνίαν την συνάσπισιν των σφαγέων . . . . Όταν τους είδε +τέλος επί το αυτό, εκπέμπει συριγμόν, το προσυμφωνημένον σύνθημα, και εν τω +άμα πλεκτή κλίμαξ ρίπτεται από τα δωμάτια της Αυτοκρατείρας. Ταχείς ανέρχονται +οι δολοφόνοι. Τους αναμένουν εντός και άλλοι . . . . Ο Κεδρηνός σημειώνει, ότι διά +κοφίνων ανεσύρθησαν προς τον γυναικωνίτην, ένας έκαστος χωριστά . . . . +Τελευταίος ανέρχεται ο άτρομος Τσιμισκής, θέλων να εξασφαλισθή από τους +άλλους . . . . </p> + +<p>Μυθικής τω όντι τόλμης ήτο η απόπειρα αυτή. Ελάχιστοι εκ των ανθρώπων του +Παλατιού ήσαν μεμυημένοι εις την συνωμοσίαν, δεν ήσαν δε ολίγοι οι εν αυτώ +διαμένοντες, πάσης τάξεως και παντός πνεύματος. Τινές και επηγρύπνουν επί της +ασφαλείας του Αυτοκράτορος, φοβούμενοι από καιρού κακούργον τόλμημα +εναντίον του. Ως δε φαίνεται και εκ του επεισοδίου της εγχειρίσεως προς τον +Βασιλέα σημειώματος από καλόγηρον της Αυλής, κατ' αυτό το εσπέρας της +τελευταίας ημέρας του Άνακτος, υπήρχον εν τω Παλατίω και οι διαφωτισθέντες +ασφαλώς και εν λεπτομερεία περί του σχεδιασθέντος ανοσιουργήματος. Εις δε την +υπηρεσίαν των Ανακτόρων, πρόσωπα της οποίας υπεβοήθουν την Θεοφανώ εις την +προεξοικονόμησιν των σχετικών με την δολοφονίαν, ουδείς ηδύνατο να έχη πίστιν, +διότι η υποβοήθησις αυτή, εκεί όπου δεν ήτο συνέπεια καθαράς +προσυνεννοήσεως, προήρχετο από τυπικήν οφειλήν υπακοής, ή από φόβον εκ της +τρομεράς Βασιλίσσης, της και επινοητικωτάτης άλλως τε. Εν τούτοις, υπάρχουν +παραδείγματα εκ της Βυζαντιακής ιστορίας, κατά τα οποία εις τοιαύτας +περιστάσεις πρόσωπα των Ανακτόρων, ουδέν δείξαντα μέχρι της τελευταίας +στιγμής, απεκάλυψαν ακριβώς επάνω εις αυτήν τους μελετώντας σκοτεινόν τι και +κακόν — είτε εξ οικείας αποφάσεως, είτε λόγω μυστικής προσυνεννοήσεως με τα +κινδυνεύοντα υψηλά πρόσωπα. Και τότε ήσαν τρομεραί αι συνέπειαι διά τους +αποκαλυπτομένους συνωμότας. Επί πλέον δε, το φοβερόν σώμα των «Βαράγγων», +η αυτοκρατορική σωματοφυλακή, δεν ήτο μακράν διά να προλάβη πάσαν +απόπειραν, εάν τυχόν ελάμβανε γνώσιν κατά τας στιγμάς εκείνας.</p> + + +<p>Δι' αυτό η πράξις του Τσιμισκή και της Θεοφανούς, μετά των ολιγίστων +συμπρακτόρων των, θεωρείται ως μοναδική υπό έποψιν ακαταλογίστου τόλμης εν +τη Βυζαντιακή ιστορία, η οποία γέμει εν τούτοις υπερβατικών και ασυνήθων +πραξικοπημάτων παντός είδους.</p> + +<p>Τέλος οι συνωμόται, ενωθέντες και «το ξυστόν του Πύργου καταλιπόντες», +εισορμώσιν όλοι ομού, γυμνά κρατούντες τα ξίφη, εις τον Βασιλικόν θάλαμον. +Τελευταίος και πάλιν εισήλθεν ο Τσιμισκής. Εισήλασαν από την θυρίδα, διά της +οποίας συνεκοινώνει ο ιδιαίτερος κοιτών της Θεοφανούς με τον κοιτώνα του +Αυτοκράτορος. Η ιδία τους ήνοιξε την θυρίδα, η οποία έμεινεν αμόχλευτος την +νύκτα εκείνην . . . . Τους ωδήγησε δε η ιδία και έως μέσα εις τον κοιτώνα του +Βασιλέως, ο οποίος ήτο μέγα δωμάτιον. Την λεπτομέρειαν αυτήν την αναφέρει ο +Άραψ ιστορικός Αβουλβέδας. Αλλά, ευρεθέντες εντός του θαλάμου οι δολοφόνοι, +απομαρμαρούνται αίφνης, μετά την πρώτην, προς όλα τα σημεία αυτού, +κατόπτευσιν . . . . </p> + +<p>Ημίφως, κλίνον προς το σκότος, εκράτει μέσα εις τον θολωτόν μέγαν κοιτώνα +του Αυτοκράτορος. Εις το ύψος της αριστερά αψιδωτής γωνίας λεπτός χρυσούς +καταρράκτης χύνεται. Είνε των κανδηλών του καταχρύσου εικονοστασίου. Μεταξύ +των αποστιλβόντων καλλιτεχνημάτων της Βυζαντινής εικονουργίας και σεβασταί +παλαιαί εικόνες, όπου αι γλυκείαι και εκστατικαί μορφαί μόλις διαφαίνονται υπό +την σκοτεινήν σύγχυσιν των αποσβεσθέντων χρωμάτων. Είνε δώρα περιωνύμων +ασκητών προς τον θεοσεβή Αυτοκράτορα, ιστορικά ιερά κειμήλια, με +θαυματουργικήν φήμην. Μέγισται αι εικόνες του Χριστού, της Θεοτόκου και του +Προδρόμου, αποτελούν το κέντρον του ιερού χορού. Εις το σκότος της κόγχης, +κάτωθεν της μεγάλης βάσεως του εικονοστασίου, αναπαύεται ο Αυτοκράτωρ, επί +του δέρματος της τίγρεως, εντελώς αφανής από τους κακούργους. Η μεγάλη +αυτοκρατορική κλίνη, κειμένη εις το αντίστοιχον διαγωνίως άκρον του θαλάμου, +περικυκλωθείσα αμέσως από τους συνωμότας, παρουσιάζεται προ των οφθαλμών +των εντελώς κενή. Τούτο ήτο εκείνο το οποίον τους απεμαρμάρωσεν. Ήσαν δε +ούτοι οι εισελθόντες εις το δωμάτιον, όπως ρητώς αναφέρει ο Κεδρηνός, ο Μιχαήλ +Βούρτζης, ο Λέων Πεδιάσιμος, ο Λέων Βαλάντης, ο πρόσωπον Άδου έχων +Ατζυποθεόδωρος, ο Τσιμισκής και ένας ακόμη. Οι υπόλοιποι ανέμενον έξω, +καταλλήλως τοποθετημένοι εντός των εγγύς θαλάμων και των υπόπτων διόδων +των Ανακτόρων, έτοιμοι διά παν ενδεχόμενον.</p> + +<p>Φρικώδης πανικός κατέλαβε τους ατρομήτους εκείνους άνδρας. Μη +γνωρίζοντες τας εναλλασσομένας έξεις του Αυτοκράτορος, όσον αφορά τον ύπνον, +επίστευσαν αμέσως ότι επροδόθησαν. Και συγχρόνως τους παρέλυσεν η σκέψις ότι +ήτο αδύνατον να φύγωσι. Συνεννοούνται και αποφασίζουν να ριφθούν εις την +θάλασσαν από την κορυφήν των τειχών και να αναχθούν εις το πέλαγος +κολυμβώντες! Αλλά η απαισία τύχη του Νικηφόρου ενήδρευε. Και, καθ' ήν στιγμήν +ήσαν έτοιμοι να απέλθουν, εμφανίζεται προ αυτών «ανδράριόν τι εκ των +ευνούχων», το οποίον δακτυλοδεικτεί μυστηριωδώς προς το μέρος του +εικονοστασίου, εις την σκοτεινήν κόγχην, και εξαφανίζεται. Η απαισία Θεοφανώ, +ενεδρεύουσα παρά την θύραν του κοιτώνος, αφού ωδήγησεν έως εκεί τους +συνενόχους της, θέλουσα να απολαύση όλην την σκηνήν της εξοντώσεως του +ασκητικομανούς συζύγου της — του αχρήστου πλέον εις αυτήν διά τον βίον, όπως +αυτή τον ενόει, δηλαδή βίον λάμψεως, διαρκούς απολαύσεως, επιδείξεως και +χλιδής, του φυσικώς πλέον μισητοτάτου εις τοιαύτην γυναίκα — αλλά και μη +φθάσασα οπωσδήποτε ακόμη εις τον βαθμόν της πωρώσεως, ώστε να βλέπη +κρεουργούμενον εμπρός της τον σύζυγον Αυτοκράτορα, και να την βλέπη εκείνος· +κυριευμένη από την σκέψιν, ότι έπρεπε να είνε εντελώς εξησφαλισμένη η υπόθεσις +από παντός απροόπτου ενδεχομένου, διά το οποίον ήτον ανάγκη αυτή μόνη να +επαγρυπνή, είχε παρ' εαυτή και τον μεμυημένον ευνούχον εις την θύραν, όπου +ωτακουστούσε.</p> + +<p>Βαθύτατα εκάθευδεν ο Άναξ εις την γωνίαν. Εις την υπόδειξιν του ευνούχου, οι +φονείς, ξιφήρεις, ως άγρια θηρία αναπηδούν και τον περικυκλώνουν αμέσως. Ούτε +αυτός ο θόρυβος εξυπνά τον Αυτοκράτορα. Τότε ορμώσιν όλοι μαζή κατ' αυτού και +αρχίζουν να τον κτυπούν λυσσαλέοι διά των ποδών. Ανατινάσσεται ο Άναξ, βλέπει +κατάπληκτος τους δαίμονας περί αυτόν, αναγνωρίζει τα πρόσωπα, ρίπτει βαθύ και +μαρτυρικόν βλέμμα επί πάντων — μεινάντων ακινήτων και σιωπηλών την στιγμήν +εκείνην, με τα μακρά επικαμπή ξίφη εις τας χείρας, αιωρούμενα επί τον Βασιλέα — +και μένει ημιανασηκωμένος, στηριχθείς επί του τοίχου και «την κεφαλήν στηρίξας +επί του αγκώνος». Αντελήφθη, ότι «ουκ έστι σωτηρία», αλλά και ανέμενε να του +ομιλήσουν οι συνωμόται.</p> + +<p>Τότε Λέων ο Βαλάντης, περιανεμίσας το ξίφος του, καταφέρει τρομερώτατον +κτύπημα επί της ακαλύπτου, με άφθονον κόμην περιεστεμμένης, κεφαλής του +Αυτοκράτορος. Υπό την κοπτεράν αιχμήν του ξίφους διασπαράσσεται βαθέως όλον +το μέτωπον, η οφρύς και η βλεφαρίς, όλον το πρόσωπον πνίγεται από το +εκπηδήσαν αίμα, και μόνον ο εγκέφαλος έμεινεν απρόσβλητος. «Θεοτόκε, +βοήθει!» είνε η κραυγή του Αυτοκράτορος υπό το άλγος των τραυμάτων του, «Αγία +Δέσποινα, ελέησον!» Σπαρακτική είνε η θρηνητική επίκλησις του Αυτοκράτορος, +προσπαθεί να υψώση τας χείρας προς τον ουρανόν εις δέησιν, το πρόσωπόν του +καλύπτεται από το αναβλύσαν αίμα, πιστεύει ότι δύναται ίσως και να συγκινήση +τους φονείς, σπαράσσεται επάνω εις το δέρμα του θηρίου. «Οίον θέαμα οίκτου και +ανθρωπίνης συμφοράς!» — Η διήγησις είνε Λέοντος του Διακόνου, θεωρείται +πιστοτάτη εις όλας τας λεπτομερείας της, μόνον δε εις μερικά ασήμαντα σημεία +υπάρχει κενόν, το οποίον αναπληρούται από τον Κεδρηνόν και τον Άραβα +χρονογράφον. — Αλλά οι συνωμόται είνε άτεγκτοι, σπεύδουν εις την συμπλήρωσιν +του έργου των.</p> + +<p style='text-align:center;'>*<br /> +* *</p> + +<p><b>ΑΦΟΥ</b> εξεμηδένισαν τον γίγαντα, τον αρπάζουν στενάζοντα και +οδυνώμενον, του δένουν τας κνήμας και τον μετάγουν επάνω εις την μεγάλην +αυτοκρατορικήν κλίνην. Εκεί είχεν αποσυρθή και εκάθητο ζοφερός και αμίλητος ο +Τσιμισκής. Απέναντί του είχε την ακτινοβολίαν των μορφών του Χριστού, της +Παρθένου, το απειλητικόν πρόσωπον του στυγνού Προδρόμου. Οι ολολυγμοί του +Αυτοκράτορος, «του φίλου, του συστρατιώτου και του ομαίμονος», επλήρουν τα +ώτα του, αλλά αυτός δεν είχε την στιγμήν εκείνην καρδίαν διά να δεχθή εκεί όπου +έπρεπε τας εντυπώσεις αυτάς, το κυανούν βλέμμα του είχεν ενώπιόν του το +θάμβος ενός Στέμματος, του «Στέμματος του Κόσμου», και η μνήμη του έτρεχεν +αγρία εις τας περιφρονήσεις του Νικηφόρου προς αυτόν, επότιζεν απλήστως την +στιγμήν εκείνην την ψυχήν του με το νάμα της εκδικήσεως. «Εμοί εκδίκησις, εγώ +ανταποδώσω — λέγει Κύριος». Αυτόν τον τρομερόν λόγον, την επιταγήν του +Κυρίου, την ελησμόνησεν ο Ιωάννης Τσιμισκής, διά να την ενθυμηθή αργότερα, +μετά έτη . . . . </p> + +<p>Διά της βίας προσπαθούν να θέσουν αυτόν γονυπετή έμπροσθεν του ακάμπτου +Τσιμισκή. Αλλά, δεδεμένος ων και υπό σκοτοδίνης καταληφθείς ένεκα του +φοβερού τραύματος, δεν δύναται να σταθή, και κυλίεται κατά γης.</p> + +<p>Εγείρεται τότε και αναστηλούται προ αυτού ο Ιωάννης, φοβερός και απαίσιος, +αφρίζων. Εκκεραυνώνει από του στόματος του τρομερώτατον κατηγορητήριον +κατά του Αυτοκράτορος, ανάμικτον με εμπαθεστάτας ύβρεις, με αισχίστας +λοιδορίας. Την δεινήν απόκρυφον ταραχήν που ωγκώνετο εκ των βαθέων της +ψυχής του επί τη θέα του διεσπαραγμένου μεγάλου φίλου του, της «πρώτης +Μεγαλειότητος του κόσμου», επίστευσεν ότι ημπορούσε να την πνίξη υπό τους +κεραυνούς των κατηγοριών του, τας οποίας έκρινε δικαίας και βασίμους, ικανάς να +καλύψουν τοιούτον έγκλημα. Ταυτοχρόνως όλοι μιμούνται τον Τσιμισκήν. Αρχίζουν +καθυβρίζοντες τον Αυτοκράτορα, «έκαστος επέρριπτε κατά πρόσωπον την ύβριν +και την εκδίκησιν αυτού».</p> + +<p> — Άθλιε τύραννε, ωρύετο αλλόφρων ο Τσιμισκής, θα μας κρίνη ο Θεός . +. . . Αλλά αποκρίθητι. Δεν είμαι εγώ εκείνος, ο οποίος έβαλα εις την κεφαλήν σου το +λαμπρότερον στέμμα του κόσμου; Δι' εμού δεν ανήλθες εις την βασίλειον των +Ρωμαίων αρχήν και παντοδύναμος κατέστης Αυτοκράτωρ; Και όμως την +ευεργεσίαν αυτήν την ελησμόνησες. Ο φθόνος και η μανία σε άναψαν εναντίον +μου [υπό φθόνου και μανίας οιστρηλατηθείς απεστράφης απ' εμού] και δεν +εδίστασες εμέ, τον ευεργέτην σου, να καθαιρέσης από την αρχηγίαν του στρατού, +να με στείλης εις την ύπαιθρον χώραν διά να συναγελάζωμαι και να συζώ με τους +γεωργούς, ωσεί των τιμών του πολίτου εστερημένος μετανάστης, εγώ, ο ανδρών +γενναιότατος και σου ρωμαλεώτερος, τον οποίον τρέμουσι των πολεμίων τα +στρατόπεδα . . . . Αλλά, ποίος θα σε λυτρώση τώρα από τας χείρας μου; . . . . +Απάντησε λοιπόν, εάν ημπορής, απάντησέ μου, δικαιολογήσου δι' όλα τα εναντίον +μου εγκλήματά σου . . . . »</p> + +<p>Ενώ ο Αυτοκράτωρ εδέχετο εν οδύνη και στεναγμοίς την τρομεράν αυτήν +θύελλαν των ύβρεων, των προκλήσεων, των κατηγοριών από όλους τους +μαινομένους δημίους του και έβλεπε συνταρασσόμενα υπεράνω του από την +φρίκην του πάθους και της ικανοποιημένης εκδικήσεως το δαιμονικόν πρόσωπον +του Τσιμισκή και το ζοφερώτατον του Ατζυποθεοδώρου, απεστραγγίζετο επί του +προσώπου του και το τελευταίον αίμα της κεφαλής του... Ήκουε και έβλεπε τα +πάντα με πλήρεις τας αισθήσεις, αγωνιωδώς είχεν ανοιγμένους τους οφθαλμούς +προς την γύρω του απαισίαν εικόνα, η ψυχή του εκρέματο υπέρ το χάος του +ολέθρου. Εδέχετο τους εξευτελισμούς και τας ύβρεις, αλλά «ουδέν απεκρίνετο εις +αυτάς». Δεν διέκοψεν όμως την προσευχήν του, τας δυνατάς επικλήσεις προς τον +Θεόν και την Θεοτόκον, υπέρ της σωτηρίας του, υπέρ της σωτηρίας της ψυχής του. +«Γεγωνυία τη φωνή τον Θεόν και την Θεοτόκον επικαλούμενος ην».</p> + +<p>Με μανίαν θηρίων, «μανικώς», επιπίπτουσι τότε, εξερεθισθέντες ακόμη +περισσότερον, οι σφαγείς κατά του δυσμοίρου. Ο Τσιμισκής τον αρπάζει από τον +πώγωνα, εκτινάσσει την κεφαλήν του — συντρίβουσι την σιαγόνα του με τους +γρόνθους, με κτυπήματα των λαβών των ξιφών των, μετακινούσι τους οδόντας από +των φατνωμάτων. Ο Ιωάννης πλήττει διά των ποδών το σχεδόν ακίνητον ήδη σώμα +του Αυτοκράτορος, καταφέρει κατά του προσώπου του νέον κτύπημα διά του +ξίφους, το οποίον διασχίζει το κρανίον.</p> + +<p>Τότε «δη» αμιλλώνται οι αιμοβορώτατοι ούτοι άνδρες, οι εκ μίσους +μαινόμενοι, τις πρώτος να πλήξη τον Βασιλέα. «Ο μεν εκδικεί μακράν εξορίαν, ο δε +την δυσμένειαν και τας καταφρονήσεις του Δεσπότου, της αλώσεως της μεγάλης +Συριακής μητροπόλεως αναμιμνησκόμενος». Αλλά έρχονται τέλος εις την +συναίσθησιν της ανάγκης όπως δοθή πλέον πέρας εις το έργον. Διότι θόρυβοι, +μεγαλυνόμενοι βαθμηδόν, φθάνουν εις τας ακοάς των από τα βάθη του +Ανακτόρου. Τότε ένας εκ των συνωμοτών διαπερά τον Αυτοκράτορα διά του +μακρού και κυρτού κατά την αιχμήν ξίφους του, συστρέφει αυτό θηριωδώς εντός +του βασιλικού σώματος, και το αποσπά καθημαγμένον. Η τελευταία πνοή του +θύματος, ένας στεναγμός λέοντος, ένα γοερώτατον παράπονον μάρτυρος, +εξέρχεται μαζή με το ξίφος. Ο Νικηφόρος εξέπνευσεν αμέσως. Ο Μέγας +Αυτοκράτωρ, ο «Νικητής», ο «Καλλίνικος», όπως τον ωνόμασεν η λαϊκή φωνή διά +τους μοναδικούς και απειραρίθμους θριάμβους του κατά των εχθρών της πίστεως +και του Γένους.</p> + +<p>Την στιγμήν εκείνην κρότοι τρομεροί διασείουσιν ολόκληρον το Ιερόν Παλάτιον, +εξ όλων των άκρων και των λαβυρίνθων αυτού προστρέχουσι προς τα τραγικά +δώματα του Αυτοκράτορας αναμίξ οι πιστοί διαμείναντες μετά των μεμυημένων +αυλικών. Διεδόθη πλέον εκ των εγγυτέρων προς τον θάλαμον διαμερισμάτων μέχρι +των απωτάτων, ότι μέγα τι και φοβερόν κατά του «Κυρίου» συνετελέσθη. Οι κρότοι +προέρχονται από τα κτυπήματα των πελέκεων των «Βαράγγων», των Σκανδιναυών +Αυτοκρακρατορικών σωματοφυλάκων, εκείνων εξ αυτών, οίτινες ήσαν τεταγμένοι +την νύκτα εκείνην ως φρουροί εις τας πύλας του Παλατίου. Απαισίως ηχούσιν εν τη +νυκτί οι κτύποι των πελέκεων επί των χαλκίνων πυλών, τας οποίας πνευστιώσι να +διαρρήξωσιν. Ελπίζουν να προλάβουν. Οι πρώτοι όμως ευρεθέντες μέσα εις τον +πύργον, όταν αι πύλαι υπεχώρησαν υπό τα λυσσαλέα κτυπήματα των πελέκεων +των γιγάντων αυτών, συνήντησαν απεγνωσμένην αντίστασιν των συνωμοτών. +Αλληλοσπαραγμός επηκολούθησεν εις τους διαδρόμους και θαλάμους. Ο +Αβουλφαράγιος αναφέρει ότι 70 ήσαν οι εκ των Βαράγγων πεσόντες νεκροί, +φρικωδώς διαμελισθέντες. Και η πάλη διήρκεσε τόσον, και ήτο τόσον μανική, ώστε, +ως αναφέρουν οι χρονογράφοι, προς στιγμήν επιστεύθη ότι απωλέσθη πάσα ελπίς +διά τους συνωμότας. Ο Τσιμισκής, τρομερώτατος εν μέσω των μεγάλων φρικωδών +εκείνων στιγμών, όταν είδε να κλίνη η νίκη υπέρ των ιδικών του, μη εννοών να +χάση ούτε στιγμήν, τα πάντα επιβλέπων και τα πάντα προβλέπων, φοβερόν πνεύμα +του Κακού εν μέσω των δαιμόνων του, καλεί τον αιμοσταγή Ατζυποθεόδωρον, +αυτός δε σπεύδει προς την μεγάλην αίθουσαν του «Χρυσοτρικλίνου», όπως +προκαλέση την ανακήρυξίν του ως Αυτοκράτορος.</p> + +<p>Ο Ατζυποθεόδωρος εκτελεί την διαταγήν του Τσιμισκή. Αποκόπτει την κεφαλήν +του νεκρού Αυτοκράτορος και επιδεικνύει αυτήν από τινος των παραθύρων προς +τον συρρεύσαντα περί τα Ανάκτορα λαόν και στρατόν. Υπό το φως των πυρσών, +καπνιζόντων, σείεται προ του λαού η κεφαλή του Νικηφόρου. Ο Ατζυποθεόδωρος +κρατεί αυτήν από την μακράν, μαύρην ακόμη, κόμην. Είνε περιρραντισμένη και +ηυλακωμένη με το αίμα των πληγών της. Από τον νεόκοπον λαιμόν στάζει εις +μεγάλους θρόμβους το αίμα. Οι συνωμόται, κρατούντες δάδας, διευθύνουν το φως +αυτών προς την μορφήν του Αυτοκράτορος. Η χιών στροβιλίζεται υπέρ τον ζοφερόν +όγκον του Πύργου, ο άνεμος στενάζει επί τας στέγας του. Χιλιάδες οφθαλμών +δέχονται το τρομερόν, το άγριον, το φανταστικόν εκείνο θέαμα. Κατάπληκτος ο +λαός και ο στρατός ακινητεί, εν νεκρική σιγή. «Κύριε, συγχώρησον αυτόν», +εκψιθυρίζεται από πολλών στομάτων, χείρες κινούνται εις το σημείον του Σταυρού. +Οι προστρέχοντες ακόμη μισθοφόροι στρατιώται, με την ιδέαν να απολυτρώσωσι +τον ζώντα εισέτι βασιλέα, όπως επληροφορήθησαν αορίστως καθ' οδόν, +απολιθούνται εις την θέαν της εικόνος, ήτις διαγράφεται εις το ύψος του Πύργου, +με το φως, τον καπνόν και την επισειομένην αιμοσταγή κεφαλήν, τας αγρίας +μορφάς των συνωμοτών και σφαγέων, εν τω βάθει, εις το θολόν διάστημα. Οι +αλλόφυλοι ούτοι πολεμισταί, οι ισχυροτάτην συναίσθησιν της στρατιωτικής +υποχρεώσεως έχοντες, οι μισούμενοι υπό του λαού διά την αγριότητά των, και +μισούντες αυτόν διπλασίως, δεν σκέπτονται εν τούτοις πλέον ν' αντιμετωπίσωσι τα +γενόμενα και την στάσιν. Θα έδιδον μυριάκις την ζωήν των, εάν υπήρχεν ελπίς να +περισώσωσι τον Αυτοκράτορα, αλλά τώρα, ότε αντιλαμβάνονται ότι κανείς δεν θα +τους ενισχύση, αποσβένουσιν από την σκέψιν των την ιδέαν της εκδικήσεως του +Κυρίου των.</p> + +<p>Αφήκαμεν τον Τσιμισκήν σπεύδοντα από την σκηνήν της φρίκης και του +αίματος προς το «Χρυσοτρίκλινον», διά να περιβληθή τα πορφυρά πέδιλα και τα +άλλα διάσημα της Αυτοκρατορικής εξουσίας, να ανευφημηθή Αυτοκράτωρ υπό των +συνωμοτών και του πλήθους. Θα τον ίδωμεν πάλιν μετ' ολίγον εν τη περιωνύμω +Μεγάλη Αιθούση του «Χρυσοτρικλίνου».</p> + +<p>Κατά την μαρτυρίαν του Κεδρηνού, ο Νικηφόρος, ευθύς μετά την λήψιν της +επιστολής του μοναχού προς το εσπέρας, η οποία τον προειδοποίει περί του +μελετωμένου διά την νύκτα εγκλήματος, διεμήνυσεν εις τον αδελφόν του +«κουροπαλάτην» Λέοντα να σπεύση εις τον Βουκολέοντα με μοίραν στρατιωτών. +Αλλ' ούτος, όστις ήτο μανιώδης παίκτης, δεν ανέγνωσεν αμέσως το σημείωμα του +Αυτοκράτορος· το αφήκεν επί του χείλους της κλίνης, όταν δε εις το τέλος του +παιγνιδιού το ανέγνωσε, καταταραχθείς, ώρμησεν έξω με τον υιόν του Νικηφόρου +και με εκείνους που ημπόρεσε να συγκεντρώση την ώραν εκείνην. Όταν ευρέθησαν +εις την μεσημβρινήν άκραν του Ιπποδρόμου, η οποία ωνομάζετο «Σφενδόνη», +ήκουσαν τους διαβάτας να λέγουν ότι προ ολίγου εσφάγη ο Αυτοκράτωρ, +ταυτοχρόνως δε έφθανεν εις τα ώτα των η βοή φωνών που υψούντο από τους +περιβόλους των Ανακτόρων και τας γειτονικάς οδούς και τας πλατείας. Ήσαν αι +ανευφημίαι των συνωμοτών και άλλων πολλών πολιτών λαμπαδηφορούντων υπέρ +του νέου «Κυρίου της Πόλεως».</p> + +<p>Τότε κατέφυγον εις την Αγίαν Σοφίαν, ως εις άσυλον. Εν τούτοις ο Λέων, ο +όποιος ήτο πλουσιώτατος, ηδύνατο, εάν ήτο φιλαδελφότερος και σθεναρώτερος, +και μετά τα γενόμενα ακόμη να εκμηδενίση τον Τσιμισκήν.</p> + +<h3 style="text-align: center; margin-top: 3em">III</h3> + +<p> +<br /><br /> +<b>ΤΗΝ ΕΠΟΜΕΝΗΝ</b> πενθιμωτάτην — «πλήρη οργής και θυέλλης» — ημέραν, +11ην Δεκεμβρίου, το ακέφαλον σώμα του Αυτοκράτορος εσημείου από όρθρου +βαθέος την χιόνα του κήπου των Ανακτόρων, ερυθρούς εστιγματισμένην γύρω του +από αίμα. Εκεί είχε ριφθή από του παραθύρου. Μόνον προς το εσπέρας ο +Τσιμισκής ενεθυμήθη να διατάξη την εξαφάνισιν του λειψάνου. Την αρμόζουσαν +επίσημον κηδείαν δεν ετόλμων να κάμωσι, μετά την δημοσία σχεδόν γενομένην +δολοφονίαν και ένεκα της επακολουθησάσης μεγάλης συγχύσεως. Και η ταφή +εγένετο «επονειδίστως λαθραία και εσπευσμένη».</p> + +<p>Το πτώμα εναπετέθη εις πρόχειρον φέρετρον, κατασκευασθέν από ξύλα +περισυλλεγέντα «τήδε κακείσε». Όταν το σκότος επύκνωσε, μετέφεραν αυτό +«δρομαίοι», μυστικώτατα και εν πενιχροτάτη πομπή, εις τον ναόν των Αγίων +Αποστόλων, όπου το κατέθηκαν αμέσως εις μεγάλην σαρκοφάγον, αριθμουμένην +εις το «Ηρώον του Κωνσταντίνου».</p> + +<p>Ετάφη ο Νικηφόρος φορών τον τρίχινον σάκκον, τον «σάκκον του +μετανοούντος», τον οποίον έφερεν επί έτη υπό την βασίλειον πορφύραν του, όπως +ο Βουλγαροκτόνος.</p> + +<p>Τα θρησκευτικά «νενομισμένα» ετηρήθησαν. Ηκούσθη και η τελευταία +επίκλησις, την οποίαν απηύθυνε τρις ο Τελετάρχης προς τους Αυτοκράτορας, όταν +ανηγείροντο διά να καταβιβασθούν εις τας κρύπτας τα φθαρτά σκηνώματά των. +Την απηύθυνεν αντικαθιστών το επί της κεφαλής του νεκρού μετάλλινον στέμμα — +σύμβολον ανθρωπίνης ισχύος — με πορφυρούν διάδημα:</p> + +<p> — «<b>Αναπαύου, Άναξ· ο Βασιλεύς των βασιλευόντων και ο Κύριος των +κυριευόντων καλεί σε· απόθες από της κεφαλής σου το στέμμα!</b>»</p> + +<p>Ένα από τα θαυμαστότατα και περικαλλέστατα μνημεία της πάλαι ποτέ +Κωνσταντινουπόλεως, του οποίου η μεγαλοπρέπεια και ο πλούτος κατεθάμβωνεν, +ήτο το Αυτοκρατορικόν νεκροταφείον των Αγίων Αποστόλων.</p> + +<p>Οποίας μεγάλας σκέψεις, οποίαν τρικυμίαν συναισθημάτων δεν προκαλεί εις +κάθε Έλληνα άξιον του ονόματος η ενθύμησις του ενδόξου αυτού χώρου, όπου +ήσαν συσσωρευμένα τα φθαρτά σκηνώματα των μεγαλειτέρων ανδρών του +Μεσαιωνικού Βασιλείου μας, Αυτοκρατόρων και Πατριαρχών, των οποίων πλείστοι +συγκαταριθμούνται και μεταξύ των μεγίστων ανδρών του κόσμου, νέοι Αλέξανδροι +και Περικλείς και Δημοσθένεις, εκτείναντες την Ελληνικήν Ιδέαν και την Ελληνικήν +φήμην μέχρι των απωτάτων της οικουμένης, καταπυρπολήσαντες την Ελληνικήν +δύναμιν επάνω εις τα απειράριθμα στίφη και τα Κράτη των βαρβαρωτέρων και +επιφοβωτέρων λαών των τριών ηπείρων, εκπολιτίσαντες αυτούς διά του +Ευαγγελίου και της Ελληνικής παιδείας και γλώσσης!</p> + +<p>Οι Άγιοι Απόστολοι και η Αγία Ειρήνη εκρίνοντο ως αι ωραιότεραι και +πολυτελέστεραι εκκλησίαι της βασιλευούσης μετά την Αγίαν Σοφίαν. +«Πολυάνδριον» ή «Μυριάνδριον» ωνομάζετο από τους Βυζαντινούς ο ναός των +Αγίων Αποστόλων και ο περίβολος αυτού. Ήτον ό,τι και η περιώνυμος εκκλησία του +προαστείου των Παρισίων «Άγιος Διονύσιος», όπου εθάπτοντο οι Βασιλείς της +Γαλλίας από Δαγοβέρτου του Α'. Είνε σήμερον αντικαταστημένοι οι Άγιοι +Απόστολοι από το γνωστόν «Μέγα Τέμενος του Κατακτητού». Εκεί είχε κτισθή +πρώτον «Βασιλική» από τον Μέγαν Κωνσταντίνον, κατόπιν ωκοδόμησεν ο +Ιουστινιανός την εκκλησίαν των Αγίων Αποστόλων. Πρώτοι ετάφησαν εις τον +περίβολον ο Κωνσταντίνος και η μήτηρ του Ελένη.</p> + +<p>Ήτο γεμάτος ο μέγας ούτος περίβολος από κολοσσιαίους εκ πορφυρίτου λίθου +αυτοκρατορικούς τάφους. Ήσαν κτισμένοι ούτοι εις δύο μεγάλας σειράς από το ένα +και από το άλλο μέρος της εκκλησίας. Ηρώα εκαλούντο αι δύο σειραί. Ηρώον του +Κωνσταντίνου και Ηρώον του Ιουστινιανού. Αι σαρκοφάγοι — αι πελώριοι +μαρμάρινοι θήκαι — των νεκρών Βασιλέων είχον στολισθή λαμπρότατα και +καλλιτεχνικώτατα, όταν η Αυτοκρατορία είχε φθάσει εις ακμήν δόξης και πλούτου. +«Δι' οιονεί κολεού», συντεθειμένου από πέταλα αργύρου, από κλάδους χρυσού, +από τους πολυτιμοτάτους των λίθων <b>εγκολαπτούς</b> ή +<b>ενδεδεμένους</b>, εις όλα δε τα σημεία εγκατεσπαρμένους, ήτον εστολισμένη +εκάστη από τας μεγίστας αυτάς σαρκοφάγους, αι οποίαι ήσαν αληθινά +αριστοτεχνήματα γλυπτικής και αρχιτεκτονικού σχεδίου. Η διακοσμητική δε τέχνη, +της οποίας οι Βυζαντινοί είνε οι περιφημότεροι αντιπρόσωποι εις όλους τους +αιώνας, εκεί επεδείκνυεν όλον το δαιμόνιόν της. Οι χρονογράφοι του Βυζαντίου +μεταβάλλονται εις ποιητάς προκειμένου να περιγράψουν το θάμβος και το +μεγαλείον του Βασιλικού εκείνου κοιμητηρίου.</p> + +<p>Όταν το φως του ηλίου συντρίβετο επί των διαχρύσων αυτών όγκων, «των +οποίων και μόνον το σχήμα κατηύφραινε το όμμα και ωμίλει προς αυτό» — +διαγραμμιζομένων υπό τους ωραιοτέρους Ελληνικούς, Ασιατικούς και νεοτεχνικούς +ρυθμούς, καταστίκτων συμπλεγματικώς, ή μη, από μεγάλους πολυτίμους λίθους +όλων των χρωμάτων, «δημιουργημάτων της φαντασίας και της ιδέας μάλλον, αλλά +και του πλούτου, παρά της ξηράς τέχνης μόνον, την οποίαν ενείχον ολόκληρον και +αυτήν εις όλας τας αρμονικάς εκδηλώσεις της»· όταν ο γλυκύς και έντονος ήλιος +της Κων)πόλεως συνεζυγείτο εν τη πορεία του προς τον χώρον εκείνον του χρυσού +και του αργύρου και του σμαράγδου και του ρουβινίου και του αδάμαντος και του +οπαλλίου και του σαπφείρου και των ωραιοχρώμων κατεστιλβωμένων μαρμάρων +— από του ερυθρού, ως σαρξ άρτι αποσφαγέντος νεαρού ζώου, μέχρι του +πρασίνου, ως η πρώτη εαρινή χλόη εις τας απατήτους κλιτύς των ορέων όταν +εκτύπα με τα ολόχρυσα κύματά του την έκτασιν αυτήν, είτε αντικλινόμενος υπέρ τα +κυανά όρη και το γλαυκόν πέλαγος, είτε επιζυγιζόμενος από του κέντρου του +ουρανού, είτε αποκλινόμενος προς τον φλογιζόμενον ορίζοντα, πνιγόμενον εις την +θλίψιν και τον τόνον των λιποθύμων χρωμάτων — η όψις, την οποίαν ελάμβανεν η +Βασιλική νεκρόπολις, «ονείρου και εκστάσεως κατάστασιν εδημιούργει εις τον +βλέποντα».</p> + +<p>Εκάστη σαρκοφάγος ενέκλειαν εντός πολυτιμότατα κοσμήματα. Εκεί +ανεπαύοντο και οι Οικουμενικοί Πατριάρχαι, οι «Νέας Ρώμης, +Κωνσταντινουπόλεως Αρχιεπίσκοποι». Εκεί ήτο τεθαμμένος Ιωάννης ο +Χρυσόστομος. Αυστηρόταται ποιναί ήσαν ωρισμέναι δι' απόπειραν ενταφιασμού +εις το μέρος εκείνο νεκρού, ο οποίος δεν ήτο, ή δεν προϋπήρξεν, αρχηγός της +Εκκλησίας ή του Κράτους.</p> + +<p>Εν τω ναώ δε, υπό το θυσιαστήριον, ήσαν κατατεθειμένα τα ιερά λείψανα των +Αγίων Αποστόλων Ανδρέου του Πρωτοκλήτου, Λουκά και Τιμοθέου, του πρώτου +Επισκόπου Εφέσου. Εκ τούτου και το όνομα της Εκκλησίας. Όλαι αι υψηλαί δόξαι +και όλαι αι υψηλαί καταισχύναι του Βυζαντίου ανεπαύοντο εκεί. Παρά τον +ανδρείον ο δειλός. Παρ' εκείνον, του οποίου ο βίος ήτο μακρά πάλη, ο +μετακινηθείς από τας λαμπούσας αιθούσας του Ιερού Παλατίου όσον και αι +κοσμούσαι τους τοίχους αυτών εκ μωσαϊκού μορφαί. Παρά τον Κωνσταντίνον και +την Ελένην ο Μέγας Θεοδόσιος, αλλά παρ' αυτόν οι έκφυλοι υιοί του.</p> + +<p>Κυλινδρική σαρκοφάγος περιέκλειε το πτώμα του Ιουλιανού, το οποίον οι +αντίπαλοι του «άτιμον και αποτρόπαιον» εκάλεσαν. Σαρκοφάγος από πράσινον +μάρμαρον της Ιεραπόλεως έκλειε τον Μέγαν Ιουστινιανόν, παρ' αυτόν δε +ανεπαύετο ο «νέος Μέγας Αλέξανδρος», ο Ηράκλειος.</p> + +<p>Ο τρομερός όχλος της Κων)πόλεως ενέσκηπτεν ενίοτε και μέχρι του τελευταίου +εκείνου αδύτου των Αυτοκρατόρων. Οι φίλοι των εικόνων συνέτριψαν την +σαρκοφάγον, την περικλείουσαν Κωνσταντίνον τον Κοπρώνυμον, και την κόνιν +αυτού εσκόρπισαν εις τον αέρα. Το ίδιον έκαμαν και οι Γάλλοι κατά των Βασιλέων +των μετά αιώνας. Από του Αυτοκράτορος Αλεξίου Αγγέλου ήρχισεν η καταστροφή +του θαυμαστού αυτού κειμηλίου της Αυτοκρατορικής νεκροπόλεως του Βυζαντίου. +Ούτος απεγύμνωσε τους τάφους από τα πολύτιμα κοσμήματά των, εσύλησε τα +μαυσωλεία των προκατόχων του, δια να εξαγοράση παρά των Λατίνων +Σταυροφόρων την ειρήνην. Την 13ην προς την 14ην Απριλίου του 1204, +κυριεύσαντες ούτοι την Κωνσταντινούπολη, συνέτριψαν εν τη βαρβάρω λύσση των +τα πλείστα των περικαλλών αυτών Αυτοκρατορικών μνημείων. Την 29ην δε Μαΐου, +την «αποφράδα», οι φανατικοί δερβίσαι Μωάμεθ του Κατακτητού συνεπλήρωσαν +την καταστροφήν. Ο Κριτόβουλος σημειώνει, ότι πλήθος δερβισσών ησχολείτο +μανιωδώς επί 14 συνεχείς ώρας εις το να καταστρέψη δια σιδηρών ροπάλων και τα +εναπομείναντα άθικτα μαρμάρινα καλλιτεχνήματα των τάφων, και εκείνα, των +οποίων την καταστροφήν δεν είχον φέρει εις πλήρες πέρας οι προηγηθέντες και +χειρότεροι των κατακτηταί!</p> + +<p>Εν τούτοις ο Ιταλός Βουοδελμόντιος λέγει, ότι είδε κατόπιν εις το νεκροταφείον +αυτό ακέραια μνημεία εκ πορφυρίτου λίθου, ακέραια ως προς την λεκάνην αυτών, +μεταξύ των οποίων και το του Μ. Κωνσταντίνου. Αληθές είνε ότι τινές των +σαρκοφάγων περιεσώθησαν κατά το κύριον αυτών σώμα, ως θα ίδωμεν. +Οπωσδήποτε όμως δεν θεωρούνται γνήσιαι, αι εν τω Βατικανώ αποκείμεναι του +Κωνσταντίνου και της Ελένης.</p> + +<p style='text-align:center;'>*<br /> +* *</p> + +<p>ΕΙΣ ΑΣΒΕΣΤΟΝ υπό των καταστροφέων μετεποιήθησαν τα κειμηλιώδη αυτά +καλλιτεχνήματα, «τα εκ μαρμάρου άργυρον περιβεβλημένου, εκ τορνευτού +πορφυρίτου, εκ ποικιλωτάτου και σπανιωτάτου γρανίτου»· τεμάχια αυτών +εχρησιμοποιήθησαν εις κτίσεις οικιών. Συναπωλέσθησαν και αι «πελώριαι» +επιτύμβιοι πλάκες, αι «σχήμα στέγης έχουσαι». Εις τον γείσον μιας από αυτάς, επί +της λεκάνης της σαρκοφάγου Κωνσταντίνου του Κοπρωνύμου ορθουμένης, ο Άγιος +Ιγνάτιος ο Πατριάρχης, υιός Αυτοκράτορος, αφού ενεκλείσθη πρότερον επί 15 +ημέρας μέσα εις το κύτος της σαρκοφάγου του μνημείου, απετέθη υπό των +βασανιστών του, φέρων μεγάλα βάρη από των ποδών του κρεμάμενα. Ούτε να +φάγη, ούτε να πίη του έδωκαν, ούτε να κοιμηθή τον αφήκαν καθ' όλον το διάστημα +της εγκαθείρξεως του αυτής εις ένα τάφον! Ο περίβολος του ναού ήτο +διαρρυθμισμένος κατά στοάς μεγαλοπρεπεστάτας, κατά μήκος δε των στοών +ευρίσκοντο μεμονωμένα μαυσωλεία βασιλέων και Πατριαρχών.</p> + +<p>Εις την εξωτερικήν αυλήν του Ναού της Αγίας Ειρήνης ευρίσκονται +αποτεθειμέναι Αυτοκρατορικαί σαρκοφάγοι — ήτοι αι λεκάναι, τα κύτη των +μνημείων, άρτιαι οπωσδήποτε. Δύο, εκ των οποίων η μία ακεραία, είνε από +πορφυρίτην λίθον. Εις την εσωτερικήν αυλήν ευρίσκεται άλλη μικροτέρα, από +πράσινον αρχαίον λίθον. Είνε όλαι εντελώς γυμναί των πολυτιμοτάτων αυτών +περικαλυμμάτων. Μεγάλοι Βυζαντιακοί σταυροί και μονογράμματα του Χριστού +υπάρχουν επ' αυτών. Μία δε ωοειδής. Λέγεται ότι είνε αι δεχθείσαι τους νεκρούς +των βασιλέων Κωνσταντίνου του Α', Κώνσταντος του Β', Ιουλιανού του Παραβάτου, +Θεοδοσίου του Μεγάλου, Αρκαδίου, Μαρκιανού και της Πουλχερίας.</p> + +<p>Προ του τεμένους Ζερέκ, του πάλαι ποτέ ναού του Παντοκράτορος, του +ενδόξου και αρχαίου — ο Πασπάτης υποστηρίζει ότι ο ναός ούτος είνε ο σημερινός +του Αγίου Θεοδώρου του Τίρωνος, — εις τον οποίον ετάφη ο Αυτοκράτωρ +Μανουήλ ο Α' και τρεις του οίκου αυτού Αυτοκράτειραι, υπάρχει μεγάλη +σαρκοφάγος από πράσινον πολύστικτον λίθον, με σταυρόν εις τας τέσσαρας όψεις. +Τώρα χρησιμεύει ως δεξαμενή δια τας θρησκευτικάς πλύσεις των +Μωαμεθανών.</p> + +<p>Θεωρείται πιθανόν, ότι έκλειε τον νεκρόν της Ειρήνης, της «μεγίστης των +βασιλισσών της Ανατολής». Δύο ή τρεις σαρκοφάγοι Βασιλικαί ευρίσκονται και εις +συνοικίας της Κωνσταντινουπόλεως. Εξαιρετικώς περιγράφεται από τους +χρονογράφους του Βυζαντίου το μαυσωλείον του Βασιλέως Λέοντος ΣΤ' του Σοφού. +«Ήτον από μάρμαρον που ευρίσκεται παρά τον Σαγγάριον ποταμόν της Βιθυνίας. +Αυτό το μάρμαρον ήτο κατάστικτον την μορφήν, δηλαδή εφαίνετο σαν κεντημένο +φυσικά, το χρώμα ήτον αίμα μοναχό — ήτον ακριβώς σαν πνεύμονας ανθρώπου, +το έπιανες και δεν επίστευες ότι είνε λίθος».</p> + +<p style='text-align:center;'>*<br /> +* *</p> + +<p>ΕΝΑΣ ΜΙΚΡΟΣ επίλογος, σημαντικώτερος διά τον αναγνώστην από την +περιγραφήν του τρομερού αυτού βασιλικού δράματος, είνε απαραίτητος: «Το αίμα +του θείου ανδρός έπεσεν επί τους φονείς αυτού», λέγει Ματθαίος ο Εδέσσης. Λέων +ο Διάκονος σημειώνει: «Ουδείς των φονέων απήλαυσεν εν ειρήνη των καρπών του +αδικήματος». Τον μυστηριώδη και βίαιον θάνατον του Τσιμισκή θα ίδωμεν, ως και +την τύχην της Θεοφανούς, η οποία αποδιωχθείσα αμέσως σχεδόν από τα Ανάκτορα +υπό του αρνηθέντος να την συζευχθή συνενόχου και εραστού της Τσιμισκή, +επλανάτο μεταφερομένη από μοναστηρίου εις μοναστήριον, «μέχρι και των +εσχατιών της Αρμενίας». Ο Λέων Βαλάντης, ο αμείλικτος, εθανατώθη αμέσως, «ως +πρώτος πλήξας τον Νικηφόρον». Εις αυτόν, ως εις αποδιοπομπαίον τράγον, έπεσαν +αι αμαρτίαι όλων των άλλων· ο Τσιμισκής δεν ηδυνήθη, ή δεν ηθέλησε να τον +σώση.</p> + +<p>Πενήντα επτά ετών εσφαγιάσθη ο Νικηφόρος, αφού κατασυνέτριψε τους +τρομερωτάτους των τότε πολεμίων της Αυτοκρατορίας και της Χριστιανωσύνης, +τους Σαρακηνούς, διά το οποίον και «σφύρα των Σαρακηνών» ωνομάσθη, αφού +έθηκε «φοβερά όρια εις τα Βυζαντινά θέματα της Μικράς Ασίας και ωργάνωσε τον +στρατόν εις βαθμόν άγνωστου μέχρι του νυν δυνάμεως και τελειότητος».</p> + +<p>Ο Μωαμεθανικός κόσμος επανηγύρισε την εξολόθρευσίν του, οι Ρώσοι και οι +Βούλγαροι ηλάλαξαν εκ χαράς και ητοιμάσθησαν διά να καταλύσουν το Βυζαντινόν +κράτος εις την Ευρώπην, αλλά την έπαθαν ελεεινότατα από τον Τσιμισκήν. «Τους +εξετίναξε κατά τρόπον, όπου η Ιστορία ούτε παρουσίασεν, ούτε θα παρουσιάση +ποτέ, τον επίστευσαν μυθικόν, υπερφυσικόν πρόσωπον, τους κατετάραξε, τους +έκαμε να χάσουν την ιδέαν ότι είνε άνθρωποι», σημειώνει με αγαλλίασιν ο +Βυζαντινός χρονογράφος.</p> + +<p>Οι Σαρακηνοί ποιηταί εξύμνησαν τον Φωκάν, τιμώντες την υπεράνθρωπον +ανδρείαν του και την στρατηγικότητα, η οποία τους εξεμηδένισεν.</p> + +<p>Είνε γνωστά τα περίφημα δημώδη Ελληνικά άσματα, τα αναγόμενα εις +πολεμικά κατορθώματα των προγόνων μας του Μεσαιώνος, τα του Ηρωικού +κύκλου. Ταύτα είνε γνωστά και υπό την ονομασίαν «Δημώδη Ελληνικά άσματα του +Α κ ρ ι τ ι κ ο ύ κύκλου», επειδή έχουν ως κεντρικόν ήρωα τον περιλάλητον Διγενήν +Ακρίταν, το υπερφυσικόν αυτό ως προς την σωματικήν δύναμιν και την τρομεράν +γενναιότητα δημιούργημα της λαϊκής Ελληνικής φαντασίας, οπού τινά εκ των +ασμάτων τούτων τον παρουσιάζουν παλαίοντα σώμα προς σώμα και με τον Χάρον. +Ο μέγας Έλλην λαογράφος Νικόλαος Πολίτης, εν ομιλία του εις το Πανεπιστήμιον +«Το εθνικόν των Ελλήνων έπος», δημοσιευθείση εις την «Λαογραφίαν», +αποδεικνύει ότι τα άσματα αυτά του Ακριτικού κύκλου έχουσιν αφετηρίαν των τον +10ον αιώνα, τους επικούς και φονικωτάτους πολυετείς πολέμους των ημετέρων +προς τους Σαρακηνούς, τους Άραβας, διεξαχθέντας κυρίως από τον Νικηφόρον, ως +και τον Τσιμισκήν και τον Βουλγαροκτόνον. Θεωρείται πιθανόν ότι υπό τον Διγενήν +Ακρίταν κρύπτει η λαϊκή φαντασία τον Νικηφόρον τον Φωκάν.</p> + +<p>Προς τούτοις, το περί Πορφυρίου δημώδες άσμα, το Κεφαλληνιακόν άσμα «των +υιών του Ανδρονίκου», είνε μακρυνή απήχησις του επικού κύκλου, ο οποίος +εδημιουργήθη από τα μεγάλα κατά των Σαρακηνών κατορθώματα του Νικηφόρου, +του «πρωταθλητού εν τη αμύνη της πίστεως, της οποίας το κοσμοϊστορικόν +οικοδόμημα, σοφίας και κάλλους καρπός, εκ θεμελίων διεσείσθη από την +Μωαμεθανικήν θύελλαν!»</p> + +<p>Η Βουλγαρική δημώδης λογοτεχνία, περιλαμβάνουσα και σχετικά +αποσπάσματα δημωδών Ελληνικών ασμάτων, εκθέτει τα πολεμικά κατορθώματα +του Νικηφόρου, διεκτραγωδεί τας δυστυχίας του. Εν παραλλαγή περιεργοτάτη +εκτίθεται εν αυτή η περί του σκληρού τέλους του Ελληνική ιστορική +παράδοσις.</p> + +<p>Ιωάννης ο Μαυρόπους, ο γνωστός ως Επίσκοπος Ευχαΐτων και Μητροπολίτης +Μελιτηνής, συνέθεσε συγκινητικώτατον, ωραίον τω όντι διά την απλότητα και το +βαθύ πάθος, επίγραμμα εις τον Νικηφόρον το οποίον εχαράχθη επί του τάφου του. +Αξίζει να το παραθέσωμεν, διότι απηχεί όλην την τρομεράν απορίαν, την τραγικήν +οδύνην του Γένους, επί τη εξαφανίσει του πανευκλεούς Νικηφόρου, του +Τρισμεγίστου, υπό τας πτέρυγας του οποίου ετήρησε την ύπαρξιν και την +συνείδησιν το μέγα Γένος των Ρωμαίων, η Ελληνική φυλή, «διαποντισθείσα από +τον αντίχριστον Σαρακηνόν και τον βαρβαρώτατον Σκύθην». Ιδού ο τραγικός αυτός +γόος:</p> + +<p><i>«Εδώ ευρίσκεται εκμηδενισμένος ο Νικηφόρος . . . Αυτός, που είχε +περιλάβει εις το Κράτος του όλην την έκτασιν της γης, τώρα, ως μικρός, μικρόν +μέρος αυτής κατοικεί. Αυτόν, όπου και τα θηρία τον εσέβοντο, τον εξόντωσαν ως +ένα κοινόν άνθρωπον . . . Κοιμάται τώρα βαθειά εις τον τάφον ο μη γνωρίσας ποτέ +ανάπαυσιν, ενόσω έζη! Θέαμα πικρόν . . . Αλλά εγέρθητι τώρα, Βασιλεύ, +αναμένουν να τους οδηγήσης οι πεζοί σου, οι ιππόται σου, οι τοξοκράται σου, το +στράτευμά σου όλον, αι φάλαγγες, τα τάγματα. Τα Σκυθικά θηρία λυσσώσιν +εναντίον μας, έπνιξαν εις το αίμα τους λαούς μας, ενόσω όμως έβλεπες το φως του +ηλίου, έτρεμον και την εικόνα σον εάν ητένιζον! Βασιλεύ μεγάλε, άκουσε τον +θρήνον μου! Ανατίναξε τον νεκρικόν λίθον, που σε κρατεί εις τα πτέρνα της γης, και +ανάστηθι να διώξης τα θηρία των Εθνών. Εξύπνησε, διά να θεμελιώσης την Αγίαν +Αυτοκρατορίαν σου εις βάσιν, που δεν θα σαλευθή ποτέ, να την περιφράξης με την +δύναμίν σου από τον ωκεανόν των βαρβάρων! Εάν δε δεν γίνεται να σε ίδωμεν +ανακύπτοντα από τον τάφον σου, βόησον τουλάχιστον από τα έγκατα της γης +εναντίον των απίστων ίσως και με μόνην την φωνήν σου τους διασκορπίσης. Και αν +δεν ημπορή να γείνη αυτό, τότε κρύψε μας όλους εις το μνήμα σου! Διότι και ο +νεκρός σου μόνος θα είνε ικανός να σώση τα πλήθη των πιστευόντων εις τον +Χριστόν, των βαπτισμένων εις το όνομά του. Συ υπήρξες ο εις όλα Νικηφόρος, ο +οποίος μόνον υπό γυναίκα ενικήθης!».</i></p> + +<p>Απηχεί η φιλολογία των εθνών της Ανατολής από τα πολεμικά κατορθώματα +του Νικηφόρου. Τον διεξεδίκησαν δε και εκείνοι τους οποίους συνέτριψεν. Ο +Αβούς Μαχασάν, ο Άραψ, γράφει, ότι κανείς δεν δύναται να παραβληθή προς +αυτόν από της εποχής του Μεγάλου Αλεξάνδρου, αλλά και ότι δεν ήτο Έλλην, «ήτον +υιός Μουσουλμάνου από την Ταρσόν, γνωστού, του Ιβν Ελ Κασσάς»!</p> + +<p>Ολόκληρος εκκλησιαστική ακολουθία συνετάχθη διά τον Νικηφόρον από +θαυμαστήν του κληρικόν.</p> + +<p>Λέγει ένα τροπάριον από αυτήν:</p> + +<p class="poem">Στρατιώτην τα όπλα σε,<br /> +Στρατηγόν η παράταξις,<br /> +Βασιλέα κράτιστον το διάδημα,<br /> +Αλλ' ασκητήν οι αγώνες σε,<br /> +Τα άθλα δε μάρτυρα<br /> +Καταγγέλλουσι τρανώς.<br /> +Νικηφόρε, τοις πέρασιν.<br /> +Όθεν ήθροισται<br /> +Η τιμώσα σε πόλις,<br /> +Ευφημούσα τους αγώνας και την νίκην.<br /> +Και το μακάριον τέλος σου.</p> + +<p>Δηλαδή: Η μάχη στρατιώτην, ο πόλεμος στρατηγόν, ο Θρόνος Βασιλέα άριστον, +αλλά οι αγώνες σου υπέρ της αρετής ασκητήν, και τα παθήματα μάρτυρα σε +διαλαλούσι, Νικηφόρε, εις τα πέρατα του κόσμου. Διά τούτο είνε συνηθροισμένη +και η τιμώσα την μνήμην σου πόλις, δοξάζουσα τους αγώνας σου και την νίκην σου +εν πάση αρετή, και το μακάριον τέλος σου.</p> + +<p>Η όλη εικών, δράσις και ψυχικότης του Νικηφόρου διαγράφεται εις τον τόμον +της Ε. Ε., τον υπό τον τίτλον «<b>Ο Τρισμέγιστος</b>», τα κατά το τέλος όμως +αυτού, αποτελούντα το περιθώριον ούτως ειπείν της περί αυτού ιστοριογραφίας, +ανήκον ενταύθα. Ο «<b>Εωσφόρος</b>», ο «<b>Αετός</b>» και ο +«<b>Τρισμέγιστος</b>», ήτοι ο Τσιμισκής, ο Βουλγαροκτόνος και ο Φωκάς, είνε η +τριλογική σελίς εκ του Βυζαντινού μέρους της Ε. Ε.</p> + +<p> +</p> + +<h2 style="text-align: center; margin-top: 3em">Β'.<br /> +'ΑΝΩ ΣΧΩΜΕΝ ΤΑΣ ΚΑΡΔΙΑΣ!'</h2> + +<p> +</p> + +<h3 style="text-align: center; margin-top: 3em">Α</h3> + +<p>ΑΦΗΚΑΜΕΝ τον Τσιμισκήν, σπεύδοντα από τον Βουκολέοντα διά των αιμάτων +και της βοής προς την μεγάλην αίθουσαν του θρόνου εν τω Ιερώ Παλατίω, το +Χρυσοτρίκλινον, διά να προφθάση ν' αναγορευθή Βασιλεύς. Εκεί θα συνεκέντρουν +εκ των αγυιών και των συνοικιών τα πλήθη οι κυριώτατοι εκ των προμεμυημένων +εις το έργον οπαδών του, όπως τον ανευφημήσουν, κατά τα κρατούντα, ως +Αυτοκράτορα, πριν ή λάβη το κράτος της επί του χρόνου η επομένη ημέρα και +ευρεθή ούτως η πόλις προ τετελεσμένου γεγονότος. Η κατατρόπωσις των +Βαράγγων εις τον Βουκολέοντα από τους λυσσώντας συνωμότας, η εντύπωσις εκ +της επιδείξεως από τα ύψη του Πύργου της αιμοσταγούς κεφαλής του Νικηφόρου +προς τον συγκεντρωθέντα κάτωθεν λαόν και στρατόν, η τρομοκράτησις των αστών +από τας διαδόσεις περί του ανηκούστου εγκλήματος, αστραπιαίως +κυκλοφορησάσας ανά τας εγγυτέρω συνοικίας, αι οποίαι τους εκράτησαν εντός +των οικιών των μέχρις ότου την επομένην ημέραν επληροφορήθησαν καλά ότι +έληξεν οριστικώς η όλη υπόθεσις· η αναξιότης και η ατολμία των επιλέκτων +οπαδών και των οικείων του Νικηφόρου — είχον ήδη εξασφαλίσει κατά το +μέγιστον μέρος την ικανοποίησιν της φιλοδοξίας του Τσιμισκή. Αλλά η +Κωνσταντινούπολις ήτον η πόλις των μεγάλων απροόπτων, και κατ' αυτάς τας +τελευταίας ακόμη στιγμάς. Ο δε Τσιμισκής δεν ήτον από τους ανθρώπους που +δύνανται να ηττηθούν εις ένα σοβαρόν ζήτημα από έλλειψιν προνοίας. «Ίσην τη +ρώμη την γνώμην είχεν». Όθεν, συμφώνως με τας απ' αρχής προσυνεννοήσεις, οι +άνθρωποί του, οι μη μετάσχοντες εις την εκτέλεσιν συνωμόται, αλλ' αναμένοντες +εκ του ασφαλούς την ευτυχή περάτωσιν της δολοφονίας του Αυτοκράτορος, μόλις +συνετελέσθη αύτη, διεσπάρησαν ανά τας κεντρικάς συνοικίας και οδούς της +πόλεως, ανά τας πλατείας και τας αγοράς, με τα στίφη των στρατολογημένων +μπράβων και των «ιδικών» των, πανόπλων και λαμπαδηφορούντων, και από +«τριόδου εις τρίοδον» ανέκραζον: «Ιωάννης Αύγουστος, Βασιλεύς Ρωμαίων!» +«Λογάδων ανδρών πλήθος, διά των αγυιών του Άστεως διερχόμενον, Αυτοκράτορα +Ρωμαίων Ιωάννην, συν τοις ήδη βασιλεύσαντος Ρωμανού παισίν, ανηγόρευον» — +επισημειοί Λέων ο Διάκονος. «Στίφη οπαδών του Τσιμισκή εξώρμων +δαδοφορούντα, ανακράζοντα κλπ.» μνημονεύει έτερος χρονογράφος.</p> + +<p>Τας διαδηλώσεις ταύτας παρηκολούθει εξ αποστάσεως ο περίφημος Βασίλειος +ο «Παρακοιμώμενος» — ήτοι Αρχιθαλαμηπόλος — ο «Βίσμαρκ του Μεσαιωνικού +Ελληνισμού», ως τον απεκάλεσαν οι ιστορικοί, ο «Πρίγκηψ», νόθος υιός του +Βασιλέως Ρωμανού του Λεκαπηνού εκ Σκυθίδος δούλης, Πρωτοπρόεδρος ή +Πρόεδρος της Συγκλήτου. Παρηκολούθει τας ομάδας των ανθρώπων του Τσιμισκή, +διευθύνων πολύν αριθμόν εξ αποφασιστικών ανδρών, ανακηρυσσόντων επίσης +τους τρεις Βασιλείς. Με τον άνθρωπον αυτόν, ο οποίος είχε μεγίστην επίδρασιν εις +τας τύχας της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας επί σειράν ετών, θα ασχοληθώμεν +ιδιαιτέρως εν τη αναπτύξει των κατορθωμάτων και της διοικήσεως του Τσιμισκή. Ο +Νικηφόρος τον είχε περιαγάγει εις αφάνειαν, μη ανεχόμενος ευκόλως ανθρώπους +επικινδύνου αξίας, ή εγωιστικής εκδηλώσεως. Ο Βασίλειος μετέσχε της +συνωμοσίας ως μαρτυρεί Λέων ο Διάκονος — πνέων μένεα διά την παραγκώνισίν +του. Η συμμετοχή του ήτο μυστικωτάτη και λίαν επιφυλακτική. Προκειμένου να +αποτολμηθή η απόπειρα, προσεποιήθη τον βαρέως ασθενή. Υπελόγιζε και επί +αποτυχίας του τολμήματος. Όταν όμως έμαθε το αποτέλεσμα, αποκατέστη αμέσως +η υγεία του, και, σπεύσας αυτοστιγμεί, «ήθροισε τον όχλον των οικετών αυτού» — +δηλ. συνεκέντρωσε το πλήθος των ανθρώπων του — διότι δεν εννοούσε να +προχωρήση και να παγιωθή η μεταπολίτευσις, χωρίς να είνε πρώτος και καλλίτερος +αναμεμιγμένος και αυτός. Και εκ των πρώτων ενίσχυσε μετά των οπαδών του κατά +την απαισίαν εκείνην νύκτα τον απογνωστικόν και κακούργον αγώνα του +Τσιμισκή.</p> + +<p>Ιδού κατά το άνοιγμα της ημέρας, οπού έμπαινεν εις την θέσιν του αθανάτου +της νυκτός, συγκεντρωμέναι αι ορδαί των απειραρίθμων πλέον οπαδών του +Τσιμισκή — και ποίος ηδύνατο να ορθωθή απέναντί των και εναντίον των, αφού η +πλειονότης των πολιτών κατέστη πανικόβλητος και η Νικηφορική μερίς +ανανδροτάτη; — αναμίξ μετά σωμάτων στρατού, περικυκλούσαι το Ιερόν +Παλάτιον, πλημυρρούσαι αυτό εντός, αναμένουσαι να επευφημήσουν τον Αρχηγόν +και δολοφόνον ως «Αυτοκράτορα της Ανατολής, Αύγουστον, Βασιλέα των +Ρωμαίων!»</p> + +<p>Ευρεία και μεγαλοπρεπεστάτη αίθουσα ην το «Χρυσοτρίκλινον», η περιλάλητος +μεγάλη αίθουσα του Θρόνου των Αυτοκρατόρων της Νέας Ρώμης.</p> + +<p>Εις άλλην ευκαιρίαν θα δώσωμεν εικόνα της λαμπρότητος και του αμυθήτου +καλλιτεχνικού πλούτου αυτής. Πριν ή επιλάμψη ο ήλιος επί την πρωτεύουσαν, ο +Τσιμισκής είχεν ανευφημηθή ενθουσιωδέστατα εν τω Χρυσοτρικλίνω, είχεν +ανακηρυχθή υπό του στρατού και του λαού, προσαγορευθείς «Αυτοκράτωρ των +Ρωμαίων, Κραταιότατος Βασιλεύς», υπό την φωνήν της καθιερωμένης ευχής: +«Μακρά τα έτη της βασιλείας σου, πολλά τα έτη. Μακρά τα έτη της ζωής Τσιμισκή +του Αυγούστου, πολλά τα έτη της ζωής του αηττήτου Βασιλέως, ον φυλάττοι +Κύριος!» Χωρίς να χάση στιγμήν ο Τσιμισκής έσπευσε να συνεννοηθή με τον +Πρόεδρον Βασίλειον διά την ρύθμισιν της νέας καταστάσεως, να εξασφαλισθή διά +μέτρων συντόνων και αυστηρών από τους επικινδύνους εχθρούς του, και να +αναλάβη υπό την στιβαρωτάτην χείρα του την διαχείρισιν της Αυτοκρατορίας, διά +την οποίαν μέγιστοι κίνδυνοι εσημειούντο από Βορρά εκ των Σλαύων. Τους +επικούς, τους μυθιστορικούς αληθώς, αγώνας του κατά του στοιχείου τούτου θ' +αποθαυμάσωμεν εν τη συνεχεία.</p> + +<p>Μετά επταήμερον ο Τσιμισκής εζήτησεν από τον Πατριάρχην να στεφθή εν τη +Αγία Σοφία, το οποίον ισοδυναμεί με την «ισαπόστολον» ανακήρυξιν, διά να λάβη +κύρος ιστορικόν η βασιλεία του και να επιβληθή εις την συνείδησιν του λαού. Αλλά +ο Πατριάρχης Πολύευκτος, εναρετώτατος και αυστηρότατος, του απήντησεν: +«Έβαψες τας χείρας σου εις ένδοξον αίμα. Πρέπει να μετανοήσης, να εξαγνισθής, +να αποδείξης ότι δεν μετέσχες εις την δολοφονίαν του Νικηφόρου, να παραδώσης +τους ενόχους, άλλως δεν θα εισέλθης εις τον άγιον χώρον. Ανάγκη και ν' αποδιώξης +από το Ιερόν Παλάτιον την μοιχαλίδα και εναγή, η οποία εσχεδίασε και διηύθυνε +το έγκλημα, την πρώτην ένοχον». Κατόπιν του επέβαλε και τον όρον να κηρύξη +ακύρους τας διατάξεις του Νικηφόρου — την «Νεαράν» — διά της οποίας +ενομοθετούντο επεμβάσεις της Πολιτείας εις καθαρώς Εκκλησιαστικά ζητήματα, +και να διαθέση όλην την κινητήν και ακίνητον περιουσίαν του αφ' ενός υπέρ των +πτωχών των περιχώρων της πρωτευούσης, αφ' ετέρου προς επέκτασιν ενός των +μεγαλειτέρων ξενώνων αυτής.</p> + +<p>Ο Τσιμισκής ενέδωκεν, εκών άκων, εις όλα ταύτα, η Θεοφανώ εξωρίσθη εις την +νήσον Πρώτην, κατήγγειλεν ως μόνον εκτελεστήν του φόνου τον Λέοντα Βαλάντην +κλπ., και εστέφθη την 25ην Δεκεμβρίου.</p> + +<p style='text-align:center;'>*<br /> +* *</p> + +<p>ΙΔΟΥ ο Τσιμισκής ετοιμαζόμενος εις επίθεσιν κατά των Βουλγάρων και των +Ρώσων, οίτινες ηπείλουν και αυτήν την Κωνσταντινούπολη, αφού έστειλεν εις την +Ανατολήν κατά των Μωαμεθανών τον Πατρίκιον Νικόλαον. Διότι η εξαφάνισις του +Νικηφόρου έδωκε το σύνθημα αγρίας κινήσεως μεταξύ των περιστοιχούντων το +Κράτος βαρβάρων προς ολεθρίους εισβολάς.</p> + +<p>Οι Ρώσοι, καταλαβόντες την Βουλγαρίαν, ήσαν εστρατοπεδευμένοι εις τας +υπωρείας του Αίμου, εις απόστασιν ολιγίστων ημερών από της πρωτευούσης. +Μέγιστος ήτον ο Ρωσικός στρατός, όστις είχε κληθή παρά του Νικηφόρου διά να +επιρριφθή κατά της Βουλγαρίας, αλλά ήδη εστρέφετο κατά των προσκαλεσάντων +αυτόν και συμμάχων, αφού πρώτον διά πυρός και σιδήρου κατέλαβεν όλην την +πέραν του Αίμου χώραν. Ο ορμητικώτατος ηγεμών των Ρώσων Σβιατοσλαύος μόνον +ένεκα του χειμώνος είχεν αναστείλει την προέλασίν του προς την Θράκην και +Μακεδονίαν. Ο Νικηφόρος, διά ν' αποτρέψη τον κίνδυνον, είχεν οργανώσει κατά +τους τελευταίους μήνας της βασιλείας του την άμυναν της Κων)πόλεως και +ητοιμάζετο εις εκστρατείαν κατά των Ρώσων. Ήσαν δε πολεμικώτατοι και +αγριώτατοι οι Ρώσοι εκείνοι πολεμισταί, «μεγαλόσωμοι και έκπαγλοι την θέαν», οι +πρώτοι φοβεροί εξ Ευρώπης αντίπαλοι που αντιμετώπιζον το Βυζάντιον και +προσήρχοντο εις επιδρομήν κατ' αυτού. Τον Μάρτιον του 970 η είδησις ότι οι +Βουλγαρορώσοι είχον υπερβή αιφνιδίως τον Αίμον και ώρμησαν κατά της +Φιλιππουπόλεως, μεγάλης και ισχυράς πόλεως, «πνίξαντες αυτόν εις φρικώδες +λουτρόν αίματος», συνετάραξε την πρωτεύουσαν. 20,000 υπερασπιστάς της +Φιλιππουπόλεως συλλαβόντες οι λυσσαλέοι ούτοι εχθροί αιχμαλώτους, τους +ανεσκολόπισαν επί γραμμής πασσάλων, μέρος δε απηγχόνισαν. Ολίγον απείχε το +όριον της Αυτοκρατορίας, διερχόμενον τότε μεταξύ Φιλιππουπόλεως και +Αδριανουπόλεως. Πεδιάς μόνον, σχεδόν ανυπεράσπιστος, εχώριζε τους πολεμίους +από της πρωτευούσης. Εις την επιδρομήν αυτήν και τα εκ ταύτης δεινά +αναφέρονται οι στίχοι του επιτυμβίου του Νικηφόρου, το οποίον παρεθέσαμεν. Ο +Σβιατοσλαύος έσυρε μαζύ του και αμέτρητα στίφη Ούγγρων, Πατσινακών.</p> + +<p>Ουδείς ήλπιζε σωτηρίαν, εκλείψαντος του αηττήτου Νικηφόρου — και την +απελπισίαν ταύτην διερμηνεύει χαρακτηριστικώτατα το επιτάφιον εκείνο ποιητικόν +επίγραμμα.</p> + +<p>Ο Τσιμισκής έστειλε πρώτον διαγγελείς — «βασιλικούς» — προς τον +Σβιατοσλαύον, οι οποίοι εντονώτατα του είπον εξ ονόματος του: «Ο προκάτοχός +μου σε εκάλεσεν εις τας χώρας αυτάς, ίνα τη βοηθεία σου καταβάλη τους +Βουλγάρους. Θα πληρωθής διά τας υπηρεσίας σου. Ετοιμάσου όθεν να επιστρέψης +αμέσως εις τον Κιμμέριον Βόσπορον, την πατρίδα σου, και να εκκενώσης τας χώρας +που κατέλαβες, να εκκενώσης την Μοισίαν +(<span style='font-size: small;'><a href='#fn3' id='ref3'>3</a></span>) +, η οποία πάντοτε υπήρξεν απόμοιρα +(<span style='font-size: small;'><a href='#fn4' id='ref4'>4</a></span>) + της Μακεδονίας».</p> + +<p>Ο Σβιατοσλαύος εξηγριώθη. Μετά την φρικτήν άλωσιν της Φιλιππουπόλεως, +όλαι αι πόλεις και αι κώμαι της Θράκης υπετάγησαν αλληλοδιαδόχως, αι σλαυικαί +προφυλακαί είχον προελάσει εγγύτατα της Κων)πόλεως. Απήντησεν ότι συμφωνεί +εις την εκκένωσιν μόνον των χωρών της Θράκης, τας οποίας τελευταίον είχε +καταλάβει, αφού όμως λάβη πρώτον αδρότατα λύτρα διά να τας παραδώση, ως και +διά ν' αποδώση τους πολυπληθείς αιχμαλώτους. Αλλά ότι την προς βορράν χώραν, +από του Αίμου μέχρι του Δουνάβεως, διά παντός θα διατηρήση, δηλαδή την +παραδουνάβειον Βουλγαρίαν. Προσέθεσε δε: «Εάν, ω Βασιλεύ των Ρωμαίων, +απορρίψης τας προτάσεις μου, το καλλίτερον που έχεις να κάμης είνε να +εγκαταλείψης οριστικώς μετά των υπηκόων σου την Ευρώπην, όπου μόνον οι +Βούλγαροι και οι Σλαύοι έχουν δικαίωμα να κατοικούν. Φύγετε εις την Ασίαν και +άφετέ μας την Κων)πολιν».</p> + +<p>Τότε εξεμάνη ο Τσιμισκής. Αλλά ήτο και πονηρότατος, και διά να κερδίση +χρόνον, έστειλε πάλιν πρεσβευτάς προς τον Σβιατοσλαύον, οι οποίοι του είπαν: +«Δεν θέλομεν να καταλύσωμεν πρώτοι ημείς την ειρήνην που οι πατέρες μας τη +χάριτι του Θεού άθικτον μας εκληροδότησαν. Διότι πιστεύομεν ότι Θεία Πρόνοια το +παν διευθύνει και πρεσβεύομεν τους νόμους των χριστιανών. Διά τούτο σας +προτρέπομεν και σας συμβουλεύομεν ως φίλους να φύγετε αμέσως από τας χώρας +αυτάς, αι οποίαι ουδόλως σας ανήκουν, χωρίς βραδύτητα και αναβολήν, έχοντες +υπ' όψιν ότι, αν δεν συμμορφωθήτε προς την σωτήριον ταύτην συμβουλήν, ουχί +ημείς, αλλά σεις θα είσθε οι ανατροπείς των ανέκαθεν συνωμολογημένων +συνθηκών. Και μη νομίσετε ότι μας πτοεί τίποτε, διότι έχομεν πεποίθησιν εν Χριστώ +τω αθανάτω Θεώ, ότι ασφαλώς, αλλά και σκληρώς, θα εκδιωχθήτε παρ' ημών, εάν +δεν φύγετε εκουσίως. Μη λησμονείς τας συμφοράς του πατρός σου Ιγώρ, όστις +αθετήσας τους με την Αγίαν Αυτοκρατορίαν ημών όρκους και συνθήκας και μετά +μεγάλης δυνάμεως και απειραρίθμου στόλου κατά της πρωτευούσης ημών +επελθών, μόλις διεσώθη με 10 λέμβους εις τον Κιμμέριον Βόσπορον, αυτός ούτος +των ιδίων συμφορών άγγελος γενόμενος +(<span style='font-size: small;'><a href='#fn5' id='ref5'>5</a></span>) +. Παραλείπω τον οικτρότατον αυτού θάνατον, ότε, κατά των Γερμανών +εκστρατεύσας και συλληφθείς, εις στελέχη προσεδέθη δένδρων και εις δύο +εμερίσθη. Και συ λοιπόν δεν θα επανίδης την πατρίδα σου, εάν με αναγκάσης να +υψώσω τα όπλα, αλλά θα εξαφανισθής πανστρατιά εν τη χώρα ταύτη, κατά τρόπον +τοιούτον, ώστε ούτε καν λέμβος θα περισωθή διά ν' αναγγείλη εις την Σκυθίαν την +συμφοράν».</p> + +<p>«Τη βαρβαρική μανία και απονοία φερόμενος» εκ των συστάσεων αυτών του +Αυτοκράτορος ο Σβιατοσλαύος, απήντησεν: «Ας μη λάβη τον κόπον ο Αυτοκράτωρ +των Ρωμαίων να έλθη μέχρι της χώρας ταύτης, δεν υπάρχει ανάγκη. Διότι ημείς οι +ίδιοι όσον ούπω θα πήξωμεν τας σκηνάς μας προ των πυλών του Βυζαντίου και δι' +ισχυρού χαρακώματος θα περιβάλωμεν την πόλιν, εξελθόντα δε εξ αυτής τον +Βασιλέα, εάν ποτέ δυνηθή να εγκαρτερήση εις τον μέγαν τούτον αγώνα, γενναίως +θα τον υποδεχθώμεν και θα τω δείξωμεν εμπράκτως, ότι δεν είμεθα τυχαίοι τινές +αποχειροβίωτοι βάναυσοι, αλλά άνδρες αιμάτων, διά των όπλων τους εχθρούς +καταβάλλοντες. Τρομερά πλανάται ο Βασιλεύς, εάν νομίζη ότι η σλαυική δύναμις +είνε ομοία με την των αβροδιαίτων γυναίων και ότι δύναται να εκφοβίση ημάς διά +τοιούτων απειλών, ως τα υπό τους μαστούς βρέφη διά μορμολυκείων».</p> + +<p>Η σπουδαιοτέρα εν τω Μεσαιώνι εκδήλωσις των Ρωσικών βλέψεων, των +καθόλου Σλαυικών βλέψεων, επί της Βασιλίδος των πόλεων ήτο η διά της +εκστρατείας αυτής γενομένη. Είνε βαθυτάτης σημαντικότατος διά τον Ελληνισμόν η +μελέτη της εξελίξεως των Βουλγαροσλαυικών επιδρομών εις την Θράκην και την +Μακεδονίαν, των δύο τούτων λεωφόρων προς την Κων)πολιν και κοσμοϊστορικών +χωρών. Το Ελληνο-Βουλγαροσλαυικόν ζήτημα είνε ακριβώς εν τω Μεσαιώνι και νυν +ό,τι ήτον εν τη αρχαιότητι το Ελληνο-Περσικόν [της κυρίως δηλ. Ελλάδος μετά των +εν Μ. Ασία αποικιών αφ' ενός και των Περσών αφ' ετέρου, κατόπιν δε της +Μακεδονίας και των Περσών.] Είνε ό,τι ήτο κατόπιν το Ελληνο-Μωαμεθανικόν. +Τουτέστι πάλη της Ελληνικής Ιδέας, της Ελληνο-χριστιανικής, προς την Ασιατικήν, +την αντιανθρωπιστικήν, την αντιφιλοσοφικήν και αντικαλλιτεχνικήν. Και, δυστυχώς, +εν τη Ιστορική ταύτη ανελίξει και πάλη ο Ελληνισμός, το μικρόν και πολυπαθές +Ελληνικόν στοιχείον, δεν εστάλη αντιμέτωπον μόνον προς τον βάρβαρον +Αφρικανισμόν, αλλά εστάθη και ίσταται αντιμέτωπον και προς τον Ευρωπαϊσμόν, +προς το στοιχείον της Κεντρικής και βορείου Ευρώπης. Το ζήτημα τούτο της +αντιθέτου εν τη Ιστορία στροφής του μικρού υλικώς σημείου, το οποίον κατέχει το +Ελληνικόν στοιχείον, και των άλλων μεγάλων, εναλλάξ, αποτελεί την κεντρικήν +γραμμήν της κινήσεως και της ανελίξεως της Ανθρωπότητος. Της κινήσεως δηλαδή +και της ανελίξεως αυτής επί του εδάφους του πολιτισμού.</p> + +<p>Ο Νικηφόρος, ο Τσιμισκής και ο Βασίλειος είνε μέγιστοι εθνικοί και πολιτικοί +ηγέται εν τη αγρία, τη αδιαλλάκτω, τη υπερτέρα — ως αντιπροσωπευούση Ιδέας +και Αρχάς — ταύτη πάλη, συντρίψαντες ταυτοχρόνως και αλληλοδιαδόχως και +Βουλγαροσλαυισμόν εν τω Αίμω και Μωαμεθανισμόν εν Ασία, διά μαχών και +θυσιών, τας οποίας δις ή τρις μόνον εγνώρισεν ο κόσμος εν τη Ιστορία. Η σύρραξις +του Τσιμισκή προς τους Βουλγαροσλαύους αποτελεί αληθώς το κορύφωμα της +μεσαιωνικής συγκρούσεως των δύο στοιχείων.</p> + +<p>Ο άπληστος λοιπόν αρχηγός των εν τω Αίμω τότε Βουλγάρων και Σλαύων +Σβιατοσλαύος — του οποίου την παράδοξον υπόστασιν θα σκιαγραφήσωμεν +αργότερον — «δεν ηρκείτο εις τον Δούναβιν και την εμπορικήν αυτού κοιλάδα, εις +την Βουλγαρίαν με το ανώμαλον αυτής έδαφος, τους ελώδεις αυχένας της, τα +κλιμακωτά οροπέδια, τα απέραντα δάση της». Επόθει την Κων)πολιν, την +πολύχρυσον πόλιν, την πλήρη καλλιτεχνικού πλούτου, «με την εξοχωτάτην θέσιν +της, επί δύο μεγάλων θαλασσών», την γόησσαν!</p> + +<p>Τον βαθύν τούτον πόθον του δεν είχεν αποκαλύψει έως τότε εις τας ορδάς του. +Διότι αύται είχον αποκάμει, ο τρόμος δε εκ της ολοσχερούς καταστροφής του Ιγώρ, +όταν λυσσαλέος απεπειράθη να αρπάση την Πόλιν από θαλάσσης, ετηρείτο +αμείωτος εν ταις ψυχαίς των, από παραδόσεως. Τώρα όμως τα πράγματα είχον +αλλάξει. Αι ορδαί ευρίσκοντο πλησίον της μυθικής πόλεως, η απλή και απαίδευτος +φαντασία των διηγείρετο ακράτητος. Μέχρι της στιγμής είχον θριάμβους, αι λείαι +ήσαν πλουσιώταται. Η διατάραξις εν Βυζαντίω εκ της αγρίας εξαφανίσεως του +τρομερωτάτου Νικηφόρου ενίσχυεν αυτούς, ήλπιζον εσωτερικάς αναστατώσεις και +εμφυλίους σπαραγμούς. Ο Σβιατοσλαύος εφρικία ψυχικώς φανταζόμενος ότι ήτο +δυνατόν να καταλύση αυτός μίαν πανένδοξον και ισχυροτάτην Αυτοκρατορίαν, ήτις +έως τότε είχεν εμπλήσει τρόμου τους λαούς της οικουμένης.</p> + +<p>Ο προδότης και πονηρότατος Καλοκύρης, ο μνηστήρ του Βουλγαρικού θρόνου, +αλλά και εις τον Βυζαντινόν αποβλέπων, διαρκώς τον προέτρεπε και τον +περιέπλεκεν εις τους δολιωτάτους σκοπούς του. Τον συνεβούλευε να εγκατασταθή +οριστικώς εν Βουλγαρία, τη πολύ ευκρατεστέρα και γονιμωτέρα από την Ρωσίαν, +τον ώθει να κρατή αιχμαλώτους τους δύο υιούς του τελευταίου ηγεμόνος της +Βουλγαρίας Βόριν και Ρωμανόν, απήτησε να εγκαθιδρυθή αυτός επί του θρόνου +της Κων)πόλεως, μετά την κατάκτησιν αυτής, υποσχόμενος διαρκή συμμαχίαν της +Αυτοκρατορίας και του Βουλγαροσλαυικού κράτους εν τω Αίμω.</p> + +<p>Δεινή ήτον η θέσις της Αυτοκρατορίας από το μέρος του Βορρά. Αφ' ενός η +Βουλγαρία με τον εξησκημένον κατά το Βυζαντινόν σύστημα από της εποχής του +Τσάρου Συμεών στρατόν της. Αφ' ετέρου το κύμα των βαρβάρων από της Βαλτικής +θαλάσσης μέχρι του Αίμου, υπό τον νέον κατακτητικόν αστέρα Σβιατοσλαύον, +Βαράγγοι της Σκανδιναυίας, Ρώσοι, Σλαύοι, αι Φοινικαί ορδαί, οι Πατσινάκαι, οι +Ούγγροι κλπ.</p> + +<p>Η Βουλγαρία εξετείνετο μέχρις Αχρίδος, αι αρχαίαι Ρωμαϊκαί επαρχίαι Κροατία, +Σερβία, Δαλματία, ήσαν πλέον σλαυικά στοιχεία και σλαυικαί δυνάμεις.</p> + +<p>Εάν ηδραιούτο η καταδρομική επιχείρησις του Σβιατοσλαύου, τότε ούτος, με +κέντρον των κτήσεων του την Πραισθλαύαν, θα εξηφάνιζεν από την Βαλκανικήν +χερσόνησον το Βυζαντινόν Κράτος. Διότι, έχων την κυριαρχίαν του Δουνάβεως και +της χερσαίας οδού, θα ηδύνατο να συγκεντρώση κατά της Κωνσταντινουπόλεως +όλα τα Σκυθικά στίφη.</p> + +<p>Αλλά, αφ' ετέρου, είχε το μέγα και εξαιρετικόν ευτύχημα η Αυτοκρατορία να +ευρίσκεται τότε επί κεφαλής αυτής άνθρωπος, ο οποίος όχι μόνον ήτο μέγιστος +στρατιωτικός, αλλά, εν ταυτώ, και μέγιστος πολιτικός, εκτάκτου δε και αδαμάστου +ενεργητικότητος. Είνε παρατηρημένον ότι το Ελληνικόν Γένος εις όλας σχεδόν τας +κρισιμωτάτας περιστάσεις του εξηρτήθη και εσώθη από ένα άνθρωπον. Ο +άνθρωπος της σωτηρίας του ήτο εις την δεινοτάτην αυτήν περίστασιν ο Τσιμισκής. +Εμελέτησε και ανεμέτρησε καλά τον κίνδυνον και ήρχισεν αμέσως να μεταφέρη +σωρηδόν από την Ασίαν τας Βυζαντινάς στρατιάς. Δεν εξεστράτευσεν αμέσως ο +ίδιος, επειδή ήτον ανάγκη να μένη εις την Κων)πολιν, αφ' ενός μεν επειδή εφοβείτο +ακόμη ανατροπήν διά συνωμοσίας από το κόμμα του Φωκά, αφ' ετέρου διότι +έπρεπε να οργανώνη εν τη πρωτευούση την ετοιμασίαν της εκστρατείας κατά των +Βουλγαροσλαύων, την οποίαν προέβλεπε περιπετειώδη και μέλλουσαν να κρίνη +αυτήν την ύπαρξιν της Αυτοκρατορίας. Το περίφημον στρατιωτικόν σώμα των +«Αθανάτων» ιδρύθη τότε από τον Τσιμισκήν. Η ονομασία αύτη προήλθεν εκ του ότι +μεθ' εκάστην μάχην τα κενά επληρούντο αμέσως δι' επιλέκτων ανδρών, ίσως δε και +να ωνομάσθη ούτω κατά μίμησιν του αρχαίου σώματος των Περσών. Η εκστρατεία +αυτή κρίνεται παρά των ιστορικών ως η «ενδοξοτάτη του αιώνος».</p> + + +<p>Ο πρώτος στρατός τον οποίον απέστειλε κατά των Βουλγαροσλαύων ετέθη υπό +την αρχιστρατηγίαν του διαβοήτου στρατηλάτου <b>Βάρδα του Σκληρού</b>, +γυναικαδέλφου του Τσιμισκή. Τα τολμήματα του Σκληρού, μεγίστης στρατιωτικής +φυσιογνωμίας του Βυζαντίου και όλου του Μεσαιώνος, αποτελούν +δραματικώτατον μέρος της όλης Βυζαντινής ιστορίας. Ο Σκληρός και ο ισάξιος +Στρατηλάτης Βάρδας ο Φωκάς συνετάραξαν την Αυτοκρατορίαν επί δύο βασιλειών +διά της περιφήμου στάσεως διά τον θρόνον, της συνεργασίας και κατόπιν της +συρράξεως μεταξύ των, αφού πρώτον την εδόξασαν με τα κατορθώματά των. Η +τρομερά αυτή στάσις, αρξαμένη επί Τσιμισκή και λήξασα επί Βουλγαροκτόνου, +παρ' ολίγον ν' ανατρέψη ολόκληρον το οικοδόμημα της Μεσαιωνικής ημών +Αυτοκρατορίας. Βάρδας ο Σκληρός ήτο μέλος του ομωνύμου στρατιωτικού οίκου, +καταγομένου εκ της εν Πόντω Αμίδης, υιός του πατρικίου Νικήτα Σκληρού. Η +αδελφή του Μαρία, «κάλλους και σωφροσύνης εις μέγα κλέους ήκουσα» κατά +Λέοντα τον Διάκονον, δηλαδή διαβόητος διά την καλλονήν της και την αρετήν της, +η οποία είχεν υπανδρευθή τον Τσιμισκήν, είχεν αποθάνει.</p> + +<p>Ο Σκληρός είχεν εξοχωτάτας στρατιωτικάς αρετάς, ήτο καταπληκτικής +ενεργητικότητος, ακατάβλητος, επινοητικώτατος, ενδοξότατα είχεν αγωνισθή εν +Ασία επί των προκατόχων Βασιλέων, εις δε τον πόλεμον που περιγράφομεν +ανεδείχθη μεγαλοφυής. Δεύτερος αρχηγός, ο επί κεφαλής των εμπροσθοφυλακών, +ετάχθη Πέτρος ο Φωκάς, ο ονομαστός στρατοπεδάρχης, ο κυριεύσας επί +Νικηφόρου εξ εφόδου την Αντιόχειαν, ο καταλαβών το Χαλέπιον, ο οποίος είχεν +αποκρούσει και άλλοτε επιδρομήν Σκυθών κατά της Αυτοκρατορίας. Τότε εγένετο +ήρως επικού επεισοδίου. Με ολίγους μόνον στρατιώτας είχεν επιτεθή κατά των +επιδρομέων. Ο αρχηγός των Σκυθών, γίγας, κατακάλυπτος από την σιδηράν +πανοπλίαν του και σύρων παμμέγεθες δόρυ, προέβαλεν από την τάξιν του στρατού +του και τον εκάλεσεν εις μονομαχίαν ενώπιον των δύο στρατών. Ο Πέτρος, πλήρης +μένους, πτερνίσας τον ίππον του, ώρμησεν αμέσως κατά του αντιπάλου του, έχων +προτεταμένον το δόρυ και κρατών αυτό με τας δύο του χείρας. Δι αυτού, +διασπάσας τον σύμπυκνον αλυσιδωτόν θώρακα του Σκύθου γίγαντος τον +διεπέρασεν εν ριπή οφθαλμού, υπό το κεραυνοβόλον δε αποτέλεσμα οι επιδρομείς +κατελήφθησαν υπό πανικού και ετράπησαν εις φυγήν, κατασφαζόμενοι υπό των +ημετέρων. Ουδέποτε μέχρι τότε οι Βυζαντινοί είχον συμπλακή με τους Ρώσους εις +μάχας εκ του συστάδην· ο προ ενός αιώνος πόλεμος είχε διεξαχθή κατά θάλασσαν +κυρίως και διά τινων αψιμαχιών περί την Κων)πολιν.</p> + +<p>Ο Τσιμισκής έδωκεν εντολήν εις το πρώτον τούτο σώμα του στρατού που +απέστειλε κατά του Σβιατοσλαύου εις Θράκην, να αποφύγη επίθεσιν, να +στρατοπεδεύση εις την πεδιάδα της Θράκης, να προφυλάσση την χώραν από των +επιδρομών των εχθρών, να κάμη σκηνώσεις προς διαχείμασιν, να ασκήται συνεχώς +και να τηρή διά συνεχούς επαγρυπνήσεως εαυτό εξησφαλισμένον από τους βαθείς +πολεμικούς δόλους των πονηροτάτων εκείνων βαρβάρων. Αι εντολαί αύται +ετηρήθησαν κατά γράμμα από τους δύο αρχηγούς Σκληρόν και Πέτρον Φωκάν.</p> + +<p>Προς τούτοις, εξεπέμφθησαν πρόσωπα γνωρίζοντα την Ρωσικήν, όπως +πληροφορώνται κατασκοπευτικώς περί των προθέσεων και των κινήσεων του +Σβιατοσλαύου. «Ως κηλίς ελαίου» είχον εκταθή επί των βορείων της πεδιάδος της +Θράκης οι βάρβαροι. Ο Τσιμισκής, περί πάντων προνοών και τα πάντα +χρησιμοποιών, είχε στείλει μυστικά ανθρώπους εις την Βουλγαρίαν προς +συνεννόησιν με το Βασιλικόν ή Εθνικόν Βουλγαρικόν κόμμα, δηλαδή το κόμμα +εκείνο των Βουλγάρων που δεν ηνείχετο την υποταγήν εις τον Σβιατοσλαύον και +τους Ρώσους του, το αφωσιωμένον εις τον ανατραπέντα παρ' αυτού Βασιλικόν +οίκον της Βουλγαρίας. Οι απεσταλμένοι ούτοι ωργάνωσαν εν Βουλγαρία στάσιν +κατά του Σβιατοσλαύου, αλλά ούτος επρόλαβε· συλλαβών όλους τους κυριωτέρους +αρχηγούς της στάσεως και της βασιλικής αυτής μερίδος τους κατέσφαξεν αγρίως +και διά τρομοκρατίας εξεμηδένισε την αντίδρασιν αυτήν.</p> + +<p>Συνεμάχησε με τους Ούγγρους και τους Πατσινάκας, υπεσχέθη εις την +Βουλγαρικήν αριστοκρατίαν την εις την ειδωλολατρείαν επάνοδον και την +αποκατάστασιν των προνομίων της, συνήσπισε κατά των Ελλήνων όλον τον +βαρβαρικόν κόσμον του Βορρά, προσέθεσεν εις το πεζικόν του τας απειροπληθείς +ορδάς των δι' ακοντίου άμα και τόξου ωπλισμένων ιππέων των παραδουναβείων +χωρών, αγριωτάτων πολεμιστών. Αι εμπροσθοφυλακαί του ήγγισαν διά των +προσκόπων την Αδριανούπολιν, λεηλατούσαι, σφάζουσαι, τα πάντα ερημώνουσαι. +Ταύτα συνέβαινον τον Απρίλιον του 970.</p> + +<p>Μέγα ήτο το πλήθος των επιδρομέων αυτών, «Ούνων» με μίαν λέξιν από τους +συγχρόνους ιστορικούς καλουμένων. Ήσαν σύμφυρμα τρομακτικόν αγριωτάτων και +πολεμικωτάτων ανδρών, «δεινών την θέαν, ωμοτάτων, σωματικής αλκής και +αρετής εξαιρέτου».</p> + +<p>Ο Ζωναράς τους αναβιβάζει εις 300,000, ο Σκυλίτζης εις 308,000. Ο αριθμός +θεωρείται υπερβολικός. Ήσαν ορδαί των Βουλγάρων, οι οποίοι εδέχθησαν την +Ρωσικήν κατάκτησιν· οι γιγαντόσωμοι Σκανδιναυοί, οι κυρίως Βαράγγοι, οι +Ταυροσκύθαι, «όλως σιδηροφορούντες, αμφίδοχμα ξίφη και τον φοβερόν πέλεκυν +κρατούντες», οι πολιτισμένοι Σλαύοι της Νοβγορόδ, της Σμολένσκης και του +Κιέβου, «γαλανόφθαλμοι, ξανθοί και γερμανικάς λόγχας και δαμασκηνουργή ξίφη +φέροντες», οι άγριοι των δασών Σλαύοι, «ημίγυμνοι, σανδαλοφορούντες, +δηλητηριώδη βέλη και τον δερμάτινον βρόχον, διά του οποίου ανήρπαζον τους +εχθρούς, ανά χείρας κινούντες», οι αγριωποί, πυρότριχες και χλωμοί Φίννιοι της +λεπτής λίμνης του άνω Βόλγα, «δοράς άρκτων περιβεβλημένοι και επί του ώμου +φέροντες βαρύτατα ρόπαλα», οι Τσούδοι ιππείς της Φιλλανδίας, «περιδινούμενοι +(κυματίζοντες) επί των βραχυσώμων ίππων των και δοκιμάζοντες καθ' οδόν +παμμέγιστα τόξα», οι Βιάρμιοι του κόλπου του Αρχαγγέλου, «υπερηφάνως +φέροντες τους χρυσούς αυτών δακτυλίους και τα εκ Βουλγαρίας αγορασθέντα +ουγγρικά ξίφη», οι γιγάντιοι, έκπαγλοι, υπερφυούς ρώμης και αγρίας +ενεργητικότητος Γουήνοι, Φίννιοι της λίμνης Βλεό, των οποίων τους αγώνας προς +τους Σκανδιναυούς συμβολίζει εν τη μυθολογία του Βορρά η κατά των Άσων πάλη +των Γιγάντων. Ήσαν οι Ούγγροι, τους οποίους Τούρκους οι χρονογράφοι του +Βυζαντίου ονομάζουν, λόγω της αμιγούς Τουρκικής καταγωγής των.</p> + +<p>Το πεζικόν του Σβιατοσλαύου ήτον εξαίσιον. Ο μέγας συρφετός εσταμάτησεν +εις την Αρκαδιούπολιν (Λουλέ Βουργάς), όταν αι προφυλακαί της συνήντησαν τας +των Βυζαντινών.</p> + +<p>Εκεί εγένετο η πρώτη σύγκρουσις, 25 λεύγας από της Κων]πόλεως, μεταξύ +Αδριανουπόλεως και Τυρολόης. Παρά τον χείμαρρον Εργίνον έμενε το +στρατόπεδον των βαρβάρων. Βάρδας ο Σκληρός ήγεν αφ' ετέρου, κατά τους +χρονογράφους, μόνον 1200 άνδρας, επιλέκτους. Αποχωρήσας της +Αδριανουπόλεως, όπου είχεν εγκλεισθή εν αρχή, απεσύρετο βραδέως, +υποκρινόμενος ότι φοβείται τον εχθρόν, και απαντών εις τας προκλήσεις αυτού, +διανοίγων ούτω βαθμιαίως το βάραθρον, όπου θα τον εξηφάνιζεν. Οι Ρώσοι +επίστευσαν, ότι οι Βυζαντινοί τους εφοβούντο· πράγματι, απέβαλον πάσαν +προφύλαξιν, εις διασκεδάσεις και πότους διήρχοντο τας νύκτας, τας ημέρας +εξηπλούντο ανά την χώραν, προς πάσαν διεύθυνσιν. Ως δίκτυον όμως εξήπλου ο +Σκληρός, διά λαθραίων και μελετημένων κινήσεων, τον στρατόν του περί τον +εχθρόν.</p> + +<p>Μίαν ημέραν που όρισε, στέλλει επί κεφαλής ιππικού τον πατρίκιον Ιωάννην +Αλακάν, με την εντολήν να προσποιηθή ταχείαν υποχώρησιν, έπειτα από μικράν +συμπλοκήν, και να παραλλάσση την υποχώρησιν εις βραδυτέραν, εφόσον θα +παρέσυρε τον εχθρόν προς το μέρος του, να υποχωρή εν τάξει, να εξερεθίζη κατά +διαλείμματα τον αντίπαλον διά μικρών συμπλοκών, μέχρις ότου κατορθώση να τον +παρασύρη οριστικώς εις τα κεντρικά σημεία της ενέδρας. Τότε να ειδοποιηθή +καταλλήλως ο αρχηγός. Ακριβέστατα εξετέλεσε τας οδηγίας ο Αλακάς, την +τελευταίαν δε στιγμήν, ειδοποιήσας τον Σκληρόν, ήρχισε φεύγων προτροπάδην +μετά του ιππικού του, «από ρυτήρος». Οι Ρώσσοι ορμητικώτατα, όσον και +αφελέστατα, κατεδίωξαν αυτόν. Ήσαν διηρημένοι εις τρία σώματα, το έν από τους +Βουλγάρους και Ρώσσους· το άλλο από τους Ούγγρους, το τρίτον από Πατσινάκας. +Με το τελευταίον συνεκρούσθη ο Αλακάς, όταν ακριβώς επέσπευδε την φυγήν του. +Οι εχθροί, οι οποίοι ήσαν τέλειοι ιππείς, ώρμησαν προς εξολόθρευσιν του +Ελληνικού ιππικού, το οποίον, άλλοτε βαδίζον εν πυκνή τάξει, άλλοτε ατιμετωπίζον +τον εχθρόν και ξιφομαχούν με αυτόν, εχώρει κατ' ευθείαν προ το μέρος της +ενέδρας. Εγγύς δε αυτού ακριβώς απσυνετέθη αιφνιδίως, τραπέν εις άτακτον +φυγήν. Οι Πατσινάκαι, αλαζονευθέντες, έλυσαν τας τάξεις των και ώρμησαν +αναμέσον των διεσκορπισμένων και ως πανικοβλήτων φευγόντων Ελλήνων ιππέων. +Τότε παρουσιάζεται εξαίφνης ο αρχιστράτηγος Σκληρός, με το κύριον σώμα του +στρατού. Σταματούν οι Πατσινάκαι, αλλά το κεραυνοβόλον της εμφανίσεως των +ημετέρων και η κύκλωσις τους έκαμαν να εννοήσουν αμέσως, ότι δεν δύνανται +πλέον να διαφύγουν, και να λάβουν την απόφασιν να υπεραμυνθούν μόνον μέχρις +εσχάτων της ζωής των. Λυσσωδέστατα τους προσβάλλουν οι στρατιώται του +Σκληρού, άλλο δε σώμα επιτίθεται κατ' αυτών εκ των όπισθεν, και η συμπλοκή +αποβαίνει φρικωδεστάτη.</p> + +<p>Αι δύο πτέρυγες των αυτοκρατορικών συγκλείονται επί τον εχθρόν, όστις, +εκτεθείς πανταχόθεν εις τον φοβερόν κύκλον του θανάτου, κατασφάζεται εξ +ολοκλήρου σχεδόν και εκτός ελαχίστου τμήματος, συλληφθέντος. Πληροφορηθείς +ο Σκληρός από τους αιχμαλώτους τούτους, ότι ο Σβιατοσλαύος με το κύριον σώμα +του στρατού του ανέμενεν εν παρατάξει μάχης την επίθεσιν, επισπεύδει την +προέλασιν, παρ' όλον το μεγάλως δυσανάλογον των δυνάμεων.</p> + +<p>Οι Βουλγαρορρώσσοι ανέμενον ευσταθώς την επίθεσιν, παρορμώντες +αλλήλους εις αντίστασιν κατά της εφόδου των αυτοκρατορικών +στρατευμάτων.</p> + +<p>Επί της αρχαίας μεγάλης οδού της Θράκης εγένετο η πρώτη τρομερά αύτη +σύρραξις του επί Τσιμισκή επικού πολέμου των Ελλήνων προς τους Βουλγάρους και +τους Ρώσσους. Ούτοι ήσαν εστρατοπεδευμένοι 15 ώρας από της Αδριανουπόλεως, +προς την διεύθυνσιν της Κων]πόλεως. Εις τρία σώματα είχε διαιρέσει τον στρατόν +του ο Σκληρός· τα δύο τα έκρυψεν εκατέρωθεν της οδού, εντός δασών, με την +εντολήν να επιπέσουν κατά του εχθρού εις το πρώτον σύνθημα, αυτός δε με το +ισχυρότερον επετέθη κεραυνοβόλως. Η σύρραξις ήτο τρομακτική. Οι ελαφρώς +ωπλισμένοι Ούγγροι και οι Βούλγαροι ιππείς εθραύσθησαν υπό την επέλασιν του +βαρέος Βυζαντινού ιππικού και έφυγον εν αταξία προς το κύριον σώμα των +Ρώσσων, αναταράξαντες αυτό. Τινές μόνον εκ των Ρώσσων, οι αρχηγοί κυρίως, +εμάχοντο έφιπποι. Η μάχη αύτη περιγράφεται ως μοναδική υπό έποψιν σκηνικού +μεγαλείου και τραγικής αναστατώσεως. Η λύσσα εκατέρωθεν είχεν εκφύγει πλέον +από κάθε ανθρώπινον όριον. Δεν έβλεπέ τις ειμή ένα περιδινούμενον σύμπλεγμα +ανθρώπων, δοράτων, ίππων, πελέκεων, ξιφών, δεν ήκουεν, ειμή τον ωμόν κτύπον +των συγκρουομένων σιδηρών όπλων, τον μέγαν αλαλητόν συγκρουομένων +στρατιών. Οι Ρώσσοι οπλίται, υπό την προστασίαν των μεγάλων ασπίδων των, +λυσσωδώς τον πέλεκυν και το δόρυ εχειρίζοντο, η «οδινική» φρενίτις +εδεκαπλασίαζε τας δυνάμεις των. Ηυτοκτόνουν σπαράσσοντες τα σπλάγχνα των, +αλλά δεν παρεδίδοντο. Ο αήρ επάλλετο και ετρικύμιζεν από τας ιαχάς των Ελλήνων +και τους φοβερούς αλαλαγμούς των συμπολεμιστών της στέππης, ενώ το αίμα +ανεπήδα εξ όλων των σημείων εν τη αμειλίκτω εκείνη αλληλοσφαγή. +Δραματικώτατα και επικώτατα επεισόδια έμειναν εν τη παραδόσει της Ιστορίας εκ +της μάχης αυτής.</p> + +<p>Ρώσσος αρχηγός, περίφημος εν τη στρατιά διά την φοβεράν σωματικήν του +δύναμιν και το πελωριώτατον ανάστημα, πτερνίσας τον ίππον του, ώρμησε κατά +του αρχιστρατήγου Σκληρού, μαχομένου και αυτού εφίππου επί κεφαλής του +στρατού του, και με φοβεράν ορμήν κατέφερε το ξίφος κατ' αυτού. Τούτο +εξωλίσθησεν επί της περικεφαλαίας του στρατάρχου. Ανθορμήσας τότε ούτος και +επιδεξιώτατα περιστρέψας το ξίφος του, εκτύπησε κατά κεφαλής τον Ρώσσον. Και +τόσον θαυμάσιον και ισχυρότατον ήτο το κτύπημα, ώστε το ξίφος, κατακόψαν την +περικεφαλαίαν, εδιχοτόμησε σχεδόν την κεφαλήν του γίγαντος, όστις κατέπεσεν +αμέσως νεκρός. Τότε δεύτερος Ρώσσος, φοβερώτατος την όψιν, ορμά κατά του +Σκληρού. Προλαμβάνει όμως ο παρά το πλευρόν του μαχόμενος νεώτατος αδελφός +του, πατρίκιος, και ορμά και αυτός συγχρόνως κατά του Ρώσσου, όστις έσκυψεν +επί του ίππου του διά ν' αποφύγη το κτύπημα. Αλλά το βαρύ ξίφος του νέου +Σκληρού, υπό χειρός ρωμαλαίας φερόμενον, καρατομεί τον ίππον, πεσόντα +αμέσως μετά του αναβάτου. Ο Σκληρός αναπηδά, αρπάζει αυτόν από της σιαγόνος, +και τον αποσφάζει.</p> + +<h3 style="text-align: center; margin-top: 3em">Β</h3> + +<p>ΕΠΙ ώρας διεκυμαίνετο ούτω η μάχη, ότε ο Σκληρός διέταξε να δοθή το +συμπεφωνημένον σύνθημα: «Ενηχήσαντος του ενυαλίου (ύμνου) και παταγούντων +των τυμπάνων, εν μέσω φρενιτιώδους θορύβου, εξορμούν τα εις τα δάση, δεξιόθεν +και αριστερόθεν, κεκρυμμένα σώματα των Ελλήνων και συνεπιτίθενται κατά των +εξηντλημένων βαρβάρων. Καταπλαγέντες ούτοι, κλίνουν περίτρομοι προς φυγήν. +Μάτην οι αρχηγοί προσπαθούν να τους συγκρατήσουν. Ο πανικός είχεν αρχίσει να +τους διασαλεύη. Εν τούτοις είς των εφίππων αρχηγών, γίγας κατά το σώμα και +διακρινόμενος από την απαστράπτουσαν πανοπλίαν του, κατορθώνει να +αναχαιτίση προς στιγμήν και να στρίψη πάλιν προς την μάχην τινά των στιφών +τούτων, δι' επικλήσεων και υπερανθρώπου επιβολής. Τότε ο Σκληρός, βλέπων τον +νέον τούτον κίνδυνον, επιτίθεται κατά του Βαράγγου αρχηγού και τον ανατρέπει +θανασίμως τραυματίσας αυτόν διά τρομερού κτυπήματος. Ιαχαί χαράς από μέρους +των Ελλήνων υποδέχονται το αποτέλεσμα τούτο· οι Τογγολοσκύθαι, +συνταραχθέντες εξ αυτού, τρέπονται οριστικώς εις φυγήν, τρέχουν πτερωτοί από +τον φόβον, αποσυντίθενται, κραυγάς τρόμου και απογνώσεως αφίνοντες. Μέχρι +της νυκτός κατεδιώκοντο ανά τας πεδιάδας της Θράκης, αποσφαζόμενοι ανηλεώς. +20,000 απωλέσθησαν ούτω, κατά τους χρονογράφους· οι λοιποί διέφυγον χάρις εις +την νύκτα. Η εξολόθρευσις αύτη θεωρείται ένας μικρός και ασήμαντος πρόλογος +εις τα κατόπιν γενόμενα περί τον Αίμον καταπληκτικότατα και υπερηρωικά, με +απωλείας εκατέρωθεν, προκαλούσας ίλιγγον — διά της αυτοπροσώπου +εκστρατείας του Τσιμισκή, πανστρατιά, διά στρατού και στόλου. Ο Λιμπώ γράφει: +«Η εκστρατεία του Τσιμισκή υπήρξεν αξία των μεγίστων στρατηγών της +αρχαιότητος και δίδει υψηλοτάτην ιδέαν της στρατιωτικής επιστημονικότητος και +της ανδρείας του Βασιλέως τούτου».</p> + +<p>Ενώ ήτον έτοιμος ο Αυτοκράτωρ να εκστρατεύση ο ίδιος επί κεφαλής των +μεγάλων στρατιών, τας οποίας μετέφερεν εκ της Ασίας και τας παρεσκεύαζε διά +την εκστρατείαν, εξερράγη εν Ασία η τρομερά και περιβόητος επανάστασις των +Φωκάδων, του αδικηθέντος Αυτοκρατορικού οίκου. Αρχηγός της στάσεως ήτον ο +στρατηλάτης Βασιλεύς ο Φωκάς, υιός του Λέοντος Φωκά, αδελφού του +δολοφονηθέντος Αυτοκράτορος Νικηφόρου. Ανεκηρύχθη Αυτοκράτωρ.</p> + +<p>Κατά των στασιαστών εστάλη ο αρχιστράτηγος Βάρδας ο Σκληρός, +αντικατασταθείς υπό του Μαγίστρου Ιωάννου του Κουρκούα.</p> + +<p>Η δραματικωτάτη αύτη επανάστασις, η οποία παρ' ολίγον να ανατρέψη την +Αυτοκρατορίαν, η γιγαντομαχία του Φωκά και του Σκληρού, και η νέα, φοβερωτέρα +στάσις, μετά την κατατρόπωσιν και σύλληψιν του πρώτου, της οποίας αρχηγός +εγένετο αυτός ούτος ο Σκληρός, συμπαρασύρας τα άριστα και περισσότερα των +στρατευμάτων και ορμών να αρπάση τον θρόνον, μόνον εν ιδιαιτέρω βιβλίω +δύναται να ιστορηθή. Αι εκδηλώσεις του μεγίστου πάθους της φιλοδοξίας, το +ψυχικόν μεγαλείον, τα τολμήματα, η δαιμονιότης της ενεργείας, η τραγικότης των +αποτελεσμάτων ως προς τους αρχηγούς της στάσεως κάμνουν την ιστορίαν αυτής +μίαν από τας βαθύτατα χαρακτηριστικάς και τας γραφικωτάτας της παγκοσμίου +Ιστορίας.</p> + +<p>Κατά το διάστημα αυτό, ολόκληρον έτος σχεδόν, οι Ρώσσοι και οι Βούλγαροι +ωργίασαν εις την Μακεδονίαν και την Θράκην. Σφαγή και πυρ και λεηλασία ήτον η +καθημερινή ενέργειά των. Οι αγροτικοί πληθυσμοί, περίτρομοι, κατέφευγον κατά +μυριάδας εις τας ωχυρωμένας πόλεις, εσκορπίζοντο εις τα απόκεντρα σημεία, οι +αγροί έμενον ακαλλιέργητοι, όλα τα υπάρχοντα των κατοίκων ήσαν λεία των +βαρβάρων.</p> + +<p>Ο Κουρκούας, ή Γκουργέν, εκ του ομωνύμου μεγάλου Αρμενικού οίκου, +περιώνυμος άλλοτε στρατηλάτης, εκ των κορυφών της στρατιωτικής αριστοκρατίας +του Βυζαντίου, δεν απεδείχθη τότε ικανός να περιορίση τους πολεμίους. Η ηλικία +αφ' ενός, έξεις κακαί αφ' ετέρου, τον έρριψαν από την αξίαν του. «Εις ανάπαυσιν +και πότους, παρά το πρέπον και φυσικόν, είχεν εκτραπή, ως άπειρος δε και αμαθής +διεχειρίσθη την αποστολήν του», λέγει περί αυτού Λέων ο Διάκονος.</p> + +<p>Ο χειμών του 970-971 διήλθεν εις ετοιμασίαν. Ο πυρφόρος στόλος ητοιμάζετο +ν' αποπλεύση διά του Ευξείνου προς τα μέρη του πολέμου. Πλείστα φορτηγά πλοία +συνεκόμιζον εις το «Χρυσούν Κέρας» τας απαιτουμένας διά την μεγάλην στρατιάν +προμηθείας σίτου, φορβής, όπλων, πολεμικών μηχανών.</p> + +<p>Η εξέγερσις διά τα κακουργήματα των βαρβάρων εν Θράκη και Μακεδονία +εκράτει εις έξαψιν και εις μανίαν τους λαούς της Αυτοκρατορίας. Η 28η του +Μαρτίου του 972, ημέρα Πέμπτη της εβδομάδος των Βαΐων, ήτον η ορισθείσα διά +την αναχώρησιν του Αυτοκράτορος εκ Κων]πόλεως επί κεφαλής των +στρατευμάτων.</p> + +<p>Ανάστατος από πρωίας ήτον η πρωτεύουσα την ημέραν εκείνην, την +«λυτρωτήριον», διότι η αναχώρησις έμελλε να γίνη πανηγυρικωτάτη, «ο +αντιπρόσωπος του Θεού επί γης έμελλε ν' αντιμετωπίση τους ανθρώπους του +σκότους».</p> + +<p>Ο Βασιλεύς εξήλθε πρώτον εν τη «προόδω» των κτιρίων του Παλατίου, κρατών +διά της δεξιάς την Αυτοκρατορικήν σημαίαν, ήτοι τον επί μακρού κοντού +πλουσιώτατον Σταυρόν, εν τω κέντρω του οποίου υπήρχε το μέγιστον τεμάχιον του +Τιμίου και Ζωοποιού Ξύλου.</p> + +<p>Παρηκολούθει όλη η Αυλή και οι βαθμούχοι. Μετέβαινε να προσευχηθή, να +επικαλεσθή τον Θεόν των νικών, εις την εκκλησίαν του Σωτήρος Χριστού, του +«Χαλκίτου» Σωτήρος λεγομένην, επειδή έκειτο εις το μέρος του Ιερού Παλατίου, το +οποίον ωνομάζετο «Χαλκή». Τούτο ήτο μεγαλοπρεπέστατον Προτεμένισμα, άνωθεν +της πύλης του ανέκειτο η περίφημος εικών του Σωτήρος, η στέγη του ήτον από +επιχρυσωμένον χαλκόν. Εις το μέσον του Προτεμενίσματος ο Τσιμισκής, άμα +ανακηρυχθείς Αυτοκράτωρ, ήρχισε να κτίζη τον τάφον του. Τον έκαμεν «ολόχρυσον +μετά χυμεύσεως», ως λέγει Λέων ο Διάκονος, εκεί δε και ετάφη. Δι' ιερών +καλλιτεχνημάτων αμυθήτου αξίας επλούτισε τον ναόν τούτον ο Τσιμισκής, τρέφων +ιδιαιτάτην ευλάβειαν προς αυτόν, όλα τα ακίνητά του τα διέθεσεν υπέρ +αυτού.</p> + +<p>Εκείθεν η πομπή εβάδισε προς την Αγίαν Σοφίαν, εν μέσω χιλιάδων λαού, +κληρικών και στρατιωτών. Ο Αυτοκράτωρ έβαινε γυμνόπους, πάλλων τον +πολεμικόν σταυρόν ανά χείρας κρατών, συνέψαλλον δε οι ιερείς, οι μοναχοί και ο +λαός. Εις τον Μέγαν Ναόν εδεήθη γονυπετής προ του Ιερού Βήματος.</p> + +<p>Η προσευχή του ήτον ειδικού όλως τύπου. Παρεκάλεσε τον Θεόν να δώση αυτώ +«οδηγόν άγγελον εκ δεξιών αυτού, του στρατού αυτού προπορευόμενον, και διά +της φλογίνης ρομφαίας του δεικνύοντα αυτώ την οδόν». Κατόπιν η λαμπρά και +απειροπληθής πομπή εκίνησε διά τον ναόν των Βλαχερνών, τον «αγιώτατον εν +Κωνσταντινουπόλει», όπου εφυλάσσετο η περιώνυμος εικών της Θεοτόκου, το +παλλάδιον της Θεοφυλάκτου Πόλεως.</p> + +<p>Με δυνατήν φωνήν, καθ' όλην την οδόν έψαλλεν ο Αυτοκράτωρ τας τεταγμένας +εις τοιαύτας περιστάσεις ευχάς. Η λιτανεία, μυριάριθμος, διήρχετο από τας +ανηφορικάς και χαλκοστρώτους οδούς της Πόλεως. Συνέψαλλεν ο λαός, +συνέψαλλον αι χιλιάδες των ιερέων και των μοναχών, κύμα φωτός έρρεεν ως +ποταμός από τας λαμπάδας που εκράτουν οι πιστοί.</p> + +<p>Το σώμα των βαθμούχων της Αυτοκρατορίας, τα στρατιωτικά σώματα, οι +αξιωματικοί και οι στρατηγοί, οι μεγιστάνες, ο όχλος και οι πατρίκιοι, γυναίκες και +παιδία, ασκηταί και ερημίται, εξετυλίσσοντο προς την αγιωτάτην εκκλησίαν των +Βλαχερνών, ως ένας μέγας αστείρευτος ποταμός. Τα πολύτιμα λάβαρα, οι σταυροί, +αι σημαίαι, εκυμάτιζον ως δάσος υπεράνω των κεφαλών και τας πορείας των +πιστών.</p> + +<p>Οι χοροί των εκκλησιών έψαλλον τας δεήσεις, μία δυνατή και ατελεύτητος +ψαλμωδική βοή «Κύριε ενίσχυσον τον λαόν σου, νίκας δώρησον τω πιστώ Βασιλεί +σου» ανήρχετο από όλας αυτάς τας χιλιάδας των λιτανευόντων.</p> + +<p>Λαός επλήρου τας οδούς, τα θυρώματα, τα χείλη των τειχών, εν χορώ +ανεδίδοντο διάθερμοι προς τον Θεόν και την μεγάλην Θεοτόκον ευχαί, ο λιβανωτός +έστεφεν από όλων των σημείων την απειρόοπτον ιεράν «Θεωρίαν».</p> + +<h3 style="text-align: center; margin-top: 3em">Γ</h3> + +<p>ΕΠΕΚΑΛΕΙΤΟ το πλήθος τας ευλογίας του Υψίστου επί κεφαλής του Άνακτος, ως +αντιπροσώπου του Θεού επί της γης.</p> + +<p>Από του ναού των Βλαχερνών η πομπή ανήλθεν εις το ομώνυμον Παλάτιον. Από +του ύψους αυτού επεθεωρήθη παρά του Αυτοκράτορος ο λαμπρότατος στόλος των +πυρφόρων σκαφών, συγκεντρωμένος ακριβώς απέναντι εν τω Κερατίω κόλπω. Το +κυριώτατον αγκυροβόλιον των «κακαβοπυρφόρων» αυτών, των φορέων του +τρομερού υγρού πυρός, ήτον εκεί· εκάλυπτον ταύτα, παρατεταγμένα προς τον +πολεμικόν απόπλουν, όλην την επέκτασιν από του Παλατίου των Βλαχερνών μέχρι +της μεγάλης γεφύρας του Κερατίου, της οριζούσης το κατερχόμενον ρεύμα του +Βοσπόρου.</p> + +<p>Ετέρα λιτανεία, μεγαλοπρεπής, αναμενομένη, προκύπτει εξ άλλου σημείου +προς τα εκεί. Ιδού, φαίνεται ο Πατριάρχης. Προπορεύεται της Αγιωτάτης κορυφής +της Εκκλησίας σώμα επιλέκτων στρατιωτών, με ολόλευκον στολήν, χρυσάς +κρατούντων λόγχας, και με χρυσάς αλύσσεις περί τον λαιμόν.</p> + +<p>Φάλαγξ κληρικών λαμπαδηφορούντων περιβάλλει τον Άγιον Πατέρα, +υποστηριζόμενον από δύο επισκόπους, περιβεβλημένον αργυρούν ωμοφόριον, +υπό χρυσών σταυρών διαποίκιλτον. Έτερος επίσκοπος φέρει εν κάλπη εξ επιχρύσου +αργύρου την μίτραν.</p> + +<p>Απαγγέλλονται αι νενομισμέναι ευχαί. Η μελωδία των ασμάτων των +εκκλησιαστικών χορών εξαπλώνει την γλυκύτητά της εις τας ακοάς και τας ψυχάς +των πιστών.</p> + +<p>«Εις τοιαύτας περιστάσεις πλείστοι εθνικοί στρατιώται, εξερχόμενοι των +τάξεων, εδέχοντο το άγιον βάπτισμα».</p> + +<p>Ο αριθμός των πλοίων της εκστρατείας αυτής δεν ορίζεται. Ο της προηγηθείσης +ναυτικής εκστρατείας εις την Κρήτην κατά των Σαρακηνών, υπό τον Νικηφόρον, +ορίζεται εις 2.000.</p> + +<p>Εκτός των πυρφόρων, υπήρχον και άλλα πολλά, «διήρεις και μονήρεις +νήες».</p> + +<p>Διατάσσει ο Τσιμισκής να μοιράσωσι χρήματα, εις τους ναύτας, «ελάτας και +παμφύλους και πεζοναύτας». Ο μέγας δρουγγάριος Λέων, ο πρώην +πρωτοβεστιάριος, ο οργανωτής και διοικητής του στόλου, θα οδηγήση ήδη αυτόν +προς το στόμιον του Δουνάβεως, αναπλέων τον μέγαν ποταμόν, θα φράξη όλας τας +παρόδους, κλείων ούτω την επιστροφήν των Ρώσσων εις την πατρίδα των διά +ξηράς, είτε διά των ακτών του Ευξείνου.</p> + +<p>Περιεργοτάτη η τότε λαϊκή γεωγραφική αντίληψις διά τον Δούναβιν ήτο.</p> + +<p>Εφρόνουν ότι ήτον είς των ποταμών, οι οποίοι απέρρεον από τον Παράδεισον, +ο καλούμενος Φισών. Ρέων προς ανατολάς, εξηφανίζετο υπό την γην, έρρεεν εντός +αυτής επί μέγα διάστημα, ανεφαίνετο αίφνης κατόπιν εν ορμή προς τα Κεντικά +όρη, εκυλίετο διά της Ευρώπης, εξέρρεε διά πέντε στομάτων εις τον Εύξεινον.</p> + +<p>Ο ήλιος διαχρυσώνει όλην την θαυμασίαν σκηνογραφίαν της +Κωνσταντινουπόλεως, του μαγικού αυτού συνθέματος της φύσεως, υπερκάλλου +και υπερτέχνου ελίγματος γης και θαλάσσης, όπου οι νόμοι του Ωραίου +εξαφανίζονται από την τελειότητα της εκδηλώσεώς του. Ήλιος εαρινός, φίλημα και +θωπεία φωτός, εναρμονίζει την υγρότητα της δρόσου εις την μακαριωτέραν +αίσθησιν.</p> + +<p>Η θάλασσα εκτείνει τους βαθυκυάνους κυματισμούς της εις τους κόλπους της +Πόλεως, απομάσσει τα στέρνα της, την εγγραμμίζει μέσα εις τας λεπτάς +διακυκλώσεις της, επιρρίπτει το κυανούν θάμβος της επί των διαχρύσων θόλων +των μεγάλων εκκλησιών, επί των ωχρών επάλξεων του θαυμασίου δικτύου των +φρουρίων.</p> + +<p>Αι ακτίνες του ηλίου διυφαίνουν την ανταύγειαν της θαλάσσης επάνω εις το +ωραιότερον σύμπλεγμα των οικιών, των μεγάρων, των ανακτόρων, των κήπων, των +καλλιστρόφων παρακτίων αποκλίσεων της γης, αι οποίαι είνε σαπφείριναι από την +ευγενή και λεπτήν βλάστησιν.</p> + +<p>Μεταξύ της Σταμπούλ και των υψηλών του Πέραν λόφων, των κλιτύων της +Χρυσοπόλεως και της Χαλκηδόνος, του κόσμου των μεγάρων, των συνοικισμών και +των κήπων των δύο αντιμετώπων ακτών του Βοσπόρου, όπου η Ασία επιπνέει επί +της Ευρώπης, εις τριάκτινον υγρόν αστέρα λικνίζεται η θάλασσα αύτη, η οποία +έμελλε να διανοίξη τον δρόμον εις τα πυρφόρα των Ελλήνων προς τας Κιμμερίους +ακτάς και τον άγριον Δούναβιν. Κατάφορτος είνε η υγρά αύτη αγκάλη από τα +έτοιμα προς εκκίνησιν Ελληνικά πλοία.</p> + +<p>Τυφλούται ο οφθαλμός από την ζωηρότητα των χρωμάτων, με τα οποία είνε +βαμμένα τα πλευρά των, τα ιστία των είνε και αυτά λαμπρότατα χρωματισμένα, +«εν μυρίαις παραλλαγαίς», χρυσοκόσμητοι αι πρώραι των, χιλιάδας αι κώπαι των, +γιγαντώδεις αι σημαίαι των, μυριόσχημα τα σήματα.</p> + +<p>Εις τα υπερήφανα λάβαρά των είνε ζωγραφισμέναι αι εικόνες Παναγίας της +Παρθένου, της «Οδηγητρίας», του Παντοκράτορος Χριστού, των δοξασμένων +στρατιωτικών αγίων Θεοδώρου του Τίρωνος, Θεοδώρου του Στρατηλάτου, +Γεωργίου και Δημητρίου.</p> + +<p>Επάνω εις τας πτέρυγας των «Χελανδίων» και των «δρομώνων» και των +«ουσιών» αποστίλβουν υπό τον ήλιον οι αλυσσιδωτοί θώρακες και οι πελέκεις των +Βαράγγων, αι από λείον μέταλλον κυκλοειδείς ασπίδες.</p> + +<p>Κοσμοπολιτικόν ήτο το πλήρωμα των πολεμικών πλοίων του Βυζαντίου, +Έλληνες και τέκνα της Ανατολής και υιοί του σκοτεινού Βορρά, ποικίλας έχουν τας +αμφιέσεις.</p> + +<p>Υψούνται αι φωναί των «δρουγγαρίων», διατασσόντων εις κινήσεις τα +πληρώματα, αναμιγνύονται με αυτάς αι φωναί των «Τουρμαρχών», των +«Τοποτηρητών», των «Εκατοντάρχων», οι οποίοι επιβλέπουν τας επιβιβάσεις, την +τελευταίαν κίνησιν διά την εγκατάστασιν επί των πλοίων. Πληθύς ακατίων και +σχεδίων, κυανοχρόων, ή μιλτοχρόων, διαπλέουσι μεταξύ των πλοίων.</p> + +<p>Είνε αι φέρουσαι τους ευγενείς του Βυζαντίου, χρυσοπαρύφους ή +αργυροπάστους ενδυμασίας επιδεικνύοντας. Στένουν αι δύο όχθαι του Βοσπόρου, +αι επαύλεις, τα άνδηρα, όπου επιρρίπτουν την σκιάν των τα μεγάλα δένδρα, οι +υψηλοί τετράγωνοι πύργοι, αι σειραί των κατωχυρωμένων δι' επάλξεων τειχών, οι +κήποι με την περικαλλή βλάστησιν, από το αναμένον πλήθος.</p> + +<p>Από τα υπερώα του απεράντου γυναικωνίτου του Ιερού Παλατίου, όπισθεν των +υψηλών κιγκλίδων των τειχών αυτού, αναμένουν να ιδούν την διέλευσιν αι +γυναίκες των Ανακτόρων, αι φέρουσαι την ζώνην της πατρικίας.</p> + +<p>«Ζωσταί πατρίκιαι», αι «σπαθάρισσαι», αι «υπάτισσαι».</p> + +<p>Θόρυβος μέγας βομβεί υπεράνω της εικόνος αυτής εκ του τεραστίου +συνωστισμού, αρχίζει η πολεμιστήριος μουσική να δονή τον αέρα υπό τα κύματα +συνταρακτικών ήχων — σάλπιγγες, κρόταλα, κύμβαλα, τύμπανα — αναδίδονται +πανταχόθεν οι παιάνες, αι πάμφωνοι ανευφημίαι των «Δήμων», αι «επίσημοι και +παράδοξοι και κεκανονισμέναι».</p> + +<p>Η στιγμή της εκκινήσεως εγγίζει, το σύνθημα θα δοθή, κίνησις παρατηρείται +παρά τον Αυτοκράτορα, συντεταγμένοι περί αυτόν είνε οι Συγκλητικοί, οι ύπατοι +θεράποντες της Πολιτείας, χρυσόν και μέταξαν περιβεβλημένοι, χρυσοϋφάντους +πίλους επί των κεφαλών φέροντες.</p> + +<p>Υψούται ουρανομήκης η τελευταία δέησις από τα πλήθη.</p> + +<p>Οι χοροί των εκκλησιών αναμέλπουν τον ύμνον προς την «Οδηγήτριαν +Παρθένον», την «απροσμάχητον έχουσαν το κράτος και εις νίκας καθοδηγούσαν +Μητέρα», συμψάλλουν μετ' αυτών τ' αμέτρητα πλήθη του λαού, οι μοναχοί, οι +ιερείς.</p> + +<p>Εις μίαν στιγμήν, εγείρεται η κορυφή της Εκκλησίας, ο Πατριάρχης, εκτείνει την +χείρα υπέρ την φαντασμαγορίαν αυτήν, ο Αυτοκράτωρ δίδει το σύνθημα, +κεραυνόηχος ανευφημία εκ μέρους του πλήθους καλύπτει και συνταράσσει το +διάστημα, ανελίσσεται εις βραδείαν και μεγαλοπρεπή κίνησιν ο στόλος, έκαστον +του οποίου πλοίον είνε σημειωμένον με το μηχάνημα, το εργαλείον, το +φοβερώτατον υγρόν πυρ.</p> + +<p>Κατέλιπεν ο Βασιλεύς την πρωτεύουσαν μετά του γενικού αρχηγείου, άγων +μεθ' εαυτού τας τελευταίας μεγάλας επικουρίας και βαίνων προς συνάντησιν του +άλλου στρατεύματός του, όπερ είχε διαχειμάσει προς νότον του Αίμου.</p> + +<p>Επί ολίγας ημέρας εις Αδριανούπολιν έστησε το στρατηγείον του. Διερχόμενος +διά Ραιδεστού, εδέχθη δύο απεσταλμένους του Σβιατοσλαύου, οίτινες ήσαν +πράγματι κατάσκοποι.</p> + +<p>Ο Τσιμισκής ηννόησεν, αλλά ουδέν έδειξε. Παρέδωκεν όμως αυτούς εις +ανθρώπους του, όπως τοις επιδείξωσιν όλα τα κατά το στράτευμα και την +πολεμικήν ετοιμασίαν, και κατόπιν εν ασφάλεια τους έστειλε πάλιν εις τον κύριόν +των.</p> + +<p>Τόσον κεραυνοβόλος ήτον η προέλασις του Τσιμισκή, ώστε αι φοβεραί +«κλεισούραι» του Αίμου, μακραί και στεναί, απότομοι και δασώδεις, φαραγγώδεις, +διάκρημνοι και σχεδόν αδιέξοδοι, δρόμοι των ορνέων μόνον και κατά του +τρομερωτέρου εχθρού ουχί διά μεγάλων δυνάμεων δυνάμεναι να φυλαχθώσι, +έμενον αφρούρητοι!</p> + +<p>Πόσων μεγαλωνύμων και ηρωικών στρατιών του Βυζαντίου είχον γίνει ο άξενος +τάφος αι φρικώδεις αύται διαβάσεις, και Βασιλέων Ελλήνων ακόμη, επερχομένων +κατά των ιδίων και ως Λερναία Ύδρα ανανεουμένων αμειλίκτων τούτων +εχθρών!</p> + +<p>Εγγύτατα του τέρματος των παρόδων τούτων και των βορείων πλευρών του +Αίμου εξετείνετο επί πεδιάδος η πρωτεύουσα των Βουλγάρων, η Μεγάλη +Περεϊκσλάβετς, ή Πραισθλαύα, η σήμερον Πρεσλαύα, όπου ευρίσκεται η Εσκί- +Σταμπούλ, ολίγον προς νότον της Σούμλας.</p> + + +<h3 style="text-align: center; margin-top: 3em">Δ</h3> + +<p>ΠΡΟ της διαβάσεως ο Τσιμισκής, καλέσας πολεμικόν συμβούλιον, είπε τα εξής +προς τους στρατηγούς:</p> + +<p>«Ω συστρατιώται, ενόμιζον ότι οι εχθροί, μη διασαλευθέντες βεβαίως κατά τας +φρένας, ώστε να πιστεύσουν ότι θα τους αφίναμεν επί πολύ να μιαίνουν τα ιερά +εδάφη της Αυτοκρατορίας και να φθείρουν τους λαούς, θα έκαμναν αδιαβάτους +διά προτειχισμάτων και φρουρήσεως τας επικαιροτάτας και στενωτάτας ατραπούς +και παρόδους του όρους. Αλλά φαίνεται εσκέφθησαν, ότι ημείς δεν θ' +ανελαμβάνομεν τους μόχθους και τας ταλαιπωρίας του πολέμου κατά τας +αγιωτάτας ταύτας ημέρας των Παθών του Κυρίου, αφίνοντες τας λαμπροφορίας +και τας εορτάς και τας διασκεδάσεις.</p> + +<p>Και διά τούτο, ως φαίνεται από όλας τας ενδείξεις και τας πληροφορίας μας, η +διάβασις είνε ελευθέρα. Ίσως και να απεφάσισαν να ενεργήσουν επί άλλου +πολεμικού σχεδίου. Ας επωφεληθώμεν λοιπόν και ημείς της μοναδικής ταύτης +ευκαιρίας, και ας ορμήσωμεν αμέσως πέραν του Αίμου, ώστε να προσβάλωμεν +αιφνιδίως τους Βουλγαροσκύθας, πριν ή, πληροφορηθέντες την πορείαν ημών, +σπεύσωσι να μας αποκλείσωσι.</p> + +<p>Πρέπει να έχετε υπ' όψιν σας, ότι είμεθα υποχρεωμένοι να βαίνωμεν προς +τελικήν εξόντωσιν των αγρίων αυτών, μη σκεπτόμενοι ουδόλως την ζωήν μας +απέναντι του ιερωτάτου καθήκοντος προς την Πίστιν και το Γένος, μη +ταλαντευόμενοι και μη κλίνοντες ούτε στιγμήν μέχρι της πληρώσεως του όλου +έργου».</p> + +<p>Οι στρατηγοί εφρικίασαν εις την πρότασιν του τολμήματος τούτου, ζωντανοί +διήλθον προ της διανοίας των οι τραγικώτατοι όλεθροι των στρατιών του +Κωνσταντίνου τω 757, του Νικηφόρου του Α' και του Σταυρακίου τω 811, +εσκέφθησαν αμέσως τας πιθανάς φοβεράς ενέδρας, των οποίων θύματα είχον +πέσει εις τα ίδια μέρη αι προαναφερθείσαι στρατιαί και Βασιλείς του Βυζαντίου, +και εις τους λόγους του Αυτοκράτορος έμειναν πενθίμως σιωπώντες.</p> + +<p>Ο Τσιμισκής αντελήφθη την αποδοκιμασίαν της προτάσεώς του, και λαβών +πάλιν τον λόγον, ωμίλησε θερμότατα και παρορμητικώτατα, έκλεισε δε την ομιλίαν +του διά των εξής:</p> + +<p>«Γενήτε υπέρψυχοι, σκεφθήτε ότι είσθε απόγονοι ανδρών, οίτινες πάντοτε +κατετρόπωνον τους εχθρούς των, και ακολουθήτε με τάχιστα, δι' έργων την +ανδρείαν υμών δεικνύοντες».</p> + +<p>Τότε κατενικήθη πας δισταγμός. Η παρέλασις ήρξατο. Προηγείτο το σώμα των +Αθανάτων, το περιλάλητον δηλαδή εκείνο ιππικόν, το οποίον κατεδοξάσθη κατά +τον πόλεμον τούτον, η «Αυτοκρατορική φάλαγξ», η εξ ευγενών νεανιών και εκ των +ανδρειοτάτων πολεμιστών αποτελουμένη, με τους επιχρύσους θώρακας. Μετ' αυτό +έβαινεν ο Βασιλεύς.</p> + +<p>Ο παρακολουθών στρατιωτικός χρονογράφος λέγει εις το σημείον αυτό:</p> + +<p>«Έβαινεν υπό του λαμπροτάτου επιτελείου του συνοδευόμενος. Εφόρει +θαυμασίαν πανοπλίαν, από κεφαλής μέχρι ποδών περιβάλλουσαν αυτόν, και +θυμοειδεστάτου και ακαθέκτου επέβαινεν ίππου. Μακρότατον εκράτει δόρυ. +Εφωτοβόλει υπό τον ήλιον του Αίμου ως ο Άγιος Γεώργιος».</p> + +<p>Το κύριον στρατιωτικόν σώμα ήρχετο ιδιαιτέρως κατόπιν υπό τον «πρόεδρον» +Βασίλειον. Η υπό τον Βασιλέα εμπροσθοφυλακή απετελείτο, εκτός των Αθανάτων, +από 15,000 πεζούς και 13,000 ιππείς.</p> + +<p>Σπεύσας ταχύτατος, διήλθε μετ' αυτής τας κλεισούρας του Αίμου ακωλύτως, +εισήλθεν εις την Βουλγαρίαν, και την 3ην Απριλίου ευρέθη προ της Πραισθλαύας, +προς μεγάλην έκπληξιν των Ρώσσων. Ο Σβιατοσλαύος με την περισσοτέραν +δύναμίν του ευρίσκετο εις Δορύστολον, την σήμερον Σιλίστριαν. Η φρουρά της +πόλεως διετέλει υπό τον Σφέγγελον, επιφανέστατον Ρώσσον ηγεμόνα, εντός δε +αυτής ευρίσκετο ο βασιλεύς των Βουλγάρων Βόρις, μετά της οικογενείας του και ο +προδότης Καλοκύρης. 8.500 άνδρας εστοίχισεν εις την φρουράν η έξοδός της προς +απόκρουσιν των πολιορκητών.</p> + +<p>Την επιούσαν έφθασε και το σώμα του Βασιλείου με τας πολιορκητικάς +μηχανάς, επεχειρήθη η εξ εφόδου άλωσις της πόλεως, ήτις επετεύχθη μετά +λυσσώδη μάχην, ο Βόρις συνελήφθη, τυχών ηγεμονικών περιποιήσεων, η φθορά +των Βουλγαρορρώσσων ήτο μεγάλη.</p> + +<p>Οι τελευταίοι καταφυγόντες εις το μέγα και πολυδαίδαλον φρουριακόν +Ανάκτορον, 7.000 περίπου, εξωντώθησαν και αυτοί, εμπρησθέντος του +Ανακτόρου.</p> + +<p>Εις αυτό εφυλάσσοντο πολυτιμότατοι θησαυροί των Βουλγάρων, εξ αρπαγών +κυρίως από Ελληνικάς χώρας.</p> + +<p>Σπεύδει ο Τσιμισκής προς το Δορύστολον.</p> + +<p>Εις 60.000 άνδρας συνεποσούτο η υπό τον Σβιατοσλαύον φρουρά. Εις την +πρώτην προ της πόλεως μάχην, ούτος ηττήθη. Εν τούτοις επί μήνα και πλέον +αντέστη.</p> + +<p>Ο Βυζαντινός στόλος εφύλαττε τον ποταμόν, ώστε δεν ηδύναντο οι +πολιορκούμενοι να εκφύγωσι διά των πλοίων των. Κατά την τελευταίαν εκ +παρατάξεως μάχην προ των τειχών, ο Βασίλειος, σωματοφύλαξ Ανεμάς, υιός του +τελευταίου Εμίρου της Κρήτης Απδούλ Αζίζ, όστις είχε φονεύσει εις προηγουμένας +προ της πόλεως συμπλοκάς τον γενναιότατον Ίκμορα, τον πρώτον μετά τον +Σβιατοσλαύον Ρώσσον ηγεμόνα, επλήγωσε βαρέως τον Σβιατοσλαύον. Κυκλωθείς +και αυτός εφονεύθη. Εις προηγουμένην συμπλοκήν εφονεύθη και ο Ιωάννης +Κουρκούας, πολεμήσας ανδρειότατα. Κατά την μάχην ταύτην οι εχθροί απώλεσαν +15.000 άνδρας, οι Έλληνες 850.</p> + +<p>Απελπισθείς ο Σβιατοσλάβος, προήλθεν εις συμβιβασμόν, συνηντήθη με τον +Βασιλέα, απήλθε μετά των μετ' αυτού, αφού απέδωκε τους αιχμαλώτους, αλλά εις +την αντίθετον όχθην Πετσενέγοι, ενεδρεύοντες, κατέσφαξαν και αυτόν και τους +πλείστους των ανδρών του.</p> + +<p>Θεοδωρούπολιν ωνόμασεν, από του αγίου Θεοδώρου, ο Βασιλεύς το +Δορύστολον, όπως την Πραισθλαύαν Ιωαννούπολιν. Τέσσαρας μήνας μετά την +εκστρατείαν ο Τσιμισκής επανήρχετο θριαμβευτής εις την πρωτεύουσαν.</p> + +<p>Χρυσοκόλλητον λευκοπώλον άρμα ανέμενε τον Βασιλέα, και μυριάδες λαού, +προ των τειχών.</p> + +<p>Στέφανοι και σκήπτρα εκ χρυσού και λίθων πολυτελών προσεφέρθησαν εις +αυτόν.</p> + +<p>Δεν ηθέλησε να επιβή του άρματος, έθηκεν επί αυτού τα πολυτιμότατα των +λαφύρων, και επί του εν αυτώ χρυσηλάτου θρόνου την εικόνα της Θεομήτορος, +ενηγκαλισμένης τον Θεάνθρωπον Λόγον, ην εκ Βουλγαρίας εκόμισε.</p> + +<p>Παρηκολούθησε την πομπήν έφιππος, με διάδημα εις την κεφαλήν.</p> + +<p>Εις τον Ναόν της Αγίας του Θεού Σοφίας, όπου κατέληξεν η πομπή, +ηυχαρίστησε τον Ύψιστον, και επί της Αγίας Τραπέζης κατέθηκε το λαμπρότατον +και πολυτιμότατον βουλγαρικόν στέμμα, λάφυρον.</p> + +<p>Πείσας τον Βόριν να καταθέση τα παράσημα της βασιλείας, ήτοι την +περιπόρφυρον και διά χρυσού και μαργαριτών κατάστικτον τιάραν, την αλουργόν +εσθήτα, τον ανεκήρυξε μάγιστρον.</p> + +<p>Η Βουλγαρία εγένετο βυζαντινή επαρχία.</p> + +<p style='text-align:center;'>*<br /> +* *</p> + +<p>Απεφάσισεν έπειτα ο Ιωάννης να αναλάβη μέγαν αγώνα κατά των +Μωαμεθανών, ίνα ανακτήση την Συρίαν μετά της Φοινίκης και Ιουδαίας, την +Βαβυλωνίαν, την Μεσοποταμίαν και την καθαυτό μεγάλην Αρμενίαν, δημιουργών +ούτω σύνορα εις το κράτος τον Άραξον, το Κάσσιον όρος, τον Τίγριν, την έρημον της +Συρίας και τον Σουεσσικόν ισθμόν.</p> + +<p>Πρώτον κατετροπώθησαν οι Μωαμεθανοί περί την Έδεσσαν, εις την +Μεσοποταμίαν και εις την μεγάλην Αρμενίαν.</p> + +<p>Έντρομοι οι Μωαμεθανικοί στρατοί έφευγον προς την Βαγδάτην. Αλλά ο Εμίρης +Αβού Ταγλάβ κατώρθωσε να επανορθώση τας συνεπείας των ηττών τούτων.</p> + +<p>Το επόμενον έτος 974 ο Τσιμισκής ανεδείχθη νικητής εις όλας τας μάχας, και +έβαινε προς το Βαγδάτιον, ότε ο Καλίφης αυτού επρότεινε συνδιαλλαγήν, αντί +ετησίου φόρου, πλουσιωτάτων δώρων και χρηματικού ποσού μεγάλου.</p> + +<p>Επανήλθεν εις την πρωτεύουσαν ο Βασιλεύς, τελέσας «θρίαμβον» και επιδείξας +τα πλουσιώτατα εξ Ασίας λάφυρα.</p> + +<p>Το επόμενον έτος, επειδή οι Μωαμεθανοί παρεβίασαν τας συνθήκας και +κατέλαβον πάλιν όλας τας μεταξύ Ευφράτου και Τίγρεως χώρας, ο Βασιλεύς +εξεστράτευσεν εκ νέου κατ' αυτών, εισήλθεν εις την Συρίαν, εκυρίευσε την +Ιεράπολιν, την Απάμειαν, την Έμυσον, την Ηλιούπολιν. Ώρμησε προς την Δαμασκόν, +εδέχθη υποταγήν του Εμίρου της πόλεως, διήλθε το Λιβανόν όρος, εκυρίευσεν εξ +εφόδου οχυρώτατον φρούριον, επί υψηλής και αποτομωτάτης κορυφής αυτού +ευρισκόμενον, κατέβη εις την Φοινίκην, κατέλαβε την Βηρυτόν.</p> + +<p>Επανερχόμενος, διήλθε δια του Αναβάρζου και διά του Ποδανδού και άλλων +ευφόρων χωρών, αίτινες ήσαν ιδιοκτησία του παρακοιμωμένου Βασιλείου.</p> + +<p>Ηγανάκτησεν ο Βασιλεύς εκ της τοιαύτης αποκαλύψεως, και εξεφράσθη +δριμύτατα.</p> + +<p>Ο Βασίλειος, φοβηθείς απώλειαν και του μεγίστου αυτού αξιώματος, +εβουλεύθη κακόν κατά του Ιωάννου.</p> + +<p>Και διά τούτο, ότε ούτος έφθασεν εις την παρά το όρος Ολυμπού έπαυλιν του +εκ των μάλλον εξεχόντων μεγιστάνων του Βασιλείου πατρικίου και σεβαστοφόρου +Ρωμανού, δι' ενός των ευνούχων υπηρετών, εδηλητηρίασε τον Βασιλέα ο +παρακοιμώμενος διά δηλητηρίου, εξαντλούντος βραδέως τον οργανισμόν.</p> + +<p>Τω όντι, μετά τινας μήνας, ο Τσιμιτσής είχεν απομείνει σκιά.</p> + +<p>Απέθανε την 10ην Ιανουαρίου του 976 ετών 51.</p> + +<p>Χαρακτήρ εξαιρετικός, λαμπροτάτων ψυχικών και ηθικών αρετών, σκιασθεισών +μόνον από την νύκτα του εγκλήματός του κατά του Νικηφόρου, περιφημότατος +πολεμιστής και στρατηλάτης μεγαλοφυής, έμπλεως από τον θρησκευτικόν +ιδεολογισμόν του Μεσαιωνικού Ελληνικού Κράτους, αποτελεί, μετά του +Νικηφόρου του Φωκά και του Βασιλείου του Βουλγαροκτόνου, ένα εκ των +περιφανεστάτων και εξοχωτάτων Ηγετών της Ελληνοβυζαντινής Αυτοκρατορίας.<br +/><br /></p> + +<p style="text-align: center;">ΤΕΛΟΣ<br /><br /></p> +<hr></hr> +<p><br /> +</p> + +<p><b>ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΑΙ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΥΨΕΛΗΣ</b></p> + +<p>ΟΔΟΣ ΕΔΟΥΑΡΔΟΥ ΛΩ 11α</p> + +<table> +<tr><td align='right'></td><td align='right'></td><td><b>ΕΞΕΔΟΘΗΣΑΝ ΕΙΣ Β'. +ΕΚΔΟΣΙΝ</b></td><td align='right'></td><td align='right'></td></tr> +<tr><td align='right'>Αρ.</td><td align='right'>1.</td><td>ΥΒΕΤ (κ. λ. π.) του Γκυ- +ντε-Μωππασάν </td><td align='right'> Δρ.</td><td align='right'> 3. — </td></tr> +<tr><td align='right'> »</td><td align='right'>3.</td><td>ΚΟΥΡΑΣΜΕΝΈΣ ΨΥΧΕΣ του +Λ. Μαρκέλλου</td><td align='right'> »</td><td align='right'>2.50</td></tr> +<tr><td align='right'> »</td><td align='right'>4.</td><td>Η ΑΝΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ +ΠΑΙΔΙΩΝ του Δρος Βιλζ</td><td align='right'> »</td><td +align='right'>1.25</td></tr> +<tr><td align='right'> »</td><td align='right'>14.</td><td>ΜΥΡΙΑΜ ΚΑΙ ΙΗΣΟΥΣ του +Ζακ Καντέλ</td><td align='right'> »</td><td align='right'>3. — </td></tr> +<tr><td align='right'></td><td align='right'></td><td></td> +<td align='right'></td><td align='right'></td></tr> +<tr><td align='right'></td><td align='right'></td><td><b>ΕΞΕΔΟΘΗΣΑΝ ΕΙΣ Α'. +ΕΚΔΟΣΙΝ</b></td><td align='right'></td><td align='right'></td></tr> +<tr><td align='right'></td><td align='right'></td><td></td><td +align='right'></td><td align='right'></td></tr> +<tr><td align='right'>Αρ.</td><td align='right'>20.</td><td>Η ΑΡΑΧΝΗ του Ευστρ. +Ευστρατιάδου</td><td align='right'> »</td><td align='right'>3. — </td></tr> +<tr><td align='right'> »</td><td align='right'>21.</td><td>ΣΤΟ ΣΚΟΤΑΔΙ του Β. +Ηλιοπούλου (Lux)</td><td align='right'> »</td><td align='right'>2.50</td></tr> +<tr><td align='right'> »</td><td align='right'>22.</td><td>ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΟΠΟIIΑ του +Χ. Παπαντωνίου</td><td align='right'> »</td><td align='right'>2. — </td></tr> +<tr><td align='right'> »</td><td align='right'>23.</td><td>Ο ΑΓΩΝ ΔΙΑ ΤΟ ΔΙΚΑΙΟΝ +του Γέριγκ</td><td align='right'> »</td><td align='right'>3. — </td></tr> +<tr><td align='right'> »</td><td align='right'>24.</td><td>Ο ΝΑΝΤΑΣ του Αιμιλίου +Ζολά</td><td align='right'> »</td><td align='right'>2. — </td></tr> +<tr><td align='right'> »</td><td align='right'>25.</td><td>ΜΑΡΣΚΑ του +Σούμπιν</td><td align='right'> »</td><td align='right'>3.50 </td></tr> +<tr><td align='right'> »</td><td align='right'>26.</td><td>Η ΤΡΟΜΕΡΗ ΕΚΔΙΚΗΣΙΣ +του Γκόγκολ</td><td align='right'> »</td><td align='right'>2.50</td></tr> +<tr><td align='right'> »</td><td align='right'>27.</td><td>ΡΩΜΑΝΤΙΚΕΣ ΚΑΡΔΙΕΣ +της Grazia Delleda</td><td align='right'> »</td><td align='right'>2. — </td></tr> +<tr><td align='right'> »</td><td align='right'>28.</td><td>ΤΑ ΘΑΛΑΣΣΙΝΑ του Κου +ΣΑΜΠΡ Αιμ. Ζολά </td><td align='right'> »</td><td align='right'>2. — </td></tr> +<tr><td align='right'> »</td><td align='right'>29.</td><td>ΤΟ ΑΣΠΡΟ ΠΑΓΩΝΙ του +Ερρίκου Μπορντώ</td><td align='right'> »</td><td align='right'>2.50 </td></tr> +<tr><td align='right'> »</td><td align='right'>30.</td><td>1) Ο ΘΑΝΑΤΟΣ ΤΟΥ ΙΒΑΝ +ΙΛΙΤΣ — 2) Ο ΠΑΤΕΡ ΣΕΡΓΙΟΣ <br />του Λέοντος Τολστόη</td><td align='right'> +»</td><td align='right'>4. — </td></tr> +<tr><td align='right'> »</td><td align='right'>31.</td><td>1) ΥΒΕΤ 2) ΤΟ ΛΙΜΑΝΙ του +Γκυ ντε Μωππασάν</td><td align='right'> »</td><td align='right'>3. — </td></tr> +<tr><td align='right'> »</td><td align='right'>32.</td><td>ΠΡΩΤΟΦΑΝΗΣ +ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ υπό Έδγαρ Πόε</td><td align='right'> »</td><td align='right'>2. — +</td></tr> +<tr><td align='right'> »</td><td align='right'>33.</td><td>ΟΙ ΠΟΝΕΜΕΝΟΙ του +Μπγιεστέρν Μπγιόρσον </td><td align='right'> »</td><td align='right'>5. — +</td></tr> +<tr><td align='right'></td><td align='right'></td><td></td> +<td align='right'></td><td align='right'></td></tr> +<tr><td align='right'></td><td align='right'></td><td><b>ΕΚΤΑΚΤΟΙ +ΕΚΔΟΣΕΙΣ</b></td><td align='right'></td><td align='right'></td></tr> +<tr><td align='right'></td><td align='right'></td><td></td><td align='right'> +</td><td align='right'></td></tr> +<tr><td align='right'></td><td align='right'></td><td>ΟΙ ΑΘΛΙΟΙ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ του +Κονδυλάκη (Διαβάτου)</td><td align='right'>Δρ.</td><td align='right'>5. — +</td></tr> +<tr><td align='right'></td><td align='right'></td><td>ΣΕΛΙΔΕΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ +ΙΣΤΟΡΙΑΣ του Δ. Λαμπίκη </td><td align='right'> »</td><td align='right'>4. — +</td></tr> +</table> +<p><br /><br /></p> +<hr></hr> +<p><br /><br /></p> +<p id='fn1'>1) Διάταξιν. <a href='#ref1' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn2'>2) Ο κατόπιν Βουλγαροκτόνος.<a href='#ref2' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn3'>3) Βουλγαρίαν.<a href='#ref3' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn4'>4) Φυσικόν εξάρτημα, παράρτημα, παρέκτασις.<a href='#ref4' +title='πίσω'>↩</a></p> + +<p id='fn5'>5) Ο Ιγώρ, ηγεμών του Κιέβου, δις επήλθε κατά της +Κων)πόλεως, με πολυπληθέστατον στόλον, αλλά κατεστράφη διά +του υγρού πυρός.<a href='#ref5' title='πίσω'>↩</a></p> + +<p></p> + + + + + + + +<pre> + + + + + +End of the Project Gutenberg EBook of Greek Epic / Lucifer (Ioannis +Tsimiskis), by Charilaos Papantoniou + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK GREEK EPIC / LUCIFER *** + +***** This file should be named 39600-h.htm or 39600-h.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + http://www.gutenberg.org/3/9/6/0/39600/ + +Produced by Sophia Canoni + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License available with this file or online at + www.gutenberg.org/license. + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS', WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTABILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation information page at www.gutenberg.org + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at 809 +North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887. Email +contact links and up to date contact information can be found at the +Foundation's web site and official page at www.gutenberg.org/contact + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit www.gutenberg.org/donate + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including checks, online payments and credit card donations. +To donate, please visit: www.gutenberg.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For forty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. + + +</pre> + +</body> +</html> + + diff --git a/39600-h/images/1stpage.jpg b/39600-h/images/1stpage.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..e0008d5 --- /dev/null +++ b/39600-h/images/1stpage.jpg diff --git a/39600-h/images/cover.jpg b/39600-h/images/cover.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..cf9b101 --- /dev/null +++ b/39600-h/images/cover.jpg diff --git a/LICENSE.txt b/LICENSE.txt new file mode 100644 index 0000000..6312041 --- /dev/null +++ b/LICENSE.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +This eBook, including all associated images, markup, improvements, +metadata, and any other content or labor, has been confirmed to be +in the PUBLIC DOMAIN IN THE UNITED STATES. + +Procedures for determining public domain status are described in +the "Copyright How-To" at https://www.gutenberg.org. + +No investigation has been made concerning possible copyrights in +jurisdictions other than the United States. Anyone seeking to utilize +this eBook outside of the United States should confirm copyright +status under the laws that apply to them. diff --git a/README.md b/README.md new file mode 100644 index 0000000..3fbf65b --- /dev/null +++ b/README.md @@ -0,0 +1,2 @@ +Project Gutenberg (https://www.gutenberg.org) public repository for +eBook #39600 (https://www.gutenberg.org/ebooks/39600) |
